EL Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης L 220/1

ΑΠΌΦΑΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΉΣ

της 3ης Αυγούστου 2011

σχετικά με την κρατική ενίσχυση SA. 26980 [C 34/09 (πρώην N 588/08)] την οποία σκοπεύει να χορηγήσει η Πορτογαλία στην Petrogal

[κοινοποιηθείσα υπό τον αριθμό C(2011) 5546]

(Κείμενο που παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον ΕΟΧ)

(2012/466/ΕΕ)

Η ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ,

Έχοντας υπόψη τη Συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και ιδίως το άρθρο 108 παράγραφος 2 πρώτο εδάφιο,

Έχοντας υπόψη τη συμφωνία για τον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο, και ιδίως το άρθρο 62 παράγραφος 1 στοιχείο α),

Αφού κάλεσε τα ενδιαφερόμενα μέρη να υποβάλουν τις παρατηρήσεις τους σύμφωνα με τις εν λόγω διατάξεις (1) και αφού έλαβε υπόψη τις παρατηρήσεις τους,

Εκτιμώντας τα ακόλουθα:

1. ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ

(1) Με επιστολή της 19ης Νοεμβρίου 2009, η Επιτροπή ενημέρωσε την Πορτογαλία σχετικά με την απόφασή της να κινήσει τη διαδικασία του άρθρου 108 παράγραφος 2 της Συνθήκης όσον αφορά την περιφερειακή ενίσχυση ad hoc υπέρ επενδυτικού σχεδίου της Petroleos de Portugal, Petrogal SA (στο εξής «Petrogal»), σχετικά με τις δραστηριότητες διύλισης της εταιρείας στα διυλιστήρια Sines και Matosinhos (το «επενδυτικό σχέδιο»). Με επιστολή της 9ης Δεκεμβρίου 2009, η Πορτογαλία διαβίβασε τη μη εμπιστευτική εκδοχή της απόφασης για την κίνηση της διαδικασίας με σκοπό τη δημοσίευσή της.

(2) Με επιστολή της 17ης Δεκεμβρίου 2009, η Πορτογαλία ζήτησε να παραταθεί κατά ένα μήνα η προθεσμία υποβολής των παρατηρήσεών της. Στις 22 Δεκεμβρίου 2009, η Επιτροπή αποδέχθηκε αυτό το αίτημα. Με επιστολή της 21ης Ιανουαρίου 2010, η Πορτογαλία υπέβαλε τις παρατηρήσεις της.

(3) Η απόφαση της Επιτροπής να κινήσει τη διαδικασία δημοσιεύθηκε στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης (2). Η Επιτροπή κάλεσε τα ενδιαφερόμενα μέρη να υποβάλουν τις παρατηρήσεις τους.

(4) Η Επιτροπή έλαβε παρατηρήσεις από την Associação das Indústrias da Petroquímica, Química e Refinação (3), από την Confederação da Indústria Portuguesa (4), από την Associação para a eficiência energética (5), από τον ανταγωνιστή αριθ. 2 (6), από μια ανταγωνίστρια επιχείρηση της Petrogal (7), από τον ανταγωνιστή αριθ. 1 (8) (9), από την União Geral de trabalhadores (10), από τον δήμο του Sines (11), από την Confederação Geral dos Trabalhadores Portugueses (12) και από την Associação Industrial Portuguesa (13).

(5) Με επιστολές της 9ης, 10ης, 17ης και 19ης Μαρτίου 2010, η Επιτροπή κοινοποίησε τις παρατηρήσεις αυτές στην Πορτογαλία, στην οποία δόθηκε η δυνατότητα να απαντήσει· οι παρατηρήσεις της Πορτογαλίας ελήφθησαν με επιστολή της 8ης Απριλίου 2010.

(6) Με επιστολές της 15ης και 28ης Ιουλίου 2010 (14), η Επιτροπή ζήτησε περαιτέρω πληροφορίες, οι οποίες της διαβιβάστηκαν από την Πορτογαλία με επιστολές της 16ης και 23ης Αυγούστου 2010, αντίστοιχα.

(7) Με επιστολές της 4ης και 5ης Αυγούστου 2010, η Επιτροπή ζήτησε διευκρινίσεις από τους ανταγωνιστές αριθ. 1 και αριθ. 2, οι οποίες της διαβιβάστηκαν με επιστολές της 10ης και 15ης Σεπτεμβρίου 2010. Με επιστολή της 20ής Σεπτεμβρίου 2010, οι διευκρινίσεις αυτές διαβιβάστηκαν στην Πορτογαλία για υποβολή παρατηρήσεων.

(8) Η Επιτροπή, με επιστολές της 17ης Σεπτεμβρίου και της 1ης Οκτωβρίου 2010, ζήτησε περισσότερες διευκρινίσεις από την Πορτογαλία. Η Πορτογαλία απάντησε στις 18 και 29 Οκτωβρίου 2010.

(9) Με επιστολές της 13ης Οκτωβρίου 2010, ζητήθηκαν από τους ανταγωνιστές αριθ. 1 και αριθ. 2 συγκεκριμένες πληροφορίες σχετικά με τις απαντήσεις τους της 10ης και 15ης Σεπτεμβρίου 2010, αντίστοιχα.

(10) Με επιστολές της 21ης και 28ης Οκτωβρίου 2010, η Επιτροπή ζήτησε συμπληρωματικές πληροφορίες από την Πορτογαλία. Η Πορτογαλία απάντησε με επιστολή της 12ης Νοεμβρίου 2010.

(11) Με επιστολή της 10ης Νοεμβρίου 2010, ο ανταγωνιστής αριθ. 1 υπέβαλε τις ζητηθείσες διευκρινίσεις σχετικά με την επιστολή του της 15ης Σεπτεμβρίου 2010. Στις 12 Νοεμβρίου 2010, οι διευκρινίσεις αυτές διαβιβάστηκαν στην Πορτογαλία για υποβολή παρατηρήσεων· η σχετική απάντηση ελήφθη στις 19 Νοεμβρίου 2010.

(12) Με επιστολή της 30ής Νοεμβρίου 2010, η Επιτροπή ζήτησε συμπληρωματικές πληροφορίες από την Πορτογαλία. Η Πορτογαλία υπέβαλε την απάντησή της με επιστολή της 20ής Δεκεμβρίου 2010.

(13) Με επιστολή της 11ης Νοεμβρίου 2010, η Επιτροπή ζήτησε από την Πορτογαλία να υποβάλει ανάλυση κόστους-οφέλους του επενδυτικού σχεδίου. Η Πορτογαλία υπέβαλε τις ζητηθείσες πληροφορίες την 1η Δεκεμβρίου 2010.

(14) Με επιστολή της 6ης Ιανουαρίου 2011, η Πορτογαλία υπέβαλε πληροφορίες σχετικά με τους μετόχους της Petrogal.

(15) Στις 12 Ιανουαρίου 2011, πραγματοποιήθηκε σύσκεψη μεταξύ των πορτογαλικών αρχών, των εκπροσώπων της Petrogal και της Επιτροπής. Με επιστολή της 25ης Ιανουαρίου 2011, η Πορτογαλία υπέβαλε πληροφορίες σχετικά με ορισμένα από τα ζητήματα που εθίγησαν στη διάρκεια της σύσκεψης (π.χ. αξιολόγηση της αγοράς, ικανότητα της ενίσχυσης να λειτουργήσει ως κίνητρο).

(16) Με επιστολές της 24ης Ιανουαρίου, της 16ης Μαρτίου και της 12ης Απριλίου 2011, η Επιτροπή ζήτησε συμπληρωματικές πληροφορίες σχετικά με το ενδεχόμενο αντίστροφο σενάριο στο επενδυτικό σχέδιο, στις οποίες η Πορτογαλία απάντησε με επιστολές της 7ης Φεβρουαρίου, και της 4ης και 29ης Απριλίου 2011, αντίστοιχα. Με μήνυμα ηλεκτρονικού ταχυδρομείου της 7ης Ιουνίου 2011, η Επιτροπή ζήτησε από την Πορτογαλία να της διαβιβάσει τις πληροφορίες που δεν είχε υποβάλει στις προηγούμενες επιστολές της. Με μήνυμα ηλεκτρονικού ταχυδρομείου της 9ης Ιουνίου 2011 και επιστολές της 11ης και 17ης Ιουνίου 2011, η Πορτογαλία υπέβαλε τις ζητηθείσες πληροφορίες σχετικά με ορισμένα από τα ζητήματα αυτά.

(17) Με επιστολή της 24ης Ιουνίου 2011, η Επιτροπή ζήτησε από την Πορτογαλία να αποσαφηνίσει ορισμένες εκκρεμείς πληροφορίες σχετικά με την αγορά καυσίμου ντίζελ. Με επιστολές της 30ής Ιουνίου και της 14ης Ιουλίου 2011, η Πορτογαλία υπέβαλε τις εν λόγω πληροφορίες. Με επιστολή της 20ής Ιουλίου 2011, οι πορτογαλικές αρχές δήλωσαν ότι συμφωνούν να εκδώσει η Επιτροπή την παρούσα απόφαση στην αγγλική γλώσσα.

2. ΛΕΠΤΟΜΕΡΗΣ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΗΣ ΚΡΑΤΙΚΗΣ ΕΝΙΣΧΥΣΗΣ

2.1. Ο δικαιούχος

(18) Ο δικαιούχος της κρατικής ενίσχυσης, η Petróleos de Portugal - Petrogal, SA (στο εξής «Petrogal»), είναι θυγατρική κατά 100 % της Galp Energia, SGPS, SA (στο εξής «Galp Energia»). Οι κυριότεροι μέτοχοι της Galp Energia είναι οι ENI SpA (15) (33,34 %), Amorim Energia BV («Amorim Energia») (16) (33,34 %), Parpública Participações Públicas («Parpública»)(SGPS) (17) (7 %), Fidelity International Limited (2,01 %), Caixa Geral de Depósitos SA («CGD») (18) (1 %), και άλλοι (23,31 %). Η Galp Energia είναι η εταιρεία χαρτοφυλακίου του ομίλου Galp Energia («Galp»). Δραστηριοποιείται στην αγορά πετρελαιοειδών (η οποία περιλαμβάνει δραστηριότητες διύλισης και εμπορίας, όπως οι πωλήσεις χονδρικής και λιανικής), καθώς και στην αγορά φυσικού αερίου.

(19) Η πρώτη εταιρεία χαρτοφυλακίου συστάθηκε στις 22 Απριλίου 1999 με την επωνυμία GALP - Petróleos e Gás de Portugal SGPS, SA, με πρωταρχικό σκοπό την εμπορία πετρελαίου και φυσικού αερίου, συνενώνοντας δύο προϋπάρχουσες πορτογαλικές εταιρείες κρατικής ιδιοκτησίας οι οποίες τέθηκαν υπό τον έλεγχο της Galp Energia, συγκεκριμένα την Petrogal, η οποία δραστηριοποιείται κυρίως στον τομέα των πετρελαιοειδών, και την GDP - Gas de Portugal, SGPS, SA, η οποία δραστηριοποιείται κυρίως στον τομέα του φυσικού αερίου (19).

(20) Οι επιχειρηματικές δραστηριότητες της Galp Energia περιλαμβάνουν επίσης λιανικό και χονδρικό εμπόριο προϊόντων διύλισης πετρελαίου στην Ιβηρική Χερσόνησο. Η εταιρεία κατέχει ηγετική θέση στην αγορά της Πορτογαλίας (20), και επεκτείνει την παρουσία της στην Ισπανία.

(21) Η Petrogal είναι ιδιοκτήτρια των δύο μοναδικών διυλιστηρίων στην Πορτογαλία. Τα διυλιστήρια αυτά βρίσκονται στο Sines και το Matosinhos. Οι επιχειρηματικές δραστηριότητες διύλισης περιλαμβάνουν το σύνολο των δραστηριοτήτων διύλισης, διανομής και υλικοτεχνικής υποστήριξης. Η Petrogal είναι η σημαντικότερη εταιρεία εμπορίας πετρελαιοειδών στην Πορτογαλία, καθώς και μία από τις σημαντικότερες στην Ιβηρική χερσόνησο. Στην πραγματικότητα διαχειρίζεται όλες τις εισαγωγές αργού πετρελαίου, καθώς και μέρος των πορτογαλικών εισαγωγών προϊόντων διυλιστηρίου. Διαχειρίζεται επίσης το 80 % της ικανότητας αποθήκευσης αργού πετρελαίου και προϊόντων διυλιστηρίου (21) και κατέχει σημαντική θέση όσον αφορά τις υποδομές υλικοτεχνικής υποστήριξης της Πορτογαλίας στον τομέα των πετρελαιοειδών.

(22) Η Petrogal προσφέρει εκτεταμένο φάσμα προϊόντων στα οποία περιλαμβάνονται η βενζίνη, το ντίζελ, το καύσιμο αεριωθούμενων, το μαζούτ, η νάφθα, το υγραέριο (LPG), η άσφαλτος, καθώς και διάφοροι αρωματικοί υδρογονάνθρακες. Η επιχειρηματική δραστηριότητα διύλισης είναι υπεύθυνη για την προμήθεια πετρελαιοειδών που κατευθύνονται στα τμήματα λιανικής και χονδρικής πώλησης, καθώς και στις μονάδες εμπορίας υγραερίου της Petrogal, αλλά επίσης και σε ανταγωνιστές και αλλοδαπούς πελάτες· είναι επίσης υπεύθυνη για την εκμετάλλευση των στοιχείων του ενεργητικού που άπτονται της διύλισης και του εξοπλισμού υλικοτεχνικής υποστήριξης. Η Petrogal αποθηκεύει και μεταφέρει τα προϊόντα της χρησιμοποιώντας είτε τις δικές της εγκαταστάσεις αποθήκευσης, είτε τα μέσα υλικοτεχνικής υποστήριξης συνδεδεμένων εταιρειών.

(23) Το σχήμα 1 παρουσιάζει τις οντότητες που ανήκουν στην Petrogal, καθώς και εκείνες επί των οποίων έχει δικαιώματα ελέγχου:

(24) Η συμφωνία μετόχων υπεγράφη στις 29 Δεκεμβρίου 2005 μεταξύ της Amorim Energia, της ENI και της Rede Eléctrica Nacional de Portugal (REN), ενώ η CGD υπέγραψε τη συμφωνία στις 28 Μαρτίου 2006 (η «συμφωνία μετόχων»). Η συμφωνία μετόχων τέθηκε σε ισχύ στις 29 Μαρτίου 2006 για περίοδο οκτώ ετών. Σύμφωνα με το άρθρο 20 πρώτη παράγραφος στοιχείο γ) του πορτογαλικού κώδικα κινητών αξιών, τα δικαιώματα ψήφου που συνδέονται με τις μετοχές της Galp Energia τις οποίες κατέχουν οι συμβαλλόμενοι στη «συμφωνία μετόχων» παραχωρούνται αμοιβαία στα άλλα συμβαλλόμενα μέρη. Κατά συνέπεια, θεωρείται ότι η Galp Energia είναι μια εταιρεία που ελέγχεται από κοινού από τους μετόχους που έχουν υπογράψει τη «συμφωνία μετόχων».

(25) Σύμφωνα με την Πορτογαλία, από τη «συμφωνία μετόχων» προκύπτει ότι οι μέτοχοι και, ιδίως, η ENI, δεν μπορούν να ασκήσουν έλεγχο και να καθορίσουν μόνοι τους τις στρατηγικές που αφορούν, αφενός, τις δικές τους δραστηριότητες διύλισης και, αφετέρου, τις δραστηριότητες διύλισης της Petrogal.

2.2. Το επενδυτικό σχέδιο της Petrogal

(26) Το επενδυτικό σχέδιο θα επιτρέψει την αναδιάρθρωση και επέκταση των υφιστάμενων μονάδων διύλισης στο Sines και το Matosinhos, τα δύο μοναδικά διυλιστήρια που υπάρχουν στην Πορτογαλία. Ο επενδυτικό σχέδιο αποσκοπεί επίσης στην καλύτερη ενοποίηση και στη βελτίωση των αποτελεσμάτων συνέργιας μεταξύ των δυο διυλιστηρίων. Παρέχει τη δυνατότητα να χρησιμοποιηθούν βαρύτερες ποιότητες αργού πετρελαίου.

(27) Το επενδυτικό σχέδιο αποσκοπεί κυρίως στην αύξηση της παραγωγής ντίζελ εις βάρος της βενζίνης. Το επενδυτικό σχέδιο ορίζει ότι η αυξημένη χρήση βαριού αργού πετρελαίου θα μειώσει το κόστος των πρώτων υλών και θα προσφέρει ευελιξία όσον αφορά την προέλευση των προς επεξεργασία ποιοτήτων αργού πετρελαίου.

(28) Όσον αφορά τη μετατροπή του διυλιστηρίου του Matosinhos, ο πιο συγκεκριμένος στόχος του επενδυτικού σχεδίου είναι η κατασκευή μιας νέας μονάδας απόσταξης υπό κενό για την παραγωγή πετρελαίου εσωτερικής καύσης κενού (VGO), καθώς και η κατασκευή μιας νέας μονάδας μείωσης του ιξώδους (ιξωδόλυσης) για την ήπια θερμική πυρόλυση του προκύπτοντος υπολείμματος απόσταξης υπό κενό.

(29) Όσον αφορά τη μετατροπή του διυλιστηρίου του Sines, στόχος του επενδυτικού σχεδίου είναι η κατασκευή μιας νέας μονάδας υδρογονοπυρόλυσης, δηλαδή μιας μονάδας υδρογονοπυρόλυσης πετρελαίου εσωτερικής καύσης κενού, για την παραγωγή ντίζελ και καυσίμου αεριωθουμένων. Σύμφωνα με το επενδυτικό σχέδιο, η μονάδα υδρογονοπυρόλυσης θα χρησιμοποιεί ως πρώτη ύλη πετρέλαιο εσωτερικής καύσης κενού και πετρέλαιο εσωτερικής καύσης από ιξωδόλυση που παράγονται και στα δύο διυλιστήρια (Matosinhos και Sines), αξιοποιώντας έτσι πλήρως την παραγωγική ικανότητα των εγκαταστάσεων διύλισης στο πορτογαλικό έδαφος. Η επεξεργασία από την εν λόγω μονάδα θα ανέρχεται περίπου σε [ ] βαρέλια την ημέρα, χρησιμοποιώντας ως βασική πρώτη ύλη υπόλειμμα ατμοσφαιρικής απόσταξης περίπου [ ] ktonnet/έτος.

(30) Τα προϊόντα που προκύπτουν από υδρογονοπυρόλυση [υγραέριο (LPG), βαριά νάφθα (22) και ντίζελ] είναι […] υδρογονωμένα, γεγονός που τους προσδίδει ανώτερη ποιότητα. Το αποτέλεσμα του επενδυτικού σχεδίου αναμένεται συνεπώς ότι θα είναι μόνον η αύξηση της παραγωγή ντίζελ και βαριάς νάφθας.

(31) Σύμφωνα με το επενδυτικό σχέδιο, μέρος της βαριάς νάφθας που παράγεται στο διυλιστήριο του Sines θα αποστέλλεται στο Matosinhos για να χρησιμεύει ως πρώτη ύλη για τη μονάδα αρωματικών υδρογονανθράκων της Petrogal (23), γεγονός που θα αποτελέσει ένα ακόμη βήμα προς την αυξημένη ολοκλήρωση των δύο διυλιστηρίων. Η αύξηση της παραγωγή βαριάς νάφθας είναι αναπόφευκτο τεχνικό επακόλουθο του σχεδίου μετατροπής του διυλιστηρίου του Sines.

(32) Οι εργασίες όσον αφορά το επενδυτικό σχέδιο ξεκίνησαν το 2008 (η πρώτη διαταγή εκδόθηκε στις 14 Μαρτίου 2008 κατόπιν απόφασης που έλαβε το διοικητικό συμβούλιο στις 5 Μαρτίου 2008) και έπρεπε να έχουν ολοκληρωθεί έως τις 31 Δεκεμβρίου 2010. Έως το 2011 αναμένεται να έχει επιτευχθεί πλήρης παραγωγική ικανότητα.

2.3. Ενιαίο επενδυτικό σχέδιο

(33) Παρά τη γεωγραφική απόσταση μεταξύ των δύο διυλιστηρίων (περίπου 450 χμ μέσω θαλάσσιων μεταφορών), η Πορτογαλία προτείνει να θεωρηθεί το επενδυτικό σχέδιο ενιαίο κατά την έννοια της παραγράφου 60 των κατευθυντήριων γραμμών σχετικά με τις κρατικές ενισχύσεις περιφερειακού χαρακτήρα 2007-2013 (24) (εφεξής «ΚΓΠΕ»). Οι πορτογαλικές αρχές επιβεβαιώνουν ότι η Petrogal δεν έλαβε καμία κρατική ενίσχυση κατά τα τρία έτη που προηγήθηκαν της έναρξης του κοινοποιηθέντος επενδυτικού σχεδίου.

2.4. Κόστος του επενδυτικού σχεδίου

(34) Η επένδυση στο Sines αντιπροσωπεύει επενδυτικό κόστος ονομαστικής αξίας [ ] ευρώ. Το διυλιστήριο του Sines πρέπει να λάβει ενίσχυση ύψους [ ] ευρώ (σε ονομαστική αξία), που αντιστοιχεί σε ένταση ενίσχυσης 16 %. Όσον αφορά το διυλιστήριο του Matosinhos, η επένδυση ανέρχεται σε [ ] ευρώ (σε ονομαστική αξία) και το διυλιστήριο θα λάβει ενίσχυση ύψους [ ] ευρώ (σε ονομαστική αξία), που αντιστοιχεί σε ένταση ενίσχυσης 13 %.

(35) Οι επιλέξιμες δαπάνες του επενδυτικού σχεδίου ανέρχονται σε 974 064 894 ευρώ σε παρούσα αξία (1 058 934 146 ευρώ σε ονομαστική αξία) και αφορούν αποκλειστικά τον εξοπλισμό (καμία εδαφική έκταση ούτε κτίρια). Το ποσό της ενίσχυσης για τα δύο διυλιστήρια ανέρχεται σε 121 091 314 ευρώ σε παρούσα αξία (160 484 007 ευρώ σε ονομαστική αξία), που αντιστοιχεί σε ένταση ενίσχυσης 12,43 %. Ο πίνακας 1 παρουσιάζει την ετήσια κατανομή των επιλέξιμων δαπανών. Πίνακας 1 Επιλέξιμες δαπάνες (σε EUR) 2007 2008 2009 2010 Σύνολο Υλικά πάγια περιουσιακά στοιχεία [ ] (25) [ ] [ ] [ ] 1 058 934 146

2.5. Χρηματοδότηση του επενδυτικού σχεδίου

(36) Η Petrogal σκοπεύει να χρηματοδοτήσει το συγκεκριμένο επενδυτικό σχέδιο από τους ιδίους πόρους της, πέραν της κρατικής ενίσχυσης για την οποία έχει υποβάλει αίτηση (160 484 007 ευρώ σε ονομαστική αξία). Καμία άλλη πηγή κρατικής ενίσχυσης δεν προβλέπεται για τη χρηματοδότηση. Το επενδυτικό σχέδιο λαμβάνει επίσης δάνεια από την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων συνολικού ύψους 500 εκατ. ευρώ, τα οποία εγκρίθηκαν το 2009. Η συνεισφορά του δικαιούχου για την κάλυψη των επιλέξιμων δαπανών ανέρχεται στο 36 % της επένδυσης.

2.6. Ανώτατο όριο περιφερειακών ενισχύσεων

(37) Σύμφωνα με τον πορτογαλική χάρτη περιφερειακών ενισχύσεων για την περίοδο 2007-2013 (26), οι περιφέρειες Alentejo και Norte, στις οποίες είναι εγκατεστημένα αντιστοίχως τα διυλιστήρια του Sines και του Matosinhos, είναι επιλέξιμες για περιφερειακή ενίσχυση δυνάμει της παρέκκλισης του άρθρου 107 παράγραφος 3 στοιχείο α) της Συνθήκης, με ανώτατο όριο για περιφερειακές επενδυτικές ενισχύσεις προς μεγάλες επιχειρήσεις 40 % και 30 % αντίστοιχα του ακαθάριστου ισοδύναμου επιχορήγησης (ΑΙΕ).

2.7. Συμβολή στην περιφερειακή ανάπτυξη

(38) Το επενδυτικό σχέδιο αναμένεται να οδηγήσει στη δημιουργία περίπου 150 άμεσων και 450 έμμεσων θέσεων εργασίας και στις δύο περιφέρειες. Εξάλλου, σύμφωνα με τις πληροφορίες που υπέβαλε η Πορτογαλία, κατά την περίοδο κατασκευής θα δημιουργηθούν επίσης περίπου 3 000 προσωρινές θέσεις εργασίας.

2.8. Μορφή της ενίσχυσης

(39) Η κρατική ενίσχυση λαμβάνει τη μορφή ενίσχυσης ad hoc η οποία σχεδιάστηκε κατ’ εφαρμογή των διατάξεων ενός καθεστώτος ενισχύσεων που έχει λήξει (N 97/1999) με βάση το νομοθετικό διάταγμα αριθ. 409/99 της 15ης Οκτωβρίου 1999.

(40) Μετά το ψήφισμα του πορτογαλικού Συμβουλίου Υπουργών της 6ης Μαρτίου 2008, υπεγράφησαν δύο συμβάσεις στις 10 Μαρτίου 2008 μεταξύ της πορτογαλικής κυβέρνησης, της Petrogal και της Galp Energia, με σκοπό τη χορήγηση της κρατικής ενίσχυσης. Ειδικότερα: «σύμβαση για τη χορήγηση φορολογικών πλεονεκτημάτων» και η «σύμβαση επενδύσεως» (στο εξής οι «συμβάσεις ενίσχυσης»).

(41) Οι υπογραφείσες συμβάσεις ενίσχυσης προέβλεπαν τη χορήγηση πίστωσης φόρου υπό την αίρεση της ολοκλήρωσης του επενδυτικού σχεδίου. Η ενίσχυση θα λάβει τη μορφή πίστωσης φόρου που θα αφαιρεθεί από τις μελλοντικές καταβολές του φόρου εισοδήματος εταιρειών. Το ύψος της πίστωσης φόρου θα πρέπει να υπολογιστεί από τις πορτογαλικές αρχές ως ποσοστό της επιλέξιμης επένδυσης. Η πίστωση φόρου θα αφορά μόνο τους φόρους που προκύπτουν από το επενδυτικό σχέδιο. Στην περίπτωση που δεν κατέστη δυνατή η πλήρης αφαίρεση της πίστωσης φόρου, κάθε εκκρεμούσα πίστωση φόρου μπορεί να συνεχίσει να αφαιρείται έως τη λήξη της σύμβασης (δηλαδή την 31η Δεκεμβρίου 2016).

2.9. Ποσό της ενίσχυσης

(42) Η Πορτογαλία σκοπεύει να χορηγήσει περιφερειακή ενίσχυση ύψους 160 484 007 ευρώ σε ονομαστική αξία που θα αρχίσει να χορηγείται το 2011. Ο πίνακας 2 κατωτέρω, τον οποίο διαβίβασαν οι πορτογαλικές αρχές, παρουσιάζει αναλυτικά το χρονοδιάγραμμα χορήγησης της ενίσχυσης: Πίνακας 2 Έτος Εκτιμώμενο φορολογητέο εισόδημα Φόροι Χρησιμοποίηση της πίστωσης φόρου (27) 2008 2009 2010 2011 [ ] [ ] 2012 [ ] [ ] [ ] 2013 [ ] [ ] [ ] 2014 [ ] [ ] [ ] 2015 [ ] [ ] [ ] 2016 [ ] [ ] 160 484 007

(43) Η Πορτογαλία επιβεβαίωσε ότι η ενίσχυση για το επενδυτικό σχέδιο δεν μπορεί να σωρευθεί με ενισχύσεις που ελήφθησαν από άλλες τοπικές, περιφερειακές και εθνικές πηγές ή από την ΕΕ για να καλυφθεί το ίδιο επιλέξιμο κόστος.

(44) Επιπλέον, η ενίσχυση χορηγείται υπό τον όρο ότι η Petrogal θα διατηρήσει τις επενδύσεις στις ενισχυόμενες περιοχές για ελάχιστη περίοδο πέντε ετών μετά την ολοκλήρωση του επενδυτικού σχεδίου.

(45) Η Πορτογαλία επιβεβαίωσε ότι η χορήγηση της ενίσχυσης υποβλήθηκε προς έγκριση στην Επιτροπή.

(46) Η Petrogal υπέβαλε αίτηση για τη χορήγηση κρατικής ενίσχυσης όσον αφορά το συγκεκριμένο επενδυτικό σχέδιο στις 22 Ιανουαρίου 2007. Στις 23 Ιανουαρίου 2007, οι πορτογαλικές αρχές επιβεβαίωσαν εγγράφως στην Petrogal ότι, υπό την αίρεση λεπτομερούς επαλήθευσης, το επενδυτικό σχέδιο ικανοποιεί καταρχήν τους όρους επιλεξιμότητας που τίθενται από το «φορολογικό καθεστώς» πριν από την έναρξη των εργασιών του σχεδίου.

(47) Η Πορτογαλία ανέλαβε τη δέσμευση να μην υπερβεί το μέγιστο ποσό ενίσχυσης και τη μέγιστη ένταση ενίσχυσης που καθορίζονται στην παρούσα απόφαση, ακόμη και αν οι επιλέξιμες δαπάνες είναι υψηλότερες ή χαμηλότερες.

2.10. Γενικές διατάξεις

(48) Η Πορτογαλία ανέλαβε τη δέσμευση να υποβάλει: — εντός δύο μηνών από τη χορήγηση της ενίσχυσης, αντίγραφο του εγγράφου που εστάλη στην Petrogal για την κοινοποίηση της έναρξης ισχύος των συμβάσεων ενίσχυσης, — κάθε πέντε έτη, αρχής γενομένης από την ημερομηνία έγκρισης της ενίσχυσης από την Επιτροπή, ενδιάμεση έκθεση (η οποία θα περιλαμβάνει πληροφορίες σχετικά με τα καταβαλλόμενα ποσά ενίσχυσης, σχετικά με την εκτέλεση της σύμβασης ενίσχυσης και σχετικά με κάθε άλλο επενδυτικό σχέδιο που δρομολογείται στην ίδια εγκατάσταση/στην ίδια μονάδα), — εντός έξι μηνών από την καταβολή της τελευταίας δόσης της ενίσχυσης, αναλυτική τελική έκθεση σύμφωνα με το κοινοποιηθέν χρονοδιάγραμμα χορήγησης.

3. ΛΟΓΟΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΙΝΗΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΣΗΜΗΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

(49) Στην απόφασή της να κινήσει την επίσημη διαδικασία έρευνας σύμφωνα με το άρθρο 108 παράγραφος 2 της Συνθήκης («απόφαση για την κίνηση της διαδικασίας»), η Επιτροπή διατύπωσε αμφιβολίες όσον αφορά το συμβιβάσιμο της ενίσχυσης με τις διατάξεις των κατευθυντηρίων γραμμών σχετικά με τις κρατικές ενισχύσεις περιφερειακού χαρακτήρα (ΚΓΠΕ). Στο πλαίσιο αυτό, στην απόφαση για την κίνηση της διαδικασίας, η Επιτροπή διατύπωσε αμφιβολίες σχετικά με τα θέματα που αναφέρονται στις αιτιολογικές σκέψεις 50 έως 64.

3.1. Συμβατότητα με τις γενικές διατάξεις των ΚΓΠΕ

(50) Στην παράγραφο 34 των ΚΓΠΕ περιγράφονται οι τυπικές κατηγορίες μιας αρχικής επένδυσης ως «επένδυση σε άυλα και υλικά περιουσιακά στοιχεία» με σκοπό: — τη δημιουργία νέας εγκατάστασης, — την επέκταση υπάρχουσας εγκατάστασης, — τη διαφοροποίηση της παραγωγής μιας εγκατάστασης προς νέα, πρόσθετα προϊόντα, — θεμελιώδη αλλαγή στη συνολική παραγωγική διαδικασία υπάρχουσας εγκατάστασης. Επένδυση αντικατάστασης που δεν ικανοποιεί καμία από τις ως άνω προϋποθέσεις αποκλείεται από τον ορισμό της έννοιας της αρχικής επένδυσης.

(51) Στο πλαίσιο αυτό, στην απόφαση για την κίνηση της διαδικασίας, η Επιτροπή εξέφρασε αμφιβολίες σχετικά με το αν το επενδυτικό σχέδιο, το οποίο αποσκοπεί στον εκσυγχρονισμό και στην ενίσχυση της ενοποίησης των δύο διυλιστηρίων, στην αύξηση της παραγωγής ντίζελ (και εμμέσως νάφθας), με την παράλληλη μείωση της παραγωγής βενζίνης, μπορεί να θεωρηθεί αρχική επένδυση. Η Επιτροπή έκρινε ότι το επενδυτικό σχέδιο δεν συνιστά ούτε δημιουργία νέας εγκατάστασης, ούτε διαφοροποίηση της παραγωγής υφιστάμενης εγκατάστασης προς νέα, πρόσθετα προϊόντα. Θα μπορούσε, ωστόσο, να θεωρηθεί ότι περιλαμβάνει ορισμένες πτυχές «επέκτασης» και «θεμελιώδους αλλαγής της παραγωγικής διαδικασίας».

(52) Στην απόφαση για την κίνηση της διαδικασίας, η Επιτροπή επισήμανε ότι, αφού το μέτρο ενίσχυσης έπρεπε να αξιολογηθεί ως ενίσχυση ειδικού σκοπού (ad hoc), η Πορτογαλία έπρεπε να αποδείξει ότι το επενδυτικό σχέδιο συμβάλλει στην ευόδωση μιας συνεκτικής στρατηγικής περιφερειακής ανάπτυξης κατά την έννοια της παραγράφου 10 των ΚΓΠΕ.

(53) Ειδικότερα, στην απόφαση για την κίνηση της διαδικασίας η Επιτροπή εξέφρασε αμφιβολίες σχετικά με το αν η αναμενόμενη συμβολή στην περιφερειακή ανάπτυξη αντισταθμίζει πραγματικά τις τομεακές επιπτώσεις της ενίσχυσης (ενίσχυση ύψους 160 εκατ. ευρώ η οποία δημιουργεί μόνον 150 άμεσες θέσεις εργασίας).

(54) Στο πλαίσιο αυτό, η Επιτροπή τόνισε ότι υπήρχαν λόγοι να αμφιβάλλει για την αναγκαιότητα της ενίσχυσης, διότι καθίσταται προφανές από τους χρηματοοικονομικούς λογαριασμούς της Petrogal του 2008 ότι το επενδυτικό σχέδιο αποτελεί συνιστώσα της βιομηχανικής στρατηγικής της εταιρείας και διότι, βάσει της ανάλυσης ενός αντίστροφου σεναρίου, το επενδυτικό σχέδιο θα μπορούσε να υλοποιηθεί και χωρίς τη χορήγηση ενίσχυσης. Η Επιτροπή ανέφερε ότι η ενίσχυση δεν φαινόταν απαραίτητη για την υλοποίηση της επένδυσης (οι εργασίες της οποίας ξεκίνησαν το 2008) και ότι η Petrogal θα μπορούσε να έχει εξετάσει και άλλες τοποθεσίες για την πραγματοποίησή της. Μια ενίσχυση που δεν είναι αναγκαία είναι απίθανο να συμβάλει στην περιφερειακή ανάπτυξη, ενώ θα μπορούσε να προκαλέσει ακόμη και απαράδεκτη νόθευση του ανταγωνισμού.

(55) Η Επιτροπή, στην απόφαση για την κίνηση της διαδικασίας, διατύπωσε αμφιβολίες σχετικά με την τήρηση των επίσημων απαιτήσεων που προβλέπονται στην παράγραφο 38 των ΚΓΠΕ, δηλαδή να αποτελεί η ενίσχυση πραγματικό κίνητρο. Σε περίπτωση ενίσχυσης ειδικού σκοπού (ad hoc), η αρμόδια αρχή πρέπει να έχει συντάξει επιστολή προθέσεων, υπό την αίρεση της έγκρισης της ενίσχυσης από την Επιτροπή, ως προς τη χορήγηση της ενίσχυσης πριν από την έναρξη των εργασιών του σχεδίου.

(56) Στο πλαίσιο αυτό, στην απόφαση για την κίνηση της διαδικασίας, η Επιτροπή εξέφρασε αμφιβολίες σχετικά με το αν η έγγραφη επιβεβαίωση της Πορτογαλίας ότι, υπό την αίρεση λεπτομερούς επαλήθευσης, το επενδυτικό σχέδιο ήταν επιλέξιμο για χορήγηση κρατικής ενίσχυσης, ικανοποιούσε πράγματι τις απαιτήσεις της παραγράφου 38 των ΚΓΠΕ.

3.2. Αξιολόγηση της ενίσχυσης σύμφωνα με τις διατάξεις που διέπουν τις ενισχύσεις προς μεγάλα επενδυτικά σχέδια

(57) Η Πορτογαλία κοινοποίησε το επενδυτικό σχέδιο στα δύο διυλιστήρια ως ενιαίο επενδυτικό σχέδιο («ΕΕΣ»). Σύμφωνα με την παράγραφο 60 των ΚΓΠΕ, μια αρχική επένδυση θεωρείται ΕΕΣ όταν είναι αδιαίρετη από οικονομική άποψη, λαμβανομένων υπόψη των τεχνικών, λειτουργικών και στρατηγικών δεσμών, αλλά και της άμεσης γειτνίασης.

(58) Στο πλαίσιο αυτό, στην απόφαση για την κίνηση της διαδικασίας, η Επιτροπή εξέφρασε αμφιβολίες, λαμβανομένης υπόψη της απόστασης μεταξύ των δύο διυλιστηρίων. Εξάλλου, η εξέταση του επενδυτικού σχεδίου ως ΕΕΣ συνεπάγεται την προσαρμογή του ανώτατου ορίου περιφερειακών ενισχύσεων, με βάση την κλίμακα προοδευτικής μείωσης που αναφέρεται στην παράγραφο 67 των ΚΓΠΕ.

(59) Στην απόφαση για την κίνηση της διαδικασίας, η Επιτροπή εξέφρασε αμφιβολίες όσον αφορά την αξιολόγηση της ενίσχυσης βάσει των διατάξεων των δύο αυτών παραγράφων των ΚΓΠΕ.

(60) Ειδικότερα, η Επιτροπή δεν ήταν σε θέση να καταλήξει όσον αφορά τα σχετικά προϊόντα του επενδυτικού σχεδίου. Δεν έχει ακόμη καταστεί σαφές αν τα προϊόντα είναι αποκλειστικά το ντίζελ και η νάφθα, όπως υποστήριξε η Πορτογαλία, ή αν θα πρέπει να ληφθούν υπόψη και άλλα προϊόντα που προκύπτουν από τη δραστηριότητα διύλισης. Η δυνητική δυνατότητα υποκατάστασης προϊόντων διυλιστηρίου από την πλευρά της προσφοράς πρέπει να εξεταστεί παράλληλα με το γεγονός ότι η νάφθα μπορεί να θεωρηθεί ενδιάμεσο προϊόν κατά την έννοια της παραγράφου 69 των ΚΓΠΕ.

(61) Η Επιτροπή εξέφρασε αμφιβολίες όσον αφορά τη σχετική αγορά προϊόντος και διερωτάται κατά πόσον η αγορά αυτή πρέπει να τοποθετείται στο επίπεδο της εξόδου από το διυλιστήριο (εκ διυλιστηρίου) τόσο για το πετρέλαιο ντίζελ όσο και για τη νάφθα, όπως υποστηρίζει η Πορτογαλία.

(62) Η Επιτροπή εξέφρασε αμφιβολίες για το αν οι σχετικές γεωγραφικές αγορές των επίμαχων προϊόντων θα πρέπει να οριστούν σε εθνικό ή περιφερειακό επίπεδο (Ιβηρική Χερσόνησος) ή σε επίπεδο Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου («ΕΟΧ»).

(63) Εξάλλου, η Επιτροπή διατύπωσε αμφιβολίες σχετικά με το αν το μερίδιο αγοράς της Petrogal και των ομίλων Galp Energia και ENI στους οποίους ανήκει η Petrogal, ήταν μικρότερο από το 25 % της σχετικής αγοράς, σύμφωνα με το στοιχείο α) της παραγράφου 68 των ΚΓΠΕ.

(64) Τέλος, σύμφωνα με το στοιχείο β) της παραγράφου 68 των ΚΓΠΕ, η Επιτροπή εξέφρασε αμφιβολίες, σε σχέση με όλα τα σχετικά προϊόντα, ως προς το αν η παραγωγική ικανότητα που δημιουργείται από το επενδυτικό σχέδιο υπερβαίνει το 5 % κάθε σχετικής αγοράς, υπολογιζόμενη βάσει των στοιχείων που αφορούν τη φαινομένη κατανάλωση, και στην περίπτωση αυτή, αν ο μέσος ρυθμός αύξησης της φαινομένης κατανάλωσης του εν λόγω προϊόντος κατά τα τελευταία πέντε έτη είναι υψηλότερος από τον μέσο ετήσιο ρυθμό αύξησης του ΑΕΠ στον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο.

4. ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΤΩΝ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΜΕΝΩΝ ΜΕΡΩΝ

4.1. Παρατηρήσεις της Associação das Indústrias da Petroquimica, Química e refinação (AIPQR)

(65) Για την AIPQR το επενδυτικό σχέδιο είναι ουσιώδες για την τόνωση της πορτογαλικής οικονομίας και αποτελεί μέσο για την ενίσχυση της ευρωπαϊκής ανταγωνιστικότητας στον τομέα της διύλισης και των πετροχημικών προϊόντων. Αν δεν καθίστατο δυνατή η ολοκλήρωση του επενδυτικού σχεδίου ή αν δεν λάμβανε την αναγκαία υποστήριξη για την ολοκλήρωσή του, σοβαρές θα ήταν ενδεχομένως οι επιπτώσεις στην αυτονομία και την υποστήριξη της αλυσίδας παραγωγής πετροχημικών προϊόντων.

(66) Η νέα μονάδα παραγωγής καθαρού τερεφθαλικού οξέος (PTA) την οποία σκοπεύει να δημιουργήσει η Artensa (Artenius - Produção e Comercialização de Ácido Tereftálico Purificado e Produtos Conexos, SA, ισπανική θυγατρική της La Seda de Barcelona SA) στο Sines θα αυξήσει ουσιαστικά τις απαιτήσεις της La Seda όσον αφορά τη νάφθα. Ως εκ τούτου, η αύξηση της παραγωγής νάφθας από τη μονάδα υδρογονοπυρόλυσης της Petrogal είναι κεφαλαιώδους σημασίας για την πραγματοποίηση της επένδυσης της La Seda, και εκτιμάται ότι ανέρχεται σε περίπου 400 εκατ. ευρώ.

(67) Η AIPQR εκτιμά ότι το επενδυτικό σχέδιο θα μειώσει το έλλειμμα ντίζελ σε ευρωπαϊκό επίπεδο.

(68) Η AIPQR θεωρεί ουσιαστική τη συνεισφορά της Petrogal ώστε να καταστεί εφικτή και να προωθηθεί η ανάπτυξη του κέντρου ανταγωνιστικότητας και τεχνολογίας στους κλάδους των διυλιστηρίων, των πετροχημικών προϊόντων και των βιομηχανικών εφαρμογών, στο πλαίσιο της στρατηγικής της Πορτογαλίας για την προώθηση βασικών κλάδων για τις εθνικές και περιφερειακές οικονομίες.

(69) Σύμφωνα με την AIPQR, το ντίζελ που λαμβάνεται με υδρογονοπυρόλυση είναι ανώτερης ποιότητας, εξασφαλίζοντας καύση υψηλότερης απόδοσης και ελαχιστοποίηση των προσμείξεων στις εκπομπές καυσαερίων. Χάρη στην ποιότητα των προϊόντων ντίζελ και στην καλύτερη ενεργειακή απόδοση που θα πρέπει να επιτευχθεί με το επενδυτικό σχέδιο, η Petrogal θα μπορέσει να υλοποιήσει το σχέδιο δράσης της στον τομέα της ενεργειακής απόδοσης για την περίοδο 2008-2011.

(70) Εξάλλου, η AIPQR εκτιμά ότι το επενδυτικό σχέδιο, εξεταζόμενο στο σύνολό του, θα συμβάλει στην κοινωνική και οικονομική βιωσιμότητα των περιφερειών Matosinhos και Sines, καθώς και στην κοινωνική και οικονομική βιωσιμότητα της χώρας.

4.2. Παρατηρήσεις της Associação para a eficiência energιtica (COGEN)

(71) Το επενδυτικό σχέδιο είναι χρήσιμο: παρέχει μεγαλύτερη ευελιξία και αυξημένη αυτονομία εφοδιασμού όσον αφορά το πετρέλαιο ντίζελ.

(72) Σύμφωνα με την COGEN, το επενδυτικό σχέδιο θα εξασφαλίσει σημαντική προοπτική από πλευράς τεχνολογικής καινοτομίας και θα δημιουργήσει περίπου 150 άμεσες και 500 έμμεσες θέσεις εργασίας μεσαίου επιπέδου, όλες μόνιμες.

(73) Από ενεργειακή άποψη, η COGEN θεωρεί ότι τα σχέδια μετατροπής των δύο διυλιστηρίων θα επιτρέψουν εξοικονόμηση ενέργειας της τάξης του 14 %. Εξάλλου η COGEN υπογραμμίζει ότι το επενδυτικό σχέδιο θα καταστήσει επίσης εφικτό ένα άλλο είδος επένδυσης που δεν προβλέπεται σε αυτό – ήτοι την εγκατάσταση δύο μονάδων συμπαραγωγής 82 MW, μιας σε κάθε δυιλιστήριο, γεγονός που θα οδηγήσει σε αύξηση κατά περίπου 12 % της ικανότητας της Πορτογαλίας σε αυτή την τεχνολογία.

4.3. Παρατηρήσεις της Confederação da Indústria Portuguesa («CIP»)

(74) Η CIP εκτιμά ότι το επενδυτικό σχέδιο είναι προσαρμοσμένο στην πορτογαλική κατάσταση η οποία χαρακτηρίζεται από: i) ανισορροπία μεταξύ της κατανάλωσης ντίζελ για κινητήρες οχημάτων και της υφιστάμενης ικανότητας παραγωγής της Πορτογαλίας, με αποτέλεσμα τη χρόνια ανάγκη εισαγωγής μεγάλων ποσοτήτων ντίζελ και την πώληση στο εξωτερικό του πλεονάσματος βενζίνης· ii) μελλοντικά πλεονάσματα μαζούτ, δεδομένου ότι το μαζούτ δεν χρησιμοποιείται πλέον στην παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας και το πορτογαλικό εθνικό πρόγραμμα για την κλιματική αλλαγή προβλέπει αντικίνητρα για τη χρήση του στη βιομηχανία εν γένει· iii) τάσεις των διεθνών αγορών να πραγματοποιούνται περισσότερες αγορές βαρύτερων και περισσότερο όξινων κλασμάτων αργού πετρελαίου, γεγονός που θα παρέχει μεγαλύτερη ευελιξία όσον αφορά την επιλογή ποιοτήτων αργού πετρελαίου· iv) συμβολή στην ασφάλεια της τροφοδοσίας.

(75) Η CIP εκτιμά ότι το επενδυτικό σχέδιο θα αυξήσει σημαντικά την ενεργειακή απόδοση των δύο διυλιστηρίων, σύμφωνα με τις δεσμεύσεις που ανέλαβε η Πορτογαλία έναντι της ΕΕ όσον αφορά την αύξηση της ενεργειακής απόδοσης στην Ευρώπη κατά 10 %.

(76) Η CIP εκτιμά ότι η αναμενόμενη αύξηση κατά περίπου 150 θέσεις υψηλής ειδίκευσης και 450 έμμεσες μόνιμες θέσεις εργασίας θα συμβάλει σημαντικά στην οικονομική ανάπτυξη της Πορτογαλίας. Θα τονώσει την τοπική οικονομία στις οικείες περιφέρειες στις οποίες το κατά κεφαλήν ΑΕΠ είναι κατώτερο από τον εθνικό μέσο όρο, και θα οδηγήσει στη δημιουργία περίπου 5 000 προσωρινών θέσεων εργασίας κατά την περίοδο κατασκευής των εγκαταστάσεων.

4.4. Παρατηρήσεις της União Geral de Trabalhadores («UGT»)

(77) Η UGT εκτιμά ότι το επενδυτικό σχέδιο θα προωθήσει την περιφερειακή ανάπτυξη και θα έχει θετική επίπτωση στην οικονομική ανάπτυξη, καθώς και στην κοινωνική και εδαφική συνοχή των οικείων περιφερειών. Οι περιφέρειες αυτές χαρακτηρίζονται από υψηλά επίπεδα ανεργίας, από οικονομικό ιστό που φανερώνει μικρή ποικιλομορφία και από κατά κεφαλήν ΑΕΠ χαμηλότερο από τον εθνικό μέσο όρο. Το επενδυτικό σχέδιο θα ασκήσει σημαντική επίδραση στον βιομηχανικό ιστό των δύο περιφερειών, αλλά και στην Πορτογαλία συνολικά, δεδομένου ότι θα αναπτυχθούν δραστηριότητες επόμενου και προηγούμενου σταδίου, ιδίως σε τομείς όπως η μηχανική και τα έργα πολιτικού μηχανικού, η ηλεκτρική ενέργεια ή ακόμη, το εμπόριο και η εστίαση.

(78) Η UGT θεωρεί ότι το επενδυτικό σχέδιο θα ευνοήσει τη δημιουργία περισσότερων και καλύτερων θέσεων εργασίας, σε μια περίοδο που χαρακτηρίζεται ιδιαίτερα από ραγδαία αύξηση της ανεργίας λόγω της οικονομικής και κοινωνικής κρίσης. Το επενδυτικό σχέδιο καταρτίστηκε με σκοπό τη δημιουργία 150 άμεσων θέσεων εργασίας στα δύο διυλιστήρια, πολλές από τις οποίες θα είναι υψηλής ειδίκευσης. Αναμένεται να δημιουργηθούν ακόμη 450 έμμεσες θέσεις εργασίας, ενώ 5 000 προσωρινές θέσεις εργασίας θα δημιουργηθούν κατά την περίοδο κατασκευής. Το επενδυτικό σχέδιο θα συμβάλει στη διατήρηση ενός μέρους από τις 2 050 υφιστάμενες θέσεις εργασίας, οι οποίες θα απειλούνταν με κατάργηση σε περίπτωση μη πραγματοποίησης του σχεδίου.

(79) Εξάλλου, η UGT εκτιμά ότι το επενδυτικό σχέδιο θα συμβάλει στην τήρηση αυστηρών περιβαλλοντικών προδιαγραφών και προδιαγραφών ασφάλειας, διότι τα διυλιστήρια θα είναι εξοπλισμένα με περισσότερο φιλική προς το περιβάλλον τεχνολογία.

(80) Σύμφωνα με την UGT, το επενδυτικό σχέδιο είναι πολύ σημαντικό για τη βελτίωση της ανεπαρκούς ικανότητας παραγωγής και διύλισης ντίζελ της Πορτογαλίας. Η υφιστάμενη ικανότητα διύλισης είναι σαφώς υπερβολικά περιορισμένη ώστε να καλύψει την εγχώρια ζήτηση, γεγονός που εντείνει την εξάρτηση της Πορτογαλίας από τις εισαγωγές πετρελαίου ντίζελ από άλλες χώρες (αυξάνοντας έτσι τους στρατηγικούς κινδύνους). Η μείωση των εισαγωγών ντίζελ θα μείωνε επίσης το τρέχον έλλειμμα του εμπορικού ισοζυγίου, το οποίο προκύπτει σε μεγάλο βαθμό από τους λογαριασμούς στον τομέα της ενέργειας.

(81) Τέλος, η UGT επισημαίνει ότι το επενδυτικό σχέδιο είναι σημαντικό όχι μόνο σε εθνικό επίπεδο, αλλά και σε επίπεδο ΕΕ, δεδομένου ότι στόχος τους είναι να συμβάλει στην ανάπτυξη μιας περισσότερο πράσινης και βιώσιμης οικονομίας.

4.5. Παρατηρήσεις του δήμου του Matosinhos

(82) Ο δήμος του Matosinhos θεωρεί ότι η δημιουργία θέσεων εργασίας έχει μεγάλο αντίκτυπο στην περιοχή. Χάρη στη δημιουργία ειδικευμένων θέσεων εργασίας με μισθούς πάνω από τον περιφερειακό μέσο όρο, το διυλιστήριο του Matosinhos θα συμβάλει στην αύξηση της αγοραστικής δύναμης τόσο σε τοπικό όσο και σε περιφερειακό επίπεδο. Θα συνεχίσει τον σημαντικό αντίκτυπο στην περιφερειακή ακαθάριστη προστιθέμενη αξία, που δεν απορρέει μόνο από τη δραστηριότητα του διυλιστηρίου, αλλά και από τη δραστηριότητα εκατοντάδων εμπορικών και βιομηχανικών μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων, ιδίως σε περιφερειακό επίπεδο όπου το ποσοστό ανεργίας ανέρχεται σε 13 % (πάνω από τον εθνικό μέσο όρο). Ο δήμος του Matosinhos θεωρεί ότι το επενδυτικό σχέδιο έχει ζωτική σημασία για την περιφέρεια, τόσο από οικονομικής όσο και από κοινωνικής πλευράς.

4.6. Παρατηρήσεις του Δήμου του Sines

(83) Ο Δήμος του Sines είναι πεπεισμένος για τη σημασία των νέων μονάδων παραγωγής του διυλιστηρίου του Sines για την ανάπτυξη της τοπικής και περιφερειακής οικονομίας. Αυτό θα επηρεάσει θετικά την κοινωνική ανάπτυξη της περιφέρειας, λόγω της δημιουργίας ειδικευμένων θέσεων εργασίας και της εμφάνισης περισσότερων και καλύτερων μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων.

4.7. Παρατηρήσεις της Confederação Geral dos Trabalhadores Portugueses («CGTP»)

(84) Η CGTP εκτιμά ότι το επενδυτικό σχέδιο παράγει πολύ θετικά αποτελέσματα για το περιβάλλον και το κρίνει σημαντικό για την περιφερειακή ανάπτυξη της Πορτογαλίας διότι: i) θα καταστήσει δυνατή την εξασφάλιση μεγαλύτερης διαφοροποίησης προϊόντων καλύτερης ποιότητας στην εθνική οργανική χημική βιομηχανία, καθώς και όσον αφορά τις εξαγωγές. Ως εκ τούτου, το επενδυτικό σχέδιο θα συμβάλει θετικά στην αξιοποίηση των χαρακτηριστικών εξειδίκευσης της μεταποιητικής βιομηχανίας· ii) θα δημιουργήσει εκατοντάδες μόνιμες και μερικές χιλιάδες προσωρινές θέσεις εργασίας κατά το στάδιο κατασκευής των εγκαταστάσεων, γεγονός ακόμη σημαντικότερο αφού πρόκειται για περιφέρειες που εμφανίζουν ορισμένα από τα υψηλότερα ποσοστά ανεργίας στην Πορτογαλία· iii) θα αναπτύξει την τοπική οικονομία στους τομείς της στέγης, του εμπορίου και των ξενοδοχειακών μονάδων, μεταξύ άλλων οικονομικών δραστηριοτήτων.

4.8. Παρατηρήσεις της Associação Industrial Portuguesa βιομηχανικών Associação Portuguesa («AIP»)

(85) Η AIP αναφέρει ότι το επενδυτικό σχέδιο θα συμβάλει αποφασιστικά στην αύξηση του πλούτου στην περιφέρεια του Βορρά και στην περιφέρεια του Alentejo.

(86) Η περιφέρεια του Βορρά, με ποσοστό ανεργίας 11,6 % έναντι 9,8 % του εθνικού μέσου όρου (στοιχεία του τρίτου τριμήνου του 2009), είναι σήμερα η περιφέρεια με το υψηλότερο ποσοστό ανεργίας, και ιδίως σημαντικής ανεργίας μακράς διαρκείας (οι μισοί άνεργοι αναζητούν εργασία επί ένα έτος ή και περισσότερο). Στο σημερινό πλαίσιο κοινωνικής κρίσης, η δημιουργία 500 άμεσων και 200 μόνιμων έμμεσων θέσεων εργασίας, καθώς και 2 000 περίπου προσωρινών θέσεων εργασίας κατά το στάδιο της κατασκευής, ισοδυναμεί με τεράστια συμβολή για την περιφέρεια.

(87) Η περιφέρεια του Alentejo συγκαταλέγεται σήμερα στις πορτογαλικές περιφέρειες με το υψηλότερο ποσοστό ανεργίας —10,2 % έναντι 9,8 % του εθνικού μέσου όρου (στοιχεία του τρίτου τριμήνου του 2009)— και ιδιαίτερα υψηλή ανεργία μακράς διάρκειας (το ήμισυ του άνεργου πληθυσμού αναζητεί εργασία για ένα έτος ή περισσότερο). Στο πλαίσιο αυτό, η δημιουργία 100 άμεσων και 250 μόνιμων έμμεσων θέσεων εργασίας, καθώς και 3 000 περίπου προσωρινών θέσεων εργασίας κατά το στάδιο κατασκευής, ισοδυναμεί με σημαντική συνεισφορά για την περιφέρεια.

4.9. Παρατηρήσεις του ανταγωνιστή αριθ. 1

4.9.1. Παρατηρήσεις σχετικά με την απόφαση για την κίνηση της διαδικασίας

(88) Σύμφωνα με τον ανταγωνιστή αριθ. 1, το επενδυτικό σχέδιο μπορεί να θεωρηθεί απλή «επέκταση υπάρχουσας εγκατάστασης» κατά την έννοια της παραγράφου 34 των ΚΓΠΕ. Το επενδυτικό σχέδιο δεν μπορεί να θεωρηθεί ενιαίο διότι τα πάγια περιουσιακά στοιχεία της επένδυσης θα «μπορούσαν να διαιρεθούν από οικονομική άποψη» κατά την έννοια της παραγράφου 60 των ΚΓΠΕ. Πράγματι, τα διυλιστήρια του Sines και του Matosinhos είναι από γεωγραφική άποψη απομακρυσμένα μεταξύ τους. Το επενδυτικό σχέδιο καθορίζει σαφώς χωριστή επένδυση για κάθε διυλιστήριο. Τα διυλιστήρια μπορούν να επιλέξουν να εξοπλιστούν με μονάδες κενού και ιξωδόλυσης, αλλά όχι με μονάδα υδρογονοπυρόλυσης, και το αντίστροφο. Επομένως, οι επενδύσεις που προβλέπονται για τα δύο διυλιστήρια δεν συνδέονται κατ’ ανάγκη άμεσα. Σε κάθε περίπτωση, τα διυλιστήρια θα μπορούσαν να λειτουργήσουν αυτόνομα, χωρίς να απαιτηθεί καμία ενοποίηση. Εξάλλου, το διυλιστήριο του Matosinhos θα μπορούσε να πωλήσει την παραγωγή πετρελαίου εσωτερικής καύσης κενού στις διεθνείς αγορές και η μονάδα υδρογονοπυρόλυσης που βρίσκεται στο Sines θα μπορούσε να χρησιμοποιεί ως πρώτη ύλη εισαγόμενο πετρέλαιο εσωτερικής καύσης κενού.

(89) Η Πορτογαλία ανέφερε μόνο τη δημιουργία άμεσων και έμμεσων θέσεων εργασίας ως συμβολή του επενδυτικού σχεδίου στην περιφερειακή ανάπτυξη. Για τον λόγο αυτό είναι αδύνατο να καταδείξει ότι το επενδυτικό σχέδιο συμβάλλει σε μια συνεπή στρατηγική περιφερειακής ανάπτυξης και ότι ανταποκρίνεται στον στόχο της οικονομικής συνοχής (28). Πολύ δύσκολα μπορεί να γίνει δεκτό ότι η δαπάνη ενός και πλέον εκατομμυρίου ευρώ ανά άμεση θέση εργασίας μπορεί να θεωρηθεί εξαιρετική συμβολή στην περιφερειακή ανάπτυξη. Στο πλαίσιο αυτό, η αναλογία του ποσού της ενίσχυσης προς τις άμεσες θέσεις εργασίας για το επενδυτικό σχέδιο συγκρίνεται με προγενέστερες αποφάσεις της Επιτροπής (οι οποίες παρουσιάζονται σε πίνακα που επανεξετάζει την αναλογία αυτή σε προηγούμενες αποφάσεις της Επιτροπής). Επιπλέον, ο ανταγωνιστής αριθ. 1 θεωρεί ότι το επενδυτικό σχέδιο δεν συνδέεται με εικαζόμενη αδυναμία της αγοράς.

(90) Όσον αφορά την επίσημη απαίτηση δημιουργίας κινήτρων, η Petrogal ουδέποτε έλαβε επιστολή προθέσεων από την Πορτογαλία, πριν από την έναρξη των εργασιών. Συνεπώς, ο ανταγωνιστής αριθ. 1 καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η ενίσχυση δεν συνάδει με την παράγραφο 38 των ΚΓΠΕ.

(91) Από την άποψη της οικονομικής αξιολόγησης, ο ανταγωνιστής αριθ. 1 θεωρεί ότι η ενίσχυση δεν πληροί τα κριτήρια αναγκαιότητας και δεν παράγει κανένα κίνητρο. Το επενδυτικό σχέδιο είναι μια παραγωγική επένδυση η οποία ενεργοποιήθηκε, σε οικονομικό επίπεδο, από την έλλειψη ισορροπίας μεταξύ προσφοράς και ζήτησης, και από τη δυνατότητα εξασφάλισης πρόσβασης σε βαρύτερο και φθηνότερο αργό πετρέλαιο. Είναι μια επένδυση που ανταποκρίνεται στη φυσική εξέλιξη της ζήτησης ντίζελ. Όλοι οι άλλοι επιχειρηματίες στην Ευρώπη πραγματοποιούν παρόμοιες επενδύσεις στις δικές τους μονάδες διύλισης χωρίς να λαμβάνουν κρατική ενίσχυση. Συνεπώς, τα γεγονότα δείχνουν ότι το επενδυτικό σχέδιο θα είχε πραγματοποιηθεί σε κάθε περίπτωση, γεγονός που δεν συνάδει με την παράγραφο 22 της ανακοίνωσης της Επιτροπής της 24ης Ιουνίου 2009 (29) («ανακοίνωση για την αναλυτική αξιολόγηση»).

(92) Ο ανταγωνιστής αριθ. 1 θεωρεί ότι τα σχετικά προϊόντα είναι: — το καύσιμο ντίζελ (που είναι τελικό προϊόν), — η νάφθα (ενδιάμεσο προϊόν κατά την έννοια της παραγράφου 69 των ΚΓΠΕ), ως εκ τούτου τα πετροχημικά προϊόντα που προέρχονται από τη νάφθα πρέπει επίσης να θεωρούνται σχετικά προϊόντα, — τα υπολείμματα υδρογονοπυρόλυσης (όταν η μονάδα υδρογονοπυρόλυσης δεν είναι εξοπλισμένη με μονάδα ανακύκλωσης).

— Ντίζελ

(93) Σύμφωνα με τον ανταγωνιστή αριθ. 1, η Petrogal είναι η μοναδική επιχείρηση στην αγορά με ικανότητα διύλισης αργού πετρελαίου στην Πορτογαλία. Η Petrogal εφοδιάζει τους ανταγωνιστές της στην εν λόγω αγορά. Ελέγχει τις μεγαλύτερες εγκαταστάσεις εισαγωγής και αποθήκευσης βενζίνης και ντίζελ. Διαθέτει το πιο εκτεταμένο δίκτυο πρατηρίων καυσίμων στην Πορτογαλία. Η Petrogal κατέχει δεσπόζουσα θέση ή, τουλάχιστον, έχει σημαντική ισχύ στην αγορά σε πολλές αγορές πετρελαιοειδών στην Πορτογαλία. Ο ανταγωνιστής αριθ. 1 εκτιμά ότι η αξιολόγηση της σχετικής αγοράς δεν θα πρέπει να αφορά μόνο το επίπεδο εξόδου από το διυλιστήριο (εκ διυλιστηρίου), αλλά θα πρέπει επίσης να ληφθεί υπόψη η κατάσταση που επικρατεί σε επίπεδο λιανικής και χονδρικής αγοράς ντίζελ όσον αφορά τον ανταγωνισμό.

— Νάφθα

(94) Όσον αφορά τη νάφθα, ο ανταγωνιστής αριθ. 1 θεωρεί ότι η υπό αξιολόγηση σχετική αγορά προϊόντων δεν πρέπει να περιορίζεται στις πωλήσεις εκ διυλιστηρίου, αλλά θα πρέπει επίσης να περιλαμβάνει και όλες τις δραστηριότητες επόμενου σταδίου.

(95) Όσον αφορά τη σχετική γεωγραφική αγορά, η αναλογία των συνολικών εισαγωγών και εξαγωγών ντίζελ σε σχέση με τις συνολικές πωλήσεις ντίζελ στην Πορτογαλία είναι υπερβολικά χαμηλή για να δικαιολογεί την επιλογή της περιφερειακής αγοράς ως σχετικής αγοράς. Ο ανταγωνιστής αριθ. 1 θεωρεί ότι η σχετική γεωγραφική αγορά είναι η πορτογαλική αγορά.

(96) Ο ανταγωνιστής αριθ. 1 θεωρεί ότι οι δραστηριότητες της ENI στις επηρεαζόμενες αγορές προϊόντων θα πρέπει επίσης να ληφθούν υπόψη διότι, όταν μια εταιρεία μπορεί να ασκήσει καθοριστική επιρροή στην πολιτική πωλήσεων μιας άλλης εταιρείας, είναι απαραίτητο να εξετάζεται το συνδυασμένο μερίδιο αγοράς και των δύο στις σχετικές αγορές.

(97) Ο ανταγωνιστής αριθ. 1 καταλήγει ότι, όσον αφορά το πετρέλαιο ντίζελ, παρατηρείται σημαντική υπέρβαση του ποσοστού 25 % που καθορίζεται στην παράγραφο 68 των ΚΓΠΕ. Συνεπώς, η ενίσχυση που χορηγήθηκε μέσω του επενδυτικού σχεδίου προορίζεται για τη στήριξη της επιχείρησης που κατέχει δεσπόζουσα θέση στην αγορά, επιτρέποντάς της να διατηρήσει και να αυξήσει την ισχύ της στην αγορά. Ο ανταγωνισμός θα πληγεί σοβαρά και η ενίσχυση θα προκαλέσει σημαντική νόθευση στις σχετικές αγορές.

(98) Εν κατακλείδι, ο ανταγωνιστής αριθ. 1 εκτιμά ότι πρόκειται για ενίσχυση λειτουργίας η οποία ενισχύει τη θέση της Petrogal ως επιχείρησης με δεσπόζουσα θέση στις σχετικές αγορές. Η ενίσχυση δεν συμβάλλει στη δημιουργία κανενός κινήτρου. Σε κάθε περίπτωση, οι αρνητικές επιπτώσεις της ενίσχυσης αντισταθμίζουν τις πιθανές θετικές.

4.9.2. Παρατηρήσεις που υποβλήθηκαν με επιστολές της 15ης Σεπτεμβρίου και 10ης Νοεμβρίου 2010 (σε απάντηση στις ερωτήσεις που υπέβαλε η Επιτροπή στις 5 Αυγούστου και στις 13 Οκτωβρίου 2010)

(99) Παρόμοια επενδυτικά σχέδια τέθηκαν σε εφαρμογή σε τέσσερα διυλιστήρια (La Rabida, Castellón, Cartagena και Bilbao), με τον ίδιο στόχο, δηλαδή την αύξηση της αποδοτικότητας των περιουσιακών στοιχείων μέσω της εγκατάστασης νέων μονάδων μετατροπής που μεγιστοποιούν την απόδοση μεσαίων αποσταγμάτων, μειώνουν την παραγωγή μαζούτ και επεξεργάζονται βαρύτερο αργό πετρέλαιο. Ο ανταγωνιστής αριθ. 1 αναφέρεται επίσης σε παρόμοια επενδυτικά σχέδια στην Ιταλία (διυλιστήρια του Sannazzaro και του Τάραντα, από την ENI), στη Γερμανία (Bayernoil), στη Λιθουανία (Mazeikiu Nafta) και στη Λευκορωσία (Slavneft).

(100) Όσον αφορά ένα δυνητικό δείκτη αναφοράς του βαθμού απόδοσης για παρόμοιες επενδύσεις του κλάδου, ο ανταγωνιστής αριθ. 1 δηλώνει ότι δεν γνωρίζει τέτοιο δείκτη: η αποδοτικότητα ενός επενδυτικού σχεδίου εξαρτάται συνήθως από το κόστος κεφαλαίου κάθε εταιρείας και από άλλους παράγοντες. Ο ανταγωνιστής αριθ. 1 εκτιμά ότι, για την περίοδο κατά την οποία αποφασίστηκε το επενδυτικό σχέδιο, ο κατά προσέγγιση βαθμός απόδοσης στον κλάδο της διύλισης θα πρέπει να είναι τουλάχιστον 10 %.

(101) Ο ανταγωνιστής αριθ. 1 αναφέρεται σε γενικές γραμμές στην ύπαρξη εισαγωγικών φραγμών όσον αφορά τη σχετική γεωγραφική αγορά. Θεωρεί ότι το κυριότερο πρόβλημα στην Πορτογαλία είναι η δεσπόζουσα θέση της Petrogal στην αγορά, αφού η εταιρεία ελέγχει το 100 % της ικανότητας διύλισης στην Πορτογαλία και, ως εκ τούτου, τους σημαντικότερους τερματικούς σταθμούς εισαγωγής και εξαγωγής. Επίσης υποστηρίζει ότι η Petrogal κατέχει δεσπόζουσα θέση όσον αφορά την ικανότητα αποθήκευσης προϊόντων, η οποία σύμφωνα με ορισμένες ανεξάρτητες πηγές (30) αντιπροσωπεύει το 90 % της αγοράς. Αυτό εξασφαλίζει στην Petrogal μερίδιο στην πορτογαλική αγορά ίσο περίπου με το 45 % όσον αφορά τις λιανικές πωλήσεις και 80 % όσον αφορά τις χονδρικές πωλήσεις.

(102) Όσον αφορά το ερώτημα της Επιτροπής ως προς την ύπαρξη άρνησης να χορηγηθεί πρόσβαση στην ικανότητα αποθήκευσης της Petrogal, ο ανταγωνιστής αριθ. 1 δεν ήταν σε θέση να περιγράψει μια τέτοια κατάσταση.

(103) Ο ανταγωνιστής αριθ. 1 εκτιμά ότι η ικανότητα αποθήκευσης στην Πορτογαλία είναι περιορισμένη και ότι τα έξοδα αποθεματοποίησης είναι υψηλότερα σε σχέση με άλλες χώρες, όπως η Ισπανία και η Ιταλία, για παρόμοιες εγκαταστάσεις ή δραστηριότητες (περίπου 25 % υψηλότερα).

(104) Ο ανταγωνιστής αριθ. 1 θεωρεί ότι δεν υπάρχουν σημαντικές αποκλίσεις μεταξύ της τιμής του εισαγόμενου ντίζελ και της τιμής του ντίζελ που αγοράζεται από την Petrogal, διότι οι τιμές είναι τιμαριθμοποιημένες βάσει των διεθνών τιμών συν το κόστος υλικοτεχνικής υποστήριξης.

4.10. Παρατηρήσεις του ανταγωνιστή αριθ. 2

4.10.1. Παρατηρήσεις σχετικά με την απόφαση για την κίνηση της διαδικασίας

(105) Ο ανταγωνιστής αριθ. 2 εκτιμά ότι το επενδυτικό σχέδιο θα αυξήσει την ικανότητα παραγωγής ντίζελ της Petrogal κατά περίπου 2,5 εκατ. τόνους, μετατρέποντας την Πορτογαλία από μικρό εισαγωγέα σε σημαντικό εξαγωγέα ντίζελ.

(106) Ο ανταγωνιστής αριθ. 2 εκφράζει αμφιβολίες όσον αφορά την αναγκαιότητα της ενίσχυσης, δεδομένου ότι η Petrogal ανήκει σε μια μεγάλη εταιρεία, τελεί υπό την κατοχή και τον έλεγχο της ENI. Η Petrogal είναι μια κερδοφόρα επιχείρηση, η οποία έχει πραγματοποιήσει σημαντικές επενδύσεις, τόσο προηγούμενου σταδίου, όσον αφορά τον κλάδο διύλισης στη Βραζιλία και την Αγκόλα, όσο και επόμενου σταδίου με σκοπό τη διεύρυνση του δικτύου διανομής της στην Ισπανία. Κατέχει προνομιακή θέση στην Πορτογαλία, εφόσον είναι ιδιοκτήτρια των δύο μοναδικών διυλιστηρίων.

(107) Η Petrogal είναι καθετοποιημένη και είναι η μεγαλύτερη εταιρεία εμπορίας πετρελαιοειδών στην Πορτογαλία και ο τρίτος μεγαλύτερος ανταγωνιστής στην Ιβηρική Χερσόνησο.

(108) Ο ανταγωνιστής αριθ. 2, εκτιμά ότι η κρατική ενίσχυση δεν πληροί τις τυπικές απαιτήσεις να αποτελεί πραγματικό κίνητρο, όπως αναφέρεται στην παράγραφο 38 των ΚΓΠΕ. Το επενδυτικό σχέδιο είναι μια καθαυτό κερδοφόρα συναλλαγή που πληροί τους μεσοπρόθεσμους και μακροπρόθεσμους στρατηγικούς στόχους της Petrogal, οι οποίοι θα υλοποιηθούν σε κάθε περίπτωση.

(109) Σύμφωνα με τον ανταγωνιστή αριθ. 2, το επενδυτικό σχέδιο θα συμβάλει στην ικανοποίηση της αυξανόμενης εγχώριας ζήτησης όσον αφορά το ντίζελ θα επιτρέψει στην Petrogal να καταστεί καθαρός εξαγωγέας προς άλλες αγορές (τη Γαλλία και την Ισπανία, για παράδειγμα), και θα αυξήσει το περιθώριο διύλισης της Petrogal.

(110) Ο ανταγωνιστής αριθ. 2 θεωρεί ότι η αναγκαιότητα της ενίσχυσης πρέπει να αξιολογηθεί με βάση τις διατάξεις του σημείου 2.3 της ανακοίνωσης για την αναλυτική αξιολόγηση.

(111) Ο ανταγωνιστής αριθ. 2 παραπέμπει στην έκθεση «PFC Energy» που αναφέρεται στην υποσημείωση 31, στην οποία διευκρινίζεται ότι το επενδυτικό σχέδιο της Petrogal ήταν ήδη πραγματικότητα το 2006. Το επενδυτικό σχέδιο μπορούσε να πραγματοποιηθεί μόνο στις περιφέρειες Matosinhos και Sines (όχι επειδή πρόκειται για ενισχυόμενες περιοχές, αλλά επειδή εκεί βρίσκονται τα διυλιστήρια).

(112) Τέλος, ο ανταγωνιστής αριθ. 2 εκτιμά ότι, εξ ορισμού, δεν θα μπορούσε να υπάρχει άλλη τοποθεσία στην οποία να πραγματοποιηθεί επένδυση για την αναδιάρθρωση των υφιστάμενων διυλιστηρίων.

(113) Ο ανταγωνιστής αριθ. 2 υπέβαλε μόνο παρατηρήσεις σχετικά με το ντίζελ.

— Επίπεδο εκ διυλιστηρίου

(114) Ο ανταγωνιστής αριθ. 2 εξηγεί ότι, παρά την απουσία νομικών φραγμών στις εισαγωγές, αυτές υπόκεινται σε πολύ αυστηρές (αν όχι περιοριστικές) προϋποθέσεις που συνδέονται με ένα φάσμα φυσικών παραγόντων (έλλειψη χώρων αποθήκευσης των εισαγωγών, η τοποθεσία και το καθεστώς ιδιοκτησίας των χώρων αποθήκευσης, οι περιορισμοί που επιβάλλονται στο δευτερεύον δίκτυο υλικοτεχνικής υποστήριξης) και παραγόντων διάρθρωσης της αγοράς (ικανότητα καθορισμού των τιμών εκ διυλιστηρίου).

— Επίπεδο χονδρικού εμπορίου

(115) Οι άλλοι παράγοντες της πορτογαλικής αγοράς εισάγουν το 90 % των συνολικών εισαγωγών ντίζελ, γεγονός που τους θέτει σημαντικές δυσκολίες, όπως αναφέρεται στην έκθεση της πορτογαλικής αρχής ανταγωνισμού με τίτλο «Relatório final sobre os sectores dos combustíveis líquidos e do gás engarrafado em Portugal» (31) (εφεξής «η έκθεση της Αρχής»). Ο ανταγωνιστής αριθ. 2 θεωρεί ότι εξαιτίας όλων αυτών των παραγόντων η πορτογαλική αγορά είναι περισσότερο κλειστή σε σχέση με συγκρίσιμες αγορές σε άλλες χώρες.

(116) Ο ανταγωνιστής αριθ. 2, εκτιμά ότι η εκτίμηση της σχετικής αγοράς δεν θα πρέπει να περιορίζεται στο επίπεδο εκ διυλιστηρίου, αλλά θα πρέπει επίσης να καλύπτει και τους διαύλους διανομής και πώλησης (λιανικής και χονδρικής). Το επενδυτικό σχέδιο θα αυξήσει την παραγωγή κατά 2,5 εκατ. τόνους ετησίως, μετατρέποντας την Πορτογαλία σε χώρα με ετήσιο πλεόνασμα 1,6 εκατ. τόνους ντίζελ, συν 0,5 εκατ. τόνους βιοντίζελ ετησίως από το διυλιστήριο του Sines.

— Χονδρικό και λιανικό εμπόριο

(117) Σύμφωνα με την έκθεση της Αρχής, αυτό το επίπεδο πωλήσεων θεωρείται ως δεύτερο επίπεδο στη διάρθρωση της διανομής ντίζελ. Η τιμή του ντίζελ θα εξαρτηθεί από την τιμή αγοράς στο διυλιστήριο ή κατά την εισαγωγή, στην οποία προστίθεται το κόστος μεταφοράς και αποθήκευσης, καθώς και το περιθώριο επί των πωλήσεων.

(118) Ο ανταγωνιστής αριθ. 2 θεωρεί ότι η Petrogal ανταγωνίζεται και στο επίπεδο της διανομής, όπου κατέχει σαφές ανταγωνιστικό πλεονέκτημα: κάθε ενίσχυση που χορηγείται για τη μείωση του κόστους που βαρύνει την Petrogal κατά την παραγωγή ντίζελ θα ενισχύσει περαιτέρω τη σημερινή δεσπόζουσα θέση της στην πορτογαλική αγορά (51 % στην αγορά χονδρικής και 37 % στην αγορά λιανικής).

(119) Ο ανταγωνιστής αριθ. 2, εκτιμά ότι η σχετική γεωγραφική αγορά πρέπει, το πολύ, να καλύπτει την Ιβηρική Χερσόνησο. Η σχετική γεωγραφική αγορά θα μπορούσε να είναι μόνον ο ΕΟΧ, αν οι εισαγωγές ντίζελ ανταγωνίζονταν πράγματι το ντίζελ που υφίσταται διύλιση στην Πορτογαλία (υποθέτοντας συγκεκριμένα ότι δεν υπάρχουν νομικοί ή οικονομικοί φραγμοί εισόδου).

(120) Η επενδυτική ενίσχυση θα επηρεάσει τους ανταγωνιστές της Petrogal στην αγορά της Ιβηρικής Χερσονήσου, δεδομένου ότι τα διυλιστήρια που βρίσκονται στην Ισπανία πραγματοποίησαν παρόμοιες επενδύσεις (με λίαν παρεμφερείς στρατηγικούς στόχους) χωρίς να έχουν λάβει ενίσχυση.

(121) Αν οι χονδρικές και λιανικές πωλήσεις θεωρηθούν μέρος της σχετικής αγοράς προϊόντων, το μερίδιο αγοράς της Petrogal στην εθνική και την τοπική αγορά υπερβαίνει κατά πολύ το όριο του 25 % που καθορίζεται στην παράγραφο 68 των ΚΓΠΕ, και η ενίσχυση δεν θα πρέπει να χορηγηθεί.

(122) Ο ανταγωνιστής αριθ. 2 εκτιμά ότι, όσον αφορά την προσφορά, οι χονδρικές αγορές βενζίνης και ντίζελ εμφανίζουν υψηλό βαθμό συγκέντρωσης (οι τέσσερις σημαντικότεροι ανταγωνιστές κατέχουν συνολικά μερίδιο αγοράς άνω του 95 %), όπως αναφέρει στην έκθεσή της η πορτογαλική αρχή ανταγωνισμού.

(123) Στην Πορτογαλία, το μερίδιο της Petrogal στη χονδρική αγορά ντίζελ τοποθετείται σε όγκο μεταξύ 35 % και 45 %. Ο ανταγωνιστής αριθ. 2 κρίνει ότι το επενδυτικό σχέδιο θα οδηγήσει σε συμπληρωματική παραγωγική ικανότητα 2,5 εκατ. τόνων και ότι το σχέδιο αυτό, αν συνδυαστεί με τα άλλα σχέδια που έχει ήδη αναλάβει η Petrogal, θα επιτρέψει στην εταιρεία όχι μόνο να καλύψει την εγχώρια ζήτηση στην πορτογαλική αγορά ντίζελ, αλλά και να εξαγάγει σχεδόν 2 εκατ. τόνους ντίζελ προς τις γειτονικές χώρες (Ισπανία και Γαλλία).

4.10.2. Παρατηρήσεις που υποβλήθηκαν με επιστολή της 10ης Σεπτεμβρίου 2010, σε απάντηση στο αίτημα παροχής πληροφοριών της Επιτροπής της 4ης Αυγούστου 2010

(124) Ο ανταγωνιστής αριθ. 2 αναφέρει ότι δεν υπάρχει ενδεικτικός βαθμός απόδοσης σε τομεακό επίπεδο, δεδομένου ότι οι εταιρείες καθορίζουν τον δικό τους συντελεστή-στόχο και οι συντελεστές-στόχοι μπορεί να διαφέρουν ανάλογα με τα χαρακτηριστικά κάθε επενδυτικού σχεδίου. Ο ανταγωνιστής αριθ. 2 παραθέτει κατάλογο πέντε διυλιστηρίων που ανέλαβαν παρόμοια επενδυτικά σχέδια, το συνολικό ύψος των οποίων υπερβαίνει τα 6 δισεκατ. ευρώ, χωρίς τη χορήγηση κρατικής ενίσχυσης.

(125) Ο ανταγωνιστής αριθ. 2 επισημαίνει ότι οι ικανότητες αποθήκευσης και οι λιμενικές εγκαταστάσεις είναι περιορισμένες. Ως εκ τούτου, οι αποστολές με προορισμό την Πορτογαλία αφορούν μικρότερες ποσότητες προϊόντων, γεγονός που συνεπάγεται υψηλότερο κόστος διανομής το οποίο επηρεάζει τα τελικά περιθώρια πωλήσεων λιανικής και χονδρικής.

(126) Όσον αφορά τις εγκαταστάσεις αποθήκευσης, ο ανταγωνιστής αριθ. 2 αναφέρει ότι οι εγκαταστάσεις αυτές χρησιμοποιούνται κατά κανόνα από τον ιδιοκτήτη (όπως η Petrogal), για τις δικές του ανάγκες. Στην περίπτωση εγκαταστάσεων αποθήκευσης που ανήκουν σε τρίτους, είναι διαθέσιμος περιορισμένος χώρος αποθήκευσης λόγω των υφιστάμενων μακροχρόνιων συμβάσεων που έχουν ήδη υπογραφεί με άλλες επιχειρήσεις.

(127) Ο ανταγωνιστής αριθ. 2 εκτιμά ότι η Petrogal διατηρεί πλεονέκτημα έναντι των ανταγωνιστών της όσον αφορά την τιμή πώλησης ντίζελ, η οποία εκτιμάται περίπου σε 3 έως 5 δολάρια ΗΠΑ/τόνο, λόγω της δεσπόζουσας θέσης της στον τομέα των εγκαταστάσεων αποθήκευσης.

5. ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΤΗΣ ΠΟΡΤΟΓΑΛΙΑΣ

5.1. Παρατηρήσεις σχετικά με την απόφαση για την κίνηση της διαδικασίας

(128) Η Πορτογαλία προέβη στη διόρθωση ότι η συνεδρίαση μεταξύ των πορτογαλικών αρχών και των υπηρεσιών της Επιτροπής πραγματοποιήθηκε στις 11 Μαρτίου 2009. Διευκρινίζει ότι το επενδυτικό σχέδιο δεν είναι σχέδιο αντικατάστασης ούτε πρόκειται για αναβάθμιση σχεδίου, αλλά για σχέδιο μετατροπής το οποίο συνεπάγεται ουσιαστική αλλαγή της διεργασίας διύλισης με σκοπό την καλύτερη εξυπηρέτηση της αυξανόμενης ζήτησης ντίζελ. Η Πορτογαλία προσθέτει ότι η ΕΤΕπ θα χρηματοδοτήσει το σχέδιο και ότι η ενίσχυση, υπό μορφή πίστωσης φόρου, θα αρχίσει να χορηγείται το 2011. Επίσης, θεωρεί ότι η αξιολόγηση του επενδυτικού σχεδίου ως ενίσχυσης ειδικού σκοπού (ad hoc) δεν θα πρέπει να οδηγήσει σε αυστηρότερους κανόνες αξιολόγησης. Στην πραγματικότητα, η σύμβαση επενδυτικού σχεδίου και η σύμβαση ενίσχυσης που συνήφθησαν μεταξύ της Πορτογαλίας και του δικαιούχου εξαρτώνται από την απόφαση έγκρισης της Επιτροπής. Δεδομένου ότι οι συμβάσεις επένδυσης και ενίσχυσης είχαν ήδη υποβληθεί στην Επιτροπή κατά το στάδιο της κοινοποίησης, η Πορτογαλία προτείνει να αποσταλεί διοικητική επιστολή —στην οποία να επισυνάπτονται οι συμβάσεις επένδυσης και ενίσχυσης που αναφέρονται στη σελίδα 8 της απόφασης για την κίνηση της διαδικασίας— στην οποία να προσδιορίζεται η έναρξη ισχύος των συμβάσεων αυτών.

5.1.1. Παρατηρήσεις όσον αφορά το επενδυτικό σχέδιο

(129) Η Πορτογαλία θεωρεί ότι το επενδυτικό σχέδιο αποτελεί αρχική επένδυση που εμπίπτει στις ακόλουθες κατηγορίες: επέκταση υφιστάμενης μονάδας ή θεμελιώδη αλλαγή της διαδικασίας παραγωγής.

(130) Σύμφωνα με την Πορτογαλία, η νέα μονάδα απόσταξης υπό κενό και η νέα μονάδα υδρογονοπυρόλυσης θα επιτρέψουν την παραγωγή μεγαλύτερων ποσοτήτων ντίζελ και, ως εκ τούτου, την προσαρμογή της παραγωγής ντίζελ στις ανάγκες της αγοράς. Η προσαρμογή αυτή δεν είναι δυνατή με τη σημερινή διάρθρωση του συστήματος διύλισης που προσφέρει πολύ μικρή ευελιξία για μετατροπή της παραγωγής από βενζίνη σε ντίζελ.

(131) Η νέα μονάδα απόσταξης υπό κενό και η μονάδα ιξωδόλυσης στο Matosinhos, η νέα μονάδα υδρογονοπυρόλυσης στο Sines και οι αρχικές προϋπάρχουσες μονάδες διύλισης θα λειτουργούν ταυτόχρονα. Συνεπώς, η Πορτογαλία θεωρεί ότι το επενδυτικό σχέδιο αποτελεί επέκταση του υφιστάμενου συστήματος παραγωγής, συνοδευόμενη από θεμελιώδη αλλαγή της παραγωγικής διαδικασίας.

(132) Οι πορτογαλικές αρχές εξηγούν ότι η νέα διάταξη του τρόπου παραγωγής θα ενισχύσει τους συμπληρωματικούς δεσμούς μεταξύ των δύο διυλιστηρίων σε επιχειρησιακό και λειτουργικό επίπεδο: το πετρέλαιο εσωτερικής καύσης κενού [ ] θα μεταφερθεί από το Matosinhos στο Sines και η βαριά νάφθα [ ] θα μεταφερθεί από το Sines στο Matosinhos. Το επενδυτικό σχέδιο λαμβάνει χώρα σε ένα ολοκληρωμένο σύστημα διύλισης: Τα διυλιστήρια Sines και Matosinhos είναι άρρηκτα συνδεδεμένα, ιδίως για τη βελτιστοποίηση της παραγωγής ντίζελ. Το μόνο που δεν τηρείται είναι το γεωγραφικό κριτήριο («άμεση γεωγραφική εγγύτητα»). Ωστόσο, η υποδιαίρεση του επενδυτικού σχεδίου σε δύο μέρη θα ήταν τεχνητή, δεδομένου ότι το σχέδιο είναι αδιαίρετο από τεχνική, λειτουργική και στρατηγική άποψη (32).

5.1.2. Παρατηρήσεις σχετικά με τον χαρακτηρισμό της αγοράς και των σχετικών προϊόντων

(133) Η Πορτογαλία θεωρεί ότι τα σχετικά προϊόντα είναι το ντίζελ και η βαριά νάφθα, εκ των οποίων το ντίζελ αποτελεί την οικονομική κινητήρια δύναμη της επένδυσης και η βαριά νάφθα ένα αναπόφευκτο από τεχνική άποψη υποπροϊόν της παραγωγής στο διυλιστήριο του Sines.

(134) Όσον αφορά τη βαριά νάφθα που παράγεται από τα αναδιατεταγμένα διυλιστήρια, θα χρησιμοποιείται στην εγχώρια αγορά, στην παραγωγή αρωματικών υδρογονανθράκων της Petrogal στο Matosinhos, και επίσης θα αντικαταστήσει τις εισαγωγές (το 92 % των οποίων προέρχεται από χώρες εκτός ΕΕ). Το επενδυτικό σχέδιο θα αυξήσει μόνο την παραγωγή βαριάς νάφθας στο διυλιστήριο του Sines (κατά [200-250] ktonne ετησίως) (33). Η αυξημένη παραγωγή βαριάς νάφθας στο Sines θα αντικαταστήσει τις ποσότητες που εισάγονται σήμερα στο Matosinhos και δεν θα πωληθεί σε τρίτους.

(135) Η Πορτογαλία διευκρίνισε ότι καμία επένδυση στο διυλιστήριο του Matosinhos δεν αφορά τις ειδικές μονάδες επεξεργασίας βαριάς νάφθας σε αναμόρφωμα, ένα ενδιάμεσο προϊόν για την παραγωγή αρωματικών υδρογονανθράκων (κυρίως παραγώγων νάφθας), και στη συνέχεια μεταποίηση του αναμορφώματος στη μονάδα αρωματικών υδρογονανθράκων της Petrogal στο Matosinhos για να ληφθούν παράγωγα νάφθας (τα οποία πωλούνται στην αγορά σε τιμές της αγοράς στη βιομηχανία πετροχημικών δεύτερης γενιάς). Η τιμή αναμορφώματος που χρησιμοποιείται από τη μονάδα αρωματικών υδρογονανθράκων θα παραμείνει αμετάβλητη, καθόσον είναι τιμαριθμοποιημένη στο [10-20] % της ισοτιμίας εισαγωγής νάφθας και στο [80-90] % της ισοτιμίας εξαγωγής βενζίνης.

(136) Η Πορτογαλία εκτιμά ότι η σχετική εθνική αγορά είναι μια αγορά ανοικτή και ανταγωνιστική χωρίς φραγμούς στις συναλλαγές. Οι τιμές του ντίζελ βασίζονται στην τιμή του αργού πετρελαίου και στο κόστος διύλισης. Οι εταιρείες διύλισης πρέπει να αντιμετωπίζουν τον ανταγωνισμό των εισαγωγών. Η Πορτογαλία εκτιμά ότι η σχετική γεωγραφική αγορά είναι η αγορά της Βορειοδυτικής Ευρώπης.

(137) Σε προηγούμενες αποφάσεις της Επιτροπής αναφέρεται ότι η νάφθα είναι ένα προϊόν που αποτελεί αντικείμενο διεθνών συναλλαγών και ότι η σχετική αγορά προϊόντος καλύπτει τουλάχιστον τη Δυτική Ευρώπη.

(138) Σε επίπεδο ομίλου (χωρίς να ληφθούν υπόψη τα στοιχεία της ENI διότι η εταιρεία αυτή δεν προβαίνει σε δραστηριότητες διύλισης ή λιανικής πώλησης στην αγορά της Ιβηρικής Χερσονήσου, και λαμβανομένου υπόψη ότι ο δείκτης Herfindahl–Hirschman Index (HHI) εμφανίζει χαμηλό επίπεδο συγκέντρωσης σε ευρωπαϊκό επίπεδο), το μερίδιο αγοράς είναι χαμηλότερο από 25 % σε περιφερειακό επίπεδο.

5.1.3. Παρατηρήσεις όσον αφορά το σχέδιο στο πλαίσιο μιας περιφερειακής, εθνικής και ευρωπαϊκής στρατηγικής

(139) Η Πορτογαλία υπογραμμίζει ότι το επενδυτικό σχέδιο συνάδει με τους στρατηγικούς στόχους που έχουν τεθεί σε εθνικό ή ευρωπαϊκό επίπεδο. Η μεγιστοποίηση της παραγωγής ντίζελ, η οποία εκτιμάται σε [1-3] εκατ. τόνους/έτος μετά το 2011, θα επιτρέψει την καλύτερη αξιοποίηση της ικανότητας επεξεργασίας του εθνικού συστήματος διύλισης. Θα επιτρέψει επίσης την καλύτερη ισορροπία μεταξύ προσφοράς και ζήτησης, θα αντισταθμίσει το σημαντικό έλλειμμα ντίζελ και θα μειώσει το πλεόνασμα της παραγωγής βενζίνης.

(140) Σύμφωνα με την Πορτογαλία, το επενδυτικό σχέδιο θα μειώσει την εξάρτηση από τις εισαγωγές ρωσικού ντίζελ, που είναι ένας από τους στόχους που ενέκριναν η Επιτροπή [στη «Δεύτερη επισκόπηση της ενεργειακής στρατηγικής του 2008: σχέδιο δράσης της ΕΕ για την ενεργειακή ασφάλεια και αλληλεγγύη (34)] και τα κράτη μέλη.

(141) Η ζήτηση ντίζελ έχει ήδη αυξηθεί και θα συνεχίσει να αυξάνεται κατά την περίοδο 2000-2025, αλλά τα διυλιστήρια, στην παρούσα διάρθρωσή τους, μπορούν μόνο οριακά να προσαρμοστούν στην εξέλιξη της ζήτησης αν προβούν σε σημαντικές επενδύσεις με στόχο την αναδιάρθρωση. Η επένδυση της Petrogal προβλέπει την αύξηση της ζήτησης και μειώνει την εξάρτηση από τις εισαγωγές και τους συναφείς κινδύνους στον τομέα του εφοδιασμού.

(142) Το επενδυτικό σχέδιο θα προωθήσει τη μείωση των ατμοσφαιρικών εκπομπών, ενώ θα βελτιστοποιήσει την ενεργειακή απόδοση των εγκαταστάσεων. Τα προβλεπόμενα μέτρα εξορθολογισμού της ενέργειας επιτρέπουν τη μείωση της τρέχουσας κατανάλωσης ενέργειας στα διυλιστήρια κατά [ ] %.

(143) Όταν ξεκινήσει η παραγωγή στα αναδιαρθρωμένα διυλιστήρια, θα γίνεται επεξεργασία του ίδιου φορτίου, αλλά η ικανότητα μετατροπής θα είναι αισθητά μεγαλύτερη, η κατανάλωση ενέργειας θα είναι χαμηλότερη και οι εκπομπές θα μειωθούν.

(144) Σύμφωνα με την Πορτογαλία, πολύ σημαντικός θα είναι ο αντίκτυπος στην ατμοσφαιρική ρύπανση, διότι το επενδυτικό σχέδιο θα μειώσει το ποσοστό των αναπόφευκτων σταθερών εκπομπών που προέρχονται από τα διυλιστήρια και θα συμβάλει έτσι στην επίτευξη των περιφερειακών και εθνικών στόχων για τη βελτίωση της ποιότητας του αέρα.

(145) Σε περιφερειακό επίπεδο, η σημασία του επενδυτικού σχεδίου αναγνωρίζεται στο μέτρο που περιλαμβάνει επίσης την εισαγωγή του φυσικού αερίου στο χαρτοφυλάκιο καυσίμων των διυλιστηρίων και την αντικατάσταση της σημερινής μονάδας παραγωγής ατμού από μια μονάδα συμπαραγωγής.

(146) Σε εθνικό επίπεδο, τα περιβαλλοντικά οφέλη μπορούν να αξιολογηθούν σε σχέση με τη συμβολή του σχεδίου στην επίτευξη των στόχων που θεσπίζονται στο εθνικό πρόγραμμα για τη μείωση των εκπομπών ρύπων που περιέχουν διοξείδιο του θείου και οξείδια του αζώτου (35).

(147) Το επενδυτικό σχέδιο θα βελτιώσει την ποιότητα του ντίζελ, και, κατά συνέπεια, θα μειώσει τις εκπομπές ρύπων των οχημάτων. Θα έχει επίσης θετικό αντίκτυπο στους βιολογικούς παράγοντες (χλωρίδα και πανίδα) και στο φυσικό τοπίο.

5.1.4. Παρατηρήσεις σχετικά με τη συμβολή στην περιφερειακή ανάπτυξη

(148) Η Πορτογαλία υπογραμμίζει τη σημαντική συμβολή του επενδυτικού σχεδίου στην περιφερειακή ανάπτυξη, δεδομένης της εφαρμογής του σε δύο μειονεκτικές περιφέρειες, που αμφότερες πλήττονται από υψηλό ποσοστό ανεργίας. Και οι δύο περιφέρειες είναι περιοχές επιλέξιμες δυνάμει του άρθρου 107 παράγραφος 3 στοιχείο α) της Συνθήκης, με τυποποιημένο ανώτατο όριο περιφερειακής ενίσχυσης για μεγάλες επιχειρήσεις 40 % (για το Sines, στην περιφέρεια του Alentejo) και 30 % (για το Matosinhos, στην περιφέρεια του Βορρά), σύμφωνα με τον πορτογαλικό χάρτη περιφερειακών ενισχύσεων. Και οι δύο περιφέρειες εντάσσονται στον στόχο σύγκλισης (όπως καθορίζεται στην περιφερειακή πολιτική της ΕΕ), με κατά κεφαλήν ΑΕΠ χαμηλότερο από το 75 % του ευρωπαϊκού μέσου όρου.

(149) Η Πορτογαλία θεωρεί ότι τα διυλιστήρια του Sines και του Matosinhos αποτελούν θεμελιώδεις πυλώνες των περιφερειακών οικονομιών. Η Πορτογαλία προβλέπει ότι το επενδυτικό σχέδιο θα έχει εξαιρετικά θετικά αποτελέσματα στην απασχόληση και, γενικότερα, στον οικονομικό ιστό των περιφερειών του Βορρά και του Alentejo.

i) Sines

(150) Το διυλιστήριο του Sines βρίσκεται στην περιφέρεια του Alentejo, μια περιφέρεια με ΑΕΠ 6 % κάτω από τον εθνικό μέσο όρο. Η περιφέρεια χαρακτηρίζεται από περιορισμένη πυκνότητα επιχειρήσεων και από έλλειψη προηγμένων υπηρεσιών για την υποστήριξη της ανάπτυξης και για την καινοτομία. Κατά το τρίτο τρίμηνο του 2009, το ποσοστό ανεργίας ανήλθε σε 10,2 %, δηλαδή 0,4 % πάνω από τον εθνικό μέσο όρο, και έκτοτε σημείωσε αύξηση και το τρίτο τρίμηνο του 2010 έφθασε στο 11,6 % (0,7 % πάνω από τον εθνικό μέσο όρο).

ii) Matosinhos

(151) Το διυλιστήριο στο Matosinhos βρίσκεται στην περιοχή του Πόρτο στην περιφέρεια του Βορρά. Η περιφέρεια του Βορρά είναι σήμερα η φτωχότερη περιφέρεια επιπέδου NUTS II (ονοματολογία εδαφικών στατιστικών μονάδων) της Πορτογαλίας, με κατά κεφαλήν ΑΕΠ το 2008 περίπου κατά 20 % χαμηλότερο από τον εθνικό μέσο όρο. Η περιφέρεια έχει ποσοστό οικονομικής ανάπτυξης κάτω από τον μέσο όρο της ΕΕ και της Πορτογαλίας και εμφανίζει χαμηλά επίπεδα ειδικευμένων ανθρώπινων πόρων. Το ποσοστό ανεργίας αυξήθηκε, από 11,6 % το τρίτο τρίμηνο του 2009 έφθασε στο 13,2 % το ίδιο τρίμηνο του 2010, ποσοστό σαφώς υψηλότερο από τον εθνικό μέσο όρο (9,8 % το 2009 και 10,9 % το 2010).

5.1.5. Θέσεις εργασίας και κατάρτιση

(152) Σύμφωνα με την Πορτογαλία, το επενδυτικό σχέδιο θα δημιουργήσει, στο στάδιο λειτουργίας του, περίπου 150 νέες θέσεις εργασίας που συνδέονται άμεσα με την εκμετάλλευση των μονάδων επεξεργασίας στα δύο διυλιστήρια.

(153) Η αναλογία μεταξύ των επενδυτικών δαπανών και του αριθμού των δημιουργούμενων άμεσων θέσεων εργασίας φανερώνει ότι ο τομέας της διύλισης χαρακτηρίζεται από υψηλή ένταση κεφαλαίου. Ο τομέας αυτός απαιτεί, εξάλλου, ειδικευμένη και υψηλού επιπέδου κατάρτιση.

(154) Το επενδυτικό σχέδιο παρουσιάζει σημαντικές δυνατότητες να δημιουργήσει έμμεσες θέσεις εργασίας, δεδομένου ότι οι νέες μονάδες θα αυξήσουν την τεχνολογική πολυπλοκότητα των διυλιστηρίων, και θα απαιτήσουν περισσότερες παρεμβάσεις συντήρησης. Ως αποτέλεσμα της πολιτικής υπεργολαβίας στην οποία θα προσφύγουν τα διυλιστήρια, θα αυξηθεί η ζήτηση παροχής υπηρεσιών από ειδικευμένο εργατικό δυναμικό. Η Πορτογαλία θεωρεί ότι η «αναδιάταξη των μονάδων διύλισης θα έχει αξιοσημείωτη επίπτωση στον εθνικό βιομηχανικό ιστό, ιδίως στους κλάδους της μηχανικής, της ηλεκτρικής ενέργειας και των κατασκευών. Εκτιμάται ότι κατά την πλέον δραστήρια περίοδο των κατασκευών περίπου 3 000 εργάτες θα απασχοληθούν στην κατασκευή των δύο διυλιστηρίων» και «αναμένεται να δημιουργηθούν περίπου 450 έμμεσες μόνιμες θέσεις εργασίας». Αυτές οι θέσεις εργασίας απαιτούν ειδικευμένο προσωπικό, που κατά κανόνα αμείβεται πάνω από τον μέσο όρο της αγοράς, γεγονός που θα έχει σημαντικό κοινωνικό και οικονομικό αντίκτυπο στην τοπική κοινότητα, ιδίως στην περιοχή του Sines.

(155) Όσον αφορά το ερώτημα κατά πόσον είναι δικαιολογημένη η αναλογία που προβλέπεται στο επενδυτικό σχέδιο, δηλαδή τρεις νέες έμμεσες θέσεις εργασίας για κάθε δημιουργούμενη άμεση θέση εργασίας —και η εφαρμοζόμενη μέθοδος— η Πορτογαλία απάντησε ότι η αναλογία αυτή θα πρέπει να συγκριθεί με εκείνες που ισχύουν για άλλα επενδυτικά σχέδια στον ίδιο τομέα. Λαμβάνοντας ως σημείο αναφοράς δύο άλλα μέτρα κρατικών ενισχύσεων που ενέκρινε η Επιτροπή (αποφάσεις Ν 898/06 και Ν 899/06, που αφορούν αντιστοίχως τα πετροχημικά σχέδια της Repsol Polímeros και της Artensa) (36), η Πορτογαλία εκτιμά ότι η αναλογία άμεσων/έμμεσων θέσεων εργασίας που προτείνεται στο επενδυτικό σχέδιο είναι πιο συνετή και ρεαλιστική από εκείνη της Repsol Polímeros (15 νέες έμμεσες θέσεις εργασίας για κάθε δημιουργούμενη άμεση θέση εργασίας), έστω και αν και στα δύο αυτά σχέδια πρόκειται για εγκαταλελειμμένες βιομηχανικές εκτάσεις. Η Πορτογαλία επεσήμανε επίσης ότι τα ποσά που προβλέπονται για το επενδυτικό σχέδιο είναι παραπλήσια εκείνων του σχεδίου της Artensa που είναι ένα σχέδιο που ξεκινάει εκ του μηδενός (σε αναξιοποίητη περιοχή). Η Πορτογαλία λαμβάνει επίσης υπόψη το κριτήριο αναφοράς που έχει θεσπίσει η εταιρεία HSB Solomon Associates LLC σχετικά με τον κλάδο των πετρελαιοειδών: τον δείκτη απόδοσης προσωπικού (Personnel Efficiency Index, PEI). Ο δείκτης αυτός αντικατοπτρίζει τον αριθμό ωρών εργασίας ανά ισοδύναμο ικανότητας απόσταξης (Equivalent Distillation Capacity, EDC), δηλαδή, σε γενικές γραμμές, τον αριθμό των δημιουργούμενων θέσεων εργασίας ανά βαρέλι επεξεργασμένου αργού πετρελαίου. Στην τελευταία δημοσιευμένη έκθεση (στοιχεία 2008), ο δικαιούχος παρουσίασε συνολικό δείκτη [50 έως 70], έναντι αξίας 113,7 για τον μέσο όρο της μελέτης, και 206,8 για τον μέσο όρο της νότιας και Κεντρικής Ευρώπης. Ο δείκτης αυτός αντανακλά τον αριθμό των εργαζομένων που απασχολούνται εντός του διυλιστηρίου, [ ], καθώς και την ύπαρξη ενός συνόλου δραστηριοτήτων υποστήριξης που βασίζονται στην αδιάλειπτη παροχή εξωτερικών υπηρεσιών. Η Πορτογαλία θεωρεί ότι αυτή η προσφυγή σε εξωτερικές υπηρεσίες εγγυάται τη δημιουργία έμμεσων θέσεων εργασίας και δικαιολογεί την πρόβλεψη αναλογίας έμμεσων προς άμεσες θέσεις εργασίας υψηλότερης από εκείνη του σχεδίου της Artensa. Ως εκ τούτου, η Πορτογαλία καταλήγει στο συμπέρασμα ότι, σε σύγκριση με τις αποφάσεις της Επιτροπής που αναφέρονται στην παρούσα αιτιολογική σκέψη, η στρατηγική αυτή χρησιμοποιείται στην ακραία μορφή της στο σχέδιο της Repsol Polimeros (ελάχιστη χρησιμοποίηση εσωτερικών και μέγιστη χρησιμοποίηση εξωτερικών πόρων). Η περίπτωση της Artensa εμφανίζει την αντίθετη κατάσταση, δηλαδή ισορροπία στη χρησιμοποίηση εσωτερικών και εξωτερικών πόρων. Η Πορτογαλία εκτιμά ότι η προτεινόμενη αναλογία 3:1 αντιστοιχεί στην αναλογία του κλάδου διύλισης και αντικατοπτρίζει ορθά τον βαθμό εξωτερικής ανάθεσης των δραστηριοτήτων της Petrogal (όπως στον τομέα της συντήρησης).

(156) Σε μεταγενέστερες παρατηρήσεις της, η Πορτογαλία, προς επίρρωση της δήλωσης αυτής, αναφέρεται σε πιο πρόσφατο έγγραφο (37) της Επιτροπής το οποίο, κατά την άποψη της Πορτογαλίας, εμφανίζει αναλογία μεταξύ 4:1 και 6:1: «έτσι ενώ ο κλάδος απασχολεί άμεσα μόνον 100 000 άτομα στην ΕΕ, μπορεί να θεωρηθεί ότι 400 000 έως 600 000 θέσεις εργασίας εξαρτώνται άμεσα από τη βιομηχανία διύλισης της ΕΕ». Το ίδιο έγγραφο, στην υποσημείωση 41, αναφέρεται σε «ακόμη 600 000 θέσεις εργασίας στους τομείς της υλικοτεχνικής υποστήριξης και του μάρκετινγκ», που θα επέτρεπαν ακόμη και αναλογία 12:1.

(157) Κατά το στάδιο της επίσημης διαδικασίας έρευνας, με βάση ένα άλλο έγγραφο (ανάλυση κόστους/οφέλους) που διαβιβάστηκε στην Επιτροπή, η Πορτογαλία υπολογίζει τον αριθμό των θέσεων εργασίας που διατηρούνται χάρη στο επενδυτικό σχέδιο, διότι είναι σαφές ότι σε ένα αντίστροφο σενάριο που δεν θα περιλάμβανε επένδυση η Petrogal θα είχε υιοθετήσει ορισμένα μέτρα αναδιάρθρωσης, συμπεριλαμβανομένης της μείωσης του εργατικού δυναμικού. Αν το επενδυτικό σχέδιο δεν υλοποιείτο, θα υπήρχε «συνολική απώλεια 1 240 θέσεων εργασίας - 150 άμεσων + 450 έμμεσων θέσεων εργασίας (συνδεόμενων άμεσα με το σχέδιο) επιπλέον της εκτιμώμενης απώλειας 160 άμεσων + 480 έμμεσων θέσεων εργασίας λόγω της εφαρμογής μέτρων μείωσης του κόστους για την αντιμετώπιση των μειωμένων περιθωρίων διύλισης των διυλιστηρίων με βάση τη σημερινή τους διάταξη».

(158) Η Πορτογαλία υπογραμμίζει ότι το επενδυτικό σχέδιο θα χρησιμοποιήσει κυρίως ειδικευμένους εργαζόμενους, οι οποίοι αμείβονται με [ ] τον μέσο μισθό της αντίστοιχης τοπικής αγοράς. Οι προκύπτουσες κοινωνικοοικονομικές συνέπειες για τις τοπικές κοινότητες θα συμβάλουν στην ανάπτυξη άλλων επιχειρήσεων και δραστηριοτήτων. Το επενδυτικό σχέδιο θα ωφελήσει επομένως τη δημιουργία και ανανέωση των υποδομών και εγκαταστάσεων στις περιφέρειες του Πόρτο και του Sines, παρέχοντας εξάλλου στις εν λόγω περιφέρειες τις αναγκαίες προϋποθέσεις για να προχωρήσουν σε μια νέα φάση εξέλιξης όσον αφορά την ποιότητα ζωής και την ανταγωνιστικότητα.

(159) Στην απάντησή της, η Πορτογαλία τονίζει επίσης ότι «κατά το στάδιο της κατασκευής, το σχέδιο θα έχει σημαντικό αντίκτυπο στον εθνικό βιομηχανικό ιστό, προωθώντας τη δημιουργία και την ανάπτυξη τοπικών επιχειρήσεων. Όταν το σχέδιο λειτουργήσει πλήρως, θα ενθαρρύνει την ανάπτυξη νέων επιχειρηματικών δραστηριοτήτων που θα συνδέονται με τη συντήρηση και έτσι θα συνεχίσει να εδραιώνει την περιφερειακή δυναμική». Επομένως, «με την πρωτοβουλία αυτή, η Petrogal θα συμβάλει στην εξισορρόπηση της ανταγωνιστικότητας των λιγότερο ανεπτυγμένων περιφερειών σε σχέση με τον εθνικό μέσο όρο. Τέλος, το σχέδιο θα έχει θετικό αντίκτυπο στις επιχειρήσεις της περιφέρειας του Alentejo και στο άνοιγμά τους στις ξένες αγορές».

(160) Εξάλλου, με την αύξηση της ροής πρώτων υλών και μεταποιημένων προϊόντων μεταξύ των δύο διυλιστηρίων, το επενδυτικό σχέδιο αναμένεται να έχει πολύ θετικό αντίκτυπο στις λιμενικές υποδομές του Sines και του Leixões (38), αυξάνοντας σημαντικά τη δραστηριότητά τους και τη χρησιμοποίηση της παραγωγικής τους ικανότητας και, κατά συνέπεια, και τα αποτελέσματα της εκμετάλλευσης.

(161) Τέλος, η Πορτογαλία εκτιμά ότι η Petrogal προβλέπει ότι το επενδυτικό σχέδιο θα έχει περίοδο εκμετάλλευσης άνω των 30 ετών, γεγονός που αποδεικνύει τη μακροχρόνια δέσμευσή της σε περιφερειακούς, εθνικούς και ευρωπαϊκούς στόχους.

(162) Το επενδυτικό σχέδιο θα συμβάλει επίσης στην ενίσχυση του περιφερειακού δυναμικού σε ανθρώπινο κεφάλαιο. Για την κατάρτιση του προσωπικού που θα ασχοληθεί με το επενδυτικό σχέδιο, είτε πρόκειται για νεοπροσλαμβανόμενους είτε για ήδη εργαζόμενους, θα δημιουργηθούν δομές επαγγελματικών προσόντων και κατάρτισης, σε συνεργασία με το τεχνικό κολέγιο του Alentejo Litoral (39) στο κέντρο επιχειρήσεων της βιομηχανικής ζώνης του Sines (40) (ZILS).

(163) Όσον αφορά τη σύνδεση με τα σχέδια Ε & Α και τη συνεργασία με τα πανεπιστήμια, η Πορτογαλία διευκρινίζει ότι τα δύο διυλιστήρια συνιστούν κέντρα περιφερειακής ανάπτυξης στον χώρο της έρευνας και της κατάρτισης. Σύμφωνα με την Πορτογαλία, το επενδυτικό σχέδιο αναμένεται να έχει θετικό αντίκτυπο και να προσελκύσει νέες συμφωνίες μεταξύ της Petrogal και εκπαιδευτικών επιστημονικών και τεχνολογικών ιδρυμάτων.

(164) Η Πορτογαλία υπέβαλε παρατηρήσεις σχετικά με την αναλογία επένδυσης/δημιουργούμενων θέσεων εργασίας, που θα μπορούσαν να δείξουν πόσο εύλογη είναι αυτή η αναλογία, λαμβάνοντας ιδίως υπόψη ότι ο κλάδος της διύλισης είναι ένας κλάδος που χαρακτηρίζεται από υψηλή ένταση κεφαλαίου και απαιτεί εργατικό δυναμικό υψηλής ειδίκευσης και σημαντικές επενδύσεις στην κατάρτιση ειδικευμένου εργατικού δυναμικού. Εξίσου υψηλές αναλογίες μεταξύ της ενίσχυσης και των δημιουργούμενων θέσεων εργασίας εγκρίθηκαν από την Επιτροπή για τα πετροχημικά σχέδια της Repsol Polímeros και της Artensa (41).

(165) Κατόπιν αιτήματος της Επιτροπής για εκπόνηση ανάλυσης κόστους-οφέλους και αξιολόγηση του σχεδίου ανάλογες με εκείνες που απαιτούνται για τα μεγάλα σχέδια που συγχρηματοδοτούνται από τα διαρθρωτικά ταμεία (42), η Πορτογαλία υπέβαλε έγγραφο με σκοπό κυρίως τον υπολογισμό των κοινωνικών και οικονομικών οφελών που απορρέουν από το επενδυτικό σχέδιο. Το έγγραφο τονίζει τον οικονομικό αντίκτυπο λόγω των θετικών αποτελεσμάτων της επένδυσης, όπως: φόρος που πρέπει να καταβάλει το σχέδιο· άμεση απασχόληση (φόροι)· έμμεση απασχόληση (φόροι)· μείωση των ενισχύσεων για την καταπολέμηση της ανεργίας· φόρος κατανάλωσης (ΦΠΑ)· μείωση των εκπομπών CO2 στους κλάδους των μεταφορών και της βιομηχανίας· μείωση τόκων του δημόσιου εξωτερικού χρέους της Πορτογαλίας· φορτίο και επισταλίες (φόροι)· συμπληρωματικά έσοδα για τον λιμένα του Leixões· και υποστήριξη για την ανάπτυξη των τοπικών κοινοτήτων.

(166) Τα τοπικά οφέλη του επενδυτικού σχεδίου συνίστανται σε: φόρο κατανάλωσης (ΦΠΑ)· συμπληρωματικά έσοδα για τον λιμένα του Leixões· και στήριξη για την ανάπτυξη των τοπικών κοινοτήτων (συνολικά 49 εκατ. ευρώ σε καθαρή παρούσα αξία), ενώ τα υπόλοιπα οφέλη πρέπει να θεωρηθούν εθνικής εμβέλειας (συνολικά 454 εκατ. ευρώ σε καθαρή παρούσα αξία), που ωφελούν ολόκληρη την εθνική οικονομία και μπορούν επομένως να διατεθούν μόνον εν μέρει στις ενδιαφερόμενες περιφέρειες. Αν υποτεθεί ότι αυτά τα εθνικά οφέλη θα διανεμηθούν στις πορτογαλικές περιφέρειες ανάλογα με το αντίστοιχο οικονομικό τους βάρος, αφού οι περιφέρειες Norte και Alentejo αντιπροσώπευαν το 34,8 % του εθνικού ΑΕΠ της Πορτογαλίας το 2007, το συνολικό περιφερειακό πλεονέκτημα (195 εκατ. ευρώ σε καθαρή παρούσα αξία) υπερβαίνει κατά πολύ το κόστος της ενίσχυσης που χορηγείται στο συγκεκριμένο επενδυτικό σχέδιο (121 εκατ. ευρώ σε καθαρή παρούσα αξία).

5.1.6. Παρατηρήσεις σχετικά με την αναγκαιότητα της ενίσχυσης

(167) Η Πορτογαλία υπογράμμισε ότι η ενίσχυση συνέβαλε αποτελεσματικά και αποφασιστικά στην απόφαση της Petrogal να προβεί στην επένδυση, διότι ήταν απαραίτητη ώστε να εξασφαλιστεί η αποδοτικότητα. Μετά την παραλαβή της επιστολής επιλεξιμότητας των εθνικών αρχών, της 23ης Ιανουαρίου 2007, το διοικητικό συμβούλιο της Galp ενέκρινε στις 5 Μαρτίου 2008 το επενδυτικό σχέδιο. Η πρώτη δέσμευση για την παραγγελία εξοπλισμού ανάγεται στις 14 Μαρτίου 2008, δηλαδή μετά την υπογραφή των συμβάσεων ενίσχυσης με την πορτογαλική κυβέρνηση στις 10 Μαρτίου 2008.

(168) Το επενδυτικό σχέδιο δεν θα είχε τεθεί σε εφαρμογή χωρίς την ενίσχυση, διότι, στην περίπτωση αυτή, η αποδοτικότητά του δεν θα ήταν αιτιολογημένη.

(169) Το 2001, το διοικητικό συμβούλιο της Galp αντιτάχθηκε σε προγενέστερο σχέδιο για αναβάθμιση του διυλιστηρίου του Matosinhos, διότι η απόδοση του σχεδίου σε απασχολούμενο κεφάλαιο (ROCE) ήταν χαμηλότερη από το μέσο σταθμισμένο κόστος κεφαλαίου (WACC) του κλάδου διύλισης της Galp Energia.

(170) Το 2005, το διοικητικό συμβούλιο της Galp επανεξέτασε τη στρατηγική δυνατότητα δρομολόγησης σχεδίου μετατροπής των δύο διυλιστηρίων. Μετά τη μελέτη, στους κόλπους της εταιρείας, πολλών εναλλακτικών επενδυτικών σχεδίων, το σχέδιο μετατροπής των Sines και Matosinhos υποβλήθηκε προς έγκριση στο διοικητικό συμβούλιο τον Μάρτιο του 2008. Ο εσωτερικός βαθμός απόδοσης που συνδέεται με την αναθεωρημένη επένδυση ύψους [ ] εκατ. ευρώ υπολογίστηκε σε [8-10] % ελλείψει κάθε κινήτρου, δηλαδή [ ] % ποσοστιαίες μονάδες περισσότερες από το μέσο σταθμισμένο κόστος κεφαλαίου (WACC) της Galp Energia για τις δραστηριότητες διύλισης (υπολογιζόμενο σε [7-9] %).

(171) Η απόφαση του διοικητικού συμβουλίου της Galp τον Μάρτιο του 2008 βασίστηκε στην ακόλουθη ανάλυση της ευαισθησίας του εσωτερικού βαθμού απόδοσης (IRR) του επενδυτικού σχεδίου. Πίνακας 3 Με την ενίσχυση (καθαρή παρούσα αξία) [100-150] εκατ. EUR Βαθμός απόδοσης/IRR [9-11] % Χωρίς την ενίσχυση (καθαρή παρούσα αξία) [1-50] εκατ. EUR Βαθμός απόδοσης/IRR [8-10] % Πηγή: GALP

(172) Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της Εκτελεστικής Επιτροπής της Galp Energia της 10ης Ιανουαρίου 2008, το WACC και η εσωτερική ελάχιστη ποσοστιαία απόδοση «hurdle rate» (επασφάλιστρο κινδύνου προστιθέμενο στο κόστος κεφαλαίου) (43) για τον τομέα εφοδιασμού, διύλισης και υλικοτεχνικής υποστήριξης ανήλθαν σε [7-9] % και [10-12] %, αντίστοιχα.

(173) Η Πορτογαλία ανέφερε τα δύο αυτά μέτρα, δηλαδή το μέσο σταθμισμένο κόστος κεφαλαίου (WACC) και η εσωτερική ελάχιστη ποσοστιαία απόδοση που καθόρισε η Galp Energia, ήταν σύμφωνα με την πάγια πρακτική του κλάδου διύλισης και ότι η χρησιμοποίηση αυτών των οικονομικών κριτηρίων είναι κοινά αποδεκτή από όλες τις μεγάλες επιχειρήσεις του κλάδου. Προς επίρρωση των δηλώσεων αυτών, η Πορτογαλία υπέβαλε στην Επιτροπή πίνακα ο οποίος καταρτίστηκε το 2010 από τις εταιρείες Citigroup, Bloomberg και Broker Research, ο οποίος συγκρίνει το WACC σημαντικών εταιρειών που δραστηριοποιούνται στον τομέα.

(174) Η Πορτογαλία υποστηρίζει ότι η απόφαση της επένδυσης ήταν και παραμένει σύμφωνη με την πρακτική και τις τρέχουσες απαιτήσεις αποδοτικότητας που απαιτεί ο δικαιούχος σε όλα του τα σχέδια. Για τον υπολογισμό της αποδοτικότητας, εκτός από την έννοια του WACC, ως πρόσθετο κριτήριο χρησιμοποιείται η ελάχιστη ποσοστιαία απόδοση. Οι προβλέψεις μελλοντικών ταμειακών ροών είναι, εν γένει, υποθετικές. Υπάρχει πάντοτε κάποια αβεβαιότητα (κίνδυνος) που συνδέεται με τις προβλέψεις των ταμειακών ροών· όσο πιο μακρινές ημερολογιακά, τόσο μεγαλύτερη η πιθανότητα να είναι η εκτίμηση αόριστη και εσφαλμένη. Ο καλύτερος τρόπος για την αντιμετώπιση της αβεβαιότητας είναι η προσθήκη ενός επασφάλιστρου κινδύνου στο κόστος του κεφαλαίου (WACC) και η χρησιμοποίηση του συντελεστή του ως ελάχιστο απαιτούμενο ποσοστό αποδοτικότητας για την επένδυση (ελάχιστη ποσοστιαία απόδοση). Η διαφορά μεταξύ της αξίας της ελάχιστης ποσοστιαίας απόδοσης και της αξίας του WACC αντιστοιχεί, συνεπώς, στο συμπληρωματικό όφελος που αναμένεται όταν αποφασίζεται αν θα πραγματοποιηθεί μια επένδυση, διότι λαμβάνει υπόψη τον μεγαλύτερο κίνδυνο που περιλαμβάνεται στις προβλέψεις των μελλοντικών ταμειακών ροών. Η Πορτογαλία ανέφερε ότι από το 2002 λαμβάνεται υπόψη η ελάχιστη ποσοστιαία απόδοση στην ανάλυση και την απόφαση επενδυτικών σχεδίων της Galp Energia. Διαπιστώθηκε ότι, κατά το έτος αυτό, η εφαρμοστέα στα σχέδια ελάχιστη ποσοστιαία απόδοση αντιστοιχούσε στο WACC αυξημένο με απόκλιση [1-5] % ποσοστιαίων μονάδων. Το 2006, η Galp Energia αποφάσισε να υπολογίσει την ελάχιστη ποσοστιαία απόδοση με έναν ελαφρώς διαφορετικό τρόπο· συγκεκριμένα, αντί να προσθέσει [1-5] ποσοστιαίες μονάδες στο WACC, ο όμιλος επέλεξε να αυξήσει το WACC κατά [10 - 50] % (WACC2006 + ελάχιστη ποσοστιαία απόδοση2006 = [1,1-1,5] × WACC2006). Το νέο αυτό κριτήριο προέκυψε από μια εσωτερική στάθμιση βάσει της οποίας η προσφυγή στο ποσοστό, για τη βάση του υπολογισμού, φαινόταν πιο εύλογη και συνεκτική από τη χρησιμοποίηση μιας απόλυτης αξίας, λόγω των διαφορετικών επιπέδων μέσου σταθμισμένου κόστους κεφαλαίου (WACC) που αφορούν κάθε τομέα δραστηριοτήτων. Για να ολοκληρώσει την εξήγησή της, η Πορτογαλία διαβίβασε στην Επιτροπή τα διαφορετικά μέσα σταθμισμένα κόστη κεφαλαίου (WACC) και τις ελάχιστες ποσοστιαίες αποδόσεις που εφάρμοσε η Galp Energia μεταξύ των ετών 2002 και 2006 σε κάθε τομέα επιχειρηματικής δραστηριότητας: εφοδιασμός και διύλιση, εμπορία πετρελαιοειδών, εξερεύνηση και παραγωγή, φυσικό αέριο και ηλεκτρική ενέργεια.

(175) Η Πορτογαλία υποστήριξε ότι σύμφωνα με τα διεθνώς αναγνωρισμένα πρότυπα για τα σχέδια αυτού του είδους, και δεδομένου ότι ο βαθμός μεταβολής της επένδυσης εξακολουθεί να είναι σημαντικός σε αυτό το αρχικό στάδιο τεχνικής ανάπτυξης (Front End Engineering Design), το διοικητικό συμβούλιο της Galp δεν θεώρησε βιώσιμο, για ένα σχέδιο αυτής της σημασίας, βαθμό απόδοσης τόσο κοντινό στο WACC, διότι η απόδοσή του θα μπορούσε εύκολα να είναι μικρότερη από την τιμή αναφοράς.

(176) Ωστόσο, λαμβάνοντας υπόψη τη χορήγηση του φορολογικού κινήτρου στο επενδυτικό σχέδιο, η απόδοση του επενδυτικού σχεδίου τοποθετείται μεταξύ [9-11] %, επίπεδο το οποίο, λόγω του στρατηγικού χαρακτήρα του επενδυτικού σχεδίου, θεωρείται ως το ελάχιστο αποδεκτό για τη δρομολόγηση και την έγκριση των δεσμεύσεων που ανελήφθησαν έναντι των προμηθευτών εξοπλισμού.

(177) Η Πορτογαλία υπέβαλε έναν κατάλογο εναλλακτικών επενδυτικών σχεδίων τα οποία θα μπορούσε να έχει αναλάβει η Petrogal κατά τον χρόνο που αποφασίστηκε το επενδυτικό σχέδιο. Λόγω των περιορισμένων χρηματοδοτικών πόρων για νέες επενδύσεις, διάφοροι τομείς δραστηριότητας της Galp Energia ανταγωνίζονται μεταξύ τους για τους περιορισμένους αυτούς πόρους και η πολιτική που εφαρμόζεται όσον αφορά την επιλογή είναι πολύ αυστηρή.

(178) Ωστόσο, αν δεν είχε υπογραφεί η σύμβαση ενίσχυσης με το πορτογαλικό κράτος και αν το επενδυτικό σχέδιο δεν είχε τεθεί σε εφαρμογή, η ανταγωνιστικότητα των δύο διυλιστηρίων θα είχε αναπόφευκτα επιδεινωθεί. Σύμφωνα με την Πορτογαλία, αν δεν είχε δρομολογηθεί το επενδυτικό σχέδιο, η χρησιμοποίηση της παραγωγικής ικανότητας των διυλιστηρίων θα είχε μειωθεί στο [80-90] % προκειμένου να ανταποκριθεί στην πτωτική τάση της αγοράς όσον αφορά τη ζήτηση βενζίνης και μαζούτ (δεδομένου ότι οι μελέτες προβλέπουν σημαντική πτώση της ζήτησης την περίοδο 2008 - 2020, με μειώσεις μεταξύ [20-30] % και [40-50] %). Τα διυλιστήρια θα είχαν διατηρήσει πολύ μικρό περιθώριο διύλισης. Για την αντιστάθμιση αυτής της κατάστασης, θα εφαρμοζόταν ένα δραστικό πρόγραμμα αναδιάρθρωσης που θα συνεπαγόταν περικοπές θέσεων εργασίας.

(179) Δεδομένου ότι η Επιτροπή αμφέβαλε κατά πόσον το διοικητικό συμβούλιο της Galp είχε λάβει υπόψη στην απόφασή του τις αλλαγές στο επιχειρηματικό περιβάλλον, ζητήθηκε από την Πορτογαλία να υποβάλει λεπτομερή ανάλυση του αντίστροφου σεναρίου που δεν προβλέπει επενδυτικό σχέδιο. Για τον σκοπό αυτό, η Πορτογαλία κλήθηκε να αξιολογήσει τον εσωτερικό βαθμό απόδοσης (IRR) του επενδυτικού σχεδίου, λαμβάνοντας υπόψη τη δυνητική αποδοτικότητα των διυλιστηρίων αν δεν είχε τεθεί σε εφαρμογή το επενδυτικό σχέδιο, καθώς και τη μείωση των περιθωρίων διύλισης.

(180) Το αντίστροφο σενάριο της Πορτογαλίας συνοψίζεται στον πίνακα 4: Πίνακας 4 Επιχειρηματικó σενάριο Νέα οριστική αξία της επένδυσης Με την ενίσχυση ΚΠΑ (καθαρή πραγματική αξία) [200-250] εκατ. EUR [150-200] εκατ. EUR Βαθμός απόδοσης/IRR [10-12] % [10-12] % Χωρίς την ενίσχυση ΚΠΑ (καθαρή πραγματική αξία) [100-150] εκατ. EUR [100-150] εκατ. EUR Βαθμός απόδοσης/IRR [9-11] % [9-11] %

(181) Σύμφωνα με την Πορτογαλία, «το γεγονός ότι ένα σχέδιο μπορεί να έχει ιδιαίτερη σημασία για μια εταιρεία, ακόμη και στρατηγική σημασία, δεν σημαίνει ότι το σχέδιο αυτό είναι το μόνο δυνατό ή ότι δεν μπορεί να αμφισβητηθεί, αν ο βαθμός απόδοσης δεν ικανοποιεί τις ελάχιστες αποδεκτές απαιτήσεις» (όπως συνέβη το 2001).

5.2. Παρατηρήσεις που υπέβαλε η Πορτογαλία σχετικά με τα σχόλια τρίτων μερών

(182) Η Πορτογαλία υπογραμμίζει το υψηλό επίπεδο συμμετοχής διαφόρων οντοτήτων (δήμων και κοινοτήτων, συνδικάτων, τομεακών και βιομηχανικών ενώσεων) και απαριθμεί όλες τις παρατηρήσεις που υποστηρίζουν την αξία του επενδυτικού σχεδίου από πλευράς περιφερειακής ανάπτυξης και ενεργειακής απόδοσης.

5.2.1. Παρατηρήσεις σχετικά με σχόλια των ανταγωνιστών αριθ. 1 και αριθ. 2

(183) Η Πορτογαλία, στις παρατηρήσεις που κατέθεσε στις 21 Ιανουαρίου 2010, εξηγεί ότι η αγορά πρώτων υλών κενού χαρακτηρίζεται από εξαιρετικά αστάθεια και δεν προσφέρει την απαιτούμενη σταθερότητα για τον εφοδιασμό πετρελαίου εσωτερικής καύσης κενού που απαιτείται για την τροφοδοσία μονάδας υδρογονοπυρόλυσης αντίστοιχου μεγέθους με εκείνη του Sines. Η Πορτογαλία επιβεβαιώνει ότι η παραγωγή υπολειμμάτων υδρογονοπυρόλυσης είναι σχεδόν ασήμαντη, δεδομένου ότι η μονάδα υδρογονοπυρόλυσης θα χρησιμοποιεί την τεχνολογία iso-cracking.

(184) Η Πορτογαλία υπενθυμίζει ότι το επενδυτικό σχέδιο θα τονώσει την περιφερειακή ανάπτυξη στις μειονεκτικές περιφέρειες (δημιουργία και διατήρηση θέσεων εργασίας, κατάρτιση εργαζομένων, οικονομίες κλίμακας, μεταφορά τεχνολογίας, δευτερογενείς συνέπειες κ.λπ.) ακόμη και αν αφορά ήδη υφιστάμενα διυλιστήρια και το στοιχείο αυτό επιβεβαιώνεται από όλα τα θετικά σχόλια που διατυπώθηκαν. Η Πορτογαλία υπογραμμίζει επίσης τη στρατηγική σημασία και την περιβαλλοντική αξία του επενδυτικού σχεδίου προς αναίρεση των σχολίων που διατυπώθηκαν σύμφωνα με τα οποία η απασχόληση είναι το μόνο όφελος σε περιφερειακό επίπεδο.

(185) Όσον αφορά τον πίνακα που κατήρτισε το τρίτο μέρος, ο ανταγωνιστής αριθ. 1, στον οποίο γίνεται σύγκριση της αναλογίας «ενίσχυση ανά δημιουργούμενη θέση εργασίας» σε άλλα περιφερειακά σχέδια ενίσχυσης ειδικού σκοπού (ad hoc) (βλέπε αιτιολογική σκέψη 89), η Πορτογαλία επισήμανε ότι δεν συμπεριλαμβάνονται άλλα σχέδια στον κλάδο της διύλισης ούτε σχέδια σε άλλο κλάδο υψηλής έντασης κεφαλαίου. Για τον λόγο αυτό, το επενδυτικό σχέδιο δεν πρέπει να συγκριθεί με τα σχέδια που αναφέρονται στον πίνακα, αλλά με τις ενισχύσεις που παρέχονται σε μεγάλα επενδυτικά σχέδια στον ίδιο οικονομικό τομέα (βλέπε την απόφαση της Επιτροπής της 10ης Ιουλίου 2007 για την υπόθεση κρατικής ενίσχυσης N 898/06 — Repsol Polimeros και την απόφαση της 10ης Ιουλίου 2007 για την υπόθεση κρατικής ενίσχυσης N 899/06 — Artensa (Artenius) — Produção e Comercialização de Ácido Tereftálico Purificado e Produtos Conexos SA, στις οποίες η αναλογία «ενίσχυση/δημιουργούμενες θέσεις εργασίας» θα είναι συγκρίσιμη με εκείνη του σχεδίου για την Petrogal).

(186) Αντίστοιχα, εάν η αναλογία «έμμεσες/άμεσες θέσεις εργασίας» συγκριθεί με συγκρίσιμα σχέδια (όπως τα σχέδια που αναφέρονται στην αιτιολογική σκέψη 185), προκύπτουν ισοδύναμα αριθμητικά στοιχεία.

(187) Η Πορτογαλία υπενθυμίζει ότι το επενδυτικό σχέδιο επικυρώθηκε από το διοικητικό συμβούλιο της GALP, τον Μάρτιο του 2008, μετά την παραλαβή γραπτής επιβεβαίωσης από τις πορτογαλικές αρχές τον Ιανουάριο του 2007, ότι το επενδυτικό σχέδιο ήταν επιλέξιμο για ενίσχυση. Συνεπώς, η ενίσχυση χορηγήθηκε υπό όρους (συγκεκριμένα απαιτείτο η έγκριση της Επιτροπής) πριν από την έναρξη των εργασιών. Η πρώτη βέβαιη παραγγελία πραγματοποιήθηκε τον Μάρτιο 2008, μετά την υπογραφή των συμβάσεων ενίσχυσης από την Petrogal.

(188) Η Πορτογαλία αντικρούει τα σχόλια τρίτων μερών σύμφωνα με τα οποία η Petrogal είχε ήδη από το 2006 αποφασίσει να θέσει σε εφαρμογή το επενδυτικό σχέδιο.

(189) Η Πορτογαλία παραδέχεται ότι εκπονήθηκαν μελέτες σκοπιμότητας πριν ληφθεί η οριστική απόφαση. Μολονότι οι πληροφορίες αυτές είναι απολύτως αναγκαίες για τη λήψη απόφασης από το διοικητικό συμβούλιο της GALP, αυτό δεν σημαίνει ότι το διοικητικό συμβούλιο της GALP είχε ήδη λάβει την απόφασή του.

(190) Η Πορτογαλία υποστηρίζει ότι το επενδυτικό σχέδιο δεν θα μπορούσε να τεθεί σε εφαρμογή χωρίς τη χορήγηση ενίσχυσης.

(191) Η Πορτογαλία εξηγεί ότι ο εσωτερικός βαθμός απόδοσης (IRR) του επενδυτικού σχεδίου ήταν ανεπαρκής σε σύγκριση με το επίπεδο κινδύνου και την ελκυστικότητα άλλων σχεδίων ([ ]) τα οποία είναι αποφασιστικής σημασίας για την ανάπτυξη της Galp Energia. Από αυτό προκύπτει ότι το επενδυτικό σχέδιο δεν θα είχε προχωρήσει χωρίς τη χορήγηση ενίσχυσης.

(192) Σύμφωνα με τις παρατηρήσεις τρίτων μερών, η Πορτογαλία καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η σχετική γεωγραφική αγορά δεν περιορίζεται στην πορτογαλική αγορά αλλά επεκτείνεται, τουλάχιστον, στην αγορά της Ιβηρικής Χερσονήσου.

(193) Η Πορτογαλία προσδιορίζει ότι τα μερίδια της Petrogal στην αγορά ντίζελ (παράδοση εκ διυλιστηρίου — χονδρική και λιανική πώληση) δεν θα υπερβούν ποτέ το 25 % εάν η σχετική γεωγραφική αγορά είναι η Ιβηρική Χερσόνησος ή ευρύτερη.

(194) Η Πορτογαλία επιβεβαιώνει ότι, σε κάθε περίπτωση, το επενδυτικό σχέδιο δεν θα έχει αντίκτυπο στις αγορές χονδρικής και λιανικής ντίζελ, δεδομένου ότι η τιμή εκ διυλιστηρίου καθορίζεται κάτω από τους όρους της αγοράς: η Petrogal λειτουργεί παθητικά ως προς τη διαμόρφωση των τιμών. Στην αντίθετη περίπτωση, οι πελάτες της Petrogal θα στρέφονταν εύκολα στις εισαγωγές, δεδομένου ότι, σύμφωνα με την Πορτογαλία, δεν υπάρχουν φραγμοί [τεχνικοί, δασμολογικοί, υλικοτεχνικής υποστήριξης (44) κ.λπ.] για τις εισαγωγές ντίζελ από άλλα κράτη μέλη. Οι πορτογαλικές απαιτήσεις στον τομέα των εισαγωγών συνάδουν με τις απαιτήσεις της ΕΕ.

(195) Η Πορτογαλία υπέβαλε αριθμητικά στοιχεία που ανταποκρίνονται στα συγκεντρωτικά δεδομένα για τις (θαλάσσιες και χερσαίες) εισαγωγές ντίζελ στο πορτογαλικό έδαφος. Πίνακας 5 Εισαγωγές και εξαγωγές ντίζελ Έτος 2006 2007 2008 2009 ΕΙΣΑΓΩΓΕΣ Σύνολο (σε Ktonnes) 638 776 1,011 1,478 Petrogal [ ] [ ] [ ] [ ] Άλλες [ ] [ ] [ ] [ ] ΕΞΑΓΩΓΕΣ Σύνολο (σε Ktonnes) 314 192 164 95 Petrogal [ ] [ ] [ ] [ ] Άλλες [ ] [ ] [ ] [ ] Πηγή: Δεδομένα της DGEG και της Petrogal.

(196) Επιπλέον, η Πορτογαλία διαθέτει επαρκή ικανότητα αποθήκευσης: οι πορτογαλικές αρχές προσκόμισαν δεδομένα τα οποία δείχνουν ότι οι διάφοροι επιχειρηματίες έχουν επιλέξει διαφορετικές στρατηγικές επιλογές (επένδυση σε ικανότητα αποθήκευσης ή συμβάσεις μίσθωσης) και ότι και οι δύο εναλλακτικές λύσεις είναι δυνατές και βιώσιμες. Οι κυριότεροι επιχειρηματίες δεν έχουν αυξήσει την ικανότητα αποθήκευσης, παρά τις ευκαιρίες που εμφανίστηκαν στην αγορά και αυτό αποτελεί ένδειξη ότι οι πόροι αποθήκευσης που διαθέτουν επαρκούν για την υποστήριξη των εμπορικών τους δραστηριοτήτων. Η Πορτογαλία επισημαίνει ότι οι συνολικές εισαγωγές ντίζελ σημειώνουν συνεχή αύξηση σε αντίθεση με την ελαφρά μείωση των εξαγωγών. Η τάση αυτή οφείλεται στη συνεχή ανάπτυξη της αγοράς και στο αυξανόμενο έλλειμμα της παραγωγικής ικανότητας σε τοπικό επίπεδο. Ωστόσο, τα αριθμητικά στοιχεία του 2009 αντανακλούν τις επιπτώσεις του ατυχήματος που συνέβη στο διυλιστήριο του Sines, το οποίο καθυστέρησε τη λειτουργία και την παραγωγή του διυλιστηρίου για αρκετές εβδομάδες. Οι επιχειρηματίες αναγκάστηκαν να αυξήσουν τις εισαγωγές τους κατά τη διάρκεια εκείνου του έτους, αποδεικνύοντας έτσι την ύπαρξη εναλλακτικών δυνατοτήτων εφοδιασμού.

(197) Η εισαγωγή πετρελαίου ντίζελ στην Πορτογαλία αντιπροσώπευε το 27,2 % της συνολικής κατανάλωσης ντίζελ, το 2009. Τα προηγούμενα έτη, ο μέσος όρος εισαγωγών ντίζελ σε σχέση με την ετήσια κατανάλωση στην Πορτογαλία (σχεδόν 5,4 Mtonnes) ανήλθε περίπου σε 14 %.

(198) Ως εκ τούτου, η Πορτογαλία θεωρεί ότι η πορτογαλική αγορά ντίζελ είναι ανοικτή και ανταγωνιστική, ότι ευνοεί τις συναλλαγές και οι τιμές βασίζονται στην τιμή αργού πετρελαίου, στις δαπάνες διύλισης και καθορίζονται με βάση την εναλλακτική λύση των εισαγωγών σε τιμές Platts.

(199) Όσον αφορά τη βαριά νάφθα, η Πορτογαλία θεωρεί ότι η αγορά καλύπτει τουλάχιστον τον ΕΟΧ, δεδομένου ότι η νάφθα είναι προϊόν που γίνεται αντικείμενο συναλλαγών σε ολόκληρο τον κόσμο.

6. ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΟΥ ΜΕΤΡΟΥ ΕΝΙΣΧΥΣΗΣ

6.1. Ύπαρξη κρατικής ενίσχυσης

(200) Σύμφωνα με το άρθρο 107 παράγραφος 1 της Συνθήκης, οι ενισχύσεις που χορηγούνται υπό οιαδήποτε μορφή από τα κράτη ή με κρατικούς πόρους και που νοθεύουν ή απειλούν να νοθεύσουν τον ανταγωνισμό διά της ευνοϊκής μεταχειρίσεως ορισμένων επιχειρήσεων ή ορισμένων κλάδων παραγωγής είναι ασυμβίβαστες με την εσωτερική αγορά, στον βαθμό που επηρεάζουν τις μεταξύ κρατών μελών συναλλαγές, εκτός εάν η παρούσα Συνθήκη ορίζει άλλως.

(201) Η ενίσχυση που χορήγησε η Πορτογαλία στην Petrogal θα λάβει τη μορφή πίστωσης φόρου. Συνεπώς, μπορεί να θεωρηθεί ότι η στήριξη αυτή χορηγείται από το κράτος μέλος και με κρατικούς πόρους κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της Συνθήκης.

(202) Η ενίσχυση χορηγείται σε μία μόνο εταιρεία, την Petrogal, και ως εκ τούτου είναι επιλεκτική.

(203) Η ενίσχυση χορηγείται για επένδυση που αποσκοπεί στην αύξηση της παραγωγής πετρελαίου ντίζελ και βαριάς νάφθας. Δεδομένου ότι τα προϊόντα αυτά αποτελούν αντικείμενο συναλλαγών μεταξύ των κρατών μελών, το μέτρο αυτό ενδέχεται να επηρεάσει τις συναλλαγές μεταξύ των κρατών μελών. Η ενίσχυση που χορηγήθηκε στην Petrogal θα απαλλάξει την εταιρεία από δαπάνες τις οποίες κανονικά θα επωμιζόταν η ίδια. Κατά συνέπεια, η Petrogal θα τύχει οικονομικού πλεονεκτήματος έναντι των ανταγωνιστών της. Κατά συνέπεια, με το να ευνοεί την Petrogal και την παραγωγή της με αυτό τον τρόπο, η ενίσχυση νοθεύει ή απειλεί να νοθεύσει τον ανταγωνισμό.

(204) Ως εκ τούτου, η Επιτροπή θεωρεί ότι η ενίσχυση συνιστά κρατική ενίσχυση κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της Συνθήκης.

(205) Εφόσον είναι σαφές ότι η ενίσχυση αυτή συνιστά κρατική ενίσχυση κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της Συνθήκης, πρέπει να εξεταστεί αν το μέτρο αυτό μπορεί να θεωρηθεί συμβιβάσιμο με την κοινή αγορά.

6.2. Νομιμότητα του μέτρου ενίσχυσης

(206) Η Πορτογαλία, με κοινοποίηση της ενίσχυσης πριν από την έναρξη της εκτέλεσής της, τήρησε την υποχρέωση κοινοποίησης που προβλέπεται στο άρθρο 108 παράγραφος 3 της Συνθήκης.

6.3. Νομική βάση της αξιολόγησης

(207) Δεδομένου ότι στόχος της ενίσχυσης είναι η προώθηση της περιφερειακής ανάπτυξης, η βάση για την εκτίμηση της συμβατότητας της ενίσχυσης με την εσωτερική αγορά είναι οι κατευθυντήριες γραμμές για τις περιφερειακές ενισχύσεις (ΚΓΠΕ) και, ιδίως, οι διατάξεις του σημείου 4.3 των ΚΓΠΕ που αφορούν ενισχύσεις σε μεγάλα επενδυτικά σχέδια, καθώς και τα κριτήρια για την αναλυτική αξιολόγηση των περιφερειακών ενισχύσεων σε μεγάλα επενδυτικά σχέδια που προβλέπονται στην ανακοίνωση για την αναλυτική αξιολόγηση), εκτός εάν η επίσημη διαδικασία έρευνας καταλήξει στο συμπέρασμα ότι δεν γίνεται υπέρβαση των κατώτατων ορίων των ΚΓΠΕ που προβλέπονται στο στοιχείο α) της παραγράφου 68 («έλεγχος του μεριδίου αγοράς») και στο στοιχείο β) της παραγράφου 68 («έλεγχος παραγωγικής ικανότητας και επιδόσεων στην αγορά»).

(208) Η Επιτροπή πρέπει να διενεργήσει την αξιολόγησή της σε τρία στάδια: — πρώτον, να αξιολογήσει τη συμβατότητα με τις γενικές διατάξεις των ΚΓΠΕ, — δεύτερον, να ελέγξει αν δεν πληρούνται τα κριτήρια σχετικά με το μερίδιο της αγοράς και την αύξηση της παραγωγικής ικανότητας, καθώς και τις επιδόσεις στην αγορά που προβλέπονται στα στοιχεία α) και β) της παραγράφου 68 [οι έλεγχοι των στοιχείων α) και β) της παραγράφου 68], — τρίτον, ανάλογα με το αποτέλεσμα της αξιολόγησης στο δεύτερο στάδιο, μπορεί να προβεί σε αναλυτική αξιολόγηση.

6.4. Συμβατότητα με τις γενικές διατάξεις των ΚΓΠΕ — επαλήθευση των αμφιβολιών που διατυπώθηκαν στην απόφαση για την κίνηση της διαδικασίας

(209) Η Επιτροπή έλεγξε αν η χορηγηθείσα ενίσχυση ήταν σύμφωνη με τις γενικές διατάξεις των ΚΓΠΕ. Η αξιολόγηση αυτή οδήγησε στις ακόλουθες παρατηρήσεις:

(210) Στην απόφαση κίνησης της διαδικασίας, η Επιτροπή εξέφρασε αμφιβολίες για το κατά πόσον το επενδυτικό σχέδιο αποτελούσε αρχική επένδυση ή αν θα μπορούσε να θεωρηθεί επένδυση αντικατάστασης.

(211) Η Επιτροπή έλαβε υπόψη τις παρατηρήσεις που υπέβαλε η Πορτογαλία στις αιτιολογικές σκέψεις 130 και 131, σύμφωνα με τις οποίες οι επενδύσεις οδήγησαν σε επέκταση υφιστάμενης εγκατάστασης και σε θεμελιώδη αλλαγή της συνολικής παραγωγικής διαδικασίας υφιστάμενης εγκατάστασης και, κατά συνέπεια, η επένδυση μπορεί να θεωρηθεί αρχική επένδυση κατά την έννοια της παραγράφου 34 των ΚΓΠΕ.

(212) Πράγματι, η νέα μονάδα απόσταξης υπό κενό και η μονάδα ιξωδόλυσης στο Matosinhos, καθώς και η νέα μονάδα υδρογονοπυρόλυσης στο Sines θα λειτουργήσουν ταυτόχρονα με τις αρχικές ήδη υφιστάμενες μονάδες διύλισης. Ως εκ τούτου, το επενδυτικό σχέδιο δεν συνιστά αντικατάσταση, αλλά επέκταση του συστήματος παραγωγής. Επιπλέον, το επενδυτικό σχέδιο θα μετατρέψει τα διυλιστήρια με την εξασφάλιση νέων τεχνολογικών υποδομών που καθιστούν δυνατή τη μετατροπή βαρύτερων κλασμάτων αργού πετρελαίου σε βενζίνη και ντίζελ.

(213) Ο ανταγωνιστής αριθ. 1 δεν προβάλλει αντιρρήσεις ως προς τον αρχικό χαρακτήρα της επένδυσης, αλλά θεωρεί ότι η επένδυση αποτελεί απλή επέκταση υφιστάμενης εγκατάστασης.

(214) Κατά συνέπεια, η Επιτροπή καταλήγει στο συμπέρασμα ότι, το επενδυτικό σχέδιο αποτελεί αρχική επένδυση κατά την έννοια της παραγράφου 34 των ΚΓΠΕ και, ως εκ τούτου, αίρονται οι αμφιβολίες σχετικά με τον αρχικό επενδυτικό χαρακτήρα του επενδυτικού σχεδίου.

(215) Στην απόφαση κίνησης της διαδικασίας, η Επιτροπή εξέφρασε αμφιβολίες σχετικά με τη δημιουργία κινήτρων σε σχέση με τις ισχύουσες απαιτήσεις για ενίσχυση ειδικού σκοπού (ad hoc), όπως ορίζεται στην παράγραφο 38 των ΚΓΠΕ. Συγκεκριμένα, η Επιτροπή εξέφρασε αμφιβολίες για το κατά πόσο η γραπτή επιβεβαίωση της Πορτογαλίας, σύμφωνα με την οποία, με την επιφύλαξη λεπτομερέστερης επαλήθευσης, το επενδυτικό σχέδιο πληροί τους όρους επιλεξιμότητας που προβλέπει