'Αριθ. C 347/14 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 31. 12. 81 
II 
(Προπαρασκευαστικές πράξεις) 
ΕΠΙΤΡΟΠΗ 
Η ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΝΣΩΜΑΤΩΣΗ ΜΕΙΟΝΕΚΤΟΥΝΤΩΝ ΑΤΟΜΩΝ 
ΕΝΑ ΠΛΑΙΣΙΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΩΝ ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΩΝ ΤΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΟΣ 
(Ανακοίνωση της Επιτροπής προς τό Συμβούλιο στίς 4 Νοεμβρίου 1981) 
Ι. Η ΠΡΟΚΛΗΣΗ ΤΟΥ ΔΙΕΘΝΟΥΣ ΕΤΟΥΣ ΜΕΙΟΝΕΚΤΟΥΝΤΩΝ ΑΤΟΜΩΝ 
1. Τό Διεθνές "Ετος μειονεκτούντων ατόμων κατά τό 
1981 δημιουργεί ιδιαίτερες ευκαιρίες καί ευθύνες στην 
Ευρωπαϊκή Κοινότητα νά δώσει νέα αίσθηση στίς πρω­
τοβουλίες της υπέρ τών μειονεκτούντων ατόμων. Τό 
Μάρτιο τοϋ 1981 τό Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο εξέφρασε 
τίς ανησυχίες του σχετικά μέ τό θέμα αυτό καί απηύθυνε 
έκκληση σέ όλα τά Κράτη μέλη καί όργανα της Κοινότη­
τας νά υιοθετήσουν ένα ευρύ πλέγμα μέτρων γιά τήν 
προαγωγή της οικονομικής, κοινωνικής καί επαγγελμα­
τικής ενσωματώσεως μειονεκτούντων ατόμων (]). Τόν 
'Ιούλιο τοϋ 1981 ή Οικονομική καί Κοινωνική Επιτροπή 
κατέληξε στην τελική διατύπωση της γνώμης της (2) 
σχετικά μέ τήν κατάσταση καί τά προβλήματα τών 
μειονεκτούντων ατόμων καί υπέβαλε επίσης μιά σειρά 
από υποδείξεις μέ θέμα τήν ανάληψη πρωτοβουλιών από 
τήν πλευρά της Κοινότητας. 
2. Γιά νά προβληθεί τό Διεθνές "Ετος ή Επιτροπή 
έθεσε ύπό τήν αιγίδα της ορισμένες δραστηριότητες καί 
συναντήσεις τόσο στό πλαίσιο τών Κρατών μελών όσο 
καί σέ κοινοτικό επίπεδο. Τά σεμινάρια τών ειδικών καί 
οί συνδιασκέψεις πού οργάνωσε ή Επιτροπή τόν 'Ιούνιο 
γύρω από θέματα κινητικότητας καί στεγάσεως στό 
Λουξεμβούργο τόν 'Οκτώβριο γύρω άπό τίς ενισχύσεις 
τοΰ Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Ταμείου μέ αποδέκτες 
μειονεκτοΰντα άτομα (European Social Fund for the 
(') Ψήφισμα τοϋ Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου γιά τήν οικονομική, 
κοινωνική καί επαγγελματική ενσωμάτωση μειονεκτούντων 
ατόμων στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα πού υιοθετήθηκε στίς 
15 Μαρτίου 1981 (ΕΕ αριθ. C 77 της 6. 4. 1981, σ. 27). 
(2) Γνώμη της Οικονομικής καί Κοινωνικής Επιτροπής σχετι­
κά μέ τήν κατάσταση καί τά προβλήματα τών μειονεκτού­
ντων ατόμων, Soc 63, 2 Ιουλίου 1981. Handicapped) στή Mulhouse καί επίσης τόν 'Οκτώβριο 
στό Noordwijkerhout γιά τή μετάβαση μειονεκτούντων 
νέων στην ενεργό ζωή μετά τήν ενηλικίωση τους απο­
δείχθηκαν χρήσιμα γιά τήν προώθηση τών υφισταμένων 
δραστηριοτήτων τής Κοινότητας σέ ορισμένους ειδικευ­
μένους τομείς. Ή Επιτροπή θεωρεί, πάντως, ότι ή κύρια 
συμβολή της στό Διεθνές "Ετος πρέπει νά λάβει τή 
μορφή ενός περιοσσότερο ολοκληρωμένου διορατικού 
σχεδίου αναφορικά μέ τίς δραστηριότητες τής Κοινότη­
τας γιά μειονεκτοΰντα άτομα στά επόμενα χρόνια. 
3. Ή παρούσα ανακοίνωση συνιστά ένα νέο πλαίσιο 
γιά τίς κοινοτικές δραστηριότητες πού έχουν στόχο τήν 
προαγωγή τής κοινωνικής ενσωματώσεως μειονεκτού­
ντων ατόμων. 'Αναζητεί νά στηρίξει καί συμπληρώσει 
τίς υφιστάμενες κοινοτικές πρωτοβουλίες σ' αυτό τό 
χώρο, πού έχουν σκοπό τήν προαγωγή τής προλήψεως 
τής αναπηρίας καί μειονεκτικότητας καί τήν ανάπτυξη 
τών τεχνικών βοηθημάτων (3). Ή ανακοίνωση αυτή πρέ­
πει επίσης νά τοποθετηθεί στό πλαίσιο τών δραστηριοτή­
των σέ άλλους τομείς τής απασχολήσεως καί κοινωνι­
κής πολιτικής στό χώρο τής Κοινότητας οί όποιες απο­
σκοπούν στή βελτίωση τών όρων ζωής καί εργασίας τοΰ 
συνόλου τοΰ πληθυσμού. Ή προσεχής έκθεση σχετικά 
μέ τό πρόγραμμα δράσεως τής Κοινότητας γιά τήν 
καταπολέμηση τής ένδειας θά έχει ιδιαίτερη σημασία σέ 
σχέση μέ αυτό. 
(3) Π.χ. στους τομείς τής ιατρικής καί εργονομικής έρευνας, 
τής ασφαλείας τών εργαζομένων στίς βιομηχανίες καί τής 
προστασίας τοΰ περιβάλλοντος καί τών καταναλωτών. Βλ. 
επίσης καί τό Δεύτερο καί Τρίτο Σχέδιο δράσεως στον 
τομέα τής επιστημονικής καί τεχνικής πληροφορήσεως καί 
τεκμηριώσεως (IDST). 
31. 12. 81 'Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 'Αριθ. C 347/15 
II. Η ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΝΣΩΜΑΤΩΣΗ ΜΕΙΟΝΕΚΤΟΥΝΤΩΝ ΑΤΟΜΩΝ 
4. Τά μειονεκτοΰντα άτομα έχουν εξίσου τά αυτά δικαι­
ώματα με τά υπόλοιπα άτομα νά συμμετέχουν καί νά 
συνεισφέρουν σέ δλους τους τομείς της οικονομικής, 
κοινωνικής καί πολιτικής ζωής. Ή κοινωνική ενσωμά­
τωση μειονεκτούντων ατόμων — γιά νά έχουν τή δυνα­
τότητα ασκήσεως των δικαιωμάτων τους — αποτελεί 
κοινό στόχο όλων των Κρατών μελών. Αυτό συνεπάγε­
ται τήν ανάληψη πρωτοβουλιών γιά τήν κατάργηση τών 
φραγμών πού αποκλείουν τά μειονεκτοΰντα άτομα από 
τή ζωή τής κοινότητας τους, όχι μόνο λαμβάνοντας 
ειδικά μέτρα γιά τήν εξίσωση ή αποκατάσταση τους, 
αλλά επίσης λαμβάνοντας υπόψη τίς ανάγκες τών μειο­
νεκτούντων ατόμων, όποια καί νά είναι ή φύση τοΰ 
μειονεκτήματος τους, κατά τό σχεδιασμό καί τήν οργά­
νωση τών κοινωνικών υποδομών οι όποιες επηρεάζουν 
τό περιβάλλον μέσα στό όποιο ζουν, νά εκπαιδεύονται 
νά εργάζονται. Ή κοινωνική ενσωμάτωση μειονεκτού­
ντων ατόμων θά πρέπει, επομένως, νά αποτελεί σταθερό 
πλαίσιο τοΰ συνολικού φάσματος τών τομέων τής πολι­
τικής. 
5. Ή κοινωνική ενσωμάτωση είναι εξάλλου αμφίρροπη 
διαδικασία. 'Απαιτεί τήν ενεργό συμμετοχή τών ίδιων 
τών μειονεκτούντων ατόμων καί,, καθώς αυτό ενδεί­
κνυται, τών οικογενειών τους στή λήψη καί εφαρμογή 
τών αποφάσεων πού τους επηρεάζουν. 'Απαιτεί εξίσου 
νά αποκτήσει ό κόσμος γενικότερα συνείδηση τών 
αιτιών καί προβλημάτων τής μειονεκτικότητας καθώς 
καί τής συμβολής πού είναι σέ θέση νά προσφέρει γιά 
τήν υπερνίκηση τών συνεπειών της. 
6. Πέρα καί πάνω από τήν ευρύτερη φιλοσοφική δια-
καιολόγηση τής πολιτικής τής κοινωνικής ενσωματώ­σεως είναι σαφές οτι τα μέτρα που αποσκοπούν στην 
αποκατάσταση, αν συνδυαστούν μέ πρωτοβουλίες γιά 
τόν περιορισμό τών κοινωνικών επιπτώσεων τής μειο-
νεκτικότητας, είναι σέ θέση νά προσφέρουν σημαντικά 
κοινωνικοοικονομικά οφέλη στην κοινωνία ώς σύνολο, 
περιορίζοντας τουλάχιστον τήν επιβάρυνση τών κοινωνι­
κών υπηρεσιών, τήν κρατική περίθαλψη καί τίς ακριβές 
μορφές θεσμοποιημένης μέριμνας. 
7. Στην τρέχουσα οικονομική κατάσταση δέν άρκεϊ νά 
εξασφαλιστεί τά μειονεκτοΰντα άτομα νά μή επωμίζο­
νται «αθέμιτο» βάρος τής ύφέσεως. Βασικό είναι, τόσο 
γιά οικονομικούς, όσο καί γιά κοινωνικούς λόγους, νά 
διατηρηθούν ακέραιες οι ελάχιστες υπηρεσίες οί όποιες 
αποτελούν τή ζωτική αρτηρία πού επιτρέπει σέ πολλά 
μειονεκτοΰντα άτομα νά ζουν, σέ μεγαλύτερο ή μικρότε­
ρο βαθμό, ανεξάρτητα καί νά ελαχιστοποιούν τήν οικο­
νομική επιβάρυνση τής κοινωνίας. "Οσον άφορα τήν 
απασχόληση, οί αυξανόμενες δυσχέρειες στην αγορά 
εργασίας, πού δέν αντιμετωπίζουν μόνο τά άτομα μέ 
μειονεκτήματα, αυξάνουν τήν ανάγκη γιά τήν ανάληψη 
πρωτοβουλιών μέ στόχο τή διακαιότερη κατανομή τών 
ευκαιριών απασχολήσεως καί τήν παροχή σέ όλους τής 
δυνατότητας νά συνεισφέρουν παραγωγικά καί δη­
μιουργικά στον οικονομικό βίο. 
8. Παρόμοια, ή εισαγωγή νέων τεχνολογιών πληροφο­
ρήσεως, ή οποία ενισχύει τίς αβεβαιότητες στην αγορά 
εργασίας, είναι παρ' όλα αυτά δυνατό νά χρησιμοποιη­
θεί άπό τήν κοινωνία ειδικότερα γιά νά επιταχυνθεί ή 
κοινωνική ενσωμάτωση όσων έχουν ορισμένα μειονε­
κτήματα καί νά δοθοΰν νέες ευκαιρίες σέ θέματα κινητι­
κότητας καί απασχολήσεως, εκεί όπου δέν υπήρχε 
προηγουμένως τίποτα. 
III. ΜΕΤΟΥΣΙΩΝΟΝΤΑΣ ΉΣ ΘΕΩΡΙΕΣ ΣΕ ΠΡΑΞΗ 
9. Ή Ευρωπαϊκή Κοινότητα, άπό κοινού μέ τους διάφο­
ρους διεθνείς οργανισμούς, έπαιξε μέ τήν πάροδο τοΰ 
χρόνου σημαντικό ρόλο στην έρευνα καί δοκιμή διαφό­
ρων μεθόδων διευκολύνσεως τής κοινωνικής ενσωματώ­
σεως μειονεκτούντων ατόμων αναλαμβάνοντας πρωτο­
βουλίες στους τομείς τής παιδείας, εκπαιδεύσεως, 
απασχολήσεως, μεταφορών, στεγάσεως, κλπ. ('). 
Ή 'Επιτροπή δέν είναι τής γνώμης ότι καθήκον τής 
Ευρωπαϊκής Κοινότητας είναι νά επαναλάβει στερεό­
τυπα τά διάφορα διεθνή ψηφίσματα καί συμφωνίες πού 
ορίζουν τά ελάχιστα πρότυπα καί τίς θεμελιώδεις αρχές 
στους διάφορους αυτούς τομείς τής πολιτικής πού αφο­
ρούν τά μειονεκτοΰντα άτομα καί τίς όποιες έχουν ήδη 
προσυπογράψει τά Κράτη μέλη τής Κοινότητας. Ή 
αποτελεσματική εφαρμογή τους είναι παρ' όλα αυτά 
θέμα πού ενδιαφέρει τήν Κοινότητα. 
(') Βλ. παράρτημα II: "Εκθεση σχετικά μέ τίς προκαταρκτι­
κές εργασίες γιά τό Διεθνές "Ετος Μειονεκτούντων 
'Ατόμων. Ή Κοινότητα διαδραμάτισε σημαντικό ρόλο μέ τίς οικο­
νομικές παρεμβάσεις τοΰ Εύρωπαϊκοΰ Κοινωνικού 
Ταμείου, στην υποστήριξη τών προγραμμάτων επαγγελ­
ματικής εκπαιδεύσεως καί αποκαταστάσεως στά Κράτη 
μέλη δίνοντας προτεραιότητα σέ πρωτοποριακά προ­
γράμματα καί πρωτοβουλίες στίς μειονεκτούσες περιο­
χές τής Κοινότητας. Οί κανόνες καί κανονισμοί πού 
διέπουν τό Κοινωνικό Ταμείο πρόκειται νά αποτελέσουν 
αντικείμενο επανεξετάσεως τό 1982. Ή παρούσα ανα­
κοίνωση δέν έχει σκοπό νά προκαταλάβει τά αποτελέ­
σματα τής εξετάσεως αυτής, οΰτε προσπαθεί νά δικαιο­
λογήσει οποιαδήποτε εναλλακτική μορφή ευρύτερης 
οικονομικής παρεμβάσεως άπό τήν πλευρά τής Κοινότη­
τας, παραδείγματος χάριν στον τομέα τών προγράματος 
κεφαλαιουχικών επενδύσεων ή εισοδηματικών ενισχύσε­
ων γιά μειονεκτοΰντα άτομα. Ή 'Επιτροπή είναι αντιθέ­
τως τής γνώμης ότι ή Κοινότητα θά μπορούσε, σέ αυτό 
τό στάδιο νά κατευθύνει επωφελέστερα τίς προσπάθειες 
της στά προβλήματα πού προκύπτουν κατά τήν εφαρμο­
γή τών στρατηγικών κοινωνικής ενσωματώσεως καί τήν 
πρακτική εφαρμογή πρωτοποριακών αντιλήψεων στον 
τομέα αυτό. 
'Αριθ. C 347/16 'Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 31. 12. 81 
Τά προβλήματα αυτά μπορεί νά εξετασθούν άπό τρεις 
διαφορετικές απόψεις: 
— της διαδόσεως πληροφοριών πού είναι απόρροια νεω-
τάτων προγραμμάτων ερευνών καί πειραμάτων, 
— της υίοθετήσεως υποδειγμάτων καλής πρακτικής, με 
βάση τά τοπικά δεδομένα, σέ διαφορετικά στάδια 
τής πολιτικής, τοΰ σχεδιασμού καί τής εφαρμογής, 
— τοΰ συντονισμού καί αμοιβαίας ενισχύσεως τών σχε­
τικών τομέων καί υπηρεσιών γιά τήν ανάπτυξη μιας 
ενορχηστρωμένης στρατηγικής κοινωνικής ενσωμα­
τώσεως. 
10. Τά προβλήματα αυτά προβάλλουν μέ ιδιαίτερη 
οξύτητα στό επίπεδο τής τοπικής αυτοδιοικήσεως. Στό 
επίπεδο αυτό εξάλλου συμβαίνει στά περισσότερα Κρά­
τη μέλη οί δημοτικές αρχές νά είναι σέ μεγάλο βαθμό ή 
διοικητικά υπεύθυνες σέ πολλούς άπό τους τομείς τής 
πολιτικής πού ενέχονται άμεσα στην κοινωνική ενσωμά­
τωση μειονεκτούντων ατόμων. Επιπλέον μέσα στό 
πλαίσιο αυτό τής τοπικής κοινότητας δίνεται ή δυνατό­
τητα λήψεως μέτρων κατά τόν αποτελεσματικότερο 
τρόπο, ώστε νά εξασφαλισθεί τόσο ή μεγαλύτερη συμμε­
τοχή των μειονεκτούντων ατόμων καί τών οικογενειών 
τους στή λήψη τών αποφάσεων όσο καί ή πλήρης ένταξη 
καί άλλων οργανισμών, στους οποίους συγκαταλλέγο-
νται οί εθελοντικές οργανώσεις, τά εκπαιδευτικά καί 
επιμορφωτικά ιδρύματα, συμβουλευτικές υπηρεσίες, 
σύνδεσμοι βιομηχάνων καί εργατικές ενώσεις. 
11. Παρ' όλο πού υπάρχουν πολλά παραδείγματα οικο­
νομικά αποδοτικών καί γόνιμων πρωτοβουλιών γιά τήν 
προαγωγή τής κοινωνικής ενσωματώσεως μειονεκτού­
ντων ατόμων σέ τοπική βάση, είναι προφανές ότι, στην 
πλειοψηφία τών περιπτώσεων, τά νεωτεριστικά μέτρα 
πού λαμβάνονται σέ έναν ιδιαίτερο τομέα δραστηριοτή­
των, όπως τήν απασχόληση ή τόν σχεδιασμό τών πόλε­
ων, αποτελούν τό αποτέλεσμα τής πρωτοβουλίας καί 
τής στρατεύσεως συγκεκριμένων ατόμων πού εργάζο­
νται στό πλαίσιο τοΰ τομέα αυτού. Σέ μερικές περιπτώ-
13. Παρά τό σημαντικό περιορισμό τών οικονομικών 
μέσων πού διατίθενται γιά τήν επέκταση τών υπηρεσιών 
γιά μειονεκτοΰντα άτομα, γιά τήν ώρα ή Επιτροπή 
θεωρεί ότι υπάρχουν ακόμα ευρύτατες προοπτικές βελ­
τιώσεως τής κοινωνικής ενσωματώσεως μειονεκτούντων 
ατόμων στή βάση τών θεμελιωδών αρχών πού παραθέ­
τονται στό σκέλος II, στή βάση περισσότερο συντονι­
σμένων καί γόνιμων πρωτοβουλιών σέ τοπικό επίπεδο. 
Ό γενικός αυτός στόχος θά πρέπει νά αποτελέσει καί τό 
πλαίσιο γιά τήν ενοποίηση τών κοινοτικών πρωτοβου­
λιών προς όφελος τών μειονεκτούντων ατόμων κατά τήν 
επόμενη πενταετή περίοδο καί νά θέσει σέ εφαρμογή, 
μεταξύ άλλων, τό θέμα πού απασχόλησε τό Συμβούλιο 
νά ενισχυθεί ό ρόλος τών τοπικών αρχών καί υπηρεσιών, 
ώστε νά γίνει περισσότερο αποτελεσματική ή επαγγελ­θείς, κάποιο ειδικό νεωτεριστικό μέτρο είναι πιθανό νά 
θέσει σέ κίνηση ολόκληρη σειρά άπό άλλες αυθόρμητες 
πρωτοβουλίες. 'Υπάρχουν όμως λιγότερες αποδείξεις 
γιά οποιονδήποτε συγκερασμό τοΰ σχεδιασμού μεταξύ 
τών διαφόρων τομέων ή οποιεσδήποτε συστηματικές 
προσπάθειες στό πλαίσιο τής τοπικής κοινότητας νά 
άντληθοΰν συμπεράσματα άπό τίς εμπειρίες τής καλής 
πρακτικής σέ κάποιο άλλο χώρο κατά μήκος τοΰ φά­
σματος τών τομέων τής πολιτικής ('). 
12. Ή Επιτροπή θεωρεί ότι ζωτική θά μπορούσε νά 
είναι ή συνεισφορά, στην ενορχήστρωση τών πρωτοβου­
λιών σέ τοπικό επίπεδο, μιας ειδικά διορισμένης συντο­
νιστικής ομάδας, ή οποία θά κατόρθωνε νά κερδίσει τήν 
εμπιστοσύνη καί υποστήριξη τών ιδίων μειονεκτούντων 
ατόμων, τοΰ προσωπικού πού έχει τήν ευθύνη τοΰ σχε­
διασμού στό επίπεδο τής τοπικής αυτοδιοικήσεως, ατό­
μων τοΰ επαγγέλματος, όπως οί υπεύθυνοι τών σταδιο­
δρομιών καί οί εργαζόμενοι στό χώρο τής υγείας, καί 
τών τοπικών εργοδοτών, εργατικών ενώσεων καί εθε­
λοντικών οργανώσεων. Ή απόλυτη συνεργασία όλων 
αυτών τών μελών τής τοπικής κοινότητας είναι ανα­
γκαία γιά τή διασφάλιση τής προόδου στό σύνολο 
τοΰ φάσματος τής ενσωματώσεως καί, τουλάχιστον, τής 
αποτελεσματικής προετοιμασίας νέων μειονεκτούντων 
ατόμων γιά τή ζωή τους μετά τήν ενηλικίωση καί στον 
τόπο εργασίας. 
Ή ύπαρξη καί μόνο μιας παρόμοιας συντονιστικής 
ομάδας θά άποτελοΰσε επιπλέον απόδειξη τής στρατεύ­
σεως τής τοπικής κοινότητας υπέρ μιας νέας συντονι­
σμένης αντιλήψεως επιλύσεως τών προβλημάτων καί 
σημείο αναφοράς στό όποιο θά μπορούσαν συνεχώς νά 
ανατρέχουν οί νέες πρωτοβουλίες. 
(') Τό σημείο αυτό καταδεικνύεται στά συμπεράσματα τής 
πρώτης φάσεως τής εργασίας τοϋ ΟΟΣΑ (CERI) σχετικά μέ 
θέματα τών μειονεκτούντων έφηβων, βλ. «Ή εκπαίδευση 
τών μειονεκτούντων εφήβων: Ενσωμάτωση στό σχολείο», 
ΟΟΣΑ, 1981 (ιδιαίτερα τά κεφάλαια II, III καί Χ του Α 
μέρους). 
ματική αποκατάσταση μειονεκτούντων ατόμων καί νά 
διευκολυνθεί ή κοινωνική ενσωμάτωση τους ('). 
14. "Εχοντας αυτό τόν αντικειμενικό στόχο υπόψη της, 
ή Επιτροπή θεωρεί αναγκαία τήν καθιέρωση ενός νέου 
πλαισίου αλληλένδετων πρωτοβουλιών, τό όποιο 
συνδυάζει τήν ενίσχυση τών σημερινών δραστηριοτήτων 
μέ τήν ανάληψη νέων, ως εξής: 
i) τή δημιουργία ενός πλέγματος αναπτυξιακών πρωτο­
βουλιών σέ τοπική βάση σέ όλη τήν έκταση τής 
Κοινότητας, οί όποιες θά χρησιμεύσουν ως σημείο 
αναφοράς καί πρότυπα προς επίδειξη γιά τή διαμόρ­
φωση τής πολιτικής άλλου' 
(') Συμπεράσματα τοϋ Συμβουλίου τής 9ης 'Ιουνίου 1980. IV. ΕΝΑ ΝΕΟ ΚΟΙΝΟΉΚΟ ΠΑΑΙΣΙΟ ΔΡΑΣΕΩΣ 
31. 12. 81 'Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 'Αριθ. C 347/17 
ii) τη δημιουργία βελτιωμένων συστημάτων γιά τη διά­
δοση πληροφοριών καί τήν ανταλλαγή εμπειριών 
μεταξύ Κρατών μελών (καί στό εσωτερικό τους), 
ώστε νά ενισχυθεί ή ανάπτυξη καί αξιολόγηση της 
εθνικής καί τοπικής πολιτικής καί πρακτικής' 
iii) σειρά μελετών καί συνδιασκέψεων γιά τή διερεύνη­
ση επιλεγμένων προβλημάτων τής πολιτικής πού 
έχουν ιδιαίτερη σημασία σέ τοπικό επίπεδο, μέ στόχο 
τή διατύπωση κατευθυντήριων γραμμών σέ κοινοτι­
κό επίπεδο γιά τή διαμόρφωση τής πολιτικής στά 
Κράτη μέλη' 
ίν) τήν ενίσχυση τής δουλειάς του υφισταμένου κοινοτι­
κού δικτύου κέντρων αποκαταστάσεως, ώστε νά 
διευρυνθεί ή συνεργασία τους στην ανάπτυξη τών 
προτύπων λύσεων γιά τά προβλήματα-κλειδιά, καί 
νά τους δοθεί ή δυνατότητα νά διαδραματίσουν 
περισσότερο ενεργό ρόλο στην εξάπλωση τής καλής 
πρακτικής (J)' 
ν) τή διάδοση τών αποτελεσμάτων του πειραματικού 
στεγαστικού προγράμματος τής Κοινότητας γιά τήν 
προαγωγή τής κοινωνικής ενσωματώσεως μειονε-
κτούντων ατόμων καί προβλέψεις γιά τίς συνεχιζόμε­
νες εργασίες στον τομέα αυτό (2). 
15. 'Ιδιαίτερη προσοχή θά δοθεί στό συντονισμό αυτών 
τών πέντε δραστηριοτήτων καί στίς αμοιβαίες επαφές 
μεταξύ τών προσώπων πού ενέχονται άμεσα στην εφαρ­
μογή τους. Επιπλέον πρέπει νά συνδυαστούν μέ αυτό τό 
πλαίσιο καί άλλες ανάλογες υφιστάμενες πρωτοβουλίες 
σέ κοινοτικό επίπεδο, ιδιαίτερα όσες έχουν αναληφθεί 
στους τομείς τής ιατρικής έρευνας, τεχνικών μέσων καί 
μεταφορών καί νά αφιερωθεί στό μέλλον μεγαλύτερη 
προσοχή στά προβλήματα τής εξαπλώσεως καί γενικεύ-
σεως. 
16. Τό δίκτυο τών αναπτυξιακών πρωτοβουλιών σέ 
τοπική βάση προβλέπεται νά λειτουργήσει γιά περίοδο 
τεσσάρων ετών, μέ αφετηρία τό J983. Λεπτομέρειες τής 
οργανώσεως αυτού τοΰ δικτύου παρέχονται στό παράρ­
τημα Ι. Ό βασικότερος στόχος τοΰ δικτύου αυτού θά 
είναι ή ενθάρρυνση καί αξιολόγηση τής διαδικασίας 
λήψεως νεωτεριστικών μέτρων σέ τοπικό επίπεδο, μέ 
ιδιαίτερη υπογράμμιση τοΰ συντονισμού τών υπηρεσιών, 
τόσο στό στάδιο τοΰ σχεδιασμού όσο καί τής παροχής 
τους, μέ στόχο τήν προαγωγή τής κοινωνικής ενσωμα­
τώσεως μειονεκτούντων ατόμων. 'Από τήν πλευρά τής 
Κοινότητας θά δοθεί οικονομική ενίσχυση στή συντονι­
στική ομάδα καί τίς μελέτες αξιολογήσεως στό χώρο 
κάθε περιοχής. Κατά βάση αποκλείεται ή παροχή ειδι­
κής οικονομικής ενισχύσεως από εξωτερικούς φορείς 
(') Βλ. «Επαγγελματική αποκατάσταση μειονεκτούντων ατό­
μων»: έκθεση σχετική μέ τήν εφαρμογή τοϋ προγράμματος 
κοινοτικών πρωτοβουλιών πού διαβιβάστηκε από τήν Επι­
τροπή στό Συμβούλιο στίς 30 "Οκτωβρίου 1979 (COM (79) 
572 στην τελική διατύπωση στίς 26 'Οκτωβρίου 1979). 
(2) Βλ. τό πρώτο πληροφοριακό σημείωμα σχετικά μέ τίς 
πειραματικές πρωτοβουλίες στεγάσεως πού διαβιβάστηκε 
άπό τήν Επιτροπή στό Συμβούλιο στίς 17 Σεπτεμβρίου 1980 
(COM (80) 491 στην τελική διατύπωση στίς 9 Σεπτεμβρίου 
1980). στά ίδια τά προγράμματα εφαρμογής νεωτεριστικών 
μέτρων, γιά νά συγκεντρωθούν οί προσπάθειες σέ πρω­
τοβουλίες πού είναι δυνατό νά συνεχισθούν σέ μακρο­
χρόνια βάση, μέσα στά όρια τών πόρων οί όποιοι συνή­
θως είναι διαθέσιμοι. Τό δίκτυο θά φροντίζει επομένως 
γιά τή συχνή ανταλλαγή εμπειριών μεταξύ τών διαφό­
ρων περιοχών καί θά δίνει στην Κοινότητα τή δυνατότη­
τα εξετάσεως, σέ συγκριτική βάση, τών βασικών ζητη­
μάτων πού προκύπτουν σέ συνδυασμό μέ τή λήψη νεωτε­
ριστικών μέτρων καί τήν εφαρμογή τους. 
17. Γιά νά εξασφαλισθεί ή πλήρης εθνική συμμετοχή 
κατά τή διάρκεια τοΰ προγράμματος ή 'Επιτροπή θά 
καλέσει τά Κράτη μέλη νά ορίσουν μέλη σέ μιά επίσημη 
όμάδα-σύνδεσμο μέ αποστολή νά συμβουλεύει τήν 'Επι­
τροπή σχετικά μέ τό χειρισμό όλων τών πλευρών τών 
πρωτοβουλιών όπως καί γιά νά υπάρχει ένας τρόπος 
συνεχούς συνδέσεως τής Επιτροπής καί τών διαφόρων 
ενδιαφερομένων εθνικών αρχών. 
18. Ή Επιτροπή θά εξετάζει τακτικά τίς προόδους πού 
σημειώνουν οί πρωτοβουλίες μέ τους εκπροσώπους τών 
κύριων εθελοντικών οργανώσεων, οί όποιες υπάρχουν σέ 
ευρωπαϊκό επίπεδο. Ή Επιτροπή θά φροντίσει επίσης 
νά υφίσταται συνεχής διασύνδεση μέ τόν ΟΟΣΑ καί 
άλλους ενδιαφερόμενους διεθνείς οργανισμούς, ιδιαίτε­
ρα γιά νά είναι σέ θέση νά λάβει υπόψη της τά προγράμ­
ματα αναπτύξεως πού εφαρμόζονται εκτός τής Κοινότη­
τας. 
19. Νέες πρωτοβουλίες γιά τήν προώθηση τής δημιουρ­
γίας βελτιωμένων συστημάτων πληροφορήσεως στον 
τομέα τής κοινωνικής ενσωματώσεως θά σχεδιαστούν 
γιά νά αποτελέσουν, σέ μακροχρόνια βάση, τή βάση γιά 
τήν αποτελεσματική διασταύρωση εμπειριών εντός τής 
Κοινότητας καί γιά νά ενθαρρύνουν τή διαδικασία λήψε­
ως νεωτεριστικών μέτρων σέ όλα τά επίπεδα. Ή 'Επι­
τροπή θά υποστηρίξει ιδιαίτερα: 
ϊ) τήν καθιέρωση, κατά κύριο λόγο προς όφελος τών 
υπευθύνων γιά τή χάραξη τής πολιτικής, μιας τρά­
πεζας στοιχείων τής Ευρωπαϊκής Κοινότητας αναφο­
ρικά μέ τά μειονεκτοϋντα άτομα, ή όποια θά συσχε­
τίζει στό υλικό της τήν απασχόληση μέ τήν εκπαίδευ­
ση, τήν επιμόρφωση τών δασκάλων καί άλλους 
συγγενείς τομείς καί ή οποία, άπό μεθοδολογική 
άποψη, θά στηριχθεί στίς εμπειρίες τοΰ Ευρωπαϊκού 
Κέντρου γιά τήν εξέλιξη τής επαγγελματικής εκπαι­
δεύσεως στό Βερολίνο (European Centre for the Deve­
lopment of Vocational Training) καί τοΰ δικτύου πλη­
ροφοριών σέ εκπαιδευτικά θέματα στό πλαίσιο τής 
Ευρωπαϊκής Κοινότητας (Ευρυδίκη)' 
ii) τήν ίδρυση ενός δικτύου πληροφοριών σέ όλη τήν 
Κοινότητα μεταξύ τοπικών άρχων μέ σκοπό τή 
συγκέντρωση πληροφοριών σέ αρχική φάση πάνω 
σέ έναν περιορισμένο αριθμό θεμάτων προγραμματι­
σμού, τά όποια προβάλλουν άπό τό δίκτυο τών 
πρωτοβουλιών στίς διάφορες περιοχές καί επηρε­
άζουν άμεσα τήν κατάσταση τών μειονεκτούντων 
ατόμων' 
iii) πρωτοβουλίες γιά νά καταστεί δυνατή ή τακτική 
επικοινωνία καί συνεργασία σέ κοινοτικό επίπεδο 
'Αριθ. C 347/18 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 31. 12. 81 
ανάμεσα στίς εθελοντικές οργανώσεις καί συλλό­
γους πού εκπροσωπούν μειονεκτοΰντα άτομα καί 
έχουν στόχο την προαγωγή της συμμετοχής μειονε-
κτούντων ατόμων στή λήψη τών αποφάσεων σε όλα 
τά επίπεδα. Οι δραστηριότητες στον τομέα αυτό θά 
διεξάγονται σε στενή σχέση μέ τίς δραστηριότητες 
πού αναπτύσσονται στό πεδίο της επιστημονικής καί 
τεχνικής ενημερώσεως καί τεκμηριώσεως (IDST). 
20. Κατά τή διάρκεια όλης τής περιόδου τών δραστη­
ριοτήτων θά διοργανωθεί μιά σειρά μελετών καί συνδια­
σκέψεων πάνω σέ ειδικά θέματα πού σχετίζονται τόσο 
μέ τίς πρακτικές εμπειρίες σέ τοπικς επίπεδο όσο καί μέ 
τήν εξέλιξη τής εθνικής πολιτικής (π.χ. νομοθεσία καί 
εφαρμογή ποσοστού απασχολήσεως γιά μειονεκτοΰντα 
άτομα). Ή Επιτροπή θά χαράξει τίς κατευθυντήριες 
γραμμές γιά τίς πρωτοβουλίες στά Κράτη μέλη στά 
σχετικά ειδικά θέματα. Ή πρώτη άπό αυτές τίς 
συνδιασκέψεις, πού πρόκειται νά διεξεχθεΐ τό 1982, θά 
ασχοληθεί μέ τίς ευθύνες τών τοπικών άρχων γιά τήν 
προαγωγή τής κοινωνικής ενσωματώσεως, θά αποτελέ­
σει δέ τμήμα τής διαδικασίας ύποκινήσεως τών ανα­
πτυξιακών πρωτοβουλιών στίς διάφορες περιοχές. 
21. Τό παρόν Κοινοτικό Δίκτυο Κέντρων 'Αποκατα­
στάσεως έχει νά διαδραματίσει σημαντικό ρόλο, 
συμβουλεύοντας τήν Επιτροπή πάνω σέ όλα τά ζητήμα­
τα τοϋ νέου πλαισίου δραστηριοτήτων. Οί αναπτυξιακές 
πρωτοβουλίες στίς διάφορες περιοχές θά αποτελέσουν, ειδικότερα, χρήσιμο πεδίο γιά τή διάδοση καί αξιολόγη­
ση τών αποτελεσμάτων τών ερευνών καί τών αναπτυξια­
κών δραστηριοτήτων πού έχουν αναλάβει τά κέντρα. 
Εξίσου μεγάλη σπουδαιότητα θά έχει ή διατήρηση καί 
ένταση τών δραστηριοτήτων συνεργασίας στά πλαίσια 
τοϋ ϊδιου του δικτύου τών κέντρων, ώστε νά εξασφαλι­
σθεί ή συνέχιση τών πρωτοποριακών εργασιών σέ ζητή­
ματα όπως ή προγραμματισμένη πολύπλευρη εκπαί­
δευση (modular training) καί ή εκπαίδευση τών εκπαι­
δευτών. 
22. Ή Επιτροπή θά δημοσιεύσει κατά τό τέλος 1981 
έκθεση αξιολογήσεως τοΰ προγράμματος πειραματικών 
εφαρμογών σχετικά μέ τή στέγαση μειονεκτούντων ατό­
μων. 'Υπό τό φώς τών συμπερασμάτων αυτών ή Επι­
τροπή θά αποφασίσει τά κριτήρια της γιά τήν υποστήρι­
ξη περαιτέρω πειραματικών εφαρμογών στό μέλλον. 
'Αναμένεται ότι άν αυτή ή πρωτοβουλία συμπεριληφθεί 
στό γενικότερο πλαίσιο τών δραστηριοτήτων πού 
αναφέρονται στην παρούσα ανακοίνωση, θά αυξηθεί 
ουσιαστικότατα ό βαθμός στον όποιο αυτή μπορεί νά 
αποκομίσει οφέλη αλλά καί νά συνεισφέρει στίς εμπει­
ρίες τής καλής πρακτικής σέ συγγενείς τομείς, ενώ θά 
διευκολύνει τή διάδοση τής πείρας της. 
23. Ή 'Επιτροπή θά υποβάλει στό Συμβούλιο έκθεση 
προόδου σχετικά μέ τίς δραστηριότητες καί στους πέντε 
τομείς κατά τά μέσα τής επόμενης πενταετούς περιόδου, 
καθώς καί τελική έκθεση μετά τήν περάτωση τών δρα­
στηριοτήτων. 
V. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ 
24.' Γιά νά συνεισφέρει στό Διεθνές "Ετος μειονεκτούντων ατόμων καί νά υπογραμμίσει τό 
ενδιαφέρον του γιά τήν ενίσχυση τών δραστηριοτήτων στό επίπεδο τής Κοινότητας προς 
όφελος τών μειονεκτούντων ατόμων κατά τά επόμενα χρόνια, τό Συμβούλιο καλείται νά 
υποστηρίξει τήν 'Επιτροπή κατά τήν εφαρμογή τοΰ προγράμματος αύτοΰ, υιοθετώντας τό 
πλαίσιο δραστηριοτήτων σέ κοινοτικό επίπεδο γιά τήν προαγωγή τής κοινωνικής ενσωματώ­
σεως μειονεκτούντων ατόμων, στή βάση τών κατευθυντήριων γραμμών πού εκτέθηκαν στίς 
προηγούμενες παραγράφους. Άπό τό ίδιο τό Συμβούλιο αξιώνεται επίσης νά επιβεβαιώσει ότι 
τό πολύ χαμηλό κόστος τών περιγραφομένων δραστηριοτήτων, γιά τό όποιο γίνονται 
λεπτομερειακοί υπολογισμοί στό επισυναπτόμενο παράρτημα χρηματοδοτήσεως, θά αντιμε­
τωπισθεί μέ τήν εξέλιξη τών ισχυουσών αρχών τοΰ προϋπολογισμού. 
31. 12. 81 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 'Αριθ. C 347/19 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι 
ΤΟ ΔΙΚΤΥΟ ΑΜΟΙΒΑΙΑΣ ΑΝΤΑΛΛΑΓΗΣ ΕΜΠΕΙΡΙΩΝ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΩΝ ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΩΝ 
ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΩΝ 
1. Τό δίκτυο θά τό αποτελούσε ένας περιορισμένος 
αριθμός περιοχών πού θά επέλεγαν οι κατάλληλες αρχές 
σε κάθε Κράτος μέλος, σέ συνεργασία μέ την Επιτροπή, 
ώς σημεία αναφοράς για τίς τοπικές στρατηγικές προα­
γωγές της κοινωνικής ενσωματώσεως μειονεκτούντων 
ατόμων. Τό δίκτυο ώς σύνολο, πού θά τό αποτελούσαν 
16-17 προγράμματα συνολικά, θά είχε στόχο του τήν 
αντανάκλαση τής πολυμορφίας τών διαφόρων περιοχών 
στό χώρο τής Κοινότητας, συμπεριλαμβανομένων τόσο 
τών νέων όσο καί τών παλαιών αστικών συνοικισμών 
καί τά διάφορα είδη τών άργοτικών περιοχών. Στόχος 
θά ήταν ή επιλογή περιοχών μέ τά χαρακτηριστικά τοΰ 
μέσου όρου, λίγο πολύ, στό χώρο τοΰ ενδιαφερομένου 
Κράτους μέλους — από τήν άποψη τοΰ πλούτου, τής 
απασχολήσεως καί πυκνότητας πληθυσμοΰ — καί μέ 
«μέση» φήμη σέ δ,τι άφορα τήν κοινωνική ενσωμάτωση. 
Οί περιοχές πού επιλέχθηκαν θά συμπίπτουν κανονικά 
μέ τά διοικητικά διαμερίσματα καί θά πρέπει, αν αυτό 
είναι δυνατό, νά καλύπτουν πληθυσμό μεταξύ 150 000 
καί 300 000 ατόμων, δίνοντας κατ' αυτό τόν τρόπο τή 
δυνατότητα νά συμπεριληφθεί ένα σημαντικό φάσμα 
προβλημάτων, υπηρεσιών καί τρόπων προληπτικής 
αντιμετωπίσεως, ενώ συγχρόνως θά μπορεί νά δοθεί 
προσοχή στίς πολυποίκιλες ειδικές αναπηρίες καί ανά­
γκες στό πλαίσιο τής Κοινότητας. 
2. Τό πρώτο βήμα θά τό αποτελέσει ή κατάρτιση μιας 
συμβουλευτικής επιτροπής γιά κάθε περιοχή στην οποία 
θά συμπεριληφθούν τά μειονεκτοΰντα άτομα καί οί οικο­
γένειες τους, άπό κοινοΰ μέ τους εκπροσώπους τών 
κυρίων ενδιαφερομένων κλάδων καί επαγγελμάτων, οί 
όποιοι συμμετέχουν στην κοινωνική ενσωμάτωση μειο­
νεκτούντων ατόμων, καί εκπροσώπους τών κοινωνικών 
εταίρων καί εθελοντικών οργανώσεων. Μέ τή σύμφωνη 
γνώμη τής συμβουλευτικής επιτροπής θά διοριζόταν 
κατόπιν μιά συντονιστική ομάδα γιά νά αναλάβει τίς 
ευθύνες τής ενθαρρύνσεως νεωτεριστικών πρωτοβουλιών 
στό πλαίσιο τής περιοχής. 
3. 'Αντικειμενικός στόχος είναι ή προαγωγή, μέσω 
μιας ενορχηστρωμένης τοπικής προσπάθειας, τής κοι­
νωνικής ενσωματώσεως τών μειονεκτούντων ατόμων 
στίς περιοχές τοΰ δικτύου μέ τήν υποστήριξη, καθώς 
αυτό ανήκει στό έργο τους, περιφερειακών ή εθνικών 
άρχων, μέ τήν ανάληψη πρωτοβουλιών στους ακόλου­
θους τομείς τουλάχιστον: 
— τής απασχολήσεως, μέ ιδιαίτερη αναφορά στίς θετι­
κές ενέργειες στην αγορά εργασίας στή βάση τής 
καθοδηγήσεως καί τών μεθόδων εξευρέσεως κάποι­
ας θέσεως, τίς ευκαιρίες γιά περαιτέρω εκπαίδευση ή 
μετεκπαίδευση, τήν προσαρμογή τών διαφόρων 
επαγγελμάτων καί τά κίνητρα προσλήψεως στην 
ελεύθερη οικονομία. 'Ιδιαίτερη προσοχή θά δινόταν 
επίσης στίς νέες μορφές οργανώσεως τής εργασίας, 
συμπεριλαμβάνοντας τους συνεταιρισμούς, τά ήμι-
στεγαζόμενα εργαστήρια στό πλαίσιο μεγάλων επι­
χειρήσεων καί τίς νέες ευκαιρίες απασχολήσεως 
κατ' οίκο' — τών τεχνικών μέσων, μέ ιδιαίτερη έμφαση στην άμεση 
διαθεσιμότητα τοΰ συνολικοΰ φάσματος τών διδα­
κτικών μέσων, τής επικοινωνίας καί κινητικότητας, 
τή βελτίωση τής πληροφορήσεως σχετικά μέ τά δια­
θέσιμα μέσα, τή συμβολή πού μπορεί νά προσφέρουν 
οί νέες τεχνολογίες μικροσκοπικών κυκλωμάτων, τή 
συντήρηση τοΰ έξοπλισμοΰ καί τήν εκμάθηση χρήσε­
ως του καθώς καί τίς νέες ευκαιρίες απασχολήσεως 
πού είναι πιθανό νά προκύψουν ώς συνέπεια τών 
τεχνολογικών καινοτομιών' 
— τής εκπαιδεύσεως καί προετοιμασίας γιά τή ζωή ώς 
ενηλίκων, μέ ιδιαίτερη έμφαση στά πρακτικά προ­
βλήματα τής ενσωματώσεως καί ιδιαίτερα στην εξέ­
λιξη καί εκπαίδευση τοΰ διδακτικοΰ καί άλλου βοη-
θητικοΰ προσωπικοΰ, τή συμμετοχή τών γονέων καί 
τή διάθεση τών διδακτικών μέσων, τήν εκπαίδευση 
μέ στόχο τήν ανεξαρτησία καί τίς κοινωνικά ωφέλι­
μες γνώσεις, τίς υπηρεσίες καθοδηγήσεως, καί τά 
προγραμματισμένα συστήματα πολύπλευρης 
εκπαιδεύσεως' 
— τής υγείας καί ευημερίας, μέ ιδιαίτερο τονισμό τής 
καθοδηγήσεως σέ ζητήματα υγιεινής, ιδιαίτερα γιά 
νεαρούς γονείς, τής προλήψεως καί πρώιμης διαγνώ­
σεως τής υποστηρίξεως σέ όσους έχουν νά ξεπερά­
σουν καί σωματικά άλλα καί ψυχικά μειονεκτήματα 
καί κοινωνικοοικονομικές ανισότητες, καί τής συνε­
χίσεως τής παροχής τών διαθεσίμων υπηρεσιών στον 
τομέα τής υγείας καί τής κοινωνικής περιθάλψεως, 
οί όποιες πρέπει νά διατίθενται σέ όλες τίς κατηγορί­
ες μειονεκτούντων ατόμων, συμπεριλαμβανομένων 
τών υπηρεσιών πού παρέχονται κατ' οίκο' 
— τής μεταφοράς στεγάσεως καί σχεδιασμού τοΰ φυσι­
κού περιβάλλοντος, μέ ιδιαίτερη έμφαση στην κατάρ­
γηση τών φραγμών γιά τήν κινητικότητα καί συμμε­
τοχή τών ατόμων ιδίως στην εκπαίδευση καί απα­
σχόληση. Πρέπει νά δοθεί προσοχή στην πολιτική 
στον τομέα τής πολεοδομίας, τήν υποδομή στό χώρο 
τών μεταφορών καί τήν πολιτική στον τομέα τής 
στεγάσεως, οί όποιες άποσκοποΰν ειδικά στην ενί­
σχυση τών επαφών μεταξύ μειονεκτούντων ατόμων 
καί «αρτιμελών»' 
— τής πληροφορήσεως, επικοινωνίας καί σννειδητοποι-
ήσεως τοΰ κοινοΰ, μέ ιδιαίτερο τονισμό τής διαδόσε­
ως τών γνώσεων καί κατανοήσεως τών προβλημά­
των στό πλαίσιο τής τοπικής κοινότητας, τής ύπο-
θάλψεως τής θετικής στάσεως απέναντι στην ενσω­
μάτωση, τής άπαλείψεως οιουδήποτε στίγματος είναι 
πιθανό νά συσχετίζεται μέ τή μειονεκτικότητα και 
τής όξύνσεως τής συνειδήσεως τοΰ κοινοΰ γιά τήν 
ανάγκη συνεργασίας καί συντονισμού τών εθελοντι­
κών καί καταστατικά οργανωμένων υπηρεσιών. 
4. Οικονομική ενίσχυση θά δοθεί άπό τήν Επιτροπή 
στίς ακόλουθες δραστηριότητες: 
— γιά τά έξοδα τής συντονιστικής ομάδας, θά πρέπει 
νά εξετασθεί ή χορήγηση ενός ανώτατου ετήσιου 
'Αριθ. C 347/20 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 31. 12. 81 
ποσοΰ γιά τήν αντιμετώπιση τών τρεχόντων εξόδων 
της μονάδας, στά όποια θά συμμετέχουν και οι 
υπεύθυνοι φορείς στό επίπεδο κάθε περιοχής, 
— γιά τά έξοδα παρακολουθήσεως καί αξιολογήσεως 
τών εμπειριών της περιοχής: θά πρέπει νά εξετασθεί 
επίσης ή χορήγηση ενός ανώτατου ετήσιου ποσοϋ γιά 
τήν κάλυψη τών εξόδων μιας ομάδας αξιολογήσεως πού θά διορισθεί μέ τή σύμφωνη γνώμη τών Κρατών 
μελών καί τής συμβουλευτικής επιτροπής της περιο­
χής, 
— γιά τήν οργάνωση τής διαδικασίας τής αμοιβαίας 
ανταλλαγής καί τής κοινοποιήσεως τών εμπειριών 
μεταξύ τών προγραμμάτων στά διάφορα Κράτη 
μέλη, ιδίως μέ τή δημιουργία τοϋ κατάλληλου μηχα­
νισμού σέ κοινοτικό επίπεδο. 
31. 12. 81 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 'Αριθ. C 347/21 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ II 
ΕΚΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΔΙΕΘΝΟΥΣ ΕΤΟΥΣ ΑΝΑΠΗΡΩΝ 
ΕΙΣΑΓΩΓΗ 
Λαμβάνοντας τήν πρωτοβουλία γιά ένα «διεθνές έτος αναπήρων 1981», τά Ηνωμένα "Εθνη 
θέλησαν νά προωθήσουν τη συμμετοχή των αναπήρων στην κοινωνική ζωή καί στά 
πλεονεκτήματα πού απορρέουν από τήν οικονομική καί κοινωνική ανάπτυξη, με βάση τήν 
ισότητα προς τους άλλους πολίτες. 
Ή συμμετοχή είναι ένας άπό τους στόχους της Κοινότητας. Έν τούτοις οί στόχοι της 
επεκτείνονται πέρα άπό αυτό καί αποβλέπουν στην κοινωνική ένταξη των αναπήρων. "Ηδη 
τό 1969, τό θέμα αυτό αποτελούσε αντικείμενο μιας εντολής εργασίας πού δόθηκε άπό τό 
Συμβούλιο στην Επιτροπή. Ή εντολή αυτή ενέπνευσε μία μακρόχρονη έρευνα αντικειμενι­
κών στόχων καί μεθόδων δράσεως συναφών μεταξύ τους καί γιά μεγάλη χρονική διάρκεια, 
πού δέν διακόπηκε ποτέ. Αυτή κατέληξε τό 1974 στην κατάρτιση τοϋ κοινοτικού προγράμ­
ματος δράσεως «επαγγελματική αποκατάσταση τών αναπήρων» καί τό 1976 στή χρηματοδό­
τηση προκαταρκτικών δραστηριοτήτων κατασκευής καί προσαρμογής κατοικιών. Οί δρα­
στηριότητες αυτές συνεχίζουν καί συνυπάρχουν προς τό παρόν μέ λεπτομερέστερες ενέργειες 
τών οποίων είναι δύσκολο νά έχουμε μία συνολική θεώρηση. 
Ή ευθύνη γιά τά προγράμματα αυτά καί αυτές τίς λεπτομερείς ενέργειες μοιράζεται στίς 
διάφορες υπηρεσίες της Επιτροπής. Γιά τίς υπηρεσίες αυτές, τό διεθνές έτος ήταν ή ευκαιρία 
γιά μιά προσπάθεια περισυλλογής. Ή προσπάθεια αυτή βοηθήθηκε άπό τίς επαφές — πού 
έγιναν μέσα στά πλαίσια συνόδων αμοιβαίας πληροφορήσεως — μεταξύ αντιπροσώπων τών 
υπηρεσιών καί αντιπροσώπων τών οργανισμών αναπήρων μέ οργάνωση ευρωπαϊκού επίπε­
δου. Μία πλευρά τής προσπάθειας αυτής αντιπροσωπεύεται άπό τό έγγραφο αυτό. 
'Αριθ. C 347/22 Επίσημη Εφημερίδα των 
Ι. ΟΙ ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΕΣ ΠΡΟ ΤΟΥ 1979 ΚΑΙ ΟΙ 
Στατιστική 
1. Ή μελέτη του κ. G. Rouault γιά τους «αναπήρους 
καί τήν εργασία τους» (]) έδειξε δτι υπάρχουν στατιστι­
κά δεδομένα αποκλειστικά γιά τά άτομα στά όποια 
εφαρμόζονται ειδικά μέτρα (π.χ.: συντάξεις, κατάρτιση, 
τοποθέτηση)' επειδή τά μέτρα αυτά είναι διαφορετικά, 
τά διαθέσιμα δεδομένα δεν μπορούν νά συγκριθούν 
μεταξύ τους καί δέν επιτρέπουν μία συνολική θεώρηση. 
Πάντως είναι σημαντικό νά έχουμε ένα ρεπερτόριο των 
δεδομένων πού διατίθενται. Ή Στατιστική Υπηρεσία 
ανέλαβε νά ενημερώσει τή μελέτη πού δημοσιεύθηκε τό 
1978 (καί της οποίας τά δεδομένα αφορούν τά έτη 1974 
μέχρι 1976). 
Τελωνειακός κανονισμός 
2. Ή Κοινότητα έθεσε σέ εφαρμογή τό «Πρωτόκολλο 
τοϋ Nairobi» πού υιοθετήθηκε από τή γενική συνέλευση 
της UNESCO τό 1976 καί αναφέρεται στην εισαγωγή των 
ειδών πού προορίζονται γιά τους τυφλούς καί τους 
άλλους αναπήρους μέ απαλλαγή από τά δικαιώματα τοΰ 
Κοινού Δασμολογίου: 
α) τό πρωτόκολλο υπογράφηκε από τήν Κοινότητα 
βάσει της αποφάσεως 79/505/ΕΟΚ τοΰ Συμβουλίου 
της 8ης Μαίου 1979 (2)' 
β) ό κοινοτικός κανόνας τροποποιήθηκε από τόν κανο­
νισμό (ΕΟΚ) αριθ. 1028/79 της 8ης Μαίου 1979 (2)' 
γ) ή μέθοδος γιά τήν απαλλαγή καθορίσθηκε από τόν 
κανονισμό (ΕΟΚ) αριθ. 2783/79 της 12ης Δεκεμβρίου 
1979 (3). 
Δέν μένει παρά οί παρεχόμενες διευκολύνσεις νά χρησι­
μοποιηθούν πραγματικά καί ευρέως μέσα στά Κράτη 
μέλη. 
Προστασία των καταναλωτών 
3. Σέ συνεργασία μέ τήν Ευρωπαϊκή Επιτροπή Τυπο­
ποιήσεως (CEN), ή 'Επιτροπή ανέλαβε τή μελέτη κανό­
νων ασφαλείας σέ δύο τομείς: 
α) μέτρα πού επιτρέπουν σέ όσους έχουν προβλήματα 
μέ τήν όραση νά αναγνωρίζουν μέ τήν άφή τά δοχεία 
πού περιέχουν επικίνδυνα προϊόντα' 
β) μέτρα πού καθιστούν δύσκολο τό άνοιγμα των δοχεί­
ων πού περιέχουν επικίνδυνα προϊόντα (προστασία 
των παιδιών, αλλά επίσης τών ηλικιωμένων καί τών 
αναπήρων). 
4. Μέσα στά πλαίσια τοϋ «προκαταρκτικού προγράμ­
ματος της οικονομικής επιτροπής γιά μιά πολιτική Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 31. 12. 81 
ΠΡΟΣΦΑΤΕΣ ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ ΤΟΥΣ ΑΝΑ ΤΟΜΕΑ 
προστασίας καί ενημερώσεως τών καταναλωτών» (4), ή 
Κοινότητα δημιούργησε μία συμβουλευτική επιτροπή 
τών καταναλωτών. Κατόπιν αιτήσεως της Επιτροπής ή 
μέ δική της πρωτοβουλία, τό όργανο αυτό είναι σέ θέση 
νά εκφράσει τήν άποψη τών καταναλωτών, καί ιδιαίτε­
ρα τών ηλικιωμένων ή αναπήρων καταναλωτών. 
Νέες τεχνολογικές εφαρμογές 
5. Κατά τά τέλη τοϋ 1979, ή Επιτροπή απηύθυνε στό 
Ευρωπαϊκό Συμβούλιο ένα έγγραφο σχετικά μέ τήν 
«Ευρωπαϊκή κοινωνία απέναντι στίς νέες τεχνολογίες 
της πληροφορήσεως — μία Κοινοτική απάντηση» (5). 
Οί τεχνολογίες αυτές είναι σημαντικές διότι μποροΰν: 
— νά βελτιώσουν τά συστήματα επικοινωνίας καί τίς 
συνθήκες ζωής τών ηλικιωμένων καί αναπήρων, 
— νά ευνοήσουν τήν ανάπτυξη οικονομικών δραστηριο­
τήτων λιγότερο επίπονων όπου ή ένταξη αναπήρων 
θά συναντήσει λιγότερες δυσκολίες. 
Τό έγγραφο δίνει έμφαση στό θέμα της πρακτικής εξα­
σκήσεως όσων θά κάνουν χρήση τών τεχνολογιών 
αυτών. Εξαγγέλλει ένα πρόγραμμα πού απευθύνεται 
στους υπουργούς παιδείας, γιά νά αυξήσει τίς ανταλλα­
γές εμπειριών σέ μιά σειρά θεμάτων, ένα απ' τά όποια 
είναι ή εφαρμογή τών νέων τεχνολογιών στή διδασκαλία 
πού προσφέρεται στους αναπήρους. 
Επαγγελματική αποκατάσταση καί απασχόληση 
6. "Ενα κοινοτικό πρόγραμμα δράσεως γιά τήν επαγ­
γελματική αποκατάσταση τών αναπήρων υιοθετήθηκε 
από τό Συμβούλιο στίς 27 'Ιουνίου 1974 (6). 'Από πρακτι­
κή άποψη, τό πρόγραμμα αυτό περιλαμβάνει: 
— δραστηριότητες τών οποίων εισηγητής είναι ή 'Επι­
τροπή: δραστηριότητες τοΰ «ευρωπαϊκού δικτύου 
κέντρων αποκαταστάσεως καί πρακτικής εξασκήσε­
ως» — πού έχουν σκοπό νά αυξήσουν τίς δυνατότη­
τες πρακτικής εξασκήσεως τών δομών πού απευθύ­
νονται στους αναπήρους καί στά άτομα πού ασχο­
λούνται μέ αυτούς, 
— ενέργειες πού οφείλονται στην πρωτοβουλία ομάδων 
καί οργανισμών κοινωνικής δράσεως σχετικές μέ 
τόν τομέα αυτό πού έχουν κοινοτική υποστήριξη. 
"Ενα χαρακτηριστικό τών ενεργειών αυτών είναι δτι 
απαιτούν μία άπό κοινού δραστηριότητα τών ομά­
δων καί τών οργανισμών πού αναφέρονται, τών εθνι­
κών καί κοινοτικών διοικήσεων. 
31. 12. 81 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 'Αριθ. C 347/23 
7. "Οσον άφορα τά μέσα, ή εφαρμογή τοΰ προγράμμα­
τος περιλαμβάνει: 
— τή χρηματική προσπάθεια της Κοινότητας (Ευρωπαϊ­
κό Κοινωνικό Ταμείο, τμήμα «Ανάπηροι» του 
άρθρου 304 τοϋ προϋπολογισμού της Επιτροπής), 
— τήν εργασία πού αφιερώνει ή Επιτροπή στην πολιτι­
κή καί τεχνική κατεύθυνση τοϋ προγράμματος. 
Ή εργασία αυτή άφορα προς τό παρόν: 
α) τήν υποστήριξη τών καινοτομιών πού μποροϋν νά 
δώσουν γρήγορα μιά απάντηση σύμφωνα με τίς 
σημερινές ανάγκες καθώς καί τή συνέπεια καί τή 
διάρκεια της υποστηρίξεως αυτής' 
β) τήν παρατήρηση τών αποτελεσμάτων πού προκύ­
πτουν από τήν ενθάρρυνση τών ενεργειών (αύξηση 
στή ζήτηση εργασίας" αναδιοργάνωση τών κοινωνι- -
κών υπηρεσιών" νέα νομοθεσία) καθώς καί τήν προώ­
θηση τών πρωτοβουλιών πού χρειάζονται γιά τήν 
αντιστάθμιση ή ενίσχυση τών αποτελεσμάτων 
αυτών, γιά νά γίνουν γνωστά καί νά συζητηθούν μέσα 
στην Κοινότητα" 
γ) τήν αξιοποίηση της αποκτηθείσας πείρας στον τομέα 
αυτό καί τήν ερμηνεία τών τάσεων πού αποκαλύφθη­
καν μέσα στά πλαίσια της ενθάρρυνσης τών ενεργει­
ών. 
8. Τό 1978 ή Επιτροπή ανέλαβε μία σύνθεση τών απο­
τελεσμάτων τών καινοτομιών πού πραγματοποιήθηκαν 
κατά τά πρώτα έτη εφαρμογής τοΰ προγράμματος. Στό 
Λουξεμβούργο άπό 21-23 Μαρτίου 1979 έλαβαν χώρα 
ήμερες πληροφορήσεως σχετικά μέ τήν «επαγγελματική 
αποκατάσταση τών αναπήρων — τέσσερα έτη μελετών 
καί χρηματικών επεμβάσεων, 1974-1977». Πάνω στή 
βάση αυτή, ή Επιτροπή κατάρτισε καί έστειλε στό 
Συμβούλιο μία έκθεση σχετικά μέ τήν εκτέλεση τοΰ 
προγράμματος (7). 
9. Τό Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο διέθεσε τό 1980 
74 εκατομμύρια Ευρωπαϊκές Λογιστικές Μονάδες γιά 
τήν επαγγελματική κατάρτιση τών αναπήρων (πιστώ­
σεις προσλήψεων). Άπό τό 1974, οι πιστώσεις αυτές βρί­
σκονται σε διαρκή πρόοδο. 'Εκτός αύτοΰ συμβάλλει 
στίς εργασίες πού αναφέρονται παραπάνω (παράγραφος 
7 ύπό α), β) καί γ)) μέ μελέτες καί προκαταρκτικές 
δοκιμαστικές ενέργειες πού προετοιμάζουν τίς επεμβά­
σεις του καθώς καί μέ τήν εκτίμηση τών αποτελεσμάτων 
πού προκύπτουν άπό αυτές. Πρέπει νά αναφέρουμε μέσα 
σ' αυτό τό πλαίσιο τά σεμινάρια γιά τήν πρακτική 
εξάσκηση τών εκπαιδευτών (Χαϋλδεμβέργή 1972 καί 
Μυλούζη 1973) πού συνέβαλαν κατά πολύ στην προετοι­
μασία τοΰ προγράμματος δράσεως πού περιγράφεται 
στην παράγραφο 7. 
10. Ή επαγγελματική ένταξη τών αναπήρων εξαρτάται 
επίσης άπό εξωτερικούς προς τήν εργασία παράγοντες, 
ένας άπό τους οποίους είναι ή κατοικία. Ή 'Επιτροπή 
στό θέμα της κατοικίας προέβη σε σταδιακές ενέργειες 
πού περιλαμβάνουν: α) τή μελέτη τών ελαχίστων τεχνικών απαιτήσεων πού 
επιτρέπουν στους αναπήρους νά έχουν μιά κατοικία 
στην οποία θά μποροΰν νά χρησιμοποιούν τήν ανα­
πηρική πολυθρόνα (1974-1975) (8)' 
β) τή χρηματοδότηση προγραμμάτων κατασκευής καί 
άνακαινίσεως κατοικιών στά Κράτη μέλη: Προκα­
ταρκτικές δοκιμαστικές δραστηριότητες άλλα καί 
προγράμματα μεγαλύτερης ευρύτητας σχετικά μέ 
τους ανάπηρους σωματικά (άπό 1976 καί έξης) καί 
τους διανοητικά ανάπηρους (άπό τό 1978 καί έξης)' 
γ) τήν εκμετάλλευση τών αποτελεσμάτων αυτών. Τό 
στάδιο αυτό είναι πρόσφατο καί θά μιλήσουμε 
γι' αυτό αργότερα (παράγραφος 27). 
"Εσσδα καί κοινωνική ασφάλιση 
11. Οί ακόλουθες εργασίες άφοροΰν τά μή ενεργά 
άτομα: 
α) Έσοδα τών αναπήρων. "Οταν παρουσιάζεται μία 
αναπηρία άπό τή γέννηση ή συμβαίνει σέ μία 
νοικοκυρά, ένα ηλικιωμένο άτομο, καί τους κάνει 
ανάπηρους, τά χρηματικά δικαιώματα πού έχουν οί 
ανάπηροι αυτοί είναι διαφορετικά. Ή διαφορά αυτή 
υπήρξε τό θέμα μιας μελέτης περιπτώσεων' τά στοι­
χεία πού ελήφθησαν συγκρίθηκαν μεταξύ τους λαμ­
βάνοντας υπόψη τό μέσο επίπεδο τών μισθών (ή 
μελέτη βρίσκεται στό στάδιο της άποπερατώσεως). 
β) Κοινωνική προστασία τών ατόμων πού δέν προστα­
τεύονται άπό τή σημερινή νομοθεσία. Αυτό άφορα, 
ανάλογα μέ τή χώρα, ορισμένους ανάπηρους, τίς 
γυναίκες πού δέν έχουν επαγγελματική δραστηριότη­
τα, τους φοιτητές καί τους νέους πού δέν έχουν 
εργασία, τους κρατούμενους, τους κοινωνικά απρο­
σάρμοστους άλλα επίσης ορισμένους ανεξάρτητους 
εργαζόμενους καί ορισμένους μισθωτούς (προοσωρι-
νοί υπηρέτες, οικιακοί εργάτες κλπ.). Θά έπρεπε νά 
μειωθοΰν τά κενά καί οί ανεπάρκειες τών συστημά­
των κοινωνικής ασφάλειας μέ τους έξης τρόπους: 
— μέ γενικά μέτρα προστασίας έναντι τών κινδύνων 
ασθένειας, γήρατος καί αναπηρίας, οικογενεια­
κών βαρών, 
• — μέ ειδικά μέτρα υπέρ τών ομάδων πού έχουν 
ιδιαίτερες ανάγκες (κατά προτεραιότητα, κυρίως 
υπέρ τών έκ γενετής αναπήρων). 
"Ενα πρόγραμμα συστάσεως της Επιτροπής σχετικά μέ 
τά θέματα αυτά υποβλήθηκε στό Ευρωπαϊκό Κοινοβού­
λιο, πού εξέφρασε τή γνώμη του στίς 13 'Ιανουαρίου 
1977 (9). Τό πρόγραμμα αυτό είναι ύπό εξέταση. 
Δημόσια υγεία 
12. Ή πρωταρχική καί δευτερεύουσα πρόληψη τών 
αναπηριών είναι ένα πολύ μεγάλο μέτρο γιά τά προβλή­
ματα δημόσιας υγείας. Στον τομέα αυτό, ή Κοινότητα 
'Αριθ. C 347/24 Επίσημη Εφημερίδα των 
είναι παρούσα από πολύ καιρό με ειδικά μέτρα, άλλα 
ακόμα δεν έχει υιοθετήσει μία πολιτική συνόλου. Δύο 
σύνοδοι τοΰ Συμβουλίου αφιερώθηκαν στή δημόσια 
υγεία στίς 13 Δεκεμβρίου 1977 καί στίς 16 Νοεμβρίου 
1978. Ή Επιτροπή ετοιμάζει προς τό παρόν ένα πρό­
γραμμα δράσεως. 
Μεταφορές 
13. Στίς 24 'Ιουνίου 1980, τό Συμβούλιο των 'Υπουργών 
υιοθέτησε μία οδηγία γιά τήν αμοιβαία αναγνώριση δι­
πλωμάτων οδηγήσεως πού εκδίδονται στά Κράτη μέλη 
καί σχετικά με τήν εισαγωγή, πρίν από τό 1986, ενός 
διπλώματος οδηγήσεως κοινοτικού τύπου (10). "Ετσι 
τέθηκαν οί πρώτες βάσεις γιά τίς μελλοντικές εργασίες 
πάνω στά κριτήρια χορηγήσεως τοΰ διπλώματος οδηγή­
σεως. Οί όροι πού πρέπει νά πληρούν οί ανάπηροι οδηγοί 
ανήκουν στον τομέα αυτόν. 
Βοήθεια γιά τήν ανάπτυξη 
14. Πολλά προγράμματα πού πραγματοποιήθηκαν στίς 
ύπό ανάπτυξη χώρες υπέρ των αναπήρων βοηθήθηκαν 
καί εξακολουθούν νά βοηθούνται άπο τήν Κοινότητα: 
α) Μεταξύ των προγραμμάτων πού εφαρμόσθηκαν 
μεταξύ 1959 καί 1978 στά κράτη πού υπέγραψαν τίς 
συνθήκες τοΰ Yaounde καί Lome Ι, χάρη στή βοήθεια 
τοΰ Ευρωπαϊκού Ταμείου 'Αναπτύξεως, 272 αφορούν 
αφ' ενός τίς υγειονομικές δομές, τό προσωπικό τους 
καί τή λειτουργία τους, αφ' ετέρου ενέργειες υγιεινής 
καί εξυγιάνσεως πού συμβάλλουν στην πρωταρχική 
πρόληψη τών αναπηριών. 
β) 'Από τό 1976, ή Επιτροπή βοηθεΐ χρηματικά «μι-
κροπρογράμματα» πού προτάθηκαν άπό μή κυβερ­
νητικούς οργανισμούς καί πραγματοποήθηκαν στίς 
ύπό άπάπτυξη χώρες στό σύνολο τους: 16 άπό τά 
προγράμματα πού έτυχαν βοηθείας μέχρι σήμερα 
αφορούν άμεσα τους αναπήρους καί ή συνολική 
βοήθεια προς αυτά ήταν 900 000 ΕΛΜ γιά τήν περίο­
δο 1977 έως 1979. 
Πρέπει νά σημειωθεί ότι ή 'Επιτροπή δίνει μεγάλες 
ευκαιρίες χρηματοδοτήσεως άλλα δέν άσκεΐ καμία 
άμεση πίεση πάνω στά Κράτη όπου οί δραστηριότητες 
αυτές πραγματοποιούνται όσον άφορα τή φύση καί τους 
στόχους τών δραστηριοτήτων αυτών. 
Εκπαίδευση καί πρακτική εξάσκηση σε διαρκή βάση 
15. "Ενα πρόγραμμα συνεργασίας στον τομέα της 
εκπαιδεύσεως αποφασίστηκε άπό τό Συμβούλιο της 9ης 
Φεβρουαρίου 1976 (Η)' στή συνέχεια ένα «ψήφισμα τοΰ 
Συμβουλίου καί τών Υπουργών Παιδείας πού συνήλθαν 
στά πλαίσια τοΰ Συμβουλίου», πού ψηφίστηκε στίς 13 
Δεκεμβρίου 1976 (u), υπέδειξε τά μέτρα πού πρέπει νά 
ληφθοΰν «με σκοπό τή βελτίωση της προετοιμασίας τών 
νέων στην επαγγελματική δραστηριότητα καί τή διευ­
κόλυνση της μεταβάσεως τους άπό τήν εκπαίδευση στην Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 31. 12. 81 
ενεργό ζωή» καί προέβλεπε ιδιαίτερα τήν εκτέλεση προ­
καταρκτικών προγραμμάτων καί μελετών σχετικά μέ 
τους νέους σωματικά καί διανοητικά αναπήρους. 
Στή συνέχεια τών αποφάσεων αυτών, μία μελέτη σχετι­
κά μέ τήν ειδική διδασκαλία μέσα στην Κοινότητα 
ανατέθηκε στον κ. J. S. Jorgensen. Ή τελική έκθεση της 
μελέτης αυτής υπήρξε ή ευκαιρία γιά μιά σύσκεψη μέ 
θέμα «Σχολείο καί 'Ανάπηροι μέσα στό Κοινοτικό πλαί­
σιο — τάσεις καί προοπτικές», πού έγινε στή Ρώμη άπό 
τίς 4 μέχρι τίς 7 Δεκεμβρίου 1978 (13). 
Ιατρική έρευνα 
16. Ή Κοινότητα ενθαρρύνει τά Κράτη μέλη νά ανα­
λαμβάνουν προγραμματισμένες ενέργειες ερευνών. Οί 
προγραμματισμένες αυτές ενέργειες αφορούν μεταξύ 
άλλων τήν ιατρική έρευνα καί τήν έρευνα γιά τή δημόσια 
υγεία καί μερικές άπ' αυτές έχουν άμεση επίπτωση στή 
δευτερεύουσα πρόληψη τών αναπηριών καί στην αποκα­
τάσταση: 
α) Τό πρώτο πρόγραμμα (ύπό εκτέλεση) περιλαμβάνει 
τρεις προγραμματισμένες ενέργειες μία άπό τίς όποι­
ες άφορα τήν καταγραφή τών έκ γενετής ανωμα­
λιών (14). 
β) Τό δεύτερο πρόγραμμα (πού υιοθετήθηκε άπ' τό 
Συμβούλιο στίς 18 Μαρτίου 1980) (15) περιλαμβάνει 
τέσσερις προγραμματισμένες πολυετείς ενέργειες, 
τρεις άπό τίς όποιες αφορούν: 
— τήν ανίχνευση της τάσεως γιά θρόμβωση, 
— τήν κατανόηση, εκτίμηση καί θεραπεία της μειώ­
σεως της ακοής, 
— τά κριτήρια γιά τήν εποπτεία σχετικά μέ θέματα 
πού άφοροΰν τίς γεννήσεις. 
γ) Ή προετοιμασία ενός τρίτου προγράμματος έχει ήδη 
αρχίσει. Αυτό τό πολυετές πρόγραμμα θά έπρεπε νά 
επιτρέπει τή βελτίωση: 
— τών φροντίδων πού απευθύνονται στά παιδιά 
(κατά τή γέννηση καί αμέσως μετά), στους 
ηλικιωμένους καί αναπήρους, 
— τής^ βιολογικής-ίατρικής τεχνολογίας καί της 
ιατρικής περιθάλψεως. 
Βιομηχανική καινοτομία 
17. Ή 'Επιτροπή κρίνει ότι ορισμένες ανάγκες δέν 
βρίσκουν ανταπόκριση στή σημερινή βιομηχανική παρα­
γωγή της Κοινότητας: 'Ιδιαίτερα οί ανάγκες τών αναπή­
ρων καί ηλικιωμένων. Μία καλύτερη γνώση τών αναγ­
κών αυτών μαζί μέ μία αίτηση γιά τά προϊόντα πού 
επιτρέπουν τήν ικανοποίηση τους θά μπορούσαν νά 
ενθαρρύνουν τους νεωτερισμούς στή βιομηχανία καί νά 
βελτιώσουν οριστικά τίς συνθήκες ζωής τών ατόμων 
αυτών. Δύο συμπόσια μελέτης αφιερώθηκαν τό 1979 στά 
αντικείμενα πού χρησιμοποιούνται στην περίθαλψη καί 
31. 12. 81 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 'Αριθ. C 347/25 
στην καθημερινή ζωή (τεχνικά βοηθήματα, εργαλεία 
καθημερινής χρήσεως) καί ειδικότερα: 
— στην τεχνολογία τους (Harrow, 23-25 'Οκτωβρίου 
1979), — στην παραγωγή τους καί στην αγορά των αντικειμέ­
νων αυτών (Βερολίνο, 19-21 Νοεμβρίου 1979). 
Τά πρακτικά τών συμποσίων αυτών δημοσιεύτηκαν τό 
1980 (16). 
Η ΠΡΟΠΑΡΑΣΚΕΥΑΣΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΠΟΥ ΠΡΑΓΜΑΤΟΠΟΙΗΘΗΚΕ ΤΟ 1979 ΚΑΙ 1980 ΚΑΙ ΟΙ 
ΚΥΡΙΟΙ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΙ ΤΗΣ 
18. Κατά τό δεύτερο εξάμηνο του 1979 καί όλο τό έτος 
1980 οί υπηρεσίες οί υπεύθυνες γιά τά προγράμματα καί 
τους τομείς κοινωνικής αρμοδιότητος πού αναφέρθηκαν 
προσπάθησαν νά κατευθύνουν τή δράση τους προς 
συγκεκριμένα αποτελέσματα καί νά συντονίσουν τίς 
εργασίες τους. Ό συντονισμός αυτός έγινε γιά τρία 
θέματα: 
— τήν επαγγελματική κατάρτιση καί τήν απασχόληση 
τών αναπήρων, 
— τήν εκπαίδευση τών αναπήρων παιδιών, 
— τά βοηθητικά τεχνικά μέσα πού χρησιμοποιούνται 
άπό τους ηλικιωμένους καί τους αναπήρους. 
Συγχρόνως ή ΓΔ V ανέλαβε μία προσπάθεια περισυλ­
λογής καί έρευνας πάνω στό θέμα τής κοινωνικής εντά­
ξεως καί έλαβε τίς πρώτες πρωτοβουλίες γιά τήν προώ­
θηση της. Τά θέματα αυτά θά εξετασθούν διαδοχικά. 
Επαγγελματική αποκατάσταση καί απασχόληση τών 
αναπήρων 
19. Στην έκθεση γιά τήν εκτέλεση τοϋ κοινωνικού 
προγράμματος δράσεως «επαγγελματική αποκατάστα­
ση τών αναπήρων», πού έστειλε στό Συμβούλιο στις 30 
'Οκτωβρίου 1979 (7), ή Επιτροπή υπογράμμισε τίς 
δυσκολίες πού συναντούν οί ανάπηροι στην αναζήτηση 
εργασίας. Ζήτησε άπό τό Συμβούλιο νά επιβεβαιώσει τόν 
προσανατολισμό πού είχε δοθεί στό πρόγραμμα κατά τό 
χρόνο τής καταρτίσεως του (πού είναι ή προετοιμασία 
τών αναπήρων σέ κανονικές εργασίες) καί τοϋ πρότεινε 
κατευθυντήριες γραμμές μιας πολιτικής πού προορίζεται 
νά διευκολύνει τήν εργασία τών αναπήρων. 
Στά πορίσματα πού υιοθέτησε στίς 9 'Ιουνίου 1980, τό 
Συμβούλιο έδωσε στην Επιτροπή καταφατική απάντηση 
τόσο όσον άφορα τόν προσανατολισμό τοΰ προγράμμα­
τος όσο καί τίς κατευθυντήριες γραμμές. Παρακάτω 
αυτές «οί γραμμές» θά χρησιμεύσουν γιά πλαίσιο στην 
έκθεση τών δραστηριοτήτων πού εκτελέσθηκαν σέ μιά 
πρόσφατη ημερομηνία. 
Α. 'Ενίσχυση τών στόχων πού προτάτηκαν στίς επιχει­
ρήσεις καί τών μέσων πού τέθηκαν στη διάθεση 
τους 
20. Ή ομάδα εργασίας «επαγγελματική αποκατάστα­
ση τών αναπήρων» μελέτησε τίς νομικές υποχρεώσεις τών εργοδοτών στά Κράτη μέλη όσον άφορα τήν εργα­
σία τών αναπήρων. Ή ομάδα σημείωσε τά πορίσματα 
της σέ ένα έγγραφο πού απευθύνεται προς τά μέρη τού 
υπεισέρχονται στον τομέα αυτό πού καλούνται νά 
συνεργασθούν καί πρέπει λοιπόν νά έχουν τους ίδιους 
αντικειμενικούς στόχους: τους αναπήρους, τους κοινω­
νικούς εταίρους, τίς δημόσιες αρχές, τά τεχνικά μέσα 
αποκαταστάσεως καί εργασίας (17). 
21. Στή συνέχεια, ή ομάδα εργασίας μελέτησε τό ρόλο 
πού μπορούν νά έχουν οί μικρές επιχειρήσεις πού δέν 
υπόκεινται στίς υποχρεώσεις πού αναφέρονται παραπά­
νω καί εξέτασε τή δυνατότητα εφαρμογής, σέ όσες 
απασχολούν αναπήρους, τών μέτρων ενθαρρύνσεως πού 
χρησιμοποιούνται σήμερα γιά τήν προώθηση τής εργασί­
ας τών νέων (18). 
22. "Οταν υπάρχουν πραγματικά οί συνθήκες γιά μιά 
συνεργασία σχετικά μέ τήν απασχόληση τών αναπήρων, 
καί όταν τους αντικειμενικούς στόχους τοϋ συντονισμού 
αύτοΰ τους συμμερίζονται όλοι οί ενδιαφερόμενοι, είναι 
δυνατόν οί επιχειρήσεις αυτές νά μήν περιορίσουν τή 
συνδρομή τους στην απλή δημιουργία μιας προσφοράς 
απασχολήσεων άλλα νά συμβάλουν επίσης στην πρακτι­
κή κατάρτιση. Αυτές οί υποδειγματικές δραστηριότη­
τες, πού πραγματοποιήθηκαν στην 'Ιταλία μέ τή βοήθεια 
τοΰ Κοινωνικού Ταμείου καί αφορούν τους νέους διανοη­
τικά αναπήρους, μελετούν τίς μεθόδους καί τήν παιδα­
γωγική τής πρακτικής καταρτίσεως στην επιχείρηση. 
Β. Νά γίνουν αποτελεσματικότερα τά κανονικά μέσα 
τοποθετήσεως, πρακτικής καταρτίσεως καί επαγγελ­
ματικού προσανατολισμού, ώστε νά διευκολυνθεί ή 
χρησιμοποίηση τους άπό τους αναπήρους 
23. Ή ένταξη τών αναπήρων στην εργασία δέν εξαρτά­
ται αποκλειστικά άπό τά ειδικά μέτρα πού μπορούν νά 
ληφθούν υπέρ αυτών, άλλα επίσης καί προπαντός άπό 
τήν καλύτερη λειτουργία τών δημοσίων υπηρεσιών προ­
σανατολισμού, πρακτικής καταρτίσεως καί τοποθετή­
σεως πού προσφέρονται γιά τό σύνολο τοΰ πληθυσμού 
καί πού είναι τά κανονικά μέσα τής πολιτικής τής 
αγοράς τής εργασίας. Τό νά γίνει πιό ενεργή καί πιό 
αποτελεσματική ή πολιτική αυτή είναι ένας στόχος τής 
Κοινότητας" σχετικά μ' αυτό ή Επιτροπή έκανε προτά-
'Αριθ. C 347/26 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 31. 12. 81 
σεις προς τό Συμβούλιο τόν 'Απρίλιο του 1980 (19)' τό 
Συμβούλιο συζήτησε τό θέμα στίς 9 Ιουνίου. 
24. Αυτό πού έχει σημασία είναι νά έχουν οί ανάπηροι 
πού καταφεύγουν στίς υπηρεσίες αυτές τήν υποδοχή καί 
τή βοήθεια πού τους είναι απαραίτητες. Μερικά άπό τά 
κέντρα πού ανήκουν στό ευρωπαϊκό δίκτυο είναι κέντρα 
πρακτικής καταρτίσεως πού κατατάσσουν άτομα μέ 
σοβαρές αναπηρίες μέσα σέ τάξεις πού προορίζονται γιά 
τους υγιείς" μελετούν σέ διαρκή βάση τους ορούς της 
κατατάξεως αυτής. 
25. Από τόν Ιούλιο του 1980, ή ομάδα εργασίας 
«στατιστικές γιά τήν απασχόληση», πού επεξεργάζεται 
τίς στατιστικές της ανεργίας μελετά τή δυνατότητα της 
πρακτικής συλλογής στοιχείων σχετικά μέ τους αναπή­
ρους πού ζητούν εργασία. 
Γ. Νά καταρτιστεί σέ τοπικό επίπεδο μία σύνδεση μεταξύ 
της πολιτικής της απασχόλησης καί των άλλων τομέ­
ων της πολιτικής πού εϊναι σημαντικοί γιά τήν κοινω­
νική καί επαγγελματική ένταξη των αναπήρων. 
26. "Ενας άπό τους τομείς αυτούς τής πολιτικής άφορα 
τήν κατοικία. 'Αναφέραμε ήδη στην παράγραφο 10 τά 
προγράμματα πού βοηθούνται άπό τήν Κοινότητα στον 
τομέα αυτό. Σχετικά μέ τά προγράμματα αυτά ή Επι­
τροπή πρόσφατα έστειλε μία έκθεση προς τό Συμβού­
λιο (20). Πραγματοποίησε έξ άλλου μία οπτικοακουστι­
κή αναπαράσταση των άρχων πού ενέπνευσαν τίς εμπει­
ρίες καί τά προγράμματα πού βοήθησε. Γιά κάθε ένα 
άπό τά προγράμματα αυτά άρχισε τό 1981 μία εργασία 
αξιολογήσεως' οί ήμερες μελέτης «ανάπηροι — μετακί­
νηση καί κατοικία» πού ή 'Επιτροπή οργανώνει στό 
Λουξεμβούργο στίς 3, 4 καί 5 Ιουνίου 1981, σέ συνεργα­
σία μέ τήν ΑΕΗ (βλέπε παράγραφο 51) θά είναι μία 
σημαντική στιγμή γιά τήν αξιολόγηση αυτή. 
27. Κατά τή διάρκεια τής αποκαταστάσεως τους ορι­
σμένα άτομα (ό ανάπηρος διανοητικά, ό ασθενής δια­
νοητικά) εξέρχονται άπό τά κλειστά ιδρύματα όπου 
ήταν μέχρι τότε. Γιά τά άτομα αυτά, ή επιτυχία τής 
κοινωνικής καί επαγγελματικής εντάξεως εξαρτάται 
άπό τή δυνατότητα νά ζήσουν σέ μικρή κοινότητα, μιά 
κοινότητα εντεταγμένη στίς κανονικές συνθήκες ζωής, 
πού έχει τίς δομές καί ανήκει στό κοινωνικό πλαίσιο τής 
συνοικίας ή τοΰ χωριού. Ή Επιτροπή υποστηρίζει καί 
βοηθεΐ μία συνέλευση σχετικά μέ «τίς συνθήκες κατοικί­
ας γιά τους διανοιητικά ανάπηρους», πού οργανώνεται 
στίς Βρυξέλλες στίς 15 καί 16 'Οκτωβρίου 1981 άπό τόν 
Εθνικό 'Οργανισμό Βοηθείας προς τους διανοητικά 
αναπήρους. 
28. "Ενας δεύτερος σημαντικός τομέας τής πολιτικής 
άφορα τίς μεταφορές. Θά επανέλθουμε παρακάτω στό 
θέμα των συλλογικών μεταφορών. "Οσον άφορα τήν 
ατομική μεταφορά, καί κυρίως τήν κυκλοφορία καί τή 
στάθμευση τών οχημάτων πού χρησιμοποιούνται άπό 
τους αναπήρους, ή 'Επιτροπή κατά τό 1980 συνέλεξε 
πληροφορίες σχετικά μέ τήν εφαρμογή, στά Κράτη 
μέλη, τών διευκολύνσεων πού προβλέπονται άπό τή 
σύσταση τής 6ης Δεκεμβρίου 1977 τής Ευρωπαϊκής Συνελεύσεως τών Υπουργών Μεταφορών (CEMT). Τά 
μέτρα πού είναι απαραίτητα γιά νά γίνουν προσιτές οί 
διευκολύνσεις αυτές στους ξένους αναπήρους έπρεπε νά 
αρχίσουν νά ισχύουν τήν 1η Ιανουαρίου 1980 τό αργότε­
ρο. 
Δ. Νά βελτιωθεί τό επίπεδο καί οί δυνατότητες τών 
δομών πού απευθύνονται στά άτομα μέ βαριά αναπη­
ρία καθώς καί τών ειδικών δομών επαγγελματικής 
αποκαταστάσεως 
29. Στην επαγγελματική αποκατάσταση, ή πρακτική 
κατάρτιση κατέχει έναν κύριο ρόλο καί πρέπει νά βε­
λτιώνει διαρκώς τίς μεθόδους της ώστε: 
— τά πρακτικά μέσα της νά ανταποκρίνονται στίς 
ατομικές απαιτήσεις τών αναπήρων (δυνατότητα 
αλλαγής τής ημερομηνίας ενάρξεως τών μαθημάτων, 
ποικίλη διάρκεια τών επιπέδων εκπαιδεύσεως 
κλπ.), 
— ό τύπος καί τό επίπεδο τών αρμοδιοτήτων πού απο­
κτώνται νά δίνουν στους αναπήρους ένα πραγματικό 
πλεονέκτημα κατά τήν αναζήτηση εργασίας. 
Τά κέντρα τοΰ ευρωπαϊκού δικτύου ασχολούνται άμεσα 
μέ τόν τομέα αυτό μέ ειδικές ενέργειες μεταρρυθμίσεως 
τής πρακτικής καταρτίσεως καί μέ έναν εσωτερικό 
συντονισμό ιδιαίτερα στενό. 
30. Ή μεταρρύθμιση καί ή εξέλιξη τής πρακτικής 
καταρτίσεως τών αναπήρων είναι έργο τών διδασκό­
ντων καί δεν μπορούν νά γίνουν χωρίς αυτούς. 'Ιδιαίτε­
ρα δύσκολα προβλήματα, σχετικά μέ τήν πρόσληψη καί 
τήν πρακτική κατάρτιση τών διδασκόντων καί τοΰ προ­
σωπικού αποκαταστάσεως, πρέπει νά βρίσκουν λύση 
όταν ή επαγγελματική κατάρτιση τών αναπήρων πρέπει 
νά οργανωθεί σέ μέρη οπού οί δομές τής πρακτικής 
καταρτίσεως δέν είναι ισχυρές ή είναι ανύπαρκτες. Τά 
προβλήματα αυτά εν τούτοις αντιμετωπίσθηκαν μέ επι­
τυχία κατά τά τελευταία έτη, ακόμη καί στίς λιγότερο 
ανεπτυγμένες περιοχές τής Κοινότητας. Ή πείρα πού 
αποκτήθηκε στον τομέα αυτό υπήρξε τό θέμα μιας 
οπτικοακουστικής τεκμηριώσεως (21). 
31. Ή προσπάθεια αυτή πού άφορα τήν πρακτική 
κατάρτιση τών αναπήρων, τή βελτίωση καί εξέλιξη 
της, στηρίζεται στή διαρκή σκέψη καί φροντίδα σχετικά 
μέ τήν ικανότητα τού αναπήρου προς έγασία: πρόβλεψη 
τών ικανοτήτων πού μπορούν νά αποκτηθούν κατά τή 
διάρκεια τής πρακτικής εξασκήσεως, αξιολόγηση τών 
ικανοτήτων αυτών. Δέν μιλάμε έδώ μόνο γιά τήν αρμο­
διότητα άλλα καί γιά τίς βελτιώσεις ώς προς τή μετακί­
νηση, τήν καλύτερη λειτουργία τών αισθήσεων καί τή 
διανοητική βελτίωση. Βάσει τής εμπειρίας του, τό ευρω­
παϊκό δίκτυο υπέδειξε τά στοιχεία πού πρέπει νά εξετα­
σθούν κατά τήν αξιολόγηση αυτή (22). 
32. Τέλος δίνεται προσοχή σέ σταθερή βάση στην ακο­
λουθία τών δραστηριοτήτων πού βοηθούνται άπό τό 
Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο. Άφ' ενός εκτιμώνται καί 
γνωστοποιούνται τά αποτελέσματα τους, καί άφ' έτερου 
αξιολογείται ή επέμβαση τού ταμείου γιά τή βελτίωση 
τής αποτελεσματικότητας τους. "Ενα σεμινάριο πάνω 
31. 12. 81 Επίσημη Εφημερίδα τών Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 'Αριθ. C 347/27 
στό θέμα αυτό οργανώνεται από τήν Επιτροπή καί θά 
λάβει χώρα στή Μυλούζη στίς 6, 7 καί 8 'Οκτωβρίου 
1981. 
Εκπαίδευση καί διαρκής πρακτική κατάρτιση τών ανα­
πήρων 
33. Μετά τή συνέλευση της Ρώμης πού αναφέρεται 
στην παράγραφο 15, μία ομάδα εμπειρογνωμόνων προ­
σκλήθηκε γιά νά μελετήσει τίς «τάσεις» πού ό κ. Jorgen-
sen είχε αναγνωρίσει μέσα στην Κοινότητα καί είχε 
περιγράφει στην έκθεση του. Οί εργασίες της ομάδας 
αυτής κατέληξαν στην προετοιμασία ενός εγγράφου (23) 
πού στό τέλος τοϋ Μαρτίου 1980 εστάλη σέ πολλούς 
οργανισμούς γιά νά δώσουν τή γνώμη τους πάνω στά 
θέματα πού θά απασχολήσουν ένα νέο κοινοτικό πρό­
γραμμα δράσεως σχετικά μέ τήν εκπαίδευση καί τή 
διαρκή πρακτική κατάρτιση τών αναπήρων. 
34. Έξ άλλου, ή Επιτροπή ανέθεσε στον κ. Jorgensen 
νά ενημερώσει τή μελέτη του γιά τους 'Εννέα καί νά 
αναλάβει τήν προετοιμασία εκθέσεως σχετικά μέ τήν 
κατάσταση στην Ελλάδα, 'Ισπανία καί Πορτογαλία. 
Συντάχθηκαν μονογραφίες σχετικά μέ τή σπουδαιότη­
τα της προσχολικής εκπαιδεύσεως γιά τά ανάπηρα παι­
διά καί σχετικά μέ τίς προοπτικές πού προσφέρουν οί 
νέες τεχνολογίες. 
35. Σέ συνεργασία μέ τό Ευρωπαϊκό Κέντρο «Εργασία 
καί Κοινωνία», καί μέ τή βοήθεια πολλών εκπαιδευτι­
κών οργανισμών μή κυβερνητικών, ή 'Επιτροπή οργανώ­
νει σύσκεψη σχετικά μέ τό θέμα «Προετοιμασία τών 
νέων αναπήρων στην ενεργό ζωή τών ενηλίκων». Ή 
σύσκεψη αυτή θά γίνει στό Noordwijkerhout (Κάτω 
Χώρες) από 15 έως 23 'Οκτωβρίου 1981. 'Εξ άλλου, ή 
'Επιτροπή θά δώσει τήν οικονομική της βοήθεια σέ 
σεμινάρια πού θά οργανωθούν από ευρωπαϊκούς εκπαι­
δευτικούς οργανισμούς. 
Βοηθητικά τεχνικά μέσα 
36. Τό συμπόσιο τοϋ Βερολίνου πού αναφέρεται στην 
παράγραφο 7 τελείωση μέ συστάσεις πού: 
— τόνισαν τήν αναγκαιότητα υπάρξεως καλυτέρων 
δομών πληροφορήσεως σχετικά μέ τά βοηθητικά 
τεχνικά μέσα, 
— δημιούργησαν τό ενδιαφέρον τών υπηρεσιών της 
'Επιτροπής γιά προγραμματισμένες ενέργειες σέ 
άλλες σημαντικές πλευρές της προωθήσεως τών 
μέσων αυτών. 
37. Σχετικά μέ τίς δομές πληροφορήσεως, ζητήθηκε 
μιά λεπτομερής άνάληση τών αναγκών, λίγο μετά τό 
συμπόσιο τοϋ Βερολίνου, άπό μία ομάδα εργασίας όπου 
αντιπροσωπεύονταν οργανισμοί αρμόδιοι γιά τήν απο­
κατάσταση τών αναπήρων καί τήν προστασία τών 
καταναλωτών, καθώς καί ή Διεθνής 'Επιτροπή γιά τίς 
Τεχνικές Βοήθειες (ICTA). Ή έκθεση της ομάδας αυτής 
('Απρίλης 1980) έδειξε μέ ακρίβεια τίς κυριότερες ενέρ­γειες, όσο είναι δυνατό νά ληφθοϋν πρωτοβουλίες 
συγκεκριμένες στά πλαίσια τοϋ «δευτέρου προγράμμα­
τος δράσεως στον τομέα της πληροφορήσεως καί επι­
στημονικής καί τεχνικής τεκμηριώσεως» (IDST): στό 
τέλος τοϋ 1980, άρχισε μία μελέτη μέ σκοπό τόν καθο­
ρισμό τών χαρακτηριστικών καί της δυνατότητας μιας 
τράπεζας δεδομένων σχετικά μέ τίς τεχνικές βοήθειες 
πού δόθηκαν στην ευρωπαϊκή αγορά καί πού προορίζο­
νται γιά τους ηλικιωμένους καί αναπήρους. Ή τράπεζα 
αυτή θά πρέπει νά στηριχθεί σέ μία πολύγλωσση ονομα­
τολογία πού νά βρίσκεται σέ συμφωνία μέ τά υφιστάμε­
να συστήματα καί νά επιτρέπει τήν έκδοση καταλόγων 
στίς γλώσσες της Κοινότητας. Ή μελέτη πραγματοποιή­
θηκε κατά τό πρώτο εξάμηνο τοϋ 198Γ απαιτήθηκε μία 
έρευνα σέ πολλούς ειδικούς οργανισμούς' κατά τήν 
ημερομηνία της εκθέσεως αυτής τά προκαταρτικά 
πορίσματα της έγιναν γνωστά στά αρμόδια όργανα της 
'Επιτροπής IDST. 
38. Οί άλλες σημαντικές πλευρές της προωθήσεως τών 
τεχνικών βοηθητικών μέσων είναι: 
— ή έρευνα, 
— ή δραστηριότητα στην αγορά οϋτως ώστε νά κατα­
σκευάζονται καί νά διανέμονται σέ λογικές τιμές 
προϊόντα καλά προσαρμοσμένα στίς ανάγκες, 
— ή ανάπτυξη της ζήτησης, χάρη στην πρακτική 
κατάρτιση τών χρησιμοποιούντων, κυρίως στους 
τομείς όπου ή τεχνική πρόοδος ανοίγει νέες δυνατό­
τητες. 
Οί δραστηριότητες πού άρχισαν αναφέρονται παρα­
κάτω. 
39. Ή έρευνα υπήρξε αντικείμενο προπαρασκευαστι­
κών εργασιών πού δέν κατέληξαν ακόμα σέ εκτελεστι­
κές αποφάσεις: 
— μία απογραφή τών ερευνών πού βρίσκονται στό 
στάδιο τής διεξαγωγής είχε συστηθεί άπό τήν ομάδα 
εργασίας πού αναφέρεται παραπάνω' ή απογραφή 
αυτή είχε αρχίσει νά μελετάται μαζί μέ άλλα προ­
γράμματα απογραφών ιατρικών ερευνών, 
— μέσα στά πλαίσια τοϋ τρίτου προγράμματος ιατρι­
κής έρευνας καί δημόσιας υγείας μπορεί νά λάβει 
χώρα ή προώθηση νέων ερευνών' κατά τήν προετοι­
μασία τοϋ προγράμματος, οί ηλικιωμένοι καί/ή ανά­
πηροι θεωρήθηκαν ώς ομάδες — πού πρέπει νά 
διατηρηθοΰν — και οί πρακτικές εφαρμογές τής 
τεχνολογίας θεωρήθηκαν ότι έχουν σημαντική προτε­
ραιότητα 
40. Τόσο ή πληροφόρηση γιά τά υφιστάμενα προϊόντα 
όσο καί ή πληροφόρηση σχετικά μέ τήν έρευνα καθώς 
καί ή ίδια ή έρευνα θά έχουν, εφ' όσον βελτιωθοΰν, 
ενθαρρυντικό αποτέλεσμα όσον άφορα τήν προσφορά 
προϊόντων. Πάντως άπό σήμερα είναι δυνατή μία δρα­
στηριότητα στον τομέα τής αγοράς: 
— αφ' ενός, μέ τίς διαδικασίες απαλλαγής φόρου εισα­
γωγής τών προϊόντων πού κατασκευάζονται έξω άπό 
τήν Κοινότητα (γιατί οί διαδικασίες αυτές λαβαίνουν 
'Αριθ. C 347/28 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 31. 12. 81 
υπόψη την κοινοτική παραγωγή των αντικειμένων 
αυτών) (βλέπε παράγραφο 2), 
— αφ' έτερου, με τό συντονισμό μεταξύ τών εργαστη­
ρίων πού κάνουν τή δοκιμή τών εξοπλισμών αυτών 
μέσα στά Κράτη μέλη: έχουν δημιουργηθεί επαφές 
μεταξύ εργαστηρίων δοκιμών τών καταναλωτικών 
οργανισμών, γιά νά γίνει δυνατή ή εναλλαγή εμπει­
ριών καί αποτελεσμάτων δοκιμών καί γιά νά βελτιω­
θεί έγκαιρα ή πληροφόρηση τών ηλικιωμένων καί 
αναπήρων σχετικά μέ τους τεχνικούς εξοπλισμούς 
πού απευθύνονται σ' αυτούς. 
41. Οί αναπηρίες στην επικοινωνία (πού δημιουργού­
νται από αναπηρίες στην ακοή, τήν όραση, τήν ομιλία) 
προσφέρουν έναν τομέα εφαρμογής πολύ μεγάλο στίς 
νέες τεχνολογίες. "Ενας από τους όρους πού πρέπει νά 
πραγματοποιηθεί γιά τή συγκεκριμένη εξέλιξη τών 
42. Στην περίοδο 1974-78 έκανε τήν εμφάνιση της μία 
νέα αντίληψη γιά τήν κοινωνική ένταξη τών αναπήρων. 
Ή κοινωνική ένταξη ήταν ένα σημαντικό πολιτικό 
κίνητρο ενεργειών πού βοηθήθηκαν από τό Ευρωπαϊκό 
Κοινωνικό Ταμείο μέσα στά πλαίσια του κοινοτικού 
προγράμματος δράσεως «επαγγελματική αποκατάστα­
ση τών αναπήρων» (βλέπε σχετικά μέ τό θέμα αυτό 
παραγράφους 6, 7, 8). Οί δραστηριότητες αυτές οφείλο­
νταν στην πρωτοβουλία τών τοπικών αρχών, αναφέρο­
νταν σε συγκεκριμένους πληθυσμούς καί ήθελαν νά 
ανταποκριθούν στίς ανάγκες κοινωνικής καί επαγγελ­
ματικής εντάξεως όλων τών αναπήρων πού άνηκαν 
στους πληθυσμούς αυτούς. 
43. Μία ανάλυση τών δραστηριοτήτων αυτών έγινε 
κατά τή διάρκεια της προετοιμασίας τών ημερών πληρο­
φορήσεως πού έλαβαν χώρα στό Λουξεμβούργο στίς 21, 
22 καί 23 Μαρτίου 1979 (βλέπε παρ. 8) (26). Αυτή έθιξε 
ότι: 
— ή προσέγγιση αυτή έδειχνε ανάγλυφα τά προβλήματα 
τών διανοητικά αναπήρων, 
— τά προβλήματα κατοικίας, εκπαιδεύσεως καί πρα­
κτικής εξασκήσεως, εργασίας, χόμπυ τών αναπή­
ρων, μπορούσαν νά αντιμετωπισθούν μέ μή ειδικά 
μέσα, τά μέσα πού χρησιμεύουν γιά τό σύνολο τοΰ 
πληθυσμού, 
—- ή απαραίτητη προσφορά ίατρικοκοινωνικών επιχο­
ρηγήσεων μπορούσε νά επιτευχθεί μέ μία από κοινού 
καί λογική χρήση τών υφισταμένων δομών. 
Σύμφωνα μέ τήν προσέγγιση αυτή, ή κοινωνική ένταξη 
είναι μία κατάσταση της κοινωνίας στην οποία ό ανάπη­
ρος διατηρείται στους κόλπους της κοινότητας του μέσα εφαρμογών είναι ή πρακτική κατάρτιση τών χρησιμο­
ποιούντων. Ειδικότερα, πρέπει νά βοηθήσουμε τό προ­
σωπικό πού ασχολείται μέ τους αναπήρους γιά νά βελ­
τιώσει τήν ικανότητα του νά αναλύει τίς ανεπάρκειες, νά 
παραγγέλλουν καί ενδεχομένως νά πραγματοποιούν τά 
συστήματα πού προορίζονται νά βοηθήσουν τους αναπή­
ρους. Τόν Δεκέμβριο 1980, ή Επιτροπή επέτρεψε τήν 
πραγματοποίηση μιας μελέτης (24) τής οποίας σκοπός 
είναι νά κάνει διαθέσιμη μιά πρώτη παραλλαγή τοΰ 
διδακτικού υλικού πού εΐναι απαραίτητο γιά τήν επιμόρ­
φωση αυτή. Τά πρώτα αποτελέσματα τής μελέτης 
παρουσιάσθηκαν σε μιά ομάδα εμπειρογνωμόνων πού 
προέρχονται από διάφορα Κράτη μέλη, κατά τή διάρ­
κεια σεμιναρίου σχετικά μέ τήν «αυτονομία καί επικοι­
νωνία τών αναπήρων — οί τεχνικές βοήθειες επικοινωνί­
ας», πού διεξήχθη στό Λουξεμβούργο από 16 έως 18 
Μαρτίου 1981. Οί γλωσσολογικές πλευρές μελετώνται 
συγχρόνως μέ τίς τεχνικές πευρές (25). 
στην όποια κρατάει έναν ατομικό ρόλο (κυρίως χάρη 
στην εργασία του) καί συμμετέχει πλήρως στίς δραστη­
ριότητες τής συλλογικής ζωής. "Οταν ή ένταξη αυτή δέν 
υπάρχει, δέν μπορούμε νά ελπίζουμε πώς θά δημιουργη­
θεί ή κατάσταση αυτή μόνο μέ τήν αποκατάσταση, πού 
απευθύνεται μόνο προς τόν ανάπηρο καί γενικά πραγμα­
τοποιείται σέ έναν απομονωμένο χώρο' ή κοινωνική 
ένταξη εξαρτάται κατά μεγάλο μέρος άπό τή στάση τοΰ 
περιβάλλοντος, άπό τή δημιουργία ορισμένων υλικών 
συνθηκών, άρα άπό τό σύνολο τής κοινωνίας. 
44. Γιά νά λάβει υπόψη όλα αυτά κατά τήν προετοιμα­
σία τής μελλοντικής δράσεως, ή 'Επιτροπή: 
— συσκέφθηκε πάνω στά προβλήματα αυτά μέ τους 
αντιπροσώπους τών οργανισμών τών αναπήρων, 
— έκανε μία επιλογή μεθόδων πού επιτρέπουν τήν προ­
ώθηση τής κοινωνικής εντάξεως όπως περιγράφτηκε 
παραπάνω. 
45. Ή σκέψη πάνω στον τομέα τών παραγόντων καί 
τών όρων εντάξεως έγινε κατά τή διάρκεια μιας συνόδου 
αμοιβαίας πληροφορήσεως μεταξύ αντιπροσώπων τών 
υπηρεσιών οί δραστηριότητες τών οποίων περιγράφονται 
στό πρώτο μέρος τοΰ εγγράφου αύτοΰ καί μεταξύ αντι­
προσώπων οργανισμών αναπήρων, πού έχουν οργάνωση 
ευρωπαϊκού επιπέδου, πού έγινε στό Λουξεμβούργο στίς 
15 'Ιανουαρίου 1980. 
'Ιδιαίτερα επέμειναν, μέ τήν ευκαιρία αυτή, πάνω στίς 
υλικές συνθήκες πού πρέπει νά πραγματοποιηθούν, κυρί­
ως δέ: 
— νά διαφοροποιηθεί ή αντίληψη τών γενικών πολιτι­
κών (οικονομική πολιτική, διευθέτηση τοΰ χώρου, 
πολιτική στεγάσεως, κατοικίας καί μεταφορών, παι-III. Η ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΝΤΑΞΗ ΤΩΝ ΑΝΑΠΗΡΩΝ: ΕΝΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΚΑΙ Η 
ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΟΥ 
31. 12. 81 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 'Αριθ. C 347/29 
δείας καί απασχολήσεως) οΰτως ώστε οί επιλογές 
πού έγιναν μέσα στά πλαίσια τών πολιτικών αυτών 
νά μήν αυξήσουν τήν κοινωνική απομόνωση τών 
κατηγοριών πού είναι πιό αδύναμες, 
— πρέπει νά διευθετηθούν οί τεχνικοί εξοπλισμοί πού 
χρησιμοποιούνται γιά τήν κατοικία, τίς επικοινωνίες 
καί τή μεταφορά, τίς δομές διδασκαλίας καί εργα­
σίας, περιθάλψεως καί βοηθείας, καθώς καί τίς υπη­
ρεσίες πού είναι στή διάθεση τοΰ κοινού, γιά νά 
γίνουν προσιτοί σέ δλους οί τεχνικοί αυτοί εξοπλι­
σμοί, αυτές οί δομές καί αυτές οί υπηρεσίες, 
— εξ άλλου πρέπει νά παρέχεται ατομική αποτελεσμα­
τική βοήθεια προς τά άτομα καί τίς οικογένειες πού 
βρίσκονται σέ δυσκολία καί νά υπάρξει επαγγελματι­
κή καί κοινωνική προώθηση τών αναπήρων, δταν 
βρίσκονται στό περιθώριο. 
Οί τομείς αυτοί ανήκουν στην αρμοδιότητα τών δημο­
σίων άρχων. 'Απαιτείται ή συνδρομή όλων τών πολιτών 
καί πρώτα πρώτα τών ιδίων τών αναπήρων. "Ενα 
σημαντικό μέρος της δραστηριότητας αυτής πρέπει νά 
πραγματοποιηθεί σέ τοπικό επίπεδο, αρχίζοντας μέ μία 
αρχική αξιολόγηση της καταστάσεως, μαζί μέ τή 
συμμετοχή όλων τών πολιτικών καί κοινωνικών δυνάμε­
ων καί, εάν είναι απαραίτητο, μέ τή βοήθεια τών εθνικών 
καί κοινοτικών. Τά στοιχεία πού δίνονται εδώ δεν είναι 
τελικά: Ή σκέψη συνεχίζεται. 
46. Τό θέμα αυτό εφ' όσον τεθεί έτσι έχει μιά σημαντι­
κή ευρύτητα. Απέναντι στό πρόβλημα αυτό ή 'Επιτροπή 
διάλεξε νά εφαρμόσει ένα πρόγραμμα εργασίας πού 
περιλαμβάνει δύο κύριες γραμμές: 
α) Νά ανοίξει καί ενθαρρύνει τό διάλογο μεταξύ ανα­
πήρων καί υγιών ατόμων σχετικά μέ τίς αναπηρίες 
καί τίς πρακτικές δυσκολίες πού αυτές συνεπάγο­
νται, καί νά συλλέξει πληροφορίες σχετικά μέ τίς 
συκολίες αυτές καί τίς ανάγκες πού μπορεί νά σημαί­
νουν. 
β) Νά βοηθήσει τίς τοπικές αρχές στην επιλογή αποτε­
λεσματικών καί καταλλήλων μέτρων δράσεως, 
στους τομείς της αρμοδιότητας τους. 
Εκστρατεία γιά τήν κοινωνική επικοινωνία καί μελέτη 
τών αναγκών 
47. Ή ιδέα γιά μιά δραστηριότητα πληροφορήσεως πού 
θά απευθύνεται στό μεγάλο κοινό υπήρχε ήδη μέσα στό 
πρόγραμμα δράσεως τοΰ 1974 (6). Ή εφαρμογή του 
καθυστερήθηκε λόγω ελλείψεως γνώσεων στον τομέα 
τών δυσκολιών πού, συναντούν οί ανάπηροι στην καθη­
μερινή τους ζωή, πάνω στή συμπεριφορά πού μπορεί νά 
ζητηθεί άπό τους υγιείς καί πάνω στή διαθεσιμότητα τών 
τελευταίων αυτών γιά διάλογο καί γιά αλληλοβοήθεια. 
Σήμερα μία εκστρατεία γιά τήν κοινωνική επικοινωνία 
είναι πολύ απαραίτητη καί θά έπρεπε νά περιλαμβάνει: 
— μιά ενημέρωση βάσει μιας έρευνας πού θά γινόταν 
ανάμεσα στους αναπήρους, μέ προσωπική θεώρηση 
τοΰ καθενός, — μιά μελέτη της στάσης τών υγιών ατόμων απέναντι 
στό θέμα, 
— τήν ανάπτυξη τοΰ διαλόγου μεταξύ της 'Επιτροπής 
καί τών οργανισμών τών αναπήρων, 
— τήν ενημέρωση τοΰ μεγάλου κοινοΰ. 
Ή 'Επιτροπή άρχισε τή δραστηριότητα σύμφωνα μέ τίς 
κατευθυντήριες γραμμές πού αναφέρθηκαν. 
48. Τό 1979, δέχθηκε τήν αρχή νά συμβάλει σέ μιά 
οπτικοακουστική έρευνα ανάμεσα σέ άτομα πού είχαν 
υποστεί ελάττωση τών αισθητικών τους ικανοτήτων, 
τών ικανοτήτων τους προς κίνηση ή τών διανοητικών 
ικανοτήτων τους. Στά άτομα αυτά υποβάλλονται ερωτή­
σεις σχετικά μέ τίς συνέπειες πού ή ελάττωση αυτή είχε 
στή συμμετοχή τους στή συλλογική ζωή καί ή συζήτηση 
μαγνητοφωνείται. Σκοπός της δραστηριότητας αυτής 
είναι: 
— νά έκφραστοΰν οί ανάπηροι πάνω στά ατομικά προ­
βλήματα τους, 
— νά δημιουργηθεί αρχείο βίντεο πού νά μπορεί νά 
χρησιμοποιηθεί μέσα στά πλαίσια εκπαιδεύσεως 
κυρίως κοινωνικών λειτουργών, 
— νά πετύχει μιά καλύτερη κατανόηση τών αναγκών 
τών αναπήρων, ανάλογα μέ τή φύση κάθε αναπηρίας 
(μελετώντας τό υλικό πού έχει συλλέγει), 
— νά ενθαρρύνει τή χρησιμοποίηση τών οπτικοακου­
στικών μεθόδων, μέσα στά πλαίσια τών δραστηριο­
τήτων πού έχουν σκοπό νά δημιουργήσουν καί νά 
βελτιώσουν τήν επαφή μεταξύ αναπήρων καί υγιών 
ατόμων. 
49. Μιά προκαταρκτική έρευνα πού πραγματοποιήθηκε 
μεταξύ τοΰ Δεκεμβρίου 1979 καί τοΰ 'Απριλίου 1980 (27) 
έδειξε οτι ή οπτικοακουστική έρευνα επιτρέπει τή 
συλλογή τών εγγράφων πού μπορούν νά χρησιμοποιη­
θούν στην πληροφόρηση τοΰ κοινοΰ καί στην επιμόρφω­
ση καθώς καί ότι τά έγγραφα αυτά φανερώνουν προβλή­
ματα λίγο γνωστά μέχρι τώρα. Μέ βάση τό υλικό πού 
έχει συλλέγει, δόθηκε ή δυνατότητα δημιουργίας ενός 
φίλμ πού μπορεί νά χρησιμοποιηθεί γιά τήν εμψύχωση 
συζητήσεων καθώς καί σέ επιμορφωτικούς σκοπούς (28). 
"Ενα εγχειρίδιο γιά τους δημιουργούς τοΰ φίλμ είναι 
διαθέσιμο (29). Τό φίλμ διανέμεται σέ γαλλική γλώσσα. 
"Αλλες γλωσσικές παραλλαγές προβλέπονται. Τά καλά 
αποτελέσματα της δοκιμής αυτής επιτρέπουν τήν πρα­
γματοποίηση της έρευνας κατά τό 1981 (30). 
50. Κατά τήν έναρξη τοΰ 1981, μία σφυγμομέτρηση 
γνώμης πραγματοποιήθηκε σέ τρία Κράτη μέλη, σχετικά 
μέ τό πώς χαρακτηρίζουν τους ανάπηρους τά υγιή 
άτομα, ποια είναι ή στάση τους άνέναντι στους ανάπη­
ρους καί απέναντι στην κοινωνική ένταξη αυτών. Τά 
στοιχεία πού συλλέχθηκαν βρίσκονται στό στάδιο επε­
ξεργασίας (31). 
51. Ή έναρξη ενός τακτικού διαλόγου μεταξύ οργανώ­
σεων τών αναπήρων καί τών υπηρεσιών τής Επιτροπής 
καθυστερήθηκε λόγω ελλείψεως αντιπροσωπευτικών 
δομών σέ ευρωπαϊκό επίπεδο. Αυτή ή κατάσταση τών 
πραγμάτων τροποποιήθηκε πρόσφατα: 
'Αριθ. C 347/30 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 31. 12. 81 
α) Μιά ομάδα οργανώσεων αναπήρων (Ευρωπαϊκή 
Δράση τών 'Αναπήρων — Λουξεμβούργο) δημιουρ­
γήθηκε τό 1979. Σήμερα αντιπροσωπεύει πολλά εκα­
τομμύρια ατόμων από διάφορες χώρες. 
β) Πολλές διεθνείς οργανώσεις δημιούργησαν όργανα 
επαφής σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Πρέπει νά αναφερθεί 
εδώ ή επιτροπή πού δημιουργήθηκε άπό τή διεθνή 
ένωση οργανώσεων βοηθείας προς τους πνευματικά 
αναπήρους καί ή επιτροπή πού δημιουργήθηκε άπό 
τή Διεθνή 'Ομοσπονδία Τυφλών. Μία παρόμοια 
πρωτοβουλία αναμένεται έκ μέρους της Παγκόσμιας 
'Ομοσπονδίας Κωφαλάλων. 
γ) Σύνοδοι αμοιβαίας πληροφορήσεως έλαβαν χώρα 
άπό τό 1979 καί τείνουν νά γίνουν τακτικές' συμμετέ­
χουν παρατηρητές της Διεθνούς 'Αποκαταστάσεως, 
της Παγκόσμιας 'Ομοσπονδίας Παλαιμάχων 
καί της Επιτροπής τών Οικογενειακών 'Οργανώσε­
ων τών Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων' κατά τή διάρκεια 
τών τελευταίων αυτών συνόδων προετοιμάστηκαν 
κοινές δραστηριότητες, όπως οι σύνοδοι πού ανα­
φέρθηκαν στις παραγράφους 26 καί 27. 
52. Ή 'Επιτροπή χρησιμοποιεί τή βοήθεια πού παρέχε­
ται άπ' τίς οργανώσεις γιά νά καταλάβει καλύτερα τίς 
ανάγκες τών αναπήρων. 
Τό 1980, ανέθεσε στην οργάνωση (Βέλγιο) τών γονέων 
ψυχωτικών παιδιών τό έργο καταγραφής, μέ τή συνερ­
γασία τών αναλόγων οργανώσεων άλλων χωρών, τών 
δυσκολιών πού συναντούν οι γονείς αυτής καθώς καί 
τοϋ καθορισμού τών υπηρεσιών πού απαιτούνται (32). 
Κατά τή διάρκεια τοΰ συνεδρίου «Autism Europe 1980», 
πού έγινε στην Γκάντ άπό 20 έως 22 'Ιουνίου 1980, 
δημιουργήθηκαν οί απαραίτητες επαφές πού οδήγησαν 
στή σύνταξη μιας εκθέσεως πού ασχολείται μέ τήν 
πρακτική κατάρτιση καί τήν πληροφόρηση τών γονέων, 
τών οργανισμών πού μπορούν νά ανταποκριθούν στίς 
απαιτήσεις τών παιδιών, μέ τή βοήθεια πού προβλέπεται 
γιά τους ενήλικες πού υποφέρουν άπό αυτισμό. Οί ενδια­
φερόμενες οργανώσεις έχουν προβλέψει νά συναντηθούν 
έκ νέου στό Παρίσι τό 1983 καί νά εργασθούν εν τώ 
μεταξύ πάνω στό πρόβλημα τής νομικής νομοθεσίας τοΰ 
πνευματικά ανάπηρου ενήλικα καί τής κηδεμονίας του. 
"Ενα δεύτερο παράδειγμα είναι τό παράδειγμα τών 
τυφλών: στίς 25 καί 26 Μαίου, ή Ευρωπαϊκή 'Επιτροπή 
τής Διεθνούς 'Ομοσπονδίας Τυφλών συνήλθε στό Λου­ξεμβούργο σέ σύσκεψη μελετών μέ τή βοήθεια καί τή 
συμμετοχή τής 'Επιτροπής. 
53. Παραμένει ή διάδοση πληροφοριών. Ή 'Επιτροπή 
γνωρίζει συνειδητά τό γεγονός ότι μιά πλατιά ζήτηση 
πληροφοριών δέν ικανοποιείται σήμερα καί ότι αυτή ή 
ζήτηση αυξάνει. Μελετώνται οί πρωτοβουλίες πού μπο­
ρούσαν νά ληφθούν. 
Βοήθεια προς τίς τοπικές αρχές 
54. Ή 'Επιτροπή θεωρεί ότι, σέ πολλές περιπτώσεις, ή 
ανυπαρξία συγκεκριμένων μέτρων σχετικά μέ τήν 
κατοικία, τά μέσα μεταφοράς, τή δυνατότητα προσβά­
σεως κλπ. οφείλεται στην ανικανότητα επεξεργασίας 
μιας αποτελεσματικής πολιτικής τής οποίας θά έπρεπε 
νά προβλεφθεί τό κόστος. Θά ήταν σημαντικό νά καλέ­
σουμε τίς τοπικές αρχές πού ήδη έχουν λάβει πωτοβου-
λίες στους τομείς αυτούς γιά νά αντιμετωπίσουν καί νά 
παρουσιάσουν τίς εμπειρίες τους. Προς τό σκοπό αυτό, 
ή 'Επιτροπή προβλέπει μιά ευρωπαϊκή σύσκεψη πάνω 
στίς «πολιτικές τοΰ πλαισίου ζωής καί τής κοινωνικής 
εντάξεως, βάσει τής εμπειρίας τών τοπικών άρχων», 
πού θά μπορούσε νά γίνει κατά τά τέλη τοΰ 1982. Κατά 
τό χρόνο τής συσκέψεως πού αναφέρθηκε, οί οργανώ­
σεις δέχθηκαν νά συνεργασθούν στό πρόγραμμα αυτό. 
55. Ή σύσκεψη αυτή απαιτεί μιά σημαντική προετοι­
μασία γιά αποτελεσματικότερη αντιμετώπιση τοΰ θέμα­
τος: 
— ειδική τεχνική προετοιμασία, πού αναλαμβάνεται 
άπό σήμερα στον τομέα τής κατοικίας (μέ ενέργειες 
πού αναφέρονται στην παράγραφο 26) καθώς καί 
στον τομέα τών συλλογικών μεταφορών σέ αστική 
περιοχή, όπου μία κριτική μελέτη τών καλυτέρων 
ευρωπαϊκών εμπειριών άρχισε πρόσφατα (33)' 
— πολιτική προετοιμασία: νέοι συνεργάτες ήτοι τό 
Συμβούλιο τών Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων καί ή Διε­
θνής "Ενωση τών Τοπικών 'Αρχών πρέπει νά 
συνδυαστούν μέ τήν κοινοτική δράση υπέρ τών ανα­
πήρων. 
"Εγιναν επαφές μέσα στά πλαίσια τής προετοιμασίας 
τών ήμερων μελέτης «ανάπηροι — δυνατότητα μετακι­
νήσεως καί κατοικία». Άφ' ετέρου, ή 'Επιτροπή έθεσε 
τό πρόβλημα υπόψη τής διαρκούς τεχνολογικής συσκέ­
ψεως τών ευρωπαϊκών τοπικών άρχων (34) κατά τό χρό­
νο τής 2ης ετήσιας συνόδου τοΰ οργανισμού αυτού 
(Λονδίνο, 6 έως 8 'Οκτωβρίου 1980). 
31. 12. 81 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 'Αριθ. C 347/31 
Βιβλιογραφία 
(]) Δημοσίευση CA-24-78-427, 'Υπηρεσία Επισήμων Εκδόσεων των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, 1978. 
(2)ΕΕάριθ. L 134 της 31. 5. 1979 
(3)ΕΕάριθ. L 318 της 13. 12. 1979. 
(4)ΕΕάριθ. C 92 της 25. 4. 1975. 
(5) Έγγραφο COM (79) 650 τελικό της 23ης Νοεμβρίου 1979. 
(6) ΕΕ αριθ. C 80 της 9. 7. 1974. 
(7) Έγγραφο COM (79) 572 τελικό της 26ης 'Οκτωβρίου 1979. 
(8) D. Stumpp: «Κατοικίες πού διευκολύνουν τήν ένταξη των αναπήρων». "Εκθεση κατά τίς ήμερες 
πληροφορήσεως πού έλαβαν χώρα στό Λουξεμβούργο στίς 21, 22 καί 23 Μαρτίου 1979. 
(9) ΕΕ αριθ. C 30 της 7. 2. 1977. 
(10) Τό κείμενο της οδηγίας δεν είχε ακόμη δημοσιευθεί στίς 31 'Οκτωβρίου 1980. 
(") ΕΕ αριθ. C 38 της 19. 2. 1976. 
(12) ΕΕ αριθ. C 308 της 30. 12. 1976. 
(13) "Εκθεση καί πρακτικά βρίσκονται ακόμη στό στάδιο της δημοσιεύσεως στην ημερομηνία της 31ης 
'Οκτωβρίου 1980. 
(14) ΕΕ αριθ. L 52 της 23. 2. 1978. 
(15) ΕΕ αριθ. L 78 της 25. 3. 1980. 
Ο6) «Ή χρήση της τεχνολογίας γιά τήν προστασία τών υπερηλίκων καί αναπήρων — μέσα διαβιώσεως» 
— F. Pinter Publishers Ltd, London 1980. 
(17) «Στόχοι καί στάδια της κοινοτικής δράσεως σχετικά με τήν απασχόληση τών αναπήρων καί τήν 
ένταξη τους στην εργασία» — "Εγγραφο της ομάδας εργασίας «Επαγγελματική αποκατάσταση τών 
αναπήρων» (αριθ. 5490/79). 
(,8) «Δυνατότητα αυξήσεως τοΰ αριθμού τών αναπήρων πού βρίσκουν εργασία σε μικρές επιχειρήσεις» — 
τελική έκθεση της μελέτης Ρ/79/155 (Έγγρ. αριθ. 5489/79). 
(,9) «Προσανατολισμοί γιά μιά κοινοτική πολιτική της αγοράς της εργασίας» — "Εγγραφο COM (80) 186 
τελικό της 28ης 'Απριλίου 1980. 
(20) «Πληροφορίες πάνω στίς προκαταρτικές ενέργειες στον τομέα της κατοικίας, μέ σκοπό τήν 
προώθηση της κοινωνικής εντάξεως τών αναπήρων καί τών εργατών τοΰ εξωτερικού» — "Εγγραφο 
COM (80) 491 τελικό της 9ης Σεπτεμβρίου 1980. 
(21) Μελέτη AV/79/514. Ιστορικά αρχεία αριθ. 639/80 τής 11ης Δεκεμβρίου 1980. 
(22) «Ή αξιολόγηση τής ικανότητας προς εργασία» — "Εγγραφο τοΰ Ευρωπαϊκού Δικτύου Κέντρων 
'Αποκαταστάσεως καί Πρακτικής Καταρτίσεως (Παράρτημα Ι τοΰ εγγράφου αριθ. 4519/78). 
(23) «Εκπαίδευση τών αναπήρων στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα» — Συμβουλευτικό έγγραφο, Φεβρουάριος 
1980. 
(24) Μελέτη ΑΧ/80/514, στό στάδιο τής ετοιμασίας. 
(2J) Πρακτικά: "Εγγραφο 3413/81 FR, 'Απρίλιος 1981. 
(26) Βλέπε ιδιαίτερα τίς εκθέσεις πού παρουσιάσθηκαν από τους F. Basaglia καί συνεργάτες ("Εγγραφο 
2088/79) καί Α. Nicoletti ("Εγγραφο 2655/79). 
(27) Μελέτη AV/79/513. Ιστορικά αρχεία αριθ. 081/80 τής 28ης 'Απριλίου 1980. 
(28) «Τό βλέμμα τών άλλων» τοΰ F. Solanas. Φίλμ έγχρωμο 16 mm. Διανομέας: Γραφείο οπτικοακουστι­
κής τεκμηριώσεως γιά τίς αναπηρίες, 40, rue Pascal, Paris 13c, τηλ.: 707 55 55. 
(29) Σημειώσεις γιά τους δημιουργούς δραστηριοτήτων πρακτικής καταρτίσεως πού χρησιμοποιούν τό 
φίλμ «Τό βλέμμα τών άλλων» ("Εγγραφο 4280/80). 
(30) Μελέτη AV/80/516 στό στάδιο τής ετοιμασίας. 
(31) Μελέτη ΑΧ/80/516 στό στάδιο τής ετοιμασίας. 
(32) Μελέτη AV/80/130, ιστορικά αρχεία αριθ. 78/81 τής 4ης Μαΐου 1981. 
(33) Μελέτη ΑΧ/81/128, στό στάδιο τής ετοιμασίας. 
(34) Γραμματεία: 250Μ Bedford Chambers, Covent Garden, UK-London WC 2, τηλέφωνο: 01/836 32 81.