*****

ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ

της 3ης Μαΐου 1989

που αφορά ενισχύσεις που έχουν χορηγηθεί ή πρόκειται να χορηγηθούν από την ισπανική κυβέρνηση προς την ENASA, επιχείρηση παραγωγής επαγγελματικών οχημάτων με την εμπορική επωνυμία «Pegaso»

(Το κείμενο στην ισπανική γλώσσα είναι το μόνο αυθεντικό)

(89/633/ΕΟΚ)

Η ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ,

Έχοντας υπόψη:

τη συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής Κοινότητας, και ιδίως το άρθρο 93 παράγραφος 2 πρώτο εδάφιο,

Αφού έταξε προθεσμία στους ενδιαφερομένους, σύμφωνα με το προαναφερόμενο άρθρο, για να υποβάλουν τις παρατηρήσεις τους,

Εκτιμώντας ότι:

Ι

Με επιστολή της 17ης Σεπτεμβρίου 1986, η Επιτροπή ζήτησε από την ισπανική κυβέρνηση να παράσχει πληροφορίες σχετικά με την ενίσχυση την οποία, σύμφωνα με πληροφορίες του τύπου, οι ισπανικές αρχές επρόκειτο να χορηγήσουν με τη μορφή νέων κεφαλαίων προς την επιχείρηση Enasa το 1986.

Με επιστολή της 6ης Φεβρουαρίου 1987 εκ μέρους της Μόνιμης Αντιπροσωπείας της Ισπανίας, επιβεβαιώθηκε ότι η δημόσια εταιρεία χαρτοφυλακίου ΙΝΙ είχε συνεισφέρει το 1986 στην Enasa 5 δισεκατομμύρια ισπανικές πεσέτες, τα οποία προορίζοταν για τη χρηματοδότηση εκτάκτων δαπανών λόγω της αναπροσαρμογής του παραγωγικού δυναμικού και της απασχόλησης, καθώς και για τη χρηματοδότηση αποθεμάτων της στρατιωτικής παραγωγής. Στοιχεία παρασχέθηκαν επίσης όσον αφορά τις εισφορές κεφαλαίων που πραγματοποιήθηκαν το 1983 και το 1985, τις βιομηχανικές δραστηριότητες της Enasa, τα εμπορικά και χρηματοοικονομικά προβλήματά της, τη συνεχιζόμενη μείωση της απασχόλησης, τις μελλοντικές επενδύσεις και, τέλος, τις δυσχέρειες που αντιμετωπίζει η εταιρεία αυτή λόγω της προσχώρησης της Ισπανίας στην Κοινότητα.

Στις 20 Μαΐου 1987, η Επιτροπή αποφάσισε να κινήσει τη διαδικασία του άρθρου 93 παράγραφος 2 της συνθήκης σε σχέση με τη μη κοινοποιηθείσα εισφορά κεφαλαίων που πραγματοποιήθηκε από την κρατική εταιρεία χαρτοφυλακίου ΙΝΙ προς την επιχείρηση Enasa το 1986. Για να λάβει την απόφαση αυτή, η Επιτροπή έκρινε ότι, με δεδομένες τις χρηματοοικονομικές επιδόσεις της ενδιαφερόμενης επιχείρησης από το 1981, οι οποίες χαρακτηρίσθηκαν από ζημίες και σημαντικά χρέη, η εισφορά νέων κεφαλαίων ύψους 5 δισεκατομμυρίων ισπανικών πεσετών δεν μπορεί να θεωρηθεί ως παροχή επιχειρηματικού κεφαλαίου σύμφωνα με τη συνήθη πρακτική σε αγορά ελεύθερης οικονομίας και ότι, ως εκ τούτου, συνιστά ενίσχυση κατά την έννοια του άρθρου 92 παράγραφος 1 της συνθήκης.

Με δεδομένα τα προβλήματα πλεονάζουσας δυναμικότητας που αντιμετωπίζουν οι βιομηχανίες επαγγελματικών και βιομηχανικών οχημάτων σε κοινοτικό επίπεδο, καθώς και λόγω της έλλειψης συμφωνημένου και σαφούς σχεδίου ανασυγκρότησης της Enasa, το οποίο ήταν δυνατόν όχι μόνο να αποκαταστήσει τη βιωσιμότητα της επιχείρησης αυτής αλλά και να συμβάλει σημαντικά στον εξορθολογισμό της λειτουργίας των εμπλεκομένων κοινοτικών βιομηχανιών, η Επιτροπή έκρινε ότι η εξεταζόμενη ενίσχυση δεν μπορεί να τύχει των παρεκκλίσεων που προβλέπονται από το άρθρο 92 παράγραφοι 2 και 3 της συνθήκης.

Με επιστολή της 25ης Μαΐου 1987, η Επιτροπή έταξε στην ισπανική κυβέρνηση προθεσμία για να υποβάλει τις παρατηρήσεις της και να απαντήσει στα συγκεκριμένα ερωτήματα που διατυπώνονταν στην επιστολή αυτή. Σύμφωνα με το άρθρο 93 παράγραφος 2 της συνθήκης, προθεσμία για να υποβάλουν τις παρατηρήσεις τους τάχθηκε και στα άλλα κράτη μέλη, καθώς και στους λοιπούς ενδιαφερόμενους.

ΙΙ

Στα πλαίσια της κινηθείσας διαδικασίας, η ισπανική κυβέρνηση υπέβαλε τις παρατηρήσεις της με επιστολή, στις 11 Σεπτεμβρίου 1987. Στην επιστολή αυτή, η ισπανική κυβέρνηση διατύπωσε την άποψη ότι η εισφορά κεφαλαίων ύψους 5 δισεκατομμυρίων ισπανικών πεσετών, η οποία πραγματο ποιήθηκε από την ΙΝΙ στις 30 Δεκεμβρίου 1986, δεν μπορεί να θεωρηθεί ως ενίσχυση, κατά την άποψη της Επιτροπής ως προς τη συμμετοχή του δημοσίου σε εταιρικό κεφάλαιο, δεν εμπίπτει στο άρθρο 92 παράγραφος 1 της συνθήκης, δεδομένου ότι δεν επηρεάζει το ενδοκοινοτικό εμπόριο, αποτελεί προϋπάρχουσα ενίσχυση κατά το άρθρο 93 παράγραφος 1, δεδομένου ότι είχε ήδη συμφωνηθεί από την ΙΝΙ το 1982, δηλαδή πριν από την προσχώρηση της Ισπανίας στην Κοινότητα και καλύπτει δανάπες, λόγω πλεονάζοντος δυναμικού, κατά την περίοδο 1983-1985. Είναι δυνατόν να θεωρηθεί συμβιβαστή με την κοινή αγορά κατά το άρθρο 92 παράγραφος 3 στοιχείο γ) την συνθήκης, λόγω των στοιχείων αναδιάρθρωσης που εμπεριέχει, ενώ θα μπορούσε εν μέρει να εξετασθεί και με γνώμονα το άρθρο 92 παράγραφος 3 στοιχείο α), δεδομένου ότι το 15 % της παραγωγής της Enasa πραγματοποιείται σε μια ελάχιστα αναπτυγμένη περιοχή, ενώ παράλληλα μέρος των δημοσίων πόρων εμπίπτει στο άρθρο 223 παράγραφος 1 στοιχείο β) της συνθήκης, επειδή αφορά δραστηριότητες της Enasa για στρατιωτικούς σκοπούς.

Στα πλαίσια της ίδιας κοινοποίησης, οι ισπανικές αρχές έχουν παράσχει στοιχεία αυστηρά εμπιστευτικού χαρακτήρα, σχετικά με τις βασικές γραμμές του σχεδίου ανασυγκρότησης της Enasa για την περίοδο 1987-1991, το οποίο προβλέπει σημαντικότατες εισφορές κεφαλαίων για το μέλλον.

Στα πλαίσια της προαναφερθείσας διαδικασίας υπέβαλαν παρατηρήσεις και άλλα τέσσερα κράτη μέλη.

ΙΙΙ

Με επιστολή της 2ας Οκτωβρίου 1987, η Επιτροπή ζήτησε να της κοινοποιηθούν, σύμφωνα με το άρθρο 93 παράγραφος 3 της συνθήκης, οι νέες ενισχύσεις που προβλέπονταν στα πλαίσια του σχεδίου ανασυγκρότησης 1987-1991.

Με επιστολή της 18ης Δεκεμβρίου 1987 εκ μέρους της Μόνιμης Αντιπροσωπείας της, η ισπανική κυβέρνηση κοινοποίησε στην Επιτροπή την πρόθεσή της να χορηγήσει 96 δισεκατομμύρια ισπανικές πεσέτες ως χρηματοδοτική συνδρομή προς την Enasa μέσω της κρατικής εταιρείας χαρτοφυλακίου ΙΝΙ, προς υποστήριξη του σχεδίου ανασυγκρότησης 1987-1991.

Αυτό το σχέδιο ανασυγκρότησης σκοπό έχει να αποκαταστήσει τη βιωσιμότητα της Enasa, κλείνοντας τις εγκαταστάσεις παραγωγής κλειστών και ελαφρών φορτηγών στο Valladolid, καθώς και ορισμένες εγκαταστάσεις παραγωγής εξαρτημάτων, οπότε η παραγωγή πρόκειται να συγκεντρωθεί στους τομείς των βαρέων φορτηγών. Το σχέδιο αυτό προβλέπει επίσης τη γενική μείωση της απασχόλησης, τη χρηματοοικονομική ανασυγκρότηση και πρόγραμμα επενδύσεων και Ε*Α με το οποίο η Enasa σκοπεύει να οργανώσει ορθολογικά το εναπομένον παραγωγικό δυναμικό και να εισαγάγει νέες τεχνολογίες.

Σύμφωνα με τις ισπανικές αρχές, οι προβλεπόμενες εισφορές κεφαλαίων από την ΙΝΙ στην Enasa δεν μπορούν να θεωρηθούν ως ενισχύσεις εμπίπτουσες στο άρθρο 92 παράγραφος 1 της συνθήκης, δεδομένου ότι η ΙΝΙ, ως ο μοναδικός μέτοχος της Enasa και πεπεισμένη για τη βιωσιμότητα της επιχείρησης αυτής, ενεργεί όπως θα ενεργούσε και ένας ιδιώτης επενδυτής. Ακόμη δε, και όταν οι τέτοιου είδους εισφορές εμπεριέχουν στοιχεία κρατικής ενίσχυσης, δεν εμπίπτουν στο άρθρο 92 παράγραφος 1 της συνθήκης επειδή δεν επηρεάζουν το ενδοκοινοτικό εμπόριο ούτε νοθεύουν τον ενδοκοινοτικό ανταγωνισμό όπως προβλέπει το εν λόγω άρθρο. Πράγματι, το 1986 η Enasa παρήγαγε μόνο 8 500 μονάδες, οι οποίες αντιπροσωπεύουν μόλις το 3 % της συνολικής κοινοτικής παραγωγής, δεδομένου δε ότι το συνολικό ενδοκοινοτικό εμπόριο φορτηγών οχημάτων ανήλθε το 1986 σε 81 070 μονάδες, οι 314 μονάδες που εξήγαγε η Enasa προς άλλες κοινοτικές χώρες αντιστοιχούν μόλις στο 0,4 %. Επιπλέον, το μερίδιο της Enasa στην ισπανική αγορά των φορτηγών οχημάτων μειώθηκε και πάλι κατά το πρώτο εξάμηνο του 1987, από 18,5 % σε 13,9 %. Εξάλλου, δεν υπάρχουν στοιχεία ότι η Enasa συνετέλεσε στη νόθευση του ανταγωνισμού, εφόσον δεν υπήρξε τέτοιο γεγονός.

Στις 17 Φεβρουαρίου 1988, η Επιτροπή αποφάσισε να κινήσει τη διαδικασία του άρθρου 93 παράγραφος 2 της συνθήκης σε σχέση με την κοινοποιηθείσα κρατική συνεισφορά 96 δισεκατομμυρίων ισπανικών πεσετών προς υποστήριξη του σχεδίου ανασυγκρότησης της Enasa για την περίοδο 1987-1991. Λαμβάνοντας την απόφαση αυτή η Επιτροπή έκρινε ότι, με δεδομένες τις χρηματοοικονομικές επιδόσεις της εν λόγω επιχείρησης από το 1976, οι οποίες χαρακτηρίσθηκαν από ταχέως αυξανόμενες ζημίες και χρέη, η συνεισφορά 96 δισεκατομμυρίων ισπανικών πεσετών δεν μπορεί να θεωρηθεί ως παροχή επιχειρηματικού κεφαλαίου σύμφωνα με τη συνήθη πρακτική των επιχειρήσεων σε αγορά ελεύθερης οικονομίας και ότι, ως εκ τούτου, συνιστά ενίσχυση κατά την έννοια του άρθρου 92 παράγραφος 1 της συνθήκης ΕΟΚ.

Με δεδομένα την έλλειψη περαιτέρω πληροφοριών για τα μέτρα ενίσχυσης και τις μελλοντικές προσπάθειες ανασυγκρότησης της Enasa, τον ευαίσθητο χαρακτήρα της αυτοκινητοβιομηχανίας, την πλεονάζουσα δυναμικότητα των βιομηχανιών παραγωγής φορτηγών οχημάτων και λεωφορείων σε κοινοτικό επίπεδο και τον δεσμό του παρόντος σχεδίου ενίσχυσης και της εκκρεμούσας διαδικασίας ενίσχυσης προς την ίδια επιχείρηση, η Επιτροπή κατέληξε στο συμπέρασμα ότι δεν υπάρχουν επαρκείς λόγοι ώστε η νέα υπό εξέταση ενίσχυση να τύχει μιας από τις παρεκκλίσεις που προβλέπονται στο άρθρο 92 παράγραφοι 2 και 3 της συνθήκης.

Με επιστολή της 25ης Φεβρουαρίου 1987, η Επιτροπή έταξε στην ισπανική κυβέρνηση προθεσμία για να υποβάλει τις παρατηρήσεις της και να απαντήσει στα συγκεκριμένα ερωτήματα που περιελάμβανε η επιστολή αυτή. Σύμφωνα με το άρθρο 93 παράγραφος 2 της συνθήκης, προθεσμία για να υποβάλλουν τις παρατηρήσεις τους τάχθηκε και στα άλλα κράτη μέλη καθώς και στους ενδιαφερόμενους τρίτους.

IV

Οι ισπανικές αρχές υπέβαλαν τις παρατηρήσεις τους σχετικά με την κινηθείσα διαδικασία με επιστολές της 25ης Μαρτίου και της 30ής Σεπτεμβρίου 1988. Μετά από σχετικό αίτημα της Επιτροπής, παρασχέθηκαν και λεπτομερή στοιχεία με επιστολές της 5ης Ιουλίου και της 21ης Νοεμβρίου 1988 καθώς και με την ευκαιρία διαφόρων διμερών συναντήσεων με εκπροσώπους των υπηρεσιών της Επιτροπής, οι οποίες έλαβαν χώρα μεταξύ Ιουλίου 1988 και Φεβρουαρίου 1989.

Τα στοιχεία αφορούν τις ακόλουθες πλευρές της υπόθεσης:

- περιγραφή των μέτρων ανασυγκρότησης,

- περιγραφή των δαπανών για επενδύσεις και Ε*Α,

- στοιχεία για την παραγωγή, το παραγωγικό δυναμικό και το εμπόριο,

- χρηματοοικονομική θέση και προοπτικές,

- μείωση του εργατικού δυναμικού και δαπάνη των προγραμμάτων τακτοποίησης των υπεραρίθμων,

- προοπτικές βιωσιμότητας κατά το τέλος του προγράμματος ανασυγκρότησης και προοπτικές της αγοράς, - στοιχεία για τη φορολογία και τις ακολουθούμενες λογιστικές αρχές,

- στρατηγική τιμών της επιχείρησης και συμφωνίες συνεργασίας με άλλους κοινοτικούς παραγωγούς φορτηγών οχημάτων.

Από την απάντηση της Ισπανίας της 30ής Σεπτεμβρίου 1988 προέκυψε ότι η εισφορά κεφαλαίων από την ΙΝΙ το 1986 ανήλθε σε 12,5 δισεκατομμύρια ισπανικές πεσέτες, αντί των 5 δισεκατομμυρίων ισπανικών πεσετών που είχαν ανακοινωθεί αρχικά. Αυτή η εισφορά δεν έπρεπε, κατά τη γνώμη των ισπανικών αρχών, να θεωρηθεί ως ενίσχυση, επειδή η πραγματοποίησή της είχε ήδη αποφασισθεί πριν από την 1η Ιανουαρίου 1986, οπότε η Ισπανία προσχώρησε στην Κοινότητα. Στη σχετική ανακοίνωσή τους, οι ισπανικές αρχές ανέφεραν ως περίοδο ισχύος του προγράμματος ανασυγκρότησης της περίοδο 1986-1991, αναθεωρούσαν το ύψος της σχετικής δαπάνης και τις προβλέψεις για τις εισπράξεις και πληρωμές της επιχείρησης και πρόβαλαν επιχειρήματα σχετικά με το ποσοστό ενίσχυσης επί της προβλεπόμενης κρατικής συνδρομής ύψους 108,5 δισεκατομμυρίων ισπανικών πεσετών (12,5 δισεκατομμύρια ισπανικές πεσέτες το 1986 συν 96 δισεκατομμύρια ισπανικές πεσέτες μεταξύ 1987 και 1991). Κατά τη γνώμη των ισπανικών αρχών, δεν έπρεπε να θεωρηθούν ως ενισχύσεις δυνάμει του άρθρου 92 παράγραφος 1 της συνθήκης τα ακόλουθα στοιχεία:

- Ζημίες ύψους 44 869 εκατομμυρίων ισπανικών πεσετών, οι οποίες σημειώθηκαν πριν από την ένταξη της Ισπανίας στην ΕΟΚ και από τις οποίες 26 464 εκατομμύρια ισπανικές πεσέτες ήσαν ζημίες που καταλογίσθηκαν σε οικονομικά έτη πριν από το 1986 και 18 406 εκατομμύρια ισπανικές πεσέτες λοιπές ζημίες που πρόκειται να καταλογισθούν σε μελλοντικά έτη. Η ΙΝΙ, βασιζόμενη στις προτάσεις των ανεξαρτήτων συμβούλων της, αναγνώρισε τις ζημίες αυτές καθώς και την ανάγκη να καλυφθούν με εισφορές νέων κεφαλαίων. Ωστόσο, λόγω της έλλειψης κεφαλαιουχικών πόρων, αυτές οι εισφορές κεφαλαίων επιπλέον των 12,5 εκατομμυρίων ισπανικών πεσετών του 1986, αναβλήθηκαν για το μέλλον.

- Φορολογικού χαρακτήρα πιστώσεις ύψους 21 050 εκατομμυρίων ισπανικών πεσετών, τις οποίες πρόκειται να καταβάλει η ΙΝΙ για την εξαγορά των φορολογικών πλεονεκτημάτων της Enasa (παρομοίων με οποιοδήποτε άλλο στοιχείο του ενεργητικού) και οι οποίες βασίζονται σε έγκριση του ισπανικού υπουργείου οικονομικών, με ημερομηνία 2 Φεβρουαρίου 1987, αναφερόμενη στη φορολογική ενοποίηση του ομίλου ΙΝΙ για τα έτη 1986-1988. Κατατέθηκε επίσης σχετικό σημείωμα του υπουργείου οικονομικών.

- Στρατιωτικές επενδύσεις ύψους 9 304 εκατομμυρίων ισπανικών πεσετών, οι οποίες απαιτούνται για την επίτευξη των αμυντικών στόχων της χώρας και από τις οποίες 5 200 εκατομμύρια ισπανικές πεσέτες αφορούν σχέδια καθαρά στρατιωτικού και, ως εκ τούτου, εμπιστευτικού χαρακτήρα, ενώ 4 104 εκατομμύρια ισπανικές πεσέτες αντιστοιχούν στο 50 % των επενδύσεων που αφορούν τόσο στρατιωτικά όσο και μη στρατιωτικά προϊόντα.

- 16 242 εκατομμύρια ισπανικές πεσέτες, ποσό που αντιστοιχεί στο μέρος της δαπάνης της εθελουσίας εξόδου εργαζομένων η οποία υπερβαίνει τις ελάχιστες νόμιμες απαιτήσεις, αλλά αντιστοιχεί στη συνήθη πρακτική των επιχειρήσεων στην Ισπανία. Εδώ θα πρέπει να σημειωθεί ότι, σύμφωνα με τον ισπανικό νόμο, οι επιχειρήσεις μπορούν να χαρακτηρίσουν τους εργαζόμενους ως υπεράριθμους μόνο σε εθελούσια και διαπραγματεύσιμη βάση.

- 6 113 εκατομμύρια ισπανικές πεσέτες, ποσό που αντιστοιχεί στα πρόσθετα χρηματοοικονομικά βάρη που πρέπει να επωμισθεί η ενδιαφερόμενη επιχείρηση από τις αρχές του 1986 λόγω της καθυστέρησης της εισφοράς νέων κεφαλαίων.

Κατά συνέπεια, σύμφωνα με τη γνώμη των ισπανικών αρχών, μόνο 10 908 εκατομμύρια ισπανικές πεσέτες πρέπει να θεωρηθούν ως ενισχύσεις κατά την έννοια του άρθρου 92 παράγραφος 1 της συνθήκης, το δε ύψος της καθαρής ενίσχυσης, με βάση τα δεδομένα αυτά, πρέπει να υπολογισθεί σε 20 %, δεδομένου ότι η σχετική δαπάνη ανασυγκρότησης ανέρχεται σε 54 δισεκατομμύρια ισπανικές πεσέτες.

Στόχος του σχεδίου ανασυγκρότησης είναι η αποκατάσταση της βιωσιμότητας της εμπλεκόμενης επιχείρησης ενώ, σύμφωνα με τις ισπανικές αρχές, το ύψος της προβλεπόμενης κρατικής συνδρομής αντιστοιχεί στο κατ' ελάχιστον απαιτούμενο ποσό για την εξασφάλιση της χρηματοοικονομικής και τεχνικής ανασυγκρότησης της επιχείρησης αυτής. Ταυτόχρονα, η επιχείρηση καταβάλει τις μέγιστες δυνατές προσπάθειες για να συμβάλει στη χρηματοδότηση του εν λόγω σχεδίου, με δραστική μείωση του εργατικού δυναμικού της, πωλήσεις στοιχείων ενεργητικού και κτιρίων καθώς και με θετική πρόβλεψη για τις εισπράξεις και πληρωμές κατά τα τελευταία έτη της περιόδου ισχύος του σχεδίου αυτού.

Στα πλαίσια της κινηθείσας διαδικαίας υπέβαλαν τις παρατηρήσεις τους και άλλα τέσσερα κράτη μέλη.

V

Η Enasa δημιουργήθηκε το 1946 από την ΙΝΙ, την κρατική εταιρεία χαρτοφυλακίου που ήταν υπεύθυνη για τη βιομηχανική ανασυγκρότηση της Ισπανίας, συγκεντρώνοντας τις δραστηριότητες και τους πόρους της παλαιότερης αυτοκινητοβιομηχανίας Hispano Suiza, πρωτοπόρου αυτοκινητοβιομηχανίας της Ισπανίας. Η Enasa αναπτύχθηκε σε μια κλειστή αγορά ως ολοκληρωμένος κατασκευαστής φορτηγών οχημάτων, λεωφορείων και στρατιωτικών οχημάτων. Έφθασε το μέγιστο της παραγωγής της το 1974 με 26 000 οχήματα και απασχολώντας 12 500 άτομα. Από το 1976 άρχισε να αντιμετωπίζει οικονομική κρίση και ζημίες, οι οποίες συνέπεσαν με το άνοιγμα της ισπανικής οικονομίας στο διεθνές εμπόριο. Έτσι, το 1980 η ΙΝΙ συνήψε συμφωνία με την International Harvester, κορυφαίο αμερικανό κατασκευαστή φορτηγών οχημάτων, με την οποία η International Harvester απέκτησε το 35 % της Enasa και άρχισε να εφαρμόζει φιλόδοξο αναπτυξιακό πρόγραμμα, το οποίο προέβλεπε την ανάπτυξη και παραγωγή στις εγκαταστάσεις της Enasa φορτηγών οχημάτων, κινητήρων και ελκυστήρων με κύριο προορισμό τις εξαγωγές προς τις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής και την Ευρώπη. Το 1982, ωστόσο, λόγω της κρίσης στην αγορά των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής, η International Harvester παραιτήθηκε από τη συμμετοχή της στην Enasa, οπότε διεκόπη απότομα η εφαρμογή του επενδυτικού της σχεδίου. Η Enasa, η οποία είχε ήδη επενδύσει σε μεγάλο βαθμό στις νέες δραστηριότητες, παρέμεινε με πλεονάζον παραγωγικό δυναμικό ως προς τα εξαγωγικά προϊόντα για τα οποία δεν υπήρχαν πλέον διαθέσιμες αγορές, π.χ. ως προς τους κινητήρες ντήζελ, και με έλλειψη χρηματοοικονομικών πόρων για την ανανέωση των παραδοσιακών προϊόντων της. Κατόπιν τούτου, η Enasa αναζήτησε νέους συνεταίρους προς συγχώνευση και για τη δημιουργία κοινής επιχείρησης με σκοπό τον καταμερισμό των αναπτυξιακών δαπανών. Επειδή όμως η Enasa δεν κατόρθωσε να βρει συνέταιρο για τη δημιουργία κοινής επιχείρησης, συνήψε συμφωνίες τεχνικής συνεργασίας με τη DAF και τη ZF.

Η Enasa αποτελεί αυτή τη στιγμή τον μεγαλύτερο παραγωγό φορτηγών και λεωφορείων στην Ισπανία. Το 1987 απασχολούσε 6 959 εργαζόμενους και παρήγαγε 12 980 στρατιωτικά και μη οχήματα. Στην Ισπανία διαθέτει τέσσερις εγκαταστάσεις παραγωγής, στη Μαδρίτη, στη Βαρκελώνη, στο Mataro (Βαρκελώνη) και στο Valladolid. Δύο από τις θυγατρικές της κατασκευάζουν επίσης οχήματα, και συγκεκριμένα η Seddon Atkinson, στο Ηνωμένο Βασίλειο, και η Pegaso Venezuela. Επίσης, η Enasa ελέγχει και θυγατρικές διανομής στην Ισπανία, στη Γαλλία, στη Μπενελούξ και στη Χιλή, καθώς και ορισμένες μικρότερες θυγατρικές εταιρείες χρηματοδότησης.

Στην Ισπανία, η Enasa διαθέτει ετήσιο παραγωγικό δυναμικό 19 100 οχημάτων, 23 850 κινητήρων, 13 000 κιβωτίων ταχυτήτων, 15 000 οπισθίων αξόνων, 18 000 θαλάμων οδήγησης και πολλών άλλων μικροτέρων εξαρτημάτων. Η Seddon Atkinson, η οποία λειτουργεί ανεξάρτητα από την Enasa, διαθέτει ετήσιο παραγωγικό δυναμικό 3 600 οχημάτων.

Η Enasa αποτελεί ισχυρό παράγοντα στην ισπανική αγορά των λεωφορείων και των βαρέων φορτηγών οχημάτων (διαθέτοντας, αντίστοιχα, μερίδια 40,7 % και 38,2 % το 1987), ενώ στην ισπανική αγορά των ελαφρών και των κλειστών φορτηγών οχημάτων το μερίδιό της είναι σχετικά μικρό. Στην αγορά αυτή προσφέρει εισαγόμενους τύπους οχημάτων (VW και MAN) με το έβλημα Enasa, ενώ βαθμιαία καταργεί το φάσμα των δικών της προϊόντων. H Seddon Atkinson διαθέτει μικρό μερίδιο στην αγορά των φορτηγών οχημάτων στο Ηνωμένο Βασίλειο. Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, η Enasa καλύπτει περίπου το 3 % της αγοράς των φορτηγών οχημάτων άνω των έξι τόνων. Το 1987 εξήγαγε μόνο 600 οχήματα προς τα άλλα κράτη μέλη.

Το σχέδιο ανασυγκρότησης της Enasa που κοινοποιήθηκε στην Επιτροπή καλύπτει την περίοδο 1986-1991, η δε αντίστοιχη δαπάνη ανέρχεται σε 138 831 εκατομμύρια ισπανικές πεσέτες (περίπου 1 δισεκατομμύριο Ecu). Προβλέπει το κλείσιμο τριών απαρχαιομένων μονάδων παραγωγής, και συγκεκριμένα των εγκαταστάσεων κατασκευής κλειστών και ελαφρών φορτηγών οχημάτων στο Valladolid , μονάδας παραγωγής εξαρτημάτων στη Μαδρίτη και γραμμής συναρμολόγησης λεωφορείων και μονάδας παραγωγής εξαρτημάτων στη Βαρκελώνη. Οι δαπάνες εξορθολογιμού (πλην των κοινωνικών δαπανών) γι' αυτά τα τρία κλεισίματα ανέρχονται σε 2 000 εκατομμύρια ισπανικές πεσέτες. Αφού ολοκληρωθεί το εν λόγω σχέδιο, το παραγωγικό δυναμικό στην Ισπανία πρόκειται να παρουσιάζει την εξής εικόνα: 13 280 οχήματα (-31 %), 18 800 κινητήρες (-21 %), 13 000 κιβώτια ταχυτήτων, 15 000 οπίσθιοι άξονες, 17 300 θάλαμοι οδήγησης (-4 %), καθώς και μείωση της παραγωγής των άλλων εξαρτημάτων.

Οι χώροι των εγκαταστάσεων που πρέπει να κλείσουν πρόκειται να χρησιμοποιηθούν σε δύο περιπτώσεις για άλλους σκοπούς. Στο Valladolid θα δημιουργηθούν νέες εγκαταστάσεις για την παραγωγή ειδικών και στρατιωτικών οχημάτων (ετήσιο παραγωγικό δυναμικό 1 080 οχημάτων). Στη Μαδρίτη οι διαθέσιμες εκτάσεις θα χρησιμοποιηθούν κυρίως για αποθήκευση.

Για να βελτιωθεί η παραγωγικότητα των εγκαταστάσεων που πρόκειται να διατηρηθούν, απαιτούνται 39 394 εκατομμύρια ισπανικές πεσέτες για εξασφάλιση ένυλων περιουσιακών στοιχείων, χρηματοδοτικές επενδύσεις και δαπάνες Ε*Α. Εξαιρουμένου του 1986, ο προϋπολογισμός επενδύσεων για την περίοδο 1987-1991 μπορεί να κατανεμηθεί ως εξής:

(εκατομμύρια ισπανικές πεσέτες)

1.2 // // // Εκσυγχρονισμός των εγκαταστάσεων στη Μαδρίτη // 7 127 // Εκσυγχρονισμός των εγκαταστάσεων στη Βαρκελώνη // 3 441 // Εκσυγχρονισμός των εγκαταστάσεων στο Valladolid // 510 // Ανάπτυξη νέων προϊόντων // 7 604 // Εμπορικές και χρηματοδοτικές επενδύσεις // 4 544 // Δαπάνες Ε*Α // 1 067 // Αμυντικές δαπάνες // 5 200 // Άλλα μικρότερα σχέδια // 1 907 // // // Σύνολο

// 31 400 // //

Μέσω των επενδύσεων αυτών, η Enasa είναι σε θέση να αυξήσει την παραγωγή της κατά την εφαρμογή του σχεδίου ανασυγκρότησης από 11 984 μη στρατιωτικά οχήματα το 1986 σε 12 887 (+7,5 %), χάρη στην εντατικότερη χρήση των εγκαταστάσεων που πρόκειται να διατηρηθούν. Επιπλέον, στους τομείς των προϊόντων των οποίων πρόκειται να εγκαταλειφθεί η παραγωγή, η εταιρεία αναμένει να πωλήσει το 1991 8 677 οχήματα εισαγωγής με το έβλημα Enasa, ώστε να διατηρήσει ή και να ενισχύσει το μερίδιο της στην αγορά. Ως εκ τούτου, η Enasa είναι σε θέση να αυξήσει τον κύκλο εργασιών της από 61,8 δισεκατομμύρια ισπανικές πεσέτες το 1986 σε 114,8 δισεκατομμύρια ισπανικές πεσέτες το 1991.

Το σχέδιο προβλέπει τη μείωση του εργατικού δυναμικού από 8 633 θέσεις στα τέλη του 1985 σε 5 100 θέσεις στα τέλη του 1991. Οι περισσότερες από τις πλεονάζουσες θέσεις πρόκειται να καταργηθούν μέσω δαπανηρών προγραμμάτων εθελουσίας εξόδου. Οι συνολικές κοινωνικές δαπάνες του σχεδίου αναδιάρθρωσης ανέρχονται σε 42 891 εκατομμύρια ισπανικές πεσέτες.

Το σχέδιο αναδιάρθρωσης προβλέπει επίσης την αποπληρωμή καθαρού χρηματοδοτικού χρέους ύψους 54 546 εκατομμυρίων ισπανικών πεσετών, οπότε οι χρηματοοικονομικές επιβαρύνσεις πρόκεται να μειωθούν σε φυσιολογικό ποσοστό 3,5 % επί του κύκλου εργασιών το 1991, σε σύγκριση με το 17 % του 1985. Αφού ολοκληρωθεί το σχέδιο αναδιάρθρωσης, το χρέος της Enasa πρέπει να ανέλθει σε επίπεδο το οποίο αντιστοιχεί στο διπλάσιο της καθαρής θέσης της, το δε καθαρό χρηματοοικονομικό χρέος της πρέπει να αντιστοιχεί στο 23 % του κύκλου εργασιών.

Σύμφωνα με τα τελικά ενημερωμένα στοιχεία που υπέβαλαν οι ισπανικές αρχές, η συνολική δαπάνη των 138,8 δισεκατομμυρίων ισπανικών πεσετών πρόκειται να καλυφθεί ως εξής:

- από τους ίδιους πόρους της εταιρείας, μέσω μείωσης του εργατικού δυναμικού, χρηματικών εισροών και πωλήσεων στοιχείων του ενεργητικού, συνολικού ύψους 30 355 εκατομμυρίων ισπανικών πεσετών,

- από την ΙΝΙ, μέσω εισφορών κεφαλαίου, εκτάκτων εισφορών και φορολογικών πιστώσεων, συνολικού ύψους 108 436 εκατομμυρίων ισπανικών πεσετών.

VII

Η ευρωπαϊκή βιομηχανία φορτηγών οχημάτων (έξι τόνων και άνω) αντιμετώπισε σοβαρά προβλήματα μετά το 1980, οπότε η παραγωγή ανερχόταν σε 421 000 μονάδες περίπου. Το 1986, η παραγωγή μειώθηκε σε μόλις 287 000 μονάδες, αριθμό που αντιστοιχεί σε μείωση κατά 32 % σε σχέση με το 1980. Τούτο οφειλόταν εν μέρει στην ασθενή εσωτερική ζήτηση, κυρίως όμως στην κάμψη των εξαγωγών, οι οποίες μειώθηκαν από 184 000 σε 90 000 το 1986. Η μείωση των εξαγωγών αφορά κυρίως τις αναπτυσσόμενες χώρες της Ασίας και της Αφρικής, οι οποίες επλήγησαν από την πτώση των τιμών πετρελαίου και των πρώτων υλών και στις οποίες ο ανταγωνισμός της Ιαπωνίας ήταν ιδιαίτερα οξύς. Η κατάσταση αυτή οδήγησε στη δημιουργία μεγάλου πλεονάσματος παραγωγικού δυναμικού, υπολογιζόμενου για την περίοδο 1983/84 σε 40 % περίπου, σε οξύ ανταγωνισμό ως προς τις τιμές στην ευρωπαϊκή αγορά και σε σοβαρές χρηματοοικονομικές δυσχέρειες των ευρωπαίων κατασκευαστών. Το 1983 και το 1984 υπολογίζεται ότι οι συνδυασμένες καθαρές ζημίες των κατασκευαστών αυτών ανήλθαν σε 600 περίπου εκατομμύρια Ecu. Από το 1984, στο αποκορύφωμα της κρίσης, οι ευρωπαίοι κατασκευαστές άρχισαν διαδικασία αναδιάρθρωσης, η οποία μεταφράστηκε σε μειώσεις του παραγωγικού και του εργατικού δυναμικού, σε βελτιώσεις της παραγωγικότητας, σε κοινές επιχειρήσεις για την ανάπτυξη νέων προϊόντων και, μετά το 1986, σε απόσυρση ορισμένων κατασκευαστών (το 1986 απεσύρθη η GM, η Ford συγχωνεύθηκε με την Iveco και, το 1987, η Leyland συγχωνεύθηκε με την DAF). Αυτή η αναδιάρθρωση επέτρεψε στην ευρωπαϊκή βιομηχανία φορτηγών οχημάτων να προσαρμοσθεί στα νέα επίπεδα ζήτησης (το πλεονάζον παραγωγικό δυναμικό του 1987 υπολογιζόταν σε 20 %). Αυτή τη στιγμή η Enasa είναι η μόνη ζημιογόνα βιομηχανία φορτηγών οχημάτων στην Κοινότητα (εξαιρούνται οι μικροί κατασκευαστές για τους οποίους δεν υπάρχουν πλήρη οικονομικά στοιχεία).

Η κατάσταση της ευρωπαϊκής βιομηχανίας λεωφορείων είναι παραπλήσια με εκείνη της βιομηχανίας φορτηγών οχημάτων επειδή οι περισσότεροι κοινοτικοί κατασκευαστές φορτηγών παράγουν επίσης λεωφορεία.

Στην Ισπανία υπάρχουν τέσσερις κατασκευαστές επαγγελματικών οχημάτων (φορτηγών ή/και λεωφορείων): εκτός από την Enasa, υπάρχει η RVI (Renault), η Motor Iberica (Nissan) και η Daimler-Benz. Πρέπει να σημειωθεί ότι οι κατασκευαστές επαγγελματικών οχημάτων στην Ισπανία προστατεύονταν από τον εξωτερικό ανταγωνισμό μέσω ενός εισαγωγικού δασμού ύψους 28 % που ίσχυε μέχρι την προσχώρηση της Ισπανίας στην Κοινότητα. Ο δασμός αυτός μειώνεται βαθμιαία και πρόκειται να καταργηθεί τελείως στα τέλη του 1992. Η μείωση του προστατευτικού αυτού δασμού από το 1986 προκάλεσε ταχεία αύξηση των εισαγωγών στην Ισπανία και, ως εκ τούτου, οδήγησε σε απώλειες μεριδίων αγοράς από τους ισπανούς κατασκευαστές.

VIII

Κατά την εξέταση του συμβιβαστού με την κοινή αγορά των κρατικών παρεμβάσεων συνολικού ύψους 108 436 εκατομμυρίων ισπανικών πεσετών, που προτείνονταν ή είχαν ήδη πραγματοποιηθεί για την υποστήριξη του σχεδίου ανασυγκρότησης της Enasa, η Επιτροπή επαλήθευσε σε ποιο βαθμό τα μέτρα αυτά συνιστούν ενίσχυση κατά την έννοια του άρθρου 92 της συνθήκης.

Όσον αφορά τις εισφορές κεφαλαίων ύψους 12 500 εκατομμυρίων ισπανικών πεσετών το 1986, οι ισπανικές αρχές έχουν παράσχει στοιχεία για το ότι η σχετική απόφαση είχε ήδη ληφθεί πριν από την 1η Ιανουαρίου 1986, δηλαδή πριν από την προσχώρηση της Ισπανίας στην Κοινότητα, και ότι οι εισφορές αυτές πραγματοποιήθηκαν το 1986 απλά και μόνο λόγω των δυσχερειών προϋπολογισμού της ΙΝΙ την εποχή εκείνη. Το ποσό αυτό περιλαμβάνει επίσης τα 5 000 εκατομμύρια ισπανικές πεσέτες για τα οποία η Επιτροπή κίνησε την πρώτη διαδικασία και τα οποία χρησιμοποιήθηκαν για την κάλυψη των δαπανών αποκατάστασης των υπεραρίθμων κατά τα έτη 1983, 1984 και 1985. Μπορεί να θεωρηθεί ότι οι εισφορές κεφαλαίων ύψους 12 500 εκατομμυρίων ισπανικών πεσετών, οι οποίες έσωσαν την Enasa από την αναγκαστική διαχείριση το 1986, δεν εμπίπτουν στην παρούσα απόφαση, δεδομένου ότι είχαν αποφασισθεί πριν από την 1η Ιανουαρίου 1986, δηλαδή πριν από την προσχώρηση της Ισπανίας στην Κοινότητα και, ως εκ τούτου, πριν από την υπαγωγή της στο κοινοτικό δίκαιο.

Η υπόλοιπη χρηματοδοτική συνδρομή ανέρχεται σε 95 976 εκατομμύρια ισπανικές πεσέτες, σύμφωνα με την κοινοποίηση προς την Επιτροπή που αφορούσε το σχέδιο αναδιάρθρωσης 1987-1991, και κατανέμεται ως εξής:

- 21 040 εκατομμύρια ισπανικές πεσέτες για φορολογικές πιστώσεις,

- 34 317 εκατομμύρια ισπανικές πεσέτες για εισφορές κεφαλαίων,

- 40 619 εκατομμύρια ισπανικές πεσέτες για έκτακτες εισφορές.

Όσον αφορά τις φορολογικές πιστώσεις των 21 040 εκατομμυρίων ισπανικών πεσετών, οι ισπανικές αρχές έχουν παράσχει στοιχεία με σημειώματα της 15ης και της 24ης Φεβρουαρίου 1989· από αυτά προκύπτει ότι στην Ισπανία ισχύει εξαιρετικά ιδιόμορφο φορολογικό σύστημα, που έχει θεσπιστεί με το βασιλικό διάταγμα αριθ. 1414/77, το οποίο καθιερώνει τη δυνατότητα της ενοποίησης των φορολογικών πλεονεκτημάτων της μεταφοράς ζημιών στα πλαίσια ομίλου επιχειρήσεων. Έτσι, το καθαρό αποτέλεσμα του ενοποιημένου ομίλου αποτελεί τη μοναδική φορολογική βάση, οι δε ζημίες του ομίλου είναι δυνατόν να εκπέσουν από τα μελλοντικά κέρδη του κατά τη διάρκεια των επομένων πέντε ετών. Με υπουργικό διάταγμα της 2ας Φεβρουαρίου 1987, το ισπανικό υπουργείο οικονομικών χορήγησε στον όμιλο ΙΝΙ το πλεονέκτημα του προαναφερόμενου συστήματος για τα οικονομικά έτη 1986, 1987 και 1988. Κατά τα έτη αυτά, οι φόροι που εκπίπτουν μπορούν να ληφθούν υπόψη μόνο στα πλαίσια του ομίλου ΙΝΙ, οπότε σημασία έχει αν και ο όμιλος αυτός σημείωσε ζημίες κατά τη διάρκεια των ίδιων ετών. Έτσι, η Enasa αυτομάτως χάνει το δικαίωμα να επωφεληθεί από τις επιπτώσεις φόρων κατά τα έτη αυτά.

Όπως και οι άλλοι βιομηχανικοί όμιλοι στην Ισπανία οι οποίοι εντάσσονται στο ιδιόμορφο αυτό φορολογικό σύστημα, ο όμιλος ΙΝΙ καθιέρωσε μηχανισμό καταμερισμού της φοροδοτικής ικανότητας και των φορολογικών πλεονεκτημάτων μεταξύ των θυγατρικών του. Οι κερδοφόρες θυγατρικές πρέπει να καταβάλλουν το 35 % των κερδών στον όμιλο ΙΝΙ, ενώ ο όμιλος καταλογίζει το 28 % των ζημιών του υπό μορφή φορολογικών πιστώσεων στις ζημιογόνες θυγατρικές (27 % μέχρι το 1987). Αυτό το τελευταίο ποσοστό βασίζεται στον μέγιστο βαθμό φορολογικών κινήτρων για επενδύσεις. Ο ίδιος ο όμιλος ΙΝΙ σημείωσε, το 1986 και το 1987, ζημίες για τις οποίες έλαβε φορολογική πίστωση. Το 1988, ο ΙΝΙ σημείωσε κέρδη και ήταν σε θέση να χρησιμοποιήσει μέρος των φορολογικών ζημιών που είχε σημειώσει κατά τα προηγούμενα έτη. Αναμένεται ότι ο ΙΝΙ θα επωφεληθεί από το σύστημα αυτό και μετά το 1988.

Οι φορολογικές πιστώσεις των 21 040 εκατομμυρίων ισπανικών πεσετών ισοδυναμούν με τις συνήθεις μεταφορές σε επόμενες χρήσεις των ζημιών της Enasa, μεταφορές προς όφελος της μητρικής εταιρείας ΙΝΙ. Δεδομένου ότι οι πιστώσεις αυτές χορηγούνται βάσει του ισπανικού φορολογικού συστήματος, δεν συνιστούν κρατικές ενισχύσεις κατά την έννοια του άρθρου 92 παράγραφος 1 της συνθήκης.

Όσον αφορά τις εισφορές κεφαλαίων ύψους 34 317 εκατομμυρίων ισπανικών πεσετών, από τα οποία 29 117 εκατομμύ ρια ισπανικές πεσέτες προορίζονται για την κάλυψη σωρευμένων κατά το παρελθόν λειτουργικών ζημιών και 5 200 εκατομμύρια ισπανικές πεσέτες για την ανασύνθεση του εταιρικού κεφαλαίου της Enasa, αυτές οι εισφορές κεφαλαίων συνιστούν κρατική ενίσχυση κατά την έννοια του άρθρου 92 παράγραφος 1 της συνθήκης.

Η Επιτροπή χάραξε την πολιτική της σχετικά με την κρατική συμμετοχή στο κεφάλαιο εταιρειών τον Σεπτέμβριο του 1984, ενημέρωσε δε σχετικά τα κράτη μέλη με επιστολή της 17ης Σεπτεμβρίου 1984. Σύμφωνα με την επιστολή αυτή, κρατική ενίσχυση εμπεριέχεται στις περιπτώσεις όπου συνεισφέρεται νέο κεφάλαιο από το κράτος υπό συνθήκες οι οποίες δεν είναι αποδεκτές από ιδιώτη επενδυτή ο οποίος ενεργεί υπό τις συνήθεις συνθήκες σε αγορά ελεύθερης οικονομίας. Τούτο συμβαίνει όταν η χρηματοοικονομική θέση της εταιρείας, και ιδίως η διάρθρωση και το μέγεθος του χρέους της, είναι τέτοια που δεν είναι δυνατόν να αναμένεται, στη διάρκεια εύλογης χρονικής περιόδου, φυσιολογική απόδοση (σε μερίσματα ή αύξηση του κεφαλαίου) του επενδεδυμένου κεφαλαίου, ή όταν, λόγω ανεπαρκών εξελίξεων των εισπράξεων και πληρωμών, ή για άλλο λόγο, η εταιρεία δεν ήταν σε θέση να εξεύρει στην κεφαλαιαγορά τα αναγκαία κεφάλαια για επενδυτικό πρόγραμμα.

Λόγω των συνεχών ζημιών της Enasa, οι οποίες αυξήθηκαν εντυπωσιακά από το 1985 (17 δισεκατομμύρια το 1985, 24 δισεκατομμύρια το 1986 και 11 δισεκατομμύρια ισπανικές πεσέτες το 1987), καθώς και της επιδείνωσης του καθαρού χρέους της, το οποίο κατά τα τέλη του 1986 ανήλθε σε 89 300 εκατομμύρια ισπανικές πεσέτες, οι εισφορές κεφαλαίων ύψους 29 117 εκατομμυρίων ισπανικών πεσετών συνιστούν κρατική ενίσχυση, δεδομένου ότι στις περιγραφείσες περιστάσεις ένας ιδιώτης επενδυτής που ενεργεί υπό τις συνήθειες συνθήκες σε αγορά ελεύθερης οικονομίας δεν επρόκειτο να αναλάβει την επένδυση αυτή.

Εξάλλου, η Επιτροπή δεν μπορεί να δεχθεί ούτε το επιχείρημα ότι τα κεφάλαια αυτά καλύπτουν ζημίες της περιόδου πριν από το 1986, δεδομένου ότι κατά την περίοδο αυτή δεν είχε ληφθεί επίσημα καμία απόφαση για εισφορά κεφαλαίων.

Τα υπόλοιπα κεφάλαια των 5 200 εκατομμυρίων ισπανικών πεσετών συνδέονται αποκλειστικά με στρατιωτικά σχέδια στα πλαίσια της επιδίωξης εθνικών αμυντικών στόχων. Οι επενδύσεις και οι ειδικές ενισχύσεις για την παραγωγή στρατιωτικών οχημάτων εμπίπτουν στο άρθρο 223 παράγραφος 1 στοιχείο β) της συνθήκης και, ως εκ τούτου, δεν έχουν ληφθεί υπόψη από την Επιτροπή κατά την εκτίμηση της παρούσας υπόθεσης.

Όσον αφορά τις έκτακτες εισφορές ύψους 40 619 εκατομμυρίων ισπανικών πεσετών, οι οποίες προορίζονται για την κάλυψη των μακροχρονίων δαπανών ανδιάρθρωσης, το ποσό αυτό συνιστά κρατική ενίσχυση κατά την έννοια του άρθρου 92 παράγραφος 1 της συνθήκης. Πράγματι, το δημόσιο παρέχει το ποσό αυτό για τη χρηματοδότηση ειδικών έκτακτων δαπανών της Enasa, και συγκεκριμένα:

- για μακροπρόθεσμη έρευνα και ανάπτυξη (Ε*Α) (1 363 εκατομμύρια ισπανικές πεσέτες),

- για την κάλυψη ζημιών σε συνάλλαγμα (5 218 εκατομμύρια ισπανικές πεσέτες),

- για τις δαπάνες της εθελουσίας εξόδου εργαζομένων (34 038 εκατομμύρια ισπανικές πεσέτες).

Οι δαπάνες αυτές κανονικά αναλαμβάνονται από την ίδια την επιχείρηση. Όμως, μέσω της πλήρους κάλυψης των έκτακτων δαπανών της Enasa από την ΙΝΙ, η Enasa αποκτά τεχνητά χρηματοοικονομικά πλεονεκτήματα έναντι των ανταγωνιστών της, οι οποίοι καλύπτουν τις δαπάνες αυτές με ιδίους πόρους. Τα ποσά αυτά δεν μπορούν, εξάλλου, να χαρακτηρισθούν ως επενδύσεις, δεδομένου ότι χορηγούνται από την ΙΝΙ με τη μορφή επιχορηγήσεων, χωρίς να επηρεάζουν τη στάθμη των ιδίων κεφαλαίων της Enasa.

Κατά συνέπεια, από το συνολικό ποσό των 108 436 εκατομμυρίων ισπανικών πεσετών τα 69 736 εκατομμύρια ισπανικές πεσέτες συνιστούν κρατική ενίσχυση κατά την έννοια του άρθρου 92 παράγραφος 1 της συνθήκης, δεδομένου μάλιστα ότι διεξάγεται σημαντικό ενδοκοινοτικό εμπόριο για όλα τα προϊόντα που παράγει η Enasa. Πράγματι, το συνολικό ενδοκοινοτικό εμπόριο μεγάλων φορτηγών οχημάτων και λεωφορείων ανήλθε σε 10 147 μονάδες το 1987, από τις οποίες 11 484 μονάδες, ή το 11,4 %, εξήχθησαν από την Ισπανία προς τα άλλα κράτη μέλη. Το 1987, η Enasa διέθετε μερίδιο 3 % στην κοινοτική αγορά των φορτηγών οχημάτων. Το 1986 εξήγαγε 314 λεωφορεία και φορτηγά προς τις άλλες κοινοτικές χώρες, ενώ πρόκειται να αυξήσει τις εξαγωγές της προς τις χώρες αυτές σε 1 740 μονάδες το 1991. Ως εκ τούτου, οι εν λόγω ενισχύσεις επηρεάζουν το ενδοκοινοτικό εμπόριο και απειλούν να νοθεύσουν τον ανταγωνισμό κατά την έννοια του άρθρου 92 παράγραφος 1 της συνθήκης.

ΙΧ

Το άρθρο 92 παράγραφος 3 της συνθήκης απαριθμεί τις μορφές ενίσχυσης που θα μπορούσαν να θεωρηθούν συμβιβαστές με την κοινή αγορά. Το συμβιβαστό με τη συνθήκη πρέπει να εξετάζεται στα πλασίσια του συνόλου της Κοινότητας και όχι μόνο ενός μεμονωμένου κράτους μέλους.

Για να διαφυλαχθεί η καλή λειτουργία της κοινής αγοράς και με γνώμονα τις αρχές του άρθρου 3 στοιχείο στ), οι εξαιρέσεις από την αρχή του άρθρου 92 παράγραφος 1 όπως αναφέρονται στο άρθρο 92 παράγραφος 3 πρέπει να ερμηνεύονται με τη στενή τους έννοια εφόσον εξετάζεται καθεστώς ενισχύσεων ή μεμονωμένη χορήγη ενίσχυσης.

Συγκεκριμένα, οι εξαιρέσεις είναι δυνατόν να εφαρμόζονται μόνον εφόσον η Επιτροπή είναι πεπεισμένη ότι οι δυνάμεις της αγοράς και μόνο, χωρίς δηλαδή την ενίσχυση, δεν είναι δυνατόν να παρακινήσουν τον μελλοντικό αποδέκτη της ενίσχυσης να προβεί σε ενέργειες που συμβάλλουν στην επίτευξη ενός από τους επιδιωκόμενους στόχους.

Όσον αφορά τις εξαιρέσεις που προβλέπει το άρθρο 92 παράγραφος 3 στοιχεία α) και γ) για τις ενισχύσεις που προωθούν ή διευκολύνουν την ανάπτυξη ορισμένων περιοχών, η εφαρμογή του εν λόγω μέτρου ενίσχυσης δεν μπορεί να τύχει της εξαίρεσης που προβλέπει το άρθρο αυτό. Μολονότι μια από τις εγκαταστάσεις της Enasa βρίσκεται σε ενισχυόμενη περιοχή, δηλαδή στο Valladolid, οι υπό εξέταση ενισχύσεις δεν έχουν σκοπό την ανάπτυξη της συγκεκριμένης περιοχής αλλά την ανασυγκρότηση εταιρείας που ασκεί δραστηριότητες σε ολόκληρο το αντίστοιχο κράτος μέλος. Εξάλλου, οι εξεταζόμενες ενισχύσεις έχουν σχέση με τη χρηματοδότηση ενός πολύ μικρού ποσοστού επενδύσεων σε ενισχυόμενες περιοχές. Η έννοια της περιφερειακής ανάπτυξης με την οποία συνδέεται η εξαίρεση του άρθρου 92 παράγραφος 3 στοιχείο α) βασίζεται κυρίως στην παροχή ενισχύσεων για νέες επενδύσεις ή για μεγάλης κλίμακας επεκτάσεις ή για τον επαναπροσανατολισμό επιχειρήσεων με επενδύσεις σε ένυλα αγαθά και με την κάλυψη των συναφών δαπανών. Στην παρούσα περίπτωση, το ύψος των επενδύσεων που προβλέπονται στα πλαίσια του σχεδίου ανασυγκρότησης των εγκαταστάσεων στο Valladolid αντιστοιχεί μόλις σε 510 εκατομμύρια ισπανικές πεσέτες, δηλαδή μόλις στο 1,5 % των συνολικών επενδύσεων και στο 0,4 % των συνολικών δαπανών ανασυγκρότησης.

Όσον αφορά τις εξαιρέσεις που προβλέπονται στο άρθρο 92 παράγραφος 3 στοιχείο β), προκύπτει ότι οι εξεταζόμενες ενισχύσεις δεν αποσκοπούν ούτε είναι κατάλληλες για την προώθηση σημαντικών σχεδίων κοινού ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος ή για την άρση σοβαρής διαταραχής της οικονομίας της Ισπανίας. Η ισπανική κυβέρνηση δεν επικαλέσθηκε κάτι τέτοιο.

Σε σχέση με την εξαίρεση που προβλέπεται στο άρθρο 92 παράγραφος 3 στοιχείο γ) της συνθήκης υπέρ των «ενισχύσεων για την προώθηση της ανάπτυξης ορισμένων οικονομικών δραστηριοτήτων» , η Επιτροπή είναι δυνατόν να θεωρήσει ορισμένες ενισχύσεις ανασυγκρότησης ως συμβιβαστές με την κοινή αγορά, εφόσον οι ενισχύσεις αυτές είναι αναγκαίες για την ανάπτυξη ενός τομέα από κοινοτική άποψη και δεν αλλοιώνουν το εμπόριο σε βαθμό αντίθετο προς το κοινό συμφέρον (1).

Το εξεταζόμενο σχέδιο ανασυγκρότησης πρόκειται να μειώσει το δυναμικό συναρμολόγησης της Enasa κατά 31 %, κυρίως μέσω του κλεισίματος των εγκαταστάσεων του Valladolid, όπου κατασκευάζονται κλειστά και ελαφρά φορτηγά οχήματα. Το δυναμικό παραγωγής εξαρτημάτων πρόκειται επίσης να μειωθεί, μέσω του κλεισίματος δύο μονάδων και της σημαντικής μείωσης της παραγωγής κινητήρων. Το εναπομένον δυναμικό πρέπει να εκσυγχρονισθεί και να ολοκληρωθεί, έτσι ώστε να κατασκευάζεται μεγάλος αριθμός νέων τύπων οχημάτων για την κάλυψη ολιγοτέρων τομέων της αγοράς. Οι εγκαταστάσεις του Valladolid που έχουν κλείσει πρόκειται να τροποποιηθούν για να κατασκευάζουν ειδικά και στρατιωτικά οχήματα.

Η Επιτροπή ανέλυσε το εν λόγω σχέδιο ανασυγκρότησης λεπτομερώς και κατέληξε στο συμπέρασμα ότι εξασφαλίζει την τεχνική, οικονομική και χρηματοδοτική ανάκαμψη της ενδιαφερόμενης επιχείρησης μέσω του υποβιβασμού του σημείου εξισορρόπησης, πράγμα που εξασφαλίζει την κερδοφόρα λειτουργία της επιχείρησης στο μέλλον. Η μείωση του παραγωγικού δυναμικού εξασφαλίζει επίσης ότι η Enasa δεν μπορεί να αυξήσει το μερίδιό της στην κοινοτική αγορά των φορτηγών οχημάτων και των λεωφορείων. Επιπλέον, αναμένεται ότι η περαιτέρω μείωση και η κατάργηση των εισαγωγικών δασμών στην αντίστοιχη αγορά μειώνει ακόμη περισσότερο τα μερίδια της Enasa στην Ισπανία.

Η εν λόγω ανασυγκρότηση συμβάλλει στη συνολική ανασυγκρότηση της βιομηχανίας φορτηγών οχημάτων και λεωφορείων στην Κοινότητα. Το 1986, όταν εκπονήθηκε το σχέδιο ανασυγκρότησης της Enasa, η βιομηχανία φορτηγών οχημάτων και λεωφορείων υπέφερε ακόμη από ένα μεγάλο πλεόνασμα παραγωγικού δυναμικού, όλοι δε οι άλλοι κοινοτικοί κατασκευαστές είχαν αναπροσαρμόσει την παραγωγή τους και το παραγωγικό δυναμικό τους στη χαμηλότερη ζήτηση καταργώντας το πλεόνασμα παραγωγής φορτηγών οχημάτων και λεωφορείων και περιορίζοντας το φάσμα κατασκευαστικών τύπων που παρήγαν. Έτσι, η Enasa συμβάλλει σε σημαντικό βαθμό στον εξορθολογισμό του αντίστοιχου τομέα σε κοινοτικό επίπεδο.

Κατά την εκτίμησή της, η Επιτροπή έλαβε επίσης υπόψη το γεγονός ότι η Enasa, κατά το παρελθόν, λειτουργούσε σε καλά προστατευόμενη εθνική αγορά, χωρίς να έχει να αντιμετωπίσει τον σκληρό ανταγωνισμό των άλλων ευρωπαίων κατασκευαστών. Αυτή η έλλειψη ανταγωνισμού είχε άμεση αρνητική επίπτωση στην ανταγωνιστικότητα της εταιρείας και στην εν γένει απόδοσή της. Η προσχώρηση της Ισπανίας στην Κοινότητα και το συνακόλουθο βαθμιαίο άνοιγμα της ισπανικής αγοράς των επαγγελματικών οχημάτων στον κοινοτικό ανταγωνισμό, ανάγκασαν την Enasa να προσαρμόσει την παραγωγική δομή της στις συνθήκες διεθνούς ανταγωνισμού σε πολύ σημαντικό βαθμό και σε σχετικά βραχύ χρονικό διάστημα. Έτσι, οι εν λόγω ενισχύσεις συμβάλλουν στην αναγκαία προσαρμογή της εταιρείας στον ελεύθερο ανταγωνισμό που επικρατεί στην κοινή αγορά.

Η κατάσταση της Enasa μπορεί εν μέρει να συγκριθεί με την επισφαλή κατάσταση των θυγατρικών της Renault και του ομίλου Rover που παρήγαν λεωφορεία και φορτηγά οχήματα προ δύο έτη, δηλαδή την RVI, Leyland Bus και Leyland Trucks. Η κατάσταση των επιχειρήσεων αυτών χαρακτηριζόταν από τη συνεχή απώλεια μεριδίων αγοράς, τεράστιο χρέος οφειλόμενο σε σειρά ετών με υψηλές ζημίες, παραγωγικότητα πολύ χαμηλότερη από εκείνη των ανταγωνιστών, απαρχαιομένο και υπερβολικά διαφοροποιημένο φάσμα προϊόντων, έλλειψη ολοκλήρωσης των διαφόρων εγκαταστάσεων παραγωγής και, τέλος, από το όχι λιγότερο σημαντικό πρόβλημα του σοβαρού πλεονάσματος εργατικού δυναμικού. Επίσης, κοινή είναι η επιθυμία τόσο της ίδιας της εταιρείας όσο και του δημοσίου, το οποίο είναι μέτοχός της, να προβούν σε ριζική ανασυγκρότηση της επιχείρησης και στις αναγκαίες κοινωνικές θυσίες, ώστε να τεθεί τέρμα στον υφιστάμενο φαύλο κύκλο και να καταστεί η επιχείρηση και πάλι αποδοτική. Η ανασυγκρότηση αυτή απαιτεί όχι μόνο συνεχείς τεχνικές, οικονομικές και χρηματοδοτικές προσπάθειες αλλά και την εφαρμογή δαπανηρού προγράμματος εξορθολογισμού.

Με την απόφαση της 18ης Μαρτίου 1987, η οποία αφορούσε την ανασυγκρότηση και την ιδιωτικοποίηση των θυγατρικών παραγωγής φορτηγών και λεωφορείων του ομίλου Rover, καθώς και με την απόφαση της 29ης Μαρτίου 1988, η οποία αφορούσε την ανασυγκρότηση του ομίλου Renault, στην οποία συμπεριλαμβανόταν και η ανασυγκρότηση της θυγατρικής παραγωγής φορτηγών RVI, η Επιτροπή ενέκρινε και στις δύο περιπτώσεις σημαντικές ενισχύσεις υπό μορφή εισφοράς κεφαλαίων. Τα σχέδια ανασυγκρότησης και των δύο κατασκευαστών επαγγελματικών οχημάτων περιλάμβαναν σημαντικές μειώσεις του παραγωγικού και του εργατικού δυναμικού. Και στις δύο περιπτώσεις, η Επιτροπή βεβαιώθηκε ότι οι εγκριθείσες ενισχύσεις είναι ανάλογες προς το πρόβλημα που επιδιώκουν να λύσουν, ότι οι στρεβλώσεις του ανταγωνισμού περιορίζονται στο ελάχιστο δυνατόν και ότι, όταν πρόκειται να ολοκληρωθεί κάθε σχέδιο ανασυγκρότησης, η ανάκαμψη των ενδιαφερομένων επιχειρήσεων θα είναι εξασφαλισμένη.

Στην περίπτωση της Enasa, η Επιτροπή κατέληξε στο συμπέρασμα ότι, ενώ η ανασυγκρότηση εξασφαλίζει την ανάκαμψη της εταιρείας, οι εν λόγω ενισχύσεις πρέπει να θεωρηθούν υπερβολικές σε σύγκριση με τις συνολικές δαπάνες ανασυγκρότησης και επενδύσεων. Πράγματι, το συνολικό ύψος των ενισχύσεων, δηλαδή τα 69 736 εκατομμύρια ισπανικές πεσέτες, είναι πολύ υψηλό σε σχέση με τις συνολικές δαπάνες του σχεδίου ανασυγκρότησης 1987-1991, οι οποίες ανέρχονται σε 128 434 εκατομμύρια ισπανικές πεσέτες (χωρίς τα στρατιωτικά σχέδια) και καλύπτονται κατά

54 % (1). Έτσι, το ποσοστό των ενισχύσεων είναι κατά πολύ υψηλότερο από το δικαιολογούμενο λόγο της προβλεπόμενης μείωσης του παραγωγικού δυναμικού κατά 31 %. Επιπλέον, ήταν δυνατό να θέσουν την ενδιαφερόμενη επιχείρηση σε πλεονεκτικότερη χρηματοοικονομική θέση απέναντι σε μερικούς από τους κοινοτικούς ανταγωνιστές της.

Έτσι, η Επιτροπή, σε συνεργασία με τις ισπανικές αρχές, ανέλυσε κατά πόσο οι σκοπούμενες ενισχύσεις μπορούν να περικοπούν χωρίς να τεθεί σε κίνδυνο η τεχνική, οικονομική και χρηματοδοτική ανάκαμψη της εταιρείας, και κατά τρόπο που να ευθυγραμμίζει το ύψος των ενισχύσεων αυτών με τις συνολικές δαπάνες του σχεδίου ανασυγκρότησης, και κατ' αναλογία προς το πρόβλημα που το σχέδιο αυτό καλείται να λύσει, δηλαδή προς το ποσοστό πλεονάζοντος παραγωγικού δυναμικού της εταιρείας που πρόκειται να εξαλειφθεί.

Η Επιτροπή κατέληξε στο συμπέρασμα ότι οι ενισχύσεις πρέπει να μειωθούν κατά 23 000 εκατομμύρια ισπανικές πεσέτες, δηλαδή σε 46 736 εκατομμύρια ισπανικές πεσέτες, ποσό το οποίο μετατρέπει το ποσοστό των ενισχύσεων σε 36 %, ποσοστό που πλησιάζει το επιδιωκόμενο 31 % για το παραγωγικό δυναμικό. Το καθαρό χρηματοδοτικό χρέος του ομίλου το οποίο, στο τέλος του 1986, ανερχόταν, σύμφωνα με τους λογαριασμούς των μετεχουσών εταιρειών, σε 89 275 εκατομμύρια ισπανικές πεσέτες, πρόκειται να μειωθεί σε λιγότερο από 50 000 εκατομμύρια ισπανικές πεσέτες στο τέλος του 1991. Ωστόσο, κατά τη γνώμη της Επιτροπής και οι δύο αυτοί αριθμοί είναι υπερεκτιμημένοι, δεδομένου ότι συμπεριλαμβάνουν τουλάχιστον 10 000 εκατομμύρια ισπανικές πεσέτες εμπορικού χρέους, το οποίο μπόρεσε η Επιτροπή να εντοπίσει ως κεφάλαιο κίνησης και το οποίο, σύμφωνα με τις αρχές που διατυπώνονται στην απόφαση 89/58/ΕΟΚ σχετικά με τον όμιλο Rover (2), δεν είναι δυνατόν να θεωρηθεί ως καθαρό χρηματοδοτικό χρέος. Έτσι, η Επιτροπή θεωρεί ότι το καθαρό χρηματοδοτικό χρέος της εταιρείας στο τέλος του 1986 και του 1991 ανέρχεται, αντίστοιχα, σε 79 300 εκατομμύρια ισπανικές πεσέτες και σε 40 000 εκατομμύρια ισπανικές πεσέτες. Από τα δεδομένα αυτά προκύπτει ότι, παρά τη μείωση των σκοπουμένων ενισχύσεων κατά 23 000 εκατομμύρια ισπανικές πεσέτες, ο λόγος του χρηματοδοτικού χρέους προς τον κύκλο εργασιών θα βελτιωθεί, από 106 % στο τέλος του 1986 σε 35 % στο τέλος του 1991.

Οι υψηλότερες χρηματοοικονομικές επιβαρύνσεις που προκύπτουν από τη μείωση του ύψους των ενισχύσεων δεν εμποδίζουν την εταιρεία από το να καταστεί αποδοτική όταν θα έχει ολοκληρωθεί το σχέδιο ανασυγκρότησης. Επιπλέον, και παρά τη μείωση του ύψους των ενισχύσεων, η καθαρή θέση της εταιρείας θα βελτιωθεί, από μείον 16 600 εκατομμύρια ισπανικές πεσέτες πριν από το σχέδιο ανασυγκρότησης σε συν 4 400 εκατομμύρια ισπανικές πεσέτες, όπως υπολογίζεται, όταν θα έχει ολοκληρωθεί το σχέδιο αυτό.

Αποδεικνύεται, ως εκ τούτου, ότι η επιτυχία της τεχνικής, οικονομικής και χρηματοδοτικής ανασυγκρότησης δεν πρόκειται να τεθεί σε κίνδυνο από τη μείωση των ενισχύσεων κατά 23 000 εκατομμύρια ισπανικές πεσέτες. Ωστόσο, περαιτέρω μείωση των ενισχύσεων αυτών μπορεί να θέσει σε σοβαρό κίνδυνο την επιτυχία του χρηματοδοτικού μέρους του σχεδίου ανασυγκρότησης.

Συμπερασματικά, η χορήγηση ενισχύσεων ύψους 46 736 εκατομμυρίων ισπανικών πεσετών την Enasa πρόκειται να οδηγήσει σε ανάκαμψη της εταιρείας αυτής από τεχνική, οικονομική και χρηματοοικονομική άποψη, μέσω δε της επιδιωκόμενης ανασυγκρότησης να συμβάλει στην αποφυγή των διαρθρωτικών προβλημάτων τα οποία η κοινοτική βιομηχανία φορτηγών οχημάτων και λεωφορείων εξακολουθεί να αντιμετωπίζει και είναι δυνατόν να αντιμετωπίσει και στο προσεχές μέλλον. Για τους λόγους αυτούς, η Επιτροπή θεωρεί ότι οι προαναφερόμενες ενισχύσεις διευκολύνουν την ανάπτυξη του αντίστοιχου τομέα σε κοινοτικό επίπεδο, χωρίς να επηρεάζουν τους όρους διεξαγωγής του εμπορίου δυσμενώς και σε βαθμό αντίθετο προς το κοινό συμφέρον.

Ωστόσο, ο περιορισμός των στρεβλωτικών για το εμπόριο συνεπειών των ενισχύσεων εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από το αν το σχέδιο αναδιάρθρωσης θα εφαρμοσθεί σύμφωνα με τις κοινοποιηθείσες αρχές και μέσα στο προβλεπόμενο χρονικό διάστημα. Επιπλέον, είναι αναγκαίο να εξασφαλισθεί ότι οι χρηματοδοτικές εισφορές που δεν χαρακτηρίζονται ως ενισχύσεις δεν υπερβαίνουν τα προεκτιμώμενα ποσά που έχουν κοινοποιηθεί στην Επιτροπή.

Κατά συνέπεια, μολονότι η Επιτροπή θεωρεί ότι είναι δυνατόν να εφαρμόζεται η εξαίρεση του άρθρου 92 παράγραφος 3 στοιχείο γ) για την ενίσχυση των 46 736 εκατομμυρίων ισπανικών πεσετών, που πρόκειται να χορηγηθούν στην Enasa μέχρι το 1991, η σχετική της έγκριση ισχύει μόνον εφόσον τηρηθούν ορισμένοι όροι, ώστε να εξασφαλίζεται ότι οι όροι του εμπορίου στον αντίστοιχο τομέα δεν πρόκειται να αλλοιωθούν σε βαθμό αντίθετο προς το κοινό συμφέρον,

ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΑΠΟΦΑΣΗ:

Άρθρο 1

Οι ενισχύσεις προς την Enasa ύψους 69 736 εκατομμυρίων ισπανικών πεσετών που συνιστούν το στοιχείο ενίσχυσης της κοινοποιηθείσας κρατικής συνδρομής για την υποστήριξη του σχεδίου ανασυγκρότησης 1987-1991, είναι συμβιβαστές με την κοινή αγορά δυνάμει του άρθρου 92 παράγραφος 3 στοιχείο γ) της συνθήκης ΕΟΚ μέχρι του ποσού των 46 736 εκατομμυρίων ισπανικών πεσετών, και είναι δυνατόν να χορηγηθούν εφόσον η ισπανική κυβέρνηση:

1. αποφεύγει να χορηγεί περαιτέρω ενίσχυση, υπό μορφή εισφοράς κεφαλαίων ή με οποιαδήποτε άλλη δημιουργούσα διακρίσεις μορφή, προς την Enasa μέχρι το τέλος του 1991, οπότε πρόκειται να ολοκληρωθεί το σχέδιο ανασυγκρότησης·

2. φροντίζει ώστε η Enasa να ολοκληρώσει το σχέδιο ανασυγκρότησής της μέχρι το τέλος του 1991 σύμφωνα με τις λεπτομέρειες που έχουν κοινοποιηθεί προς την Επιτροπή.

Σε όλη τη διάρκεια της εφαρμογής του σχεδίου ανασυγκρότησης, η ισπανική κυβέρνηση υποβάλλει προς την Επιτροπή εξαμηνιαία έκθεση ως προς τις καταβαλλόμενες προσπάθειες, τις εμπορικές επιδόσεις, τις αλλαγές στο παραγωγικό δυναμικό, την παραγωγή, την πολιτική τιμών και τις ενδοκοινοτικές εξαγωγές κατά προϊόν της Enasa, καθώς και ως προς τις ενισχύσεις και τις τελικές πιστώσεις που έχει λάβει από την INI κατά τη διάρκεια των προηγηθέντος εξαμήνου. Η πρώτη έκθεση, σχετικά με το πρώτο εξάμηνο του 1989, πρέπει να υποβληθεί στην Επιτροπή μέχρι το τέλος Σεπτεμβρίου 1989.

Άρθρο 2

Το υπόλοιπο μέρος των κοινοποιηθεισών ενισχύσεων προς την Enasa, ύψους 23 000 εκατομμυρίων ισπανικών πεσετών, συνιστά κρατική ενίσχυση ασυμβίβαστη με την κοινή αγορά κατά την έννοια του άρθρου 92 της συνθήκης ΕΟΚ και, ως εκ τούτου, δεν πρέπει να χορηγηθεί.

Άρθρο 3

Η ισπανική κυβέρνηση ενημερώνει την Επιτροπή σχετικά με τα μέτρα που θα έχει λάβει για να συμμορφωθεί με την παρούσα απόφαση σε προθεσμία δύο μηνών από την κοινοποίησή της.

Άρθρο 4

Η παρούσα απόφαση απευθύνεται στο Βασίλειο της Ισπανίας.

Βρυξέλλες, 3 Μαΐου 1989.

Για την Επιτροπή

Leon BRITTAN

Αντιπρόεδρος

(1) Βλέπε απόφαση του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου της 17ης Σεπτεμβρίου 1990 στην υπόθεση 730/79, Philip Morris, συλλογή ΔΕΚ 1980, σ. 2671.

(1) Λόγω της έλλειψης ενός συμφωνημένου επιτοκίου αναφοράς στην Ισπανία, το ύψος των ενισχύσεων και των δαπανών ανασυγκρότησης δεν κατέστη δυνατόν να προσαρμοσθεί στα σημερινά δεδομένα.

(2) ΕΕ αριθ. L 25 της 28. 1. 1989, σ. 92.