ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ II

ΟΡΙΣΜΟΙ του άρθρου 10

Οι κατωτέρω ορισμοί βασίζονται στο IMF Balance of Payments και International Investment Positions Manual, Sixth Edition (BPM6) (Εγχειρίδιο του ΔΝΤ για το ισοζύγιο πληρωμών και τις διεθνείς επενδυτικές θέσεις), στο Ευρωπαϊκό Σύστημα Λογαριασμών, στο Manual on Statistics on International Trade in Services 2010 (Εγχειρίδιο στατιστικών για το διεθνές εμπόριο υπηρεσιών 2010) και στον OECD Benchmark Definition of Foreign Direct Investment (BD4) (Ορισμός αναφοράς του ΟΟΣΑ για τις άμεσες ξένες επενδύσεις).

A. ΙΣΟΖΥΓΙΟ ΤΡΕΧΟΥΣΩΝ ΣΥΝΑΛΛΑΓΩΝ

Το ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών παρουσιάζει τις ροές αγαθών, υπηρεσιών και πρωτογενούς και δευτερογενούς εισοδήματος μεταξύ κατοίκων και μη κατοίκων.

1. ΑΓΑΘΑ

Το στοιχείο αυτό καλύπτει τα κινητά αγαθά των οποίων η κυριότητα μεταβιβάζεται από κατοίκους σε μη κατοίκους ή αντιστρόφως.

1.1 Γενικά εμπορεύματα κατά την έννοια του ισοζυγίου πληρωμών

Ο όρος «γενικά εμπορεύματα κατά την έννοια του ισοζυγίου πληρωμών» καλύπτει αγαθά η οικονομική κυριότητα των οποίων μεταβιβάζεται από κάτοικο σε μη κάτοικο ή αντιστρόφως και τα οποία δεν περιλαμβάνονται σε άλλες ειδικές κατηγορίες, όπως τα αγαθά που αποτελούν αντικείμενο διεθνών τριγωνικών συναλλαγών (βλ. 1.2) και ο μη νομισματικός χρυσός (βλ. 1.3), ή ως μέρος μιας υπηρεσίας. Τα γενικά εμπορεύματα πρέπει να αποτιμώνται στην αγοραία αξία τους σε τιμές FOB (ελεύθερο επί του μεταφορικού μέσου). Στα στοιχεία με τα οποία συμβάλλουν οι χώρες στην κατάρτιση των συγκεντρωτικών μεγεθών της Ένωσης πρέπει να περιλαμβάνονται οι εισαγωγές και οι εξαγωγές αγαθών στο πλαίσιο του οιονεί διαμετακομιστικού εμπορίου, ενώ, όσον αφορά το εμπόριο εντός της Ένωσης, η χώρα-εταίρος πρέπει να καθορίζεται σύμφωνα με την αρχή της αποστολής.

1.2 Καθαρές εξαγωγές αγαθών στο πλαίσιο διεθνών τριγωνικών συναλλαγών (merchanting)

Ως «διεθνής τριγωνική συναλλαγή» ορίζεται η συναλλαγή με την οποία ένας κάτοικος (της οικονομίας κατάρτισης των στοιχείων) αγοράζει αγαθά από μη κάτοικο και στη συνέχεια μεταπωλεί τα ίδια αγαθά σε άλλον μη κάτοικο, χωρίς τα αγαθά να είναι παρόντα στην οικονομία κατάρτισης των στοιχείων. Οι καθαρές εξαγωγές αγαθών στο πλαίσιο διεθνών τριγωνικών συναλλαγών είναι η διαφορά μεταξύ των πωλήσεων και των αγορών αγαθών στο πλαίσιο διεθνών τριγωνικών συναλλαγών. Το στοιχείο αυτό περιλαμβάνει τα περιθώρια των εμπόρων, τα κέρδη και τις ζημίες διακράτησης, καθώς και τις μεταβολές στα αποθέματα εμπορευμάτων που αποτελούν αντικείμενο διεθνών τριγωνικών συναλλαγών.

1.2.1 Τα αγαθά που αποκτώνται στο πλαίσιο διεθνών τριγωνικών συναλλαγών εμφανίζονται ως αρνητική εξαγωγή/πίστωση της οικονομίας του εμπόρου.

1.2.2 Η πώληση των αγαθών καταχωρίζεται στα αγαθά που πωλούνται στο πλαίσιο διεθνών τριγωνικών συναλλαγών ως θετική εξαγωγή/πίστωση της οικονομίας του εμπόρου.

1.3 Μη νομισματικός χρυσός

Ο μη νομισματικός χρυσός καλύπτει όλα τα είδη χρυσού εκτός από τον νομισματικό χρυσό. Ο νομισματικός χρυσός ανήκει στην κυριότητα των νομισματικών αρχών και τηρείται ως αποθεματικό περιουσιακό στοιχείο στα συναλλαγματικά διαθέσιμα (βλ. 6.5.1). Ο μη νομισματικός χρυσός μπορεί να έχει τη μορφή μορφοποιημένων τεμαχίων —που συνεκδοχικά ονομάζονται «χρυσός σε ράβδους»— (δηλ. νομισμάτων, ράβδων ή πλακών καθαρότητας τουλάχιστον 995‰, συμπεριλαμβανομένου του χρυσού αυτού του είδους που τηρείται σε λογαριασμούς αυτούσιου χρυσού), σκόνης χρυσού, καθώς και χρυσού σε άλλες ακατέργαστες ή ημικατεργασμένες μορφές.

1.4 Προσαρμογές λόγω συναλλαγών οιονεί διαμετακομιστικού εμπορίου (branding)

Ο όρος «οιονεί διαμετακομιστικό εμπόριο» χρησιμοποιείται για να περιγράψει αγαθά που εισάγονται σε κράτος μέλος, εκτελωνίζονται με σκοπό την ελεύθερη κυκλοφορία τους εντός της Ένωσης (και επιβαρύνονται με εισαγωγικούς δασμούς) από οντότητα που δεν θεωρείται θεσμική μονάδα κάτοικος και στη συνέχεια αποστέλλονται σε άλλο κράτος μέλος. Τα κράτη μέλη που επηρεάζονται από το οιονεί διαμετακομιστικό εμπόριο πρέπει να καταγράφουν την προκύπτουσα προστιθέμενη αξία (branding), ώστε να εμφανίζεται η διαφορά ανάμεσα στην αξία που είχαν τα δηλούμενα γενικά εμπορεύματα κατά την αρχική εισαγωγή των αγαθών από τρίτη χώρα και την αξία τους όταν απεστάλησαν σε άλλο κράτος μέλος. Η γεωγραφική ανάλυση πρέπει να γίνεται με βάση τη χώρα κατοικίας της μητρικής επιχείρησης η οποία ελέγχει την εταιρεία που διαχειρίζεται την τελωνειακή διαδικασία στην οποία υποβάλλονται τα εν λόγω αγαθά στην οικονομία που υποβάλλει τα στοιχεία.

2. ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ

Οι υπηρεσίες είναι το αποτέλεσμα παραγωγικής δραστηριότητας που μεταβάλλει την κατάσταση των καταναλωτικών μονάδων ή διευκολύνει την ανταλλαγή προϊόντων ή χρηματοοικονομικών περιουσιακών στοιχείων. Κατά κανόνα, οι υπηρεσίες δεν είναι διακριτά στοιχεία επί των οποίων μπορούν να συσταθούν δικαιώματα κυριότητας και, γενικά, δεν μπορούν να διαχωριστούν από την παραγωγή τους.

2.1 Υπηρεσίες μεταποίησης αγαθών τα οποία ανήκουν σε άλλους

Ο όρος «υπηρεσίες μεταποίησης αγαθών τα οποία ανήκουν σε άλλους» καλύπτει την επεξεργασία, τη συναρμολόγηση, την επισήμανση, τη συσκευασία κ.ο.κ. που πραγματοποιούνται από επιχειρήσεις οι οποίες δεν είναι ιδιοκτήτριες των σχετικών αγαθών. Τη μεταποίηση αναλαμβάνει οντότητα που αμείβεται από τον ιδιοκτήτη. Δεδομένου ότι η κυριότητα των αγαθών δεν μεταβιβάζεται, δεν καταγράφεται καμία συναλλαγή γενικών εμπορευμάτων μεταξύ του μεταποιητή και του ιδιοκτήτη. Η αξία της αμοιβής για τη μεταποίηση αγαθών τα οποία ανήκουν σε άλλους δεν συμπίπτει απαραίτητα με τη διαφορά μεταξύ της αξίας των αγαθών που αποστέλλονται για μεταποίηση και της αξίας των αγαθών μετά τη μεταποίηση. Η παρούσα κατηγορία δεν περιλαμβάνει τη συναρμολόγηση προκατασκευασμένων κατασκευών (η οποία κατατάσσεται στις Κατασκευές) ούτε τη συναφή με τη μεταφορά των αγαθών επισήμανση και συσκευασία τους (που κατατάσσονται στις Μεταφορές).

2.2 Υπηρεσίες συντήρησης και επισκευής που δεν περιλαμβάνονται αλλού

Ο όρος «υπηρεσίες συντήρησης και επισκευής που δεν περιλαμβάνονται αλλού» καλύπτει τις υπηρεσίες συντήρησης και επισκευής που πραγματοποιούνται από κατοίκους σε αγαθά τα οποία ανήκουν σε μη κατοίκους (και αντιστρόφως). Οι επισκευές είναι δυνατόν να γίνουν στις εγκαταστάσεις του επισκευαστή ή σε άλλο χώρο. Η αξία της συντήρησης και των επισκευών περιλαμβάνει όλα τα εξαρτήματα ή τα υλικά που παρέχονται από τον επισκευαστή και περιλαμβάνονται στις χρεώσεις. Τα εξαρτήματα και τα υλικά που χρεώνονται χωριστά πρέπει να συμπεριλαμβάνονται στα γενικά εμπορεύματα. Οι επισκευές και η συντήρηση πλοίων, αεροσκαφών και λοιποί εξοπλισμού μεταφορών συμπεριλαμβάνονται στο στοιχείο αυτό. Ο καθαρισμός του εξοπλισμού μεταφορών εξαιρείται, διότι περιλαμβάνεται στις Υπηρεσίες μεταφορών. Η συντήρηση και οι επισκευές κατασκευαστικών έργων εξαιρούνται, διότι περιλαμβάνονται στις Κατασκευές. Η συντήρηση και οι επισκευές υπολογιστών εξαιρούνται, διότι περιλαμβάνονται στις Υπηρεσίες υπολογιστών.

2.3 Μεταφορές

Ο όρος «μεταφορές» περιλαμβάνει τη διαδικασία της μεταφοράς ανθρώπων και αντικειμένων από έναν τόπο σε άλλον, καθώς και τις σχετικές υποστηρικτικές και βοηθητικές υπηρεσίες. Οι μεταφορές περιλαμβάνουν επίσης τις ταχυδρομικές και τις ταχυμεταφορικές υπηρεσίες. Οι υπηρεσίες μεταφορών καταγράφονται στο ισοζύγιο πληρωμών όταν παρέχονται από κατοίκους μιας οικονομίας προς όφελος κατοίκων άλλης οικονομίας. Οι μεταφορές μπορούν να ταξινομηθούν σύμφωνα με τα ακόλουθα κριτήρια:

α) τρόπος μεταφοράς, δηλαδή διά θαλάσσης, εναερίως ή με άλλο τρόπο. Η κατηγορία «άλλος τρόπος» μπορεί να αναλυθεί περαιτέρω σε σιδηροδρομικές μεταφορές, οδικές μεταφορές, μεταφορές μέσω εσωτερικών πλωτών οδών, μεταφορές με αγωγούς και διαστημικές μεταφορές, καθώς και στη μεταφορά ηλεκτρικής ενέργειας·

β) τι μεταφέρεται, δηλαδή επιβάτες ή φορτίο ή κάτι άλλο (πράγμα που καλύπτει τις υποστηρικτικές και τις βοηθητικές υπηρεσίες όπως τη φόρτωση και την εκφόρτωση εμπορευματοκιβωτίων, την αποθήκευση, τη συσκευασία και την ανασυσκευασία, καθώς και τον καθαρισμό του εξοπλισμού μεταφορών η οποία εκτελείται στους λιμένες και τους αερολιμένες).

2.3.1 Θαλάσσιες μεταφορές

Καλύπτουν όλες τις υπηρεσίες μεταφορών που παρέχονται διά θαλάσσης. Απαιτείται περαιτέρω υποδιαίρεση σε Θαλάσσιες μεταφορές επιβατών, Θαλάσσιες μεταφορές φορτίων και Λοιπές θαλάσσιες μεταφορές.

2.3.2 Αεροπορικές μεταφορές

Καλύπτουν όλες τις υπηρεσίες μεταφορών που παρέχονται εναερίως. Απαιτείται περαιτέρω υποδιαίρεση σε Αεροπορικές μεταφορές επιβατών, Αεροπορικές μεταφορές φορτίων και Λοιπές αεροπορικές μεταφορές.

2.3.3 Άλλοι τρόποι μεταφοράς

Καλύπτουν όλες τις άλλες υπηρεσίες μεταφορών που δεν παρέχονται διά θαλάσσης ή εναερίως. Απαιτείται περαιτέρω υποδιαίρεση σε Μεταφορές επιβατών, Μεταφορές φορτίων και Λοιπές μεταφορές. Απαιτείται η εξής αναλυτική ταξινόμηση για τις Λοιπές μεταφορές:

2.3.3.1 Οι διαστημικές μεταφορές περιλαμβάνουν τις εκτοξεύσεις δορυφόρων που πραγματοποιούνται από εμπορικές επιχειρήσεις για τους ιδιοκτήτες των δορυφόρων (όπως οι επιχειρήσεις τηλεπικοινωνιών) και άλλες λειτουργίες που επιτελούνται από φορείς εκμετάλλευσης διαστημικού εξοπλισμού, όπως η μεταφορά αγαθών και προσώπων για επιστημονικά πειράματα. Περιλαμβάνει επίσης τη μεταφορά επιβατών στο διάστημα και τις πληρωμές που καταβάλλονται από μια οικονομία με σκοπό οι κάτοικοί της να συμπεριληφθούν στους χρήστες διαστημικών οχημάτων μιας άλλης οικονομίας.

2.3.3.2 Οι σιδηροδρομικές μεταφορές καλύπτουν τις μεταφορές με τρένα. Απαιτείται περαιτέρω υποδιαίρεση σε Σιδηροδρομικές μεταφορές επιβατών, Σιδηροδρομικές μεταφορές φορτίων και Λοιπές σιδηροδρομικές μεταφορές.

2.3.3.3 Οι οδικές μεταφορές καλύπτουν τις μεταφορές με φορτηγά, λεωφορεία και πούλμαν. Απαιτείται περαιτέρω υποδιαίρεση σε Οδικές μεταφορές επιβατών, Οδικές μεταφορές φορτίων και Λοιπές οδικές μεταφορές.

2.3.3.4 Οι μεταφορές μέσω εσωτερικών πλωτών οδών αφορούν τις διεθνείς μεταφορές μέσω ποταμών, διωρύγων και λιμνών. Περιλαμβάνονται οι εσωτερικές πλωτές οδοί μιας χώρας καθώς και οι πλωτές οδοί που χρησιμοποιούνται από κοινού από δύο ή περισσότερες χώρες. Απαιτείται περαιτέρω υποδιαίρεση σε Εσωτερικές πλωτές μεταφορές επιβατών, Εσωτερικές πλωτές μεταφορές φορτίων και Λοιπές εσωτερικές πλωτές μεταφορές.

2.3.3.5 Οι μεταφορές με αγωγούς καλύπτουν τη διεθνή μεταφορά εμπορευμάτων με αγωγούς, όπως η μεταφορά πετρελαίου και συναφών προϊόντων, νερού και φυσικού αερίου. Δεν περιλαμβάνονται οι υπηρεσίες διανομής, συνήθως από τους υποσταθμούς στον καταναλωτή (κατατάσσονται στις Άλλες επιχειρηματικές υπηρεσίες π.δ.π.α.) και η αξία των προϊόντων που μεταφέρονται (κατατάσσεται στα Γενικά εμπορεύματα).

2.3.3.6 Η μεταφορά ηλεκτρικής ενέργειας περιλαμβάνει τις υπηρεσίες μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας σε υψηλή τάση μέσω διασυνδεδεμένης ομάδας γραμμών και σχετικού εξοπλισμού μεταξύ των σημείων παροχής και των σημείων μετασχηματισμού της ηλεκτρικής ενέργειας σε χαμηλή τάση για την παράδοσή της στους καταναλωτές ή σε άλλα ηλεκτρικά συστήματα. Περιλαμβάνονται τα τέλη μεταφοράς της ηλεκτρικής ενέργειας, όταν αυτά δεν εντάσσονται στη διαδικασία παραγωγής και διανομής. Η ίδια η παροχή ηλεκτρικής ενέργειας εξαιρείται. Δεν περιλαμβάνονται επίσης οι υπηρεσίες διανομής ηλεκτρικής ενέργειας (κατατάσσονται στις Άλλες επιχειρηματικές υπηρεσίες, Άλλες επιχειρηματικές υπηρεσίες π.δ.π.α.).

2.3.3.7 Οι λοιπές υποστηρικτικές και βοηθητικές υπηρεσίες μεταφορών καλύπτουν όλες τις άλλες υπηρεσίες μεταφορών που δεν μπορούν να ενταχθούν σε κάποια από τις κατηγορίες των υπηρεσιών μεταφορών που περιγράφονται ανωτέρω.

2.3.4 Ταχυδρομικές και ταχυμεταφορικές υπηρεσίες

Οι ταχυδρομικές και ταχυμεταφορικές υπηρεσίες καλύπτουν την παραλαβή, τη μεταφορά και την παράδοση επιστολών, εφημερίδων, περιοδικών, φυλλαδίων, άλλων εντύπων, δεμάτων και πακέτων, συμπεριλαμβανομένων των ταχυδρομικών υπηρεσιών συναλλαγής με το κοινό και των υπηρεσιών ενοικίασης ταχυδρομικών θυρίδων.

2.4 Ταξίδια

Στη στήλη των πιστώσεων ο όρος «ταξίδια» καλύπτει αγαθά και υπηρεσίες για ιδία χρήση ή για μεταβίβαση, τα οποία αποκτούν από μια οικονομία μη κάτοικοι κατά τη διάρκεια επισκέψεών τους στην εν λόγω οικονομία. Στη στήλη των χρεώσεων ο όρος «ταξίδια» καλύπτει αγαθά και υπηρεσίες για ιδία χρήση ή για μεταβίβαση, τα οποία αποκτούν από άλλες οικονομίες κάτοικοι κατά τη διάρκεια επισκέψεών τους στις εν λόγω άλλες οικονομίες. Τα ταξίδια περιλαμβάνουν τις τοπικές μεταφορές (δηλ. τις μεταφορές που γίνονται μέσα στην οικονομία την οποία επισκέπτεται ο ταξιδιώτης και οι οποίες παρέχονται από κάτοικο της εν λόγω οικονομίας), αλλά δεν περιλαμβάνουν τις διεθνείς μεταφορές (οι οποίες κατατάσσονται στις Μεταφορές επιβατών). Αποκλείονται επίσης τα αγαθά που αγοράζονται από ταξιδιώτη με σκοπό τη μεταπώλησή τους στη δική του οικονομία ή σε οποιαδήποτε άλλη οικονομία. Τα ταξίδια υποδιαιρούνται σε δύο υποκατηγορίες: Επαγγελματικά ταξίδια και Ταξίδια για προσωπικούς λόγους.

2.4.1 Επαγγελματικά ταξίδια

Τα επαγγελματικά ταξίδια καλύπτουν την απόκτηση αγαθών και υπηρεσιών από όσους ταξιδεύουν για επαγγελματικούς σκοπούς. Περιλαμβάνουν επίσης την απόκτηση αγαθών και υπηρεσιών για προσωπική χρήση από εποχικούς, μεθοριακούς και άλλους εργαζομένους που δεν είναι κάτοικοι της οικονομίας στην οποία απασχολούνται. Τα επαγγελματικά ταξίδια υποδιαιρούνται σε Απόκτηση αγαθών και υπηρεσιών από μεθοριακούς, εποχικούς και άλλους βραχυχρόνια εργαζομένους και σε Άλλα επαγγελματικά ταξίδια.

2.4.1.1 Η απόκτηση αγαθών και υπηρεσιών από μεθοριακούς, εποχικούς και άλλους βραχυχρόνια εργαζομένους περιλαμβάνει την απόκτηση αγαθών και υπηρεσιών για προσωπική χρήση από εποχικούς, μεθοριακούς και άλλους εργαζομένους που δεν είναι κάτοικοι της οικονομίας στην οποία απασχολούνται και των οποίων ο εργοδότης είναι κάτοικος της εν λόγω οικονομίας.

2.4.1.2 Τα άλλα επαγγελματικά ταξίδια περιλαμβάνουν όλες τις δαπάνες για επαγγελματικά ταξίδια που δεν γίνονται από μεθοριακούς, εποχικούς ή άλλους βραχυχρόνια εργαζομένους.

2.4.2 Ταξίδια για προσωπικούς λόγους

Τα ταξίδια για προσωπικούς λόγους καλύπτουν τα αγαθά και τις υπηρεσίες που αποκτώνται από ταξιδιώτες που μεταβαίνουν στο εξωτερικό για μη επαγγελματικούς σκοπούς, π.χ. για διακοπές, συμμετοχή σε ψυχαγωγικές και πολιτιστικές δραστηριότητες, επισκέψεις σε φίλους και συγγενείς, προσκυνήματα, εκπαιδευτικά ταξίδια ή ταξίδια για λόγους υγείας. Τα Ταξίδια για προσωπικούς λόγους υποδιαιρούνται σε τρεις υποκατηγορίες: Δαπάνες για λόγους υγείας, Δαπάνες για λόγους σπουδών και Άλλα ταξίδια για προσωπικούς λόγους.

2.4.2.1 Οι δαπάνες για λόγους υγείας ορίζονται ως το σύνολο των δαπανών που πραγματοποιούν όσοι ταξιδεύουν για ιατρικούς λόγους.

2.4.2.2 Οι δαπάνες για λόγους σπουδών ορίζονται ως το σύνολο των δαπανών που πραγματοποιούν οι φοιτητές/σπουδαστές.

2.4.2.3 Τα άλλα ταξίδια για προσωπικούς λόγους καλύπτουν όλα τα Ταξίδια για προσωπικούς λόγους που δεν περιλαμβάνονται στην υποκατηγορία Δαπάνες για λόγους υγείας ή στην υποκατηγορία Δαπάνες για λόγους σπουδών.

2.5 Κατασκευές

Οι κατασκευές καλύπτουν τη δημιουργία, την ανακαίνιση, την επισκευή ή την επέκταση πάγιων περιουσιακών στοιχείων υπό μορφή κτιρίων, εγγείων βελτιώσεων μηχανολογικού χαρακτήρα και άλλων έργων μηχανικού (συμπεριλαμβανομένων των δρόμων, των γεφυρών, των φραγμάτων κ.λπ.). Περιλαμβάνουν τις σχετικές εργασίες εγκατάστασης και συναρμολόγησης, την προετοιμασία των εργοταξίων και τις γενικές κατασκευαστικές εργασίες, την παροχή ειδικευμένων υπηρεσιών όπως ο χρωματισμός, τα υδραυλικά και η κατεδάφιση, καθώς και τη διαχείριση των κατασκευαστικών έργων. Οι συμβάσεις κατασκευής που καλύπτονται από το διεθνές εμπόριο υπηρεσιών έχουν γενικά βραχυπρόθεσμο χαρακτήρα. Η εκτέλεση ενός κατασκευαστικού έργου μεγάλης κλίμακας που αναλαμβάνεται από επιχείρηση μη κάτοικο και που χρειάζεται περισσότερο από ένα έτος για να ολοκληρωθεί συνεπάγεται συνήθως την ίδρυση υποκαταστήματος-κατοίκου.

Οι κατασκευές μπορούν να υποδιαιρεθούν σε Κατασκευές στην αλλοδαπή και σε Κατασκευές στην οικονομία που υποβάλλει τα στοιχεία.

2.5.1 Κατασκευές στην αλλοδαπή

Οι κατασκευές στην αλλοδαπή περιλαμβάνουν τις κατασκευαστικές υπηρεσίες που παρέχονται σε μη κατοίκους από επιχειρήσεις κατοίκους της οικονομίας αναφοράς (πίστωση/εξαγωγές), καθώς και τα αγαθά και τις υπηρεσίες που αγοράζονται στην οικονομία υποδοχής από τις εν λόγω επιχειρήσεις (χρέωση/εισαγωγές).

2.5.2 Κατασκευές στην οικονομία που υποβάλλει τα στοιχεία

Οι κατασκευές στην οικονομία που υποβάλλει τα στοιχεία περιλαμβάνουν τις κατασκευαστικές υπηρεσίες που παρέχονται σε κατοίκους της οικονομίας που υποβάλλει τα στοιχεία από κατασκευαστικές επιχειρήσεις μη κατοίκους (χρέωση), καθώς και τα αγαθά και τις υπηρεσίες που αγοράζονται στην οικονομία που υποβάλλει τα στοιχεία από τις εν λόγω επιχειρήσεις μη κατοίκους (πίστωση).

2.6 Ασφαλιστικές και συνταξιοδοτικές υπηρεσίες

Οι ασφαλιστικές και συνταξιοδοτικές υπηρεσίες περιλαμβάνουν: Πρωτασφάλιση, Αντασφάλιση, Επικουρικές υπηρεσίες ασφάλισης, Συνταξιοδοτικές υπηρεσίες και υπηρεσίες τυποποιημένων εγγυήσεων. Η πρωτασφάλιση υποδιαιρείται σε Ασφάλιση ζωής, Ασφάλιση φορτίου και Λοιπές πρωτασφαλίσεις. Οι συνταξιοδοτικές υπηρεσίες και υπηρεσίες τυποποιημένων εγγυήσεων υποδιαιρούνται σε Συνταξιοδοτικές υπηρεσίες και σε Υπηρεσίες τυποποιημένων εγγυήσεων. Οι εν λόγω υπηρεσίες εκτιμώνται ή αποτιμώνται σε συνάρτηση με τα τέλη των υπηρεσιών που περιλαμβάνονται στα συνολικά ασφάλιστρα και όχι με βάση τη συνολική αξία των ασφαλίστρων.

2.6.1 Ασφάλιση ζωής

Οι κάτοχοι ασφαλιστήριων συμβολαίων καταβάλλουν τακτικές εισφορές στον ασφαλιστή (μπορεί να πραγματοποιείται μόνο μία καταβολή), σε αντάλλαγμα των οποίων ο ασφαλιστής εγγυάται την καταβολή ελάχιστου συμφωνημένου ποσού ή προσόδου στον κάτοχο του ασφαλιστήριου συμβολαίου σε καθορισμένη ημερομηνία ή κατά τον θάνατο του κατόχου του ασφαλιστήριου συμβολαίου, αν ο θάνατος επέλθει νωρίτερα. Η πρόσκαιρη ασφάλεια ζωής, δυνάμει της οποίας καταβάλλονται παροχές σε περίπτωση θανάτου αλλά σε καμία άλλη περίπτωση, δεν περιλαμβάνεται εδώ αλλά στις Λοιπές πρωτασφαλίσεις.

2.6.2 Ασφάλιση φορτίου

Οι υπηρεσίες ασφάλισης φορτίου αφορούν την ασφάλιση αγαθών που πρόκειται να εξαχθούν ή να εισαχθούν με βάση με την αξία FOB των αγαθών και το κόστος της μεταφοράς τους.

2.6.3 Λοιπές πρωτασφαλίσεις

Οι λοιπές πρωτασφαλίσεις καλύπτουν όλες τις άλλες μορφές ασφαλίσεων του κλάδου ατυχημάτων. Περιλαμβάνουν: την πρόσκαιρη ασφάλεια ζωής· την ασφάλιση ατυχήματος και ασθενείας (εκτός αν αυτές παρέχονται στο πλαίσιο κρατικών συστημάτων κοινωνικής ασφάλειας)· την ασφάλιση θαλάσσιων, αεροπορικών και άλλων μεταφορών· την ασφάλιση κατά πυρκαγιάς και λοιπών υλικών ζημιών· την ασφάλιση κατά οικονομικής απώλειας· την ασφάλιση γενικής αστικής ευθύνης· και άλλες ασφαλίσεις, όπως η ταξιδιωτική ασφάλιση και η ασφάλιση που αφορά δάνεια και πιστωτικές κάρτες.

2.6.4 Αντασφάλιση

Αντασφάλιση καλείται η διαδικασία ανάθεσης ορισμένων τμημάτων των ασφαλιστικών κινδύνων σε τρίτους (συχνά σε ειδικευμένους φορείς), με αντάλλαγμα την καταβολή αναλογικού τμήματος των εισπραττόμενων ασφαλίστρων. Οι συναλλαγές αντασφάλισης μπορεί να αφορούν πακέτα που περιλαμβάνουν αρκετούς τύπους κινδύνων.

2.6.5 Επικουρικές υπηρεσίες ασφάλισης

Περιλαμβάνουν συναλλαγές που σχετίζονται άμεσα με τις υπηρεσίες ασφάλισης και συνταξιοδοτικών ταμείων. Περιλαμβάνουν τις προμήθειες πρακτόρων, τις υπηρεσίες ασφαλειομεσιτών και πρακτόρων, τις υπηρεσίες παροχής συμβουλών σχετικά με τις ασφαλίσεις και τις συντάξεις, τις υπηρεσίες εκτίμησης και διακανονισμού, τις αναλογιστικές υπηρεσίες, τις διοικητικές υπηρεσίες διάσωσης, καθώς και τις υπηρεσίες ρύθμισης και παρακολούθησης των ασφαλιστικών αποζημιώσεων και τις υπηρεσίες ανάκτησης.

2.6.6 Συνταξιοδοτικές υπηρεσίες

Οι συνταξιοδοτικές υπηρεσίες καλύπτουν τις υπηρεσίες που παρέχονται από ταμεία που ιδρύονται για την παροχή εισοδήματος μετά τη συνταξιοδότηση και για τη χορήγηση παροχών σε περίπτωση θανάτου ή αναπηρίας σε ειδικές ομάδες μισθωτών από το κράτος ή από ασφαλιστικές εταιρείες για λογαριασμό των μισθωτών.

2.6.7 Υπηρεσίες τυποποιημένων εγγυήσεων

Οι υπηρεσίες τυποποιημένων εγγυήσεων είναι υπηρεσίες που αφορούν συστήματα τυποποιημένων εγγυήσεων. Είναι ρυθμίσεις στις οποίες ένας συμβαλλόμενος (ο εγγυητής) αναλαμβάνει να καλύψει τις ζημίες του δανειστή σε περίπτωση αδυναμίας πληρωμής του δανειολήπτη. Σχετικά παραδείγματα είναι οι εγγυήσεις εξαγωγικών πιστώσεων ή οι εγγυήσεις φοιτητικών δανείων.

2.7 Χρηματοοικονομικές υπηρεσίες

Οι χρηματοοικονομικές υπηρεσίες καλύπτουν τις διαμεσολαβητικές και τις επικουρικές υπηρεσίες που παρέχονται συνήθως από τράπεζες ή άλλες χρηματοοικονομικές εταιρείες, εκτός από τις υπηρεσίες ασφάλισης και συνταξιοδοτικών ταμείων.

2.7.1 Χρηματοοικονομικές υπηρεσίες με ρητές χρεώσεις και λοιπές χρηματοοικονομικές υπηρεσίες

Σε πολλές χρηματοοικονομικές υπηρεσίες προβλέπονται, για την παροχή των υπηρεσιών, ρητές χρεώσεις για τις οποίες δεν χρειάζεται να γίνει κανένας πρόσθετος υπολογισμός. Στις εν λόγω χρεώσεις περιλαμβάνονται τα τέλη αποδοχής καταθέσεων και τα τέλη χορήγησης δανείων, τα τέλη εφάπαξ εγγυήσεων, τα τέλη ή οι ποινικές ρήτρες πρόωρης ή εκπρόθεσμης εξόφλησης, τα τέλη τήρησης λογαριασμού, τα τέλη έκδοσης πιστωτικών επιστολών, τα τέλη που αφορούν υπηρεσίες πιστωτικών καρτών, οι προμήθειες και οι χρεώσεις που αφορούν υπηρεσίες χρηματοδοτικής μίσθωσης, πρακτορίας επιχειρηματικών απαιτήσεων, αναδοχής τίτλων και εκκαθάρισης πληρωμών. Περιλαμβάνονται επίσης οι χρηματοοικονομικές συμβουλευτικές υπηρεσίες, η φύλαξη χρηματοοικονομικών περιουσιακών στοιχείων ή πολύτιμων μετάλλων, η διαχείριση χρηματοοικονομικών περιουσιακών στοιχείων, οι υπηρεσίες παρακολούθησης, οι υπηρεσίες παροχής ρευστότητας, οι υπηρεσίες ανάληψης κινδύνων πλην των ασφαλιστικών υπηρεσιών, οι υπηρεσίες συγχωνεύσεων και εξαγορών, οι υπηρεσίες αξιολόγησης πιστοληπτικής ικανότητας, οι χρηματιστηριακές υπηρεσίες και οι υπηρεσίες καταπιστευματοδόχων. Οι χρηματιστές που διενεργούν συναλλαγές επί χρηματοοικονομικών τίτλων μπορεί να εισπράττουν αμοιβή για το σύνολο ή για μέρος των υπηρεσιών τους με τη μορφή μιας διαφοράς μεταξύ των δικών τους τιμών αγοράς και πώλησης. Τα περιθώρια στις συναλλαγές αγοράς και πώλησης συμπεριλαμβάνονται στις χρηματοοικονομικές υπηρεσίες με ρητές χρεώσεις και τις λοιπές χρηματοοικονομικές υπηρεσίες.

2.7.2 Υπηρεσίες χρηματοοικονομικής διαμεσολάβησης που μετρούνται έμμεσα (ΥΧΔΜΕ)

Οι πραγματικοί τόκοι μπορεί να θεωρηθεί ότι περιλαμβάνουν ένα εισοδηματικό στοιχείο και μια χρέωση για μια υπηρεσία. Οι δανειστές και οι φορείς που δέχονται καταθέσεις λειτουργούν προσφέροντας στους καταθέτες τους επιτόκια χαμηλότερα από τα επιτόκια που χρεώνουν στους δανειολήπτες τους. Οι χρηματοοικονομικές εταιρείες χρησιμοποιούν τα προκύπτοντα περιθώρια επιτοκίων για να καλύψουν τις δαπάνες τους και να εξασφαλίσουν ένα λειτουργικό πλεόνασμα. Κατά συνθήκη, οι εν λόγω έμμεσες επιτοκιακές χρεώσεις εφαρμόζονται μόνο στα δάνεια και τις καταθέσεις, και μάλιστα μόνο στα δάνεια που παρέχονται από χρηματοοικονομικές εταιρείες και στις καταθέσεις που γίνονται σ’ αυτές.

2.8 Χρεώσεις για τη χρήση δικαιωμάτων διανοητικής ιδιοκτησίας που δεν περιλαμβάνονται αλλού

Οι χρεώσεις για τη χρήση δικαιωμάτων διανοητικής ιδιοκτησίας που δεν περιλαμβάνονται αλλού περιλαμβάνουν:

α) χρεώσεις για τη χρήση ιδιοκτησιακών δικαιωμάτων (π.χ. διπλώματα ευρεσιτεχνίας, εμπορικά σήματα, πνευματικά δικαιώματα, βιομηχανικές διεργασίες και σχέδια, συμπεριλαμβανομένων των εμπορικών μυστικών και των δικαιωμάτων δικαιόχρησης). Αυτά τα δικαιώματα μπορούν να προκύψουν από δραστηριότητες έρευνας και ανάπτυξης, καθώς και από δραστηριότητες εμπορικής προώθησης (μάρκετινγκ)· και

β) χρεώσεις για την απόκτηση αδειών αναπαραγωγής ή διανομής διανοητικής ιδιοκτησίας από παραχθέντα πρωτότυπα ή αρχέτυπα (π.χ. πνευματικά δικαιώματα σε βιβλία και χειρόγραφα, λογισμικό υπολογιστών, κινηματογραφικά έργα και ηχογραφήσεις) και συγγενικών δικαιωμάτων (π.χ. για ζωντανές εκτελέσεις και για τηλεοπτική, καλωδιακή ή δορυφορική μετάδοση).

2.9 Υπηρεσίες τηλεπικοινωνιών, πληροφορικής και πληροφόρησης

Οι υπηρεσίες πληροφορικής και τηλεπικοινωνιακών ορίζονται με κριτήριο τη φύση της υπηρεσίας και όχι τη μέθοδο παροχής της.

2.9.1 Υπηρεσίες τηλεπικοινωνιών

Οι υπηρεσίες τηλεπικοινωνιών περιλαμβάνουν τη μετάδοση ήχου, εικόνας ή άλλων πληροφοριών μέσω τηλεφώνου, τηλετυπίας, τηλεγραφήματος, ραδιοφωνικών και τηλεοπτικών καλωδιακών υπηρεσιών και μεταδόσεων, δορυφόρου, ηλεκτρονικού ταχυδρομείου, τηλεομοιοτυπίας κ.λπ., συμπεριλαμβανομένων των υπηρεσιών επιχειρηματικών δικτύων, τηλεδιασκέψεων και υποστήριξης. Δεν περιλαμβάνουν την αξία των μεταδιδόμενων πληροφοριών. Περιλαμβάνουν επίσης τις υπηρεσίες κινητών τηλεπικοινωνιών, τις βασικές υπηρεσίες διαδικτύου και τις υπηρεσίες πρόσβασης σε απευθείας σύνδεση (on-line), συμπεριλαμβανομένης της παροχής πρόσβασης στο διαδίκτυο. Δεν περιλαμβάνονται οι υπηρεσίες εγκατάστασης εξοπλισμού τηλεφωνικών δικτύων, διότι οι υπηρεσίες αυτές κατατάσσονται στις Κατασκευές, και οι υπηρεσίες βάσεων δεδομένων (που περιλαμβάνονται στις Υπηρεσίες πληροφόρησης).

2.9.2 Υπηρεσίες πληροφορικής

Οι υπηρεσίες πληροφορικής καλύπτουν τις σχετικές με το υλικό (hardware) και/ή το λογισμικό (software) υπηρεσίες, καθώς και τις υπηρεσίες επεξεργασίας δεδομένων. Περιλαμβάνουν επίσης: υπηρεσίες παροχής συμβουλών και εφαρμογής για θέματα υλικού και λογισμικού· υπηρεσίες συντήρησης και επισκευής υπολογιστών και περιφερειακού εξοπλισμού· υπηρεσίες αποκατάστασης ύστερα από καταστροφή, υπηρεσίες παροχής συμβουλών και βοήθειας σχετικά με θέματα που αφορούν τη διαχείριση πόρων πληροφορικής· ανάλυση, σχεδιασμό και προγραμματισμό συστημάτων έτοιμων για χρήση (συμπεριλαμβανομένων της ανάπτυξης και του σχεδιασμού ιστοσελίδων) και παροχή τεχνικών συμβουλών σχετικά με το λογισμικό· άδειες χρήσης μη εξατομικευμένου λογισμικού· ανάπτυξη, παραγωγή, παροχή και τεκμηρίωση εξατομικευμένου λογισμικού, συμπεριλαμβανομένων λειτουργικών συστημάτων που δημιουργούνται κατά παραγγελία για συγκεκριμένους χρήστες· συντήρηση συστημάτων και άλλες υπηρεσίες υποστήριξης, όπως ενέργειες κατάρτισης στο πλαίσιο της παροχής συμβουλών· υπηρεσίες επεξεργασίας δεδομένων, όπως εισαγωγή δεδομένων, πινακοποίηση και επεξεργασία σε χρονομεριστική βάση· υπηρεσίες φιλοξενίας ιστοσελίδων [δηλαδή, παροχή χώρου «εξυπηρετητή» (server) στο διαδίκτυο με σκοπό τη φιλοξενία ιστοσελίδων των πελατών]· και διαχείριση εγκαταστάσεων ηλεκτρονικού υπολογιστή. Δεν περιλαμβάνονται οι χρεώσεις για την απόκτηση αδειών αναπαραγωγής/διανομής διανοητικής ιδιοκτησίας, που κατατάσσονται στις Χρεώσεις για τη χρήση δικαιωμάτων διανοητικής ιδιοκτησίας. Η μίσθωση υπολογιστών χωρίς χειριστή περιλαμβάνεται στη Λειτουργική μίσθωση.

2.9.3 Υπηρεσίες πληροφόρησης

Περιλαμβάνουν: Υπηρεσίες ειδησεογραφικών πρακτορείων και Λοιπές υπηρεσίες πληροφόρησης.

2.9.3.1 Οι υπηρεσίες ειδησεογραφικών πρακτορείων περιλαμβάνουν την παροχή ειδήσεων, φωτογραφιών και άρθρων στα μέσα μαζικής επικοινωνίας.

2.9.3.2 Οι λοιπές υπηρεσίες πληροφόρησης περιλαμβάνουν υπηρεσίες βάσεων δεδομένων (σχεδιασμός της βάσης δεδομένων, αποθήκευση δεδομένων και διάδοση δεδομένων και βάσεων δεδομένων, συμπεριλαμβανομένων τηλεφωνικών καταλόγων και καταλόγων ταχυδρομικών διευθύνσεων), τόσο σε απευθείας σύνδεση όσο και με μαγνητικά, οπτικά ή έντυπα μέσα· περιλαμβάνουν επίσης πύλες διαδικτυακής αναζήτησης (υπηρεσίες μηχανών αναζήτησης που βρίσκουν διαδικτυακές διευθύνσεις για πελάτες που υποβάλλουν ερωτήσεις βάσει λέξεων-κλειδιών). Περιλαμβάνονται επίσης: οι απευθείας και μη μαζικές συνδρομές σε εφημερίδες και περιοδικά, είτε ταχυδρομικώς, είτε με ηλεκτρονική αποστολή, είτε με άλλο μέσο· άλλες ηλεκτρονικές υπηρεσίες παροχής περιεχομένου· υπηρεσίες βιβλιοθηκών και αρχειοφυλακείων· οι μαζικές συνδρομές σε εφημερίδες και περιοδικά περιλαμβάνονται στα γενικά εμπορεύματα. Το μεταφορτωμένο περιεχόμενο που δεν είναι λογισμικό (στην περίπτωση αυτή περιλαμβάνεται στις Υπηρεσίες πληροφορικής) ούτε ήχος και εικόνα (στην περίπτωση αυτή περιλαμβάνεται στις Οπτικοακουστικές και συναφείς υπηρεσίες) κατατάσσεται στις υπηρεσίες πληροφόρησης.

2.10 Λοιπές επιχειρηματικές υπηρεσίες

Στην κατηγορία αυτή περιλαμβάνονται τα εξής: Υπηρεσίες έρευνας και ανάπτυξης, Υπηρεσίες παροχής συμβουλών σε επαγγελματικά θέματα και θέματα διοίκησης, Τεχνικές υπηρεσίες, υπηρεσίες συναφείς προς το εμπόριο και άλλες επιχειρηματικές υπηρεσίες.

2.10.1 Υπηρεσίες έρευνας και ανάπτυξης

Οι υπηρεσίες έρευνας και ανάπτυξης είναι υπηρεσίες που συνδέονται με τη βασική έρευνα, την εφαρμοσμένη έρευνα και την πειραματική ανάπτυξη νέων προϊόντων και διεργασιών. Στην κατηγορία αυτήν κατατάσσονται, καταρχήν, και δραστηριότητες αυτού του είδους που αναπτύσσονται στις φυσικές, τις κοινωνικές και τις ανθρωπιστικές επιστήμες, συμπεριλαμβανομένης της ανάπτυξης λειτουργικών συστημάτων που συνιστούν τεχνολογική πρόοδο. Περιλαμβάνεται επίσης η εμπορική έρευνα που σχετίζεται με τα ηλεκτρονικά είδη, τα φαρμακευτικά προϊόντα και τη βιοτεχνολογία.

Περιλαμβάνει τα εξής: 1) Εργασίες που αναλαμβάνονται σε συστηματική βάση για την αύξηση του αποθέματος γνώσεων και 2) Λοιπές υπηρεσίες έρευνας και ανάπτυξης.

2.10.1.1 Οι εργασίες που αναλαμβάνονται σε συστηματική βάση για την αύξηση του αποθέματος γνώσεων περιλαμβάνουν τα εξής: α) Παροχή εξατομικευμένων και μη εξατομικευμένων υπηρεσιών έρευνας και ανάπτυξης και β) Πώληση ιδιοκτησιακών δικαιωμάτων που απορρέουν από έρευνα και ανάπτυξη.

2.10.1.1.α Η παροχή εξατομικευμένων και μη εξατομικευμένων υπηρεσιών έρευνας και ανάπτυξης καλύπτει την παροχή υπηρεσιών έρευνας και ανάπτυξης κατά παραγγελία (εξατομικευμένες υπηρεσίες) και την ανάπτυξη μη εξατομικευμένης έρευνας και ανάπτυξης, πλην της πώλησης ιδιοκτησιακών δικαιωμάτων (περιλαμβάνονται στο σημείο 2.10.1.1.β) και των πωλήσεων που συνδέονται με άδειες αναπαραγωγής ή χρήσης (περιλαμβάνονται στις Χρεώσεις για τη χρήση δικαιωμάτων διανοητικής ιδιοκτησίας).

2.10.1.1.β Η πώληση ιδιοκτησιακών δικαιωμάτων που απορρέουν από έρευνα και ανάπτυξη περιλαμβάνει τα εξής: Διπλώματα ευρεσιτεχνίας, Δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας που απορρέουν από έρευνα και ανάπτυξη, Βιομηχανικές διεργασίες και σχέδια (περιλαμβανομένων των εμπορικών μυστικών).

2.10.1.2 Οι λοιπές υπηρεσίες έρευνας και ανάπτυξης περιλαμβάνουν άλλες δραστηριότητες ανάπτυξης προϊόντων/διεργασιών.

2.10.2 Υπηρεσίες παροχής συμβουλών σε επαγγελματικά θέματα και θέματα διοίκησης

Οι υπηρεσίες παροχής συμβουλών σε επαγγελματικά θέματα και θέματα διοίκησης περιλαμβάνουν: 1) Νομικές υπηρεσίες, λογιστικές υπηρεσίες, υπηρεσίες παροχής συμβουλών σε θέματα διοίκησης και υπηρεσίες δημοσίων σχέσεων· 2) Υπηρεσίες διαφήμισης, έρευνας αγοράς και δημοσκοπήσεων.

2.10.2.1 Η κατηγορία Νομικές υπηρεσίες, λογιστικές υπηρεσίες, υπηρεσίες παροχής συμβουλών σε θέματα διοίκησης και υπηρεσίες δημοσίων σχέσεων περιλαμβάνει:

α) Νομικές υπηρεσίες· β) Λογιστικές υπηρεσίες, ελεγκτικές υπηρεσίες, υπηρεσίες τήρησης λογιστικών βιβλίων και υπηρεσίες παροχής φορολογικών συμβουλών· γ) Υπηρεσίες παροχής επιχειρηματικών συμβουλών και συμβουλών σε θέματα διοίκησης και υπηρεσίες δημοσίων σχέσεων

2.10.2.1.α Οι νομικές υπηρεσίες καλύπτουν: υπηρεσίες παροχής νομικών συμβουλών και υπηρεσίες εκπροσώπησης σε οποιαδήποτε νομική, δικαστική και προβλεπόμενη από το νόμο διαδικασία· υπηρεσίες κατάρτισης νομικών εγγράφων και νομικών πράξεων· υπηρεσίες παροχής συμβουλών για την πιστοποίηση της γνησιότητας εγγράφων· και υπηρεσίες μεσεγγύησης και διακανονισμού.

2.10.2.1.β Οι λογιστικές υπηρεσίες, ελεγκτικές υπηρεσίες, υπηρεσίες τήρησης λογιστικών βιβλίων και υπηρεσίες παροχής φορολογικών συμβουλών καλύπτουν: την καταχώριση εμπορικών συναλλαγών για επιχειρήσεις και λοιπούς φορείς· τις υπηρεσίες ελέγχου λογιστικών αρχείων και χρηματοοικονομικών καταστάσεων· τις υπηρεσίες φορολογικού προγραμματισμού και παροχής φοροτεχνικών συμβουλών· τη συμπλήρωση φορολογικών εγγράφων.

2.10.2.1.γ Οι υπηρεσίες παροχής επιχειρηματικών συμβουλών και συμβουλών σε θέματα διοίκησης και υπηρεσίες δημοσίων σχέσεων καλύπτουν υπηρεσίες παροχής συμβουλών, καθοδήγησης και λειτουργικής υποστήριξης που παρέχονται προς τις επιχειρήσεις για την επιχειρηματική πολιτική και στρατηγική, καθώς και για τον συνολικό προγραμματισμό, τη διάρθρωση και τον έλεγχο ενός φορέα. Περιλαμβάνουν τα τέλη διαχείρισης και τον διαχειριστικό έλεγχο· την παροχή συμβουλών για τη διαχείριση της αγοράς, των ανθρώπινων πόρων, της παραγωγής και των προγραμμάτων· και υπηρεσίες παροχής συμβουλών, καθοδήγησης και λειτουργικής υποστήριξης για τη βελτίωση της εικόνας των πελατών και των σχέσεών τους με το ευρύ κοινό και άλλους φορείς.

2.10.2.2 Οι υπηρεσίες διαφήμισης, έρευνας αγοράς και δημοσκοπήσεων καλύπτουν τον σχεδιασμό, τη δημιουργία και την εμπορία διαφημίσεων από διαφημιστικά γραφεία· την καταχώριση στα μέσα μαζικής επικοινωνίας, συμπεριλαμβανομένης της αγοράς και πώλησης διαφημιστικού χώρου· τις υπηρεσίες επίδειξης που παρέχονται από εμπορικές εκθέσεις· την προώθηση προϊόντων στην αλλοδαπή· την έρευνα αγοράς· τις τηλεπωλήσεις· και τις δημοσκοπήσεις σχετικά με διάφορα θέματα.

2.10.3 Τεχνικές υπηρεσίες, υπηρεσίες συναφείς προς το εμπόριο και λοιπές επιχειρηματικές υπηρεσίες

Οι υπηρεσίες αυτές περιλαμβάνουν: 1) Υπηρεσίες αρχιτεκτόνων, υπηρεσίες μηχανικών και λοιπές τεχνικές υπηρεσίες, 2) Επεξεργασία και απορρύπανση απορριμμάτων, γεωργικές και εξορυκτικές υπηρεσίες, 3) Υπηρεσίες λειτουργικής μίσθωσης, 4) Υπηρεσίες συναφείς προς το εμπόριο και 5) Λοιπές επιχειρηματικές υπηρεσίες π.δ.π.α.

2.10.3.1 Υπηρεσίες αρχιτεκτόνων, υπηρεσίες μηχανικών και λοιπές τεχνικές υπηρεσίες

Περιλαμβάνει: α) Υπηρεσίες αρχιτεκτόνων, β) Υπηρεσίες μηχανικών, γ) Επιστημονικές και λοιπές τεχνικές υπηρεσίες.

2.10.3.1.α Οι υπηρεσίες αρχιτεκτόνων περιλαμβάνουν συναλλαγές που αφορούν τον σχεδιασμό κτιρίων.

2.10.3.1.β Οι υπηρεσίες μηχανικών περιλαμβάνουν τον σχεδιασμό, την ανάπτυξη και τη χρήση μηχανημάτων, υλικών, οργάνων, δομών, διεργασιών και συστημάτων. Οι υπηρεσίες αυτού του είδους εμπεριέχουν την παροχή σχεδίων και μελετών σχετικών με έργα μηχανικού. Δεν περιλαμβάνονται οι υπηρεσίες μηχανικών μεταλλείων (κατατάσσονται στην κατηγορία Υπηρεσίες συναφείς με την εξόρυξη και την άντληση πετρελαίου και φυσικού αερίου).

2.10.3.1.γ Οι επιστημονικές και λοιπές τεχνικές υπηρεσίες περιλαμβάνουν: τις τοπογραφικές υπηρεσίες· τις χαρτογραφικές υπηρεσίες· τη δοκιμή και πιστοποίηση προϊόντων· και τις υπηρεσίες τεχνικών επιθεωρήσεων.

2.10.3.2 Επεξεργασία και απορρύπανση απορριμμάτων, γεωργικές και εξορυκτικές υπηρεσίες

Περιλαμβάνουν: α) Επεξεργασία και απορρύπανση απορριμμάτων, β) Υπηρεσίες συναφείς με τη γεωργία, τη δασοκομία και την αλιεία, γ) Υπηρεσίες συναφείς με την εξόρυξη και την άντληση πετρελαίου και φυσικού αερίου

2.10.3.2.α Η επεξεργασία και απορρύπανση απορριμμάτων περιλαμβάνει την αποκομιδή και τη διάθεση απορριμμάτων, την απολύμανση, την εξυγίανση και άλλες υπηρεσίες προστασίας του περιβάλλοντος. Περιλαμβάνει επίσης περιβαλλοντικές υπηρεσίες, όπως η παραγωγή συστημάτων αντιστάθμισης ή παγίδευσης του διοξειδίου του άνθρακα, που δεν κατατάσσονται σε άλλη πιο συγκεκριμένη κατηγορία.

2.10.3.2.β Οι υπηρεσίες που είναι συναφείς με τη γεωργία, τη δασοκομία και την αλιεία περιλαμβάνουν γεωργικές υπηρεσίες που σχετίζονται με τη γεωργία, όπως η παροχή γεωργικών μηχανημάτων με χειριστή, η συγκομιδή, η επεξεργασία των καλλιεργειών, η καταπολέμηση των παρασίτων, οι υπηρεσίες στέγασης, περίθαλψης και αναπαραγωγής ζώων. Στην κατηγορία αυτή περιλαμβάνονται επίσης οι υπηρεσίες που αφορούν τη θήρα, την παγίδευση άγριων ζώων, τη δασοκομία, την υλοτομία και την αλιεία, καθώς και οι κτηνιατρικές υπηρεσίες.

2.10.3.2.γ Οι υπηρεσίες που είναι συναφείς με την εξόρυξη και την άντληση πετρελαίου και φυσικού αερίου περιλαμβάνουν τις εξορυκτικές υπηρεσίες που παρέχονται σε πεδία άντλησης πετρελαίου και φυσικού αερίου, όπως οι υπηρεσίες γεώτρησης, οι υπηρεσίες ανέγερσης, επισκευής και αποσυναρμολόγησης πύργων πετρελαιοπηγών και η εσωτερική τσιμεντεπένδυση φρεάτων πετρελαίου και φυσικού αερίου. Στην κατηγορία αυτή περιλαμβάνονται επίσης οι υπηρεσίες που είναι συναφείς με τη μεταλλευτική έρευνα και εκμετάλλευση, καθώς επίσης με τη μεταλλευτική τεχνολογία και τη γεωλογική τοπογράφηση.

2.10.3.3 Υπηρεσίες λειτουργικής μίσθωσης

Λειτουργική μίσθωση είναι η δραστηριότητα μίσθωσης παραχθέντων περιουσιακών στοιχείων βάσει συμφωνιών που παρέχουν στον μισθωτή τη χρήση ενός συγκεκριμένου περιουσιακού στοιχείου, αλλά δεν συνεπάγονται τη μεταφορά του συνόλου των κινδύνων και των πλεονεκτημάτων της κυριότητας στον μισθωτή. Η λειτουργική μίσθωση μπορεί να ονομαστεί ενοικίαση σε περίπτωση στοιχείων όπως τα κτίρια ή ο εξοπλισμός. Οι υπηρεσίες λειτουργικής μίσθωσης καλύπτουν τη μίσθωση (ενοικίαση) και ναύλωση πλοίων, αεροσκαφών και μεταφορικού εξοπλισμού χωρίς πλήρωμα. Περιλαμβάνονται επίσης οι πληρωμές για υπηρεσίες λειτουργικής μίσθωσης που αφορούν άλλα είδη εξοπλισμού χωρίς χειριστή, συμπεριλαμβανομένου του εξοπλισμού υπολογιστών και τηλεπικοινωνιών. Οι πληρωμές που γίνονται στο πλαίσιο αδειών για το δικαίωμα χρήσης άυλων περιουσιακών στοιχείων, όπως το λογισμικό, η διανοητική ιδιοκτησία κ.ο.κ., περιλαμβάνονται σε ειδικές κατηγορίες (Υπηρεσίες υπολογιστών, Χρεώσεις για τη χρήση δικαιωμάτων διανοητικής ιδιοκτησίας π.δ.π.α. κ.λπ.) και όχι στη λειτουργική μίσθωση. Δεν περιλαμβάνονται στις υπηρεσίες λειτουργικής μίσθωσης: η μίσθωση τηλεπικοινωνιακών γραμμών ή χωρητικότητας (που περιλαμβάνεται στις Τηλεπικοινωνιακές υπηρεσίες)· η μίσθωση πλοίων και αεροσκαφών με πλήρωμα (που περιλαμβάνεται στις Υπηρεσίες μεταφορών)· και οι συναφείς με τα ταξίδια μισθώσεις (που περιλαμβάνονται στα Ταξίδια).

2.10.3.4 Υπηρεσίες συναφείς με το εμπόριο

Οι συναφείς με το εμπόριο υπηρεσίες καλύπτουν τις προμήθειες που καταβάλλονται σε εμπόρους, εμπορομεσίτες, διανομείς, εκπλειστηριαστές και παραγγελιοδόχους για συναλλαγές αγαθών και υπηρεσιών. Δεν περιλαμβάνονται στις συναφείς με το εμπόριο υπηρεσίες: τα τέλη δικαιόχρησης (που περιλαμβάνονται στις Χρεώσεις για τη χρήση δικαιωμάτων διανοητικής ιδιοκτησίας π.δ.π.α.)· η μεσιτεία επί χρηματοοικονομικών μέσων (που περιλαμβάνεται στις Χρηματοοικονομικές υπηρεσίες)· η ασφαλειομεσιτεία (που περιλαμβάνεται στις Επικουρικές ασφαλιστικές υπηρεσίες)· και τα τέλη που συνδέονται με τις μεταφορές, όπως οι προμήθειες αντιπροσώπων (που περιλαμβάνονται στις Μεταφορές).

2.10.3.5 Λοιπές επιχειρηματικές υπηρεσίες π.δ.π.α.

Οι λοιπές επιχειρηματικές υπηρεσίες περιλαμβάνουν τα εξής: υπηρεσίες διανομής νερού, ατμού, φυσικού αερίου ή άλλων πετρελαιοειδών, καθώς και την παροχή κλιματισμού, όταν οι υπηρεσίες αυτές προσδιορίζονται χωριστά από τις υπηρεσίες μεταφοράς· τοποθέτηση προσωπικού, υπηρεσίες ασφάλειας και υπηρεσίες ερευνών· μετάφραση και διερμηνεία· φωτογραφικές υπηρεσίες· εκδόσεις· καθαρισμός κτιρίων· και υπηρεσίες διαχείρισης ακίνητης περιουσίας.

2.11 Προσωπικές, πολιτιστικές και ψυχαγωγικές υπηρεσίες

Περιλαμβάνουν τα εξής: Οπτικοακουστικές και συναφείς υπηρεσίες και Λοιπές προσωπικές, πολιτιστικές και ψυχαγωγικές υπηρεσίες.

2.11.1 Οπτικοακουστικές και συναφείς υπηρεσίες

Οι υπηρεσίες αυτές μπορούν να υποδιαιρεθούν σε Οπτικοακουστικές υπηρεσίες και σε Υπηρεσίες συναφείς με καλλιτεχνικές δραστηριότητες. Περιλαμβάνουν τις υπηρεσίες και τις σχετικές αμοιβές για την παραγωγή κινηματογραφικών ταινιών (σε φιλμ ή σε βιντεοκασέτα), ραδιοφωνικών και τηλεοπτικών προγραμμάτων (ζωντανών ή μαγνητοσκοπημένων) και μουσικών ηχογραφήσεων. Περιλαμβάνονται: οι ενοικιάσεις οπτικοακουστικών και συναφών προϊόντων και η πρόσβαση σε κρυπτογραφημένα τηλεοπτικά κανάλια (όπως οι καλωδιακές ή οι δορυφορικές υπηρεσίες)· τα μαζικώς παραγόμενα οπτικοακουστικά προϊόντα που αγοράζονται ή πωλούνται για διαρκή χρήση και τα οποία παρέχονται ηλεκτρονικά (μεταφορτώνονται)· οι αμοιβές που εισπράττονται από καλλιτέχνες ερμηνευτές (ηθοποιούς, μουσικούς, χορευτές), συγγραφείς, συνθέτες κ.λπ. Δεν περιλαμβάνονται τα τέλη ή οι άδειες αναπαραγωγής και/ή διανομής οπτικοακουστικών προϊόντων (που περιλαμβάνονται στις Χρεώσεις για τη χρήση δικαιωμάτων διανοητικής ιδιοκτησίας π.δ.π.α.).

2.11.2 Λοιπές προσωπικές, πολιτιστικές και ψυχαγωγικές υπηρεσίες

Η κατηγορία αυτή περιλαμβάνει: α) Υπηρεσίες εκπαίδευσης, β) Υπηρεσίες υγείας, γ) Υπηρεσίες πολιτιστικής κληρονομιάς και αναψυχής και δ) Λοιπές προσωπικές υπηρεσίες.

2.11.2.α Οι υπηρεσίες εκπαίδευσης περιλαμβάνουν εκπαιδευτικές υπηρεσίες που παρέχονται μεταξύ κατοίκων και μη κατοίκων, όπως μαθήματα δι’ αλληλογραφίας και εκπαίδευση μέσω της τηλεόρασης ή του διαδικτύου, καθώς και μαθήματα από καθηγητές κ.λπ. που παρέχουν υπηρεσίες απευθείας στις οικονομίες υποδοχής.

2.11.2.β Οι υπηρεσίες υγείας περιλαμβάνουν υπηρεσίες που παρέχονται από γιατρούς, νοσηλευτές και παραϊατρικό ή συναφές προσωπικό, καθώς και εργαστηριακές ή συναφείς υπηρεσίες, είτε παρέχονται από απόσταση είτε επιτόπου. Αποκλείονται όλες οι δαπάνες που πραγματοποιούν οι ταξιδιώτες για εκπαιδευτικούς σκοπούς ή για λόγους υγείας (αυτές περιλαμβάνονται στην κατηγορία Ταξίδια).

2.11.2.γ Οι υπηρεσίες πολιτιστικής κληρονομιάς και αναψυχής περιλαμβάνουν υπηρεσίες που συνδέονται με μουσεία και άλλες πολιτιστικές, αθλητικές και ψυχαγωγικές δραστηριότητες, καθώς και δραστηριότητες τυχερών παιχνιδιών, εκτός από εκείνες στις οποίες συμμετέχουν πρόσωπα έξω από την οικονομία της κατοικίας τους (αυτές περιλαμβάνονται στην κατηγορία Ταξίδια).

2.11.2.δ Οι λοιπές προσωπικές υπηρεσίες περιλαμβάνουν κοινωνικές υπηρεσίες, οικιακές υπηρεσίες κ.λπ.

2.12 Αγαθά και υπηρεσίες της γενικής κυβέρνησης που δεν περιλαμβάνονται αλλού

Πρόκειται για υπολειμματική κατηγορία η οποία καλύπτει τις συναλλαγές των φορέων της γενικής κυβέρνησης (καθώς και των διεθνών οργανισμών) σε αγαθά και υπηρεσίες που δεν είναι δυνατόν να καταταγούν σε άλλες κατηγορίες. Περιλαμβάνονται όλες οι συναλλαγές (τόσο σε αγαθά όσο και σε υπηρεσίες) από θυλάκους όπως πρεσβείες, προξενεία, στρατιωτικές βάσεις και διεθνείς οργανισμούς με κατοίκους των οικονομιών στις οποίες βρίσκονται οι θύλακοι. Δεν περιλαμβάνονται οι συναλλαγές των θυλάκων με κατοίκους των οικονομιών υποδοχής. Ανάλογα με την κρατική μονάδα που πραγματοποιεί τη συναλλαγή, η κατηγορία αυτή μπορεί να υποδιαιρεθεί σε αγαθά και υπηρεσίες που αποτελούν αντικείμενο συναλλαγών από Πρεσβείες και προξενεία, Στρατιωτικές μονάδες και φορείς και Λοιπά αγαθά και υπηρεσίες της γενικής κυβέρνησης που δεν περιλαμβάνονται αλλού.

3. ΠΡΩΤΟΓΕΝΕΣ ΕΙΣΟΔΗΜΑ

Το πρωτογενές εισόδημα αντιπροσωπεύει τα έσοδα που αποκομίζουν οι θεσμικές μονάδες για τη συμβολή τους στη διαδικασία παραγωγής ή για την παροχή χρηματοοικονομικών περιουσιακών στοιχείων ή από την εκμίσθωση φυσικών πόρων σε άλλες θεσμικές μονάδες. Περιλαμβάνει τις εξής υποκατηγορίες: Εισόδημα από εξαρτημένη εργασία, Εισόδημα από επενδύσεις και Λοιπό πρωτογενές εισόδημα.

3.1 Εισόδημα από εξαρτημένη εργασία (D1)

Εισόδημα από εξαρτημένη εργασία καταγράφεται όταν ο εργοδότης (η παραγωγική μονάδα) και ο μισθωτός είναι κάτοικοι διαφορετικών οικονομιών. Για την οικονομία της οποίας είναι κάτοικοι οι παραγωγικές μονάδες, το εισόδημα από εξαρτημένη εργασία είναι το σύνολο των αμοιβών (συμπεριλαμβανομένων των εισφορών που καταβάλλουν οι εργοδότες σε συστήματα κοινωνικής ασφάλισης ή σε ιδιωτικά ασφαλιστικά ή συνταξιοδοτικά ταμεία), σε χρήμα ή σε είδος, που πρέπει να καταβληθούν από επιχειρήσεις κατοίκους σε μισθωτούς μη κατοίκους σε αντάλλαγμα για την εργασία που πρόσφεραν οι μισθωτοί κατά τη διάρκεια της λογιστικής περιόδου. Για την οικονομία της οποίας είναι κάτοικοι τα άτομα, το εισόδημα από εξαρτημένη εργασία είναι το σύνολο των αμοιβών, σε χρήμα ή σε είδος, που πρέπει να καταβληθούν σ’ αυτούς από επιχειρήσεις μη κατοίκους σε αντάλλαγμα για την εργασία που πρόσφεραν κατά τη διάρκεια της λογιστικής περιόδου. Είναι σημαντικό να προσδιοριστεί αν υπάρχει σχέση εργοδότη–μισθωτού· αν δεν υπάρχει τέτοια σχέση, η πληρωμή αποτελεί αγορά υπηρεσιών.

3.2 Εισόδημα από επενδύσεις

Το εισόδημα από επενδύσεις είναι το εισόδημα που προκύπτει από το γεγονός ότι ένας κάτοικος έχει την κυριότητα εξωτερικού χρηματοοικονομικού περιουσιακού στοιχείου (πίστωση) και, αντίστοιχα, το εισόδημα που προκύπτει από το γεγονός ότι ένας μη κάτοικος έχει την κυριότητα εγχώριου χρηματοοικονομικού περιουσιακού στοιχείου (χρέωση). Το εισόδημα από επενδύσεις περιλαμβάνει το εισόδημα από μετοχικούς τίτλους (Μερίσματα, Αναλήψεις από το εισόδημα οιονεί εταιρειών, Επανεπενδυθέντα κέρδη) και από χρεωστικούς τίτλους (Τόκοι), και το εισόδημα που είναι αποδοτέο σε κατόχους συμβολαίων σε ασφαλιστικά συστήματα, συνταξιοδοτικά συστήματα και συστήματα τυποποιημένων εγγυήσεων.

Στο ισοζύγιο πληρωμών, το εισόδημα από επενδύσεις κατατάσσεται επίσης, ανάλογα με τη λειτουργία της υποκείμενης επένδυσης, ως Άμεσες επενδύσεις, Επενδύσεις χαρτοφυλακίου, Λοιπές επενδύσεις και Συναλλαγματικά διαθέσιμα και υποδιαιρείται περαιτέρω ανάλογα με το είδος της επένδυσης. Για τους ορισμούς των επενδύσεων βάσει της λειτουργίας τους, βλ. το ισοζύγιο χρηματοοικονομικών συναλλαγών.

Στις περιπτώσεις που μπορούν να προσδιοριστούν χωριστά, τα (κεφαλαιακά) κέρδη και ζημίες διακράτησης δεν ταξινομούνται ως εισόδημα από επενδύσεις, αλλά ως μεταβολές στην αξία των επενδύσεων, οφειλόμενες στις εξελίξεις των τιμών της αγοράς. Οι καθαρές ροές που συνδέονται με τα παράγωγα επιτοκίων καταγράφονται μόνο στα χρηματοοικονομικά παράγωγα του ισοζυγίου χρηματοοικονομικών συναλλαγών.

3.2.1 Τόκοι (D41)

Οι τόκοι είναι μορφή εισοδήματος από επενδύσεις το οποίο εισπράττουν όσοι είναι κύριοι ορισμένων ειδών χρηματοοικονομικών περιουσιακών στοιχείων, ήτοι καταθέσεων (AF2), χρεογράφων (AF3), δανείων (AF4) και άλλων εισπρακτέων λογαριασμών (AF8), επειδή θέτουν τα χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία στη διάθεση άλλης θεσμικής μονάδας. Το εισόδημα από τη διακράτηση και την κατανομή ειδικών τραβηκτικών δικαιωμάτων (ΕΤΔ) περιλαμβάνεται επίσης στους τόκους. Το ισοζύγιο πρωτογενών εισοδημάτων καταγράφει τους «καθαρούς τόκους» εξαλείφοντας τη συνιστώσα ΥΧΔΜΕ από τους «πραγματικούς τόκους». Το εισόδημα από τόκους καταγράφεται σε δεδουλευμένη βάση.

3.2.2 Διανεμόμενο εισόδημα εταιρειών (D42)

3.2.2.1 Μερίσματα (D421)

Τα μερίσματα είναι τα διανεμόμενα κέρδη που κατανέμονται στους κατόχους μετοχών (AF5) ως αντάλλαγμα για το γεγονός ότι θέτουν κεφάλαια στη διάθεση των εταιρειών. Τα μερίσματα καταγράφονται κατά τη χρονική στιγμή που οι μετοχές αρχίζουν να αποτελούν αντικείμενο συναλλαγών στο χρηματιστήριο χωρίς μέρισμα.

3.2.2.2 Αναλήψεις από το εισόδημα οιονεί εταιρειών (D422)

Οι αναλήψεις από το εισόδημα οιονεί εταιρειών (επιχειρήσεις μη εταιρικής μορφής που συμπεριφέρονται σαν ήταν εταιρείες, π.χ. υποκαταστήματα, πλασματικές μονάδες κάτοικοι για την κτήση γης και άλλων φυσικών πόρων που ανήκουν σε μη κατοίκους, κοινές επιχειρήσεις, εταιρείες καταπιστευματικής διαχείρισης κ.λπ.) είναι τα ποσά που αναλαμβάνουν οι ιδιοκτήτες οιονεί εταιρειών για δική τους χρήση από τα κέρδη που αποκομίζουν οι οιονεί εταιρείες που τους ανήκουν. Οι αναλήψεις από το εισόδημα οιονεί εταιρειών καταγράφονται όταν πραγματοποιούνται.

3.2.3 Επανεπενδυθέντα κέρδη από ξένες άμεσες επενδύσεις (D43)

Τα επανεπενδυθέντα κέρδη αντιπροσωπεύουν το μερίδιο που αναλογεί στους άμεσους επενδυτές, βάσει των μετοχικών τίτλων που κατέχουν, από τα κέρδη που δεν διανέμονται υπό μορφή μερισμάτων από τις ξένες θυγατρικές, συνδεδεμένες εταιρείες και υποκαταστήματα. Τα επανεπενδυθέντα κέρδη ορίζονται ως το μερίδιο του άμεσου επενδυτή στα συνολικά ενοποιημένα κέρδη της επιχείρησης άμεσων επενδύσεων κατά την περίοδο αναφοράς (μετά την αφαίρεση φόρων, τόκων και αποσβέσεων), μείον τα μερίσματα που πρέπει να καταβληθούν εντός της περιόδου αναφοράς, ακόμη και αν τα εν λόγω μερίσματα αφορούν κέρδη προηγούμενων περιόδων.

Τα επανεπενδυθέντα κέρδη καταγράφονται στην περίοδο κατά την οποία προκύπτουν τα κέρδη.

3.2.4 Εισόδημα από μετοχές/μερίδια εταιρειών επενδύσεων χαρτοφυλακίου (D443)

Το εισόδημα από επενδύσεις που είναι αποδοτέο σε μετόχους εταιρειών συλλογικών επενδύσεων χαρτοφυλακίου, συμπεριλαμβανομένων των αμοιβαίων κεφαλαίων και των επενδυτικών εταιρειών ανοιχτού τύπου (unit trusts), αποτελείται από δύο ξεχωριστά στοιχεία: Μερίσματα (D4431), και Επανεπενδυθέντα κέρδη (D4432).

Τα κέρδη από εταιρείες επενδύσεων χαρτοφυλακίου μπορούν να θεωρηθούν ότι μεταβιβάζονται στους μετόχους των εταιρειών (ή στους μεριδιούχους), καθώς αποτελούν κέρδη υπό τη μορφή εισοδήματος από επενδύσεις των κεφαλαίων τους. Οι εταιρείες επενδύσεων χαρτοφυλακίου αποκομίζουν εισόδημα επενδύοντας τα χρήματα που λαμβάνουν από τους μετόχους. Το εισόδημα των μετόχων από τις εταιρείες επενδύσεων χαρτοφυλακίου ορίζεται ως το εισόδημα που προκύπτει από τις επενδύσεις χαρτοφυλακίου της εταιρείας μετά την αφαίρεση των λειτουργικών εξόδων. Τα καθαρά κέρδη των εταιρειών επενδύσεων χαρτοφυλακίου μετά την αφαίρεση των λειτουργικών εξόδων ανήκουν στους μετόχους. Όταν διανέμεται στους μετόχους υπό μορφή μερίσματος μόνο ένα μέρος των καθαρών κερδών, τα μη διανεμόμενα κέρδη πρέπει να αντιμετωπίζονται σαν να είχαν διανεμηθεί στους μετόχους και στη συνέχεια να θεωρείται ότι επανεπενδύθηκαν.

3.2.5 Εισόδημα από επενδύσεις αποδοτέο σε κατόχους συμβολαίων σε ασφαλιστικά συστήματα, συνταξιοδοτικά συστήματα και συστήματα τυποποιημένων εγγυήσεων

Για τον ορισμό αυτού του στοιχείου εξετάζονται χωριστά οι επιμέρους συνιστώσες του, που δεν προβλέπονται μεμονωμένα στην απαίτηση υποβολής στοιχείων για το ισοζύγιο πληρωμών.

3.2.5.1 Το εισόδημα από επενδύσεις που είναι αποδοτέο στους κατόχους ασφαλιστήριων συμβολαίων (D441) αντιστοιχεί στα συνολικά πρωτογενή εισοδήματα που εισπράττονται από την επένδυση τεχνικών ασφαλιστικών αποθεματικών. Τα αποθεματικά είναι εκείνα για τα οποία η ασφαλιστική εταιρεία αναγνωρίζει αντίστοιχη υποχρέωση έναντι των κατόχων ασφαλιστήριων συμβολαίων.

3.2.5.2 Εισόδημα από επενδύσεις πληρωτέο σε δικαιούχους συντάξεων (D442)

Τα συνταξιοδοτικά δικαιώματα απορρέουν είτε από συστήματα καθορισμένων εισφορών είτε από συστήματα καθορισμένων παροχών.

3.3 Λοιπό πρωτογενές εισόδημα

Ταξινομείται με βάση τον θεσμικό τομέα της οικονομίας κατάρτισης των στοιχείων (Γενική κυβέρνηση ή Άλλοι τομείς) και περιλαμβάνει τις ακόλουθες κατηγορίες: Φόροι επί της παραγωγής και επί των εισαγωγών, Επιδοτήσεις και Μισθώματα από την εκμετάλλευση φυσικών πόρων.

3.3.1 Φόροι επί της παραγωγής και επί των εισαγωγών (D2)

Περιλαμβάνουν τις ακόλουθες κατηγορίες:

3.3.1.1 Οι φόροι επί προϊόντων (D21) είναι φόροι πληρωτέοι ανά μονάδα παραγόμενου αγαθού ή υπηρεσίας ή ανά μονάδα αγαθού ή υπηρεσίας που αποτελεί αντικείμενο διασυνοριακού εμπορίου. Σχετικά παραδείγματα είναι ο φόρος προστιθέμενης αξίας, οι εισαγωγικοί δασμοί, οι ειδικοί φόροι κατανάλωσης και οι άλλοι φόροι κατανάλωσης.

3.3.1.2 Οι λοιποί φόροι επί της παραγωγής (D29) αποτελούνται από όλους τους φόρους που βαρύνουν τις επιχειρήσεις που ασχολούνται με την παραγωγή και περιλαμβάνουν τους φόρους που καταβάλλονται για επιχειρηματικές και επαγγελματικές άδειες.

3.3.2 Επιδοτήσεις (D3)

Περιλαμβάνουν τις ακόλουθες κατηγορίες:

3.3.2.1 Οι επιδοτήσεις προϊόντων (D31) είναι επιδοτήσεις που καταβάλλονται ανά μονάδα παραγόμενου αγαθού ή υπηρεσίας.

3.3.2.2 Οι λοιπές επιδοτήσεις παραγωγής (D39) αποτελούνται από τις επιδοτήσεις που μπορούν να λάβουν οι παραγωγικές μονάδες κάτοικοι λόγω της ενασχόλησής τους με την παραγωγή, με εξαίρεση τις επιδοτήσεις προϊόντων.

3.3.3 Μισθώματα από την εκμετάλλευση φυσικών πόρων (D45)

Μισθώματα από την εκμετάλλευση φυσικών πόρων είναι το εισόδημα που εισπράττεται από τον ιδιοκτήτη φυσικού πόρου σε αντάλλαγμα για τη διάθεση του φυσικού πόρου σε θεσμική μονάδα μη κάτοικο. Σχετικά παραδείγματα είναι, μεταξύ άλλων, τα ποσά που καταβάλλονται για τη χρήση γης με σκοπό την εξόρυξη μεταλλευμάτων και άλλων περιουσιακών στοιχείων του υπεδάφους, καθώς και για δικαιώματα αλιείας, δασοκομίας και βοσκής. Οι τακτικές πληρωμές που γίνονται από τους μισθωτές φυσικών πόρων, π.χ. περιουσιακών στοιχείων του υπεδάφους, περιγράφονται συχνά ως δικαιώματα χρήσης, αλλά ταξινομούνται ως μισθώματα από την εκμετάλλευση φυσικών πόρων.

4. ΔΕΥΤΕΡΟΓΕΝΕΣ ΕΙΣΟΔΗΜΑ

Το ισοζύγιο δευτερογενούς εισοδήματος παρουσιάζει τις τρέχουσες μεταβιβάσεις μεταξύ κατοίκων και μη κατοίκων. Η μεταβίβαση είναι καταχώριση που αντιστοιχεί στην παροχή αγαθού, υπηρεσίας, χρηματοοικονομικού περιουσιακού στοιχείου ή άλλου μη παραχθέντος περιουσιακού στοιχείου από μια θεσμική μονάδα σε άλλη θεσμική μονάδα, όταν δεν υπάρχει καμία αντίστοιχη επιστροφή στοιχείου με οικονομική αξία. Τρέχουσες μεταβιβάσεις είναι όλες οι μεταβιβάσεις που δεν αποτελούν κεφαλαιακές μεταβιβάσεις.

Οι τρέχουσες μεταβιβάσεις ταξινομούνται ανάλογα με τον θεσμικό τομέα που πραγματοποιεί ή λαμβάνει τη μεταβίβαση στην οικονομία κατάρτισης των στοιχείων (Γενική κυβέρνηση ή Λοιποί τομείς).

Οι τρέχουσες μεταβιβάσεις της γενικής κυβέρνησης περιλαμβάνουν τα εξής: Τρέχοντες φόροι εισοδήματος, περιουσίας κ.λπ., Κοινωνικές εισφορές, Κοινωνικές παροχές, Τρέχουσα διεθνής συνεργασία, Διάφορες τρέχουσες μεταβιβάσεις, Ίδιοι πόροι της Ένωσης που βασίζονται στον ΦΠΑ και στο ΑΕΕ.

Οι τρέχουσες μεταβιβάσεις λοιπών τομέων περιλαμβάνουν τα εξής: Τρέχοντες φόροι εισοδήματος, περιουσίας κ.λπ., Κοινωνικές εισφορές, Κοινωνικές παροχές, Διάφορες τρέχουσες μεταβιβάσεις, Καθαρά ασφάλιστρα για ασφαλίσεις κατά ζημιών, Καθαρές απαιτήσεις από ασφαλίσεις κατά ζημιών και Προσαρμογή για τη μεταβολή συνταξιοδοτικών δικαιωμάτων. Οι Διάφορες τρέχουσες μεταβιβάσεις (D75) περιλαμβάνουν τις Προσωπικές μεταβιβάσεις μεταξύ νοικοκυριών κατοίκων και νοικοκυριών μη κατοίκων (εκ των οποίων: Εμβάσματα εργαζομένων).

4.1 Τρέχοντες φόροι εισοδήματος, περιουσίας κ.λπ. (D5)

Οι τρέχοντες φόροι εισοδήματος, περιουσίας κ.λπ. στους διεθνείς λογαριασμούς αποτελούνται κυρίως από τους φόρους που επιβάλλονται στο εισόδημα το οποίο αποκτούν μη κάτοικοι από την παροχή της εργασίας τους ή από χρηματοοικονομικά περιουσιακά τους στοιχεία. Περιλαμβάνονται επίσης οι φόροι που επιβάλλονται στα κέρδη κεφαλαίου (υπεραξίες) που προκύπτουν από περιουσιακά στοιχεία μη κατοίκων. Οι φόροι που επιβάλλονται στο εισόδημα και στα κέρδη κεφαλαίου που προκύπτουν από χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία καταβάλλονται γενικά από Λοιπούς τομείς (άτομα, εταιρείες και μη κερδοσκοπικά ιδρύματα) και εισπράττονται από τη Γενική κυβέρνηση.

4.2 Κοινωνικές εισφορές (D61)

Οι κοινωνικές εισφορές είναι οι πραγματικές ή τεκμαρτές εισφορές που καταβάλλουν τα νοικοκυριά στα συστήματα κοινωνικής ασφάλισης προκειμένου να εξασφαλίσουν το δικαίωμα καταβολής κοινωνικών παροχών.

4.3 Κοινωνικές παροχές (D62+D63)

Οι κοινωνικές παροχές περιλαμβάνουν τις παροχές που καταβάλλονται βάσει συστημάτων κοινωνικής ασφάλισης και συνταξιοδοτικών συστημάτων. Περιλαμβάνουν τις συνταξιοδοτικές και μη συνταξιοδοτικές παροχές που καταβάλλονται λόγω γεγονότων ή καταστάσεων όπως η ασθένεια, η ανεργία, η στέγαση και η εκπαίδευση και μπορούν να καταβάλλονται σε χρήμα ή σε είδος.

4.4 Καθαρά ασφάλιστρα για ασφαλίσεις κατά ζημιών (D71)

Τα καθαρά ασφάλιστρα για ασφαλίσεις κατά ζημιών περιλαμβάνουν τόσο τα ακαθάριστα ασφάλιστρα που καταβάλλουν οι κάτοχοι των ασφαλιστήριων συμβολαίων για να εξασφαλίσουν ασφαλιστική κάλυψη κατά τη διάρκεια της λογιστικής περιόδου (δεδουλευμένα ασφάλιστρα) όσο και τα συμπληρωματικά ασφάλιστρα που καταβάλλονται από το επενδυτικό εισόδημα που είναι αποδοτέο στους κατόχους ασφαλιστήριων συμβολαίων, μετά την αφαίρεση των εξόδων λειτουργίας των ασφαλιστικών επιχειρήσεων που διαχειρίζονται την ασφάλιση. Τα έξοδα λειτουργίας αποτελούν αγορές υπηρεσιών από τους κατόχους ασφαλιστήριων συμβολαίων και καταγράφονται ως ασφαλιστικές υπηρεσίες. Στην κατηγορία αυτή περιλαμβάνονται επίσης τα καθαρά ασφάλιστρα για τυποποιημένες εγγυήσεις.

4.5 Απαιτήσεις από ασφαλίσεις κατά ζημιών (D72)

Οι απαιτήσεις από ασφαλίσεις κατά ζημιών είναι τα ποσά που πρέπει να καταβληθούν για την εκκαθάριση απαιτήσεων που καθίστανται ληξιπρόθεσμες κατά τη διάρκεια της τρέχουσας λογιστικής περιόδου. Οι απαιτήσεις καθίστανται ληξιπρόθεσμες τη στιγμή κατά την οποία επέρχεται το γεγονός που θεμελιώνει έγκυρη απαίτηση. Στην κατηγορία αυτή καταχωρίζονται επίσης οι απαιτήσεις που είναι πληρωτέες στο πλαίσιο τυποποιημένων εγγυήσεων.

4.6 Τρέχουσα διεθνής συνεργασία (D74)

Η τρέχουσα διεθνή συνεργασία αποτελείται από τις τρέχουσες μεταβιβάσεις, σε χρήμα ή σε είδος, μεταξύ των κυβερνήσεων διαφορετικών χωρών ή μεταξύ κυβερνήσεων και διεθνών οργανισμών. Μέρος της τρέχουσας διεθνούς συνεργασίας αφορά τη συνεργασία με όργανα της Ένωσης.

4.7 Διάφορες τρέχουσες μεταβιβάσεις (D75)

Οι διάφορες τρέχουσες μεταβιβάσεις, σε χρήμα ή σε είδος, περιλαμβάνουν τα εξής: Τρέχουσες μεταβιβάσεις σε μη κερδοσκοπικά ιδρύματα που εξυπηρετούν νοικοκυριά (D751), Τρέχουσες μεταβιβάσεις μεταξύ νοικοκυριών (D752), Λοιπές διάφορες τρέχουσες μεταβιβάσεις (D759) που περιλαμβάνουν πρόστιμα και χρηματικές ποινές, μέρος των πληρωμών για λαχεία και τυχερά παιχνίδια, πληρωμές αποζημιώσεων κ.ά.

4.7.1 Προσωπικές μεταβιβάσεις μεταξύ νοικοκυριών κατοίκων και νοικοκυριών μη κατοίκων

Οι προσωπικές μεταβιβάσεις μεταξύ νοικοκυριών κατοίκων και νοικοκυριών μη κατοίκων είναι όλες οι τρέχουσες μεταβιβάσεις σε χρήμα ή σε είδος που πραγματοποιούνται από νοικοκυριά κατοίκους προς νοικοκυριά μη κατοίκους και αντιστρόφως. Οι προσωπικές μεταβιβάσεις περιλαμβάνουν και το στοιχείο: «Εκ των οποίων: Εμβάσματα εργαζομένων».

4.7.1.1 Εμβάσματα εργαζομένων

Τα εμβάσματα εργαζομένων είναι οι προσωπικές μεταβιβάσεις που γίνονται από μετανάστες οι οποίοι κατοικούν και απασχολούνται σε νέες οικονομίες προς νοικοκυριά μη κατοίκους. Τα άτομα που εργάζονται και διαμένουν σε νέες οικονομίες για διάστημα μικρότερο του έτους θεωρούνται μη κάτοικοι και οι αποδοχές τους καταχωρίζονται στο εισόδημα από εξαρτημένη εργασία.

4.8 Ίδιοι πόροι της ΕΕ που βασίζονται στον ΦΠΑ και στο ΑΕΕ (D76)

Ο τρίτος και ο τέταρτος ίδιος πόρος της Ένωσης, που βασίζονται στον ΦΠΑ και στο ΑΕΕ, είναι τρέχουσες μεταβιβάσεις που καταβάλλονται από τη γενική κυβέρνηση κάθε κράτους μέλους στα όργανα της Ένωσης.

4.9 Προσαρμογή για τη μεταβολή συνταξιοδοτικών δικαιωμάτων (D8)

Η προσαρμογή για τη μεταβολή συνταξιοδοτικών δικαιωμάτων είναι αναγκαία για να ευθυγραμμιστεί η αντιμετώπιση των συντάξεων ως τρεχουσών μεταβιβάσεων με την αντιμετώπιση των συνταξιοδοτικών δικαιωμάτων ως χρηματοοικονομικών περιουσιακών στοιχείων. Μετά την προσαρμογή, το υπόλοιπο του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών είναι ίδιο με εκείνο που θα καταγραφόταν αν οι κοινωνικές εισφορές και οι εισπραττόμενες συντάξεις δεν είχαν καταγραφεί ως τρέχουσες μεταβιβάσεις.

B. ΙΣΟΖΥΓΙΟ ΚΙΝΗΣΗΣ ΚΕΦΑΛΑΙΩΝ

Το ισοζύγιο κίνησης κεφαλαίων καλύπτει τις Αποκτήσεις/διαθέσεις μη παραχθέντων μη χρηματοοικονομικών περιουσιακών στοιχείων και τις Κεφαλαιακές μεταβιβάσεις.

5.1 Ακαθάριστες αποκτήσεις και διαθέσεις μη παραχθέντων μη χρηματοοικονομικών περιουσιακών στοιχείων

Τα μη παραχθέντα μη χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία αποτελούνται από: α) φυσικούς πόρους, β) συμβάσεις, μισθώσεις και άδειες και γ) περιουσιακά στοιχεία εμπορικής φύσης (εμπορικές επωνυμίες, εμπορικά σήματα) και υπεραξία (φήμη και πελατεία - goodwill). Οι αποκτήσεις και οι διαθέσεις μη παραχθέντων μη χρηματοοικονομικών περιουσιακών στοιχείων καταγράφονται χωριστά σε ακαθάριστη βάση και δεν συμψηφίζονται. Στο μέγεθος αυτό του ισοζυγίου κίνησης κεφαλαίων πρέπει να καταγράφεται μόνο η πώληση/αγορά των εν λόγω περιουσιακών στοιχείων και όχι η χρήση τους.

5.2 Κεφαλαιακές μεταβιβάσεις (D9)

Οι κεφαλαιακές μεταβιβάσεις αποτελούνται από τα εξής: i) τις μεταβιβάσεις κυριότητας πάγιων περιουσιακών στοιχείων, ii) τις μεταβιβάσεις κεφαλαίων που συνδέονται ή τελούν υπό την αίρεση της απόκτησης ή διάθεσης πάγιων περιουσιακών στοιχείων και iii) την άνευ οποιουδήποτε ανταλλάγματος διαγραφή υποχρεώσεων από πιστωτές. Οι κεφαλαιακές μεταβιβάσεις μπορεί να πραγματοποιούνται σε χρήμα ή σε είδος (π.χ. άφεση χρέους). Η διάκριση μεταξύ τρεχουσών και κεφαλαιακών μεταβιβάσεων στηρίζεται, στην πράξη, στον τρόπο χρήσης των μεταβιβαζόμενων κεφαλαίων από την αποκτώσα χώρα. Οι κεφαλαιακές μεταβιβάσεις ταξινομούνται ανάλογα με τον θεσμικό τομέα που πραγματοποιεί ή λαμβάνει τη μεταβίβαση στην οικονομία κατάρτισης των στοιχείων (Γενική κυβέρνηση ή Λοιποί τομείς).

Οι κεφαλαιακές μεταβιβάσεις περιλαμβάνουν τα εξής: Φόροι κεφαλαίου, Επιχορηγήσεις επενδύσεων και Λοιπές κεφαλαιακές μεταβιβάσεις.

5.2.1 Φόροι κεφαλαίου (D91)

Οι φόροι κεφαλαίου είναι φόροι που επιβάλλονται σε μη τακτά και μη συχνά διαστήματα στις αξίες των περιουσιακών στοιχείων ή στην καθαρή θέση των θεσμικών μονάδων ή στις αξίες των περιουσιακών στοιχείων που μεταβιβάζονται μεταξύ θεσμικών μονάδων. Περιλαμβάνουν τους φόρους κληρονομιάς και τους φόρους δωρεών μεταξύ προσώπων, οι οποίοι επιβάλλονται στο κεφάλαιο των δικαιούχων.

5.2.2 Επιχορηγήσεις επενδύσεων (D92)

Οι επιχορηγήσεις επενδύσεων είναι κεφαλαιακές μεταβιβάσεις, σε χρήμα ή σε είδος, που γίνονται για τη χρηματοδότηση του συνόλου ή μέρος των δαπανών απόκτησης πάγιων περιουσιακών στοιχείων. Οι δικαιούχοι υποχρεούνται να χρησιμοποιούν τις επιχορηγήσεις επενδύσεων που λαμβάνουν σε χρήμα για σκοπούς ακαθάριστου σχηματισμού (ακαθάριστων επενδύσεων) πάγιου κεφαλαίου, ενώ οι επιχορηγήσεις συνδέονται συχνά με συγκεκριμένα επενδυτικά σχέδια, π.χ. με μεγάλα κατασκευαστικά έργα.

5.2.3 Λοιπές κεφαλαιακές μεταβιβάσεις (D99)

Οι λοιπές κεφαλαιακές μεταβιβάσεις περιλαμβάνουν μη επαναλαμβανόμενες πληρωμές σημαντικού ύψους που χορηγούνται ως αποζημίωση για εκτεταμένες καταστροφές ή σοβαρές ζημίες που δεν καλύπτονται από ασφαλιστήρια συμβόλαια, καθώς επίσης μεγάλες δωρεές και κληροδοτήματα, περιλαμβανομένων και όσων γίνονται προς μη κερδοσκοπικά ιδρύματα. Η κατηγορία αυτή περιλαμβάνει την Άφεση χρέους.

5.2.3.1 Άφεση χρέους

Άφεση χρέους είναι η εθελοντική διαγραφή του συνόλου ή μέρους μιας οφειλής κατόπιν συμβατικής συμφωνίας μεταξύ του πιστωτή και του οφειλέτη.

Γ. ΙΣΟΖΥΓΙΟ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΣΥΝΑΛΛΑΓΩΝ ΚΑΙ ΔΙΕΘΝΗΣ ΕΠΕΝΔΥΤΙΚΗ ΘΕΣΗ

Γενικά, στο ισοζύγιο χρηματοοικονομικών συναλλαγών καταγράφονται συναλλαγές που αφορούν χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία και υποχρεώσεις και πραγματοποιήθηκαν μεταξύ κατοίκων και μη κατοίκων. Το ισοζύγιο χρηματοοικονομικών συναλλαγών παρουσιάζει τις συναλλαγές σε καθαρή βάση: οι καθαρές αποκτήσεις χρηματοοικονομικών περιουσιακών στοιχείων αντιστοιχούν σε αποκτήσεις περιουσιακών στοιχείων μείον μειώσεις περιουσιακών στοιχείων.

Η διεθνής επενδυτική θέση (ΔΕΘ) εμφανίζει, στο τέλος κάθε τριμήνου, την αξία των χρηματοοικονομικών περιουσιακών στοιχείων των κατοίκων μιας οικονομίας που αποτελούν απαιτήσεις έναντι μη κατοίκων, καθώς και τις υποχρεώσεις των κατοίκων μιας οικονομίας έναντι μη κατοίκων, συν τον χρυσό σε ράβδους που διακρατείται υπό μορφή συναλλαγματικών διαθεσίμων. Η διαφορά μεταξύ των περιουσιακών στοιχείων και των υποχρεώσεων είναι η καθαρή θέση στη ΔΕΘ και αντιπροσωπεύει είτε μια καθαρή απαίτηση είτε μια καθαρή υποχρέωση έναντι της αλλοδαπής.

Η αξία της ΔΕΘ στο τέλος μιας περιόδου προκύπτει από τις θέσεις στο τέλος της προηγούμενης περιόδου, τις συναλλαγές κατά την τρέχουσα περίοδο και τις λοιπές μεταβολές που προκύπτουν από άλλους λόγους πλην των συναλλαγών μεταξύ κατοίκων και μη κατοίκων, οι οποίες μπορούν να αποδοθούν σε λοιπές μεταβολές του όγκου και αναπροσαρμογές (λόγω μεταβολών των συναλλαγματικών ισοτιμιών ή των τιμών).

Σύμφωνα με την υποδιαίρεση κατά λειτουργία, οι διασυνοριακές χρηματοοικονομικές συναλλαγές και θέσεις ταξινομούνται ως Άμεσες επενδύσεις, Επενδύσεις χαρτοφυλακίου, Χρηματοοικονομικά παράγωγα (πλην των συναλλαγματικών διαθεσίμων) και δικαιώματα υπαλλήλων προς απόκτηση μετοχών, Λοιπές επενδύσεις και Συναλλαγματικά διαθέσιμα. Οι διασυνοριακές χρηματοοικονομικές συναλλαγές και θέσεις ταξινομούνται περαιτέρω κατά είδος μέσου και κατά θεσμικό τομέα, όπως ορίζεται στον πίνακα 7.

Βάση για την αποτίμηση των συναλλαγών και των θέσεων είναι οι αγοραίες τιμές. Για τις θέσεις σε μη διαπραγματεύσιμα μέσα, δηλαδή δάνεια, καταθέσεις και λοιπούς εισπρακτέους/πληρωτέους λογαριασμούς, χρησιμοποιείται η ονομαστική αξία. Ωστόσο, όλες οι συναλλαγές επί των μέσων αυτών αποτιμώνται σε αγοραίες τιμές. Για να ληφθεί υπόψη η ασυνέπεια μεταξύ της αποτίμησης των συναλλαγών στην αγοραία αξία και της αποτίμησης των θέσεων στην ονομαστική αξία, ο πωλητής καταγράφει Αναπροσαρμογές λόγω άλλων μεταβολών των τιμών κατά τη διάρκεια της περιόδου στην οποία γίνεται η πώληση, ίσες με τη διαφορά μεταξύ της ονομαστικής και της συναλλακτικής αξίας, ενώ ο αγοραστής καταγράφει ένα αντίθετο ποσό ως Αναπροσαρμογές λόγω άλλων μεταβολών των τιμών.

Ο λογαριασμός χρηματοοικονομικών συναλλαγών του ισοζυγίου πληρωμών και η διεθνής επενδυτική θέση περιλαμβάνουν αντίστοιχες εγγραφές για το δεδουλευμένο εισόδημα από τα μέσα που ταξινομούνται στις αντίστοιχες λειτουργικές κατηγορίες.

6.1 Άμεσες επενδύσεις

Οι άμεσες επενδύσεις έχουν να κάνουν με έναν κάτοικο μιας οικονομίας (άμεσος επενδυτής) που έχει τον έλεγχο ή σημαντικό βαθμό επιρροής στη διαχείριση μιας επιχείρησης που είναι κάτοικος μιας άλλης οικονομίας (επιχείρηση άμεσης επένδυσης). Σύμφωνα με τα διεθνή πρότυπα, ο άμεσος ή έμμεσος έλεγχος τουλάχιστον του 10% των δικαιωμάτων ψήφου σε επιχείρηση που είναι κάτοικος μιας οικονομίας από επενδυτή κάτοικο άλλης οικονομίας αποτελεί απόδειξη για την ύπαρξη μιας τέτοιας σχέσης. Με βάση το κριτήριο αυτό, είναι δυνατόν να υπάρχει σχέση άμεσης επένδυσης μεταξύ περισσότερων συναφών επιχειρήσεων, ανεξάρτητα από το αν ο δεσμός περιλαμβάνει μία ή περισσότερες αλυσίδες. Μπορεί μάλιστα να εκτείνεται σε θυγατρικές επιχειρήσεων άμεσων επενδύσεων, σε θυγατρικές θυγατρικών και σε συνδεδεμένες επιχειρήσεις. Με τη δημιουργία της άμεσης επένδυσης όλες οι παρεπόμενες χρηματοοικονομικές ροές/διαθέσιμα μεταξύ των συναφών επιχειρήσεων καταγράφονται ως συναλλαγές/θέσεις άμεσων επενδύσεων.

Το μετοχικό κεφάλαιο περιλαμβάνει το κεφάλαιο των υποκαταστημάτων, όπως επίσης και μετοχές σε θυγατρικές και συνδεδεμένες επιχειρήσεις. Τα επανεπενδυθέντα κέρδη αποτελούνται από την αντίστοιχη εγγραφή που αντιστοιχεί στο μερίδιο του άμεσου επενδυτή στα κέρδη των θυγατρικών ή συνδεδεμένων επιχειρήσεων τα οποία δεν διανεμήθηκαν ως μερίσματα και στα κέρδη των υποκαταστημάτων που δεν εμβάστηκαν στον άμεσο επενδυτή και τα οποία καταγράφονται στο Εισόδημα από επενδύσεις (βλ. 3.2.3).

Οι Άμεσες επενδύσεις σε μετοχικούς τίτλους και οι Άμεσες επενδύσεις σε χρεόγραφα υποδιαιρούνται περαιτέρω ανάλογα με το είδος της σχέσης μεταξύ των οντοτήτων και ανάλογα με την κατεύθυνση της επένδυσης. Μπορούν να διακριθούν τρία είδη σχέσεων άμεσων επενδύσεων:

α) Επενδύσεις του άμεσου επενδυτή στις επιχειρήσεις άμεσων επενδύσεων. Αυτή η κατηγορία περιλαμβάνει επενδυτικές ροές (και αποθέματα) από τον άμεσο επενδυτή προς τις επιχειρήσεις άμεσων επενδύσεών του (ανεξάρτητα από το αν υπάρχει άμεσος ή έμμεσος έλεγχος ή επιρροή)·

β) Αντίστροφη επένδυση. Αυτό το είδος σχέσεων καλύπτει τις επενδυτικές ροές (και αποθέματα) προς τον άμεσο επενδυτή από τις επιχειρήσεις άμεσων επενδύσεών του·

γ) Μεταξύ αδελφών επιχειρήσεων. Αυτό το είδος σχέσεων καλύπτει τις ροές (και τα αποθέματα) μεταξύ επιχειρήσεων που δεν ελέγχουν ούτε επηρεάζουν η μία την άλλη, αλλά που ελέγχονται ή επηρεάζονται και οι δύο από τον ίδιο άμεσο επενδυτή.

6.2 Επενδύσεις χαρτοφυλακίου

Οι επενδύσεις χαρτοφυλακίου περιλαμβάνουν τις συναλλαγές και τις θέσεις που αφορούν χρεόγραφα ή μετοχικούς τίτλους, πλην εκείνων που περιλαμβάνονται στις άμεσες επενδύσεις ή στα συναλλαγματικά διαθέσιμα. Οι επενδύσεις χαρτοφυλακίου περιλαμβάνουν τους Μετοχικούς τίτλους, τις Μετοχές/μερίδια εταιρειών επενδύσεων χαρτοφυλακίου και τα Χρεόγραφα, εκτός αν τα στοιχεία αυτά ταξινομούνται είτε ως άμεσες επενδύσεις είτε ως συναλλαγματικά διαθέσιμα. Συναλλαγές όπως οι συμφωνίες επαναγοράς και ο δανεισμός τίτλων δεν περιλαμβάνονται στις επενδύσεις χαρτοφυλακίου.

6.2.1 Μετοχικοί τίτλοι (F51/AF51)

Οι μετοχικοί τίτλοι περιλαμβάνουν όλα τα χρηματοοικονομικά μέσα που αντιπροσωπεύουν απαιτήσεις επί της υπολειμματικής αξίας μιας εταιρείας ή οιονεί εταιρείας μετά την ικανοποίηση των απαιτήσεων όλων των πιστωτών. Σε αντίθεση με τα χρεόγραφα, οι μετοχικοί τίτλοι δεν παρέχουν κατά κανόνα στον ιδιοκτήτη δικαίωμα επί προκαθορισμένου ποσού ή επί ποσού που προσδιορίζεται σύμφωνα με καθορισμένο τύπο. Οι μετοχικοί τίτλοι συνίστανται σε Εισηγμένες και Μη εισηγμένες μετοχές.

Οι εισηγμένες μετοχές (F511/AF511) είναι μετοχικοί τίτλοι που έχουν εισαχθεί σε αναγνωρισμένο χρηματιστήριο ή σε άλλης μορφής δευτερογενή αγορά. Οι μη εισηγμένες μετοχές (F512/AF512) είναι μετοχικοί τίτλοι που δεν έχουν εισαχθεί σε χρηματιστήριο.

6.2.2 Μετοχές/μερίδια εταιρειών επενδύσεων χαρτοφυλακίου (F52/AF52)

Οι μετοχές/μερίδια εταιρειών επενδύσεων χαρτοφυλακίου εκδίδονται από εταιρείες επενδύσεων χαρτοφυλακίου. Αν ο επενδυτικός οργανισμός έχει καταπιστευματική δομή (trust), είναι γνωστές ως «μερίδια». Οι εταιρείες επενδύσεων χαρτοφυλακίου είναι επιχειρήσεις συλλογικών επενδύσεων μέσω των οποίων οι επενδυτές συγκεντρώνουν κεφάλαια για επενδύσεις σε χρηματοοικονομικά και/ή μη χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία. Οι μετοχές/μερίδια εταιρειών επενδύσεων χαρτοφυλακίου διαδραματίζουν εξειδικευμένο ρόλο στη χρηματοοικονομική διαμεσολάβηση ως είδος συλλογικών επενδύσεων σε άλλα περιουσιακά στοιχεία και, ως εκ τούτου, καταχωρίζονται χωριστά από τους άλλους μετοχικούς τίτλους. Επιπλέον, η αντιμετώπιση του εισοδήματός τους διαφέρει, διότι πρέπει να γίνεται τεκμαρτός υπολογισμός των επανεπενδυθέντων κερδών.

6.2.3 Χρεόγραφα (F3/AF3)

Τα χρεόγραφα είναι διαπραγματεύσιμα χρηματοοικονομικά μέσα που πιστοποιούν τη σύναψη χρέους. Περιλαμβάνουν συναλλαγματικές, ομόλογα, γραμμάτια, διαπραγματεύσιμα πιστοποιητικά καταθέσεων, βραχυπρόθεσμους εμπορικούς τίτλους, ομολογίες χωρίς εξασφαλίσεις, διασφαλισμένα χρεόγραφα, μέσα της χρηματαγοράς και παρόμοια μέσα που αποτελούν κατά κανόνα αντικείμενο διαπραγμάτευσης στις χρηματοοικονομικές αγορές. Οι συναλλαγές και οι θέσεις σε χρεόγραφα υποδιαιρούνται, ανάλογα με την αρχική τους διάρκεια, σε Βραχυπρόθεσμα και Μακροπρόθεσμα.

6.2.3.1 Βραχυπρόθεσμα χρεόγραφα (F31/ΑF31)

Τα βραχυπρόθεσμα χρεόγραφα είναι πληρωτέα σε πρώτη ζήτηση (επί τη εμφανίσει) ή εκδίδονται με αρχική διάρκεια μικρότερη ή ίση του έτους. Παρέχουν γενικά στον κάτοχο το ανεπιφύλακτο δικαίωμα λήψης ορισμένου, σταθερού χρηματικού ποσού σε καθορισμένη ημερομηνία. Οι τίτλοι αυτοί αποτελούν συνήθως αντικείμενο διαπραγμάτευσης, με διαφορά υπό το άρτιο, σε οργανωμένες αγορές· η διαφορά υπό το άρτιο εξαρτάται από το επιτόκιο και από το χρονικό διάστημα που υπολείπεται έως την ημερομηνία λήξης του τίτλου.

6.2.3.2 Μακροπρόθεσμα χρεόγραφα (F32/ΑF32)

Τα μακροπρόθεσμα χρεόγραφα εκδίδονται με αρχική διάρκεια μεγαλύτερη ή ίση του έτους ή χωρίς καθορισμένη ημερομηνία λήξης (με εξαίρεση τα χρεόγραφα που είναι πληρωτέα σε πρώτη ζήτηση, τα οποία περιλαμβάνονται στα βραχυπρόθεσμα χρεόγραφα). Τα χρεόγραφα αυτά παρέχουν γενικά στον κάτοχο α) ανεπιφύλακτο δικαίωμα επί σταθερού χρηματικού εισοδήματος ή συμβατικά καθοριζόμενου μεταβλητού χρηματικού εισοδήματος (η καταβολή των τόκων είναι ανεξάρτητη από τα κέρδη του οφειλέτη) και β) ανεπιφύλακτο δικαίωμα επί σταθερού ποσού από την αποπληρωμή του αρχικού κεφαλαίου σε καθορισμένη ημερομηνία ή ημερομηνίες.

Η καταγραφή των συναλλαγών στο ισοζύγιο πληρωμών πραγματοποιείται όταν οι πιστωτές ή οι οφειλέτες εγγράφουν την απαίτηση ή την υποχρέωση στα βιβλία τους. Οι συναλλαγές καταγράφονται στην τιμή που πραγματικά εισπράχθηκε ή καταβλήθηκε, μείον προμήθειες και έξοδα. Έτσι, στην περίπτωση τίτλων με τοκομερίδια περιλαμβάνονται οι δεδουλευμένοι τόκοι από την τελευταία πληρωμή τόκου, ενώ στην περίπτωση τίτλων που εκδόθηκαν με διαφορά υπό το άρτιο περιλαμβάνονται οι τόκοι που συσσωρεύτηκαν από την έκδοσή τους. Ο συνυπολογισμός των δεδουλευμένων τόκων απαιτείται τόσο για το ισοζύγιο χρηματοοικονομικών συναλλαγών του ισοζυγίου πληρωμών όσο και για τη διεθνή επενδυτική θέση· οι εν λόγω εγγραφές πρέπει να έχουν αντίστοιχες εγγραφές στα αντίστοιχα ισοζύγια εισοδημάτων.

6.3 Χρηματοοικονομικά παράγωγα (εκτός των συναλλαγματικών διαθεσίμων) και δικαιώματα υπαλλήλων προς απόκτηση μετοχών (F7/AF7)

Η σύμβαση χρηματοοικονομικού παραγώγου είναι χρηματοοικονομικό μέσο που συνδέεται με άλλο συγκεκριμένο χρηματοοικονομικό μέσο ή δείκτη ή εμπόρευμα και μέσω του οποίου συγκεκριμένοι χρηματοοικονομικοί κίνδυνοι (όπως κίνδυνοι επιτοκίου, συναλλαγματικοί κίνδυνοι, κίνδυνοι από τη μεταβολή τιμών μετοχών και εμπορευμάτων, πιστωτικοί κίνδυνοι κ.λπ.) μπορούν να αποτελέσουν αντικείμενο αυτοτελούς συναλλαγής στις χρηματαγορές. Αυτή η κατηγορία προσδιορίζεται χωριστά από τις άλλες κατηγορίες, διότι αφορά μεταβίβαση κινδύνου και όχι την παροχή κεφαλαίων ή άλλων πόρων. Σε αντίθεση με άλλες λειτουργικές κατηγορίες, από τα χρηματοοικονομικά παράγωγα δεν προκύπτει κανένα πρωτογενές εισόδημα. Οι καθαρές ροές που συνδέονται με παράγωγα επιτοκίων καταγράφονται ως χρηματοοικονομικά παράγωγα και όχι ως εισόδημα από επενδύσεις. Οι συναλλαγές και οι θέσεις σε χρηματοοικονομικά παράγωγα αντιμετωπίζονται χωριστά από τις αξίες των τυχόν υποκείμενων στοιχείων με τα οποία συνδέονται. Στην περίπτωση των δικαιωμάτων προαίρεσης καταγράφεται το πλήρες τίμημα του δικαιώματος (δηλαδή η τιμή αγοράς/πώλησης του δικαιώματος προαίρεσης και η σχετική προμήθεια). Οι εξοφλητέες πληρωμές περιθωρίου συνίστανται στην κατάθεση μετρητών ή άλλων εξασφαλίσεων για την προστασία του αντισυμβαλλομένου από τον κίνδυνο μη πληρωμής. Ταξινομούνται ως καταθέσεις στις λοιπές επενδύσεις [αν οι υποχρεώσεις του οφειλέτη περιλαμβάνονται στην προσφορά χρήματος με την ευρύτερη έννοια (broad money)] ή στους λοιπούς εισπρακτέους/πληρωτέους λογαριασμούς. Οι μη εξοφλητέες πληρωμές περιθωρίου (γνωστές και ως περιθώριο διακύμανσης) μειώνουν τη χρηματοοικονομική υποχρέωση που δημιουργείται μέσω ενός παραγώγου· ως εκ τούτου, ταξινομούνται ως συναλλαγές σε χρηματοοικονομικά παράγωγα.

Τα δικαιώματα υπαλλήλων προς απόκτηση μετοχών είναι δικαιώματα προαίρεσης που προσφέρει μια εταιρεία στους εργαζομένους της για την απόκτηση μετοχών της εν είδει αμοιβής. Αν ένα δικαίωμα απόκτησης μετοχών που προσφέρεται στους μισθωτούς μπορεί να αποτελέσει αντικείμενο διαπραγμάτευσης στις χρηματοοικονομικές αγορές χωρίς περιορισμό, ταξινομείται στα χρηματοοικονομικά παράγωγα.

6.4 Λοιπές επενδύσεις

Η κατηγορία αυτή είναι μια υπολειμματική κατηγορία στην οποία κατατάσσονται όλες οι άλλες επενδύσεις που δεν περιλαμβάνονται στις κατηγορίες: άμεσες επενδύσεις, επενδύσεις χαρτοφυλακίου, χρηματοοικονομικά παράγωγα και δικαιώματα υπαλλήλων προς απόκτηση μετοχών ή συναλλαγματικά διαθέσιμα. Στον βαθμό που οι παρακάτω κατηγορίες χρηματοοικονομικών περιουσιακών στοιχείων και υποχρεώσεων δεν περιλαμβάνονται στις άμεσες επενδύσεις ή στα συναλλαγματικά διαθέσιμα, οι λοιπές επενδύσεις περιλαμβάνουν τα εξής: α) Λοιπές συμμετοχές σε κεφάλαιο· β) Μετρητά και καταθέσεις· γ) Δάνεια (συμπεριλαμβανομένης της χρήσης πιστώσεων και δανείων του ΔΝΤ)· δ) Ασφαλιστικά συστήματα, συνταξιοδοτικά συστήματα και συστήματα τυποποιημένων εγγυήσεων· ε) Εμπορικές πιστώσεις και προκαταβολές· στ) Λοιποί εισπρακτέοι/πληρωτέοι λογαριασμοί· και ζ) Χορηγήσεις ΕΤΔ (οι διακρατήσεις ΕΤΔ περιλαμβάνονται στα συναλλαγματικά διαθέσιμα).

Για τα δάνεια, τις καταθέσεις και τους λοιπούς εισπρακτέους/πληρωτέους λογαριασμούς που πωλούνται υπό το άρτιο, οι συναλλακτικές αξίες που εγγράφονται στο ισοζύγιο χρηματοοικονομικών συναλλαγών μπορεί να διαφέρουν από τις ονομαστικές αξίες που εγγράφονται στη ΔΕΘ. Οι διαφορές αυτές καταγράφονται ως Αναπροσαρμογές λόγω άλλων μεταβολών των τιμών.

6.4.1 Λοιπές συμμετοχές σε κεφάλαιο (F519/AF519)

Οι λοιπές συμμετοχές σε κεφάλαιο περιλαμβάνουν τις συμμετοχές σε κεφάλαιο που δεν έχουν τη μορφή τίτλων και συνεπώς δεν περιλαμβάνονται στις επενδύσεις χαρτοφυλακίου. Η συμμετοχή στο κεφάλαιο ορισμένων διεθνών οργανισμών δεν έχει τη μορφή τίτλων και, συνεπώς, ταξινομείται στις Λοιπές συμμετοχές σε κεφάλαιο.

6.4.2 Μετρητά και καταθέσεις (F2/AF2)

Τα μετρητά και οι καταθέσεις περιλαμβάνουν τα μετρητά που βρίσκονται σε κυκλοφορία και τις καταθέσεις. Οι καταθέσεις είναι τυποποιημένες, μη διαπραγματεύσιμες συμβάσεις, οι οποίες προσφέρονται κατά κανόνα από ιδρύματα που δέχονται καταθέσεις και επιτρέπουν την τοποθέτηση και τη μεταγενέστερη ανάληψη ενός μεταβλητού χρηματικού ποσού από τον πιστωτή. Οι καταθέσεις συνεπάγονται συνήθως εγγύηση του οφειλέτη για την επιστροφή του ποσού του κεφαλαίου στον επενδυτή.

Η διάκριση σε Δάνεια και σε Μετρητά και καταθέσεις γίνεται με βάση την ιδιότητα του δανειολήπτη. Αυτό σημαίνει ότι, στο σκέλος των περιουσιακών στοιχείων (ενεργητικό), τα χρήματα που χορηγεί σε τράπεζες μη κατοίκους ο τομέας κάτοικος που διακρατεί το χρήμα ταξινομούνται στις Καταθέσεις, ενώ τα χρήματα που χορηγεί σε μη τραπεζικά ιδρύματα (δηλ. σε θεσμικές μονάδες πλην των τραπεζών) μη κατοίκους ο τομέας κάτοικος που διακρατεί το χρήμα ταξινομούνται στα Δάνεια. Στο σκέλος των υποχρεώσεων (παθητικό), τα χρήματα που λαμβάνουν μη τραπεζικά ιδρύματα (μη ΝΧΙ) κάτοικοι ταξινομούνται πάντοτε στα Δάνεια. Τέλος, η διάκριση αυτή συνεπάγεται ότι όλες οι συναλλαγές στις οποίες εμπλέκονται ΝΧΙ κάτοικοι και τράπεζες μη κάτοικοι ταξινομούνται στις Καταθέσεις.

6.4.3 Δάνεια (F4/AF4)

Τα δάνεια είναι χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία τα οποία: α) δημιουργούνται όταν ένας πιστωτής δανείζει κεφάλαια απευθείας σε έναν οφειλέτη, και β) αποδεικνύονται με έγγραφα που δεν είναι διαπραγματεύσιμα. Αυτή η κατηγορία περιλαμβάνει όλα τα δάνεια, συμπεριλαμβανομένων των ενυπόθηκων δανείων, των χρηματοδοτικών μισθώσεων και των πράξεων τύπου repos. Όλες οι πράξεις τύπου repos, δηλαδή οι συμφωνίες επαναγοράς, οι πράξεις πώλησης/επαναγοράς και ο δανεισμός τίτλων (που περιλαμβάνουν ανταλλαγή μετρητών ως ασφάλεια), αντιμετωπίζονται ως εξασφαλισμένα δάνεια και όχι ως άμεσες αγορές/πωλήσεις τίτλων και καταγράφονται στις Λοιπές επενδύσεις του τομέα κατοίκου που διενεργεί την πράξη. Αυτή η αντιμετώπιση, η οποία συνάδει με τη λογιστική πρακτική των τραπεζών και των άλλων χρηματοοικονομικών εταιρειών, αποσκοπεί στην ακριβέστερη απεικόνιση της οικονομικής λογικής των εν λόγω χρηματοοικονομικών μέσων.

6.4.4 Ασφαλιστικά συστήματα, συνταξιοδοτικά συστήματα και συστήματα τυποποιημένων εγγυήσεων (F6/AF6)

Η κατηγορία αυτή περιλαμβάνει τα ακόλουθα: α) Τεχνικά αποθεματικά ασφαλίσεων κατά ζημιών (F61)· β) Δικαιώματα ασφαλίσεων ζωής και προσόδων (F62)· γ) Συνταξιοδοτικά δικαιώματα, απαιτήσεις συνταξιοδοτικών ταμείων από διοικητές συνταξιοδοτικών συστημάτων και δικαιώματα μη συνταξιοδοτικών παροχών (F63+F64+F65)· και δ) Προβλέψεις για καταπτώσεις τυποποιημένων εγγυήσεων (F66).

6.4.5 Εμπορικές πιστώσεις και προκαταβολές (F81/AF81)

Οι εμπορικές πιστώσεις και προκαταβολές είναι χρηματοοικονομικές απαιτήσεις που προκύπτουν από την απευθείας χορήγηση πίστωσης από προμηθευτές αγαθών και υπηρεσιών στους πελάτες τους και από προκαταβολές για εργασίες που είναι σε εξέλιξη ή που πρόκειται να αναληφθούν, έχουν δε τη μορφή προπληρωμής εκ μέρους των πελατών για αγαθά και υπηρεσίες που δεν έχουν ακόμη παραδοθεί. Εμπορικές πιστώσεις και προκαταβολές προκύπτουν όταν η πληρωμή για αγαθά ή υπηρεσίες δεν γίνεται ταυτόχρονα με την αλλαγή κυριότητας ενός αγαθού ή με την παροχή μιας υπηρεσίας.

6.4.6 Λοιποί εισπρακτέοι/πληρωτέοι λογαριασμοί (F.89/AF89)

Αυτή η κατηγορία αποτελείται από εισπρακτέους ή πληρωτέους λογαριασμούς διαφορετικούς από τους λογαριασμούς που περιλαμβάνονται στις εμπορικές πιστώσεις και προκαταβολές ή σε άλλα μέσα. Περιλαμβάνει χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία και υποχρεώσεις που δημιουργούνται ως αντισταθμίσεις σε συναλλαγές στις οποίες υπάρχει χρονική διαφορά μεταξύ των εν λόγω συναλλαγών και των αντίστοιχων πληρωμών. Περιλαμβάνει υποχρεώσεις για φόρους, αγορά και πώληση τίτλων, τέλη δανεισμού χρεογράφων, τέλη για δάνεια χρυσού, ημερομίσθια και μισθούς, μερίσματα και κοινωνικές εισφορές που είναι ληξιπρόθεσμες, αλλά δεν έχουν καταβληθεί ακόμη.

6.4.7 Κατανομή ειδικών τραβηκτικών δικαιωμάτων (ΕΤΔ) (F12/AF12)

Η κατανομή ΕΤΔ στα μέλη του ΔΝΤ εμφανίζεται ως υποχρέωση του δικαιούχου στο πλαίσιο των ΕΤΔ στις Λοιπές επενδύσεις, με αντίστοιχη εγγραφή στο πλαίσιο των ΕΤΔ στα Συναλλαγματικά διαθέσιμα.

6.5 Συναλλαγματικά διαθέσιμα

Τα συναλλαγματικά διαθέσιμα είναι τα εξωτερικά περιουσιακά στοιχεία που είναι αμέσως διαθέσιμα στις νομισματικές αρχές και τα οποία ελέγχονται απ’ αυτές για την κάλυψη των αναγκών χρηματοδότησης του ισοζυγίου πληρωμών, για την παρέμβαση στις αγορές συναλλάγματος, με σκοπό τη διαχείριση της συναλλαγματικής ισοτιμίας, και για άλλους συναφείς σκοπούς (όπως η διατήρηση της εμπιστοσύνης στο νόμισμα και την οικονομία ή η χρησιμοποίησή τους ως βάσης για εξωτερικό δανεισμό). Τα συναλλαγματικά διαθέσιμα πρέπει να είναι περιουσιακά στοιχεία σε συνάλλαγμα, απαιτήσεις έναντι μη κατοίκων και περιουσιακά στοιχεία που υπάρχουν πραγματικά. Τα δυνητικά περιουσιακά στοιχεία αποκλείονται. Υποκείμενες έννοιες της έννοιας των συναλλαγματικών διαθεσίμων είναι οι έννοιες του «ελέγχου» και της «διαθεσιμότητας για χρήση» από τις νομισματικές αρχές.

6.5.1 Νομισματικός χρυσός (F.11/AF.11)

Ο νομισματικός χρυσός είναι χρυσός που ανήκει στην κυριότητα των νομισματικών αρχών (ή άλλων φορέων οι οποίοι υπόκεινται στον ουσιαστικό έλεγχο των νομισματικών αρχών) και ο οποίος διατηρείται ως αποθεματικό περιουσιακό στοιχείο στα συναλλαγματικά διαθέσιμα. Περιλαμβάνει τον Χρυσό σε ράβδους και τους Λογαριασμούς σε λογιστικό χρυσό με μη κατοίκους που δίνουν το δικαίωμα απαίτησης για παράδοση χρυσού.

6.5.1.1 Ο χρυσός σε ράβδους (όπως ονομάζεται συνεκδοχικά η κατηγορία αυτή) έχει τη μορφή κερμάτων, πλακών ή ράβδων καθαρότητας τουλάχιστον 995‰, περιλαμβανομένου του χρυσού αυτού του είδους ο οποίος τηρείται σε λογαριασμούς αυτούσιου χρυσού.

6.5.1.2 Οι λογαριασμοί λογιστικού χρυσού αντιπροσωπεύουν απαίτηση έναντι του διαχειριστή του λογαριασμού να παραδώσει χρυσό. Στους εν λόγω λογαριασμούς, ο πάροχος του λογαριασμού έχει στην κυριότητά του μια αποθεματική βάση αυτούσιου (μη λογιστικού) χρυσού και εκδίδει πιστοποιητικά απαιτήσεων υπέρ των δικαιούχων των λογαριασμών εκφρασμένα σε χρυσό. Οι λογαριασμοί λογιστικού χρυσού, όταν δεν διατηρούνται ως συναλλαγματικά διαθέσιμα, ταξινομούνται ως Μετρητά και καταθέσεις στις Λοιπές επενδύσεις.

6.5.2 Ειδικά τραβηκτικά δικαιώματα (F.12/AF.12)

Τα ειδικά τραβηκτικά δικαιώματα (ΕΤΔ) είναι διεθνή αποθεματικά περιουσιακά στοιχεία (συναλλαγματικά διαθέσιμα) που δημιουργούνται από το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο (ΔΝΤ) και κατανέμονται στα μέλη του ως συμπλήρωμα των υπαρχόντων επίσημων συναλλαγματικών διαθεσίμων. Τα ΕΤΔ διακρατούνται μόνο από τις νομισματικές αρχές των μελών του ΔΝΤ και από περιορισμένο αριθμό διεθνών χρηματοοικονομικών ιδρυμάτων που είναι εξουσιοδοτημένοι διακρατητές.

6.5.3 Συναλλαγματική θέση στο ΔΝΤ

Είναι το άθροισμα α) του «αποθεματικού μεριδίου», δηλαδή των ποσών ξένου νομίσματος (συμπεριλαμβανομένων των ΕΤΔ) που μπορεί να λάβει μια χώρα μέλος από το ΔΝΤ σε πολύ σύντομη προθεσμία· και β) κάθε άλλης οφειλής του ΔΝΤ (βάσει δανειακής σύμβασης) στον λογαριασμό γενικών πόρων που είναι άμεσα διαθέσιμη στη χώρα μέλος.

6.5.4 Άλλα συναλλαγματικά διαθέσιμα

Αυτά περιλαμβάνουν: Μετρητά και καταθέσεις, Τίτλους, Χρηματοοικονομικά παράγωγα και Λοιπές απαιτήσεις. Οι καταθέσεις αφορούν όσες είναι διαθέσιμες σε πρώτη ζήτηση. Οι τίτλοι περιλαμβάνουν τους ρευστοποιήσιμους και εμπορεύσιμους μετοχικούς τίτλους και χρεόγραφα που εκδίδονται από μη κατοίκους, περιλαμβανομένων των μετοχών και των μεριδίων εταιρειών επενδύσεων χαρτοφυλακίου. Τα χρηματοοικονομικά παράγωγα καταγράφονται ως συναλλαγματικά διαθέσιμα μόνο αν τα παράγωγα που αφορούν τη διαχείριση των συναλλαγματικών διαθεσίμων αποτελούν αναπόσπαστο μέρος της αποτίμησης αυτών των περιουσιακών στοιχείων. Οι λοιπές απαιτήσεις περιλαμβάνουν δάνεια σε μη τραπεζικά ιδρύματα μη κατοίκους, μακροπρόθεσμα δάνεια σε καταπιστευματικό λογαριασμό του ΔΝΤ και άλλα χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία τα οποία δεν περιλαμβάνονταν στο παρελθόν, αλλά πληρούν τον ορισμό των συναλλαγματικών διαθεσίμων.