ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ - ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ της 22ας Ιουνίου 1984 όσον αφορά το μεσοπρόθεσμο πρόγραμμα κοινωνικής δράσης της Κοινότητας - (84/C 175/01)

Ι

(Ανακοινώσεις)

Η Κοινότητα δεν μπορεί να βελτιώσει την οικονομική συνοχή της έναντι του διεθνούς ανταγωνισμού αν δεν ενισχύσει ταυτόχρονα και την κοινωνική συνοχή της. Συνεπώς, η κοινωνική πολιτική πρέπει να αναπτυχθεί επί κοινοτικού επιπέδου, όπως και η οικονομική, νομισματική και βιομηχανική πολιτική.

Συχνά γίνεται επίκληση των θεσμικών διαφορών που απορρέουν από τις παραδόσεις της κάθε χώρας, και στις οποίες οι χώρες εμμένουν, προκειμένου να εξηγηθεί η κατάσταση αυτή. Οι διαφορές αυτές είναι σημαντικές αλλά οι κοινωνικοί θεσμοί και οι σχέσεις που έχουν αναπτυχθεί μεταξύ των κοινωνικών εταίρων κατά τις τελευταίες δεκαετίες παρουσιάζουν επίσης μεγάλες ομοιότητες. Σε όλες τις χώρες διαδραμάτισαν σημαντικό ρόλο στην οικονομική ανάπτυξη, στην άνοδο του βιοτικού επιπέδου και στην επίτευξη της πλήρους απασχόλησης.

Οι διαφορές αυτές μεταξύ των θεσμών και των κοινωνικών πολιτικών δεν αποκλείουν την εφαρμογή κοινών δράσεων που θα επιτρέψουν τη σταδιακή δημιουργία ευρωπαϊκής κοινωνικής πολιτικής.

Η Κοινότητα πρέπει να επιδιώξει στον κοινωνικό τομέα την επίτευξη των στόχων που είχε θέσει από την αρχή: προσπάθεια για πλήρη και καλύτερη απασχόληση, βελτίωση του βιοτικού επιπέδου και των συνθηκών εργασίας, πλήρη επίτευξη της ελεύθερης κυκλοφορίας των εργαζομένων. Αυτό απαιτεί την ενίσχυση της κοινωνικής αλληλεγγύης και την επίτευξη συναίνεσης μεταξύ των παραγόντων της κοινωνικής ζωής.

Οι στόχοι αυτοί δεν μπορούν να διαχωρισθούν από την προσπάθεια για μια εντονότερη οικονομική ανάπτυξη που θα βασίζεται στην αύξηση της ανταγωνιστικότητας των επιχειρήσεων, στη διεύρυνση της εσωτερικής αγοράς και σε μια οικονομική πολιτική που θα έχει ως στόχο τον περιορισμό του πληθωρισμού σε όσο το δυνατόν χαμηλότερα επίπεδα.

Η Κοινότητα πρέπει να βοηθήσει την ενίσχυση των δεσμών ανάμεσα στις οικονομικές και κοινωνικές πολιτικές κατά τρόπο που να αυξάνει την ανταγωνιστικότητά της και τη συνοχή της έναντι του υπόλοιπου κόσμου. Η επιτυχία μιας σωστής οικονομικής πολιτικής αποτελεί βασική προϋπόθεση για την εφαρμογή μιας αποτελεσματικής κοινωνικής πολιτικής. Η αποτελεσματικότερη κοινωνική πολιτική αποτελεί απαραίτητο στήριγμα της οικονομικής πολιτικής. Οι αλλαγές που επιβάλλονται από τις τεχνολογικές μεταβολές θα έπρεπε να υποστηριχθούν από μια πολιτική εκπείδευσης και επαγγελματικής κατάρτισης, μια πολιτική της αγοράς εργασίας και μια κοινωνική πολιτική ώστε να καταστεί δυνατή και να ευνοηθεί η γρήγορη και επιτυχημένη προσαρμογή.

Θα πρέπει, λοιπόν, να συνεχιστούν και να ενισχυθούν με την προσαρμογή τους στη σημερινή κατάσταση, οι δράσεις που έχουν ήδη αναληφθεί, ιδιαίτερα δε στους τομείς της ελεύθερης κυκλοφορίας των εργαζομένων, της απασχόλησης, των νέων τεχνολογιών, του επαγγελματικού προσανατολισμού και της επαγγελματικής κατάρτισης, της εκπαίδευσης, της ίσης μεταχείρισης ανδρών και γυναικών, της δράσης υπέρ των μειονεκτούντων κοινωνικών ομάδων, της υγείας και της ασφάλειας στον τόπο της εργασίας. Επίσης, θα πρέπει να διερευνηθούν οι δυνατότητες αναλήψεως νέων πρωτοβουλιών στον τομέα της κοινωνικής προστασίας, της δημογραφικής ανάπτυξης και της οικογενειακής πολιτικής. Τέλος, θα πρέπει να ενισχυθεί ο κοινωνικός διάλογος σε ευρωπαϊκό επίπεδο και να βελτιωθεί ο τρόπος με τον οποίο γίνεται, ώστε να συμμετέχουν περισσότερο οι κοινωνικοί εταίροι στις οικονομικές και κοινωνικές αποφάσεις της Κοινότητας.

Στο πλαίσιο των εξουσιών της και ενόψει των περιορισμένων οικονομικών δυνατοτήτων της, η Κοινότητα, χωρίς να θέλει να υποκατασταθεί στις ενέργειες των κρατών μελών και των κοινωνικών εταίρων, επιθυμεί να επιβεβαιώσει την πολιτική της βούληση, να προχωρήσει στη δημιουργία ενιαίου ευρωπαϊκού κοινωνικού χώρου. Στο πλαίσιο αυτό πρέπει να δοθεί ώθηση σε ορισμένες πρωτοβουλίες για μια νέα δυναμική, να συνεχιστεί η πορεία προς την οικονομική ανάπτυξη και την κοινωνική πρόοδο και να εδραιωθεί η δημοκρατία στην Ευρώπη.

Υπό τις συνθήκες αυτές, το Συμβούλιο θεωρεί, ανεξάρτητα από τη συνέχιση και ανάπτυξη των δράσεων που ανελήφθησαν τα τελευταία χρόνια και για τα οποία το Συμβούλιο έχει εκδώσει σχετικά ψηφίσματα, ότι θα μπορούσαν κατά τα προσεχή έτη να εξεταστούν μια σειρά από δράσεις και πρωτοβουλίες στους ακόλουθους τομείς:

1. Απασχόληση και κοινωνικά προβλήματα που συνδέονται με τις νέες τεχνολογίες και την επαγγελματική εκπαίδευση

Η ανεργία αποτελεί το πιο δύσκολο οικονομικό και κοινωνικό πρόβλημα στην Κοινότητα. Η ενίσχυση των δράσεων που συμβάλλουν στη λύση του θα θεωρηθούν, κατά τη διάρκεια των προσεχών ετών, ως πρωταρχικής σημασίας. Θα πρέπει να εφαρμοστούν με μόνιμο στόχο την προσαρμογή του παραγωγικού μηχανισμού στην τεχνολογική εξέλιξη ώστε να επιτευχθεί υψηλός βαθμός ανταγωνιστικότητας έναντι του διεθνούς ανταγωνισμού.

1.1. Οι νέοι, άνδρες και γυναίκες, γνωρίζουν στην Κοινότητα ένα ποσοστό ανεργίας κατά πολύ υψηλότερο απ’ ό,τι οι άλλες κατηγορίες ηλικιών. Η κατάσταση αυτή είναι πολύ ανησυχητική για το κοινωνικό και επαγγελματικό τους μέλλον και για την κοινωνική ισορροπία των χωρών. Αντικατοπτρίζοντας την ανεπαρκή προσφορά εργασίας, αποτελεί συχνά συνέπεια του χαμηλού επιπέδου κατάρτισης ή των ακατάλληλων προσόντων. Η βελτίωση της απασχόλησης των νέων, και κατά πρώτο λόγο των άνεργων νέων, αποτελεί πρωταρχικό στόχο. Για το σκοπό αυτό θα πρέπει να ενισχυθούν οι δράσεις που έχει αναλάβει η Κοινότητα, ιδίως, όσον αφορά την κατάρτιση και τη μετεκπαίδευση στις νέες τεχνολογίες και την κοινωνική ένταξη, ιδίως, των νέων και των γυναικών. Η Επιτροπή κλήθηκε να καταρτίσει έναν περιοδικό απολογισμό σχετικά με τα εφαρμοζόμενα μέσα και τα επιτυγχανόμενα αποτελέσματα στις διάφορες χώρες της Κοινότητας.

1.2. Η Επιτροπή καλείται, σύμφωνα με τα συμπεράσματα του Συμβουλίου για τις κοινωνικές επιπτώσεις των νέων τεχνολογιών, να προωθήσει τις πρωτοβουλίες που ενδέχεται να ευνοήσουν την ανάπτυξη της διαχείρισης των προβλέψεων απασχόλησης, την αρχική και διαρκή κατάρτιση και την αναβάθμιση των προσόντων των ατόμων των οποίων η εργασία θίγεται από τις τεχνολογικές μεταβολές, καθώς και την πληροφόρηση, τη διαβούλευση και τη διαπραγμάτευση στο κατάλληλο επίπεδο.

1.3. Επειδή οι τεχνολογικές μεταβολές έχουν συνέπειες στην απασχόληση, στην οργάνωση της εργασίας και στην παραγωγή, οι οικονομικές πλευρές που αποβλέπουν στη βελτίωση της ανταγωνιστικότητας δεν θα πρέπει να εξεταστούν χωριστά από τις κοινωνικές πλευρές που αναφέρονται στις συνθήκες χρησιμοποίησης του εργατικού δυναμικού. Οι κοινωνικοί εταίροι θα έπρεπε να ενθαρρυνθούν να αρχίσουν διάλογο σχετικά με τις συνθήκες χρησιμοποίησης του εξοπλισμού, τη διευθέτηση της οργάνωσης της εργασίας και των ωραρίων, τα προβλήματα της απασχόλησης και τη διάρκεια της εργασίας.

1.4. Θα πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στις συνθήκες εργασίας, και ιδίως στα θέματα που άπτονται της υγείας και της ασφάλειας των εργαζομένων, εφόσον πρόκειται για σημαντικά στοιχεία της παραγωγικότητας της εργασίας.Η ενίσχυση των δράσεων που έχει αναλάβει η Κοινότητα στον τομέα αυτό θεωρείται πρωταρχικής σημασίας. Θα πρέπει, κυρίως, να βρεθεί τρόπος να λαμβάνονται υπόψη κατά τρόπο συστηματικό οι εργονομικές συνέπειες των τεχνολογικών καινοτομιών από το στάδιο κιόλας της μελέτης και του σχεδιασμού των μηχανημάτων. Η Επιτροπή καλείται να υποβάλει προτάσεις στο Συμβούλιο ιδιαίτερα στα πλαίσια του δεύτερου προγράμματος δράσης των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων για την ασφάλεια και την υγιεινή στο χώρο εργασίας.

2. Κοινωνική προαστασία και δημογραφική εξέλιξη

Τα συστήματα κοινωνικής προστασίας αποτελούν ένα σημαντικό στοιχείο της κοινωνικής συνοχής των χωρών της Κοινότητας. Επιπλέον, η ασφάλεια που προσφέρουν αποτελεί αντίβαρο στην αναγκαία κινητικότητα της απασχόλησης ενώπιων των τεχνολογικών εξελίξεων και του ανταγωνισμού.

Χωρίς τούτο να συνεπάγεται το στόχο της εναρμόνισης, θα πρέπει, πάντως, να προβλεφθούν ορισμένες προσαρμογές για να εδραιωθούν τα κεκτημένα και να αυξηθεί η αποτελεσματικότητα των εθνικών συστημάτων. Οι προσαρμογές αυτές θα συμβάλουν επίσης στην ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας των ευρωπαϊκών οικονομιών έναντι του διεθνούς ανταγωνισμού. Η Επιτροπή θα πρέπει να επαγρυπνά ώστε να αποφευχθεί το ενδεχόμενο να γίνουν οι προσαρμογές αυτές πεδίο ανταγωνισμού μεταξύ των ευρωπαϊκών οικονομιών.

2.1. Η Επιτροπή καλείται, λαμβάνοντας υπόψη τις θεσμικές διαφορές μεταξύ των κρατών μελών, να προσπαθήσει να προσδιορίσει καλύτερα τις επιπτώσεις των κοινωνικών επιβαρύνσεων στην ανταγωνιστικότητα των επιχειρήσεων, στην απασχόληση και στο βιοτικό επίπεδο των νοικοκυριών, στο πλαίσιο της γενικής οικονομικής συγκυρίας. Όταν ολοκληρωθεί η εργασία αυτή, η Επιτροπή θα υποβάλει έκθεση στο Συμβούλιο.

2.2. Οι αρμόδιοι υπουργοί καλούνται να εξετάσουν τα μέσα που έχουν εφαρμοσθεί για τη συγκράτηση των δαπανών για την υγεία με βάση μια περιοδική έκθεση της Επιτροπής. Η Επιτροπή θα εξετάσει με τα κράτη μέλη τις δυνατότητες συνεργασίας στον τομέα της υγείας.

2.3. Το Συμβούλιο θα πραγματοποιεί περιοδική ανταλλαγή πληροφοριών για την εξέλιξη των οικογενειακών πολιτικών και τα αποτελέσματα των δημογραφικών τάσεων, καθώς και για τις συνέπειες της γήρανσης του πληθυσμού. Η Επιτροπή καλείται να πραγματοποιήσει, για το σκοπό αυτό, τις κατάλληλες μελέτες.

2.4. Κάτω από τις σημερινές κοινωνικοοικονομικές συνθήκες, η βαρύτητα των προβλημάτων της μετανάστευσης δεν είναι δυνατόν να αγνοηθεί.

Το Συμβούλιο σημειώνει ότι η Επιτροπή θα του υποβάλει προτάσεις για:

- την υποστήριξη των κοινοτικών πολιτικών που ευνοούν την πολιτιστική και κοινωνική ενσωμάτωση των μεταναστών,

- την ανάπτυξη της συνεργασίας των κρατών μελών όσον αφορά τον έλεγχο των μεταναστευτικών ρευμάτων που προέρχονται από τρίτες χώρες,

- την αντιμετώπιση των απαιτήσεων που απορρέουν από τις πολιτικές μετεκπαίδευσης των μεταναστών εργατών που προθυμοποιούνται να επιστρέψουν στις τρίτες χώρες από τις οποίες κατάγονται και την εξέταση της σχέσης ανάμεσα στις πολιτικές αυτές και στην πολιτική συνεργασίας της Κοινότητας με τις χώρες αυτές.

3. Κοινωνικός διάλογος σε ευρωπαϊκό επίπεδο

Τέλος, το Συμβούλιο θεωρεί ότι η υλοποίηση μιας κοινοτικής κοινωνικής πολιτικής και των κοινοτικών βιομηχανικών στρατηγικών προϋποθέτει τη συνέχιση και την ανάπτυξη του διαλόγου μεταξύ των κοινωνικών εταίρων σε κοινοτικό επίπεδο.

Η Επιτροπή καλείται να εξετάσει υπό ποιες συνθήκες θα ήταν δυνατόν, στο πλαίσιο των υφισταμένων μηχανισμών, να βελτιωθεί ο διάλογος με τους κοινωνικούς εταίρους προκειμένου οι τελευταίοι αυτοί να συμμετάσχουν ενεργητικότερα στη λήψη των οικονομικών και κοινωνικών αποφάσεων της Κοινότητας.

Η Επιτροπή καλείται, εξάλλου, να μελετήσει τις κατάλληλες μεθόδους που θα ευνοήσουν, στο πλαίσιο του απόλυτου σεβασμού της αυτονομίας και των ιδίων ευθυνών των κοινωνικών εταίρων, την ανάπτυξη σχέσεων ισότητας στο κοινοτικό επίπεδο.