Ειδική έκθεση αριθ. 1/2000

σχετικά με την κλασική πανώλη των χοίρων, συνοδευόμενη από τις απαντήσεις της Επιτροπής

(βάσει του άρθρου 248, παράγραφος 4, δεύτερο εδάφιο, ΕΚ)

(2000/C 85/01)

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

>ΘΕΣΗ ΠΙΝΑΚΑ>

Συνοψη

Διαχείριση της Επιτροπής

Ένα συνολικό ποσό 570 εκατ. ECU για έκτακτα μέτρα στήριξης της αγοράς και 80,5 εκατ. ECU για κτηνιατρικά μέτρα καταλογίστηκε στους προϋπολογισμούς του 1997 και του 1998 (βλέπε πίνακα 1).

Η δράση της Επιτροπής στον κτηνιατρικό τομέα αποσκοπεί βασικά στην εξασφάλιση της ορθής εφαρμογής της κοινοτικής νομοθεσίας, και ιδιαίτερα της οδηγίας 80/217/ΕΟΚ. Εντούτοις, με την πρόσφατη επιζωοτία τονίστηκε η ανάγκη να τροποποιηθεί η οδηγία για να ληφθούν υπόψη η εμπειρία και οι αλλαγές όσον αφορά την επιστημονική γνώση.

Στον κτηνιατρικό τομέα, τα σχέδια εξάλειψης και επίβλεψης δεν απάλλαξαν την Κοινότητα από την κλασική πανώλη των χοίρων (ΚΠΧ) και η Επιτροπή δεν φρόντισε ώστε τα κράτη μέλη να υποβάλουν σχέδια έκτακτης ανάγκης για την αντιμετώπιση της ΚΠΧ μετά την επιζωοτία της περιόδου 1993/95. Το κοινοτικό σύστημα για τη γνωστοποίηση μετακίνησης των ζώων (ΑΝΙΜΟ) δεν μπόρεσε να παράσχει ουσιώδεις πληροφορίες σε κρίσιμες στιγμές και πρέπει να τροποποιηθεί για να δοθεί η δυνατότητα στα κράτη μέλη να το χρησιμοποιήσουν κατά την καταπολέμηση των επιζωοτιών. Η κοινοτική πολιτική μη εμβολιασμού, η οποία βασίζεται στη φύση των εμβολίων, και το κόστος προγράμματος εμβολιασμού συγκρινόμενο με την εξάλειψη, τίθενται υπό αμφισβήτηση από την ανάπτυξη των εμβολίων σήμανσης (μη διαθέσιμα στην αγορά κατά το τέλος του 1998), και από τα πολύ υψηλά έξοδα που προκλήθηκαν από την επιζωοτία της περιόδου 1997/98. Η Επιτροπή θα πρέπει να αναπροσαρμόσει την ανάλυση κόστους-αποδοτικότητας και να την χρησιμοποιήσει κατά τη συζήτηση τροποποιήσεων της πολιτικής.

Η αρμόδια για τη διαχείριση των γεωργικών δαπανών μονάδα πραγματοποίησε αρκετούς ελέγχους στα κράτη μέλη, ως αποτέλεσμα των οποίων τα ποσά που καταβλήθηκαν στις Κάτω Χώρες μειώθηκαν κατά 20 εκατ. ECU για εικαζόμενη παράβαση της κοινοτικής νομοθεσίας (βλέπε σημείο 39) και το υπόλοιπο που πρέπει να καταβληθεί στην Ισπανία μπορεί να μειωθεί μέχρι 6,6 εκατ. ECU για μη επιλέξιμες δαπάνες (βλέπε σημείο 41).

Η μονάδα εκκαθάρισης λογαριασμών διενέργησε επίσης ελέγχους στα κράτη μέλη, αλλά πρέπει να καθορίσει ακόμη τυχόν οικονομικές συνέπειες για λόγους συμφωνίας.

Στο πλαίσιο των έκτακτων μέτρων στήριξης της αγοράς, η επιτροπή διαχείρισης ενέκρινε διαδοχικές αυξήσεις των αρχικών ανωτάτων ορίων από 1,1 εκατομμύρια σε 10,8 εκατομμύρια ζώων (βλέπε σημείο 31). Καθορίστηκαν ορισμένες κατηγορίες χοίρων και ορίων βάρους, καθώς και ειδικά προγράμματα (κονσερβοποίηση και απαγόρευση τεχνητής γονιμοποίησης), ύστερα από αίτημα των ενδιαφερομένων κρατών μελών.

Εφαρμογή από τα κράτη μέλη

Ιδιαίτερα προβλήματα αντιμετωπίστηκαν ως προς την προληπτική σφαγή. Στις Κάτω Χώρες, η προσωρινή αναστολή της προληπτικής σφαγής πιστεύεται ότι έχει συμβάλει στην εξάπλωση της ασθένειας και στον μετέπειτα καταλογισμό τουλάχιστον 135 εκατ. ECU στον κοινοτικό προϋπολογισμό (βλέπε σημείο 49). Στην Ισπανία, η χρησιμοποίηση της "τμηματικής" προληπτικής σφαγής δεν μπορεί να θεωρηθεί ως κτηνιατρικό μέτρο (βλέπε σημείο 51).

Δεν ασκήθηκε σωστή διαχείριση στο ολλανδικό καθεστώς της εξαγοράς (overname) (βλέπε σημείο 56), η δε υγειονομική κατάσταση των εν λόγω χοίρων, καθώς και η προαιρετική και τμηματική φύση του καθεστώτος είχαν ως αποτέλεσμα η αίτηση των 70 εκατομμυρίων ECU για κοινοτική χρηματοδότηση στο πλαίσιο των κτηνιατρικών μέτρων να απορριφθεί από την Επιτροπή ως μη επιλέξιμη (βλέπε σημεία 63 - 65).

Οι πληρωμές σε παραγωγούς δεν μπορούν να ελεγχθούν σε ένα μεγάλο αριθμό περιπτώσεων, διότι οι εκτιμήσεις δεν ήταν επαρκώς τεκμηριωμένες (βλέπε σημείο 53), τα βάρη των ζώων συχνά υπολογίζονταν κατ' εκτίμηση και τα ζώα, τα οποία είχαν ταφεί σε αγρόκτημα, δεν είχαν ζυγιστεί (βλέπε σημείο 59). Τα ποσοστά αποζημίωσης για ορισμένες κατηγορίες ζώων, όπως τα θηλυκά χοιρίδια και οι θηλυκοί χοίροι, δεν ήταν πάντοτε τεκμηριωμένα (βλέπε σημείο 61).

Η χρησιμοποίηση δημοτικών τάφρων για την ταφή 140000 χοίρων στην Ισπανία (βλέπε σημείο 50) και η χρησιμοποίηση αποθηκών με ψυκτικές εγκαταστάσεις στις Κάτω Χώρες σήμαινε ότι δεν ήταν πάντοτε δυνατό να παρακολουθούνται παρτίδες χοίρων που μεταφέρονταν από το αγρόκτημα στις εγκαταστάσεις επεξεργασίας υποπροϊόντων ζωϊκής προέλευσης/αποθήκες με ψυκτικές εγκαταστάσεις. Τα προβλήματα ως προς τον εντοπισμό των παρτίδων ζώων μέσω της τελικής θανάτωσης είναι κοινά με τα μέτρα της αγοράς, αλλά είναι σοβαρότερα δεδομένου του αριθμού των εμπλεκομένων ζώων (βλέπε σημείο 57).

Συμπέρασμα

Από την εποχή της επιζωοτίας της περιόδου 1993/95 σημειώθηκε μικρή πρόοδος στην ανάπτυξη συγκεκριμένης στρατηγικής για την αντιμετώπιση μεταγενέστερων κρουσμάτων της ασθένειας. Στο μεταξύ η Κοινότητα έπρεπε να αντιμετωπίσει τη χειρότερη επιζωοτία της ΚΠΧ που υπήρξε ποτέ. Η έμφαση στα άλλα προβλήματα του κτηνιατρικού τομέα (καθιέρωση της ελεύθερης εσωτερικής αγοράς και ΣΕΒ) σήμαινε ότι δεν δόθηκε στα σχέδια έκτακτης ανάγκης για την ΚΠΧ η προτεραιότητα που άξιζαν, όπως απέδειξε η επιζωοτία της περιόδου 1997/98. Το Συνέδριο προτρέπει την Επιτροπή να διαθέσει τους αναγκαίους πόρους για την ολοκλήρωση της αναθεώρησης της κοινοτικής νομοθεσίας και πολιτικής στον τομέα αυτό το ταχύτερον δυνατόν. Επίσης, τα κράτη μέλη πρέπει να αναλάβουν τις ευθύνες τους για μια αποτελεσματική εφαρμογή της κοινοτικής νομοθεσίας για να μειωθεί ο κίνδυνος μελλοντικών κρουσμάτων της ΚΠΧ προκαλώντας επιζωοτίες τέτοιας κλίμακας.

Εισαγωγη

Κυριότερα χαρακτηριστικά της αγοράς

1. Η Κοινή Οργάνωση Αγορών για το χοίρειο κρέας προβλέπει παραδοσιακά περιορισμένη μόνο στήριξη της αγοράς για τον τομέα, όταν όμως υπάρχει επιζωοτία κλασικής πανώλης των χοίρων (ΚΠΧ), οι κοινοτικές δαπάνες για έκτακτα μέτρα με σκοπό τη στήριξη της αγοράς και για κτηνιατρικά μέτρα καταλήγουν σε ποσοτική αύξηση με επιβάρυνση του προϋπολογισμού (βλέπε σημείο 37). Ένα σύνολο 570 εκατ. ECU για έκτακτα μέτρα στήριξης της αγοράς και 80,5 εκατ. ECU για κτηνιατρικά μέτρα καταλογίστηκε στους προϋπολογισμούς του 1997 και του 1998 (βλέπε πίνακα 1).

2. Η παραγωγή της ΕΕ ανέρχεται περίπου σε 16,6 εκατ. τόνους ετησίως. Ο πληθυσμός των χοίρων παρέμεινε σχετικά σταθερός κατά τη διάρκεια της δεκαετίας του 1990 σε 119 εκατομμύρια κεφαλές περίπου. Η απόσυρση 12 εκατομμυρίων χοίρων περίπου (βλέπε πίνακα 2) από την αγορά κατά τη διάρκεια της επιζωοτίας της ΚΠΧ της περιόδου 1997/98 οδήγησε σε μείωση της προμήθειας που ήταν ίση με 1 εκατ. τόνους χοίρειου κρέατος. Κατά συνέπεια, υπήρχαν ουσιαστικές αυξήσεις τιμών κατά τους πρώτους έξι μήνες του 1997 και η μέση κοινοτική τιμή αγοράς για χοίρεια σφάγια παρέμεινε πολύ υψηλή (164 ECU/100 kg) καθόλη τη διάρκεια του 1997.

3. Η κατά κεφαλή κατανάλωση αυξάνεται ολοένα σταθερά και προβλέπεται να συνεχιστεί η τάση αυτή (βλέπε πίνακα 3). Η ΕΕ είναι αυτάρκης στην παραγωγή χοιρείου κρέατος [1994 = 106 %(1)] και είναι ο μεγαλύτερος εξαγωγέας στον κόσμο. Για την εξασφάλιση πρόσβασης στις παγκόσμιες αγορές το χοίρειο κρέας πρέπει να προέρχεται από περιοχή με "υψηλή υγειονομική κατάσταση" όπως ορίζεται από το Διεθνές Γραφείο Επιζωοτιών, δηλαδή μεταξύ άλλων απαλλαγμένο από ΚΠΧ.

4. Κατά το 1996 υπήρχε δραματική αύξηση των τιμών (13 %) εν μέρει ως αποτέλεσμα της κρίσης ΣΕΒ (οι καταναλωτές στράφηκαν από το βόειο στο χοίρειο κρέας). Κατά το 1997, οι τιμές αυξήθηκαν επίσης ως αποτέλεσμα της μειωμένης προμήθειας λόγω της ΚΠΧ. Το 1998 οι τιμές μειώθηκαν πάλι λόγω συνδυασμού παραγόντων - (εγχώρια παραγωγή σε μεγάλο βαθμό αυξημένη και μείωση των εξαγωγών σε τρίτες χώρες), που προκάλεσαν την ενίσχυση της ιδιωτικής αποθεματοποίησης(2).

5. Η κοινοτική παραγωγή είναι συγκεντρωμένη σε υψηλά επίπεδα. Το 70 % του πληθυσμού των χοίρων βρίσκεται σε πέντε κράτη μέλη με το 21 % μόνο στη Γερμανία (βλέπε πίνακα 4). Σ' αυτά τα κράτη μέλη η περιφερειακή συγκέντρωση καταλήγει σε μεγάλους αριθμούς χοίρων που εκτρέφονται πολύ κοντά μεταξύ τους. Παραδείγματος χάρη, στην Ισπανία το ένα τρίτο του συνολικού πληθυσμού των χοίρων βρίσκεται στην Καταλονία, το 95 % βρίσκεται στην Vlaams Gewest στο Βέλγιο, το 90 % στο ανατολικό και νότιο τμήμα των Κάτω Χωρών και το 65 % στα τρία κρατίδια της Βαυαρίας, Κάτω Σαξωνίας και Βόρειας Ρηνανίας-Βεστφαλίας στη Γερμανία (βλέπε πίνακα 5). Για όλες αυτές τις περιοχές, με εξαίρεση την Καταλονία, η πυκνότητα των ζώων υπερβαίνει το επίπεδο το οποίο είναι γενικά αποδεκτό ως οικολογικά βιώσιμο (1,4 μονάδες ζώων/εκτάριο)(3).

6. Γενικότερα η παραγωγή χοίρων έχει εξειδικευτεί σε μεγάλο βαθμό, τα χοιρίδια αγοράζονται κατά το δυνατόν φθηνά και η πάχυνσή τους γίνεται βάσει τυποποιημένης δίαιτας σε ένα καθορισμένο βάρος μέσα σε αυστηρά καθορισμένους κύκλους παραγωγής και στη συνέχεια πωλούνται στην ελεύθερη αγορά για κατανάλωση στην ΕΕ, ή για εξαγωγή - τούτο είναι επικερδές μόνο σε μια αυξανόμενη μεγαλύτερη κλίμακα, καθώς τα περιθώρια συμπιέζονται ως αποτέλεσμα του εντόπιου και ξένου ανταγωνισμού. Αυτό κατέληξε σε σημαντική αύξηση του μέσου αριθμού χοίρων ανά εκμετάλλευση και της αναλογίας των μεγάλων εκμεταλλεύσεων. Κατά την περίοδο 1990 έως 1995 ο μέσος αριθμός χοίρων ανά εκμετάλλευση στο Βέλγιο αυξήθηκε κατά 68 %, στην Ισπανία κατά 59 % και στις Κάτω Χώρες κατά 36 %. Η αύξηση στη Γερμανία ήταν λιγότερο σημαντική (19 %) λόγω της αναδιάρθρωσης που πραγματοποιήθηκε μετά την ενοποίηση (βλέπε πίνακα 5).

7. Η εξειδίκευση στα κράτη μέλη, όπως στις Κάτω Χώρες, καταλήγει στη μετακίνηση χοιριδίων από αγρόκτημα σε αγρόκτημα, ενώ κλειστά συστήματα, όπως εκείνο που επικρατεί στη Δανία, ελαχιστοποιούν τον αριθμό των μετακινήσεων και με τον τρόπο αυτό τον κίνδυνο διάδοσης της ασθένειας. Οι ολλανδικές αρχές είναι καλά ενημερωμένες για τις συνέπειες της εκτροφής χοίρων υψηλής πυκνότητας και πρόσφατα ενέκριναν νομοθεσία με σκοπό τη μείωση του αριθμού των χοίρων σε τέτοιες περιοχές. Από το 1998, καθιερώθηκε ένα σύστημα δικαιωμάτων (ποσοστώσεων) σχετικά με την εκτροφή χοίρων, το οποίο επιβάλλει μια γενική περικοπή 10 % στον αριθμό των χοίρων που εκτρέφονται ανά εκμετάλλευση. Από 1ης Ιανουαρίου 2000 τα δικαιώματα εκτροφής χοίρων (ποσοστώσεις) που χορηγήθηκαν για το 1998 θα έπρεπε να μειωθούν κατά 15 %. Επιπλέον, η οικονομική επίπτωση στο κράτος από τυχόν μελλοντικά κρούσματα της ΚΠΧ θα μετριαζόταν από μία εισφορά στους παραγωγούς χοίρειου κρέατος που καθιερώθηκε το 1998 για την κάλυψη των εξόδων καταπολέμησης των ζωονόσων στις εκμεταλλεύσεις χοίρων. Εντούτοις, η νομοθεσία προσβλήθηκε επιτυχώς ενώπιον των δικαστηρίων από τις οργανώσεις παραγωγών χοίρειου κρέατος. Αρχές του 2000 η ολλανδική κυβέρνηση θα υποβάλει νέο νομοσχέδιο στην ολλανδική Βουλή για έγκριση. Σύμφωνα με τις ολλανδικές αρχές, η νέα αυτή πρόταση θα λάβει υπόψη το αποτέλεσμα των δικαστικών ενεργειών.

Έκταση του ελέγχου του Συνεδρίου

8. Στην ετήσια έκθεση για το οικονομικό έτος 1995 το Συνέδριο αναφέρθηκε σε μέτρα που έλαβαν οι γερμανικές και βελγικές αρχές για την καταπολέμηση της επιζωοτίας της ΚΠΧ για την περίοδο 1993/95. Για την επιζωοτία της περιόδου 1997/98 ο πρωταρχικός στόχος του Συνεδρίου ήταν η αξιολόγηση της διαχείρισης της κρίσης στα τέσσερα κράτη μέλη που έχουν προσβληθεί και στο επίπεδο της Επιτροπής.

Πίνακας 1

Δαπάνες 1997 - 1998

>ΘΕΣΗ ΠΙΝΑΚΑ>

Πίνακας 2

Αριθμός χοίρων που θανατώθηκαν στο πλαίσιο των έκτακτων μέτρων στήριξης της αγοράς και των κτηνιατρικών μέτρων

>ΘΕΣΗ ΠΙΝΑΚΑ>

Πίνακας 3

Ισοζύγιο προσφοράς χοίρειου κρέατος στην ΕΕ

>ΘΕΣΗ ΠΙΝΑΚΑ>

>ΘΕΣΗ ΠΙΝΑΚΑ>

Πίνακας 4

Σύνολο του χοίρειου πληθυσμού της ΕΕ (1993 - 1997) - Δεκέμβριος

>ΘΕΣΗ ΠΙΝΑΚΑ>

Πίνακας 5

Περιφερειακή συγκέντρωση της παραγωγής χοίρειου κρέατος στο Βέλγιο, Γερμανία, Ισπανία και Κάτω Χώρες

>ΘΕΣΗ ΠΙΝΑΚΑ>

Πίνακας 6

Επιτόπιοι έλεγχοι σχετικά με το μέτρο ΚΠΧ (1997 - 1998)

>ΘΕΣΗ ΠΙΝΑΚΑ>

9. Το Συνέδριο, εκτός του ότι επισκέφθηκε τα κράτη μέλη, επισκέφθηκε επίσης το κοινοτικό εργαστήριο αναφοράς ΚΠΧ στο Αννόβερο. Πολλές από τις παρατηρήσεις του Συνεδρίου στην παρούσα έκθεση απεικονίζουν τις διαπιστώσεις των ίδιων των υπηρεσιών ελέγχου της Επιτροπής, με τις οποίες το Συνέδριο συνεργάστηκε στενά. Μια κατάσταση όλων των επισκέψεων που πραγματοποίησαν στο πλαίσιο αυτό η Επιτροπή και το Συνέδριο κατά την περίοδο 1997/1998 παρατίθεται στον πίνακα 6.

Διαχειριση της Επιτροπης

Καταπολέμηση της κλασικής πανώλης των χοίρων

10. Ο χοίρος είναι ο μόνος οργανισμός που από τη φύση του αναπτύσσει τον ιό της κλασικής πανώλης των χοίρων. Δεν έχει ποτέ διαπιστωθεί κρούσμα της ασθένειας στον άνθρωπο. Ανάλογα με το είδος του ιού, μπορεί να προκαλέσει υψηλή θνησιμότητα μεταξύ των χοίρων που έχουν προσβληθεί. Τα κύρια συμπτώματα είναι αύξηση της θερμοκρασίας του σώματος, κατάθλιψη, απώλεια όρεξης, επιπεφυκίτιδα, δύσκαμπτος βηματισμός, αδυναμία κινητικού συντονισμού και διάρροια. Η ΚΠΧ έχει μια μέση περίοδο επώασης επτά ημερών, μεταδίδεται σε μεγάλο βαθμό και με μεγάλη ευκολία. Μέχρι τα τέλη της δεκαετίας του 1980 ο πληθυσμός των αγριόχοιρων στην ΕΕ δεν είχε προσβληθεί από την ΚΠΧ, αλλά έκτοτε μολύνθηκε και πάλι, πιθανόν λόγω κατανάλωσης μολυσμένων υπολειμμάτων τροφών. Η ΚΠΧ στους αγριόχοιρους δεν εξαφανίζεται με φυσικό τρόπο και προς το παρόν ενδημεί στους πληθυσμούς των αγριόχοιρων της Γερμανίας, της Ιταλίας και ενός μέρους της Γαλλίας. Οι αγριόχοιροι μεταδίδουν τον ιό στους κατοικίδιους χοίρους.

11. Η ΚΠΧ μπορεί να αντιμετωπιστεί σε δύο μέτωπα: πρόληψη και αντιμετώπιση των εμφανισθέντων κρουσμάτων. Στο μέτωπο της πρόληψης, η Κοινότητα διαθέτει τρία βασικά μέσα: προγράμματα εξάλειψης και επίβλεψης που αποβλέπουν πρωταρχικά στον έλεγχο της μετάδοσης της ασθένειας στους αγριόχοιρους, μέσα έκτακτης ανάγκης και πιθανή χρήση εμβολιασμού. Μόλις εμφανιστεί ένα κρούσμα εφαρμόζονται ζώνες προστασίας και επίβλεψης, οι χοίροι της μολυσμένης εκμετάλλευσης θανατώνονται και καθιερώνονται περιορισμοί μετακίνησης για καθορισμένες περιόδους. Στην περίπτωση πολλαπλών κρουσμάτων οι περιορισμοί μετακίνησης μπορεί να ισχύουν για σχετικά μεγάλες περιόδους, παρεμποδίζοντας έτσι τους παραγωγούς από την εμπορία των χοίρων τους. Οι χοίροι υπό τις συνθήκες αυτές, αγοράζονται στο πλαίσιο έκτακτων μέτρων στήριξης της αγοράς. Η παρακολούθηση της διακίνησης των χοίρων κατά μήκος των συνόρων από τα αγροκτήματα που μπορεί να αποδειχθούν ύποπτες περιοχές είναι σημαντική για την αποφυγή της επιζωοτίας που εξαπλώνεται με τον τρόπο αυτό - για το σκοπό αυτό χρησιμοποιείται το σύστημα της διακίνησης των ζώων (ΑΝΙΜΟ). Τα κτηνιατρικά μέτρα και τα μέτρα στήριξης της αγοράς υπόκεινται σε επιτόπιους ελέγχους από διάφορες υπηρεσίες της Επιτροπής.

12. Από το 1990 και μετά υπήρξαν 1445 κρούσματα της νόσου στην ΕΕ (βλέπε πίνακα 7). Τα κρούσματα αυτά σημειώθηκαν σε μεγάλο αριθμό σε περιοχές υψηλής πυκνότητας. Τα κλασικά μέσα ελέγχου που αναπτύχθηκαν για την αντιμετώπιση του προβλήματος σε περιοχές μικρής πυκνότητας είναι λιγότερο αποτελεσματικά στις περιοχές υψηλής πυκνότητας. Η συγκέντρωση ζωικού κεφαλαίου υψηλής πυκνότητας και η εξειδίκευση αποτελούν μαζί απειλή για το περιβάλλον και αύξησαν τον κίνδυνο μετάδοσης στην περίπτωση επιζωοτιών, όπως η ΚΠΧ. Η Επιτροπή πιστεύει ότι το δυναμικό για αποτελεσματικό έλεγχο της νόσου σε τέτοιες καταστάσεις πιθανόν να μειωθεί, εκτός και αν ελαττωθεί η πυκνότητα του ζωικού κεφαλαίου(4).

Πίνκας 7

Αριθμός κρουσμάτων της ΚΠΧ

>ΘΕΣΗ ΠΙΝΑΚΑ>

Προγράμματα εξάλειψης και επίβλεψης

13. Τα πλέον πρόσφατα εγκεκριμένα προγράμματα είναι για την εξάλειψη της ΚΠΧ των αγριόχοιρων στο Βαρέζε και στο Βραδεμβούργο, Mecklenburg-Δυτική Πομερανία και Κάτω Σαξωνία(5). Η Αυστρία, η Γερμανία και η Ιταλία είναι τα μόνα κράτη μέλη που είχαν προγράμματα εξάλειψης και επίβλεψης της ΚΠΧ στους κατοικίδιους χοίρους τα τελευταία έτη. Οι Κάτω Χώρες δεν είχαν ένα τέτοιο πρόγραμμα, οι τελευταίες περιπτώσεις που καταγράφηκαν πριν από την επιζωοτία του 1997 ήταν το 1992.

Εφεδρικά σχέδια

14. Η Επιτροπή ανέφερε ότι για κρούσματα ασθενειών μεγάλης σημασίας, όπως της ΚΠΧ η αρμοδιότητα για την ετοιμότητα εμπίπτει καταρχήν στην Κεντρική Κτηνιατρική Διοίκηση των κρατών μελών, η οποία μέσω καλά δοκιμασμένων εφεδρικών σχεδίων θα πρέπει να είναι έτοιμη για την αντιμετώπιση κάθε πρόκλησης(6).

15. Στην οδηγία 80/217/ΕΟΚ του Συμβουλίου(7) (άρθρο 14) ορίζεται να υποβάλλουν τα κράτη μέλη εφεδρικά σχέδια ΚΠΧ μέχρι 1ης Ιανουαρίου 1993 για έγκριση από την Επιτροπή. Η Επιτροπή "θα εξετάσει τα σχέδια για να καθορίσει κατά πόσο επιτρέπουν την επίτευξη του επιθυμητού στόχου και θα εξακριβώσει αν τα σχέδια αυτά συμφωνούν με εκείνα των άλλων κρατών μελών". Τα σχέδια του Βελγίου, της Ισπανίας και των Κάτω Χωρών, που υποβλήθηκαν στην Επιτροπή τον Δεκέμβριο του 1997 μόνο, δεν εγκρίθηκαν πριν από τον Μάρτιο του 1999(8). Η Επιτροπή θα έπρεπε να έχει εξασφαλίσει τα κράτη μέλη να έχουν υποβάλει προγράμματα αμέσως μετά την επιζωοτία της περιόδου 1993/95 και να έχουν διενεργηθεί οι δοκιμαστικοί έλεγχοι, ειδικά για όσα έχουν πρόσφατο ιστορικό με την ασθένεια. Αδυναμία εκτέλεσης των παραπάνω πρέπει να θεωρηθεί ως ένας από τους λόγους για τους οποίονς οι ελλείψεις του ΑΝΙΜΟ (βλέπε σημείο 24) δεν εντοπίστηκαν ενωρίτερα και ένας λόγος για την ποικιλία των μέτρων που έχουν λάβει τα κράτη μέλη.

Εμβολιασμός

16. Το 1977 η Επιτροπή δημοσίευσε ένα έγγραφο από τους P. R. Ellis και συνεργάτες με τον τίτλο "Studies on the Epidemiology and Economics of Swine Fever Eradication in the EEC"(9) που προώθησε την απόφαση, η οποία είχε ληφθεί το 1980 για την εξάλειψη της ΚΠΧ με την έγκριση μιας κοινής πολιτικής της θανάτωσης, μαζί με τη σταδιακή κατάργηση του συνήθους εμβολιασμού. Στην οδηγία 80/217/ΕΟΚ(10) του Συμβουλίου προβλέπεται η διαδικασία που πρέπει να ακολουθηθεί στην περίπτωση ενός κρούσματος της ΚΠΧ. Μέχρι το 1990 όλοι οι εμβολιασμοί είχαν παύσει.

17. Τα κυριότερα επιχειρήματα κατά της χρήσης εμβολιασμού την εποχή εκείνη βασίζονταν στη φύση των ίδιων των εμβολίων (εμβόλια του τύπου ζώντος ιού απαιτούν προσεκτικό χειρισμό) και στο κόστος εμβολιασμού, δεδομένης της ταχείας εναλλαγής (αναπαραγωγικός κύκλος) του πληθυσμού των χοίρων.

18. Το πρόβλημα με τα παραδοσιακά ζώντα εμβόλια είναι ότι καμία ορολογική διάκριση δεν είναι δυνατή μεταξύ των ζώων μετά τον εμβολιασμό και εκείνων που αναρρωνύουν από φυσική μόλυνση. Αυτό σήμαινε ότι αν μία τρίτη χώρα εισήγαγε χοίρειο κρέας από ένα κράτος μέλος το οποίο είχε χρησιμοποιήσει εμβόλια, όταν το κρέας είχε ελεγχθεί, αυτό θα μπορούσε να δείξει είτε ότι είχε προσβληθεί από την ΚΠΧ είτε απλώς να πρόκειται για κρέας από εμβολιασμένο ζώο. Η ανάπτυξη των εμβολίων σήμανσης μπορεί να επιλύσει αυτό το σημαντικό πρόβλημα. Ενώ η επιστημονική και κτηνιατρική επιτροπή στηρίζει πλήρως την πολιτική μη εμβολιασμού της ΕΕ, εγκρίνει την περιοριστική χρήση των εμβολίων σήμανσης σε περιοχές με μεγάλη πυκνότητα χοίρων ως μέσο μείωσης της εξάπλωσης του ιού και των συνακόλουθων οικονομικών απωλειών. Ο εμβολιασμός σήμανσης είναι ένα από τα μέσα που χρησιμοποιούνται για την εξάλειψη της νόσου και δεν θα πρέπει να χρησιμοποιείται ως προληπτικό μέτρο. Ως τέτοιο μέτρο θα παρείχε εναλλακτική λύση για προληπτική σφαγή και καταστροφή των ζώων σε γειτονικά αγροκτήματα που δεν έχουν φαινομενικά μολυνθεί (η μαζική σφαγή είναι δαπανηρή, ηθικά αμφισβητήσιμη, προκαλεί σπατάλη σε πόρους διατροφής και ενδέχεται να καταστρέφει γενετικώς αξιοποιήσιμα ζώα(11). Ένα πρόσφατο πείραμα σχετικά με τη χρησιμοποίηση δύο εμβολίων σήμανσης, για την οποία είχε υποβληθεί αίτηση για έγκριση εμπορίας στον Ευρωπαϊκό Οργανισμό για την Αξιολόγηση των Φαρμακευτικών Προϊόντων, είναι προς το παρόν υπό αξιολόγηση.

19. Από το 1977 και μετά δεν έχει πραγματοποιηθεί σε κοινοτικό επίπεδο καμία ανάλυση κόστους-αποδοτικότητας σχετικά με τη χρήση του εμβολιασμού. Έκτοτε, το κόστος εξάλειψης αυξήθηκε σημαντικά, ιδιαίτερα στις περιοχές υψηλής πυκνότητας.Το Συνέδριο υπολογίζει ότι το συνολικό άμεσο κόστος (ήτοι κοινοτικό και εθνικό) της επιζωοτίας στις Κάτω Χώρες (εξαιρουμένων των κτηνιατρικών εξόδων για το 1998 για τα οποία δεν είχε υποβληθεί αίτηση την εποχή του ελέγχου) ανέρχεται σε 1075 εκατ. ECU. Στο Βέλγιο το κόστος ανά σφαγέντα χοίρο ανερχόταν κατά προσέγγιση σε 115 ECU, το οποίο συμβαδίζει γενικά με το κόστος ανά σφαγέντα χοίρο κατά την προηγούμενη επιζωοτία (100 ECU), ενώ για τις Κάτω Χώρες το κόστος ανήλθε σε 157 ECU ανά σφαγέντα χοίρο. Η Επιτροπή θα πρέπει να αναλάβει μια νέα εκτενή ανάλυση κόστους-αποδοτικότητας εναλλακτικού ελέγχου και στρατηγικών εξάλειψης.

Αντιμετώπιση κρουσμάτων

20. Σύμφωνα με τους όρους της οδηγίας 80/217/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 22ας Ιανουαρίου 1980 (όπως τροποποιήθηκε τελευταία από την απόφαση του Συμβουλίου 93/384/ΕΟΚ)(12) με την οποία καθιερώθηκαν ευρέα κοινοτικά μέτρα για τον έλεγχο της ΚΠΧ, τα κράτη μέλη πρέπει να κοινοποιούν κάθε υποψία κρούσματος της ΚΠΧ. Η Μόνιμη Κτηνιατρική Επιτροπή αποφασίζει ποια μέτρα πρέπει να λαμβάνονται στην περίπτωση πιθανής επιζωοτίας. Συνήθως τούτο λαμβάνει τη μορφή απόφασης της Επιτροπής που απαγορεύει τη διακίνηση των χοίρων από καθορισμένες προσβληθείσες περιοχές του κράτους μέλους. Οι αποφάσεις αυτές τροποποιούνται και καταργούνται καθώς εξελίσσεται η κατάσταση.

21. Υποψία της ΚΠΧ πρέπει να γνωστοποιείται στην αρμόδια αρχή και η εκμετάλλευση να τίθεται υπό επίσημη επίβλεψη - κανένας χοίρος δεν μπορεί να εισέρχεται ή να εξέρχεται από το αγρόκτημα. Τα μέτρα επίβλεψης μπορεί να μην αρθούν μέχρις ότου έχει επίσημα αποκλειστεί η ΚΠΧ. Αν επιβεβαιωθεί η ΚΠΧ, όλοι οι χοίροι στην εκμετάλλευση πρέπει να σφάζονται χωρίς καθυστέρηση και να καταστρέφονται. Οποιοδήποτε υλικό, το οποίο πιθανόν να έχει μολυνθεί πρέπει να υποβάλλεται σε επεξεργασία η οποία να εξασφαλίζει την καταστροφή του ιού. Η εκμετάλλευση πρέπει να καθαριστεί και να απολυμανθεί και 15 μέρες μετά να χρησιμοποιηθεί και πάλι για εκτροφή. Για κάθε κρούσμα απαιτείται αναλυτική επιζωοτιολογική έρευνα. Μόλις διαπιστωθεί η ΚΠΧ σε μια εκμετάλλευση, θα πρέπει να καθορισθεί μια προστατευτική ζώνη ακτίνας 3 χιλιομέτρων τουλάχιστον γύρω από τη μολυσμένη περιοχή. Η προστατευτική αυτή ζώνη αποτελεί μέρος της ζώνης επίβλεψης, η οποία καθορίζεται συγχρόνως και πρέπει να έχει ακτίνα τουλάχιστον 10 χιλιομέτρων γύρω από τη μολυσμένη περιοχή.

22. Εντός της προστατευτικής ζώνης οι χοίροι δεν μπορούν να μετακινηθούν από τις εκμεταλλεύσεις μέχρις ότου παρέλθουν 21 μέρες μετά την απολύμανση της μολυσμένης εκμετάλλευσης. Τα μέτρα που εφαρμόζονται στη ζώνη επίβλεψης είναι ίδιας φύσης, ο περιορισμός όμως εφαρμόζεται για επτά μέρες μετά την απολύμανση. Η προστατευτική ζώνη μπορεί να ανακληθεί 30 μέρες μετά την ολοκλήρωση του καθαρισμού της μολυσμένης εκμετάλλευσης.

23. Η εφαρμογή των μέτρων αυτών εμπίπτει στην αρμοδιότητα των κρατών μελών αλλά, σε ένα μεγάλο βαθμό, εξαρτάται εξαρχής από την ικανότητα των κρατών μελών να εντοπίζουν φορτία χοιριδίων/χοίρων που μπορεί να προέρχονται από ζώνες οι οποίες έχουν προσβληθεί από ΚΠΧ με σκοπό τον έλεγχό τους ή/και την εξάλειψή τους για την παρεμπόδιση μιας επιζωοτίας.

Γνωστοποίηση μετακινήσεων ζώων

24. Η οδηγία 90/425/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 26ης Ιουνίου 1990(13) αφορά κτηνιατρικούς και ζωοτεχνικούς ελέγχους που εφαρμόζονται στο ενδοκοινοτικό εμπόριο ορισμένων ζώντων ζώων (συμπεριλαμβανομένων γενικά των χοίρων) και προϊόντων με προοπτική την υλοποίηση της εσωτερικής αγοράς. Η οδηγία αυτή αποτελεί τη νομική βάση για το μηχανογραφημένο σύστημα μετακινήσεων ζώων (ΑΝΙΜΟ), ο απώτερος σκοπός του οποίου είναι να εξασφαλίσει ότι διενεργούνται κτηνιατρικοί έλεγχοι στον τόπο της αποστολής μόνο. Μέχρι την επίτευξη του στόχου αυτού, τα κράτη μέλη μπορούν να διενεργούν επιτόπιους ελέγχους στον τόπο προορισμού. Ενώ η Κοινότητα προέβλεψε οικονομική βοήθεια στα κράτη μέλη για να τα διευκολύνει να αποκτήσουν τον αναγκαίο μηχανογραφικό εξοπλισμό, η Επιτροπή δεν διαχειρίζεται το σύστημα, η διαχείριση αυτή τελείται από ιδιωτική εταιρεία.

25. Στο άρθρο 3 απαιτείται, μεταξύ άλλων, το κράτος μέλος προέλευσης να εξασφαλίζει ώστε τα ζώα τα οποία πρέπει ίσως να θανατωθούν βάσει εθνικού προγράμματος εξάλειψης ή δεν μπορούν να τεθούν σε εμπορία στο δικό του έδαφος για υγειονομικούς λόγους ή για λόγους υγείας των ζώων να μην αποστέλλονται σε άλλο κράτος μέλος. Σκοπός των επιτοπίων ελέγχων προορισμού είναι να εξακριβωθεί αν έχουν τηρηθεί όλες οι διατάξεις του άρθρου 3.

26. Σύμφωνα με μια ανάλυση των λόγων της μόλυνσης κατά την επιζωοτία της περιόδου 1993/95 στη Γερμανία(14), ενώ περισσότερο από το ήμισυ όλων των πρωταρχικών κρουσμάτων οφειλόταν σε επαφή με αγριόχοιρους, περισσότερο από το ένα τέταρτο των μετέπειτα κρουσμάτων οφείλεται σε εμπορία χοίρων. Οι ισπανικές αρχές ανέφεραν ότι ένας από τους κυριότερους λόγους της εξάπλωσης της νόσου στην Ισπανία ήταν η αδυναμία του συστήματος ΑΝΙΜΟ.

27. Στο Βέλγιο η κτηνιατρική υπηρεσία πραγματοποίησε σύγκριση μεταξύ των πληροφοριακών στοιχείων που καταχωρήθηκαν στο σύστημα ΑΝΙΜΟ και εκείνων από άλλες πηγές. Η σύγκριση αυτή έδειξε ότι το σύστημα ΑΝΙΜΟ πάσχει από τρεις σημαντικές αδυναμίες:

α) ελλιπείς καταχωρηθείσες εισαγωγές, το 81 % μόνο γνωστοποιήθηκε μέσω του ΑΝΙΜΟ·

β) καθυστερήσεις: για τη λήψη άμεσων μέτρων στην περίπτωση, παραδείγματος χάρη, ύποπτων για ΚΠΧ χοίρων, η γνωστοποίηση πρέπει να γίνεται το αργότερο την ημέρα της παράδοσης: μόνο το 7 % των γνωστοποιήσεων του ΑΝΙΜΟ είχε παραληφθεί τη χρονική αυτή στιγμή·

γ) ανακρίβεια: ο αριθμός των χοίρων που αναφερόταν στη γνωστοποίηση του ΑΝΙΜΟ σε σύγκριση με τον πραγματικό αριθμό που είχε παραδοθεί (με επιβεβαίωση στην εκμετάλλευση ή χρησιμοποίηση άλλων πηγών) διέφερε στο 26 % των περιπτώσεων.

28. Ενώ δεν υπάρχουν τέτοια συγκριτικά στοιχεία για την κρίσιμη περίοδο κατά τη διάρκεια της οποίας οι εισαγωγές από τις Κάτω Χώρες εισήγαγαν ΚΠΧ στο Βέλγιο, δεν υπάρχει κανένας λόγος να πιστεύουμε ότι το σύστημα λειτουργούσε καλύτερα την εποχή εκείνη. Συγκεκριμένο παράδειγμα της αδυναμίας του συστήματος επισημάνθηκε σε μία από τις πληρωμές αποζημίωσης στο πλαίσιο των κτηνιατρικών μέτρων που εξέτασε το Συνέδριο. Ένα φορτίο 76 χοίρων που εισήχθησαν από τις Κάτω Χώρες παραδόθηκε στις 6 Φεβρουαρίου 1997 για την οποία δεν υπήρχε καμία γνωστοποίηση του ΑΝΙΜΟ.

29. Η Επιτροπή αναφέρει ότι το ΑΝΙΜΟ δεν απέβλεπε να χρησιμοποιείται από τα κράτη μέλη για τη διενέργεια του 100 % των ελέγχων στον προορισμό. Εντούτοις, θα πρέπει να περιλαμβάνει το σύνολο των μετακινήσεων των ζώων από τις οποίες οι εθνικές κτηνιατρικές υπηρεσίες να μπορούν να επιλέγουν φορτία για επιτόπιους ελέγχους. Σαφώς όπου τίθεται σε κίνδυνο η δημόσια υγεία ή η υγεία των ζώων, τέτοιες υπηρεσίες θα πρέπει να είναι σε θέση να εξακριβώνουν όλες τις αποστολές κινδύνου μόλις, π.χ., εκδηλωθεί η ΚΠΧ σε ένα κράτος μέλος από το οποίο διακινούνται χοίροι στο έδαφός του. Το ΑΝΙΜΟ είναι το μόνο ευρύ κοινοτικό σύστημα που μπορεί να εκτελέσει το καθήκον αυτό και η Επιτροπή πρέπει να εκμεταλλευτεί την ευκαιρία να αυξήσει την ταχύτητα, ακρίβεια και πληρότητα του συστήματος.

Έκτακτα μέτρα στήριξης της αγοράς

30. Αμέσως μετά την εισαγωγή των κτηνιατρικών μέτρων σε κάθε κράτος μέλος, εγκρίθηκαν κανονισμοί για τη στήριξη της αγοράς: για τις Κάτω Χώρες και τη Γερμανία στις 3 Μαρτίου 1997, για το Βέλγιο την 1η Απριλίου 1997 και για την Ισπανία στις 22 Μαΐου 1997(15). Οι κανονισμοί αυτοί καταργήθηκαν ανάλογα με την πρόοδο που επιτεύχθηκε όσον αφορά την υγεία των ζώων. Τα μέτρα στήριξης της αγοράς έληξαν για τη Γερμανία τον Οκτώβριο του 1997, αλλά καθιερώθηκε αργότερα ένα ειδικό μέτρο για χοιρίδια(16). Στο Βέλγιο τα μέτρα έπαυσαν να ισχύουν τον Νοέμβριο του 1997. Για τις Κάτω Χώρες δεν ήταν σαφές μέχρι τον Ιούλιο του 1998 και για την Ισπανία μέχρι τον Φεβρουάριο του 1999.

31. Όλοι οι κανονισμοί εξετάστηκαν στην επιτροπή διαχείρισης για το χοίρειο κρέας. Καθορίστηκαν αρχικά ανώτατα όρια για τον αριθμό των ζώων κάθε κατηγορίας που θα μπορούσαν να αγοραστούν στο πλαίσιο των μέτρων αυτών· αυτά αυξήθηκαν ύστερα από αίτημα των κρατών μελών από 1,1 εκατ. ζώων σε 10,8 εκατ. (βλέπε πίνακα 2). Οι κανονισμοί στήριξης της αγοράς τροποποιήθηκαν 44 φορές συνολικά, καταρχήν για να απεικονίσουν την εξάπλωση της επιζωοτίας (αυξηθέντα ανώτατα όρια), αλλά επίσης για να τροποποιήσουν τις κατηγορίες/βάρη των ζώων που ήταν επιλέξιμα για στήριξη και τα ποσοστά της πληρωτέας ενίσχυσης. Στην Ισπανία καθιερώθηκαν ειδικά ποσοστά ενίσχυσης για χοιρομητέρες εκτός αναπαραγωγής και ιβηρικούς χοίρους. Στις Κάτω Χώρες προστέθηκε μια κατηγορία πολύ νεαρών χοιριδίων, καθιερώθηκε απαγόρευση τεχνητής γονιμοποίησης (βλέπε σημείο 74) και προβλέφθηκαν επίσης χοιρομητέρες εκτός αναπαραγωγής για τη στήριξη της αγοράς. Στη Γερμανία χορηγήθηκε έγκριση για κονσερβοποίηση ενός τμήματος του κρέατος (βλέπε σημείο 71).

Επιτόπιοι έλεγχοι της Επιτροπής

32. Η Υπηρεσία Ειδών Διατροφής και Κτηνιατρικών Ελέγχων της Επιτροπής (FVO, ΓΔ XXIV) έχει το δικαίωμα να ελέγχει την εφαρμογή της κοινοτικής κτηνιατρικής νομοθεσίας. Ενόψει του μεγέθους της επιζωοτίας στις Κάτω Χώρες πραγματοποίησε επανειλημμένως επισκέψεις στη χώρα αυτή.

33. Αφού δήλωσαν οι Κάτω Χώρες 13 κρούσματα, στις 14 Φεβρουαρίου 1997 ελήφθη απόφαση(17) περιορίζοντας τη διακίνηση χοίρων από καθορισμένες περιοχές. Η FVO αντέδρασε γρήγορα πραγματοποιώντας επίσκεψη στις Κάτω Χώρες την ίδια εβδομάδα. Κατά την κρίσιμη αυτή στιγμή οι ελεγκτές κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι πιθανόν να υπάρξουν ορισμένα άλλα κρούσματα της ΚΠΧ ως αποτέλεσμα των επαφών. Εντούτοις, η γενική κατάσταση την εποχή της αποστολής εμφανιζόταν ως πολλά υποσχόμενη με τις υπηρεσίες των Κάτω Χωρών να λαμβάνουν σωστά μέτρα ελέγχου που ήσαν καλά οργανωμένα. Παρατήρησαν επίσης προβλήματα με τα σημεία συγκέντρωσης, με τον εντοπισμό της μεταφοράς των ζώων και με το σύστημα γνωστοποίησης της μετακίνησης των ζώων (ΑΝΙΜΟ) λόγω ελλιπών διευθύνσεων προορισμού παρεχομένων από τον εξαγωγέα.

34. Η FVO επέστρεψε στις Κάτω Χώρες τον Απρίλιο του 1997, εποχή κατά την οποία εμφανίσθησαν 65 κρούσματα. Παρατηρήθηκε ότι κανένας δεν είχε δώσει την οφειλόμενη προσοχή στη μετάδοση της επιζωοτίας μέσω μολυσμένου σπέρματος και ότι η μη χρησιμοποίηση προληπτικής θανάτωσης στην περίπτωση επαφών έδωσε στον ιό την ευκαιρία να εξαπλωθεί περισσότερο. Τον Ιούνιο του 1997 οι ελεγκτές παρατήρησαν ότι η εξάλειψη ολοκλήρων των αγελών θα μπορούσε να εφαρμοστεί μόνο μέσα σε ορισμένα όρια λόγω έλλειψης της δυναμικότητας επεξεργασίας των υποπροϊόντων, ότι η απαγόρευση τεχνητής γονιμοποίησης είχε καθιερωθεί πολύ αργά για να έχει αποτέλεσμα στο συνολικό αριθμό των ζώων στην περιοχή όταν έπρεπε και ότι οι κανονισμοί της αγοράς ενεθάρρυναν τους παραγωγούς να εκτρέφουν χοίρους και να προκαλούν βεβιασμένη ανάπτυξή τους για να επιτύχουν μια καλή τιμή. Τα θέματα αυτά εξετάζονται στην ενότητα περί της εφαρμογής από τα κράτη μέλη.

35. Η δράση της Επιτροπής στον κτηνιατρικό τομέα αποσκοπεί βασικά στην εξασφάλιση της σωστής εφαρμογής της κοινοτικής νομοθεσίας και ιδιαίτερα της οδηγίας 80/217/ΕΟΚ. Εντούτοις, με την πρόσφατη επιζωοτία τονίστηκε η ανάγκη να τροποποιηθεί η οδηγία για να ληφθούν υπόψη η εμπειρία και οι αλλαγές όσον αφορά την επιστημονική γνώση. Επιπλέον, ορισμένα μέτρα που έλαβαν εθνικές αρχές, όπως οι ολλανδικές αποφάσεις για την αναστολή προληπτικής σφαγής (βλέπε σημείο 49) και την εξαγορά χοίρων για λόγους καλής διαβίωσης των ζώων ("overname" βλέπε σημείο 63), δεν υποβάλλονται στην Επιτροπή για έγκριση.

36. Η μονάδα, η οποία είναι αρμόδια για τη διαχείριση των γεωργικών δαπανών, διενεργεί επίσης ελέγχους στα κράτη μέλη. Οι έλεγχοι αυτοί καλύπτουν ορισμένα από τα ίδια πεδία όπως η FVO, πράγματι ορισμένοι έλεγχοι διενεργούνται από κοινού, έχουν όμως επίσης ένα σημαντικό οικονομικό στοιχείο. Τέλος, οι έκτακτες δαπάνες για τη στήριξη της αγοράς υπόκεινται σε ελέγχους εκκαθάρισης των λογαριασμών.

Κοινοτική χρηματοδότηση

37. Οι δαπάνες που καταλογίστηκαν στον κοινοτικό προϋπολογισμό το 1997 και το 1998 για παραδοσιακές δαπάνες σχετικά με την Κοινή Οργάνωση Αγορών χοίρειου κρέατος ανέρχονταν σε 142 εκατ. ECU, ενώ οι δαπάνες μόνο για τα έκτακτα μέτρα στήριξης της αγοράς (συγχρηματοδότηση κατά 70 %) ήταν τετραπλάσιες (570 εκατ. ECU). Οι δαπάνες που αναλήφθηκαν από το κτηνιατρικό ταμείο το 1997 και 1998 (συγχρηματοδότηση κατά 50 %) για τα μέτρα του 1997 ανέρχονταν σε 80,5 εκατ. ECU. Στον πίνακα 1 παρατίθεται σύνοψη των δαπανών για το 1997 και το 1998. Οι πληρωμές από το κτηνιατρικό ταμείο μπορεί να έχουν τον χαρακτήρα επιστροφής ή προκαταβολής. Οι δαπάνες για την ΚΠΧ περιλαμβάνονται στο γενικό κονδύλιο των κτηνιατρικών μέτρων έκτακτης ανάγκης και με τη μορφή αυτή θα πρέπει να αναγνωρίζονται χωριστά στον προϋπολογισμό δεδομένων των σημαντικών σχετικών ποσών.

38. Το Βέλγιο και οι Κάτω Χώρες έλαβαν μια πρώτη πληρωμή για τις δαπάνες του 1997 τον Δεκέμβριο του 1997. Άλλες πληρωμές πραγματοποιήθηκαν κατά το 1998, το υπόλοιπο όμως για το 1997 δεν θα πληρωθεί πριν από το 1999. Αυτό οφείλεται εν μέρει σε έλλειψη πιστώσεων, αντικατοπτρίζει όμως το γεγονός ότι ένα σημαντικό ποσό δαπανών μπορεί να μη γίνει αποδεκτό από την Επιτροπή. Αν οι αιτήσεις ικανοποιηθούν πλήρως, το πληρωτέο ποσό από την Κοινότητα ανέρχεται σε 49 εκατ. ECU για το 1997 και σε 34 εκατ. ECU για τις αιτήσεις του 1998.

39. Οι Κάτω Χώρες υπέβαλαν αίτηση 195 εκατ. ολλανδικά φιορίνια (NLG) (88 εκατ. ECU) στις 26 Σεπτεμβρίου 1997 καλύπτοντας τα πρώτα 217 κρούσματα της ΚΠΧ το 1997. Η Επιτροπή αφαίρεσε 6 % για το ΦΠΑ (μη επιλέξιμα) και εφάρμοσε μια κατ' αποκοπή αφαίρεση ύψους 25 %, (περίπου 20 εκατ. ECU) και κατέβαλε 31 εκατ. ECU για τα πρώτα 195 κρούσματα μόνο. Η κύρωση 25 % βασίστηκε στην αδυναμία εφαρμογής του άρθρου 3 της απόφασης 90/424/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 26ης Ιουνίου 1990(18) σχετικά με δαπάνες στον κτηνιατρικό τομέα:

α) την εφαρμογή κατάλληλων μέτρων για την πρόληψη του κινδύνου εξάπλωσης της ασθένειας·

β) τη θανάτωση των ζώων των ευπαθών ειδών·

γ) την προσήκουσα αποζημίωση των εκτροφέων·

δ) τη δημιουργία ζωνών προστασίας.

40. Στις 22 Ιουνίου 1998 οι ολλανδικές αρχές υπέβαλαν μία "νέα" αίτηση για ολόκληρο το έτος 1997. Το ποσό της αίτησης ανερχόταν σε 893605 068 NLG (402 εκατ. ECU) για συγχρηματοδότηση 50 %. Η αίτηση καλύπτει 424 κρούσματα και περιλαμβάνει επίσης 153 εκατ. NLG για το μέτρο "overname". Μια δεύτερη πληρωμή (32,4 εκατ. ECU) πραγματοποιήθηκε τον Ιανουάριο του 1999 για τα κρούσματα αριθ. 196 έως 360(19). Λόγω έλλειψης πιστώσεων καταβλήθηκαν 11 εκατ. ECU επιπλέον πληρωτέα βάσει της ίδιας απόφασης από τον προϋπολογισμό του 1999.

41. Στις 2 Οκτωβρίου 1997 η Ισπανία υπέβαλε μια προσωρινή κατάσταση πληρωμών για τη στήριξη της αίτησής της για οικονομική ενίσχυση σχετικά με τα κτηνιατρικά μέτρα βάσει της πρότασης, η οποία αργότερα κατέστη απόφαση 98/63/ΕΚ της Επιτροπής, της 9ης Δεκεμβρίου 1997(20). Έτσι καλύφθησαν τα πρώτα 57 κρούσματα στην Καταλονία, Castilla y Leon, Murcia και Ανδαλουσία. Σύμφωνα με την απόφαση, η Ισπανία για να λάβει την προκαταβολή έπρεπε να υποβάλει μια επιδημιολογική έκθεση για κάθε κρούσμα και κάθε μολυσμένη εκμετάλλευση, καθώς και μια οικονομική έκθεση. Στις 16 Ιουνίου 1998 υποβλήθηκε μια "τελική" κατάσταση μαζί με άλλα έγγραφα που απαιτούσαν οι όροι της απόφασης. Η Επιτροπή αντί να περιμένει μέχρις ότου υποβληθούν όλα τα αποδεικτικά έγγραφα, θεώρησε ότι είχε επαρκείς λόγους να καταβάλει μια προκαταβολή 4 εκατ. ECU τον Ιανουάριο του 1998, η οποία καταλογίστηκε στον προϋπολογισμό του 1997. Η Επιτροπή μπορεί να αρνηθεί μέχρι 6,6 εκατ. ECU σχετικά με ορισμένα μέτρα που θεωρεί ως μη επιλέξιμα (βλέπε σημείο 51).

42. Στις δαπάνες του Ταμείου Εγγυήσεων περιλαμβάνεται μία χρέωση ύψους 6,8 εκατ. ECU στον προϋπολογισμό του 1997 ως αποτέλεσμα του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 76/97 της Επιτροπής, της 17ης Ιανουαρίου 1997(21). Αρχικά η σφαγή 90106 χοίρων στην περιοχή Damme της Γερμανίας μεταξύ Δεκεμβρίου 1993 και Μαρτίου 1994 παρουσιάστηκε ως κτηνιατρικό μέτρο, αλλά απορρίφθηκε για κοινοτική χρηματοδότηση, διότι δεν είχαν τηρηθεί όλα τα κριτήρια για τα μέτρα αυτά. Βάσει του κανονισμού αυτού η αγορά 63074 από τους χοίρους αυτούς (70 %) θεωρείται ως "έκτακτα μέτρα στήριξης της αγοράς" με την οποία έπρεπε να επιβαρυνθεί ο κοινοτικός προϋπολογισμός, ήτοι 2 εκατ. ECU περισσότερα απ' ό, τι θα είχε κοστίσει αν είχε γίνει αποδεκτή ως κτηνιατρικό μέτρο. Μια παρόμοια πρακτική εγκρίθηκε για το Βέλγιο τον Ιανουάριο του 1996(22) σχετικά με μια αποζημίωση που καταβλήθηκε για την αγορά 40633 χοίρων τον Δεκέμβριο του 1993: το Συνέδριο επέκρινε τη διαδικασία αυτή στην ετήσια έκθεσή του για το οικονομικό έτος 1995 (σημείο 3.26). Δεν είναι σαφής ο λόγος που η Επιτροπή χρειάστηκε έναν επιπλέον χρόνο για να καταλήξει στο ίδιο συμπέρασμα για τη Γερμανία. Η απάντηση που έδωσε η Επιτροπή αναφερόταν στην ασαφή περιοχή μεταξύ σφαγής ως κτηνιατρικό μέτρο και εκείνης για τη στήριξη της αγοράς. Το πρόβλημα της ασαφούς περιοχής παραμένει και αποτελεί αιτία για τις μακρές συζητήσεις μεταξύ της Επιτροπής και των κρατών μελών.

Εφαρμογη απο τα κρατη μελη

Κτηνιατρικά μέτρα

Προέλευση της επιζωοτίας 1997/98

43. Η επιζωοτία άρχισε το 1996 στο Paderborn της Γερμανίας. Ο εμπλεκόμενος χοιροτρόφος είχε άδεια επεξεργασίας υπολειμμάτων τροφών, αλλά για να εξοικονομήσει χρήματα δεν θέρμαινε την τροφή αυτή επαρκώς για να εξοντώσει τον ιό. Απαγγέλθηκαν κατηγορίες εναντίον δύο προσώπων που θεωρήθηκαν υπεύθυνα για το κρούσμα της ΚΠΧ. Επιπλέον η εισαγγελία του Paderborn άσκησε προκαταρκτική ποινική δίωξη εναντίον ενός κτηνιάτρου, ο οποίος κατηγορήθηκε για εξάπλωση της πανώλης των χοίρων οφειλόμενη σε ανεπαρκείς προφυλάξεις κατά τη διάρκεια εξέτασης χοίρων σε διάφορα αγροκτήματα. Η εισαγγελία απέρριψε τη δυνατότητα ποινικής δίωξης, η άδεια όμως εκμετάλλευσης του χοιροτρόφου ανακλήθηκε. Από τη Γερμανία ο ιός μεταδόθηκε στις Κάτω Χώρες (καμία απόδειξη του φορέα) και από εκεί στο Βέλγιο και στην Ισπανία μέσω της διακίνησης των μολυσμένων ζώων(23).

44. Στην Ισπανία δεν είχε καταγραφεί καμία περίπτωση της ΚΠΧ για 10 σχεδόν χρόνια μέχρι τον Φεβρουάριο του 1997. Κατά τη διάρκεια της περιόδου από 1ης έως 24 Φεβρουαρίου 1997, εισήχθησαν από τις Κάτω Χώρες 220000 περίπου χοιρίδια και 19000 χοίροι. Από τα 354 αντίστοιχα φορτία, 212 προέρχονταν από προσβληθείσες περιοχές των Κάτω Χωρών (134000 χοίροι). Το σύστημα ΑΝΙΜΟ δεν λειτούργησε κατά την περίοδο από 1ης Ιανουαρίου 1997 έως 17 Φεβρουαρίου 1997, γι ´ αυτό δεν ήταν δυνατό για τις ισπανικές αρχές να εντοπίσουν ένα μεγάλο αριθμό εισαχθέντων ζώων (βλέπε σημείο 26). Εντούτοις, εντοπίστηκε ότι δύο αγροκτήματα ότι είχαν παραλάβει τέτοια ζώα, οι δε αγέλες θανατώθηκαν ως προληπτικό μέτρο, μολονότι δεν υπάρχει καμία τεκμηριωμένη απόδειξη για τη στήριξη των μέτρων που ελήφθησαν στις 24 Φεβρουαρίου στο ένα από τα δύο αγροκτήματα. Μολονότι καταγράφηκε η πρώτη υποψία στις 14 Απριλίου 1997, η Επιτροπή καταλήγει στο συμπέρασμα ότι ο ιός της ΚΠΧ ήταν ενεργός στην Ισπανία από τον Φεβρουάριο μέχρι τον Απρίλιο του 1997 χωρίς να έχει εντοπιστεί. Τα δύο πρώτα κρούσματα εμφανίστηκαν σε εκμεταλλεύσεις που ανήκαν στην ίδια εταιρεία καθώς σε ένα από τα δύο αγροκτήματα πραγματοποιήθηκε εκκαθάριση τον Φεβρουάριο. Η εταιρεία αυτή, κατά τη γνώμη της Επιτροπής, πρέπει να θεωρηθεί υπεύθυνη σε ένα μεγάλο βαθμό για την εξάπλωση της ΚΠΧ στην Ισπανία. Η εταιρεία βίωσε πέντε κρούσματα και 13 προληπτικές θανατώσεις ζώων και έλαβε συνολικά 9,2 εκατ. ECU από τα κοινοτικά ταμεία.

45. Το πρώτο βελγικό κρούσμα επιβεβαιώθηκε στις 30 Ιουνίου 1997. Όλα εκτός από ένα από τα τελευταία κρούσματα συνδέονται άμεσα με αυτό. Επειδή ο χοιροτρόφος θεωρήθηκε ύποπτος για καθυστερημένη γνωστοποίηση της ασθένειας, οι αρχές αποφάσισαν συνετά να επιβάλλουν μία περικοπή 50 % στην καταβληθείσα αποζημίωση και ξεκίνησαν πειθαρχικά μέτρα κατά του κτηνίατρου του χοιροτρόφου. Ο χοιροτρόφος υπέβαλε μήνυση.

Προληπτική θανάτωση

46. Τα κράτη μέλη δεν είναι υποχρεωμένα να προβαίνουν σε προληπτική θανάτωση, αλλά αν το πράξουν, η μέθοδος θα πρέπει να έχει ορθή βάση τόσο από τεχνική όσο και από επιστημονική άποψη. Το Βέλγιο και η Γερμανία προέβησαν σε προληπτική θανάτωση κατά τη διάρκεια μιας προηγούμενης επιζωοτίας και διαπιστώθηκε ότι ήταν ένας από τους αποτελεσματικότερους τρόπους αντιμετώπισης του προβλήματος σε περιοχές μεγάλης πυκνότητας. Όσον αφορά την επιζωοτία της περιόδου 1997/98, η Ισπανία και οι Κάτω Χώρες επέλεξαν να προβούν σε προληπτική θανάτωση για τα λόγο αυτό - στη Γερμανία δεν θεωρήθηκε ότι μπορούσε να εφαρμοστεί - ενώ το Βέλγιο την εφάρμοσε στο πλαίσιο του άρθρου 6 της απόφασης 90/424/ΕΟΚ του Συμβουλίου, για την εξέταση της απειλής που έθεσε η ΚΠΧ στα γειτονικά αγροκτήματα στις Κάτω Χώρες.

47. Από την αρχή της επιζωοτίας της ΚΠΧ οι ολλανδικές αρχές υιοθέτησαν πολιτική προληπτικής εκκαθάρισης των αγροκτημάτων σε απόσταση ενός χιλιομέτρου από τα δύο πρώτα επιβεβαιωθέντα κρούσματα με σκοπό να μειωθεί ο κίνδυνος της ασθένειας που εξαπλωνόταν στα γύρω αγροκτήματα. Τον Φεβρουάριο εκκαθαρίστηκαν 26 αγροκτήματα (26000 χοίροι) σε τρία από τα οποία διαπιστώθηκαν αργότερα να έχουν εμφανιστεί κρούσματα (δύο κατατάχθηκαν ως επαφή από γειτονικά αγροκτήματα). Οι επιστημονικές απόψεις είχαν διχαστεί την εποχή εκείνη, ορισμένοι υποστήριζαν την πολιτική της προληπτικής θανάτωσης, άλλοι ήσαν εναντίον αυτής. Στις 14 Φεβρουαρίου, βάσει συμβουλών που παρασχέθηκαν από εθνικούς εμπειρογνώμονες, οι ολλανδικές αρχές αποφάσισαν να αναστείλουν την προληπτική θανάτωση λόγω του ότι παρεμπόδιζε τη συγκέντρωση σημαντικών επιδημιολογικών πληροφοριακών στοιχείων· η προληπτική θανάτωση άρχισε και πάλι δύο μήνες αργότερα. Κατά τη διάρκεια της περιόδου αυτής εφαρμόζονταν μέτρα στήριξης της αγοράς, σύμφωνα με τα οποία αγοράστηκαν 690000 ζώα.

48. Μέχρι τον Μάρτιο του 1997 ήταν γνωστό ότι 39 αγροκτήματα πρέπει να είχαν ήδη μολυνθεί αρχές Φεβρουαρίου (συμπέρασμα της επιδημιολογικής έρευνας). Αν αυτό είχε γίνει γνωστό την εποχή εκείνη, το μέτρο θα είχε εφαρμοστεί γρήγορα σε όλα αυτά τα αγροκτήματα. Μετά τη λήξη της περιόδου αναστολής υπήρχαν 91 κρούσματα και ήταν προφανές ότι η προληπτική εκκαθάριση ήταν βασική, αλλά η έλλειψη δυναμικότητας επεξεργασίας υποπροϊόντων σήμαινε ότι η προληπτική εκκαθάριση μπορούσε μόνο να πραγματοποιηθεί καταρχήν μέσα σε μια ανεπαρκή ακτίνα 500 μέτρων περίπου και καθυστέρησε μέχρι 14 μέρες μετά την απόφαση εκκαθάρισης, υπονομεύοντας έτσι την αποτελεσματικότητα της στρατηγικής. 67 από τα 1182 αγροκτήματα που εκκαθαρίστηκαν προληπτικά χαρακτηρίστηκαν αργότερα ως εστίες μόλυνσης. Μέχρι τις 12 Μαΐου 1997 το μέτρο δεν επεκτάθηκε στην επιθυμητή ακτίνα του ενός χιλιομέτρου. Στο πλαίσιο του προληπτικού μέτρου σφαγής θανατώθηκαν 1 εκατομμύριο χοίροι.

49. Σύμφωνα με μια εξομοίωση που πραγματοποιήθηκε από το Landbouwuniversiteit στο Wageningen(24), αν είχε αυστηρά τηρηθεί μια πολιτική προληπτικής θανάτωσης, πολύ λιγότερα αγροκτήματα θα έπρεπε να είχαν εκκαθαριστεί προληπτικά και ο αριθμός των κρουσμάτων θα ήταν πιθανόν γύρω στα 70. Στη βάση αυτή, τα συνολικά σχετικά έξοδα αποζημίωσης θα ήταν 135 εκατομμύρια ECU λιγότερα και τα μεταγενέστερα έξοδα στήριξης της αγοράς θα ήταν λιγότερα. Η Επιτροπή και το Συνέδριο συμμερίζονται τη γνώμη ότι εφόσον έχει εγκριθεί μια πολιτική προληπτικής θανάτωσης, θα πρέπει να εφαρμοστεί με συνέπεια και ότι η ολλανδική απόφαση να αναστείλει την πολιτική αυτή είχε επίπτωση στην ανάπτυξη της ασθένειας και κατά συνέπεια είχε αυξημένες δαπάνες.

50. Στην Ισπανία ελήφθη απόφαση στις 7 Μαΐου 1997 σε μια τοπική συνεδρίαση "εμπειρογνώμονες ΚΠΧ" κατά την οποία όλα τα αγροκτήματα σε μια ακτίνα 250 μέτρων από ένα κρούσμα έπρεπε να εκκαθαρισθούν από όλους τους χοίρους, εκτός από τα ζώα αναπαραγωγής (θηλυκούς χοίρους και αγριόχοιρους). Απαιτούνταν εβδομαδιαίοι κτηνιατρικοί έλεγχοι της θερμοκρασίας των ζώων, ο έλεγχος όμως της Επιτροπής αποκάλυψε ότι οι κτηνιατρικοί έλεγχοι δεν διενεργούνταν συστηματικά. Περίπου το 20 % (6,6 εκατ. ECU) της συνολικής κτηνιατρικής αποζημίωσης που ζήτησε η Ισπανία αφορά την "τμηματική" προληπτική θανάτωση, το δε ήμισυ από αυτό περίπου καταβλήθηκε σε παραγωγούς οι οποίοι αργότερα έλαβαν αποζημίωση στο πλαίσιο των μέτρων στήριξης αγοράς. Λόγω έλλειψης της δυναμικότητας επεξεργασίας υποπροϊόντων οι αρχές δεν ήταν σε θέση να αντιιμετωπίσουν τη ζήτηση των παραγωγών να πωλήσουν ζώα στο πλαίσιο του μέτρου στήριξης της αγοράς, έτσι αποφάσισαν να ανοίξουν 11 δημοτικούς τάφρους μέσα στις οποίες να ταφούν τα σφάγια (στις τάφρους αυτές έχουν ταφεί συνολικά περίπου 140000 χοίροι). Τούτο σήμαινε ότι ως μέτρο στήριξης της αγοράς δεν μπορούσε να αντιμετωπιστεί και χρηματοδοτήθηκε ως κτηνιατρικό μέτρο με τον τίτλο "προληπτικό". Βάσει του τελευταίου συστήματος καταβλήθηκε μεγαλύτερη αποζημίωση στους παραγωγούς.

51. Η αιτιολόγηση σχετικά με την τμηματική προληπτική θανάτωση για κτηνιατρικούς λόγους είναι στην καλύτερη περίπτωση συζητήσιμη. Εξάλλου, πράξεις σε διαδοχικές ημέρες αντιμετωπίστηκαν διαφορετικά - κτηνιατρικό μέτρο τη μια μέρα, μέτρο στήριξης της αγοράς την επόμενη. Οι ισπανικές αρχές ισχυρίζονται ότι ο αριθμός των κρουσμάτων μειώθηκε ταχύτατα λόγω της καθιέρωσης πολιτικής της τμηματικής σφαγής, ο αριθμός όμως των κρουσμάτων ήταν ήδη σε απότομη μείωση πριν από την καθιέρωση του μέτρου. Η τμηματική προληπτική θανάτωση αποδείχθηκε περισσότερο δαπανηρή, σε πολλές περιπτώσεις θα ήταν πολύ φθηνότερο να θανατωθεί ολόκληρη η αγέλη ως προληπτικό μέτρο μάλλον παρά να εκκαθαριστεί τμηματικά το αγρόκτημα και αργότερα να αγοραστούν ζώα στο πλαίσιο των μέτρων στήριξης της αγοράς, εξοικονόμηση 300 ECU ανά θηλυκό χοίρο. Το Συνέδριο συμμερίζεται τις σοβαρές αμφιβολίες της Επιτροπής σχετικά με την επιλεξιμότητα δαπανών που απαιτήθηκαν βάσει αυτού του μέτρου.

52. Στο Βέλγιο η προληπτική θανάτωση θεωρείται ότι αποτελεί αποτελεσματικό τρόπο μείωσης του κινδύνου εξάπλωσης της ασθένειας και έχει καταστεί σταθερή πολιτική. Όλοι οι χοίροι στα αγροκτήματα θανατώνονται μέσα σε μια ακτίνα ενός χιλιομέτρου από ένα κρούσμα: σε έξι αγροκτήματα (3647 χοίροι) κοντά στα ολλανδικά σύνορα έγινε προληπτική εκκαθάριση. Αυτός ο τύπος μέτρου προβλέπεται στο άρθρο 6 της απόφασης 90/424/ΕΟΚ του Συμβουλίου. Εντούτοις, το Βέλγιο έχει ήδη προβεί σε τμηματική προληπτική θανάτωση βάσει του άρθρου 6 της οδηγίας 80/217/ΕΟΚ του Συμβουλίου, το οποίο δεν αναφέρεται ρητά στην τμηματική προληπτική θανάτωση. Θανατώθηκαν παρτίδες επικίνδυνων ζώων ή εκείνων που έχουν εισαχθεί από τις Κάτω Χώρες (16000) και θηλυκών χοίρων (100) που γονιμοποιήθηκαν με ύποπτο σπέρμα εισαχθέν από τις Κάτω Χώρες. Βάσει της υπόθεσης ότι ο ιός δεν είχε διαδοθεί στις Κάτω Χώρες πριν από τις 15 Ιανουαρίου 1997, αποφασίστηκε να θεωρηθούν τα εισαγόμενα ζώα μετά την ημερομηνία αυτή ως επικίνδυνα ζώα. Εντούτοις, θανατώθηκαν μόνο οι παρτίδες χοίρων που προέρχονταν από ύποπτες περιοχές, άλλες παρτίδες οι οποίες μεταφέρθηκαν στο ίδιο φορτηγό αλλά προέρχονταν από περιοχή απαλλαγμένη από ΚΠΧ στις Κάτω Χώρες δεν θανατώθηκαν.

Αποζημίωση

53. Στις Κάτω Χώρες καθορίστηκαν σταθεροί συντελεστές αποζημίωσης από τις αρχές για ορισμένες κατηγορίες χοίρων, οι συντελεστές όμως αυτοί γενικά παραβιάζονταν από τον εκτιμητή. Οι εξηγήσεις για υψηλότερους συντελεστές δεν ήταν τεκμηριωμένες και οι εκ των υστέρων δηλώσεις των εν λόγω εκτιμητών δεν αιτιολογούσαν πλήρως τα καταβληθέντα ποσά.

54. Για ορισμένες κατηγορίες αγροκτημάτων το ποσοστό της ενίσχυσης που έπρεπε να καταβληθεί για τους θηλυκούς χοίρους και που καθορίστηκε από τις ολλανδικές αρχές βασιζόταν σε ένα ποσοστό ανά θηλυκό χοίρο συν ένα υποτιθέμενο αριθμό 4,73 χοιριδίων. Αυτό οδήγησε να καταβάλλεται σε ορισμένους παραγωγούς αποζημίωση για πολλά περισσότερα χοιρίδια απ ´ ό, τι βρίσκονταν στο αγρόκτημα την εποχή της θανάτωσης. Σε μία από τις περιπτώσεις που εξέτασε το Συνέδριο ένας παραγωγός πληρώθηκε πραγματικά για 1272 χοιρίδια περισσότερα απ' ό, τι είχε. Η Επιτροπή υπολόγισε ότι οι παραγωγοί πληρώθηκαν αδικαιολόγητα για 175000 χοιρίδια, οι οικονομικές συνέπειες του γεγονότος αυτού θα αποτελούσαν πρόσθετη επιβάρυνση για τον κοινοτικό προϋπολογισμό ύψους 10,7 εκατ. αν οι δαπάνες αυτές δεν είχαν απορριφθεί από την Επιτροπή. Επίσης, η Επιτροπή έχει αποδείξεις ότι ορισμένα από αυτά τα "απωλεσθέντα" χοιρίδια μπορεί να έχουν πωληθεί στο πλαίσιο των μέτρων για τη στήριξη της αγοράς αμέσως προτού εξαλειφθούν οι θηλυκοί χοίροι στο πλαίσιο της προληπτικής θανάτωσης. Στις περιπτώσεις αυτές, οι εν λόγω παραγωγοί έλαβαν πράγματι διπλή αποζημίωση για τα ίδια χοιρίδια.

55. Στις Κάτω Χώρες αν ένα εσφαλμένο ποσό είχε καταχωρηθεί στο έντυπο αποτίμησης, αλλά το σωστό ποσό είναι εμφανές από τις σημειώσεις του εκτιμητή, η νομική εγκυρότητα της αίτησης εξαρτάται από το αν ο χοιροτρόφος μπορούσε να γνωρίζει επίσημα τις σημειώσεις. Ο υπολογισμός της πληρωμής εκτελείτο χειρόγραφα και η αποζημίωση κατά είδος ζώου δεν είχε μηχανογραφηθεί. Σε ορισμένες περιπτώσεις, από μια σύγκριση μεταξύ των εβδομαδιαίων τιμών προσανατολισμού και των τιμών που χρησιμοποιούνταν για πληρωμή αποκαλύφθηκε διαφορά περισσότερο από 20 %.

56. Όσον αφορά το καθεστώς "overname" (βλέπε παρακάτω), η εξέταση από μια ιδιωτική εταιρεία ελέγχου (Moret, Ernst and Young (MEY) αποκάλυψε ότι είχαν πραγματοποιηθεί επιπλέον πληρωμές, οι οποίες ανέρχονταν συνολικά σε 340000 ECU περίπου. Η εξέταση ενός δείγματος πράξεων από την Επιτροπή και το Συνέδριο αποκάλυψε επίσης ορισμένες άλλες επιπλέον πληρωμές, οι οποίες περιλάμβαναν μία περίπτωση, όπου καταβλήθηκε διπλή αποζημίωση για τα ίδια χοιρίδια (overname και προληπτική θανάτωση).

57. Για εκείνα τα ζώα που αποστέλλονται σε κεντρικά σφαγεία δεν υπάρχει καμία δυνατότητα να ακολουθηθεί η διαδρομή ελέγχου μέχρι την εγκατάσταση επεξεργασίας υποπροϊόντων. Η εταιρεία Moret Ernst and Young (MEY) στην ανάλυσή της προσπάθησε να αποκαταστήσει τη διαδρομή αυτή. Η MEY καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η διαφορά του 33 % μεταξύ των 47,9 εκατομμυρίων χιλιογράμμων που εισέρχονται στα κεντρικά σφαγεία και των 31,9 εκατομμυρίων χιλιογράμμων που εισέρχονται στις εγκαταστάσεις επεξεργασίας υποπροϊόντων μπορεί να εξηγηθεί επαρκώς από το γεγονός ότι πολλά από τα σφάγια είχαν υποβληθεί σε διαδικασία εξάλειψης της υγρασίας πριν από την εν λόγω επεξεργασία. Οι ολλανδικές αρχές είχαν επίσης αναλάβει να συγκρίνουν τη συνολική είσοδο και έξοδο των ζώων για κάθε σφαγείο.

58. Στο Βέλγιο η εκτίμηση εκτελείται από έναν εμπειρογνώμονα εκτιμητή. Καθορίζεται ο αριθμός των ζώων της κάθε κατηγορίας (απογαλακτισμένος χοίρος, μη απογαλακτισμένος χοίρος, θηλυκός χοίρος, θηλυκό χοιρίδιο, χοίρος πάχυνσης, αγριόχοιρος εκτροφής), και εκτιμάται το μέσο βάρος των θηλυκών χοιριδίων, των χοίρων πάχυνσης και των απογαλακτισμένων χοίρων. Για τις μεικτές παρτίδες δεν είχαν ληφθεί υπόψη τα πραγματικά βάρη, μολονότι θα μπορούσαν να έχουν χρησιμοποιηθεί για να επιτευχθεί ο υπολογισμός πληρωμής σε σωστότερη βάση. Σε τρεις περιπτώσεις μεικτών παρτίδων που έλεγξε το Συνέδριο, το κατ' εκτίμηση βάρος που χρησιμοποιήθηκε για τον υπολογισμό της αποζημίωσης ήταν μεγαλύτερο από το πραγματικό βάρος τουλάχιστον κατά 18 %. Λόγω της φθίνουσας τιμής ανά χιλιόγραμμο, ο υπολογισμός αυτός οδήγησε σε επιπλέον πληρωμές μικρότερου μεγέθους.

59. Παρομοίως στην Ισπανία, διάφορες κατηγορίες ζώων ζυγίστηκαν μαζί. Για το λόγο αυτό, δεν είναι δυνατό να επιβεβαιωθεί ότι έχει καταβληθεί το σωστό ποσό αποζημίωσης. Αυτό συνέβη και στην περίπτωση των 67500 ζώων που έχουν ταφεί σε εκμεταλλεύσεις, για τα οποία οι εκτιμήσεις βάρους των κτηνίατρων χρησιμοποιήθηκαν για τον υπολογισμό της ενίσχυσης. Το Συνέδριο διαπίστωσε ότι οι επιπλέον πληρωμές, οι οποίες ανέρχονταν συνολικά σε 1,2 εκατ. ECU, πραγματοποιήθηκαν λόγω μη εφαρμογής των ορθών συντελεστών αποζημίωσης.

60. Στη Γερμανία μία επιτροπή εκτίμησης καθορίζει την αξία της αγέλης των χοίρων. Η αποζημίωση βασίζεται σε εκτιμώμενο βάρος των ζώντων χοίρων και δεν προσαρμόζεται στο πραγματικό βάρος των σφαγίων που λαμβάνονται στην εγκατάσταση επεξεργασίας υποπροϊόντων. Στο δείγμα που εξετάστηκε η εκτίμηση του βάρους του ζώντος χοίρου ήταν μέχρι 13 % υψηλότερη από το βάρος του σφαγίου.

61. Στο Βέλγιο δεν υπήρχε καμία τεκμηρίωση για να εξηγηθούν οι διάφοροι συντελεστές που χρησιμοποιούνται για την τμηματική σφαγή και τη συνολική εκκαθάριση για τους θηλυκούς χοίρους και τα χοιρίδια. Το ποσοστό αποζημίωσης που καθορίστηκε αρχικά για τα θηλυκά χοιρίδια αυξήθηκε ύστερα από διαμαρτυρίες των χοιροτρόφων. Σε ορισμένες περιπτώσεις αυτό οδήγησε στο διπλασιασμό της πληρωτέας αποζημίωσης. Τα θηλυκά χοιρίδια προορίζονται να καταστούν αναπαραγωγικοί θηλυκοί χοίροι και γι' αυτό είναι εγγενώς πολυτιμότερα. Κατά μέσο όρο, τα θηλυκά χοιρίδια έλαβαν 75 % υψηλότερη αποζημίωση από τους χοίρους πάχυνσης, πράγμα από το οποίο είναι σαφές ότι ο παραγωγός έχει οικονομικό συμφέρον να αυξήσει τον αριθμό των θηλυκών χοιριδίων μάλλον παρά των χοίρων πάχυνσης. Επιπλέον, δεν είναι σαφής η χρονική στιγμή κατά την οποία ένα χοιρίδιο γίνεται θηλυκό χοιρίδιο. Ζώα που ζύγιζαν μόλις 25 χιλιόγραμμα έχουν ταξινομηθεί ως θηλυκά χοιρίδια λόγω αποζημίωσης, ενώ στο πλαίσιο των μέτρων για τη στήριξη της αγοράς ζώα που ζύγιζαν λιγότερο από 26 χιλιόγραμμα ταξινομήθηκαν ως χοιρίδια. Σύμφωνα με το έγγραφο που περιγράφει τη διαδικασία αποζημίωσης, σε ένα κανονικό αγρόκτημα παραγωγής ο αριθμός των θηλυκών χοιριδίων είναι στην καλύτερη περίπτωση το 20 % του αριθμού των θηλυκών χοίρων. Στα ειδικευμένα αγροκτήματα το ποσοστό μπορεί να είναι βέβαια υψηλότερο. Κατά την εμφάνιση κρουσμάτων στο Βέλγιο, σε ορισμένα αγροκτήματα τα οποία είχαν εκκαθαριστεί, το ποσοστό των θηλυκών χοιριδίων προσέγγιζε το 60 %, ήτοι τριπλάσιο του κανονικού.

62. Στην Ισπανία, για ορισμένες κατηγορίες ζώων, η διαφορά μεταξύ της ενίσχυσης που καταβάλλεται στο πλαίσιο των κτηνιατρικών μέτρων και σε εκείνο των μέτρων στήριξης της αγοράς είναι σημαντική. Παραδείγματος χάρη, η κτηνιατρική ενίσχυση για χοιρίδια 15 χιλιογράμμων που θανατώθηκαν στις 14 Ιουλίου 1997 ανερχόταν σε 8575 ESP, ενώ η ενίσχυση για τη στήριξη της αγοράς ήταν 17 % υψηλότερη. Και τα δύο ποσοστά ήταν περισσότερο από διπλάσια της πραγματικής τιμής αγοράς. Στις Κάτω Χώρες το μέσο ποσοστό ενίσχυσης για χοίρους πάχυνσης, οι οποίοι θανατώθηκαν στο πλαίσιο του προγράμματος "overname", ήταν 20 % υψηλότερο από εκείνο βάσει του μέτρου στήριξης της αγοράς. Το μέγεθος των διαφορών αυτών δεν μπορεί να αιτιολογηθεί.

Ολλανδικό σχέδιο "overname"

63. Τα μέτρα στήριξης της αγοράς που καθιερώθηκαν με τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 413/97 της Επιτροπής, της 3ης Μαρτίου 1997(25) περιορίστηκαν στους χοίρους πάχυνσης και στα χοιρίδια, όλες όμως οι κατηγορίες των χοίρων υπόκεινταν στην απαγόρευση μεταφοράς. Η ειδίκευση (βλέπε σημείο 7) σημαίνει ότι αυξήθηκε υπερβολικά και γρήγορα ο αριθμός των ζώων και προκάλεσε προβλήματα καλής διαβίωσης σε πολλά από τα εν λόγω αγροκτήματα.

64. Το πρόβλημα αυτό επιδεινώθηκε από το γεγονός ότι 1675 εκμεταλλεύσεις έπρεπε να δηλωθούν ύποπτες, λόγω της μόλυνσης σε δύο κέντρα τεχνητής γονιμοποίησης. Στην αρχή της επιζωοτίας, η εξάπλωση της ΚΠΧ μέσω τεχνητής γονιμοποίησης δεν θεωρήθηκε μια πραγματική πιθανότητα. Τα μεταγενέστερα γεγονότα οδήγησαν σ' αυτή την κατεύθυνση και η προσέγγιση που ακολουθήθηκε υπέθετε την ύπαρξη μιας τέτοιας σχέσης(26).

65. Τον Μάρτιο του 1997, οι ολλανδικές αρχές αποφάσισαν γι' αυτό να καθιερώσουν ένα εθνικά χρηματοδοτούμενο κτηνιατρικό μέτρο στήριξης (το σχέδιο "overname"), βάσει του οποίου οι παραγωγοί αποζημιώνονταν για υγιείς χοίρους που επέλεγαν να θανατώσουν. Εντούτοις, τον Ιούνιο του 1998 οι ολλανδικές αρχές συμπεριέλαβαν 70 εκατομμύρια ECU περίπου στην αίτησή τους για κοινοτική συγχρηματοδότηση. Τον Μάιο του 1999 η Επιτροπή, βασιζόμενη στις διαπιστώσεις ενός κοινού ελέγχου (Σεπτέμβριο 1998) του Συνεδρίου και της Επιτροπής, απέρριψε αυτό το τμήμα του ολλανδικού αιτήματος με την αιτιολογία ότι οι εν λόγω χοίροι ήσαν υγιείς και έτσι δεν πληρούσαν τις προϋποθέσεις βάσει των όρων του άρθρου 3 της απόφασης 90/424/ΕΟΚ της Επιτροπής και ότι η τμηματική και προαιρετική φύση του σχεδίου δεν τηρεί τις διατάξεις της οδηγίας 80/217/ΕΟΚ του Συμβουλίου.

Έκτακτα μέτρα στήριξης της αγοράς

Σκοπός

66. Σκοπός των μέτρων αυτών είναι η απομάκρυνση των χοίρων και χοιριδίων για να αποφευχθεί η υπερπλήρωση των αγροκτημάτων που βρίσκονται σε ζώνες προστασίας και επίβλεψης, όπου περιορισμοί στη διακίνηση των ζώων, οι οποίοι εφαρμόζονται λόγω των κτηνιατρικών μέτρων, απειλούν σοβαρή διατάραξη της αγοράς του χοίρειου κρέατος. Μολονότι τα εν λόγω ζώα θεωρούνται ότι δεν έχουν προσβληθεί από την ΚΠΧ όταν εξέρχονται από το αγρόκτημα, τα σφάγια πρέπει να μεταποιούνται σε προϊόντα που δεν προορίζονται για την ανθρώπινη κατανάλωση, δηλαδή να υφίστανται επεξεργασία υποπροϊόντων. Η τιμή που καταβάλλεται στους παραγωγούς για χοίρους πάχυνσης είναι ίση με την τιμή της αγοράς των χοίρων πάχυνσης άνω των 120 χιλιογράμμων. Ελαφρύτεροι χοίροι αγοράζονται σε μειωμένη τιμή και τα χοιρίδια αγοράζονται σε σταθερή τιμή ανά κατηγορία βάρους. Ως βάρος λαμβάνεται το μέσο βάρος της παρτίδας. Εγκρίθηκαν δύο μέτρα τα οποία αποτελούν εξαίρεση της διαδικασίας αυτής, κονσερβοποίηση στη Γερμανία και απαγόρευση τεχνητής γονιμοποίησης στις Κάτω Χώρες.

Πορεία ελέγχου

67. Στο Βέλγιο η πορεία ελέγχου είναι ικανοποιητική και οι φάκελοι πληρωμής γενικά είναι καλά τεκμηριωμένοι. Οι φάκελοι που εξετάστηκαν στην Καταλονία περιέχουν επαρκή πληροφοριακά στοιχεία για να ελεγχθεί αν οι πληρωμές έχουν σωστά υπολογιστεί. Εντούτοις, η Επιτροπή παρατήρησε ότι στο 10 % του εξετασθέντος δείγματος ο αριθμός των απομακρυνθέντων ζώων σύμφωνα με τα βιβλία του αγροκτήματος ήταν μεγαλύτερος από τον αριθμό για τον οποίο υποβλήθηκε αίτηση αργότερα. Η χρησιμοποίηση του καταγραφέντος αριθμού θα μείωνε το μέσο βάρος της παρτίδας, οδηγώντας είτε σε μικρότερη πληρωμή είτε σε απόρριψη της αίτησης. Οι ισπανικές αρχές δεν απαίτησαν από τους παραγωγούς να υποβάλουν αντίγραφα των βιβλίων μαζί με τις αιτήσεις τους.

68. Στη Γερμανία δεν υπήρχαν αποδείξεις της κίνησης των εγκαταστάσεων επεξεργασίας υποπροϊόντων, σε αντιδιαστολή με την απόδειξη της παράδοσης στις εν λόγω εγκαταστάσεις. Στις Κάτω Χώρες, η εταιρεία MEY (Moret Ernst & Young) εξέδωσε μια έκθεση ελέγχου στις 30 Ιανουαρίου 1998 σχετικά με τον εξουσιοδοτημένο οργανισμό πληρωμών LASER για το 1997. Στο γενικό συμπέρασμα η MEY δεν εξέφρασε γνώμη για τις δαπάνες σχετικά με το μέτρο αγοράς, διότι η LASER δεν μπορούσε να παράσχει γενική διαβεβαίωση ότι όλοι οι χοίροι, οι οποίοι αγοράστηκαν, είχαν σταλεί τελικά στις εγκαταστάσεις επεξεργασίας υποπροϊόντων ή είχαν τεθεί σε αποθήκες με ψυκτικές εγκαταστάσεις. Κατά συνέπεια, η LASER εισήγαγε ένα νέο σύστημα ονομαζόμενο "VAS" για την καταγραφή όλων των μετακινήσεων των χοίρων που πραγματοποιήθηκαν στο πλαίσιο του μέτρου. Όλα τα σχετικά στοιχεία από τα δικαιολογητικά έγγραφα καταγράφηκαν αναδρομικά στο σύστημα. Μετά από εξέταση του συστήματος αυτού, η MEY κατάρτισε μια δεύτερη έκθεση στις 5 Μαρτίου 1998 αίροντας τις επιφυλάξεις της. Εντούτοις, παρά την εισαγωγή του VAS, το γεγονός ότι όλοι ή ορισμένοι χοίροι από ορισμένες παρτίδες μπορεί να κατέληξαν σε αποθήκες με ψυκτικές εγκαταστάσεις σημαίνει ότι μία τελική συμφωνία μεταξύ των ποσοτήτων που παραδίδονται και εκείνων που εξέρχονται μπορεί να διενεργηθεί μόνο όταν έχουν μεταποιηθεί όλα τα αποθέματα στις αποθήκες με ψυκτικές εγκαταστάσεις.

Χοιρομητέρες εκτός αναπαραγωγής

69. Οι χοιρομητέρες εκτός αναπαραγωγής δεν ήσαν αρχικά επιλέξιμες βάσει των κανονισμών που ενέκριναν έκτακτα μέτρα στήριξης της αγοράς για το χοίρειο κρέας στα τέσσερα κράτη μέλη. Για τις Κάτω Χώρες, ο βασικός κανονισμός τροποποιήθηκε(27) με σκοπό να καθιερωθεί ενίσχυση για μέχρι 25000 χοιρομητέρες εκτός αναπαραγωγής στο 70 % της τιμής παράδοσης των ζώων στο αγρόκτημα για χοίρους κατηγορίας Ε. Παρά το γεγονός ότι το μέτρο αυτό καθιερώθηκε ύστερα από αίτηση των ολλανδικών αρχών δεν εφαρμόστηκε ποτέ από τις αρχές αυτές, λόγω του ότι το πρόβλημα της καλής διαβίωσης των ζώων δεν ήταν αρκετά μεγάλο για την αιτιολόγηση της αγοράς. Μολονότι οι κανόνες που χρησιμοποιήθηκαν για το σχέδιο "overname" δεν περιλάμβαναν την κατηγορία των χοιρομητέρων εκτός αναπαραγωγής, 1000 από τα ζώα αυτά αγοράστηκαν στο πλαίσιο του σχεδίου αυτού.

70. Στην Ισπανία, ο βασικός κανονισμός τροποποιήθηκε επίσης με σκοπό να καθιερωθεί ενίσχυση για μέχρι 11000 χοιρομητέρες εκτός αναπαραγωγής, αλλά μόνο το 50 % (5520) αγοράστηκε στο πλαίσιο του μέτρου. Οι χοιρομητέρες εκτός αναπαραγωγής δεν συμπεριλήφθηκαν στις τροποποιήσεις που έγιναν στους βασικούς κανονισμούς και που αφορούσαν τη Γερμανία και το Βέλγιο.

Κονσερβοποίηση στη Γερμανία

71. Ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 546/97 της Επιτροπής(28) της 25ης Μαρτίου 1997 που τροποποιεί τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 414/97 με τον οποίο εγκρίνονται έκτακτα μέτρα στήριξης της αγοράς στη Γερμανία, επέτρεψε τη χρησιμοποίηση σφαγίων χοίρων που αγοράστηκαν στο πλαίσιο των μέτρων αυτών για την παραγωγή κονσερβοποιημένου κρέατος. Δεδομένου ότι υπάρχει πάντοτε κάποιος κίνδυνος οι χοίροι να έχουν προσβληθεί από την ΚΠΧ, το κρέας πρέπει να υποστεί θερμική επεξεργασία. Η κονσερβοποίηση πρέπει να υπόκειται σε διαρκή επιτόπιο έλεγχο της μεταποίησης του κρέατος από τις αρχές. Για να αποφευχθεί η διατάραξη της κοινοτικής αγοράς και για να προστατευθούν οι παραδοσιακοί εμπορικοί σύνδεσμοι με τις τρίτες χώρες το κονσερβοποιημένο κρέας πρέπει να εξαχθεί εκτός της ΕΕ χωρίς επιστροφές.

72. Καταβλήθηκε αποζημίωση ύψους 8,2 εκατομμυρίων DEM για την αγορά 19392 χοίρων με σκοπό την παρασκευή κονσερβοποιημένων προϊόντων. Το 70 % (5,7 εκατομμύρια DEM) καταβλήθηκε από την Κοινότητα.

73. Παρασκευάσθηκαν δύο προϊόντα: 1300 τόνοι "Schinkenfleisch" και 708 τόνοι "Schmalzfleisch", δηλαδή το 50 % από τους 4000 τόνους που είχαν επιτραπεί βάσει του κανονισμού. Ολόκληρη η παραγωγή προοριζόταν για τη Ρωσία. Οι εξαγωγές στη Ρωσία άρχισαν την 20ή εβδομάδα του 1997 και έληξαν την 34η εβδομάδα του 1998 λόγω της οικονομικής κρίσης στη Ρωσία. Συνολικά είχαν εξαχθεί 1594 τόνοι, αλλά το υπόλοιπο απόθεμα, 20 % της παραγωγής, βρίσκεται στις αποθήκες των εγκαταστάσεων παραγωγής και πρέπει να υποβληθεί σε τελωνειακούς ελέγχους για να εξασφαλιστεί ότι δεν εισάγεται στην κοινοτική αγορά.

Απαγόρευση της τεχνητής γονιμοποίησης στις Κάτω Χώρες

74. Ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1564/97 της Επιτροπής(29) προέβλεπε ενίσχυση για 220000 θηλυκούς χοίρους που υπόκεινται στην "απαγόρευση τεχνητής γονιμοποίησης που εφαρμόζεται από τις 3 Ιουνίου 1997, δυνάμει του κανονισμού των Κάτω Χωρών, ο οποίος ονομάζεται κανονισμός απαγόρευσης της αναπαραγωγής των χοίρων 1997 - Regeling fokverbod varkens 1997". Η απαγόρευση εφαρμόστηκε στις 3 Ιουνίου 1997 και αφορούσε μια καθορισμένη περιοχή, η οποία επεκτάθηκε σημαντικά στις 24 Ιουνίου 1997. Η ενίσχυση καταβάλλεται με αναλογία 32 ECU το μήνα ανά θηλυκό χοίρο για τη διάρκεια της απαγόρευσης. Σε αντίθεση με τα άλλα μέτρα αγοράς, η απαγόρευση ήταν υποχρεωτική. Εντούτοις, οι παραγωγοί μπορούσαν να ζητήσουν την ενίσχυση μόνο αν αναλάμβαναν να τηρήσουν όλους τους όρους. Αρχικά για να δικαιούνται την ενίσχυση, οι παραγωγοί έπρεπε να φροντίσουν ώστε οι θηλυκοί χοίροι να έχουν γονιμοποιηθεί τεχνητά εντός τεσσάρων μηνών από την άρση της απαγόρευσης. Οι ολλανδικές αρχές κατανόησαν αργότερα ότι θα ήταν αδύνατο να τηρηθεί αυτό και κατά συνέπεια τροποποιήθηκε η νομοθεσία(30), έτσι ώστε οι θηλυκοί χοίροι πρέπει να παραμένουν στην εκμετάλλευση επί τέσσερις μήνες μετά την άρση της απαγόρευσης, αλλά δεν χρειάζονται να γονιμοποιηθούν τεχνητά. Η απαγόρευση άρθηκε στις 12 Νοεμβρίου 1997.

75. Ο συνολικός αριθμός των θηλυκών χοίρων για τους οποίους υποβλήθηκε αίτηση βάσει του κανονισμού ανερχόταν σε 191024. Η κοινοτική συνεισφορά περιορίστηκε στο 70 % του μικρότερου ποσού μεταξύ της καταβαλλόμενης ενίσχυσης και των δαπανών οι οποίες θα είχαν δημιουργηθεί κατά τη χορήγηση ενίσχυσης στα χοιρίδια, τα οποία θα είχαν γεννηθεί κατά την περίοδο της απαγόρευσης (λιγότερο από 116 ημέρες), αν είχαν γονιμοποιηθεί τεχνητά οι θηλυκοί χοίροι. Οι ολλανδικές αρχές απαίτησαν 9,3 εκατ. ECU βάσει του τελευταίου ποσού.

76. Η ενίσχυση για την απαγόρευση τεχνητής γονιμοποίησης υπόκειται σε ελέγχους IACS. Πράγματι, οι ολλανδικές αρχές έχουν ελέγξει μια πολύ μεγαλύτερη αναλογία (50 %+) αιτούντων από το απαιτούμενο 10 %. Τα αποτελέσματα δείχνουν σημαντικό αριθμό συνολικών απορρίψεων διότι οι θηλυκοί χοίροι είχαν γονιμοποιηθεί τεχνητά κατά τη διάρκεια της απαγόρευσης (34 από τους 431 που είχαν ελεγχθεί). Δεδομένου ότι τα κριτήρια επιλογής του δείγματος περιλάμβαναν μια εκτίμηση κινδύνου, τα αποτελέσματα αυτά δεν θα πρέπει να παρεκταθούν.

Συνεχεια της ετησιας εκθεσης του 1995

77. Το Συνέδριο, στην ετήσια έκθεσή του για το 1995, αναφέρθηκε σε μέτρα που έλαβαν οι γερμανικές και βελγικές αρχές για την καταπολέμηση της επιζωοτίας ΚΠΧ της περιόδου 1993 - 95. Το Συνέδριο διατύπωσε τέσσερις κύριες συστάσεις (βλέπε σημεία 28 - 31), οι οποίες δεν έχουν ακόμη πλήρως ληφθεί υπόψη.

78. Η νομοθεσία "θα πρέπει να προσδιορίζει σαφώς τους όρους που πρέπει να πληρούνται για να είναι δυνατή η εφαρμογή των κτηνιατρικών και των έκτακτων μέτρων στήριξης της αγοράς." Μολονότι η Επιτροπή έχει καταστήσει στο μεταξύ σαφή τη στάση της, όσον αφορά τη μη επιλεξιμότητα ορισμένων κατηγοριών δαπανών, ορισμένα κράτη μέλη εμμένουν στις αιτήσεις τους για επιστροφή εξόδων (βλέπε σημεία 42, 50 και 63 - 66).

79. "Η Επιτροπή πρέπει να εξετάσει τη σκοπιμότητα ύπαρξης διαφορετικών ποσοστών στήριξης για τα δύο μέτρα". Τα έκτακτα μέτρα στήριξης της αγοράς χρηματοδοτήθηκαν κατά 70 % και τα κτηνιατρικά μέτρα κατά 50 %. Δεδομένης της αιτιολογικής σχέσης μεταξύ των κτηνιατρικών μέτρων και των μέτρων στήριξης της αγοράς και των δυσκολιών που αντιμετωπίστηκαν με την κατάταξη ορισμένων μέτρων, θα ενδείκνυτο περισσότερο να καθιερωθεί ένα κοινό ποσοστό συγχρηματοδότησης 50 %. Αυτό θα εξάλειφε κάθε κίνητρο "ανακατάταξης" των σχεδίων για οικονομικά οφέλη.

80. "Πρέπει να γίνουν ενέργειες ώστε να εξασφαλιστεί ότι τα ποσά των αποζημιώσεων που καταβάλλονται από τα κράτη μέλη στους παραγωγούς υπολογίζονται με πιο ακριβείς και ομοιόμορφες μεθόδους". Τα ποσά ενίσχυσης που καταβάλλονται στο πλαίσιο των κτηνιατρικών μέτρων απεικονίζουν το βαθμό της διακριτικής ευχέρειας που παρέχουν τα κράτη μέλη στους εκτιμητές. Υπάρχουν σημαντικές διαφορές ποσοστών ενίσχυσης (στήριξη της αγοράς και κτηνιατρικά) τόσο μεταξύ των κρατών μελών όσο και μέσα στα κράτη μέλη. Η κατάσταση αυτή επιδεινώθηκε με την πρακτική της ζύγισης των μεικτών παρτίδων, την εμπιστοσύνη στην εκτίμηση βάρους και τη χρησιμοποίηση διαφορετικών κατηγοριών βάρους (βλέπε σημεία 53 - 58). Η αποζημίωση για τα θηλυκά χοιρίδια (βλέπε σημείο 61) και τους θηλυκούς χοίρους διέφερε σημαντικά και στις Κάτω Χώρες οδήγησε σε μια κατάσταση κατά την οποία η αποζημίωση για τους θηλυκούς χοίρους αντικατόπτριζε έναν φανταστικό αριθμό χοιριδίων (βλέπε σημείο 53). Ενώ μπορεί να είναι αποδεκτό τα ποσοστά αποζημίωσης να διαφέρουν κατά κράτος μέλος για να απεικονίζουν τις εθνικές τιμές αγοράς, δεν είναι λογικό σε ορισμένες περιπτώσεις τα ποσοστά για τα κτηνιατρικά μέτρα να υπερβαίνουν εκείνα για τα μέτρα στήριξης της αγοράς για τον ίδιο τύπο και βάρος ζώου και σε άλλες περιπτώσεις να συμβαίνει το αντίθετο (βλέπε σημείο 62).

81. Η Επιτροπή πρέπει να διαβιβάσει στο Συμβούλιο μια αναθεώρηση των εν ισχύι κανονισμών. Πρέπει να εξετάσει το μέτρο στο οποίο οι παραγωγοί που εφαρμόζουν εντατική χοιροτροφία οφείλουν να συμβάλλουν στα μέτρα για την καταπολέμηση της κλασικής πανώλης των χοίρων: η Επιτροπή κατάρτισε έκθεση για την κατάσταση του τομέα του χοίρειου κρέατος(31), η οποία επικεντρώνεται στα διαρθρωτικά μέτρα στήριξης. Η έκθεση παρατηρεί ότι το οικολογικό κόστος των συστημάτων εντατικής χοιροτροφίας δεν συμπεριλαμβάνεται. Αυτό ισχύει επίσης και για το κόστος καταπολέμησης ασθενειών, όπως της ΚΠΧ, αλλά δεν γίνεται καμία αναφορά για τη δυνατότητα να υποβληθούν οι χοιροτρόφοι σε ορισμένες από τις δαπάνες αυτές. Εντούτοις, οι ολλανδικές αρχές ανέλαβαν μέτρα προς την κατεύθυνση αυτή καθιερώνοντας μια εισφορά (βλέπε σημείο 7).

Συμπερασμα

82. Η ανάλυση του κόστους-αποδοτικότητας, η οποία χρησίμευσε ως οικονομική αιτιολόγηση για την πολιτική του μη εμβολιασμού δεν ισχύει πλέον δεδομένου του πολύ υψηλού κόστους των σημερινών κρουσμάτων ΚΠΧ και της ανάπτυξης των εμβολίων σήμανσης (βλέπε σημεία 16 - 19).

83. Το σύστημα γνωστοποίησης διακίνησης των ζώων στην ΕΕ δεν έχει παράσχει τα αναγκαία βασικά πληροφοριακά στοιχεία για την καταπολέμηση της εξάπλωσης της ασθένειας (βλέπε σημείο 24). Στην Ισπανία η ΚΠΧ πέρασε αρχικά απαρατήρητη, διευκολύνοντάς την έτσι να εξαπλωθεί (βλέπε σημείο 44). Ορισμένα άτομα/εταιρείες στη Γερμανία, Ισπανία και Βέλγιο μπορεί να συνέβαλαν επίσης στην εξάπλωση της ασθένειας (βλέπε σημείο 45). Η μη αναγνώριση του σπέρματος ως φορέα της ΚΠΧ επιδείνωσε μια ήδη δύσκολη κατάσταση στις Κάτω Χώρες και είχε επιπτώσεις στο Βέλγιο (βλέπε σημείο 52) και η απόφαση να ανασταλεί η προληπτική εκκαθάριση στις Κάτω Χώρες κατέστησε εντονότερο το πρόβλημα ελέγχου της ασθένειας (βλέπε σημείο 48).

84. Η χρησιμοποίηση χοίρειων σφαγίων για την παρασκευή κονσερβοποιημένου κρέατος προς εξαγωγή απαιτεί μεγάλο διοικητικό έλεγχο. Το ένα τρίτο των χοίρων πάχυνσης που αγοράστηκαν στο πλαίσιο των μέτρων στήριξης αγοράς στη Γερμανία χρησιμοποιήθηκαν κατ' αυτό τον τρόπο, το 20 % όμως του τελικού προϊόντος παραμένει στις αποθήκες χωρίς καμία προοπτική αγοράς βραχυπρόθεσμα (βλέπε σημείο 71 - 73). Τέτοια μέτρα δημιουργούν περισσότερα προβλήματα απ' ό, τι επιλύουν και δεν θα πρέπει να επιτρέπονται στο μέλλον. Παρομοίως, η απαγόρευση τεχνητής γονιμοποίησης αποδείχθηκε δύσκολη να ελεγχθεί, ένας μεγάλος αριθμός δε αιτήσεων διαπιστώθηκε ότι δεν ήταν επιλέξιμες (βλέπε σημείο 76).

85. Από την εποχή της επιζωοτίας της περιόδου 1993/95 σημειώθηκε μικρή πρόοδος στην ανάπτυξη συγκεκριμένης στρατηγικής για την αντιμετώπιση μεταγενέστερων κρουσμάτων της ασθένειας. Στο μεταξύ η Κοινότητα έπρεπε να αντιμετωπίσει τη χειρότερη επιζωοτία της ΚΠΧ που υπήρξε ποτέ. Η έμφαση στα άλλα προβλήματα του κτηνιατρικού τομέα (καθιέρωση της ελεύθερης εσωτερικής αγοράς και ΣΕΒ) σήμαινε ότι δεν δόθηκε στα σχέδια έκτακτης ανάγκης για την ΚΠΧ η προτεραιότητα που άξιζαν, όπως απέδειξε η επιζωοτία της περιόδου 1997/98 ότι άξιζαν. Το Συνέδριο προτρέπει την Επιτροπή να διαθέσει τους αναγκαίους πόρους για την ολοκλήρωση της αναθεώρησης της κοινοτικής νομοθεσίας και πολιτικής στον τομέα αυτό το ταχύτερον δυνατόν. Επίσης, τα κράτη μέλη πρέπει να αναλάβουν τις ευθύνες τους για μια αποτελεσματική εφαρμογή της κοινοτικής νομοθεσίας για να μειωθεί ο κίνδυνος μελλοντικών κρουσμάτων της ΚΠΧ προκαλώντας επιζωοτίες τέτοιας κλίμακας.

Η παρούσα έκθεση εγκρίθηκε από το Ελεγκτικό Συνέδριο στο Λουξεμβούργο κατά τη συνεδρίασή του της 13ης Ιανουαρίου 2000.

Για το Ελεγκτικό Συνέδριο

Jan O. Karlsson

Πρόεδρος

(1) Γεωργική κατάσταση στην ΕΕ το 1996.

(2) Κανονισμός (ΕΟΚ) αριθ. 2042/98 της Επιτροπής, της 25ης Σεπτεμβρίου 1998 (EE L 263 της 25.9.1998, σ. 12).

(3) Health Strategies to control swine infectious diseases: European experience, Έγγραφο εργασίας της Επιτροπής, της 30ής Ιανουαρίου 1996 (VI/1715/96).

(4) Έκθεση για την κατάσταση του τομέα του χοιρινού κρέατος στην Ευρωπαϊκή Ένωση ενόψει ενδεχόμενης τροποποίησης των διαρθρωτικών μέτρων στήριξης, COM(98)434 τελικό της 27.7.1998.

(5) Αποφάσεις 98/399/ΕΚ της Επιτροπής, της 8ης Ιουνίου 1998 (EE L 176 της 20.6.1998, σ. 36) και 1999/39/ΕΚ, της 21ης Δεκεμβρίου 1998 (που καταργεί την απόφαση 96/552/ΕΚ, της 6ης Σεπτεμβρίου 1996) (EE L 11 της 16.1.1999, σ. 47) αντίστοιχα.

(6) Health Strategies to control swine infectious diseases: European experience, Έγγραφο εργασίας της Επιτροπής, της 30ής Ιανουαρίου 1996 (VI/1715/96).

(7) EE L 47 της 21.2.1980, σ. 11.

(8) Απόφαση 1999/246/ΕΚ της Επιτροπής, της 30ής Μαρτίου 1999 (EE L 93 της 8.4.99, σ. 24).

(9) EUR 5738 e.

(10) EE L 47 της 21.2.1980, σ. 11.

(11) The Use of Marker Vaccines in the Control of Infectious Diseases in Particular, CSF VI/8119/97, της 17.9.1997.

(12) Απόφαση 93/384/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 14ης Ιουνίου 1993 (EE L 166 της 8.7.1993, σ. 34).

(13) EE L 224 της 18.8.1990, σ. 29.

(14) Untersuchungen zu Vorkommen, Ausbreitung und Bekämpfung der KSP in Deutschland 1993 - 95 (χωρίς ημερομηνία), εργαστήριο αναφοράς στο Ανόβερο.

(15) Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 413/97 της Επιτροπής (EE L 62 της 4.3.1997, σ. 6).

Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 414/97 της Επιτροπής (EE L 62 της 4.3.1997, σ. 29).

Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 581/97 της Επιτροπής (EE L 87 της 2.4.1997, σ. 11).

Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 913/97 της Επιτροπής (EE L 131 της 23.5.1997, σ. 14).

(16) Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 370/98 της Επιτροπής, της 17ης Φεβρουαρίου 1998 (EE L 47 της 18.2.98, σ. 10).

(17) Απόφαση 97/122/ΕΚ της Επιτροπής, της 14ης Φεβρουαρίου 1997 (EE L 45 της 15.2.1997, σ. 48).

(18) EE L 224 της 18.8.1990, σ. 19.

(19) Απόφαση (ΕΚ) αριθ. 18/99 της Επιτροπής, της 22ας Δεκεμβρίου 1998 (EE L 6 της 12.1.1999, σ. 18).

(20) EE L 16 της 21.1.1997, σ. 43.

(21) Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 76/97 της Επιτροπής, της 17ης Ιανουαρίου 1997 (EE L 16, 18.1.1997, σ. 74).

(22) Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 151/96 της Επιτροπής, της 29ης Ιανουαρίου 1996 (EE L 23 της 30.1.1996, σ. 9).

(23) Πληροφοριακά στοιχεία από το κοινοτικό εργαστήριο αναφοράς για την ΚΠΧ.

(24) Παράρτημα 8 της τελικής έκθεσης αξιολόγησης από το LNV (Μάρτιος 1998).

(25) EE L 62 της 4.3.1997, σ. 26.

(26) Τα πειράματα που πραγματοποιήθηκαν στο εργαστήριο αναφοράς στο Αννόβερο στις αρχές του 1998 δείχνουν ότι η παρουσία του ιού στο σπέρμα είναι πολύ δύσκολο να εντοπιστεί και βρίσκεται μόνο σε πολύ μικρές ποσότητες. Επειδή οι κατοικίδιοι αγριόχοιροι δεν εκδηλώνουν χαρακτηριστικά συμπτώματα της ΚΠΧ, όλα τα κέντρα είχαν τάση να θεραπεύουν μάλλον τα συμπτώματα παρά να ελέγχουν για την ΚΠΧ.

(27) Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1293/97 της Επιτροπής, της 3ης Ιουλίου 1997 (EE L 176 της 4.7.1997, σ. 23).

(28) EE L 84 της 26.3.1997, σ. 12.

(29) EE L 208 της 2.8.1997, σ. 25.

(30) Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1688/97 της Επιτροπής, της 29ης Αυγούστου 1997 (EE L 239 της 30.8.1997, σ. 1).

(31) Έκθεση για την κατάσταση του τομέα του χοιρινού κρέατος στην Ευρωπαϊκή Ένωση ενόψει ενδεχόμενης τροποποίησης των διαρθρωτικών μέτρων στήριξης, COM(98)434 τελικό της 27.7.1998.

Απάντησεις της Επιτροπής

Συνοψη

Η Επιτροπή αναγνωρίζει φυσικά ότι υπάρχουν περιθώρια βελτίωσης και ότι ορισμένα μέτρα έχουν αναβληθεί λόγω άλλων πιο επειγουσών προτεραιοτήτων, θεωρεί όμως ότι το Συνέδριο δεν αναγνωρίζει δεόντως την πρόοδο που έχει επιτευχθεί μέχρι σήμερα.

Παρά το γεγονός ότι η Κοινότητα δεν έχει απαλλαγεί πλήρως από την ΚΠΧ, υπάρχουν ενδείξεις ότι οι πλέον πρόσφατες περιπτώσεις ΚΠΧ αφορούν τους αγριόχοιρους και ότι η εξάλειψη της ασθένειας σε αυτή την ομάδα των ζώων παρουσιάζει ιδιαίτερες δυσκολίες, όπως επισημαίνεται σε μια πρόσφατη έκθεση της επιστημονικής επιτροπής.

Το σύστημα διαχείρισης της κίνησης των ζώων ΑΝΙΜΟ επιδέχεται αναμφίβολα βελτίωση και η Επιτροπή θα φροντίσει ώστε να ληφθούν υπόψη οι παρατηρήσεις του Συνεδρίου κατά τη μελλοντική αναθεώρηση αυτού του συστήματος. Προς το παρόν αυτό που προέχει είναι να διασφαλισθεί ότι το ΑΝΙΜΟ θα συνεχίσει να λειτουργεί και μετά την 1η Ιανουαρίου του 2000. Εντούτοις, το μεγαλύτερο μέρος των επικρίσεων του Συνεδρίου εναντίον του ΑΝΙΜΟ αφορά τη χρησιμοποίηση αυτού του συστήματος εκ μέρους των εθνικών υπαλλήλων και όχι τις ελλείψεις του συστήματος αυτού. Ορισμένες μάλιστα απ' αυτές τις επικρίσεις δεν αφορούν καθόλου το ΑΝΙΜΟ αλλά τις ανεπάρκειες των εθνικών διοικητικών διαδικασιών. Υπενθυμίζεται ότι το ΑΝΙΜΟ είναι βασικά ένα δίκτυο συνεργασίας μεταξύ των κρατών μελών και ότι ο ρόλος της Επιτροπής είναι να διευκολύνει τη διαχείρισή του παρά να διαχειρίζεται η ίδια το σύστημα αυτό.

Η Επιτροπή συμφωνεί ότι θα πρέπει να επανεξετασθεί η πολιτική μη εμβολιασμού όταν θα είναι αξιόπιστα και διαθέσιμα τα εμβόλια σήμανσης. Εντούτοις, μια δοκιμή αυτών των εμβολίων στις αρχές του έτους έδειξε ότι τα εμβόλια αυτά δεν είναι ακόμη σε θέση να χρησιμοποιηθούν και εκτιμάται ότι θα περάσουν αρκετά χρόνια ακόμη για να μπορέσουν να αποτελέσουν μια ρεαλιστική λύση.

Η Επιτροπή χρηματοδοτεί προς το παρόν ένα ερευνητικό πρόγραμμα για την πραγματοποίηση μιας ανάλυσης κόστους-αποδοτικότητας σχετικά με εναλλακτικές στρατηγικές ελέγχου της ΚΠΧ, οι οποίες ενδέχεται να περιλαμβάνουν και τη χρησιμοποίηση εμβολίων σήμανσης στο μέλλον. Στο μεταξύ η διατήρηση της πολιτικής μη εμβολιασμού είναι σημαντική για λόγους διεθνούς εμπορίου.

Όπως επισημαίνει το Συνέδριο, οι επιθεωρήσεις της Επιτροπής στα κράτη μέλη είχαν ως αποτέλεσμα να μειωθούν ή να απορριφθούν οι αιτήσεις για απόδοση εθνικών δαπανών σχετικά με μέτρα καταπολέμησης περιπτώσεων ΚΠΧ. Οι επιθεωρήσεις αυτές συνεχίζονται. Το Συνέδριο έλαβε μέρος σε επιθεωρήσεις της Επιτροπής σε ένα κράτος μέλος το 1998 και δεν διαπιστώθηκε καμία διαφορά απόψεων μεταξύ των δύο οργάνων όσον αφορά τη μη επιλεξιμότητα των δαπανών οι οποίες εξετάσθηκαν.

Η Επιτροπή είναι αυτή που πρότεινε την καθιέρωση των κοινοτικών και εθνικών ανώτατων ορίων όσον αφορά τον αριθμό των επιλέξιμων ζώων για την εφαρμογή έκτακτων μέτρων στήριξης της αγοράς κάνοντας χρήση των διαχειριστικών της αρμοδιοτήτων κατά την περίοδο 1993/94 που εμφανίστηκαν οι περιπτώσεις ΚΠΧ. Οι αλλαγές όσον αφορά τα ανώτατα όρια είναι απόλυτα φυσιολογικές, επειδή κανείς δεν γνωρίζει εκ των προτέρων πόσα ζώα θα προσβληθούν από την ασθένεια. Οι αποφάσεις αυτές λαμβάνονται από την Επιτροπή διαχείρισης για το χοιρινό κρέας, η οποία προεδρεύεται από την Επιτροπή. Οι αποφάσεις λαμβάνονται μετά από ανταλλαγή απόψεων ανάμεσα στην Επιτροπή και στα ενδιαφερόμενα κράτη μέλη, τόσο κατά τη διάρκεια της προπαρασκευαστικής φάσης όσο και κατά τη διάρκεια των συσκέψεων. Εντούτοις, η βασική ευθύνη για την εφαρμογή αυτών των αποφάσεων ανήκει στα κράτη μέλη.

Η Επιτροπή θα προτείνει το ίδιο ποσοστό συγχρηματοδότησης τόσο για τα μέτρα στήριξης της αγοράς όσο και για τα κτηνιατρικά μέτρα όσον αφορά το μέλλον, προκειμένου να αποφευχθούν οι δυσκολίες που περιγράφει το Συνέδριο. Υπενθυμίζει εντούτοις ότι επί πολλά έτη τα έκτακτα μέτρα στήριξης της αγοράς εχρηματοδοτούντο κατά 100 % και ότι είναι η Επιτροπή αυτή που πήρε την πρωτοβουλία της σταδιακής καθιέρωσης του συστήματος της συγχρηματοδότησης.

Η Επιτροπή συμμερίζεται την άποψη ότι οι παραγωγοί θα πρέπει να αναλάβουν μεγαλύτερη ευθύνη όσον αφορά τις οικονομικές πτυχές της εξάλειψης των ασθενειών των ζώων, π.χ. με τη μορφή κάποιων συστημάτων ασφάλισης. Επειδή το θέμα αυτό αποτελεί αρμοδιότητα κάθε κράτους μέλους η Επιτροπή προτίθεται στο πλαίσιο της αναθεώρησης της κοινοτικής νομοθεσίας ως προς τα θέματα αυτά να εξετάσει τη δυνατότητα ενίσχυσης των κρατών μελών για τη δημιουργία τέτοιων συστημάτων.

Η Επιτροπή αναγνωρίζει ότι έχει καθυστερήσει η υποβολή εκ μέρους των κρατών μελών αποτελεσματικών σχεδίων έκτακτης ανάγκης για την αντιμετώπιση της ΚΠΧ. Η καθυστέρηση αυτή οφείλεται σε πολλούς λόγους. Ο πρώτος είναι ότι το προσωπικό της Επιτροπής ασχολείτο με την προετοιμασία της καθιέρωσης της ενιαίας αγοράς ενώ παράλληλα ξέσπασε και η κρίση της σπογγώδους εγκεφαλοπάθειας των βοοειδών με συνέπεια να δοθεί προτεραιότητα στην αντιμετώπιση της κρίσης αυτής. Δεδομένου ότι υπήρχαν σχέδια καταπολέμησης των κρουσμάτων αφθώδους πυρετού και θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν στην περίπτωση κρουσμάτων ΚΠΧ, κρίθηκε ότι η προετοιμασία ειδικών σχεδίων για την καταπολέμηση της ΚΠΧ θα μπορούσε να αναβληθεί. Δυστυχώς όμως τα κρούσματα που επακολούθησαν έδειξαν ότι οι κτηνιατρικές αρχές των κρατών μελών (οι οποίες έχουν τη βασική ευθύνη για τον έλεγχο των ασθενειών και θα πρέπει να λαμβάνουν υπόψη τοπική επιδημιολογική κατάσταση όταν ελέγχουν τα διάφορα κρούσματα των ασθενειών) υποτίμησαν την τοξικότητα και τη μολυσματικότητα του ιού της ΚΠΧ με συνέπεια να μην είναι κατάλληλα προετοιμασμένες.

Ο κτηνιατρικός τομέας της Επιτροπής έχει αναδιαρθρωθεί και ενισχυθεί έκτοτε, τόσο στον τομέα της νομοθεσίας και της επιθεώρησης με συνέπεια να αυξηθούν οι ενέργειες που σχετίζονται με την έγκριση των σχεδίων έκτακτης ανάγκης και την αντιμετώπιση των πλέον πρόσφατων προβλημάτων σε σχέση με την εξάλειψη της ασθένειας. Το Γραφείο Τροφίμων και Κτηνιατρικών Θεμάτων της Επιτροπής που έχει ως έδρα του το Δουβλίνο έχει αναλάβει μία σειρά από προσπάθειες για να εκτιμήσει την αποτελεσματικότητα των σχεδίων έκτακτης ανάγκης των κρατών μελών.

Η Επιτροπή συμμερίζεται την άποψη του Συνεδρίου ότι η επιζωοτία ΚΠΧ κατά την περίοδο 1997 - 1998 κατέδειξε την ανάγκη αναθεώρησης ορισμένων πτυχών της ισχύουσας νομοθεσίας σχετικά με αυτή την ασθένεια, παρά το γεγονός ότι έχει αποδειχθεί ότι η ΚΠΧ μπορεί να ελεγχθεί αποτελεσματικά και να εξαλειφθεί εάν γίνει σωστή εφαρμογή της ισχύουσας νομοθεσίας. Η Επιτροπή πάντως με βάση την εμπειρία και τις πρόσφατες επιστημονικές γνώσεις θα υποβάλει προτάσεις για την αναθεώρηση αυτής της οδηγίας κατά τους επόμενους μήνες.

Εισαγωγη

Κυριότερα χαρακτηριστικά της αγοράς

1 - 7. Η Επιτροπή συμφωνεί καταρχήν με την περιγραφή όσον αφορά τα χαρακτηριστικά της αγοράς.

Όσον αφορά τη διάρθρωση της βιομηχανίας χοιρινού κρέατος επισημαίνεται ότι η έλλειψη άμεσων μέτρων στήριξης ή έμμεσων ενισχύσεων του εισοδήματος των παραγωγών στο πλαίσιο της Κοινής Γεωργικής Πολιτικής έχει συμβάλει στην εξειδίκευση και στη συγκέντρωση. Οι παραγωγοί αναγκάστηκαν να δημιουργήσουν οικονομίες κλίμακας προκειμένου να επιβιώσουν και να διατηρήσουν την ανταγωνιστικότητά τους.

Διαχειριση τησ Επιτροπησ

Προγράμματα εξάλειψης και επίβλεψης

13. Κοινοτικές πρωτοβουλίες για τη βελτίωση της πρόληψης, του ελέγχου ή της εξάλειψης της ΚΠΧ έχουν αναληφθεί κατά τα τελευταία χρόνια σε όλους τους τομείς υψηλού κινδύνου, από την άποψη της ΚΠΧ, της Κοινότητας στο πλαίσιο της οδηγίας 80/217/ΕΟΚ του Συμβουλίου και της απόφασης 90/424/ΕΟΚ του Συμβουλίου.

Τα σχέδια εξάλειψης εφαρμόζονται σε όλες τις περιοχές της Γερμανίας, της Γαλλίας και της Ιταλίας όπου παρουσιάστηκαν κρούσματα ΚΠΧ στους αγριόχοιρους. Εκτελείται επίσης και ένα πρόγραμμα επίβλεψης όσον αφορά τους κατοικίδιους χοίρους ειδικά στις περιοχές υψηλού κινδύνου από την άποψη της ΚΠΧ. Στην υπόλοιπη κοινότητα ο ιός ΚΠΧ δεν εμφανίζεται υπό τη μορφή επιζωοτίας. Στην περίπτωση που παρουσιασθούν κάποια κρούσματα ελπίζεται ότι τα σχέδια έκτακτης ανάγκης (βλέπε παρακάτω) θα εξασφαλίσουν τη σωστή εφαρμογή των μέτρων που προβλέπει η νομοθεσία και την γρήγορη εξάλειψη της ασθένειας.

Κατά τις δύο τελευταίες δεκαετίες η Επιτροπή έχει κάνει προσπάθειες ώστε να διασφαλίσει ότι τα εργαστήρια που έχουν ορισθεί επισήμως μπορούν να κάνουν διάγνωση της ΚΠΧ κατά τρόπο πλήρη και ομοιόμορφο σε όλα τα κράτη μέλη. Επίσης έχουν χρηματοδοτηθεί ερευνητικά προγράμματα με συνέπεια να αναπτυχθούν τεχνικές μοριακής βιολογίας που επιτρέπουν τη γρήγορη διάκριση των διάφορων παραλλαγών του ιού ΚΠΧ. Κατ' αυτόν τον τρόπο οι επιδημιολόγοι έχουν στη διάθεσή τους ένα επιπλέον σημαντικό μέσο για την ανίχνευση των κρουσμάτων της ασθένειας.

Η Επιτροπή έχει επίγνωση των προβλημάτων που σχετίζονται με την εμφάνιση κρουσμάτων ΚΠΧ σε ορισμένες χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης και με τη μελλοντική διεύρυνση της Κοινότητας.

Κρούσματα ΚΠΧ στην Ευρωπαϊκή Ένωση κατά την περίοδο Ιανουαρίου 1997 - Οκτωβρίου 1999

(κατάσταση την 25η Οκτωβρίου 1999)

>PIC FILE= "C_2000085EL.002301.EPS">

Ένας αριθμός ενεργειών που ενισχύει η Επιτροπή στα πλαίσια του πολυμερούς προγράμματος κτηνιατρικής διάγνωσης και ελέγχου του Phare αφορούν τη βελτίωση της πρόληψης και του ελέγχου της ΚΠΧ και περιλαμβάνουν τα εξής:

- κατάρτιση επιστημόνων, επίσημων κτηνιάτρων και επιτόπιων κτηνιάτρων σε θέματα διάγνωσης και συνοριακής επιθεώρησης·

- προμήθεια εξοπλισμού εργαστηρίου και καθιέρωση κοινών τεχνικών εργαστηρίου·

- προετοιμασία σχεδίων έκτακτης ανάγκης.

Μετά την επιζωοτία της περιόδου 1997/98 (το τελευταίο κρούσμα εμφανίστηκε τον Ιούλιο του 1998 στην Ισπανία) η επίπτωση των κρουσμάτων αυτής της ασθένειας στην Κοινότητα έχει μειωθεί σημαντικά (βλέπε πίνακα). Παρόλο ότι σε ορισμένες περιπτώσεις δεν έχει διευκρινισθεί απολύτως η ακριβής προέλευση της ασθένειας, τα αποτελέσματα των επιδημιολογικών ερευνών που έγιναν μετά τα πλέον πρόσφατα κρούσματα δείχνουν ότι υπάρχει άμεση ή έμμεση σχέση με την ΚΠΧ που εξακολουθεί να πλήττει τους αγριόχοιρους. Δυστυχώς η εξάλειψη της ΚΠΧ όσον αφορά τους αγριόχοιρους παρουσιάζει ορισμένες δυσκολίες, όπως επισημαίνεται στην έκθεση της 10ης Αυγούστου 1999(1) της επιστημονικής επιτροπής.

Εφεδρικά σχέδια

14 - 15. Η ομοιότητα των μέτρων ελέγχου και εξάλειψης που εφαρμόζονται στις περιπτώσεις αφθώδους πυρετού και ΚΠΧ αντανακλάται στην κοινοτική νομοθεσία. Το άρθρο 14β της οδηγίας 80/217/ΕΟΚ του Συμβουλίου ορίζει ότι τα κριτήρια βάσει των οποίων καταρτίζονται τα σχέδια έκτακτης ανάγκης για την ΚΠΧ είναι τα ίδια με αυτά που προβλέπονται για τον αφθώδη πυρετό.

Η Επιτροπή ενέκρινε κατά τα έτη 1993 και 1995(2) διάφορα σχέδια για την εξάλειψη του αφθώδους πυρετού. Οι διατάξεις αυτών των αποφάσεων ίσχυαν σε μεγάλο βαθμό και για την ΚΠΧ δεδομένου ότι αφορούν τους απαραίτητους πόρους για την αντιμετώπιση έκτακτων ασθενειών και τα πρόσωπα που εμπλέκονται στην εφαρμογή των μέτρων εξάλειψης είναι βασικά τα ίδια: χοιροτρόφοι, η βιομηχανία χοιρινού κρέατος, οι κτηνίατροι κ.λπ.

Λόγω της ύπαρξης ανάλογων σχεδίων έκτακτης ανάγκης για τον αφθώδη πυρετό η Επιτροπή έκρινε ότι οι διαθέσιμοι ανθρώπινοι πόροι θα έπρεπε να διατεθούν κατά πρώτο λόγο για τις ενέργειες που έχουν σχέση με τη δημιουργία της ελεύθερης εσωτερικής αγοράς(3) και για την αντιμετώπιση της κρίσης ΣΕΒ. Ο κτηνιατρικός τομέας της Επιτροπής έχει αναδιαρθρωθεί και ενισχυθεί έκτοτε, τόσο στον τομέα της νομοθεσίας όσο και στον τομέα της επιθεώρησης, με συνέπεια να αυξηθούν οι ενέργειες που σχετίζονται με την έγκριση των σχεδίων έκτακτης ανάγκης για την ΚΠΧ και με την αντιμετώπιση των πλέον πρόσφατων προβλημάτων που έχουν σχέση με την εξάλειψη αυτής της ασθένειας. Οι ενέργειες αυτές εν τούτοις διήρκεσαν περισσότερο χρόνο απ' ό, τι προβλεπόταν, επειδή ορισμένα κράτη μέλη καθυστέρησαν να υποβάλουν τα σχέδια τους και τις τυχόν τροποποιήσεις τους.

Η αρμόδια υπηρεσία της Επιτροπής (το Γραφείο Τροφίμων και Κτηνιατρικών Θεμάτων, Δουβλίνο) έχει ήδη πραγματοποιήσει και πρόκειται να πραγματοποιήσει και άλλες ενέργειες για την εκτίμηση της αποτελεσματικότητας των σχεδίων έκτακτης ανάγκης των κρατών μελών, είτε ξεχωριστά είτε στα πλαίσια των ελέγχων που πραγματοποιεί για τον εντοπισμό των ασθενειών.

Η Επιτροπή έχει επανειλημμένα υπενθυμίσει στα κράτη μέλη, κατά τη διάρκεια των συσκέψεων της κτηνιατρικής επιτροπής, την ανάγκη δοκιμής των εθνικών σχεδίων για την αντιμετώπιση των κρουσμάτων ζωικών ασθενειών.

Επιπλέον, το σύστημα ΑΝΙΜΟ θα αποτελέσει αντικείμενο περισσοτέρων ελέγχων για να διαπιστωθεί η λειτουργικότητά του και η συμβολή του στην εφαρμογή της σχετικής νομοθεσίας εκ μέρους των κρατών μελών.

Εμβολιασμός

16 - 18. Η πολιτική μη εμβολιασμού που ενέκρινε η Κοινότητα όσον αφορά την ΚΠΧ βασίζεται στην εξάλειψη των κοπαδιών που έχουν προσβληθεί από την ΚΠΧ. Προβλέπεται όμως και η δυνατότητα εμβολιασμού σε επείγουσες περιπτώσεις ακόμη και αν πρέπει να επιβληθούν αυστηροί περιορισμοί στο εμπόριο στις περιοχές όπου χρησιμοποιείται ο παραδοσιακός εμβολιασμός. Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι είναι αδύνατο να γίνει διάκριση ανάμεσα στα εμβολιασμένα ζώα και στα ζώα που έχουν προσβληθεί από ασθένεια. Το πρόβλημα αυτό θα μπορούσε να ξεπεραστεί εάν υπήρχαν εμβόλια σήμανσης (και αξιόπιστες εργαστηριακές δοκιμές για τον εντοπισμό των ζώων που εμβολιάστηκαν μεν αλλά προσβλήθηκαν από κάποια αρρώστια αργότερα).

Συμμορφούμενη προς τη σύσταση της επιστημονικής επιτροπής η Επιτροπή χρηματοδότησε ένα ευρύ πρόγραμμα εργαστηριακών δοκιμών σχετικά με την πιθανή χρησιμοποίηση των εμβολίων σήμανσης, οι οποίες έγιναν σε οκτώ εργαστήρια επτά διαφορετικών κρατών μελών υπό την αιγίδα του κοινοτικού εργαστηρίου αναφοράς για την ΚΠΧ.

Οι δοκιμές σταμάτησαν τον Ιούνιο του 1999. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι τα εμβόλια σήμανσης θα μπορούσαν να μειώσουν τη διάδοση της ασθένειας μέσα στο κοπάδι και κατά συνέπεια να μειώσουν τον κίνδυνο διάδοσης της ασθένειας σε άλλα αγροκτήματα, αλλά δεν θα μπορούσαν να παρεμποδίσουν τη διαπλακούντια μετάδοση του ιού στις πιο πολλές από τις εμβολιασμένες έγκυες χοιρομητέρες. Επιπλέον, οι δοκιμές που χρησιμοποιούνται ώστε να γίνεται διάκριση ανάμεσα στα εμβολιασμένα και στα προσβεβλημένα από αρρώστια ζώα δεν είναι κατάλληλες για χρήση σε μεμονωμένα ζώα ο δε βαθμός ευαισθησίας και ιδιαιτερότητάς τους είναι χαμηλότερος από αυτόν των υφιστάμενων παραδοσιακών δοκιμών.

Τα αποτελέσματα αυτής της δοκιμής θα ληφθούν υπόψη από την Επιτροπή και τα κράτη μέλη στο πλαίσιο της αναθεώρησης της οδηγίας 80/217/ΕΟΚ του Συμβουλίου (βλέπε σημείο 84).

19. Μεταξύ των ενεργειών που έγιναν ως συνέχεια του σεμιναρίου του 1994, για το οποίο γίνεται λόγος στην απάντηση σχετικά με το σημείο 35, είναι η προετοιμασία και η χρηματοδότηση εκ μέρους της Επιτροπής:

- μιας μελέτης σχετικά με την επιζωοτία της ΚΠΧ σε περιοχές του Βελγίου και της Γερμανίας (κρούσματα κατά το 1993 και το 1995) με μεγάλη πυκνότητα ζωικού κεφαλαίου·

- του ερευνητικού προγράμματος FAIR5-CT-3566, που ξεκίνησε περί τα μέσα του 1998, "Ανάπτυξη στρατηγικών πρόληψης και ελέγχου σχετικά με την υγεία των ζώων και τα συναφή προβλήματα στις περιοχές της Κοινότητας που παρουσιάζουν μεγάλη πυκνότητα ζωικού κεφαλαίου". Το πρόγραμμα προβλέπει τη διενέργεια μιας ανάλυσης κόστους/αποδοτικότητας σχετικά με τις εναλλακτικές στρατηγικές ελέγχου της ΚΠΧ, περιλαμβανομένης και της πιθανής χρησιμοποίησης εμβολίων σήμανσης. Συντονιστής αυτού του προγράμματος είναι το Landbouwuniversiteit of Wageningen (NL).

Γνωστοποίηση μετακινήσεων ζώων

24. Η δημιουργία του συστήματος ΑΝΙΜΟ απετέλεσε ευθύς εξ αρχής ευθύνη της Επιτροπής, η οποία προς το σκοπό αυτό εξέδωσε όλες τις απαραίτητες αποφάσεις. Η λειτουργία ενός τέτοιου δικτύου σε ευρωπαϊκό επίπεδο προϋποθέτει την ύπαρξη ενός κεντρικού συστήματος εξυπηρέτησης, που θα επιτρέπει την ανταλλαγή των μηνυμάτων είτε κατευθείαν ανάμεσα στις μονάδες του συστήματος είτε με τη διαμεσολάβηση των εθνικών κεντρικών συστημάτων εξυπηρέτησης. Η εταιρεία Eurokom επελέγη ως το κοινό κεντρικό σύστημα εξυπηρέτησης του αυτοματοποιημένου δικτύου μετά τη διενέργεια διαγωνισμού (βλέπε αποφάσεις 91/638/ΕΟΚ και 92/373/ΕΟΚ). Οι κανόνες συνεργασίας ανάμεσα στο κέντρο εξυπηρέτησης και στα κράτη μέλη καθορίστηκαν με απόφαση της Επιτροπή (απόφαση 92/486/ΕΟΚ όπως κοινοποιήθηκε). Ο κεντρικός εξυπηρετητής παρέχει επίσης υπηρεσίες και στα κράτη μέλη τα οποία εξασφαλίζουν τη χρηματοδότησή του. Το σύστημα ΑΝΙΜΟ απετέλεσε αντικείμενο αξιολόγησης κατά τη διάρκεια ενός σεμιναρίου που έγινε στην Πορτογαλία από τις 26 μέχρι τις 29 Οκτωβρίου 1997. Κατά τη διάρκεια αυτού του σεμιναρίου διανεμήθηκε η μελέτη που πραγματοποίησε η εταιρεία Alcatel ("ανάλυση και εκτίμηση του ισχύοντος δικτύου ΑΝΙΜΟ και της αρχιτεκτονικής του συστήματος"). Η ανάγκη ύπαρξης ενός κοινού τεχνικού κέντρου έγινε για μία ακόμη φορά εμφανής. Ο ρόλος ενός τέτοιου κέντρου δεν θα είναι η "διαχείριση" του συστήματος αλλά η αποστολή των μηνυμάτων που διαβιβάζονται σ' αυτό.

26. Η δυσλειτουργία του συστήματος ΑΝΙΜΟ στην Ισπανία κατά τη διάρκεια μιας συγκεκριμένης περιόδου οφείλεται σε μια πληθώρα αιτιών που χαρακτηρίζουν την ίδια την Ισπανία. Το θέμα αυτό συζητήθηκε τόσο στα πλαίσια της ομάδας εμπειρογνωμόνων όσο και στο επίπεδο της διαρκούς κτηνιατρικής επιτροπής. Από την 1η Νοεμβρίου 1996 το κοινό εθνικό σύστημα εξυπηρέτησης της Ισπανίας δεν ήταν πλέον σε θέση να εξασφαλίζει την παραλαβή των μηνυμάτων που προέρχονταν από τα άλλα κράτη μέλη.

Θα πρέπει επίσης να επισημανθεί ότι η Ολλανδία εκτύπωσε για λογαριασμό των ισπανικών αρχών όλα τα μηνύματα που αφορούσαν τα φορτία χοίρων. Τα αντίγραφα αυτά διαβιβάστηκαν στις ισπανικές αρχές στις 10 Φεβρουαρίου 1997.

Η ίδια διαδικασία εγκρίθηκε και για την Ιταλία, όπου εντοπίστηκαν δύο φορτία μολυσμένων χοιριδίων και η ΚΠΧ εξαλείφθηκε αμέσως χωρίς να υπάρξουν άλλα κρούσματα. Για το λόγο αυτό η ανακοίνωση των ισπανικών αρχών ότι οι ελλείψεις του συστήματος ΑΝΙΜΟ απετέλεσαν μία από τις βασικές αιτίες για την διάδοση της ΚΠΧ είναι τουλάχιστον συζητήσιμη.

Από τον Απρίλιο του 1997 η διαχείριση του συστήματος ΑΝΙΜΟ στην Ισπανία ανετέθη στην εταιρεία Tragsatec. Κατά τη διάρκεια μιας μεταβατικής περιόδου (Απρίλιος 1997 - Ιανουάριος 1998) η εταιρεία ανέλαβε την παραλαβή των μηνυμάτων που διαβίβαζε το κεντρικό σύστημα εξυπηρέτησης με ηλεκτρονικό ταχυδρομείο και στη συνέχεια τα διαβίβαζε στις διάφορες αρμόδιες αρχές.

27 - 29. Η Επιτροπή κρίνει ότι μπορεί να βελτιωθεί η παρούσα κατάσταση. Η βελτίωση αυτή θα επιτευχθεί κατά πάσα πιθανότητα με τη μεγαλύτερη συμμετοχή των χρηστών παρά με τη ριζική αλλαγή του συστήματος.

Προς το παρόν η Επιτροπή θα πρέπει να διασφαλίσει κατά πρώτο λόγο ότι θα μπορέσει να λειτουργήσει το σύστημα αυτό μετά την 1η Ιανουαρίου 2000. Πρόκειται για την επίλυση ενός προβλήματος που εμφανίζεται σε όλα τα μηχανογραφημένα συστήματα τόσο όσον αφορά το μηχανολογικό εξοπλισμό όσο και το λογισμικό. Αργότερα η Επιτροπή θα λάβει υπόψη της τα σχόλια του Συνεδρίου προκειμένου να ενισχύσει την αξιοπιστία του συστήματος, με βάση τα αποτελέσματα του προαναφερθέντος σεμιναρίου, μέσα στις νόμιμες προθεσμίες που προβλέπει το ισχύον σύστημα.

Έκτακτα μέτρα στήριξης της αγοράς

31. Ο καθορισμός ενός ανώτατου ορίου όσον αφορά τον αριθμό των επιλέξιμων ζώων έγινε για πρώτη φορά κατά τη διάρκεια της επιζωοτίας της περιόδου 1993/94. Ανώτατα όρια καθορίστηκαν τόσο όσον αφορά την κοινοτική όσο και την εθνική χρηματοδότηση των μέτρων στήριξης της αγοράς. Αργότερα το σύστημα συγχρηματοδότησης ακολούθησε τον κανόνα του "70 %P 30 %" αλλά διατηρήθηκε η αρχή του ανώτατου ορίου. Τα ανώτατα όρια καθορίζονταν από τα κράτη μέλη και προσαρμόζονταν τακτικά με βάση την εξέλιξη της ασθένειας.

Τα ανώτατα όρια μπορούν να θεωρηθούν απλώς ως μία κατευθυντήρια γραμμή για τον υπολογισμό του ποσού συγχρηματοδότησης του μέτρου. Θα πρέπει να προσαρμόζονται κατά καιρούς ώστε να λαμβάνεται υπόψη η εξέλιξη των κρουσμάτων της ασθένειας και είναι τελείως αδύνατο να καθορισθεί εκ των προτέρων ένας ακριβής αριθμός επιλέξιμων ζώων.

Τα αποτελέσματα αυτά των επιτόπιων ελέγχων της Επιτροπής ελήφθησαν υπόψη κατά την εκπόνηση ή την τροποποίηση των μέτρων στήριξης.

Επιτόπιοι έλεγχοι της Επιτροπής

34. Στην περίπτωση της Ολλανδίας (Μάρτιος 1997) ήταν η πρώτη φορά που εξετάσθηκε σοβαρά η δυνατότητα μετάδοσης της ΚΠΧ μέσω τεχνητής γονιμοποίησης.

Στο θέμα αυτό δεν αναφέρεται ειδικά η οδηγία 80/217/ΕΟΚ του Συμβουλίου αλλά η οδηγία 90/429/ΕΟΚ σχετικά με το ενδοκοινοτικό εμπόριο και την εισαγωγή σπέρματος χοίρων. Εντούτοις η κατάσταση στη Νότια Ολλανδία την άνοιξη του 1997 ήταν τέτοια που θα έπρεπε να δοθεί μεγαλύτερη προσοχή στο εμπόριο σπέρματος από τις περιοχές απαγόρευσης προς την υπόλοιπη χώρα.

Η Επιτροπή έχει πλέον πλήρη επίγνωση του κινδύνου και εξέτασε με μεγάλη προσοχή μιαν άλλη περίπτωση κατά τη διάρκεια ενός επιτόπιου ελέγχου στην Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας (τέλη 1998) και κατά την αναθεώρηση της οδηγίας 80/217/EΟΚ (βλέπε σημείο 84).

Όταν παρουσιασθεί ένα κρούσμα ΚΠΧ δεν μπορούν να πουληθούν οι χοίροι στην αγορά κατά το συνήθη τρόπο εξαιτίας των κτηνιατρικών και εμπορικών περιορισμών. Σ' αυτό ακριβώς το στάδιο της παραγωγικής διαδικασίας πρέπει να εφαρμόζονται τα μέτρα στήριξης της αγοράς ώστε να δώσουν στους κτηνοτρόφους τη δυνατότητα να παραδώσουν τα προς πάχυνση ζώα στις αρχές. Δεν υπάρχει ανάγκη αγοράς νεώτερων ζώων προς πάχυνση επειδή θα μπορέσουν να διατεθούν στο εμπόριο κατά τον συνήθη τρόπο εάν εξαλειφθεί σύντομα η επιζωοτία.

35. Η Επιτροπή συμμερίζεται την άποψη του Συνεδρίου ότι η επιζωοτία ΚΠΧ κατά την περίοδο 1997 - 1998 κατέδειξε την ανάγκη αναθεώρησης ορισμένων πτυχών της ισχύουσας νομοθεσίας σχετικά με αυτή την ασθένεια, παρά το γεγονός ότι έχει αποδειχθεί ότι η ΚΠΧ μπορεί να ελεγχθεί και να εξαλειφθεί αποτελεσματικά και σε περιοχές με μεγάλη πυκνότητα ζωικού κεφαλαίου εάν εφαρμοσθεί σωστά η ισχύουσα νομοθεσία.

Εντούτοις, η νομοθεσία αυτή είναι αρκετά ελαστική και επιτρέπει στις αρμόδιες αρχές να ελέγξουν την ασθένεια λαμβάνοντας υπόψη την τοπική επιδημιολογική κατάσταση. Αποτελεί ευθύνη των κρατών μελών να κάνουν καλή χρήση αυτής της ελαστικότητας και να λάβουν εν ανάγκη και άλλα μέτρα πέραν των ελάχιστων απαιτήσεων των κοινοτικών οδηγιών, εάν αυτό κριθεί αναγκαίο για την επίτευξη του στόχου που προβλέπει το άρθρο 249 της συνθήκης.

Είναι σαφές ότι η εξάλειψη ορισμένων ζωικών ασθενειών συναντά πρόσθετες δυσκολίες στις περιοχές που παρουσιάζουν μεγάλη πυκνότητα ζωικού κεφαλαίου. Το θέμα αυτό είχε συζητηθεί επανειλημμένα κατά τη διάρκεια επιστημονικών συσκέψεων που είχε οργανώσει η Επιτροπή πολύ πριν την επιζωοτία του 1997.

Η Επιτροπή χρηματοδοτεί και άλλα ερευνητικά μέτρα στον τομέα αυτό (βλέπε επίσης σημεία 16 - 19), ενώ το θέμα αυτό αποτελεί επίσης αντικείμενο της τρέχουσας αναθεώρησης της οδηγίας 80/217/ΕΟΚ.

Κοινοτική χρηματοδότηση

37. Η Επιτροπή θα ήθελε να επισημάνει ότι επί πολλά έτη τα έκτακτα μέτρα στήριξης της αγοράς εχρηματοδούντο κατά 100 % από τον κοινοτικό προϋπολογισμό. Η αρχή της συγχρηματοδότησης από τα κράτη μέλη καθιερώθηκε σταδιακά από την Επιτροπή με την έγκριση κανονισμών για τη λήψη έκτακτων μέτρων στήριξης της αγοράς σχετικά με τις δύο τελευταίες μεγάλες επιζωοτίες (1993/94 και 1997/98). Το πρώτο βήμα ήταν η καθιέρωση των κοινοτικών και των εθνικών ανώτατων ορίων όσον αφορά τον αριθμό των ζώων που είναι επιλέξιμα για το εν λόγω καθεστώς. Το δεύτερο βήμα ήταν η κατανομή των δαπανών με την αναλογία 70 % προς 30 % ανάμεσα στην Επιτροπή και στο ενδιαφερόμενο κράτος μέλος.

Το σύστημα συγχρηματοδότησης των μέτρων στήριξης της αγοράς που καθιέρωσε η Επιτροπή κάνοντας χρήση των διαχειριστικών της αρμοδιοτήτων, επειδή το κράτος μέλος παίζει τον βασικό ρόλο στην καταπολέμηση της ΚΠΧ. Η συμμετοχή των κρατών μελών στη χρηματοδότηση αυτών των μέτρων συνέβαλε ώστε να κατανοήσουν την ανάγκη λήψης αποτελεσματικών μέτρων για την καταπολέμηση της ασθένειας.

Η Επιτροπή θα προτείνει να είναι το ίδιο στο μέλλον το ποσοστό συγχρηματοδότησης των μέτρων στήριξης της αγοράς με αυτό των κτηνιατρικών μέτρων προκειμένου να αποφευχθούν οι δυσκολίες που αναφέρει το Συνέδριο.

Λεπτομέρειες σχετικά με τις ενέργειες που χρηματοδοτήθηκαν από το κονδύλιο του προϋπολογισμού B2 - 5106 για την κάλυψη των δαπανών σχετικά με την κλασική πανώλη των χοίρων μπορούν να βρεθούν στα λογιστικά βιβλία της Επιτροπής μέσω του συστήματος SINCOM, στο οποίο έχει πρόσβαση το Συνέδριο.

41. Η σημερινή κατάσταση των ελέγχων, όσον αφορά ειδικά τις δαπάνες για το 1997 που καταχωρήθηκαν πρόσφατα, δεν επιτρέπει τον ακριβή υπολογισμό του ποσού των δαπανών της Ισπανίας οι οποίες θα αναγνωρισθούν τελικά ως επιλέξιμες. Ενδέχεται πάντως ένα σημαντικό μέρος των δαπανών αυτών να μην θεωρηθεί ως επιλέξιμο βάσει των δημοσιονομικών παρατηρήσεων οι οποίες είχαν ήδη κοινοποιηθεί στο εν λόγω κράτος μέλος.

42. Οι προληπτικές θανατώσεις αποτελούν έναν από τους πιο αποτελεσματικούς τρόπους για την αντιμετώπιση του προβλήματος της ΚΠΧ σε περιοχές με μεγάλη πυκνότητα ζωικού κεφαλαίου, όπως είναι η Damme στη Γερμανία και η Wingene στο Βέλγιο, όπως επισημαίνει το Συνέδριο στην παράγραφο 46.

Οι σφαγές αυτές έγιναν κατά τη διάρκεια της επιζωοτίας του 1993 και του 1994 και χρηματοδοτήθηκαν ως έκτακτα μέτρα στήριξης της αγοράς. Το Συνέδριο έχει ήδη υποβάλει τις παρατηρήσεις του σχετικά με το θέμα αυτό στην ετήσια έκθεση του για το 1995 και μετά την απάντηση της Επιτροπής η απόφαση που ελήφθη τότε ήταν μία καταρχήν πολιτική απόφαση.

Όπως επισημαίνεται στην απάντηση σχετικά με το σημείο 37, η εξίσωση του ποσοστού συγχρηματοδότησης για τα μέτρα στήριξης της αγοράς με το ποσοστό που προβλέπεται για τα κτηνιατρικά μέτρα λύνει το πρόβλημα που αναφέρει το Συνέδριο στο τέλος της παραγράφου αυτής.

Εφαρμογη απο τα κρατη μελη

Κτηνιατρικά μέτρα

Προέλευση της επιζωοτίας 1997/98

44. Τα θέματα που αφορούν το σύστημα ΑΝΙΜΟ έχουν ήδη αποτελέσει αντικείμενο της απάντησης σχετικά με το σημείο 26.

Προληπτική θανάτωση

46. Η οδηγία 80/217/ΕΟΚ του Συμβουλίου και η απόφαση 90/424/ΕΟΚ του Συμβουλίου περιλαμβάνουν διατάξεις σχετικά με την προληπτική σφαγή και την καταστροφή των χοίρων που βρίσκονται σε αγροκτήματα τα οποία, λόγω της τοποθεσίας του αγροκτήματος ή λόγω των αποδεδειγμένων επιδημιολογικών σχέσεων με κάποια μολυσμένη γεωργική εκμετάλλευση, ενδέχεται να προσβληθούν από τον ιό ΚΠΧ. Ο στόχος είναι η μείωση των δυνατοτήτων περαιτέρω διάδοσης του ιού.

Όταν εμφανίζεται ένα κρούσμα ΚΠΧ σε μία περιοχή με μεγάλη πυκνότητα χοίρων, η χρησιμοποίηση της προληπτικής σφαγής είναι χρήσιμη για την εξάλειψη της νόσου εάν γίνεται βάσει μιας λεπτομερούς επιδημιολογικής εξέτασης. Μια τέτοια εξέταση θα πρέπει να λάβει υπόψη της όλους τους πιθανούς παράγοντες που ενδέχεται να έχουν προκαλέσει τη μετάδοση του ιού από το ένα κοπάδι στο άλλο (η ποσότητα των ιών που υπήρχε στο περιβάλλον πριν την εμφάνιση του κρούσματος, η πυκνότητα χοίρων στην περιοχή, η απόσταση από το σημείο εμφάνισης του κρούσματος, οι κινήσεις των ζώων, οι άμεσες και οι έμμεσες επαφές κ.λπ.).

Η τοπική επιδημιολογική κατάσταση σε κάθε περίπτωση θα προσδιορίζει τον αριθμό και την τοπ