EL Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης L 257/11

ΑΠΌΦΑΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΉΣ

της 2ας Αυγούστου 2004

σχετικά με την κρατική ενίσχυση που χορήγησε η Γαλλία στην France Télécom

[κοινοποιηθείσα υπό τον αριθμό Ε(2004) 3060]

(Το κείμενο στη γαλλική γλώσσα είναι το μόνο αυθεντικό.)

(Κείμενο που παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον ΕΟΧ.)

(2006/621/ΕΚ)

Η EΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ EΥΡΩΠΑΪΚΩΝ KΟΙΝΟΤΗΤΩΝ,

Έχοντας υπόψη:

τη συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, και ιδίως το άρθρο 88 παράγραφος 2 πρώτο εδάφιο,

τη συμφωνία για τον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο, και ιδίως το άρθρο 62 παράγραφος 1 στοιχείο α),

αφού κάλεσε τους ενδιαφερόμενους να υποβάλουν τις παρατηρήσεις τους σύμφωνα με τα εν λόγω άρθρα (1) και έχοντας υπόψη τις παρατηρήσεις αυτές,

Εκτιμώντας τα ακόλουθα:

1. ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ

(1) Με επιστολή της 31ης Ιανουαρίου 2003 η Επιτροπή κοινοποίησε στη Γαλλική Δημοκρατία την απόφασή της να κινήσει την επίσημη διαδικασία έρευνας του άρθρου 88 παράγραφος 2 της συνθήκης ΕΚ (εφεξής «απόφαση κίνησης της διαδικασίας») κατά των οικονομικών μέτρων που ελήφθησαν από τις γαλλικές αρχές υπέρ της France Télécom (εφεξής «FT» ή «η επιχείρηση») και του καθεστώτος επαγγελματικού φόρου που εφαρμόζεται σ’ αυτή την επιχείρηση. Η περιγραφή των γεγονότων τα οποία οδήγησαν στην κίνηση της διαδικασίας αυτής δεν περιλαμβάνεται στην παρούσα απόφαση (2).

(2) Η απόφαση κίνησης της διαδικασίας κοινοποιήθηκε στη Γαλλία στις 31 Ιανουαρίου 2003. Κατόπιν διόρθωσης των υλικών σφαλμάτων, ένα διορθωτικό κοινοποιήθηκε στη Γαλλία στις 7 Μαρτίου 2003.

(3) Η Γαλλία διαβίβασε συμπληρωματικές πληροφορίες στην Επιτροπή με επιστολές στις 4 Απριλίου 2003, 15 Μαΐου 2003 και 29 Ιανουαρίου 2004.

(4) Η απόφαση της Επιτροπής να κινήσει τη διαδικασία δημοσιεύθηκε στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης (3). Η Επιτροπή κάλεσε τα ενδιαφερόμενα τρίτα μέρη να υποβάλουν τις παρατηρήσεις τους σχετικά με τα εν λόγω μέτρα ενίσχυσης.

(5) Η Επιτροπή έλαβε τις ακόλουθες παρατηρήσεις ως προς το θέμα αυτό εκ μέρους ενδιαφερομένων τρίτων μερών: — 21 Μαρτίου 2003: παρατηρήσεις της Cable and Wireless plc και της Cable and Wireless SA — 11 Απριλίου 2003: παρατηρήσεις της Cégétel — 10 Απριλίου 2003: παρατηρήσεις της AFORS Télécom — 11 Απριλίου 2003: παρατηρήσεις της LDCOM — 11 Απριλίου 2003: παρατηρήσεις της A (4) — 10 Απριλίου 2003: παρατηρήσεις της Tiscali — 11 Απριλίου 2003: παρατηρήσεις της WorldCom France (5) — 11 Απριλίου 2003: παρατηρήσεις της B (6) — 11 Απριλίου 2003: παρατηρήσεις της Bouygues SA και της Bouygues Télécom (7) (εφεξής «BT») — 14 Απριλίου 2003: παρατηρήσεις της Telecom Italia — 14 Απριλίου 2003: παρατηρήσεις της C (8) — 29 Απριλίου 2003: παρατηρήσεις της B — 30 Απριλίου 2003: παρατηρήσεις της LDCOM (9).

(6) Η Επιτροπή διαβίβασε τις παρατηρήσεις αυτές στη Γαλλία στις 16 Μαΐου 2003, παρέχοντάς της τη δυνατότητα να τις σχολιάσει. Έλαβε τα σχόλια της Γαλλίας με επιστολές στις 30 Ιουνίου 2003 και στις 29 Ιουλίου 2003 (10).

(7) Στις 30 Μαΐου 2003, η Επιτροπή δημοσίευσε προκήρυξη διαγωνισμού «για την παροχή βοηθητικών υπηρεσιών στην αξιολόγηση της συμμόρφωσης της οικονομικής ενίσχυσης που χορηγείται στην FT με την αρχή του ιδιωτικού επενδυτή υπό συνθήκες οικονομίας της αγοράς και για την ενδεχόμενη ανάλυση του σχεδίου ανάκαμψης της FT» (11). Με επιστολή της 3ης Ιουλίου 2003, οι γαλλικές αρχές απάντησαν στην Επιτροπή σχετικά με την προκήρυξη του παραπάνω διαγωνισμού. Η Επιτροπή τους απάντησε με επιστολή στις 24 Σεπτεμβρίου 2003. Στις 24 Σεπτεμβρίου 2003, η σύμβαση παροχής υπηρεσιών ανατέθηκε στο γραφείο NERA (εφεξής «NERA» ή «ο σύμβουλος»). Οι γαλλικές αρχές πληροφορήθηκαν την ταυτότητα του εμπειρογνώμονα με τηλεομοιοτυπία στις 8 Οκτωβρίου 2003.

(8) Η Επιτροπή έλαβε και άλλες πληροφορίες και έγγραφα εκ μέρους τρίτων: — 23 Ιουνίου 2003: επιστολή της LDCOM — 25 Ιουνίου 2003: επιστολή της D (12) — 27 Οκτωβρίου 2003: επιστολή της MCI — 16 Οκτωβρίου 2003: επιστολή της ECTA — 25 Ιουνίου 2003: επιστολή της XXX — 7 Ιανουαρίου 2004: επιστολή της BT — 16 Ιανουαρίου 2004: επιστολή της BT (13) — 19 Μαρτίου 2004: επιστολή της FT (14) — 5 Απριλίου 2004: επιστολή της Tiscali — 17 Μαΐου 2004: επιστολή της LDCOM — 26 Μαΐου 2004: επιστολή της BT (15) — 22 Ιουνίου 2004: επιστολή της FT (16) — 30 Ιουνίου 2004: τηλεομοιοτυπία της FT — 2 Ιουλίου 2004: τηλεομοιοτυπία της FT.

(9) Η Επιτροπή ζήτησε περαιτέρω διευκρινήσεις από τις γαλλικές αρχές με επιστολές που έστειλε κατά τις ακόλουθες ημερομηνίες: — 11 Σεπτεμβρίου 2003 (απάντηση των γαλλικών αρχών της 20ής Οκτωβρίου 2003) — 11 Νοεμβρίου 2003 (απάντηση των γαλλικών αρχών της 4ης Δεκεμβρίου 2003) — 12 Ιανουαρίου 2004 (απάντηση των γαλλικών αρχών της 21ης Ιανουαρίου 2004) — 2 Φεβρουαρίου 2004 (απάντηση των γαλλικών αρχών της 16ης Φεβρουαρίου 2004) — 1η Ιουνίου 2004 (απάντηση των γαλλικών αρχών κατά τη συνεδρίαση της 16ης Ιουνίου 2004).

(10) Η Επιτροπή έστειλε στις γαλλικές αρχές, στις 3 Μαΐου 2004 και στις 14 Ιουνίου 2004, τις επιστολές που αναφέρονται στην αιτιολογική σκέψη 8, καθώς και την έκθεση NERA με ημερομηνία 28 Απριλίου 2004 (εφεξής «έκθεση NERA»). Η έκθεση αυτή αποτελείται από δύο διακεκριμένα μέρη: (i) μια νομική έκθεση που συντάχθηκε από τον καθηγητή Berlin και (ii) μια οικονομική έκθεση.

(11) Η Επιτροπή άκουσε τις απόψεις των εκπροσώπων των τρίτων μερών με την ευκαιρία διαφόρων συνεδριάσεων στη διάρκεια της διαδικασίας.

(12) Η Επιτροπή και ο σύμβουλος συνάντησαν τις γαλλικές αρχές και την FT στις 22 Ιανουαρίου και στις 16 και 23 Ιουνίου 2004.

(13) Με επιστολή της 14ης Μαΐου 2004, που επιβεβαιώθηκε στις 3 Ιουνίου 2004, οι γαλλικές αρχές υπογράμμισαν ότι η απόφαση κίνησης της διαδικασίας δεν κάλυπτε όλα τα γεγονότα που αποτελούν αντικείμενο του ελέγχου της Επιτροπής. Με επιστολή της 9ης Ιουνίου 2004, που επιβεβαιώθηκε με επιστολή της 10ης Ιουνίου 2004, οι γαλλικές αρχές υπέβαλαν παρατηρήσεις σχετικά με την έκθεση NERA, που συμπληρώθηκαν με επιστολή της 21ης Ιουνίου 2004.

2. ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΗΣ FRANCE TELECOM

(14) Όπως προκύπτει από την απόφαση κίνησης της διαδικασίας, η παρούσα διαδικασία αφορά τον όμιλο FT ως ενιαία οικονομική οντότητα. Πράγματι, ήδη με την έναρξη της διαδικασίας, η Επιτροπή αναφέρθηκε πάντοτε στους ενοποιημένους λογαριασμούς της επιχείρησης. Αυτή την προσέγγιση την οποία ακολουθεί η Επιτροπή είναι συνεπής προς την οικονομική πραγματικότητα που αντικατοπτρίζεται από την αγορά, η οποία αξιολογεί τα επιτεύγματα και την οικονομική σταθερότητα της FT βάσει αυτών των ενοποιημένων λογαριασμών της. Στην απόφαση κίνησης της διαδικασίας, ο όμιλος FT περιγράφεται ως εξής: «Ενώ αρχικά αποτελούσε μέρος του Ministère des Postes et Télécommunications (Υπουργείου Ταχυδρομείων και Τηλεπικοινωνιών), η FT συστάθηκε το 1991 ως δημόσια επιχείρηση με νομική προσωπικότητα. Από τις 31 Δεκεμβρίου 1996, η επιχείρηση έχει καθεστώς ανώνυμης εταιρείας και είναι εισηγμένη στην Premier Marché d’Euronext Paris SA και στο Χρηματιστήριο της Νέας Υόρκης [New York Stock Exchange (NYSE)] από τον Οκτώβριο του 1997. Το 2002, το κεφάλαιο της FT ανήκε κατά το μεγαλύτερο μέρος στο κράτος κατά ποσοστό 56,45 %, ενώ το υπόλοιπο ήταν κατανεμημένο μεταξύ του δημοσίου (32,25 %), της ίδιας της επιχείρησης (8,26 %) και των μισθωτών της επιχείρησης (3,04 %) (17). Η FT είναι επιχείρηση και προμηθευτής δικτύων και υπηρεσιών τηλεπικοινωνιών, που ασκεί δραστηριότητες στη Γαλλία και σε ολόκληρο τον κόσμο και συγκεκριμένα στις ακόλουθες αγορές: σταθερή τηλεφωνία, κινητή τηλεφωνία, διαδίκτυο και άλλες υπηρεσίες πληροφόρησης, υπηρεσίες προς τις επιχειρήσεις, τηλεοπτικές εκπομπές και καλωδιακή τηλεόραση. Μετά την απόκτηση της Orange plc και τη σύσταση της εταιρείας Orange SA ως κύριας θυγατρικής της FT στον τομέα της κινητής τηλεφωνίας, με την εισαγωγή της στο χρηματιστήριο και με την εισαγωγή στο χρηματιστήριο της Wanadoo SA, οι δραστηριότητες της FT στο εξής οργανώνονται σε τέσσερα τμήματα: (i) Orange· (ii) Wanadoo· (iii) υπηρεσίες σταθερής τηλεφωνίας, φωνής και δεδομένων στη Γαλλία και (iv) υπηρεσίες σταθερής τηλεφωνίας, φωνής και δεδομένων εκτός Γαλλίας, κυρίως μέσω της Equant θυγατρικής της FT. Η FT απασχολούσε 211 554 υπαλλήλους σε ολόκληρο τον κόσμο στις 31 Δεκεμβρίου 2001 εκ των οποίων 146 882 στη Γαλλία» (18).

(15) Η περιγραφή αυτή εξακολουθεί να ισχύει όσον αφορά την περίοδο που αποτελεί αντικείμενο της παρούσας απόφασης. Εξάλλου, στη διάρκεια της ίδιας περιόδου η διάρθρωση του ομίλου χαρακτηρίστηκε από «μια υπέρμετρα έντονη πολιτική σύστασης θυγατρικών με τη δημιουργία τεσσάρων εταιρειών καταχωρημένων ως θυγατρικών της FT: Orange, Wanadoo, TPSA στην Πολωνία και Equant. Ο όμιλος επομένως συστάθηκε με εντελώς παράδοξο και ανισόρροπο τρόπο, καθώς η μητρική εταιρεία FTSA φέρει ολόκληρο το χρέος, ενώ οι θυγατρικές συγκεντρώνονται στην ανάπτυξη …» (19)

3. ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΩΝ ΓΕΓΟΝΟΤΩΝ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗΣ

3.1. Γνωστά δεδομένα κατά το πρώτο εξάμηνο του 2002 και γεγονότα της εν λόγω περιόδου

(16) Η Επιτροπή διαπιστώνει ότι η ανάλυση της συμπεριφοράς του κράτους, σύμφωνα με τους κανόνες σχετικά με τις κρατικές ενισχύσεις, πρέπει να πραγματοποιηείται βάσει των δεδομένων και πληροφοριών που διατίθενται κατά τη στιγμή κάθε κρατικής παρέμβασης. Δεδομένου ότι η παρούσα υπόθεση αφορά γεγονότα που επήλθαν στη διάρκεια του 2002 και στις αρχές του 2003, είναι επιτακτικής σημασίας να παρατεθούν χρονολογικά τα διαθέσιμα στοιχεία από τη δημοσίευση των αποτελεσμάτων του οικονομικού έτους 2001, έτσι ώστε να καταστούν κατανοητά τα γεγονότα στα οποία η Επιτροπή βασίστηκε για να αναλύσει τη συμπεριφορά του κράτους. Πρέπει εξάλλου να υπενθυμιστεί ότι τα οικονομικά αποτελέσματα του πρώτου εξαμήνου του 2002 γνωστοποιήθηκαν στο κοινό μόνον στις 13 Σεπτεμβρίου 2002. Πριν από την εν λόγω ημερομηνία, τα τελευταία οικονομικά αποτελέσματα που δημοσιεύθηκαν από την FT ήσαν εκείνα που αφορούσαν το οικονομικό έτος 2001. Εντούτοις, ορισμένα συμπληρωματικά δεδομένα που προέρχονται από οικονομικούς αναλυτές ήσαν διαθέσιμα στις προβλέψεις, στις γνώμες και στις συστάσεις τους.

(17) Όπως προκύπτει από την ανάλυση που ακολουθεί, η FT ήταν, ήδη από τον Ιούνιο του 2002, επιχείρηση που χαρακτηριζόταν από σοβαρά διαρθρωτικά προβλήματα και παρουσίαζε μη ισορροπημένο ισολογισμό. Από το πρώτο τρίμηνο του 2002, η φύση αυτών των προβλημάτων κατέστη προφανής με τη δημοσίευση των λογαριασμών του 2001. Η δημοσίευση αυτών των λογαριασμών έδειξε πρόοδο των λειτουργικών αποτελεσμάτων, καθώς και ουσιαστική δημιουργία ταμειακής ροής (cash flow). Εντούτοις, η δημοσίευση των λογαριασμών προέβαλε επίσης το βαρύ αντίκτυπο του παρελθόντος ο οποίος εξουδετέρωσε εντελώς το καθαρό αποτέλεσμα με έκτακτες προβλέψεις ύψους 1,9 δισεκατομμυρίων ευρώ, μετατρέποντάς το σε ζημία 8,3 δισεκατομμυρίων ευρώ. Ενώ οι προβλέψεις διορθώνουν την αξία του ενεργητικού της FT σε πολύ πιο ρεαλιστικό επίπεδο, το κολοσσιαίο ύψος του χρέους, που ανέρχεται σε 63 δισεκατομμύρια ευρώ, δεν υποχωρεί. Η κατάσταση αυτή, καθώς και η ανεπάρκεια της αναμενόμενης ταμειακής ροής (cash flow) εξηγούν τα σοβαρά διαρθρωτικά προβλήματα. Αυτό αποδεικνύεται σαφώς στη μελέτη της HSBC που υπέβαλε η FT (βλέπε τμήμα 4), στην οποία υπολογίζεται μια ανάγκη χρηματοδότησης ύψους 35 δισεκατομμυρίων ευρώ για την περίοδο 2002-2005.

(18) Η καθαρή χρέωση της FT ανερχόταν σε 63,5 δισεκατομμύρια ευρώ στις 21 Δεκεμβρίου 2001, όπως δείχνουν οι πίνακες 1 και 2. Πίνακας 1 Δείκτες χρέωσης [Δείκτες δανειακής εξάρτησης («Leverage»)] 1999 2000 2001 Δείκτης συνολικής δανειακής επιβάρυνσης (20) 0,78 0,89 0,92 Χρέος/εταιρικό κεφάλαιο (21) 3,61 8,25 12,16 Δείκτης κάλυψης χρηματοοικονομικών δαπανών (Times interest earned) (22) 14,52 5,39 3,2 Πηγή: NERA Πίνακας 2 Ομολογίες που κατέστησαν ληξιπρόθεσμες από το τρίτο τρίμηνο (T3) του 2002 έως το τέταρτο τρίμηνο του 2003 2002 2003 T3 T4 T1 T2 T3 T4 Σύνολο 2003 Ποσό σε δισεκατομμύρια ευρώ (23) 3,89 3,61 8,86 4,08 4,09 2,23 19,26 Πηγή: NERA

(19) Λαμβανομένων υπόψη αυτών των δεδομένων, η Επιτροπή διαπιστώνει ότι λόγω του μεγέθους του χρέους της, η FT αναγκάστηκε να αναγγείλει στις 21 Μαρτίου 2002 όχι μόνον μια σημαντική εξισορρόπηση του ισολογισμού της μέσω λογιστικών προβλέψεων και εκχωρήσεων ύψους 27,2 δισεκατομμυρίων ευρώ (στις οποίες περιλαμβάνονται εκχωρήσεις ύψους 17 δισεκατομμυρίων ευρώ και έκτακτες προβλέψεις ύψους 10,2 δισεκατομμυρίων ευρώ), αλλά επίσης μια σημαντική αύξηση της διαθέσιμης ταμειακής ροής ύψους 14 δισεκατομμυρίων ευρώ για την περίοδο 2002-2005.

3.1.1. Η υποβάθμιση της πιστοληπτικής ικανότητας της FT

(20) Κατά το πρώτο εξάμηνο του 2002, η κατάσταση της FT επιδεινώθηκε ταχέως, πράγμα το οποίο φαίνεται από την πτωτική εξέλιξη της βαθμολογίας της πιστοληπτικής ικανότητας της επιχείρησης. Κατ’ αυτόν τον τρόπο, στις 27 Μαρτίου 2002, η εταιρεία αξιολόγησης Moody’s ανήγγειλε υποβάθμιση της πιστοληπτικής κατάταξης (rating) της FT για το μακροπρόθεσμο χρέος της (24)/ (25).

(21) Στις 28 Μαρτίου 2002, η Standard & Poor’s («S&P») διατήρησε τη βαθμολογία της FT όμως υποβάθμισε την προοπτική της σε αρνητική (26) σε συνέχεια της είδησης όσον αφορά τη Mobilcom.

(22) Στις 13 Μαΐου 2002, το γραφείο Moody’s, καθόσον είχε αμφιβολίες ως προς την ικανότητα της επιχείρησης να υλοποιήσει με επιτυχία τη στρατηγική της για τη μείωση του χρέους, ανήγγειλε μια ενδεχόμενη μείωση της βαθμολογίας του βραχυπρόθεσμου χρέους της FT (27).

(23) Στις 14 Μαΐου 2002, η εταιρεία Standard & Poor’s διατήρησε την υφιστάμενη βαθμολογία της FT (28).

(24) Στις 24 Ιουνίου 2002, η Moody’s μείωσε τη βαθμολογία της FT. Η προοπτική για τη βαθμολόγηση της επιχείρησης διατηρήθηκε σε αρνητικό επίπεδο (29). Η απόφαση της Moody’s τότε αιτιολογούνταν από το ότι δεν ανέμενε να είναι η FT και η Orange σε θέση να δημιουργήσουν επαρκή ταμειακή ροή για τη μείωση του ενοποιημένου χρέους του ομίλου. Άλλωστε, παρόλο που η Moody’s δεν είχε αμφιβολίες ως προς την πιθανότητα κρίσης ρευστότητας στις πληρωμές της επιχείρησης στο άμεσο μέλλον, η εν λόγω εταιρεία αξιολόγησης επισήμανε ότι η FT έπρεπε να αντιμετωπίσει ένα χρέος 15 δισεκατομμυρίων ευρώ περίπου το οποίο κατέστη ληξιπρόθεσμο στη διάρκεια του 2003.

(25) Στις 25 Ιουνίου 2002, η Standard & Poor’s μείωσε τη βαθμολογία της FT όσον αφορά τη βραχυπρόθεσμη και μακροπρόθεσμη πιστοληπτική ικανότητά της (30) αιτιολογώντας την απόφαση της από τις δυσκολίες όσον αφορά την Mobilcom και την ανικανότητα της επιχείρησης να μειώσει επαρκώς το χρέος της αρκετά γρήγορα. Η S&P αναφέρει επίσης τις σημαντικές ανάγκες χρηματοδότησης της FT, κάνοντας μνεία επίσης μιας οφειλής ύψους 15 δισεκατομμυρίων ευρώ που κατέστη ληξιπρόθεσμη στη διάρκεια του 2003.

(26) Αυτή η τάση υποβάθμισης επιβεβαιώθηκε επανειλημμένα (31) στη διάρκεια των επόμενων ημερών. Στις 12 Ιουλίου 2002, η Standard & Poor’s επεσήμανε επίσης ένα δυνητικό πρόβλημα αναχρηματοδότησης του χρέους που κατέστη ληξιπρόθεσμο το 2003. Η μείωση της βαθμολογίας της FT απεκάλυψε σαφώς τα προβλήματα χρέωσης της επιχείρησης (32), που επιδεινώθηκαν από την αβεβαιότητα όσον αφορά την κατάσταση της Mobilcom.

(27) Ο πίνακας 3 ανακεφαλαιώνει τις διάφορες θέσεις των S&P, Moody’s και Fitch όσον αφορά τη βαθμολογία της FT: Πίνακας3 Γεγονότα που συνδέονται με την βαθμολόγηση της πιστοληπτικής ικανότητας S&P Moody's Fitch Βραχυπρόθεσμα Μακροπρόθεσμα Βραχυπρόθεσμα Μακροπρόθεσμα Βραχυπρόθεσμα Μακροπρόθεσμα Κατάσταση τον Μάιο 2002 A2 BBB+ P2 Baa1 F2 BBB+ 24 Ιουνίου 2002 P3 Baa3 25 Ιουνίου 2002 A3 BBB 5 Ιουλίου 2002 F3 BBB- 12 Ιουλίου 2002 BBB- Πηγή: NERA

3.1.2. Ανάλυση των «spreads (περιθωρίων πίστωσης)»

(28) Εξάλλου, είναι σημαντικό να εξεταστεί η συμπεριφορά των «spreads» στις χρηματαγορές. Τα spreads (περιθώρια) σχετικά με το χρέος μιας εταιρείας αντικατοπτρίζουν την αξιολόγηση, από τις αγορές, του κινδύνου που συνδέεται με την ικανότητα της εν λόγω επιχείρησης να μπορεί να τηρεί τις υποχρεώσεις της όσον αφορά την πληρωμή τόκων και την εξόφληση του χρέους εμπρόθεσμα. Τα «spreads» επηρεάζουν την αποτίμηση των ομολογιών από την αγορά καθώς και το επίπεδο του τόκου που είναι δυνατόν να απαιτηθεί για την έκδοση νέων ομολογιών. Η διεύρυνση των spreads μαρτυρεί την αύξηση του κινδύνου που αποδίδεται στον εκδότη και/ή στην ομολογία. Η Επιτροπή προέβη στην ανάλυση των spreads της FT για την περίοδο που καλύπτει το οικονομικό έτος 2002 και διαπίστωσε ότι ο κίνδυνος αξιολογήθηκε ως σχετικά υψηλός στις αρχές του Ιουλίου.

(29) Συνήθως, τα spreads για το «μακροπρόθεσμο χρέος» είναι σημαντικότερα από ό, τι εκείνα για τη «βραχυπρόθεσμο χρέος», και αυτό λόγω διαφόρων παραγόντων: έλλειψη ορατότητας, αβεβαιότητα ως προς τις μελλοντικές προοπτικές, μακροοικονομικές παράμετροι, τάση των επιτοκίων. Εντούτοις, μια εξέταση του πίνακα 3 αποκαλύπτει σαφώς ότι τα προβλήματα που αντιμετωπίζει η FT συγκεντρώνονται συγκεκριμένα στο «βραχυπρόθεσμο χρέος». Κατ’ αυτόν τον τρόπο, η μελέτη των spreads όσον αφορά την FT κατέδειξε ότι οι πολύ βραχυπρόθεσμοι κίνδυνοι ήσαν υψηλότεροι από τους μεσοπρόθεσμους και τους μακροπρόθεσμους. Το φαινόμενο αυτό καλείται «spread inversion» (ανατροπή των περιθωρίων). Η συχνότητα αυτών των inversions (ανατροπών), κατά τις οποίες το χρέος που καθίσταται ληξιπρόθεσμο σε ένα έτος θεωρήθηκε, από την αγορά, ως πιο επισφαλές απ’ό, τι το χρέος σε τρία έτη, ήταν ιδιαίτερα προφανής κατά την περίοδο μεταξύ Ιουλίου και Σεπτεμβρίου 2002.

(30) Ο πίνακας 4 παρέχει γραφική αναπαράσταση της συμπεριφοράς των spreads της FT. Πίνακας 4 Περιθώρια πιστώσεων με προθεσμία 1 και 3 ετών — France Télécom Πηγή: Bloomberg

(31) Ένας διαφορετικός τρόπος για την παρατήρηση της αύξησης του κινδύνου που συνδέεται με το χρέος της FT είναι η μελέτη της τιμής των ομολογιών της. Ο πίνακας 5 δείχνει ένα υποσύνολο των ομολογιών της FT. Η πτώση της τιμής των ομολογιών κατά την περίοδο Ιουνίου/Ιουλίου 2002 που είναι η αντίστροφη εικόνα της αύξησης των «credit spreads», αντικατοπτρίζει αξία μικρότερη από το χρέος της FT λόγω της αύξησης του κινδύνου υπερημερίας που γίνεται αντιληπτός από την αγορά. Πίνακας 5 FT Τιμές των ομολογιών FT από το Μάιο του 2002 έως τις 24 Ιουλίου 2002 Πηγή: Bloomberg

(32) Εξάλλου, είναι φανερό ότι διαφορετικά από ό, τι συμβαίνει με τις δυσκολίες ορισμένων άλλων επιχειρήσεων του τομέα των τηλεπικοινωνιών στην Ευρώπη, η δύσκολη κατάσταση στην οποία βρισκόταν η FT προέκυπτε απευθείας από την κατάσταση του ισολογισμού της και από την οικονομική της διάρθρωση.

(33) Αυτό επισημαίνεται από μια μελέτη των περιθωρίων πιστώσεων της Deutsche Telekom και της KPN, όπως το δείχνουν οι πίνακες 6 και 7. Πίνακας 6 Περιθώρια ληξιπρόθεσμων πιστώσεων 1 και 3 ετών– KPN (Πηγή: Bloomberg) Πίνακας 7 Περιθώρια ληξιπρόθεσμων πιστώσεων 1 και 4 ετών — Deutsche Telekom (Πηγή: Bloomberg)

(34) Η μελέτη αυτή αποκαλύπτει ότι η Deutsche Telekom υπέστη επίσης «ανατροπές περιθωρίων (spreads inversions)», όμως η διάρκειά τους ήταν σύντομη και το εύρος τους σαφώς μικρότερο. Κατ’ αυτόν τον τρόπο τα επίπεδα που έφτασε η FT κατά την περίοδο Ιουνίου/Ιουλίου 2002 ήσαν κατά πολύ μεγαλύτερα.

3.1.3. Η τιμή της μετοχής της FT

(35) Παράλληλα, η τιμή της μετοχής της FT υπέστη σημαντική πτώση στη διάρκεια του πρώτου εξαμήνου του 2002 και έφθασε το πλέον χαμηλό επίπεδό της αρχικά στις 27 Ιουνίου 2002 (7,79 ευρώ) και στη συνέχεια στις 30 Σεπτεμβρίου 2002 (6,01 ευρώ), όπως δείχνει ο πίνακας 8. Πίνακας 8 Τιμή της μετοχής FT Πηγή: Bloomberg

3.1.4. Τα γεγονότα του Ιουλίου 2002

(36) Σε μια συνέντευξη που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Les Echos της 12ης Ιουλίου 2002, ο Γάλλος Υπουργός Οικονομίας, Οικονομικών και Βιομηχανίας (εφεξής υπουργός οικονομικών) δήλωσε ότι: «Το κράτος μέτοχος θα συμπεριφέρεται ως συνετός επενδυτής και εάν η France Télécom έχει δυσκολίες, θα λάβουμε τα κατάλληλα μέτρα …. Επαναλαμβάνω ότι εάν η France Télécom είχε προβλήματα χρηματοδότησης, πράγμα το οποίο δεν συμβαίνει σήμερα, το κράτος θα ελάμβανε τις απαραίτητες αποφάσεις για την αντιμετώπισή τους» (33)

(37) Την ίδια εκείνη ημερομηνία, όπως ήδη αναφέρθηκε, η εταιρία αξιολόγησης S&P μείωσε τη βαθμολογία της FT σε επίπεδο BBB-. Η μείωση αυτή εντούτοις περιορίστηκε σε μια βαθμολογία που εμφαίνεται ακόμη στη διαβάθμιση επένδυσης: κάθε περαιτέρω μείωση θα συνεπαγόταν το χαρακτηρισμό του χρέους της επιχείρησης στη διαβάθμιση «επισφαλών ομολόγων (junk bond)», δηλαδή ότι δεν θα εμφαίνεται πλέον στη διαβάθμιση επένδυσης. Το γεγονός ότι η βαθμολογία της FT διατηρήθηκε στη διαβάθμιση επενδύσεων (investment grade) υπογραμμίστηκε από την εταιρεία αναλύσεων Goldman Sachs σε μια έκθεση της 22ας Ιουλίου 2002, η οποία διευκρινίζει ότι η FT επρόκειτο να υποβαθμιστεί στην διαβάθμιση «junk bond» από τις εταιρείες αξιολόγησης S&P και Moody’s (34).

(38) Στο ανακοινωθέν τύπου της 12ης Ιουλίου η εταιρεία αξιολόγησης S & P διευκρινίζει ότι ο λόγος για τον οποίο αποφάσισε να διατηρήσει την FT σε διαβάθμιση επένδυσης ήταν οι ενδείξεις που διατυπώθηκαν από το κράτος σχετικά με τις προθέσεις του απέναντι στην επιχείρηση: «Η FT θα μπορούσε να συναντήσει ορισμένες δυσκολίες στην αναχρηματοδότηση του ομολογιακού χρέους της που καθίσταται ληξιπρόθεσμο το 2003. Εντούτοις, η δήλωση του κράτους υποστηρίζει τη βαθμολογία της FT στην κατάταξη επένδυσης». («FT could face certain difficulties refinancing its debt obligations coming due in 2003. Nevertheless, the State’s indication underpins France Télécom’s investment-grade credit quality».) Αυτή η διαβεβαίωση είχε παρασχεθεί αφενός, απευθείας από τη γαλλική κυβέρνηση στην εταιρεία αξιολόγησης S & P: «το γαλλικό κράτος — στο οποίο ανήκουν τα 55 % της France Télécom — δήλωσε σαφώς στην εταιρεία αξιολόγησης Standard & Poor ότι θα συμπεριφερόταν ως συνετός επενδυτής και ότι θα ελάμβανε τα κατάλληλα μέτρα εάν η FT αντιμετώπιζε δυσκολίες. Η μακροπρόθεσμη βαθμολόγηση της France Télécom μειώθηκε σε BBB- (35)». («the French State –which owns 55 % of France Télécom — has clearly indicated to Standard & Poor’s that it twill behave as an aware investor and would take appropriate steps if France Télécom were to face any difficulties. France Télécom LT rating cut to BBB-».) και, αφετέρου, δημόσια στην συνέντευξη που αναφέρεται στην αιτιολογική σκέψη 36.

(39) Λαμβανομένων υπόψη των παραπάνω, φαίνεται αναμφισβήτητο ότι τον Ιούλιο του 2002, η FT αντιμετώπιζε κρίση εμπιστοσύνης. Οι εταιρείες αξιολόγησης και οι αναλυτές ήσαν πεπεισμένοι ότι η επιχείρηση κινδύνευε να μην μπορεί να εφαρμόσει το σχέδιο αναχρηματοδότησης που παρουσίασε η διοίκησή της για την αντιμετώπιση των ληξιπρόθεσμων οφειλών της (36). Εντούτοις, οι εταιρείες αξιολόγησης είχαν διατηρήσει τη βαθμολογία της επιχείρησης σε επίπεδο επένδυσης λαμβάνοντας υπόψη τις ενδείξεις που διατύπωσε το κράτος. Μια μείωση της βαθμολογίας σε κατώτερο επίπεδο θα είχε επιδεινώσει την κρίση αυτή και θα είχε μειώσει τα μέσα της επιχείρησης για να την αντιμετωπίσει. «Επομένως είναι προφανές ότι τον Ιούνιο του 2003 τα προβλήματα χρηματοδότησης της FT θα μπορούσαν να καταστούν κρίσιμα και ίσως “ανυπέρβλητα” (σύμφωνα με τα λόγια του πρώην προέδρου του ομίλου κου Michel Bon). Εάν, μέχρι τότε, η France Télécom δεν επιτύχει πρόσβαση στην αγορά (λόγω μιας “τιμωρητικής” βαθμολογίας), το κράτος θα ευρεθεί στην ανάγκη να αναζητήσει τα μέσα που θα βοηθήσουν την France Télécom να αναχρηματοδοτηθεί» (37).

3.2. Δεδομένα που δημοσιεύθηκαν μετά την 13η Σεπτεμβρίου 2002 και γεγονότα της εν λόγω περιόδου

3.2.1. Δεδομένα που δημοσιεύθηκαν στις 13 Σεπτεμβρίου 2002

(40) Το συμπέρασμα που εμφαίνεται στην αιτιολογική σκέψη 39 επικυρώθηκε αναδρομικά το Σεπτέμβριο του 2002 όταν υποβλήθηκαν οι εξαμηνιαίοι λογαριασμοί της FT. Κατά την εξέταση των εξαμηνιαίων λογαριασμών που δημοσιεύθηκαν στις 13 Σεπτεμβρίου 2002, στην οποία προέβη, η Επιτροπή παρατηρεί πρόοδο των μεγεθών της FT κατά το πρώτο εξάμηνο του 2002 σε σχέση με το προηγούμενο έτος: άνοδος κατά 10 % του κύκλου εργασιών, 13,2 % των EBITDA (κέρδη πριν από τόκους, φόρους και αποσβέσεις στοιχείων ενεργητικού) και 17,3 % του λειτουργικού αποτελέσματος. Η Επιτροπή διαπιστώνει επίσης την σταθερή ανάπτυξη της κινητής τηλεφωνίας και καλύτερη απόδοση της δραστηριότητας διαδικτύου. Εντούτοις, το λειτουργικό αποτέλεσμα του τομέα σταθερής τηλεφωνίας στη Γαλλία, το οποίο αντιπροσώπευε το 31 % του κύκλου εργασιών για την ίδια περίοδο, μειώθηκε κατά 12,2 %.

(41) Παράλληλα με τα καλά λειτουργικά αποτελέσματα που περιγράφονται παραπάνω, η FT επιβεβαίωσε την ανισορροπία της οικονομικής κατάστασής της. Το αρνητικό αποτέλεσμα ύψους 12,2 δισεκατομμυρίων ευρώ στις 30 Ιουνίου 2002 οφείλεται κυρίως στις σημαντικές προβλέψεις που πραγματοποιήθηκαν στα πλαίσια των επενδύσεων. Το αποτέλεσμα μιας τέτοιας εξαμηνιαίας ζημίας ήταν ότι τα ενοποιημένα ίδια κεφάλαια της FT κατέστησαν αρνητικά στις 30 Ιουνίου 2002 στο ύψος των 440 εκατομ. ευρώ, ενώ πριν παρουσίαζαν θετικό υπόλοιπο.

(42) Μια απλουστευμένη ανάλυση της ταμειακής ροής στις 30 Ιουνίου 2002 δείχνει ότι το καθαρό χρέος αυξήθηκε στη διάρκεια του πρώτου εξαμήνου του 2002 κατά 6,3 δισεκατομμύρια ευρώ καθόσον το EBITDA, που αντιπροσώπευε 6,870 δισεκατομ. ευρώ, δεν κάλυψε τις δαπάνες που οφείλονταν στα εξής: — τους τόκους που οφείλονταν στο χρέος (3 099 εκατομ. ευρώ), — τις επενδύσεις (3 820 εκατομ. ευρώ), — την αγορά μετοχών της FT από τη VODAFONE (4 973 εκατομ. ευρώ), — την αγορά μετοχών Orange από την E.On (950 εκατομ. ευρώ), και — την πληρωμή του φόρου (608 εκατομ. ευρώ).

(43) Από το καθαρό χρέος ύψους 69,69 δισεκατομμυρίων ευρώ στις 30 Ιουνίου 2002, το μεγαλύτερο μέρος είναι ομολογιακό, δηλαδή ένα ποσό ύψους 50,6 δισεκατομμυρίων ευρώ. Ο πίνακας 9 παρέχει κατανομή, ανά μεγάλες κατηγορίες, των διαφόρων συνιστωσών του χρέους. Πίνακας 9 Δισεκατομ. ευρώ 30 Ιουνίου 2002 Ομολογιακά δάνεια ανταλλάξιμα ή μετατρέψιμα 10,75 Ομολογιακά δάνεια 39,85 Χρηματοδοτική μίσθωση 0,42 Τραπεζικά δάνεια 6,62 Λοιπά μη τραπεζικά δάνεια 0,72 Αναλήψεις από κονδύλια κοινοπρακτικών δανείων ύψους 15 δισεκατομμυρίων ευρώ 8,15 Αναλήψεις από κονδύλια κοινοπρακτικών δανείων ύψους 1,4 δισεκατομμυρίων δολαρίων Ηνωμένων Πολιτειών 1,48 Άλλες τραπεζικές υπεραναλήψεις και άλλα βραχυπρόθεσμα δάνεια 4,14 Συνολικό ακαθάριστο χρέος 72,13 Κινητές αξίες τοποθέτησης (0,15) Διαθεσιμότητες (2,29) Καθαρή χρέωση 69,69 Πηγή: Ενοποιημένοι λογαριασμοί France Télécom:εξάμηνο που έκλεισε στις 30 Ιουνίου 2002

(44) Η προθεσμία πληρωμής αυτού του χρέους χαρακτηρίζεται από τη σύντομη διάρκειά της. Κατ’ αυτόν τον τρόπο, 12,9 δισεκατομμύρια ευρώ του χρέους καθίστανται ληξιπρόθεσμα το 2003, εκ των οποίων 10,5 δισεκατομμύρια ευρώ αντιπροσωπεύουν ομολογιακά δάνεια (38), 1,0 δισεκατομμύρια ευρώ δάνεια στις θυγατρικές και 1,4 δισεκατομμύρια ευρώ ιδιωτικές επενδύσεις.

(45) Κατά το πρώτο εξάμηνο του 2004 κατέστη ληξιπρόθεσμο ένα ποσό 5,5 δισεκατομμυρίων ευρώ ομολογιακών δανείων και ένα ποσό 6,4 δισεκατομμυρίων ευρώ σχετικό με κονδύλια πιστώσεων (1,4 δισεκατομμύρια ευρώ και 5 δισεκατομμύρια ευρώ σχετικά με το όριο των 15 δισεκατομμυρίων ευρώ), δηλαδή συνολικά 11,9 δισεκατομμύρια ευρώ. Επομένως η FT κατέληξε να οφείλει 24,8 δισεκατομμύρια ευρώ μεταξύ 1ης Ιανουαρίου 2003 και 30ης Ιουνίου 2004.

(46) Κατά το δεύτερο εξάμηνο του 2004, θα καταστούν ληξιπρόθεσμα τα ποσά των 2,8 δισεκατομμυρίων ευρώ ομολογιακών δανείων και 2,6 δισεκατομμυρίων ευρώ δανείων προς τις θυγατρικές, δηλαδή ένα ποσό 5,4 δισεκατομμυρίων ευρώ και ένα συνολικό ποσό 17,4 δισεκατομμυρίων ευρώ στη διάρκεια του 2004.

(47) Το 2005, τέλος, θα καταστούν ληξιπρόθεσμα τα ποσά των 8,5 δισεκατομμυρίων ευρώ από ομολογιακά δάνεια, 10 δισεκατομμυρίων ευρώ που αντιστοιχούν στο υπόλοιπο του ορίου πίστωσης των 15 δισεκατομμυρίων ευρώ και το ποσό του 0,1 δισεκατομμυρίων ευρώ για ιδιωτικές επενδύσεις, δηλαδή ένα συνολικό ποσό 18,6 δισεκατομμυρίων ευρώ στη διάρκεια του 2005.

(48) Η FT θα αντιμετωπίσει ένα απαιτητό χρέος στη διάρκεια της περιόδου 2003-2005 συνολικού ύψους 48,9 δισεκατομμυρίων ευρώ.

(49) Όπως αναφέρθηκε στην απόφαση κίνησης της διαδικασίας, η Επιτροπή υπογραμμίζει ότι το χρέος της FT προέρχεται ουσιαστικά από τις μαζικές αγορές που πραγματοποιήθηκαν από την επιχείρηση από το 1999 (39), που χρηματοδοτήθηκαν κυρίως σε μετρητά (40). Κατά συνέπεια, πάνω από 100 δισεκατομμύρια ευρώ συνολικά δαπανήθηκαν από την FT για την αναπτυξιακή πολιτική της, εκ των οποίων 80 % πληρώθηκαν σε μετρητά (41).

(50) Η Επιτροπή υπογραμμίζει άλλωστε ότι η εξωτερική ανάπτυξη της επιχείρησης συγκεντρώθηκε στον τομέα της κινητής τηλεφωνίας (42) (κυρίως η αγορά της Orange plc (43), η οποία ήταν η πλέον επαχθής, και το εγχείρημα Mobilcom (44) χωρίς άλλωστε να λησμονεί τα άλλα εγχειρήματα σχετικά με τη σταθερή τηλεφωνία (για παράδειγμα TPSA (45), το διαδίκτυο (Freeserver) ή το καλωδιακό δίκτυο (NTL) (46).

3.2.2. Σεπτέμβριος 2002

(51) Στις 12 Σεπτεμβρίου, η κυβέρνηση ανακοίνωσε δημόσια ότι είχε δεχθεί την παραίτηση του γενικού διευθυντή της FT, κου Michel Bon, χωρίς εντούτοις να αναγγείλει το διορισμό νέου γενικού διευθυντή (47). Στις 13 Σεπτεμβρίου, η κυβέρνηση επανέλαβε σε ανακοινωθέν τύπου την υποστήριξή της προς την επιχείρηση και ανέφερε ρητώς ότι είχε αποφασίσει να συμμετάσχει σε ένα μελλοντικό εγχείρημα ενίσχυσης των ιδίων κεφαλαίων της FT: «… Μετά τις κατ'εξαίρεση ζημίες που διαπιστώθηκαν κατά το πρώτο εξάμηνο, η France Télécom βρίσκεται αντιμέτωπη με σοβαρή ανεπάρκεια ίδιων κεφαλαίων. Μια τέτοια οικονομική κατάσταση καθιστά εύθραυστο το δυναμικό της επιχείρησης. Η κυβέρνηση είναι επομένως αποφασισμένη να ασκήσει πλήρως τις αρμοδιότητές της… Λαμβάνοντας γνώση της νέας κατάστασης που δημιουργήθηκε από την έντονη επιδείνωση των λογαριασμών, ο κ. Bon πρότεινε την παραίτησή του στην κυβέρνηση η οποία την δέχθηκε. Η παραίτηση αυτή θα αρχίσει να ισχύει μετά από μια συνεδρίαση του διοικητικού συμβουλίου η οποία θα λάβει χώρα κατά τις προσεχείς εβδομάδες και στη διάρκεια της οποίας θα αναδειχθεί ένας νέος πρόεδρος… Ο νέος πρόεδρος θα προτείνει αμέσως στο διοικητικό συμβούλιο ένα σχέδιο ανάκαμψης των λογαριασμών, το οποίο θα επιτρέπει την αποπληρωμή των χρεών και την αποκατάσταση της οικονομικής διάρθρωσης της επιχείρησης, διατηρώντας παράλληλα τα στρατηγικά πλεονεκτήματά της. Το κράτος θα ενισχύσει την France Télécom για τη θέση σε εφαρμογή αυτού του σχεδίου και θα συμβάλει, από πλευράς του, στην πολύ ουσιαστική ενίσχυση των ιδίων κεφαλαίων της επιχείρησης, μέσα σε ένα χρονοδιάγραμμα και σύμφωνα με τις λεπτομέρειες που θα καθοριστούν ανάλογα με τις συνθήκες της αγοράς. Μέχρι τότε, το κράτος θα λάβει, εφόσον είναι απαραίτητο, τα μέτρα που επιτρέπουν την αποφυγή στην επιχείρηση κάθε προβλήματος χρηματοδότησης..» (48).

(52) Την ίδια ημέρα, η εταιρία αξιολόγησης Moody's άλλαζε την προοπτική του χρέους της FT από αρνητική σε σταθερή λόγω της επιβεβαίωσης της δέσμευσης για υποστήριξη της FT (49).

3.2.3. Οκτώβριος 2002

(53) Στις 2 Οκτωβρίου 2002, η κυβέρνηση διόρισε τον κ. Thierry Breton ως ΠΓΔ της FT. Ένα ανακοινωθέν τύπου του υπουργού οικονομικών ανήγγειλε αυτόν τον διορισμό. Στο ίδιο ανακοινωθέν, η κυβέρνηση επανέλαβε τις υποχρεώσεις που ανέλαβε: «Κατόπιν πρότασης του διοικητικού συμβουλίου της επιχείρησης, το Υπουργικό Συμβούλιο αποφάσισε να διορίσει τον Thierry Breton πρόεδρο της France Télécom … Προς το σκοπό αυτό, ο νέος πρόεδρος πρόκειται να κινήσει αμέσως διαδικασία καταγραφής του ενεργητικού και του παθητικού της επιχείρησης της οποίας τα αποτελέσματα θα ανακοινωθούν στο διοικητικό συμβούλιο κατά τις προσεχείς εβδομάδες και στην οποία θα στηρίξει ένα σχέδιο οικονομικής ανόρθωσης και στρατηγικής ανάπτυξης που θα επιτρέπει τη μείωση του χρέους της επιχείρησης ενισχύοντας τα πλεονεκτήματά της. Στο πλαίσιο αυτό, ο Thierry Breton θα έχει την υποστήριξη του κράτους μετόχου το οποίο είναι αποφασισμένο να ασκήσει όλες τις αρμοδιότητές του. Το κράτος θα προσφέρει τη βοήθειά του κατά την εφαρμογή των ενεργειών ανόρθωσης και θα συμβάλει, από πλευράς του, στην ενίσχυση των ιδίων κεφαλαίων της επιχείρησης σύμφωνα με τις λεπτομέρειες που θα καθοριστούν σε στενή συνεργασία με τον πρόεδρο της επιχείρησης και το διοικητικό συμβούλιο. Όπως ήδη αναφέρθηκε, το κράτος θα λάβει εν τω μεταξύ, εφόσον είναι απαραίτητο, τα μέτρα που επιτρέπουν την αποφυγή κάθε προβλήματος χρηματοδότησης από την επιχείρηση» (50).

3.2.4. Δεκέμβριος 2002/Ιανουάριος 2003

(54) Στις 4 Δεκεμβρίου 2002, στη διάρκεια συνεδρίασης του διοικητικού συμβουλίου της επιχείρησης, ένα σχέδιο δράσης «Ambition FT 2005 (51)» (εφεξής «Plan Ambition 2005») παρουσιάστηκε από τα νέα διευθυντικά στελέχη της FT με σκοπό να εξασφαλίσει, σύμφωνα με τις γαλλικές αρχές (52), μια αισθητή βελτίωση των επιχειρηματικών επιδόσεων της επιχείρησης και των προοπτικών ικανοποιητικής αποδοτικότητας των ιδίων κεφαλαίων που επενδύθηκαν. Κατ' αυτόν τον τρόπο, οι μεσοπρόθεσμοι στόχοι ήσαν διπλοί: (i) αντιμετώπιση των αναγκών χρηματοδότησης της FT, και (ii) υλοποίηση μιας καθαρής αποπληρωμής του χρέους και ανασύσταση των ιδίων κεφαλαίων, απαραίτητη προϋπόθεση για την σταδιακή αποκατάσταση της πιστοληπτικής ικανότητας της επιχείρησης έναντι της χρηματαγοράς. Στην έκθεση της HSBC, διευκρινίζεται ότι: «Υποστηρίζοντας ένα επιχειρηματικό πρόγραμμα το οποίο εντάσσει την λειτουργική βελτίωση του προγράμματος TOP, κρίνουμε ότι η FT έχει ανάγκη χρηματοδότησης κατά την περίοδο 2002-2007 ύψους περίπου 22 δισεκατομμυρίων ευρώ… [Άλλωστε], υποστηρίζοντας ένα επιχειρηματικό πρόγραμμα το οποίο δεν εντάσσει τη λειτουργική βελτίωση του προγράμματος TOP, κρίνουμε ότι η FT έχει ανάγκη αναχρηματοδότησης κατά την περίοδο 2002-2007 περίπου 35 δισεκατομμυρίων ευρώ.»

(55) Τα ουσιώδη στοιχεία του εν λόγω σχεδίου, καθώς και τα μέτρα που μελετούσαν οι γαλλικές αρχές να υιοθετήσουν υπέρ της FT, γνωστοποιήθηκαν στην Επιτροπή με επιστολή της 3ης Δεκεμβρίου 2002 και υπεβλήθησαν συμπληρωματικές πληροφορίες ταχυδρομικώς στις 14 και 15 Ιανουαρίου 2003. Η λεπτομερής περιγραφή του σχεδίου Ambition 2005 και οι διάφορες πτυχές του (λειτουργική, επαναδιαπραγμάτευσης του χρέους και ενίσχυσης των ιδίων κεφαλαίων) καθώς και τα άλλα μέτρα που μελετώνται από τις γαλλικές αρχές εμφαίνονται στην απόφαση κίνησης της διαδικασίας και δεν επαναλαμβάνονται στην παρούσα απόφαση.

(56) Η παρουσίαση του σχεδίου Ambition 2005 συνοδεύτηκε από ανακοινωθέν τύπου του Υπουργού Οικονομικών, στο οποίο η κυβέρνηση επιβεβαίωνε την υποστήριξή της για το εν λόγω πρόγραμμα, την δέσμευσή της να συμμετάσχει στο εγχείρημα της ενίσχυσης των ιδίων κεφαλαίων και στη διάθεση μιας προκαταβολής μετόχου υπό μορφή κονδυλίου πίστωσης ύψους 9 δισεκατομμυρίων ευρώ. Οι σχετικές παράγραφοι αυτού του ανακοινωθέντος για τις ανάγκες της παρούσας απόφασης είναι οι ακόλουθες:: «Ο κ. Francis Mer, Υπουργός Οικονομικών και Βιομηχανίας, επιβεβαιώνει την υποστήριξη του κράτους στο σχέδιο δράσης που ενέκρινε το διοικητικό συμβούλιο της France Télécom στις 4 Δεκεμβρίου. 1/Ο όμιλος France Télécom αποτελεί συνεκτικό βιομηχανικό σύνολο του οποίου οι επιδόσεις είναι αξιοσημείωτες. Εντούτοις, η επιχείρηση πρέπει να αντιμετωπίσει σήμερα μια οικονομική διάρθρωση μη ισορροπημένη, ανάγκες για ίδια κεφάλαια και ανάγκες αναχρηματοδότησης μεσοπρόθεσμα. Αυτή η κατάσταση καταλήγει στην αποτυχία των επενδύσεων του παρελθόντος, που έτυχαν κακής διαχείρισης και υλοποιήθηκαν στο υψηλότερο σημείο της χρηματιστηριακής “φούσκας” και, γενικότερα, από την αντιστροφή των τάσεων της αγοράς. Η αδυναμία της France Télécom να χρηματοδοτήσει την ανάπτυξή της με άλλον τρόπο εκτός από την χρέωση επιδείνωσε αυτήν την κατάσταση. 2/Το κράτος, κύριος μέτοχος, ζήτησε από τα νέα διευθυντικά στελέχη να αποκαταστήσουν την οικονομική ισορροπία της επιχείρησης, διατηρώντας παράλληλα την ακεραιότητα του ομίλου… 3/Λαμβανομένου υπόψη του σχεδίου δράσης που εκπόνησαν τα διευθυντικά στελέχη και των προοπτικών απόδοσης των επενδύσεων, το κράτος θα συμμετάσχει στην ενίσχυση των ιδίων κεφαλαίων κατά 15 δισεκατομμύρια ευρώ κατ'αναλογία του μεριδίου του στο κεφάλαιο, δηλαδή μια επένδυση ύψους 9 δισεκατομμυρίων ευρώ. Το κράτος μέτοχος προτίθεται να ενεργήσει κατ' αυτόν τον τρόπο ως συνετός επενδυτής. Εναπόκειται στην France Télécom να καθορίσει τις λεπτομέρειες εφαρμογής και το ακριβές χρονοδιάγραμμα της ενίσχυσης των ιδίων κεφαλαίων της. Η κυβέρνηση επιθυμεί να διεξαχθεί αυτή η ενέργεια λαμβάνοντας όσο το δυνατόν περισσότερο υπόψη την κατάσταση των επιμέρους μετόχων και των μισθωτών μετόχων της επιχείρησης. Για να δοθεί στην επιχείρηση η δυνατότητα να προωθήσει ένα εγχείρημα στην αγορά την πλέον κατάλληλη στιγμή, το κράτος είναι έτοιμο να προβλέψει τη συμμετοχή του στην ενίσχυση των ιδίων κεφαλαίων, μέσω μιας προσωρινής προκαταβολής μετόχου, που θα πληρωθεί σύμφωνα με τις συνθήκες της αγοράς και θα τεθεί στη διάθεση της France Télécom. 4/Ο ERAP, δημόσιο βιομηχανικό και εμπορικό ίδρυμα, θα είναι εκδοχέας του συνόλου της συμμετοχής του κράτους στην France Télécom. Θα χρεωθεί ενώπιον των χρηματαγορών για να χρηματοδοτήσει το μερίδιο του κράτους στην ενίσχυση των ιδίων κεφαλαίων της επιχείρησης» (53).

(57) Μερικές ημέρες μετά την παρουσίαση του σχεδίου Ambition 2005, η FT προώθησε δύο διαδοχικές εκδόσεις ομολογιών στις 11 Δεκεμβρίου και στις 12 Δεκεμβρίου 2002 για συνολικό ποσό ύψους 2,9 δισεκατομμυρίων ευρώ. Το πρώτο ομολογιακό δάνειο αναφερόταν σε συνολικό ποσό 2,5 δισεκατομμυρίων ευρώ, σε 7 έτη, με σταθερό επιτόκιο 7 %, δηλαδή EURIBOR + 290pb. Για την FT, το κόστος του μέρους με σταθερό επιτόκιο ανέρχεται σε 7,165 % (all-in). Το δεύτερο ομολογιακό δάνειο τοποθετήθηκε στην αγορά της λίρας στερλίνας (Μεγάλη Βρετανία) για ποσό 250 εκατομ. GBP, με σταθερό επιτόκιο 8 % επί 15 έτη, δηλαδή LIBOR + 330pb (54). Άλλες εκδόσεις πραγματοποιήθηκαν στις 15 Ιανουαρίου 2003 για ένα συνολικό ποσό 5,5 δισεκατομμυρίων ευρώ (55). Πρόκειται για ένα ομολογιακό δάνειο σε τρεις δόσεις (1 δισεκατομμύριο ευρώ με σταθερό επιτόκιο 6 % και διάρκεια 4,7 ετών· 3,5 δισεκατομμύρια ευρώ με σταθερό επιτόκιο 7,5 % και διάρκεια 10 ετών και 1 δισεκατομμύριο ευρώ με σταθερό επιτόκιο 8,125 % και διάρκεια 30 ετών). Στις 10 Φεβρουαρίου 2003, το μέρος του κοινοπρακτικού δανείου ύψους 15 δισεκατομμυρίων ευρώ που κατέστη ληξιπρόθεσμο ανανεώθηκε, δηλαδή περίπου 5 δισεκατομμύρια ευρώ σε 3 έτη με επιτόκιο Euribor + 125pb.

(58) Στις 17 Δεκεμβρίου 2002, η S&P διευκρίνισε ότι από τον Ιούλιο του 2002, η υποστήριξη της κυβέρνησης ήταν ένας από τους βασικούς παράγοντες για τη διατήρηση της βαθμολογίας της FT στο επίπεδο της επένδυσης (56) και ότι η ανακοίνωσή της σχετικά με την προκαταβολή μετόχου και την ανάληψη υποχρέωσης συμμετοχής, κατ'αναλογία της συμμετοχής της, σε ένα εγχείρημα αναδιάρθρωσης κεφαλαίων ύψους 15 δισεκατομμυρίων ευρώ επιβεβαίωναν αυτήν την υποστήριξη (57).

3.2.5. Φεβρουάριος/Μάρτιος 2003

(59) Η FT έκλεισε το οικονομικό έτος 2002 με ζημία περίπου 21 δισεκατομμύρια ευρώ και καθαρό δημοσιονομικό χρέος 68 δισεκατομμύρια ευρώ.

(60) Στις 4 Μαρτίου 2003, προωθήθηκε το εγχείρημα ενίσχυσης των ιδίων κεφαλαίων κατά 15 δισεκατομμύρια ευρώ που προβλέπεται από το σχέδιο Ambition 2005. Το εγχείρημα γνώρισε μεγάλη επιτυχία και έκλεισε στις 11 Απριλίου. Στις 14 Απριλίου 2003, το κράτος κατείχε 58,9 % του κεφαλαίου της FT, από το οποίο 28,6 % μέσω του ERAP.

(61) Η Επιτροπή διαπιστώνει ότι η αύξηση του κεφαλαίου ανταποκρίθηκε σε μεγάλο βαθμό στις διαρθρωτικές ανάγκες χρηματοδότησης της FT. Κατ' αυτόν τον τρόπο, μετά από αυτό το εγχείρημα, η βαθμολογία της FT άρχισε να βελτιώνεται, η S&P αύξησε τη βαθμολογία σε BBB με σταθερή προοπτική στις 14 Μαΐου 2003 (από A-3 σε A-2 για την βραχυπρόθεσμη βαθμολογία της), και η Fitch αύξησε τη βαθμολογία της FT από BBB- σε BBB στις 8 Αυγούστου 2003. Η Επιτροπή υπογραμμίζει σχετικά ότι οι οργανισμοί έπαψαν επομένως να θεωρούν την υποστήριξη του κράτους ως βασικό στοιχείο της βαθμολογίας της επιχείρησης (58).

4. ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΤΡΙΤΩΝ

(62) Η Επιτροπή έλαβε τις παρατηρήσεις ορισμένων ενδιαφερομένων μελών. Το περιεχόμενο αυτών των παρατηρήσεων περιλαμβάνεται κατά το κύριο μέρος στο παρόν τμήμα.

4.1. Παρατηρήσεις της Telecom Italia

(63) Η Telecom Italia υπογραμμίζει ότι κάθε μέτρο βοήθειας που χορηγείται υπέρ της FT ενδέχεται να επηρεάσει τον ανταγωνισμό στις αγορές τηλεπικοινωνιών και κυρίως στη γαλλική αγορά. Είναι επομένως ουσιώδες τα μέτρα που λαμβάνονται από τις γαλλικές αρχές να συνοδεύονται από αντισταθμιστικά μέτρα που να αποβλέπουν στην άμβλυνση των επιπτώσεών τους στον ανταγωνισμό. Στο πλαίσιο αυτό, θα ήταν ιδιαίτερα σκόπιμο να εκδοθούν μέτρα ρύθμισης που να διευκολύνουν και να επιταχύνουν την πρόσβαση των νέων εισερχομένων και τη χρήση εκ μέρους τους υποδομών της FT, κυρίως όσον αφορά την πρόσβαση στον τοπικό βρόχο και τη διάρκεια της προθεσμίας διαπραγμάτευσης συμφωνιών διασύνδεσης και εφοδιασμού (provisioning).

4.2. Παρατηρήσεις της WorldCom

(64) Η WorldCom διευκρίνισε ότι συμμεριζόταν την ανάλυση που ανέπτυξε η Επιτροπή στην απόφαση κίνησης της διαδικασίας. Αυτή η επιχείρηση υποστήριξε κυρίως ότι η βοήθεια που χορηγήθηκε από το κράτος στην FT επέτρεψε στην τελευταία να αποκτήσει την απαραίτητη ρευστότητα για να πληρώσει το χρέος της χωρίς να χρειάζεται να εκχωρήσει στρατηγικής σημασίας ενεργητικό. Διευκρινίζει επίσης ότι η υποστήριξη του κράτους επέτρεψε στην FT να εξασφαλίσει το διηνεκές της βιομηχανικής στρατηγικής της, δηλαδή τη δημιουργία μιας σειράς χειριστών δικτύων και υπηρεσιών τηλεπικοινωνιών συγκεντρωμένων κάθετα. Η WorldCom καταλήγει ότι αυτή η βιομηχανική στρατηγική συνεπάγεται πρακτικές κατά του ανταγωνισμού, μεταξύ των οποίων η ύπαρξη διασταυρούμενων επιδοτήσεων και price squeeze (συμπίεσης τιμών) μεταξύ της τιμής της προτεινόμενης από την FT στον τελικό πελάτη και της τιμής πρόσβασης που προτείνεται στους ανταγωνιστές του παραδοσιακού φορέα, η δυνατότητα υποβολής προσφορών προσαρμοσμένων στις εκάστοτε περιστάσεις και πολύ ελκυστικότερων από τις προσφορές των ανταγωνιστών κατά τη σύναψη δημοσίων συμβάσεων (οι συμβάσεις «Sipperec» και «Assistance publique/Hôpitaux de Paris» αποτελούν δύο παραδείγματα).

(65) Για να μειωθούν οι στρεβλώσεις του ανταγωνισμού που προξενούνται από τις ενισχύσεις που χορηγήθηκαν στην FT, η WorldCom πρότεινε αντιστάθμιση διαρθρωτικής φύσης, συγκεκριμένα την εκχώρηση ενεργητικού όπως Global One/Equant, Orange, Wanadoo/Oléane και/ή του δικτύου τοπικής εξυπηρέτησης στη Γαλλία ή ακόμη τον αποτελεσματικό και διαφανή διαρθρωτικό διαχωρισμό μεταξύ FT και εμπορικών δραστηριοτήτων της. Ως αντισταθμιστικά μέτρα συμπεριφοράς, η επιχείρηση αναφέρει τον επιθυμητό λογιστικό διαχωρισμό μεταξύ των εμπορικών και μη εμπορικών δραστηριοτήτων της FT, την πλήρη δημοσίευση της λογιστικής της και έναν έλεγχο τιμολογίων.

4.3. Παρατηρήσεις της C

(66) Η C υπέβαλε τις ακόλουθες παρατηρήσεις: α) Τα εν λόγω μέτρα αποτελούν κρατική ενίσχυση. Η C υποστηρίζει ότι, σύμφωνα με τις κοινοτικές κατευθυντήριες γραμμές όσον αφορά τις κρατικές ενισχύσεις για τη διάσωση και την αναδιάρθρωση των προβληματικών επιχειρήσεων (59) (εφεξής «οι κατευθυντήριες γραμμές»), η χορήγηση κεφαλαίων κρατικής προέλευσης σε μια προβληματική επιχείρηση συνεπάγεται το τεκμήριο της ύπαρξης στοιχείων ενίσχυσης. Η C διευκρινίζει ότι η αναγγελία και οι συνθήκες διάθεσης του κονδυλίου πίστωσης ενός ποσού 9 δισεκατομμυρίων ευρώ από το γαλλικό κράτος υπέρ της FT, καθώς και η συμμετοχή του γαλλικού κράτους στην αναδιάρθρωση κεφαλαίων της FT περιέχουν στοιχεία κρατικής ενίσχυσης. Η επιχείρηση υπογραμμίζει ότι η αρχή του συνετού επενδυτή δεν τηρείται όσον αφορά τις λεπτομέρειες της διάθεσης του κονδυλίου πίστωσης και αυτό λόγω κυρίως του προτεινόμενου επιτοκίου και του ποσού της προμήθειας δέσμευσης («commitment fee»). Η C υπογραμμίζει επίσης ότι η αρχή της συνακολουθίας δεν τηρήθηκε καθόσον οι γαλλικές αρχές χορήγησαν το κονδύλιο πίστωσης και ανήγγειλαν τη συμμετοχή τους στην αναδιάρθρωση κεφαλαίων πριν από την αναγγελία του σχεδίου Ambition 2005 και πριν από την οριστική δέσμευση των επενδυτών. Δεδομένου ότι οι ανταγωνιστές της FT δεν είναι σε θέση να συγκεντρώσουν κεφάλαια υπό αυτούς τους όρους και σε τέτοια έκταση, η FT απέκτησε πλεονέκτημα το οποίο δεν θα είχε αποκτήσει υπό συνθήκες αγοράς. β) Τα εν λόγω μέτρα δεν μπορούν να θεωρηθούν συμβατά κατά την έννοια των κατευθυντήριων γραμμών. Επικουρικά, η C διευκρινίζει ότι η βοήθεια που χορηγήθηκε θα έπρεπε να περιορίζεται αυστηρά σε ό, τι είναι απαραίτητο για να εξασφαλιστεί η βιωσιμότητα της FT και ότι δεν πρέπει να υπάρχει συμμετοχή στη χρηματοδότηση της επιθετικής επέκτασης της FT. Η C προσθέτει ότι η ιδιωτικοποίηση της FT θα εξασφάλιζε το σεβασμό της αρχής «one time last time», που ισχύει για τις ενισχύσεις αναδιάρθρωσης. Η C επέστησε την προσοχή της Επιτροπής όσον αφορά τις στρεβλώσεις ανταγωνισμού στην γερμανική αγορά τηλεπικοινωνιών που προξενήθηκαν από τα μέτρα ενίσχυσης και πρότεινε, ως αντιστάθμιση προβλεπόμενη από τις κατευθυντήριες γραμμές, την εκχώρηση του συνόλου ή μέρους της Orange, θυγατρικής της FT.

4.4. Παρατηρήσεις της A

(67) Η A ισχυρίζεται ότι, όπως αναφέρεται στην απόφαση κίνησης της διαδικασίας, η πρόθεση του κράτους να αποκαταστήσει τη δημοσιονομική υγεία της FT με τη χορήγηση μιας προκαταβολής μετόχου ύψους 9 δισεκατομμυρίων ευρώ και η χορήγηση από το κράτος μιας «άυλης» εγγύησης υπέρ της FT που αποβλέπει στην εξασφάλιση των ομολογιακών εκδόσεών της, είναι μέτρα τα οποία δεν ανταποκρίνονται στην αρχή του συνετού ιδιωτικού επενδυτή και περιέχουν στοιχεία κρατικής ενίσχυσης. Η Α πρόσθεσε ότι η πολιτική της FT όσον αφορά την είσπραξη τελών χρήσης για τα διπλώματα ευρεσιτεχνίας της περιέχει στοιχεία κρατικής ενίσχυσης.

4.5. Παρατηρήσεις της Bouygues και της Bouygues Télécom

(68) Η Bouygues και η Bouygues Télécom υπέβαλαν τις ακόλουθες παρατηρήσεις: α) Η BT υποστηρίζει ότι η διαρκής και αμετάκλητη υποστήριξη του κράτους αποτελεί τον ακρογωνιαίο λίθο του σχεδίου αναδιάρθρωσης κεφαλαίων της FT που οδήγησε στην ανόρθωση της επιχείρησης. Κατ' αυτόν τον τρόπο, σύμφωνα με την ΒΤ, μόνο το γαλλικό κράτος μπορούσε, λαμβανομένης υπόψη της κρίσιμης οικονομικής κατάστασης της επιχείρησης, να αποκαταστήσει την εμπιστοσύνη των αγορών και να καθιερώσει έναν ενάρετο κύκλο που να της επιτρέπει να αντιμετωπίζει τις υποχρεώσεις της βραχυπρόθεσμα και να προωθήσει ευρεία δραστηριότητα αναδιάρθρωσης κεφαλαίων υπό ευνοϊκές οικονομικές συνθήκες. Σύμφωνα με την ΒΤ, τα ακόλουθα μέτρα πληρούν τις προϋποθέσεις του άρθρου 87 παράγραφος 1 της συνθήκης και, κατά συνέπεια, αποτελούν κρατική ενίσχυση: i) Οι δηλώσεις του Υπουργού Οικονομικών στη διάρκεια της περιόδου από 12 Ιουλίου έως 4 Δεκεμβρίου 2002 συνιστούν κρατική εγγύηση που δεσμεύει τους πόρους του κράτους· ii) η προκαταβολή μετόχου και η ενίσχυση των ιδίων κεφαλαίων δεσμεύουν κρατικούς πόρους· iii) τα εν λόγω μέτρα χορηγούν πλεονεκτήματα στη France Télécom τα οποία δεν θα είχε αποκτήσει υπό κανονικές συνθήκες αγοράς· iv) τα εν λόγω μέτρα δεν σέβονται την αρχή του συνετού ιδιωτικού επενδυτή που δραστηριοποιείται υπό συνθήκες αγοράς· v) τα εν λόγω μέτρα επηρεάζουν τον ανταγωνισμό· vi) τα εν λόγω μέτρα επηρεάζουν το ενδοκοινοτικό εμπόριο. β) Τα εν λόγω μέτρα δεν μπορούν να θεωρηθούν συμβατά προς τις κατευθυντήριες γραμμές.

(69) Προκαταρκτικά, η ΒΤ υπογράμμισε ότι η πολιτική επέκτασης που εφαρμόστηκε στη διάρκεια του 2000 στον τομέα της κινητής τηλεφωνίας υπό την ώθηση του κράτους επέφερε την επιδείνωση της χρηματοδοτικής και οικονομικής κατάστασης της επιχείρησης, η οποία δεν μπόρεσε να ελεγχθεί με ένα πρώτο σχέδιο οικονομιών.

(70) Όσον αφορά τις δηλώσεις του Υπουργού Οικονομικών, η πλήρης και επαναλαμβανόμενη υποστήριξη του κράτους, που διατυπώθηκε με μια σειρά ανακοινώσεων από τις 12 Ιουλίου 2002 έως τις 4 Δεκεμβρίου 2002 και συμπληρώθηκε από μια σειρά μέτρων όπως το άνοιγμα του κονδυλίου πίστωσης ύψους 9 δισεκατομμυρίων ευρώ καθώς και η αμετάκλητη δέσμευση του κράτους να συμμετάσχει σε μια αύξηση του κεφαλαίου στο ύψος του μεριδίου του στην επιχείρηση, αντιπροσωπεύουν μια αμετάκλητη δέσμευση εκ μέρους του, να αποτρέψει με οιοδήποτε μέσο μια ενδεχόμενη αδυναμία της επιχείρησης να τηρήσει τις χρηματοδοτικές δεσμεύσεις της. Η ΒΤ υπογραμμίζει ως προς το σημείο αυτό ότι αυτή η δέσμευση συνιστά μια πραγματική κρατική εγγύηση που παράγει νομικά αποτελέσματα τα οποία δεσμεύουν πόρους του κράτους. Η ΒΤ προσθέτει ότι η εγγύηση του κράτους είναι απεριόριστη από άποψη ποσού και χρόνου.

(71) Η BT επικαλείται σχετικά την απόφαση της Crédit Foncier de France (CFF) (60), στην οποία η Επιτροπή θεώρησε ότι οι δημόσιες δηλώσεις της κυβέρνησης είχαν ως στόχο και ως αποτέλεσμα να καθησυχάσουν τους πιστωτές της τράπεζας σχετικά με την ποιότητα των πιστώσεών τους και δεν θα μπορούσαν να θεωρηθούν — όπως υποστήριζαν οι γαλλικές αρχές — ως απλή πολιτική δέσμευση και όχι νομική. Κατ' αυτόν τον τρόπο, η ΒΤ διευκρινίζει ότι, σ'αυτήν την υπόθεση, οι δηλώσεις περί υποστήριξης είχαν ως αποτέλεσμα να καθησυχάσουν τους πιστωτές της CFF οι οποίοι τότε δεν απαίτησαν την άμεση πληρωμή των πιστώσεών τους, να αποφευχθεί η χρησιμοποίηση από την CFF του κονδυλίου προϋπολογισμού που ανοίχθηκε από το κράτος υπέρ της και να επιτραπεί σ'αυτήν να αναπτύξει και να υλοποιήσει ένα σχέδιο αναδιάρθρωσης.

(72) Επιπλέον, η ΒΤ επισημαίνει ότι οι λύσεις του κοινοτικού δικαίου ενισχύονται από την ανάλυση βάσει του εσωτερικού δικαίου. Συγκεκριμένα, στο γαλλικό εμπορικό δίκαιο, τέτοιες δηλώσεις υποστήριξης μπορούν να εξομοιωθούν με επιστολές προθέσεων τις οποίες τα δικαστήρια ταυτίζουν προς πραγματικές εγγυήσεις όπως δείχνει η πρόσφατη νομολογία (61). Η BT προσθέτει ότι έστω και εάν το γαλλικό Αναιρετικό Δικαστήριο δεν έχει ακόμη λάβει θέση αρχής για τη γενική αξία της μονομερούς δέσμευσης ως πηγής υποχρεώσεων αναγνωρίζει την αξία της κατά περίπτωση.

(73) Η BT, στο πλαίσιο των παρατηρήσεών της, κάλεσε εμπειρογνώμονα (62), ο οποίος διευκρινίζει ότι προκύπτει από πάγια νομολογία των γαλλικών διοικητικών δικαστηρίων ότι η ύπαρξη μιας δέσμευσης που ελήφθη από διοικητική αρχή δεν πρέπει να εκτιμάται σύμφωνα με τη μορφή της αλλά σύμφωνα με τα εγγενή χαρακτηριστικά της. Ο εμπειρογνώμονας της BT παρατηρεί ότι έγινε ρητώς εφαρμογή αυτής της νομολογίας στην ιδιαίτερη περίπτωση των δηλώσεων: ο διοικητικός δικαστής κρίνει κατ' αυτόν τον τρόπο ότι οι υποσχέσεις, παρόλο που δεν συνοδεύονται από καμιά ιδιαίτερη νομική πράξη, αποτελούν δεσμεύσεις καθόσον εκφράζουν βούληση της διοικητικής αρχής. Αρκεί πράγματι να έχει συμπεριφερθεί η διοικητική αρχή έτσι ώστε να δημιουργεί την πεποίθηση ότι θα ενεργήσει με έναν ορισμένο τρόπο για να υπάρχει δέσμευση του κράτους. Δεν έχει σημασία επομένως αν αυτή η δέσμευση είναι γραπτή ή προφορική ή εάν μπορεί απλώς να εξαχθεί από τη συμπεριφορά της διοικητικής αρχής, καθόσον η μόνη προϋπόθεση που έθεσε ο διοικητικός δικαστής είναι να είναι η εν λόγω υπόσχεση σταθερή και σαφής ή επαρκώς παρακινητική.

(74) Ο εμπειρογνώμονας της BT διευκρινίζει ότι, στη συγκεκριμένη περίπτωση, οι δηλώσεις του Υπουργού Οικονομικών πληρούν το σύνολο των κριτηρίων που απαιτούνται για να χαρακτηριστεί μια δέσμευση του κράτους. Σε κάθε μία από αυτές τις δηλώσεις, ο υπουργός εκδηλώνει πράγματι τη βούλησή του να δώσει την άνευ όρων υποστήριξή του στην FT — σύμφωνα με λεπτομέρειες οι οποίες επιπλέον διευκρινίζονται ρητώς: ενίσχυση των ιδίων κεφαλαίων, λήψη μέτρων που απαλλάσσουν την επιχείρηση από κάθε πρόβλημα χρηματοδότησης, προσφυγή στον ERAP στο οποίο θα μεταφερθεί το σύνολο της συμμετοχής του κράτους. Καθόσον αυτές οι δηλώσεις είναι σταθερές και σαφείς και διατυπωμένες χωρίς επιφύλαξη, πρέπει να θεωρηθούν ως δεσμεύσεις του κράτους. Επιπλέον, καθόσον ο υπουργός φρόντισε να δημοσιευθούν οι δηλώσεις του, αυτές δεν είναι δυνατόν να αποτελούν απλές δηλώσεις πρόθεσης.

(75) Ο εμπειρογνώμονας της BT τονίζει ότι εφόσον οι υποσχέσεις αυτές θεωρούνται ως δέσμευση του κράτους, έχουν από τη φύση τους νομική αξία και μπορούν να το δεσμεύουν είτε είναι νόμιμες είτε όχι και αυτό έναντι της FT, των πιστωτών της ή των μισθωτών της.

(76) Η BT επισημαίνει ότι οι δηλώσεις της γαλλικής κυβέρνησης από τις 12 Ιουλίου 2002 είναι «διοικητικές πράξεις» οι οποίες δεσμεύουν το κράτος και μπορούν να συνεπάγονται την ευθύνη του ενώπιον των διοικητικών δικαστηρίων. Ως τέτοιες ο διοικητικός δικαστής νοεί κάθε συμπεριφορά της διοίκησης μέσω διοικητικών πράξεων οι οποίες προκύπτουν από αυτήν, οιαδήποτε και αν είναι η μορφή τους, είτε αυτές είναι βλαπτικές είτε όχι, και των οποίων τα αποτελέσματα προκύπτουν είτε από τροποποίηση της νομικής κατάστασης είτε από μεταβολή της προσωπικής κατάστασης του ενάγοντος. Η BT υπέβαλε επίσης στην Επιτροπή στις 26 Μαΐου 2004 μια άλλη μελέτη (63) της οποίας το συμπέρασμα είναι επίσης ότι οι δηλώσεις του κράτους αποτελούν έκφραση επίσημης, σαφούς και αμετάκλητης δέσμευσης του κράτους, ενδεχομένως νομικά κυρώσιμης λόγω της ενεργοποίησης της ευθύνης του κράτους εφόσον αυτό διέπραττε το σφάλμα να μην τηρήσει τις υποχρεώσεις του έναντι της FT.

(77) Η BT διευκρινίζει ότι δεν υπάρχει πλέον καμία αμφιβολία ως προς το γεγονός ότι τα εν λόγω μέτρα δεν συνιστούν ψυχολογική βοήθεια — όπως επιβεβαίωσαν οι γαλλικές αρχές — αλλά εγγύηση που δεσμεύει νομικά τον φορέα που τα εξέδωσε.

(78) Η BT διευκρινίζει τέλος ως προς αυτό το σημείο ότι ο δεσμευτικός χαρακτήρας των δηλώσεων του κράτους όσον αφορά την εγγύηση επιβεβαιώνεται από μια εγκύκλιο του Υπουργείου Οικονομικών της 22ας Ιουλίου 2003 η οποία αναφέρεται ρητώς στην ύπαρξη έμμεσων εγγυήσεων (64).

(79) Όσον αφορά την προκαταβολή μετόχου και την ενίσχυση των ιδίων κεφαλαίων, η BT υποστηρίζει ότι, αφενός, το άνοιγμα ενός κονδυλίου πίστωσης 9 δισεκατομμυρίων ευρώ υπέρ της FT και, αφετέρου, η αμετάκλητη δέσμευση του κράτους να συμμετάσχει σε μια μελλοντική αύξηση του κεφαλαίου κατά ποσό που αντιστοιχεί στο ποσοστό συμμετοχής του στην FT, ακολουθούμενη από την αναδιάρθρωση κεφαλαίων καθεαυτή, είναι η εφαρμογή της εγγύησης του κράτους και χρηματοδοτούνται από πόρους του κράτους. Σχετικά με αυτό, η BT προσθέτει ότι η προσφυγή στον ERAP για τη χορήγηση, από τις γαλλικές αρχές, ενός κονδυλίου πίστωσης 9 δισεκατομμυρίων ευρώ υπέρ της FT δεν αλλάζει σε τίποτε την κρατική προέλευση των κεφαλαίων. Η BT ισχυρίζεται ότι η προσφυγή στον ERAP ωφέλησε την FT με ένα συμφέρον επιτόκιο δανείου λόγω του καθεστώτος της ως δημόσιας επιχείρησης βιομηχανικού και εμπορικού χαρακτήρα (EPIC), αφενός, και λόγω της ρητής εγγύησης που χορηγήθηκε από το κράτος για ένα ποσό 10 δισεκατομμυρίων ευρώ αφετέρου (65). Κατά συνέπεια, τα εν λόγω μέτρα χρηματοδοτούνται από πόρους που προέρχονται από το κράτος και αυτό έστω και εάν το κονδύλιο πίστωσης τελικά δεν χρησιμοποιήθηκε.

(80) Στις συμπληρωματικές της παρατηρήσεις της 11ης Απριλίου 2003, η BT υποστηρίζει ότι, λαμβανομένης υπόψη της οικονομικής κατάστασης της επιχείρησης, η διενέργεια της αναδιάρθρωσης κεφαλαίων η οποία άρχισε στις 24 Μαρτίου 2003 δεν στάθηκε δυνατή παρά μόνον λόγω της εκ των προτέρων παρέμβασης άλλων μέτρων ενίσχυσης. Κατά συνέπεια, η αναδιάρθρωση κεφαλαίων αποτελεί καθεαυτή κρατική ενίσχυση καθόσον απορρέει απευθείας από προηγούμενη κρατική ενίσχυση (66).

(81) Όσον αφορά την προϋπόθεση σχετικά με το πλεονέκτημα, η ΒΤ ισχυρίστηκε ότι το γεγονός που δημιούργησε την εγγύηση έλαβε χώρα μετά τη μείωση της βαθμολογίας της FT από τους εταιρείες αξιολόγησης με σκοπό την αποκατάσταση της εμπιστοσύνης της αγοράς.

(82) Εξάλλου, ως προς αυτό το σημείο, η ΒΤ διευκρινίζει ότι η εγγύηση είχε ως αποτέλεσμα να επιτραπεί στην FT να έχει εκ νέου πρόσβαση στις χρηματαγορές. Κατ' αυτόν τον τρόπο, η εγγύηση βελτίωσε την προοπτική που συνδέεται με τη βαθμολογία της FT και της επέτρεψε να αποφύγει την κατάταξη στις επισφαλείς ομολογίες (junk bonds). Η BT παρατηρεί στη συνέχεια ότι η χρηματιστηριακή τιμή των μετοχών της FT βελτιώθηκε σημαντικά. Επιπλέον, τα spreeds (περιθώρια) στην ομολογιακή αγορά μειώθηκαν μετά τον Ιούνιο του 2002 και η FT μπόρεσε να θέσει υπό έλεγχο το χρέος της και να αντιμετωπίσει το αδιέξοδο της ρευστότητας. Η BT υπογραμμίζει ότι όχι μόνον η εγγύηση κατέστησε δυνατή την ίδια την προσφυγή της FT στη χρηματαγορά αλλά επίσης επέτρεψε στα ομολογιακά δάνεια να πραγματοποιηθούν με επιτόκιο που δεν αντικατοπτρίζει την πραγματική οικονομική κατάσταση της FT.

(83) Η BT υπογραμμίζει πιο συγκεκριμένα, στις παρατηρήσεις της της 11ης Απριλίου 2003, ότι η ανακοίνωση και η εφαρμογή της υποστήριξης του κράτους συνεπάγονταν μια ενίσχυση που υπήρξε η αρχή πλεονεκτημάτων σχετιζόμενων με την προκαταβολή μετόχου και την αναδιάρθρωση των κεφαλαίων. Αυτά τα πλεονεκτήματα είχαν συγκεκριμένα ως αποτέλεσμα να απομακρυνθεί το αδιέξοδο της ρευστότητας, δηλαδή να αυξηθεί το ποσό των μέσων χρηματοδότησης για την αντιμετώπιση των ληξιπρόθεσμων οφειλών, να υπάρξει πραγματική και δυνητική μετάθεση του χρόνου καταβολής τους και να επιτευχθεί πραγματική και δυνητική οικονομία κόστους.

(84) Τέλος, ως προς το σημείο αυτό, η ΒΤ υποστηρίζει ότι το πλεονέκτημα το οποίο πέτυχε η FT ανέρχεται σε περισσότερα από 40 δισεκατομμύρια ευρώ (3 δισεκατομμύρια ευρώ όσον αφορά το σύνολο των μέτρων υποστήριξης από το γαλλικό κράτος υπέρ της FT και 36,7 δισεκατομμύρια ευρώ όσον αφορά τη συμμετοχή του κράτους στην αναδιάρθρωση κεφαλαίων της FT) χωρίς να αναφερθεί η σημαντική ελευθερία δράσης που δόθηκε στην FT λόγω της απομάκρυνσης κάθε οικονομικής ανησυχίας, καθόσον το αδιέξοδο ρευστότητας απομακρύνθηκε σχεδόν κατά 43 δισεκατομμύρια ευρώ.

(85) Συμπληρώνοντας τις παρατηρήσεις της στις 7 Ιανουαρίου 2004, η BT διευκρίνισε επίσης ότι το πλεονέκτημα του οποίου επωφελείται η FT λόγω της αμετάκλητης δέσμευσης υποστήριξης του κράτους θα μπορούσε να υπολογιστεί σε περισσότερα από 30 δισεκατομμύρια ευρώ, ενώ το πλεονέκτημα από τη διεξαγωγή της αναδιάρθρωσης κεφαλαίων θα μπορούσε να υπολογιστεί σε περισσότερα από 50 δισεκατομμύρια ευρώ.

(86) Όσον αφορά την αρχή του ιδιωτικού συνετού επενδυτή, η ΒΤ υποστηρίζει ότι τα μέτρα υποστήριξης δεν είναι σύμφωνα προς αυτή την αρχή για τους ακόλουθους λόγους: α) Απεριόριστη δέσμευση άνευ όρων: Η ΒΤ υπενθυμίζει ότι οι δηλώσεις του κράτους αποτελούν σταθερή και άνευ όρων νομική δέσμευση την οποία ένας επενδυτής δεν θα είχε ποτέ αναλάβει χωρίς να διατυπώσει την παραμικρή επιφύλαξη. Πρόκειται κατ' αυτόν τον τρόπο για μια απεριόριστη εγγύηση που χορηγήθηκε σε μια επιχείρηση εξαιρετικά χρεωμένη και εύθραυστη βραχυπρόθεσμα. Σύμφωνα με την ΒΤ, το εν λόγω μέτρο δεν πληροί τα κριτήρια που αναφέρονται στην ανακοίνωση της Επιτροπής σχετικά με την εφαρμογή των άρθρων 87 και 88 της συνθήκης ΕΚ για τις κρατικές ενισχύσεις υπό μορφή εγγυήσεων (67) (εφεξής «η ανακοίνωση σχετικά με τις κρατικές ενισχύσεις υπό μορφή εγγύησης») καθόσον, συγκεκριμένα, η FT βρισκόταν σε χρηματικές δυσκολίες κατά την χορήγηση της εγγύησης και η εγγύηση αυτή δεν αναφέρεται σε καμία συγκεκριμένη ενέργεια και δεν προβλέπει καμία ανταμοιβή. Η FT επομένως απέκτησε πλεονεκτήματα τα οποία δεν θα είχε ποτέ αποκτήσει υπό κανονικές συνθήκες αγοράς. β) Προϋποθέσεις χορήγησης προκαταβολής μετόχου: Η ΒΤ διατείνεται ότι ο μηχανισμός που υιοθέτησε το κράτος ανταποκρίνεται στο σύνολό του σε μια ανησυχία που εντάσσεται στη δημοσιονομική πολιτική (συγκεκριμένα στο σεβασμό των κριτηρίων του Maastricht), και όχι στη συμπεριφορά του συνετού επενδυτή σε συνθήκες οικονομίας αγοράς. Πράγματι, η πληρωμή του δανείου που υπέγραψε ο ERAP για λογαριασμό του κράτους με σκοπό τη συμμετοχή στην αναδιάρθρωση κεφαλαίων δεν εξασφαλίζεται. Έτσι ο τρόπος εξόφλησης που μελετάται κατά πρώτον συνδέεται με την εκχώρηση τίτλων, πράγμα το οποίο αποτελεί δυνητικό κέρδος και δεν θα μπορούσε γι'αυτό το λόγο να δώσει στην εν λόγω επένδυση χαρακτήρα «συνετής πράξης». Η BT ισχυρίζεται ότι η εγγύηση που χορηγήθηκε από το γαλλικό κράτος στον ERAP ύψους 10 δισεκατομμυρίων ευρώ επέτρεψε στον ERAP να συγκεντρώσει τα απαραίτητα κεφάλαια για τη χορήγηση του κονδυλίου πίστωσης υπό συμφέρουσες συνθήκες, δηλαδή με επιτόκιο 3,375 %. Οιοσδήποτε συνετός ιδιωτικός επενδυτής θα είχε πραγματοποιήσει μια τέτοια ενέργεια με μεγαλύτερο κόστος για το οποίο θα είχε απαιτήσει ειδικές εγγυήσεις συνδεδεμένες με το ενεργητικό της επιχείρησης. γ) Αναδιάρθρωση κεφαλαίων: Όσον αφορά την ουσία της δέσμευσης εκ μέρους των γαλλικών αρχών να αναδιαρθρώσουν τα κεφάλαια της FT και την ίδια την αναδιάρθρωση κεφαλαίων, η ΒΤ ισχυρίζεται ότι η αρχή του συνετού ιδιωτικού επενδυτή δεν τηρήθηκε στη συγκεκριμένη περίπτωση καθόσον το κράτος δεσμεύθηκε να συμμετάσχει στην αναδιάρθρωση κεφαλαίου της FT στις 12 Ιουλίου 2002, δηλαδή πριν από τη σύσταση του σχεδίου Ambition 2005, χωρίς να γνωρίζει την ακριβή οικονομική κατάσταση της FT, η οποία ήταν υποβαθμισμένη σε μεγάλο βαθμό, και χωρίς την από κοινού συμμετοχή ιδιωτικών επενδυτών. Ως προς αυτό η BT υπογραμμίζει τα ακόλουθα σημεία: — Οικονομική κατάσταση της επιχείρησης: Η BT υπογραμμίζει ότι η οικονομική υγεία της ιστορικής επιχείρησης κατά τη στιγμή της λήψης της απόφασης επένδυσης της απαγόρευε την προσφυγή σε ιδιωτικούς επενδυτές χωρίς την υποστήριξη του κράτους (70 δισεκατομμύρια ευρώ ζημίες, ίδια κεφάλαια αρνητικά κατά 8 δισεκατομμύρια ευρώ, ληξιπρόθεσμα χρέη ύψους 50 δισεκατομμυρίων ευρώ για τα τρία προσεχή έτη). Επιπλέον, το σχέδιο που παρουσίασε ο κ. Bon εκείνη την εποχή δεν φαινόταν κατάλληλο σύμφωνα με τις συνθήκες της αγοράς και στη συνέχεια είχε λάβει χώρα η μείωση της βαθμολογίας της FT από τους εταιρείες αξιολόγησης. Η BT διευκρινίζει ότι αυτή η κατάσταση αντικατοπτριζόταν στη δήλωση του Thierry Breton ενώπιον της οικονομικής επιτροπής της Γερουσίας (68). — Απόδοση του εγχειρήματος: Η BT σημειώνει ότι η περίοδος για τον υπολογισμό της απόδοσης της επένδυσης αρχίζει το ενωρίτερο στις 12 Ιουλίου 2002, ημερομηνία της πρώτης δήλωσης του κράτους η οποία είχε ως αποτέλεσμα τη νομική δέσμευση αυτού έναντι της FT καθώς και των πιστωτών της, και έληξε το αργότερο στις 4 και 5 Δεκεμβρίου 2002, ημερομηνίες κατά τις οποίες δημοσιεύθηκε το σχέδιο Ambition 2005 και άνοιξε το κονδύλιο πίστωσης των 9 δισεκατομμυρίων ευρώ. Η ΒΤ ισχυρίζεται ότι η λογική απόδοση που ένας συνετός ιδιωτικός επενδυτής θα δικαιούταν να αναμένει σε μια τέτοια υποθετική περίπτωση δεν μπορεί να υπολογιστεί με αξιόπιστο τρόπο. Έτσι, η αναδιάρθρωση κεφαλαίων της FT δεν μπορεί να συγκριθεί με καμία άλλη οικονομική ενέργεια λαμβανομένης υπόψη της εμβέλειας της κρίσης ρευστότητας την οποία διένυε η επιχείρηση. Εκ του γεγονότος αυτού, το κράτος δεν μπόρεσε να εκτιμήσει τον κίνδυνο που διέτρεχε προβαίνοντας σε έναν υπολογισμό πιθανοτήτων και βρέθηκε αντιμέτωπο με μια ριζική αβεβαιότητα (δηλαδή έναν κίνδυνο μη δυνάμενο να πιθανολογηθεί) όταν αποφάσισε να εγγυηθεί για την FT: έτσι, τόσο το επίπεδο κινδύνου όσο και η αποδοτικότητα δεν ήσαν ποσοτικώς προσδιορίσιμα. Η ΒΤ διευκρινίζει ότι οπωσδήποτε η επένδυση δεν θα μπορούσε να χαρακτηριστεί λογική. Ιδιαίτερα, μια προβολή στην χρηματιστηριακή αποτίμηση της FT και στην επενδυτική απόδοση που θα αναμενόταν από έναν ιδιωτικό επενδυτή δείχνει ότι η επένδυση δεν είναι λογική. Σύμφωνα με τη μέθοδο που χρησιμοποιεί η Επιτροπή για να υπολογίσει το συνετό χαρακτήρα μιας επένδυσης, η επενδυτική απόδοση την οποία θα είχε απαιτήσει ένας συνετός επενδυτής, λαμβανομένων υπόψη ιδιαίτερα των κινδύνων που έχουν σχέση με αυτό το εγχείρημα, θα μπορούσε να εκτιμηθεί τουλάχιστον σε 30 έως 40 %. Αυτό το ποσοστό είναι το ελάχιστο που είχε απαιτηθεί από την Επιτροπή στις υποθέσεις Alitalia (69) και Iberia (70). Όμως, σύμφωνα με τις μεθόδους που χρησιμοποίησε η BT, δηλαδή EPS (Αξία επιχείρησης ή τιμή στόχος αναλυτών για 12 μήνες), η επενδυτική απόδοση του εν λόγω εγχειρήματος δεν θα ήταν παρά 16 %. Εξάλλου, το κράτος δεν μπορεί να υπολογίσει σε μια ανταμοιβή υπό μορφή μερισμάτων καθόσον η FT ανήγγειλε ότι δεν θα διένειμε. Γενικά, η BT διευκρινίζει ότι δεν αρμόζει να γίνει εκ των υστέρων ανάλυση των θετικών αποτελεσμάτων της FT στην εκτίμηση της αρχής του συνετού επενδυτή. Έτσι, ένας ιδιωτικός επενδυτής δεν θα είχε ποτέ δεσμευθεί οικονομικά χωρίς να διατυπώσει την παραμικρή επιφύλαξη ενώ το συνολικό ποσό των χρεών του ομίλου FT δεν είχε καθοριστεί. Η ΒΤ προσθέτει σχετικά ότι σύμφωνα με τη νομολογία του Δικαστηρίου των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, δεν μπορεί να υποστηριχθεί ότι οι δεσμεύσεις που έλαβε το κράτος έναντι της FT αντικατοπτρίζουν συμπεριφορά συνετού επενδυτή για το μόνο λόγο ότι η FT είχε καταστεί αποδοτική επιχείρηση. — Διαφορά κατάστασης μεταξύ ιδιωτικού επενδυτή και κράτους: Η ΒT ισχυρίζεται ότι λαμβανομένης υπόψη της κατάστασης παρατεταμένης κρίσης της παγκόσμιας οικονομίας και ειδικότερα του τομέα των τηλεπικοινωνιών, που βρίσκεται σε μεταβατική φάση, και δεδομένης της σημασίας του διακυβευόμενου ποσού, κανένας ιδιωτικός επενδυτής δεν θα είχε σκεφθεί μια αύξηση κεφαλαίου κατ' αυτό το ποσό και χωρίς όρους και ότι μόνον ένα κράτος με το κύρος της Γαλλίας θα μπορούσε να αναλάβει μια τέτοια αβεβαιότητα. Η ΒΤ υπογράμμισε κατ' αυτόν τον τρόπο ότι η χρηματοδότηση της ενίσχυσης των ιδίων κεφαλαίων, που εξασφαλίστηκε κατά 100 % από το χρέος χωρίς κανένα ίδιο κεφάλαιο, θα είχε επηρεάσει τη βαθμολογία κάθε ιδιωτικού επενδυτή ο οποίος θα είχε ενεργήσει με τον τρόπο αυτό, ενώ αντίθετα ένα κράτος μπορεί να τιμωρηθεί μόνον από τους ψηφοφόρους, οι οποίοι δεν έχουν τους ίδιους στόχους. Οι δανειστές και οι μέτοχοι του ιδιωτικού επενδυτή θα είχαν ζητήσει να ασφαλιστεί η εν λόγω επένδυση με ένα επιχειρηματικό σχέδιο το οποίο να περιέχει συγκεκριμένες δεσμεύσεις μεταξύ των οποίων εκχώρηση ενεργητικού. Η ΒΤ καταλήγει ότι οπωσδήποτε ένας συνετός επενδυτής του οποίου οι οικονομικές δυνατότητες θα ήσαν συγκρίσιμες με εκείνες του γαλλικού κράτους και ο οποίος θα παρείχε μια τέτοια εγγύηση, δεν θα είχε ενσπείρει πολλή εμπιστοσύνη στις αγορές και ότι είναι σαφές ότι μόνον λόγω του χαρακτηρισμού του χρέους ως «δημόσιου χρέους» ο οποίος καλύπτει τις δεσμεύσεις του κράτους αποκαταστάθηκε η εμπιστοσύνη. — Κριτήριο συνακολουθίας: Η ΒT υσχυρίζεται ότι η αρχή της συνακολουθίας δεν τηρήθηκε. Πράγματι, η ημερομηνία λήψης της απόφασης επένδυσης εκ μέρους των γαλλικών αρχών ανέρχεται στις 12 Ιουλίου 2002 και οι οικονομικές δυσκολίες της επιχείρησης, εκείνη την ημερομηνία, επιτρέπουν μόνες τους να θεωρηθεί ότι η αναδιάρθρωση κεφαλαίων αποτελεί κρατική ενίσχυση, καθόσον το κράτος έλαβε την απόφαση να επενδύσει χωρίς να γνωρίζει την ακριβή οικονομική και χρηματοδοτική κατάσταση της FT και πριν από την κατάρτιση του σχεδίου χρηματοδότησης. Η ΒΤ ισχυρίζεται ότι η συμμετοχή των ιδιωτικών επενδυτών δεν ήταν ούτε βέβαιη ούτε σημαντική όταν ανήγγειλε η κυβέρνηση τη συμμετοχή της στην αύξηση κεφαλαίου και τα ίδια θα ίσχυαν εάν η ημερομηνία λήψης της απόφασης επένδυσης είχε αναβληθεί για τις 5 Δεκεμβρίου. Σύμφωνα με τη νομολογία του Δικαστηρίου, όταν οι επενδυτές δεν είναι διατεθειμένοι να παρέμβουν παρά μόνον αφού οι κρατικές αρχές αποφάσισαν να χορηγήσουν ενίσχυση, το γεγονός ότι αυτοί οι ιδιωτικοί επενδυτές είναι στη συνέχεια διατεθειμένοι να παρέμβουν ταυτόχρονα δεν είναι πλέον σημαντικό. Μια τέτοια παρέμβαση είναι η συνέπεια της υποστήριξης που παρέσχε το κράτος και όχι το αποτέλεσμα μιας απόφασης ενός ιδιωτικού επενδυτή. Κατ' αυτόν τον τρόπο, στη συγκεκριμένη περίπτωση, το γεγονός ότι ένα τραπεζικό ίδρυμα δεσμεύθηκε να εγγυηθεί την καλή λήξη του εγχειρήματος δεν μπορεί να θεωρηθεί ως απόδειξη ότι τηρήθηκε η αρχή της συνακολουθίας. Η απόφαση επένδυσης εκ μέρους των γαλλικών αρχών είναι σταθερή και άνευ όρων ενώ εκείνη των ιδιωτικών επενδυτών δεν είναι και οι ιδιωτικοί επενδυτές πρόσφεραν τη συμβολή τους μόνον αφού έλαβαν, επανειλημμένα και με βεβαιότητα, τη διαβεβαίωση ότι το κράτος θα συμμετείχε το ίδιο επίσης στο εγχείρημα και κυρίως ότι θα ελάμβανε κάθε μέτρο που να επιτρέπει στην FT να αποφεύγει κάθε πρόβλημα χρηματοδότησης. Όπως και αν έχει η υπόθεση, η ΒΤ ισχυρίζεται ότι σύμφωνα με τη νομολογία της απόφασης Seleco που αναφέρεται στην αιτιολογική σκέψη 80, μια σημαντική συμμετοχή εκ μέρους ιδιωτικών επενδυτών δεν αρκεί αφεαυτής για να αποκλείσει κάθε στοιχείο ενίσχυσης. Η ΒΤ υποστηρίζει επίσης ότι η επένδυση του κράτους είναι ανώτερη από το ποσό της συμμετοχής του στο κεφάλαιο της FT. Η BT τέλος ισχυρίζεται ότι το πολύ υψηλό ποσό των τραπεζικών προμηθειών επιτρέπει, πριν από την έκπτωση, να μειωθεί η τιμή του κόστους εγγραφής των μετοχών.

(87) Όσον αφορά τον επηρεασμό του ανταγωνισμού, η ΒΤ ισχυρίζεται συγκεκριμένα ότι τα εν λόγω μέτρα είχαν ως αποτέλεσμα να επηρεάσουν τον ανταγωνισμό στην αγορά της κινητής τηλεφωνίας. Στην ουσία, η ΒΤ αναφέρεται στο γεγονός ότι η προέλευση του εύρους του χρέους της FT είναι η ανάπτυξη των δραστηριοτήτων κινητής τηλεφωνίας. Κατ' αυτόν τον τρόπο, η Orange δεν αντέχει το βάρος του χρέους που έχει σχέση με τις εξαγορές της, χρέος το οποίο έχει αναλάβει εξ ολοκλήρου η μητρική εταιρεία. Προικισμένη με μέσα για την αντιμετώπιση του χρέους της χάρη στα εν λόγω μέτρα, η FT επιτρέπει στην Orange να αντιμετωπίζει και να αναπτύσσει τη θέση της στις αγορές κινητής τηλεφωνίας. Η ΒΤ υπενθυμίζει ότι η Orange βρίσκεται σε κυρίαρχη θέση στη γαλλική αγορά κινητής τηλεφωνίας με ένα μερίδιο του εγκατεστημένου δικτύου ύψους 49,8 %. Η BT διευκρινίζει στις παρατηρήσεις της της 11ης Απριλίου 2003 ότι η προέλευση της διάρθρωσης της αγοράς των κινητών τηλεπικοινωνιών στη Γαλλία προκύπτει από μια καπιταλιστική στρατηγική επένδυσης που διεξήγαγε η Orange (συγκεκριμένα μια επιθετική εμπορική στρατηγική) σε βάρος της λειτουργικής της αποδοτικότητας, χάρη στην υποστήριξη που της χορηγείται από το κράτος μέσω της FT, κυρίως με τις ενισχύσεις που αποτελούν αντικείμενο της παρούσας υπόθεσης. Η ΒΤ υπογραμμίζει επίσης ότι τα εν λόγω μέτρα επηρεάζουν τον ανταγωνισμό στο σύνολο της αγοράς των τηλεπικοινωνιών και αποθαρρύνουν τους αλλοδαπούς επιχειρηματίες να έλθουν να προτείνουν τις υπηρεσίες τους στη Γαλλία. Η Γαλλία είναι κατ' αυτόν τον τρόπο η μόνη ευρωπαϊκή χώρα στην οποία καμία «ξένη» εταιρεία κινητής τηλεφωνίας δεν μπόρεσε να εγκατασταθεί.

(88) Όσον αφορά τη συμβατότητα αυτών των μέτρων κατά την έννοια των κατευθυντήριων γραμμών, η ΒΤ ισχυρίζεται ότι τα μέτρα υποστήριξης δεν παρουσιάζουν τον εξαιρετικό χαρακτήρα που απαιτείται για να χαρακτηριστεί μια ενίσχυση ως ενίσχυση διάσωσης σύμφωνα με τις κατευθυντήριες γραμμές. Η ΒΤ αναφέρεται στο γεγονός ότι το σχέδιο Ambition 2005 δεν ικανοποιεί τις ελάχιστες απαιτήσεις που απαιτούνται από τις κατευθυντήριες γραμμές. Περιέχει μέτρα που δεν εμπίπτουν στην έννοια της διάσωσης, όπως η προσφυγή στην αγορά ομολογιών ή η μελετώμενη αναδιάρθρωση κεφαλαίων. Η ΒΤ διευκρινίζει κυρίως ότι το ποσό της αναδιάρθρωσης κεφαλαίων φαίνεται υπερβολικό για να καλύψει απλώς τις ανάγκες εκμετάλλευσης της FT βραχυπρόθεσμα, αποκλειόμενης της αποπληρωμής των πιστώσεων που έχουν χορηγηθεί με την ευκαιρία της ανάπτυξής της. Η ΒΤ ισχυρίζεται επίσης ότι το σχέδιο Ambition 2005 δεν είναι σχέδιο αναδιάρθρωσης τέτοιας φύσης ώστε να τροποποιήσει τη διάρθρωση της FT με σκοπό τη βελτίωση της αποδοτικότητάς της, αλλά περιορίζεται να αυξήσει τη ρευστότητα της επιχείρησης με σκοπό την άμβλυνση των σημερινών δυσκολιών της. Η ΒΤ επιμένει επίσης στο γεγονός ότι τα εν λόγω μέτρα φαίνονται ασθενή σε σύγκριση με εκείνα που ελήφθησαν από τους ανταγωνιστές της εν λόγω επιχείρησης, κυρίως την KPN, την Deutsche Telekom ή την British Telecom, τόσο σε επίπεδο εκχωρήσεων ενεργητικού όσο και σε επίπεδο κοινωνικών μέτρων.

(89) Εξάλλου, το σχέδιο αναδιάρθρωσης δεν περιέχει ουσιαστικά ανταλλάγματα τα οποία να επιτρέπουν την πρόληψη των μη αναγκαίων στρεβλώσεων ανταγωνισμού έτσι ώστε να αντισταθμιστεί η ενίσχυση που χορηγείται από το κράτος. Η ΒΤ υπογραμμίζει κυρίως την απουσία εκχώρησης ενεργητικού μεγάλης αξίας και στρατηγικής σημασίας. Έτσι, οι εκχωρήσεις που μελετώνται από την FT περιορίζονται σε μη στρατηγικό ενεργητικό και σε πολύ χαμηλό ποσό (3,5 δισεκατομμύρια ευρώ σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της FT).

(90) Επικουρικά, η ΒΤ υποστηρίζει ότι πρέπει να ληφθούν αντισταθμιστικά μέτρα υπέρ των ανταγωνιστών της εν λόγω επιχείρησης στην αγορά κινητών τηλεπικοινωνιών και ιδιαίτερα προς όφελος του τελευταίου εισερχομένου του οποίου η παρουσία είναι η προϋπόθεση της ύπαρξης πραγματικού ανταγωνισμού στη γαλλική αγορά. Η ΒΤ προτείνει κυρίως ως αντισταθμιστικά μέτρα κατά την έννοια των κατευθυντήριων γραμμών να απαγορευθεί στην Orange να προτείνει τιμές κατώτερες από εκείνες των ανταγωνιστών της για τις προσφορές αντίστοιχων υπηρεσιών και αυτό επί πέντε έτη και να επιβληθεί αυτοπεριορισμός των μηνιαίων μεριδίων αγοράς της Orange σε 33 % μέχρις ότου το καθαρό μερίδιο αγοράς της Orange να περιοριστεί στο 40 %. Η BT προτείνει επίσης τον περιορισμό της διάρκειας των δεσμεύσεων που έχουν αναλάβει οι καταναλωτές έναντι της Orange σε 12 μήνες (αγορά και ανανέωση), το πάγωμα της εξάπλωσης του δικτύου GSM και GPRS της Orange έτσι ώστε να αποκατασταθεί η ισορροπία του ανταγωνισμού, την υποχρέωση εκχώρησης στρατηγικού ενεργητικού και την υποχρέωση περιορισμού των ενεργειών μάρκετινγκ.

(91) Στις παρατηρήσεις της της 26ης Μαΐου 2004, η BT προέβη κυρίως σε μια οικονομική ανάλυση η οποία διευκρινίζει ότι λαμβανομένης υπόψη της ειδικής στάσης των κρατών (που μεταβάλλεται ανάλογα με την αξιοπιστία τους), η υποστήριξη του κράτους έχει, ουσιαστικά, διαφορετική εμβέλεια από εκείνη ενός πλειψηφικού μετόχου. Η ανάλυση υπογραμμίζει επίσης ότι η κρατική παρέμβαση εντάσσεται σε μία μακρά παράδοση και ότι αυτή η παρέμβαση κρίνεται βάσει μιας ήδη καθιερωμένης υπόληψης. Σύμφωνα με την ΒΤ είναι έκδηλο ότι το κράτος, υποστηρίζοντας την FT, δεσμεύει την υπόληψή του, και επομένως την ικανότητά του να παρέμβει εκ νέου υπέρ άλλων γαλλικών επιχειρήσεων. Η ανάλυση υπογραμμίζει επίσης ότι το θέμα της αξιοπιστίας του γαλλικού κράτους πρέπει να συσχετισθεί με τη γαλλική ιδιαιτερότητα όσον αφορά την ιδιωτικοποίηση. Τυχόν μη υποστήριξη θα είχε στερήσει το κράτος από την ικανότητα να δράσει εκ των υστέρων, πράγμα το οποίο συνέβη γρήγορα όσον αφορά την Alstom.

(92) Η BT προέβη επίσης σε μια ανάλυση σχετικά με το θέμα εάν οι δηλώσεις του κράτους είχαν αναγκαστική ισχύ σύμφωνα με το δίκαιο της Πολιτείας της Νέας Υόρκης, πολιτεία στην οποία η επιχείρηση είναι επίσης εισηγμένη στο χρηματιστήριο. Σύμφωνα με αυτή την ανάλυση, είναι πιθανόν τέτοιες δηλώσεις να θεωρηθούν ως δεσμευτικές είτε ως μονομερής σύμβαση είτε δυνάμει της αρχής του estoppel (αποστέρηση της δυνατότητας κάποιου να αρνηθεί γεγονότα ή πράγματα που προηγούμενες πράξεις του τα επιβεβαιώνουν).

(93) Η BT υπέβαλε επίσης μια μελέτη σχετικά με το εάν τέτοιες δηλώσεις της αγγλικής κυβέρνησης θα είχαν αναγκαστικό χαρακτήρα στο αγγλικό δίκαιο. Το συμπέρασμα αυτής της μελέτης είναι ότι τέτοιες δηλώσεις θα ήταν αναγκαστικές ή θα επέβαλαν στο κράτος την υποχρέωση να αιτιολογήσει τυχόν αλλαγή θέσης.

4.6. Παρατηρήσεις της Cable & Wireless

(94) Η Cable & Wireless παρατήρησε ότι τα εν λόγω μέτρα αποτελούν κρατική ενίσχυση. Η εμπιστοσύνη της αγοράς μετά την αναγγελία της χορήγησης της προκαταβολής μετόχου από τις γαλλικές αρχές άρκεσε για την χορήγηση ενός πλεονεκτήματος για την FT. Καθόσον ένα ιδιωτικός συνετός επενδυτής δεν θα είχε λάβει την απόφαση να αναδιαρθρώσει τα κεφάλαια μιας επιχείρησης όπως η FT, η οποία ήταν σαφώς ανεπαρκής πριν από την έκδοση του σχεδίου Ambition 2005, η FT επωφελήθηκε από πλεονέκτημα το οποίο δεν θα είχε αποκτήσει υπό κανονικές συνθήκες αγοράς. Η Cable & Wireless ισχυρίζεται επίσης ότι θα αποτελούσε επικίνδυνο προηγούμενο το να αφεθεί μια κυβέρνηση να εγγυηθεί για κάθε οικονομικό πρόβλημα των δημοσίων επιχειρήσεων και επισήμανε την αρνητική δυναμική που θα προέκυπτε για τον ανταγωνισμό. Η Cable & Wireless πρόσθεσε άλλωστε ότι αυτά τα μέτρα δεν μπορούν να θεωρηθούν συμβατά κατά την έννοια των κατευθυντήριων γραμμών. Δεδομένου ότι η επιχείρηση δεν ευρίσκεται σε οικονομική δυσκολία, οι κατευθυντήριες γραμμές δεν είναι εφαρμόσιμες.

4.7. Παρατηρήσεις της AFORS Télécom

(95) Η AFORS Télécom (Association française des Opérateurs de Réseaux et Services de Télécommunications) παρατήρησε ότι τα εν λόγω μέτρα αποτελούν κρατική ενίσχυση και, πιο συγκεκριμένα, ισχυρίστηκε τα εξής:

(96) Από μια σειρά προοδευτικών αποφάσεων στη διάρκεια του 2002 — μεταξύ των οποίων το δικαίωμα επιλογής του κράτους για την πληρωμή των μερισμάτων 2002 σε μετοχές και όχι σε μετρητά — μέχρι το άνοιγμα ενός κονδυλίου πίστωσης 9 δισεκατομμυρίων ευρώ που τέθηκε στη διάθεση της FT, μέσω του ERAP, οι γαλλικές αρχές αποκατέστησαν την εμπιστοσύνη των επενδυτών συγκεκριμενοποιώντας την υποστήριξή τους. Η AFORS Télécom ισχυρίζεται επίσης ότι, ακόμη και αν υποτεθεί ότι το κονδύλιο πίστωσης που άνοιξε ο ERAP δεν θα χρησιμοποιηθεί ποτέ από την FT, συμβολίζει την εγγύηση μιας κρατικής υποστήριξης και κινητοποιεί προς το σκοπό αυτό κρατικούς πόρους κατά την έννοια του άρθρου 87, παράγραφος 1, της συνθήκης.

(97) Οι προϋποθέσεις χορήγησης του κονδυλίου πίστωσης και οι συνθήκες πληρωμής του δεν πληρούν τα κριτήρια της αρχής του συνετού ιδιωτικού επενδυτή. Η AFORS Télécom ισχυρίζεται ότι οι χρηματοδοτικές περιπέτειες της FT από το 2000 δεν θα μπορούσαν να λάβουν χώρα παρουσία ενός συνετού επενδυτή. Κατ' αυτόν τον τρόπο το κράτος δεν ανέλαβε το ρόλο του ως «φύλακα» και επέτρεψε στην FT να αυξήσει το χρέος της σε διαστάσεις που δεν μπορούν να εξισορροπηθούν. Η AFORS Télécom παρατηρεί ότι η στρατηγική αγορών που εφάρμοσε η FT διεξάχθηκε χωρίς να μετρηθούν οι εγγενείς κίνδυνοι καθόσον το κράτος ως μέτοχος εξασφάλιζε στην FT την υποστήριξή του απέναντι σε κάθε προοπτική πτώχευσης.

(98) Η υποστήριξη του κράτους είχε ως αποτέλεσμα να αποφευχθεί κάθε επιπλέον μείωση της βαθμολογίας της FT από τις εταιρείες αξιολόγησης, πράγμα το οποίο επέτρεψε την επιτάχυνση της επιστροφής της FT στην αγορά και την αναχρηματοδότηση του χρέους της κάτω από λιγότερο επαχθείς χρηματοδοτικές προϋποθέσεις. Η FT επωφελήθηκε από ένα πλεονέκτημα το οποίο η AFORS Télécom υπολογίζει σε 1,5 δισεκατομμύρια ευρώ (71). Κατ' αυτόν τον τρόπο η αξιοπιστία του γαλλικού κράτους, που συνοδεύεται από μια εξαιρετική ποιότητα υπογραφής, και όχι η αξιοπιστία του σχεδίου αναδιάρθρωσης, είναι εκείνη που καθόρισε τις συνθήκες επιστροφής της FT στις χρηματαγορές. Εξάλλου, η υποστήριξη του κράτους είχε το πλεονέκτημα να αποφύγει η FT να τροποποιήσει τη στρατηγική περίμετρό της.

(99) Το σχέδιο Ambition 2005 αποτελείται από προσανατολισμούς και όχι από δεσμεύσεις σαφώς καθορισμένες, δεσμευτικές και αμετάκλητες και δεν θα μπορούσε να συγκριθεί με τη διαδικασία αναδιάρθρωσης που εφαρμόζεται στην Ευρώπη, κυρίως από την British Telecom.

(100) Τα πλεονεκτήματα που άντλησε η FT παρατείνουν τις στρεβλώσεις ανταγωνισμού που είναι επιζήμιες για τα μέλη της AFORS Télécom. Σύμφωνα με την ΑFORS Télécom, η ενίσχυση που χορήγησε το γαλλικό κράτος ενισχύει τις πρακτικές κατά του ανταγωνισμού που ήδη υπάρχουν και οι οποίες είναι πολύ επιβλαβείς για τους εναλλακτικούς επιχειρηματίες. Η AFORS Télécom αναφέρει κυρίως την αποκλειστική χρήση του δικτύου διανομής της FT από την Orange και την Wanadoo, τις προσφορές αποδεσμοποίησης από τις οποίες επωφελείται συστηματικά η Wanadoo και η FT, τη θέση μονοπωλίου που κατέχει η FT στην αγορά υπηρεσιών επιμεριζομένων εσόδων (προμήθεια στους καταναλωτές περιεχομένου προστιθεμένης αξίας προσιτού τηλεφωνικώς). Η AFORS Télécom επικαλείται στη συνέχεια τον πραγματικό κίνδυνο παράτασης αυτών των συμπεριφορών που θα επέτρεπε η κρατική ενίσχυση.

(101) Θα έπρεπε να επιβληθούν αντισταθμιστικά μέτρα στην FT που να αποβλέπουν, αφενός, στο να επιτευχθεί μια συμπεριφορά του κράτους ανάλογη με εκείνη μιας επιχείρησης που οφείλει να αποκαταστήσει τις χρηματοδοτικές ικανότητές της χωρίς να επωφελείται από έκτακτη ενίσχυση και, αφετέρου, να αποκατασταθεί ένας δίκαιος ανταγωνισμός. Πρέπει κυρίως (i) να περιοριστούν οι επενδύσεις της FT σε εκείνες μιας χρεωμένης επιχείρησης, δηλαδή για παράδειγμα να περιοριστεί η πολιτική σφαιρικής επένδυσης της FT σε επενδύσεις των οποίων η διάρκεια επενδυτικής απόδοσης είναι κατώτερη των 12 μηνών για τις δραστηριότητες λιανικού εμπορίου· (ii) να καθιερωθούν διαφανείς διαρθρώσεις μεταξύ κάθε δραστηριότητας του ομίλου· και (iii) να εμποδιστεί η χρησιμοποίηση της κρατικής ενίσχυσης για έναν πόλεμο τιμολογίων, για παράδειγμα με τη συστηματική δημοσίευση των λιανικών επί μέτρω προσφορών της.

4.8. Παρατηρήσεις της Cégétel

(102) Η Cégétel διατείνεται ότι υπάρχουν δύο διακεκριμένα μέτρα ενίσχυσης: (i) αφενός, η αναγγελία, από τις γαλλικές αρχές, της χορήγησης μιας εισφοράς κεφαλαίου υπέρ της FT και (ii) αφετέρου, η συμμετοχή του κράτους στην αναδιάρθρωση κεφαλαίων της FT.

(103) Όσον αφορά το πρώτο μέτρο, η Cégétel επιβεβαιώνει προκαταρκτικά ότι η κατάσταση μιας επιχείρησης που έχει ένα ιδιωτικό μέτοχο αναφοράς και εκείνη μιας επιχείρησης που έχει έναν κατά πλειοψηφία κρατικό μέτοχο δεν μπορούν να συγκριθούν. Η Cégétel διευκρίνισε ότι αν μια παρόμοια αναγγελία γινόταν από έναν ιδιωτικό μέτοχο θα είχε γίνει δεκτή με τη μεγαλύτερη επιφύλαξη από τις εταιρείες αξιολόγησης και θα τις είχε ωθήσει να μελετήσουν προσεκτικά τις λεπτομέρειες αναχρηματοδότησης από τον εν λόγω μέτοχο του κονδυλίου πίστωσης που θα είχε καθοριστεί κατ' αυτόν τον τρόπο. Η Cégétel εξάγει το συμπέρασμα ότι το γεγονός και μόνον της δέσμευσης του κράτους συνεπάγεται σημαντικό πλεονέκτημα έναντι των επενδυτών και εμπόδισε κάθε περαιτέρω μείωση της βαθμολογίας της FT από τις εταιρείες αξιολόγησης ενώ η επιχείρηση αυτή βρισκόταν κατ' αρχήν σε κατάσταση αδιέξοδου. Η Cégétel υποστηρίζει ότι είναι αιτιολογημένο να θεωρήσει η Επιτροπή ότι το γαλλικό κράτος χορήγησε ενίσχυση στην FT πριν ακόμη από την υπογραφή μιας σύμβασης χορήγησης κονδυλίου πίστωσης ύψους 9 δισεκατομμυρίων ευρώ διότι η αναγγελία της υποστήριξης ήταν σημαντική για να καταστεί ανώφελη αυτή η επείγουσα χρηματοδότηση. Κατ' αυτόν τον τρόπο οι δανειστές είχαν τη βεβαιότητα ότι η FT δεν θα μπορούσε ποτέ να παραλείψει τις πληρωμές γιατί το κράτος θα ήταν πάντοτε έτοιμο να της χορηγεί τα απαραίτητα κεφάλαια έτσι ώστε να μπορεί αυτή να εκπληρώνει τις υποχρεώσεις της, πράγμα το οποίο επέτρεψε στην FT να αποκτήσει απευθείας χρηματοδοτήσεις στην αγορά. Η Cégétel καταλήγει στο σημείο αυτό ότι οι κυβερνητικές δηλώσεις διατυπώθηκαν με σκοπό να έχουν οι αγορές τη βεβαιότητα ότι ο δανεισμός χρημάτων στην FT ήταν απολύτως αντίστοιχος με τον δανεισμό χρημάτων απευθείας στο κράτος. Η FT μπόρεσε κατ' αυτόν τον τρόπο να επωφεληθεί από πλεονεκτήματα τα οποία δεν θα είχε αποκτήσει υπό κανονικές συνθήκες αγοράς, κυρίως σε σύγκριση με την κατάσταση της Vivendi Universal. Η προσφυγή στην ομολογιακή αγορά της επέτρεψε να αποφύγει την αποκλειστική προσφυγή σε χρηματοδοτικά ιδρύματα για να αντιμετωπίσει την κρίση της ρευστότητας και να υποστεί όλες τις δυσχέρειες που συνδέονται με αυτό το είδος χρηματοδότησης. Η Cégétel υποστηρίζει ότι οι συνθήκες χορήγησης του κονδυλίου πίστωσης από τις γαλλικές αρχές δεν είναι σύμφωνες με εκείνες που θα χορηγούνταν από έναν συνετό επενδυτή για μια συμμετοχή του. Ειδικότερα, ένας συνετός επενδυτής δεν θα είχε ποτέ δεχθεί την πολιτική της χρηματοδότησης αγορών με χρέωση, πράγμα το οποίο οδήγησε την FT σε κρίσιμη οικονομική κατάσταση έτσι ώστε το κράτος να πρέπει να προβεί σε αναδιάρθρωση κεφαλαίων. Η Cégétel αναφέρεται στην απόφαση Crédit Lyonnais II, στην οποία η Επιτροπή διευκρινίζει ότι τα μέτρα ενίσχυσης δεν θα μπορούσαν να αιτιολογηθούν από παραλείψεις του κράτους μετόχου στη διάρκεια πολυάριθμων ετών (72). Εξάλλου, σύμφωνα με την Cégétel, η επιλογή της μεταφοράς των ενισχύσεων μέσω του ERAP δεν σημαίνει συμπεριφορά συνετού επενδυτή. Ως προς το θέμα αυτό η Cégétel σημειώνει ιδιαίτερα το επιτόκιο που ισχύει για τις αναλήψεις προκαταβολών και την απουσία ασφαλειών και εγγυήσεων. Όσον αφορά τον υπολογισμό της ενίσχυσης σχετικά με την προκαταβολή μετόχου η Cégétel υποστηρίζει ότι το σημείο 3.2 τέταρτο εδάφιο της ανακοίνωσης σχετικά με τις κρατικές ενισχύσεις υπό μορφή εγγυήσεων ισχύει και ότι, λαμβανομένου υπόψη του γεγονότος ότι, χάρη στην υποστήριξη του κράτους, η FT μπόρεσε να δανειστεί 16 δισεκατομμύρια ευρώ για να αντιμετωπίσει τα ληξιπρόθεσμα χρέη της ενώ η οικονομική κατάσταση της FT ήταν καταστροφική, το ποσό της ενίσχυσης αντιστοιχεί στο ποσό που εισπράχθηκε χάρη σ'αυτήν την αναγγελία.

(104) Η Cégétel υποστηρίζει ότι ο ίδιος συλλογισμός έχει εφαρμογή και στην αναδιάρθρωση κεφαλαίων, την οποία θεωρεί, από οικονομική άποψη, ως αύξηση κατά 9,2 δισεκατομμύρια ευρώ των χρεών της FT έναντι του ERAP, ο οποίος επωφελείται από την εγγύηση του κράτους. Η Cégétel υπολογίζει το σύνολο αυτού του ποσού ως ενίσχυση. Επίσης, τονίζει ιδιαίτερα το ποσό της ενίσχυσης που θα αντιστοιχούσε στο κόστος απόλυσης με το οποίο μια επιχείρηση θα επιβαρυνόταν λόγω μείωσης προσωπικού, δηλαδή 1,5 δισεκατομμύρια ευρώ και με το οποίο η εν λόγω επιχείρηση δεν πρόκειται να επιβαρυνθεί λόγω μεταφοράς των υπαλλήλων της FT στη δημόσια διοίκηση, όπως προβλέπεται από το σχέδιο Ambition 2005.

(105) Εξάλλου, η Cégétel υποστηρίζει ότι η FT επωφελείται από επίσημη εγγύηση καθόσον το Αναιρετικό Δικαστήριο (Cour de Cassation) κρίνει ότι οι ιδιωτικές επιχειρήσεις υπό ειδικό νομικό καθεστώς δεν υπόκεινται στις διαδικασίες δικαστικής εκκαθάρισης που ισχύουν (για παράδειγμα η SEITA ή η Air France). Κατ' αυτόν τον τρόπο, σύμφωνα με αυτή τη νομολογία, η FT πρέπει να θεωρείται ότι εξαιρείται του καθεστώτος του κοινού δικαίου. Η Cégétel αναγνωρίζει ότι η FT δεν επωφελείται πλέον από το καθεστώς της ως δημόσιας επιχείρησης βιομηχανικού και εμπορικού χαρακτήρα (EPIC) από το 1996, όμως επισημαίνει ότι στην πραγματικότητα η εγγύηση δεν εξαφανίστηκε καθόσον οι κρατικές αρχές προσπάθησαν, με επανειλημμένες δηλώσεις τους, να πείσουν τις αγορές ότι η FT εξακολουθούσε οπωσδήποτε να υποστηρίζεται από το βασικό μέτοχό της και ότι εφόσον αποβεί απαραίτητο, το κράτος θα βοηθήσει την επιχείρηση να αντιμετωπίσει τα ληξιπρόθεσμα χρέη της (73).

(106) Η Cégétel υποστηρίζει, τέλος, ότι τα μέτρα δεν μπορούν να θεωρηθούν συμβατά κατά την έννοια των κατευθυντήριων γραμμών. Η Cégétel υποστηρίζει ότι σύμφωνα με τις κατευθυντήριες γραμμές, εφόσον το κράτος προβαίνει σε εισφορά κεφαλαίου σε μια επιχείρηση που αντιμετωπίζει δυσχέρειες, «πρέπει να θεωρείται πιθανόν ότι οι χρηματοοικονομικές μεταφορές περιέχουν στοιχεία κρατικής ενίσχυσης» (74). Η Cégétel διευκρινίζει ότι τα αντισταθμιστικά μέτρα που έλαβε η FT δεν θα ήταν δυνατόν να θεωρηθούν επαρκή σύμφωνα με τις κατευθυντήριες γραμμές. Κατ' αυτόν τον τρόπο, το σχέδιο Ambition 2005 δεν περιέχει καμία ειδική πτυχή σχετικά με μεταβίβαση ενεργητικού ή σχετικά με ένα κοινωνικό πρόγραμμα. Επικουρικά, η Cégétel προτείνει κυρίως τα ακόλουθα αντισταθμιστικά μέτρα στην αγορά της σταθερής τηλεφωνίας: (i) την εκ νέου πώληση υπηρεσιών πρόσβασης στον τοπικό βρόχο και των συναφών υπηρεσιών, καθώς και (ii) την ενίσχυση του περιορισμού της FT και των εταιρειών Orange και Wanadoo.

4.9. Παρατηρήσεις της LDCOM (75)

(107) Η LDCOM προσδιορίζει ένα διπλό μηχανισμό ενίσχυσης προς υποστήριξη της FT, συνοδευόμενο από μια υποστήριξη της κινητικότητας του προσωπικού: (i) χορήγηση απεριόριστης εγγύησης· και (ii) χορήγηση κονδυλίου πίστωσης 9 δισεκατομμυρίων ευρώ.

(108) Η χορήγηση της απεριόριστης εγγύησης: η LDCOM βασίζεται στο περιεχόμενο των δηλώσεων των γαλλικών αρχών που δημοσιεύθηκαν από τις 20 Ιουνίου 2002 στον τύπο, σε ανακοινωθέντα τύπου του Υπουργείου Οικονομικών και σε άμεσες ή έμμεσες ανακοινώσεις προς τις εταιρείες αξιολόγησης. Αυτές οι δηλώσεις, οι οποίες έχουν ως σκοπό να καθησυχάσουν τις χρηματαγορές σχετικά με την κατάσταση της FT (76), συνέβαλαν άμεσα στη βελτίωση της βαθμολογίας της FT στις αγορές και της επέτρεψαν να αντιμετωπίσει το αδιέξοδο ρευστότητας το οποίο αντιμετώπιζε η επιχείρηση. Σύμφωνα με την LDCOM η παρέμβαση του κράτους μπορεί να λάβει πλείονες νομικούς χαρακτηρισμούς. Όσον αφορά το γαλλικό δίκαιο, υπενθυμίζει ότι κανένας τύπος δεν απαιτείται για τη δημιουργία μιας έννομης υποχρέωσης και ότι μια προφορική δήλωση μπορεί επομένως, υπό ορισμένες προϋποθέσεις, να αποτελέσει νομική πράξη ιδρυτική δικαιώματος για τον αποδέκτη της. Πράγματι, η αναγκαστική ισχύς της μονομερούς πράξης βασίζεται στη θεωρία της ανάληψης υποχρέωσης με την εκδήλωση μονομερούς βούλησης που αποτελεί πηγή του ενοχικού δικαίου. Αυτή η υποχρέωση γεννάται υπό τη διπλή προϋπόθεση του σταθερού και ακριβούς χαρακτήρα της βούλησης. Η LDCOM επιβεβαιώνει επίσης ότι η ευθύνη του κράτους απορρέει κυρίως, σύμφωνα με το δίκαιο των εταιριών, από την ανάλυση της θεωρίας της προφανούς εντολής και του εκ των πραγμάτων διαχειριστή, κυρίως, όσον αφορά το τελευταίο σημείο, της άμεσης επαφής με τις εταιρείες αξιολόγησης. Όσον αφορά το διεθνές δίκαιο, η συμβατική ευθύνη του κράτους υφίσταται επίσης καθόσον μια μονομερής νομική πράξη έχει αναγκαστική ισχύ εφόσον μπορεί να αποδειχθεί ότι η δήλωση εκφράστηκε δημόσια και με την πρόθεση να δεσμεύσει τον δηλούντα (77). Κατ' αυτόν τον τρόπο μια απλή προφορική και δημόσια δήλωση που γίνεται από ένα κράτος μπορεί επομένως να δημιουργήσει σε βάρος του νομική υποχρέωση. Στη συγκεκριμένη περίπτωση, σύμφωνα με την LDCOM, το περιεχόμενο των δηλώσεων δεσμεύει τις γαλλικές αρχές καθόσον το γράμμα αυτών των δηλώσεων αποτελεί μονομερή σαφή και αμετάκλητη δέσμευση του κράτους να είναι ο δανειστής εσχάτης ανάγκης της FT και να μην την αφήσει στην οικονομική κρίση που γνώρισε στη διάρκεια του θέρους του 2002. Η δέσμευση του κράτους είναι αναγκαστικού χαρακτήρα, καθόσον κάθε παράλειψη έναντι αυτής της δέσμευσης μπορεί να συνεπάγεται τη συμβατική ευθύνη του (τρίτοι θα μπορούσαν να αναγκάσουν το κράτος να εκτελέσει την υποχρέωση που το δεσμεύει).

(109) Η LDCOM επιβεβαίωσε ότι το κράτος έχει επίσης δεσμευθεί με ευθύνη εξ αδικοπραξίας και συγκεκριμένα σύμφωνα με το δίκαιο των εταιρειών. Κατ' αυτόν τον τρόπο, μια εταιρεία η οποία δημιουργεί την εντύπωση ότι αναλαμβάνει τα χρέη μιας άλλης εταιρείας δημιουργεί εις βάρος της απαίτηση την οποία μπορούν να εγείρουν τρίτοι. Επομένως, σύμφωνα με την LDCOM, το κράτος με τις δηλώσεις του δημιούργησε στους τρίτους την πεποίθηση ότι αναλάμβανε το χρέος της FT που καθίστατο ληξιπρόθεσμο. Πιο συγκεκριμένα, η LDCOM υποστηρίζει ότι οι δηλώσεις του κράτους σύμφωνα με τις οποίες αυτό «θα συμβάλει [θα συνέβαλε] όσο το αφορά, στην πολύ ουσιαστική ενίσχυση των ιδίων κεφαλαίων της επιχείρησης (78)» δημιουργούν σε βάρος του υποχρέωση που συνεπάγεται αφ' εαυτής τη νομική και οικονομική ευθύνη του (79). Σύμφωνα με τη θεωρία του δικαίου: «εάν το κράτος δεν σεβαστεί την υποχρέωση που ανέλαβε κατ' αυτόν τον τρόπο, η ευθύνη του αναλαμβάνεται αδιαμφισβήτητα ενώπιον των διοικητικών δικαστηρίων, που είναι αρμόδια για την εκδίκαση διαφορών που προκύπτουν λόγω αθέτησης υποσχέσεων του κράτους» (80). Εξάλλου, η LDCOM διευκρίνισε ότι το άρθρο L465-1, τρίτο εδάφιο, του νομισματικού και οικονομικού κώδικα καταδικάζει τα πρόσωπα τα οποία στρεβλώνουν τον ομαλό ρυθμό της λειτουργίας των αγορών με παράνομες ενέργειες οι οποίες επηρεάζουν την εξέλιξη των τιμών του χρηματιστηρίου. Κατά συνέπεια, σύμφωνα με την LDCOM, η επίπτωση αυτού του χαρακτηρισμού δείχνει σαφώς ότι το κράτος δεν προτίθεται ουδόλως να προβεί σε αναγγελία μελλοντικών υποθετικών γεγονότων αλλά ότι ανήγγειλε πραγματικά την μελλοντική τακτική του.

(110) Σύμφωνα με την LDCOM, η κοινοτική νομολογία επιβεβαιώνει επίσης ότι κάθε άρθρο του τύπου, το οποίο προέρχεται από την συγκεκριμένη ενδιαφερόμενη επιχείρηση ή την κυβέρνηση, και το οποίο αφορά δέσμευση άνευ όρων αποδεικνύει απαραίτητα τη διάθεση κρατικών πόρων (81). Όμως, στη συγκεκριμένη περίπτωση οι δηλώσεις προέρχονται απευθείας από την κυβέρνηση και έχουν χαρακτήρα άνευ όρων.

(111) Από τα παραπάνω προκύπτει ότι οι νομικά και οικονομικά δεσμευτικές δηλώσεις περί υποστήριξης εκ μέρους των γαλλικών αρχών που έγιναν ήδη από τις 2 Ιουνίου 2002 έχουν σχέση με μία εγγύηση της οποίας αντικείμενο είναι η μη πτώχευση της FT και η επιβίωσή της στην υφιστάμενη περίμετρο δραστηριοτήτων της. Πρόκειται, σύμφωνα με την LDCOM, για απεριόριστη εγγύηση. Η LDCOM διευκρινίζει ότι δεν πρόκειται απλώς για τη διάθεση ενός κονδυλίου πίστωσης και για το ποσό που χορηγήθηκε με αυτόν τον τρόπο, αλλά σαφώς για την ίδια την αναγγελία αυτής της διάθεσης πίστωσης η οποία αποτελεί ενίσχυση. Σύμφωνα με την ανακοίνωση σχετικά με τις κρατικές ενισχύσεις υπό μορφή εγγυήσεων, πληρούται το κριτήριο σχετικά με τους κρατικούς πόρους, είτε γίνει χρήση της εγγύησης είτε όχι. Δεδομένου ότι τα εν λόγω μέτρα δεν πληρούν τα κριτήρια της εν λόγω ανακοίνωσης, για το λόγο ότι η FT δεν μπορούσε τότε να βρει τα απαραίτητα κεφάλαια στις χρηματαγορές, η LDCOM παρατηρεί ότι τα εν λόγω μέτρα αποτελούν ενίσχυση. Η LDCOM υποστήριξε επίσης ότι «λαμβανομένων υπόψη των διακυβευομένων ποσών, μόνον το κράτος θα ήταν σε θέση να παράσχει μία τέτοια εγγύηση, καθόσον κανένας συνετός επενδυτής δεν θα μπορούσε να εξασφαλίσει την αξιοπιστία της “εξυγίανσης” της FT απέναντι στις αγορές» (82). Τέλος, η LDCOM υπογραμμίζει ότι κάθε ανάλυση αντίθετου περιεχομένου θα είχε βαριές συνέπειες καθόσον όχι μόνο θα ήταν αντίθετη προς τις αρχές του εσωτερικού θετικού δικαίου αλλά θα άνοιγε εξάλλου τη δυνατότητα για τα κράτη μέλη να υποστηρίζουν ατιμωρητί τις εταιρείες στις οποίες είναι μέτοχοι (83).

(112) Το αποτέλεσμα αυτής της απεριόριστης εγγύησης συνεπάγεται σαφώς επιπτώσεις στην αγορά και η αντίδραση της αγοράς ανταποκρίνεται στην αξία την οποία αποδίδουν οι επενδυτές πραγματικά σ'αυτήν την εγγύηση. Έτσι, η χρηματιστηριακή τιμή της μετοχής της FT αυξήθηκε ήδη από τον Ιούλιο του 2002, συνεπιφέροντας μία αύξηση της χρηματιστηριακής αξίας της εταιρείας. Η LDCOM υποστηρίζει ότι η «ανατίμηση» που δημιουργήθηκε με αυτόν τον τρόπο με την αναγγελία του κράτους αντιπροσωπεύει 5,9 δισεκατομμύρια ευρώ. Επίσης, τα περιθώρια (84) της FT άρχισαν να βελτιώνονται ήδη από τον Ιούλιο του 2002, μειώνοντας έτσι το οικονομικό άχθος της επιχείρησης και επιτρέποντας την ανασύσταση της χρηματικής ικανότητάς της. Αυτή η διαφορά περιθωρίων επιτρέπει να αξιολογηθεί συγκεκριμένα το οικονομικό βάρος της αναγγελίας του κράτους. Αυτή η διαφορά πρέπει άλλωστε να συσχετισθεί με το σύνολο του χρέους της FT που χρηματοδοτείται μέσω ομολογιακών δανείων. Η διαφορά περιθωρίων, σύμφωνα με την υπόψη περίπτωση, ποικίλλει από 2 έως 3 %, δηλαδή αντιπροσωπεύει ετήσια οικονομία από 1,37 δισεκατομμύρια ευρώ έως 2,05 δισεκατομμύρια ευρώ. Εάν υποτεθεί ότι η FT θα διατηρήσει ένα σταθερό επίπεδο χρέωσης και κατά συνέπεια ότι το χρέος αυτό θα χρηματοδοτείται διαρκώς, η LDCOM αξιολογεί τον αντίκτυπο της οικονομίας που πραγματοποιείται κατ' αυτόν τον τρόπο με ένα ποσό που κυμαίνεται από 19,57 δισεκατομμύρια ευρώ έως 29,36 δισεκατομμύρια ευρώ. Εξάλλου, η υποστήριξη του κράτους επέτρεψε στην FT να αναχρηματοδοτηθεί στις ομολογιακές αγορές υπό συνθήκες πιο συμφέρουσες από εκείνες τις οποίες θα είχε επιτύχει προηγουμένως.

(113) Αναγγελία της διάθεσης του κονδυλίου πίστωσης ύψους 9 δισεκατομμυρίων ευρώ: Η LDCOM δεν επανέλαβε την ανάλυση αυτού του μέτρου σύμφωνα με το άρθρο 87, παράγραφος 1, της συνθήκης, και παραπέμπει στην ανάλυση της Επιτροπής στην απόφασή της για κίνηση της διαδικασίας επιμένοντας στο ρόλο του ERAP.

(114) Σύμφωνα με την LDCOM, η υποστήριξη του κράτους δεν μπορεί να θεωρηθεί ότι πληροί το κριτήριο του συνετού επενδυτή, τόσο λόγω του ποσού της όσο και λόγω των λεπτομερειών εφαρμογής της ή του ίδιου του στόχου της. Έτσι, κανένας συνετός επενδυτής δεν θα είχε χορηγήσει, το Σεπτέμβριο του 2002 (περίοδος κατά την οποία το κράτος ανήγγειλε ότι θα υποστήριζε οικονομικά την FT), 9 δισεκατομμύρια ευρώ κάτω από τέτοιες οικονομικές συνθήκες χωρίς να βασίζεται σε ένα σχέδιο αναδιάρθρωσης. Η LDCOM εξάλλου εξήγησε ότι κανένας ιδιωτικός επενδυτής δεν θα είχε την οικονομική ικανότητα να κινητοποιήσει τέτοια ποσά σε τόσο περιορισμένο χρόνο. Η LDCOM διευκρίνισε ότι, για έναν ιδιωτικό επενδυτή, η διατήρηση της ακεραιότητας της λειτουργικής διάρθρωσης ενός ομίλου είναι ένα μέσο στην υπηρεσία του στόχου αποδοτικότητας της επένδυσής του. Στη συγκεκριμένη περίπτωση, για τις γαλλικές αρχές πρόκειται για έναν αυτοσκοπό. Είναι κατανοητό ότι το κράτος λαμβάνει υπόψη του κοινωνικές και πολιτικές παραμέτρους, όμως μια τέτοια εκτίμηση στην παρέμβασή του θα παραβίαζε την αρχή της ισότητας μεταξύ του δημόσιου και του ιδιωτικού τομέα.

(115) Εξάλλου, σύμφωνα με την LDCOM, η θέση του κράτους κατά την οποία ένας συνετός επενδυτής με πλειονότητα μετοχών δεν θα έθετε σε κίνδυνο τη λειτουργική ακεραιότητα της FT δεν ευσταθεί, αν αναλυθεί η συμπεριφορά ενός τέτοιου επενδυτή στις πραγματικές συνθήκες αγοράς οι οποίες επικρατούσαν κατά την περίοδο Ιουνίου-Ιουλίου 2002. Έτσι, οι επενδυτές που τοποθέτησαν ένα άκρως σημαντικό μερίδιο του ενεργητικού τους σε μία επιχείρηση που κινδυνεύει να πτωχεύσει θα είναι οι πρώτοι που θα απαιτήσουν μια ριζική και άμεση αναθεώρηση της στρατηγικής που μπορεί, ενδεχομένως, να συνεπάγεται μαζικές εκχωρήσεις στρατηγικού ενεργητικού. Η ορθότητα αυτής της ανάλυσης επαληθεύεται αν συγκριθεί η κατάσταση στην οποία θα είχε βρεθεί η FT χωρίς την υποστήριξη του κράτους και εκείνη της εταιρείας Vivendi Universal η οποία βρέθηκε, κάτω από την πίεση των αγορών, στην υποχρέωση να αναθεωρήσει την περίμετρο του ενεργητικού της. Έτσι, η LDCOM υποστηρίζει ότι η Επιτροπή πρέπει όχι μόνο να αρνηθεί να λάβει ως σημείο εκκίνησης τη διατήρηση της λειτουργικής ακεραιότητας του ομίλου, αλλά να θεωρήσει τα αποτελέσματα της διατήρησης αυτής ως πραγματικό πλήγμα στον ανταγωνισμό. Η LDCOM υποστηρίζει ότι τον Ιούλιο του 2002, εκτός από την κρατική παρέμβαση, η FT δεν είχε άλλη επιλογή παρά να μειώσει την περίμετρο του ενεργητικού της, να απολύσει προσωπικό (85) και να επανεξετάσει τους στρατηγικούς στόχους της.

(116) Η LDCOM αξιολογεί το συνολικό ποσό της ενίσχυσης σε 15 δισεκατομμύρια ευρώ, ποσό το οποίο αντιστοιχεί στο ποσό που η FT πέτυχε να αντλήσει από τις χρηματαγορές χάρη στη βοήθεια που της χορήγησε το κράτος. Έτσι, το ποσό της ενίσχυσης δεν μπορεί πράγματι να περιοριστεί σε 9 δισεκατομμύρια ευρώ που παρασχέθηκαν άμεσα από το κράτος, καθόσον μέσω διαφόρων κρατικών παρεμβάσεων (απεριόριστη εγγύηση, προκαταβολή μετόχου, αναπρόσληψη προσωπικού) η FT μπόρεσε να προβεί σε αύξηση του κεφαλαίου κατά ένα τέτοιο ποσό.

(117) Σύμφωνα με την LDCOM, η ενίσχυση που παρέσχε το κράτος αποτελεί ενίσχυση για την αναδιάρθρωση. Η LDCOM προέβη σε μια σύγκριση της κατάστασης πριν και μετά την κρατική παρέμβαση στις αγορές της φωνητικής τηλεφωνίας, της πρόσβασης διαδικτύου υψηλής ταχύτητας και της πρόσβασης διαδικτύου χαμηλής ταχύτητας και της κατάστασης η οποία θα επικρατούσε απουσία της κρατικής παρέμβασης. Αυτή η σύγκριση επιβεβαιώνει ότι η ενίσχυση είχε σαφώς ως αποτέλεσμα να διατηρηθεί το status quo ante με ορίζοντα το 2005 (λειτουργικές δυνατότητες και δυνατότητες marketing άθικτες), πράγμα το οποίο επιτρέπει να συναχθεί η ποσοτικοποίηση από άποψη μεριδίου αγοράς ορισμένων από τα αποτελέσματα της δημόσιας παρέμβασης. Η LDCOM πρότεινε συγκεκριμένα, σύμφωνα με το σημείο 35 των κατευθυντήριων γραμμών, να επιβληθούν στην FT μέτρα επανόρθωσης των οποίων το αποτέλεσμα θα πρέπει να αποκαταστήσει την αγορά στην κατάσταση στην οποία θα ήταν εάν η FT είχε αναγκαστεί να προβεί αυθόρμητα σε τροποποίηση της περιμέτρου δραστηριοτήτων της. Εφόσον το κράτος έθεσε, σύμφωνα με την LDCOM, ως πρώτο στόχο να διατηρήσει την FT ως επιχείρηση εντεταγμένη στις τηλεπικοινωνίες, οι κύριες αγορές που επηρεάζονται είναι εκείνες της κινητής και σταθερής τηλεφωνίας, τόσο γενικά (διασύνδεση, πρόσβαση DSL) όσο και ειδικά (λιανική πώληση επικοινωνιών, πρόσβαση διαδικτύου κυρίως μέσω DSL). Η LDCOM πρότεινε κατά συνέπεια να λάβει η Επιτροπή μέτρα συμπεριφοράς ικανά να περιορίσουν τη στρέβλωση του ανταγωνισμού που προκλήθηκε κατ' αυτόν τον τρόπο και να επιτρέψει στις εναλλακτικές επιχειρήσεις να επωφεληθούν από συνθήκες από τις οποίες θα έπρεπε να είχαν επωφεληθεί απουσία των ενισχύσεων. Η LDCOM προτείνει επομένως τη μείωση των μεριδίων αγοράς της FT και των θυγατρικών της στην αγορά διαδικτύου υψηλής ταχύτητας (μέγιστο όριο 42 % της αγοράς πώλησης πρόσβασης διαδικτύου υψηλής ταχύτητας μέσω DSL — σε αξία) και στην αγορά της φωνητικής τηλεφωνίας (ανώτατο όριο 55 % της αγοράς της τοπικής και εθνικής τηλεφωνίας — σε αξία) καθώς και μια σειρά μέτρων με σκοπό την εφαρμογή του περιορισμού των μεριδίων αγοράς της FT (86). Η δεύτερη κατηγορία μέτρων που προτείνει η LDCOM είναι η επιβολή μέτρων που αποβλέπουν στο να επιτρέπεται η ανάπτυξη ανταγωνιστών (87).

(118) Στις παρατηρήσεις της της 17ης Μαΐου 2004, η LDCOM διευκρίνισε ότι οι δηλώσεις του Υπουργού Οικονομικών αποτελούσαν μονομερή κρατική πράξη της οποίας ο μη σεβασμός τιμωρείται σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο. Η LDCOM διευκρίνισε επίσης ότι η απαγόρευση των αντιφάσεων σε βάρος τρίτου (estoppel) αποτελεί γενική αρχή του διεθνούς εμπορικού δικαίου η οποία ισχύει και για το κράτος. Η LDCOM διευκρινίζει ως προς αυτήν ότι η εφαρμογή της στη συγκεκριμένη περίπτωση είναι αδιαμφισβήτητη, λαμβανομένου υπόψη του ότι, στη συγκεκριμένη περίπτωση, το γαλλικό κράτος ενεργεί ως μέτοχος και επομένως επίσης ως επιχειρηματίας του διεθνούς εμπορίου.

(119) Η LDCOM υπογράμμισε επίσης ότι το κράτος δεν θα μπορούσε να αλλάξει γνώμη και να αναιρέσει τις δηλώσεις του χωρίς να θίξει την ίδια του την οικονομική αξιοπιστία. Πράγματι, στην παρέμβασή του στην αγορά, το κράτος διαδραματίζει ρόλο δανειστή και ρόλο κύριου μετόχου ορισμένων επιχειρήσεων. Αυτός ο διπλός ρόλος εκφράζεται με μία διπλή βαθμολόγηση εκ μέρους των ετα