*****

ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ

της 4ης Δεκεμβρίου 1981

περί της ενισχύσεως που σχεδιάζει να χορηγήσει η κυβέρνηση του Βελγίου υπέρ ορισμένων επενδύσεων που θα πραγματοποιηθούν από επιχείρηση της Αμβέρσας με σκοπό την παραγωγή polyether-polyol

(Τα κείμενα στη γαλλική και στην ολλανδική γλώσσα είναι τα μόνα αυθεντικά)

(82/4/ΕΟΚ)

Η ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ,

Έχοντας υπόψη:

τη συνθήκη περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Οικονομικής Κοινότητος, και ιδίως το άρθρο 93 παράγραφος 2 πρώτο εδάφιο,

αφού, σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 93 της συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Οικονομικής Κοινότητος (συνθήκη ΕΟΚ), κάλεσε τους ενδιαφερομένους να υποβάλουν τις παρατηρήσεις τους και έλαβε υπόψη τις παρατηρήσεις τους αυτές,

Εκτιμώντας:

Ι

ότι ο βελγικός νόμος της 17ης Ιουλίου 1959 και το βασιλικό διάταγμα περί εκτελέσεώς του της 17ης Αυγούστου 1959 (1) έχουν εισαγάγει γενικά μέτρα ενισχύσεως της βελγικής οικονομίας, που συνίστανται ιδίως σε ορισμένες επιδοτήσεις επιτοκίων των πιστώσεων που αποσκοπούν στην πραγματοποίηση επενδύσεων, σε κρατικές εγγυήσεις επί των πιστώσεων που συνομολογήθηκαν από επιχειρήσεις με τραπεζικούς οργανισμούς και οι οποίες έτυχαν της επιδοτήσεως επιτοκίου, και σε πενταετείς απαλλαγές από τη φορολογία ακινήτων·

ότι, κατά την εξέταση του ανωτέρω νόμου, σύμφωνα με την προβλεπόμενη από το άρθρο 93 παράγραφοι 1 και 2 της συνθήκης ΕΟΚ διαδικασία, η Επιτροπή υπεστήριξε ότι αυτός συνιστούσε καθεστώς γενικών ενισχύσεων επειδή δεν περιείχε κανένα στόχο αναφερόμενο σε βιομηχανικό κλάδο ή βιομηχανική περιφέρεια· ότι, δεδομένου ότι το σύστημα αυτό μπορούσε να εφαρμόζεται σε όλες τις επενδύσεις, άνευ διακρίσεως επιχειρήσεων, περιφερειών ή τομέων της οικονομίας, δεν ήταν δυνατόν να τύχει μιας των παρεκκλίσεων που προβλέπονται από το άρθρο 92 παράγραφος 3 υπό α ή γ της συνθήκης ΕΟΚ· ότι, λόγω ελλείψεως τέτοιων αναφορών σε κλαδικούς ή περιφερειακούς στόχους, η Επιτροπή ευρίσκετο σε αδυναμία να εκτιμήσει τις συνέπειες του εν λόγω καθεστώτος πάνω στις ενδοκοινοτικές συναλλαγές και τον ανταγωνισμό καί, κατά συνέπεια, το συμβιβάσιμό του με την κοινή αγορά·

ότι, εφ όσον πρόκειται περί του τύπου αυτού των γενικών ενισχύσεων, η πολιτική της Επιτροπής είναι να τις εγκρίνει με την επιφύλαξη της τηρήσεως της μιας ή της άλλης από τις ακόλουθες προϋποθέσεις: εφ όσον, δηλαδή, το ενδιαφερόμενο Κράτος μέλος κοινοποιήσει στην Επιτροπή είτε ένα πρόγραμμα εφαρμογής κατά περιφέρειες ή βιομηχανικούς κλάδους, είτε, στην περίπτωση που τούτο θα του φανεί αδύνατο, σημαντικές μεμονωμένες περιπτώσεις εφαρμογής τους·

ότι, δυνάμει της αποφάσεως 75/397/ΕΟΚ της Επιτροπής (2), η κυβέρνηση του Βασιλείου του Βελγίου υποχρεούται να κοινοποιεί εκ των προτέρων και εγκαίρως στην Επιτροπή τις σημαντικές μεμονωμένες περιπτώσεις εφαρμογής του νόμου της 17ης Ιουλίου 1959 που εισάγει μέτρα για την προώθηση της οικονομικής επεκτάσεως και τη δημιουργία νέων βιομηχανιών, έτσι που να μπορεί να αποφαίνεται κατά πόσον είναι συμβιβάσιμες με την κοινή αγορά·

ΙΙ

ότι, με τέλεξ της 18ης Ιανουαρίου 1979, η κυβέρνηση του Βελγίου πληροφόρησε την Επιτροπή σχετικά με την πρόθεσή της να εφαρμόσει τις προβλεπόμενες από τον εν λόγω νόμο ενισχύσεις υπέρ των επενδύσεων επιχειρήσεως χημικών της Αμβέρσας·

ότι η μελετώμενη από την κυβέρνηση του Βελγίου ενίσχυση προορίζεται να διευκολύνει την πραγματοποίηση επενδύσεως για τη θέση σε λειτουργία μονάδας ετήσιας παραγωγής 50 000 τόνων polyether-polyol· ότι η σχεδιαζόμενη επένδυση θα δημιουργήσει 45 νέες θέσεις απασχολήσεως·

ότι η ωφελούμενη επιχείρηση απασχολεί 3 000 πρόσωπα και πραγματοποίησε το 1977 κύκλο εργασιών 21 εκ. FB εκ των οποίων 78 % υπό μορφή εξαγωγών προς τα άλλα Κράτη μέλη· ότι ουσιαστικό τμήμα της νέας ικανότητας παραγωγής προορίζεται να εξαχθεί προς τα άλλα Κράτη μέλη·

ότι η ενίσχυση θα λάβει τη μορφή επιδοτήσεως επιτοκίου 3 % επί 5 έτη πιστώσεως, που ισοδυναμεί με τα δύο τρίτα της επενδύσεως (519 εκ. FB)· ότι η ενίσχυση αυτή ισοδυναμεί, σύμφωνα με τις αρχές του Βελγίου, με επιδότηση ίση προς το 8 % της επενδύσεως·

ΙΙΙ

ότι η κυβέρνηση του Βελγίου θεωρεί ότι στη συγκεκριμένη περίπτωση πρόκειται για κανονική ανάπτυξη των εγκαταστάσεων ωφελούμενης επιχειρήσεως στην Αμβέρσα και ότι, κατά τη γνώμη της, η ενίσχυση προορίζεται κυρίως να αντισταθμίσει ορισμένες υψηλότερες δαπάνες στο Βέλγιο από τις αντίστοιχες δαπάνες της χώρας στην οποία είναι κυρίως εγκατεστημένος ο ενδιαφερόμενος όμιλος·

ότι, εξάλλου, ή ίδια κυβέρνηση είναι της γνώμης ότι ο επηρεασμός των συναλλαγών που μπορεί να προκύψει από τη δημιουργία της νέας μονάδας παραγωγής μετριάζεται από το γεγονός ότι πρόκειται κατά μεγάλο μέρος περί μεταβιβάσεων που διενεργούνται στο εσωτερικό του ομίλου αυτού·

IV

ότι στο πλαίσιο των διαβουλεύσεων με τα ενδιαφερόμενα μέρη, η κυβέρνηση ενός των Κρατών μελών τονίζει ότι η σχεδιαζόμενη από την κυβέρνηση του Βελγίου ενίσχυση δεν φαίνεται να δικαιολογείται από λόγους που απορρέουν από την αγορά του polyether-polyol· ότι η κυβέρνηση ενός άλλου Κράτους μέλους, αν και δεν αντιτίθεται στη συγκεκριμένη περίπτωση προς τη σχεδιαζόμενη ενίσχυση, υποστηρίζει τη θέση αρχής της Επιτροπής έναντι του τύπου αυτού των ενισχύσεων·

V

ότι η ενίσχυση την οποία σχεδιάζει να χορηγήσει η κυβέρνηση του Βελγίου είναι τέτοιας φύσεως που επηρεάζει τις μεταξύ των Κρατών μελών συναλλαγές και νοθεύει ή απειλεί να νοθεύσει τον ανταγωνισμό, κατά την έννοια του άρθρου 92 παράγραφος 1 της συνθήκης ΕΟΚ, ευνοώντας την εν λόγω επιχείρηση ή την παραγωγή της·

ότι επίσης το γεγονός πως εθνικό μέτρο μπορεί, τουλάχιστον κατ αρχήν, να αντισταθμίσει ορισμένες ανισότητες που επηρεάζουν το κόστος που φέρει μία επιχείρηση σ' ενα κράτος εν σχέσει προς ένα άλλο, δεν του αφαιρεί τίποτε από το χαρακτήρα του ως ενισχύσεως, και ότι το Δικαστήριο έχει αποφανθεί με ιδιαίτερη καθαρότητα προς την κατεύθυνση αυτή στις αποφάσεις του της 10ης Δεκεμβρίου 1969 (1) και της 2ας Ιουλίου 1974 (2), στις οποίες οι κυβερνήσεις της Γαλλίας και της Ιταλίας είχαν επικαλεσθεί, για να δικαιολογήσουν ορισμένες σεις, ενισχύσεις, τις διαφορές μεταξύ των Κρατών μελών, η μία μεν, ήδη την εποχή εκείνη, τη διαφορά μεταξύ των επιτοκίων, η άλλη δε τη διαφορά επιπέδου των μισθών·

ότι το άρθρο 92 παράγραφος 1 της συνθήκης ΕΟΚ προβλέπει το κατ αρχήν ασυμβίβαστο με την κοινή αγορά των ενισχύσεων που πληρούν τα κριτήρια που αυτό ορίζει· ότι οι παρεκκλίσεις από το ασυμβίβαστο αυτό, προβλεπόμενες από το άρθρο 92 παράγραφος 3 της συνθήκης ΕΟΚ, προσδιορίζουν τους επιδιωκόμενους στόχους κατά την έννοια του συμφέροντος της Κοινότητος και όχι του συμφέροντος μόνου του ωφελουμένου από την ενίσχυση· ότι οι παρεκκλίσεις αυτές πρέπει να ερμηνεύονται αυστηρά κατά την εξέταση κάθε προγράμματος παροχής περιφερειακής ή κλαδικής ενισχύσεως, ή κάθε μεμονωμένης περιπτώσεως εφαρμογής καθεστώτος γενικών ενισχύσεων· ειδικότερα, ότι δεν εφαρμόζονται παρά μόνο στην περίπτωση που η Επιτροπή είναι σε θέση να βεβαιωθεί ότι, χωρίς την παροχή της ενισχύσεως, μόνη της η λειτουργία των δυνάμεων του μηχανισμού της αγοράς δεν θα επέβαλε στις ωφελούμενες επιχειρήσεις να υιοθετήσουν συμπεριφορά τέτοια που να συμβάλει στην πραγματοποίηση ενός των στόχων των παρεκκλίσεων ·

ότι το να παραχωρηθεί σε ορισμένες ενισχύσεις το ευεργέτημα των ανωτέρω παρεκκλίσεων χωρίς τούτο να συνεπάγεται το κατάλληλο αντιστάθμισμα, θα σήμαινε να επιτρέπεται να επηρεάζονται οι μεταξύ των Κρατών μελών συναλλαγές και να νοθεύεται ο ανταγωνισμός, χωρίς αυτό να δικαιολογείται κατά κανένα τρόπο από το κοινοτικό συμφέρον, ενώ ταυτόχρονα να παρέχονται αχρεωστήτως πλεονεκτήματα σε ορισμένα Κράτη μέλη·

ότι, όταν εφαρμόζει τις ανωτέρω αρχές κατά την εξέταση των μεμονωμένων περιπτώσεων εφαρμογής καθεστώτων γενικών ενισχύσεων, η Επιτροπή πρέπει να βεβαιώνεται ότι παρέχεται εκ μέρους της ωφελούμενης επιχειρήσεως αντιστάθμισμα τέτοιο που να δικαιολογεί τη χορήγηση της ενισχύσεως, με την έννοια ότι η ενίσχυση καθίσταται αναγκαία για την προώθηση της πραγματοποιήσεως ενός των στόχων των αναφερομένων στο άρθρο 92 παράγραφος 3 της συνθήκης ΕΟΚ· ότι, εφ όσον τούτο δεν μπορεί να αποδειχθεί, καί, ακόμη περισσότερο, εάν η σχεδιαζόμενη επένδυση θα πραγματοποιηθεί ούτως ή άλλως, είναι τότε σαφές ότι η ενίσχυση δεν συμβάλλει στην πραγματοποίηση των επιδιωκόμενων από τις παρεκκλίσεις στόχων, αλλά χρησιμοποιείται για την αύξηση της οικονομικής ισχύος της σχετικής επιχειρήσεως· ότι, στη συγκεκριμένη περίπτωση, δεν διαφαίνεται η εκ μέρους της ωφελούμενης από την ενίσχυση επιχειρήσεως παροχή τέτοιου αντισταθμίσματος·

ότι, πραγματικά, ούτε η βελγική κυβέρνηση παρέσχε ούτε η Επιτροπή μπόρεσε να διαβλέψει καμία δικαιολόγηση που να επιτρέπει τη διαβεβαίωση ότι η εν λόγω ενίσχυση πληροί τους απαιτούμενους όρους για την εφαρμογή μιας των παρεκκλίσεων που προβλέπονται από το άρθρο 92 παράγραφος 3 της συνθήκης ΕΟΚ·

ότι, εξάλλου, αν το Βέλγιο μαστίζεται από ποσοστό ανεργίας τέτοιο που η Επιτροπή, αναγνωρίζοντας το γεγονός ότι η βελγική οικονομία επιβαρύνεται ιδιαίτερα από το λόγο αυτό, να έχει δεχθεί παρέκκλιση ώστε να εφαρμόζει καθεστώς ενισχύσεων για την απασχόληση, τούτο δεν συνεπάγεται ότι κάθε άλλη ενίσχυση οιασδήποτε φύσεως προτεινόμενη από την κυβέρνηση του Βελγίου, θα μπορούσε ipso facto να τυγχάνει μιας των παρεκκλίσεων που προβλέπονται από το άρθρο 92 παράγραφος 3 της συνθήκης ΕΟΚ· ότι, πράγματι, κάθε φορά που κοινοποιείται μία ενίσχυση, πρέπει να εξετάζεται η δικαιολογητική της βάση σύμφωνα με τα ιδιαίτερα κριτήρια κάθε συγκεκριμένης περιπτώσεως·

ότι, όσον αφορά τις παρεκκλίσεις τις προβλεπόμενες από το άρθρο 92 παράγραφος 3 σημεία α και γ της συνθήκης ΕΟΚ, σχετικά με τις ενισχύσεις που προορίζονται να προωθήσουν ή να διευκολύνουν την ανάπτυξη ορισμένων περιοχών, η ζώνη της Αμβέρσας χαρακτηρίζεται πάντοτε από καλύτερη κοινωνική και οικονομική κατάσταση σε σχέση με τις άλλες περιοχές του Βελγίου · ότι το γενικό πρόβλημα της ανεργίας, που εξίσου επηρεάζει την περιοχή της Αμβέρσας, έχει, σε γενικό επίπεδο, αντιμετωπισθεί για την προώθηση της απασχολήσεως και ότι, ως εκ τούτου, τίποτε δεν δικαιολογεί την εκ νέου επίκληση των παρεκκλίσεων αυτών ώστε να χορηγηθεί η εν λόγω ενίσχυση, υπό το πρόσχημα ότι, η τελευταία αυτή, θα ευνοούσε ή θα διευκόλυνε την ανάπτυξη της περιοχής, γεγονός το οποίο, πάντως, δεν αποτελεί τον κύριο σκοπό της ενισχύσεως·

ότι, όσον αφορά τις παρεκκλίσεις που προβλέπει το άρθρο 92 παράγραφος 3 σημείο β της συνθήκης ΕΟΚ, κανένα στοιχείο της εν λόγω επενδύσεως δεν δείχνει το χαρακτήρα της ως «σχεδίου κοινού ευρωπαϊκού συμφέροντος ή κατάλληλου για την άρση σοβαρής διαταραχής της οικονομίας ενός Κράτους μέλους», που θα δικαιολογούσε παρέκκλιση, δυνάμει του άρθρου 92 παράγραφος 3 σημείο β της συνθήκης ΕΟΚ, από το ασυμβίβαστο της χορηγήσεως ενισχύσεων που προβλέπεται από το άρθρο 92 παράγραφος 1 της συνθήκης ΕΟΚ·

ότι, τέλος, όσον αφορά την παρέκκλιση του άρθρου 92 παράγραφος 3 σημείο γ της συνθήκης ΕΟΚ υπέρ των «ενισχύσεων που προορίζονται να διευκολύνουν την ανάπτυξη ορισμένων οικονομικών δραστηριοτήτων», η έρευνα της καταστάσεως της αγοράς του polyether-polyol αποδεικνύει ότι η λειτουργία του μηχανισμού της αγοράς όφειλε να είναι σε θέση μόνη της, χωρίς δημόσια παρέμβαση, να εξασφαλίζει την κανονική ανάπτυξη της δραστηριότητας αυτής· ότι, εξάλλου, το ουσιώδες τμήμα της παραγωγής polyether-polyol θα εξάγεται προς άλλα Κράτη μέλη και ότι η χορήγηση της ενισχύσεως ενδέχεται εξ αυτού του λόγου να επηρεάσει τις συναλλαγές κατά τρόπο αντίθετο προς το κοινό συμφέρον·

ότι, πράγματι, στη συγκεκριμένη περίπτωση πρόκειται για τομέα στον οποίο οι μονάδες παραγωγής χρησιμοποιούνται στο κανονικό τους ποσοστό, και ότι κάθε ενίσχυση που θα έτεινε να δημιουργήσει πρόσθετες μονάδες ενδέχεται να δημιουργήσει προβλήματα για τις υφιστάμενες μονάδες και να μειώσει την αποδοτικότητα των επιχειρήσεων που λειτουργούν στον τομέα αυτό και ειδικότερα στα άλλα Κράτη μέλη·

ότι, εξάλλου, η ωφελούμενη επιχείρηση προβαίνει εν προκειμένω σε φυσιολογική επέκταση των εγκαταστάσεών της στην Αμβέρσα, στο πλαίσιο της συνολικής στρατηγικής του ομίλου του οποίου αποτελεί μέρος·

ότι, για τους λόγους αυτούς, το σχέδιο της βελγικής κυβερνήσεως, να χορηγήσει ενίσχυση, δεν πληροί τους όρους που απαιτούνται για να τύχει μιας των παρεκκλίσεων του άρθρου 92 παράγραφος 3 της συνθήκης ΕΟΚ,

ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΑΠΟΦΑΣΗ:

Άρθρο 1

Το Βασίλειο του Βελγίου δεν δύναται να θέσει σε εφαρμογή το σχέδιό του, που κοινοποίησε στην Επιτροπή με τέλεξ της 18ης Ιανουαρίου 1979, να χορηγήσει τις ενισχύσεις που προβλέπονται από το νόμο της 17ης Ιουλίου 1959 «για την υποστήριξη της οικονομικής επεκτάσεως και την πραγματοποίηση νέων δραστηριοτήτων», σε ορισμένες επενδύσεις που θα πραγματοποιηθούν από επιχείρηση χημικών εγκατεστημένη στην Αμβέρσα.

Άρθρο 2

Το Βασίλειο του Βελγίου θα κρατήσει ενήμερη την Επιτροπή, εντός προθεσμίας δύο μηνών από την κοινοποίηση της παρούσας αποφάσεως, σχετικά με τα μέτρα που έλαβε για να συμμορφωθεί προς αυτήν.

Άρθρο 3

Η παρούσα απόφαση απευθύνεται στο Βασίλειο του Βελγίου.

Έγινε στις Βρυξέλλες, στις 4 Δεκεμβρίου 1981.

Για την 'Επιτροπή

Frans ANDRIESSEN

Μέλος της Επιτροπής

(1) Moniteur Βελγίου της 29. 8. 1959.

(2) ΕΕ αριθ. L 177 της 8. 7. 1975, σ. 13.

(1) Συνεκδικασθείσες υποθέσεις 6 και 11/69, Νομολογία, τεύχος 1969, σ. 523.

(2) Υπόθεση 173/73, Νομολογία, τεύχος 1974, σ. 709. (Οι παραπομπές γίνονται στη γαλλική έκδοση της Νομολογίας).