Ετήσια έκθεση 1999

(2000/C 260/01)

Στρασβούργο, Απρίλιος 2000

ΚΥΡΙΑ NICOLE FONTAINE

Πρόεδρο

Eυρωπαϊκό Κοινοβούλιο rue Wiertz B - 1047 Bruxelles Κυρία Πρόεδρε,

Σύμφωνα με το άρθρο 195, εδάφιο 1 της Συνθήκης περί Ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας και το άρθρο 3, εδάφιο 8 της αποφάσεως του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου σχετικά με το καθεστώς του Ευρωπαίου Διαμεσολαβητή και τους γενικούς όρους άσκησης των καθηκόντων του, σας υποβάλλω την έκθεσή μου για το 1999.

Jacob SÖDERMAN

Διαμεσολαβητής της Ευρωπαϊκής Ενώσεως

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ

>ΘΕΣΗ ΠΙΝΑΚΑ>

1. ΠΡΟΛΟΓΟΣ

ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΠΑΣΗ ΘΥΣΙΑ

Το έργο μιας υπηρεσίας διαμεσολαβητή μπορεί να περιγραφεί με πολλούς τρόπους. Πρέπει να ανυψώνει την ποιότητα της δημόσιας διοίκησης από την άποψη του πολίτη, πρέπει να ενισχύει με τις δραστηριότητές του τις σχέσεις μεταξύ των πολιτών και της διοίκησης, πρέπει να υποδεικνύει προδιαγραφές χρηστής διοίκησης, να ενεργεί για την εξάλειψη των κρουσμάτων κακής διοίκησης και πολλά άλλα. Το βασικότερο καθήκον του παραμένει η παρέμβαση για την παροχή βοήθειας προς τους πολίτες, ούτως ώστε να χαίρουν δίκαιης μεταχείρισης και να επιτυγχάνουν αμέσως ό,τι δικαιούνται να αναμένουν από τη διοίκηση.

Κατά τη διάρκεια του έτους πιστεύω ότι οι δραστηριότητες του Ευρωπαίου Διαμεσολαβητή έφθασαν το επίπεδο που δικαιούται να αναμένει κανείς από έναν οργανισμό ηλικίας ελάχιστα μεγαλύτερης των τεσσάρων ετών, ο οποίος αποτελείται από 25 άτομα που εργάζονται σε ένα αρκετά πολύπλοκο νομικό και διοικητικό περιβάλλον.

Το 1999 λάβαμε 1577 καταγγελίες (σε σύγκριση με 1372 το 1998), εγκαινιάσαμε 206 έρευνες (έναντι 171 το 1998) για πιθανές περιπτώσεις κακής διοίκησης και αναλάβαμε πέντε έρευνες ιδίας πρωτοβουλίας (σε σύγκριση με μία μόνο το 1998). Από τις καταγγελίες για τις οποίες διεξήχθη έρευνα, 27 περατώθηκαν με διατύπωση επικρίσεως προς το οικείο θεσμικό όργανο ή οργανισμό, 62 διευθετήθηκαν από το όργανο υπέρ του καταγγέλλοντος, σε μία περίπτωση επετεύχθη φιλικός διακανονισμός, ενώ εκδόθηκαν δέκα σχέδια συστάσεων για την αποκατάσταση περιπτώσεων κακής διοίκησης (σε σύγκριση με ένα μόνο το 1998). Από τα σχέδια συστάσεων 2 έγιναν αμέσως δεκτά, ενώ για ένα συνετάγη Ειδική Έκθεση προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Αργότερα, το οικείο θεσμικό όργανο απεδέχθη τη σύσταση που είχε περιληφθεί στην Ειδική Έκθεση. Σε 107 περιπτώσεις (έναντι 96 το 1998) δεν διαπιστώθηκε κρούσμα κακής διοίκησης, αλλά δόθηκαν στον καταγγέλλοντα πλήρεις εξηγήσεις για τους λόγους που οδήγησαν στη λήψη της αμφισβητουμένης απόφασης.

Επίσης, επιτύχαμε, με λίγες μόνον εξαιρέσεις, να αποστέλλεται απόδειξη παραλαβής των καταγγελιών εντός μιας εβδομάδας και να λαμβάνεται απόφαση για το παραδεκτό τους εντός ενός μηνός. Ο στόχος περάτωσης των υποθέσεων για τις οποίες διεξάγεται έρευνα εντός ενός έτους δεν έχει επιτευχθεί ακόμα. Παραμένουν εκκρεμείς περίπου 40 υποθέσεις των οποίων η εξέταση διαρκεί ήδη από έτους και πλέον, αλλά ο αριθμός τους μειώνεται σιγά σιγά. Πάντοτε πρέπει να γίνεται κάτι περισσότερο προς ανάπτυξη των δραστηριοτήτων, για να επιτυγχάνονται καλύτερα αποτελέσματα για τους πολίτες, αλλ' είναι προφανές ότι το 1999 ήταν το έτος με τις καλύτερες επιδόσεις μέχρι τώρα. Πρέπει να υπογραμμιστεί ότι τα ίδια τα θεσμικά όργανα και οργανισμοί διευθέτησαν 62 υποθέσεις (έναντι 51 το 1998). Ουσιαστικά, αυτό σημαίνει ότι βρήκαν μόνα τους φιλική λύση, όταν ο Διαμεσολαβητής επέσυρε την προσοχή τους στην καταγγελία. Αυτό είναι πολύ καλό για τους καταγγέλλοντες, διότι κερδίζεται πολύτιμος χρόνος. Αποδεικνύει επίσης ότι η διοίκηση έχει την καλή θέληση να διορθώσει τα λάθη της, πράγμα που πρέπει να θεωρηθεί σημάδι εξαιρετικά θετικής στάσης έναντι των Ευρωπαίων πολιτών.

ΔΙΑΦΟΡΕΣ

Η εποικοδομητική συνεργασία που επιτύχαμε με τα κοινοτικά θεσμικά όργανα και οργανισμούς κατέστησε αποτελεσματικότερο το έργο μας για τους Ευρωπαίους πολίτες. Στις περισσότερες περιπτώσεις, τα κοινοτικά θεσμικά όργανα και οργανισμοί ανταποκρίθηκαν εγκαίρως και με πλήρεις εξηγήσεις στους ισχυρισμούς που προέβαλαν οι καταγγέλλοντες, πράγμα που διευκόλυνε την αποκάλυψη των ουσιαστικών πτυχών της υπόθεσης και του τί πράγματι συνέβη. Εντούτοις, παραμένουν ορισμένα προβλήματα όσον αφορά την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, στις δραστηριότητες της οποίας εστιάζονται κατά κύριο λόγο οι έρευνες του Διαμεσολαβητή: 163 επί συνόλου 206.

Οι υπηρεσίες της Επιτροπής προσπάθησαν και πάλι να προβάλουν την ιδέα ότι αρμόδιο επί ζητημάτων που αφορούν την ερμηνεία του κοινοτικού δικαίου από την Επιτροπή είναι μόνον το Δικαστήριο και όχι ο Ευρωπαίος Διαμεσολαβητής. Η διαμάχη αυτή επεξηγείται λεπτομερέστερα στην ίδια την ετήσια έκθεση. Θα ήθελα να πω απλώς, ελπίζοντας ότι είναι η τελευταία φορά που χρειάζεται να το υπογραμμίσω, ότι η μη τήρηση του νόμου, δηλαδή των κανόνων ή αρχών που δεσμεύουν ένα κοινοτικό θεσμικό όργανο ή οργανισμό, ουδέποτε μπορεί να αποτελέσει χαρακτηριστικό χρηστής διοίκησης. Στις δύο ευρωπαϊκές χώρες όπου οι διαμεσολαβητές του κράτους δεν είναι αρμόδιοι να χειρίζονται υποθέσεις για τις οποίες προβλέπεται ένδικο μέσο διευθετήσεως, ο εν λόγω περιορισμός τάσσεται ρητώς από την ίδια τη νομοθεσία, αντιθέτως προς ό,τι συμβαίνει με την εντολή του Ευρωπαίου Διαμεσολαβητή, η οποία θεσπίστηκε με τη Συνθήκη του Μάαστριχτ.

Επίσης, αν η δραστηριότητα του Διαμεσολαβητή μπορεί να προλάβει μη απαραίτητες δικαστικές διαμάχες και να ελαφρύνει έτσι τον σημερινό μεγάλο φόρτο εργασίας των Δικαστηρίων, αυτό δεν μπορεί παρά να είναι θετικό για όλα τα μέρη. Θα πρέπει επίσης να σημειωθεί ότι, λόγω των περιορισμών που επιβάλλει το κοινοτικό δίκαιο για την πρόσβαση στα δικαστήρια, σε πολλές περιπτώσεις εικαζομένων παρανόμων ενεργειών των κοινοτικών θεσμικών οργάνων και οργανισμών η προσφυγή στον Διαμεσολαβητή μοιάζει να είναι η μόνη δυνατότητα που διαθέτει ο πολίτης. Είναι αυτονόητο ότι οι αποφάσεις του Διαμεσολαβητή ακολουθούν πάντα τη νομολογία των κοινοτικών Δικαστηρίων.

Μια άλλη χρονοβόρος διαμάχη με την Επιτροπή αφορά το δικαίωμα του Διαμεσολαβητή να επιθεωρεί έγγραφα. Το θέμα αυτό εξετάστηκε λεπτομερέστερα στην Ετήσια Έκθεση 1998. Παρόλο που το 1999 επετεύχθη και πάλι ένα ικανοποιητικό αποτέλεσμα μετά τις συνήθεις παρανοήσεις και τα περίεργα επιχειρήματα, υπέβαλα στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο πρωτοβουλία για την αναθεώρηση του μέρους του καθεστώτος του ευρωπαϊκού διαμεσολαβητή που δημιουργεί τις εν λόγω διαφορές. Θα πρέπει να υπογραμμιστεί ότι για όλες τις υπηρεσίες διαμεσολαβητών είναι σημαντικό να υπάρχει απεριόριστη πρόσβαση στα έγγραφα που είναι απαραίτητα για τη διερεύνηση μιας καταγγελίας, όπως δόθηκε πρόσφατα στην Ευρωπαϊκή Υπηρεσία για την Καταπολέμηση της Απάτης (OLAF). Διαφορετικά, οι πολίτες δεν έχουν εμπιστοσύνη στις έρευνες του Διαμεσολαβητή. Συγχρόνως, είναι απολύτως σαφές ότι ο Διαμεσολαβητής πρέπει να τηρεί την εμπιστευτικότητα των εγγράφων, όταν επιβάλλεται ορθώς, και να μην δημοσιοποιεί το περιεχόμενό τους. Ελπίζω ότι το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο θα ασχοληθεί ενεργά με την εν λόγω πρωτοβουλία και ότι τα λοιπά θεσμικά όργανα θα συμφωνήσουν με τα επιχειρήματά μου για το θέμα.

ΑΝΟΙΚΤΟΣ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑΣ

Κατά τη διάρκεια του έτους δεν επετεύχθη σημαντική πρόοδος στον τομέα της διαφάνειας ή του ανοικτού χαρακτήρα. Η Επιτροπή ανεμένετο να ετοιμάσει σχέδιο κανονισμού για την πρόσβαση του κοινού σε έγγραφα στο πλαίσιο του άρθρου 255 ΕΚ, αλλά το κείμενο δεν δημοσιεύθηκε κατά τη διάρκεια του έτους. Διέρρευσαν ορισμένα μόνον αποσπάσματα των διατάξεών του, τα οποία, στις περισσότερες περιπτώσεις, επικρίθηκαν ιδιαίτερα από οργανώσεις δημοσιογράφων και άλλων ατόμων που δραστηριοποιούνται στον εν λόγω τομέα. Για τον Διαμεσολαβητή το ζήτημα αυτό είναι σημαντικό, διότι η έλλειψη ενημέρωσης ή η εσφαλμένη ενημέρωση παραμένει ο συχνότερος ισχυρισμός που περιέχεται στις καταγγελίες (23 %).

Ο λόγος που προβάλλεται συχνά για τη διατήρηση της παραδοσιακής εμπιστευτικότητας - η αποτελεσματικότητα - μοιάζει μάλλον παράδοξος. Ήταν όντως αποτελεσματική η κατάρρευση της Επιτροπής Santer τον Μάρτιο, η οποία απετέλεσε τροχοπέδη για τις δραστηριότητες της Ένωσης επί ένα εξάμηνο ελλείψει καθοδήγησης από ενεργό Επιτροπή; Ένας σημαντικός λόγος για την κατάρρευση ήταν όσα έγιναν πίσω από το προπέτασμα της εμπιστευτικότητας. Περαιτέρω, η εμπειρία αποδεικνύει ότι η ανοικτή διοίκηση, την οποία εφαρμόζουν πολλά κράτη μέλη, φαίνεται να αποτελεί αποτελεσματικό εργαλείο κατά της απάτης και της διαφθοράς, ενώ η κλειστή και εμπιστευτική διεκπεραίωση των δημοσίων υποθέσεων φαίνεται να προσφέρει ευκαιρίες για απάτη και διαφθορά. Θεωρώ ανησυχητικό ότι όσοι αντιτίθενται στα αυξανόμενα αιτήματα για μεγαλύτερο άνοιγμα παραβλέπουν αυτό το σημαντικό σημείο.

Όποια και αν είναι τα επιχειρήματα και οι λόγοι που επικαλούνται, παραμένει το γεγονός ότι η πείσμων αντίστασή τους στο απαραίτητο άνοιγμα της διοίκησης της Ένωσης κατά σύγχρονο τρόπο συσκοτίζει τις λεπτομέρειες της χρηματοδότησης από την Ευρωπαϊκή Ένωση, ενός από τους τομείς για τους οποίους η Ένωση επικρίνεται περισσότερο. Η πρόληψη είναι καλύτερη από οτιδήποτε άλλο, διότι ακόμα και η καλύτερη αστυνομική δύναμη μπορεί να αντιμετωπίσει εκ των υστέρων μικρό μόνον μέρος από τις ανεπιθύμητες δραστηριότητες που μπορεί να λάβουν χώρα σε αυτόν τον τομέα.

ΤΙ ΣΗΜΑΙΝΕΙ ΧΡΗΣΤΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ;

Στην Ετήσια Έκθεση 1997 παρουσιάσαμε έναν ορισμό της έννοιας της κακής διοίκησης με τον οποίο συμφώνησε ομόφωνα το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και είναι πλέον γενικά αποδεκτός. Αλλά για να προχωρήσουμε περισσότερο παρουσιάσαμε τον Ιούλιο 1999 πρόταση κώδικα συμπεριφοράς χρηστής διοίκησης. Η Επιτροπή ετοιμάζει δική της εκδοχή ανάλογου κώδικα από το 1997, αλλ' όταν κατέρρευσε τον Μάρτιο το θέμα φάνηκε να ξεχνιέται. Ήταν λοιπόν καιρός να αναλάβει την πρόκληση της δημοσίευσης κώδικα συμπεριφοράς χρηστής διοίκησης η υπηρεσία του Διαμεσολαβητή. Ο κώδικας του Διαμεσολαβητή δεν αφορά τις σχέσεις μεταξύ διοίκησης και δημοσίων υπαλλήλων. Ασχολείται με τις σχέσεις μεταξύ πολιτών και δημοσίων υπαλλήλων. Εστιάζεται στις υπηρεσίες τις οποίες οι Ευρωπαίοι πολίτες έχουν δικαίωμα να αναμένουν από την ευρωπαϊκή δημόσια διοίκηση. Για να προωθήσουμε την ιδέα, αναλάβαμε έρευνα ιδίας πρωτοβουλίας για το θέμα.

Η γενική στάση μεταξύ των κοινοτικών θεσμικών οργάνων και οργανισμών ήταν θετική. Ορισμένα μας δήλωσαν ότι είχαν ήδη εγκρίνει ανάλογο κώδικα. Ένα από αυτά, το Ευρωπαϊκό Γραφείο Αξιολόγησης Φαρμακευτικών Προϊόντων που εδρεύει στο Λονδίνο, υιοθέτησε το σχέδιο που συστήσαμε με μερικές θετικές αλλαγές, ενώ άλλα άρχισαν να συντάσσουν δικές τους εκδοχές. Η Επιτροπή ανήγγειλε ότι είχε προβεί σε πρώτη ανάγνωση της δικής της εκδοχής, πριν να αρχίσει διαπραγματεύσεις με το προσωπικό, και κάλεσε τον Διαμεσολαβητή να το σχολιάσει. Εκ πρώτης όψεως, η εν λόγω εκδοχή φαίνεται αρκετά ασαφής από τη σκοπιά των Ευρωπαίων πολιτών.

Ένας υψηλής ποιότητας κώδικας συμπεριφοράς χρηστής διοίκησης θα πρέπει να δίνει στους Ευρωπαίους πολίτες το θετικό μήνυμα μιας διοίκησης προσανατολισμένης στην εξυπηρέτηση του πολίτη. Αυτό θα ήταν χρήσιμο για τη φήμη της Ένωσης στα κράτη μέλη ως σύνολο. Παράλληλα, θα παρείχε στους Ευρωπαίους πολίτες σαφείς πληροφορίες για το είδος των υπηρεσιών που δικαιούνται να αναμένουν και θα υποδείκνυε στους υπαλλήλους τί πρέπει να προσπαθούν να προσφέρουν. Όλες οι αρχές που περιέχονται στον κώδικα μπορούν να επιτευχθούν με κατάλληλη δέσμευση της διοίκησης και κατάρτιση του προσωπικού. Η έρευνα ιδίας πρωτοβουλίας συνεχίζει να εκκρεμεί, αλλά, κατά τη γνώμη μου, το ευρύ φάσμα απαντήσεων που έχουν ήδη ληφθεί υποδηλώνει ότι θα ήταν ίσως καλύτερο να εξεταστεί το ενδεχόμενο νομικής πρωτοβουλίας για τη δημιουργία Ευρωπαϊκού Διοικητικού Δικαίου σχετικά με τη συμπεριφορά χρηστής διοίκησης, κατά το παράδειγμα πολλών κρατών μελών. Αυτό σημαίνει ότι είτε η Επιτροπή θα πρέπει να κινήσει μόνη της τη διαδικασία με την έγκριση ανάλογου κώδικα ως πρώτο βήμα, είτε το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο θα πρέπει να εξετάσει το ενδεχόμενο ανάληψης πρωτοβουλίας για το θέμα σε εύθετο χρόνο. Η έγκριση ανάλογου κώδικα συμπεριφοράς χρηστής διοίκησης θα αποδείκνυε στους Ευρωπαίους πολίτες ότι η Ένωση διαθέτει σύγχρονη και με μέλημα την παροχή υπηρεσιών διοίκηση που είναι έτοιμη να εργαστεί προς το συμφέρον των πολιτών και ότι δεν πρέπει να ανάγεται σε αποδιοπομπαίο τράγο για όλα τα προβλήματα της Ευρώπης.

ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΗ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ

Όταν κάτι δεν λειτουργεί στον δημόσιο τομέα, η παραδοσιακή στάση έγκειται στο να ζητούμε περισσότερα χρήματα ή περισσότερες εξουσίες και όχι να προσπαθούμε να επιτύχουμε αποτελέσματα με περισσότερο διάλογο και μεγαλύτερη συνεργασία.

Το ποσοστό καταγγελιών που δεν εμπίπτουν στα πλαίσια της εντολής παραμένει περίπου 70 %. Πολλές από αυτές περιέχουν ισχυρισμούς ότι τα κράτη μέλη δεν εφαρμόζουν ορθώς το κοινοτικό δίκαιο. Κατά τη διάρκεια του 1999 συμβουλεύσαμε 314 καταγγέλλοντες (έναντι 259 το 1998) να απευθυνθούν στις υπηρεσίες των εθνικών ή περιφερειακών διαμεσολαβητών, ή να υποβάλουν αναφορά στο οικείο Κοινοβούλιο. Ανάλογες πληροφορίες δόθηκαν σε πολλούς άλλους πολίτες που ήλθαν σε επαφή με την υπηρεσία εγγράφως, τηλεφωνικώς, ή μέσω ηλεκτρονικού ταχυδρομείου για να ζητήσουν συμβουλές. Με την προοδευτική υλοποίηση της Συνθήκης του Άμστερνταμ, και ιδίως των διατάξεων που αφορούν τον χώρο δικαιοσύνης, ελευθερίας και ασφάλειας, τα κράτη μέλη θα εφαρμόζουν όλο και περισσότερο το κοινοτικό δίκαιο σε όλα τα επίπεδα και θα υπάρχει όλο και μεγαλύτερη ανάγκη γρήγορων και αποτελεσματικών δικαστικών και εξοδίκων διευθετήσεων. Εμείς αποδεχθήκαμε την ευθύνη της ενημέρωσης των υπηρεσιών των επιτρόπων διοικήσεως κρατών μελών και περιφερειών και των αντιστοίχων επιτροπών αναφορών για το κοινοτικό δίκαιο. Δημιουργήσαμε επίσης δίκτυο που θα τους παρέχει στήριξη και συμβουλές, χρησιμοποιώντας προς τον σκοπό αυτό το Ίντερνετ στον μεγαλύτερο δυνατό βαθμό. Η συνάντηση των εθνικών διαμεσολαβητών και συναφών οργάνων τον Σεπτέμβριο στο Παρίσι, καθώς και η συνάντηση με περιφερειακούς διαμεσολαβητές και επιτροπές αναφορών στη Φλωρεντία τον Οκτώβριο, απέδειξαν ότι όλα αυτά τα όργανα και οργανισμοί είναι έτοιμα να δραστηριοποιηθούν περαιτέρω στον εν λόγω τομέα.

Αυτό σημαίνει ότι μία εποικοδομητική συνεργασία σε πραγματικό πνεύμα επικουρικότητας και ισότητας είναι ίσως η καλύτερη οδός προς τα εμπρός για την παροχής βοήθειας προς τους Ευρωπαίους πολίτες, ώστε να μπορούν να λαμβάνουν αυτό που δικαιούνται δυνάμει του κοινοτικού δικαίου ασχέτως του πού και σε ποίο επίπεδο ανακύπτει διαφορά σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση.

Κατ' αυτόν τον τρόπο το κοινοτικό δίκαιο θα καταστεί ζωντανή πραγματικότητα για όλους τους Ευρωπαίους πολίτες.

Jacob Söderman

Στρασβούργο, 31 Δεκεμβρίου 1999.

2. KATAΓΓΕΛΙΕΣ ΠΡΟΣ ΤΟΝ ΔΙΑΜΕΣΟΛΑΒΗΤΗ

Το σημαντικότερο καθήκον του Ευρωπαίου Διαμεσολαβητή είναι να ασχολείται με τα κρούσματα κακής διοίκησης στις δραστηριότητες των κοινοτικών θεσμικών οργάνων και οργανισμών, με εξαίρεση το Δικαστήριο και το Πρωτοδικείο κατά την άσκηση του δικαιοδοτικού τους ρόλου. Τα πιθανά κρούσματα κακής διοίκησης τίθενται υπόψη του Διαμεσολαβητή κυρίως μέσω καταγγελιών που υποβάλλουν οι Ευρωπαίοι πολίτες. Ο Διαμεσολαβητής έχει επίσης τη δυνατότητα να διεξάγει έρευνες ιδίας πρωτοβουλίας.

Κάθε Ευρωπαίος πολίτης ή πολίτης τρίτου κράτους που ζει σε κράτος μέλος, μπορεί να προσφύγει στον Διαμεσολαβητή. Στον Διαμεσολαβητή μπορούν επίσης να προσφύγουν και επιχειρήσεις, ενώσεις και άλλοι συλλογικοί φορείς που έχουν έδρα στην Ένωση. Οι καταγγελίες μπορούν να υποβληθούν στο Διαμεσολαβητή είτε απευθείας είτε μέσω βουλευτή του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου.

Οι καταγγελίες προς τον Διαμεσολαβητή αντιμετωπίζονται δημοσίως, εκτός αν ο καταγγέλλων ζητήσει εμπιστευτικότητα. Είναι σημαντικό ο Διαμεσολαβητής να ενεργεί όσο το δυνατόν πιο ανοικτά και με διαφάνεια, ούτως ώστε οι Ευρωπαίοι πολίτες να μπορούν να παρακολουθήσουν και να κατανοήσουν το έργο του και να αποτελέσει καλό παράδειγμα για άλλους.

Κατά το 1999, ο Διαμεσολαβητής διεκπεραίωσε 1860 υποθέσεις. Οι 1577 αφορούσαν νέες καταγγελίες που παρελήφθησαν το 1999. Από αυτές 1458 είχαν αποσταλεί απευθείας από μεμονωμένους πολίτες, 90 προέρχονταν από ενώσεις και 23 από εταιρίες. 11 καταγγελίες διαβιβάστηκαν από βουλευτές του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου. 278 υποθέσεις είχαν μεταφερθεί από το 1998. Ο Διαμεσολαβητής ανέλαβε επίσης και 5 έρευνες ιδίας πρωτοβουλίας.

Όπως ανακοινώθηκε για πρώτη φορά στην ετήσια έκθεση του Διαμεσολαβητή για το 1995, υπάρχει συμφωνία μεταξύ της Επιτροπής Αναφορών και του Διαμεσολαβητή σχετικά με την αμοιβαία διαβίβαση καταγγελιών και αναφορών, όπου αυτό κρίνεται σκόπιμο. Κατά το 1999, 3 αναφορές διαβιβάστηκαν στον Διαμεσολαβητή με τη συγκατάθεση του αναφέροντος προκειμένου να αντιμετωπιστούν ως καταγγελίες. 71 καταγγελίες διαβιβάστηκαν με τη συγκατάθεση του καταγγέλλοντος στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο για να αντιμετωπιστούν ως αναφορές. Επιπλέον, υπήρξαν και 142 περιπτώσεις στις οποίες ο Διαμεσολαβητής συνέστησε στον καταγγέλλοντα να υποβάλει αναφορά στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο (Βλ. Παράρτημα Α, Στατιστικά στοιχεία, σ. 168).

2.1. Η ΝΟΜΙΚΗ ΒΑΣΗ ΤΟΥ ΕΡΓΟΥ ΤΟΥ ΔΙΑΜΕΣΟΛΑΒΗΤΗ

Το έργο του Διαμεσολαβητή διενεργείται σύμφωνα με το άρθρο 195 της Συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, τους καταστατικούς κανόνες του Διαμεσολαβητή(1) και τις εκτελεστικές διατάξεις που εγκρίνει ο Διαμεσολαβητής δυνάμει του άρθρου 14 των καταστατικών κανόνων. Το κείμενο των εκτελεστικών διατάξεων σε όλες τις επίσημες γλώσσες δημοσιεύεται στην ιστοσελίδα του Διαμεσολαβητή (http://www.euro-ombudsman.eu.int). Το κείμενο διατίθεται επίσης και από το γραφείο του Διαμεσολαβητή.

Οι εκτελεστικές διατάξεις αναφέρονται στην εσωτερική λειτουργία της υπηρεσίας του Διαμεσολαβητή. Ωστόσο, προκειμένου να αποτελέσουν έγγραφο που θα είναι κατανοητό και χρήσιμο στους πολίτες, περιλαμβάνουν και υλικό που αφορά άλλα θεσμικά όργανα και οργανισμούς και που περιλαμβάνεται ήδη στους καταστατικούς κανόνες του Διαμεσολαβητή.

Στις 30 Νοεμβρίου 1999 ο Διαμεσολαβητής τροποποίησε τις εκτελεστικές διατάξεις, ώστε να καταστεί σαφές ότι, μετά τη Συνθήκη του Άμστερνταμ, οι καταγγελίες μπορούν να υποβάλλονται και στα ιρλανδικά. Η τροποποίηση αρχίζει να ισχύει από την 1η Ιανουαρίου 2000. Το φυλλάδιο "Ο Ευρωπαίος Διαμεσολαβητής - μπορεί να σας βοηθήσει;" και το έντυπο καταγγελίας προστέθηκαν στην ιστοσελίδα του Διαμεσολαβητή και στα ιρλανδικά.

Τον Ιούνιο 1999 το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο τροποποίησε τις διατάξεις του Κανονισμού του που αφορούν τη σχέση του Κοινοβουλίου με τον Ευρωπαίο Διαμεσολαβητή, οι οποίες έλαβαν νέα αρίθμηση ως άρθρα 177-179 του Κανονισμού. Οι τροποποιήσεις καθιστούν σαφές ότι τόσο η Ετήσια έκθεση όσο και οι Ειδικές εκθέσεις του Διαμεσολαβητή εξετάζονται από την ίδια αρμόδια επιτροπή (στην πράξη από την Επιτροπή Αναφορών).

2.2. Η ΕΝΤΟΛΗ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΙΟΥ ΔΙΑΜΕΣΟΛΑΒΗΤΗ

Όλες οι καταγγελίες που αποστέλλονται στο Διαμεσολαβητή καταχωρίζονται και πιστοποιείται η παραλαβή τους. Η επιστολή πιστοποίησης της παραλαβής ενημερώνει τον καταγγέλλοντα σχετικά με τη διαδικασία εξέτασης της καταγγελίας του (της) και αναγράφει το όνομα και τον αριθμό τηλεφώνου του νομικού υπαλλήλου που τη χειρίζεται. Το επόμενο βήμα είναι να εξεταστεί κατά πόσον η καταγγελία εμπίπτει στο πεδίο εντολής του Διαμεσολαβητή.

Η εντολή του Διαμεσολαβητή, όπως ορίζει το άρθρο 195 της Συνθήκης ΕΚ, του δίδει το δικαίωμα να παραλαμβάνει καταγγελίες από κάθε πολίτη της Ένωσης ή από κάθε φυσικό ή νομικό πρόσωπο που διαμένει ή έχει καταστατική έδρα σε κράτος μέλος σχετικά με περιπτώσεις κακής διοίκησης κατά τις δραστηριότητες των κοινοτικών θεσμικών οργάνων και οργανισμών, με εξαίρεση το Δικαστήριο και το Πρωτοδικείο κατά την άσκηση του δικαιοδοτικού του ρόλου. Συνεπώς, μια καταγγελία βρίσκεται εκτός της εντολής αυτής αν

1. ο καταγγέλλων δεν δικαιούται να υποβάλει καταγγελία,

2. η καταγγελία δεν αφορά κοινοτικό θεσμικό όργανο ή οργανισμό,

3. αφορά το Δικαστήριο ή το Πρωτοδικείο κατά την άσκηση του δικαιοδοτικού τους ρόλου, ή

4. δεν αφορά πιθανή περίπτωση κακής διοίκησης.

2.2.1.

"ΚΑΚΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ"

Ανταποκρινόμενος στην πρόσκληση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου να δώσει σαφή ορισμό της κακής διοίκησης, ο Διαμεσολαβητής περιέλαβε τον εξής ορισμό στην Ετήσια Έκθεση 1997:

Περίπτωση κακής διοίκησης σημειώνεται όταν ένα δημόσιο όργανο παραλείπει να ενεργήσει σύμφωνα με κανόνα ή αρχή που το δεσμεύει.

Το 1998 το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ενέκρινε ψήφισμα με το οποίο χαιρέτιζε τον ορισμό.

Κατά τη διάρκεια του 1999 αντηλλάγη αλληλογραφία μεταξύ του Διαμεσολαβητή και της Επιτροπής, από την οποία κατέστη σαφές ότι και η Επιτροπή συμφωνεί με τον εν λόγω ορισμό.

Η εσφαλμένη νομική ερμηνεία αποτελεί περίπτωση κακής διοίκησης

Τον Οκτώβριο 1998 η υπηρεσία του Ιρλανδού διαμεσολαβητή απέστειλε ερώτημα στον Ευρωπαίο Διαμεσολαβητή σχετικά με την ερμηνεία του άρθρου 9 (2) του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 3887/92 της Επιτροπής. Tο ερώτημα ανέκυψε μετά από πολλές καταγγελίες προς τον Ιρλανδό διαμεσολαβητή κατά του ιρλανδικού Υπουργείου Γεωργίας και Τροφίμων, το οποίο, ενεργώντας κατόπιν συμβουλής της Επιτροπής, απέρριψε ή περιόρισε τις πληρωμές προς ορισμένους δικαιούχους ενισχύσεων στο πλαίσιο των ειδικών προγραμμάτων πριμοδότησης βοοειδών και εκτατικοποίησης.

Το Φεβρουάριο 1999 η Επιτροπή επιβεβαίωσε την ερμηνεία του κανονισμού στην οποία είχε προβεί. Η υπηρεσία του Ιρλανδού διαμεσολαβητή ισχυρίστηκε τότε ότι η ερμηνεία της Επιτροπής ήταν αδικαιολόγητα περιοριστική και άδικη για τους ενδιαφερόμενους δικαιούχους. Τον Απρίλιο 1999 μετά από προσεκτική μελέτη ο Ευρωπαίος Διαμεσολαβητής αποφάσισε να κινήσει έρευνα ιδίας πρωτοβουλίας για το θέμα και ενημέρωσε σχετικά την Επιτροπή.

Τον Ιούνιο 1999 η Επιτροπή συμφώνησε να επανεξετάσει τη θέση της για την ερμηνεία της εν λόγω διάταξης. Εντούτοις, δήλωσε επίσης ότι:

"Η Επιτροπή είναι της γνώμης ότι η νομική ερμηνεία άρθρου κανονισμού δεν αποτελεί περίπτωση κακής διοίκησης. Συμφώνως προς το άρθρο 220 (πρώην άρθρο 164) της Συνθήκης, το θέμα αυτό μπορεί να κριθεί ενδεχομένως από το Δικαστήριο".

Η απάντηση του Ευρωπαίου Διαμεσολαβητή προς την Επιτροπή για το εν λόγω σημείο περιελάμβανε τα εξής:

Ο Διαμεσολαβητής έχει πάντα υπόψη του ότι η υπάτη αρχή επί θεμάτων εννοίας και ερμηνείας του κοινοτικού δικαίου είναι το Δικαστήριο. Επιπλέον, συμφώνως προς το άρθρο 195 της Συνθήκης ΕΚ, ο Διαμεσολαβητής δεν μπορεί να διεξάγει έρευνες εφόσον για τα καταγγελλόμενα γεγονότα έχει ή είχε κινηθεί δικαστική διαδικασία (υπογράμμιση του Διαμεσολαβητή). Πρακτικά, εντούτοις, ούτε ο Ιρλανδός διαμεσολαβητής ούτε ο Ιρλανδός πολίτης που υπέβαλε καταγγελία σε αυτόν κίνησαν, ή θα μπορούσαν εύκολα να κινήσουν, δικαστική διαδικασία για το θέμα. Θα πρέπει επίσης να επισημάνω ότι η έννοια του όρου "κακή διοίκηση" έχει θεμελιώδη σημασία για το έργο του Διαμεσολαβητή. Για τον λόγο αυτό ασχολήθηκα με το θέμα στην πρώτη Ετήσια Έκθεση του1995, η οποία ανέφερε:

Η Συνθήκη και οι καταστατικοί κανόνες δεν ορίζουν την έννοια της "κακής διοίκησης". Είναι σαφές ότι περίπτωση κακής διοίκησης σημειώνεται όταν ένα κοινοτικό θεσμικό όργανο ή οργανισμός παραλείπει να ενεργήσει σύμφωνα με τις Συνθήκες και τις κοινοτικές πράξεις που το δεσμεύουν, ή παραλείπει να τηρήσει τους κανόνες και αρχές του δικαίου που έχει θέσει το Δικαστήριο και το Πρωτοδικείο.

Η Έκθεση περιείχε επίσης ενδεικτικό κατάλογο πιθανών περιπτώσεων κακής διοίκησης.

Η Ετήσια Έκθεση 1995 εξετάστηκε από την αρμόδια επιτροπή του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, η οποία δέχθηκε την προαναφερόμενη επεξήγηση της έννοιας της κακής διοίκησης. Η συζήτηση στην ολομέλεια, στην οποία συμμετείχε ο Επίτροπος Marín, πραγματοποιήθηκε στις 20 Ιουνίου 1996. Η επεξήγηση του όρου κακή διοίκηση στην Ετήσια Έκθεση 1995 σχολιάστηκε θετικά και στη συνάντηση των διαμεσολαβητών των κρατών μελών που πραγματοποιήθηκε τον Σεπτέμβριο 1997.

Κατά τη συζήτηση της Ετήσιας Έκθεσης 1996 στο Κοινοβούλιο ζητήθηκε να οριστεί ακριβέστερα η κακή διοίκηση. Έτσι ανέλαβα κατά τη συζήτηση στην ολομέλεια να παράσχω έναν τέτοιο ορισμό. Ζήτησα από τους εθνικούς διαμεσολαβητές και τα συναφή όργανα των κρατών μελών να με ενημερώσουν για την έννοια που δίδεται στον όρο κακή διοίκηση στα κράτη μέλη τους. Από τις απαντήσεις που έλαβα φαίνεται ότι η θεμελιώδης αυτή έννοια μπορεί να οριστεί ως εξής:

Περίπτωση κακής διοίκησης σημειώνεται όταν ένα δημόσιο όργανο παραλείπει να ενεργήσει σύμφωνα με κανόνα ή αρχή που το δεσμεύει

Ο εν λόγω ορισμός περιελήφθη στην Ετήσια Έκθεση 1997, με σχολιασμό ο οποίος υπογράμμιζε ότι όταν ο Ευρωπαίος Διαμεσολαβητής ερευνά αν ένα κοινοτικό θεσμικό όργανο ή οργανισμός έχει ενεργήσει σύμφωνα με τους κανόνες και τις αρχές που το δεσμεύουν, "το πρώτο και ουσιαστικότερο καθήκον του πρέπει να είναι να διαπιστώσει αν το όργανο ή οργανισμός έχει ενεργήσει συννόμως".

Μετά από συζήτηση στην ολομέλεια στις 14 Ιουλίου 1998 κατά την οποία η Επίτροπος Gradin χαιρέτισε το γεγονός ότι προσδιορίστηκε πλέον σαφώς η έννοια του όρου "κακή διοίκηση", το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ενέκρινε ψήφισμα στις 16 Ιουλίου 1998, με το οποίο χαιρέτιζε τον ορισμό της κακής διοίκησης και δήλωνε ότι ο ορισμός και τα παραδείγματα που αναφέρονται στην Ετήσια Έκθεση 1997 δίδουν σαφή εικόνα για το εύρος των αρμοδιοτήτων του Ευρωπαίου Διαμεσολαβητή(2). Ο ορισμός επαναλήφθηκε στην Ετήσια Έκθεση 1998, η οποία συζητήθηκε στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο στις 15 Απριλίου 1999 παρουσία του Επιτρόπου Monti.

Συνεπώς εκπλήσσομαι για το ότι η Επιτροπή επιθυμεί τώρα να ανοίξει και πάλι ένα θέμα το οποίο έχει ήδη ρυθμιστεί μέσω μιας διαδικασίας στο πλαίσιο της οποίας είχε κάθε δυνατότητα να γνωστοποιήσει τις απόψεις της.

Αν η Επιτροπή θεωρεί ότι ο περιορισμός της εντολής του Διαμεσολαβητή θα εξυπηρετούσε καλύτερα τα συμφέροντα των Ευρωπαίων πολιτών, έχει τη δυνατότητα να προτείνει αναθεώρηση της Συνθήκης, ούτως ώστε να εξαιρούνται περιπτώσεις στις οποίες ο καταγγέλλων πιθανόν διαθέτει κάποιο ένδικο μέσο. Ο περιορισμός αυτός θα ήταν εξαιρετικά ασυνήθης, όπως καθιστά σαφές ο ορισμός του ρόλου του διαμεσολαβητή από το Συμβούλιο της Ευρώπης, ο οποίος περιλαμβάνει την έρευνα του συννόμου των διοικητικών πράξεων(3). Εντούτοις, ανάλογος περιορισμός υφίσταται στο δίκαιο που διέπει τα καθήκοντα του Κοινοβουλευτικού Επιτρόπου στο Ηνωμένο Βασίλειο. Μέχρις ότου όμως τροποποιηθεί ενδεχομένως η Συνθήκη, ούτως ώστε να επιβληθεί ανάλογος περιορισμός στον Ευρωπαίο Διαμεσολαβητή, ο τελευταίος θα συνεχίσει να ασκεί την εντολή που του αναθέτει η παρούσα Συνθήκη, η οποία επιτρέπει τις έρευνες, εκτός αν για τα καταγγελλόμενα γεγονότα "έχει ή είχε κινηθεί δικαστική διαδικασία".

Η υπηρεσία του Ευρωπαίου Διαμεσολαβητή δημιουργήθηκε για να τονώσει τις σχέσεις μεταξύ των κοινοτικών θεσμικών οργάνων και οργανισμών και των Ευρωπαίων πολιτών. Στις περιπτώσεις που το θεσμικό όργανο εξηγεί ότι ενήργησε ορθώς συμφώνως προς τους κανόνες και τις αρχές που το δεσμεύουν, ο πολίτης ικανοποιείται πολλές φορές με την εξήγηση, ή τουλάχιστον κατανοεί καλύτερα τις ενέργειες του θεσμικού οργάνου.

Περαιτέρω, κατά τη διεξαγωγή των ερευνών του ο Διαμεσολαβητής έχει πάντα κατά νου ότι η υπάτη αρχή επί θεμάτων εννοίας και ερμηνείας του κοινοτικού δικαίου είναι το Δικαστήριο, αλλά και τον υψηλό βαθμό εμπειρίας των υπαλλήλων της Επιτροπής για την ερμηνεία και εφαρμογή του κοινοτικού δικαίου στους διαφόρους τομείς. Συνεπώς, το πιθανότερο είναι ότι στις περισσότερες περιπτώσεις ο Διαμεσολαβητής μετά το πέρας της έρευνάς του δεν θα έχει λόγους να αμφισβητήσει τη μελετηθείσα ερμηνεία νομικής διάταξης από την Επιτροπή.

Ο Ευρωπαίος Διαμεσολαβητής ζήτησε από την Επιτροπή να τον ενημερώσει έως τις 31 Ιουλίου 1999 αν αποδέχεται τον ορισμό της κακής διοίκησης που περιλαμβάνεται στην Ετήσια Έκθεση του Διαμεσολαβητή για το 1997 και, αν όχι, να τον ενημερώσει για τους λόγους.

Στις 15 Ιουλίου 1999 ο Γενικός Γραμματέας της Επιτροπής απάντησε δηλώνοντας ότι η Επίτροπος Gradin συμφώνησε με τον προαναφερθέντα ορισμό της κακής διοίκησης εξ ονόματος της Επιτροπής στις 14 Ιουλίου 1998 ενώπιον του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου. Ο Γενικός Γραμματέας επιβεβαίωσε επίσης ότι η Επιτροπή είχε αρχίσει να επανεξετάζει την ερμηνεία της σχετικής διάταξης και ότι θα ενημέρωνε εγκαίρως το Διαμεσολαβητή για την έκβαση αυτής της επανεξέτασης.

Q5/98/IJH - OI/3/99/IJH

2.2.2.

Ο ΚΩΔΙΚΑΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑΣ ΧΡΗΣΤΗΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ

Το Νοέμβριο 1998 ο Διαμεσολαβητής εγκαινίασε έρευνα ιδίας πρωτοβουλίας για την ύπαρξη Κώδικα συμπεριφοράς χρηστής διοίκησης για τους υπαλλήλους στις σχέσεις τους με το κοινό στα διάφορα κοινοτικά θεσμικά όργανα και οργανισμούς και για την πρόσβαση του κοινού σε αυτόν. Στο πλαίσιο της έρευνας ιδίας πρωτοβουλίας ερωτήθηκαν δεκαεννέα κοινοτικά θεσμικά όργανα και οργανισμοί αν είχαν ήδη εγκρίνει, ή θα συμφωνούσαν να εγκρίνουν, ανάλογο Κώδικα για τους υπαλλήλους τους στις σχέσεις τους με το κοινό.

Στις 28 Ιουλίου 1999, ο Διαμεσολαβητής υπέβαλε πρόταση Κώδικα συμπεριφοράς χρηστής διοίκησης υπό μορφή σχεδίου συστάσεων προς την Επιτροπή, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο. Ανάλογα σχέδια συστάσεων απεστάλησαν στα λοιπά θεσμικά όργανα και οργανισμούς το Σεπτέμβριο 1999. Ο Κώδικας του Διαμεσολαβητή περιλαμβάνεται σε όλες τις γλώσες στην ιστοσελίδα (http://www.euro-ombudsman.eu.int).

Ο Διαμεσολαβητής προτίθεται να υποβάλει Ειδική Έκθεση για το θέμα προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο στις αρχές του 2000.

2.3. ΠΑΡΑΔΕΚΤΟ ΤΩΝ ΚΑΤΑΓΓΕΛΙΩΝ

Για να εμπίπτει στο πεδίο εντολής του Διαμεσολαβητή, μια καταγγελία πρέπει να πληροί και άλλα κριτήρια παραδεκτού πριν ο Διαμεσολαβητής αναλάβει έρευνα. Τα κριτήρια, όπως ορίζουν οι καταστατικοί κανόνες του Διαμεσολαβητή, είναι τα εξής:

1. η ταυτότητα του συντάκτη και το αντικείμενο της καταγγελίας πρέπει να προσδιορίζονται (άρθρο 2.3 των καταστατικών κανόνων).

2. ο Διαμεσολαβητής δεν μπορεί να παρέμβει σε υποθέσεις που βρίσκονται ενώπιον των δικαστηρίων ούτε να αμφισβητήσει το βάσιμο δικαστικής απόφασης (άρθρο 1.3).

3. η καταγγελία θα πρέπει να υποβάλλεται εντός δύο ετών από την ημερομηνία κατά την οποία τα γεγονότα στα οποία βασίζεται περιήλθαν σε γνώση του καταγγέλλοντος (άρθρο 2.4).

4. των καταγγελιών πρέπει να έχουν προηγηθεί τα δέοντα διοικητικά διαβήματα προς το εμπλεκόμενο θεσμικό όργανο ή οργανισμό (άρθρο 2.4).

5. σε περίπτωση καταγγελιών που αφορούν εργασιακές σχέσεις μεταξύ θεσμικών οργάνων και οργανισμών και των υπαλλήλων τους ή του λοιπού προσωπικού τους, πριν υποβληθεί η καταγγελία θα πρέπει να έχουν εξαντληθεί οι δυνατότητες υποβολής εσωτερικών διοικητικών διαβημάτων και προσφυγών (άρθρο 2.8).

Παραδείγματα καταγγελιών που κρίθηκαν μη παραδεκτές διότι η υπόθεση εκκρεμούσε ενώπιον των Δικαστηρίων

Τον Ιούλιο 1998, η οργάνωση Énergie pour l'Arménie υπέβαλε καταγγελία προς τον Ευρωπαίο Διαμεσολαβητή ισχυριζόμενη ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αρνήθηκε να εξοφλήσει τιμολόγιο για εργασία που είχε εκτελεστεί σε εκπλήρωση συμβάσεως η οποία είχε υπογραφεί στο πλαίσιο του προγράμματος Tacis. Η καταγγελία διαβιβάστηκε στην Επιτροπή για την έκδοση γνώμης, την οποία η καταγγέλλουσα είχε τη δυνατότητα να σχολιάσει. Έγιναν επίσης μερικές περαιτέρω έρευνες.

Συμφώνως προς το άρθρο 195 της Συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, ο Ευρωπαίος Διαμεσολαβητής δεν διενεργεί έρευνες αν τα προβαλλόμενα πραγματικά περιστατικά αποτελούν αντικείμενο εκκρεμούσας ή περατωθείσας δικαστικής διαδικασίας.

Κατά τη διάρκεια των ερευνών επί της καταγγελίας η καταγγέλλουσα ενημέρωσε τον Ευρωπαίο Διαμεσολαβητή ότι τα προβαλλόμενα με την καταγγελία πραγματικά περιστατικά αποτελούσαν αντικείμενο δικαστικής διαδικασίας ενώπιον των βελγικών δικαστηρίων.

Συμφώνως προς το άρθρο 2 (7) των καταστατικών κανόνων του Διαμεσολαβητή, εάν ο Διαμεσολαβητής οφείλει να θέσει τέλος στην εξέταση καταγγελίας λόγω δικαστικής διαδικασίας, τα αποτελέσματα των ερευνών τις οποίες ενδεχομένως διεξήγαγε προηγουμένως τίθενται στο αρχείο. Συνεπώς, ο Διαμεσολαβητής αποφάσισε να περατώσει την εξέταση της υπόθεσης.

Υπόθεση 739/98/ADB

Τον Ιούλιο 1999, η κ. P. υπέβαλε καταγγελία προς τον Ευρωπαίο Διαμεσολαβητή σχετικά με την άρνηση της Επιτροπής των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων να δεχθεί τη συμμετοχή της στη γραπτή εξέταση του διαγωνισμού COM/A/12/98.

Η καταγγελία διαβιβάστηκε στην Επιτροπή για την έκδοση γνώμης. Τον Νοέμβριο 1999 η Επιτροπή ενημέρωσε τον Διαμεσολαβητή ότι η καταγγέλλουσα είχε κινήσει νομική διαδικασία ενώπιον του Πρωτοδικείου σχετικά με τα πραγματικά περιστατικά που είχε προβάλει με την καταγγελία. Λόγω του ότι η καταγγέλλουσα προσέφυγε ενώπιον του Πρωτοδικείου, ο Διαμεσολαβητής, αφού εξέτασε την καταγγελία ως προς αυτή την πτυχή, περάτωσε την εξέτασή της το Δεκέμβριο 1999 συμφώνως προς το άρθρο 195 της Συνθήκης ΕΚ.

Συμφώνως προς το άρθρο 2 (7) του Καταστατικού του Διαμεσολαβητή, τα αποτελέσματα των ερευνών τις οποίες διεξήγαγε προηγουμένως ο Διαμεσολαβητής τίθενται στο αρχείο.

Υπόθεση 867/99/GG

2.4. ΛΟΓΟΙ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΕΝΕΡΓΕΙΑ ΕΡΕΥΝΑΣ

Ο Διαμεσολαβητής μπορεί να ασχοληθεί με καταγγελίες που εμπίπτουν στο πεδίο της εντολής του και πληρούν τα κριτήρια του παραδεκτού. Το άρθρο 195 της Συνθήκης ΕΚ προβλέπει ότι ο Διαμεσολαβητής "διεξάγει τις έρευνες που κρίνει δικαιολογημένες". Σε ορισμένες περιπτώσεις, μπορεί να μην υπάρχουν επαρκείς λόγοι για να αναλάβει ο Διαμεσολαβητής έρευνα, ακόμα και αν η καταγγελία είναι από τεχνικής σκοπιάς παραδεκτή. Όταν μια καταγγελία έχει ήδη αντιμετωπιστεί ως αναφορά από την Επιτροπή Αναφορών του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, ο Διαμεσολαβητής κανονικά θεωρεί ότι δεν υπάρχει λόγος να αναλάβει έρευνα, εκτός εάν υποβληθούν νέα στοιχεία.

2.5. ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΩΝ ΚΑΤΑΓΓΕΛΙΩΝ

Από τις 5270 καταγγελίες που καταχωρήθηκαν από την έναρξη των δραστηριοτήτων του Διαμεσολαβητή, το 16 % προερχόταν από τη Γαλλία, το 14 % από τη Γερμανία, το 14 % από την Ισπανία, το 9 % από το ΗΒ και το 12 % από την Ιταλία. Πλήρης ανάλυση της γεωγραφικής προέλευσης των καταγγελιών παρατίθεται στο Παράρτημα Α, Στατιστικά στοιχεία.

Κατά το 1999 η διαδικασία εξέτασης των καταγγελιών για το κατά πόσον αυτές εμπίπτουν στο πλαίσιο της εντολής του Διαμεσολαβητή, πληρούν τα κριτήρια παραδεκτού και δικαιολογούν την κίνηση διαδικασίας έρευνας, ολοκληρώθηκε στο 93 % των υποθέσεων. Το 27 % των καταγγελιών που εξετάστηκαν κρίθηκε ότι βρίσκονταν εντός του πεδίου εντολής του Διαμεσολαβητή. Εξ αυτών, 243 πληρούσαν τα κριτήρια παραδεκτού, 42 όμως δεν φάνηκε να δικαιολογούν την κίνηση διαδικασίας έρευνας. Συνεπώς, έρευνες ξεκίνησαν για 201 υποθέσεις.

Οι περισσότερες από τις καταγγελίες που οδήγησαν σε διαδικασία έρευνας αφορούσαν την Ευρωπαϊκή Επιτροπή (77 %). Εφόσον η Επιτροπή είναι το βασικό κοινοτικό θεσμικό όργανο το οποίο λαμβάνει αποφάσεις που έχουν άμεση επίπτωση στους πολίτες, είναι φυσιολογικό να αποτελεί και το βασικό αντικείμενο των καταγγελιών των πολιτών. Υποβλήθηκαν 24 καταγγελίες κατά του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και 7 καταγγελίες κατά του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Οι κυριότερες μορφές κακής διοίκησης που καταγγέλθηκαν αφορούσαν την έλλειψη διαφάνειας (66 υποθέσεις), διακρίσεις (31 υποθέσεις), μη ικανοποιητικές διαδικασίες ή παραβίαση των δικαιωμάτων άμυνας (33 υποθέσεις), αδικία ή κατάχρηση εξουσίας (32 υποθέσεις), δυνάμενη να αποφευχθεί καθυστέρηση (45 υποθέσεις), αμέλεια (29 υποθέσεις), παράλειψη διασφάλισης της εκπλήρωσης υποχρεώσεων, δηλαδή παράλειψη από την Επιτροπή να ανταποκριθεί στο ρόλο του "θεματοφύλακα των Συνθηκών" έναντι των κρατών μελών (9 υποθέσεις) και νομικό σφάλμα (29 υποθέσεις).

2.6. ΣΥΜΒΟΥΛΗ ΓΙΑ ΕΠΑΦΗ ΜΕ ΑΛΛΕΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΚΑΙ ΔΙΑΒΙΒΑΣΕΙΣ ΚΑΤΑΓΓΕΛΙΩΝ

Αν μια καταγγελία βρίσκεται εκτός του πεδίου εντολής ή είναι μη παραδεκτή, ο Διαμεσολαβητής προσπαθεί πάντοτε να συμβουλεύσει τον καταγγέλλοντα να προσφύγει σε άλλη υπηρεσία που θα μπορούσε να χειριστεί την καταγγελία του. Αν αυτό είναι δυνατόν, ο Διαμεσολαβητής διαβιβάζει την καταγγελία απευθείας σε άλλη αρμόδια υπηρεσία με τη συγκατάθεση του καταγγέλλοντος υπό την προϋπόθεση ότι η καταγγελία μοιάζει βάσιμη.

Το 1999 δόθηκαν συμβουλές σε 708 υποθέσεις, οι περισσότερες από τις οποίες αφορούσαν θέματα κοινοτικής νομοθεσίας. Σε 314 υποθέσεις δόθηκε συμβουλή στον καταγγέλλοντα να διαβιβάσει την καταγγελία του σε εθνικό ή περιφερειακό διαμεσολαβητή ή συναφές όργανο. Επιπλέον, με τη συγκατάθεση του καταγγέλλοντος, 8 καταγγελίες διαβιβάστηκαν απευθείας σε εθνικό διαμεσολαβητή ή συναφές όργανο. Δόθηκε συμβουλή σε 142 καταγγέλλοντες να υποβάλουν αναφορά στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ενώ, επιπροσθέτως, 71 καταγγελίες διαβιβάστηκαν στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο με τη συγκατάθεση του καταγγέλλοντος προκειμένου να αντιμετωπιστούν ως αναφορές. Σε 149 υποθέσεις δόθηκε στους καταγγέλλοντες η συμβουλή να έλθουν σε επαφή με την Επιτροπή. Ο αριθμός αυτός περιλαμβάνει και ορισμένες υποθέσεις στις οποίες η καταγγελία κατά της Επιτροπής κρίθηκε απαράδεκτη, καθόσον δεν είχαν προηγηθεί τα κατάλληλα διοικητικά διαβήματα προς την Επιτροπή. Σε 101 υποθέσεις δόθηκε στον καταγγέλλοντα η συμβουλή να έλθει σε επαφή με άλλες υπηρεσίες.

2.7. ΟΙ ΕΞΟΥΣΙΕΣ ΤΟΥ ΔΙΑΜΕΣΟΛΑΒΗΤΗ ΚΑΤΑ ΤΗ ΔΙΕΝΕΡΓΕΙΑ ΕΡΕΥΝΩΝ

Στην Ετήσια Έκθεση 1998 ο Διαμεσολαβητής πρότεινε να διευκρινιστούν οι εξουσίες που διαθέτει κατά τη διενέργεια ερευνών, όσον αφορά τόσο την επιθεώρηση εγγράφων όσο και την εξέταση μαρτύρων. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ενέκρινε ψήφισμα με το οποίο καλούσε την Επιτροπή Θεσμικών Θεμάτων να εξετάσει το ενδεχόμενο τροποποίησης του άρθρου 3 (2) του καθεστώτος του Διαμεσολαβητή, όπως προτείνεται στην έκθεση της Επιτροπής Αναφορών(4).

Για να προχωρήσει αυτή η διαδικασία, ο Διαμεσολαβητής συνέταξε την ακόλουθη πρόταση τροποποίησης του άρθρου 3 (2) και τη διαβίβασε στον Πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου τον Δεκέμβριο 1999:

Τα κοινοτικά θεσμικά όργανα και οργανισμοί υποχρεούνται να παρέχουν στον διαμεσολαβητή τις πληροφορίες που τους ζητεί και να του επιτρέπουν την επιθεώρηση και τη λήψη αντιγράφων από τα σχετικά έγγραφα ή το περιεχόμενο οποιουδήποτε φορέα δεδομένων.

Επιτρέπουν την πρόσβαση σε έγγραφα που προέρχονται από ένα κράτος μέλος και καλύπτονται από απόρρητο δυνάμει νομοθετικής ή κανονιστικής διάταξης μόνο με τη συγκατάθεση του εν λόγω κράτους μέλους.

Επιτρέπουν την πρόσβαση σε άλλα έγγραφα που προέρχονται από ένα κράτος μέλος αφού ειδοποιήσουν σχετικά το εν λόγω κράτος μέλος.

Τα μέλη και το προσωπικό των κοινοτικών θεσμικών οργάνων ή οργανισμών υποχρεούνται να καταθέτουν ως μάρτυρες, εάν τους το ζητήσει ο Διαμεσολαβητής. Παρέχουν πλήρεις και αληθείς πληροφορίες.

Ο Διαμεσολαβητής και το προσωπικό του υποχρεούνται να μην κοινολογούν τις απόρρητες πληροφορίες ή έγγραφα που τίθενται υπόψη τους στο πλαίσιο των ερευνών.

Το ανωτέρω σχέδιο εμπνέεται εν μέρει από τον κανονισμό για τις εξουσίες έρευνας της Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας για την Καταπολέμηση της Απάτης (OLAF), ο οποίος προβλέπει ότι η υπηρεσία έχει δικαίωμα άμεσης και χωρίς προειδοποίηση πρόσβασης σε κάθε πληροφορία, καθώς και δικαίωμα να λαμβάνει αντίγραφα από κάθε έγγραφο που βρίσκεται στην κατοχή των θεσμικών οργάνων και οργανισμών(5)

2.7.1. Η ΑΚΡΟΑΣΗ ΜΑΡΤΥΡΩΝ

Συμφώνως προς το άρθρο 3.2 του Καταστατικού του Διαμεσολαβητή:

"Οι υπάλληλοι και το λοιπό προσωπικό των κοινοτικών θεσμικών οργάνων και οργανισμών υποχρεούνται να καταθέτουν ως μάρτυρες, εάν τους το ζητήσει ο Διαμεσολαβητής. Ομιλούν εξ ονόματος και βάσει οδηγιών των διοικήσεων στις οποίες υπάγονται και δεσμεύονται από το επαγγελματικό απόρρητο".

Κατά τη διάρκεια του 1999 ο Διαμεσολαβητής επικαλέστηκε την εν λόγω διάταξη σε δύο υποθέσεις που αφορούσαν την Επιτροπή. Η εξέταση της μιας (1140/97/fH) περατώθηκε το 1999 και περιλαμβάνεται στην παρούσα έκθεση (σ. 92). Η εξέταση για την άλλη (995/98/OV) συνεχίστηκε το 2000.

Βάσει της εμπειρίας που αποκτήθηκε στην ακρόαση μαρτύρων, ο Διαμεσολαβητής απέστειλε επιστολή προς τον Γενικό Γραμματέα της Επιτροπής στις 7 Ιουλίου 1999, με την οποία καθόρισε τη γενική διαδικασία που θα ακολουθείται σε μελλοντικές υποθέσεις:

1. Η ημερομηνία, χρόνος και τόπος λήψης των καταθέσεων συμφωνούνται μεταξύ των υπηρεσιών του Διαμεσολαβητή και της Γενικής Γραμματείας της Επιτροπής, η οποία ενημερώνει τον (τους) μάρτυρα(ες). Οι καταθέσεις λαμβάνονται στα γραφεία του Διαμεσολαβητή, συνήθως στις Βρυξέλλες.

2. Κάθε μάρτυρας καταθέτει μόνος χωρίς να συνοδεύεται από άλλο άτομο.

3. Η γλώσσα διεξαγωγής της διαδικασίας συμφωνείται μεταξύ των υπηρεσιών του Διαμεσολαβητή και της Γενικής Γραμματείας της Επιτροπής. Κατόπιν σχετικού προηγουμένου αιτήματος, η διαδικασία μπορεί να διεξαχθεί στη μητρική γλώσσα του μάρτυρα.

4. Οι ερωτήσεις και απαντήσεις μαγνητοφωνούνται και καταγράφονται από τις υπηρεσίες του Διαμεσολαβητή.

5. Αντίγραφο της κατάθεσης αποστέλλεται στο μάρτυρα προς υπογραφή. Ο μάρτυρας μπορεί να προτείνει γλωσσικές διορθώσεις των απαντήσεων. Εάν επιθυμεί να διορθώσει ή να συμπληρώσει μιαν απάντηση, η αναθεωρημένη απάντηση και η σχετική αιτιολογία περιλαμβάνονται σε χωριστό έγγραφο που επισυνάπτεται στην κατάθεση.

6. Η υπογεγραμμένη κατάθεση, συμπεριλαμβανομένων τυχόν συνημμένων εγγράφων, αποτελεί μέρος του φακέλου του Διαμεσολαβητή για την υπόθεση.

Στη συνέχεια διευκρινίστηκε ότι το σημείο 6 προϋποθέτει και ότι αντίγραφο της υπογεγραμμένης κατάθεσης αποστέλλεται στον καταγγέλλοντα, ο οποίος έχει τη δυνατότητα να υποβάλει παρατηρήσεις.

2.7.2. ΕΠΙΘΕΩΡΗΣΗ ΕΓΓΡΑΦΩΝ

Κατά τη διάρκεια του 1999 με διάφορες ευκαιρίες έγινε επίκληση των εξουσιών του Διαμεσολαβητή να επιθεωρεί έγγραφα και φακέλους.

Από την αλληλογραφία μεταξύ της Επιτροπής και του Διαμεσολαβητή κατέστη σαφές ότι το δικαίωμα επιθεώρησης περιλαμβάνει τη δυνατότητα ανάγνωσης των εγγράφων, λήψης σημειώσεων και φωτοτυπιών.

Οι οδηγίες του Διαμεσολαβητή προς το προσωπικό του σχετικά με την επιθεώρηση εγγράφων περιλαμβάνουν τα εξής σημεία:

Ο νομικός υπάλληλος δεν υπογράφει καμίας μορφής δέσμευση ή αναγνώριση, εκτός από έναν απλό κατάλογο των εγγράφων που επιθεωρούνται ή αντιγράφονται. Αν οι υπηρεσίες του οικείου θεσμικού οργάνου ή οργανισμού κάνουν σχετική πρόταση, ο νομικός υπάλληλος διαβιβάζει αντίγραφό της στο Διαμεσολαβητή.

Αν οι υπηρεσίες του οικείου θεσμικού οργάνου ή οργανισμού προσπαθήσουν να αποτρέψουν ή να επιβάλουν μη εύλογους όρους για την επιθεώρηση οποιουδήποτε εγγράφου, ο νομικός υπάλληλος τις ενημερώνει ότι η συμπεριφορά αυτή θεωρείται άρνηση.

Αν δεν επιτραπεί η επιθεώρηση οποιουδήποτε εγγράφου, ο νoμικός υπάλληλος ζητεί από τις υπηρεσίες του οικείου θεσμικού οργάνου ή οργανισμού να αναφέρουν τον δεόντως αιτιολογημένο λόγο απορρήτου στον οποίο βασίζεται η άρνηση.

Το πρώτο σημείο προσετέθη μετά από υπόθεση στην οποία οι υπηρεσίες της Επιτροπής πρότειναν να αναλάβει εγγράφως το προσωπικό του Διαμεσολαβητή την υποχρέωση να αποζημιώσει την Επιτροπή για κάθε ζημία που θα μπορούσε να προκληθεί σε τρίτο λόγω της δημοσιοποίησης των πληροφοριών που περιείχοντο στο έγγραφο.

2.8. ΑΠΟΦΑΣΕΙΣ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΕΡΕΥΝΑ ΠΟΥ ΔΙΕΝΗΡΓΗΣΕ Ο ΔΙΑΜΕΣΟΛΑΒΗΤΗΣ

Όταν ο Διαμεσολαβητής αποφασίζει να κινήσει διαδικασία έρευνας για μια καταγγελία, το πρώτο βήμα είναι να αποστείλει την καταγγελία και τα συνημμένα σ' αυτήν έγγραφα στο εμπλεκόμενο κοινοτικό όργανο ή οργανισμό για την έκδοση γνώμης. Μόλις ληφθεί η γνώμη, αποστέλλεται στον καταγγέλλοντα για υποβολή παρατηρήσεων.

Σε ορισμένες περιπτώσεις, το ίδιο το θεσμικό όργανο ή ο οργανισμός λαμβάνει μέτρα για τη διευθέτηση της υπόθεσης κατά τρόπο ικανοποιητικό για τον καταγγέλλοντα. Αν η γνώμη και οι παρατηρήσεις δείχνουν ότι κάτι τέτοιο έγινε ήδη, η εξέταση της υπόθεσης περατώνεται ως "διευθετηθείσα από το όργανο". Σε ορισμένες άλλες περιπτώσεις, ο καταγγέλλων αποφασίζει να παραιτηθεί της καταγγελίας, οπότε περατώνεται η εξέταση του φακέλου.

Αν η καταγγελία δεν διευθετηθεί από το όργανο ούτε αποσυρθεί από τον καταγγέλλοντα, ο Διαμεσολαβητής συνεχίζει τις έρευνές του. Αν οι έρευνες δεν αποκαλύψουν περίπτωση κακής διοίκησης, ο καταγγέλλων και το θεσμικό όργανο ή οργανισμός ενημερώνονται σχετικά και η εξέταση της υπόθεσης περατώνεται.

Αν οι έρευνες του Διαμεσολαβητή αποκαλύψουν περίπτωση κακής διοίκησης, ο Διαμεσολαβητής επιζητεί διακανονισμό επί φιλικής βάσεως προκειμένου να επιλυθεί το θέμα και να ικανοποιηθεί ο καταγγέλλων.

Αν ο διακανονισμός επί φιλικής βάσεως δεν είναι εφικτός ή η προσπάθεια εξεύρεσης διακανονισμού επί φιλικής βάσεως ήταν ανεπιτυχής, ο Διαμεσολαβητής είτε περατώνει την εξέταση της υπόθεσης με διατύπωση επικρίσεως προς το θεσμικό όργανο ή οργανισμό ή διαπιστώνει επισήμως περίπτωση κακής διοίκησης και καταρτίζει σχέδιο συστάσεως.

Η διατύπωση επικρίσεως θεωρείται κατάλληλο μέσο για υποθέσεις όπου η περίπτωση κακής διοίκησης φαίνεται να μην έχει γενικές επιπτώσεις και δεν κρίνεται απαραίτητο να προβεί σε ενέργειες ο Διαμεσολαβητής για να δώσει συνέχεια στο θέμα.

Σε περιπτώσεις όπου κρίνεται απαραίτητο να προβεί σε ενέργειες ο Διαμεσολαβητής για να δώσει συνέχεια στο θέμα (δηλαδή σε πιο σοβαρές περιπτώσεις κακής διοίκησης ή σε υποθέσεις με γενικές επιπτώσεις), ο Διαμεσολαβητής αποφασίζει να συντάξει σχέδιο συστάσεων προς το εμπλεκόμενο θεσμικό όργανο ή οργανισμό. Συμφώνως προς το άρθρο 3 (6) του καθεστώτος του Διαμεσολαβητή, το θεσμικό όργανο ή οργανισμός πρέπει να αποστείλει λεπτομερή γνώμη εντός τριών μηνών. Η λεπτομερής γνώμη μπορεί να αποτελεί αποδοχή της απόφασης του Διαμεσολαβητή και περιγραφή των μέτρων που ελήφθησαν για την εφαρμογή των συστάσεων.

Αν ένα κοινοτικό θεσμικό όργανο ή οργανισμός δεν ανταποκριθεί ικανοποιητικά σε σχέδιο συστάσεως, το άρθρο 3 (7) προβλέπει ότι ο Διαμεσολαβητής αποστέλλει έκθεση στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το εμπλεκόμενο θεσμικό όργανο ή οργανισμό. Η έκθεση μπορεί να περιλαμβάνει συστάσεις.

Το 1999 ο Διαμεσολαβητής ανέλαβε 206 έρευνες, 201 σε σχέση με καταγγελίες και 5 έρευνες ιδία πρωτοβουλία. (Για περαιτέρω λεπτομέρειες, βλ. Παράρτημα Α, Στατιστικά στοιχεία)

Εξήντα δύο υποθέσεις διευθετήθηκαν από το ίδιο το θεσμικό όργανο ή οργανισμό, εκ των οποίων 39 ήσαν περιπτώσεις στις οποίες η παρέμβαση του Διαμεσολαβητή είχε ως αποτέλεσμα την επίτευξη απάντησης σε μη απαντηθείσα αλληλογραφία (βλ. την Ετήσια Έκθεση 1998, κεφάλαιο 2.9, για περαιτέρω λεπτομέρειες σχετικά με τη διαδικασία που ακολουθείται σε τέτοιες περιπτώσεις). Πέντε υποθέσεις αποσύρθηκαν από τον καταγγέλλοντα. Σε 107 υποθέσεις οι έρευνες του Διαμεσολαβητή δεν αποκάλυψαν περίπτωση κακής διοίκησης.

Επίκριση προς εμπλεκόμενο θεσμικό όργανο ή οργανισμό διατυπώθηκε σε 27 υποθέσεις. Διακανονισμός επί φιλικής βάσεως επετεύχθη σε 1 υπόθεση. Εκδόθηκαν δέκα σχέδια συστάσεων προς τα εμπλεκόμενα θεσμικά όργανα και οργανισμούς το 1999. Δύο σχέδια συστάσεων έγιναν δεκτά από τα θεσμικά όργανα το 1999, ένα εκ των οποίων ήταν σχέδιο συστάσεως που εκδόθηκε το 1998 (υποθέσεις 1055/96/fH και 633/97/(PD)IJH, βλ. σελίδες 267 και 269). Στην περίπτωση 8 άλλων σχεδίων συστάσεων που εκδόθηκαν το 1999 η προθεσμία αποστολής λεπτομερούς γνώμης από το εμπλεκόμενο θεσμικό όργανο δεν είχε λήξει έως τα τέλη του έτους.

Σε μία περίπτωση το σχέδιο συστάσεως ακολούθησε ειδική έκθεση προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Η υπόθεση αφορούσε την έρευνα ιδίας πρωτοβουλίας (1004/97/(PD)GG) για το απόρρητο που αποτελεί στοιχείο των διαδικασιών προσλήψεων της Επιτροπής.

Η έκθεση, η οποία δημοσιεύθηκε στην Επίσημη Εφημερίδα(6) και στην ιστοσελίδα του Διαμεσολαβητή σε όλες τις γλώσσες, περιέχει την ακόλουθη σύσταση:

Στους διαγωνισμούς για την πρόσληψη προσωπικού στο μέλλον, και το αργότερο από 1ης Ιουλίου 2000 και εξής, η Επιτροπή πρέπει να παρέχει στους υποψηφίους και άμα τη αιτήσει τους πρόσβαση στα βαθμολογημένα γραπτά τους.

Στις 7 Δεκεμβρίου 1999 ο Πρόεδρος της Επιτροπής ενημέρωσε τον Διαμεσολαβητή ότι:

"Η Επιτροπή χαιρετίζει τις συστάσεις που υποβάλατε με την εν λόγω έκθεση και θα προτείνει τις αναγκαίες νομικές και οργανωτικές διευθετήσεις για να επιτραπεί η πρόσβαση των υποψηφίων στα βαθμολογημένα γραπτά τους, μετά από αίτηση, από την 1η Ιουλίου 2000 και εξής".

3. ΑΠΟΦΑΣΕΙΣ ΜΕΤΑ ΤΗ ΔΙΕΝΕΡΓΕΙΑ ΕΡΕΥΝΑΣ

3.1. ΠΕΡΙΠΤΩΣΕΙΣ ΟΠΟΥ ΔΕΝ ΔΙΑΠΙΣΤΩΘΗΚΕ ΚΡΟΥΣΜΑ ΚΑΚΗΣ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ

3.1.1. ΤO ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ

ΔΙΑΦΑΝΕΙΑ ΣΤΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΥ ΠΟΥ ΔΙΟΡΓΑΝΩΣΕ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΟΜΑΔΑ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ

Απόφαση επί της καταγγελίας 1163/97/JMA κατά του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου

Η καταγγελία

Το Δεκέμβριο 1997, η κ. Μ. υπέβαλε καταγγελία προς το Διαμεσολαβητή σχετικά με ορισμένες παρατυπίες στον ανοικτό διαγωνισμό A 1/97 για την πρόσληψη Ισπανών διοικητικών υπαλλήλων, τον οποίο διοργάνωσε η Σοσιαλιστική Ομάδα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου. Οι ισχυρισμοί της αφορούσαν τη συγκρότηση της εξεταστικής επιτροπής του διαγωνισμού και τη διαφάνεια των διαδικασιών του.

Η καταγγέλλουσα συμμετέσχε στον εν λόγω ανοικτό διαγωνισμό το 1997. Κατ' αυτήν, παρόλο που κλήθηκε σε συνέντευξη από την εξεταστική επιτροπή, το όνομά της δεν περιελήφθη στον πίνακα επιτυχόντων του διαγωνισμού.

Η κ. M. απέστειλε επιστολή στη Γραμματεία της εξεταστικής επιτροπής, με την οποία ζητούσε να της επιτραπεί η πρόσβαση στο γραπτό της. Η εξεταστική επιτροπή απήντησε ότι, εφόσον οι εργασίες της είναι εμπιστευτικές, όπως τάσσει ο Κανονισμός Υπηρεσιακής Κατάστασης και έχει αναγνωριστεί από τη νομολογία του Δικαστηρίου, δεν μπορούσε να της επιτρέψει την πρόσβαση στο γραπτό της. Η επιστολή προσέθετε ότι, παρόλο που είχε λάβει υψηλή βαθμολογία στη γραπτή εξέταση (83 στα 100), το όνομά της δεν μπορούσε να περιληφθεί στον πίνακα επιτυχόντων δεδομένων των συνεντεύξεων που διεξήγαγε η εξεταστική επιτροπή.

Μετά από νέα αίτηση της καταγγέλλουσας, η εξεταστική επιτροπή την ενημέρωσε το Νοέμβριο 1997, ότι στον πίνακα επιτυχόντων του διαγωνισμού περιελήφθησαν τρεις υποψήφιοι, δύο από τους οποίους είχαν επιλεγεί για την πλήρωση των διαθεσίμων θέσεων. Η επιστολή ανέφερε απλώς τα ονόματα των εν λόγω υποψηφίων. Η απάντηση δεν ανέφερε τα αποτελέσματα που είχαν επιτύχει οι υποψήφιοι, λόγω της εμπιστευτικής φύσης των εργασιών της εξεταστικής επιτροπής. Η απόφαση αυτή επιβεβαιώθηκε από τον Πρόεδρο της πολιτικής ομάδας που ήταν υπεύθυνη για τη διοργάνωση του διαγωνισμού.

Έτσι, η καταγγέλλουσα υπέβαλε καταγγελία στον Ευρωπαίο Διαμεσολαβητή, στην οποία προέβαλε τους ακόλουθους ισχυρισμούς:

1. Παραβίαση ορισμένων διατάξεων του εσωτερικού κανονισμού της Σοσιαλιστικής Ομάδας:

- Άρθρο 8.1.5: κατά την προφορική εξέταση, δεν ήταν παρών εκπρόσωπος της Επιτροπής Προσωπικού· η εξεταστική επιτροπή περιελάμβανε περισσότερα από δύο μέλη της εθνικότητας/γλώσσας του διαγωνισμού (ισπανικής)· η απόφαση που έλαβε η εξεταστική επιτροπή έφερε την υπογραφή ενός από τα μέλη της που δεν διέθετε δικαίωμα ψήφου.

- Άρθρο 8.1.6: ο αριθμός των υποψηφίων που περιελήφθησαν στον πίνακα επιτυχόντων ήταν μικρότερος από το τριπλάσιο του αριθμού των κενών θέσεων.

2. Παράλειψη παροχής πληροφοριών και έλλειψη διαφάνειας

- Η καταγγέλλουσα ισχυρίστηκε ότι δεν έλαβε τις δέουσες εξηγήσεις όσον αφορά στα κριτήρια αξιολόγησης που ακολούθησε η εξεταστική επιτροπή για τη βαθμολόγηση των γραπτών. Σχετικά, η καταγγέλλουσα ανέφερε ότι ο Πρόεδρος της Σοσιαλιστικής Ομάδας χρειάστηκε μεγάλο χρονικό διάστημα (2 μήνες) για να απαντήσει στις αιτήσεις της, καθώς και ότι η επιστολή της προς το μέλος της εξεταστικής επιτροπής που εκπροσωπούσε την Επιτροπή Προσωπικού είχε παραμείνει αναπάντητη.

- Η καταγγέλλουσα ισχυρίστηκε επίσης πως το γεγονός ότι ορισμένοι υποψήφιοι που περιελήφθησαν στον πίνακα επιτυχόντων είχαν εργασιακές σχέσεις με ορισμένα μέλη της εξεταστικής επιτροπής γεννούσε αμφιβολίες ως προς την αμεροληψία της κρίσης της.

Η έρευνα

Η γνώμη του Κοινοβουλίου

Η καταγγελία διαβιβάστηκε στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το οποίο στη γνώμη του, αναφέρθηκε στα σχόλια που είχε υποβάλει η Σοσιαλιστική Ομάδα.

- Όσον αφορά την απουσία εκπροσώπου της Επιτροπής Προσωπικού στην εξεταστική επιτροπή, το Κοινοβούλιο επεσήμανε στη γνώμη του ότι για τη συγκρότηση της εξεταστικής επιτροπής, ο Πρόεδρός της υπεχρεούτο απλώς να επαληθεύσει ότι ήταν παρών ο ελάχιστος αριθμός μελών για την επίτευξη απαρτίας. Επιπλέον, κανένας υποψήφιος δεν είχε εκφράσει αντιρρήσεις όσον αφορά αυτό το θέμα πριν την έναρξη των δοκιμασιών.

- Η Σοσιαλιστική Ομάδα εξήγησε ότι μόνο δύο πλήρη μέλη της εξεταστικής επιτροπής είχαν την ίδια εθνικότητα: ένας εκπρόσωπος της ισπανικής αντιπροσωπείας και ο Γενικός Γραμματέας της Πολιτικής Ομάδας. Ο τελευταίος ήταν μέλος της εξεταστικής επιτροπής βάσει του θεσμοθετημένου ρόλου του στην πολιτική ομάδα. Υπήρχε και ένας δεύτερος εκπρόσωπος της ισπανικής αντιπροσωπείας ο οποίος ήταν απλός παρατηρητής, χωρίς δικαίωμα ψήφου. Συνεπώς, υπήρχε μόνον ένας εκπρόσωπος της ισπανικής αντιπροσωπείας με δικαίωμα ψήφου.

- Όσον αφορά τον αριθμό των υποψηφίων που περιελήφθησαν στον πίνακα επιτυχόντων, επισημάνθηκε στη γνώμη ότι περιελήφθησαν μόνον οι υποψήφιοι που πληρούσαν τα κριτήρια επιλογής κατά τη γνώμη της εξεταστικής επιτροπής.

- Η γνώμη αμφισβήτησε τον ισχυρισμό περί μεροληψίας της εξεταστικής επιτροπής ο οποίος βασίστηκε στην ύπαρξη εργασιακών σχέσεων μεταξύ μερικών μελών της και ορισμένων υποψηφίων που περιελήφθησαν στον πίνακα επιτυχόντων. Η Σοσιαλιστική Ομάδα εξήγησε ότι παρόμοιες σχέσεις υπήρχαν και με άλλους υποψηφίους που δεν επελέγησαν. Επιπλέον, εφόσον ο διαγωνισμός διοργανώθηκε από πολιτική ομάδα, μόνον προηγούμενη εργασιακή σχέση με την εν λόγω ομάδα θα μπορούσε να είναι κρίσιμη.

Όσον αφορά τους ισχυρισμούς για την έλλειψη ενημέρωσης και διαφάνειας, η γνώμη ανέφερε ότι, λαμβανομένης υπόψη της προϋπόθεσης εμπιστευτικότητας στις εργασίες της εξεταστικής επιτροπής, είχαν δοθεί στην καταγγέλλουσα επαρκείς πληροφορίες. Συνεπώς, η εξεταστική επιτροπή δεν υπεχρεούτο να δώσει περαιτέρω πληροφορίες στην καταγγέλλουσα.

Η Σοσιαλιστική Ομάδα εξήγησε ότι η καθυστέρηση απάντησης από τον Πρόεδρο της Ομάδας οφείλετο στα συχνά ταξίδια που πραγματοποιούσε. Όσον αφορά την παράλειψη απάντησης από τον εκπρόσωπο της Επιτροπής Προσωπικού, παρατηρήθηκε ότι, υπό την ιδιότητα του μέλους της εξεταστικής επιτροπής, δεν είχε το δικαίωμα να προβαίνει σε δηλώσεις εξ ονόματος της εξεταστικής επιτροπής σε απάντηση του ισχυρισμού της καταγγέλλουσας.

Οι παρατηρήσεις της καταγγέλλουσας

Η καταγγέλλουσα υπογράμμισε τους ισχυρισμούς που είχε προβάλει ήδη με την καταγγελία της.

Αναφέρθηκε σε όλες τις πτυχές που αφορούσαν την παραβίαση των εσωτερικών κανόνων της Σοσιαλιστικής Ομάδας, η οποία έκρινε ότι αποτελούσε τη βάση των ισχυρισμών της:

- Πρώτον, όσον αφορά στην απουσία εκπροσώπου της Επιτροπής Προσωπικού, η καταγγέλλουσα έκρινε ότι η παρουσία εκπροσώπου της Επιτροπής Προσωπικού αποτελεί εγγύηση. Η απουσία του αποτελεί παραβίαση της διαδικασίας που τάσσει τόσο ο Κανονισμός Υπηρεσιακής Κατάστασης, όσο και ο εσωτερικός κανονισμός της Σοσιαλιστικής Ομάδας. Επεσήμανε επίσης ότι δεν είχε αμφισβητήσει τη συγκρότηση της εξεταστικής επιτροπής πριν από την έναρξη της δοκιμασίας, διότι υπέθετε ότι τα μέλη του ενεργούσαν καλή τη πίστει.

- Η καταγγέλλουσα απέρριψε επίσης την εξήγηση που έδωσε το Κοινοβούλιο για την παρουσία τρίτου Ισπανού πολίτη στην εξεταστική επιτροπή. Παρόλο που το Κοινοβούλιο είχε δηλώσει ότι το άτομο αυτό ασκούσε απλώς συμβουλευτικό ρόλο, η καταγγέλλουσα έκρινε ότι ο ρόλος αυτός θα έπρεπε να τον είχε εμποδίσει να υπογράψει την τελική απόφαση της εξεταστικής επιτροπής.

- Η καταγγέλλουσα επανέλαβε τους ισχυρισμούς της όσον αφορά τον εικαζόμενο χαμηλό αριθμό υποψηφίων που περιελήφθησαν στον πίνακα επιτυχόντων.

Όσον αφορά την έλλειψη διαφάνειας, υπογράμμισε ότι η ευρεία ερμηνεία της αρχής του εμπιστευτικού χαρακτήρα των εργασιών της εξεταστικής επιτροπής στη γνώμη του Κοινοβουλίου οδήγησε σε έλλειψη διαφάνειας και ενημέρωσης. Κατά την άποψή της, ο εμπιστευτικός χαρακτήρας των εργασιών της επιτροπής δεν θα επηρεάζετο από τη γνωστοποίηση των κριτηρίων επιλογής που χρησιμοποιήθηκαν για την τελική βαθμολόγησή της, όπως ζήτησε. Η καταγγέλλουσα στήριξε την άποψή της με αποσπάσματα πρόσφατης απόφασης του Δικαστηρίου στην υπόθεση 254/95 (Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο κατά Innamorati)(7).

Η καταγγέλλουσα απέρριψε την εξήγηση που έδωσε η Σοσιαλιστική Ομάδα για την καθυστέρηση απάντησης στις αιτήσεις της λόγω των ταξιδίων της Προέδρου της. Αναφέρθηκε στους κανόνες που εφαρμόζουν οι υπηρεσίες του Ευρωπαίου Διαμεσολαβητή, συμφώνως προς τους οποίους ο καταγγέλλων πρέπει να λαμβάνει απάντηση εντός ευλόγου προθεσμίας.

Περαιτέρω έρευνες

Το Φεβρουάριο 1999 η καταγγέλλουσα απέστειλε νέα επιστολή στον Ευρωπαίο Διαμεσολαβητή. Μετά από συζήτηση με τον Πρόεδρο της ισπανικής σοσιαλιστικής αντιπροσωπείας, πίστευε ότι ήταν δυνατόν να επιτευχθεί φιλικός διακανονισμός με την προσθήκη του ονόματός της στον πίνακα επιτυχόντων του διαγωνισμού. Στις 8 Μαρτίου 1999, ο Διαμεσολαβητής διαβίβασε την πρόταση της καταγγέλλουσας στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.

Μετά από αρκετές αιτήσεις παράτασης της προθεσμίας, ο Διαμεσολαβητής έλαβε τα σχόλια της Σοσιαλιστικής Ομάδας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου στις 15 Ιουνίου 1999. Στην επιστολή της, η ομάδα ανέφερε ότι δεν μπορούσε να δεχθεί την πρόταση της καταγγέλλουσας. Επεσήμανε ότι ο πίνακας επιτυχόντων είχε ήδη καταρτιστεί βάσει των υποψηφίων που εθεωρούντο κατάλληλοι για τη θέση και ότι, την εποχή εκείνη, το όνομα της καταγγέλλουσας δεν ήταν μεταξύ των επιλεγέντων. Προσέθεσε ότι οποιαδήποτε τροποποίηση του πίνακα επιτυχόντων θα αποτελούσε διάκριση εις βάρος των λοιπών μη επιλεγέντων υποψηφίων.

Η απόφαση

1. Έκταση των εξουσιών του Ευρωπαίου Διαμεσολαβητή

1.1. Δεδομένου ότι η υπόθεση στρέφεται βασικά κατά πολιτικής ομάδας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, ο Διαμεσολαβητής έκρινε αναγκαίο, πριν εξετάσει την ουσία της υπόθεσης, να προβεί σε ορισμένες διαπιστώσεις όσον αφορά την έκταση των εξουσιών του.

1.2. Τα πραγματικά περιστατικά της υπόθεσης αφορούν αποφάσεις εξεταστικής επιτροπής διαγωνισμού που διοργανώθηκε από πολιτική ομάδα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για την επιλογή ορισμένων εκτάκτων υπαλλήλων που θα απασχολούσε η εν λόγω ομάδα.

1.3. Όπως τάσσει το άρθρο 2 § 1 των καταστατικών κανόνων του, "ο Ευρωπαίος Διαμεσολαβητής συμβάλλει στη διαπίστωση κρουσμάτων κακής διοίκησης κατά τη δράση των κοινοτικών θεσμικών οργάνων ή οργανισμών". Κρούσμα κακής διοίκησης υπάρχει όταν ένας δημόσιος οργανισμός δεν ενεργεί συμφώνως προς τους κανόνες ή τις αρχές που τον δεσμεύουν(8). Υπάρχουν όρια στο τί μπορεί να θεωρηθεί κρούσμα κακής διοίκησης. Έτσι, καταγγελίες κατά αποφάσεων πολιτικής μάλλον παρά διοικητικής φύσεως πρέπει να θεωρούνται απαράδεκτες, όπως για παράδειγμα καταγγελίες κατά του πολιτικού έργου του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου ή των οργάνων του(9), και ιδίως των δραστηριοτήτων των πολιτικών ομάδων του.

1.4. Εντούτοις, η διοργάνωση διαδικασίας πρόσληψης για την επιλογή εκτάκτων υπαλλήλων από πολιτικές ομάδες του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου δεν μπορεί να θεωρηθεί ακραιφνώς πολιτική δραστηριότητα. Συμφώνως προς το άρθρο 14 της απόφασης του Προεδρείου του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου της 25ης Ιουνίου 1997(10), οι πολιτικές ομάδες μπορούν να επιλέγουν τους εκτάκτους υπαλλήλους τους και κατά την επιλογή αυτή ασκούν κατ' ανάθεση τις εξουσίες της αρμόδιας για τους διορισμούς αρχής του οργάνου σύμφωνα με τον Κανονισμό Υπηρεσιακής Κατάστασης των Υπαλλήλων.

Από αυτή την οπτική η διοργάνωση διαγωνισμών για την επιλογή εκτάκτων υπαλλήλων από τις πολιτικές ομάδες του Κοινοβουλίου αποτελεί διοικητική δραστηριότητα που υπόκειται σε ορισμένους κοινοτικούς κανόνες. Στο μέτρο αυτό, οι εν λόγω περιπτώσεις εμπίπτουν στη δικαιοδοσία των κοινοτικών δικαστηρίων, και συνεπώς τόσο το Πρωτοδικείο όσο και το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο είναι αρμόδια να εξετάζουν τη συμβατότητα των εν λόγω διαγωνισμών προς το κοινοτικό δίκαιο.

1.5. Έτσι, η έρευνα του Διαμεσολαβητή περιορίστηκε στο να αξιολογήσει κατά πόσον στην προκειμένη περίπτωση τηρήθηκαν δεόντως οι κοινοτικοί κανόνες και αρχές.

2. Εικαζόμενες παρατυπίες βάσει του εσωτερικού κανονισμού της πολιτικής ομάδας

2.1. Η καταγγέλλουσα ισχυρίστηκε ότι κατά τη διάρκεια του διαγωνισμού διαπιστώθηκαν ορισμένες παρατυπίες, οι οποίες αφορούσαν:

α. Τη συγκρότηση της εξεταστικής επιτροπής: απουσία εκπροσώπου της Επιτροπής Προσωπικού κατά την προφορική εξέταση, παρουσία περισσότερων από δύο μέλη της εθνικότητας/γλώσσας του διαγωνισμού στην εξεταστική επιτροπή, υπογραφή της τελικής πράξης της εξεταστικής επιτροπής από μέλος που δεν διέθετε δικαίωμα ψήφου και εργασιακές σχέσεις μεταξύ μελών της εξεταστικής επιτροπής και ορισμένων υποψηφίων.

β. Τον περιορισμένο αριθμό υποψηφίων που περιελήφθησαν στον πίνακα επιτυχόντων. Η καταγγέλλουσα υπογράμμισε ότι όλες αυτές οι παρατυπίες παραβίαζαν τον εσωτερικό κανονισμό της Σοσιαλιστικής ομάδας.

2.2. Ο Διαμεσολαβητής επεσήμανε ότι οι διατάξεις που εικάζεται ότι δεν τηρήθηκαν απευθύνονται στα μέλη πολιτικής ομάδας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου. Ενόψει της πολιτικής φύσεως του έργου τους, η επίβλεψη της εφαρμογής των εν λόγω κανόνων δεν εμπίπτει στην αρμοδιότητα του Διαμεσολαβητή.

2.3. Παρόλα ταύτα, οι εικαζόμενες παρατυπίες έλαβαν χώρα κατά τη διάρκεια διαδικασίας προσλήψεων κατά την οποία η πολιτική ομάδα ενεργούσε κατ' εξουσιοδότηση και εξ ονόματος της αρμόδιας για τους διορισμούς αρχής του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου. Από αυτή την άποψη, η διοργάνωση του διαγωνισμού αποτελεί διοικητική διαδικασία δυνάμει του κοινοτικού δικαίου και υπόκειται στον έλεγχο των κοινοτικών δικαστηρίων.

Έτσι, για να αξιολογήσει τις εικαζόμενες παρατυπίες, ο Διαμεσολαβητής προσπάθησε να διαπιστώσει αν η εξεταστική επιτροπή δεν ενήργησε συμφώνως προς κοινοτικό κανόνα ή αρχή που το δέσμευε.

2.4. Ορισμένοι από τους ισχυρισμούς της καταγγέλλουσας αφορούσαν την παράτυπη συγκρότηση της εξεταστικής επιτροπής.

Όπως έχουν κρίνει τα κοινοτικά δικαστήρια, η συγκρότηση εξεταστικής επιτροπής πρέπει να θεωρηθεί παράτυπη αν δεν εγγυάται αντικειμενική αξιολόγηση των προσόντων του υποψηφίου(11). Από τις πληροφορίες που συγκεντρώθηκαν κατά τη διάρκεια της έρευνας, ο Διαμεσολαβητής δεν διαπίστωσε έλλειψη αντικειμενικότητας εκ μέρους της εξεταστικής επιτροπής κατά την αξιολόγηση των προσόντων των υποψηφίων. Συνεπώς, ο Διαμεσολαβητής δεν διαπίστωσε κρούσμα κακής διοίκησης όσον αφορά την εν λόγω πτυχή της υπόθεσης.

2.5. Όσον αφορά τους υποψηφίους που έπρεπε να περιληφθούν στον πίνακα επιτυχόντων του διαγωνισμού, η καταγγέλλουσα έκρινε ότι ο αριθμός των επιλεγέντων υποψηφίων έπρεπε να είναι τριπλάσιος του αριθμού των προς πλήρωση θέσεων. Στη γνώμη του Κοινοβουλίου, η Σοσιαλιστική Ομάδα ανέφερε ότι η εξεταστική επιτροπή περιέλαβε στον πίνακα επιτυχόντων μόνον τους υποψηφίους που κρίθηκαν κατάλληλοι βάσει του διαγωνισμού.

2.6. Ο Διαμεσολαβητής επεσήμανε ότι, συμφώνως προς το άρθρο 5 § 5 του Κανονισμού Υπηρεσιακής Κατάστασης, Παράρτημα III

"... η εξεταστική επιτροπή συντάσσει τον κατάλογο επιτυχόντων [...]· στο μέτρο που είναι δυνατό, ο κατάλογος αυτός πρέπει να περιλαμβάνει αριθμό υποψηφίων τουλάχιστον διπλάσιο από τον αριθμό των θέσεων που θα πληρωθούν...".

Ενόψει των προαναφερθεισών διατάξεων, η εξεταστική επιτροπή χαίρει κάποιας διακριτικής ευχέρειας όσον αφορά τον αριθμό των κατάλληλων υποψηφίων που θα περιληφθούν στον πίνακα επιτυχόντων. Συνεπώς, ο Διαμεσολαβητής έκρινε ότι δεν διαπιστώνεται κρούσμα κακής διοίκησης όσον αφορά την εν λόγω πτυχή της υπόθεσης.

3. Ενημέρωση για τα κριτήρια αξιολόγησης των δοκιμασιών

3.1. Η καταγγέλλουσα δήλωσε ότι παρά τα επανειλημμένα αιτήματά της προς το γραμματέα της εξεταστικής επιτροπής, το μέλος του που εκπροσωπούσε την Επιτροπή Προσωπικού και προς τον Πρόεδρο της ομάδας, δεν της δόθηκε καμία εξήγηση όσον αφορά τα κριτήρια αξιολόγησης των δοκιμασιών. Στη γνώμη του, το Κοινοβούλιο ανέφερε ότι η καταγγέλλουσα πληροφορήθηκε τη βαθμολογία της στη γραπτή και στην προφορική εξέταση. Δεν ήταν δυνατόν να της δοθούν περαιτέρω πληροφορίες λόγω της εμπιστευτικής φύσεως των εργασιών της εξεταστικής επιτροπής.

Συμφώνως προς την ισχύουσα κοινοτική νομοθεσία, ο ισχυρισμός ότι το Κοινοβούλιο υποχρεούται να παράσχει λεπτομερείς πληροφορίες για τα κριτήρια που ακολούθησε η εξεταστική επιτροπή κατά την αξιολόγηση των εξεταζομένων στερείται νομικής βάσης. Συνεπώς, ο Διαμεσολαβητής έκρινε ότι δεν στοιχειοθετείται κρούσμα κακής διοίκησης όσον αφορά την εν λόγω πτυχή της υπόθεσης.

3.2. Εντούτοις, ο Διαμεσολαβητής επέστησε την προσοχή του Κοινοβουλίου στο γεγονός ότι, με το να ανακοινώνει στους υποψηφίους λεπτομερέστερες πληροφορίες για τα κριτήρια αξιολόγησης το Κοινοβούλιο θα αύξανε σημαντικά τη διαφάνεια κατά τις προσλήψεις ενώ παράλληλα θα ελάφρυνε το έργο των εξεταστικών επιτροπών για τη διεκπεραίωση αιτήσεων και καταγγελιών υποψηφίων.

Συμπέρασμα

Βάσει των ερευνών του Ευρωπαίου Διαμεσολαβητή επί της καταγγελίας, δεν στοιχειοθετείται κρούσμα κακής διοίκησης εκ μέρους του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου. Συνεπώς ο Διαμεσολαβητής περάτωσε την εξέταση της υπόθεσης.

Περαιτέρω παρατηρήσεις

Οι περισσότεροι ισχυρισμοί της καταγγέλλουσας αφορούσαν εικαζόμενες παραβιάσεις του εσωτερικού κανονισμού πολιτικής ομάδας. Όπως δήλωσε ήδη ο Διαμεσολαβητής, η εξασφάλιση της ορθής εφαρμογής των εν λόγω κανόνων βρίσκεται εκτός του πεδίου της εντολής του. Παρόλα ταύτα, κατά τη διεξαγωγή διαδικασίας προσλήψεων για έκτακτο προσωπικό, η πολιτική ομάδα ενεργεί εξ ονόματος του Κοινοβουλίου ως αρμόδια για τους διορισμούς αρχή του θεσμικού οργάνου, και συνεπώς πρέπει να τηρεί τους σχετικούς κοινοτικούς κανόνες και τις αρχές της χρηστής διοίκησης. Επίσης, εφόσον οι διαδικασίες αυτού του είδους θεωρούνται συχνά από τους πολίτες επίσημοι κοινοτικοί διαγωνισμοί, το ίδιο το θεσμικό όργανο πρέπει να παίζει και ρόλο παρακολούθησης, ούτως ώστε να εξασφαλίζει ότι οι εν λόγω διαδικασίες προσλήψεων διεξάγονται κατά τον ενδεδειγμένο τρόπο, με τη δέουσα τήρηση των εφαρμοστέων νομικών κανόνων και αρχών. Με τον τρόπο αυτό, το Κοινοβούλιο θα συνέβαλλε στην τόνωση της σχέσης της Ένωσης με τους πολίτες της.

Εις απάντηση στις ως άνω παρατηρήσεις η Πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου απηύθυνε επιστολή στον διαμεσολαβητή με ημερομηνία 14 Ιανουαρίου 2000. Στην επιστολή της η κ. Fontaine δήλωνε ότι οι πολιτικές ομάδες πρέπει να τηρούν τις αρχές της χρηστής διοικήσεως στις διαδικασίες που ακολουθούν για την πρόσληψη προσωπικού, δεσμεύθηκε δε να ζητήσει από τη διοίκηση του Κοινοβουλίου να ελέγχει τη συμμόρφωση προς τις εν λόγω αρχές.

AΙΤΗΣΗ ΓΙΑ ΤΗ ΛΗΨΗ ΥΠΟΤΡΟΦΙΑΣ "ROBERT SCHUMAN": ΕΙΚΑΖΟΜΕΝΗ ΠΑΡΑΛΕΙΨΗ ΤΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΝΑ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙ

Απόφαση επί της καταγγελίας 287/98/IP κατά του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου

Η καταγγελία

Το Μάρτιο 1998, ο κ. F. υπέβαλε καταγγελία προς τον Ευρωπαίο Διαμεσολαβητή σχετικά με την εικαζόμενη παράλειψη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου να απαντήσει στην αίτησή του για τη λήψη υποτροφίας "Robert Schuman".

Το Σεπτέμβριο 1996, ο καταγγέλλων είχε υποβάλει αίτηση για τη λήψη υποτροφίας "Robert Schuman" από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.

Του Κοινοβούλιο απέστειλε στον καταγγέλλοντα απόδειξη παραλαβής στις 16 Σεπτεμβρίου 1996, με την οποία τον ενημέρωνε ότι η απόφαση επί της αιτήσεώς του θα ελαμβάνετο κατά τη διάρκεια της διαδικασίας επιλογής το Νοέμβριο 1996.

Στην επιστολή του προς το Διαμεσολαβητή, ο καταγγέλλων ισχυρίζεται ότι ουδέποτε έλαβε την προαναφερόμενη απόφαση του Κοινοβουλίου.

Η έρευνα

Η γνώμη του Κοινοβουλίου

Η καταγγελία διαβιβάστηκε στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, η γνώμη του οποίου είχε συνοπτικά ως εξής:

Το Κοινοβούλιο δήλωσε ότι το Σεπτέμβριο 1996 οι υπηρεσίες της Γενικής Διεύθυνσης Μελετών απέστειλαν στον καταγγέλλοντα απόδειξη παραλαβής της αίτησής του. Στην ίδια επιστολή, το θεσμικό όργανο έδιδε στον καταγγέλλοντα ορισμένες πληροφορίες σχετικά με τη διαδικασία επιλογής, και ιδίως τον ενημέρωνε ότι η απόφαση επί της αιτήσεώς του θα ελαμβάνετο κατά τη διαδικασία επιλογής το Νοέμβριο 1996.

Το θεσμικό όργανο επεσήμανε ότι περιορισμένος αριθμός αιτήσεων που δεν είχαν επιλεγεί το Νοέμβριο λόγω του μικρού αριθμού υποτροφιών, θα επανεξετάζοντο κατά τις επόμενες τρεις διαδικασίες επιλογής.

Περαιτέρω, το Κοινοβούλιο επεσύναψε αντίγραφο επιστολής που απέστειλε ο καταγγέλλων στο Κοινοβούλιο το Σεπτέμβριο 1996 με την οποία εξέφραζε τη διαφωνία του σχετικά με τις λεπτομέρειες της διαδικασίας επιλογής και ανακοίνωνε την απόφασή του να αποσύρει την υποψηφιότητά του.

Το Κοινοβούλιο υπογράμμισε ότι δεδομένων των ανωτέρω θεώρησε ότι δεν ήταν απαραίτητη περαιτέρω αλληλογραφία με τον καταγγέλλοντα. Παρόλα ταύτα, το θεσμικό όργανο απήντησε σε μεταγενέστερη επιστολή του καταγγέλλοντος με ημερομηνία 26 Φεβρουαρίου 1998, εξηγώντας ότι μετά την απόσυρσή της η αίτησή του δεν είχε εξεταστεί.

Οι παρατηρήσεις του καταγγέλλοντος

Ο Διαμεσολαβητής διαβίβασε τη γνώμη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου στον καταγγέλλοντα, καλώντας τον να υποβάλει παρατηρήσεις. Δεν ελήφθη απάντηση στο αίτημα αυτό.

Η απόφαση

Εικαζόμενη παράλειψη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου να απαντήσει

1. Συμφώνως προς τις αρχές της χρηστής διοικητικής συμπεριφοράς, οι δημόσιες αρχές πρέπει να απαντούν στα αιτήματα των πολιτών κατά τον ενδεδειγμένο τρόπο.

2. Στην προκειμένη περίπτωση, ο καταγγέλλων υπέβαλε αίτηση για τη λήψη υποτροφίας "Robert Schuman" από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Ισχυρίζεται ότι το θεσμικό όργανο παρέλειψε να του γνωστοποιήσει την απόφαση για την έκβαση της διαδικασίας επιλογής.

3. Το Κοινοβούλιο επεσήμανε ότι οι υπηρεσίες του είχαν αποστείλει δεόντως στον καταγγέλλοντα απόδειξη παραλαβής της αίτησής του. Στη συνέχεια, με επιστολή του από 26 Σεπτεμβρίου 1996, ο καταγγέλλων ζήτησε από το όργανο να αποσυρθεί η αίτησή του. Συνεπώς, το Κοινοβούλιο έκρινε ότι δεν ήταν απαραίτητο να δοθεί κάποια περαιτέρω απάντηση στον καταγγέλλοντα.

4. Ο Διαμεσολαβητής έκρινε ότι στη γνώμη που διετύπωσε το Κοινοβούλιο είχε παράσχει εύλογες εξηγήσεις για την παράλειψή του να ενημερώσει τον καταγγέλλοντα για την έκβαση της διαδικασίας επιλογής.

5. Περαιτέρω, ο Διαμεσολαβητής επεσήμανε ότι το Κοινοβούλιο είχε απαντήσει και σε επιστολή του καταγγέλλοντος με ημερομηνία 26 Φεβρουαρίου 1998, εξηγώντας τους λόγους για τους οποίους η αίτησή του δεν είχε εξεταστεί.

Συμπέρασμα

Βάσει των ερευνών του Ευρωπαίου Διαμεσολαβητή επί της καταγγελίας δεν φαίνεται να στοιχειοθετείται περίπτωση κακής διοίκησης εκ μέρους του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου. Συνεπώς, ο Διαμεσολαβητής περάτωσε την εξέταση της υπόθεσης.

ΠΡΟΘΕΣΜΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΠΟΒΟΛΗ ΙΑΤΡΙΚΟΥ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ

Απόφαση επί της καταγγελίας 689/98/BB κατά του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου

Η καταγγελία

Τον Ιούνιο 1998, ο κ. C., ΒΕΚ, υπέβαλε καταγγελία προς το Διαμεσολαβητή σχετικά με αίτημα του Σώματος των Κοσμητόρων του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου να επιστρέψει το 50 % των γενικών εξόδων του για την περίοδο αναφοράς Σεπτέμβριος 1996-Αύγουστος 1997.

Κατά τη διάρκεια της κοινοβουλευτικής περιόδου 1996-1997, ο καταγγέλλων αντιμετώπισε σοβαρά προβλήματα υγείας, και συνεπώς δεν μπόρεσε να παραστεί στο απαιτούμενο 50 % των κοινοβουλευτικών συνεδριάσεων. Στην πραγματικότητα, του έλειπαν δύο ημέρες για να συμπληρώσει το κατώτατο όριο του 50 %. Το γεγονός αυτό γνωστοποιήθηκε στον καταγγέλλοντα και του ζητήθηκε να επιστρέψει το 50 % της αποζημίωσης γενικών εξόδων για την εν λόγω περίοδο.

Κατά τον καταγγέλλοντα, οι προαναφερθείσες δύο ημέρες αντιστοιχούσαν στις 14, 17 και 18 Ιουλίου 1996, περίοδο κατά την οποία νοσηλεύετο στο νοσοκομείο. Απέστειλε τα ιατρικά πιστοποιητικά μετά τις θερινές διακοπές, πιστεύοντας ότι το Κοινοβούλιο παραμένει κλειστό τον Αύγουστο. Τα πιστοποιητικά αυτά δεν έγιναν δεκτά με την αιτιολογία ότι υπεβλήθησαν μετά την προθεσμία του ενός μηνός. Ο καταγγέλλων ανέφερε ότι είχε ενεργήσει καλή τη πίστει και ότι επιθυμούσε να παρακρατήσει το ήμισυ των γενικών εξόδων.

Η έρευνα

Η γνώμη του Κοινοβουλίου

Στη γνώμη του, το Κοινοβούλιο ανέφερε συνοπτικά τα εξής:

Το άρθρο 28 (1) του Κανονισμού για τα έξοδα και τις αποζημιώσεις των Βουλευτών προβλέπει τα εξής:

"Κάθε βουλευτής ο οποίος, κατά τη διάρκεια της κοινοβουλευτικής περιόδου (1 Σεπτεμβρίου έως 31 Αυγούστου) απουσιάζει επί τουλάχιστον πενήντα τοις εκατό των ημερών που καθορίζονται από το Προεδρείο για τις συνεδριάσεις της ολομέλειας, επιστρέφει στο Κοινοβούλιο το πενήντα τοις εκατό της αποζημίωσης γενικών εξόδων του άρθρου 13 η οποία αφορά την εν λόγω περίοδο."

Το άρθρο 28 (2) προβλέπει:

"Κάθε περίοδος απουσίας από τις αναφερόμενες στην παράγραφο 1 μπορεί να κριθεί δικαιολογημένη από τον Πρόεδρο για λόγους υγείας ή σοβαρών οικογενειακών προβλημάτων, ή λόγω της συμμετοχής του Βουλευτή σε αποστολή για λογαριασμό του Κοινοβουλίου. Τα δικαιολογητικά έγγραφα υποβάλλονται στο Σώμα των Κοσμητόρων εντός μηνός το πολύ από την ημερομηνία έναρξης της απουσίας".

Η προϋπόθεση να υποβάλλονται τα δικαιολογητικά έγγραφα εντός μηνός το πολύ από την ημερομηνία έναρξης της απουσίας ενσωματώθηκε στον Κανονισμό με απόφαση του Προεδρείου με ημερομηνία 15 Ιανουαρίου 1996. Τα πρακτικά του Προεδρείου διανέμονται σε όλους τους Βουλευτές μετά την έγκρισή τους δυνάμει του άρθρου 28 (1) του Κανονισμού.

Στην προκειμένη περίπτωση, ο καταγγέλλων χρειαζόνταν δύο ημέρες για να καλύψει το ελάχιστο όριο του 50 %. Το γεγονός αυτό του γνωστοποιήθηκε με επιστολή από 16 Σεπτεμβρίου 1997 και του ζητήθηκε να επιστρέψει το 50 % της αποζημίωσης γενικών εξόδων για την εν λόγω περίοδο. Στις 26 Σεπτεμβρίου 1997, ο καταγγέλλων απέστειλε επιστολή στον αρμόδιο για τις οικονομικές υποθέσεις Κοσμήτορα, στην οποία επεσύναψε ιατρικό πιστοποιητικό με ημερομηνία 23 Σεπτεμβρίου 1997 το οποίο αφορούσε ιατρικές εξετάσεις στις 14, 17 και 18 Ιουλίου 1997. Για να γίνει δεκτό, το ιατρικό πιστοποιητικό θα έπρεπε να είχε υποβληθεί εντός μηνός από την ημερομηνία έναρξης της απουσίας, δηλ. έως τις 14 Αυγούστου 1997.

Το θέμα συζητήθηκε κατά τη συνεδρίαση των Κοσμητόρων στις 22 Οκτωβρίου 1997. Το Σώμα των Κοσμητόρων ενημέρωσε τον καταγγέλλοντα ότι ο Κανονισμός για τα έξοδα και αποζημιώσεις των Βουλευτών όριζε σαφώς την προθεσμία ενός μηνός και επανέλαβε το αίτημα για επιστροφή του 50 % της αποζημίωσης γενικών εξόδων. Η απόφαση κοινοποιήθηκε με επιστολή από 5 Δεκεμβρίου 1997.

Με επιστολή του στις 17 Δεκεμβρίου 1997 ο καταγγέλλων ζήτησε από τον Πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου να εξετάσει το αίτημά του να του επιτραπεί να παρακρατήσει το σύνολο της αποζημίωσης γενικών εξόδων, επισημαίνοντας ότι η μη τήρηση εκ μέρους του της προθεσμίας ενός μηνός οφείλετο στην πεποίθησή του ότι οι διοικητικές υπηρεσίες του Κοινοβουλίου εθεωρούντο κλειστές τον Αύγουστο.

Το αίτημα διαβιβάστηκε από τον Πρόεδρο στο Σώμα των Κοσμητόρων και εξετάστηκε κατά τη συνεδρίαση της 14ης Ιανουαρίου 1998. Το Σώμα των Κοσμητόρων απάντησε με επιστολή από 11 Φεβρουαρίου 1998 ότι οι διοικητικές υπηρεσίες του Κοινοβουλίου συνεχίζουν να λειτουργούν τον Αύγουστο, σε συνεχή βάση, εφόσον απαιτείται, και ότι εν πάση περιπτώσει ο καταγγέλλων είχε τη δυνατότητα να υποβάλει εγκαίρως τα ιατρικά πιστοποιητικά του με τηλεομοιοτυπία ή συστημένη επιστολή. Έτσι, το Σώμα επεκύρωσε την προηγούμενη απόφασή του.

Στις 24 Μαρτίου 1998, ο καταγγέλλων απέστειλε νέα επιστολή προς τον αρμόδιο για τα οικονομικά θέματα Κοσμήτορα. Η επιστολή συζητήθηκε κατά τη συνεδρίαση του Σώματος των Κοσμητόρων την 1η Απριλίου 1998, αλλ' επικυρώθηκε η προηγούμενη απόφαση.

Συμφώνως προς το Κοινοβούλιο, η απαρέγκλιτη πρακτική του παρόντος και των προηγουμένων Σωμάτων Κοσμητόρων ήταν να εφαρμόζονται αυστηρά οι προϋποθέσεις του άρθρου 28 του Κανονισμού για τα έξοδα και τις αποζημιώσεις των Βουλευτών και ιδίως η προϋπόθεση υποβολής των ιατρικών πιστοποιητικών εντός μηνός από την έναρξη της περιόδου απουσίας, σε περίπτωση ασθενείας.

Επιπλέον, η θέση την οποία υιοθέτησε το Σώμα είναι απολύτως σύμφωνη με προηγούμενες περιπτώσεις καθυστερημένης υποβολής ιατρικών πιστοποιητικών από άλλους Βουλευτές.

Οι παρατηρήσεις του καταγγέλλοντος

Στις παρατηρήσεις του, ο καταγγέλλων επέμεινε στην καταγγελία του.

Περαιτέρω έρευνες

Στις 30 Απριλίου 1999, ο Διαμεσολαβητής απέστειλε επιστολή προς τον Πρόεδρο του Κοινοβουλίου ζητώντας νέα στοιχεία για τον ισχυρισμό του καταγγέλλοντος ότι ενήργησε καλή τη πίστει όσον αφορά το ωράριο εργασίας των υπηρεσιών του Κοινοβουλίου κατά το καλοκαίρι. Στις 21 Ιουλίου 1999, το Σώμα των Κοσμητόρων απήντησε δηλώνοντας ότι ο καταγγέλλων είχε υποβάλει το ιατρικό πιστοποιητικό μόνον αφού έλαβε την επιστολή του αρμοδίου Κοσμήτορα. Επίσης, ο καταγγέλλων δεν μπορούσε να ισχυριστεί ότι αγνοούσε το ωράριο λειτουργίας των υπηρεσιών του Κοινοβουλίου το καλοκαίρι και συνεπώς να υποστηρίζει ότι ενήργησε καλή τη πίστει.

Στις 19 Ιουλίου 1999, ο καταγγέλλων απέστειλε επιστολή προς το Διαμεσολαβητή στην οποία δήλωνε ότι επιθυμούσε να επιμείνει στην καταγγελία του.

Η απόφαση

Αιτούμενη επιστροφή του 50 % της αποζημίωσης γενικών εξόδων για το διάστημα 1996/1997

1. Ο καταγγέλλων ισχυρίστηκε ότι δεν μπόρεσε να τηρήσει την προθεσμία ενός μηνός για την υποβολή ιατρικών πιστοποιητικών διότι πίστευε καλή τη πίστει ότι οι διοικητικές υπηρεσίες του Κοινοβουλίου παρέμεναν κλειστές τον Αύγουστο.

2. Συμφώνως προς το Κοινοβούλιο, ο καταγγέλλων ενημερώθηκε με επιστολή από 16 Σεπτεμβρίου 1997 ότι του έλειπαν δύο ημέρες από το ελάχιστο όριο παρουσίας 50 %. Του ζητήθηκε συνεπώς να επιστρέψει το 50 % της αποζημίωσης γενικών εξόδων για την εν λόγω περίοδο. Στις 26 Σεπτεμβρίου 1997, ο καταγγέλλων απέστειλε επιστολή στον αρμόδιο για οικονομικά θέματα Κοσμήτορα, στην οποία επεσύναψε ιατρικό πιστοποιητικό με ημερομηνία 23 Σεπτεμβρίου 1997 για ιατρικές εξετάσεις που πραγματοποιήθηκαν στις 14, 17 και 18 Ιουλίου 1997. Για να γίνει δεκτό, το ιατρικό πιστοποιητικό θα έπρεπε να έχει υποβληθεί εντός μηνός από την ημερομηνία έναρξης της απουσίας, δηλ. στις 14 Αυγούστου 1997.

3. Βάσει των ερευνών του, ο Διαμεσολαβητής σημείωσε ότι το Κοινοβούλιο είχε ακολουθήσει τη συνήθη πρακτική του παρόντος και των προηγουμένων Σωμάτων Κοσμητόρων να εφαρμόζουν αυστηρά τις προϋποθέσεις του άρθρου 28 του Κανονισμού για τα έξοδα και τις αποζημιώσεις των βουλευτών, και ιδίως την προϋπόθεση υποβολής των ιατρικών πιστοποιητικών εντός μηνός από την έναρξη της περιόδου απουσίας, σε περίπτωση ασθενείας. Επιπλέον, η στάση που ακολούθησε το Κοινοβούλιο και το Σώμα των Κοσμητόρων ήταν απολύτως σύμφωνη με προηγούμενες περιπτώσεις που αφορούσαν την καθυστερημένη υποβολή ιατρικών πιστοποιητικών από άλλους βουλευτές. Φαίνεται ότι ο καταγγέλλων δεν αντέδρασε παρά μετά τη λήψη της κοινοποίησης. Συνεπώς, ο ισχυρισμός του ότι δεν απέστειλε το ιατρικό πιστοποιητικό εντός της προθεσμίας ενός μηνός διότι πίστευε ότι οι υπηρεσίες του Κοινοβουλίου παρέμεναν κλειστές τον Αύγουστο ήταν αβάσιμος. Έτσι, δεν φαίνεται να στοιχειοθετείται περίπτωση κακής διοίκησης εκ μέρους του Κοινοβουλίου.

Συμπέρασμα

Βάσει των ερευνών του Ευρωπαίου Διαμεσολαβητή επί της καταγγελίας δεν φαίνεται να στοιχειοθετείται περίπτωση κακής διοίκησης εκ μέρους του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου. Συνεπώς, ο Διαμεσολαβητής περάτωσε την εξέταση της υπόθεσης.

3.1.2. ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ Η ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ

ΠΡΟΣΒΑΣΗ ΣΤΑ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΠΕΡΙΟΥΣΙΑΚΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ

Απόφαση επί της καταγγελίας 59/98/OV κατά της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου

Η καταγγελία

Τον Ιανουάριο του 1998, ο κ. S. κατήγγειλε στο Διαμεσολαβητή ότι η Επιτροπή αρνήθηκε να του αποστείλει αντίγραφο του πρωτοκόλλου περιουσιακών στοιχείων των μελών της Επιτροπής.

Ο καταγγέλλων απηύθυνε στις 5 Δεκεμβρίου 1997 επιστολή στο Γενικό Γραμματέα της Επιτροπής αιτούμενος αντίγραφο του πρωτοκόλλου περιουσιακών στοιχείων των μελών της Επιτροπής. Σύμφωνα με τον καταγγέλλοντα, η Επιτροπή δεν του χορήγησε αντίγραφο του πρωτοκόλλου, καλώντας τον να το συμβουλευθεί επιτόπου στα γραφεία της Επιτροπής στις Βρυξέλλες. Αυτός όμως δεν μπορούσε να διαθέσει το ποσό που χρειαζόταν για ένα ταξίδι στις Βρυξέλλες με το σκοπό αυτό. Υπέβαλε λοιπόν καταγγελία στο Διαμεσολαβητή ισχυριζόμενος ότι η Επιτροπή του αρνήθηκε την πρόσβαση στο πρωτόκολλο, το οποίο δεν ήταν διαθέσιμο για το κοινό ούτε στις διάφορες αντιπροσωπείες της Επιτροπής στα κράτη μέλη.

Στις 3 και 10 Μαρτίου και την 1η Ιουνίου 1998, ο καταγγέλλων απέστειλε και νέες επιστολές με τις οποίες κατήγγελλε επίσης την έλλειψη πρόσβασης στο πρωτόκολλο περιουσιακών στοιχείων των ΒΕΚ. Προκειμένου να διασαφηνίσει την καταγγελία του, του ζητήθηκε να συμπληρώσει το πρότυπο έντυπο καταγγελίας. Ωστόσο, όπως συνάγεται από το εν λόγω έντυπο καταγγελίας, ο καταγγέλλων δεν είχε προηγουμένως προβεί σε διοικητικές ενέργειες προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Έτσι, το γραφείο του Διαμεσολαβητή τον συμβούλευσε να απευθυνθεί εγγράφως στο Σώμα των Κοσμητόρων. Στις 17 Δεκεμβρίου 1998, ο Διαμεσολαβητής έλαβε από τη γραμματεία των ΒΕΚ και τον Κοσμήτορα Richard Balfe φάκελο σχετικά με την αντιμετώπιση της εν λόγω καταγγελίας από το Σώμα των Κοσμητόρων.

Η έρευνα

Η γνώμη της Επιτροπής

Η καταγγελία διαβιβάστηκε στην Επιτροπή. Στη γνώμη της, η Επιτροπή ενημέρωσε το Διαμεσολαβητή ότι στις 24 Μαρτίου 1998 αποφάσισε να αποστείλει στον καταγγέλλοντα τα έγγραφα που είχε ζητήσει. Στις παρατηρήσεις της, η Επιτροπή επισύναψε αντίγραφο της επιστολής που απηύθυνε στον καταγγέλλοντα.

Οι παρατηρήσεις του καταγγέλλοντα

Ο καταγγέλλων απέστειλε στο Διαμεσολαβητή αντίγραφο επιστολής την οποία απηύθυνε στις 23 Απριλίου 1998 στο Γενικό Γραμματέα της Επιτροπής και με την οποία εξέφραζε τη δυσαρέσκειά του για το περιεχόμενο του πρωτοκόλλου που του απέστειλε η Επιτροπή. Διατεινόταν μεταξύ άλλων ότι οι δηλώσεις περιουσιακών στοιχείων ορισμένων επιτρόπων δεν είχαν ημερομηνία, ότι άλλες δηλώσεις δεν είχαν ενημερωθεί και ότι κάποιες από αυτές είχαν συνταχθεί στη γαλλική και τη γερμανική γλώσσα χωρίς αγγλική μετάφραση. Η επιστολή έθετε επίσης διάφορα ερωτήματα σχετικά με τις υποχρεώσεις των επιτρόπων όσον αφορά στις δηλώσεις περιουσιακών στοιχείων τους.

Πέρα από τις προαναφερόμενες παρατηρήσεις, ο καταγγέλλων απευθυνόταν επίσης στο Διαμεσολαβητή για το ζήτημα της πρόσβασης στο πρωτόκολλο περιουσιακών στοιχείων των ΒΕΚ, καθώς το πρωτόκολλο δεν ήταν διαθέσιμο στο γραφείο πληροφοριών του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου στο Λονδίνο. Ο καταγγέλλων επισύναπτε σχετικές επιστολές τις οποίες είχαν ανταλλάξει η βουλευτής του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου κ. Pauline Green, με την οποία είχε έλθει σε επαφή ο ίδιος, και ο πρόεδρος του Κοινοβουλίου. Στην απάντησή του στην κ. Pauline Green με ημερομηνία 2 Μαρτίου 1998, ο πρόεδρος παρατηρούσε ότι επί του παρόντος το κοινό μπορούσε να συμβουλεύεται το πρωτόκολλο περιουσιακών στοιχείων αποκλειστικά στους τρεις τόπους εργασίας του Κοινοβουλίου. Η τρέχουσα διατύπωση του παραρτήματος Ι του Κανονισμού διαδικασίας βασίζεται στη δεύτερη έκθεση Nordmann της 30ης Μαΐου 1996 (Α4-0177/96), η οποία εγκρίθηκε από το Κοινοβούλιο στις 17 Ιουλίου 1996. Ο πρόεδρος προσέθετε, ωστόσο, ότι το ζήτημα της πρόσβασης του κοινού στο πρωτόκολλο περιουσιακών στοιχείων των ΒΕΚ βρισκόταν υπό συζήτηση τόσο στην Επιτροπή Κανονισμού όσο και στο Σώμα των Κοσμητόρων.

Η απόφαση

1. Η πρόσβαση στο πρωτόκολλο περιουσιακών στοιχείων της Επιτροπής

1.1. Το αντικείμενο της καταγγελίας αφορούσε την πρόσβαση στις δηλώσεις περιουσιακών στοιχείων των μελών της Επιτροπής και έπρεπε επομένως να εξεταστεί βάσει της απόφασης της Επιτροπής της 8ης Φεβρουαρίου 1994 σχετικά με την πρόσβαση του κοινού στα έγγραφα της Επιτροπής(12). Στις 5 Δεκεμβρίου 1997 ο καταγγέλλων απηύθυνε σύντομη επιστολή στο Γενικό Γραμματέα της Επιτροπής ζητώντας ένα αντίγραφο του πρωτοκόλλου περιουσιακών στοιχείων των μελών της, χωρίς ωστόσο να λάβει απάντηση. Σύμφωνα με το άρθρο 2.4 της εν λόγω απόφασης, στην περίπτωση που δεν υπάρξει απάντηση σε αίτηση πρόσβασης σε έγγραφο, μετά την πάροδο ενός μηνός από την υποβολή της, θεωρείται ότι υπάρχει πρόθεση απόρριψης της υποβληθείσας αίτησης. Όμως, μετά την παρέμβαση του Διαμεσολαβητή, η Επιτροπή αποφάσισε στις 24 Μαρτίου 1998 να αποστείλει στον καταγγέλλοντα το έγγραφο που είχε ζητήσει. Κατά συνέπεια, η Επιτροπή συμμορφώθηκε με την αίτηση πρόσβασης σε έγγραφα και o Διαμεσολαβητής δεν έκρινε αναγκαίο να προβεί σε περαιτέρω παρατηρήσεις.

1.2. Όσον αφορά στους διάφορους ισχυρισμούς που προέβαλε ο καταγγέλλων στις παρατηρήσεις του και τις οποίες είχε συμπεριλάβει στην επιστολή του προς το Γενικό Γραμματέα της Επιτροπής, ο Διαμεσολαβητής παρατήρησε ότι συνιστούσαν νέες αιτιάσεις οι οποίες δε θίγονταν στην αρχική καταγγελία και ότι, συνεπώς, δεν μπορούσαν να αντιμετωπιστούν βάσει της παρούσας διαδικασίας. Ο Διαμεσολαβητής σημείωσε επίσης ότι ο καταγγέλλων, στην αίτηση που υπέβαλε στην Επιτροπή την 5η Δεκεμβρίου 1997 για πρόσβαση σε έγγραφα, δε ζητούσε λεπτομέρειες σχετικά με το πρωτόκολλο περιουσιακών στοιχείων, αλλά απλώς ένα αντίγραφό του. Επομένως, αποστέλλοντάς του τα έγγραφα που είχε ζητήσει, η Επιτροπή ικανοποίησε δεόντως το αρχικό του αίτημα και συνεπώς δε διαπιστώθηκε περίπτωση κακής διοίκησης.

2. Η καταγγελία κατά του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου

2.1. Όσον αφορά στην καταγγελία σχετικά με το πρωτόκολλο περιουσιακών στοιχείων των ΒΕΚ, από το έντυπο καταγγελίας κατέστη σαφές ότι ο καταγγέλλων δεν είχε προηγουμένως προβεί στις σχετικές διοικητικές ενέργειες. Έτσι, το γραφείο του Διαμεσολαβητή συμβούλευσε τον καταγγέλλοντα να απευθυνθεί εγγράφως στο Σώμα Κοσμητόρων του Κοινοβουλίου που είναι το αρμόδιο όργανο για τέτοιου είδους υποθέσεις, δεδομένου ότι οι Κοσμήτορες είναι υπεύθυνοι για τα διοικητικής και οικονομικής φύσης θέματα που αφορούν άμεσα τους βουλευτές (άρθρο 25 του κανονισμού διαδικασίας).

2.2. Στις 17 Δεκεμβρίου 1998, ο βουλευτής του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και Κοσμήτορας Richard Balfe απέστειλε στο Διαμεσολαβητή έναν ογκώδη φάκελο για το χειρισμό της καταγγελίας από το Σώμα των Κοσμητόρων. Από το φάκελο συνάγεται ότι το Σώμα των Κοσμητόρων είχε απαντήσει διεξοδικά στις επιστολές του καταγγέλλοντα, στις 5 και 19 Νοεμβρίου και στις 14 Δεκεμβρίου 1998. Το Σώμα του διέθεσε ευρεία τεκμηρίωση (γύρω στις 100 σελίδες) για το θέμα της πρόσβασης στο πρωτόκολλο περιουσιακών στοιχείων των ΒΕΚ. Συγκεκριμένα, το Σώμα των Κοσμητόρων του απέστειλε αντίγραφο της δεύτερης έκθεσης Nordmann (A4-0177/96) και του παραρτήματός της, έκθεση η οποία αποτελεί επισκόπηση των κανόνων περί δήλωσης περιουσιακών στα εθνικά κοινοβούλια των κρατών μελών. Το Σώμα απέστειλε επίσης αντίγραφο του εντύπου δήλωσης περιουσιακών στοιχείων των ΒΕΚ και της συνοδευτικής επεξηγηματικής ανακοίνωσης του Προέδρου προς τους ΒΕΚ, καθώς και αντίγραφο των πρακτικών για τη συνεδρίαση του Σώματος των Κοσμητόρων της 18ης Σεπτεμβρίου 1998. Τέλος, το Σώμα του απέστειλε αντίγραφο δύο εκθέσεων σχετικά με τη δωροδοκία(13).

2.3. Σύμφωνα με το άρθρο 3 του Παραρτήματος Ι του Κανονισμού διαδικασίας(14) του Κοινοβουλίου, "Το πρωτόκολλο είναι δημόσιο". Υπό τις παρούσες συνθήκες, αυτό σημαίνει ότι το κοινό μπορεί να συμβουλεύεται το πρωτόκολλο στους τρεις τόπους εργασίας του Κοινοβουλίου. Μέχρι στιγμής, το Κοινοβούλιο δεν έχει λάβει απόφαση για διάθεση του πρωτοκόλλου στα γραφεία πληροφοριών του στα κράτη μέλη, ούτε αντιγράφων του σε πολίτες που διατυπώνουν σχετικό αίτημα. Στην επιστολή του προς τον καταγγέλλοντα, ο βουλευτής του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και Κοσμήτορας κ. Richard Balfe ανέφερε ότι στη συνεδρίαση του Σώματος των Κοσμητόρων της 18ης Σεπτεμβρίου 1996, είχε ζητήσει να διατίθεται το πρωτόκολλο στο κράτος μέλος στο οποίο εκλέγεται κάθε ΒΕΚ. Τέλος, στην επιστολή του προς τη βουλευτή του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου κ. Pauline Green με ημερομηνία 2 Μαρτίου 1998, ο Πρόεδρος του Κοινοβουλίου ανέφερε ότι το ζήτημα της πρόσβασης του κοινού στο πρωτόκολλο περιουσιακών στοιχείων των ΒΕΚ βρισκόταν υπό συζήτηση τόσο στην Επιτροπή Κανονισμού όσο και στο Σώμα των Κοσμητόρων. Λαμβάνοντας υπόψη τις ενέργειες στις οποίες προχώρησε η διοίκηση του Κοινοβουλίου, o Διαμεσολαβητής δεν έκρινε αναγκαίο να προβεί σε περαιτέρω παρατηρήσεις.

Συμπέρασμα

Με βάση τις έρευνες του Ευρωπαίου Διαμεσολαβητή επί της καταγγελίας, δε διαπιστώθηκε περίπτωση κακής διοίκησης εκ μέρους της Ευρωπαϊκής Επιτροπής ή του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου. Κατά συνέπεια, ο Διαμεσολαβητής αποφάσισε να περατώσει την εξέταση της υπόθεσης.

3.1.3. ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ΚΑΙ Η ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ

ΚΕΝΤΡΟ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ: ΑΡΜΟΔΙΟΤΗΤΕΣ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ

Απόφαση επί της καταγγελίας 41/97/(VK)OV κατά του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της Ευρωπαϊκής Επιτροπής

Η καταγγελία

Το Δεκέμβριο του 1996, ο κ. Ν. υπέβαλε καταγγελία στο Διαμεσολαβητή με αντικείμενο τη μονομερή καταγγελία της σύμβασής του από το Κέντρο Βιομηχανικής Ανάπτυξης (ΚΒΑ), ένα κοινό όργανο ΑΚΕ (κράτη Αφρικής, Καραϊβικής και Ειρηνικού)-ΕΚ το οποίο συστήθηκε στο πλαίσιο της Σύμβασης της Λομέ και χρηματοδοτείται από το Ευρωπαϊκό Ταμείο Ανάπτυξης.

Ο καταγγέλλων είχε προσληφθεί ως ανώτερος σύμβουλος στη διάρκεια της Σύμβασης Λομέ ΙΙΙ (1985-1990) με σύμβαση πενταετούς διάρκειας. Όμως, στις 30 Ιουνίου 1987, ο διευθυντής του ΚΒΑ κατήγγειλε μονομερώς τη σύμβαση χωρίς ειδοποίηση και χωρίς χρηματική αποζημίωση. Στις 5 Ιανουαρίου 1988, ο καταγγέλλων εισήλθε σε διαδικασία διαιτησίας με το ΚΒΑ. Στις 5 Απριλίου 1990 το διαιτητικό δικαστήριο εξέδωσε την απόφασή του ερήμην του ΚΒΑ επιδικάζοντάς του καταβολή αποζημίωσης ύψους 6 εκατομμυρίων βελγικών φράγκων, καθώς και πληρωμή τόκων και των εξόδων διαιτησίας. Η απόφαση τέθηκε σε ισχύ με διάταξη του Πρωτοδικείου των Βρυξελλών στις 17 Απριλίου 1990. Το ΚΒΑ άσκησε έφεση εναντίον της διάταξης αυτής με την οποία ζητούσε ακύρωση της απόφασης διαιτησίας, επικαλούμενο μεταξύ άλλων τη ασυλία του. Με την απόφαση της 13ης Μαρτίου 1992 το Πρωτοδικείο απέρριψε την έφεση, με το σκεπτικό ότι, αποδεχόμενο τη διαδικασία διαιτησίας, το ΚΒΑ παραιτήθηκε της ασυλίας του.

Καθώς το ΚΒΑ αρνούνταν να εκτελέσει την απόφαση του Πρωτοδικείου των Βρυξελλών η οποία επιβεβαίωνε την απόφαση διαιτησίας, ο καταγγέλλων απηύθυνε το Δεκέμβριο του 1996 επιστολή στο Διαμεσολαβητή υποστηρίζοντας ότι το ΚΒΑ δεν είχε ακόμη καταβάλει τις αποζημιώσεις και τα έξοδα διαιτησίας. Ο καταγγέλλων εφιστούσε την προσοχή στο γεγονός ότι το ΚΒΑ συστήθηκε στο πλαίσιο της Σύμβασης της Λομέ, στην οποία συμβαλλόμενα μέρη είναι, αφενός, οι Ευρωπαϊκές Κοινότητες και, αφετέρου, τα κράτη ΑΚΕ, ότι το ΚΒΑ είναι ένα κοινό όργανο ΑΚΕ-ΕΚ χρηματοδοτούμενο από το Ευρωπαϊκό Ταμείο Ανάπτυξης, καθώς και ότι η ΓΔ VIII της Επιτροπής είναι η αρμόδια Γενική Διεύθυνση για θέματα που αφορούν τη Σύμβαση της Λομέ.

Η έρευνα

Οι γνώμες του Συμβουλίου και της Επιτροπής

Η καταγγελία διαβιβάστηκε στο Συμβούλιο και την Επιτροπή το Μάρτιο του 1997. Στις παρατηρήσεις τους, το Συμβούλιο και η Επιτροπή ανέφεραν ότι, παρά το γεγονός ότι συστήθηκε δυνάμει της Σύμβασης της Λομέ, το ΚΒΑ δε συνιστά ούτε κοινοτικό όργανο ούτε κοινοτικό οργανισμό υπό την ευθύνη τους. Η Επιτροπή πρόσθεσε ότι δεν είχε στην κατοχή της φάκελο της καταγγελίας και ότι δε γνώριζε καν ότι είχε επιληφθεί του θέματος αυτού. Και τα δύο όργανα παρατήρησαν ότι οι διατάξεις που διέπουν σήμερα τη λειτουργία του ΚΒΑ είναι τα άρθρα 87-97 της τέταρτης Σύμβασης της Λομέ, τα οποία συμπληρώνονται από αποφάσεις του Συμβουλίου Υπουργών ΑΚΕ-ΕΚ και της Επιτροπής των Πρέσβεων ΑΚΕ-ΕΚ.

Βάσει των διατάξεων αυτών, το Συμβούλιο και η Επιτροπή απέστειλαν εκπρόσωπο υπό την ιδιότητα του απλού παρατηρητή στο διοικητικό συμβούλιο του ΚΒΑ, το οποίο αποτελείται από έξι ανεξάρτητα, υψηλά καταρτισμένα πρόσωπα που διορίζονται στη βάση της ίσης εκπροσώπησης μεταξύ των χωρών ΑΚΕ και της Κοινότητας και διαθέτουν σημαντική εμπειρία στον ιδιωτικό ή δημόσιο βιομηχανικό ή τραπεζικό τομέα ή στο σχεδιασμό και την προώθηση της βιομηχανικής ανάπτυξης. Αυτό σημαίνει ότι το Συμβούλιο και η Επιτροπή δεν εκπροσωπούνται στο διοικητικό συμβούλιο του ΚΒΑ. Η νομοθεσία που ισχύει για το ΚΒΑ και το διοικητικό του συμβούλιο απορρέει από τη Σύμβαση της Λομέ η οποία τίθεται σ' εφαρμογή με τις αποφάσεις ΑΚΕ-ΕΚ. Πιο συγκεκριμένα, η μικτή επιτροπή βιομηχανικής συνεργασίας εποπτεύει το ΚΒΑ (άρθρο 92) και υποβάλλει έκθεση στη μικτή Επιτροπή των Πρέσβεων ΑΚΕ-ΕΚ (άρθρο 87) η οποία εγκρίνει το νομικό καθεστώς, το δημοσιονομικό κανονισμό, το καθεστώς στο οποίο υπάγεται το προσωπικό του και τον εσωτερικό κανονισμό του (άρθρο 93).

Ως εκ τούτου, τόσο το Συμβούλιο όσο και η Επιτροπή κατέληξαν ότι δεν είχαν άμεση διοικητική ευθύνη για το ΚΒΑ και ότι, συνεπώς, η καταγγελία δεν ενέπιπτε στο πεδίο αρμοδιοτήτων τους. Ωστόσο, παρά το γεγονός ότι ο εκπρόσωπος της Επιτροπής στο διοικητικό συμβούλιο του ΚΒΑ δεν έχει δικαίωμα ψήφου ούτε δικαίωμα να θέτει θέματα στην ημερήσια διάταξη των συνεδριάσεων του συμβουλίου, η Επιτροπή ανέφερε στις παρατηρήσεις της προς το Διαμεσολαβητή ότι θα ενημέρωνε το διευθυντή του ΚΒΑ για το αίτημα του Διαμεσολαβητή και θα εισηγούνταν τη συζήτησή του στην επόμενη συνεδρίαση του συμβουλίου.

Οι παρατηρήσεις του καταγγέλλοντα

Στις παρατηρήσεις του ο καταγγέλλων ανέφερε κατά πρώτον ότι η Σύμβαση της Λομέ, βάσει της οποίας συστήθηκε το ΚΒΑ, βρίσκεται υπό την άμεση ευθύνη της Επιτροπής, ότι η διοίκηση του ΚΒΑ διορίζεται πάντοτε μετά από ρητή έγκριση της Επιτροπής και ότι ο προϋπολογισμός του ΚΒΑ αποτελεί επιχορήγηση του Ευρωπαϊκού Ταμείου Ανάπτυξης και ότι, κατά συνέπεια, η αρμοδιότητα του Ευρωπαίου Διαμεσολαβητή ως προς τη συγκεκριμένη καταγγελία ήταν κάτι που δεν μπορούσε να αμφισβητηθεί. Ο καταγγέλλων ανέφερε επίσης ότι η καταγγελία του έπρεπε να υποβληθεί απ' ευθείας στον πρόεδρο του διοικητικού συμβουλίου του ΚΒΑ με καθορισμένη προθεσμία για τη λήψη απόφασης.

Στις 6 Οκτωβρίου 1997 ο καταγγέλλων απέστειλε στο Διαμεσολαβητή αντίγραφο επιστολής την οποία απηύθυνε στον πρόεδρο του διοικητικού συμβουλίου του ΚΒΑ και με την οποία ζητούσε ανάληψη άμεσης δράσης από το ΚΒΑ για το διακανονισμό της καταγγελίας. Σε άλλη επιστολή με την ίδια ημερομηνία ο καταγγέλλων ενημέρωνε το Διαμεσολαβητή ότι το σημείωμα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής δεν έφτασε ποτέ στον πρόεδρο του διοικητικού συμβουλίου του ΚΒΑ. Στις 22 Απριλίου 1998, ο καταγγέλλων ζήτησε από το Διαμεσολαβητή να αποστείλει την καταγγελία απ' ευθείας στον πρόεδρο του διοικητικού συμβουλίου του ΚΒΑ, δεδομένου ότι η Επιτροπή δεν είχε διαβιβάσει την καταγγελία του στον πρόεδρο του διοικητικού συμβουλίου. Ανταποκρινόμενος στο αίτημα αυτό, ο Διαμεσολαβητής απέστειλε στις 25 Μαΐου 1998 το φάκελο της καταγγελίας στον πρόεδρο του διοικητικού συμβουλίου. Στις 2 Οκτωβρίου 1998, ο Διαμεσολαβητής απηύθυνε επιστολή προκειμένου να ενημερωθεί για την έκβαση της καταγγελίας, χωρίς να λάβει απάντηση από το ΚΒΑ. Σε επιστολή του με ημερομηνία 4 Δεκεμβρίου 1998 ο καταγγέλλων απέστειλε στο Διαμεσολαβητή αντίγραφο επιστολής την οποία απηύθυνε στο πρόεδρο του διοικητικού συμβουλίου του ΚΒΑ με την οποία επέκρινε τη συνεχιζόμενη κακή διοίκηση του ΚΒΑ το οποίο δεν είχε προχωρήσει στην εκτέλεση της απόφασης διαιτησίας που τέθηκε σε ισχύ από την απόφαση του Πρωτοδικείου των Βρυξελλών.

Η απόφαση

1. Η καταγγελία κατά του ΚΒΑ

Το άρθρο 138Ε της συνθήκης ΕΚ παρέχει το δικαίωμα στον Ευρωπαίο Διαμεσολαβητή να ερευνά πιθανές περιπτώσεις κακής διοίκησης στα πλαίσια της δράσης των κοινοτικών οργάνων και οργανισμών. Κατά συνέπεια, εφόσον το ΚΒΑ δεν αποτελεί ούτε κοινοτικό όργανο ούτε κοινοτικό οργανισμό υπό την έννοια του άρθρου 138Ε της συνθήκης ΕΚ, ο Διαμεσολαβητής δε είναι αρμόδιος να χειριστεί την καταγγελία στο μέτρο που απευθύνεται κατά του διοικητικού συμβουλίου του ΚΒΑ. Με την επιστολή του της 27ης Νοεμβρίου 1996, ο Διαμεσολαβητής είχε ήδη πληροφορήσει τον καταγγέλλοντα ότι δεν μπορούσε να χειριστεί την καταγγελία που υποβλήθηκε στις 26 Αυγούστου 1996 κατά του ΚΒΑ.

2. Η καταγγελία κατά του Συμβουλίου και της Επιτροπής

Όσον αφορά στην καταγγελία κατά του Συμβουλίου και της Επιτροπής, ο Διαμεσολαβητής παρατηρεί ότι η Σύμβαση της Λομέ δεν καθιστά τα όργανα αυτά άμεσα υπεύθυνα για τις αποφάσεις του διοικητικού συμβουλίου του ΚΒΑ. Ούτε το Συμβούλιο ούτε η Επιτροπή διαθέτουν δικαίωμα ψήφου στο διοικητικό συμβούλιο του ΚΒΑ. Το άρθρο 92.1 της τέταρτης Σύμβασης της Λομέ προβλέπει ότι η Επιτροπή και το Συμβούλιο συμμετέχουν ως απλοί παρατηρητές στις εργασίες του διοικητικού συμβουλίου. Κατά συνέπεια, το γεγονός ότι το διοικητικό συμβούλιο του ΚΒΑ δεν προχώρησε σε εκτέλεση της απόφασης διαιτησίας δεν μπορεί να θεωρηθεί περίπτωση κακής διοίκησης εκ μέρους του Συμβουλίου ή της Επιτροπής.

Συμπέρασμα

Με βάση τις έρευνες του Ευρωπαίου Διαμεσολαβητή επί της καταγγελίας, δε διαπιστώθηκε περίπτωση κακής διοίκησης εκ μέρους του Συμβουλίου ή της Επιτροπής. Κατά συνέπεια, ο Διαμεσολαβητής αποφάσισε να περατώσει την εξέταση της υπόθεσης.

Περαιτέρω παρατηρήσεις

Όσον αφορά στην Επιτροπή, ο Διαμεσολαβητής παρατήρησε ότι η Σύμβαση της Λομέ ως μηχανισμός εμπίπτει άμεσα στο πεδίο ευθύνης της. Πιο συγκεκριμένα, ο Διαμεσολαβητής παρατήρησε ότι η Γενική Διεύθυνση VIII της Επιτροπής είναι η αρμόδια Διεύθυνση Ανάπτυξης και συνεργασίας και με τα κράτη ΑΚΕ δυνάμει της Σύμβασης της Λομέ, ότι ο προϋπολογισμός της Σύμβασης χρηματοδοτείται από το Ευρωπαϊκό Ταμείο Ανάπτυξης και ότι η Επιτροπή διαθέτει εκπρόσωπο στην Επιτροπή των Πρέσβεων, ο οποίος είναι υπεύθυνος για την παρακολούθηση της εφαρμογής της Σύμβασης. Φαίνεται, επομένως, ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ασκεί σημαντική επιρροή στην εφαρμογή της Σύμβασης της Λομέ. Όσον αφορά στο ΚΒΑ, ο Διαμεσολαβητής παρατήρησε ότι πρόκειται για ένα κοινό όργανο ΑΚΕ-ΕΚ, το οποίο χρηματοδοτείται από το Ευρωπαϊκό Ταμείο Ανάπτυξης. Βάσει των ανωτέρω στοιχείων, ο Διαμεσολαβητής διατύπωσε τις ακόλουθες παρατηρήσεις προς την Επιτροπή:

Σε μια κοινωνία όπως η Ευρωπαϊκή Ένωση που διέπεται από τις αρχές του κράτους δικαίου, οι αποφάσεις και οι εντολές των δικαστηρίων πρέπει να εκτελούνται δεόντως. Κατά τη σύσταση οργανισμών όπως το ΚΒΑ στο πλαίσιο Συμβάσεων, η Επιτροπή πρέπει να μεριμνά ώστε να μπορεί να εγγυηθεί τη συμμόρφωση των εν λόγω οργανισμών με το κράτος δικαίου και με τις αρχές της χρηστής διοίκησης.

Με βάση τα σημερινά δεδομένα φαίνεται πως στη ΓΔ VIII της Επιτροπής υπάρχει υπηρεσία υπεύθυνη για τις σχέσεις με το ΚΒΑ. Η Επιτροπή στις παρατηρήσεις της προς το Διαμεσολαβητή υποσχέθηκε ότι θα εισηγούνταν τη συζήτηση της καταγγελίας στην επόμενη συνεδρίαση του διοικητικού συμβουλίου. Φαίνεται όμως από τις πληροφορίες που προσκόμισε ο καταγγέλλων πως η υπόσχεση αυτή δεν υλοποιήθηκε.

Κατά συνέπεια, ο Διαμεσολαβητής θεώρησε ενδεδειγμένο να προβεί η Επιτροπή στις απαραίτητες ενέργειες προκειμένου να επισύρει την προσοχή της Επιτροπής Βιομηχανικής Συνεργασίας, η οποία εποπτεύει τη λειτουργία του διοικητικού συμβουλίου του ΚΒΑ, στην υποτιθέμενη μη συμμόρφωση του ΚΒΑ με την απόφαση διαιτησίας η οποία τέθηκε σε ισχύ με την διάταξη του Πρωτοδικείου των Βρυξελλών στις 17 Απριλίου 1990. Η Επιτροπή πρέπει επίσης να εξετάσει αν είναι σκόπιμο να θέσει το θέμα αυτό υπόψη του διευθυντή του ΚΒΑ.

3.1.4. Η ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ

ΕΠΑΡΚΗΣ ΑΙΤΙΟΛΟΓΗΣΗ ΑΠΟΦΑΣΗΣ

Απόφαση επί της καταγγελίας 106/97/PD κατά της Ευρωπαϊκής Επιτροπής

Η καταγγελία

Το Φεβρουάριο του 1997, ο κ. Β. υπέβαλε καταγγελία εξ ονόματος της οργάνωσης Friends of the Lake District, με αντικείμενο την απόφαση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να περατώσει την εξέταση μιας καταγγελίας που είχε υποβληθεί στην Επιτροπή εναντίον των αρχών του Ηνωμένου Βασιλείου. Η καταγγελία υποστήριζε επί της ουσίας ότι η Επιτροπή δεν αιτιολόγησε επαρκώς την απόφασή της ότι οι βρετανικές αρχές δεν ενήργησαν κατά παράβαση των διατάξεων της οδηγίας 85/337.

Το ιστορικό της καταγγελίας έχει συνοπτικά ως εξής: τον Αύγουστο του 1995, η οργάνωση υπέβαλε στην Επιτροπή καταγγελία κατά των αρχών του Ηνωμένου Βασιλείου. Η καταγγελία αφορούσε μια αίτηση οικοδομικής άδειας για την κατασκευή μιας Μονάδας Χαρακτηρισμού Πετρωμάτων (Rock Characterisation Facility, RCF). Η οργάνωση θεωρούσε ότι κατά την εξέταση της αίτησης αυτής οι βρετανικές αρχές παραβίασαν την οδηγία 85/337 για την εκτίμηση περιβαλλοντικών επιπτώσεων.

Η οργάνωση έκρινε ότι δεν έπρεπε να γίνει διάκριση μεταξύ του έργου RCF και της σχεδιαζόμενης εγκατάστασης μεγάλου βάθους για την οριστική απόθεση ραδιενεργών αποβλήτων. Μόνον αν τα δύο σχέδια εξετάζονταν ως ένα, θα μπορούσε η εκτίμηση περιβαλλοντικών επιπτώσεων να οδηγήσει σε σωστά συμπεράσματα. Η οργάνωση θεωρούσε ότι η προγενέστερη διοικητική πρακτική της Επιτροπής συνηγορούσε υπέρ της άποψης αυτής.

Εξάλλου, η οργάνωση έκρινε ότι η παράλειψη των βρετανικών αρχών να ζητήσουν από την αιτούσα εταιρεία να προσκομίσει και να δημοσιοποιήσει πληροφορίες σχετικά με πιθανές εναλλακτικές λύσεις στο έργο RCF συνιστούσε παράβαση του άρθρου 5 της οδηγίας 85/337/ΕΟΚ.

Αφού ερεύνησε το θέμα, η Επιτροπή ενημέρωσε την οργάνωση ότι η οδηγία 85/337/ΕΟΚ παραχωρεί μεγάλο βαθμό διακριτικής ευχέρειας στα κράτη μέλη όσον αφορά στις περιβαλλοντικές εκτιμήσεις. Η προσκόμιση πληροφοριών κρίνεται αναγκαία μόνον εάν το κράτος μέλος θεωρήσει ότι οι πληροφορίες είναι σημαντικές βάσει των ιδιαιτέρων χαρακτηριστικών ενός συγκεκριμένου σχεδίου και των ενδεχόμενων περιβαλλοντικών παραμέτρων. Με βάση τις πληροφορίες που της προσκομίστηκαν, η Επιτροπή δε διαπίστωσε παράβαση της οδηγίας 85/337/ΕΟΚ από το Ηνωμένο Βασίλειο και αποφάσισε, συνεπώς, να περατώσει την εξέταση της υπόθεσης.

Κρίνοντας την απάντηση της Επιτροπής μη ικανοποιητική, η οργάνωση υπέβαλε την παρούσα καταγγελία στο Διαμεσολαβητή. Στην καταγγελία, υποστήριζε επί της ουσίας ότι η Επιτροπή δεν αιτιολόγησε επαρκώς το ότι έγινε διάκριση του έργου RCF από μια πιθανή κατασκευή εγκατάστασης μεγάλου βάθους για την οριστική απόθεση ραδιενεργών αποβλήτων, καθώς και το ότι δε θεώρησε απαραίτητη την προσκόμιση πληροφοριών για εναλλακτικές τοποθεσίες.

Η έρευνα

Προς αποφυγή τυχόν παρεξηγήσεων, υπενθυμίζεται ότι η συνθήκη ΕΚ παρέχει στον Ευρωπαίο Διαμεσολαβητή το δικαίωμα να διερευνά πιθανές περιπτώσεις κακής διοίκησης αποκλειστικά όσον αφορά στη δράση των κοινοτικών οργάνων και οργανισμών. Το κατα