Απόφαση της Επιτροπής

της 11ης Δεκεμβρίου 2002

σχετικά με το καθεστώς κρατικών ενισχύσεων C 46/2001 - Κέντρα διαχείρισης χρηματικών ροών που εφαρμόστηκε από τη Γαλλία

[κοινοποιηθείσα υπό τον αριθμό Ε(2002) 4827]

(Το κείμενο στη γαλλική γλώσσα είναι το μόνο αυθεντικό)

(Κείμενο που παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον ΕΟΧ)

(2003/883/ΕΚ)

Η ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ,

Έχοντας υπόψη:

τη συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, και ιδίως το άρθρο 88 παράγραφος 2 πρώτο εδάφιο,

Αφού κάλεσε τους ενδιαφερομένους να υποβάλουν τις παρατηρήσεις τους σύμφωνα με το εν λόγω άρθρο(1),

Εκτιμώντας τα ακόλουθα:

I. ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ

(1) Το 1997, το Συμβούλιο ECOFIN εξέδωσε ψήφισμα σχετικά με έναν κώδικα δεοντολογίας για τη φορολογία των επιχειρήσεων(2) ώστε να θέσει τέλος στις επιζήμιες πρακτικές στον τομέα αυτό. Μετά τη δέσμευση που αναλήφθηκε στο πλαίσιο του εν λόγω κώδικα, η Επιτροπή δημοσίευσε το 1998 μια ανακοίνωση σχετικά με την εφαρμογή των κανόνων για τις κρατικές ενισχύσεις στα μέτρα που σχετίζονται με την άμεση φορολογία των επιχειρήσεων(3) (στο εξής "η ανακοίνωση"), πιστοποιώντας και πάλι την απόφασή της να εφαρμόσει τους κανόνες αυτούς με σθένος και τηρουμένης της αρχής της ίσης μεταχείρισης. Η παρούσα διαδικασία εντάσσεται στο πλαίσιο αυτό.

(2) Με επιστολή της 4ης Αυγούστου 1999 (D/63323), η Επιτροπή ζήτησε πληροφορίες σχετικά με το γαλλικό καθεστώς των εν λόγω κέντρων διαχείρισης χρηματικών ροών. Οι πληροφορίες αυτές κοινοποιήθηκαν με επιστολή της μόνιμης αντιπροσωπείας της Γαλλίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση της 12ης Οκτωβρίου 1999 (A/37816).

(3) Με επιστολή SG(2001) D/289747 της 11ης Ιουλίου 2001, η Επιτροπή κοινοποίησε στη Γαλλία την απόφασή της να κινήσει την επίσημη διαδικασία εξέτασης που προβλέπεται στο άρθρο 88 παράγραφος 2 της συνθήκης έναντι του φορολογικού καθεστώτος που εφαρμόζεται στα κέντρα διαχείρισης χρηματικών ροών. Με επιστολή της 31ης Οκτωβρίου 2001 (A/38577) Η Γαλλία διαβίβασε παρατηρήσεις ως προς αυτή την κίνηση της διαδικασίας.

(4) Η απόφαση της Επιτροπής να κινήσει τη διαδικασία δημοσιεύθηκε στην Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων(4). Η Επιτροπή κάλεσε τους ενδιαφερομένους να υποβάλουν τις παρατηρήσεις σχετικά με το εν λόγω μέτρο. Δεν υποβλήθηκαν παρατηρήσεις στην Επιτροπή σχετικά με το θέμα αυτό εκ μέρους ενδιαφερομένων.

II. ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΟΥ ΜΕΤΡΟΥ

(5) Το καθεστώς των κέντρων διαχείρισης χρηματικών ροών, που εγκρίθηκε στις 3 Νοεμβρίου 1998, παρέχει το δικαίωμα μιας ειδικής φορολογικής μεταχείρισης που καθορίστηκε από την εγκύκλιο της 16ης Απριλίου 1999 της Γενικής Διεύθυνσης φορολογίας (στο εξής "η εγκύκλιος"). Η εν λόγω εγκύκλιος, με έναρξη ισχύος την 1η Ιανουαρίου 1999, διευκρινίζει την εφαρμογή του άρθρου 39.1o 3 και του άρθρου 131γ του γενικού φορολογικού κώδικα (Code général des impôts) (στο εξής " CGI "), σχετικά με τη φορολογική μεταχείριση των τόκων που καταβάλλονται από μια εταιρεία στους εταίρους της για ποσά που αυτοί οι τελευταίοι θέτουν στη διάθεσή της.

(6) Το άρθρο 39.1o 3 του CGI προβλέπει τον περιορισμό της έκπτωσης των τόκων που καταβάλλονται στους εταίρους για τα ποσά τα οποία θέτουν στη διάθεση μιας εταιρείας, ανεξαρτήτως της νομικής της μορφής, επιπλέον του μεριδίου τους του κεφαλαίου. Η έκπτωση αυτή περιορίζεται σε ποσοστό ίσο με τον ετήσιο μέσο όρο πραγματικών τόκων που εφαρμόζονται από τα πιστωτικά ιδρύματα για τα δάνεια σε επιχειρήσεις, με μεταβλητό επιτόκιο και αρχικής διάρκειας άνω των δύο ετών. Σύμφωνα με την εγκύκλιο, η γαλλική φορολογική διοίκηση μπορεί να εγκρίνει παρέκκλιση σε έναν τέτοιο περιορισμό για πράξεις που πραγματοποιούνται στο πλαίσιο των κέντρων διαχείρισης χρηματικών ροών.

(7) Το άρθρο 131γ του CGI προβλέπει την απαλλαγή από την παρακράτηση του φόρου στην πηγή για τις πράξεις σε τρέχοντα λογαριασμό των εταίρων που είναι εγκατεστημένοι εκτός Γαλλίας, όταν πρόκειται για τρίτες ή συνδεδεμένες εταιρείες. Η εγκύκλιος διευκρινίζει ότι η ευεργετική αυτή διάταξη καλύπτει επίσης τις πράξεις σε τρέχοντα λογαριασμό των εταίρων, που πραγματοποιούνται μεταξύ μιας μητρικής εταιρείας και των θυγατρικών ή υποθυγατρικών της, στο πλαίσιο μιας σύμβασης μεταξύ εταιρειών που ανήκουν στο ίδιο όμιλο, σχετικά με τη σύσταση ενός κέντρου διαχείρισης χρηματικών ροών και είναι εν γνώση της φορολογικής διοίκησης.

(8) Για να επωφεληθεί των διατάξεων αυτών, ένα κέντρο διαχείρισης χρηματικών ροών πρέπει να είναι εγκατεστημένο στη Γαλλία με τη μορφή θυγατρικής εταιρείας και να είναι επιφορτισμένο, στο πλαίσιο ενός ομίλου, με την κεντρική διαχείριση των χρηματικών ροών μεταξύ των εταιρειών που ανήκουν στον όμιλο αυτό. Ο ρόλος του συνίσταται στο να λαμβάνει, με αποτελεσματικό τρόπο, τις χρηματικές ροές που προέρχονται από τις εταιρείες του ομίλου που είναι συνδεδεμένες με αυτό μέσω της σύμβασης και να ανταποκρίνεται στις ανάγκες χρηματικών ροών των ίδιων αυτών εταιρειών.

(9) Η προσχώρηση στη σύμβαση αυτή προορίζεται για τις εταιρείες που ελέγχονται άμεσα ή έμμεσα από την ίδια εταιρεία και για την εταιρεία αυτή. Επιπλέον, η ευεργετική διάταξη του μέτρου περιορίζεται στους ομίλους επιχειρήσεων που ασκούν δραστηριότητες σε τουλάχιστον τρία διαφορετικά κράτη.

III. ΛΟΓΟΙ ΠΟΥ ΟΔΗΓΗΣΑΝ ΣΤΗΝ ΚΙΝΗΣΗ ΤΗΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑΣ

(10) Στο πλαίσιο της εκτίμησης των πληροφοριών που υποβλήθηκαν εκ μέρους των γαλλικών αρχών, η Επιτροπή θεώρησε ότι η παρέκκλιση στη διάταξη του ανωτάτου ορίου της έκπτωσης των τόκων, περιορισμένη αποκλειστικά στα κέντρα διαχείρισης χρηματικών ροών, φαινόταν ένα επιλεκτικό πλεονέκτημα, μη αιτιολογημένο από τη φύση ή την οικονομία του συστήματος.

(11) Η Επιτροπή θεώρησε επίσης ότι η επέκταση της απαλλαγής της παρακράτησης του φόρου στην πηγή για τους τόκους που καταβλήθηκαν εκτός Γαλλίας από τα κέντρα διαχείρισης χρηματικών ροών επίσης δεν θα μπορούσε να θεωρηθεί ως ειδικό πλεονέκτημα, λαμβανομένου υπόψη του γεγονότος ότι η απαλλαγή αυτή εφαρμοζόταν ήδη στους τόκους που καταβλήθηκαν εκτός Γαλλίας από οποιαδήποτε εταιρεία σε τρίτες ή συνδεδεμένες εταιρείες.

IV. ΣΧΟΛΙΑ ΤΗΣ ΓΑΛΛΙΑΣ

(12) Οι γαλλικές αρχές διαπιστώνουν ότι, κατά την κίνηση της διαδικασίας, η Επιτροπή δεν συμφώνησε με τον χαρακτηρισμό ως κρατικής ενίσχυσης της απαλλαγής από την παρακράτηση του φόρου στην πηγή για τους τόκους που καταβλήθηκαν εκτός Γαλλίας από τα κέντρα διαχείρισης χρηματικών ροών. Κατά συνέπεια, η Γαλλία εκτιμά ότι δεν έχει νόημα να θεωρεί η Επιτροπή την παρέκκλιση από τη διάταξη ανώτατου ορίου της μείωσης των τόκων για τα κέντρα διαχείρισης χρηματικών ροών ως πλεονέκτημα, λαμβανομένου υπόψη του γεγονότος ότι ο στόχος και το πεδίο εφαρμογής των δύο μέτρων είναι ταυτόσημα.

(13) Η Γαλλία θεωρεί ότι η εξαίρεση από το ανώτατο όριο της μείωσης των τόκων, που εφαρμόζεται στα κέντρα διαχείρισης χρηματικών ροών δεν μπορεί να προσφέρει ένα πλεονέκτημα. Πράγματι, η εξαίρεση αυτή στην πράξη δεν έχει παρά ελάχιστη πρακτική εφαρμογή από της ενάρξεως ισχύος της τον Ιανουάριο 1999, εφόσον το ανώτατο επιτόκιο, το οποίο ορίζεται ως το μέσο επιτόκιο των δανείων με μεταβλητό επιτόκιο που χορηγούνται στις επιχειρήσεις από τα πιστωτικά ιδρύματα είναι, στις περισσότερες περιπτώσεις, πολύ κοντά στο επιτόκιο της αγοράς.

(14) Εξάλλου, η Γαλλία επισημαίνει ότι η υπηρεσία στατιστικών ερευνών της Γενικής Διεύθυνσης φορολογίας δεν εντόπισε παρά οκτώ συμβατικές συμφωνίες που κατατέθηκαν από εταιρείες οι οποίες πληρούν τις προϋποθέσεις εφαρμογής των δύο αυτών μέτρων. Αυτό αποτελεί ένδειξη ότι το καθεστώς δεν προσφέρει συγκεκριμένα πλεονεκτήματα.

(15) Σύμφωνα με τις γαλλικές αρχές, η παρέκκλιση από τη διάταξη του καθορισμού ανωτάτου ορίου έκπτωσης των τόκων, για τα κέντρα διαχείρισης χρηματικών ροών ομίλων που είναι εγκατεστημένοι σε τουλάχιστον τρεις χώρες, δεν αποτελεί επιλεκτικό μέτρο διότι δεν τους προσφέρει κανένα συγκριτικό πλεονέκτημα σε σχέση με τους ομίλους που αποκλείονται του μέτρου. Εξετάζοντας τη φορολογητέα βάση σε επίπεδο ομίλου, το εν λόγω καθεστώς δεν κάνει παρά να μεταθέτει τη φορολογία από το κέντρο διαχείρισης χρηματικών ροών προς τον εταίρο: οι τόκοι που εκπίπτουν του αποτελέσματος του κέντρου διαχείρισης χρηματικών ροών επιβάλλονται αντίστοιχα στον εταίρο ως χρηματοπιστωτικά προϊόντα, ενώ σε μια κατάσταση όπου η έκπτωση των τόκων έχει ανώτατο όριο, οι τόκοι που δεν εκπίπτουν και κατά συνέπεια φορολογούνται σε επίπεδο θυγατρικής εκπίπτουν από το αποτέλεσμα της μητρικής εταιρείας λόγω του γεγονότος του επαναπροσδιορισμού τους ως διανεμόμενα κέρδη που απαλλάσσονται κατ' εφαρμογή του καθεστώτος απαλλαγής των συμμετοχών μεταξύ μητρικής και θυγατρικής.

(16) Σύμφωνα με τις γαλλικές αρχές, η παρέκκλιση στο ανώτατο όριο της έκπτωσης των τόκων που εφαρμόζεται στα κέντρα διαχείρισης χρηματικών ροών αιτιολογείται από τη φύση και την οικονομία του συστήματος έκπτωσης των τόκων για τις πράξεις σε τρέχοντα λογαριασμό των εταίρων. Η λογική του ανώτατου ορίου της έκπτωσης των τόκων που καταβάλλονται από μια εταιρεία στους εταίρους της είναι να εισαχθεί ένα νομικό τεκμήριο ανωμαλίας της έκπτωσης των τόκων πέραν ενός ορισμένου επιπέδου που καθορίζεται σε συνάρτηση με το επιτόκιο της αγοράς, αποφεύγοντας κατά τον τρόπο αυτό διαφορές σχετικά με την εκτίμηση του κανονικού επιτοκίου. Ένα τέτοιο τεκμήριο δεν χρησιμοποιείται όταν η σχέση μεταξύ των εταίρων και της εταιρείας εντάσσεται στο πλαίσιο μιας συμφωνίας κεντρικής διαχείρισης των ταμειακών διαθεσίμων, εφόσον η εμπορική σχέση μεταξύ δανειστή και δανειολήπτη κυριαρχεί στην εταιρική σχέση μεταξύ μητρικής και θυγατρικής. Η έκπτωση των τόκων υπόκειται στην περίπτωση αυτή αποκλειστικά στην υπαγωγή στο επιτόκιο της αγοράς μεταξύ τρίτων μερών. Η ίδια αυτή λογική αιτιολογεί το γαλλικό διοικητικό δόγμα που προβλέπει από το 1984 ότι οι τόκοι που καταβάλλονται από μια θυγατρική στη μητρική εταιρεία που έχει την ιδιότητα του πιστωτικού ιδρύματος δεν έχουν ανώτατο όριο.

V. ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΤΟΥ ΜΕΤΡΟΥ

Εισαγωγή

(17) Αφού εξέτασε τις παρατηρήσεις της Γαλλίας, η Επιτροπή διατηρεί τη θέση που εξέφρασε στην επιστολή της 11ης Ιουλίου 2001(5) για την κίνηση της διαδικασίας που προβλέπεται στο άρθρο 88 παράγραφος 2 της συνθήκης. Εκτιμά ότι οι παρατηρήσεις που υποβλήθηκαν από τη Γαλλία δεν επέτρεψαν την άρση των επιφυλάξεων που εξέφρασε και κατά συνέπεια θεωρεί ότι το εξεταζόμενο φορολογικό καθεστώς συνιστά ενίσχυση υπέρ της λειτουργίας, παράνομη και ασυμβίβαστη προς την κοινή αγορά σύμφωνα με το άρθρο 87 παράγραφος 1 της συνθήκης. Εξάλλου, θεωρεί ότι στη συγκεκριμένη περίπτωση η Γαλλία και οι δικαιούχοι της ενίσχυσης επιχειρήσεις βασίστηκαν στη διατήρηση μιας δικαιολογημένης εμπιστοσύνης που μπορεί να αποτρέψει την ανάκτηση της ενίσχυσης.

(18) Ειδικότερα, η Επιτροπή δεν μπορεί να δεχθεί την εξομοίωση που έγινε εκ μέρους των γαλλικών αρχών μεταξύ, αφενός, της απαλλαγής από την παρακράτηση του φόρου στην πηγή για τους τόκους που καταβλήθηκαν εκτός Γαλλίας και, αφετέρου, της παρέκκλισης στο ανώτατο όριο της έκπτωσης των φόρων για πράξεις σε τρέχοντα λογαριασμό των εταίρων. Πράγματι, η Επιτροπή θεωρεί ότι τα δύο αυτά μέτρα έχουν διαφορετική έκταση και κατά συνέπεια πρέπει να εξεταστούν χωριστά.

Απαλλαγή από την παρακράτηση του φόρου στην πηγή

(19) Όσον αφορά την απαλλαγή από την παρακράτηση του φόρου στην πηγή για τους τόκους που καταβάλλονται εκτός Γαλλίας, το άρθρο 131γ του CGI προέβλεπε ήδη την απαλλαγή της παρακράτησης του φόρου με γενικό τρόπο(6). Η εγκύκλιος διευκρίνισε απλώς ότι οι τόκοι που καταβάλλονται εκτός Γαλλίας από τα κέντρα διαχείρισης χρηματικών ροών, τα οποία υπόκεινται στους όρους που προβλέπονται στα σημεία 3 έως 9 της εν λόγω εγκυκλίου, απολαύουν της υπάρχουσας απαλλαγής.

(20) Σύμφωνα με το σημείο 13 της ανακοίνωσης, τα μέτρα που σχετίζονται μόνο με τη φορολογική τεχνική, όπως η απαλλαγή από την παρακράτηση του φόρου στην πηγή, συνιστούν γενικά μέτρα και δεν εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του άρθρου 87 παράγραφος 1 της συνθήκης, στο βαθμό που τα οφέλη τους είναι ανοικτά σε όλους τους οικονομικούς φορείς που δραστηριοποιούνται στο έδαφος του κράτους μέλους.

(21) Κατά συνέπεια, η Επιτροπή μπορεί να καταλήξει στο συμπέρασμα ότι η γενική έκταση της απαλλαγής από την παρακράτηση του φόρου στην πηγή για τους τόκους που καταβάλλονται εκτός Γαλλίας, όπως πιστοποιείται από την εγκύκλιο σχετικά με την εφαρμογή της εν λόγω απαλλαγής στα κέντρα διαχείρισης χρηματικών ροών, δεν επιτρέπει να εξεταστεί το μέτρο αυτό ως κρατική ενίσχυση δυνάμει του άρθρου 87 παράγραφος 1 της συνθήκης.

Καθεστώς έκπτωσης των τόκων που καταβάλλονται στους εταίρους

(22) Όσον αφορά την παρέκκλιση στον περιορισμό της έκπτωσης των τόκων που καταβάλλονται στους εταίρους σε συνάρτηση με τα ποσά που θέτουν στη διάθεσή της εταιρείας, η Επιτροπή θεωρεί ότι το εν λόγω φορολογικό μέτρο αποτελεί ενίσχυση δυνάμει του άρθρου 87 παράγραφος 1 της συνθήκης, διότι πληροί σωρευτικά τα τέσσερα κριτήρια που αναφέρονται παρακάτω.

Πλεονέκτημα

(23) Κατά πρώτο λόγο, το μέτρο προσφέρει πλεονέκτημα που ελαφρύνει τα βάρη που συνήθως φέρει ο προϋπολογισμός των επιχειρήσεων. Η παρέκκλιση στο ανώτατο όριο της έκπτωσης των τόκων για τις πράξεις σε τρέχοντα λογαριασμό των εταίρων οι οποίες πραγματοποιούνται μέσω κέντρων διαχείρισης χρηματικών ροών τους επιτρέπουν τη μείωση του ποσού της βάσης υπολογισμού του φόρου. Όπως αναφέρεται στο σημείο 9 της ανακοίνωσης, ένα πλεονέκτημα μπορεί να παρασχεθεί με τη μείωση της φορολογικής επιβάρυνσης της επιχείρησης, και ιδίως με τη μείωση της βάσης υπολογισμού του φόρου μιας επιχείρησης, μετά από συμπληρωματική έκπτωση που χορηγείται κατά παρέκκλιση του συνήθους ορίου έκπτωσης. Τα κέντρα διαχείρισης χρηματικών ροών και οι όμιλοι στους οποίους ανήκουν έχουν ένα πλεονέκτημα κάθε φορά που τα εν λόγω κέντρα μπορούν να αφαιρούν από τη βάση υπολογισμού του φόρου τους το σύνολο των τόκων που καταβλήθηκαν στους εν λόγω εταίρους ενώ οι λοιπές γαλλικές επιχειρήσεις θα έπρεπε, κάτω από τις ίδιες συνθήκες, να τηρήσουν ένα ανώτατο όριο.

(24) Όσον αφορά την παρατήρηση της Γαλλίας, που προβλέπεται στο σημείο 13, σύμφωνα με την οποία το μέτρο στην πραγματικότητα δεν θα είχε παρά ελάχιστη πρακτική χρήση εφόσον το όριο στο χρησιμοποιούμενο επιτόκιο προσεγγίζει στις περισσότερες περιπτώσεις το επιτόκιο της αγοράς, η Επιτροπή διαπιστώνει ότι η ύπαρξη πλεονεκτήματος σε ορισμένες περιπτώσεις και μάλιστα η απλή δυνατότητα να προσφέρει το καθεστώς πλεονεκτήματα, επαρκεί για να το χαρακτηρίσει ως καθεστώς ενίσχυσης, εφόσον πληρούνται οι λοιπές προϋποθέσεις του άρθρου 87 παράγραφος 1 της συνθήκης.

(25) Η Επιτροπή σημειώνει το επιχείρημα της Γαλλίας, που προβλέπεται στο σημείο 15, σύμφωνα με το οποίο η παρέκκλιση στη διάταξη του ανωτάτου ορίου δεν θα είχε ως αποτέλεσμα παρά τη μετατόπιση της φορολογίας από το κέντρο διαχείρισης χρηματικών ροών προς τον εταίρο και δεν θα προσέφερε κανένα συγκριτικό πλεονέκτημα σε επίπεδο ομίλου σε σχέση με τους ομίλους που αποκλείονται του μέτρου. Πάντως, η σύγκριση που έγινε εκ μέρους των γαλλικών αρχών στο επίπεδο πραγματικής επιβολής του φόρου σε έναν όμιλο, αναλόγως αν τα καταβληθέντα ποσά από ένα κέντρο διαχείρισης χρηματικών ροών στη μητρική εταιρεία παίρνουν τη μορφή έκπτωσης τόκων ή διανομής κερδών (μερίσματα), δεν επιτρέπει να αποκλειστεί σε όλες τις περιπτώσεις η ύπαρξη πλεονεκτήματος διότι στηρίζεται στη σύγκριση διαφορετικών καταστάσεων που ποικίλουν σε συνάρτηση με εξωτερικές παραμέτρους. Το ποσό των διανεμηθέντων μερισμάτων εξαρτάται, πράγματι, από την πραγματοποίηση διανεμητέων κερδών εκ μέρους της θυγατρικής, καθώς και από τις επιλογές της στον τομέα της διαχείρισης και η φορολογική τους μεταχείριση εξαρτάται από το μέγεθος του κατεχομένου κεφαλαίου εκ μέρους της μητρικής εταιρείας καθώς και από φορολογικούς κανόνες, ιδίως διεθνείς, που δύνανται να τύχουν εφαρμογής. Ως προς αυτό, η κατάσταση την οποία επικαλέστηκε η Γαλλία αφορά μόνον μία συγκεκριμένη εξαιρετικά περιορισμένη περίπτωση, που προϋποθέτει ιδίως ένα πλαίσιο στο οποίο η μητρική εταιρεία και η θυγατρική εταιρεία υπόκεινται στο ίδιο επίπεδο πραγματικής φορολόγησης. Η λογική αυτή στηρίζεται επίσης στην υπόθεση ότι τα κέρδη της θυγατρικής θα διανέμονται πλήρως στη μητρική εταιρεία. Τέλος, το επιχείρημα της Γαλλίας προϋποθέτει ότι η μητρική εταιρεία θα μπορεί να επωφελείται ενός καθεστώτος απαλλαγής των συμμετοχών μεταξύ μητρικής και θυγατρικής, πράγμα που δεν συμβαίνει πάντα.

(26) Επίσης, η Επιτροπή παρατηρεί ότι η εξέταση του χαρακτήρα πλεονεκτήματος ενός μέτρου πρέπει να γίνεται σε συνάρτηση με το εθνικό σύστημα του εν λόγω κράτους μέλους και όχι στο πλαίσιο ενός συστήματος που διασφαλίζει μια υποθετική ισότητα μεταχείρισης σε διακρατικό επίπεδο, όπως έμμεσα επικαλέστηκε η Γαλλία.

(27) Στη βάση αυτή, η Επιτροπή κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η παρέκκλιση του ορίου της έκπτωσης των τόκων που καταβάλλονται στους εταίρους δύναται να προσφέρει πλεονέκτημα στα κέντρα διαχείρισης χρηματικών ροών και στους ομίλους στους οποίους ανήκουν.

Κρατικοί πόροι

(28) Κατά δεύτερο λόγο, το πλεονέκτημα χορηγείται μέσω κρατικών πόρων. Στην εξεταζόμενη περίπτωση, η μείωση της βάσης υπολογισμού του φόρου των κέντρων διαχείρισης χρηματικών ροών που είναι εγκαταστημένα στη Γαλλία συνεπάγεται μείωση των φορολογικών εσόδων που αποτελούν κρατικούς πόρους.

Επηρεασμός του ανταγωνισμού και των συναλλαγών μεταξύ των κρατών μελών

(29) Κατά τρίτο λόγο, το εν λόγω μέτρο επηρεάζει τον ανταγωνισμό και τις συναλλαγές μεταξύ των κρατών μελών. Το κριτήριο αυτό πληροίται λαμβανομένου υπόψη του γεγονότος ότι τα κέντρα διαχείρισης χρηματικών ροών οφείλουν να δραστηριοποιούνται σε ένα πολυεθνικό πλαίσιο, που περιλαμβάνει ιδίως το ενδοκοινοτικό εμπόριο. Λόγω του πλεονεκτήματος που προσφέρεται στα κέντρα διαχείρισης χρηματικών ροών, η θέση του συνόλου των εταιρειών και των ομίλων στους οποίους υπάγονται ενισχύεται σε συνάρτηση με εκείνη άλλων εταιρειών ή άλλων ομίλων που έχουν ανταγωνιστική σχέση με αυτούς σε διάφορους τομείς, εκ των οποίων ορισμένοι τουλάχιστον χαρακτηρίζονται από την ύπαρξη κοινοτικών συναλλαγών.

(30) Όπως υπογραμμίζει το σημείο 11 της ανακοίνωσης, το σχετικά μικρό μέγεθος μιας ενίσχυσης(7), την οποία επικαλέστηκε η Γαλλία, δεν τροποποιεί τη διαπίστωση αυτή.

Επιλεξιμότητα

(31) Τέλος, η Επιτροπή θεωρεί ότι οι διατάξεις της εγκυκλίου είναι επιλεκτικές στο βαθμό που ευνοούν ορισμένες επιχειρήσεις, εφόσον στη συγκεκριμένη περίπτωση δεν αφορούν παρά τα κέντρα διαχείρισης χρηματικών ροών ομίλων που είναι εγκατεστημένοι σε τουλάχιστον τρία κράτη. Κατά συνέπεια, αποκλείονται ιδίως οι εταιρείες που υπάγονται σε ομίλους εγκατεστημένους αποκλειστικά στη Γαλλία ή μόνον σε δύο κράτη.

Αιτιολόγηση λόγω της φύσης και της οικονομίας του συστήματος

(32) Η Γαλλία προβάλλει το επιχείρημα ότι το καθεστώς έκπτωσης των τόκων χωρίς ανώτατο όριο, που εφαρμόζεται στα κέντρα διαχείρισης χρηματικών ροών, αιτιολογείται από τη λογική του ίδιου του ανωτάτου ορίου. Λόγω της ειδικής σχέσης μεταξύ ενός εταίρου και της εταιρείας του, το ανώτατο όριο θα εισήγαγε ένα νόμιμο τεκμήριο ανωμαλίας της έκπτωσης των τόκων που υπερβαίνουν κάποιο επίπεδο το οποίο καθορίζεται σε συνάρτηση με το επιτόκιο της αγοράς, αποφεύγοντας κατά τον τρόπο αυτό διαφορές σχετικά με την εκτίμηση του συνήθους επιτοκίου. Ένα τέτοιο τεκμήριο δεν θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί στο πλαίσιο μιας συμφωνίας κεντρικής διαχείρισης χρηματικών ροών, εφόσον η εμπορική σχέση μεταξύ του δανειστή και του δανειολήπτη θα κυριαρχούσε στην εταιρική σχέση μεταξύ μητρικής και θυγατρικής. Για το λόγο αυτό, η έκπτωση των τόκων θα υπόκειτο αποκλειστικά στη συμβατότητά τους με το επιτόκιο της αγοράς μεταξύ τρίτων ανεξαρτήτων φορέων.

(33) Η Επιτροπή δεν μπορεί να δεχθεί αυτό το επιχείρημα διότι η Γαλλία δεν εξηγεί τους λόγους για τους οποίους η εμπορική σχέση θα κυριαρχούσε στη σχέση μητρικής/θυγατρικής αποκλειστικά στο πλαίσιο των κέντρων διαχείρισης χρηματικών ροών σε συνάρτηση με λειτουργίες κεντρικής διαχείρισης των χρηματικών ροών που ασκούνται από τις θυγατρικές που δεν καλύπτονται από συμφωνία με βάση την εγκύκλιο. Εξάλλου, η Γαλλία δεν εξηγεί για ποιους λόγους οι δραστηριότητες κεντρικής διαχείρισης που πραγματοποιούνται από μια γαλλική εταιρεία υπέρ ενός ομίλου εγκατεστημένου στη Γαλλία αποκλειστικά ή σε δύο κράτη θα ήταν διαφορετικές από εκείνες των κέντρων διαχείρισης χρηματικών ροών που υπάγονται στο καθεστώς αυτό. Κατά συνέπεια, η Επιτροπή θεωρεί ότι η μη καταλληλότητα του γενικού κανόνα ανωτάτου ορίου στην περίπτωση των κέντρων διαχείρισης χρηματικών ροών που είναι επιλέξιμα για το καθεστώς δεν βασίζεται σε ιδιαίτερα χαρακτηριστικά αποκλειστικά των κέντρων διαχείρισης χρηματικών ροών, σε αντίθεση με άλλες εταιρείες που ασκούν το ίδιο είδος δραστηριοτήτων. Το γεγονός ότι οι τόκοι που καταβάλλονται από μια θυγατρική στη μητρική εταιρεία που έχει την ιδιότητα πιστωτικού ιδρύματος απολαύουν μιας αντίστοιχης εξαίρεσης δεν δύναται να τροποποιήσει την εκτίμηση αυτή, εφόσον η ίδια η παρέκκλιση δεν επιτρέπει να αιτιολογηθεί η ιδιαιτερότητα του καθεστώτος που αφορά αποκλειστικά ορισμένα κέντρα διαχείρισης χρηματικών ροών. Η παρέκκλιση στον γενικό κανόνα ανωτάτου ορίου που εφαρμόζεται μόνον στα κέντρα διαχείρισης χρηματικών ροών ενός ομίλου εγκατεστημένου σε τρεις χώρες τουλάχιστον δεν μπορεί κατά συνέπεια να αιτιολογηθεί από τη φύση και την οικονομία του συστήματος.

(34) Συνεπώς, η Επιτροπή καταλήγει στο συμπέρασμα ότι πρόκειται για ένα καθεστώς κρατικών ενισχύσεων δυνάμει του άρθρου 87 παράγραφος 1 της συνθήκης.

Συμβατότητα

(35) Όπως υπογραμμίστηκε ήδη στην απόφαση για την κίνηση της επίσημης διαδικασίας έρευνας, το εν λόγω καθεστώς δεν φαίνεται εκ των προτέρων να μπορεί να επωφεληθεί από οποιαδήποτε παρέκκλιση του άρθρου 87 παράγραφοι 2 και 3 της συνθήκης και οι γαλλικές αρχές δεν αμφισβήτησαν την εκτίμηση που έγινε ως προς αυτό εκ μέρους της Επιτροπής και η οποία μπορεί να συνοψισθεί ως εξής.

(36) Οι παρεκκλίσεις που προβλέπονται στο άρθρο 87 παράγραφος 2 της συνθήκης, που αφορούν ενισχύσεις κοινωνικού χαρακτήρα προς μεμονωμένους καταναλωτές, ενισχύσεις για την επανόρθωση ζημιών που προκαλούνται από θεομηνίες ή άλλα έκτακτα γεγονότα και ενισχύσεις προς την οικονομία ορισμένων περιοχών της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Γερμανίας, δεν τυγχάνουν εφαρμογής στη συγκεκριμένη περίπτωση.

(37) Η παρέκκλιση που προβλέπεται στο άρθρο 87 παράγραφος 3 στοιχείο α) της συνθήκης, που προβλέπει τη δυνατότητα να συμβιβάζονται με την κοινή αγορά οι ενισχύσεις για την προώθηση της οικονομικής αναπτύξεως περιοχών, στις οποίες το βιοτικό επίπεδο είναι ασυνήθως χαμηλό ή στις οποίες επικρατεί σοβαρή υποαπασχόληση, δεν μπορεί να επικληθεί, εφόσον πρόκειται για ένα καθεστώς του οποίου η εδαφική έκταση εφαρμογής δεν είναι περιορισμένη.

(38) Επίσης, το καθεστώς των κέντρων διαχείρισης χρηματικών ροών δεν εμπίπτει στην κατηγορία των σχεδίων κοινού ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος που είναι επιλέξιμα για την παρέκκλιση που προβλέπεται στο άρθρο 87 παράγραφος 3 στοιχείο β) της συνθήκης και στο βαθμό που δεν προβλέπει την προώθηση του πολιτισμού και της διατήρησης της πολιτιστικής κληρονομιάς, δεν μπορεί να επωφεληθεί της παρέκκλισης που προβλέπεται στο άρθρο 87 παράγραφος 3 στοιχείο δ) της συνθήκης.

(39) Τα φορολογικά πλεονεκτήματα που χορηγήθηκαν στο πλαίσιο του καθεστώτος των κέντρων διαχείρισης χρηματικών ροών δεν δύνανται να επωφεληθούν της παρέκκλισης που προβλέπεται στο άρθρο 87 παράγραφος 3 στοιχείο γ) της συνθήκης, που επιτρέπει τις ενισχύσεις για την προώθηση της αναπτύξεως ορισμένων οικονομικών δραστηριοτήτων ή οικονομικών περιοχών, εφόσον δεν αλλοιώνουν τους όρους των συναλλαγών κατά τρόπο που θα αντέκειτο προς το κοινό συμφέρον. Πράγματι, πρόκειται για ενισχύσεις υπέρ της λειτουργίας που απαλλάσσουν τις αποδέκτριες επιχειρήσεις ή τους ομίλους στους οποίους ανήκουν, από ορισμένα βάρη τα οποία υπό ομαλές συνθήκες θα έπρεπε να καλύψουν.

(40) Κατά συνέπεια, το καθεστώς ενισχύσεων είναι ασυμβίβαστο προς την κοινή αγορά.

Ανάκτηση

(41) Τα εν λόγω μέτρα δεν μπορούν να θεωρηθούν ως υφιστάμενες ενισχύσεις δυνάμει του άρθρου 88 παράγραφος 1 της συνθήκης και του άρθρου 1 στοιχείο β) του κανονισμού (EΚ) αριθ. 659/1999 του Συμβουλίου, της 22ας Μαρτίου 1999, σχετικά με τις λεπτομέρειες εφαρμογής του άρθρου 93 της συνθήκης(8). Πράγματι, θεσπίστηκαν μετά την έναρξη ισχύος της συνθήκης, δεν κοινοποιήθηκαν ποτέ στην Επιτροπή σύμφωνα με το άρθρο 88 παράγραφος 3 της συνθήκης, δεν καλύπτονται από τη διάταξη και συνιστούσαν ενισχύσεις από της στιγμής της έναρξης ισχύος τους. Κατά συνέπεια, συνιστούν νέες ενισχύσεις. Όταν οι κρατικές ενισχύσεις που χορηγήθηκαν παρανόμως αποδεικνύονται ασυμβίβαστες προς την κοινή αγορά, η φυσική συνέπεια ενός τέτοιου συμπεράσματος είναι ότι η ενίσχυση θα έπρεπε να ανακτηθεί από τους δικαιούχους, σύμφωνα με το άρθρο 14 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 659/1999. Η ανάκτηση της ενίσχυσης στοχεύει να αποκαταστήσει, στο μέτρο του δυνατού, την υπάρχουσα κατάσταση ανταγωνισμού πριν από τη χορήγηση της ενίσχυσης. Ούτε η απουσία προηγούμενου για την εφαρμογή των κανόνων των κρατικών ενισχύσεων σε αντίστοιχες υποθέσεις, ούτε ο ισχυρισμός της έλλειψης σαφήνειας της κοινοτικής πολιτικής στον τομέα των κρατικών ενισχύσεων θα αιτιολογούσαν μια παρέκκλιση σε αυτή τη βασική αρχή.

(42) Πάντως, το άρθρο 14 παράγραφος 1 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 659/1999 προβλέπει ότι: "η Επιτροπή δεν απαιτεί ανάκτηση της ενίσχυσης εάν αυτό αντίκειται σε κάποια γενική αρχή του κοινοτικού δικαίου". Η νομολογία του Δικαστηρίου των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων και η πρακτική της Επιτροπής θέσπισαν ότι μια εντολή ανάκτησης της ενίσχυσης θα παραβίαζε μια γενική αρχή του κοινοτικού δικαίου όταν, μετά από την πράξη της Επιτροπής, υφίσταται η δικαιολογημένη εμπιστοσύνη στον δικαιούχο ενός μέτρου για το ότι η ενίσχυση χορηγήθηκε σύμφωνα με την κοινοτική νομοθεσία.

(43) Στην υπόθεση Van den Bergh en Jurgens(9) το Δικαστήριο αποφάνθηκε:

"Από πάγια νομολογία του Δικαστηρίου συνάγεται ότι κάθε επιχειρηματίας, τον οποίο κάποιο όργανο έκανε να ελπίζει βάσιμα, έχει τη δυνατότητα να επικαλεστεί την αρχή της προστασίας της δικαιολογημένης εμπιστοσύνης. Όταν, εξάλλου, ένας προνοητικός και ενημερωμένος επιχειρηματίας είναι σε θέση να προβλέψει τη θέσπιση κοινοτικού μέτρου ικανού να βλάψει τα συμφέροντά του, δεν μπορεί να επικαλεστεί τα οφέλη από τέτοια αρχή, αφού θεσπιστεί το μέτρο αυτό."

Η Γαλλία δεν προέβαλε στην Επιτροπή κανένα επιχείρημα σχετικά με την ύπαρξη δικαιολογημένης εμπιστοσύνης εκ μέρους των δικαιούχων του καθεστώτος. Πάντως, απορρέει από τη νομολογία του Δικαστηρίου(10) ότι η Επιτροπή οφείλει να λαμβάνει υπόψη αυτεπαγγέλτως τις εξαιρετικές περιστάσεις που αιτιολογούν, σύμφωνα με το άρθρο 14 παράγραφος 1 του κανονισμού (EΚ) αριθ. 659/1999, ότι αρνείται να διατάξει την ανάκτηση παρανόμως χορηγηθεισών ενισχύσεων όταν η ανάκτηση αυτή αντίκειται σε μία γενική αρχή του κοινοτικού δικαίου, όπως η τήρηση της δικαιολογημένης εμπιστοσύνης των δικαιούχων της ενίσχυσης.

(44) Στην παρούσα περίπτωση, η Επιτροπή σημειώνει ότι το γαλλικό καθεστώς των κέντρων διαχείρισης χρηματικών ροών παρουσιάζει ορισμένες αναλογίες με το σύστημα που εισάχθηκε στο Βέλγιο με το βασιλικό διάταγμα αριθ. 187, της 30ής Δεκεμβρίου 1982, σχετικά με τη φορολόγηση των κέντρων συντονισμού. Τα δύο συστήματα αφορούν δραστηριότητες στο εσωτερικό ομίλων εταιρειών και αφορούν ειδικούς κανόνες καθορισμού της φορολογητέας βάσης. Στην απόφαση της 2ας Μαΐου 1984, η Επιτροπή θεώρησε ότι το σύστημα δεν εμπεριείχε ενίσχυση δυνάμει του άρθρου 92 παράγραφος 1 της συνθήκης. Έστω και εάν η απόφαση δεν δημοσιεύθηκε, το γεγονός ότι η Επιτροπή δεν ήγειρε καμία αντίρρηση έναντι του βελγικού συστήματος των κέντρων συντονισμού δημοσιεύθηκε κατά την εποχή εκείνη στην 14η έκθεση για την πολιτική του ανταγωνισμού, καθώς και σε μία απάντηση σε κοινοβουλευτική ερώτηση(11).

(45) Στο πλαίσιο αυτό, η Επιτροπή σημειώνει ότι η απόφασή της σχετικά με το βελγικό καθεστώς των κέντρων συντονισμού εκδόθηκε πριν από την έκδοση του γαλλικού καθεστώτος. Εξάλλου, η έκδοση αυτή έγινε πριν από τη δημοσίευση της ανακοίνωσης. Κατά συνέπεια, η Επιτροπή καταλήγει στο συμπέρασμα της ύπαρξης δικαιολογημένης εμπιστοσύνης εκ μέρους των δικαιούχων του καθεστώτος και της γαλλικής διοίκησης, κατά τρόπο που αποτρέπει την ανάκτηση της ενίσχυσης και ως εκ τούτου δεν απαιτεί την ανάκτηση αυτή.

VI. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ

(46) Η Επιτροπή διαπιστώνει ότι το γαλλικό καθεστώς των κέντρων διαχείρισης χρηματικών ροών αποτελεί κρατική ενίσχυση δυνάμει του άρθρου 87 παράγραφος 1 της συνθήκης και ότι η Γαλλία παρανόμως εκτέλεσε την εν λόγω ενίσχυση κατά παράβαση του άρθρου 88 παράγραφος 3 της συνθήκης.

(47) Πάντως, η θέση την οποία έλαβε η Επιτροπή στο παρελθόν έναντι ορισμένων φορολογικών μέτρων υπέρ πολυεθνικών, μπόρεσε να προκαλέσει, εκ μέρους των γαλλικών αρχών και των δικαιούχων του καθεστώτος, τη δικαιολογημένη εμπιστοσύνη ότι το καθεστώς των κέντρων διαχείρισης χρηματικών ροών ήταν συμβατό προς τους κανόνες που εφαρμόζονται στον τομέα των κρατικών ενισχύσεων. Η Επιτροπή διαπιστώνει ότι η ανάκτηση της ενίσχυσης θα αντέβαινε στη γενική αρχή της τήρησης της δικαιολογημένης εμπιστοσύνης και κατά συνέπεια παραιτείται της απαίτησης της ανάκτησης αυτής,

ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΑΠΟΦΑΣΗ:

Άρθρο 1

Η κρατική ενίσχυση που τέθηκε σε εφαρμογή από τη Γαλλία, με τη μορφή παρέκκλισης στον περιορισμό της έκπτωσης των τόκων για τα κέντρα διαχείρισης χρηματικών ροών και η οποία διέπεται από την εγκύκλιο της 16ης Απριλίου 1999 της Γενικής Διεύθυνσης φορολογίας σχετικά με το καθεστώς των κέντρων διαχείρισης χρηματικών ροών, με έναρξη ισχύος την 1η Ιανουαρίου 1999, είναι ασυμβίβαστη προς την κοινή αγορά.

Άρθρο 2

Η Γαλλία οφείλει να καταργήσει τα επιλεκτικά στοιχεία της ενίσχυσης, τα οποία προβλέπονται στο άρθρο 1, του καθεστώτος που διέπεται από την εγκύκλιο της 16ης Απριλίου 1999 της Γενικής Διεύθυνσης φορολογίας σχετικά με τα κέντρα διαχείρισης χρηματικών ροών.

Άρθρο 3

Η Γαλλία ενημερώνει την Επιτροπή εντός προθεσμίας δύο μηνών από την κοινοποίηση της παρούσας απόφασης, για τα μέτρα που έλαβε για την εφαρμογή της.

Άρθρο 4

Η παρούσα απόφαση απευθύνεται στη Γαλλική Δημοκρατία.

Βρυξέλλες, 11 Δεκεμβρίου 2002.

Για την Επιτροπή

Mario Monti

Μέλος της Επιτροπής

(1) ΕΕ C 302 της 27.10.2001, σ. 7.

(2) ΕΕ C 2 της 6.1.1998, σ. 1.

(3) ΕΕ C 384 της 10.12.1998, σ. 3.

(4) Βλέπε υποσημείωση 1.

(5) Βλέπε υποσημείωση 1.

(6) Το άρθρο 131γ του CGI προβλέπει ότι: "τα προϊόντα ληφθέντων δανείων που συνάφθηκαν εκτός Γαλλίας από γαλλικά νομικά πρόσωπα με την έγκριση του υπουργού Εθνικής Οικονομίας, Οικονομικών και Ιδιωτικοποίησης (η έγκριση αυτή θεωρείται ως χορηγηθείσα γενικώς με διοικητική εγκύκλιο της γαλλικής γενικής διεύθυνσης φορολογίας) απαλλάσσονται της εισφοράς που προβλέπεται στην παράγραφο ΙΙΙ του άρθρου 125 A", και το άρθρο 125 A III, σχετικά με την εισφορά επί των προϊόντων τοποθετήσεων με σταθερή απόδοση, προβλέπει ότι: "η εισφορά εφαρμόζεται υποχρεωτικά στα προαναφερθέντα έσοδα που εισπράττονται από πρόσωπα τα οποία δεν έχουν τη φορολογική τους κατοικία στη Γαλλία· η ίδια διάταξη εφαρμόζεται στα έσοδα που καταβάλλονται εκτός Γαλλίας ή που εισπράττονται από νομικά πρόσωπα που δεν έχουν την έδρα τους στη Γαλλία".

(7) Βλέπε απόφαση του Δικαστηρίου της 14ης Σεπτεμβρίου 1999, Ισπανία/Επιτροπή, συνεκδικασθείσες υποθέσεις C-278/92, C-279/92 και C-280/92, Συλλογή 1994, σ. I-4103, σημείο 42.

(8) ΕΕ L 83 της 27.3.1999, σ. 1.

(9) Απόφαση του Δικαστηρίου της 11ης Μαρτίου 1987, υπόθεση 265/85, Van den Bergh en Jurgens e.a./Επιτροπή, Συλλογή 1987, σ. 1155, σημείο 44.

(10) Απόφαση του Δικαστηρίου της 24ης Νοεμβρίου 1987, υπόθεση 223/85, RSV/Επιτροπή, Συλλογή 1987, σ. 4617.

(11) Βλέπε την απόφαση σχετικά με το καθεστώς των βελγικών κέντρων συντονισμού SG(84) D/6421 της 16ης Μαΐου 1984 και την απάντηση στη γραπτή ερώτηση αριθ. 1735/90 (ΕΕ C 63 της 11.3.1991, σ. 37).