ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ της 2ας Μαΐου 1990 σχετικά με την ενίσχυση που χορήγησε η ελληνική κυβέρνηση σε βιομηχανία τσιμέντου ( ΑΕ "Τσιμέντα Χαλκίδος ") ( Το κείμενο στην ελληνική γλώσσα είναι το μόνο αυθεντικό ) ( 91/144/ΕΟΚ )

Η ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ,

Έχοντας υπόψη τη συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής Κοινότητας, και ιδίως το άρθρο 93 παράγραφος 2 πρώτο εδάφιο,

Αφού έταξε στους ενδιαφερόμενους προθεσμία για να υποβάλουν τις παρατηρήσεις τους σύμφωνα με το εν λόγω άρθρο και έχοντας υπόψη τις παρατηρήσεις αυτές,

Εκτιμώντας ότι :

Ι

Το καλοκαίρι του 1988 δημοσιεύτηκαν στον ελληνικό τύπο πληροφορίες σύμφωνα με τις οποίες η ελληνική κυβέρνηση είχε αποφασίσει να χορηγήσει ενισχύσεις προς την εταιρεία Ανώνυμος Εταιρεία "Τσιμέντα Χαλκίδος", στο εξής ΑΕ "Τσιμέντα Χαλκίδος ". Οι ενισχύσεις θα είχαν τη μορφή κεφαλοποίησης χρεών βάσει της απόφασης αριθ . 1270 του διοικητή της Τράπεζας της Ελλάδος της 1ης Απριλίου 1988, όπως τροποποιήθηκε με την απόφαση αριθ . 1330 της 14ης Απριλίου 1988 .

Με επιστολή της 5ης Αυγούστου 1988, η Επιτροπή πληροφόρησε την ελληνική κυβέρνηση ότι οποιαδήποτε κεφαλαιοποίηση των χρεών της εταιρείας εκ μέρους δημοσίων πιστωτικών ιδρυμάτων ενδέχεται να αποτελεί κρατική ενίσχυση, η οποία δεν μπορεί να υλοποιηθεί χωρίς προηγούμενη κοινοποίηση και έγκριση εκ μέρους της Επιτροπής, σύμφωνα με το άρθρο 93 παράγραφος 3 της συνθήκης .

Η ελληνική κυβέρνηση απάντησε με επιστολή της 17ης Οκτωβρίου 1988, ότι δεν είχε ακόμη επέλθει μετοχοποίηση των χρεών της ΑΕ "Τσιμέντα Χαλκίδος ". Η συνέλευση των μετόχων, στην οποία αναμενόταν να ληφθεί απόφαση για αύξηση του κεφαλαίου της εταιρείας, επρόκειτο να συνέλθει σύντομα . Η ελληνική κυβέρνηση δεν ανέφερε εάν συμφωνούσε με την Επιτροπή ότι η μετοχοποίηση των χρεών της εταιρείας έπρεπε να κοινοποιηθεί σύμφωνα με το άρθρο 93 παράγραφος 3 της συνθήκης .

Η Επιτροπή υπενθύμισε σχετικά στην ελληνική κυβέρνηση καθώς και στην ΑΕ "Τσιμέντα Χαλκίδος" με επιστολές της 28ης Νοεμβρίου 1988 την ανάγκη για έγκαιρη κοινοποίηση της εν λόγω κεφαλαιοποίησης του χρέους και τους κινδύνους της παράνομης χορήγησης ενισχύσεων, δεδομένου ότι ενδέχεται να ζητηθεί η επιστροφή τους .

Η ΑΕ "Τσιμέντα Χαλκίδος" απάντησε, με επιστολή της 16ης Δεκεμβρίου 1988, ότι η συνέλευση των μετόχων της αποφάσισε, στις 22 Νοεμβρίου 1988 να αυξήσει το κεφάλαιό της κατά 42 300 000 δραχμές και ότι τα δικαιώματα προτιμήσεως των μετόχων έληγαν στις 24 Δεκεμβρίου 1988 .

Η ελληνική κυβέρνηση δεν προέβη σε καμία απάντηση ή κοινοποίηση .

Με βάση τις ελάχιστες πληροφορίες που διαθέτει επί του παρόντος, η Επιτροπή σχημάτισε τη γνώμη ότι η κεφαλαιοποίηση των χρεών, ή μέρους αυτών, της ΑΕ "Τσιμέντα Χαλκίδος" ήταν δυνατόν να αποτελεί κρατική ενίσχυση λόγω της δυσχερούς χρηματοοικονομικής κατάστασης της εν λόγω εταιρείας . Η Επιτροπή επεσήμανε ότι η καθαρή περιουσία της εταιρείας είχε φθάσει στο ποσό των μείον 24 512 000 δραχμές στο τέλος του 1987, λόγω των ζημιών που υφίστατο κάθε χρόνο από το 1982 . Η Επιτροπή επίσης θεώρησε ότι τα αυξανόμενα χρέη της σε δημόσιες επιχειρήσεις, αυτά καθεαυτά, αποτελούν κρατική ενίσχυση, δεδομένου ότι οι εν λόγω εταιρείες έδειχναν επιείκεια έναντι αυτής, η οποία δεν μπορούσε πλέον να θεωρηθεί ότι αποτελούσε συνήθη συμπεριφορά στα πλαίσια της αγοράς .

Η Επιτροπή, ως εκ τούτου, αποφάσισε στις 3 Απριλίου 1989 να κινήσει τη διαδικασία που προβλέπεται στο άρθρο 93 παράγραφος 2 και, με επιστολή της 13ης Απριλίου 1989, κάλεσε την ελληνική κυβέρνηση να υποβάλει τις παρατηρήσεις της .

ΙΙ

Η ελληνική κυβέρνηση υπέβαλε τις παρατηρήσεις της σύμφωνα με τη διαδικασία με επιστολή της 2ας Αυγούστου 1989, όπου ανέφερε ότι η ΑΕ "Τσιμέντα Χαλκίδος" είχε υπαχθεί, με την απόφαση αριθ . 2017 της 5ης Απριλίου 1989, στις διατάξεις του νόμου 1386/83 που προβλέπουν εκκαθάριση και ότι η εκκαθάριση της εταιρείας αναμενόταν να πραγματοποιηθεί στο τέλος του 1989 .

Με επιστολή της 10ης Οκτωβρίου 1989, η Επιτροπή υπενθύμισε στην ελληνική κυβέρνηση ότι η επιστολή δεν περιείχε ακόμη κανένα σχόλιο σχετικά με τα στοιχεία ενίσχυσης που φαινόταν να υπάρχουν στα οφειλόμενα χρέη της εταιρείας σε δημοσίους πιστωτές . Δεδομένου ότι δεν έλαβε καμία απάντηση ούτε επιβεβαίωση ότι η ΑΕ "Τσιμέντα Χαλκίδος" είχε εκκαθαρισθεί, όπως προβλεπόταν στην επιστολή της 2ας Αυγούστου 1989, η Επιτροπή ζήτησε όλες τις αναγκαίες πληροφορίες προκειμένου να είναι σε θέση να περατώσει τη διαδικασία με επιστολή της 12ης Φεβρουαρίου 1990 . Οι πλροφορίες αυτές αφορούσαν κυρίως την εκκαθάριση της εταιρείας, η οποία προβλεπόταν για τον Αύγουστο του 1989, τα χρέη προς δημόσιες επιχειρήσεις, την παραγωγή και τις εξαγωγές προς άλλα κράτη μέλη . Η Επιτροπή επέστησε επίσης την προσοχή της ελληνικής κυβέρνησης στο γεγονός ότι οποιαδήποτε διαγραφή χρέους από πιστωτές του δημοσίου τομέα προκειμένου, για παράδειγμα, να διευκολυνθεί η εξαγορά από άλλες εταιρείες, θα μπορούσε να αποτελεί κρατική ενίσχυση, για την οποία απαιτείται προηγούμενη έγκριση της Επιτροπής .

Και πάλι δεν δόθηκε απάντηση από την ελληνική κυβέρνηση .

Στα πλαίσια της διαβούλευσης με άλλους ενδιαφερόμενους, υπέβαλαν παρατηρήσεις πέντε κυβερνήσεις άλλων κρατών μελών, τέσσερις κλαδικές ομοσπονδίες και επτά βιομηχανίες τσιμέντου, οι οποίοι υποστηρίζουν όλοι τις ενέργειες της Επιτροπής . Οι εν λόγω παρατηρήσεις υποβλήθηκαν στην ελληνική κυβέρνηση με επιστολή της 10ης Οκτωβρίου 1989, και ζητήθηκε από αυτή να τις σχολιάσει . Δεν ελήφθη κανένα σχετικό σχόλιο .

ΙΙΙ

Όταν δημόσιες υπηρεσίες και αρχές επιδεικνύουν ασυνήθη επιείκεια έναντι ορισμένης εταιρείας για την ικανοποίηση των απαιτήσεών τους, οι εν λόγω ενέργειες, ή μάλλον η απουσία τους, ενδέχεται να αποτελεί κρατική ενίσχυση .

Με βάση τις πληροφορίες που έδωσε η ελληνική κυβέρνηση στα πλαίσια μιας άλλης διαδικασίας βάσει του άρθρου 93 παράγραφος 2, που αφορούσε τις ενισχύσεις που δόθηκαν στη γενική εταιρεία τσιμέντων Ηρακλής, η Επιτροπή επισημαίνει ότι η ΑΕ "Τσιμέντα Χαλκίδος" είχε υποστεί ζημίες επί πολλά έτη . Οι ζημίες της ανήλθαν σε 5 δισεκατομμύρια δραχμές το 1985, 7 δισεκατομμύρια δραχμές το 1986, 9,2 δισεκατομμύρια δραχμές το 1987 και 11,2 δισεκατομμύρια δραχμές το 1988 . Με βάση κύκλο εργασιών 8,4 δισεκατομμύρια δραχμές το 1985, οι εν λόγω σοβαρές ζημίες θα είχαν κανονικά οδηγήσει την εταιρεία σε πτώχευση .

Στην πραγματικότητα, η ΑΕ "Τσιμέντα Χαλκίδος" μπόρεσε να συνεχίσει τις δραστηριότητές της επειδή οι πιστωτές της δεν επεδίωξαν την ικανοποίηση των απαιτήσεών τους . Τα μακροπρόθεσμα και βραχυπρόθεσμα χρέη της εταιρείας αυξήθηκαν από 23,5 δισεκατομμύρια δραχμές το 1985 σε 29,4 δισεκατομμύρια δραχμές το 1986, σε 39 δισεκατομμύρια δραχμές το 1987 και σε 47,8 δισεκατομμύρια δραχμές μέχρι το τέλος του 1988 .

Σε επιστολή της 13ης Απριλίου 1989, με την οποία η ελληνική κυβέρνηση κλήθηκε να υποβάλει τις παρατηρήσεις της στα πλαίσια της διαδικασίας, η Επιτροπή επεσήμανε ότι δεν είχε στη διάθεσή της αναλυτική κατάσταση του παθητικού της ΑΕ "Τσιμέντα Χαλκίδος ". Με βάση τα στοιχεία που διέθετε τότε, η Επιτροπή κατέληξε στο συμπέρασμα ότι οι τράπεζες και οι εταιρείες παραγωγής ενέργειας του δημοσίου επεδείκνυαν επιείκεια έναντι της ΑΕ "Τσιμέντα Χαλκίδος" που δεν αποτελούσε συνήθη συμπεριφορά στα πλαίσια της αγοράς και ότι, συνεπώς, τα αυξανόμενα χρέη της προς δημόσιες επιχειρήσεις αποτελούσαν κρατική ενίσχυση .

Παρά τις συγκεκριμένες υπομνήσεις που έγιναν στις 10 Οκτωβρίου 1989 και στις 12 Φεβρουαρίου 1990, η ελληνική κυβέρνηση δεν παρέσχε κανένα στοιχείο για τα χρέη της ΑΕ "Τσιμέντα Χαλκίδος" ούτε αντέκρουσε τα επιχειρήματα που διατύπωσε η Επιτροπή στην επιστολή της 13ης Απριλίου 1989 .

Ελλείψει οποιασδήποτε δήλωσης ή πληροφορίας ως προς το αντίθετο, η Επιτροπή συνάγει ότι η υπόθεση που διατύπωνε στην επιστολή της προς την ελληνική κυβέρνηση της 13ης Απριλίου 1989 ήταν σωστή, ότι δηλαδή οι δημόσιες επιχειρήσεις και οργανισμοί, όπως τράπεζες και επιχειρήσεις παραγωγής ενέργειας, έδειξαν επιείκεια έναντι της ΑΕ "Τσιμέντα Χαλκίδος", η οποία δεν αποτελεί συνήθη συμπεριφορά στα πλαίσια της αγοράς, και ότι τα αυξανόμενα χρέη της εταιρείας προς δημόσιες επιχειρήσεις αποτελούν κρατική ενίσχυση . Συγκεκριμένα, παρέχεται η δυνατότητα στην εταιρεία να λειτουργεί υπό ευνοϊκότερους όρους σε σχέση με τους ανταγωνιστές της με δαπάνες, σε τελευταία ανάλυση, της ελληνικής κυβέρνησης .

Επιπλέον, το σχέδιο κεφαλαιοποίησης των χρεών της ΑΕ "Τσιμέντα Χαλκίδος" πρέπει να θεωρηθεί ότι αποτελεί κρατική ενίσχυση και λόγω των ανωτέρω περιγραφόμενων οικονομικών δυσχερειών της εταιρείας .

Το γεγονός ότι η ΑΕ "Τσιμέντα Χαλκίδος" έχει υπαχθεί με την απόφαση αριθ . 2017 της 5ης Απριλίου 1989 στις διατάξεις του νόμου 1386/83 που προβλέπουν εκκαθάριση, δεν μεταβάλλει την εκτίμηση αυτή, εφόσον μάλιστα η εν λόγω εκκαθάριση, η οποία, όπως ανέμενε η ελληνική κυβέρνηση τον Αύγουστο του 1989, επρόκειτο να πραγματοποποιηθεί μέχρι το τέλος του εν λόγω έτους, βρίσκεται ακόμη υπό εκκρεμότητα .

Ελλείψει πληροφοριών, η Επιτροπή δεν είναι σε θέση να υπολογίσει ή να εκτιμήσει τα στοιχεία ενίσχυσης που υπάρχουν στα οφειλόμενα και αυξανόμενα χρέη της ΑΕ "Τσιμέντα Χαλκίδος ". Υπό τις συνθήκες αυτές, οι οποίες απορρέουν από την έλλειψη πνεύματος συνεργασίας που επέδειξε η ελληνική κυβέρνηση, η Επιτροπή είναι υποχρεωμένη, παρ' όλα αυτά, να περατώσει την παρούσα διαδικασία με τη λήψη απόφασης βάσει των πληροφοριών που διαθέτει [( βλέπε απόφαση του Δικαστηρίου της 10ης Ιουλίου 1986 στην υπόθεση 234/84 - Βέλγιο κατά Επιτροπής των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων ( 1 )].

IV

Οι εν λόγω ενισχύσεις είναι ασυμβίβαστες με την κοινή αγορά κατά την έννοια του άρθρου 92 παράγραφος 1 της συνθήκης .

Το τσιμέντο είναι εμπορεύσιμο προϊόν, παρόλο που λόγω της αναλογίας της τιμής σε σχέση με το βάρος, είναι ανταγωνιστικό μόνο σε μικρές αποστάσεις από τον τόπο παραγωγής του, όταν μεταφέρεται δια ξηράς . Συνεπώς, όλο το διεθνές εμπόριο τσιμέντου διεξάγεται είτε διασυνοριακά σε μικρή ακτίνα, είτε δια θαλάσσης με μεγάλα σκάφη για πολύ μεγαλύτερες αποστάσεις .

Η παραγωγή τσιμέντου στην Κοινότητα ανήλθε σε 153 εκατομμύρια τόνους το 1986, 155 εκατομμύρια τόνους το 1987 και 165 εκατομμύρια τόνους το 1988 . Η ελληνική παραγωγή αντιστοιχούσε σε 8,6 % της κοινοτικής παραγωγής το 1986, σε 8,4 % το 1987 και σε 7,8 % το 1988 .

Η Ελλάδα εξάγει το ήμισυ περίπου της παραγωγής της σε τσιμέντο, κατά παράδοση κυρίως σε χώρες της Μέσης Ανατολής και της Βόρειας Αφρικής . Οι ελληνικές βιομηχανίες τσιμέντου διοχετεύουν όλο και μεγαλύτερο τμήμα της παραγωγής τους προς τα άλλα κράτη μέλη και τις ΗΠΑ . Αυτό οφείλεται, μεταξύ άλλων, και στην αυξανόμενη τοπική παραγωγή στις παραδοσιακές εξαγωγικές αγορές τους .

Το 1986, η Ελλάδα εξήγαγε 7,3 εκατομμύρια τόνους σε τρίτες χώρες και μόνο 5 524 τόνους στα άλλα κράτη μέλη . Το 1987 εξήγαγε 6 εκατομμύρια τόνους σε τρίτες χώρες και 0,5 εκατομμύρια τόνους σε άλλα κράτη μέλη . Το 1988 η Ελλάδα εξήγαγε 4,5 εκατομμύρια τόνους σε τρίτες χώρες και 1,8 εκατομμύρια τόνους στα άλλα κράτη μέλη .

Η ΑΕ "Τσιμέντα Χαλκίδος" είναι η τρίτη σε μέγεθος ελληνική βιομηχανία τσιμέντου μετά τη γενική εταιρεία τσιμέντων Ηρακλής και την εταιρεία τσιμέντων Τιτάν . Το μερίδιο πωλήσεών της στην εγχώρια αγορά ήταν 8,8 % το 1985, 9,3 % το 1986, 8,4 % το 1987 και 9 % το 1988 και συμμετέχει στις ελληνικές εξαγωγές τσιμέντου προς τα άλλα κράτη μέλη όπως αποδεικνύεται από πολλές παρατηρήσεις που υπέβαλαν άλλα ενδιαφερόμενα μέρη στα πλαίσια της διαδικασίας . Επειδή η ελληνική κυβέρνηση δεν έχει παράσχει τις πληροφορίες που ζητήθηκαν σχετικά με τις εξαγωγές της ΑΕ "Τσιμέντα Χαλκίδος", η Επιτροπή δεν είναι σε θέση να δώσει ενδείξεις ως προς τον όγκο των εν λόγω εξαγωγών .

Στις περιπτώσεις που η θέση ορισμένων επιχειρήσεων ενισχύεται με κρατική βοήθεια έναντι των άλλων ανταγωνιστριών τους στην Κοινότητα, πρέπει να θεωρηθεί ότι επηρεάζονται αυτές οι άλλες επιχειρήσεις .

Συνεπώς, η ενίσχυση την οποία χορήγησε ή προτίθεται να χορηγήσει η ελληνική κυβέρνηση στην ΑΕ "Τσιμέντα Χαλκίδος", επηρεάζει τις συναλλαγές μεταξύ κρατών μελών και νοθεύει ή απειλεί να νοθεύσει τον ανταγωνισμό με την έννοια του άρθρου 92 παράγραφος 1 της συνθήκης .

V

Μη κοινοποιώντας την απόφασή της, υπό μορφή σχεδίου, για την χορήγηση ενισχύσεων στην Επιτροπή, η ελληνική κυβέρνηση παρέβη τις υποχρεώσεις που έχει σύμφωνα με το άρθρο 93 παράγραφος 3 της συνθήκης .

Σε περίπτωση ενισχύσεων που χορηγούνται χωρίς προηγούμενη κοινοποίηση και εφόσον διαπιστώνεται ότι οι εν λόγω ενισχύσεις είναι ασυμβίβαστες με την κοινή αγορά, η Επιτροπή μπορεί να ζητήσει από τα κράτη μέλη να ανακτήσουν τις ενισχύσεις αυτές από τους λήπτες τους .

Δεδομένου ότι η ελληνική κυβέρνηση δεν παρέσχε καμία πληροφορία στα πλαίσια της διαδικασίας σχετικά με τις ενισχύσεις ή τον αποδέκτη τους, εκτός από την απόφασή της να υπαχθεί η ΑΕ "Τσιμέντα Χαλκίδος" στην διάταξη του νόμου 1386/83 που προβλέπει εκκαθάριση, η Επιτροπή είναι υποχρεωμένη να εξακριβώσει, με βάση τις ελάχιστες πληροφορίες που διαθέτει, εάν μπορεί να εφαρμοστεί στις ενισχύσεις μία από τις παρεκκλίσεις που προβλέπονται στο άρθρο 92 .

VI

Οι εξαιρέσεις από το γενικό κανόνα περί ασυμβίβαστου των ενισχύσεων που προβλέπεται στο άρθρο 92 παράγραφος 2 της συνθήκης δεν έχουν εφαρμογή στην περίπτωση αυτή λόγω της φύσης της ενίσχυσης, η οποία δεν αποσκοπεί στην επίτευξη των στόχων της εν λόγω παραγράφου .

Στο άρθρο 92 παράγραφος 3 της συνθήκης απαριθμούνται οι ενισχύσεις εκείνες οι οποίες μπορεί να θεωρηθούν ότι συμβιβάζονται με την κοινή αγορά . Αυτό πρέπει να εξετάζεται στα πλαίσια της Κοινότητας σαν σύνολο, και όχι στα πλαίσια ενός και μόνο κράτους μέλους . Προκειμένου να διασφαλιστεί η σωστή λειτουργία της κοινής αγοράς και να ληφθούν υπόψη οι αρχές που προβλέπονται στο άρθρο 3 στοιχείο στ ) της συνθήκης, οι εξαιρέσεις από την αρχή του άρθρου 92 παράγραφος 1 που περιλαμβάνονται στην παράγραφο 3 του εν λόγω άρθρου πρέπει να ερμηνεύονται συσταλτικά κατά την εξέταση οποιουδήποτε σχεδίου ενισχύσεων ή χορήγησης μεμονωμένης ενίσχυσης .

Συγκεκριμένα, οι εξαιρέσεις αυτές μπορεί να έχουν εφαρμογή μόνο εφόσον η Επιτροπή διαπιστώσει ότι, χωρίς την ενίσχυση, η ελεύθερη λειτουργία των δυνάμεων της αγοράς δεν θα οδηγούσε τους μελλοντικούς δικαιούχους να ενεργήσουν κατά τέτοιο τρόπο ώστε να συμβάλουν στην επίτευξη ενός από τους επιδιωκόμενους στόχους .

Η εφαρμογή των εξαιρέσεων σε περιπτώσεις που δεν συμβάλουν στην επίτευξη τέτοιου στόχου ή που η ενίσχυση δεν είναι ουσιώδης για το σκοπό αυτό, θα ισοδυναμούσε με την παροχή αδικαιολόγητων πλεονεκτημάτων στις βιομηχανίες ή εταιρείες ορισμένων κρατών μελών, των οποίων θα διετάρασε την χρηματοοικονομική θέση, και θα μπορούσε να επηρεάσει τις συναλλαγές μεταξύ των κρατών μελών και να νοθεύσει τον ανταγωνισμό χωρίς αυτό να δικαιολογείται καθ' οιονδήποτε τρόπο, κατά την έννοια του άρθρου 92 παράγραφος 3 .

Με βάση τα ανωτέρω, η ενίσχυση στην ΑΕ "Τσιμέντα Χαλκίδος" δεν εμπίπτει σε καμία από τις κατηγορίες εξαίρεσης που προβλέπονται στο άρθρο 92 παράγραφος 3 .

Σχετικά με τις εξαιρέσεις που προβλέπονται στο άρθρο 92 παράγραφος 3 στοιχείο α ) όσον αφορά τις ενισχύσεις για την προώθηση της οικονομικής ανάπτυξης περιοχών στις οποίες το βιοτικό επίπεδο είναι ασυνήθως χαμηλό ή στις οποίες επικρατεί σοβαρή υποαπασχόληση, μολονότι η Ελλάδα μπορεί να θεωρηθεί ότι ανταποκρίνεται στις προϋποθέσεις αυτές, η έννοια της περιφερειακής ανάπτυξης με την οποία συνδέεται η εξαίρεση αυτή βασίζεται ουσιαστικά στην παροχή ενίσχυσης για νέες επενδύσεις ή επεκτάσεις ή μετατροπή επιχειρήσεων που συνεπάγονται επενδύσεις πραγματικού χαρακτήρα και τις σχετικές δαπάνες . Ενίσχυση υπό μορφή μη επιστρεφόμενων οφειλών ή κεφαλαιοποίησης των εν λόγω οφειλών χωρίς να γίνει καμία αναδιάρθρωση προς αποκατάσταση της βιωσιμότητας της εταιρείας δεν μπορεί να θεωρηθεί ότι εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής της εν λόγω παρέκκλισης - άλλωστε και η ελληνική κυβέρνηση δεν ισχυρίστηκε κάτι τέτοιο .

Όσον αφορά την εξαίρεση που προβλέπεται στο άρθρο 92 παράγραφος 3 στοιχείο β ) πρώτη φράση, οι ενισχύσεις στην ΑΕ "Τσιμέντα Χαλκίδος" δεν αποσκοπούν στην προώθηση σημαντικού σχεδίου κοινού ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος ούτε η ελληνική κυβέρνηση έχει ισχυρισθεί κάτι τέτοιο .

Όσον αφορά την εφαρμογή του δεύτερου μέρους του άρθρου 92 παράγραφος 3 στοιχείο β ) της συνθήκης, σχετικά με τις ενισχύσεις για την άρση σοβαρής διαταραχής της οικονομίας κράτους μέλους, η Επιτροπή έκρινε, στην απόφαση 88/167/ΕΟΚ ( 2 ), ότι υπήρχε σοβαρή διαταραχή στην ελληνική οικονομία, λόγω της συνεχώς επιδεινούμενης οικονομικής κατάστασης μέχρι τον Οκτώβριο του 1985 και του προγράμματος λιτότητας το οποίο εν συνεχεία εφήρμοσε η ελληνική κυβέρνηση . Η Επιτροπή δήλωσε ότι θα μπορούσε να θεωρήσει το νόμο 1386/83 και τις εφαρμογές του σαν αναπόσπαστο τμήμα του εν λόγω προγράμματος . Η Επιτροπή επεσήμανε ότι από τις 45 εταιρείες στις οποίες είχαν πραγματοποιηθεί μεμονωμένες παρεμβάσεις, 22 είχαν τεθεί υπό εκκαθάριση . Για τις υπόλοιπες 23, η Επιτροπή έκρινε ότι η ελληνική κυβέρνηση έπρεπε να λάβει όλα τα αναγκαία μέτρα αναδιάρθρωσης για να εξασφαλιστεί η βιωσιμότητα των εν λόγω εταιρειών .

Όσον αφορά την ΑΕ "Τσιμέντα Χαλκίδος" της οποίας η υπαγωγή στο νόμο 1386/83 έγινε μόλις τον Απρίλιο του 1989, η Επιτροπή επισημαίνει ότι η ελληνική κυβέρνηση δεν έχει ούτε εκκαθαρίσει την εταιρεία αυτή ούτε ανακοινώσει στην Επιτροπή τη λήψη κανενός είδους μέτρου αναδιάρθρωσης . Συνεπώς, δεν πληρούνται οι όροι εφαρμογής του νόμου 1386/83 ούτε μπορεί να θεωρηθεί η ενίσχυση προς την εταιρεία σαν μέτρο για την άρση σοβαρής διαταραχής της ελληνικής οικονομίας σύμφωνα με το άρθρο 92 παράγραφος 3 στοιχείο β ).

Σχετικά με τις εξαιρέσεις που προβλέπονται στο άρθρο 92 παράγραφος 3 στοιχείο γ ), οι ενισχύσεις λειτουργίας υπό μορφή επιστρεφόμενων οφειλών δημοσίων επιχειρήσεων ή κεφαλαιοποίησης των εν λόγω οφειλών χωρίς αναδιάρθρωση της εταιρείας δεν διευκολύνει την ανάπτυξη ορισμένων οικονομικών δραστηριοτήτων ή οικονομικών περιοχών . Αντίθετα, επιτρέποντας στις δημόσιες επιχειρήσεις να μην επιδιώξουν την ικανοποίηση των απαιτήσεών τους έναντι της ΑΕ "Τσιμέντα Χαλκίδος", με συνέπεια την περαιτέρω αύξηση των απαιτήσεων αυτών, ή να παραιτηθούν από τις απαιτήσεις τους χωρίς καμία αναδιάρθρωση της εταιρείας, η ελληνική κυβέρνηση διατηρεί το status quo της εταιρείας, παρέχοντάς της τη δυνατότητα να αναβάλει τις αναγκαίες προσαρμογές, οι οποίες θα της επέτρεπαν να ανταγωνιστεί επί ίσοις όροις τις βιομηχανίες τσιμέντων στην Ελλάδα και σε άλλα κράτη μέλη ή να αναβάλει την εκκαθάριση ή την πτώχευσή της .

Όπως αναφέρεται στο σημείο VI, οι ελληνικές εξαγωγές στα άλλα κράτη μέλη έχουν αυξηθεί σημαντικά τα τελευταία χρόνια . Στα πλαίσια της διαδικασίας, οι ιταλοί ανταγωνιστές της ΑΕ "Τσιμέντα Χαλκίδος" επεσήμαναν ότι η εταιρεία αυτή έχει αυξήσει τις εξαγωγές της σε τσιμέντο προς τιν Ιταλία από 4 000 τόνους το 1987 σε 63 000 τόνους το 1988 και, ενδεχομένως, σε 200 000 τόνους το 1989 . Η ελληνική κυβέρνηση δεν αρνήθηκε τα στοιχεία αυτά, ούτε και σχολίασε τις παρατηρήσεις των άλλων ενδιαφερομένων που της κοινοποιήθηκαν με επιστολή της 10ης Οκτωβρίου 1989, όπως ήδη αναφέρθηκε .

Η Επιτροπή θεωρεί, ως εκ τούτου, ότι ενισχύσεις λειτουργίας όπως αυτές επηρεάζουν δυσμενώς τους όρους των συναλλαγών στον κλάδο τσιμέντου της Κοινότητας κατά τρόπο που αντίκειται προς το κοινό συμφέρον . Συνεπώς, δεν πληρούν τις προϋποθέσεις που προβλέπει το άρθρο 92 παράγραφος 3 στοιχείο γ ) και είναι ασυμβίβαστες με την κοινή αγορά . Το συμπέρασμα αυτό δεν μεταβάλλεται από το γεγονός ότι, χωρίς τις ενισχύσεις αυτές, η εν λόγω εταιρεία θα είχε αναγκασθεί να διακόψει τις δραστηριότητές της - οι ελληνικές αρχές, σχεδιάζουν εκκαθάριση της ΑΕ "Τσιμέντα Χαλκίδος" .

VII

Όπως αναφέρεται ανωτέρω στο σημείο V, η Επιτροπή μπορεί να ζητήσει να επιστραφεί από τον αποδέκτη της η ενίσχυση που χορηγήθηκε χωρίς προηγούμενη έγκριση εκ μέρους της και εφόσον διαπιστώνεται ότι είναι ασυμβίβαστη με την κοινή αγορά . Για τους λόγους που αναφέρονται στο σημείο ΙΙΙ, η Επιτροπή δεν μπόρεσε να προσδιορίσει ποσοτικά τα στοιχεία ενίσχυσης που περιέχονται στα οφειλόμενα χρέη της ΑΕ "Τσιμέντα Χαλκίδος ". Η ελληνική κυβέρνηση έχει, ως εκ τούτου, καθήκον κατά την εφαρμογή των μέτρων συμμόρφωσής της με την παρούσα απόφαση, να προσδιορίσει η ίδια το ποσό των ενισχύσεων που πρέπει να καταργηθούν βάσει της γενικής επιχειρησιακής πρακτικής .

Το σχετικό ποσό θα ισούται λοιπόν με τη διαφορά μεταξύ του ύψους των υφισταμένων χρεών της εταιρείας προς δημόσιες επιχειρήσεις και οργανισμούς και του ύψους των χρεών που οι εν λόγω δημόσιες επιχειρήσεις και οργανισμοί θα θεωρούσαν αποδεκτό για μια εταιρεία του μεγέθους και της αξιοπιστίας της ΑΕ "Τσιμέντα Χαλκίδος ". Τα μέτρα που έχουν ληφθεί, καθώς και ο υπολογισμός του ποσού της καταργούμενης ενίσχυσης πρέπει να κοινοποιηθούν στην Επιτροπή εντός τριών μηνών, προκειμένου να διαπιστώσει αν είναι σύμφωνα με την παρούσα απόφαση,

ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΑΠΟΦΑΣΗ : Άρθρο 1

Οι ενισχύσεις που χορήγησε η ελληνική κυβέρνηση στην ΑΕ "Τσιμέντα Χαλκίδος" επιτρέπονας στις δημόσιες επιχειρήσεις και οργανισμούς να μην εισπράξουν τις απαιτήσεις τους έναντι της εταιρείας αυτής και επιτρέποντας την περαιτέρω αύξηση των εν λόγω απαιτήσεων, είναι παράνομες, δεδομένου ότι χορηγήθηκαν κατά παράβαση των κανόνων του άρθρου 92 παράγραφος 3 της συνθήκης ΕΟΚ . Επιπλέον, οι εν λόγω ενισχύσεις είναι ασυμβίβαστες με την κοινή αγορά δεδομένου ότι δεν πληρούν τα κριτήρια για εξαίρεση που προβλέπονται στο άρθρο 93 παράγραφοι 2 και 3 της εν λόγω συνθήκης και πρέπει, συνεπώς, να καταργηθούν . Εξάλλου, η ελληνική κυβέρνηση δεν πρόκειται να προβεί στην εφαρμογή της πρότασής της για χορήγηση ενίσχυσης με κεφαλαιοποίηση των χρεών της εταιρείας αυτής . Άρθρο 2

Η ελληνική κυβέρνηση καταργεί και ανακτά την ενίσχυση που αναφέρεται στο άρθρο 1 πρώτο εδάφιο . Άρθρο 3

Η ελληνική κυβέρνηση ενημερώνει την Επιτροπή σε τρεις μήνες από την ημερομηνία κοινοποίησης της παρούσας απόφασης για τα μέτρα που έχει λάβει προκειμένου να συμορφωθεί με αυτήν . Άρθρο 4

Η παρούσα απόφαση απευθύνεται στην Ελληνική Δημοκρατία . Βρυξέλλες, 2 Μαΐου 1990 . Για την Επιτροπή

Leon BRITTAN

Αντιπρόεδρος ( 1 ) Συλλογή της Νομολογίας του Δικαστηρίου ( 1986 ), σ . 2263 . ( 2 ) ΕΕ αριθ . L 76 της 22 . 3 . 1988, σ . 18 .