*****

ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ

της 6ης Αυγούστου 1984

σχετικά με διαδικασία κατ' εφαρμογή του άρθρου 85 της συνθήκης ΕΟΚ

(IV/30.350 - Zinc Producer Group)

(Τα κείμενα στη γερμανική, αγγλική, γαλλική και ολλανδική γλώσσα είναι τα μόνα αυθεντικά)

(84/405/ΕΟΚ)

Η ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ,

Έχοντας υπόψη:

τη συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής Κοινότητας,

τον κανονισμό αριθ. 17 του Συμβουλίου της 6ης Φεβρουαρίου 1962: πρώτος κανονισμός εφαρμογής των άρθρων 85 και 86 της συνθήκης ΕΟΚ (1), όπως τροποποιήθηκε τελευταία από την πράξη προσχώρησης της Ελλάδας, και ιδίως το άρθρο 3 παράγραφος 1 και το άρθρο 15 παράγραφος 2,

την απόφαση της Επιτροπής της 20ής Ιουλίου 1982, να κινήσει τη διαδικασία,

Αφού προέβη σε ακρόαση των ενδιαφερόμενων επιχειρήσεων, σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 19 παράγραφος 1 του κανονισμού αριθ. 17 και τις διατάξεις του άρθρου 3 του κανονισμού αριθ. 99/63/ΕΟΚ της Επιτροπής της 25ης Ιουλίου 1963 περί των ακροάσεων που προβλέπονται στο άρθρο 19 παράγραφοι 1 και 2 του κανονισμού αριθ. 17 του Συμβουλίου (2),

Μετά από διαβούλευση με τη Συμβουλευτική Επιτροπή Συμπράξεων και Δεσποζουσών Θέσεων,

Εκτιμώντας ότι:

Ι. ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΑ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΑ

Α. ΟΙ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ

Οι ενδιαφερόμενες επιχειρήσεις είναι οι εξής παραγωγοί ψευδάργυρου:

(1) Η Billiton Nederland B.V. (που καλείται στο εξής Billiton ), με έδρα Χάγη. Χάγ. Η Billiton απέκτησε την 1η Ιανουαρίου 1969 το 50 % του μετοχικού κεφαλαίου της Kempensche Zinkmaatschappij (KZM) και την 1η Μαρτίου 1970 το υπόλοιπο 50 %. Η Billiton κατέχει από το 1971, μέσω της ΚΖΜ, το 50 % του μετοχικού κεφαλαίου της εταιρίας Budelco B.V. (που καλείται στο εξής Budel), χυτηρίου ψευδάργυρου στο Budel (Κάτω Χώρες), ενώ το υπόλοιπο 50 % το κατέχει η Australian Overseas Smelting Pty (AOS), θυγατρική εταιρία της Australian Mining & Smelting Europe Ltd. (AMSE) (βλέπε σημείο 5).

(2) Η Metallgesellschaft Aktiengesellschaft (που καλείται στο εξής MG), με έδρα τη Φραγκφούρτη/Main.

(3) Η Societe Miniere et Metallurgie de Penarroya S.A. (που καλείται στο εξής Penarroya), με έδρα το Παρίσι, η οποία κατέχει την πλειοψηφία των μετοχών της Pertusola Sud (Italaia).

(4) Η Preussag Aktiengesellschaft (που καλείται στο εξής PAG ), με έδρα το Βερολίνο και το Αννόβερο.

(5) Η Rio Tinto-Zinc Corporation PLC (που καλείται στο εξής RTZ), με έδρα το Λονδίνο, που ήταν και παραμένει κύριος μέτοχος των εξής επιχειρήσεων:

CRS Limited, εταιρία με έδρα τη Βικτόρια (Αυστραλία), που ασκεί καθήκοντα εταιρίας χαρτοφυλακίου (holding),

Australian Mining and Smelting Limited (που καλείται στο εξής AM & S), μία άλλη εταιρία χαρτοφυλακίου, με έδρα τη Μελβούρνη (Αυστραλία),

ISC Limited, εταιρία με έδρα το Λονδίνο,

CRA Limited, εταιρία με έδρα τη Μελβούρνη (Αστραλία),

Australian Overseas Smelting Pty (που καλείται στο εξής AOS) και AM & S Europe Limited (που καλείται στο εξής AMSE),

που είναι και οι δύο θυγατρικές εταιρίες της AM&S, ενώ η AOS κατέχει μερίδιο 50 % του εταιρικού κεφαλαίου της Budelco B.V. (βλέπε ανωτέρω σημείο (1). Η AMSE αποτελεί την εταιρία χαρτοφυλακίου της AM&S για τις δραστηριότητες του ομίλου RTZ στην ευρωπαϊκή αγορά ψευδαργύρου, Commonwealth Smelting Limited (CSL), βυγατρική εταιρία της AMSE, με έδρα το Avonmouth (Ηνωμένο Βασίλειο).

(6) Η Union Miniere S.A. (που καλείται στο εξής UM) με έδρα τις Βρυξέλλες, η οποία είναι μητρική εταιρία των ακόλουθων επιχειρήσεων:

Metallurgie Hoboken-Overpelt S.A. (MHO),

Societe Prayon (SP) - που είναι υπό εκκαθάριση -,

Compagnie Royale Asturienne des Mines (CRAM),

Societe Vieille-Montagne (VM).

Η Union Miniere S.A. ήταν μητρική εταιρία της Societe Generale des Minerais (SGM), που συγχωνεύθηκε πλήρως το 1981 με την UM. Ορισμένες θυγατρικές εταιρίες της UM αποκτήθηκαν μόλις κατά τη διάρκεια της χρονικής περιόδου στην οποία αναφέρεται η εν λόγω απόφαση. Προηγουμένως ήταν επιχειρήσεις ανεξάρτητες από την UM.

Β. ΤΟ ΠΡΟΪΟΝ ΚΑΙ Η ΑΓΟΡΑ ΤΟΥ

(7) Η πρώτη ύλη για την παραγωγή ψευδάργυρου είναι ο εμπλουτισμένος ψευδάργυρος (σφαλερίτης) που λαμβάνεται από το μετάλλευμα ψευδάργυρου και τον οποίο παραδίδουν τα μεταλλεία ψευδάργυρου στα αντίστοιχα χυτήρια (μονάδες τήξης). Το μετάλλευμα αυτό περιέχει και άλλα μέταλλα εκτός από τον ψευδάργυρο. Με διάφορες διαδικασίες παραγωγής ψευδάργυρου (τήξη) προκύπτει από το σφαλερίτη ο ακατέργαστος ψευδάργυρος. Αυτός ο ακατέργαστος ψευδάργυρος (μετάλλευμα ψευδάργυρου) είναι δυνατόν να παρουσιάζει διαφορετικό βαθμό καθαρότητας και χαρακτηρίζεται ως Good Ordinary Brand - GOB - ψευδάργυρος (βαθμός καθαρότητας 98,5 %) ή Special High Grade - SHG - ψευδάργυρος (βαθμός καθαρότητας 99,995).

Παράλληλα παράγεται και μετάλλευμα ψευδάργυρου με την κατεργασία του δευτερογενούς ψευδάργυρου (σκόνη, τέφρα και απορρίμματα ψευδάργυρου) και με την επαναξιοποίηση του ψευδάργυρου που περιέχεται σε κάθε είδους υλικά.

Ο ακατέργαστος ψευδάργυρος υφίσταται περαιτέρω επεξεργασία και μετατρέπεται σε ημιέτοιμα και σε τελικά προϊόντα, αλλά χρησιμοποιείται και σε κράματα. Σε πολλούς τομείς είναι δυνατή η υποκατάσταση του ψευδάργυρου από το αλουμίνιο ή τεχνητές ουσίες.

(8) Το 1983 η παγκόσμια παραγωγή ψευδάργυρου ανήλθε σε 6,3 εκατομμύρια τόνους περίπου, ενώ η αντίστοιχη παραγωγή της Κοινότητας έφτασε τα 1,3 εκατομμύρια τόνους περίπου. Οι σημαντικότερι παραγωγοί ψευδάργυρου στο πλαίσιο της Κοινότητας είναι, ανάλογα με το παραγωγικό δυναμικό τους και την πραγματική παραγωγή (σε χιλιάδες τόνους και για το έτος 1983):

1.2.3 // // // // Επιχείρηση

// Παραγωγικό

Δυναμικό // Παραγωγή // // // // UM (μαζί με τις MHO, CRAM, VM) // 570 // 390 // MG // 220 // 160 // PAG // 200 // 180 // Penarroya (συμπεριλαμβανόμενης της Pertusula ) // 210 // 170 // RTZ (με όλες τις θυγατρικές εταιρίες) // 190 // 190 // Billiton (με την Budel) // 90 // 90 // // //

(σε στρογγυλούς αριθμούς).

Τα στοιχεία για την παραγωγή δεν συμβαδίζουν υποχρεωτικά και με τα εκάστοτε στοιχεία για τις πωλήσεις επειδή, σε εποχές ύφεσης των συγκυριών, ο ψευδάργυρος παράγεται συχνά «προς υπαίθρια εναποθήκευση».

Άλλοι σημαντικοί παραγωγοί ψευδάργυρου υπάρχουν στη Σοβιετική Ένωση (παραγωγή 1983: περίπου 1 050 000 τόνοι), την Ιαπωνία (1983: περίπου 700 000 τόνοι), τις ΗΠΑ, τον Καναδά και την Αυστραλία. Το μερίδιο των παραγωγών ψευδάργυρου της Κοινότητας στην παγκόσμια παραγωγή έχει παραμείνει στα αυτά επίπεδα από τη δεκαετία του 1960, ανερχόμενο σε ποσοστό 20 % περίπου, ενώ το μερίδιο των παραγωγών ψευδάργυρου της Ιαπωνίας και των χωρών του ανατολικού συνασπισμού αυξήθηκε κατά το ίδιο χρονικό διάστημα από ποσοστό 20 % περίπου σε 25 %.

(9) Τα χυτήρια ψευδάργυρου αποτελούν συχνά, μαζί με τα μεταλλεία και τις επιχειρήσεις κατεργασίας, μία επιχείρηση. Από τις εν προκειμένω ενδιαφερόμενες επιχειρήσεις, η Penarroya, η UM και η RTZ ήταν ενοποιημένες με μεταλλεία κατά τη διάρκεια της χρονικής περιόδου που αφορά η απόφαση. Παρ' όλα αυτά όμως, ακόμη και τα ενοποιημένα μεταλλεία κάλυπταν και καλύπτουν μέρος μόνο των αναγκών σε μετάλλευμα ψευδάργυρου. Απόρροια αυτού είναι ότι η ευρωπαϊκή βιομηχανία ψευδάργυρου εξακολουθεί να εξαρτάται για τον ανεφοδιασμό της σε ψευδάργυρο από προμηθεύτριες χώρες έξω από τα πλαίσια της Κοινότητας (Καναδάς, Περού, Αυστραλία, Σουηδία). Έτσι, το 65 % του απαραίτητου για την Κοινότητα μεταλ λεύματος ψευδάργυρου εισάγεται. Από την άλλη πλευρά, ορισμένες επιχειρήσεις (και προ πάντων η UM και η MG) ήταν ενοποιημένες με επιχειρήσεις κατεργασίας ψευδάργυρου.

(10) Ο σφαλερίτης και το μέταλλο του ψευδάργυρου πωλούνται κατά κανόνα στο πλαίσιο μακροπρόθεσμων συμβάσεων μεταξύ μεταλλείων και χυτηρίων ή μεταξύ χυτηρίων και μονάδων κατεργασίας. Η τιμή του σφαλερίτη ακολουθεί κατά τη διαδικασία αυτή την τιμή για το μέταλλο του ψευδάργυρου, αφού αφαιρεθεί η « αμοιβή τήξης» («Schmelzlohn», έξοδα κατεργασίας) για το χυτήριο. Αυτή η «αμοιβή τήξης» αναλογεί σε ποσοστό επί τοις εκατό της τιμής πώλησης του μετάλλου του ψευδάργυρου.

(11) Οι τιμές για το μέταλλο του ψευδάργυρου ορίζονταν και ορίζονται, κατά βάση, ανάλογα με την προσφορά και τη ζήτηση και, στο πλαίσιο αυτό, ο καθορισμός της εν λόγω τιμής πραγματοποιείται στο χρηματιστήριο μετάλλων του Λονδίνου ( London Metal Exchange - LME - ). Σύμφωνα με την εν λόγω διαδικασία, όλες οι προσφορές αντιπαρατίθενται προς όλες τις εκφραζόμενες ανάγκες και με τον τρόπο αυτό καθορίζεται η ημερήσια τιμή κλεισίματος. Στο πλαίσιο αυτό, οι συμβάσεις παράδοσης σφαλερίτη και μετάλλου ψευδαργύρου ανέτρεχαν (έως το 1964) σε αυτή την τιμή κλεισίματος του LME. Οι συνηθισμένες για το χρηματιστήριο καθημερινές διακυμάνσεις της τιμής του ψευδάργυρου οδήγησαν, στις μακροπρόθεσμες συναλλακτικές σχέσεις, σε αβεβαιότητα σχετικά με την πληρωτέα τιμή για το μετάλλευμα ή το μέταλλο του ψευδάργυρου. Εξαιτίας της δυνατότητας υποκατάστασης του μετάλλου του ψευδάργυρου, υπήρχε κίνδυνος οι καταναλώτές ψευδάργυρου να καταφύγουν σε φθηνότερα υποκατάστατα σε περίπτωση ανόδου των τιμών στο LME, πράγμα που θα ήταν δυνατόν είναι απόρροια και κερδοσκοπικών πράξεων.

(12) Από τα τέλη της δεκαετίας του 1970, οι ίδιοι οι μεμονωμένοι παραγωγοί ψευδάργυρου καθορίζουν τις τιμές ενώ, με τη διαφάνεια της αγοράς ψευδάργυρου και με τους όρους της που είναι σε σημαντικό βαθμό ταυτόσημοι, υφίσταται ελάχιστη μόνον διαφορά τιμών - τουλάχιστον όχι μακροχρόνια - μεταξύ των παραγωγών ψευδάργυρου. Σε περίπτωση που ένας παραγωγός αναγγέλλει δημόσια τη νέα τιμή του για τον ψευδάργυρο και η νέα αυτή τιμή υιοθετείται από 5 έως 6 άλλους παραγωγούς, τότε γνωστοποιείται από το ειδικευμένο περιοδικό «Metal Bulletin» ως νέα «τιμή παραγωγού».

Την 1η Μαρτίου 1984 η τιμή για 1 τόνο μέταλλου ψευδάργυρου ( GOB) ανερχόταν σε 1 050 δολλάρια περίπου.

(13) Η κατάσταση της βιομηχανίας ψευδάργυρου χαρακτηρίζεται τα τελευταία χρόνια από οικονομικές ζημίες. Εντούτοις, η άνοδος της τιμής του ψευδάργυρου από το φθινόπωρο του 1983 θα έπρεπε να έχει οδηγήσει μάλλον σε βελτίωση της κατάστασης.

(14) Την κατάσταση στην διεθνή αγορά ψευδάργυρου παρακολουθεί μια ομάδα μελέτης του ψευδάργυρου στο πλαίσιο των Ηνωμένων Εθνών, στην οποία συμμετέχουν, παράλληλα με τους εκπροσώπους των επιχειρήσεων, τα κράτη μέλη και η Επιτροπή. Αυτή η «UN - Zinc-Study - Group» επεξεργάζεται, μεταξύ άλλων, και στοιχεία της αγοράς, όπως παραγωγή, ζήτηση, τιμές, κλπ., και τα διαβιβάζει στη συνέχεια, με την επεξεργασμένη τους μορφή, στις επιχειρήσεις, χωρίς όμως να διατυπώνει στο συγκεκριμένο αυτό πλαίσιο συστάσεις ως προς τη συμπεριφορά στην αγορά. Ενεργώντας κατ' αυτόν τον τρόπο, η εν λόγω ομάδα δεν κάνει τίποτε περισσότερο από αυτά που μια συνήθης εμπορική ένωση θα μπορούσε να εξουσι οδοτηθεί να κάνει σύμφωνα με τη νομοθεσία περί ναταγωνισμού. Παράλληλα, οι παραγωγοί ψευδαργύρου της κοινότητας έχουν συγκροτήσει μια συντονιστική επιτροπή. (Comite de Liaison) που αντιπροσωπεύει επίσης τη βιομηχανία στην Επιτροπή των ΕΚ σε συζητήσεις σχετικά με τη βιομηχανική πολιτική. Υπάλληλοι της Επιτροπής συμμετέχουν φυσικά σε συσκέψεις και των δύο οργανισμών.

Γ. Η ΣΥΜΦΩΝΙΑ ΤΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΤΗΣ 9ης ΚΑΙ 10ης ΙΟΥΛΙΟΥ 1964

(15) Τα σημαντικότερα μεταλλεία εξόρυξης και χυτήρια ψευδάργυρου του δυτικού κόσμου με εξαίρεση αυτά που βρίσκονται στην Ιαπωνία, και μεταξύ αυτών οι πειχειρήσεις UM, MG, PAG, Penarroya και RTZ, συμφώνησαν στις 9 και 10 Ιουλίου 1964 να ιδρύσουν έναν «όμιλο παραγωγών ψευδάργυρου» (Zinc Producer Group - ZPG -) και να γίνουν μέλη του. Την πρωτοβουλία για την ίδρυση του ZPG είχαν οι καναδικές και αγγλοαυτραλιανές επιχειρήσεις ψευδάργυρου, ενώ οι παραγωγοί της ηπειρωτικής Ευρώπης προσχώρησαν με επιφυλακτικότητα στον ZPG.

(16) Με βάση τη συμφωνία, τα μέλη του ZPG όφειλαν να καθορίσουν όσο το δυνατόν ταχύτερα μία κοινή τιμή παραγωγού για τον ψευδάργυρο (Zinc producer price) και να την καθιερώσουν στις συμβάσεις με τα μεταλλεία και τους καταναλωτές ψευδάργυρου. Αυτή η τιμή παραγωγού για τον ψευδάργυρο όφειλε να αντικαταστήσει την αναφορά στην τρέχουσα τιμή κλεισίματος του LME, που ίσχυε στις συμβάσεις πώλησης της εποχής. Η τιμή παραγωγού καθορίστηκε σε 125 £, ενώ κατονομαζόταν ως επιδιωκόμενος αντικειμενικός στόχος η τιμή των 100 £. Η τιμή που καθοριζόταν ως τιμή κλεισίματος του LME την εποχή εκείνη ανερχόταν σε 140 £.

(17) Με σκοπό τη διασφάλιση της τιμής παραγωγού, τα μέλη της ZPG συμφώνησαν περαιτέρω,

- να μην πωλούν πλέον τα ίδια ψευδάργυρο στο πλαίσιο του LME και να απαγορεύσουν στις επιχειρήσεις περαιτέρω κατεργασίας να προσφέρουν ψευδάργυρο στο LME, Π να στηρίζουν την τιμή του LME για τον ψευδάργυρο προβαίνοντας σε αγορές ψευδάργυρου, όταν η εν λόγω χρηματιστηριακή τιμή κατερχόταν στο επίπεδο των 85 £ και να προμηθεύσουν το κεφάλαιο που απαιτείται για το σκοπό αυτό,

- να λάβουν, όπου αυτό ήταν αναγκαίο, από κοινού μέτρα για τον περιορισμό της παραγωγής ψευδάργυρου.

(18) Οι επιχειρήσεις συμφώνησαν εκτός των άλλων να πωλούν ψευδάργυρο μόνο στους τελικούς καταναλωτές και μόνο για τη δική τους κατανάλωση και να απαγορεύσουν στους τελικούς καταναλωτές τη μεταπώληση, όπως επίσης να θεσπίσουν από κοινού περιορισμούς στις πωλήσεις ψευδαργύρου, όταν αυτό ήταν αναγκαίο.

(19) Τα μέλη του ZPG συνήψαν επίσης συμφωνίες σχετικά με την οργάνωση και τη διεύθυνση του ZPG, σχετικά με την περαιτέρω μορφή των συναντήσεων καθώς και σχετικά με την καθιέρωση πολλών «υποεπιτροπών», με αποστολή τη συλλογή στοιχείων για την αγορά και τη διοργάνωση επισκοπήσεων της αγοράς.

(20) Τα μέλη του ZPG συμφώνησαν τέλος ότι ένα από τα μέλη θα γνωστοποιεί πάντοτε πρώτο δημόσια τη νέα τιμή παραγωγού (ηγετική επιχείρηση χάραξης των τιμών) και τα υπόλοιπα θα ακολουθούν.

(Πρακτικά της RTZ της 15ης Ιουλίου 1964 «Draft Minutes of the Zinc Contact Committee held in London on 9 and 10 July 1964» και παραρτήματα).

Δ. Η ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΗΣ ΣΥΜΦΩΝΙΑΣ ΤΗΣ 9ης ΚΑΙ 10ης ΙΟΥΛΙΟΥ 1964

(21) Τα μέλη του ZPG συναντήθηκαν έως το 1977 τουλάχιστον τριάντα φορές. Κατά τις συναντήσεις τους, συνήψαν συμφωνίες για την τιμή παραγωγού, τη γνωστοποίηση της τιμής μέσω της ηγετικής επιχείρησης χάραξης των τιμών, τη διασφάλιση της τιμής παραγωγού και τους περιορισμούς της παραγωγής ψευδαργύρου (στους οποίους συγκαταλεγόταν και ο έλεγχος των επενδύσεων), καθώς και για τις πωλήσεις ψευδαργύρου. Η τιμή παραγωγού που συμφωνήθηκε στις 9/10 Ιουλίου 1964 μεταβλήθηκε σε αυτό το χρονικό διάστημα τουλάχιστον δώδεκα φορές.

Το διευθυντικό όργανο του ZPG, το Steering Committee, υπενθύμιζε κατά τις σχετικές συναντήσεις του ZPG τις συμφωνίες του Ιουλίου 1964 και προειδοποιούσε τα μέλη του ZPG να τηρούν τις συμφωνίες. Το 1972 το ZPG δημοσίευσε ένα έγγραφο με τίτλο «Zinc Producer Price Basis - Terms and Definitions - (revised 1972) («Βάση τιμών των παραγωγών ψευδαργύρου - όροι και ορισμοί (αναθεωρημένη έκδοση 1972»), στο οποίο συνοψίζονταν τα κυριότερα σημεία των συμφωνιών του Ιουλίου 1964.

(22) Μέσα σε αυτά τα δεκατέσσερα χρόνια, μεταβλήθηκε τόσο ο αριθμός, όσο και η σύνθεση των μελών του ZPG. Έτσι, κατά τη συνάντηση του ZPG που έγινε στις 2 και 3 Σεπτεμβρίου 1964, η επιχείρηση Budel B.V. έγινε μέλος του ZPG. Κατά την σύσκεψη του ZPG, που πραγματοποιήθηκε στις 27 Νοεμβρίου 1968, ο ZPG διαλύθηκε τυπικά, με πρωτοβουλία της RTZ που ανησυχούσε εξαιτίας της βρετανικής νομοθεσίας για τα μονοπώλια και τις συμπράξεις επιχειρήσεων, η επόμενη όμως σύσκεψη του ZPG έγινε το Μάρτιο του 1969, χωρίς να έχουν σημειωθεί σημαντικές μεταβολές σε σύγκριση με τις προηγούμενες συνεδριάσεις. Στις συναντήσεις του ZPG συνέχισε να λαμβάνει επίσης μέρος και ένας εκπρόσωπος της RTZ.

Ι. Η εφαρμογή της συμφωνίας για τις τιμές

1. Έως το φθινόπωρο του 1977

(23) Από τον Ιούλιο του 1964, τα μέλη του ZPG καθιέρωσαν την εκάστοτε συμφωνημένη τιμή παραγωγού στις συμβάσεις παράδοσης προϊόντων, τόσο στις σχέσεις τους με τα μεταλλεία ψευδαργύρου, όσο και με τους καταναλωτές. Πέτυχαν εξάλλου η τιμή παραγωγού να δημοσιεύεται στο ειδικευμένο περιοδικό Metal Bulletin που κυκλοφορεί στο Λονδίνο, ως «τιμή παραγωγού ψευδαργύρου», ενώ το Metal Bulletin χρησιμοποιήθηκε ως «επίσημη» πηγή πληροφοριών για τη συμφωνημένη τιμή (πρακτικά του ZPG σχετικά με τη συνάντηση της 2ας/3ης Σεπτεμβρίου 1964).

(24) Τα μέλη του ZPG συμμορφώθηκαν στην πράξη με τη τιμή παραγωγού, μερικές φορές όμως χορήγησαν και εκπτώσεις. Το γεγονός αυτό έδωσε αρκετές φορές την ευκαιρία στον ZPG να καλέσει τα μέλη του σε τήρηση αυστηρότερης «πειθαρχίας σε θέματα τιμών» τέλεξ της RTZ της 3ης Ιουνίου 1966).

Από το 1975, πλήθυναν οι περιπτώσεις χορήγησης εκπτώσεων επί των τιμών. Οι λόγοι γι' αυτό πρέπει να αναζητηθούν στο γεγονός ότι η παραγωγή ψευδαργύρου δεν είχε προσαρμοστεί στις ανάγκες της αγοράς και ότι η τιμή παραγωγού ήταν την εποχή εκείνη σαφώς ανώτερη από την τιμή που καθόριζε για τον ψευδάργυρο η τιμή κλεισίματος του LME (έγγραφο εργασίας της MG της 31ης Οκτωβρίου 1977). Με τον τρόπο αυτό, όπως διαπίστωνε το έγγραφο, «η τιμή παραγωγού που είχε καθιερωθεί το 1964 έχασε για πρώτη φορά τις σταθεροποιητικές της συνέπειες». Σε πρακτικά της συνεδρίασης του διοικητικού συμβουλίου της MG της 31ης Μαΐου 1977, αναφέρεται ότι «οι μέρες της τιμής παραγωγού είναι μετρημένες».

Από τη άλλη πλευρά, η τότε θυγατρική εταιρία της UM, η SP, ήταν της γνώμης ότι έπρεπε «με κάθε θυσία» να διατηρηθεί η τιμή παραγωγού (πρακτικά της συνεδρίασης του διοικητικού συμβουλίου της MG της 16ης Ιουνίου 1977) και κατά τη συνεδρίαση του διοικητικού συμβουλίου της MG που έγινε στις 12 Ιουλίου 1977 « εκφρά στηκε η προσδοκία ότι, μέχρι τα τέλη Σεπτεμβρίου 1977, θα ήταν δυνατό να επιβληθεί στην αγορά η πλήρης τιμή παραγωγού».

(25) Το 1977, η AMSE διέκρινε επίσης τις δυσχέρειες που προέκυπταν από το χάσμα ανάμεσα στην τιμή του LME και την τιμή παραγωγού. Σε τέλεξ με ημερομηνία 21 Ιουλίου 1977, συνιστάται η εμμονή στο σύστημα της τιμής παραγωγού, με ταυτόχρονη παύση των παρεχόμενων εκπτώσεων επί των τιμών και με μείωση του χάσματος μεταξύ της τιμής του LME και της τιμής παραγωγού. Σε τέλεξ της 4ης Αυγούστου 1977, κρίνεται εξάλλου απαραίτητη η συνέχιση του συστήματος της τιμής παραγωγού, αν και αναγνωρίζεται ότι είναι « παράνομο», και, παράλληλα, η ενίσχυση των συμφωνημένων περιορισμών της παραγωγής των μελών του ZPG.

2. Η συμφωνία μεταβολής των τιμών

(26) Από το φθινόπωρο του 1977, δεν είναι πλέον δυνατό να αποδειχθεί ότι η τιμή παραγωγού καθορίζεται στο πλαίσιο των συναντήσεων του ZPG.

Στο έγγραφο που είχε υποβάλει η MG προς συζήτηση στις 31 Οκτωβρίου 1977 αναφέρεται, παρ' όλα αυτά, ότι ναι μεν η συμφωνημένη από το 1964 τιμή παραγωγού «έλυσε» τα προβλήματα της αγοράς ψευδαργύρου «για παραπάνω από δώδεκα χρόνια . . . σχεδόν άριστα», τώρα πλέον όμως (φθινόπωρο του 1977) εγκαινιάζεται η περίοδος της αναγκαίας εξυγίανσης της αγοράς με την εφαρμογή του «προτύπου ευρωπαϊκής ηγετικής επιχείρησης χάραξης των τιμών» με πρωτοβουλία της MG.

Όλες οι ενδιαφερόμενες επιχειρήσεις ακολούθησαν μέσα σε λίγες μέρες, τον Οκτώβριο του 1977, τη μεταβολή της τιμής ψευδαργύρου που πραγματοποίησε η MG. Η τιμή που ανήγγειλε η MG δημοσιεύτηκε στις 2 Νοεμβρίου 1977 στο Metal Bulletin ως «τιμή παραγωγού». Έτσι προέκυψε η «ηγετική επιχείρηση χάραξης των τιμών των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων» (κατά την έκφραση των πρακτικών της συνεδρίασης του διοικητικού συμβουλίου της MG της 8ης Νοεμβρίου 1977).

Με παρόμοιο τρόπο αναφέρεται, σε έγγραφο εργασίας που προοριζόταν για τη συνεδρίαση του εποπτικού συμβουλίου της MG της 21ης Νοεμβρίου 1977, ότι «ο ρόλος της «ηγετικής επιχείρησης χάραξης των τιμών» («price Leadership») που έχει επωμιστεί . . . τις τελευταίες εβδομάδες η Metallgesellschaft . . . (πρέπει) να ληφθεί . . . στο μέλλον . . . περισσότερο υπόψη από ότι μέχρι τώρα από τους Ευρωπαίους».

Σε σημείωμα της MG της 5ης Δεκεμβρίου 1977, σχετικά με τις συνομιλίες που είχαν διεξαχθεί με έναν καναδό παραγωγό ψευδαργύρου αναφέρεται σχετικά: « . . . η (Cominco) χαιρετίζει την ευρωπαϊκή ηγετική επιχείρηση χάραξης των τιμών MG, συνιστά την καλύτερη και ταχύτερη ανταλλαγή πληροφοριών μέσω ενός ειδικευμένου φύλλου . . . ». Τα πρακτικά της συνεδρίασης του διοικητικού συμβουλίου της MG της 31ης Ιανουαρίου 1978, συνιστούν περαιτέρω να μην προβεί αυτή τη φορά η MG στην πρακτική της μείωσης της τιμής παραγωγού.

Σχετικά με το σημείο αυτό, σε τέλεξ της AMSE προς την RTZ με ημερομηνία 2 Φεβρουαρίου 1978, αναφέρεται ότι η AMSE αναμένει πριν από τα τέλη της εβδομάδας μείωση της τιμής παραγωγού στην περίπτωση δε αυτή την ηγετική θέση θα έπρεπε να την καταλάβει η Billiton, την οποία θα ακολουθήσουν οι γερμανικές επιχειρήσεις. Στο τέλεξ της 3ης Φεβρουαρίου 1978 αναφέρεται ότι η AMSE πληροφορείται τώρα ότι «η Billiton έχει αναβάλει τη λήψη απόφασης έως ότου γίνει η συνάντηση της Comite de liaison. Σε ένα ορισμένο βαθμό, είναι πιθανόν ότι αυτό είναι απόρροια του γεγονότος ότι λήφθηκε υπόψη η θέση της AMSE». Αμέσως μετά τη συνεδρίαση της comite de liaison (αρχές Φεβρουαρίου 1978), όλες οι εν προκειμένω ενδιαφέρουσες επιχειρήσεις μετέβαλαν ενιαία την τιμή τους για τον ψευδάργυρο από 600 σε 550 δολάρια ΗΠΑ ανά τόνο.

Η τιμή αυτή ίσχυσε έως τον Αύγουστο του 1978.

(27) Τον Απρίλιο του 1978, η AMSE επιθυμούσε να πετύχει υψηλότερη τιμή παραγωγού. Σε τέλεξ της 12ης Απριλίου 1978, αναφέρεται σχετικά με τ ο σημείο αυτό ότι η AMSE θα πρέπει να αυξήσει τις τιμές της μόνο σε περίπτωση που υφίσταται επαρκής ζήτηση, ώστε το Metal Bulletin να δημοσιεύσει τη νέα τιμή. « Δυστυχώς», όπως αναφέρεται στη συνέχεια στο τέλεξ, «οι προοπτικές για την επιτυχή ανύψωση των τιμών έχουν μειωθεί σε σημαντικό βαθμό, επειδή οι γερμανοί, ολλανδοί και βέλγοι παραγωγοί είναι πιθανώς ικανοποιημένοι (με την τότε ισχύουσα τιμή παραγωγού)».

Σε πρακτικά της συνεδρίασης του διοικητικού συμβουλίου της MG , που έγινε στις 13 Ιουνίου 1978, λέγεται ότι τη στιγμή αυτή λείπουν πλέον για την αύξηση της τιμής παραγωγού οι αντίστοιχες αναγγελίες μόνο δύο ευρωπαϊκών χυτηρίων.

Όλες οι ενδιαφερόμενες επιχειρήσεις αύξησαν την τιμή του ψευδαργύρου στο αυτό ύψος (625 δολάρια ΗΠΑ) στο χρονικό διάστημα από 10 έως 21 Αυγούστου (σημείωμα της MG της 23ης Αυγούστου 1978).

Παρόμοιες λίγο πολύ μεταβολές των τιμών όλων των εδώ ενδιαφερόμενων παραγωγών πραγματοποιήθηκαν ταυτόχρονα στο χρονικό διάστημα από 25 έως 27 Οκτωβρίου 1978 και από 16 έως 23 Ιανουαρίου 1979 (τέλεξ της AMSE της 23ης Ιανουαρίου 1979).

Αυτό ο «παραλληλισμός των κινήσεων» των παραγωγών οδήγησε το Metal Bulletin, στην έκδοσή του της 31ης Οκτωβρίου 1978, να εκθέσει την κατάσταση ως εξής: It was just like the good old days. In a little over 48 hours earlier last week no less than seven zinc producers posted 720 per ton by the end of Thurday 26. These were: VM, Asturienne, Penarroya, Preussag . . . and Metallgesellschaf t. On Friday 27th further moves to 720 were announced by . . . AMSE . . .»

Μετάφραση:

«. . . Ήταν όπως τις παλιές καλές μέρες. Σε λιγότερο από 48 ώρες την τελευταία εβδομάδα, ούτε λίγο ούτε πολύ εφτά παραγωγοί ψευδαργύρου καθόρισαν την τιμή τους σε 720 δολάρια ΗΠΑ ανά τόνο, της Πέμπτης 26 του μηνός. Αυτοί ήταν: η VM, η Asturienne, η Penarroya, η Preussag, . . . και η Metallgeselleschaft. Την Παρασκευή, στις 27 του μηνός, ανακοινώθηκαν περαιτέρω κινήσεις προς την τιμή των 720 δολλαρίων από . . . την AMSE, . . .».

Από ένα σημείωμα της Billiton της 26ης Απριλίου 1979 προκύπτει ότι γερμανοί, γάλλοι και βορειοαμερικάνοι παραγωγοί ψευδαργύρου συναντήθηκαν στις 25 Απριλίου 1979 με εκπρόσωπο της Billiton και συζήτησαν σχετικά με τη μελλοντική τιμή παραγωγού. Στο σημείωμα συνίσταται η ώθηση για την ανύψωση των τιμών να προέλθει μάλλον από έναν ενσυματωμένο σε έναν όμιλο εταιριών παραγωγό ψευδαργύρου παρά από τη Billiton και η Billiton να γνωστοποιήσει την αύξηση της τιμής μόνον όταν θα έχει δημοσιευθεί μία νέα τιμή στο Metal Bulletin.

II. Διασφάλιση της τιμής παραγωγού

1. Κοινές ενέργειες για επηρεασμό του LME

α) Α π ο χ ή τ ω ν π α ρ α γ ω γώ ν α π ό π ω λ ή σ ε ι ς

(28) Τα μέλη του ZPG απείχαν από το 1964 από τις πωλήσεις ψευδαργύρου στο πλαίσιο του LME. Με τη λήξη του ZPG το φθινόπωρο του 1977 βέβαια, η συμφωνία αυτή καταργήθηκε, οι επιπτώσεις της όμως διαφαίνονται ακόμη σε πρακτικά που τηρήθηκαν για τη συνεδρίαση του διοικητικού συμβουλίου της MG της 14ης Φεβρουαρίου 1978, όπου αναφέρεται ότι η Metallgeselleschaft δεν πρέπει να υποστηρίξει, κατά τις διαπραγματεύσεις με τους υπόλοιπους παραγωγούς ψευδαργύρου στο πλαίσιο του LME.

Συνέπεια αυτής της εναρμονισμένης στάσης στο θέμα των πωλήσεων ήταν να συρρικνωθούν σημαντικά τα αποθέματα ψευδαργύρου του LME και να διαπραγματευθεί σε πολλές περιπτώσεις μόνον κατώτερης ποιότητας ψευδάργυρο από τις χώρες του ανατολικού συνασπισμού (σημείωμα της Billiton της 4ης Ιουνίου 1973).

β) Κ ο ι ν έ ς ε ν έ ρ γ ε ι ε ς μ έ σ ω θ υ γ α τ ρ ι κώ ν ε τ α ι ρ ι ώ ν

(29) Στην «αποχή» των μελών της ZPG από πωλήσεις ψευδάργυρου στο πλαίσιο του LME συμπαρατάχθηκε η συμφωνημένη κοινή αγορά ψευδάργυρου και την εξομάλυνση της τιμής του LME.

αα. Η επιχείρηση Merafine

(30) Στη συνάντηση της ZPG, που έγινε στις 2 και 3 Σεπτεμβρίου 1984, τα μέλη της συμφώνησαν να πραγματοποιούνται αγορές για τη στήριξη της τιμής τους στο LME μέσω μιας ελβετικής εταιρίας, στην οποία κάθε μέλος υποχρεωνόταν να καταβάλει 1 λίρα στερλίνα ανά τόνο παραγωγής ψευδάργυρου. Όλες οι ενδιαφερόμενες επιχειρήσεις προέβησαν έως το καλοκαίρι του 1965 στην καταβολή της απαιτούμενης συνεισφοράς τους προς την εταιρία αυτά (Merafine S.A.), είτε άμεσα, είτε έμμεσα μέσω θυγατρικών εταιριών τους, που ήδη κατείχαν ή απέκτησαν αργότερα. Τον Ιούνιο του 1965, η Merafine S.A. έκανε για πρώτη φορά την εμφάνισή της στο LME για να σταθεροποιήσει την τιμή του LME προβαίνοντας σε αγορές ψευδάργυρου. Η Merafine επανέλαβε έως το Νοέμβριο του 1968, παρόμοιες αγορές στήριξης των τιμών στο πλαίσιο του LME. Τον ψευδάργυρο που απόκτησε η Merafine S.A. τον πώλησε εκτός της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, π.χ. στη Λαϊκή Δημοκρατία της Κίνας (έκθεση της Merafine της 26ης Ιουνίου 1968).

Κατά τη σύσκεψη του ZPG της 27ης Νοεμβρίου 1968, η Merafine, που παρουσίαζε για το οικονομικό έτος 1968 κύκλο εργασιών που ξεπερνούσε τα 10 εκατομμύρια ελβετικά φράγκα, διαλύθηκε.

Τα μέλη του ZPG συμφώνησαν όμως να ιδρυθεί μια νέα ελβετική εταιρία, η Adena Metal S.A. (ιδρυτικό κεφάλαιο το 1970: 12 εκατομμύρια ελβετικά φράγκα).

ββ. Η επιχείρηση Adena

(31) Η ανώνυμη εταιρία Adena Metal S.A. (που αποκαλείται στο εξής «Adena») ιδρύθηκε στη Ζυρίχη στις 24 Ιανουαρίου 1969. Με σύμβαση που υπέγραψαν στις 30 Απριλίου 1969 οι RTZ, UM, Billiton , MG, PAG και Penarroya ανέλαβαν μεταξύ άλλων, την υποχρέωση να αποκτήσουν μετοχές της Adena είτε άμεσα, είτε μέσω συνδεδεμένων με αυτές επιχειρήσεων. Η Adena, από τη δική της πλευρά, υπέγραψε στις 27 Μαΐου 1969 σύμβαση με την εταιρία Cassamet S.A., με έδρα τη Ζυρίχη, με βάση την οποία η Cassamet αναλάμβανε να προβαίνει στις αγορές ψευδάργυρου στο LME, για λογαριασμό της Adnea. Από τον Ιούνιο του 1969 έωςq τα μέσα του 1973, η Adena αγόρασε ψευδάργυρο στο LME έπειτα από οδηγίες του ZPG, για να διατηρηθεί η τιμή του ψευδάργυρου στο επίπεδο που επιθυμούσε ο ZPG. Η Adena πώλησε μετά τον ψευδάργυρο που είχε αποκτήσει εκτός της Ευρωπαϊκής Κοινότητας (π.χ. στη Βόρεια Αμερική - έγγραφο της Adena με ημερομηνία 6 Ιουνίου 1973).

Στις 8 Μαρτίου 1974, τα μέλη του ZPG αποφάσισαν να διαλύσουν την Adena. Το υφιστάμενο εταιρικό κεφάλαιο διανεμήθηκε εν συνεχεία στα μέλη του ZPG που συμμετείχαν στην Adena και, μεταξύ αυτών, σε όλες τις ενδιαφερόμενες επιχειρήσεις. Ο οριστικός ισολογισμός της Adena και της Cassamet υποβλήθηκε στις 31 Μαρτίου 1976. γ) Σ υ ν δ υ α σ μ έ ν ε ς π ω λ ή σ ε ι ς ψ ε υ δ α ρ γ ύ ρ ο υ τ ω ν π α ρ α γ ω γ ώ ν σ τ ο π λ α ί σ ι ο τ ο υ L M E

(32) Στη συνάντησή τους που πραγματοποίησαν στις 26 Νοεμβρίου 1974 τα μέλη του ZPG, αποφάσισαν να ιδρυθεί μία «συμβουλευτική επιτροπή αγοράς» (Market Advisory Committee - MAC -) με καθήκον να καθορίζει για κάθε μέλος του ZPG την ποσότητα ψευδάργυρου (ποσόστωση) που πρέπει να αγοράσει στο LME. Η απόφαση άφηνε όμως στα μέλη του ZPG τη δυνατότητα είτε να μειώσουν την παραγωγή τους ψευδάργυρου ανάλογα με αυτή την ποσόστωση, είτε να εναποθηκεύσουν τον παραγόμενο ψευδάργυρο στο προβλεπόμενο ύψος, τουλάχιστον όμως να μην τον διαθέσουν στην αγορά ( Steering Committee Paper), χωρίς ημερομηνία, για το χρονικό διάστημα 1 Δεκεμβρίου 1974 ως 28 Φεβρουαρίου 1975).

(33) Από τις ενδιαφερόμενες επιχειρήσεις τη «λύση της αγοράς» διάλεξαν οι MG, Billiton, RTZ και τη «λύση της μείωσης» οι οι UM , Penarroya και PAG. Όπως συμφωνήθηκε, οι επιχειρήσεις που είχαν διαλέξει τη «λύση της μείωσης» έπρεπε να αιτιολογήσουν τη στάση τους δημόσια με την υποχώρηση των πωλήσεων (πρακτικά της σύσκεψης του ZPG της 26ης Νοεμβρίου 1974). Όλες οι επιχειρήσεις ήταν υποχρεωμένες, σύμφωνα με την απόφαση αυτή, να λάβουν υπόψη τους κατά την εφαρμογή της λύσης που είχαν διαλέξει τις εκάστοτε συστάσεις της MAC (σημειώματα της AMSE της 26ης Νοεμβρίου 1974). Ο λόγος για αυτήν την απόφαση του ZPG συνοψίζεται σε σημείωμα της AMSE με ημερομηνία 14 Ιανουαρίου 1975, όπου αναφέρεται ότι το Νοέμβριο του 1974 επικρατούσε ο φόβος ότι η «ελεύθερη» τιμή του ψευδάργυρου θα κατρακυλύσει, γεγονός που θα ασκούσε πίεση στην τιμή παραγωγού.

(34) Όλες οι ενδιαφέρουσες επιχειρήσεις συμφώνησαν να προβούν σε κοινές αγορές ψευδάργυρου στο LME και κατά το 1975 και 1976 (πρακτικά του ZPG της 26ης Φεβρουαρίου 1975, σημείωμα της UM της 14ης Μαρτίου 1975 και τέλεξ της UM της 15ης Απριλίου 1976, σημείωμα της AMSE της 9ης Ιανουαρίου 1976 και της 22ας Απριλίου 1976).

Ανάμεσα στο Νοέμβριο του 1974 και τον Ιούλιο του 1975 το ZPG απέσυρε περισσότερους από 90 000 τόνους ψευδάργυρου από την ευρωπαϊκή αγορά προς στήριξη της τιμής παραγωγού (υπόμνημα της 16ης Ιουλίου 1975). Για το χρονικό διάστημα ανάμεσα στον Ιούλιο του 1975 και τον Οκτώβριο του 1975, τα μέλη του ZPG συμφώνησαν να απορροφήσουν με αγορές τους 60.000 τόνους ψευδάργυρου από την ευρωπαϊκή αγορά ψευδάργυρου.

(35) Ήδη κατά τη διάρκεια του 1977, οι Billiton, UM, PG και Penarroya συμφώνησαν να αγοράσουν 75 000 τόνους βορειοκορεατικού ψευδάργυρου πριν φθάσει στο LME και να μην τον διαθέσουν στην ευρωπαϊκή αγορά, πράγμα που έγινε και στην πράξη. Σε σημείωμα της 31ης Δεκεμβρίου 1977, η εταιρία Montanore B.V. που πραγματοποίησε τις αγορές αυτές παρατηρεί:

«Αποτέλεσμα της ενέργειας αυτής ήταν να ανέλθει η τιμή ψευδάργυρου με τρίμηνη προθεσμία του LME, κατά τη χρονική περίοδο από το Δεκέμβριου του 1976 έως το Μάρτιο του 1977, από 373 σε 458 λίρες στερλίνες, με θετικό αντίκτυπο για την τιμή που πέτυχαν οι ευρωπαίοι παραγωγοί. Η αισθητή βελτίωση της τιμή για τους παραγωγούς ανήλθε κατά πάσα πιθανότητα σε 35 λίρες στερλίνες ανά μετρικό τόνο, υπολογιζόμενη επί του συνόλου πωλήσεων των παραγωγών.»

(«The result of the action was that in the period December 1976 to March 1977 the LME 3 months zinc price rose from 373 to 458 Pound with positive beneficial effect on the price realisations of European producers. The marked improvement in price to producers was probably in order of about £ 35 per M.T. over the total of producers sales.»)

2. Περιορισμοί της παραγωγής ψευδάργυρου και των επενδύσεων

(36) Όπως είχε συμφωνηθεί κατά τη συνάντηση των μελών του ZPG στις 9 και 10 Ιουλίου 1964, τα μέλη του ZPG υπέγραψαν στη συνέχεια συμφωνίες για τον περιορισμό της παραγωγής ψευδάργυρου, τις οποίες και εφάρμοσαν κατόπιν. Σκοπός αυτών των περιορισμών της παραγωγής ήταν, πρώτα από όλα, να εξαλειφθεί για τα μέλη του ZPG ο πειρασμός να προσφέρουν τον πλεονασματικό ψευδάργυρο που δεν θα ήταν δυνατόν να πωληθεί στην τιμή του παραγωγού, στο πλαίσιο του LME ή απευθείας στους καταναλωτές ψευδάργυρου. Αυτό θα είχε ως αποτέλεσμα να μειωθεί η τιμή κλεισίματος του LME και θα μπορούσε να διακυβεύσει την τιμή παραγωγού. Επιπλέον, στόχος και συνέπεια των μειώσεων της παραγωγής ήταν να μην πωλείται ο πλεονασμός ψευδάργυρος στην « εγχώρια αγορά» ή στη «σφαίρα επιρροής» του εκάστοτε άλλου μέλους του ZPG, σε φθηνότερες τιμές.

Οι παραγωγοί παρέμεναν παρ' όλα αυτά ελεύθεροι να αποφασίσουν να μην προβούν σε μείωση της παραγωγής, σε περίπτωση που εναποθήκευαν τον παραγόμενο ψευδάργυρο (έγγραφο της RTZ με ημερομηνία 19 Μαΐου 1966).

(37) Η πρώτη συμφωνία για τον πραγματικό περιορισμό της παραγωγής έγινε στις 26 Μαΐου 1966. Στην περίπτωση αυτή, ο καθορισμός των ποσοτήτων παραγωγής που λαμβάνονταν ως βάση αναφοράς για τις μεμονωμένες επιχειρήσεις υπαγόταν στις αρμοδιότητες της γενικής συνέλευσης του ZPG (έγγραφο του ZPG της 18ης Σεπτεμβρίου 1967).

(38) Στις 26 Ιουνίου 1968, οι παραγωγοί συμφώνησαν να μην δημιουργήσουν νέες δυνατότητες παραγωγής ψευδάργυρου, χωρίς να ειδοποιήσουν προηγουμένως σχετικά τον ZPG. Για το σκοπό αυτό, ανέλαβαν την υποχρέωση να υποβάλουν προς έγκριση στη γενική συνέλευση του ZPG το εκάστοτε ύψος παραγωγής (τόνοι παραχθέντος ψευδάργυρου). Ταυτόχρονα αποφάσισαν να μειώσουν γραμμικά την παραγωγή τους ψευδάργυρου κατά ποσοστό 20 % (παράρτημα αριθ. 1 των πρακτικών της συνάντησης του ZPG).

Όλες οι ενδιαφερόμενες επιχειρήσεις συνήψαν περαιτέρω συμφωνίες περιορισμού της παραγωγής κατά τα έτη 1967, 1969 έως 1972 (1970: γραμμική μείωση ύψους 15 %, σημείωμα της Penarroya της 30ης Οκτωβρίου 1970), 1974 έως 1976. Ο ZPG υπέδειξε, για παράδειγμα, για τον Οκτώβριο του 1975 τις ποσοστώσεις της παραγωγής, που όφειλαν να τηρήσουν όλες οι ενδιαφερόμενες επιχειρήσεις. Η ποσότητα παραγωγής που είχε χρησιμοποιηθεί ως βάση αναφοράς ανερχόταν, π.χ. τον Οκτώβριο του 1975, σε 20.000 τόνους περίπου για την Penarroya/Pertusola και σε 42 000 τόνους περίπου για την RTZ (AMSE) (σημείωμα της AMSE της 13ης Αυγούστου 1975).

(39) Για το 1977, δεν είναι πλέον δυνατόν να αποδειχθεί ότι στο πλαίσιο των συναντήσεων του ZPG καταρτίζονταν συμφωνίες περιορισμού της παραγωγής. Από ένα τέλεξ της AMSE με ημερομηνία 4 Απριλίου 1977, προκύπτει, πάντως, ότι πραγματοποιήθηκαν ανταλλαγές πληροφοριών μεταξύ των παραγωγών ψευδάργυρου σχετικά με τους επικείμενους περιορισμούσ της παραγωγής.

Όπως αναφέρεται σε πρακτικά της συνεδρίασης του διοικητικού συμβουλίου της MG της 13ης Σεπτεμβρίου 1977, δεν θα προέκυπταν κατά πάσα πιθανότητα δεσμευτικές συμφωνίες για τη μείωση της παραγωγής από μια συνεδρίαση της ομάδας μελέτης του ψευδάργυρου (βλ. ανωτέρω σημείο 14) αλλά το πολύ θα διατυπώνονταν συστάσεις (για το έτος 1978). Από πρακτικά της συνεδρίασης του διοικητικού συμβουλίου της MG προκύπτει εξάλλου ότι η MG και η PAG διατήρησαν μεταξύ τους ένα σύστημα ανταλλαγής πληροφοριών σχετικά με τις προβλεπόμενες ποσότητες παραγωγής ψευδάργυρου για το 1978.

ΙΙΙ Συμφωνίες για την κατανομή της αγοράς

1. Κατάσταση της αγοράς το 1964

(40) Όταν οι παραγωγοί ψευδάργυρου πήραν την απόφασή τους, στις 9 και 10 Ιουλίου 1964, να προχωρήσουν στην ρύθμιση της αγοράς ψευδάργυρου ιδίως στην Ευρώπη, είχαν υπόψη τους ότι θα χρειαζόταν, παράλληλα με τον κοινό επηρεασμό του LME και τους συμφωνημένους περιορισμούς της παραγωγής, και ένας άλλος μηχανισμός διασφάλισης για τον αποτελεσματικό καθορισμό της τιμής παραγωγού, και συγκεκριμένα η προστασία των παραδοσιακών περιοχών διάθεσης των προϊόντων των παραγωγών. Κάθε διείσδυση σε αυτές τις περιοχές θα ήταν δυνατόν να επιτευχθεί μόνο μέσω μιας ανταγωνιστικής τιμής, γεγονός που θα σήμαινε και το τέλος της τιμής παραγωγού (σημείωμα της RTZ της 16ης Οκτωβρίου 1966).

Από την άλλη πλευρά, υπήρχαν ο παραδοσιακές σχέσεις παράδοσης προϊόντων και πέρα από τα εθνικά σύνορα, για παράδειγμα από το Βέλγιο και τη Γαλλία προς τη Γερμανία. Οι παραγωγοί ψευδάργυρου δεν ήθελαν να καταδικάσουν σε αφανισμό αυτά τα παραδοσιακά εμπορικά ρεύματα.

2. Φύση των συμφωνιών περιορισμού

(41) Οι συμφωνίες μεταξύ των μελών του ZPG για τον περιορισμό των πωλήσεων στην εγχώρια αγορά ενός άλλου παραγωγού δεν αποφάσισαν κατά κανόνα, όπως συνέβαινε με τα άλλα μέτρα, από τη γενική συνέλευση του ZPG. Στην περίπτωση αυτή, περισσότερο για συνεννοήσεις που γίνονταν «στο περιθώριο» (ή έξω από το πλαίσιο) των συναντήσεων του ZPG επειδή ο ZPG, που είχε ως οργάνωση το καθήκον της ομαλής ρύθμισης της παγκόσμιας αγοράς ψευδάργυρου, ενδιαφερόταν λιγότερο με τμήματα της αγοράς, όπως η Ευρωπαϊκή Κοινότητα.

α) Δ ι α σ φ ά λ ι σ η τ η ς γ ε ρ μ α ν ι κ ή ς α γ ο ρ ά ς

(42) Αφού τα μέλη του ZPG προέβησαν σε γενική επισκόπηση της κατάστασης στην ευρωπαϊκή και κυρίως στη γερμανική αγορά ψευδάργυρου, σε συνδυασμό με τα εξεταζόμενα μέτρα περιορισμού των εισαγωγών, κατά τη συνάντηση του ZPG που πραγματοποιήθηκε στις 2 και 3 Ιουνίου 1966, έγιναν στη συνέχεια πολλές συναντήσεις μεταξύ των μεμονωμένων επιχειρήσεων, για να συμφωνηθούν οι περιορισμοί των εισαγωγών. Οι βέλγοι και γερμανοί παραγωγοί ψευδάργυρου (UM, MG και PAG) συναντήθηκαν στις 9 Ιουνίου 1966 «προς αποφυγή άσκοπου ανταγωνισμού στη γερμανική αγορά» (σημείωμα της RTZ της 10ης Ιουνίου 1966).

Σε συνάντηση, που πραγματοποιήθηκε στις 2 Νοεμβρίου 1967 στην Κολωνία, συμφωνήθηκαν μεταξύ της PAG και της MG, αφενός, και των VM, MHO, SP, CRAM, Penarroya και Billiton (Budel), αφετέρου, ποσοστώσεις για τις εξαγωγές ψευδάργυρου από τη Γαλλία, το Βέλγιο και τις Κάτω Χώρες προς τη Γερμανία και επισημάνθηκε ότι τις ανάγκες της αγοράς σε ψευδάργυρο στη Γερμανία πρέπει να καλύπτουν κατά πρώτο λόγο οι γερμανοί παραγωγοί. Οι επιχειρήσεις ανανέωσαν αυτή τη ρύθμιση των ποσοστώσεων για το 1968 στις 8 και 29 Απριλίου 1968 (σημείωμα της PAG, με ημερομηνίες 13 Μαρτίου 1968 και 10 Απριλίου 1968 και σημείωμα της UM της 3ης Μαΐου 1968). Οι επιχειρήσεις αυτές συμφώνησαν παρομοίως την 1η Αυγούστου 1968 μεταξύ τους τις ποσοστώσεις εισαγωγής για τη γερμανική αγορά (σημείωμα της PAG της 12ης Αυγούστου 1968).

(43) Την εποπτεία της εφαρμογής της εν λόγω υποχρέωσης ανέλαβε η VM. Για το σκοπό αυτό, οι ενδιαφερόμενες επιχειρήσεις διαβίβαζαν στη VM τα στοιχεία τους για τις εξαγωγές, ενώ οι PAG και MG έστελναν τις εκάστοτε στατιστικές για τις γερμανικές, εισαγωγές. Αν προέκυπταν αντιφάσεις ανάμεσα στις δύο πηγές στοιχείων, τότε η VM ερευνούσε για να βρει από που είχαν πραγματοποιηθεί πρόσθετες εξαγωγές, εκτός του πλαισίου των ποσοστώσεων που είχαν εγκριθεί για τους γάλλους, βέλγους και ολλανδούς παραγωγούς (παραδείγματα των σχετικών ερευνών παρέχουν τα τέλεξ της 29ης Σεπτεμβρίου 1969, 9ης Μαρτίου 1970 και 11ης Νοεμβρίου 1970 μεταξύ της MG και της UM).

(44) Στις 20 Αυγούστου 1971, στις 6 Ιουλίου 1972 και στις 21 Μαΐου 1973, έγιναν συνομιλίες μεταξύ της Billiton και της MG σχετικά με τους περιορισμούς πωλήσεων της Billiton στη Γερμανία, κατά τις οποίες η Billiton διαβεβαίωσε ότι θα τηρούσε «επιφυλακτική στάση» στη γερμανική αγορά.

(45) Στις 13 Σεπτεμβρίου 1971 συναντήθηκαν, μεταξύ άλλων, εκπρόσωποι των Billiton, KZM, MG, PAG, Penarroya και UM και καθόρισαν τις εκάστοτε ποσοστώσεις εισαγωγής στη Γερμανία για τις παραδιδόμενες ποσότητες GOB-ψευδάργυρου, με συνολικό ανώτατο όριο τους 51 500 τόνους, (σημείωμα της Billiton της 16ης Σεπτεμβρίου 1971). Στις 5 Ιουνίου και στις 13 Δεκεμβρίου 1972 έγιναν περαιτέρω συνομιλίες μεταξύ των προαναφερομένων επιχειρήσεων, με αντικείμενο τον περιορισμό των πωλήσεων, κατά τις οποίες συμφωνήθηκαν περιορισμοί των εξαγωγών για τις Billiton (KZM), Penarroya και UM.

Παρόμοιες συνομιλίες και ενημερωτικές επαφές για τους περιορισμούς των πωλήσεων στη Γερμανία έγιναν στις 19 Μαρτίου 1974, στις 5 Αυγούστου 1975 και στις 2 Δεκεμβρίου 1975 μεταξύ των PAG, MG και AMSE. Κατά τις συνεννοήσεις αυτές, η PAG συμφώνησε με την AMSE να περιορίσει η AMSE τις πωλήσεις της ψευδαργύρου στη Γερμανία με βάση, ενδεχομένως, την ανταλλαγή ενός ορισμένου μερίδιου της αγοράς στη Γερμανία έναντι της παροχής της δυνατότητας πρόσβασης στην πρώτη ύλη.

(46) Όλες οι ενδιαφερόμενες επιχειρήσεις καθόρισαν, στις 19 Σεπτεμβρίου 1975, τις προβλεπόμενες ποσοστώσεις εξαγωγής τους για τις παραδιδόμενες ποσότητες ψευδάργυρου στη Γερμανία για το χρονικό διάστημα από το Σεπτέμβριο έως το Δεκέμβριο του 1975 (σημείωμα της AMSE της 2ας Οκτωβρίου 1975).

(47) Οι PAG, MG και AMSE συμφώνησαν σε χωριστές συνομιλίες ότι επιδυμούσαν να διατηρήσουν και στο μέλλον επαφές σχετικά με την εξέλιξη της αγοράς ψευδαργύρου στη Γερμανία (σημειώματα της AMSE της 5ης Αυγούστου 1975). Κατά τις συνομιλίες αυτές, οι PAG και MG εκφράστηκαν εναντίον της πρόσβασης της AMSE στη γερμανική αγορά (σημείωμα της UM της 13ης Αυγούστου 1975). Για την AMSE, σκοπός των συνομιλιών ήταν να αναγγείλει την πρόθεσή της να αναπτύξει μελλοντικά δραστηριότητες στη γερμανική αγορά, παρά το γεγονός ότι υπήρχε τουλάχιστον με την MG, μία συμφωνία, που απαγόρευε στην ISC να πωλεί ψευδάργυρο στη Γερμανία. Αποτέλεσμα των εν λόγω συζητήσεων μεταξύ της AMSE και των MG και PAG ήταν και οι περιορισμοί των των πωλήσεων των γερμανικών επιχειρήσεων στη βρετανική αγορά για το 1976 (τέλεξ της 2ας Δεκεμβρίου 1975 που έστειλε η AMSE στην PAG).

(48) Στις αρχές Φεβρουαρίου 1976, η AMSE ερεύνησε τη δυνατότητα πώλησης ψευδαργύρου μέσω της Billiton, στο πλαίσιο της ποσόστωσης ψευδαργύρου που προβλεπόνταν για την Billiton στη Γερμανία. Η MG δήλωσε στην AMSE ότι στο παρελθόν είχε συμφωνηθεί ούτε η ISC να πωλεί ψευδάργυρο στη Γερμανία, αλλά ούτε και η MG στην Αγγλία. Σε περίπτωση που η AMSE άρχιζε να πωλεί ψευδάργυρο στη Γερμανία, η MG απειλούσε με αντίστοιχα αντίποινα στο Ηνωμένο Βασίλειο (σημείωμα της MG της 5ης Φεβρουαρίου 1976). Η AMSE γνωστοποίησε στη MG την 1η Οκτωβρίου 1976, ότι πρόθεσή της ήταν να αναπτύξει δραστηριότητες στη γερμανική αγορά, θα ενεργούσε όμως με περίσκεψη και δεν θα κατέφευγε στον ανταγωνισμό των τιμών για να μην εμφανιστεί ως αιτία αναταραχής στη γερμανική αγορά (σημείωμα της MG της 1ης Οκτωβρίου 1976).

(49) Συνομιλίες για τις πωλήσεις ψευδαργύρου στη γερμανική αγορά έγιναν επίσης το Μάρτιο και Απρίλιο 1977 μεταξύ της MG και των AMSE και Billiton, από την άλλη πλευρά (πρακτικά της MG της 19ης Απριλίου 1977) καθώς και τον Οκτώβριο/Νοέμβριο 1977 μεταξύ της PAG και της AMSE. Κατά τις συνομιλίες αυτές, η PAG εξέφρασε την «ανησυχία» της σχετικά με την εμφάνιση της Billiton στη γερμανική αγορά (σημείωμα της AMSE της 4ης Νοεμβρίου 1977).

β) Κατανομή αγορςς μεταξύ της Billiton και της RTZ

(50) Η Billiton και RTZ (CRA) συνήψαν σύμβαση το 1971 για την από κοινού λειτουργία του χυτηρίου ψευδαργύρου «Budelco» στο Budel (Κάτω Χώρες). Στις συμφωνίες («Heads of Agreement») που οι δύο μητρικές εταιρίες υπέγραψαν στις 7 Μαΐου 1971, προβλεπόταν η κατανομή της αγοράς της Κοινότητας μεταξύ τους (άρθρα 2 έως 4), καθώς και ποσόστωση για τις πωλήσεις εκτός της «σφαίρας επιρροής» κάθε εταιρίας (άρθρα 5 και 6). Στη σφαίρα επιρροής της Billiton υπάγονταν όλα τα κράτη μέλη της εποχής εκείνης.

Αυτά τα «Heads of Agreement» συζητήθηκαν και πάλι σε μια συνεδρίαση που έγινε στις 20 Δεκεμβρίου 1972, στις 6 Φεβρουαρίου 1973 και στις 19 Απριλίου 1973 μεταξύ της Billiton και της AMSE, της εταιρίας που διαδέχθηκε την CRA, όπου και επιβεβαιώθηκαν τα εν λόγω σημεία. Εξάλλου το άνοιγμα της ευρωπαϊκής ποσόστωσης της AMSE «θα παραβίαζε τις συμφωνίες που είχε συνάψει για την αγορά η Billiton με τους υπόλοιπους παραγωγούς ψευδαργύρου της Κοινότητας» (έκθεση της Billiton της 14ης Φεβρουαρίου 1973 και της 23ης Μαΐου 1973). (51) Το 1974, όμως, η Billiton δεν μπόρεσε πλέον κα αντισταθεί στην αυξημένη πίεση της AMSE να πωλήσει ψευδάργυρο στην ηπειρωτική Ευρώπη. Η Billiton και η AMSE συμφώνησαν, τον Αύγουστο του 1974, να επιτρέπεται στην AMSE να πωλεί στην ηπειρωτική Ευρώπη μέσω της Billiton 100 τόνους ψευδάργυρου το μήνα κατά το τέταρτο τρίμηνο του 1974 και 150 τόνους ψευδαργύρου κατά το 1975 στην τιμή παραγωγού, προσαυξημένη κατά 15 λίρες στερλίνες ανά τόνο. Στις 17 Ιουλίου 1975, οι Billiton και AMSE συμφώνησαν σχετικά με τροποποίηση «Heads of Agreement» που παρείχε στην AMSE τη δυνατότητα περιορισμένης πρόσβασης στην αγορά της ηπειρωτικής Ευρώπης μέσω των συμφωνημένων ποσοστώσεων για τις πωλήσεις. Η Billiton παραχώρησε στην AMSE το δικαίωμα να προσπαθήσει να φτάσει τις ποσοστώσεις πωλήσεων άλλων παραγωγών στην ηπειρωτική Ευρώπη (σημείωμα της AMSE της 18ης Ιουλίου 1975).

(52) Τον Αύγουστο του 1975, η Billiton διαπραγματεύτηκε με την AMSE σχετικά με το μερίδιο της AMSE στην ποσόστωση που είχαν καταλογίσει υπέρ της Billiton οι υπόλοιποι ευρωπαίοι παραγωγοί ψευδαργύρου όσον αφορά τη Γαλλία (15 000 τόνοι) (σημείωμα της AMSE της 12ης Σεπτεμβρίου 1975). Με την ίδια διαδικασία η Billiton παραχώρησε στην AMSE, όσον αφορούσε την περίπτωση της Γερμανίας μερίδιο ύψους 5 000 ως 6 000 τόνων ψευδαργύρου. Το μερίδιο όμως αυτό της AMSE θα έπρεπε να καταλογιστεί από τους υπόλοιπους ευρωπαίους παραγωγούς ψευδαργύρου σε βάρος της ποσόστωσης της Billiton για τη Γερμανία (10 000 τόνοι). Η AMSE θα είχε μόνο το διακίωμα να προμηθεύει τους πελάτες που δεν ήταν ήδη πελάτες της Billiton (σημείωση στο φάκελο της Billiton Metall GmbH της 28ης Ιανουαρίου 1976). Οι εν λόγω συμφωνίες εφαρμόστηκαν στις κύριές τους γραμμές και στην πράξη (σημείωμα της AMSE της 20ής Οκτωβρίου 1975).

(53) Την Οκτωβρίου Οκτβρίου 1975, η Billiton συμφώνησε με την AMSE να διαπραγματευτούν από κοινού για τα έτη 1976 και 1977 με τους παραγωγούς της ηπειρωτικής Ευρώπης την αύξηςη της εκάστοτε ποσόστωσης εξαγωγής ψευδαργύρου (έγγραφο της AMSE: Marketing in Continental Europe, Οκτώβριος 1975).

Για το 1976, η Billiton συνέταξε κατάλογο πελατών ξεχωρίζοντας εκείνους με τους οποίους δεν έπρεπε να συμβληθεί η AMSE, άλλους που θα μπορούσαν κατά πόσα πιθανότητα να εξυπηρετήσαν από κοινού οι δύο επιχειρήσεις και άλλους τους οποίους επιτρεπόταν να εφοδιάζει κατ' αποκλειστικότητα η AMSE. Η AMSE με τη σειρά της επέτρεψε στην Billiton να εφοδιάζει μόνον ορισμένους, ρητά κατονομαζόμενους, καταναλώτες ψευδαργύρου στο Ηνώμένο Βασίλειο, εξαιτίας της δικής της περιορισμένης μόνο πρόσβασης στη γαλλική και γερμανική αγορά (τέλεξ της 9ης Φεβρουαρίου 1976 και σημείωμα της AMSE της 6ης Μαΐου 1976).

(54) Οι Billiton και AMSE πραγματοποίησαν περαιτέρω διαπραγματεύσεις σχετικά με τις ποσοστώσεις των πωλήσεων ψευδαργύρου στο πλαίσιο της Κοινότητας και κατά τα έτη 1977 και 1978. Η τελευταία τεκμηριωμένη επαφή μεταξύ των δύο αυτών επιχειρήσεων κατά την οποία έγιναν διαπραγματεύσεις για τον αμοιβαίο περιορισμό των πωλήσεων, πραγματοποήθηκε στις 27 Απριλίου 1978 (σημείωμα της Billiton της 2ας Μαΐου 1978).

γ) Π ε ρ α ι τ έ ρ ω κ α τ α ν ο μ ή ς τ η ς α γ ο ρ ά ς

(55) Όλες οι ενδιαφερόμενες επιχειρήσεις είχαν συνάψει μεταξύ τους συμφωνίες ποσοστώσεων για τον περιορισμό των παραδόσεων ποσοτήτων ψευδαργύρου μεταξύ των χωρών της Κοινότητας (σημείωση της AMSE της 12ης Μαΐου 1975 και τέλες της 25ης Ιουνίου 1975, καθώς και έγγραφα που αναφέρονται στα σημεία 50 και 52 ανωτέρω).

(56) Όταν η AMSE προσπάθησε να αυξήσει τις πωλήσεις ψευδαργύρου στα υπόλοιπα κράτη μέλη της ΕΚ κατά το 1974 και 1975, είδε τον εαυτό της υποχρεωμένο να διεξαγάγει συνομιλίες με «τους ευρωπαίους παραγωγούς», για να λάβει τη συγκατάθεσή τους στο θέμα της «πρόσβασης στην αγορά» (σημείωση της AMSE της Ιουλίου 1975). Οι συνομιλίες αυτές διεξήχθησαν αμέσως.

Η UM και η Penarroya έδωσαν με πολύ μεγάλο δισταγμό τη συγκατάθεσή τους για τις πωλήσεις ψευδαργύρου της AMSE στην ηπειρωτική Ευρώπη. Η Penarroya ανώγγειλε ότι προτίθεται πλέον να πωλήσει ψευδάργυρο και στο Ηνωμένο Βασίλειο, στη συγκεκριμένη περίπτωση όμως δεν επιθυμεί να διαταράξει υπέρμετρα τη βρετανική αγορά (σημείωμα της AMSE της 24ης Ιανουαρίου 1974). Το Φεβρουάριο του 1975, και οι δύο εταιρίες ( AMSE και Penarroya) συζήτησαν το ενδεχόμενο να πωλήσει η καθεμία τους 1 000 τόνους ψευδαργύρου στην εγχώρια αγορά της άλλης κατά το 1975.

(57) Οι περαιτέρω συνομιλίες που έγιναν μεταξύ της AMSE και της Penarroya καθώς και της VM σχετικά με τις πωλήσεις ψευδαργύρου στη Γαλλία και το Βέλγιο μέσω της AMSE, προκύπτουν από τα έγγραφα της AMSE της 28ης Ιουλίου 1975, της 31ης Ιουλίου 1975, της 6ης Αυγούστου 1975 και της 27ης Αυγούστου 1975 καθώς και από το πρωτόκολλο των συζητήσεων της VM της 21ης Αυγούστου 1975 και το σημείωμα της 13ης Αυγούστου 1975.

(58) Οι επαφές μεταξύ των AMSE και Penarroya, VM, PAG, MG και Billiton σχετικά με τις πωλήσεις ψευδαργύρου από την AMSE στην ηπειρωτική Ευρώπη συνεχίστηκαν και κατά το 1976 (σημείωμα της MG της 5ης Φεβρουαρίου 1976, σημείωμα της AMSE της 28ης Ιανουαρίου 1976).

(1) ΕΕ αριθ. 13 της 21. 2. 1962, σ. 204/62.

(2) ΕΕ αριθ. 127 της 20. 8. 1963, σ. 2268/63.

(1) Συλλογή ΔΕΚ 1979, σ. 1575.

(1) GJ Stigler, The Kinky Oligopoly Demand Curve and Rigid Prices, Journal of Political Economy, Vol. LV, 1947 σελ. 431.

(1) Συλλογή ΔΕΚ 1975, σ. 1663, 1942 και 1966.

(2) Συλλογή ΔΕΚ 1981, σ. 2021, 2031.

(1) Συλλογή ΔΕΚ 1980, σ. 2229.

(1) ΕΕ αριθ. L 319 της 29. 11. 1974, σ. 1.

(59) Η AMSE είχε νέες επαφές με τις Billiton, PAG και Penarroya στο χρονικό διάστημα από τις 24 Οκτωβρίου έως τις 4 Νοεμβρίου 1977, σχετικά με προβλεπόμενες πωλήσεις ψευδαργύρου εκτός του Ηνωμένου Βασιλείου, κατά τις οποίες η PAG και η Penarroya διαμαρτυρήθηκαν για την εμπορία ψευδαργύρου από τις Billiton και AMSE σε περιοχές εκτός των ορίων της εκάστοτε εγχώριας αγοράς.

Ε. ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΩΝ ΣΥΜΦΩΝΙΩΝ

(60) Η συμφωνία για την τιμή παραγωγού και η εφαρμογή της στην πράξη ελάφρυναν οπωσδήποτε τις επιπτώσεις «τυχαίων» διακυμάνσεων επί της τιμής κλεισίματος του ψευδαργύρου στο πλαίσιο του LME, τόσο για τα μεταλλεία και τα χυτήρια, όσο και για τους καταναλωτές. Από την άλλη πλευρά όμως, η συμφωνημένη τιμή παραγωγού συνεπαγόταν μειονεκτήματα για επιχειρήσεις που δεν είχαν διασυνδέσεις με μεταλλεία ή επιχειρήσεις κατεργασίας ψευδαργύρου, επειδή επηρέαζαν αυτές ιδιαίτερα αισθητά οι επιπτώσεις μιας τιμής που δεν ανταποκρινόταν στις συνθήκες της αγοράς. Έτσι, τα ευρωπαϊκά χυτήρια κατεργασίας του ψευδαργύρου έναντι αμοιβής είχαν ήδη διαμαρτυρηθεί το Σεπτέμβριο του 1967 σχετικά με «τα μεγάλα βάρη που υποχρεώνονται να επωμιστούν τα χυτήρια κατεργασίας έναντι αμοιβής εξαιτίας της διατήρησης του συστήματος της τιμής παραγωγού, παράλληλα με τη διαιώνιση των αυστηρών περιορισμών παραγωγής υπό τις αντίξοες συνθήκες της αγοράς» (σημείωμα του ZPG της 20ής Σεπτεμβρίου 1967).

(61) Εκτός των άλλων, για τους καταναλωτές είχε περικοπεί σε σημαντικό βαθμό η δυνατότητα να αποφεύγουν την εφαρμογή υψηλής τιμής παραγωγού, όπως κατά τα έτη 1975 ως 1977, εξαιτίας του επηρεασμού του LME και των μικρών ποσοτήτων, αλλά και της μέτριας ποιότητας των προϊόντων που διαπραγματεύονταν στο πλαίσιο εκείνο. Εξάλλου, η κατευθυνόμενη τιμή κλεισίματος του LME, με τη δημιουργούμενη στενότητα προσφοράς ψευδαργύρου, δεν αντικατόπτριζε ποτέ την τιμή που «ανταποκρινόταν στις συνθήκες της αγοράς».

Εξαιτίας ακριβώς των πιέσεων που ασκούσαν οι καταναλωτές ψευδαργύρου τα μέλη του ZPG ήταν συχνά υποχρεωμένα να μειώνουν την τεχνητά υπερυψωμένη τιμή παραγωγού, έπειτα από σύντομο διάστημα (βλ. τέλεξ της AMSE της 3ης Φεβρουαρίου 1971 και της 27ης Οκτωβρίου 1972), ή ακόμη και να μην την υψώσουν στο « καθεαυτό» επίπεδο που θα επιθυμούσε να ανεβάσει την τιμή το ZPG (σημείωση της RTZ της 28ης Σεπτεμβρίου 1966).

(62) Τα μέλη του ZPG προσπάθησαν περαιτέρω, εκμεταλλευόμενα τη δύναμη που κατείχαν να ρυθμίζουν την προσφορά, να επιβάλουν τιμές που απείχαν πολύ από τις τιμές που θα ήταν διατεθειμένη να καταβάλει η ίδια η αγορά (τέλεξ της AMSE της 25ης Φεβρουαρίου 1974).

Όπου όμως διαπιστώνονταν περιπτώσεις προσφοράς χαμηλότερων τιμών από ανεξάρτητους εμπόρους ψευδαργύρου ή από παραγωγούς, τότε τα μέλη του ZPG εξέφραζαν την «απέχθεια και ζωηρή κατάπληξή τους» (έγγραφο της AMSE της 19ης Σεπτεμβρίου 1973).

(63) Παρά όμως τις προαναφερόμενες συμφωνίες και παρά την εφαρμογή τους στην πράξη, πρέπει να διαπιστωθεί ότι τα μέλη του ZPG δεν κατόρθωσαν να αποκλείσουν απόλυτα κάθε μορφή ανταγωνισμού, γεγονός που αποδεικνύεται και από την περιστασιακή προσφορά χαμηλότερων τιμών από τα μέλη του ZPG ή από την ευκαιριακή αθέτηση των υποχρεώσεών τους όσον αφορά τις ποσοστώσεις παραγωγής και εξαγωγής.

ΣΤ. ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ

(64) Η Επιτροπή άρχισε τις πρώτες έρευνες σχετικά με τις δραστηριότητες του ZPG το 1977. Κατά το χρονικό διάστημα από τις 14 Ιουνίου 1978 έως τις 30 Ιουλίου 1980, η Επιτροπή πραγματοποίησε συνολικά 19 ελέγχους σε όλες τις ενδιαφερόμενες επιχειρήσεις, βάσει του άρθρου 14 του κανονισμού αριθ. 17.

Στο πλαίσιο των ελέγχων αυτών κινήθηκε και η διαδικασία ενώπιον του Δικαστηρίου που περατώθηκε με την απόφαση στην υπόθεση 155/79 της 18ης Μαΐου 1982 (1). Η Επιτροπή ανέμενε την έκδοση της απόφασης πριν κινήσει τη διαδικασία σύμφωνα με το άρθρο 85 της συνθήκης ΕΟΚ.

(65) Έπιτα από την κίνηση της προβλεπόμενης διαδικασίας από την Επιτροπή στις 20 Ιουλίου 1982 και την κοινοποίηση των αιτιάσεων, δόθηκε στις ενδιαφερόμενες επιχειρήσεις η ευκαιρία να εξετάσουν όλα τα έγγραφα της Επιτροπής που αφορούν την εν λόγω υπόθεση και να λάβουν αντίγραφα, εξαιρουμένων ορισμένων εσωτερικών εγγράφων των υπηρεσιών της Επιτροπής, καθώς και των εγγράφων που οι επιχειρήσεις δήλωσαν ότι αποτελούν επαγγελματικό απόρρητο.

ΙΙ. ΝΟΜΙΚΗ ΕΚΤΙΜΗΣΗ

ΑΡΘΡΟ 85 ΠΑΡΑΓΡΑΦΟΣ 1

Α. ΟΙ ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΟΙ ΤΟΥ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΜΟΥ

Ι. Η συμφωνία για την τιμή παραγωγής και τα προστατευτικά μέτρα

1. Η τιμή παραγωγού

(66) Η συμφωνία μιας τιμής παραγωγού από τις επιχειρήσεις Billiton, MG, PAG, Penarroya, RTZ και UM περιόρισε τόσο την ελευθερία τους να διαπραγμα

τεύονται με τα μεταλλεία ψευδάργυρου την τιμή αγοράς για σφαλερίτη όσο και την ελευθερία τους να καθορίζουν έναντι των αγοραστών ψευδάργυρου την τιμή πώλησης του ψευδάργυρου σύμφωνα με τα ιδιαίτερα οικονομικά του συμφέροντα. Η συμφωνία αυτή είχε εαν αντικείμενο και αποτέλεσμα να περιορίσει τον ανταγωνισμό των τιμών μέσα στην κοινή αγορά. Για τη διαπίστωση ενός τέτοιου περιορισμού του ανταγωνισμού, δεν έχει σημασία αν η σχετική τιμή παραγωγού εφαρμοζόταν πράγματι πάντοτε στις συμφωνίες με τα μεταλλεία ψευδάργυρου (μη συμπεριλαμβανομένων των εξόδων επεξεργασίας) και με τους αγοραστές ψευδάργυρου ή εάν εχορηγούντο μερικές φορές εκπτώσεις. Αποφασιστική σημασία έχει το γεγονός ότι η συμφωνημένη τιμή παραγωγού χρησίμευε πάντα ως μέτρο σύγκρισής για τον πραγματικό καθορισμό των τιμών που αναφέρονται στις συμβάσεις αγοράς προσμίξεων ψευδάργυρου και προμήθειας ψευδάργυρου. Η συμφωνία των τιμών παραγωγής επηρέασε ως εκ τούτου τον καθορισμό τιμής των επιχειρήσεων τουλάχιστον έμμεσα.

2. Η απαγόρευση μεταπώλησης, ο περιορισμός της παραγωγής και η κοινοποίηση των επενδύσεων

(67) Η συμφωνία που υποχρεώνει τις επιχειρήσεις να επιβάλλουν στους αγοραστές ψευδάργυρου απαγόρευση μεταπώλησης (σημείο 18), να σέβονται ορισμένες από κοινού καθορισμένες και διανεμημένες ποσότητες παραγωγής (σημεία 36 έως 39) καθώς και να κοινοποιούν τις επενδύσεις στον ZPG, συνεπάγεται επίσης περιορισμούς του ανταγωνισμού. Με τη συμφωνία αυτή, αφενός μεν, υποχρεώθηκαν οι παραγωγοί να επιβάλουν σε άλλες επιχειρήσεις (στους αγοραστές ψευδάργυρου) περιορισμούς στην οικονομική τους δραστηριότητα (επιβολή της απαγόρευσης μεταπώλησης), αφετέρου δε, περιορίστηκαν αυτοί οι ίδιοι από τη συμφωνία όσον αφορά την ελευθερία στις συναλλαγές τους.

(68) Η υποχρέωση να κοινοποιούνται οι επικείμενες επενδύσεις στη γενική συνέλευση του ZPG, η οποία μετά συζητούσε τις προτάσεις αυτές, αποτελούσε επίσης εμπόδιο στην ελευθερία λήψεως αποφάσεων των επιχειρήσεων. Η υποχρέωση κοινοποίησης των επενδύσεων υπερέβαινε κατά πολύ την αποδεκτή ανταλλαγή πληροφοριών σχετικά με τις επενδύσεις, όπου συζητείται μόνο η προβλεπόμενη εξέλιξη των αγορών και η ικανότητα παραγωγής, χωρίς να καταλήγει στη λήψη μέτρων τα οποία μπορούν να εμποδίσουν την ελευθερία λήψης αποφάσεων και την ευθύνη των επιχειρήσεων όσον αφορά την πολιτική των επενδύσεων που ακολουθούν. Το ίδιο ισχύει όσον αφορά την ανταλλαγή πληροφοριών ή τις συστάσεις για μειώσεις της παραγωγής (σημείο 39). Μία τέτοια συμπεριφορά πρέπει να θεωρηθεί ως εναρμονισμένη πρακτική.

(69) Εξάλλου, είναι αβάσιμος ο ισχυρισμός των επιχειρήσεων ότι η συμφωνία επιβολής της απαγόρευσης μεταπώλησης, των ποσοστώσεων παραγωγής και της κοινοποίησης των επενδύσεων δεν είχε πρακτικές επιπτώσεις. Οι ποσοστώσεις παραγωγής που αποδεικνύονται κάθε χρόνο από τα πρακτικά των συσκέψεων του ZPG δείχνουν ότι οι επιχειρήσεις τήρησαν αυτές στην πράξη, επειδή αλλοιώς θα ήταν ανώφελο να διανείμουν εκ νέου τέτοιου είδους ποσοστώσεις. Στα εκάστοτε πρακτικά σχετικά με τις συμφωνίες των ποσοστώσεων παραγωγής δεν υπάρχει καμία ένδειξη ότι τα μέλη του ZPG δεν τηρούν τις ποσοστώσεις τους. όσον αφορά τον ισχυρισμό της Penarroya ότι δεν μείωσε την παραγωγή ανάλογα με τις ποσοστώσεις, αλλά αντίθετα την αύξησε εν μέρει, πρέπει να επισημανθεί ότι η απόφαση του ZPG παρείχε στα μέλη τη δυνατότητα να παράγουν ψευδάργυρο σε απερίοριστες ποσότητες, τα υποχρέωνε όμως να συγκευτράνουν τον ψευδάργυρο σε αποθήκες. Η αναφορά της Penarroya στις αυξημένες ποσότητες παραγωγής κατά τα έτη 1974 και 1976 δεν έχει ως εκ τούτου αποδεικτική αξία.

(70) Όσον αφορά την απογόρευση μεταπώλησης, πρέπει να τονιστεί ότι η υποχρέωση αυτή επαναλήφθηκε ακόμα το έτος 1972 σε ένα έγγραφο του ZPG (σημείο 17). Σε περίπτωση που η υποχρέωση αυτή δεν είχε πράγματι καμία πρακτική επίπτωση, θα ήταν παράλογο να επαναληφθεί η υποχρέωση αυτή 8 έτη μετά τη συνομολόγησή της.

(71) Τελικά, για να εφαρμοστεί το άρθρο 85 παράγραφος 1, αρκεί η συμφωνία να έχει σκοπό τον περιορισμό του ανταγωνισμού. Δεν απαιτείται η ολική ή μερική επίτευξη του σκοπού αυτού, δηλ. η πραγματοποίηση των περιορισμών του ανταγωνισμού. Επιπλέον, σημασία έχει ότι, ήδη μέσω της συμφωνίας για την επιβολή της απαγόρευσης μεταπώλησης, των περιορισμών παραγωγής και της κοινοποίησης των επενδύσεων καθώς και μέσω της ανταλλαγής πληροφορίων και των συστάσεων για μειώσεις της παραγωγής, περιορίστηκαν οι επιχειρήσεις στην ελευθερία διαπραγμάτευσης στον οικονομικό τομέα και στον τομέα του ανταγωνισμού, επειδή είχαν τον φόβο ότι, σε περίπτωση παράβασης των συμφωνιών, θα έπρεπε να λογοδοτήσεων ενώπιον του ZPG.

3. Ο περιορισμός της πώλησης ψευδάργυρου στο LME και η στήριξη της αγοράς του

(72) Η υποχρέωση την οποία ανέλαβαν οι επιχειρήσεις, να μην πωλούν ψευδάργυρο στο LME και, σε ορισμένες περιπτώσεις, να αγοράζουν εκ των προτέρων μεγάλες ποσότητες ψευδάργυροι πριν να φθάσει στο LME, ή να πραγματοποιούν είτε οι ίδιοι είτε μέσω τρίτων επιχειρήσεων, αγορές για τη στήριξη της τιμής στο χρηματιστήριο, συνιστά επίσης περιορισμό του ανταγωνισμού. Η υποχρέωση αυτή είχε σαν αντικείμενο και σαν αποτέλεσμα να επηρεάζει την τιμή του LME για ψευδάργυρο έτσι ώστε αυτή να μην διαφέρει τόσο πολύ από την τιμή παραγωγού. Με τον τρόπο αυτό,

επεδιώκετο να μειωθεί η πίεση της αγοράς που ασκείται στα μέλη του ZPG για να μεταβάλλουν την τιμή παραγωγού. Οι επιχειρήσεις προσάρμοσαν κατά αυτόν τον τρόπο την τιμή του χρηματιστηρίου, που διαμορφώνεται μέσω της προσφοράς και της ζήτησης, στη συμφωνημένη τιμή παραγωγού. Αυτό είχε σαν αποτέλεσμα τη μείωση της ανταγωνιστικής πίεσης που απορρέει από την τιμή του χρηματιστηρίου.

4. Η επιχειρηματολογία των επιχειρήσεων όσον αφορά τη συμπεριφορά του

(73) Όσον αφορά τα επιχείρημα των ενδιαφερόμενων επιχειρήσεων ότι η συμφωνία για την τιμή παραγωγού και τα προστατευτικά μέτρα χρησίμευσαν, αφενός μεν, για να μειωθεί η συχνά παράλογη υψηλή χρηματιστιριακή τιμή του ψευδάργυρου στο LME, αφετέρου δε, για να αποφευχθούν σημαντικές διακυμάνσεις τιμών και κερδοσκοπικές αυξήσεις τιμών στο LME, καθώς και το ντάμπινγκ των τιμών στις χώρες κρατικού εμπορίου και ως προς τον ισχυρισμό ότι η τιμή παραγωγού δεν διέφερε, για πολλά χρόνια, εμφανώς από τη χρηματιστηριακή τιμή του LME και, ως εκ τούτου, η συμφωνία ήταν σύμφωνη προς τις συνθήκες της αγοράς και δεν είχε επιπτώσεις στον ανταγωνισμό, πρέπει να αντιπαραταχθούν τα ακόλουθα:

Οι επιχειρήσεις πρέπει να αντιμετωπίζουν τις δύσκολες καταστάσεις της αγοράς ή τις οικονομικές κρίσεις μόνο με μέσα σύμφωνα με τον ανταγωνισμό. Η συμφωνία των τιμών αγοράς ή πώλσης μεταξύ ανταγωνιστών δεν είναι το κατάλληλο μέσο για να κταπολεμηθούν οι δύσκολες καταστάσεις της αγοράς. Η ενδεχόμενη πλεονάζουσα παραγωγική ικανότητα δεν επιτρέπει στην επιχείρηση να παραβαίνει τους κανόνες ανταγωνισμού της συνθήκης ΕΟΚ. Ακόμα και η αποτροπή εικαζόμενων πρακτικών ντάμπινγκ δεν δικαιολογεί τη σύναψη ιδιωτικών συμφωνιών μεταξύ των ανταγωνιστών με τις οποίες ρυθμίζουν τις τιμές και την αγορά.

Ο ισχυρισμός των επιχειρήσεων δεν είναι επίσης αρκετά πειστικός επειδή η περίοδος εφαρμογής των μέτρων που λαμβάνονται πράγματι για την καταπολέμηση δύσκολων καταστάσεων της αγοράς δεν υπερβαίνει, κατά κανόνα, τη δεκαετία. Επιπλέον, η συμφωνημένη τιμή παραγωγού ήταν για μεγάλο χρονικό διάστημα ανώτερη της τιμής LME. Σε κάθε περίπτωση, ηα τιμή LME δεν πρέπει να χρησιμοποιηθεί ως μέτρο σύγκρισης για να διαπιστωθεί η συμφωνία της τιμής παραγωγού με τις συνθήκες της αγοράς, επειδή ακριβώς η τιμή αυτή έχει επίσης επηρεαστεί από τις επιχειρήσεις. Λόγω της συμπεριφοράς των μελών του ZPG, αντικείμενο διαπραγμάτευσης μέσω του LME αποτέλεσαν μόνο περιθωριακές ποσότητες και μη αντιπροσωπευτικές ποιότητες ψευδάργυρου.

(74) Όσον αφορά τον ισχυρισμό των επιχειρήσεων ότι οι κρατικές υπηρεσίες των κρατών μελών καθώς επίσης οι υπηρεσίες της Επιτροπής γνώριζαν τις συμφωνίες τιμών και τα προστατευτικά μέτρα, οι δε κρατικές υπηρεσίες ορισμένων κρατών μελών τα ενέκριναν και μάλιστα ρητά, πρέπει να τονιστεί, ότι το γεγονός ότι οι υπηρεσίες των κρατών μελών είχαν λάβει γνώση και είχαν συμμετάσχει σε τέτοιου είδους συμφωνίες ή είχαν παράσχει έγκριση σε συμφωνίες τιμών, δεν μπορεί να αποτρέψει την εφαρμογή των κανόνων του ανταγωνισμού της συνθήκης ΕΟΚ. Η Επιτροπή ήταν ενήμερη για την ύπαρξη μιας «τιμής παραγωγού» και για περικοπές στην παραγωγή ψευδάργυρου. Ποτέ όμως δεν έγινε γνωστό στους υπαλλήλους της Επιτροπής ότι η τιμή παραγωγού ή οι περικοπές στην παραγωγή έγιναν κατόπιν συμφωνίας. Όταν μια « τιμή παραγωγού» δημοσιεύεται στον ειδικωμένο τύπο, δεν μπορεί, κατ'αρχήν, να υποθέσει κανείς ότι τούτο συνεπάγεται αναγκαστικά παράβαση του άρθρου 85 και τα μέλη μιας εμπορικής ένωσης μπορούν, στα πλαίσια της ένωσης αυτής να αναγνωρίσουν ότι υπάρχει υπερβολική παραγωγική ικανότητα χωρίς να προβούν σε συνεννόηση για μείωση της παραγωγικής αυτής ικανότητας. Το προβαλόμενα επιχείρημα στην παρούσα υπόθεση ότι, επειδή μια δημόσια αρχή γνώριζε ορισμένα γεγονότα που είχαν λάβει χώρα θεωρείται ότι γνώριζε τα πάντα, πρέπει να απορριφθεί.

Τα περισσότερα από τα επιχειρήματα αυτά μπορούν χωρίς αμφιβολία να προβληθούν όσαν αφορά την ευθύνη των αρχών των Κρατών μελών. Οι επιχειρήσεις όμως δεν μπορούν να καλυφθούν από την εφαρμογή των κανόνων περί ανταγωνισμού απλώς και μόνο ισχυριζόμενες ότι ορισμένες κυβερνητικές αρχές εγνώριζαν ή ακόμη ενέκριναν την χρήση μιας τιμής παραγωγού.

ΙΙ. Η εναρμόνιση όσον αφορά τις μεταβολές των τιμών

(75) Όταν το σύστημα της ευρωπαϊκής τιμής παραγωγού, όπως προβλεπόταν στη συμφωνία του 1984, έπαυσε να ισχύει το 1977, δημιουργήθηκε μια κατάσταση στην οποία δεν φαινόταν να υπάρχει μια επιχείρηση που θα μπορούσε να θεωρηθεί σαν ο φυσικός ηγέτης χάραξης των τιμών (Natural price leader) και να ενεργεί ανεξάρτητα από τους ανταγωνιστές της γνωρίζοντας ότι αυτοί σχεδόν σίγουρα θα ακολουθούσαν. Επιπλέον, έχει αποδειχθεί ότι στο πλαίσιο της MG έγινε συζήτηση για την ανάγκη δημιουργίας ενός «πρότυπου ευρωπαϊκής ηγετικής επιχείρησης χάραξης τιμών» ( «pattern european leadership»). Αυτό αποτελεί ένδειξη ότι ορισμένες επιχειρήσεις προσπάθησαν να υποκαταστήσουν τις συμφωνίες που έληξαν μ'ένα είδος κατευθυνόμενης ηγετικής επιχείρησης χάραξης των τιμών (guided price leadership).

Η κατάσταση που επικρατεί στην παρούσα υπόθεση φαίνεται να είναι πιο χαρακτηριστική από εκείνη που θα μπορούσε να δημιουργήσει το σύστημα αυτού του στοιχείου που στην οικονομική θεωρία είναι γνωστό ως «βαρομετρικός ηγέτης χάραξης των τιμών» ( barometric price leadership) (1). Αυτό δεν στερεί τη δυνατότητα από τις επιχειρήσεις να «καθορίζουν ανεξάρτητα την πολιτική που (επιδιώκουν να) ακολουθούν στην κοινή αγορά». Υπό αυτές τις προϋποθέσεις, μια παράλληλη συμπεριφορά τιμών σε ολιγοπώλιο που παράγει ομοιογενή προϊόντα δεν αποτελεί από μόνη της επαρκή απόδειξη για εναρμονισμένη πρακτική. Επαρκής απόδειξη όμως μπορεί να προκύψει από τον παράλληλο καθορισμό των τιμών σε συνδυασμό με άλλες ενδείζεις, όπως οι επαφές μεταξύ των επιχειρήσεων για επιθυμητές μεταβολές των τιμών που προηγούνται από τις μεταβολές των τιμών ή η ανταλλαγή πληροφοριών που ενισχύουν επαφές τέτοιου είδους.

(76) Στην παρούσα υπόθεση, υπάρχουν ενδείξεις ότι, μεταξύ Οκτωβρίου 1977 και Απριλίου 1979, η MG ήλπιζε να ξεπεράσει τον «barometric price leadership», ότι άλλες επιχειρήσεις είχαν επαφές και ότι υπήρξαν μεταβολές των τιμών μετά από τέτοιου είδους επαφές. Τα διαθέσιμα όμως στοιχεία είναι ανεπαρκή προκειμένου να χρακτηρισθεί η παράλληλη συμπεριφορά των εν λόγω επιχειρήσεων σαν εναρμονισμένη πρακτική κατά την έννοια του άρθρου 85.

ΙΙΙ. Κατανομή της αγοράς

(77) Οι συμφωνίες μεταξύ των επιχειρήσεων UM, Penarroya, Billiton, AMSE, PEG και MG, να προμηθεύουν μόνο συγκεκριμένες και από κοινού καθορισμένες ποσότητες ψευδάργυρου στην παραδοσιακή περιοχή πώλησης του άλλου κατασκευαστή (σημείο 55) καθώς επίσης να καθορίζουν εξαγωγικές ποσοστώσεις για τη γερμανική αγορά (σημεία 42 ως 49), αποτελούν περιορισμούς της πώλησης ψευδαργύρου και κατανομή της αγοράς κατά την έννοια του άρθρου 85 παράγραφος 1. Οι συμφωνίες αυτού του είδους αναφέρονται ρητά ως παραδείγματα απαγορευμένων περιορισμών του ανταγωνισμού στο άρθρο 85 παράγραφος 1 στοιχείο γ). Το αυτό ισχύει όσον αφορά τις συμφωνίες για τον περιορισμό των εξαγωγών προς τη Γερμανία μεταξύ της MG και RTZ άμεσα ή έμμεσα μέσω των θυγατρικών εταιριών της RTZ, ISC και AMSE, καθώς επίσης για τις συμφωνίες μεταξύ της MG και της Billiton και μεταξύ της MG και PAG με την RTZ (σημείο 47). Αυτοί οι περιορισμοί των εξαγωγών προς τη Γερμανία συνδέονταν πάντοτε με ρήτρα αμοιβαιότητας, σύμφωνα με την οποία η MG και η PAG δεν μπορούσαν να προμηθεύουν την εσωτερική αγορά της επιχείρησης του ομίλου (δηλαδή η Billiton τις Κάτω Χώρες και η ISC και AMSE το Ηνωμένο Βασίλειο). Μία τέτοια κατανομή της αγοράς είναι ιδιαίτερα εμφανής και στην περίπτωση Budel μεταξύ της AMSE και CRA (και δύο είναι θυγατρικές εταιρίες της RTZ) και της Billiton στα «Heads of Agreement» (σημείο 50).

(78) Οι δυσκολίες που αντιμετώπιζε η AMSE από το 1974, όταν προσπαθούσε να προμηθεύσει ψευδάργυρο στην ευρωπαϊκή ήπειρο (σημεία 55 ως 59), αποδεικνύουν επίσης την ύπαρξη κατανομής της αγοράς μεταξύ των παραγωγών της ηπειρωτικής Ευρώπης καθώς επίσης μεταξύ αυτών και της RTZ. Οι επιχειρήσεις συμφώνησαν τόσο περιορισμούς των πωλήσεων της RTZ στην ηπειρωτική Ευρώπη όσο επίσης και την παρεμπόδιση των εξαγωγών των παραγωγών της ηπειρωτικής Ευρώπης προς το Ηνωμένο Βασίλειο (σημείο 56).

(79) Ως εκ τούτου, είναι σαφές ότι οι εν λόγω επιχειρήσεις επεδίωξαν και πέτυχαν να περιορίσουν τον ανταγωνισμό κατά τις πωλήσεις ψευδαργύρου στα διάφορα κράτη μέλη. Πρέπει να αναγνωριστεί ότι από το 1974 η RTZ, μέσω της θυγατρικής της εταιρίας AMSE και των πιέσεων που άσκησε η AMSE για να εισέλθει στην αγορά ψευδάργυρου της ηπειρωτικής Ευρώπης, υπονόμευσε σε μεγάλο βαθμό το σύστημα τις μεταξύ των λοιπών παραγωγών ψευδάργυρου υφιστάμενων εξαγωγικών ποσοστώσεων. Εν τούτοις, και η διείσδυση αυτή της AMSE στην αγορά της ηπειρωτικής Ευρώπης έλαβε χώρα μέσα στα πλαίσια συμφωνιών και καθορισμού ανωτάτων ποσοστώσεων.

(80) Οι νέες «συνομιλίες», διαπραγματεύσεις» και «επαφές» που πραγματοποίησαν οι ενδιαφερόμενες επιχειρήσεις σχετικά με τις πωλήσεις ψευδάργυρου στην εσωτερική αγορά άλλων επιχειρήσεων που καταλογίζονται στις εν λόγω επιχειρήσεις, δεν μπορούν να θεωρηθούν ως «συμφωνίες» για την κατανομή της αγοράς. Οι εν λόγω συνομιλίες, διαπραγματεύσεις και επαφές αποτελούν, εν τούτοις, μια «άμεση» συνεννόηση μεταξύ των επιχειρήσεων, η οποία αποσκοπούσε στο διακανονισμό των προμηθειών ψευδάργυρου μεταξύ των κρατών μελών και, ως εκ τούτου, στη ρύθμιση του ανταγωνισμού. Οι επαφές που έγιναν με σκοπό να «επηρεαστεί» κάποιος ανταγωνιστής στις εξαγωγές ψευδάργυρου ή τουλάχιστον να κατατοπιστεί κάποιος άλλος ανταγωνιστής σχετικά με τις προμήθειες αυτές έτσι ώστε να μπορεί να ρυθμίσει ανάλογα τη δική του συμπεριφορά στην αγορά, συνιστούν τουλάχιστον εναρμονισμένη πρακτική. Στο μέτρο αυτό, οι επιχειρήσεις επέλεξαν συνειδητά να ασκήσουν πρακτική συνεργασίας αντί να εκτεθούν στους κινδύνους που συνεπάγεται ο ανταγωνισμός (Απόφαση του Δικαστηρίου Suiker-Unie, συνεκδικαιθείσες υποθέσεις 40 έως 48, 50, 54 έως 56, 111, 116 και 114/73 (1) - απόφαση του Δικαστηρίου, Zuechener, υπόθεση 172/80 (2)).

(81) Όσον αφορά τους ισχυρισμούς των επιχειρήσεων ότι δεν συνάγεται ύπαρξη συμφωνιών από τα έγγραφα που παρουσιάστηκαν επειδή, στις περισσότερες περιπτώσεις, πρόκειται μόνο για εσωτερικάς σημειώματα των επί μέρους επιχειρήσεων, και ότι, ακόμη και αν επρόκειτο για συμφωνίες, αυτές δεν θα είχαν καμία πρακτική επίπτωση, δεδομένου ότι οι επιχειρήσεις, για δικούς τους λόγους, θα περιορίζονταν απωσδήποτε στις δικές τους παραδοσιακές εσωτερικές αγορές και οι συμφωνίες δεν θα εφαρμόζονταν στην πράξη, πρέπει να αναφερθούν τα εξής: Ακόμα και αν τα έγγραφα αυτά αποτελούν μόνο εσωτερικάς σημειώματα των επί μέρους επιχειρήσεων, δεν υπάρχει καμία αμφιβολία για την ακρίβεια των γεγονότων που πρακύπτουν από το περιεχόμενα των εγγράφων αυτών. Αυτό επιτείνεται από το γεγονός ότι τα εσωτερικά σημειώματα διαφόρων επιχειρήσεων αναφέρουν καθαρά συμφωνίες ή συνομιλίες για εξαγωγικές ποσοστώσεις (σημεία 52-53 και 56-59).

Το γεγονός ότι τα έγγραφα αναφέρουν, ότι μία επιχείρηση (RTZ) προσπαθούσε επί χρόνια να πείσει τις επιχειρήσεις που αναφέρονται στην συγκεκριμένη υπόθεση να δεχθούν τις προμήθειές της ψευδάργυρου στις εσωτερικές αγορές αυτών και ότι πραγματοποιήθηκαν ορισμένες ποσότητες εξαγωγών, αποδεικνύει ότι υπήρξαν συμφωνίες σχετικά με περιορισμούς των εισαγωγών. Η « παραχώρηση» εισαγωγικών ποσοστώσεων συνεπάγεται την απαγόρευση υπέρβασης των ποσοτήτων αυτών και αποτελεί ταυτόχρονα μία έμμεση συμφωτημένη απαγόρευση των εξαγωγών.

Από τα διάφορα έγγραφα μπορεί επίσης να συναχθεί ότι οι επιχειρήσεις τήρησαν καταρχήν τις συμφωνημένες «ποσοστώσεις».

(82) Εν πάσει περιπτώσει, για να διαπιστωθεί ότι οι συμφωνημένοι περιορισμοί των εισαγωγών συνιστούν περιορισμούς του ανταγωνισμού κατά την έννοια του άρθρου 85, δεν απαιτείται να αποδειχθεί, ότι πράγματι τηρήθηκαν οι εν λόγω περιορισμοί. Ως εκ τούτου οι ισχυρισμοί των επιχειρήσεων μπορεί να θεωρηθούν μόνο ως «ισχυρισμοί υπεράσπισης».

IV. Ο καταλογισμός των παραβάσεων

(83) Οι εν λόγω επιχειρήσεις συμμετείχαν μόνες τους, μέσω θυγατρικών εταιριών ή μέσω επιχειρήσεων τις οποίες ελέγχουν, σε συμφωνίες και πρακτικές αντίθετες προς τον ανταγωνισμό. Οι μητρικές και θυγατρικές εταιρίες και οι ελεγχόμενες επιχειρήσεις πρέπει εν προκειμένω να θεωρηθούν σαν ενιαία οικονομική μονάδα και η συμπεριφορά της θυγατρικής εταιρίας πρέπει να καταλογιστεί στη μητρική εταιρία.

Δεδομένου ότι η Billiton και η UM προσάρτησαν αργότερα επιχειρήσεις οι οποίες, κατά τη σύναψη των συμφωνιών ήταν ανεξάρτητες (KZM και Budel για την Billiton, VM και Asturienne για την UM), η συμπεριφορά των αναληφθεισών επιχειρήσεων πρέπει να καταλογιστεί στις αναλαμβάνουσες επιχειρήσεις. Αυτό φαίνεται από το γεγονός ότι, για παράδειγμα, η ZPG καταλόγισε στην Billiton όλα τα έξοδα και τις πληρωμές που αναλογούσαν στην KZM ή στην Budel μέσω της συμμετοχής στην Adena (σημείο 31). Για το λόγο αυτό δεν μπορεί να γίνει δεκτό το επιχείρημα της Billiton ότι σαν χρόνος συμμετοχής της στον ZPG και στις αποφάσεις του θα πρέπει να θεωρείται το 1971, οπότε ανέλαβε εξ ολοκλήρου την ΚΖΜ.

(84) Το ZPG θα πρέπει να θεωρηθεί σαν διεθνές καρτέλ το κύριο βάρος του οποίου βρισκόνταν πάντοτε εκτός της Ευρωπαϊκής Κοινότητας. Εκτός των επιχειρήσεων που αφορά η παρούσα απόφαση, έλαβαν μέρος και άλλες επιχειρήσεις, οι οποίες δεν είχαν καμία θυγατρική με έδρα μέσα στην Κοινότητα ή είχαν προβεί σε προμήθειες μπορών ποσοτάτων ή σποραδικά μόνον στην Κοινότητα. Για τον ZPG, που ήλεγχε το 80 % περίπου της παγκόμιας αγοράς ψευδάργυρου, η Ευρωπαϊκή Κοινότητα ήταν μόνο μία επί μέρους αγορά (σημεία 8). Η πρωτοβουλία για τη δημιουργία του ZPG και η κινητήρια δύναμη που τον καθοδηγόνσε προερχόντουσαν από εξωκοινοτικές επιχειρήσεις. Σε έκθεση της MG της 3ης Ιουλίου 1964 για την ίδρυση του ZPG, γίνεται λόγος για μία «εντολή» των βρετανικών αυστραλέζικων και καναδικών επιχειρήσεων. Αυτές όμως οι επιχειρήσεις των τρίτων κρατών, λόγω της διάρθρωσης της αγοράς ψευδάργυρου, δεν θα συνέβαλαν ουσιαστικά στη βελτίωση της κατάστασης του ανταγωνισμού μέσα στην κοινή αγορά ακόμα και χωρίς τις περιοριστικές συμφωνίες, και ως εκ τούτου η συμμετοχή τους στον ZPG είχε έμμεσες μόνο επιπτώσεις για την Κοινότητα.

Πρέπει λοιπών να περιοριστεί η εφαρμογή του άρθρου 85 στις επιχειρήσεις που συμμετείχαν άμεσα στην προσπόθεια νόθευσης του ανταγωνισμού στην κοινή αγορά.

Β. Ο ΕΠΗΡΕΑΣΜΟΣ ΤΟΥ ΕΜΠΟΡΙΟΥ ΜΕΤΑΞΥ ΤΩΝ ΚΡΑΤΩΝ ΜΕΛΩΝ

(85) Οι συμφωνίες για την κατανομή της αγοράς ήταν σε θέση να επηρεάσουν άμεσα το εμπόριο μεταξύ των κρατών μελών και είχαν σαν στόχο να εμποδίσουν τις προμήθειες ψευδάργυρου μεταξύ των κρατών μελών ή να τις περιορίσουν σε αυστηρά καθορισμένα όρια. Οι συμφωνίες τιμών και η συνερρόηση για τις επικείμενες μεταβολές τιμών μεταξύ όλων των ενδιαφερόμενων επιχειρήσεων επηρέασαν επίσης την κυκλοφορία των προϊόντων μεταξύ των κρατών μελών, επειδή επεδίωξαν και πέτυχαν να αποκλείσουν εκ των προτέρων το διεθνή ανταγωνισμό των τιμών στις προμήθειες ψευδάργυρου. Το αυτό ισχύει όσον αφορά τη συμφωνία να επιβληθεί στους αγοραστές η απαγόμευση της μεταπώλησης καθώς και τον επηρεασμό των χρηματιστηριακών τιμών του ψευδάργυρου στο LME. Οι έλεγχοι και οι περιορισμοί της παραγωγής και των επενδύσεων ήταν επίσης σε θέση να αφαιρέσουν από τις επιχειρήσεις τη δυνατότητα και το κίνητρο να προμηθεύουν σε άλλο κράτος μέλος της κοινής αγοράς ψευδάργυρο ο οποίος παράγεται αλλά δεν μπορεί να διατεθεί σε ένα κράτος μέλος.

Όλες αυτές οι συμφωνίες και εναρμονισμένες πρακτικές των εν λόγω επιχειρήσεων είχαν σαν αντικείμενο και σαν αποτέλεσμα τον τεχνητό διαχωρισμό και τον κατακερματισμό των αγορών των κρατών μελών της Κοινότητας. ΑΡΘΡΟ 85 ΠΑΡΑΓΡΑΦΟΣ 3

(86) Η εξαίρεση του άρθρου 85 παράγραφος 3 μπορεί, βάσει του άρθρου 4 παράγραφος 1 δεύτερη πρόταση του κανονισμού αριθ. 17, να χορηγηθεί μόνον όταν οι συμφωνίες, αποφάσεις και εναρμονισμένες πρακτικές που αναφέρονται στο άρθρο 85 παράγραφος 1, έχουν κοινοποιηθεί δεόντως στην Επιτροπή. Στην περίπτωση που δεν λάβει χώρα αυτή η κοινοποίηση, δεν παρέχεται η δυνατότητα εξαίρεσης.

(87) Όσον αφορά τους ισχυρισμούς των επιχειρήσεων, ότι η συμφωνία για την τιμή παραγωγού συνέβαλε στη βελτίωση της παραγωγής και της διανομής ψευδάργυρου και εξασφάλιζε οφέλη τόσο για τους καταναλωτές (λόγω της σταθερότητας των τιμών που δήθεν επιτεύχθηκε) όσο και για τα κράτη μέλη (λόγω της περιστολής του πληθωρισμού) και ότι, ως εκ τούτου, παρά την έλλειψη κοινοποίησης, η Επιτροπή οφείλει να λάβει υπόψη της τα οφέλη αυτά κατά την εκτίμηση της υπόθεσης στα πλαίσια μιας « πλασματικής εξέτασης» σύμφωνα με το άρθρο 85 παράγραφος 3, πρέπει να λεχθούν τα ακόλουθα: Είναι πολύ αμφίβολο για τους λόγους που αναφέρονται ανωτέρω στο σημείο 60, αν οι συμφωνίες και εναρμονισμένες πρακτικές εξασφάλισαν αξιοσημείωτα οφέλη. Αυτό όμως το θέμα μπορεί να αφεθεί κατά μέρος δεδομένου ότι, στη συγκεκριμένη περίπτωση, πρέπει να εκτιμηθούν τα δήθεν οικονομικά οφέλη των συμφωνιών, λαμβάνοντας υπόψη τις θεμελιώδεις αρχές και τους σκοπούς της συνθήκης ΕΟΚ. Δεδομένου ότι η συμφωνημένη τιμή παραγωγού, η ανταλλαγή πληροφοριών σχετικά με τις μεταβολές των τιμών, ο κοινός επηρεασμός των τιμών χρηματιστηρίου του ψευδάργυρου στο LME, οι έλεγχοι της παραγωγής και των επενδύσεων καθώς επίσης η κατανομή της αγοράς και η παρεμπόδιση των εξαγωγών απέβλεπαν κατα κύριο λόγο, στον περιορισμό του ανταγωνισμού μεταξύ των συμμετεχόντων και στον κατακερματισμό των εθνικών αγορών μέσα στην Κοινότητα, δεν θα χορηγείτο ούτε θα μπορούσε να χορηγηθεί εξαίρεση για όλες τις συμφωνίες και πρακτικές ακόμη και εν είχαν κοινοποιηθεί. Η έλλειψη κοινοποίησης είναι οπωσδήποτε μοιραία και η υπόδεση δεν μπορεί να εξετασθεί σε πλασματική βάση: υπόθεση 30/78 Distillers Company Ltd κατά Επιτροπής (1)·

ΑΡΘΡΟ 15 ΠΑΡΑΓΡΑΦΟΣ 2 ΤΟΥ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΥ αριθ. 17

Α. Η ΥΠΑΙΤΙΟΤΗΤΑ

(88) Οι επιχειρήσεις διέπραξαν τις εν λόγω παραβάσεις δολίως. Οι επιχειρήσεις σωτές όχι μόνον ήθελαν να διαπράθουν τις εν λόγω παραβάσεις, αλλά είχαν επίσης επίγνωση του γεγονότος ότι παραβαίνουν ενδεχομένως τους κανόνες περί ανταγωνισμού.

Β. Η ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΤΩΝ ΠΑΡΑΒΑΣΕΩΝ

Ι. Έναρξη των παραβάσεων

(89) Οι παραβάσεις με τη μορφή συμφωνιών για τον καθορισμό της τιμής παραγωγού ψευδάργυρου, για τον επηρεασμό του LME, για τον περιορισμό και τον έλεγχο της παραγωγής ψευδάργυρου και των επενδύσεων καθώς και για την κατανομή των αγορών, άρχισαν με το τέλος της πρώτης συνέλευσης του ZPG, δηλαδή στις 10 Ιουλίου 1964. Ως εκ τούτου, είναι αδιάφορο αν οι εν λόγω παραβάσεις έλαβαν χώρα αργότερα.

(90) Όσον αφορά τις επιχειρήσεις MG, PAG, Penarroya, RTZ και UM η παράβαση αρχίζει στις 10 Ιουλίου 1964. Το γεγονός ότι η RTZ έγινε επιχείρηση της κοινότητας μετά την ένταξη του Ηνωμένου Βασιλείου δεν αλλάζει τίποτε, επειδή τα κύρια αποτελέσματα των ενεργειών είχαν ήδη την επίδρασή τους στο εσωτερικό της Κοινότητας με την προηγούμενη σύνθεσή της.

(91) Όσον αφορά την Billiton, η οποία ευθύνεται πλήρως για τη συμπεριφορά της αναληφθείσας επιχείρησης KZM και της Budel, η παράβαση αρχίζει με την είσοδο της KZM στον ZPG, δηλαδή στις 3 Σεπτεμβρίου 1964.

ΙΙ. Τέλος των παραβάσεων

(92) Οι επιχειρήσεις δεν έθεσαν τέλος στις παραβάσεις, με συμφωνία, σε ορισμένη ημερομηνία. Στην πραγματικότητα, ο ZPG διαλύθηκε επειδή ορισμένες επιχειρήσεις άρχισαν να μην τηρούν πλέον όλες τις συμφωνίες και, κατά συνέπεια, έπαψε να υπάρχει η απαραίτητη συνοχή μεταξί των επιχειρήσεων. Ως εκ τούτου, είναι δύσκολο να προσδιοριστεί ακριβώς το τέλος των παραβάσεων. Προς όφελος των επιχειρήσεων, ορίζεται σαν τέλος των εκάστοτε παραβάσεων το τελευταίο αποδεικτέο αποτέλεσμα των συμφωνιών και πρακτικών.

1. Καθορισμός της τιμής παραγωγού

(93) Η MG, σύμφωνα με τις δικές της πληροφορίες, τροποποίησε και χωρίς προηγούμενω συμφωνία την τιμή ψευδάργυρου για πρώτη φορά τον Οκτώβριο 1977 (σημείο 22). Από το γεγονός αυτό μπορεί να συναχεί, ότι πριν από την ημερομηνία αυτή οι προηγούμενες συμφωνίες τιμών μεταξύ των εν λόγω επιχειρήσεων είχαν περιοριστικές επιδράσεις στον ανταγωνισμό. Αυτό ενισχύεται επίσης από την έκθεση της Penarroya, σύμφωνα με την οποία «από το τέλος του 1977, δηλαδή μετά τη διακοπή λειτουργίας του ZPG, η Penarroya υιοθέτησε ανεξάρτητη στάση».

(94) Το τέλος της συμφωνίας για την τιμή παραγωγού στα πλαίσια του ZPG πρέπει ως εκ τούτου να τοποθετηθεί τον Οκτώβριο του 1977.

2. Συμφωνία για τον επηρεασμό του LME

(95) Υπάρχουν αποδεικτικά στοιχεία για τα μέτρα που συμφωνήθηκαν από κοινού από όλες τις επιχειρή σεις για επηρεασμό του LME και για τα αποτελέσματα των μέτρων αυτών μέχρι τον Απρίλιο του 1976 (σημείο 34). Οι επιχειρήσεις Billiton, PAG, Penarroya και UM, έθεσαν τέλος στην παράβαση, μέσω της από κοινού αγοράς μεγάλων ποσοτήτων ψευδάργυρου της Βορείου Κορέας, μόνο στο τέλος του 1977 (σημείο 35).

3. Περιορισμός και έλεγχος της παραγωγής και των επενδύσεων

(96) Υπάρχουν αποδεικτικά στοιχεία σχετικά με δεσμευτικές συμφωνίες για τον περιορισμό της παραγωγής και των επενδύσεων μέχρι το τέλος του 1975 (σημείο 38). Οι εναρμονισμένες πρακτικές όλων των επιχειρήσεων (υπό τη μορφή συστάσεων) διαπιστώνονται μέχρι το φθινόπωρο του 1977, και επί μέρους εναρμονισμένες πρακτικές μεταξύ της MG και PAG διαπιστώνονται μέχρι τον Απρίλιο του 1978 (σημείο 39).

4. Κατανομή της αγοράς

(97) Η γενική συμφωνία και η αμοιβαία συννενόηση μεταξύ των εν λόγω επιχειρήσεων, να σέβονται την εκάστοτε εσωτερική αγορά της άλλης επιχείρησης, ίσχυσαν μέχρι το τέλος του 1976 (σημείο 58) και διμερείς και πολυμερείς συνεκοήσεις συνεχίστηκαν ακόμη τον Απρίλιο του 1978 μεταξύ της Billiton και της AMSE. Επειδή δεν είναι δυνατό να αποδειχθεί το χρονικό διάστημα κατά το οποίο οι συμφωνίες αυτές είχαν περιοριστικά αποτελέσματα, ενδείκνυται να καθοριστεί σαν τέλος των παραβάσεων όσον αφορά την Billiton και την RTZ, ο Απρίλιος του 1978 (σημείο 54).

Γ. Η ΣΥΝΕΧΙΣΗ ΤΗΣ ΠΑΡΑΒΑΣΗΣ

(98) Οι παραβάσεις δεν προκύπτουν από νέες κάθε φορά συμφωνίες ή εναρμονισμένες πρακτικές, αλλά από τα μέτρα που απορρέουν από τη βασική συμφωνία της 9ης/10ης Ιουλίου 1964. Σε τελευταία ανάλυση, αποτελούν την εκτέλεση της βασικής αυτής συμφωνίας, προσαρμοσμένη στην εκάστοτε κατάσταση. Οι μεταβολές κατά την εκτέλεση (για παράδειγμα, η μετατροπή της επιχείρησης Merafine σε επιχείρηση Adena ή η αλλαγή μίας συμφωνημένης τιμής παραγωγού σε συννενόηση για την μεταβολή των τιμών) δεν αλλάζουν την αρχική εκτίμηση. Από το 1964 μέχρι τις ημερομηνίες που προσδιορίζονται στα σημεία 93 - 97, οι παραγωγοί ψευδάργυρου συντόνισαν τη συμπεριφορά τους με τη βασική απόφαση της 9ης/10ης Ιουλίου 1964. Η παράβαση λοιπόν του άρθρα 85 σινιστά συνεχιζόμενη παράβαση του άρθρου 85 κατά την έποια του άρθρου 1 παράγραφος 2 του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 2988/74 του Συμβουλίου (1).

Δ. Η ΣΟΒΑΡΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΠΑΡΑΒΑΣΕΩΝ

(99) Καταρχήν, οι παραβάσεις που διέπραξαν οι επιχειρήσεις, και συγκεκριμένα ο άμεσος ή έμμεσος καθορισμός των τιμών αγοράς και πώλησης και των λοιπών επιχειρηματικών όρων, ο περιορισμός και ο έλεγχος της παραγωγής, της διανομής και των επενδύσεων καθώς και η κατανομή των αγορών, πρέπει να θεωρηθούν ως ιδιαίτερα σοβαρές παραβάσεις. Αυτό αποδεικνύεται ήδη από το γεγονός ότι στο άρθρο 85 αναφέρονται οι παραβάσεις αυτές εν είδει παραδείγματος. Με τη συμπεριφορά τους αυτή οι επιχειρήσεις προσέβαλαν τις θεμελιώδεις αρχές της Κοινότητας.

Στη συγκεκριμένη περίπτωση όμως πρέπει να ληφθούν υπόψη τα ακόλουθα: Οι επιχειρήσεις προσπάθησαν στην πραγματικότητα, να εξαλείψουν τις αρνητικές επιδράσεις των διακυμάνσεων των χρηματιστηριακών τιμών ψευδάργυρου. Όλες οι εν λόγω επιχειρήσεις (με εξαίρεση την RTZ) προσχώρησαν στον ZPG για να μην απομονωθούν από την παγκόσμια αγορά ψευδάργυρου, από την αοπία ήταν σε μεγάλο βαθμό εξαρτημένες. Πέραν τούτου, η ύπαρξη μιας τιμής παραγωγού για τον ψευδάργυρο ήταν εν γένει γνωστή και ήταν συνεπώς εύλογο ότι οι επιχειρήσεις μπορούσαν να συμπεράνουν ότι η συμπεριφορά τους στο μέτρο ήταν γνωστή δεν θα αποτελούσε ιδιαίτερα σοβαρή παράβαση.

(100) Όσον αφορά τους περιορισμούς και τον έλεγχο της παραγωγής και των επενδύσεων μπορεί να θεωρηθεί αληθής ο ισχυρισμός των επιχειρήσεων, ότι οι συμφωνίες αυτές χρησίμευσαν μόνο για να εμποδίσουν μία πλεονάζουσα προσφορά ψευδάργυρου. Παρά το γεγονός ότι στη συγκεκριμένη περίπτωση πρόκειται για συμφωνίες ως προς το επίπεδο παραγωγής οι οποίες δεν οδήγησαν ούτε μεσοπρόθεσμα ούτε μακροπρόθεσμα σε βελτίωση της διάρθρωσης της προσφοράς, πρέπει εντούτοις να αναγνωρισθεί ότι οι συμφωνίες των επιχειρήσεων είχαν σκοπό να βοηθήσουν σε μία δύσκολη οικονομική κατάσταση. Πέραν τούτου, οι εκάστοτε περικοπές της παραγωγής δεν επαρκούσαν για να αποκλείσουν πλήρως τον ανταγωνισμό. Είναι επίσης ενδεχόμενα αληθές ότι οι εν λόγω συμφωνίες δεν εφαρμόστηκαν πλήρως.

(101) Οι συμφωνίες για την κατανομή των αγορών προσδιόριζαν μόνο την κατάσταση που πραγματικά υπήρχε το 1964, όταν οι πωλήσεις ψευδάργυρου μεταξύ των κρατών μελών ήταν πολύ περιορισμένες.

(102) Από το έτος 1974, οι επιχειρήσεις τήρησαν μάλλον μία συντηρητική στάση έναντι της πίεσης των εξαγωγών από το Ηνωμένο Βασίλειο και δεν απέκλεισαν πλήρως την αγορά της ηπειρωτικής Ευρώπης από εισαγωγές από το Ηνωμένο Βασίλειο. Η RTZ επέτρεψε επίσης με τις συμφωνίες αυτές τις εξωσισωτικές προμήθειες στο Ηνωμένο Βασίλειο. Οι συμφωνίες ως εκ τούτου, δεν είχαν σαν αποτέλεσμα τον πλήρη αποκλεισμό των επιμέρους εθνικών αγορών αλλά «κατηύθυναν» μόνο την εισροή ψευδάργυρου. Αυτή η « εξασθενημένη» περιοριστική επίπτωση επιτρέπει να θεωρηθεί λιγότερο σοβαρή η εν λόγω παράβαση. (103) Γενικά, οι συμφωνίες ουδέποτε οδήγησαν σε πλήρη κατάργηση του ανταγωνισμού, είναι δε ο εναπομείνας ανταγωνισμός που οδήγησε στη διάλυση του καρτέλ.

(104) Πρέπει, επιπλέον, να ληφθούν υπόψη ως ελαφρυντικά στοιχεία για την κάθε επιχείρηση τα ακόλουθα:

- η MG ήταν συνυπεύθυνη για την κατάργηση του συστήματος καθορισμού της τιμής παραγωγού (βλ. σημείο 36),

- η Billiton είχε δευτερεύοντα ρόλο μέσα στον ZPG και μέσω της κοινής επιχείρησης Budel και της πίεσης που ασκούσε στις πωλήσεις στην αγορά ψευδάργυρου συνέβαλε στην κατάργηση των συμφωνιών για την κατανομή των αγορών,

- η PAG τήρησε παθητική στάση κατά την εκτέλεση των συμφωνιών και μπορεί να θεωρηθεί μάλλον ως «συνοδοιπόρος» μέσα ZPG,

- η RTZ, μέσω των πιεσεών της στην αγορά της ηπειρωτικής Ευρώπης, μείωσε τα περιοριστικά για τον ανταγωνισμό αποτελέσματα των υριστάμενων συμφωνιών και, στη συνέχεια, προκάλεσε ενδεχομένως τη διάλυσή τους.

Η Επιτροπή, εκτός τούτου, λαμβάνει, υπόψη της την δύσκολη οικονομική κατάσταση στην οποία βρισκόταν γενικά η βιομηχανία ψευδάργυρου στην κοινή αγορά και ιδιαίτερα μία συγκεκριμένη επιχείρηση. Πραν τούτου, όλες οι εν λόγω επιχειρήσεις συνετέλεσαν, μετά την κοινοποίηση των αιτιάσεων, στην διελεύκανση της υπόθεσης.

Η Επιτροπή, εκτιμώντας όλα αυτά τα στοιχεία, καταλήγει στο συμπρασμα ότι, στην συγκεκριμένη περίπτωση, δεν είναι ενδεδειγμένο να επιβληθούν τα πρόστιμα του ύψους που ανταποκρίνεται κανονικά στη βαρύτητα και τη διάρκεια των παραβάσεων.

Όσον αφορά την σχετική σημασία των προστίμων για τις διάφορες εν λόγω επιχειρήσεις, η Επιτροπή δεν λαμβάνει υπόψη την αξία των πωλήσεων αλλά την αξία της παραγωγής ψευδαργύρου, λόγω των διαφορών στο βαθμό της καθέτου συγκεντρώσεως,

ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΑΠΟΦΑΣΗ:

Άρθρο 1

1. Οι επιχειρήσεις:

- Billiton Nederland BV.,

- Metallgesellschaft Aktiengesellschaft,

- Societe Miniere et Metallurgie de Penarroya SA,

- Preussag Aktiengesellschaft,

- Rio Tinto Zinc Corporation plc,

- Union Miniere SA,

έχουν διαπράξει παράβαση του άρθρου 85 παράγραφος 1 της συνθήκης ΕΟΚ επειδή, ενεργώντας άμεσα ή έμμεσα μέσω των εξαρτημένων ή ελεγχομένων ή αποκτηθεισών από αυτές επιχειρήσεων, κατά το διάστημα της 10ης Ιουλίου 1964:

- μέχρι τον Οκτώβριο του 1977, συμφώνησαν μία τιμή παραγωγού για τον ψευδάργυρο,

- μέχρι τον Απρίλιο του 1976, επηρέασαν από κοινού τις χρηματιριστηριακές τιμές ψευδάργυρου στο χρηματιστήριο μετάλλων του Λονδίνου,

- μέχρι το φθινόπωρο του 1977, συνήψαν συμφωνίες ή προέβησαν σε συνενόηση για τον περιορισμό της παραγωγής και των επενδύσεων,

- μέχρι το τέλος του 1976, συμφώνησαν να σέβονται την αντίστοιχη εσωτερική αγορά των άλλων συμμετεχουσών επιχειρήσεων

και έδεσαν σε εφαρμογή τις συμφωνίες αυτές.

2. Οι επιχειρήσεις Metallgesellschaft και Preussag, έχουν διαπράξει βάσει του άρθρου 85 παράγραφος 1, επειδή συνέχισαν να εφαρμόζουν τις συμφωνίες για τον περιορισμό της παραγωγής μετά την προαναφερόμενη ημερομηνία και μέχρι τον Απρίλιο του 1978 και η Billiton και RTZ επειδή συνέχισαν να εφαρμόζουν τις συμφωνίες για την κατανομή της αγοράς μέχρι τον Απρίλιο του 1978.

Άρθρο 2

Λόγω των παραβάσεων που αναφέρονται στο άρθρο 1 παράγραφοι 1 και 2, επιβάλλονται στις επιχειρήσεις τα ακόλουθα πρόστιμα:

α) Billiton Nederland BV:

πρόστιμο ύψους 350 000 (τριακοσίων πενήντα χιλιάδων) ECU ίσο με 885 157 ολλανδικά φιορίνια·

β) Metallgesellschaft Aktiengesellschaft:

πρόστιμο ύψους 500 000 (πεντακοσίων χιλιάδων) ECU ίσο με 1 120 165 γερμανικά μάρκα·

γ) Societe Miniere et Metallurgie de Penarroya SA:

πρόστιμο ύψους 500 000 (πεντακοσίων χιλιάδων) ECU ίσο με 3 437 800 γαλλικά φράγκα·

δ) Preussag Aktiengesellschaft: πρόστιμο ύψους 500 000 (πεντακοσίων χιλιάδων) ECU ίσο με 1 120 165 γερμανικά μάρκα·

ε) Rio Tino Zinc Corporation PLC: πρόστιμο ύψους 500 000 (πεντακοσίων χιλιάδων) ECU ίσο με 294 758,50 λίρες στερλίνες·

ζ) Union Miniere SA:

πρόστιμο ύψους 950 000 (εννιακοσίων πενήντα χιλιάδων) ECU ίσο με 43 063 310 βελγικά φράγκα.

Άρθρο 3

Τα πρόστιμα που αναφέρονται στο άρθρο 2 καταβάλλονται στους ακόλουθους λογαριασμούς της Επιτροπής μέσα σε 3 μήνες από την κοινοποίηση της παρούσας απόφασης:

α) Amro Bank, Άμστερνταμ, αριθμός λογαριασμού 41.60.95.518·

β) Sal Oppenheim & Cie, Κολωνία, αριθμός λογαριασμού 260/00/64910· γ) Societe Generale, Παρίσι, αριθμός λογαριασμού 5.770.006.5·

δ) Lloyds Bank Ltd, Λονδίνο, αριθμός λογαριασμού 108.63.41·

ε) Banque Bruxelles-Lambert, Βρυξέλλες, αριθμός λογαριασμού 310-0231000-32.

Άρθρο 4

α) Billiton Nederland BV,

PO Box 436 (Dr. van Zeelandstraat 1),

NL-2260 AK Leidschendam·

β) Metallgesellschaft AG,

Reuterweg, 14,

D-6000 Frankfurt am Main·

γ) Societe Miniere et Metallurgique de Penarroya,

Tour Maine-Montparnasse,

33, avenue du Maine,

F-75755 Paris Cedex 15·

δ) Preussag AG,

Leibnizufer 9,

Postfach 4827,

D-3000 Hannover 1·

ε) The Rio Tinto-Zinc Corporation PLC

PO Box 133,

6 St Jame's Square,

UK-London SW1Y 4LD·

στ) Union Miniere

Avenue Louise 54,

Boite 10,

B-1050 Bruxelles.

Η παρούσα απόφαση αποτελεί εκτελεστό τίτλο σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 192 της συνθήκης για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής Κοινότητας.

Βρυξέλλες, 6 Αυγούστου 1984.

Για την Επιτροπή

Frans ANDRIESSEN

Μέλος της Επιτροπής