ΑΠΟΦΑΣΗ (ΕΕ) 2019/679 ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΑΡΧΗΣ ΚΙΝΗΤΩΝ ΑΞΙΩΝ ΚΑΙ ΑΓΟΡΩΝ

της 17ης Απριλίου 2019

για την ανανέωση του προσωρινού περιορισμού όσον αφορά τη διάθεση στην αγορά (marketing), τη διανομή και την πώληση συμβάσεων επί διαφορών σε ιδιώτες πελάτες

ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΟΠΤΩΝ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΑΡΧΗΣ ΚΙΝΗΤΩΝ ΑΞΙΩΝ ΚΑΙ ΑΓΟΡΩΝ,

Έχοντας υπόψη τη Συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης,

Έχοντας υπόψη τον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 1095/2010 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 24ης Νοεμβρίου 2010, σχετικά με τη σύσταση Ευρωπαϊκής Εποπτικής Αρχής (Ευρωπαϊκή Αρχή Κινητών Αξιών και Αγορών), την τροποποίηση της απόφασης αριθ. 716/2009/ΕΚ και την κατάργηση της απόφασης 2009/77/ΕΚ της Επιτροπής (1), και κυρίως το άρθρο 9 παράγραφος 5, το άρθρο 43 παράγραφος 2 και το άρθρο 44 παράγραφος 1,

Έχοντας υπόψη τον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 600/2014 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 15ης Μαΐου 2014, για τις αγορές χρηματοπιστωτικών μέσων και για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 648/2012 (2), και κυρίως το άρθρο 40 του κανονισμού,

Έχοντας υπόψη τον κατ' εξουσιοδότηση κανονισμό (ΕΕ) 2017/567 της Επιτροπής, της 18ης Μαΐου 2016, για τη συμπλήρωση του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 600/2014 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου όσον αφορά τους ορισμούς, τη διαφάνεια, τη συμπίεση χαρτοφυλακίου και τα εποπτικά μέτρα σχετικά με παρεμβάσεις σε προϊόντα και θέσεις (3), και ιδίως το άρθρο 19 του κανονισμού,

Εκτιμώντας τα ακόλουθα:

(1) Με την απόφαση (ΕΕ) 2018/796 (4), η Ευρωπαϊκή Αρχή Κινητών Αξιών και Αγορών (ESMA) περιόρισε τη διάθεση στην αγορά, τη διανομή και την πώληση συμβάσεων επί διαφορών (CFD) σε ιδιώτες πελάτες με έναρξη ισχύος από 1ης Αυγούστου 2018 και για περίοδο τριών μηνών.

(2) Σύμφωνα με το άρθρο 40 παράγραφος 6 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 600/2014, η ESMA πρέπει να επανεξετάζει τα μέτρα παρέμβασης σε προϊόντα σε κατάλληλα χρονικά διαστήματα και τουλάχιστον κάθε τρεις μήνες.

(3) Με την απόφαση (ΕΕ) 2018/1636 (5), η ESMA ανανέωσε και τροποποίησε τον προσωρινό περιορισμό όσον αφορά τη διάθεση στην αγορά (marketing), τη διανομή και την πώληση συμβάσεων επί διαφορών (CFD) σε ιδιώτες πελάτες, με έναρξη ισχύος από 1ης Νοεμβρίου 2018 και για περίοδο τριών μηνών. Με την απόφαση (ΕΕ) 2019/155 (6), η ESMA ανανέωσε περαιτέρω τον προσωρινό περιορισμό όσον αφορά τη διάθεση στην αγορά (marketing), τη διανομή και την πώληση CFD σε ιδιώτες πελάτες, υπό τους ίδιους όρους με εκείνους που καθορίζονται στην απόφαση (ΕΕ) 2018/1636, με έναρξη ισχύος από 1ης Φεβρουαρίου 2019 και για περίοδο τριών μηνών.

(4) Η επανεξέταση του περιορισμού όσον αφορά τις συμβάσεις επί διαφορών (CFD) από την ESMA βασίστηκε, μεταξύ άλλων, σε έρευνα μεταξύ των εθνικών αρμόδιων αρχών (ΕΑΑ) (7) για την πρακτική εφαρμογή και τον αντίκτυπο του μέτρου παρέμβασης σε προϊόν, καθώς και σε πρόσθετες πληροφορίες που υπέβαλαν οι αρμόδιες εθνικές αρχές και τα ενδιαφερόμενα μέρη. Οι παρούσες πληροφορίες παρουσιάζουν ομοιότητες με τις πληροφορίες που οδήγησαν στην προηγούμενη ανανέωση, βλ. απόφαση (ΕΕ) 2019/155.

(5) Οι ΕΑΑ εντόπισαν περιορισμένα μόνο παραδείγματα μη συμμόρφωσης με το μέτρο παρέμβασης της ESMA σε προϊόν, τα οποία αφορούσαν κυρίως τις προειδοποιήσεις κινδύνου, ιδίως από παρόχους CFD, οι οποίοι διέθεταν στο διαδίκτυο πανό ή άλλες ηλεκτρονικές διαφημίσεις που δεν περιείχαν την απαιτούμενη προειδοποίηση κινδύνου. Αν και τα διαδικτυακά πανό ή οι ηλεκτρονικές διαφημίσεις δεν αναφέρονταν ρητά σε συμβάσεις CFD αλλά μάλλον σε διαδικτυακές επενδυτικές δραστηριότητες, οι ΕΑΑ και η ESMA θα εξακολουθήσουν να παρακολουθούν τη συμμόρφωσή τους με τις απαιτήσεις προειδοποίησης κινδύνου, καθώς και ότι δεν χρησιμοποιούνται ως μέσο καταστρατήγησης.

(6) Οι ΕΕΑ ανέφεραν γενική πτώση στον αριθμό λογαριασμών ιδιωτών πελατών με συμβάσεις CFD, στον όγκο των συναλλαγών και στον συνολικό αριθμό καθαρών θέσεων των ιδιωτών πελατών κατά τους τρεις μήνες μεταξύ Νοεμβρίου 2017 και Ιανουαρίου 2018 (πρώτη περίοδος) σε σύγκριση με την περίοδο μεταξύ Νοεμβρίου 2018 και Ιανουαρίου 2019 (δεύτερη περίοδος). Το μερίδιο των λογαριασμών ιδιωτών πελατών που εμφάνιζαν κέρδη παρέμεινε σε γενικές γραμμές σταθερό κατά τη σύγκριση των περιόδων αυτών (8). Το μέσο κόστος που βάρυνε τους ιδιώτες πελάτες κατά τη συναλλαγή τους με συμβάσεις CFD, το οποίο φαίνεται να εξαρτάται λιγότερο από τις συνθήκες της αγοράς σε σχέση με τα συνολικά αποτελέσματα πελατών, ήταν σημαντικά χαμηλότερο κατά τη δεύτερη περίοδο σε σύγκριση με την πρώτη περίοδο (9). Το μέσο κόστος όσον αφορά τους ενεργούς λογαριασμούς ιδιωτών πελατών με συμβάσεις CFD σε κρυπτονομίσματα μειώθηκε δυσανάλογα σε σχέση με άλλους λογαριασμούς, αν και οι εν λόγω λογαριασμοί εξακολούθησαν να εμφανίζουν υψηλότερο κόστος σε σχέση με τους λογαριασμούς που δεν ήταν εκτεθειμένοι σε κίνδυνο κρυπτονομίσματος. Τέλος, οι ΕΕΑ ανέφεραν σταθερή μείωση του αριθμού αυτόματου κλεισίματος θέσεων, του αριθμού των περιπτώσεων που οι λογαριασμοί εμφάνισαν αρνητική καθαρή θέση, καθώς και του μεγέθους των αρνητικών υπολοίπων καθαρής θέσης για τους λογαριασμούς ιδιωτών πελατών (10).

(7) Οι ΕΑΑ ανέφεραν επίσης ότι αυξήθηκε ο αριθμός των πελατών που ζήτησαν να αντιμετωπίζονται ως επαγγελματίες πελάτες κατά τη δεύτερη περίοδο σε σύγκριση με την πρώτη περίοδο. H ESMA γνωρίζει ότι ορισμένοι πάροχοι CFD προωθούν τη δυνατότητα να μετατραπούν ιδιώτες πελάτες σε επαγγελματίες πελάτες κατόπιν αιτήματος. Ωστόσο, ένας ιδιώτης πελάτης μπορεί να ζητήσει να αντιμετωπίζεται ως επαγγελματίας πελάτης ιδίως εάν υποβάλει γραπτό αίτημα σύμφωνα με τις απαιτήσεις που προβλέπονται στην ισχύουσα νομοθεσία. Οι πάροχοι πρέπει να διασφαλίζουν ότι συμμορφώνονται, ανά πάσα στιγμή, με τις εν λόγω απαιτήσεις (11). Η ESMA γνωρίζει επίσης ότι ορισμένες επιχειρήσεις τρίτων χωρών προσεγγίζουν ενεργά πελάτες της Ένωσης και ότι ορισμένοι πάροχοι CFD στην Ένωση προωθούν τη δυνατότητα που έχουν οι ιδιώτες πελάτες να μεταφέρουν τους λογαριασμούς τους σε οντότητα τρίτης χώρας εντός του ομίλου. Ωστόσο, εάν οι επιχειρήσεις τρίτων χωρών δεν διαθέτουν άδεια ή δεν είναι εγγεγραμμένες στην ΕΕ, επιτρέπεται να παρέχουν υπηρεσίες σε πελάτες εγκατεστημένους ή ευρισκόμενους στην Ένωση μόνο με αποκλειστική πρωτοβουλία του πελάτη. Τέλος, η ESMA γνωρίζει ότι οι επιχειρήσεις έχουν αρχίσει να παρέχουν και άλλα κερδοσκοπικά επενδυτικά προϊόντα. Η ESMA θα συνεχίσει να παρακολουθεί την προσφορά των εν λόγω προϊόντων προκειμένου να διαπιστώσει εάν έχουν ληφθεί τα κατάλληλα μέτρα σε επίπεδο ΕΕ.

(8) Από την έκδοση της απόφασης (ΕΕ) 2018/796, η ESMA δεν έλαβε αποδεικτικά στοιχεία που να έρχονται σε αντίθεση με το γενικό συμπέρασμα ότι υπάρχει σοβαρή ανησυχία για την προστασία των επενδυτών, όπως προσδιορίζεται στην απόφαση (ΕΕ) 2018/796, στην απόφαση (ΕΕ) 2018/1636 και στην απόφαση (EE) 2019/155 (εφεξής Αποφάσεις). Ως εκ τούτου, η ESMA κατέληξε στο συμπέρασμα ότι σε περίπτωση που δεν ανανεωθεί ο προσωρινός περιορισμός της διάθεσης στην αγορά (marketing), της διανομής και της πώλησης CFD σε ιδιώτες πελάτες, θα εξακολουθήσουν να υφίστανται σοβαρές ανησυχίες για την προστασία των επενδυτών, όπως διαπιστώνεται στις Αποφάσεις.

(9) Επίσης, οι εφαρμοστέες κανονιστικές απαιτήσεις της ενωσιακής νομοθεσίας δεν έχουν αλλάξει και εξακολουθούν να μην αντιμετωπίζουν την απειλή που προσδιορίστηκε από την ESMA. Επιπλέον, οι ΕΑΑ είτε δεν έχουν λάβει μέτρα για την αντιμετώπιση της απειλής είτε λαμβάνουν μέτρα τα οποία δεν αντιμετωπίζουν επαρκώς την απειλή. Η κατάσταση αυτή εξακολουθεί να αποτελεί πανευρωπαϊκή ανησυχία. Ως εκ τούτου, η ESMA θεωρεί ότι εάν δεν ληφθούν εθνικά μέτρα παρέμβασης σε προϊόντα από περισσότερες ΕΑΑ, θα απαιτηθεί περαιτέρω ανανέωση του μέτρου της ESMA για να αντιμετωπιστεί επαρκώς η σημαντική ανησυχία για την προστασία των επενδυτών που προσδιορίζεται στις αποφάσεις.

(10) Η ανανέωση του περιορισμού δεν έχει αρνητικές επιπτώσεις στην αποτελεσματικότητα των χρηματοπιστωτικών αγορών ή στους επενδυτές, δυσανάλογες σε σχέση με τα οφέλη του μέτρου, και δεν δημιουργεί κίνδυνο καταχρηστικής επιλογής του ευνοϊκότερου καθεστώτος εποπτείας (ρυθμιστικό αρμπιτράζ), για τους ίδιους λόγους που αναφέρονται στις Αποφάσεις.

(11) Σε περίπτωση που δεν ανανεωθεί η απόφαση για τον προσωρινό περιορισμό, η ESMA εξακολουθεί να θεωρεί πιθανό να προσφερθούν και πάλι συμβάσεις CFD σε ιδιώτες πελάτες χωρίς τα κατάλληλα μέτρα που θα διασφαλίζουν την επαρκή προστασία τους από τους κινδύνους των προϊόντων εκείνων που προκάλεσαν τις επιζήμιες επιπτώσεις που προσδιορίζονται στις Αποφάσεις.

(12) Για τους λόγους αυτούς, καθώς και για τους λόγους που αναφέρονται στις αποφάσεις, η ESMA αποφάσισε να ανανεώσει τον περιορισμό υπό τους ίδιους όρους με εκείνους που καθορίζονται στην απόφαση (ΕΕ) 2018/1636 και στην απόφαση (ΕΕ) 2019/155 για περίοδο τριών μηνών, προκειμένου να αντιμετωπίσει τη σημαντική ανησυχία για την προστασία των επενδυτών.

(13) Δεδομένου ότι τα προτεινόμενα μέτρα αφορούν, σε περιορισμένο βαθμό, παράγωγα γεωργικών βασικών προϊόντων, η ESMA ζήτησε τη γνώμη των δημόσιων φορέων που είναι αρμόδιοι για την εποπτεία, τη διαχείριση και τη ρύθμιση των φυσικών γεωργικών αγορών δυνάμει του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1234/2007 (12). Κανένας από τους εν λόγω φορείς δεν προέβαλε αντιρρήσεις ως προς την προτεινόμενη ανανέωση των μέτρων.

(14) Η ESMA ενημέρωσε τις ΕΑΑ για την προτεινόμενη απόφαση ανανέωσης,

ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΑΠΟΦΑΣΗ

Άρθρο 1 Ορισμοί Για τους σκοπούς της παρούσας απόφασης ισχύουν οι ακόλουθοι ορισμοί: α) «συμβάσεις επί διαφορών» ή «CFD» : παράγωγο που δεν είναι δικαίωμα προαίρεσης (option), συμβόλαιο μελλοντικής εκπλήρωσης (future), πράξη ανταλλαγής (swap) ή προθεσμιακή συμφωνία επιτοκίων (forward rate agreement) και έχει ως σκοπό να προσφέρει στον κάτοχο θετική ή αρνητική εκθεση σε διακυμάνσεις της τιμής, του επιπέδου ή της αξίας ενός υποκείμενου μέσου, ανεξαρτήτως του αν αυτό διαπραγματεύεται σε τόπο διαπραγμάτευσης, και που πρέπει να διακανονιστεί σε μετρητά ή μπορεί να διακανονιστεί σε μετρητά κατόπιν επιλογής ενός εκ των συμβαλλομένων μερών και εξαιρουμένης της αδυναμίας πληρωμής ή συνδρομής άλλου λόγου καταγγελίας της σύμβασης· β) «εξαιρούμενη μη χρηματική ανταμοιβή»: οποιαδήποτε μη χρηματική ανταμοιβή εξαιρουμένων των εργαλείων πληροφόρησης και έρευνας, εφόσον αυτά τα εργαλεία αφορούν τις συμβάσεις CFDs· γ) «αρχικό περιθώριο (initial margin)»: οποιαδήποτε πληρωμή πραγματοποιείται για το άνοιγμα θέσης σε συμβόλαιο CFD, εξαιρουμένης της προμήθειας, των χρεώσεων συναλλαγής και κάθε άλλου σχετικού κόστους· δ) «προστασία αρχικού περιθωρίου (initial margin protection)»: το αρχικό περιθώριο που καθορίζεται στο παράρτημα Ι· ε) «προστασία περιθωρίου κλεισίματος θέσεως (margin close-out protection)»: το κλείσιμο μίας ή περισσότερων ανοιχτών θέσεων σε σύμβασεις CFDs ενός ιδιώτη πελάτη με τους πλέον ευνοϊκούς όρους για τον πελάτη σύμφωνα με τα άρθρα 24 και 27 της οδηγίας 2014/65/ΕΕ, όταν το συνολικό ύψος των κεφαλαίων στον επενδυτικό λογαριασμό CFD και τα μη πραγματοποιηθέντα καθαρά κέρδη όλων των ανοιχτών θέσεων CFDs που συνδέονται με αυτόν τον λογαριασμό υποχωρούν σε επίπεδα χαμηλότερα από το ήμισυ της συνολικής προστασίας αρχικού περιθωρίου για όλες αυτές τις ανοιχτές θέσεις συμβάσεων CFD· στ) «προστασία αρνητικού υπολοίπου (negative balance protection)»: το όριο της συνολικής υποχρέωσης του ιδιώτη πελάτη για όλες τις συμβάσεις CFDs που συνδέονται με έναν επενδυτικό λογαριασμό CFD που ο πελάτης τηρεί σε έναν πάροχο CFD όσον αφορά τα κεφάλαια που περιλαμβάνει ο εν λόγω επενδυτικός λογαριασμός CFD.

Άρθρο 2 Προσωρινός περιορισμός των συμβάσεων CFDs σε σχέση με τους ιδιώτες πελάτες Η διάθεση στην αγορά (marketing), διανομή ή πώληση συμβάσεων CFDs σε ιδιώτες πελάτες επιτρέπεται στις περιπτώσεις κατά τις οποίες συντρέχει τουλάχιστον το σύνολο των εξής προϋποθέσεων: α) ο πάροχος CFD υποχρεώνει τον ιδιώτη πελάτη να καταβάλει την προστασία αρχικού περιθωρίου· β) ο πάροχος CFD παρέχει στον ιδιώτη πελάτη την προστασία περιθωρίου κλεισίματος θέσης· γ) ο πάροχος CFD παρέχει στον ιδιώτη πελάτη την προστασία αρνητικού υπολοίπου· δ) Ο πάροχος CFD δεν παρέχει άμεσα ή έμμεσα στον ιδιώτη πελάτη μια πληρωμή, χρηματική ή εξαιρούμενη μη χρηματική ανταμοιβή σε σχέση με τη διάθεση στην αγορά (marketing), διανομή ή πώληση σύμβασης CFD, εκτός των πραγματοποιηθέντων κερδών από οποιαδήποτε προσφερόμενη σύμβαση CFD· και ε) ο πάροχος CFD δεν αποστέλλει άμεσα ή έμμεσα ανακοίνωση σε ιδιώτη πελάτη ή δεν δημοσιεύει πληροφορίες που είναι προσβάσιμες από ιδιώτη πελάτη σχετικά με τη διάθεση στην αγορά (marketing), διανομή ή πώληση σύμβασης CFD, εκτός και αν οι πληροφορίες αυτές περιλαμβάνουν την απαραίτητη προειδοποίηση κινδύνου, όπως ορίζεται στο παράρτημα ΙΙ και με τις προϋποθέσεις του παραρτήματος ΙΙ.

Άρθρο 3 Απαγόρευση συμμετοχής σε δραστηριότητες καταστρατήγησης Απαγορεύεται η συμμετοχή, εν γνώσει και εκ προθέσεως, σε δραστηριότητες που έχουν ως αντικείμενο ή αποτέλεσμα την καταστρατήγηση των απαιτήσεων του άρθρου 2, μεταξύ άλλων ενεργώντας ως υποκατάστατο του παρόχου CFD.

Άρθρο 4 Έναρξη ισχύος και εφαρμογή 1. Η παρούσα απόφαση τίθεται σε ισχύ την επομένη της ημέρας δημοσίευσής της στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης. 2. Η παρούσα απόφαση αρχίζει να ισχύει από την 1η Μαΐου 2019 για περίοδο 3 μηνών.

Παρίσι, 17 Απριλίου 2019. Για το συμβούλιο εποπτών Steven MAIJOOR Πρόεδρος

(1) ΕΕ L 331 της 15.12.2010, σ. 84.

(2) ΕΕ L 173 της 12.6.2014, σ. 84.

(3) ΕΕ L 87 της 31.3.2017, σ. 90.

(4) Απόφαση (ΕΕ) 2018/796 της Ευρωπαϊκής Αρχής Κινητών Αξιών και Αγορών, της 22ας Μαΐου 2018, σχετικά με τον προσωρινό περιορισμό των συμβάσεων επί διαφορών στην Ένωση σύμφωνα με το άρθρο 40 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 600/2014 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (ΕΕ L 136 της 1.6.2018, σ. 50).

(5) Απόφαση (ΕΕ) 2018/1636 της Ευρωπαϊκής Αρχής Κινητών Αξιών και Αγορών της 23ης Οκτωβρίου 2018 για την ανανέωση και τροποποίηση του προσωρινού περιορισμού που θεσπίζεται με την απόφαση (ΕΕ) 2018/796 όσον αφορά τη διάθεση στην αγορά (marketing), τη διανομή και την πώληση συμβάσεων επί διαφορών σε ιδιώτες πελάτες (ΕΕ L 272, 31.10.2018, σ. 62).

(6) Απόφαση (ΕΕ) 2019/155 της Ευρωπαϊκής Αρχής Κινητών Αξιών και Αγορών της 23ης Ιανουαρίου 2019 για την ανανέωση του προσωρινού περιορισμού όσον αφορά τη διάθεση στην αγορά (marketing), τη διανομή και την πώληση συμβάσεων επί διαφορών σε ιδιώτες πελάτες (ΕΕ L 27 της 31.1.2019, σ. 36).

(7) Στην έρευνα απάντησαν 20 εθνικές αρμόδιες αρχές: Financial Market Authority (AT – FMA), Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς Κύπρου (CY-CySEC), Bundesanstalt für Finanzdienstleistungsaufsicht (DE – BaFiN), Finanstilsynet (DK-Finanstilsynet), Ελληνική Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς (EL-HCMC), Comisión Nacional del Mercado de Valores (ES – CNMV), Finnish Financial Supervisory Authority (FI – FSA), Autorité des Marchés Financiers (FR – AMF), Magyar Nemzeti Bank (HU – MNB), Central Bank of Ireland (IE – CBI), Commissione Nazionale per le Società e la Borsa (IT – Consob), Commission de Surveillance du Secteur Financier (LU – CSSF), Finanšu un kapitāla tirgus komisija (LV-FKTK), Malta Financial Services Authority (MT – MFSA), Autoriteit Financiële Markten (NL-AFM), Komisja Nadzoru Finansowego (PL-KNF), Comissão do Mercado de Valores Mobiliários (PT – CMVM), Romanian Financial Supervisory Authority (RO – FSA), Finansinspektionen (SE- Finansinspektionen), Financial Conduct Authority (UK- FCA).

(8) Το μερίδιο των κερδοφόρων λογαριασμών ιδιωτών πελατών αυξήθηκε κατά τη διάρκεια του Ιανουαρίου 2019, εξέλιξη που μπορεί να συνδέεται με τις συνθήκες της αγοράς.

(9) Αυτό συνάδει με τις παρατηρηθείσες μειώσεις του συνολικού όγκου συναλλαγών επί των οποίων υπολογίζονται κατά κανόνα οι διαφορές μεταξύ των τιμών πώλησης και αγοράς (spreads) και οι προμήθειες. Η μέση απόδοση των καθαρών θέσεων όσον αφορά τους ενεργούς λογαριασμούς ιδιωτών πελατών σημείωσε μικρή αύξηση, αν και η μεταβολή αυτή ήταν πολύ μικρότερη σε ποσοστό από τη μείωση του συνολικού όγκου συναλλαγών και το συνολικό άνοιγμα για τους εν λόγω λογαριασμούς.

(10) Κατά τη δεύτερη περίοδο, ίσχυε η προστασία αρνητικού υπολοίπου. Ωστόσο, η αιφνίδια μεταβολή των τιμών (gapping) στην αγορά μπορεί να έχει ως αποτέλεσμα να κλείσει αρχικά ο πελάτης σε τιμή που δημιουργεί αρνητική καθαρή θέση και στη συνέχεια ο λογαριασμός του να επαναπιστωθεί σε μηδενική καθαρή θέση από τον πάροχο για να ανταποκριθεί στην νέα απαίτηση για την προστασία αρνητικού υπολοίπου (negative balance protection). Αυτό συνέβη και στην περίπτωση των παρόχων που προσέφεραν προστασία αρνητικού υπολοίπου κατά την πρώτη περίοδο.

(11) Παράρτημα II, τμήμα ΙΙ της οδηγίας 2014/65/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 15ης Μαΐου 2014, για τις αγορές χρηματοπιστωτικών μέσων και την τροποποίηση της οδηγίας 2002/92/ΕΚ και της οδηγίας 2011/61/ΕΕ (ΕΕ L 173 της 12.6.2014, σ. 349). Βλ. επίσης τμήμα 11 του εγγράφου ESMA - Ερωτήσεις και Απαντήσεις σχετικά με την προστασία των επενδυτών και ζητήματα διαμεσολάβησης στο πλαίσιο της οδηγίας MiFID II και του κανονισμού MiFIR (Questions and Answers on MiFID II and MiFIR investor protection and intermediaries topics) (ESMA35-43-349), όπου η ESMA έχει εντοπίσει μορφές πρακτικής τις οποίες οι επιχειρήσεις επενδύσεων δεν θα πρέπει να χρησιμοποιούν κατά την εφαρμογή των νομικών απαιτήσεων σχετικά με την κατηγοριοποίηση ιδιωτών πελατών ως επαγγελματιών κατόπιν σχετικού αιτήματος. Το τμήμα 11 επικαιροποιήθηκε τελευταία στις 25 Μαΐου 2018.

(12) Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1234/2007 του Συμβουλίου, της 22ας Οκτωβρίου 2007, για τη θέσπιση κοινής οργάνωσης των γεωργικών αγορών και ειδικών διατάξεων για ορισμένα γεωργικά προϊόντα («Ενιαίος κανονισμός ΚΟΑ») (ΕΕ L 299 της 16.11.2007, σ. 1).