ΟΔΗΓΟΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΔΗΜΟΣΙΕΣ ΣΥΜΒΑΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑ (Προσωρινή έκδοση εν αναμονή της έκδοσης από το Συμβούλιο των νέων οδηγιών σχετικά με τις δημόσιες συμβάσεις) (87/C 358/01)

ΠΡΟΛΟΓΟΣ

Η πραγματική ελευθέρωση των δημοσίων συμβάσεων όπως τονίστηκε με έμφαση, από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, αποτελεί αναμφίβολα, μια από τις βασικές προϋποθέσεις για την υλοποίηση της μεγάλης ενιαίας αγοράς το 1992.

Οι οικονομικοί και πολιτικοί λόγοι για τους οποίους έχει δοθεί υψηλή προτεραιότητα στην ελευθέρωση αυτή, δηλαδή στη θέσπιση κοινών κανόνων που να εξασφαλίζουν την επίτευξη διαφάνειας στον τομέα των δημοσίων συμβάσεων και την καθιέρωση όρων πραγματικού ανταγωνισμού στον τομέα αυτό, και στο σύνολο της Κοινότητας, είναι τώρα ολοφάνεροι, αλλά η τάση εξυπηρέτησης των εθνικών συμφερόντων, η οποία ενισχύονταν από βραχυπρόθεσμους υπολογισμούς, είχε υπερισχύσει για μεγάλο χρονικό διάστημα στον τομέα αυτό παράλληλα με τις περιφερειακές και κοινωνικού χαρακτήρα σκοπιμότητες των κρατών μελών. Οι δημόσιες συμβάσεις αντιπροσωπεύουν ένα σημαντικό ποσοστό του ακαθάριστου εγχώριου προϊόντος της Κοινότητας (ΑΕΠ). ιΕτσι, μόνο οι αγορές των δημοσίων διοικήσεων υπολογίζεται ότι αντιπροσωπεύουν κατά μέσο όρο το 9 % του ΑΕΠ και το 15 % αν συνυπολογισθούν οι αγορές των δημοσίων επιχειρήσεων.

Παρά το γεγονός ότι στα πλαίσια των συνθηκών και των γενικών προγραμμάτων της Κοινότητας επιδιώκεται η ελευθέρωση αυτού του τομέα, τα κράτη μέλη θεώρησαν ότι οι δημόσιες συμβάσεις αποτελούν ένα πρόσφορο μέσο για την άσκηση της δικής τους οικονομικής πολιτικής. Το αποτέλεσμα είναι ότι τα πολυάριθμα στεγανά που διατηρήθηκαν σε εθνικό επίπεδο στον τομέα των δημοσίων συμβάσεων συνεχίζουν να μεταφράζονται σε τεράστια επιβάρυνση του κόστους, η οποία υπολογίζεται ότι ανέρχεται κατά μέσο όρο στο μισό του συνολικού προϋπολογισμού της Κοινότητας. Στα πλαίσια της σημερινής οικονομικής συγκυρίας, η Κοινότητα δεν έχει την πολυτέλεια να ανέχεται τέτοιες σπατάλες και να στερηθεί για ακόμη μεγαλύτερο χρονικό διάστημα τα πολλαπλά πλεονεκτήματα που θα προκύψουν από την πραγματική ελευθέρωση αυτού του τομέα σε ευρωπαϊκή κλίμακα.

Μεταξύ των κυριότερων θετικών στοιχείων, που αναμένεται ότι θα προκύψουν από την ελευθέρωση αυτή, μπορούν ιδίως να αναφερθούν τα ακόλουθα:

- Οι εγγυήσεις που θα εξασφαλίζονται από τη διαφάνεια της πληροφόρησης και τις διαδικασίες σύναψης των συμβάσεων θα παρέχουν στους προμηθευτές και τους εργολήπτες πολύ μεγαλύτερες ευκαιρίες για να ασκούν και να αναπτύσσουν τις δραστηριότητές τους, και τούτο όχι μόνο στο κοινοτικό αλλά και σε εθνικό επίπεδο. Αυτή η επέκταση θα τους επιτρέψει να μειώσουν το κόστος τους, χάρη στην επίτευξη οικονομιών κλίμακας, και να αυξήσουν την αποτελεσματικότητά τους, χάρη στις θετικές επιπτώσεις του ανταγωνισμού. Αυτό σημαίνει ότι ένα υπολογίσιμο ποσοστό των κερδών που θα προκύψουν θα μπορεί να διατίθεται για την ανάπτυξη των επιχειρήσεων, ιδίως για τη βελτίωση του εξοπλισμού και της υποδομής, για τη δημιουργία θέσεων απασχόλησης και για δραστηριότητες έρευνας και ανάπτυξης

- δεύτερον, η δυνατότητα επιλογής μεταξύ ενός ευρύτερου φάσματος αγαθών και υπηρεσιών θα είναι επωφελής για τις αναθέτουσες αρχές και τους χρήστες, τόσο από οικονομική όσο και από ποιοτική άποψη. Ειδικότερα, θα είναι δυνατόν να επιτευχθεί ουσιαστική εξοικονόμηση πόρων στα πλαίσια των δημόσιων προϋπολογισμών των κρατών μελών και να εξασφαλιστεί, με χαμηλότερο κόστος, υψηλότερος βαθμός ικανοποίησης στους χρήστες και στους καταναλωτές.

Πέρα, όμως, από αυτά τα άμεσα πλεονεκτήματα που απορρέουν από το νόμο της προσφοράς και της ζήτησης, η ελευθέρωση των δημοσίων συμβάσεων θα διαδραματίσει γενικότερα καθοριστικό ρόλο στην εξέλιξη των βιομηχανικών και εμπορικών διαρθρώσεων της Κοινότητας. Τη στιγμή αυτή, οι βιομηχανίες μεταποίησης και παροχής υπηρεσιών της Κοινότητας υφίστανται τις δυσμενείς επιπτώσεις της στενότητας των εθνικών αγορών, που σε πολλές περιπτώσεις τις εμποδίζει να γίνουν ανταγωνιστικές σε διεθνές επίπεδο και να αντιμετωπίσουν αποτελεσματικά τις προκλήσεις των κυριότερων εταίρων μας. Σε πάρα πολλές περιπτώσεις, η τάση των αναθετουσών αρχών να αναθέτουν, συστηματικά ή όχι, την εκτέλεση των δημοσίων συμβάσεων κατά προτίμηση σε εθνικές επιχειρήσεις ή προμηθευτές δεν υπήρξε επωφελής και δεν μπόρεσε να αντισταθμίσει τα πλεονεκτήματα που αντιπροσωπεύει μια αγορά ευρωπαϊκής κλίμακας σε σύγκριση με εκείνη που διαθέτουν οι εταίροι μας των τρίτων χωρών, όπως, λόγου χάρη, οι Ηνωμένες Πολιτείες.

Εκτός του ότι θα αποτελέσει ένα θετικό μέτρο για την ενθάρρυνση της αναδιάρθρωσης και του εκσυγχρονισμού των βιομηχανιών και των υπηρεσιών στην Κοινότητα, η ελευθέρωση των δημοσίων συμβάσεων θα πρέπει, επίσης, να αποτελέσει αποτελεσματικό μοχλό για την εφαρμογή στην πράξη της κοινοτικής πολιτικής στον τομέα της τυποποίησης και της αμοιβαίας αναγνώρισης των πιστοποιητικών, δεδομένου ότι οι αναθέτουσες αρχές θα είναι υποχρεωμένες να ορίζουν τις τεχνικές προδιαγραφές τους με βάση τα κοινοτικά πρότυπα ή τα ευρωπαϊκά κείμενα εναρμόνισης.

Με άλλα λόγια, η ελευθέρωση των δημοσίων συμβάσεων, λόγω της προαναφερθείσας σχέσης της με την ευρωπαϊκή τυποποίηση, θα συμβάλει και στην πραγματική κατάργηση των τεχνικών εμποδίων στις ανταλλαγές των βιομηχανικών προϊόντων, σύμφωνα με το πρόγραμμα δράσης της Επιτροπής που περιλαμβάνεται στη Λευκή Βίβλο της για την ολοκλήρωση της εσωτερικής αγοράς.

ιΕχοντας επίγνωση του καθοριστικού ρόλου που μπορεί να διαδραματίσει η ελευθέρωση του συνόλου των δημοσίων συμβάσεων υπέρ της δημιουργίας ενός ενιαίου ευρωπαϊκού χώρου μέχρι το 1992, η Επιτροπή, τηρώντας τις υποχρεώσεις που έχει αναλάβει στα πλαίσια της Λευκής Βίβλου και ανταποκρινόμενη στα αιτήματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, μελέτησε τους τρόπους με τους οποίους μπορεί να βελτιωθεί ριζικά η υφιστάμενη αναχρονιστική κατάσταση και να εξασφαλιστεί ότι η προσπάθεια αυτή θα συμβάλει συγχρόνως στην αρμονική ανάπτυξη και άλλων κοινοτικών πολιτικών όπως η περιφερειακή και κοινωνική πολιτική, η πολιτική προώθησης των MME, η πολιτική έρευνας και ανάπτυξης και η πολιτική ανταγωνισμού.

Είναι, επίσης, σαφές ότι οι πρακτικές των ασχολουμένων με τις δημόσιες συμβάσεις θα μεταβληθούν ριζικά λόγω των νέων δυνατοτήτων συνεργασίας μεταξύ κοινοτικών επιχειρήσεων οι οποίες θα δημιουργηθούν στον τομέα αυτό, όπως αναφέρεται στη Λευκή Βίβλο (εταιρικό δίκαιο και φορολογία).

ιΟσον αφορά τις ενέργειες που αφορούν ειδικά τις δημόσιες συμβάσεις, η Επιτροπή υπέβαλε στο Συμβούλιο στο τέλος του έτους 1986, προτάσεις για την τροποποίηση των οδηγιών του 1971 και του 1977, για τις συμβάσεις δημοσίων έργων και κρατικών προμηθειών, αντίστοιχα.

Αυτές οι αρχικές οδηγίες αποσκοπούσαν κυρίως στην εναρμόνιση των διαδικασιών σύναψης, στον καθορισμό κοινών κανόνων στον τεχνικό τομέα και στη θέσπιση κοινών κανόνων όσον αφορά τη δημοσιότητα. ιΟμως, παρά τη σχετική πρόοδο που σημειώθηκε από τότε, αυτές οι οδηγίες δεν απέδωσαν τα αναμενόμενα αποτελέσματα λόγω της εσφαλμένης σε ορισμένες περιπτώσεις ενσωμάτωσής τους στο εσωτερικό δίκαιο των κρατών μελών και της εντελώς καταχρηστικής προσφυγής στις έκτακτες διαδικασίες.

ιΕτσι, βασιζόμενη στην αποκτηθείσα πείρα, η Επιτροπή υπέβαλε το περασμένο έτος προτάσεις τροποποιήσεων στόχος των οποίων είναι να βελτιώσουν αισθητά την εφαρμογή των υφιστάμενων οδηγιών μέσω της ενίσχυσης των εγγυήσεων που εξασφαλίζουν την ίση μεταχείριση των υποψηφίων άλλων κρατών μελών και την επίτευξη μεγαλύτερης διαφάνειας στον τομέα των δημοσίων συμβάσεων.

Η Επιτροπή ενέκρινε, επίσης, τη σύσταση μιας συμβουλευτικής επιτροπής για την ελευθέρωση των δημοσίων συμβάσεων, προκειμένου να επιτευχθεί στα πλαίσια αυτής της επιτροπής ένας εκ του πλησίον και συνεχής διάλογος μεταξύ της ίδιας και των οικονομικών παραγόντων που ασκούν τις δραστηριότητές τους στον τομέα των δημοσίων συμβάσεων έργων, προμηθειών και υπηρεσιών.

Από την άλλη πλευρά, η Επιτροπή υπέβαλε μια πρόταση στόχος της οποίας είναι να καταστήσει δυνατή μια προληπτικού χαρακτήρα επέμβαση σε περίπτωση παράβασης της κοινοτικής πειθαρχίας, ώστε να δημιουργηθεί ένα σύστημα ταχείας προσφυγής κατά τη διάρκεια της διαδικασίας ανάθεσης.

Θα διατυπωθούν, επίσης, προτάσεις με στόχο την επέκταση των διατάξεων των οδηγιών σε τέσσερις πολύ σημαντικούς τομείς - ενέργεια, ύδατα, μεταφορές και τηλεπικοινωνίες - που μέχρι τώρα δεν καλύπτονταν από τις οδηγίες αυτές. Αυτή η επέκταση θα έχει σημαντικές οικονομικές επιπτώσεις, δεδομένου ότι οι τομείς αυτοί είναι εκείνοι στους οποίους η ζήτηση εκ μέρους του δημοσίου μπορεί να προσφέρει στη βιομηχανία μια αγορά επαρκούς μεγέθους που να της επιτρέπει να εφαρμόζει επιτυχώς στρατηγικές για την ενίσχυση της διεθνούς ανταγωνιστικότητάς της.

Σχετικά με τις τηλεπικοινωνίες, πρέπει να διευκρινιστεί ότι η Κοινότητα εφαρμόζει στον τομέα αυτό, από το 1983, μια πολιτική συνολικής προσέγγισης. Αυτή η πολιτική έλαβε ήδη συγκεκριμένη μορφή με την έκδοση μιας οδηγίας (86/361/ΕΟΚ) και μιας απόφασης (87/95/ΕΟΚ), στόχος των οποίων είναι, αντίστοιχα, να καθιερωθεί η αμοιβαία αναγνώριση των αποτελεσμάτων των δοκιμών καταλληλότητας και να γίνεται αναφορά σε εναρμονισμένα πρότυπα, στις προκηρύξεις διαγωνισμών. Το Συμβούλιο εξέδωσε εξάλλου, το 1984, μια σύσταση με την οποία εγκαινιάσθηκε μια πρώτη πειραματική φάση ελευθέρωσης των τηλεπικοινωνιών. Επίσης, στην Πράσινη Βίβλο της, που δημοσιεύθηκε πρόσφατα η Επιτροπή πρότεινε την κατά στάδια ενίσχυση των μέτρων που προβλέπει η σύσταση αυτή, με αύξηση του ποσοστού των εξοπλισμών που αναφέρει η σύσταση αυτή και αντικατάσταση της εφόσον τούτο απαιτηθεί με οδηγία. Εξάλλου, πρότεινε να περιληφθεί στην οδηγία 86/361/ΕΟΚ και η αμοιβαία αναγνώριση των διαδικασιών έγκρισης στον τομέα του εξοπλισμού των τερματικών μονάδων. Τέλος, στα πλαίσια πάντα των μελλοντικών πρωτοβουλιών, προβλέπεται και το άνοιγμα στον κοινοτικό ανταγωνισμό των δημοσίων συμβάσεων στον τομέα των υπηρεσιών σε βαθμό μεγαλύτερο απ' ό,τι προβλέπεται τη στιγμή αυτή από τις οδηγίες για τις συμβάσεις έργων και προμηθειών.

Μέχρι να πάρουν αυτές οι ενέργειες τη συγκεκριμένη μορφή νομοθετικών πράξεων του Συμβουλίου, είναι σημαντικό οποιαδήποτε ενέργεια να γίνεται με βάση τις υπάρχουσες οδηγίες και να λαμβάνονται μέτρα για την ενιαία και ορθή εφαρμογή τους.

Από την πλευρά της η Επιτροπή θα εντείνει αισθητά τον έλεγχο που διενεργεί σχετικά με την εφαρμογή των κοινοτικών κανόνων στον τομέα των δημοσίων συμβάσεων. Η Επιτροπή θεώρησε επίσης απαραίτητο να αναπτύξει ενημερωτικές δραστηριότητες και να θέσει στη διάθεση όλων των ενδιαφερομένων έναν οδηγό, στον οποίο θα περιλαμβάνεται η ερμηνεία των υφιστάμενων κειμένων. Αυτό το «εργαλείο εργασίας» δεν φιλοδοξεί να δώσει απάντηση σε όλα τα ερωτήματα ούτε να εξαλείψει όλες τις αβεβαιότητες που μπορεί να ανακύπτουν σε έναν τόσο ευρύ και περίπλοκο τομέα όπως είναι αυτός των δημοσίων συμβάσεων. Θα μπορέσει ωστόσο να αποτελέσει χρήσιμο οδηγό για την καλύτερη κατανόηση των λόγων για τους οποίους θεσπίστηκε η σχετική κοινοτική νομοθεσία και για την αποφυγή εσφαλμένων μέτρων κατά την εφαρμογή της.

Αυτός ο οδηγός αποτελεί μια πρώτη έκδοση, η οποία πρόκειται να συμπληρωθεί και να βελτιωθεί για να ληφθούν υπόψη τόσο οι μελλοντικές εξελίξεις των νομοθεσιών όσο και οι παρατηρήσεις που ζητείται από τους αναγνώστες να διατυπώσουν σχετικά με τον οδηγό αυτό.

Πίνακας περιεχομένων

Σελίδα

Εισαγωγή .^

9

ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ: ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΤΩΝ ΣΥΝΘΗΚΩΝ ΚΑΙ ΣΥΜΒΑΣΕΙΣ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΕΡΓΩΝ

Ι. Απαγόρευση των μέτρων ισοδύναμου με τους ποσοτικούς περιορισμούς αποτελέσματος

1. Στη συνθήκη ΕΟΚ .^

9

2. Στη συνθήκη ΕΚΑΧ .^

11

3. Στη συνθήκη Ευρατόμ .^

11

ΙΙ. Το δικαίωμα εγκατάστασης

1. Στη συνθήκη ΕΟΚ .^

11

2. Στη συνθήκη ΕΚΑΧ .^

12

3. Στη συνθήκη Ευρατόμ .^

12

ΙΙΙ. Η ελεύθερη παροχή υπηρεσιών

1. Στη συνθήκη ΕΟΚ .^

13

2. Στη συνθήκη ΕΚΑΧ .^

14

3. Στη συνθήκη Ευρατόμ .^

14

ΜΕΡΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟ: ΚΟΙΝΟΤΙΚΕΣ ΠΡΑΞΕΙΣ

Ι. Στόχος και έκταση εφαρμογής των οδηγιών των σχετικών με τις δημόσιες συμqάσεις έργων και προμηθειών

1. Στόχος των οδηγιών .^

15

2. Νομική ισχύς των οδηγιών .^

15

3. Για τον αναγνώστη .^

16

ΙΙ. Συμqάσεις κρατικών προμηθειών: οδηγίες 77/62/ΕΟΚ και 80/767/ΕΟΚ

1. Τι σημαίνει «συμqάσεις κρατικών προμηθειών»; .^

16

- Η έννοια του προμηθευτή .^

16

- Η έννοια της αναθέτουσας αρχής .^

16

- Η μορφή της σύμqασης .^

16

- Το αντικείμενο της σύμqασης .^

16

2. Συμqάσεις κρατικών προμηθειών που καλύπτονται από τις οδηγίες .^

17

- Κατώτατα όρια .^

17

- Μέθοδος υπολογισμού των κατώτατων ορίων .^

17

- Εξαιρούμενοι οργανισμοί και υπηρεσίες .^

18

- Εξαιρούμενες συμqάσεις .^

18

- Συμqάσεις στον τομέα της άμυνας .^

19

3. Δημοσιότητα των προκηρύξεων των διαγωνισμών .^

19

- Μορφή των προκηρύξεων .^

19

- Περιεχόμενο των προκηρύξεων .^

19

- Δημοσιότητα σε εθνικό επίπεδο .^

20

- Μέθοδος καθορισμού των προθεσμιών .^

20

- Ποιος δημοσιεύει τις προκηρύξεις; .^

20

- Συμπληρωματικό μέσο δημοσιότητας των προκηρύξεων .^

21

4. Κανόνες στον τεχνικό τομέα .^

21

5. Διαδικασίες σύναψης των συμqάσεων .^

21

- Εξαίρεση .^

22

- Επιqαλλόμενες ελάχιστες και μέγιστες προθεσμίες .^

22

- Πρόσκληση για υποqολή προσφοράς .^

23

- Μορφή των αιτήσεων και των προσκλήσεων .^

23

Σελίδα

6. Μέθοδος υπολογισμού των προθεσμιών .^

23

7. Κριτήρια επιλογής .^

23

- Κριτήρια αποκλεισμού .^

24

- Εγγραφή στα επαγγελματικά μητρώα .^

24

- ιΕλεγχος της καταλληλότητας των υποψηφίων .^

24

- Χρηματοδοτική και οικονομική ικανότητα .^

24

- Τεχνική ικανότητα .^

25

- Συμπληρωματικές πληροφορίες .^

25

8. Κριτήρια ανάθεσης της σύμqασης .^

25

- Υπερqολικά χαμηλές προσφορές .^

26

- Εξαίρεση .^

26

ΙΙΙ. Συμqάσεις δημοσίων έργων: οδηγία 71/305/ΕΟΚ

1. Τι σημαίνει «συμqάσεις δημοσίων έργων»; .^

26

- Η έννοια του εργολήπτη .^

27

- Η έννοια της αναθέτουσας αρχής .^

27

- Η μορφή της σύμqασης .^

27

2. Συμqάσεις δημοσίων έργων που καλύπτονται από την οδηγία .^

27

- Κατώτατα όρια .^

27

- Μέθοδος υπολογισμού των κατώτατων ορίων .^

27

- Εξαιρούμενοι οργανισμοί και υπηρεσίες .^

28

- Εξαιρούμενες συμqάσεις .^

28

- Συμqάσεις παραχώρησης .^

28

3. Δημοσιότητα των προκηρύξεων των διαγωνισμών .^

29

- Περιεχόμενο των προκηρύξεων .^

29

- Καθορισμός των προθεσμιών .^

29

- Μορφή των προκηρύξεων .^

30

- Δημοσιότητα σε εθνικό επίπεδο .^

30

- Ποιος δημοσιεύει τις προκηρύξεις; .^

30

- Συμπληρωματικό μέσο δημοσιότητας των προκηρύξεων .^

30

4. Κανόνες στον τεχνικό τομέα .^

31

- ιΕννοια των τεχνικών προδιαγραφών .^

31

- Απαγόρευση των διακρίσεων .^

31

- Τα πρότυπα .^

31

- Μέθοδος υπολογισμού των μεγεθών των έργων .^

31

5. Διαδικασίες σύναψης των συμqάσεων .^

31

- Εξαίρεση .^

31

- Επιqαλλόμενες ελάχιστες και μέγιστες προθεσμίες .^

32

- Πρόσκληση για υποqολή προσφοράς .^

33

- Μορφή των αιτήσεων και των προσκλήσεων .^

33

6. Μέθοδος υπολογισμού των προθεσμιών .^

33

7. Κριτήρια επιλογής .^

33

- Κριτήρια αποκλεισμού .^

33

- Εγγραφή στα επαγγελματικά μητρώα .^

34

- ιΕλεγχος της καταλληλότητας των υποψηφίων .^

34

- Χρηματοδοτική και οικονομική ικανότητα .^

34

- Τεχνική ικανότητα .^

35

- Συμπληρωματικές πληροφορίες .^

35

- Επίσημοι κατάλογοι αναγνωρισμένων εργοληπτών .^

35

Σελίδα

8. Κριτήρια ανάθεσης της σύμqασης .^

36

- Υπερqολικά χαμηλές προσφορές .^

36

- Εξαίρεση .^

37

ΙV. Παραχώρηση έργων και υπεργολαqίες

1. Σύναψη των συμqάσεων παραχώρησης .^

37

2. Υπεργολαqίες .^

38

V. Τηλεπικοινωνίες

1. Κοινοτική πολιτική .^

38

2. Οδηγία 86/361/ΕΟΚ του Συμqουλίου .^

39

3. Σύσταση 84/550/ΕΟΚ .^

39

ΜΕΡΟΣ ΤΡΙΤΟ: ΜΕΣΑ ΠΡΟΣΦΥΓΗΣ ΣΕ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΜΗ ΤΗΡΗΣΗΣ ΤΟΥ ΚΟΙΝΟΤΙΚΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ .^

40

ΜΕΡΟΣ ΤΕΤΑΡΤΟ: ΔΗΜΟΣΙΕΣ ΣΥΜΒΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΟΤΙΚΗ ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΗ .^

41

Παράρτημα^ΙΙΙ: Προτάσεις για την ελευθέρωση των δημοσίων συμqάσεων μέχρι το 1992 .^

42

Παράρτημα^ΙΙΙ: Πίνακες Ι έως ΧΙ .^

44

Παράρτημα^ΙΙΙ: ιΕννοια των μέτρων ισοδύναμου με τους ποσοτικούς περιορισμούς αποτελέσματος .^

80

ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Ο παρών οδηγός υποδιαιρείται σε τέσσερα μέρη:

- Το πρώτο μέρος περιλαμβάνει μια σύντομη ανάλυση της απαγόρευσης των μέτρων ισοδύναμου με τους ποσοτικούς περιορισμούς αποτελέσματος, καθώς και της απαγόρευσης των περιορισμών του δικαιώματος εγκατάστασης και της ελεύθερης παροχής υπηρεσιών.

Οι απαγορεύσεις αυτές έχουν γενική ισχύ και συνεπώς πρέπει να τηρούνται ακόμη και κατά τη σύναψη δημοσίων συμβάσεων που δεν υπάγονται στις οδηγίες περί συντονισμού των διαδικασιών σύναψης των δημοσίων συμβάσεων.

- Το δεύτερο μέρος περιλαμβάνει λεπτομερή ανάλυση των οδηγιών αυτών, εξετάζει δε και τις διατάξεις που αφορούν την παραχώρηση έργων και τις τηλεπικοινωνίες.

- Το τρίτο παρέχει μια σύνοψη των κοινοτικών μέσων προσφυγής καθώς και των συστάσεων προς όσους ενδιαφέρονται να υποβάλουν καταγγελία στην Επιτροπή.

- Στο τέταρτο μέρος, εφιστάται η προσοχή του αναγνώστη στη σπουδαιότητα της τήρησης των κοινοτικών κανόνων που αφορούν τις δημόσιες συμβάσεις, σε περίπτωση που επιδιώκει κοινοτική χρηματοδότηση.

Το παράρτημα Ι παρουσιάζει τις ενέργειες που προβλέπονται για ακόμη μεγαλύτερη ελευθέρωση των δημοσίων συμβάσεων μέχρι το 1992, καθώς και τις προτάσεις κοινοτικών ρυθμίσεων που ήδη έχουν εγκριθεί από την Επιτροπή στα πλαίσια των ενεργειών αυτών.

Στο παράρτημα ΙΙ περιλαμβάνονται οι πίνακες στους οποίους γίνεται αναφορά σε διάφορα σημεία του οδηγού.

Το παράρτημα ΙΙΙ περιλαμβάνει μια σύντομη ανάπτυξη της έννοιας των μέτρων ισοδύναμου με τους ποσοτικούς περιορισμούς αποτελέσματος.

ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΤΩΝ ΣΥΝΘΗΚΩΝ ΚΑΙ ΣΥΜΒΑΣΕΙΣ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΕΡΓΩΝ

Ι. ^Απαγόρευση των μέτρων ισοδύναμου με τους ποσοτικούς περιορισμούς αποτελέσματος

1. ^Στη συνθήκη ΕΟΚ

Η ελεύθερη κυκλοφορία των εμπορευμάτων συνιστά μια από τις θεμελιώδεις ελευθερίες που αποτελούν τη βάση για την υλοποίηση της ενιαίας κοινοτικής αγοράς.

Μεταξύ των αρχών που αποσκοπούν στην εξασφάλιση αυτής της ελευθερίας, η συνθήκη ΕΟΚ, στα άρθρα 30 και εξής, ορίζει την απαγόρευση όχι μόνο των ποσοτικών περιορισμών κατά τις εισαγωγές και τις εξαγωγές αλλά και των μέτρων με αποτέλεσμα ισοδύναμο με εκείνο των περιορισμών αυτών.

Από την ελεύθερη κυκλοφορία των εμπορευμάτων και, ως εκ τούτου, την απαγόρευση των μέτρων ισοδύναμου αποτελέσματος επωφελούνται τόσο τα προϊόντα που κατάγονται από τα κράτη μέλη όσο και εκείνα που προέρχονται από τρίτες χώρες και βρίσκονται σε ελεύθερη κυκλοφορία στα κράτη μέλη.

Ως μέτρα ισοδύναμου αποτελέσματος^(;) πρέπει να θεωρούνται όλες οι νομοθετικές, κανονιστικές και διοικητικές διατάξεις, καθώς και κάθε πράξη και τρόπος ενέργειας δημόσιας αρχής, ή που μπορούν να καταλογιστούν σε τέτοια αρχή, που είναι σε θέση να αποτελέσουν εμπόδιο άμεσο ή έμμεσο, υπαρκτό ή δυνητικό, στο ενδοκοινοτικό εμπόριο.

ιΕνα τέτοιο εμπόδιο μπορεί να έχει τις ρίζες του τόσο σ' ένα μέτρο που προβλέπει διακρίσεις στην αντιμετώπιση των εισαγόμενων ή εξαγόμενων προϊόντων όσο και σ' ένα μέτρο που προβλέπει ίση μεταχείριση για τα εγχώρια και για τα εισαγόμενα προϊόντα.

Στην πρώτη περίπτωση, είναι δυνατόν να πρόκειται για άδεια εισαγωγής ή εξαγωγής. Ωστόσο, πρέπει να σημειωθεί ότι σ' αυτήν την πρώτη περίπτωση η απαγόρευση των ποσοτικών περιορισμών και των μέτρων ισοδύναμου αποτελέσματος περιορίζεται από τη ρήτρα παρέκκλισης που προβλέπει το άρθρο 36.(;) Μια πιο αναλυτική ανάπτυξη της έννοιας των μέτρων ισοδύναμου με τους ποσοτικούς περιορισμούς αποτελέσματος περιλαμβάνεται στο παράρτημα ΙΙΙ του παρόντος οδηγού.

Σύμφωνα με το άρθρο αυτό, τα κράτη μέλη επιτρέπεται να διατηρούν ή να θεσπίζουν περιοριστικά μέτρα για τα εισαγόμενα, εξαγόμενα ή διαμετακομιζόμενα προϊόντα, εφόσον τα μέτρα αυτά δικαιολογούνται από λόγους δημόσιας ηθικής, δημόσιας τάξης, δημόσιας ασφάλειας, προστασίας της υγείας και της ζωής των ανθρώπων και των ζώων ή προφύλαξης των φυτών, προστασίας των εθνικών θησαυρών που έχουν καλλιτεχνική, ιστορική ή αρχαιολογική αξία, ή προστασίας της βιομηχανικής και εμπορικής ιδιοκτησίας. Ωστόσο, αυτή η δυνατότητα παρέκκλισης αναγνωρίζεται υπό τον όρο ότι οι προαναφερόμενοι περιορισμοί και μέτρα δεν συνιστούν ούτε μέσο αυθαίρετων διακρίσεων ούτε συγκαλυμμένο περιορισμό στο εμπόριο μεταξύ των κρατών μελών.

Στη δεύτερη περίπτωση, δηλαδή όταν έχουμε μέτρα που ισχύουν αδιακρίτως, τόσο για τα εγχώρια όσο και για τα εισαγόμενα προϊόντα, πρόκειται εν γένει για διατάξεις οι οποίες, με σκοπό την προστασία της υγείας, του περιβάλλοντος, των καταναλωτών κλπ. θεσπίζουν τους τεχνικούς και ποσοτικούς όρους ή τους όρους έγκρισης και ελέγχου τους οποίους οφείλουν να ικανοποιούν τα προϊόντα για να μπορούν να διατεθούν στο εμπόριο. Οι διατάξεις αυτές αντίκεινται στο άρθρο 30, στο βαθμό που οι περιοριστικές επιπτώσεις τους στις εισαγωγές είναι δυσανάλογες σε σχέση με τις απαιτήσεις των οποίων επιδιώκουν την επιβολή. Στην πραγματικότητα η βασική αρχή στον τομέα των τεχνικών κανόνων και των προτύπων αφορά την αμοιβαία αναγνώριση, μεταξύ κρατών μελών, των εθνικών ποιοτικών προτύπων και των κανόνων σύστασης, για παράδειγμα, ή των εθνικών μεθόδων τεχνικών δοκιμών και πιστοποίησης κλπ.

Στο εξής, κοινοτική εναρμόνιση στον τομέα αυτό επιδιώκεται κατά κανόνα μόνο εφόσον καθίσταται απαραίτητη λόγω επιτακτικής ανάγκης.

Με την προοπτική της ολοκλήρωσης της εσωτερικής αγοράς μέχρι το 1992, είναι σημαντικό να υπάρχει επαγρύπνηση ώστε να μη δημιουργούνται καταχρηστικά, στο όνομα κάποιας ουσιώδους απαίτησης, εμπόδια στις ενδοκοινοτικές συναλλαγές.

Προς αυτή την κατεύθυνση, το άρθρο 100 Α της συνθήκης, το οποίο εισάγει η Ενιαία Ευρωπαϊκή Πράξη, αποτελεί πολύτιμο στοιχείο. Πράγματι, προβλέπει ότι οι προτάσεις για εναρμόνιση σε θέματα υγείας, ασφάλειας, προστασίας του περιβάλλοντος και των καταναλωτών θα πρέπει να γίνονται με βάση ένα υψηλό επίπεδο προστασίας (ώστε τα προϊόντα που ακολουθούν την κοινοτική εναρμόνιση να μην είναι δυνατόν να υπόκεινται σε περιοριστικά μέτρα παρά σε εξαιρετικές περιπτώσεις), θεσπίζει δε για την έγκρισή τους διαδικασία πιο ευέλικτη και, συνεπώς, πιο γρήγορη.

Εξάλλου, υποβάλλει στον έλεγχο της Επιτροπής και του Δικαστηρίου τα έκτατα μέτρα που λαμβάνονται για να καλύψουν τις σπουδαίες απαιτήσεις του άρθρου 36 ή που αναφέρονται στην προστασία του χώρου εργασίας ή του περιβάλλοντος και τα οποία θα μπορούσαν να υιοθετηθούν από τα κράτη μέλη αφού προηγηθεί κοινοτική εναρμόνιση.

ιΟσον αφορά τις προμήθειες που προορίζονται να καλύψουν τις ανάγκες του κράτους και των διοικητικών υπηρεσιών του, η απαγόρευση των μέτρων ισοδυνάμου αποτελέσματος αποσαφηνίσθηκε από την Επιτροπή στην οδηγία της 70/32/ΕΟΚ της 17ης Δεκεμβρίου 1969^(;).

Πριν να προβούμε στην ανάλυση αυτής της οδηγίας, πρέπει να διευκρινισθεί ότι αυτή αφορά μόνο τα μέτρα ισοδύναμου αποτελέσματος, στο συγκεκριμένο τομέα, τα οποία υπήρχαν ήδη κατά την έναρξη ισχύος της συνθήκης και ότι η οδηγία έχει, από νομική άποψη, καθαρά ερμηνευτική αξία. Επειδή η μεταβατική περίοδος έχει εκπνεύσει, επί του παρόντος όλα τα μέτρα ισοδύναμου αποτελέσματος στις εισαγωγές και στις εξαγωγές απαγορεύονται, αντίστοιχα, από τα άρθρα 30 και 34, τα οποία τυγχάνουν άμεσης εφαρμογής.

Αυτή η οδηγία αφορά τις κρατικές προμήθειες, τις προμήθειες των τοπικών ή περιφερειακών αρχών και των άλλων νομικών προσώπων δημοσίου δικαίου και ορίζει ότι στην έννοια των προμηθειών πρέπει να συμπεριληφθούν και εκείνες που προορίζονται για την εκτέλεση ή την αποπεράτωση έργων, ανεξάρτητα από το αν αποτελούν ή όχι αναπόσπαστο μέρος μιας σύμβασης δημοσίων έργων. Πρέπει, συνεπώς, να τονισθεί ότι η απαγόρευση που εξετάσθηκε παραπάνω ισχύει τόσο για τις συμβάσεις κρατικών προμηθειών όσο και για τις συμβάσεις δημοσίων έργων.

Αυτή η οδηγία παρέχει σαφείς και συγκεκριμένες κατευθύνσεις σχετικά με τα εμπόδια που μπορεί να υπάρχουν στο συγκεκριμένο τομέα και τα οποία μπορούν να λαμβάνουν διάφορες μορφές, από τη μορφή μέτρων ισοδύναμου αποτελέσματος μέχρι και τη μορφή ποσοτικών περιορισμών.

Σε γενικές γραμμές, απαγορεύονται δύο κατηγορίες μέτρων:

- Τα μέτρα που αποκλείουν, ολικά ή μερικά, τις προμήθειες εισαγόμενων προϊόντων ή τις καθιστούν πιο δύσκολες ή πιο δαπανηρές από αυτές των εθνικών προϊόντων δηλαδή, τα μέτρα που εμποδίζουν, σιωπηρά ή ρητά, τις προμήθειες αλλοδαπών προϊόντων, που περιορίζουν, ποσοτικά ή ποιοτικά, τη χρήση αυτών των προϊόντων ή που εξαρτούν την αποδοχή τους από ποιοτικούς ή τεχνικούς όρους οι οποίοι δεν ισχύουν για τις προμήθειες εθνικών προϊόντων, κλπ.

- Τα μέτρα που επιφυλάσσουν, ολικά ή μερικά, τις προμήθειες στα εθνικά προϊόντα ή, πάλι, τους παρέχουν προτιμησιακή μεταχείριση, πέρα από τις οικονομικές ενισχύσεις κατά την έννοια του άρθρου 92 της συνθήκης, συνοδευόμενη ή μη από όρους: για παράδειγμα, τα μέτρα που ευνοούν τη διάθεση της εθνικής παραγωγής επιφυλάσσοντάς της το σύνολο ή μέρος των δημοσίων συμβάσεων ή παρέχοντας προτιμησιακή μεταχείριση σε ορισμένες κατηγορίες εθνικών οικονομικών παραγόντων.

Αυτή η οδηγία εξειδικεύει, μεταξύ άλλων, έναν ορισμένο αριθμό περιπτώσεων που μπορούν να χαρακτηρισθούν ως μέτρα ισοδύναμου αποτελέσματος, όπως είναι:

- Οι διατάξεις που προβλέπουν διαφορετική μεταχείριση, εις βάρος των εισαγόμενων προϊόντων, όσον αφορά την

(;) ΕΕ αριθ. L 13 της 19.^1.^1970, σ. 1.

κατάθεση εγγύησης ή το καθεστώς των προκαταβολών, ή επιβάλλουν μόνο στους προμηθευτές εισαγόμενων προϊόντων το άνοιγμα ταχυδρομικού ή τραπεζικού λογαριασμού. Τα μέτρα αυτού του είδους έχουν ως αποτέλεσμα να καθιστούν την προμήθεια εισαγόμενων προϊόντων πιο δύσκολη και πιο δαπανηρή από αυτήν των εθνικών προϊόντων.

- Οι διατάξεις που εξαρτούν την αποδοχή εισαγόμενων προϊόντων από αμοιβαιότητα που να αναγνωρίζεται στο κράτος μέλος απο το οποίο προέρχονται. Πρόκειται για μέτρα που χορηγούν στα εισαγόμενα προϊόντα, για παράδειγμα, έγκριση, δυνατότητα διάθεσης στην εθνική επικράτεια ή ευνοϊκές ρήτρες που προβλέπονται για τα εθνικά προϊόντα, στο μέτρο που αυτά τα εθνικά προϊόντα τυγχάνουν, στο κράτος προέλευσης των εισαγόμενων εμπορευμάτων, παρόμοιας μεταχείρισης.

- Οι διατάξεις που επιβάλλουν τεχνικές προδιαγραφές οι οποίες, παρά το γεγονός ότι εφαρμόζονται αδιακρίτως τόσο στα εθνικά όσο και στα εισαγόμενα προϊόντα, έχουν όμως περιοριστικά αποτελέσματα για την ελεύθερη κυκλοφορία των εμπορευμάτων.

Αυτές οι διατάξεις μπορούν να αφορούν την ποιότητα, τη σύνθεση, τις μηχανικές, φυσικές ή χημικές ιδιότητες, τους όρους έγκρισης ή ελέγχου, κλπ. των προϊόντων τα οποία αποφάσισε να αγοράσει η αναθέτουσα αρχή και μπορούν να απορρέουν από μια γενική ρύθμιση ή από τη συγγραφή υποχρεώσεων. Πρέπει να θεωρηθούν ως μέτρα ισοδύναμου αποτελέσματος όταν καθιστούν την εισαγωγή αυτών των προϊόντων πιο δύσκολη ή πιο δαπανηρή από τη διάθεση της εθνικής παραγωγής, χωρίς αυτό να δικαιολογείται από την ανάγκη επίτευξης ενός νόμιμου σκοπού.

2. ^Στη συνθήκη ΕΚΑΧ

Το άρθρο 4 της συνθήκης ΕΚΑΧ, το οποίο ορίζει τις προϋποθέσεις για την υλοποίηση της κοινής αγοράς άνθρακα και χάλυβα, αναφέρει ειδικότερα: «Θεωρούνται ότι δεν συμβιβάζονται με την κοινή αγορά άνθρακα και χάλυβα και, κατά συνέπεια, καταργούνται και απαγορεύονται εντός της Κοινότητας σύμφωνα με τους όρους που προβλέπονται στην παρούσα συνθήκη: α) .^.^. Οι ποσοτικοί περιορισμοί της κυκλοφορίας των προϊόντων.»

Εξάλλου σύμφωνα με το άρθρο 86 εδάφιο 2, «τα κράτη μέλη αναλαμβάνουν την υποχρέωση να απέχουν από κάθε μέτρο ασυμβίβαστο με την ύπαρξη της κοινής αγοράς που αναφέρεται στα άρθρα 1 και 4».

Ο συνδυασμός αυτών των διατάξεων αποτελεί, στη συνθήκη ΕΚΑΧ, το ισοδύναμο της απαγόρευσης των ποσοτικών περιορισμών και των μέτρων ισοδύναμου αποτελέσματος που θεσπίζεται από τη συνθήκη ΕΟΚ στα άρθρα της 30 και ακόλουθα.

Εφαρμόζεται στα προϊόντα που καλύπτονται από τη συνθήκη ΕΚΑΧ, καταγόμενα από την Κοινότητα ή από τρίτες χώρες και ευρισκόμενα σε ελεύθερη κυκλοφορία σε ένα κράτος μέλος, όπως τα προϊόντα αυτά ορίζονται στο κοινό δασμολόγιο.

3. ^Στη συνθήκη Ευρατόμ

Το άρθρο 93 της συνθήκης Ευρατόμ προβλέπει, μεταξύ άλλων, την απαγόρευση των ποσοτικών περιορισμών στην κοινή πυρηνική αγορά. Η απαγόρευση αυτή ισχύει για τα προϊόντα που αναγράφονται στους πίνακες Α^1, Α^2 και Β, οι οποίοι περιλαμβάνονται στο παράρτημα ΙV της συγκεκριμένης συνθήκης, και τα οποία περιλαμβάνονται στο κοινό δασμολόγιο. Πάντως αυτό το άρθρο της συνθήκης Ευρατόμ εφαρμόζεται στα προϊόντα που αναφέρονται στον πίνακα Β εφόσον συνοδεύονται από πιστοποιητικό που εκδίδεται από την Επιτροπή και με το οποίο βεβαιώνεται ο προορισμός τους για πυρηνικούς σκοπούς.

Η απαγόρευση που προβλέπεται στο συγκεκριμένο άρθρο ισχύει άμεσα.

ΙΙ. ^Το δικαίωμα εγκατάστασης

1. ^Στη συνθήκη ΕΟΚ

Στο πιο ευρύ πλαίσιο της ελεύθερης κυκλοφορίας των προσώπων που έχει ως στόχο να προωθήσει την οικονομική και κοινωνική εξέλιξη στο εσωτερικό της Κοινότητας, η ελευθερία των πολιτών των κρατών μελών της Κοινότητας να εγκατασταθούν σ' ένα άλλο κράτος μέλος για να ασκήσουν εκεί μη μισθωτή δραστηριότητα προβλέπεται από τη συνθήκη ΕΟΚ στα άρθρα της 52 και ακόλουδα:

Αυτή η ελευθερία εκφράζεται με το δικαίωμα πρόσβασης στις συγκεκριμένες δραστηριότητες και το δικαίωμα άσκησης αυτών των δραστηριοτήτων με τους ίδιους όρους που καθορίζει για τους πολίτες της η χώρα εγκατάστασης, υπό την επιφύλαξη των διατάξεων των σχετικών με τα κεφάλαια^(;). Αυτή η αρχή της ίσης μεταχείρισης με τους πολίτες της χώρας εγκατάστασης εφαρμόζεται με μία μόνη εξαίρεση, σε όλες τις μη μισθωτές δραστηριότητες, συμπεριλαμβανομένων των δραστηριοτήτων που αφορούν την ίδρυση πρακτορείων, υποκαταστημάτων ή θυγατρικών μονάδων, τη σύσταση και τη διαχείριση επιχειρήσεων, ιδίως εταιρικού, αστικού ή εμπορικού δικαίου, συμπεριλαμβανομένων των συνεταιριστικών εταιρειών και των άλλων νομικών προσώπων δημοσίου ή ιδιωτικού δικαίου, που έχουν κερδοσκοπικό χαρακτήρα.

Οι μόνες μη μισθωτές δραστηριότητες που δεν υπάγονται στο πεδίο εφαρμογής των διατάξεων των σχετικών με το δικαίωμα εγκατάστασης είναι, βάσει του άρθρου 55, οι δραστηριότητες «που συνδέονται, σε ένα κράτος μέλος, έστω και περιστασιακά, με την άσκηση δημόσιας εξουσίας». Πρέπει πάντως να σημειωθεί ότι η έννοια αυτών των εξαιρούμενων δραστηριοτήτων πρέπει, σύμφωνα με τη Νομολογία του Δικαστηρίου να ερμηνευθεί συσταλτικά. Το Δικαστήριο δήλωσε, πράγματι, ότι, λαμβανομένου υπόψη του θεμελιώδους χαρακτήρα που έχουν στο σύστημα της συνθήκης η ελευθερία εγκατάστασης και ο κανόνας της εθνικής μεταχείρισης, οι παρεκκλίσεις που προβλέπονται στο άρθρο 55 παράγραφος, δεν μπορούν να τύχουν εφαρμογής που θα υπερέβαινε το σκοπό για τον οποίο προβλέφθηκε η συγκε-

κριμένη ρήτρα. Αν ληφθεί υπόψη ο σκοπός που επιδιώκεται από το άρθρο 55, και ο οποίος συνίσταται στο να δώσει τη δυνατότητα στα κράτη μέλη, στις περιπτώσεις κατά τις οποίες ορισμένες λειτουργίες που αποτελούν άσκηση δημό-

(;) Αυτές οι διατάξεις περιλαμβάνονται στο κεφάλαιο 4 τίτλος ΙΙΙ μέρος δεύτερο της συνθήκης ΕΟΚ.

σιας εξουσίας συνδέονται με μια από τις μη μισθωτές δραστηριότητες που προβλέπονται στο άρθρο 52, να αποκλείουν την πρόσβαση αλλοδαπών σε τέτοιες δραστηριότητες, αυτό το αποτέλεσμα επιτυγχάνεται μόνον εφόσον ο αποκλεισμός αυτού περιορίζεται σε εκείνες τις δραστηριότητες του άρθρου 52 οι οποίες συνδέονται άμεσα και ειδικά με την άσκηση δημόσιας εξουσίας^(;).

Του δικαιώματος αυτού μπορούν να επωφεληθούν όχι μόνον φυσικά πρόσωπα, αλλά και εταιρείες που έχουν συσταθεί σύμφωνα με το δίκαιο ενός κράτους μέλους και οι οποίες έχουν είτε την καταστατική έδρα τους είτε την κεντρική διοίκησή τους ή την κύρια εγκατάστασή τους στο εσωτερικό της Κοινότητας. Με τον όρο «εταιρείες» νοούνται οι εταιρείες αστικού ή εμπορικού δικαίου, συμπεριλαμβανομένων των συνεταιρισμών και των νομικών προσώπων δημοσίου ή ιδιωτικού δικαίου, εξαιρουμένων των εταιρειών που δεν έχουν κερδοσκοπικό χαρακτήρα.

Για την υλοποίηση της ελευθερίας εγκατάστασης, η συνθήκη ΕΟΚ προέβλεψε την προοδευτική κατάργηση, κατά τη διάρκεια της μεταβατικής περιόδου, κάθε περιορισμού αυτής της ελευθερίας περιλαμβανομένου στις εθνικές νομοθεσίες και απαγόρευσε στα κράτη μέλη να εισάγουν νέους περιορισμούς.

Αυτή η απαγόρευση αφορά τόσο τις άμεσες όσο και τις έμμεσες διακρίσεις.

Οι άμεσες διακρίσεις πραγματοποιούνται με τους περιορισμούς και συγκεκριμένα με διατάξεις που επιβάλλονται μόνο στους αλλοδαπούς και από τις οποίες απαλλάσσονται οι ημεδαποί. Μια ενδεικτική απαρίθμηση αυτών των περιορισμών αναφέρεται στο γενικό πρόγραμμα για την υλοποίηση του δικαιώματος εγκατάστασης^($): εξουσιοδότηση, προκαταρκτική παραμονή, φορολογικές επιβαρύνσεις, εγγύηση, περιορισμός της πιστοληπτικής ικανότητας, αποκλεισμός από τα ιδρύματα επαγγελματικής εκπαίδευσης ή από τους οργανισμούς κοινωνικής ασφάλισης, απαγόρευση ή περιορισμός της δυνατότητας σύναψης συμβάσεων, της υποβολής προσφορών, της δυνατότητας αποδοχής παραχωρήσεων, της δυνατότητας αγορών, λήψης δανείων ή κρατικών ενισχύσεων, της δυνατότητας παράστασης σε δικαστήριο καθώς και της δυνατότητας προσχώρησης σε επαγγελματικές οργανώσεις.

Οι έμμεσες διακρίσεις, αντίθετα, λαμβάνουν τη μορφή μέτρων τα οποία αν και απευθύνονται τόσο στους πολίτες ενός κράτους μέλους όσο και στους αλλοδαπούς δεν τηρούν την αρχή της ίσης μεταχείρισης. Το προαναφερόμενο γενικό πρόγραμμα έδωσε σαφή ορισμό αυτών των συγκαλυμμένων διακρίσεων: «οι όροι υπό τους οποίους μια νομοθετική, κανονιστική ή διοικητική διάταξη ή μια διοικητική πρακτική εξαρτά τη δυνατότητα άσκησης ή την άσκηση μιας μη μισθωτής δραστηριότητας, και οι οποίοι αν και εφαρμόζονται χωρίς προκατάληψη όσον αφορά την ιθαγένεια, εμποδίζουν, αποκλειστικά ή κατά κύριο λόγο, τη δυνατότητα άσκησης ή την άσκηση αυτής της δραστηριότητας από αλλοδαπούς».

Αυτή η ερμηνεία επιβεβαιώθηκε από το Δικαστήριο, το οποίο κατέστησε σαφές ότι πρέπει να καταργηθούν όχι μόνον οι

(;) ΔΕΚ, 22 Ιουνίου 1974, Jean Reyners κατά Βελγικού Κράτους, υπόθεση 2-74, Συλλογή 1974, σ. 631, αιτιολογικές σκέψεις 43, 44, 54.

($) ΕΕ αριθ. 2 της 15. 1. 1962, σ. 36/62.

έκδηλες διακρίσεις αλλά, εξίσου, και κάθε μορφή συγκαλυμμένης διάκρισης, και ιδιαίτερα εκείνες οι οποίες, αν και εφαρμόζονται ασχέτως ιθαγένειας, εμποδίζουν αποκλειστικά ή κατά κύριο λόγο, την προσπέλαση ή την άσκηση δραστηριοτήτων από αλλοδαπούς^(=).

Τηρείται επιφύλαξη όσον αφορά την εφαρμογή των διατάξεων των σχετικών με την ελευθερία εγκατάστασης στην περίπτωση νομοθετικών, κανονιστικών και διοικητικών διατάξεων που προβλέπουν ιδιαίτερο καθεστώς για τους αλλοδαπούς και οι οποίες δικαιολογούνται από λόγους δημόσιας τάξης, δημόσιας ασφάλειας ή δημόσιας υγείας.

Σύμφωνα με τη Νομολογία του Δικαστηρίου, ο κανόνας της εθνικής μεταχείρισης που θεσπίζεται από το άρθρο 52 ισχύει άμεσα μετά τη λήξη της μεταβατικής περιόδου. Επίσης, τα κράτη μέλη δεν μπορούν να επικαλεσθούν την έλλειψη κοινοτικής εναρμόνισης σ' ένα συγκεκριμένο τομέα για να προβούν σε περιορισμούς της ελευθερίας εγκατάστασης που διέπεται από το συγκεκριμένο άρθρο.

Πάντως, υπάρχουν εμπόδια στην ελευθερία εγκατάστασης που οφείλονται στις διαφορές της επαγγελματικής κατάρτισης στα κράτη μέλη και τα οποία δεν μπορούν να θεωρηθούν ότι αντιτίθενται στην αρχή της εθνικής μεταχείρισης. Επιπλέον, η συνθήκη προέβλεψε, για να διευκολύνει την κατάργηση αυτών των νόμιμων εμποδίων, ότι θα θεσπισθούν οδηγίες σχετικές με την αμοιβαία αναγνώριση των διπλωμάτων, πιστοποιητικών και άλλων τίτλων. Είναι γενικά απαραίτητο να συνοδευθούν οι εν λόγω οδηγίες από οδηγίες σχετικές με το συντονισμό των εθνικών διατάξεων, για να εναρμονισθούν, κυρίως, οι όροι προσπέλασης και άσκησης των συγκεκριμένων δραστηριοτήτων.

2. ^Στη συνθήκη ΕΚΑΧ

Η συνθήκη ΕΚΑΧ δεν ρυθμίζει το δικαίωμα εγκατάστασης. Στον τομέα που καλύπτεται από τη συγκεκριμένη συνθήκη εφαρμόζονται, ως εκ τούτου, οι διατάξεις των άρθρων 52 και ακόλουθες της συνθήκης ΕΟΚ, επειδή αυτό το δικαίωμα δεν αντιτίθεται στις αρχές και τις διατάξεις της συνθήκης ΕΚΑΧ.

3. ^Στη συνθήκη Ευρατόμ

Το άρθρο 97 της συνθήκης Ευρατόμ ορίζει ότι κανένας περιορισμός βασιζόμενος στην ιθαγένεια δεν αντιτάσσεται στα φυσικά η νομικά πρόσωπα δημοσίου ή ιδιωτικού δικαίου που επιθυμούν να συμμετάσχουν στην κατασκευή πυρηνικών εγκαταστάσεων επιστημονικού ή βιομηχανικού χαρακτήρα μέσα στην Κοινότητα.

Αυτή η διάταξη περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, την αρχή του δικαιώματος εγκατάστασης κατά την κατασκευή μιας τέτοιας πυρηνικής εγκατάστασης και αποτελεί κανόνα άμεσα εφαρμοζόμενο.

Η απαγόρευση των περιορισμών που θεσπίζεται από το συγκεκριμένο άρθρο συμπληρώνεται από τα άρθρα 52 και ακόλουθα, στο μέτρο που οι διατάξεις τους δεν αποτελούν παρέκκλιση των διατάξεων της συνθήκης ΕΚΑΧ.

(=) ΔΕΚ, 28 Απριλίου 1977, Jean Thieffry κατά Conceil de l'ordre des avocats ΰ la Cour de Paris, υπόθεση 71-76, Συλλογή 1977, σ. 765, αιτιολογική σκέψη 13.

ΙΙΙ. ^Η ελεύθερη παροχή υπηρεσιών

1. ^Στη συνθήκη ΕΟΚ

Η ελεύθερη παροχή υπηρεσιών στο εσωτερικό της Κοινότητας καθιερώνεται, στη συνθήκη ΕΟΚ, από τα άρθρα 59 και ακόλουθα και διέπεται, όπως και το δικαίωμα εγκατάστασης, από την αρχή της εθνικής μεταχείρισης: «εκείνος που παρέχει υπηρεσία μπορεί, για την εκτέλεση αυτής, να ασκήσει προσωρινά τη δραστηριότητά του, στο κράτος όπου παρέχεται η υπηρεσία, με τους ίδιους όρους που το κράτος αυτό επιβάλλει στους δικούς του υπηκόους»^(;).

Παρόμοια για την υλοποίηση αυτής της ελευθερίας η συνθήκη προέβλεψε την προοδευτική κατάργηση κάθε περιορισμού της ελεύθερης παροχής υπηρεσιών κατά τη διάρκεια της μεταβατικής περιόδου και απαγόρευσε την εισαγωγή νέων περιορισμών.

Το θεμελιώδες στοιχείο που διαφοροποιεί το δικαίωμα εγκατάστασης από την ελεύθερη παροχή υπηρεσιών συνίσταται στο γεγονός ότι το πρώτο προϋποθέτει μόνιμη εγκατάσταση στη χώρα υποδοχής για την άσκηση οικονομικής δραστηριότητας, ενώ η δεύτερη προϋποθέτει προσωρινή μετακίνηση σ' ένα άλλο κράτος μέλος, όπου παρέχεται η υπηρεσία.

Ως «υπηρεσία» νοείται η παροχή η οποία κατά κανόνα προσφέρεται έναντι αμοιβής, δεν διέπεται από τις διατάξεις της συνθήκης τις σχετικές με την ελεύθερη κυκλοφορία των εμπορευμάτων, των κεφαλαίων και των προσώπων - στις περιπτώσεις αυτές εφαρμόζονται οι ιδιαίτερες διατάξεις που προβλέπονται από τη συνθήκη στους συγκεκριμένους τομείς - και η οποία συνεπάγεται μετακίνηση σε κράτος της Κοινότητας διαφορετικό από το κράτος του παρέχοντος την υπηρεσία. Οι υπηρεσίες περιλαμβάνουν κυρίως δραστηριότητες βιομηχανικές, εμπορικές, βιοτεχνικές και ελεύθέρων επαγγελμάτων.

Οι υπηρεσίες μεταφορών εξαιρούνται από το πεδίο εφαρμογής των διατάξεων των σχετικών με την ελεύθερη παροχή υπηρεσιών και διέπονται εξολοκλήρου από τις διατάξεις του τίτλου του σχετικού με τις μεταφορές^($). Εξάλλου, ειδικός κανόνας προβλέπεται για τις υπηρεσίες των τραπεζών και τις ασφαλίσεις. Η ελευθέρωση αυτών των τομέων πρέπει να υλοποιηθεί σε συνδυασμό με την προοδευτική ελευθέρωση της κυκλοφορίας την κεφαλαίων.

Εξάλλου, η εξαίρεση η σχετική με τις δραστηριότητες που συνδέονται σ' ένα κράτος μέλος με την άσκηση δημόσιας εξουσίας και η επιφύλαξη όσον αφορά τη δημόσια τάξη, τη δημόσια ασφάλεια και τη δημόσια υγεία, οι οποίες θεσπίζονται για το δικαίωμα εγκατάστασης, ισχύουν και για την ελεύθερη παροχή υπηρεσιών.

Η αρχή της εθνικής μεταχείρισης περιλαμβάνει την απαγόρευση κάθε νομοθετικής, κανονιστικής ή διοικητικής διάταξης καθώς και κάθε διοικητικής πρακτικής ικανής να περιορίσει ή να εμποδίσει τη δυνατότητα άσκησης και την άσκηση μη μισθωτών δραστηριοτήτων από πολίτες άλλων κρατών μελών με το να τους επιφυλάσσει διαφορετική μεταχείριση από εκείνη των πολιτών του κράτους όπου παρέχεται η υπηρεσία. Αυτή η διαφορετική μεταχείριση μπορεί να οφείλεται τόσο σε μέτρα που εφαρμόζονται κατά

(;) ιΑρθρο 60 παράγραφος 3.

($) Δεύτερο μέρος τίλος IV της συνθήκης ΕΟΚ.

τρόπο που εισάγει διακρίσεις, ανάλογα με το αν πρόκειται για πολίτες του κράτους όπου παρέχεται η υπηρεσία ή πολίτες άλλων κρατών μελών, όσο και για μέτρα εφαρμοζόμενα χωρίς διακρίσεις.

Το γενικό πρόγραμμα που θεσπίσθηκε από το Συμβούλιο για την κατάργηση των περιορισμών της ελεύθερης παροχής υπηρεσιών^(=) αναφέρει παραδείγματα που μπορούν να διαφωτίσουν το πεδίο εφαρμογής αυτής της απαγόρευσης.

Πρέπει να συμπεριληφθούν στους περιορισμούς της ελεύθερης παροχής υπηρεσιών:

- οι περιοριστικές διατάξεις και πρακτικές, οι οποίες, μόνον όσον αφορά τους αλλοδαπούς, για παράδειγμα: εμποδίζουν την παροχή υπηρεσιών εξαρτούν την παροχή υπηρεσιών από την έκδοση άδειας ή κάποιου άλλου εγγράφου όπως είναι το δελτίο αλλοδαπού εμπόρου ή το επαγγελματικό δελτίο αλλοδαπού εξαρτούν τη χορήγηση της απαιτούμενης για την παροχή υπηρεσιών άδειας από συμπληρωματικούς όρους καθιστούν δαπανηρή αυτή την παροχή επιβάλλοντας φορολογικές ή άλλες επιβαρύνσεις, όπως είναι η σύσταση παρακαταθήκης ή εγγύησης στο κράτος όπου παρέχεται η υπηρεσία περιορίζουν ή εμποδίζουν την πρόσβαση στην εκτέλεση προμηθειών ή στις αγορές επειδή τις καθιστούν πιό δαπανηρές ή πιο δύσκολες απ' ό,τι για τους ημεδαπούς

- οι διατάξεις και πρακτικές που, μόνον όσον αφορά τους αλλοδαπούς, αποκλείουν, περιορίζουν ή εξαρτούν από όρους τη δυνατότητα άσκησης των δικαιωμάτων που κανονικά συνδέονται με την παροχή υπηρεσιών, όπως για παράδειγμα, τη δυνατότητα σύναψης συμβάσεων, και ιδιαίτερα συμβάσεων εργολαβίας και μίσθωσης, όπως είναι οι εκμισθώσεις υπηρεσιών, καθώς και τη δυνατότητα κάρπωσης όλων των δικαιωμάτων που απορρέουν από τις εν λόγω συμβάσεις τη δυνατότητα υποβολής προσφορών ή συμμετοχής στα πλαίσια κοινοπραξίας ή υπεργολαβίας στις συμβάσεις του κράτους ή άλλων νομικών προσώπων δημοσίου δικαίου τη δυνατότητα δανεισμού και ιδιαίτερα τη δυνατότητα προσβασης στις διάφορες μορφές παροχής πιστώσεων τη δυνατότητα να τύχουν άμεσων ή έμμεσων ενισχύσεων χορηγούμενων από το κράτος τη δυνατότητα παράστασης σε δικαστήριο και τη δυνατότητα προσφυγής στις διοικητικές αρχές

- οι διατάξεις ή οι πρακτικές οι οποίες, αν και εφαρμόζονται αδιακρίτως ιθαγένειας, εξαρτούν την παροχή υπηρεσιών από όρους ικανούς να εμποδίσουν, αποκλειστικά ή κατά κύριο λόγο, την παροχή αυτών των υπηρεσιών από αλλοδαπούς.

ιΟπως συμβαίνει και με το δικαίωμα εγκατάστασης, πρέπει να καταστεί σαφές ότι τα νόμιμα εμπόδια στην ελεύθερη παροχή υπηρεσιών οφείλονται στις διαφορές που υπάρχουν μεταξύ των κρατών μελών όσον αφορά την επαγγελματική κατάρτιση των προσώπων που παρέχουν υπηρεσίες. Για να διευκολυνθεί η κατάργηση αυτών των εμποδίων, αποφασίσθηκε η έκδοση οδηγιών, που βρίσκονται στο στάδιο της μελέτης και που αφορούν την αμοιβαία αναγνώριση των διπλωμάτων, πιστοποιητικών και άλλων τίτλων. ιΟταν τούτο

(=) ΕΕ αριθ. 2 της 15.^1.^1962, σ. 32/62.

επιβάλλεται από τις ανομοιότητες της κατάρτισης στα διάφορα κράτη μέλη, αυτές οι οδηγίες συνοδεύονται από διατάξεις για την εναρμόνιση των εθνικών διατάξεων στο συγκεκριμένο θέμα.

Για την κατάργηση των περιορισμών της ελεύθερης παροχής υπηρεσιών στον τομέα των συμβάσεων δημοσίων έργων και της ανάθεσης συμβάσεων δημοσίων έργων με τη μεσολάβηση πρακτορείων ή θυγατρικών μονάδων, το Συμβούλιο εξέδωσε, στις 26 Ιουλίου 1971, την οδηγία 71/304/ΕΟΚ^(;).

ιΟπως και για την προαναφερόμενη οδηγία 70/32/ΕΟΚ της Επιτροπής σχετικά με τις προμήθειες, κρίνεται σκόπιμο να επισημανθεί ότι αυτή η οδηγία αφορά μόνον τους περιορισμούς της ελεύθερης παροχής υπηρεσιών που υπήρχαν κατά την έναρξη ισχύος της συνθήκης και ότι, δεδομένης της άμεσης ισχύος των άρθρων 59 και 60^($), η οδηγία 71/304/ΕΟΚ έχει αξία καθαρά ερμηνευτική, όσον αφορά την κατάργηση των εξεταζόμενων περιορισμών. Πάντως, αυτή η οδηγία διατηρεί την αξία της στο μέτρο που η οδηγία 71/305/ΕΟΚ που αφορά το συντονισμό των διαδικασιών σύναψης των συμβάσεων δημοσίων έργων, οι οποίες θα εξετασθούν στη συνέχεια, αναφέρεται, προσδιορίζοντας το δικό της πεδίο εφαρμογής, στις δραστηριότητες που προβλέπονται από το άρθρο 2 της οδηγίας 71/304/ΕΟΚ.

Αυτή η οδηγία επιβάλλει στα κράτη μέλη την κατάργηση των περιορισμών που προβλέπονται σε καθένα από τους τίτλους ΙΙΙ των γενικών προγραμμάτων που θεσπίστηκαν από το Συμβούλιο για την κατάργηση των περιορισμών της ελεύθερης παροχής υπηρεσιών και της ελεύθερης εγκατάστασης και που αφορούν την προσπέλαση, την ανάθεση, την εκτέλεση, ή τη συμμετοχή στην εκτέλεση, των συμβάσεων δημοσίων έργων για λογαριασμό του κράτους, τοπικών ή περιφερειακών αρχών και λοιπών νομικών προσώπων δημοσίου δικαίου.

ιΟσον αφορά τους αποδέκτες της οδηγίας, ο όρος «κράτη μέλη» πρέπει να ληφθεί με την ευρύτερη σημασία του, καθώς αυτός ορίσθηκε παραπάνω για την οδηγία 70/32/ΕΟΚ.

Οι μη μισθωτές δραστηριότητες που μπορούν να αποτελούν αντικείμενο παροχής υπηρεσιών κατά την έννοια της οδηγίας είναι οι δραστηριότητες οι σχετικές με τις οικοδομές και τα έργα πολιτικού μηχανικού, όπως απαριθμούνται στην κλάση 40 της «ονοματολογίας των βιομηχανιών που είναι εγκαταστημένες στις Ευρωπαϊκές Κοινότητες (NICE)» και περιλαμβάνονται ως παράρτημα στην οδηγία.

Η έννοια των περιορισμών της ελεύθερης παροχής υπηρεσιών στον τομέα των συμβάσεων δημοσίων έργων, που απαγορεύονται σύμφωνα με τα άρθρα 59 και ακόλουθα, μπορεί να

(;) ΕΕ αριθ. L 185 της 16.^8.^1971, σ. 1.

($) ΔΕΚ, 3 Δεκεμβρίου 1974, Van Binsenbergen κατά Bestuur van de Bedrijfsvereniging voor de Metaalnijverheid, υποθέσεις 33-74, Συλλογή 1974, σ. 1299.

συναχθεί από την οδηγία 71/304/ΕΟΚ^(=), η οποία ορίζει γενικά τρεις κατηγορίες περιορισμών ανάλογα με το αποτέλεσμα που μπορεί να έχουν:

- Περιορισμοί που εμποδίζουν τους αλλοδαπούς υποψήφιους να παρέχουν τις υπηρεσίες τους υπό τους αυτούς όρους και με τα αυτά δικαιώματα όπως και οι ημεδαποί, και ειδικότερα οι νομοθετικές, κανονιστικές ή διοικητικές διατάξεις και διοικητικές πρακτικές οι οποίες επιβάλλουν ή επιτρέπουν μεταχείριση με διακρίσεις εις βάρος των αλλοδαπών υποψηφίων κατά την ανάθεση συμβάσεων δημοσίων έργων εκ μέρους φυσικών ή νομικών προσώπων, στο πλαίσιο παραχωρήσεων που γίνονται από το κράτος, από τοπικές ή περιφερειακές αρχές ή από άλλα νομικά πρόσωπα δημοσίου δικαίου, και για την εκτέλεση ή εκμετάλλευση έργων ή τη διαχείριση δημοσίων υπηρεσιών.

- Περιορισμοί που απορρέουν από διοικητική πρακτική που έχει ως αποτέλεσμα τις διακρίσεις, σε σχέση με τους ημεδαπούς, στη μεταχείριση των αλλοδαπών υποψηφίων.

- Περιορισμοί που απορρέουν από διατάξεις ή πρακτικές οι οποίες, αν και εφαρμόζονται χωρίς διάκριση ιθαγένειας, εμποδίζουν αποκλειστικά ή κατά κύριο λόγο, την επαγγελματική δραστηριότητα των πολιτών των άλλων κρατών μελών. Οι τεχνικές προδιαγραφές που έχουν ως αποτέλεσμα διακρίσεις στη μεταχείριση πρέπει κατά κύριο λόγο να περιληφθούν στην εν λόγω κατηγορία, όταν δεν δικαιολογούνται από το αντικείμενο της σύμβασης.

Εξάλλου, γίνεται αναφορά και στους περιορισμούς που επιβάλλονται στον τομέα των πιστώσεων, ενισχύσεων και επιχορηγήσεων που προβλέπονται από τις δημόσιες αρχές για την εκτέλεση εργασιών, καθώς και όσον αφορά τις δυνατότητες εφοδιασμού, επί των οποίων το κράτος ασκεί έλεγχο.

2. ^Στη συνθήκη ΕΚΑΧ

ιΟπως συμβαίνει και με το δικαίωμα εγκατάστασης, η αρχή της ελεύθερης παροχής υπηρεσιών δεν ρυθμίζεται από τη συγκεκριμένη συνθήκη. Εφαρμόζονται και στον τομέα ΕΚΑΧ οι διατάξεις των άρθρων 59 και ακολούθων της συνθήκης ΕΟΚ, επειδή η αρχή που θεσπίζεται από τα εν λόγω άρθρα δεν αντιτίθεται στο περιεχόμενο καμιάς διάταξης αυτής της συνθήκης.

3. ^Στη συνθήκη Ευρατόμ

Το άρθρο 97 της συνθήκης Ευρατόμ καθιερώνει, επίσης, την αρχή της ελεύθερης παροχής υπηρεσιών. Στο μέτρο που οι διατάξεις των άρθρων 59 και ακολούθων της συνθήκης ΕΟΚ δεν παρεκκλίνουν από τις διατάξεις της συνθήκης ΕΚΑΕ, συμπληρώνουν το πεδίο εφαρμογής της απαγόρευσης που ορίζεται από το προαναφερόμενο άρθρο 97.

(=) ιΑρθρο 3 παράγραφος 1 της οδηγίας 71/304/ΕΟΚ.

ΜΕΡΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟ ΚΟΙΝΟΤΙΚΕΣ ΠΡΑΞΕΙΣ

Ι. ^Στόχος και έκταση εφαρμογής των οδηγιών των σχετικών με τις δημόσιες συμβάσεις έργων και προμηθειών

1. ^Στόχος των οδηγιών

Η υλοποίηση μιας κοινοτικής αγοράς στον τομέα των δημοσίων συμβάσεων εφαρμόζοντας μόνο τις απαγορεύσεις που θεσπίζονται από τις συνθήκες, όπως αναλύθηκαν παραπάνω, θα μπορούσε να συναντήσει εμπόδια λόγω της ανομοιότητας των εθνικών διατάξεων των σχετικών με το συγκεκριμένο θέμα. Κρίθηκε, ως εκ τούτου απαραίτητο να εξασφαλισθούν ίσοι ουσιαστικοί όροι συμμετοχής στους δημόσιους διαγωνισμούς σε όλα τα κράτη μέλη, καθώς και η διαφάνεια των διαδικασιών σύναψης των αντίστοιχων συμβάσεων, έτσι ώστε να δοθεί η δυνατότητα να ελέγχεται καλύτερα η τήρηση των αρχών που ορίζονται από τις συνθήκες.

Επιπλέον, για να συμπληρωθεί η απαγόρευση των περιορισμών της ελεύθερης κυκλοφορίας των εμπορευμάτων στον τομέα των συμβάσεων κρατικών προμηθειών και για να διευκολυνθεί η υλοποίηση στο εσωτερικό της Κοινότητας της ελεύθερης εγκατάστασης και της ελεύθερης παροχής υπηρεσιών κατά τη σύναψη συμβάσεων δημόσιων έργων, το Συμβούλιο εξέδωσε δύο οδηγίες με το συντονισμό των διαδικασιών ανάθεσης των δημοσίων συμβάσεων: την οδηγία 77/62/ΕΟΚ της 21ης Δεκεμβρίου 1976^(;) για τις συμβάσεις κρατικών προμηθειών και την οδηγία 71/305/ΕΟΚ^($) για τις συμβάσεις δημοσίων έργων.

Ο συντονισμός των εθνικών διατάξεων που διέπουν τις δημόσιες συμβάσεις προμηθειών και έργων, που θεσπίζεται με χωριστές πράξεις λόγω της ανάγκης να ληφθούν υπόψη τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά αυτών των δύο ειδών συμβάσεων, εμπνέεται ουσιαστικά από τρεις βασικές αρχές:

- την οργάνωση, σε κοινοτικό επίπεδο, δημοσιότητας επαρκούς για την ανάπτυξη πραγματικού ανταγωνισμού μεταξύ των οικονομικών παραγόντων όλων των κρατών μελών,

- την απαγόρευση τεχνικών προδιαγραφών που συνεπάγονται διακρίσεις,

- την εφαρμογή αντικειμενικών κριτηρίων συμμετοχής στους δημόσιους διαγωνισμούς και σύναψης των αντίστοιχων συμβάσεων.

Αυτή η τελευταία αρχή υλοποιείται με:

- την καθιέρωση δύο κατηγοριών διαδικασιών μεταξύ των οποίων μπορούν ελεύθερα να επιλέξουν οι αναθέτουσες αρχές για τη σύναψη των συμβάσεών τους, δηλαδή των ανοικτών και των κλειστών διαδικασιών και τη σαφή απαρίθμηση των εξαιρετικών περιπτώσεων για τις οποίες οι αναθέτουσες αρχές μπορούν να μη χρησιμοποιήσουν αυτές τις διαδικασίες,

(;) ΕΕ αριθ. L 13 της 15. 1. 1977, σ. 1.

($) ΕΕ αριθ. L 185 της 16. 8. 1971, σ. 5.

- τον καθορισμό κριτηρίων ποιοτικής επιλογής, τα οποία πρέπει οπωσδήποτε να ακολουθούν οι αναθέτουσες αρχές για την επιλογή των υποψηφίων και των προσφερόντων^(=),

- τον καθορισμό δύο μόνον κριτηρίων, της χαμηλότερης προσφοράς και της πλέον συμφέρουσας από οικονομική άποψη προσφοράς, τα οποία μπορούν να χρησιμοποιηθούν για την ανάθεση των συμβάσεων.

Αυτές οι οδηγίες, με την επιφύλαξη των τομέων που εξαιρούνται από το πεδίο εφαρμογής τους, εφαρμόζονται στις δημόσιες συμβάσεις που συνάπτονται στους τομείς που καλύπτονται από τις συνθήκες ΕΟΚ, ΕΚΑΧ και Ευρατόμ.

ιΟσον αφορά τη σύναψη συμβάσεων κρατικών προμηθειών, οι σχετικές κοινοτικές διατάξεις περιέχονται κυρίως στην προαναφερόμενη οδηγία 77/62/ΕΟΚ. Πάντως, οι εμπορικές διαπραγματεύσεις του Γύρου του Τόκιο κατέληξαν μεταγενέστερα σε αποτελέσματα σύμφωνα με τα οποία χορηγούνται στις επιχειρήσεις και στα προϊόντα των τρίτων χωρών που προσυπέγραψαν τη συμφωνία πιο ευνοϊκοί όροι πρόσβασης στις δημόσιες συμβάσεις, στο εσωτερικό της Κοινότητας, από αυτούς που προβλέπονται από την οδηγία 77/62/ΕΟΚ για τους επιχειρηματίες και τα προϊόντα της Κοινότητας.

Για να εξαλειφθεί αυτή η κατάσταση διακρίσεων, η οδηγία 77/62/ΕΟΚ τροποποιήθηκε και συμπληρώθηκε με την οδηγία 80/767/ΕΟΚ της 22ας Ιουλίου 1980^(%).

Αυτές οι τροποποιήσεις, που θα αναλυθούν στη συνέχεια, αφορούν μόνον τις συμβάσεις αγοράς που συνάπτονται από τις αρχές που εξαρτώνται από τις κεντρικές κρατικές υπηρεσίες και ορισμένα προϊόντα που αγοράζονται από τις αναθέτουσες αρχές που λειτουργούν στον τομέα της άμυνας.

2. ^Νομική ισχύς των οδηγιών

ιΟσον αφορά τη νομική ισχύ αυτών των οδηγιών, το άρθρο 189 της συνθήκης ΕΟΚ ορίζει ότι «η οδηγία δεσμεύει κάθε κράτος μέλος στο οποίο απευθύνεται όσον αφορά το επιδιωκόμενο αποτέλεσμα αλλά αφήνει την επιλογή του τύπου και των μέσων στην αρμοδιότητα των εθνικών αρχών».

Τα κράτη μέλη είναι, ως εκ τούτου, υποχρεωμένα να μεταφέρουν στο εθνικό τους δίκαιο τις διατάξεις των οδηγιών που τους απευθύνονται.

(=) Σύμφωνα με τα άρθρα 1 στοιχείο γ), αυτών των οδηγιών υποψήφιος θεωρείται εκείνος που ζητά πρόσκληση συμμετοχής σε κλειστή διαδικασία και προσφέρων εκείνος που υποβάλλει προσφορά.

(%) ΕΕ αριθ. L 215 της 18. 8. 1980, σ. 1.

Η αποτελεσματικότητα των οδηγιών, όμως, δεν εξαρτάται αναγκαστικά από τα μέτρα εκτέλεσης που λαμβάνονται από τα ενδιαφερόμενα κράτη μέλη.

Σύμφωνα με τη Νομολογία του Δικαστηρίου σχετικά με την άμεση ισχύ κατά τη λήξη της προθεσμίας που προβλέπεται για τη μεταφορά στο εθνικό δίκαιο, ένα κράτος μέλος δεν μπορεί να επικαλεσθεί τη μη ολοκλήρωση των διατυπώσεων ενσωμάτωσης μιας οδηγίας στη νομοθεσία του ή τη λήψη μέτρων μη σύμφωνων με μια οδηγία για να αντιταχθεί στην εφαρμογή διατάξεων ικανών να παραγάγουν άμεσα αποτελέσματα.

Σύμφωνα με τις αρχές που χρησιμοποίησε το Δικαστήριο για να αποφασίσει κατά πόσον αυτές οι διατάξεις έχουν άμεση ισχύ, ενδείκνυται να εξετάζεται, σε κάθε περπίπτωση, αν ο χαρακτήρας, η διάρθρωση και η διατύπωση της συγκεκριμένης διάταξης είναι σε θέση να παράγουν άμεσα αποτελέσματα στις σχέσεις μεταξύ κρατών μελών και ιδιωτών.

Αυτό συμβαίνει, κατά κανόνα, όταν μια διάταξη επιβάλλει μια σαφή, ακριβή και μη εξαρτώμενη από όρους υποχρέωση η οποία δεν αφήνει κανένα περιθώριο εκτίμησης στα κράτη μέλη προς τα οποία απευθύνεται η οδηγία.

3. ^Για τον αναγώστη

ιΟπως αναλύθηκε παραπάνω, οι κοινοτικές διατάξεις που αφορούν τις δημόσιες συμβάσεις προμηθειών και έργων είναι ουσιαστικά παρεμφερείς και η ερμηνεία τους είναι σχεδόν ίδια. Πάντως, κρίνεται σκόπιμο, για να διευκολυνθεί ο αναγνώστης που ενδεχομένως ενδιαφέρεται για ένα από τα δύο αυτά είδη συμβάσεων, να γίνει χωριστή ενημέρωση για τις υφιστάμενες διατάξεις σε κάθε τομέα και χωριστή αναφορά όλων των χρήσιμων πληροφοριών καθώς και των κριτηρίων ερμηνείας στα οποία μπορεί να ανατρέξει.

Η επιλογή αυτής της διαδικασίας συνεπάγεται αναπόφευκτα επαναλήψεις στα κεφάλαια ΙΙ και ΙΙΙ που ακολουθούν.

ΙΙ. ^Συμβάσεις κρατικών προμηθειών: οδηγίες 77/62/ΕΟΚ και 80/767/ΕΟΚ

1. ^Τι σημαίνει «συμβάσεις κρατικών προμηθειών»;

Κατά την έννοια του άρθρου 1 της οδηγίας 77/62/ΕΟΚ, οι συμβάσεις κρατικών προμηθειών είναι συμβάσεις εξ επαχθούς αιτίας, συναπτόμενες μεν εγγράφως μεταξύ, αφενός, ενός προμηθευτή και, αφετέρου, μιας αναθέτουσας αρχής, αναφερόμενες δε στην παράδοση προϊόντων. Η παράδοση αυτή μπορεί να περιλαμβάνει επιπρόσθετα και εργασίες τοποθέτησης ή εγκατάστασης.

Η έννοια του προμηθευτή

Ο προμηθευτής μπορεί να είναι είτε φυσικό ή νομικό πρόσωπο είτε κοινοπραξία προμηθευτών. Αξίζει να υπενθυμισθεί ότι οι κοινοπραξίες προμηθευτών επιτρέπεται να υποβάλουν προσφορά χωρίς να διαθέτουν συγκεκριμένη νομική μορφή. Οι

προμηθευτές μιας κοινοπραξίας δεν είναι δυνατόν να υποχρεωθούν από την αναθέτουσα αρχή να περιβληθούν συγκε-

κριμένη νομική μορφή παρά μόνο εφόσον τους ανατεθεί η σύμβαση και στο βαθμό που τούτο είναι απαραίτητο για την καλή εκτέλεσή της^(;).

Η έννοια της αναθέτουσας αρχής

Ως αναθέτουσας αρχές κατά την έννοια της εν λόγω οδηγίας νοούνται το Δημόσιο καθώς και οι τοπικές ή περιεφερειακές αρχές και τα νομικά πρόσωπα δημοσίου δικαίου ή, στα κράτη μέλη όπου δεν χρησιμοποιείται η έννοια αυτή, οι ισοδύναμοι φορείς που απαριθμούνται στο παράρτημα Ι της οδηγίας^($).

Η μορφή της σύμβασης

Η οδηγία αφορά κάθε σύμβαση εξ επαχθούς αιτίας που συνάπτεται εγγράφως και έχει ως αποτέλεσμα τη θέση προϊόντων στη διάθεση της αναθέτουσας αρχής αφορά, επομένως, και συμβάσεις όπως εκείνες των μισθώσεων, απλών ή χρηματοδοτικών (leasing).

ιΟσον αφορά τις «συμφωνίες-πλαίσιο» ή τις «ανοικτές συμβάσεις» στις οποίες οι πραγματοποιούντες τις εκάστοτε αγορές φορείς δεσμεύονται να απαεθυνθούν σε έναν και μόνο προμηθευτή για ένα τουλάχιστον μέρος των αναγκών τους, και εφόσον οι συμβάσεις αυτέ ρυθμίζουν όλους τους όρους εκτός από τις ποσότητες και τις οριστικές τιμές, πρόκειται για περιπτώσεις που μπορούν να εξομοιωθούν με τις συμβάσεις αγορών. Οπότε, για να δοθεί απάντηση στο ερώτημα εάν οι συμβάσεις αυτού του είδους υπόκειται στους κανόνες της οδηγίας, εξετάζονται τα αριθμητικά στοιχεία του διαρρεύσαντος έτους. Με άλλα λόγια, εάν κατά τη διάρκεια του έτους αυτού οι ανάγκες υπήρξαν ανώτερες από το προβλεπόμενο κατώτατο όριο συμβατικής αξίας, και εφόσον κανένα στοιχείο δεν επιτρέπει προβλέψεις ριζικών αλλαγών, οι πραγματοποιούντες τις αγορές φορείς θα υποχρεωθούν να δημοσιεύσουν προκήρυξη αναφερόμενη στις συμβάσεις αυτές^(=).

Το αντικείμενο της σύμβασης

Σύμφωνα με τον προαναφερθέντα ορισμό, οι συμβάσεις προμηθειών αφορούν την παράδοση προϊόντων, μαζί όμως και με τις εργασίες τοποθέτησης και εγκατάστασης, δηλαδή μαζί με την παροχή των υπηρεσιών που είναι απαραίτητες για να μπορούν τα αντίστοιχα προϊόντα να χρησιμοποιηθούν.

Ωστόσο, μερικές φορές είναι δύσκολο να προσδιορισθεί η φύση μιας σύμβασης, π.χ. όταν παραδίδονται και εγκαθίστανται δομικά υλικά σε ένα εργοτάξιο δημόσιων έργων, οπότε τίθεται το πρόβλημα του προσδιορισμού των ορίων μεταξύ συμβάσεων κρατικών προμηθειών και συμβάσεων δημοσίων έργων.

Σύμφωνα με ένα συμπληρωματικό κριτήριο, που πηγάζει από τον ορισμό των συμβάσεων προμηθειών ο οποίος έχει υιοθετηθεί, ως προς τις δημόσιες συμβάσεις, σε διεθνές επίπεδο

(;) ιΑρθρο 18.

($) Ο κατάλογος αυτός περιλαμβάνεται στον πίνακα Ι (βλέπε παράρτημα ΙΙ).

(=) Η λύση αυτή επελέγη κατά τη 12η συνεδρίαση της Συμβουλευτικής Επιτροπής για τις δημόσιες συμβάσεις, στις 17 και 18 Μαΐου 1978.

στα πλαίσια της συμφωνίας GATT (;) [άρθρο 1 παράγραφος^1 στοιχείο α)], θα πρέπει να εξετάζεται η σχέση μεταξύ της αξίας των προϊόντων και της αξίας των υπηρεσιών που προβλέπονται σε μια συγκεκριμένη σύμβασης.

Εφόσον η αξία των προϊόντων υπερβαίνει εκείνη των υπηρεσιών που εντάσσονται στη σύμβαση, πρόκειται για σύμβαση προμηθειών. Αντίθετα, εφόσον οι συμπεριλαμβανόμενες υπηρεσίες αποτελούν έργα με τις δραστηριότητες στον τομέα των οικοδομών και των έργων πολιτικού μηχανικού τις απαριθμούμενες στο παράρτημα της οδηγίας 71/304/ΕΟΚ^($) και με δαπάνη που υπερβαίνει την αξία των αντίστοιχων προϊόντων, τότε πρόκειται για σύμβαση δημοσίων έργων.

2. ^Συμβάσεις κρατικών προμηθειών που καλύπτονται από

τις οδηγίες

Το πεδίο εφαρμογής των κανόνων αυτών δεν είναι γενικό: περιορίζεται σε ορισμένα είδη συμβάσεων που υπερβαίνουν ένα ορισμένο ποσό, οι δε συμβάσεις που δεν υπερβαίνουν το ποσό αυτό ή που δημοπρατούνται από κάποιους συγκεκριμένους φορείς αποκλείονται. Το θέμα αυτό εκτίθεται εν περιλήψει παρακάτω. Για κάθε συγκεκριμένη περίπτωση, συνιστάται θερμά να ζητείται η γνώμη της αρμόδιας υπηρεσίας της Επιτροπής.

Κατώτατα όρια

Για να καλύπτονται από την οδηγία οι δημόσιες συμβάσεις, η προϋπολογιζόμενη δαπάνη τους πρέπει να είναι ίση ή μεγαλύτερη από ένα ποσό το ύψος του οποίου ποικίλλει ανάλογα με το φορέα που συνάπτει τη σύμβαση. Σε γενικές γραμμές, όλοι οι οργανισμοί πρέπει να τηρούν τις διατάξεις της οδηγίας 77/62/ΕΟΚ στην περίπτωση συμβάσεων των οποίων η προϋπολογιζόμενη δαπάνη χωρίς το φόρο προστιθέμενης αξίας είναι ίση ή μεγαλύτερη των 200^000 ECU.

Πάντως, όταν οι οργανισμοί που αναφέρονται στο παράρτημα Ι της οδηγίας 80/767/ΕΟΚ^(=) και εφόσον έχουν γίνει διορθώσεις, τροποποιήσεις ή αναθεωρήσεις, οι φορείς που τους έχουν διαδεχθεί συνάπτουν συμβάσεις αγοράς (αυτή η τροποποίηση της οδηγίας 77/62/ΕΟΚ δεν αφορά τις συμβάσεις απλής και χρηματοδοτικής μίσθωσης) πρέπει να τηρούν ένα διαφορετικό όριο, το οποίο προκύπτει από τη συμφωνία που έχει συναφθεί, στα πλαίσια της GATT, σχετικά με τις δημόσιες συμβάσεις και μεταβάλλεται κάθε χρόνο ανάλογα με τις διακυμάνσεις των νομισματικών ισοτιμιών.

Οι οργανισμοί που αναφέρονται στο προαναφερόμενο παράρτημα και των οποίων οι δραστηριότητες σχετίζονται με τον τομέα της άμυνας πρέπει να τηρούν αυτό το όριο μόνον όταν αγοράζουν τα προϊόντα που αναφέρονται στο παράρτημα ΙΙ της οδηγίας 80/767/ΕΟΚ^(%).

(;) ΕΕ αριθ. 71 της 17.^3.^ 1980, σ. 44.

($) Ο κατάλογος αυτών των δραστηριοτήτων περιλαμβάνεται στον πίνακα V (βλέπε παράρτημα ΙΙ).

(=) Ο κατάλογος αυτών των οργανισμών περιλαμβάνεται στον πίνακα ΙΙ (βλέπε παράρτημα ΙΙ).

(%) Ο κατάλογος των προϊόντων που αναφέρονται από αυτή την οδηγία περιλαμβάνεται στον πίνακα ΙΙΙ (βλέπε παράρτημα ΙΙ).

Αυτό το όριο δημοσιεύεται κατά τους τελευταίους μήνες κάθε χρόνου στην Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, στη σειρά «Ανακοινώσεις και Πληροφορίες»^(& ).

Για το 1986/87, τα προαναφερόμενα ποσά, χωρίς τον ΦΠΑ, έχουν ως εξής:

>ΘΕΣΗ ΠΗΝΑΚΑ>

H isotimνa thw ECU poz prιpei na lambαnetai zpσch eνnai o mιsow σrow tvn hmer´hsivn tim´vn katα tozw d´vdeka prohgo´zmenozw m´hnew, mιsow σrow poz zpologνyetai anα dietνa thn teleztaνa hmιra toz Oktvbrνoz kai isx´zei apσ thn epσmenh thw 1hw Ianozarνoz. Azt´h h isotimνa, poz zpologνyetai apσ thn Epitrop´h, dhmosie´zetai sthn Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, στη σειρά «Ανακοινώσεις και Πληροφορίες», κατά τη διάρκεια του Νοεμβρίου^(6).

Το ύψος, στα εθνικά νομίσματα, των κατώτατων ορίων που ισχύουν για το 1987 έχει ως εξής:

>ΘΕΣΗ ΠΗΝΑΚΑ>

Mιuodow zpologismo´z tvn kat´vtatvn orνvn

H mιuodow poz xrhsimopoieνtai gia na prosdiorisueν to posσ miaw s´zmbashw diadramatνyei basikσ rσlo gia na diapistvueν an ιxei ´h σxi shmeivueν zpιrbash toz problepσmenoz kat´vtatoz orνoz. Gia na ejasfalisueν h efarmog´h taztσshmvn meuσdvn zpologismo´z sto s´znolo thw Koinσthtaw kai na apofezxueν o texnhtσw kauorismσw tvn szmbatik´vn pos´vn se xamhlα epνpeda, prokeimιnoz na mhn empνptozn oi szmbαseiw sto pedνo efarmog´hw thw odhgνaw, h teleztaνa problιpei ta ej´hw:

(5) Gia parαdeigma: gia to 1986, sthn EE ariu. C 307 thw 28. 11. 1985, s. 2φ gia to 1987, sthn EE ariu. C 300 thw 25. 11. 1986, s. 2.

(6) Gia to 1986/87, sthn EE ariu. C 307 thw 28. 11. 1985, s. 2.

- Gia tiw szmbαseiw poz epanalambαnontai taktikα ´h poz anane´vnontai katα th diαrkeia miaw orismιnhw periσdoz, prιpei na lambαnetai zpσch h svreztik´h dapαnh katα th diαrkeia tvn d´vdeka mhn´vn metα thn pr´vth parαdosh ´h katα th diαrkeia thw isx´zow thw s´zmbashw, efσson azt´h eνnai megal´zterh tvn d´vdeka mhn´vn.

- iOtan prom´hueiew toz azto´z t´zpoz pragmatopoio´zntai me taztσxronh s´znach xvrist´vn szmbαsevn katα xvristα mιrh, to posσ poz prιpei na lambαnetai zpσch eνnai h pro¨zpologiyσmenh ajνa toz sznσloz tvn mer´vn azt´vn.

- Apagore´zetai na zpodiaireueν mia s´zmbash se mιrh me mσno skopσ thn apofzg´h thw efarmog´hw thw odhgνaw.

iOson aforα tiw szmbαseiw xrhmatodotik´hw mνsuvshw kai apl´hw mνsuvshw, anιkzce to prσblhma sxetikα me to an o kauorismσw toz xroniko´z diast´hmatow poz prιpei na lambαnetai zpσch gia ton zpologismσ thw dapαnhw thw s´zmbashw prιpei na gνnetai me bαsh tiw mhniaνew dσseiw poz katabαllontai bαsei tvn szmbαsevn azto´z toz t´zpoz.

H l´zsh poz epelιgh apσ thn Epitrop´h (1) eνnai h ej´hw:

a) Gia tiw szmbαseiw orismιnoz xrσnoz: to sznolikσ posσ thw s´zmbashw katα to epσmeno ιtow apσ thn ιnarjh thw isx´zow thw s´zmbashw ´h, an h diαrkeia azt´hw thw s´zmbashw eνnai megal´zterh apσ d´vdeka m´hnew, to sznolikσ ´zcow thw.

b) Gia tiw szmbαseiw aorνstoz xrσnoz: to mhniaνo posσ thw s´zmbashw pollaplasiayσmeno epν 48.

g) Se perνptvsh amfibolνaw, ua prιpei na xrhsimopoieνtai h de´zterh bαsh zpologismo´z, dhlad´h to diαsthma tvn 48 mhn´vn.

Ejairo´zmenoi organismoν kai zphresνew

Oi anauιtozsew arxιw gia tiw opoνew isx´zozn oi koinotikιw diatαjeiw perν szmbαsevn kratik´vn promhuei´vn ejetαsthkan ´hdh.

Vstσso, ua prιpei na diezkrinisteν σti h odhgνa 77/62/EOK apokleνei rhtα apσ to pedνo efarmog´hw thw tiw szmbαseiw poz sznαptontai apσ organismo´zw poz diaxeirνyontai zphresνew metafor´vn, kau´vw kai apσ zphresνew paragvg´hw, metaforαw kai dianom´hw nero´z kai enιrgeiaw, σpvw kai apσ zphresνew thlepikoinvni´vn.

Dedomιnoz σti aforo´zn ejairιseiw apσ tozw kanσnew thw odhgνaw, h Epitrop´h zpogrammνyei σti oi parapαnv σroi prιpei na ermhne´zontai katα th sten´h tozw ιnnoia.

iOson aforα tiw metaforιw, h ejaνresh aforα tozw organismo´zw poz ektelo´zn metaforιw pros´vpvn ´h emporezmαtvn apσ ιna shmeνo s' ιna αllo. iEtsi, oi organismoν poz diaxeirνyontai tozw limιnew kai tozw aerolimιnew, gia parαdeigma, szmperilambαnontai sto pedνo efarmog´hw thw odhgνaw.

(1) Azt´h h l´zsh, poz egkrνuhke apσ th Szmbozleztik´h Epitrop´h dhmosνvn szmbαsevn katα thn 22h sznedrνas´h thw thw 22aw Noembrνoz 1982, koinopoi´huhke eggrαfvw sta krαth mιlh stiw 19 Ianozarνoz 1983.

iOson aforα tiw zphresνew poz ιxozn sxιsh me thn enιrgeia kai to nerσ, krνnetai skσpimo na epishmanueν to gegonσw σti

ua prιpei na prσkeitai gia zphresνew poz asxolo´zntai me thn paragvg´h, th metaforα ´h th dianom´h enιrgeiaw ´h nero´z. Sznep´vw, h odhgνa isx´zei, gia parαdeigma, kai gia ιna kratikσ nosokomeνo poz agorαyei ton ejoplismσ gia mia aztσnomh egkatαstash paragvg´hw enιrgeiaw ´h szgkιntrvshw nero´z.

Vw prow de tiw zphresνew poz asxolo´zntai me to nerσ, mσno ekeνnew poz parαgozn, metafιrozn ´h dianιmozn pσsimo nerσ, dhlad´h nerσ en gιnei kauarismιno, gia astik´h ´h biomhxanik´h xr´hsh, zpαgontai sthn parιkklish, en´v ekeνnew poz asxolo´zntai me ιrga zdrazlikα, ardeztikα, apostraggistikα ´h kauarismo´z akαuartvn ner´vn zpαgontai sthn odhgνa.

Gia na ejakribvueν, loipσn, an mia zphresνa ´h ιnaw organismσw ofeνlozn katα tiw agorιw tozw na thro´zn thn odhgνa, ua prιpei na lambαnontai zpσch oi ejeidikezmιnew drasthriσthtew poz asko´zn kai oi opoνew, vw tιtoiew, tozw xarakthrνyozn.

Sthn perνptvsh meikt´vn organism´vn poz parιxozn perissσterew apσ mνa zphresνew taztσxrona, σpvw eνnai ιnaw d´hmow poz askeν parαllhla tσso tiw drasthriσthtew poz xarakthrνyozn mia zphresνa asxolo´zmenh me ton kauarismσ akαuartvn zdαtvn σso kai ekeνnew poz xarakthrνyozn mia zphresνa ´zdrezshw, h ejaνresh gνnetai dekt´h mσno gia tiw szmbαseiw poz sznαptontai sta plaνsia tvn drasthriot´htvn toz de´zteroz skιlozw.

iOson aforα tozw organismo´zw thlepikoinvni´vn, h Epitrop´h uevreν vw ejairo´zmenozw mσno azto´zw poz basik´h tozw drasthriσthta eνnai h diaxeνrish thlepikoinvniak´vn zphresi´vn anoikt´vn sthn idivtik´h epikoinvnνa (2). Sznep´vw, h odhgνa isx´zei, gia parαdeigma, gia tozw organismo´zw poz analambαnozn thn egkatαstash thlepikoinvniak´vn dikt´zvn poz epitrιpozn thn epit´hrhsh periox´vn apeilo´zmenvn apσ seismo´zw, hfaisteiakιw ekr´hjeiw, klp.

Ennoeνtai σti ta proanaferσmena den alloi´vnozn thn ιnnoia thw anauιtozsaw arx´hw σpvw azt´h anapt´zxuhke prohgozmιnvwφ dhlad´h, gia na ejetasueν an mia zphresνa ´h ιnaw organismσw thro´zn thn odhgνa, prιpei kat' arxαw na apotelo´zn anauιtozsew arxιw katα thn ιnnoia azt´hw thw odhgνaw.

Ejairo´zmenew szmbαseiw

H odhgνa den isx´zei gia tiw dhmσsiew szmbαseiw poz diιpontai apσ diaforetiko´zw diadikastiko´zw kanσnew kai sznαptontai bαsei kαpoiaw dieuno´zw szmfvnνaw, metaj´z enσw krαtozw mιlozw kai enσw ´h perissσtervn trνtvn krat´vn, h opoνa aforα prom´hueiew prooriyσmenew gia thn apσ koino´z ektιlesh ´h ekmetαllezsh enσw ιrgoz (3) ´h ιxei sznafueν sta plaνsia thw stαumezshw stratezmαtvn kai aforα tiw epixeir´hseiw enσw krαtozw mιlozw ´h miaw trνthw x´vraw.

(2) H ermhneνa azt´h, epilegeνsa metα apσ diabozle´zseiw me th Szmbozleztik´h Epitrop´h dhmosνvn szmbαsevn katα th 17h sznedrνash thw 22aw Ma´οoz 1980, koinopoi´huhke sta krαth mιlh me epistol´h thw 30´hw Ioznνoz 1980.

(3) Kαue szmfvnνa azto´z toz eνdozw prιpei na koinopoieνtai sthn Epitrop´h.

Apσ to pedνo efarmog´hw thw odhgνaw 77/62/EOK apokleνontai kai oi szmbαseiw kratik´vn promhuei´vn poz sznαptontai apσ dieuneνw organismo´zw bαsei miaw eidik´hw diadikasνaw thn opoνa ofeνlozn en gιnei na thro´zn (αruro 3).

Szmbαseiw ston tomιa thw αmznaw

Dedomιnoz σti oi szmbαseiw poz sznαptontai ston tomιa thw αmznaw ιxozn szxnα apotelιsei antikeνmeno esfalmιnhw efarmog´hw tvn koinotik´vn kanonistik´vn diatαjevn poz aforo´zn tiw szmbαseiw kratik´vn promhuei´vn, h Epitrop´h ua ´huele na zpogrammνsei σti se genikιw grammιw entαssontai sto pedνo efarmog´hw tvn diatαjevn azt´vn.

Oi mσnew prom´hueiew poz ejairo´zntai apσ azt´h th genik´h arx´h eνnai ekeνnew poz aforo´zn ta proοσnta - oplismσ, pzromaxikα kai zlikσ polιmoz - poz perilambαnontai ston katαlogo poz katartνsthke me thn apσfash toz Szmbozlνoz thw 15hw Aprilνoz 1958 kat' efarmog´h toz αruroz 223 thw sznu´hkhw EOK, kai me ton σro σti ta proοσnta aztα proorνyontai gia skopo´zw kauarα strativtiko´zw.

Oi prom´hueiew proοσntvn poz, ιstv kai an perilambαnontai ston en lσgv katαlogo, den proorνyontai vstσso gia kauarα strativtiko´zw skopo´zw, kau´vw kai oi prom´hueiew αllvn strativtik´vn proοσntvn, zpσkeintai stiw koinotikιw diatαjeiw s´zmfvna me tozw σrozw poz problιpontai sthn odhgνa 77/62/EOK σpvw tropopoi´huhke me thn odhgνa 80/767/EOK.

3. Δημοσιότητα των προκηρύξεων των διαγωνισμών

Η δημοσίευση των προκηρύξεων των διαγωνισμών στο Συμπλήρωμα της Επίσημης Εφημερίδας των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων αποτελεί ουσιώδη υποχρέωση των αναθετουσών αρχών στην περίπτωση των κλειστών και των ανοικτών διαδικασιών: οφείλει να επιτρέπει στους οικονομικούς παράγοντες, όλων των κρατών μελών, να ενημερώνονται για τη διεξαγωγή των διαγωνισμών και να εξασφαλίζουν τα απαραίτητα πληροφοριακά στοιχεία για να μπορούν να εκτιμούν αν οι προκηρυσσόμενοι διαγωνισμοί τους ενδιαφέρουν.

Ωστόσο, οι φορείς που αναφέρει το παράρτημα Ι της οδηγίας 80//767/ΕΟΚ, και εφόσον συνάπτουν συμβάσεις για προμήθειες των οποίων η αξία βρίσκεται μεταξύ του κατώτατου ορίου που καθορίζεται κάθε χρόνο σε συνάρτηση με τις διαπραγματεύσεις στα πλαίσια της GATT και των 200^000 ECU, δεν είναι υποχρεωμένοι, κατά τους όρους της εν λόγω οδηγίας, να δημοσιεύουν την προκήρυξη του διαγωνισμού στην Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, εάν από τη συμφωνία προβλέπεται διαφορετικός τρόπος δημοσίευσης στην περίπτωση αυτή οι προκηρύξεις δημοσιεύονται στην επίσημη εφημερίδα του εκάστοτε κράτους μέλους.

Θα πρέπει, πάντως, να τονισθεί ότι, ακόμη και όταν δεν ισχύει κοινοτική υποχρέωση, τα περισσότερα κράτη μέλη δημοσιεύουν αυτές τις προκηρύξεις στην Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων.

Μορφή των προκηρύξεων

Η μορφή των προκηρύξεων η οποία πρέπει να ακολουθείται από τις αναθρέτουσες αρχές ορίζεται στα σχετικά υποδείγ-

ματα που περιλαμβάνονται στο παράρτημα ΙΙΙ της οδηγίας 77/62/ΕΟΚ^(1). Η χρήση ενός ενιαίου υποδείγματος επιτρέπει την εξοικονόμηση χρόνου και εγγυάται τον ίδιο βαθμό πληροφόρησης, για όλους τους διαγωνισμούς και σε όλα τα κράτη μέλη.

Περιεχόμενο των προκηρύξεων

Τα πληροφοριακά στοιχεία που πρέπει οπωσδήποτε να παρέχουν οι προκηρύξεις ορίζονται από την προαναφερόμενη οδηγία, στα άρθρα 13, 14, 15 στοιχείο δ) και 25 παράγραφος^2.

Για τις κλειστές διαδικασίες, στην προκήρυξη πρέπει να παρέχονται τουλάχιστον τα ακόλουθα πληροφοριακά στοιχεία:

α)

η ημερομηνία αποστολής της προκήρυξης στην Υπηρεσία Επισήμων Εκδόσεων των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων

β)

ο επιλεγείς τρόπος σύναψης της σύμβασης

γ)

ο τόπος παράδοσης, η φύση και η ποσότητα των ζητούμενων προϊόντων, και, εφόσον η προμήθεια χωρίζεται σε μέρη, η δυνατότητα υποβολής προσφοράς για ένα, περισσότερα ή και για όλα τα μέρη

δ)

η ενδεχομένως προβλεπόμενη προθεσμία παράδοσης

ε)

η διεύθυνση, ο αριθμός τηλεφώνου και, ενδεχομένως,

οι αριθμοί τηλεγράφου και τέλεξ της αναθέτουσας αρχής

στ)

η διεύθυνση της υπηρεσίας στην οποία μπορούν να ζητηθούν τα συμβατικά τεύχη και η προθεσμία για την υποβολή της σχετικής αίτησης, καθώς και το ύψος και ο τρόπος καταβολής του αντιτίμου που ενδεχομένως έχει ορισθεί για τα τεύχη αυτά

ζ)

η ημερομηνία λήξης της παραλαβής των προσφορών, η διεύθυνση στην οποία πρέπει να διαβιβαστούν και η γλώσσα ή γλώσσες στις οποίες πρέπει να συνταχθούν

η)

τα πρόσωπα που επιτρέπεται να παραστούν στην αποσφράγιση των προσφορών, καθώς και η ημερομηνία, η ώρα και ο τόπος της αποσφράγισης

θ)

τα στοιχεία που αναφέρονται στις χρηματικές ή οποιεσδήποτε άλλες εγγυήσεις που ενδεχομένως απαιτούνται από τις αναθέτουσες αρχές, υπό οποιαδήποτε μορφή

ι)

οι βασικοί τρόποι χρηματοδότησης και πληρωμών, καθώς και οι αναφορές στις νομοθετικές ή κανονιστικές διατάξεις που τους διέπουν

ια)

η νομική μορφή την οποία θα πρέπει, ενδεχομένως, να περιβληθεί μια κοινοπραξία προμηθευτών εφόσον της ανατεθεί η σύμβαση

ιβ)

οι πληροφορίες και διατυπώσεις που απαιτούνται για την αξιολόγηση των κατ' ελάχιστον όρων οικονομικού και τεχνικού χαρακτήρα που θέτουν οι αναθέτουσες αρχές για την επιλογή των προμηθευτών^(2).

(1) Τα υποδείγματα αυτά περιλαμβάνονται στον πίνακα VIII (βλέπε παράρτημα ΙΙ).

(2) Αυτές οι πληροφορίες και διατυπώσεις δεν μπορεί να είναι άλλες από εκείνες που προβλέπονται στα άρθρα 20, 22 και 23 της οδηγίας.

ιγ)

το χρονικό διάστημα κατά το οποίο ο κάθε υποψήφιος δεσμεύεται από την προσφορά του

ιδ)

τα κριτήρια ανάθεσης της σύμβασης, πέρα από εκείνο της χαμηλότερης προσφοράς, εφόσον δεν περιλαμβάνονται στη συγγραφή υποχρεώσεων.

Για τις κλειστές διαδικασίες, στην προκήρυξη πρέπει να παρέχονται τουλάχιστον:

α)

η ημερομηνία αποστολής της προκήρυξης στην Υπηρεσία Επισήμων Εκδόσεων των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων

β)

ο επιλεγείς τρόπος σύναψης της σύμβασης

γ)

ο τόπος παράδοσης, η φύση και η ποσότητα των ζητούμενων προϊόντων, και, εφόσον η προμήθεια χωρίζεται σε μέρη, η δυνατότητα υποβολής προσφοράς για ένα, περισσότερα ή και για όλα τα μέρη

δ)

η ενδεχομένως προβλεπόμενη προθεσμία παράδοσης

ε)

η διεύθυνση, ο αριθμός τηλεφώνου και, ενδεχομένως, οι αριθμοί τηλεγράφου και τέλεξ της αναθέτουσας αρχής

στ)

η συγκεκριμένη νομική μορφή την οποία θα πρέπει, ενδεχομένως, να περιβληθεί μια κοινοπραξία προμηθευτών, εφόσον της ανατεθεί η σύμβαση

ζ)

η ημερομηνία λήξης της παραλαβής των αιτήσεων συμμετοχής, η διεύθυνση στην οποία πρέπει να διαβιβαστούν και η γλώσσα ή οι γλώσσες στις οποίες πρέπει να συνταχθούν

η)

η ημερομηνία μέχρι την οποία η αναθέτουσα αρχή πρέπει να έχει αποστείλει τις προσκλήσεις για υποβολή προσφοράς

θ)

οι πληροφορίες που πρέπει να περιλαμβάνονται στην αίτηση συμμετοχής με τη μορφή δηλώσεων που να μπορούν εκ των υστέρων να επαληθευθούν και οι οποίες να αφορούν την κατάσταση του κάθε υποψήφιου, καθώς και οι πληροφορίες και διατυπώσεις που απαιτούνται για την αξιολόγηση των κατ' ελάχιστον όρων οικονομικού και τεχνικού χαρακτήρα που θέτουν οι αναθέτουσες αρχές για την επιλογή των προμηθευτών^(1).

ι)

τα κριτήρια ανάθεσης της σύμβασης, εφόσον αυτά δεν περιέχονται στην επακολουθούσα πρόσκληση για υποβολή προσφοράς.

Δημοσιότητα σε εθνικό επίπεδο

Για να εξασφαλιστεί η επί ίσοις όροις ενημέρωση σε εθνικό και σε κοινοτικό επίπεδο, η οδηγία ορίζει ότι η δημοσίευση των προκηρύξεων στην Επίσημη Εφημερίδα ή στον τύπο της

(1) Αυτές οι πληροφορίες και διατυπώσεις δεν μπορεί να είναι άλλες από εκείνες που προβλέπονται στα άρθρα 20, 22 και 23 της οδηγίας και οι οποίες θα εξετασθούν στη συνέχεια.

χώρας της εκάστοτε αναθέτουσας αρχής δεν πρέπει να περιλαμβάνει πληροφορίες άλλες από εκείνες που δημοσι-

εύονται στην Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων. Εξάλλου, η δημοσίευση σε εθνικό επίπεδο δεν μπορεί να πραγματοποιηθεί πριν από την ημερομηνία αποστολής της προκήρυξης για δημοσίευση σε κοινοτικό επίπεδο.

Αν και τούτο μπορεί να θεωρηθεί εμμέσως εννοούμενο, κρίνεται σκόπιμο να υπενθυμισθεί ότι ως ημερομηνία αποστολής της προκήρυξης νοείται η ημερομηνία της πραγματοποίησης της αποστολής και όχι η ημερομηνία που εμφαίνεται στα διαβιβαζόμενα έγγραφα, και η οποία μπορεί να είναι σαφώς προγενέστερη. Για να εξασφαλιστεί η τήρηση αυτού του κανόνα, η οδηγία επιβάλλει στις αναθέτουσες αρχές την υποχρέωση να είναι σε θέση να αποδείξουν την ημερομηνία αποστολής της προκήρυξης.

Μέθοδος καθορισμού των προθεσμιών

Εξάλλου, είναι απαραίτητο να υπενθυμισθεί ότι οι προθεσμίες στις προκηρύξεις πρέπει να δηλώνονται κατά τρόπο σαφή, που να επιτρέπει σε όλους του κοινοτικούς προμηθευτές να προσδιορίσουν την εκπνοή τους με τους ίδιους όρους.

Η Επιτροπή, λοιπόν, δεν μπορεί να δεχθεί οι αναθέτουσες αρχές να ορίζουν τις προθεσμίες με αναφορές σε στοιχεία που να συνεπάγονται για τους προμηθευτές από τα άλλα κράτη μέλη δυσκολίες πολύ μεγαλύτερες απ' ό,τι για τους προμηθευτές της χώρας της εκάστοτε αναθέτουσας αρχής, όπως, π.χ., με αναφορά στην ημερομηνία δημοσίευσης της προκήρυξης στην εθνική ή την τοπική επίσημη εφημερίδα.

Ο καθορισμός των προθεσμιών πρέπει να γίνεται, στα πλαίσια των ελάχιστων προθεσμιών που ορίζει η οδηγία, με αναφορά στην ημερομηνία δημοσίευσης της προκήρυξης στο Συμπλήρωμα της Επίσημης Εφημερίδας των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων ή με σαφή μνεία της ημερομηνίας εκπνοής της.

Ποιος δημοσιεύει τις προκηρύξεις;

Στην πράξη, την ευθύνη για τη δημοσίευση των προκηρύξεων την έχουν από κοινού οι αναθέτουσες αρχές και η Υπηρεσία Επισήμων Εκδόσεων των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων. Οι αναθέτουσες αρχές πρέπει να ακολουθούν τα προβλεπόμενα υποδείγματα και να χρησιμοποιούν, στο μέτρο του δυνατού, τα σύγχρονα μέσα επικοινωνίας, για να διευκολύνουν την έγκαιρη δημοσίευση των προκηρύξεων. Η διεύθυνση για τη σχετική αλληλογραφία έχει ως εξής:

Supplιment au Journal officiel des Communautιs europιennes

Office des Publications officielles des Communautιs europιennes

2, rue Mercier

L-2985 Luxembourg

Τηλ.: (352) 499^28^23^32

Τέλεξ: 1324 PUBOF LU, 2731 PUBOF LU

Τηλεομοιοτυπία: (352) 49^00^03, (352) 49^57^19

Η Υπηρεσία Επισήμων Εκδόσεων αναλαμβάνει τις αναγκαίες μεταφράσεις σε όλες τις κοινοτικές γλώσσες και εξασφαλίζει τη δημοσίευση μέσα στις ακόλουθες προθεσμίες:

- εννέα ημέρες από την αποστολή, για προκηρύξεις κατ'

εφαρμογή της οδηγίας 77/62/ΕΟΚ

- δώδεκα ημέρες από την αποστολή, για προκηρύξεις

κατ' εφαρμογή της οδηγίας 80/767/ΕΟΚ

- πέντε ημέρες, για την επισπευσμένη κλειστή διαδικασία.

Το Συμπλήρωμα της Επίσημης Εφημερίδας διατίθεται σε όλα τα κράτη μέλη και στις διευθύνσεις που εμφαίνονται στον πίνακα VI (1).

Συμπληρωματικό μέσο δημοσιότητας των προκηρύξεων

Οι προκηρύξεις των δημοπρασιών έργων, προμηθειών και υπηρεσιών που δημοσιεύονται στο Συμπλήρωμα της Επίσημης Εφημερίδας των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων περιέχονται και στη βάση δεδομένων TED (Tenders Electronic Daily). Στη βάση αυτή έχουν πρόσβαση διάφορα συστήματα εξυπηρέτησης.

Για περισσότερες πληροφορίες, οι ενδιαφερόμενοι μπορούν να απευθύνονται στην εξής διεύθυνση:

Office des Publications Officielles des Communautιs europιennes,

Service Vente, L-2985 Luxembourg

Τηλ.: (352) 499^28^25^63

Τέλεξ: 1324 PUBOF LU

Τηλεομοιοτυπία: (352) 49^00^03

Από τον Οκτώβριο του 1987, οι ενδιαφερόμενοι μπορούν, επίσης, να απευθύνονται και στην πλησιέστερη θυρίδα Euroguichet-Entreprises (2), η οποία, μέσω συνδρομής στην Επίσημη Εφημερίδα και σύνδεσης με τη βάση δεδομένων TED, είναι σε θέση να παρέχει τις προκηρύξεις των διαγωνισμών. Για περισσότερες πληροφορίες σχετικά, οι ενδιαφερόμενοι μπορούν να απευθύνονται στην εξής διεύθυνση:

Task Force PME de la Commission des Communautιs europιennes,

rue de la Loi, 200,

1049 Bruxelles

Τηλ.: (02) 236^16^76

Τέλεξ: 61655 BURAP Β,

Τηλεομοιοτυπία: 236^12^41

4. ^Κανόνες στον τεχνικό τομέα

Στα κείμενα γενικού περιεχομένου, όπως είναι οι προκηρύξεις και οι συγγραφές υποχρεώσεων ή και στα ιδιαίτερα συμβατικά τεύχη μιας δημοπρασίας, οι αναθέτουσες αρχές πρέπει να εκθέτουν τις τεχνικές προδιαγραφές στις οποίες πρέπει να ανταποκρίνονται τα ζητούμενα προϊόντα.

Ως τεχνικές προδιαγραφές κατά την έννοια της οδηγίας 77/62/ΕΟΚ πρέπει να νοούνται, όπως άλλωστε διευκρινίζε-

(1) Βλέπε παράρτημα ΙΙ του παρόντος οδηγού.

(2) Ο κατάλογος των προς το παρόν υφιστάμενων θυρίδων Euroguichets-Entreprises περιλαμβάνεται στον πίνακα VII.

ται και στο παράρτημα ΙΙ της οδηγίας αυτής, όλα τα τεχνικά χαρακτηριστικά, όπως, π.χ., η ποιότητα, η απόδοση κλπ., που επιτρέπουν την αντικειμενική περιγραφή ενός υλικού, ενός προϊόντος ή μιας προμήθειας.

Στις τεχνικές προδιαγραφές περιλαμβάνονται όλες οι μηχανικές, φυσικές και χημικές ιδιότητες, οι ταξινομήσεις και τα πρότυπα, οι όροι δοκιμής, ελέγχου και παραλαβής των προμηθειών ή των στοιχείων και υλικών που τις απαρτίζουν, στο βαθμό που όλα αυτά απαιτούνται από την αναθέτουσα αρχή.

Η διάταξη της οδηγίας που καλεί τις αναθέτουσες αρχές να ορίζουν τεχνικές προδιαγραφές δίνοντας προτεραιότητα, κατά φθίνουσα τάξη προτίμησης, στα κοινοτικά πρότυπα (κυρίως CEN και CENELEC), στα διεθνή, στα εθνικά και σε οποιαδήποτε άλλα, πρέπει να ερμηνεύεται υπό το πρίσμα της Νομολογίας του Δικαστηρίου της αναφερόμενης στα μέτρα ισοδυνάμου αποτελέσματος. Εννοείται ότι, εφόσον δεν υπάρχουν κοινοτικά πρότυπα, οι αναθέτουσες αρχές πρέπει να λαμβάνουν υπόψη επί ίσοις όροις και όσα προϊόντα άλλων κρατών μελών, έστω και αν είναι σχεδιασμένα διαφορετικά, έχουν ισοδύναμες ιδιότητες και απόδοση.

Σε γενικές γραμμές απαγορεύεται κάθε τεχνική προδιαγραφή που έχει ως αποτέλεσμα την προώθηση ή την απόρριψη συγκεκριμένων επιχειρήσεων ή προϊόντων. Εάν το αντικείμενο της δημοπρασίας επιβάλλει τέτοιες προδιαγραφές, εναπόκειται στην αναθέτουσα αρχή να παράσχει τα αποδεικτικά στοιχεία που δικαιολογούν τη χρήση τους.

Εφόσον αντικείμενο του διαγωνισμού είναι η εκπόνηση μελέτης, ή όταν η προκήρυξη παρέχει στους υποψήφιους τη δυνατότητα να υποβάλουν προσφορά βάσει παραλλαγών της μελέτης που έχει συντάξει η αναθέτουσα αρχή, δεν είναι δυνατόν να απορριφθεί μια προσφορά με μόνο αιτιολογικό τη χρήση μεθόδου για τον υπολογισμό των μεγεθών διαφορετικής από εκείνη που εφαρμόζεται στη χώρα όπου διενεργείται η δημοπρασία. Πάντως, ο κάθε υποψήφιος οφείλει να επισυνάψει στην προσφορά του όλα τα δικαιολογητικά που είναι απαραίτητα για τη διερεύνηση της μελέτης και να παράσχει κάθε συμπληρωματικό επεξηγηματικό στοιχείου που η αναθέτουσα αρχή θα κρίνει αναγκαίο.

5. ^Διαδικασίες σύναψης των συμβάσεων

ιΟσον αφορά την επιλογή διαδικασίας για τη σύναψη μιας σύμβασης, οι αναθέτουσες αρχές είναι ελεύθερες να επιλέξουν είτε την ανοικτή διαδικασία, δηλαδή τη διαδικασία που επιτρέπει σε κάθε ενδιαφερόμενο προμηθευτή να υποβάλει προσφορά, είτε την κλειστή διαδικασία, δηλαδή τη διαδικασία που επιτρέπει να υποβάλουν προσφορά μόνο σε όσους προμηθευτές επιλέξει και καλέσει προς τούτο η αναθέτουσα αρχή, μεταξύ εκείνων που υποβάλλουν υποψηφιότητα μετά τη δημοσίευση της προκήρυξης.

Η δεύτερη διαδικασία μπορεί να λάβει και επισπευσμένο χαρακτήρα, δηλαδή να πραγματοποιηθεί μέσα σε συντετμημένες προθεσμίες. Ωστόσο, η προσφυγή στην επισπευσμένη κλειστή διαδικασία επιτρέπεται μόνο σε επείγουσες περιπτώσεις που καθιστούν ανεφάρμοστες τις συνήθως προβλεπόμενες προθεσμίες. Η αναθέτουσα αρχή πρέπει να είναι σε θέση να αποδείξει τον επείγοντα χαρακτήρα των περιπτώσεων αυτών.

Εξαίρεση

Η προσφυγή σε διαδικασία που να χαρακτηρίζεται από το γεγονός ότι η αναθέτουσα αρχή διαπραγματεύεται απευθείας με τον προμηθευτή χωρίς να έχει προηγηθεί δημοσίευση προκήρυξης και διαγωνισμός χρησιμοποιείται μόνο σε ειδικές περιστάσεις, οι οποίες απαριθμούνται περιοριστικά στο άρθρο 6 της οδηγίας 77/62/ΕΟΚ και των οποίων η ύπαρξη πρέπει να αποδεικνύεται με στοιχεία παρεχόμενα από την αναθέτουσα αρχή:

α)

Αποτυχία προηγηθείσας ανοικτής ή κλειστής διαδικασίας λόγω μη υποβολής προσφορών ή λόγω υποβολής προσφορών αντικανονικών ή απαράδεκτων βάσει εθνικών διατάξεων συμβιβάσιμων με τους κοινοτικούς κανόνες περί συμμετοχής σε δημοπρασίες, με την προϋπόθεση βέβαια ότι οι αρχικοί όροι του διαγωνισμού - π.χ. η χρηματοδότηση, η προθεσμία παράδοσης και, κυρίως, οι τεχνικές προδιαγραφές της προμήθειας - δεν έχουν κατ' ουσίαν τροποποιηθεί (σε αντίθετη περίπτωση, η διαδικασία πρέπει να επαναληφθεί εξ ολοκλήρου, αρχίζοντας με δημοσίευση προκήρυξης).

β)

ιΥπαρξη ενός μόνο κατάλληλου προμηθευτή σ' ολόκληρη την Κοινότητα, οπότε η σύμβαση μπορεί να του ανατεθεί για λόγους τεχνικούς, καλλιτεχνικούς ή υπαγορευόμενους από την προστασία δικαιωμάτων αποκλειστικότητας.

γ)

Εφόσον πρόκειται για είδη που δεν παράγονται παρά για λόγους έρευνας, δοκιμών, μελέτης ή ολοκλήρωσης σχεδίων.

δ)

Σε περίπτωση ανωτέρας βίας απορρέουσας από γεγονότα απρόβλεπτα και ασυμβίβαστα με τις προθεσμίες που ορίζονται στις άλλες διαδικασίες. Θα πρέπει να διευκρινιστεί σχετικά ότι γι' αυτή την ανωτέρα βία δεν θα πρέπει να φέρει την ευθύνη η αναθέτουσα αρχή.

ε)

Συμπληρωματικές παραδόσεις που πρόκειται να πραγματοποιηθούν από τον αρχικό προμηθευτή με σκοπό είτε τη μερική αντικατάσταση προμηθειών ή εγκαταστάσεων ήδη εν χρήσει, είτε την επέκταση προμηθειών ή εγκαταστάσεων υφισταμένων, και στο βαθμό, πάντως, που η αλλαγή προμηθευτή θα οδηγούσε στην αγορά υλικού τεχνικά ασυμβίβαστου με το ήδη υπάρχον ή σε τεχνικές δυσχέρειες δυσανάλογες όσον αφορά τη χρήση ή τη συντήρηση.

στ)

Προμήθειες ειδών εισαγμένων στο χρηματιστήριο. Αυτή όμως η ειδική περίπτωση δεν πρέπει να αναγνωρίζεται εφόσον πρόκειται για δημοπρασίες που διέπονται από την οδηγία 88/767/ΕΟΚ.

ζ)

Εφόσον οι προμήθειες χαρακτηρίζονται απόρρητες ή εφόσον η εκτέλεσή τους πρέπει να συσνοδεύεται από ειδικά μέτρα ασφαλείας, σύμφωνα με τις νομοθετικές, κανονιστικές ή διοικητικές διατάξεις που ισχύουν στο κράτος μέλος της αναθέτουσας αρχής, ή εφόσον συντρέχουνν λόγοι προστασίας των ουσιωδών ασφαλείας του κράτους αυτού.

Οι τρόποι σύναψης των συμβάσεων τους οποίους οι αναθέτουσες αρχές μπορούν να χρησιμοποιούν στις προαναφερόμενες εξαιρετικές περιπτώσεις διαφεύγουν από τους κανόνες

σύναψης που προβλέπει η οδηγία, υπάγονται όμως στους κανόνες που αφορούν τις τεχνικές προδιαγραφές.

Επιβαλλόμενες ελάχιστες και μέγιστες προθεσμίες

Για να εξασφαλισθεί σε όλους τους κοινοτικούς προμηθευτές η δυνατότητα έγκαιρης εκδήλωσης του ενδιαφέροντός τους για συμμετοχή στις δημοπρασίες, οι προαναφερόμενες οδηγίες επιβάλλουν μέγιστες και ελάχιστες προθεσμίες, οι οποίες πρέπει να τηρούνται οπωσδήποτε στις διάφορες φάσεις των διαδικασιών.

Ανοικτές διαδικασίες:

α) ^Ελάχιστη προθεσμία παραλαβής των προσφορών:

από την ημερομηνία αποστολής της προκήρυξης για δημοσίευση στην Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων:

- οδηγία 77/62/ΕΟΚ: 36 ημέρες,

- οδηγία 80/767/ΕΟΚ: 42 ημέρες.

β) ^Μέγιστη προθεσμία αποστολής της συγγραφής υποχρεώσεων και των συμπληρωματικών τευχών (εφόσον βέβαια έχουν ζητηθεί έγκαιρα):

μέσα στις τέσσερις εργάσιμες ημέρες που ακολουθούν τη λήψη της αίτησης.

γ) ^Μέγιστη προθεσμία για την κοινοποίηση των συμπληρωματικών στοιχείων της συγγραφής υποχρεώσεων (εφόσον βέβαια έχουν ζητηθεί έγκαιρα):

έξι ημέρες, το αργότερο, πριν από την ημερομηνία λήξης της παραλαβής των προσφορών.

Κλειστές διαδικασίες:

α) ^Ελάχιστη προθεσμία παραλαβής των αιτήσεων συμμετοχής:

από την ημερομηνία αποστολής της προκήρυξης για δημοσίευση στην Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων:

- οδηγία 77/62/ΕΟΚ: 21 ημέρες (επισπευσμένες διαδικασίες: δώδεκα ημέρες),

- οδηγία 80/767/ΕΟΚ: 42 ημέρες (επισπευσμένες διαδικασίες: δώδεκα ημέρες).

β) ^Μέγιστη προθεσμία για την κοινοποίηση των συμπληρωματικών στοιχείων της συγγραφής υποχρεώσεων (εφόσον βέβαια έχουν ζητηθεί έγκαιρα:

έξι ημέρες (επισπευσμένες διαδικασίες: τέσσερις ημέρες), το αργότερο, πριν από την ημερομηνία λήξης

της παραλαβής των προσφορών.

γ) ^Ελάχιστη προθεσμία παραλαβής των προσφορών:

από την ημερομηνία αποστολής της γραπτής πρόσκλησης:

- οδηγία 77/62/ΕΟΚ: 21 ημέρες (επισπευσμένες διαδικασίες: δέκα ημέρες),

- οδηγία 80/767/ΕΟΚ: 30 ημέρες (επισπευσμένες διαδικασίες: δέκα ημέρες).

Τόσο στις ανοικτές όσο και στις μη επισπευσμένες κλειστές διαδικασίες, οι προθεσμίες παραλαβής των προσφορών

πρέπει να παρατείνονται σε επαρκή βαθμό εφόσον δεν είναι δυνατόν να καταρτισθούν οι προσφορές παρά μετά από επίσκεψη στον τόπο της προμήθειας ή επιτόπου εξέταση των τευχών που αποτελούν παραρτήματα της συγγραφής υποχρεώσεων.

Πρόσκληση για υποβολή προσφοράς

Στις κλειστές διαδικασίες, η πρόσκληση πρέπει να αποστέλλεται ταυτόχρονα σε όλους τους επιλεγέντες υποψήφιους και να συνοδεύεται από τη συγγραφή υποχρεώσεων και τα ενδεχομένως προβλεπόμενα συμπληρωματικά τεύχη.

Στην πρόσκληση αυτή πρέπει να περιέχονται τουλάχιστον τα ακόλουθα πληροφοριακά στοιχεία:

α)

η διεύθυνση της υπηρεσίας από την οποία μπορούν οι ενδιαφερόμενοι να ζητήσουν τα προβλεπόμενα τεύχη καθώς και η προθεσμία για την υποβολή της σχετικής αίτησης επίσης, το ύψος και ο τρόπος καταβολής του ποσού που ενδεχομένως απαιτείται ως αντίτιμο των τευχών αυτών

β)

η ημερομηνία λήξης της παραλαβής των προσφορών, η διεύθυνση στην οποία πρέπει να διαβιβαστούν και η γλώσσα ή οι γλώσσες στις οποίες πρέπει να συνταχθούν

γ)

τα πρόσωπα που επιτρέπεται να παραστούν στην αποσφράγιση των προσφορών καθώς και η ημερομηνία, η ώρα και ο τόπος της αποσφράγισης

δ)

τα στοιχεία που αναφέρονται στις χρηματικές ή άλλου είδους εγγυήσεις, ανεξαρτήτως μορφής, που ενδεχομένως απαιτούνται από τις αναθέτουσες αρχές

ε)

οι βασικοί τρόποι χρηματοδότησης και πληρωμών, ή/και οι αναφορές στις σχετικές νομοθετικές ή κανονιστικές διατάξεις

στ)

η περίοδος κατά την οποία ο κάθε υποψήφιος δεσμεύεται από την προσφορά του

ζ)

αναφορά στη σχετική προκήρυξη που έχει δημοσιευθεί στην Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων

η)

αναφορά των εγγράφων που, ενδεχομένως, πρέπει να επισυναφθούν, είτε ως συνοδευτικά δηλώσεων για την κατάσταση κάθε υποψηφίου οι οποίες υποβάλλονται σύμφωνα με τους όρους της προκήρυξης, υποκείμενες σε εκ των υστέρων επαλήθευση, είτε ως συμπλήρωμα των στοιχείων που ζητούνται στην προκήρυξη και διαβιβάζονται από τον υποψήφιο με σκοπό την αξιολόγηση της ικανοποίησης των κατ' ελάχιστον όρων οικονομικού και τεχνικού χαρακτήρα

θ)

τα κριτήρια ανάθεσης της σύμβασης, εφόσον δεν διευκρινίζονται στην προκήρυξη.

Μορφή των αιτήσεων και των προσκλήσεων

ιΟσον αφορά τη μορφή των αιτήσεων συμμετοχής και των προσκλήσεων για υποβολή προσφοράς στις συνήθεις κλειστές διαδικασίες, η οδηγία προβλέπει ότι μπορεί να είναι επιστολή, τηλεγράφημα, τέλεξ ή τηλεομοιοτυπία. Ωστόσο,

στις τρεις τελευταίες περιπτώσεις είναι υποχρεωτική η επιβεβαίωση με επιστολή.

Στις επισπευσμένες κλειστές διαδικασίες, η οδηγία επιβάλλει την αποστολή των αιτήσεων συμμετοχής και των προσκλήσεων για υποβολή προσφοράς με τον ταχύτερο τρόπο. Στη διαδικασία αυτή, η επιβεβαίωση με επιστολή είναι υποχρεωτική μόνο για την αίτηση συμμετοχής.

6. ^Μέθοδος υπολογισμού των προθεσμιών

ιΟλες οι προθεσμίες που ορίζονται βάσει της οδηγίας 77/

62/ΕΟΚ, όπως αυτή τροποποιήθηκε με την οδηγία 80/767/ΕΟΚ, πρέπει να υπολογίζονται σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΟΚ, Ευρατόμ αριθ. 1182/71 του Συμβουλίου της 3ης Ιουνίου 1971, ο οποίος προσδιορίζει τους κανόνες που πρέπει να εφαρμόζονται για τις προθεσμίες, τις ημερομηνίες και τους όρους των δημοπρασιών^(1).

Είναι σκόπιμο να υπενθυμισθεί ότι, κατά την έννοια του κανονισμού αυτού, οι προθεσμίες που εκφράζονται σε ημέρες με αφετηρία ένα ορισμένο γεγονός:

α) ^πρέπει να υπολογίζονται από την ημέρα που ακολουθεί εκείνη κατά την οποία λαμβάνει χώρα το γεγονός

β) ^αρχίζουν να τρέχουν από την αρχή της πρώτης ώρας της πρώτης ημέρας, όπως αυτή ορίζεται στο στοιχείο α), και τελειώνουν με την εκπνοή της τελευταίας ώρας της τελευταίας ημέρας της προθεσμίας

γ) ^τελειώνουν με την εκπνοή της τελευταίας ώρας της επόμενης εργάσιμης ημέρας, αν η τελευταία ημέρα είναι αργία, Σάββατο ή Κυριακή και οι προθεσμίες δεν εκφράζονται σε ώρες.

Εάν οι προθεσμίες εκφράζονται σε ώρες, όπως συμβαίνει συνήθως με μερικές πράξεις που πρέπει να εκτελεσθούν από τους προμηθευτές, οι προθεσμίες εκπνέουν κατά την ημερομηνία και ώρα που προκαθορίζονται.

Οι προθεσμίες συμπεριλαμβάνουν τις αργίες, τα Σάββατα και τις Κυριακές, εκτός εάν γίνεται ρητή εξαίρεσή τους ή εάν οι προθεσμίες εκφράζονται σε εργάσιμες ημέρες. Ως αργίες θεωρούνται όλες οι ημέρες που χαρακτηρίζονται ως τέτοιες στο κράτος μέλος όπου πρέπει να εκτελεσθεί μια πράξη.

Για συμπληρωματικές διευκρινίσεις θα πρέπει να γίνεται αναφορά στο κείμενο του προαναφερόμενου κανονισμού.

7. ^Κριτήρια επιλογής

Η επίτευξη, σε κοινοτικό επίπεδο, ενός αποτελεσματικού συναγωνισμού στον τομέα των συμβάσεων κρατικών προμηθειών επιβάλλει να αποφεύγεται η επιλογή προμηθευτών

με κριτήρια επιλεγόμενα αυθαίρετα από τις αναθέτουσες

αρχές.

Για το λόγο αυτό, η οδηγία ορίζει, στο πρώτο κεφάλαιο του τίτλου IV, τα μόνα ποιοτικά κριτήρια επιλογής που μπορούν

(1) Το κείμενο του κανονισμού αυτού περιέχεται στον πίνακα ΧΙ (βλέπε παράρτημα ΙΙ).

να χρησιμοποιούν οι αναθέτουσες αρχές, καθώς και τον τρόπο με τον οποίο οι προμηθευτές μπορούν να αποδεικνύουν ότι ανταποκρίνονται στα κριτήρια αυτά.

Κριτήρια αποκλεισμού

Κατ' αρχάς, το άρθρο 20 απαριθμεί διεξοδικά τις περιπτώσεις, τις αναφερόμενες στην ιδία κατάσταση των προμηθευτών, κατά τις οποίες οι αναθέτουσες αρχές μπορούν να αποκλείσουν υποψήφιους από τη συμμετοχή σε δημοπρασία χωρίς περαιτέρω ελέγχους.

ιΕτσι, μπορεί να αποκλεισθεί κάθε προμηθευτής όταν:

α)

βρίσκεται υπό πτώχευση, εκκαθάριση, παύση εργασιών, αναγκαστική διαχείριση ή πτωχευτικό συμβιβασμό, ή σε οποιαδήποτε ανάλογη κατάσταση που προκύπτει από μια παρόμοια διαδικασία η οποία προβλέπεται από τις εθνικές νομοθετικές και κανονιστικές διατάξεις

β)

εκινήθη εναντίον του διαδικασία κήρυξης πτώχευσης, αναγκαστικής διαχείρισης, πτωχευτικού συμβιβασμού ή οποιαδήποτε παρόμοια διαδικασία η οποία προβλέπεται από τις εθνικές νομοθετικές και κανονιστικές διατάξεις

γ)

καταδικάσθηκε για αδίκημα που αφορά την επαγγελματική του διαγωγή, βάσει απόφασης η οποία έχει ισχύ δεδικασμένου

δ)

έχει διαπράξει βαρύ επαγγελματικό παράπτωμα που μπορεί αποδεδειγμένα να διαπιστωθεί με οποιοδήποτε μέσο από τις αναθέτουσες αρχές

ε)

δεν έχει εκπληρώσει τις υποχρεώσεις του όσον αφορά την καταβολή των εισφορών κοινωνικής ασφάλισης σύμφωνα με τη νομοθεσία της χώρας όπου είναι εγκατεστημένος ή με τη νομοθεσία της χώρας της αναθέτουσας αρχής

στ)

δεν έχει εκπληρώσει τις υποχρεώσεις του τις σχετικές με την πληρωμή των φόρων σύμφωνα με τη νομοθεσία της χώρας όπου είναι εγκατεστημένος ή με τη νομοθεσία της χώρας της αναθέτουσας αρχής

ζ)

κατέστη, ιδιαίτερα σοβαρά, ένοχος ψευδών δηλώσεων κατά την παροχή των πληροφοριών που απαιτούνται κατ' εφαρμογή του παρόντος κεφαλαίου.

Για τις περιπτώσεις που αναφέρονται στα στοιχεία δ) και ζ), εναπόκειται στην αναθέτουσα αρχή να παράσχει στοιχεία αποδεικτικά της ύπαρξής τους. Για τις άλλες περιπτώσεις, αντίθετα, και εφόσον η αναθέτουσα αρχή το ζητεί στην προκήρυξη, ο υποψήφιος ή ο προσφέρων είναι εκείνοι που οφείλουν να παράσχουν στοιχεία που να αποδεικνύουν ότι δεν εμπίπτουν σε καμία από αυτές.

Πάντως, τα αποδεικτικά στοιχεία που μπορούν να απαιτήσουν οι αναθέτουσες αρχές σχετικά διέπονται από το προαναφερόμενο άρθρο. Επίσης, η αναθέτουσα αρχή που ζητά τέτοια αποδεικτικά στοιχεία είναι υποχρεωμένη να δέχεται ως επαρκή:

- για τις περιπτώσεις τις αναφερόμενες στα στοιχεία α), β) και γ), απόσπασμα ποινικού μητρώου ή, ελλείψει αυτού, ισότιμο έγγραφο εκδιδόμενο από δικαστική ή διοικητική αρχή της χώρας καταγωγής ή προέλευσης και από το οποίο να προκύπτει ότι ο προμηθευτής δεν εμπίπτει σε καμία απ' αυτές τις περιπτώσεις,

- για τις περιπτώσεις που αναφέρονται στα στοιχεία ε) και στ), πιστοποιητικό εκδιδόμενο από την αρμόδια αρχή του εκάστοτε κράτους μέλους.

Εάν τα εν λόγω έγγραφα ή πιστοποιητικά δεν εκδίδονται από την εκάστοτε χώρα ή εκδίδονται μεν αλλά δεν καλύπτουν όλες τις περιπτώσεις που αναφέρονται στα στοιχεία α), β) και γ), ως αποδεικτικό στοιχείο μπορεί να υποβληθεί μια ένορκη δήλωση του προμηθευτή ενώπιον δικαστικής ή διοικητικής αρχής, συμβολαιογράφου ή κάθε άλλης αρμόδιας αρχής του αντίστοιχου κράτους μέλους.

Στα κράτη μέλη όπου δεν προβλέπεται ο τύπος της ένορκης δήλωσης, τα έγγραφα ή πιστοποιητικά που προαναφέρονται μπορούν να αντικατασταθούν από μια υπεύθυνη δήλωση ενώπιον συμβολαιογράφου ή άλλης αρμόδιας αρχής.

Και στις δύο αυτές περιπτώσεις, ο υποψήφιος διαβιβάζει στην αναθέτουσα αρχή πιστοποιητικό, εκδιδόμενο από συμβολαιογράφο ή άλλη αρμόδια αρχή, το οποίο να βεβαιώνει τη γνησιότητα της ένορκης ή της υπεύθυνης δήλωσής του.

Εγγραφή στα επαγγελματικά μητρώα

Για να αποδείξουν την εν γένει επαγγελματική τους επάρκεια, οι προμηθευτές είναι δυνατόν να κληθούν, κατά την έννοια του άρθρου 21, να υποβάλουν δικαιολογητικά της εγγραφής τους σε επαγγελματικό μητρώο σύμφωνα με τους όρους που προβλέπονται από τη νομοθεσία του κράτους μέλους όπου εδρεύουν. Εξυπακούεται ότι μια αναθέτουσα αρχή δεν μπορεί ποτέ να θέσει ως όρο συμμετοχής σε μια δημοπρασία την εγγραφή των υποψήφιων στο επαγγελματικό μητρώο της χώρας της.

ιΕλεγχος της καταλληλότητας των υποψηφίων

Σύμφωνα με το άρθρο 17, ο έλεγχος της επαγγελματικής επάρκειας των υποψηφίων οι οποίοι δεν αποκλείονται για κάποιον από τους προαναφερόμενους λόγους που άπτονται της ιδίας των κατάστασης, δεν μπορεί να γίνεται παρά με βάση δύο κριτήρια επιλογής, τα οποία αφορούν, αντίστοιχα, τη χρηματοοικονομική και την τεχνική ικανότητά τους.

Χρηματοδοτική και οικονομική ικανότητα

ιΟσον αφορά την τεκμηρίωση της χρηματοδοτικής και οικονομικής ικανότητας που απαιτείται ανάλογα με την κάθε δημοπρασία, το άρθρο 22 προβλέπει ότι κατά κανόνα μπορούν να υποβληθούν ένα ή περισσότερα από τα ακόλουθα δικαιολογητικά:

α) ^κατάλληλες τραπεζικές βεβαιώσεις

β) ^ισολογισμοί ή αποσπάσματα ισολογισμών της επιχείρησης του υποψηφίου

γ) ^δήλωση αναφερόμενη στο συνολικό κύκλο εργασιών καθώς και στον κύκλο εργασιών σε προμήθειες όπως εκείνη της δημοπρασίας, τους οποίους πραγματοποίησε η επιχείρηση κατά τη διάρκεια των τριών τελευταίων οικονομικών ετών.

Ο κατάλογος αυτός δεν είναι περιοριστικός: ανάλογα με τη διενεργούμενη δημοπρασία, η αναθέτουσα αρχή είναι δυνατόν να ζητήσει και άλλα στοιχεία. Ωστόσο, θα πρέπει να έχουν αποδεικτική ισχύ, δηλαδή να επαρκούν αντικειμενικά ως αποδείξεις της σε συνάρτηση με το αντικείμενο της δημοπρασίας χρηματοδοτικής και οικονομικής ικανότητας του υποψήφιου.

ιΟλα τα απαιτούμενα δικαιολογητικά πρέπει να αναφέρονται σαφώς στην προκήρυξη, για τις ανοικτές διαδικασίες, και στην προκήρυξη ή στην πρόσκληση για υποβολή προσφοράς, για τις κλειστές διαδικασίες.

Εάν, για κάποια εύλογη αιτία, ο προμηθευτής δεν είναι σε θέση να υποβάλει τα απαιτούμενα δικαιολογητικά, η αναθέτουσα αρχή οφείλει να του επιτρέψει να αποδείξει τη χρηματοδοτική και οικονομική του ικανότητα με οποιοδήποτε άλλο γραπτό στοιχείο, το οποίο, ωστόσο, θα πρέπει να κριθεί ενδεδειγμένο από την αναθέτουσα αρχή.

Τεχνική ικανότητα

Ως προς την τεκμηρίωση της τεχνικής ικανότητας, το άρθρο 23 περιλαμβάνει έναν διεξοδικό κατάλογο αποδεικτικών στοιχείων που οι αναθέτουσες αρχές μπορούν να απαιτήσουν από τους υποψήφιους.

Ανάλογα με τη φύση, την ποσότητα και τη χρήση των ζητούμενων προϊόντων, ως αποδεικτικά της τεχνικής ικανότητας του υποψήφιου μπορούν να υποβληθούν ένα ή περισσότερα από τα ακόλουθα δικαιολογητικά:

α)

κατάλογος των κυριότερων προμηθειών που έχουν πραγματοποιηθεί κατά τα τρία τελευταία έτη, η αξία τους, το αντίστοιχο χρονοδιάγραμμα και οι αποδέκτες τους, δημόσιοι ή ιδιωτικοί φορείς:

- εάν πρόκειται για προμήθειες προς δημόσιους φορείς, ως τεκμήρια υποβάλλονται πιστοποιητικά συντασσόμενα ή θεωρούμενα από την αρμόδια αρχή

- εάν πρόκειται για προμήθειες προς ιδιωτικούς φορείς, τα πιστοποιητικά συντάσσονται από τον αγοραστή ελλείψει αυτών, γίνεται δεκτή μια απλή δήλωση του προμηθευτή

β)

περιγραφή του τεχνικού εξοπλισμού, των μέτρων που λαμβάνει ο προμηθευτής για να εξασφαλίζει την ποιότητα των προϊόντων του, καθώς και περιγραφή των μελετητικών και ερευνητικών μέσων της επιχείρησής του

γ)

κατάλογος των τεχνικών υπαλλήλων ή των τεχνικών υπηρεσιών, είτε ανήκουν είτε όχι στην επιχείρηση, και ιδίως εκείνων που είναι επιφορτισμένοι με τους ποιοτικούς ελέγχους

δ)

όσον αφορά τα ζητούμενα προϊόντα, δείγματα, περιγραφές ή/και φωτογραφίες, η γνησιότητα των οποίων θα πρέπει να είναι δυνατόν να πιστοποιηθεί εφόσον το ζητήσει η αναθέτουσα αρχή

ε)

πιστοποιητικά εκδιδόμενα από επίσημα και εγνωσμένης αρμοδιότητας ιδρύματα ή υπηρεσίες, επιφορτισμένα με τον ποιοτικό έλεγχο, στα οποία να βεβαιώνεται η καταλληλότητα των προϊόντων, με σαφή προσδιορισμό τους και αναφορές σε προδιαγραφές ή πρότυπα

στ)

(εφόσον τα ζητούμενα προϊόντα είναι περίπλοκα ή πρέπει, κατ' εξαίρεση, να ανταποκρίνονται σε κάποιο ιδιάζοντα προορισμό), δελτίο ελέγχου από τις υπηρεσίες της αναθέτουσας αρχής ή, για λογαριασμό αυτών των υπηρεσιών, από αρμόδιο επίσημο οργανισμό της χώρας όπου εδρεύει ο υποψήφιος, με την επιφύλαξη της συναίνεσης του οργανισμού αυτού ο εν λόγω έλεγχος αφορά τις δυνατότητες παραγωγής και, εφόσον κρίνεται αναγκαίο, μελέτης και έρευνας που διαθέτει ο υποψήφιος καθώς και τα μέτρα που λαμβάνει για τον έλεγχο της ποιότητας.

Τα δικαιολογητικά που απαιτούνται για την τεκμηρίωση της τεχνικής ικανότητας των υποψηφίων πρέπει οπωσδήποτε να δηλώνονται στην προκήρυξη της δημοπρασίας, είτε πρόκειται για κλειστή είτε για ανοικτή διαδικασία.

Παράλληλα όμως, και κατά την έννοια του προαναφερόμενου άρθρου 23, το εύρος των πληροφοριακών στοιχείων που απαιτεί η αναθέτουσα αρχή «δεν πρέπει να υπερβαίνει τα όρια του αντικειμένου της δημοπρασίας», δηλαδή τα στοιχεία αυτά πρέπει να εντάσσονται αυστηρά στο πλαίσιο των αναγκών της αξιολόγησης της τεχνικής ικανότητας των υποψηφίων σε συσχετισμό με τα ζητούμενα προϊόντα.

Εξάλλου, οι αναθέτουσες αρχές επιβάλλεται να λαμβάνουν υπόψη και τα εύλογα συμφέροντα των υποψηφίων όσον αφορά την προστασία των τεχνικής υφής απορρήτων των επιχειρήσεών τους.

Συμπληρωματικές πληροφορίες

Με την τήρηση, πάντα, των προαναφερθέντων ορίων που θέτουν τα άρθρα 20 έως 23, οι αναθέτουσες αρχές μπορούν να καλέσουν τους υποψήφιους να συμπληρώσουν τα υποβληθέντα απ' αυτούς πιστοποιητικά και έγγραφα ή να παράσχουν σχετικές διευκρινίσεις. Κρίνεται σκόπιμο να διευκρινισθεί ότι η αίτηση αυτών των συμπληρωματικών πληροφοριών πρέπει να εντάσσεται στο πλαίσιο των προαναφερθέντων δικαιολογητικών.

8. ^Κριτή