Ψήφισμα του Συμβουλίου σχετικά με τη μετατροπή της αδήλωτης εργασίας σε κανονική απασχόληση

(2003/C 260/01)

TΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ THΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,

Εκτιμώντας:

ότι το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο σε διαδοχικές συνόδους - Λουξεμβούργο, Λισαβόνα, Στοκχόλμη, Νίκαια, Βαρκελώνη, Βρυξέλλες - επανέλαβε ότι η στρατηγική για περισσότερες και καλύτερες θέσεις εργασίας πρέπει να παραμείνει η κορυφαία προτεραιότητα για την Ευρωπαϊκή Ένωση και τα κράτη μέλη της,

ότι η ανακοίνωση της Επιτροπής για την αδήλωτη εργασία (1) επισήμανε óτι μια ευρεία στοχευμένη στρατηγική που να περιλαμβάνει ένα μίγμα πολιτικής βασισμένο στην πρόληψη έχει ουσιώδη σημασία προκειμένου να είναι αποτελεσματική η καταπολέμηση της αδήλωτης εργασίας, και κάλεσε τα κράτη μέλη να θεωρήσουν την καταπολέμηση της αδήλωτης εργασίας ως τμήμα της γενικότερης στρατηγικής για την απασχόληση,

ότι το Συμβούλιο και οι αντιπρόσωποι των κυβερνήσεων των κρατών μελών που συνήλθαν στα πλαίσια του Συμβουλίου στις 22 Απριλίου 1999 εξέδωσαν το ψήφισμα 1999/C 125/01 όσον αφορά έναν κώδικα συμπεριφοράς για τη βελτίωση της συνεργασίας των αρχών των κρατών μελών σχετικά με την καταπολέμηση της απάτης στις κοινωνικές παροχές και εισφορές και της αδήλωτης εργασίας καθώς και τη διασυνοριακή διάθεση εργαζομένων(2),

ότι με την απόφαση του Συμβουλίου σχετικά με τις κατευθυντήριες γραμμές για τις πολιτικές απασχόλησης των κρατών μελών, εγκρίθηκε μια ειδική κατευθυντήρια γραμμή για τη μετατροπή της αδήλωτης εργασίας σε κανονική απασχόληση,

ότι οι Υπουργοί Απασχόλησης και Κοινωνικών Υποθέσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, στην άτυπη σύνοδό τους στο Βαρέζε, στις 11 Ιουλίου 2003, υπενθύμισαν ότι η μετατροπή της αδήλωτης εργασίας σε κανονική απασχόληση θα συνέβαλλε στην επίτευξη πλήρους απασχόλησης, τη βελτίωση της ποιότητας και της παραγωγικότητας στην εργασία, την ενίσχυση της κοινωνικής συνοχής και την ένταξη, την εξάλειψη των παγίδων της φτώχειας και την αποφυγή των στρεβλώσεων της αγοράς,

ότι, δεδομένης της ετερογενούς φύσεως της αδήλωτης εργασίας, είναι δύσκολο να υπολογισθεί η έκταση του προβλήματος μολονότι, σύμφωνα με τις μελέτες το μέγεθος της παραοικονομίας είναι, κατά μέσον όρο, μεταξύ 7 % και 16 % του ΑΕγχΠ της ΕΕ,

ότι η αδήλωτη εργασία έχει ισχυρές επιπτώσεις στους εργαζομένους, στις επιχειρήσεις, στους καταναλωτές, στην ισότητα των φύλων και στα συστήματα κοινωνικής προστασίας,

ότι η Επιτροπή, στην ανακοίνωσή της της 3ης Ιουνίου 2003(3) σχετικά με τη μετανάστευση, την ένταξη και την απασχόληση, υποστηρίζει ότι, καθώς οι τομείς της αδήλωτης εργασίας και της λαθρομετανάστευσης αλληλοτροφοδοτούνται, υπάρχει σαφής σύνδεση μεταξύ των γενικών πολιτικών για την καταπολέμηση τόσο της αδήλωτης εργασίας, όσο και της λαθρομετανάστευσης,

ότι η μετατροπή της αδήλωτης εργασίας σε κανονική απασχόληση ως τμήματος της αποτελεσματικής εφαρμογής των κατευθυντήριων γραμμών για την απασχόληση απαιτεί την ενεργό συμμετοχή των κοινωνικών εταίρων, σε όλα τα στάδια, από το σχεδιασμό των πολιτικών μέχρι την εφαρμογή τους,

ότι οι κοινωνικοί εταίροι, στο πολυετές πρόγραμμα εργασίας τους, συμφώνησαν για τη διεξαγωγή σεμιναρίου όσον αφορά την αδήλωτη εργασία κατά το 2005:

1. ΥΠΕΝΘΥΜΙΖΕΙ:

1.1. την κατευθυντήρια γραμμή για την απασχόληση αριθ. 9 σχετικά με την αδήλωτη εργασία, όπως εγκρίθηκε στις 22 Ιουλίου 2003, "Τα κράτη μέλη θα πρέπει να αναπτύξουν και να εφαρμόζουν ευρείες δράσεις και μέτρα για την εξάλειψη της αδήλωτης εργασίας, που θα συνδυάζουν την απλοποίηση του επιχειρηματικού περιβάλλοντος, την άρση των αντικινήτρων και την παροχή κατάλληλων κινήτρων στα συστήματα φορολογίας και παροχών, τη βελτίωση της ικανότητας επιβολής του νόμου και την εφαρμογή κυρώσεων. Θα πρέπει να καταβάλλουν τις απαραίτητες προσπάθειες, σε εθνικό επίπεδο και επίπεδο ΕΕ, προκειμένου να γίνει γνωστή η έκταση του προβλήματος και να συντελεσθεί πρόοδος σε εθνικό επίπεδο.",

1.2. την ανακοίνωση της Επιτροπής του 1998 σχετικά με την αδήλωτη εργασία, όπου η τελευταία ορίζεται ως "όλες οι αμειβόμενες δραστηριότητες, οι οποίες είναι νόμιμες όσον αφορά τη φύση τους αλλά δεν δηλώνονται στις δημόσιες αρχές, λαμβανομένων υπόψη βεβαίως των διαφορετικών κανονιστικών ρυθμίσεων που εφαρμόζονται στα διάφορα κράτη μέλη",

2. ΚΑΛΕΙ ΤΑ ΚΡΑΤΗ ΜΕΛΗ:

2.1. να θεωρήσουν το παρόν ψήφισμα ως πλαίσιο αναφοράς εντός του οποίου κάθε κράτος μέλος μπορεί να αναπτύξει και να εφαρμόσει πολιτικές για την υλοποίηση της Ευρωπαϊκής Στρατηγικής για την Απασχόληση λαμβάνοντας, συγχρόνως, υπόψη τις εθνικές περιστάσεις και προτεραιότητες,

2.2. να λάβουν υπόψη τις δράσεις που συνοψίζονται στο παρόν ψήφισμα όταν θα υποβάλουν έκθεση σχετικά με τα κύρια μέτρα που έχουν λάβει για την εφαρμογή των πολιτικών τους όσον αφορά την απασχόληση υπό το φως της Ειδικής Κατευθυντήριας Γραμμής για την αδήλωτη εργασία στα μελλοντικά εθνικά προγράμματα δράσης τους,

2.3. να εργασθούν από κοινού για να εξετάσουν εκείνα τα κοινά χαρακτηριστικά της εργασίας σε όλα τα κράτη μέλη τα οποία θα μπορούσαν να αντιμετωπισθούν κατά τον καλύτερο τρόπο μέσω μιας κοινής προσέγγισης στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Στρατηγικής για την Απασχόληση,

ΠΡΟΛΗΠΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΚΥΡΩΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΞΑΛΕΙΨΗ ΤΗΣ ΑΔΗΛΩΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ:

2.4. να αναπτύξουν μια συνολική προσέγγιση για την τήρηση της Ευρωπαϊκής Στρατηγικής για την Απασχόληση βασισμένη στην προληπτική δράση, που να ενθαρρύνει όλους τους εργοδότες και εργαζόμενους να λειτουργούν εντός των πλαισίων της επίσημης οικονομίας και της κανονικής απασχόλησης· τα μέτρα αυτά θα πρέπει να συμβιβάζονται με τη βιωσιμότητα των δημοσιονομικών και των συστημάτων κοινωνικής προστασίας και είναι δυνατόν να περιλαμβάνουν:

- τη δημιουργία ενός νομικού και διοικητικού περιβάλλοντος που να ευνοεί τη δήλωση της οικονομικής δραστηριότητας και της απασχόλησης μέσω απλουστευτικών διαδικασιών και μείωσης του κόστους και των φραγμών που περιορίζουν τη δημιουργία και την ανάπτυξη της επιχειρηματικής δραστηριότητας, ιδίως όσον αφορά την έναρξή της και τις μικρές επιχειρήσεις,

- την ενίσχυση των κινήτρων και την κατάργηση των αντικινήτρων όσον αφορά τη δήλωση της εργασίας τόσο από την πλευρά της ζήτησης όσο και από την πλευρά της προσφοράς:

- μέσω της επανεξέτασης και όπου απαιτείται, της μεταρρύθμισης των συστημάτων φορολογίας και παροχών και της αλληλεπίδρασής τους προκειμένου να μειωθούν υψηλοί οριακοί πραγματικοί φορολογικοί συντελεστές και, όπου δει, η φορολογία των χαμηλόμισθων εργαζομένων,

- μέσω δημιουργίας των κατάλληλων πολιτικών απασχόλησης έναντι των δικαιούχων μέτρων κοινωνικής προστασίας που θα τους βοηθήσουν να συμμετάσχουν στην κανονική αγορά εργασίας, και

- μέσω της μείωσης του κινδύνου της ανεργίας και των παγίδων της φτώχειας με εξάλειψη ανεπιθύμητων αλληλεπιδράσεων μεταξύ συστημάτων φορολογίας και συστημάτων παροχών,

2.5. να ενισχύσουν την επιτήρηση, όπου απαιτείται, με την ενεργό υποστήριξη των κοινωνικών εταίρων καθώς και την εφαρμογή κατάλληλων κυρώσεων, ιδίως για αυτούς που οργανώνουν ή επωφελούνται από την αδήλωτη εργασία, με παράλληλη εξασφάλιση κατάλληλης προστασίας για τα θύματα της αδήλωτης εργασίας, μέσω της συνεργασίας μεταξύ των αρμόδιων αρχών (μεταξύ άλλων, φορολογικών υπηρεσιών, επιθεωρήσεων εργασίας, αστυνομίας), σύμφωνα με την εθνική πρακτική,

2.6. να ενισχύσουν, στο πλαίσιο βελτίωσης της ικανότητας επιβολής του νόμου και έχοντας υπόψη την ευρωπαϊκή και την εθνική νομοθεσία προστασίας των ατομικών δικαιωμάτων, τη διεθνική συνεργασία μεταξύ των αρμόδιων οργάνων στα διάφορα κράτη μέλη, όσον αφορά τις διεθνικές οικονομικές δραστηριότητες, ιδίως τη συνεργασία μεταξύ των αρμόδιων οργάνων που ορίζουν τα κράτη μέλη προκειμένου να καταπολεμήσουν την απάτη όσον αφορά τις κοινωνικές παροχές και την αδήλωτη εργασία, σύμφωνα με το ψήφισμα 1999/C 125/01 του Συμβουλίου και των αντιπροσώπων των κυβερνήσεων των κρατών μελών που συνήλθαν στα πλαίσια του Συμβουλίου,

2.7. να επιτύχουν υψηλότερη ευαισθητοποίηση προκειμένου να ενισχυθεί η αποτελεσματικότητα αυτού του συνδυασμού μέτρων, μέσω της παροχής πληροφοριών στο κοινό σχετικά με τον αρνητικό αντίκτυπο της αδήλωτης εργασίας στην κοινωνική ασφάλιση και τις συνέπειές της για την αλληλεγγύη και την ισονομία,

ΑΝΑΓΚΑΙΕΣ ΠΡΟΣΠΑΘΕΙΕΣ ΓΙΑ ΝΑ ΜΕΤΡΗΘΕΙ Η ΕΚΤΑΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΟΣ ΚΑΙ Η ΠΡΟΟΔΟΣ ΠΟΥ ΠΡΑΓΜΑΤΟΠΟΙΗΘΗΚΕ:

2.8. να βελτιώσουν τις διατιθέμενες γνώσεις όσον αφορά την έκταση της αδήλωτης εργασίας μέσω του υπολογισμού του εύρους της παραοικονομίας και της αδήλωτης εργασίας σε εθνικό επίπεδο, βάσει σχετικών στοιχείων που είναι τυχόν διαθέσιμα στα ιδρύματα κοινωνικής ασφάλισης, στις φορολογικές υπηρεσίες, στα Υπουργεία ή στις εθνικές στατιστικές υπηρεσίες,

2.9. να συμβάλλουν, όπου απαιτείται, στην ανάπτυξη της μέτρησης της αδήλωτης εργασίας σε επίπεδο ΕΕ προκειμένου να μετρηθεί η πρόοδος κατά την επίτευξη του στόχου μετατροπής της αδήλωτης εργασίας σε κανονική απασχόληση,

2.10. να επιδιώξουν τη συνεργασία μεταξύ των εθνικών στατιστικών υπηρεσιών ως προς τη μεθοδολογία και να ενθαρρυνθεί η ανταλλαγή εμπειριών και τεχνογνωσίας στο ζήτημα αυτό,

3. ΚΑΛΕΙ ΤΟΥΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΥΣ ΕΤΑΙΡΟΥΣ:

σε ευρωπαϊκό επίπεδο:

3.1. να αντιμετωπίσουν με συνοχή το ζήτημα της αδήλωτης εργασίας στο πλαίσιο του από κοινού εγκεκριμένου πολυετούς προγράμματός τους,

3.2. να εξετάσουν περαιτέρω την αδήλωτη εργασία σε τομεακό επίπεδο στο πλαίσιο των τομεακών επιτροπών κοινωνικού διαλόγου,

σε εθνικό επίπεδο:

3.3. να προωθήσουν τη δήλωση της οικονομικής δραστηριότητας και της απασχόλησης και να καταπολεμήσουν τις επιπτώσεις της αδήλωτης εργασίας μέσω της μεγαλύτερης ευαισθητοποίησης και άλλων δράσεων όπως, συλλογικές διαπραγματεύσεις σύμφωνα με τις εθνικές πρακτικές και συνήθειες, με τρόπους που θα συμβάλουν, μεταξύ άλλων, στην απλούστευση του επιχειρηματικού περιβάλλοντος, ιδίως όσον αφορά τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις,

4. ΚΑΛΕΙ ΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ:

4.1. να δώσει έμφαση στις εξελίξεις βάσει της πείρας των κρατών μελών στο πλαίσιο της ευρωπαϊκής στρατηγικής για την απασχόληση, περιλαμβανομένης της οργάνωσης αξιολόγησης από ομοτίμους,

4.2. να αξιολογήσει τις μεθοδολογικές βελτιώσεις κατά την περιγραφή του προβλήματος και να παρακολουθεί την επιτελούμενη πρόοδο λαμβάνοντας υπόψη πρόσφατες έρευνες για το θέμα.

(1) COM(1998) 219.

(2) EE C 125 της 6.5.1999, σ. 1.

(3) COM(2003) 336 της 3.6.2003.