Απόφαση της Επιτροπής

της 25ης Ιουλίου 2001

για την κρατική ενίσχυση που φέρεται ότι χορηγήθηκε στον αμερικανικό όμιλο Reebok στο πλαίσιο της εγκατάστασής του στο Ρότερνταμ, Ολλανδία

[κοινοποιηθείσα υπό τον αριθμό Ε(2001) 2383]

(Το κείμενο στην ολλανδική γλώσσα είναι το μόνο αυθεντικό)

(Κείμενο που παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον ΕΟΧ)

(2002/64/ΕΚ)

Η ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ,

Έχοντας υπόψη:

τη συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, και ιδίως το άρθρο 88 παράγραφος 2 πρώτο εδάφιο,

τη συμφωνία για τον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο, και ιδίως το άρθρο 62 παράγραφος 1 στοιχείο α),

Αφού κάλεσε τους ενδιαφερόμενους να υποβάλουν τις παρατηρήσεις τους σύμφωνα με τα ανωτέρω άρθρα(1), και αφού έλαβε υπόψη τις παρατηρήσεις αυτές,

Εκτιμώντας τα ακόλουθα:

I. ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ

(1) Με επιστολή της 31ης Ιουλίου 1998, η Επιτροπή έλαβε καταγγελία σύμφωνα με την οποία ο αμερικανικός όμιλος Reebok υποκινήθηκε να εγκαταστήσει το νέο εργοστάσιό του στο λιμάνι του Ρότερνταμ μέσω παράνομης κρατικής ενίσχυσης. Σύμφωνα με την εν λόγω καταγγελία, η Επιτροπή ζήτησε πληροφορίες από τις ολλανδικές αρχές στις 23 Σεπτεμβρίου 1998. Με επιστολές της 2ας Οκτωβρίου 1998 και της 7ης Ιανουαρίου 1999, οι ολλανδικές αρχές ζήτησαν παράταση της προθεσμίας και τελικά διαβίβασαν τις ζητηθείσες πληροφορίες με επιστολή της 2ας Φεβρουαρίου 1999.

(2) Με επιστολή της 9ης Ιουνίου 1999, η Επιτροπή ενημέρωσε τις Κάτω Χώρες σχετικά με την απόφασή της να κινήσει τη διαδικασία του άρθρου 88 παράγραφος 2 της συνθήκης ΕΚ σχετικά με τη εν λόγω ενίσχυση. Με επιστολή της 8ης Σεπτεμβρίου 1999, οι ολλανδικές αρχές υπέβαλαν τις παρατηρήσεις τους και διαβίβασαν στην Επιτροπή συμπληρωματικές πληροφορίες.

(3) Η απόφαση της Επιτροπής για την κίνηση της διαδικασίας δημοσιεύτηκε στην Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, στις 14 Αυγούστου 1999(2), όπου η Επιτροπή καλεί τους ενδιαφερόμενους να υποβάλουν τις παρατηρήσεις τους. Έλαβε παρατηρήσεις από ένα ενδιαφερόμενο μέρος στις 14 Σεπτεμβρίου 1999 και τις διαβίβασε στις Κάτω Χώρες για να δώσει στις ολλανδικές αρχές τη δυνατότητα να κοινοποιήσουν την αντίδρασή τους, πράγμα που όντως έγινε εντός ενός μηνός.

(4) Κατόπιν αιτήματος της Επιτροπής, οι ολλανδικές αρχές υπέβαλαν περαιτέρω πληροφορίες για τη χορήγηση της εικαζόμενης ενίσχυσης με επιστολές της 7ης και της 17ης Ιουλίου 2000, της 6ης και της 15ης Δεκεμβρίου 2000, της 8ης Φεβρουαρίου, της 9ης Απριλίου, της 22ας Μαΐου, της 27ης Ιουνίου και της 6ης Ιουλίου 2001. Στις 4 Ιουλίου και στις 25 Οκτωβρίου 2000 πραγματοποιήθηκαν συναντήσεις με τις ολλανδικές αρχές.

II. ΛΕΠΤΟΜΕΡΗΣ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΩΝ ΕΙΚΑΖΟΜΕΝΩΝ ΜΕΤΡΩΝ ΕΝΙΣΧΥΣΗΣ

(5) Ο αμερικανικός όμιλος Reebok (εφεξής "Reebok") είναι από τους σημαντικότερους παγκόσμιους παραγωγούς αθλητικών ειδών, κυρίως υποδημάτων, και δραστηριοποιείται σε 170 περίπου χώρες, ενώ το 1999 πραγματοποίησε κύκλο εργασιών 2,9 δισεκατομμυρίων USD (2,72 δισεκατομμύρια ευρώ). Τα προϊόντα της Reebok κατασκευάζονται στην Ασία και πρέπει στη συνέχεια να μεταφερθούν στην Ευρώπη.

(6) Κατά την περίοδο 1993-94, η Reebok προσάρμοσε το δίκτυο διανομής της στην Ευρώπη, όπου την εποχή εκείνη διέθετε οκτώ αποθηκευτικές εγκαταστάσεις. Ο στόχος ήταν να γίνει αναδιάρθρωση της υλικοτεχνικής υποδομής και να δημιουργηθεί μία κεντρική αποθήκη ("bulk facility"), ως κέντρο διανομής για την Ευρώπη, με έδρα ενδεχομένως στην περιοχή Benelux, καθώς και δύο κέντρα παραλαβής και συσκευασίας ("pick and pack"). Η Reebok έλαβε διάφορες προσφορές για τον τόπο εγκατάστασης του κέντρου διανομής. Η επιχείρηση επέλεξε τελικά χώρο 11,4 εκταρίων στο "Distripark maasvlakte", στο λιμάνι του Ρότερνταμ. Σύμφωνα με τις ολλανδικές αρχές, η απόφαση της Reebok βασίστηκε σε στρατηγικές εκτιμήσεις όπως π.χ. η μείωση του χρόνου και του κόστους μεταφοράς.

(7) Ο καταγγέλλων ισχυρίστηκε ότι η Reebok έλαβε παράνομη κρατική ενίσχυση ως κίνητρο για να δημιουργήσει το νέο κέντρο διανομής της στο λιμάνι του Ρότερνταμ, μια μη ενισχυόμενη περιοχή. Όπως υποστηρίζει ο καταγγέλλων, η ενίσχυση περιελάμβανε τέσσερα μέτρα:

- προνομιακούς όρους μίσθωσης για οικόπεδο στο Distripark Maasvlakte στην τιμή των 8,50 ολλανδικών φιορινιών ανά m2 ετησίως,

- προνομιακούς όρους πρόσβασης σε ολόκληρη σειρά εγκαταστάσεων υποδομής μέσα στο πάρκο,

- επιδότηση του εργατικού κόστους,

- τελωνειακά οφέλη, π.χ. διευκόλυνση της εγκατάστασης και της λειτουργίας των δραστηριοτήτων της Reebok από τις περιφερειακές τελωνειακές αρχές του Ρότερνταμ.

(8) Οι ολλανδικές αρχές εξήγησαν ότι η επιχείρηση που έχει αναλάβει την ανάπτυξη και εκμετάλλευση των σχετικών χώρων του λιμανιού, η λιμενική αρχή του Ρότερνταμ (GHR), είναι μία κρατική επιχείρηση, η οποία όμως λειτουργεί σύμφωνα με την "αρχή του ιδιώτη επενδυτή σε οικονομία αγοράς" και αναμένει για την επένδυσή της απόδοση κεφαλαίου τουλάχιστον 7,5 % με μέση περίοδο απόσβεσης τα 25 έτη.

(9) Εξάλλου, αναφέρθηκε ότι το μίσθωμα ύψους 8,50 ολλανδικών φιορινιών ανά m2 (3,9 ευρώ ανά m2) που κατέβαλε η Reebok για οικόπεδο 11,4 εκταρίων ήταν φυσιολογική τιμή της αγοράς στο πλαίσιο της κερδοφορίας ολόκληρου του σχεδίου στο Distripark Maasvlakte και ότι το μίσθωμα μπορούσε άνετα να συγκριθεί με τα μισθώματα ανταγωνιστικών χώρων σε άλλα ευρωπαϊκά λιμάνια. Όσον αφορά τους όρους πρόσβασης στην υποδομή, η ολλανδική κυβέρνηση έκρινε ότι το κόστος εγκατάστασης του βασικού εξοπλισμού περιλαμβανόταν στις συνολικές δαπάνες των επενδύσεων που έγιναν στο πάρκο και κατά συνέπεια εκφραζόταν και στον υπολογισμό των μισθωμάτων. Επιπλέον, κάθε χρήστης πρέπει να χρηματοδοτεί τη σύνδεσή του με τα υφιστάμενα δημόσια δίκτυα, όπως π.χ. το ηλεκτρικό, το φυσικό αέριο, το νερό και οι τηλεπικοινωνίες.

(10) Όσον αφορά την εικαζόμενη επιδότηση του εργατικού κόστους, η ολλανδική κυβέρνηση αιτιολόγησε τη χρηματοδότηση μέσω διατάξεων όπως ο νόμος για τη μείωση του φόρου εισοδήματος και των εισφορών κοινωνικής ασφάλισης, ο νόμος για την απασχόληση των νέων, καθώς και το εθνικό πλαίσιο σχετικά με την κατάρτιση των ανέργων, τα οποία κατά τη γνώμη τους είναι γενικά μέτρα και όχι ενισχύσεις κατά την έννοια του άρθρου 87 της συνθήκης ΕΚ. Τονίσθηκε εξάλλου ότι η Reebok δεν επρόκειτο να λάβει οικονομικά τελωνειακά πλεονεκτήματα.

(11) Η ολλανδική κυβέρνηση ανέφερε, ωστόσο, ότι η λιμενική αρχή του Ρότερνταμ (GHR) χορήγησε, σε βάση ad hoc, ποσό ύψους 4,25 εκατομμυρίων ολλανδικών φιορινιών (1,9 εκατομμύρια ευρώ) ως κίνητρο καταβλητέο σε δόσεις ανάλογα με τον αριθμό των πρόσθετων δημιουργούμενων θέσεων απασχόλησης ("ταμειακό κίνητρο").

Λόγοι για την κίνηση της διαδικασίας

(12) Η Επιτροπή κατέληξε στο συμπέρασμα ότι εκ πρώτης όψεως οι επιδοτήσεις του εργατικού κόστους και τα εικαζόμενα τελωνειακά πλεονεκτήματα δεν συνιστούν κρατική ενίσχυση κατά την έννοια του άρθρου 87 παράγραφος 1 της συνθήκης ΕΚ.

(13) Η Επιτροπή δεν μπορούσε, ωστόσο, να αποκλείσει το γεγονός ότι το ταμειακό κίνητρο και οι όροι μίσθωσης, περιλαμβανομένης της πρόσβασης στις εγκαταστάσεις υποδομής(3), που χορήγησε η GHR στη Reebok, αποτελούσε ενίσχυση κατά την έννοια του άρθρου 87, παράγραφος 1 της συνθήκης ΕΚ και ως εκ τούτου κίνησε τη διαδικασία σχετικά με τα μέτρα αυτά.

(14) Το ταμειακό κίνητρο των 4,25 εκατομμυρίων ολλανδικών φιορινιών (1,9 εκατομμύρια ευρώ) προφανώς αποτελούσε ενίσχυση διότι χορηγήθηκε μέσω κρατικών πόρων από την κρατική GHR και ευνόησε έναν συγκεκριμένο όμιλο, τη Reebok. Φαίνεται ότι χορηγήθηκε σε βάση ad hoc με μοναδικό σκοπό να παροτρύνει τη Reebok να ιδρύσει το νέο της εργοστάσιο στο Distripark Maasvlakte. Η άποψη αυτή συνεπικουρείται από το γεγονός ότι οι ολλανδικές αρχές το ονόμασαν "ποσό υπό μορφή κινήτρου καταβλητέου σε δόσεις ανάλογα με το ποσοστό της επένδυσης και τον αριθμό των πρόσθετων θέσεων απασχόλησης που θα δημιουργηθούν". Δεν παρουσιάστηκαν άλλες αιτιολογήσεις ούτε εμπορικό σκεπτικό όπως αυτό που χρησιμοποιούν οι ιδιώτες επενδυτές. Με την ενίσχυση της χρηματοοικονομικής θέσης της Reebok, το ταμειακό κίνητρο απείλησε να στρεβλώσει τον ανταγωνισμό και να επηρεάσει το εμπόριο στην ενιαία αγορά υποδημάτων εντός του ΕΟΧ.

(15) Το μίσθωμα ύψους 8,50 ολλανδικών φιορινιών ανά m2 (3,9 ευρώ ανά m2) το οποίο καταβάλλει η Reebok για το οικόπεδο των 11,4 εκταρίων υπολογίστηκε ότι είναι περίπου 30 % χαμηλότερο από το μέσο προσδοκώμενο μίσθωμα. Η Επιτροπή ανέφερε ότι μία ιδιωτική ή δημόσια επιχείρηση θα μπορούσε καταρχήν να χρεώνει διαφορετικές τιμές, αλλά ότι οι διαφορές αυτές δεν πρέπει να συνεπάγονται διακρίσεις και να δικαιολογούνται από εμπορικούς λόγους, δηλαδή τη λήψη ανταγωνιστικών μέτρων για την προσέλκυση πελατών, ενώ θα καλύπτουν τις δαπάνες και θα δημιουργούν εύλογη απόδοση του επενδεδυμένου κεφαλαίου.

(16) Ωστόσο, η Επιτροπή δεν έκρινε πιθανό το ενδεχόμενο ένας ιδιώτης επενδυτής να χορηγήσει τόσο ευνοϊκές συνθήκες, κυρίως επειδή η έκπτωση δεν αντανακλούσε εξοικονόμηση πόρων με τη μορφή οικονομιών κλίμακας. Τούτο συνεπάγεται ένα ζήτημα σχετικά με την εφαρμογή διάκρισης ως προς την τιμή και, επιπλέον, δεν ευθυγραμμίζεται με την αρχή του ιδιώτη επενδυτή σε οικονομία αγοράς. Στο πλαίσιο αυτό έπρεπε επίσης να ληφθεί υπόψη ότι άνω του 60 % του συνόλου του πάρκου Distripark Maasvlakte την εποχή εκείνη δεν είχε ακόμη εκμισθωθεί και ότι η Επιτροπή αμφισβητούσε κατά πόσο θα μπορούσαν να επιτευχθούν τα αναμενόμενα υψηλότερα μελλοντικά μισθώματα. Υπολόγισε ότι η λιμενική αρχή του Ρότερνταμ θα υφίστατο ζημία του επενδεδυμένου κεφαλαίου της εάν για τα εναπομένοντα οικόπεδα θα μπορούσε να επιτύχει μόνο το μίσθωμα ύψους 8,50 ολλανδικών φιορινιών ανά m2 (3,9 ευρώ ανά m2) το οποίο κατέβαλλε η Reebok. Ελλείψει πιο συγκεκριμένων πληροφοριών, η Επιτροπή δεν μπόρεσε επίσης να ελέγξει εάν το μίσθωμα της Reebok βρισκόταν σε πλήρη αντιστοιχία με τις τιμές εκμίσθωσης άλλων ευρωπαϊκών λιμανιών, όπως ισχυριζόταν η ολλανδική κυβέρνηση.

(17) Κατά συνέπεια, στο στάδιο αυτό η Επιτροπή δεν μπορούσε να αποκλείσει το ενδεχόμενο ότι οι προνομιακοί όροι μίσθωσης που περιελάμβαναν πρόσβαση σε εγκαταστάσεις υποδομής, συνιστούσαν επίσης ενίσχυση δυνάμει του άρθρου 87 παράγραφος 1 της συνθήκης ΕΚ. Οι όροι της μίσθωσης χορηγήθηκαν από την GHR, μια δημόσια επιχείρηση. Φαίνεται ότι ευνόησαν τη Reebok σε σύγκριση με άλλους παραγωγούς αθλητικών υποδημάτων στην Ευρωπαϊκή Ένωση και απείλησαν να στρεβλώσουν τον ανταγωνισμό και να επηρεάσουν το εμπόριο, όχι μόνο στην αγορά αθλητικών υποδημάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, αλλά και στην αγορά βιομηχανικών πάρκων. Η Επιτροπή ζήτησε από την ολλανδική κυβέρνηση να της διαβιβάσει περαιτέρω πληροφορίες σχετικά με το οικονομικό και νομικό καθεστώς της GHR, τα ακριβή κριτήρια που διέπουν τη χορήγηση του κινήτρου ταμειακού χαρακτήρα, τα μισθωτήρια συμβόλαια άλλων μισθωτών, καθώς και τεκμήρια των όρων μίσθωσης ισοδύναμων γηπέδων σε άλλα ευρωπαϊκά λιμάνια.

III. ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΤΩΝ ΚΑΤΩ ΧΩΡΩΝ

(18) Οι ολλανδικές αρχές διαβίβασαν πληροφορίες σχετικά με το οικονομικό και νομικό καθεστώς της GHR. Σύμφωνα με τις πληροφορίες αυτές, η GHR αποτελεί μέρος του νομικού προσώπου δημοσίου δικαίου που συνιστά η δημοτική αρχή του Ρότερνταμ και δεν έχει χωριστή νομική προσωπικότητα. Επιβεβαιώθηκε ότι η GHR είναι δημόσια επιχείρηση κατά την έννοια του άρθρου 86 της συνθήκης. Η GHR δημιουργήθηκε για την ανάπτυξη, τη διαχείριση και την εκμετάλλευση των νεωδόχων και των βιομηχανικών χώρων ελλιμενισμού στους οποίους περιλαμβάνεται το Distripark Maasvlakte. Από οικονομική άποψη αποτελεί χωριστή οντότητα από τον υπόλοιπο δήμο του Ρότερνταμ, πράγμα που εκφράζεται επίσημα στο γεγονός ότι για την GHR καταρτίζεται ετήσιος ισολογισμός και λογαριασμός κερδών και ζημιών. Εξάλλου, η GHR πρέπει να καλύψει όλες τις επενδύσεις και τις δαπάνες για προσωπικό, αγαθά και υπηρεσίες από τη λειτουργία των λιμενικών εγκαταστάσεων. Οι ολλανδικές αρχές υπογραμμίζουν ότι κατά την εκτέλεση των καθηκόντων της η GHR ενεργεί σύμφωνα με την αρχή του ιδιώτη επενδυτή σε οικονομία αγοράς.

(19) Όσον αφορά το ταμειακό κίνητρο, οι ολλανδικές αρχές στην επιστολή τους της 8ης Σεπτεμβρίου 1999 δήλωσαν ότι η GHR επιθυμούσε να επωφεληθεί και η Reebok από την εξοικονόμηση πόρων που επιτεύχθηκε συνεπεία του μεγέθους του οικοπέδου που έχει εκμισθωθεί στην επιχείρηση. Επιπλέον, αναφέρθηκε ότι: "η καταβολή του κινήτρου στη Reebok εξαρτάται από την πρόοδο που σημειώνεται όσον αφορά τη δημιουργία θέσεων απασχόλησης. Μόλις επιτευχθεί το προσυμφωνηθέν επίπεδο, θα καταβληθεί μέρος του κινήτρου. Η Reebok έχει πλέον ανακοινώσει ότι έχει φτάσει το επίπεδο στο οποίο πρέπει να καταβληθεί ολόκληρο το ποσό". Σε μεταγενέστερη ανακοίνωσή της, η ολλανδική κυβέρνηση εξήγησε ότι η GHR διέκοψε την καταβολή των εκκρεμών ποσών του κινήτρου μετά την κίνηση της διαδικασίας από την Επιτροπή και ότι μέχρι τότε η GHR είχε καταβάλει ποσό ύψους 1,625 εκατομμυρίων ολλανδικών φιορινιών (0,7 εκατομμύρια ευρώ). Κατόπιν συζητήσεων κατά τις οποίες η Επιτροπή αμφισβήτησε την αιτιολόγηση του ταμειακού κινήτρου, οι ολλανδικές αρχές ανακοίνωσαν την απόσυρση του μέτρου και την ανάκτηση του ήδη καταβληθέντος ποσού, προσαυξημένου με τους αναλογούντες τόκους. Με επιστολή της 27ης Ιουνίου 2001 η ολλανδική κυβέρνηση απέστειλε στην Επιτροπή απόδειξη της ανάκτησης ποσού ύψους 1,872 εκατομμυρίων ολλανδικών φιορινιών, ήτοι τη σημερινή αξία 1,625 εκατομμύρια ολλανδικά φιορίνια, με τη μορφή αντιγράφου του ισολογισμού καθώς και της απόφασης της GHR να καταργήσει το ταμειακό κίνητρο, καθώς και την ανάληψη δέσμευσης ότι δεν πρόκειται να πραγματοποιηθούν άλλες πληρωμές σε σχέση με το κίνητρο αυτό.

(20) Όσον αφορά τους όρους μίσθωσης, οι ολλανδικές αρχές εξήγησαν ότι τα μισθώματα στο Distripark Maasvlakte, στο λιμάνι του Ρότερνταμ ήταν υψηλά σε σύγκριση με ανάλογους χώρους σε άλλα ευρωπαϊκά λιμάνια. Υπέβαλαν συγκριτική μελέτη την οποία εκπόνησαν ανεξάρτητοι σύμβουλοι. Επιπλέον, οι ολλανδικές αρχές εξήγησαν ότι το συμφωνηθέν με τη Reebok μίσθωμα ύψους 8,50 ολλανδικών φιορινιών ανά m2 βρισκόταν εντός του φάσματος των τιμών για την πελατειακή κατηγορία "ευρωπαϊκά κέντρα διανομής", οι δραστηριότητες της οποίας δεν περιορίζονται σε ένα θαλάσσιο λιμάνι και θα μπορούσαν να μεταφερθούν στο εσωτερικό της χώρας όπου τα μισθώματα είναι εν γένει φθηνότερα. Δεν υπήρχαν ωστόσο στοιχεία σχετικά με τα μισθώματα αντίστοιχων οικοπέδων στο εσωτερικό της χώρας. Κατά συνέπεια, κατόπιν αιτήματος της Επιτροπής, τον Δεκέμβριο του 2000 οι ολλανδικές αρχές υπέβαλαν δεύτερη μελέτη την οποία εκπόνησαν ανεξάρτητοι σύμβουλοι σχετικά με τα τρέχοντα μέσα μισθώματα συγκρίσιμων οικοπέδων στο εσωτερικό της χώρας. Οι ολλανδικές αρχές υπέβαλαν επίσης αντίγραφα δύο άλλων προσφορών που έλαβε η Reebok κατά την αναζήτηση τόπων εγκατάστασης.

(21) Εξάλλου, οι ολλανδικές αρχές εξήγησαν ότι το επίπεδο του μισθώματος που χρεώνει η GHR εξαρτάται από κριτήρια όπως ο χρόνος της συμφωνίας, το μέγεθος του οικοπέδου ή το ενδιαφέρον που παρουσιάζει ο πελάτης για την GHR, κυρίως όσον αφορά τη ροή εμπορευμάτων και τη συνεπαγόμενη απόδοση για την GHR. Κατά την άποψη των ολλανδικών αρχών, τα κριτήρια αυτά αιτιολογούνται αντικειμενικά και δεν συνεπάγονται διακριτική μεταχείριση. Επιπλέον, το μίσθωμα της Reebok δεν συνεπαγόταν ζημίες για την επένδυση της GHR στο Distripark Maasvlakte και κατά συνέπεια ήταν σύμφωνο με την αρχή του ιδιώτη επενδυτή σε οικονομία αγοράς. Για να τεκμηριώσουν το επιχείρημά τους οι ολλανδικές αρχές υπέβαλαν λεπτομερή και επικαιροποιημένο υπολογισμό των επιμέρους στοιχείων κόστους και εισοδήματος. Υπέβαλαν επίσης τα λογιστικά φύλλα που χρησιμοποίησε η GHR και τα οποία περιλαμβάνουν τα μη επεξεργασμένα δεδομένα των δαπανών, των εσόδων και της αποταμίευσης ώστε να επιτρέψουν στην Επιτροπή να προβεί στη δική της εκτίμηση.

(22) Εξάλλου, υπέβαλαν τις μισθωτήριες συμβάσεις όλων των σημερινών μισθωτών εκ των οποίων προκύπτει ότι τα ήδη συμφωνηθέντα μισθώματα κυμαίνονται μεταξύ [...](4) και [...](5). Σύμφωνα με τις υποβληθείσες πληροφορίες, έχουν μισθωθεί μόνο 33,7 εκτάρια από τη συνολική ζώνη των 86,6 εκταρίων. του Distripark Maasvlakte(6): ακόμη η μίσθωση [...](7) βρίσκεται υπό διαπραγμάτευση, ενώ για [...](8) δεν υπάρχουν ακόμη υποψήφιοι.

(23) Οι ολλανδικές αρχές υπέβαλαν επίσης λεπτομερείς υπολογισμούς της εξοικονόμησης δαπανών που επιτεύχθηκε λόγω του μεγέθους του οικοπέδου που μίσθωσε η Reebok(9). Επειδή το οικόπεδο που κατέχει η Reebok είναι τρεις έως τέσσερις φορές μεγαλύτερο από το σύνηθες μέγεθος, δεν χρειάστηκε να κατασκευαστεί αρχικά σχεδιασμένη οδός που θα συνέδεε μεταξύ τους οικόπεδα που κατά κανόνα καταλαμβάνονται από τέσσερις μισθωτές. Επιπλέον, εξοικονομήθηκαν οι δαπάνες για δίκτυα αποχέτευσης και πυρόσβεσης που συνδέουν τα κτίρια των διαφόρων μισθωτών, καθώς και τις εισόδους των κτιρίων. Κατόπιν αιτήματος της Επιτροπής, οι ολλανδικές αρχές υπέβαλαν υπολογισμό της εξοικονόμησης πόρων τον οποίο πραγματοποίησε μια κατασκευαστική εταιρεία και ο οποίος επιβεβαιώνει τα παραπάνω συμπεράσματα.

IV. ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΤΩΝ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΜΕΝΩΝ ΜΕΡΩΝ

(24) Μετά τη δημοσίευση της απόφασης της Επιτροπής για την κίνηση της διαδικασίας, η κυβέρνηση του Ηνωμένου Βασιλείου(10) υπέβαλε παρατηρήσεις οι οποίες συνοψίζονται ως εξής: η κυβέρνηση επικροτεί την έρευνα της Επιτροπής σχετικά με τη χορήγηση της εν λόγω ενίσχυσης στη Reebok. Σημαντική είναι η επίπτωση για τη βρετανική βιομηχανία αθλητικών υποδημάτων και η ενίσχυση σε μια τόσο μεγάλη επιχείρηση θα έχει αρνητικό αντίκτυπο σε άλλες επιχειρήσεις αθλητικών υποδημάτων που δεν λαμβάνουν ανάλογες επιδοτήσεις. Δεδομένου ότι η ζήτηση των υποδημάτων, κυρίως των αθλητικών, επηρεάζεται ιδιαίτερα από τις τιμές, το αποτέλεσμα της χορήγησης ενίσχυσης παρόμοιου μεγέθους σε έναν ανταγωνιστή θα ήταν εξαιρετικά νοθευτικό για τον ανταγωνισμό στον εν λόγω τομέα. Εάν η ενίσχυση αυτή χορηγείτο στη Reebok, μια συγκεκριμένη επιχείρηση αθλητικών υποδημάτων που εδρεύει στο Ηνωμένο Βασίλειο θα υφίστατο διάφορες δυσμενείς συνέπειες. Εκτιμήθηκε ότι εάν δεν ανακτηθούν οι ενισχύσεις που χορηγήθηκαν στη Reebok, θα υπάρξει στρέβλωση του ανταγωνισμού στην ευρωπαϊκή βιομηχανία υποδημάτων, με ιδιαίτερες επιπτώσεις για το Ηνωμένο Βασίλειο.

V. ΑΝΤΙΔΡΑΣΗ ΤΩΝ ΚΑΤΩ ΧΩΡΩΝ ΣΤΙΣ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΤΩΝ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΜΕΝΩΝ ΜΕΡΩΝ

(25) Οι ολλανδικές αρχές αρνούνται ότι οι συμφωνίες μεταξύ της λιμενικής αρχής και της Reebok συνιστούν κρατική ενίσχυση· επίσης αρνούνται ότι οι εν λόγω ρυθμίσεις επηρεάζουν συγκεκριμένα τη θέση της επιχείρησης στην οποία αναφέρεται το Ηνωμένο Βασίλειο. Η εν λόγω επιχείρηση εστιάζεται κατά κύριο λόγο στην αγορά των ΗΠΑ, και σε πολύ μικρό βαθμό στην αγορά του Ηνωμένου Βασιλείου. Επιπλέον, κάθε παραγωγός αθλητικών υποδημάτων και άλλων αθλητικών ειδών χρειάζεται ένα κέντρο διανομής και οι ίδιες ρυθμίσεις θα μπορούσαν να συμφωνηθούν με ανάλογες επιχειρήσεις που θα εγκαθίσταντο στο Ρότερνταμ. Εξάλλου, το κέντρο διανομής του Ρότερνταμ αποδίδει μέχρι σήμερα αρνητικά αποτελέσματα για τη Reebok. Οι ρυθμίσεις μεταξύ της λιμενικής αρχής και της Reebok αφορούν ένα ελάχιστο ποσό όταν υπολογίζονται ανά ζεύγος αθλητικών υποδημάτων. Επομένως, δεν μπορεί να αναμένονται ουσιαστικές συνέπειες για την επιχείρηση στην οποία αναφέρεται το Ηνωμένο Βασίλειο.

VI. ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΟΥ ΜΕΤΡΟΥ ΕΝΙΣΧΥΣΗΣ

(26) Η διαδικασία του άρθρου 88 παράγραφος 2 της συνθήκης ΕΚ σχετικά με την απόσυρση του ταμειακού κινήτρου και την ανάκτηση του καταβληθέντος ποσού (βλέπε αιτιολογική σκέψη 19) μπορεί να θεωρηθεί ότι έχει κλείσει σχετικά με το θέμα αυτό.

(27) Όσον αφορά τους όρους μίσθωσης, δεν αμφισβητείται το γεγονός ότι χορηγήθηκαν από την GHR, η οποία αποτελεί μέρος της δημοτικής αρχής του Ρότερνταμ και είναι επομένως δημόσιος επενδυτής. Ωστόσο, το νομικό καθεστώς του επενδυτή δεν αρκεί από μόνο του να καθορίσει εάν οι όροι μίσθωσης για τη Reebok περιλαμβάνουν στοιχείο κρατικής ενίσχυσης κατά την έννοια του άρθρου 87 παράγραφος 1 της συνθήκης. Το πιο ουσιώδες είναι εάν η συμπεριφορά του δημόσιου επενδυτή είναι αντίστοιχη με τη συμπεριφορά ενός ιδιώτη επενδυτή (αρχή του ιδιώτη επενδυτή σε οικονομία αγοράς), όπως απεφάνθη το Δικαστήριο στην υπόθεση Tubacex(11).

(28) Οι ιδιώτες επενδυτές δεν δραστηριοποιούνται, ωστόσο, στην επιχειρηματική δραστηριότητα με την οποία ασχολείται η GHR, δηλαδή την πραγματοποίηση επενδύσεων για την προετοιμασία ή την καθαυτό δημιουργία οικοπέδων για πελάτες ιδιώτες σε μια λιμενική ζώνη (με την αποστράγγιση εδαφών που προηγουμένως καλύπτονταν από νερό, την παροχή υποδομής, όπως δρόμους, αγωγούς και άλλα δίκτυα). Η δραστηριότητα αυτή κατά κανόνα πραγματοποιείται από εταιρείες εκμετάλλευσης του λιμένα που ανήκουν στο κράτος/δήμο ή απευθείας από τους ίδιους τους δήμους. Οι ιδιώτες επενδυτές δεν δραστηριοποιούνται ούτε στον τομέα της προπαρασκευής εδαφών και υποδομής για επιχειρηματικές δραστηριότητες στο εσωτερικό της χώρας.

(29) Αρχικά, η Επιτροπή μη έχοντας τη δυνατότητα σύγκρισης της συμπεριφοράς της GHR με τη συμπεριφορά ιδιωτών επενδυτών, προσδιόρισε το επίπεδο των μισθωμάτων για ανάλογα οικόπεδα σε άλλους ευρωπαϊκούς λιμένες ή στο εσωτερικό της χώρας προκειμένου να συγκρίνει αυτά τα "αγοραία μισθώματα" με το μίσθωμα που καταβάλλει η Reebok στο Distripark Maasvlakte. Δεύτερον η Επιτροπή εξέτασε αναλυτικά εάν το μίσθωμα της Reebok αποφέρει καθαρό κέρδος στην GHR και μπορεί κατά συνέπεια να θεωρηθεί αγοραίο μίσθωμα. Τρίτον, η Επιτροπή πρέπει να αποφανθεί κατά πόσο το σχετικά χαμηλό μίσθωμα που καταβάλλει η Reebok δικαιολογείται αντικειμενικά από π.χ. εξοικονομήσεις δαπανών.

(30) Οι μελέτες τις οποίες υπέβαλαν οι ολλανδικές αρχές και πραγματοποίησαν δύο ανεξάρτητοι σύμβουλοι φανερώνουν ότι οι τιμές μισθωμάτων για "άγονη γη" σε άλλα ευρωπαϊκά λιμάνια είναι αισθητά χαμηλότερες σε σχέση με το Ρότερνταμ. Η προγενέστερα υποβληθείσα μελέτη (που περιελάμβανε τα λιμάνια Χάβρη, Δανκέρκη, Zeebrugge, Aμβέρσα, Αμβούργο, Μπρεμερχάβεν, Moerdijk, Vlissingen, Άμστερνταμ και Ρότερνταμ) δείχνει ότι τα μέσα μισθώματα για την περίοδο 1993-1998 κυμαίνονταν από 4,75 ολλανδικά φιορίνια ανά m2 σε 9,75 ολλανδικά φιορίνια ανά m2, και το τελευταίο, υψηλότερο μέσο μίσθωμα αφορούσε το Ρότερνταμ. Η δεύτερη μελέτη, η οποία εστιάζεται σε ένα άλλο ζήτημα (βλέπε αιτιολογική σκέψη 31), παρέχει επισκόπηση των υψηλότερων μισθωμάτων για τα έξι μεγαλύτερα λιμάνια (Ρότερνταμ, Αμβέρσα, Αμβούργο, Βρέμη/Μπρεμερχάβεν, Δανκέρκη και Χάβρη), που κυμαίνονται χονδρικά μεταξύ 14 ολλανδικά φιορίνια ανά m2 και 4 ολλανδικά φιορίνια ανά m2. Και στη μελέτη αυτή το Ρότερνταμ εμφανίζει το υψηλότερο ανώτατο μίσθωμα.

(31) Για να ενισχύσουν το επιχείρημά τους ότι η Reebok δεν ήταν εξαρτημένη από ένα οικόπεδο στην περιοχή του λιμανιού και ότι κάλλιστα θα μπορούσε να έχει εγκαταστήσει το κέντρο διανομής της στο εσωτερικό της χώρας όπου η γη είναι γενικά φθηνότερη, οι ολλανδικές αρχές υπέβαλαν μια άλλη μελέτη. Η εν λόγω μελέτη συγκρίνει τα μισθώματα οικοπέδων της "ενδοχώρας" (όχι σε λιμάνι) στη Βόρεια Γαλλία (Pas-de-Calais), το Βέλγιο και τις Κάτω Χώρες, ώστε να λάβει υπόψη τις εναλλακτικές λύσεις που είχε θεωρητικά στη διάθεσή της η Reebok όσον αφορά το αίτημά της για χαμηλές μεταφορικές δαπάνες. Τα μέσα ετήσια μισθώματα οικοπέδων της ενδοχώρας στη εν λόγω μελέτη κυμαίνονται μεταξύ 0,6 ολλανδικά φιορίνια ανά m2 και 8,3 ολλανδικά φιορίνια ανά m2 και είναι εν γένει, εκτός από τις τιμές κορυφής, σημαντικά φθηνότερα από τα οικόπεδα σε λιμάνια.

(32) Τα στοιχεία δείχνουν ότι το μίσθωμα της Reebok στο Ρότερνταμ δεν περιλαμβάνεται απλώς, αλλά βρίσκεται και στην ανώτερη κλίμακα των μισθωμάτων που χρεώνονται στην "αγορά", δηλαδή για οικόπεδα στα βορειοευρωπαϊκά λιμάνια ή οικόπεδα της ενδοχώρας. Η απόφαση να επιλεγεί ένα οικόπεδο με σχετικά υψηλό μίσθωμα αποδεικνύει επίσης ότι η Reebok δεν στήριξε την απόφασή της κυρίως στο κόστος της γης, αλλά σε γενικά στρατηγικά κριτήρια όπως ο αντίκτυπος της τοποθεσίας στις μεταφορικές δαπάνες. Τούτο ενισχύεται περαιτέρω από το γεγονός ότι η Reebok δεν αποδέχτηκε προσφορά γης η οποία της παρεχόταν εντελώς δωρεάν επί 99 έτη. Αυτό όμως αποδεικνύει επίσης ότι κατά την άποψη της Reebok οι τοποθεσίες σε άλλα λιμάνια ή στο εσωτερικό της χώρας δεν ήταν απολύτως συγκρίσεμες με τη συγκεκριμένη. Εξάλλου, και για τα οικόπεδα άλλων λιμανιών ή της ενδοχώρας εκείνες που προβαίνουν στην προσφορά και αναλαμβάνουν τη διαχείριση είναι οι δημοτικές αρχές ή κρατικές επιχειρήσεις και όχι ιδιώτες επενδυτές. Προς τούτο, η Επιτροπή απαιτεί το μίσθωμα της Reebok να αποφέρει καθαρό κέρδος στην GHR, ως ένα πρόσθετο κριτήριο που πρέπει να πληρούται ώστε να το αποδεχθεί ως "αγοραίο μίσθωμα".

(33) Κατά συνέπεια η Επιτροπή, σε δεύτερο επίπεδο, αξιολόγησε κατά πόσο η επένδυση της GHR στο σχέδιο της Reebok υπήρξε επικερδής. Ελλείψει ιδιωτών επενδυτών σ'αυτό το είδος επιχειρηματικής δραστηριότητας, δεν προσφέρεται για σύγκριση ένας αγοραίος συντελεστής απόδοσης ανάλογων επενδύσεων. Συνεπώς, η ελάχιστη απαίτηση είναι ότι με την αφαίρεση του κόστους του σχεδίου (τρέχουσα αξία την 1η Ιανουαρίου 1998) από τα έσοδα (τρέχουσα αξία την 1η Ιανουαρίου 1998) πρέπει να προκύπτει καθαρή θετική τρέχουσα αξία για την GHR.

(34) Οι ολλανδικές αρχές υπέβαλαν τους υπολογισμούς της GHR σχετικά με τα στοιχεία εσόδων και κόστους για μια 25ετία. Σύμφωνα με τους υπολογισμούς αυτούς, η τρέχουσα αξία του εισοδήματος από μισθώματα της Reebok την 1η Ιανουαρίου 1998 ανερχόταν σε [...](12), η τρέχουσα αξία του μεριδίου της Reebok επί των συνολικών δαπανών(13) μείον την εξοικονόμηση κόστους που παρήγαγε η Reebok ανήλθε σε [...](14) εκατομμύρια που οδηγούν σε θετική καθαρή τρέχουσα αξία [...](15)(16).

(35) Τέλος, η Επιτροπή έθιξε το ζήτημα της διαφοροποίησης των τιμών, δηλαδή ότι άλλοι μισθωτές οικοπέδων στο Distripark Maasvlakte καταβάλλουν υψηλότερα μισθώματα. Στο πλαίσιο αυτό τίθεται το ερώτημα εάν η GHR επεφύλαξε ιδιαίτερα ευνοϊκή μεταχείριση στη Reebok. Οι ιδιωτικές ή δημόσιες επιχειρήσεις μπορούν καταρχήν να χρεώνουν διαφοροποιημένες τιμές υπό την προϋπόθεση ότι η πολιτική καθορισμού των τιμών δεν προκαλεί ζημίες του επενδεδυμένου κεφαλαίου και ότι δεν γίνονται διακρίσεις έναντι των άλλων πελατών. Το πρώτο κριτήριο εξετάστηκε παραπάνω και πληρούται (βλέπε αιτιολογική σκέψη 34). Όσον αφορά το δεύτερο κριτήριο, οι μειώσεις των τιμών πρέπει να ανταποκρίνονται στην επιτευχθείσα εξοικονόμηση του κόστους, για παράδειγμα εξοικονόμηση που οφείλεται στην αγορά μεγαλύτερων ποσοτήτων ή σε άλλες οικονομίες κλίμακας(17).

(36) Ο σταθμισμένος μέσος όρος των ετήσιων μισθωμάτων(18) που είχαν ήδη συμφωνηθεί στο Distripark Maasvlakte και αποδεικνύεται από τις υποβληθείσες συμβάσεις ανέρχεται σε [...](19). Τούτο καταλήγει σε έκπτωση για την Reebok ύψους [...](20) ή 15 %. Η τρέχουσα αξία του συνολικού ποσού της εν λόγω έκπτωσης επί 25 έτη με έναρξη την 1η Ιανουαρίου 1998 σύμφωνα με τους υπολογισμούς της Επιτροπής ανέρχεται σε [...](21), ποσό χαμηλότερο από την τρέχουσα αξία της εξοικονόμησης κόστους που είναι ίση με [...](22)(23), και επιτεύχθηκε λόγω του μεγαλύτερου οικοπέδου το οποίο μίσθωσε η Reebok (βλέπε επίσης αιτιολογική σκέψη 23). Κατά συνέπεια μπορεί να υποστηριχθεί ότι η έκπτωση μισθώματος που χορηγήθηκε στη Reebok δικαιολογείται από την εξοικονόμηση του κόστους.

VII. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ

(37) Η Επιτροπή διαπιστώνει ότι οι όροι μίσθωσης που περιγράφονται παραπάνω είναι σύμφωνοι με την αρχή του ιδιώτη επενδυτή σε οικονομία αγοράς και κατά συνέπεια δεν συνιστούν κρατική ενίσχυση ούτε περιέχουν στοιχεία ενίσχυσης κατά την έννοια του άρθρου 87 παράγραφος 1 της συνθήκης ΕΚ ή του άρθρου 61 παράγραφος 1 της συμφωνίας ΕΟΧ,

ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΑΠΟΦΑΣΗ:

Άρθρο 1

Η επίσημη διαδικασία έρευνας όσον αφορά το ποσό 4,25 εκατομμυρίων ολλανδικών φιορινιών (1,9 εκατομμύρια ευρώ) που χορηγήθηκε ως κίνητρο έκλεισε, δεδομένου ότι οι Κάτω Χώρες παρουσίασαν πειστικά αποδεικτικά στοιχεία τα οποία πιστοποιούν ότι το κίνητρο είχε αποσυρθεί και ότι είχε επιστραφεί το ήδη καταβληθέν ποσό, προσαυξημένο με τόκο μέχρι την ημέρα της επιστροφής, υπολογιζόμενο βάσει του επιτοκίου αναφοράς.

Άρθρο 2

Το μίσθωμα το οποίο καταβάλλει η Reebok για το οικόπεδο που κατέχει στο Distripark Maasvlakte, στο λιμάνι του Ρότερνταμ, σύμφωνα με τη σύμβαση που συνήφθη στις 25 Ιουνίου 1998 μεταξύ της Reebok και της λιμενικής αρχής του Ρότερνταμ (Gemeentelijk Havenbedrijf Rotterdam) δεν συνιστά κρατική ενίσχυση ούτε περιέχει στοιχεία ενίσχυσης κατά την έννοια του άρθρου 87 παράγραφος 1 της συνθήκης ΕΚ και του άρθρου 61 παράγραφος 1 της συμφωνίας ΕΟΧ.

Άρθρο 3

Η παρούσα απόφαση απευθύνεται στο Βασίλειο των Κάτω Χωρών.

Βρυξέλλες, 25 Ιουλίου 2001.

Για την Επιτροπή

Mario Monti

Μέλος της Επιτροπής

(1) ΕΕ C 233 της 14.8.1999, σ. 39.

(2) EE C 233 της 18.4.1999, σ. 39.

(3) Η Επιτροπή αποδέχθηκε το σκεπτικό της ολλανδικής κυβέρνησης ότι οι εικαζόμενοι προνομιακοί όροι μίσθωσης της Reebok, καθώς και οι εικαζόμενοι προνομιακοί όροι πρόσβασης σε εγκαταστάσεις υποδομής του πάρκου πρέπει να θεωρηθούν ένα και το αυτό μέτρο διότι το κόστος της βασικής υποδομής περιλαμβάνεται στη συνολική επένδυση που γίνεται στο πάρκο και εκφράζεται στο μίσθωμα.

(4) Εμπιστευτικές πληροφορίες

(5) Εμπιστευτικές πληροφορίες

(6) Το αρχικό στοιχείο των 85,2 εκταρίων προσαρμόστηκε ελαφρά από τις ολλανδικές αρχές επειδή ένα ακόμη οικόπεδο που αρχικά επρόκειτο να αποτελέσει τμήμα διασυνδεόμενης οδού εντός του Distripark έμεινε διαθέσιμο προς μίσθωση.

(7) Εμπιστευτικές πληροφορίες

(8) Εμπιστευτικές πληροφορίες

(9) Ένας χάρτης φανερώνει ότι το σύνηθες μέγεθος ενός οικοπέδου είναι 3,4 εκτάρια, αλλά αυτό μπορεί να ποικίλλει ανάλογα με την τοποθεσία εντός ορθογώνιων ή τριγωνικών συγκροτημάτων που συνδέονται μεταξύ τους με δρόμους.

(10) Η κυβέρνηση του Ηνωμένου Βασιλείου δεν είναι ο αρχικός καταγγέλλων που αναφέρεται παραπάνω.

(11) Συλλογή 1999, σ. I-2459.

(12) Εμπιστευτικές πληροφορίες

(13) Το μερίδιο της Reebok επί του συνολικού κόστους υπολογίστηκε βάσει του ποσοστού τετραγωνικών μέτρων που κατέχει η Reebok στο Distripark Maasvlakte: δηλαδή 13,2 % επί 86,6 εκταρίων.

(14) Εμπιστευτικές πληροφορίες

(15) Εμπιστευτικές πληροφορίες

(16) Όπως φαίνεται, στους υπολογισμούς τους για τις τρέχουσες αξίες του κόστους και των εσόδων, οι ολλανδικές αρχές χρησιμοποίησαν συντελεστές αναγωγής στην παρούσα αξία που κυμαίνονται μεταξύ 5 και 6 %. Η Επιτροπή όταν επικαιροποιεί τα αριθμητικά στοιχεία με επιτόκιο αναφοράς 5,95 % (που ίσχυε στις Κάτω Χώρες στις αρχές του 1998) φθάνει σε μάλλον ανάλογο αποτέλεσμα, δηλαδή θετική καθαρή τρέχουσα αξία ύψους [...]*. Αν ληφθεί υπόψη ότι σε γενικές γραμμές η καταβολή του μισθώματος ξεκινά ένα έτος μετά την υπογραφή της σύμβασης, στην περίπτωση της Reebok το 1999, θα μπορούσε επίσης να ληφθεί επιτόκιο αναφοράς 4,76 %. Ωστόσο, η Επιτροπή θεωρεί ότι ο χρόνος της σύμβασης παίζει αποφασιστικό ρόλο όσον αφορά τον υπολογισμό των τρεχουσών αξιών εσόδων και κόστους. Επιπλέον, εάν υπάρχει κερδοφορία με επιτόκιο αναφοράς 5,95 %, αυτή είναι ακόμη υψηλότερη με χαμηλότερο επιτόκιο αναφοράς.

(17) Βλέπε συλλογή 1990 σ. I-3083.

(18) Σταθμιζόμενο βάσει του συνολικού εμβαδού ως προς την τιμή ανά m2.

(19) Εμπιστευτικές πληροφορίες

(20) Εμπιστευτικές πληροφορίες

(21) Εμπιστευτικές πληροφορίες

(22) Εμπιστευτικές πληροφορίες

(23) Για την εφαρμογή της τρέχουσας αξίας, εφαρμόστηκε επιτόκιο αναφοράς 5,95 %.