ΨΗΦΙΣΜΑ ΤΗΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΕΚΑΧ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΤΑΞΗ ΤΟΥ ΠΑΛΑΙΟΣΙΔΗΡΟΥ (ψηφίστηκε ομόφωνα με δύο αποχές στην 337η σύνοδο της 10ης Οκτωβρίου 1997) (97/C 356/05)

1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Η σύμβαση της Βασιλείας για τον έλεγχο των διασυνοριακών μεταφορών επικίνδυνων απορριμμάτων επικυρώθηκε από τα κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης και από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή.

Αυτή η Σύμβαση αφορά τις διασυνοριακές μεταφορές των επικίνδυνων απορριμμάτων καθώς και άλλων απορριμμάτων. Κατατάσσει τον παλαιοσίδηρο στα ακίνδυνα απορρίμματα.

Η σύμβαση της Βασιλείας αποτελεί τη βάση των εργασιών του ΟΟΣΑ και της Ευρωπαϊκής Ένωσης σχετικά με αυτό το ζήτημα.

Έτσι, ο ΟΟΣΑ δημοσίευσε στις 30 Μαρτίου 1992 μια απόφαση (92/39 τελικό) σχετικά με τον έλεγχο, στο εσωτερικό του ΟΟΣΑ, των διασυνοριακών μετακινήσεων των απορριμμάτων που προορίζονται κυρίως για αξιοποίηση.

Ο ΟΟΣΑ χωρίζει τα απορρίμματα σε τρεις κατηγορίες (κόκκινη, πορτοκαλί, πράσινη).

Οι διαδικασίες κοινοποίησης και έγκρισης που απορρέουν από αυτή την απόφαση του ΟΟΣΑ είναι τόσο πιο αυστηρές και δεσμευτικές όσο πιο επικίνδυνα θεωρούνται τα απορρίμματα.

Ευθύς εξ αρχής, όλα τα είδη παλαιοσιδήρου κατατάχθηκαν στην πράσινη κατηγορία, που περιλαμβάνει τα ακίνδυνα απορρίμματα.

Στο επίπεδο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η διασυνοριακή μεταφορά των απορριμμάτων, μέσα και έξω από την Ένωση, διέπεται από τον κανονισμό (ΕΟΚ) αριθ. 259/93 (1), ο οποίος βασίζεται στις εργασίες του ΟΟΣΑ.

Επομένως, παρόλο που έχουν αναγνωριστεί ως ακίνδυνα, τα διάφορα είδη παλαιοσιδήρου θεωρούνται σήμερα απορρίμματα κατά την Ευρωπαϊκή Ένωση.

2. ΘΕΜΑΤΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΠΟΥ ΕΧΟΥΝ ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΤΟΝ ΠΑΛΑΙΟΣΙΔΗΡΟ

Ο παλαιοσίδηρος που χρησιμοποιείται στη βιομηχανία σιδήρου και χάλυβα υποβάλλεται προηγουμένως σε επεξεργασία για να πληροί μια σειρά προδιαγραφών ποιότητας, προστασίας του περιβάλλοντος και ασφάλειας, κυρίως για τους εργαζομένους.

Οι προδιαγραφές ασφαλείας έχουν προτεραιότητα και η μη τήρησή τους επιφέρει αυτόματα την άρνηση παραλαβής του σχετικού φορτίου.

Έτσι, όλες οι κατηγορίες παλαιοσιδήρου πρέπει να είναι απαλλαγμένες από:

- δοχεία υπό πίεση που θα μπορούσαν να προκαλέσουν εκρήξεις,

- επικίνδυνες ύλες, εύφλεκτα υλικά, εκρηκτικά, πυροβόλα όπλα, υλικά που προκαλούν ρύπανση ή οποιαδήποτε άλλη ουσία επικίνδυνη για το περιβάλλον και την υγεία,

- ραδιενεργά προϊόντα (τα ραδιενεργά απόβλητα εξαιρούναι άλλωστε ρητά από το πεδίο εφαρμογής της σύμβασης της Βασιλείας και των ρυθμίσεων που απορρέουν από αυτήν).

Η χρησιμοποίηση του υλικού αυτού, το οποίο είναι εξ ολοκλήρου και επ' αόριστον ανακυκλώσιμο χωρίς να χάνει την ποιότητά του, μπορεί να ενταχθεί με απόλυτη επιτυχία σε ένα σχέδιο αειφόρου ανάπτυξης:

- διότι περιορίζει την κατανάλωση σιδηρομεταλλευμάτων, που είναι μη ανανεώσιμες πρώτες ύλες,

- διότι επιτρέπει ουσιαστική εξοικονόμηση ενέργειας.

Επιπλέον, η εγγενής αξία του συλλεγόμενου παλαιοσιδήρου τον καθιστά συνεχώς ανακυκλώσιμο, αποτρέποντας έτσι κάθε απόρριψη ή εγκατάλειψή του.

Εξάλλου, η προστασία του περιβάλλοντος κατά τη διαδικασία ανακύκλωσης παλαιοσιδήρου εξασφαλίζεται διαμέσου των προδιαγραφών των σχετικών με τις εκπομπές, οι οποίες αναγράφονται στην άδεια εκμετάλλευσης των σχετικών βιομηχανικών εγκαταστάσεων.

Επίσης, πέραν της προηγούμενης επεξεργασίας του, ο παλαιοσίδηρος δεν πληροί κατά συνέπεια καμία προδιαγραφή που να εξασφαλίζει ένα υψηλό επίπεδο προστασίας του περιβάλλοντος.

Τα οικολογικά πλεονεκτήματα της ανακύκλωσης του παλαιοσιδήρου από τη βιομηχανία σιδήρου και χάλυβα είναι αναμφισβήτητα.

3. ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΠΟΥ ΕΧΟΥΝ ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΤΟΝ ΠΑΛΑΙΟΣΙΔΗΡΟ

Ο εφοδιασμός σε παλαιοσίδηρο είναι ζωτικής σημασίας για τη διατήρηση και την ανάπτυξη της κοινοτικής βιομηχανίας σιδήρου και χάλυβα.

Στο σύνολό τους οι εμπορικές συναλλαγές παλαιοσιδήρου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, τόσο στο εσωτερικό όσο και στο εξωτερικό, καλύπτουν ετησίως σχεδόν 100 εκατομμύρια τόνους (2), μεταξύ των οποίων:

- πάνω από 20 εκατομμύρια τόνους εισαγωγών και σχεδόν 25 εκατομμύρια τόνους εξαγωγών (εντός και εκτός ΕΕ),

- 50 έως 60 εκατομμύρια τόνους συλλογής και επεξεργασίας στο εσωτερικό της ΕΕ.

Η κατανάλωση παλαιοσιδήρου από την κοινοτική βιομηχανία σιδήρου και χάλυβα ανέρχεται σε περίπου 90 εκατομμύρια τόνους το χρόνο, ήτοι σχεδόν το ένα τέταρτο της κατανάλωσης σε διεθνές επίπεδο.

Η βιωσιμότητα ενός βασικού τομέα, όπως η βιομηχανία σιδήρου και χάλυβα, προϋποθέτει για τις πρώτες ύλες της, και ειδικότερα για τον παλαιοσίδηρο, άριστες συνθήκες εφοδιασμού, τόσο σε ποιότητα όσο και σε τιμές. Ο παλαιοσίδηρος, όπως άλλωστε και τα σιδηρομεταλλεύματα, αποτελούν αντικείμενο ανταγωνισμού στην παγκόσμια αγορά πρώτων υλών.

Γι' αυτό το λόγο, κάθε αδικαιολόγητο εμπόδιο που επηρεάζει την ελεύθερη κυκλοφορία του παλαιοσιδήρου ή καθε αρνητικός συνειρμός όπως ο χαρακτηρισμός «απόρριμμα», μπορεί να επιφέρει δυσκολίες εμπορικής ή/και τεχνικής φύσης και να διακυβεύσει την ανταγωνιστική θέση των ευρωπαϊκών βιομηχανιών-χρηστών.

Το γεγονός ότι βρίσκεται στην πράσινη κατηγορία δεν απαλλάσσει τον παλαιοσίδηρο από τον κίνδυνο να αποτελέσει αντικείμενο ειδικών προτύπων ή περιορισμών, αδικαιολόγητων για την περίπτωσή του. Εξάλλου, οι διαφορετικές ερμηνείες που δίνουν οι επιμέρους αρχές ή τα επιμέρους κράτη επιφέρουν στρεβλώσεις στον ανταγωνισμό.

Για παράδειγμα, ο οργανισμός προστασίας του περιβάλλοντος των Ηνωμένων Πολιτειών με πρόσφατη απόφαση εξαιρεί τα δευτερεύοντα μεταλλικά υλικά από το πεδίο εφαρμογής της περιβαλλοντικής νομοθεσίας. Η απόφαση αυτή που συμφωνεί με την επιχειρηματολογία που ακολουθεί. Παρ' όλα αυτά, η ταυτόχρονη συνύπαρξη διαφορετικών νομοθεσιών σε δύο εμπορικούς εταίρους θα περιπλέξει την κατάσταση σε διεθνές επίπεδο και είναι δυσμενής για τις επιχειρήσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης που ασχολούνται με τον παλαιοσίδηρο.

Ο χαρακτηρισμός «απόρριμμα», που επιβαρύνει σήμερα τον παλαιοσίδηρο, δεν μπορεί παρά να έχει αρνητικές συνέπειες στο κύρος και τις τιμές, όχι μόνο του παλαιοσιδήρου αλλά και του χάλυβα γενικά ως προϊόντων ανακυκλώσιμων, κάτι το οποίο δεν δικαιολογείται.

Τα οικονομικά πλεονεκτήματα της ανακύκλωσης του παλαιοσιδήρου από τη βιομηχανία σιδήρου και χάλυβα είναι αναμφισβήτητα.

4. ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ

Τόσο μέσα στη Ευρωπαϊκή Ένωση, όσο και εκτός αυτής, ο παλαιοσίδηρος αποτελεί μια σημαντική πρώτη ύλη για την επεξεργασία του χάλυβα τόσο μέσω των (ολοκληρωμένων) χαλυβουργείων χυτοσιδήρου όσο και μέσω των χαλυβουργείων ηλεκτρικής καμίνου. Αυτό ισχύει τόσο για τον κοινό χάλυβα όσο και για ειδικές κατηγορίες χάλυβα (όπως ο κραματοποιημένος χάλυβας ή ο ανοξείδωτος χάλυβας).

Ο παλαιοσίδηρος που χρησιμοποιείται στη βιομηχανία άνθρακα και χάλυβα, προϊόν που καλύπτεται από τη συνθήκη ΕΚΑΧ, αποτελεί κατά συνέπεια μια αναντικατάστατη πρώτη ύλη.

Η Συμβουλευτική Επιτροπή ΕΚΑΧ παρατηρεί ότι το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο συνέστησε τα διάφορα είδη παλαιοσιδήρου να μην θεωρούνται πλέον απορρίμματα.

Η Συμβουλευτική Επιτροπή διαπιστώνει ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής θεωρούν τα διάφορα είδη παλαιοσιδήρου ως προϊόντα και όχι ως απορρίμματα.

Αυτή η προσέγγιση είναι λογική τόσο από περιβαλλοντική και οικονομική άποψη όσο και από πλευράς προστασίας των εργαζομένων.

Η ανάπτυξη, τα τελευταία χρόνια, της μεταλλουργίας ηλεκτρικής καμίνου, η οποία καταναλώνει μεγαλύτερη ποσότητα παλαιοσιδήρου από ό,τι τα ολοκληρωμένα μεταλλουργεία, αύξησε σημαντικά τη χρήση του παλαιοσιδήρου, πράγμα το οποίο αυξάνει τη σημασία του ψηφίσματος που ακολουθεί.

5. ΚΑΤΑ ΣΥΝΕΠΕΙΑ, Η ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ ΑΝΘΡΑΚΑ ΚΑΙ ΧΑΛΥΒΑ

- διαπιστώνει ότι η ανάκτηση του παλαιοσιδήρου, και ειδικότερα ο διαχωρισμός του από άλλα υλικά, διευκολύνεται από τις συγκεκριμένες φυσικές του ιδιότητες, όπως ο σιδηρομαγνητισμός και το μεγάλο ειδικό βάρος του,

- διαμαρτύρεται για το ότι η ήδη υπάρχουσα νομοθεσία κατατάσσει όλες ανεξαιρέτως τις κατηγορίες παλαιοσιδήρου στα απορρίμματα, χωρίς να λάβει υπόψη ότι είναι δυνατόν ο παλαιοσίδηρος να έχει υποστεί μια κατάλληλη επεξεργασία που να επιτρέπει την άμεση χρήση του στη βιομηχανία σιδήρου και χάλυβα,

- θεωρεί ότι οι διάφορες κατηγορίες παλαιοσιδήρου που ανταποκρίνονται σε μια σειρά από ορισμούς και περιορισμούς οι οποίοι μπορούν να ελεγχθούν αντικειμενικά, αποτελούν αντικείμενο διαφόρων προδιαγραφών,

- υπενθυμίζει ότι αυτές οι προδιαγραφές, όσον αφορά χημικά και φυσικά χαρακτηριστικά, επιτρέπουν στον παλαιοσίδηρο να πληροί μια σειρά απαιτήσεων, ειδικότερα στον τομέα της ποιότητας, της προστασίας του περιβάλλοντος και της ασφάλειας των εργαζομένων,

- ενθαρρύνει την Επιτροπή να συνεχίσει τις προσπάθειές της με στόχο να καταλήξει στη θέσπιση συνεκτικών ευρωπαϊκών προτύπων κυρίως στον τομέα του ελέγχου της ραδιενέργειας,

- επισημαίνει με έμφαση ότι ο παλαιοσίδηρος αποτελεί ένα αξιόλογο βασικό υλικό. Πράγματι:

- η χρήση του είναι ακίνδυνη για τον άνθρωπο και το περιβάλλον,

- είναι επ' άπειρον ανακυκλώσιμος, χωρίς να χάνει τις βασικές ιδιότητές του,

- απλές και σχετικά χαμηλού κόστους διαδικασίες επιτρέπουν την μετατροπή του σε προϊόν ομοειδές με το αρχικό,

- συμφωνεί απόλυτα με την σύσταση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου «να μην θεωρούνται πια τα διάφορα είδη παλαιοσιδήρου ως "απορρίμματα" στην κοινοτική νομοθεσία» (3).

Σύμφωνα με τα προαναφερόμενα, η Συμβουλευτική Επιτροπή ΕΚΑΧ ζητά επίμονα να θεωρηθεί ο παλαιοσίδηρος ως «προϊόν» και να αποσυρθεί από τους καταλόγους των «απορριμμάτων» του ΟΟΣΑ καθώς επίσης και από το πεδίο εφαρμογής των ρυθμίσεων της Ευρωπαϊκής Κοινότητας στον τομέα των απορριμμάτων.

(1) ΕΕ L 30 της 6. 2. 1993, σ. 1.

(2) Για το 1995.

(3) ΕΕ C 261 της 9. 9. 1996, σ. 150.