Γνώμη του Συμβουλίου

της 15ης Ιουλίου 2003

σχετικά με το επικαιροποιημένο πρόγραμμα σταθερότητας των Κάτω Χωρών, 2001-2007

(2003/C 173/01)

ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,

Έχοντας υπόψη:

τη συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας,

τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1466/97 του Συμβουλίου, της 7ης Ιουλίου 1997, για την ενίσχυση της εποπτείας της δημοσιονομικής κατάστασης και την εποπτεία και το συντονισμό των οικονομικών πολιτικών(1), και ιδίως το άρθρο 5 παράγραφος 3,

τη σύσταση της Επιτροπής, ύστερα από διαβούλευση με την Οικονομική και Δημοσιονομική Επιτροπή,

ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΓΝΩΜΗ:

Στις 15 Ιουλίου 2003, το Συμβούλιο εξέτασε το αναθεωρημένο επικαιροποιημένο πρόγραμμα σταθερότητας των Κάτω Χωρών για την περίοδο 2001-2007. Η αναθεωρημένη εκδοχή της επικαιροποίησης είναι σύμφωνη με τον κώδικα δεοντολογίας για το περιεχόμενο και τη μορφή των προγραμμάτων σταθερότητας και σύγκλισης και είναι επίσης σύμφωνη σε μεγάλο βαθμό με τους γενικούς προσανατολισμούς οικονομικών πολιτικών του 2003.

Το 2002, ο ρυθμός αύξησης του πραγματικού ΑΕΠ επιβραδύνθηκε απότομα και υποχώρησε στο 0,2 % από 1,3 % το 2001, δηλαδή σε επίπεδο πολύ κατώτερο από τη σχετική πρόβλεψη που υπήρχε στο πρόγραμμα σταθερότητας του 2001. Η δημοσιονομική κατάσταση επιδεινώθηκε αισθητά το 2002, κυρίως λόγω της επιβράδυνσης της οικονομικής δραστηριότητας. Το 2002, ο προϋπολογισμός της γενικής κυβέρνησης εμφάνισε έλλειμμα της τάξης του 1,2 % του ΑΕΠ, ενώ το 2001 είχε παρουσιάσει μικρό πλεόνασμα της τάξης του 0,1 % του ΑΕΠ. Ο πληθωρισμός μετρούμενος βάσει του ΔΤΚ υποχώρησε στο 3,9 % κατά μέσο όρο το 2002, έναντι 5,1 % το 2001· αυτό οφείλεται σε μεγάλο βαθμό στην εξέλιξη των τιμών των εισαγομένων και στον περιορισμό των επιπτώσεων από τις αυξήσεις των έμμεσων φόρων και των ενεργειακών φόρων οι οποίες έγιναν το 2001 στο πλαίσιο της φορολογικής μεταρρύθμισης.

Το Συμβούλιο διαπιστώνει ότι από την υποβολή του αρχικού (2002) επικαιροποιημένου προγράμματος σταθερότητας το Δεκέμβριο 2002, οι μακροοικονομικές προβολές αναθεωρήθηκαν σημαντικά προς τα κάτω, γεγονός το οποίο επέδρασε αρνητικά στη δημοσιονομική κατάσταση. Στην επικαιροποίηση αναγνωρίζεται ότι η προοδευτική αλλά σχετικά αδύναμη οικονομική ανάκαμψη που προβλέπει το πρόγραμμα είναι πιθανή, αλλά αναφέρεται ότι οι κίνδυνοι σαφώς υποεκτιμήθηκαν και ότι η αναμενόμενη οικονομική ανάκαμψη εξαρτάται από την ανάκαμψη της συνολικής ζήτησης και από τη σημαντική βελτίωση της ανταγωνιστικότητας των ολλανδικών επιχειρήσεων. Για το τελευταίο αυτό σημείο απαιτούνται κατάλληλα μέτρα στο επίπεδο των μισθών και επιτάχυνση του ρυθμού αύξησης της παραγωγικότητας.

Το Συμβούλιο εκφράζει την ικανοποίησή του για τα βασικά στοιχεία του δημοσιονομικού πλαισίου που αποφάσισε η νέα κυβέρνηση, και τα οποία αφορούν ιδίως τον καθορισμό ανωτάτου ορίου όσον αφορά τις πραγματικές δαπάνες για καθέναν από τους τρεις επιμέρους τομείς της διοίκησης, την εφαρμογή κανόνα σύμφωνα με τον οποίο τα τυχόν πρόσθετα έσοδα θα διατεθούν στο σύνολό τους για τη μείωση του ελλείμματος (ή του χρέους, εφόσον το έλλειμμα έχει εξαλειφθεί), και την υποχρέωση λήψης πρόσθετων μέτρων σε περίπτωση που αυτό είναι απαραίτητο προκειμένου να αποφευχθεί επιδείνωση του δημοσίου ελλείμματος η οποία θα παραβίαζε το σύμφωνο σταθερότητας και ανάπτυξης.

Το Συμβούλιο διαπιστώνει ότι με βάση τις προβολές που περιέχονται στην επικαιροποίηση, το δημοσιονομικό έλλειμμα αναμένεται καταρχάς να αυξηθεί και από 1,2 % του ΑΕΠ το 2002 να ανέλθει στο 1,7 % του ΑΕΠ το 2004. Στη συνέχεια αναμένεται βελτίωση των δημοσίων οικονομικών και διαμόρφωση του ελλείμματος στο επίπεδο του 0,5 % του ΑΕΠ το 2007. Ο δείκτης δημοσίου χρέους αναμένεται να παραμείνει κάτω από το όριο του 60 % του ΑΕΠ, και να παραμείνει γενικώς σταθερός περί το 52,5 % του ΑΕΠ στην περίοδο 2002-2007.

Το Συμβούλιο εκφράζει ικανοποίηση για τη σημαντική προσπάθεια εξυγίανσης στην οποία βασίζεται ο προϋπολογισμός του 2003 καθώς και τη συμφωνία συνασπισμού της νέας κυβέρνησης για την περίοδο 2004-2007, η οποία αντιστοιχεί συνολικά σε ποσοστό 1,2 % του ΑΕΠ το 2003, 1,7 % του ΑΕΠ το 2004 και σχεδόν 3 % του ΑΕΠ το 2007. Σε συνθήκες αδυναμίας της οικονομικής δραστηριότητας, η οποία είναι εντονότερη απ' ό,τι αρχικά προβλεπόταν, οι δημοσιονομικές πολιτικές αναμένεται να οδηγήσουν σε βελτίωση του κυκλικά προσαρμοσμένου δημοσιονομικού αποτελέσματος, η οποία θα είναι της τάξης του 1 % του ΑΕΠ μεταξύ 2002 και 2005. Ο κυκλικά προσαρμοσμένος προϋπολογισμός ενδέχεται να επανέλθει σε κατάσταση ισορροπίας το 2005 και να διατηρηθεί στο επίπεδο αυτό κατά τα δύο επόμενα έτη. Το Συμβούλιο θεωρεί ότι η πλήρης εφαρμογή των εξυγιαντικών μέτρων που εξήγγειλε η νέα κυβέρνηση και η φυσιολογική εξέλιξη των μακροοικονομικών διακυμάνσεων θα δημιουργήσει περιθώριο ασφαλείας ώστε να μη σημειωθεί υπέρβαση του 3 % του ΑΕΠ όσον αφορά το δημοσιονομικό έλλειμμα.

Σχετικά με την αναμενόμενη εξέλιξη του κυκλικά προσαρμοσμένου δημοσιονομικού αποτελέσματος, το Συμβούλιο εκφράζει τη λύπη του διότι, για το 2003 και το 2004, τα μέτρα προσαρμογής δεν παρέχουν τη δυνατότητα να τηρηθεί η υποχρέωση για μείωση του κυκλικά προσαρμοσμένου ελλείμματος κατά τουλάχιστον μισή εκατοστιαία μονάδα ετησίως, παρότι τα μέτρα αυτά δεν οδηγούν σε σημαντική απόκλιση από το στόχο αυτό. Το Συμβούλιο συνιστά στις ολλανδικές αρχές να εφαρμόσουν όπως έχει προγραμματισθεί τα αναγγελθέντα μέτρα, τα οποία αντιστοιχούν σε ποσοστό 0,5 % του ΑΕΠ το 2004, ή και περισσότερο σε περίπτωση που απαιτείται να προληφθεί μια σημαντική επιδείνωση του ελλείμματος, και να λάβουν μέτρα ώστε το κυκλικά προσαρμοσμένο δημοσιονομικό αποτέλεσμα να ευθυγραμμισθεί με τη δεύτερη ειδική σύσταση για τη ζώνη του ευρώ (GL 25) στους ΓΠΟΠ.

Δεδομένου του κινδύνου αναθεώρησης προς τα κάτω των αναπτυξιακών προβλέψεων, το Συμβούλιο σημειώνει ότι ενδέχεται να αποδειχθεί απαραίτητη λήψη συμπληρωματικών μέτρων προκειμένου να διασφαλιστεί η διατήρηση, σε μεσοπρόθεσμο επίπεδο, δημοσιονομικής θέσης σχεδόν ισοσκελισμένης ή πλεονασματικής. Στο πλαίσιο αυτό, το Συμβούλιο διαπιστώνει με ικανοποίηση ότι οι ολλανδικές αρχές είναι διατεθειμένες να λάβουν συμπληρωματικά μέτρα ώστε να τηρήσουν τις υποχρεώσεις τους σε περίπτωση που οι σχετικές προβλέψεις χρειαστεί να αναθεωρηθούν προς τα κάτω.

Το Συμβούλιο θεωρεί ότι αν δεν μεταβληθούν οι εφαρμοζόμενες σήμερα πολιτικές, οι Κάτω Χώρες φαίνεται να είναι σε θέση να αντιμετωπίσουν τη δημοσιονομική επιβάρυνση που απορρέει από την δημογραφική γήρανση. Ο δείκτης χρέους θα εξακολουθήσει να μειώνεται κατά τα επόμενα έτη. Πάντως, μακροπρόθεσμα δεν μπορεί να αποκλειστεί η ελαφρά αντιστροφή της τάσης αυτής. Για να αποφευχθεί μακροπρόθεσμα κάθε κίνδυνος απόκλισης από την πορεία αυτή πρέπει να εφαρμοστεί πλήρως η "συνολική συμφωνία", ιδίως όσον αφορά τις μεταρρυθμίσεις στον τομέα της κοινωνικής ασφάλισης οι οποίες αποσκοπούν στην αύξηση των ποσοστών εισφορών και της πραγματικής ηλικίας συνταξιοδότησης. Το Συμβούλιο πιστεύει ότι η επίτευξη μακροπρόθεσμα πλεονασματικής δημοσιονομικής θέσης θα συμβάλει στην εξασφάλιση της βιωσιμότητας των δημοσίων οικονομικών στις Κάτω Χώρες.

(1) ΕΕ L 209 της 2.8.1997.