ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ της 20ής Ιανουαρίου 1993 σχετικά με σχέδιο ενίσχυσης των γερμανικών αρχών (Ρηνανία-Παλατινάτο) για την απόσταξη οίνου (Το κείμενο στη γερμανική γλώσσα είναι το μόνο αυθεντικό)

(93/155/ΕΟΚ)Η ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ,

Έχοντας υπόψη:

τη συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής Κοινότητας, και ιδίως το άρθρο 93 παράγραφος 2 πρώτο εδάφιο,

τον κανονισμό (ΕΟΚ) αριθ. 822/87 του Συμβουλίου της 16ης Μαρτίου 1987 για την κοινή οργάνωση κοινής οργανώσεως της αμπελοοινικής αγοράς (1), όπως τροποποιήθηκε τελευταία από τον κανονισμό (ΕΟΚ) αριθ. 1756/92 (2), και ιδίως το άρθρο 76,

την απόφαση 90/472/ΕΟΚ της Επιτροπής της 10ης Σεπτεμβρίου 1990 που αναγνωρίζει ότι η παραγωγή ορισμένων οίνων ποιότητας που παράγονται σε καθορισμένες περιοχές, λόγω των ποιοτικών χαρακτηριστικών των οίνων αυτών, είναι, πολύ μικρότερη από τη ζήτηση (3), όπως τροποποιήθηκε τελευταία από την απόφαση 91/461/ΕΟΚ (4),

Αφού, σύμφωνα με το άρθρο 93 παράγραφος 2 πρώτο εδάφιο της συνθήκης, έταξε στους ενδιαφερόμενους προθεσμία προκειμένου να υποβάλουν τις παρατηρήσεις τους, και λαμβάνοντας υπόψη τις παρατηρήσεις αυτές (5),

Εκτιμώντας ότι:

Ι Με επιστολή τους της 9ης Απριλίου 1991, που παραλήφθηκε στις 22 Απριλίου 1991, οι γερμανικές αρχές γνωστοποίησαν στην Επιτροπή, σύμφωνα με το άρθρο 93 παράγραφος 3 της συνθήκης, ενίσχυση για την απόσταξη οίνου, η οποία επρόκειτο να ανέρχεται σε 0,90 γερμανικά μάρκα ανά λίτρο αποσταζόμενου οίνου.

Δεδομένου ότι η ενίσχυση αυτή αποτελούσε κρατική ενίσχυση κατά την έννοια του άρθρου 93 παράγραφος 1 της συνθήκης και επειδή επρόκειτο για ενίσχυση λειτουργίας, δεν μπορούσε να εφαρμοστεί καμία από τις προβλεπόμενες στο άρθρο 93 παρεκκλίσεις, η Επιτροπή θεώρησε ότι το μέτρο αυτό ήταν ασυμβίβαστο προς την συνθήκη.

Επιπλέον, διαπιστώθηκε ότι το εν λόγω μέτρο παρέβαινε την κοινή οργάνωση αγοράς οίνου, που αποτελεί συνολική ρύθμιση στο πλαίσιο του κοινοτικού δικαίου και δεν επιτρέπει τη λήψη εθνικών που αποβλέπουν στη βελτίωση του εισοδήματος των παραγωγών με τη χορήγηση ενισχύσεων λειτουργίας.

Ως εκ τούτου, με την επιστολή SG(91) D/13454 της 16ης Ιουλίου 1991, η Επιτροπή αποφάσισε να κινήσει τη διαδικασία που προβλέπεται στο άρθρο 93 παράγραφος 2 σχετικά με την ενίσχυση αυτή και ζήτησε από τις γερμανικές αρχές, στο πλαίσιο της διαδικασίας αυτής, να μην χορηγήσουν την ενίσχυση. Επιπλέον, η Επιτροπή υπενθύμισε στις γερμανικές αρχές την επιστολή της της 3ης Νοεμβρίου 1983 προς τα κράτη μέλη σχετικά με τις υποχρεώσεις των κρατών μελών σύμφωνα με το άρθρο 93 παράγραφος 3 της συνθήκης, καθώς και την ανακοίνωση που δημοσιεύθηκε στην Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων (6) όπου διευκρινίζεται ότι οι αθέμιτες ενισχύσεις, δηλαδή οι ενισχύσεις που έχουν καταβληθεί πριν από την έκδοση τελικής απόφασης σε σχέση με τη διαδικασία που προβλέπεται στο άρθρο 93 παράγραφος 2, μπορεί να οδηγήσουν την Επιτροπή να ζητήσει από τα κράτη μέλη να προβούν σε ανάκτηση της ενίσχυσης από τους παραλήπτες ή/και να αρνηθεί την πληρωμή των προκαταβολών από το ΕΓΤΠΕ ή τον καταλογισμό στον προϋπολογισμό του ΕΓΤΠΕ των δαπανών σχετικά με εθνικά μέτρα τα οποία επηρεάζουν άμεσα τα κοινοτικά μέτρα.

Η Επιτροπή ζήτησε από τις γερμανικές αρχές να υποβάλουν τις παρατηρήσεις τους εντός τεσσάρων εβδομάδων από την παραλαβή της ανωτέρω επιστολής, και απέστειλε αντίγραφα της επιστολής αυτής στα υπόλοιπα κράτη μέλη καθώς και στα ενδιαφερόμενα μέρη προκειμένου να υποβάλουν τις παρατηρήσεις τους.

ΙΙ Στο πλαίσιο της διαδικασίας του άρθρου 93 παράγραφος 2, οι γερμανικές αρχές μολονότι ζήτησαν, με επιστολή της 22ας Αυγούστου 1991, επιπλέον χρόνο προκειμένου να απαντήσουν στην επιστολή της Επιτροπής τη σχετική με την κίνηση της διαδικασίας δεν αμφισβήτησαν τη θέση της Επιτροπής σύμφωνα με την οποία η ενίσχυση αυτή δεν έπρεπε να χορηγηθεί. Κανένα εξάλλου άλλο κράτος μέλος ή ενδιαφερόμενο μέρος δεν απέστειλε παρατηρήσεις.

ΙΙΙ Το εξεταζόμενο μέτρο αποτελούσε ενίσχυση στους οινοπαραγωγούς για την απόσταξη οίνου παραγωγής 1989 και προηγούμενων ετών, που προέρχεται από περιοχές στις οποίες δεν είχε επιτραπεί η παραγωγή κατά το 1989 αλλά επετράπη έκτοτε από τις γερμανικές αρχές.

Με την απόφαση 90/472/ΕΟΚ, επετράπη στη Γερμανία να εγκρίνει αύξηση της έκτασης παραγωγής οίνου Ρηνα-νίας-Παλατινάτου κατά 982 ha για την αμπελουργική περίοδο 1990/91.

Σύμφωνα με τις γερμανικές αρχές, οι οινοπαραγωγοί αδικούνται επειδή, δεδομένου ότι η παραγωγή προηγούμενων αμπελουργικών περιόδων δεν καλύπτεται από τη διάταξη αυτή, δεν μπορεί να διατεθεί στην αγορά παρότι προέρχεται από περιοχή στην οποία είχε μετέπειτα επιτραπεί η παραγωγή.

Εφόσον ο οίνος του 1989 και προηγούμενων ετών δεν μπορεί να διατεθεί στην αγορά, οι γερμανικές αρχές προτείνουν ενίσχυση για απόσταξη, και μάλιστα αρκετά μεγάλη, προκειμένου να διασφαλίζεται ότι όλη η εν λόγω παραγωγή πρόκεται πράγματι να αποσταχθεί.

Η προτεινόμενη ενίσχυση είναι 0,90 γερμανικά μάρκα ανά λίτρο αποσταζόμενου οίνου, το δε μέτρο αποτελεί εφάπαξ για το 1991, με συνολικό προϋπολογισμό 4,5 εκατομμυρίων γερμανικών μάρκων.

Στην αρμόδια αρχή διαβιβάζεται κατάλογος διευθύνσεων των οινοπαραγωγών οι οποίοι έλαβαν άδεια παραγωγής σε περιοχές για τις οποίες προηγουμένως δεν είχε χορηγηθεί μεταγενέστερα άδεια.

Ο αιτών πρέπει να παρέχει στοιχεία για την εκμετάλλευσή του, την ημερομηνία λήψης της άδειας και τον όγκο του αδιάθετου προϊόντος που προέρχεται από περιοχές για τις οποίες χορηγήθηκε μεταγενέστερα άδεια.

Ο αιτών πρέπει να παρέχει εγγυήσεις ότι ο οίνος τον οποίο έχει αποθηκεύσει ξεχωριστά προέρχεται όντως από περιοχές για τις οποίες χορηγήθηκε μεταγενέστερα άδεια.

Οι επιθεωρητές οινικού ελέγχου εξετάζουν κατόπιν τα ανωτέρω στοιχεία επί τόπου.

Αφού λάβει την έγκριση των επιθεωρητών, ο οινοπαραγωγός πρέπει να προσκομίσει στις αρμόδιες αρχές αποδεικτικά στοιχεία για την πραγματοποίηση της απόσταξης.

IV Το άρθρο 76 του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 822/87 ορίζει ότι τα άρθρα 92, 93 και 94 εφαρμόζονται στις κρατικές ενισχύσεις αυτού του τομέα.

Το εξεταζόμενο μέτρο παρέχει ιδιαίτερα πλεονέκτημα στους εν λόγω γερμανούς οινοπαραγωγούς, επιτρέποντας σ' αυτούς να μειώσουν το κόστος τους, και έχει συνεπώς ως αποτέλεσμα τη νόθευση του ανταγωνισμού μεταξύ των εν λόγω παραγωγών και των παραγωγών των άλλων κρατών μελών.

Με βάση τα στατιστικά δεδομένα των αμπελοοινικών περιόδων 1989/90 και 1990/91, η ακαθάριστη εγχώρια παραγωγή οίνου ποιότητας ανέρχεται σε 14 491 000 hl και σε 9 313 000 hl αντίστοιχα, ενώ η εσωτερική κατανάλωση ανέρχεται σε 16 292 000 hl και σε 20 781 000 hl αντίστοιχα. Με βάση τα ανωτέρω δεδομένα, ο βαθμός αυτοεφοδιασμού ανέρχεται σε 88 % το 1989 και σε 47 % το 1990. Η διαφορά αυτή καλύπτεται κυρίως από τις εισαγωγές προέλευσης άλλων κρατών μελών (8 000 000 hl το 1989 και 10 000 000 hl το 1990). Οι εξαγωγές προς τα άλλα κράτη μέλη ανέρχονται σε 2 031 000 hl το 1989 και σε 1 914 000 hl το 1990.

Το μέτρο αυτό επηρεάζει επίσης τις συναλλαγές, εφόσον επιτρέπει στους εν λόγω παραγωγούς να μειώσουν το κόστος απόσταξης το οποίο κανονικά έπρεπε να αναλάβουν εξ ολοκλήρου, και παρέχει κατ' αυτόν τον τρόπο στις δικαιούχες επιχειρήσεις μεγαλύτερα περιθώρια ελιγμών σε σχέση με τους ανταγωνιστές τους.

Το εν λόγω μέτρο πληροί επομένως τα κριτήρια του άρθρου 92 παράγραφος 1 της συνθήκης. Η εν λόγω διάταξη προβλέπει ότι δεν συμβιβάζονται με την κοινή αγορά οι ενισχύσεις που πληρούν τα κριτήρια που αυτή ορίζει.

Οι παρεκκλίσεις από το ασυμβίβαστο αυτό που προβλέπονται στο άρθρο 92 παράγραφος 2 σαφώς δεν μπορούν να εφαρμοστούν στην εν λόγω ενίσχυση. Οι παρεκκλίσεις που προβλέπονται στην παράγραφο 3 του εν λόγω άρθρου καθορίζουν επακριβώς τους επιδιωκόμενους στόχους προς όφελος της Κοινότητας και όχι μόνο προς όφελος συγκεκριμένων τομέων της εθνικής οικονομίας. Οι παρεκκλίσεις αυτές πρέπει να ερμηνεύονται στενά κατά την εξέταση όλων των προγραμμάτων ενίσχυσης με περιφερειακό ή τομεακό στόχο, ή όλων των επιμέρους περιπτώσεων εφαρμογής γενικών καθεστώτων ενισχύσεων.

Ειδικότερα, οι παρεκκλίσεις μπορούν ιδίως να εφραμοστούν μόνο στις περιπτώσεις όπου η Επιτροπή είναι σε θέση να αποδείξει ότι η ενίσχυση είναι αναγκαία για την πραγματοποίηση ενός εκ των στόχων που αναφέρονται στις διατάξεις αυτές. Η αποδοχή της εφαρμογής των εν λόγω παρεκκλίσεων σε ενισχύσεις που δεν παρέχουν τέτοιο αντιστάθμισμα έχει ως αποτέλεσμα να θίγονται οι συναλλαγές μεταξύ των κρατών μελών και να προκαλούνται στρεβλώσεις του ανταγωνισμού χωρίς αυτό να δικαιολογείται από το κοινοτικό συμφέρον, πράγμα που αποφέρει αθέμιτα πλεονεκτήματα σε ορισμένα κράτη μέλη.

Στη συγκεκριμένη περίπτωση, δεν διαπιστώνεται η ύπαρξη τέτοιου αντισταθμίσματος για την παροχή της ενίσχυσης. Πράγματι, οι γερμανικές αρχές δεν μπόρεσαν να δώσουν, ούτε και η Επιτροπή διαπίστωσε, καμία ένδειξη που να δικαιολογεί ότι η εν λόγω ενίσχυση πληροί τους όρους που απαιτούνται για την εφαρμογή μιας από τις παρεκκλίσεις που προβλέπονται στο άρθρο 92 παράγραφος 3 της συνθήκης.

Δεν πρόκειται για μέτρο που προορίζεται να προωθήσει την πραγματοποίηση ενός σημαντικού σχεδίου κοινού ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος κατά την έννοια του άρθρου 92 παράγραφος 3 στοιχείο β), δεδομένου ότι οι επιπτώσεις που η ενίσχυση αυτή μπορεί να έχει στις συναλλαγές αντιστρατεύονται το κοινό συμφέρον.

Δεν πρόκειται επίσης για μέτρο που στοχεύει στην άρση σοβαρής διαταραχής της οικονομίας του ενδιαφερόμενου κράτους μέλους κατά την έννοια της ίδιας διάταξης.

Όσον αφορά τις παρεκκλίσεις που προβλέπονται στο άρθρο 92 παράγραφος 3 στοιχεία α) και γ) σχετικά με τις ενισχύσεις που προορίζονται να προωθήσουν ή να διευκολύνουν την οικονομική ανάπτυξη περιοχών, καθώς και την ανάπτυξη ορισμένων δραστηριοτήτων που αναφέρονται στο εν λόγω στοιχείο γ), διαπιστώνεται ότι η ενίσχυση αυτή δεν μπορεί να βελτιώσει με μόνιμο τρόπο τις συνθήκες του δικαιούχου οικονομικού τομέα, επειδή, από τη στιγμή που η ενίσχυση παύει να χορηγείται, οι διαρθρωτικές συνθήκες παραμένουν αμετάβλητες.

Επομένως, η ενίσχυση αυτή πρέπει να θεωρηθεί ως ενίσχυση λειτουργίας, καιη Επιτροπή είναι πάντα κατ' αρχήν αντίθετη σε αυτό το είδος ενισχύσεων εξαιτίας του γεγονότος ότι η χορήγησή τους δεν συνδέεται με τους όρους εκείνους που επιτρέπουν την εφαρμογή μιας από τις παρεκκλίσεις που προβλέπονται στο άρθρο 92 παράγραφος 3 στοιχεία α) και γ).

Εξάλλου, το μέτρο αυτό παραγνωρίζει την αρχή σύμφωνα με την οποία κάθε παρέμβαση κράτους μέλους στους μηχανισμούς της αγοράς εκτός αυτών που ειδικά προβλέπονται από την Κοινότητα ενδέχεται να παρεμποδίσει τη λειτουργία της κοινής οργάνωσης των αγορών.

Πρέπει να σημειωθεί ότι ο κανονισμός (ΕΟΚ) αριθ. 822/87 ορίζει, στο άρθρο 6 παράγραφος 1, ότι απαγορεύεται η φύτευση νέων οινοκαλλιεργειών μέχρι τις 31 Αυγούστου 1996.

Ωστόσο, η ίδια διάταξη επιτρέπει στα κράτη μέλη να χορηγήσουν, για την αμπελουργική περίοδο 1990/91 άδεια για νεές φυτεύσεις στην περίπτωση οίνου ποιότητας που παράγεται σε συγκεκριμένες περιοχές ως προς τις οποίες η Κοινότητα έχει αναγνωρίσει ότι η παραγωγή, λόγω των ποιοτικών χαρακτηριστικών της, είναι πολύ μικρότερη από τη ζήτηση.

Έτσι, με την απόφαση 90/472/ΕΟΚ, επετράπη όντως στη Γερμανία να χορηγήσει άδεια για νέες φυτεύσεις οίνου Ρηνανίας-Παλατινάτου σε μια έκταση 982 ha για την αμπελουργική περίοδο 1990/91. Όπως παραδέχονται και οι ίδιες οι γερμανικές αρχές, ο οίνος που παρήχθη κατά το 1989 και κατά τα προηγούμενα έτη δεν καλύπτεται από την εν λόγω απόφαση παρά τη χορήγηση μεταγενέστερα άδειας για νέες φυτεύσεις των ίδιων εκτάσεων στις οποίες είχε παραχθεί οίνος κατά το 1989 και κατά τα προηγούμενα έτη.

Έτσι, όπως επίσης παραδέχονται και οι γερμανικές αρχές, ο οίνος που παρήχθη στις νεοφυτευθείσες περιοχές κατά το 1989 και προηγουμένως δεν μπορεί νόμιμα να διαθέτει στην αγορά.

Εφόσον ο εν λόγω οίνος δεν μπορεί να διατεθεί στην αγορά, οι εναλλακτικές λύσεις για τα σταφύλια και τον οίνο που παρήχθη στις εν λόγω περιοχές της Κοινότητας συνίσταται στην κατανάλωση από την οικογένεια του αμπελουργού, στην παραγωγή χυμού σταφυλιών ή/και στην απόσταξη με έξοδα των παραγωγών.

V Λαμβανομένων υπόψη των ανωτέρων, η Επιτροπή θεωρεί ότι το μέτρο αποτελεί κρατική ενίσχυση κατά την έννοια του άρθρου 92 παράγραφος 1 και πρέπει να θεωρηθεί ως ενίσχυση λειτουργίας στην οποία καμία από τις παρεκκλίσεις του άρθρου 92 δεν μπορεί να εφαρμοσθεί. Επομένως, το μέτρο είναι ασυμβίβαστο προς τη συνθήκη και δεν πρέπει να επιτραπεί.

Επιπλέον, το μέτρο έρχεται σε αντίθεση με την κοινή οργάνωση αγοράς οίνου. Η εν λόγω οργάνωση αγοράς, που έχει μεταξύ άλλων ως στόχο την εγγύηση δίκαιου εισοδήματος στους παραγωγούς, δεν αφήνει περιθώρια για μεμονωμένα μέτρα ενισχύσεων των κρατών μελών που αποβλέπουν στη βελτίωση του εισοδήματος των παραγωγών με τη χορήγηση ενισχύσεων λειτουργίας. Έτσι, ακόμη και αν μπορούσε να αντιμετωπισθεί το ενδεχόμενο παρέκκλισης σύμφωνα με τους όρους του άρθρου 92 παράγραφος 3 της συνθήκης, η ενίσχυση αυτή παραβιάζει τους κανόνες της κοινής οργάνωσης αγοράς και δεν υπάρχει περίπτωση να καλυφθεί από την εν λόγω παρέκκλιση,

ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΑΠΟΦΑΣΗ:

Άρθρο 1

Το σχέδιο ενίσχυσης που προβλέπεται από τη Γερμανία υπό μορφή επιδότησης ύψους 0,90 γερμανικών μάρκων ανά λίτρο αποσταζόμενου οίνου δεν συμβιβάζεται με την κοινή αγορά σύμφωνα με τους όρους του άρθρου 92 της συνθήκης και δεν μπορεί να επιτραπεί.

Άρθρο 2

Η Γερμανία οφείλει να ενημερώνει την Επιτροπή, εντός δύο μηνών από την κοινοποίηση της παρούσας απόφασης, σχετικά με τα μέτρα που έχουν ληφθεί για την εφαρμογή της.

Άρθρο 3

Η παρούσα απόφαση απευθύνεται στην Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας.

Βρυξέλλες, 20 Ιανουαρίου 1993.

Για την Επιτροπή

Rene STEICHEN

Μέλος της Επιτροπής

(1) ΕΕ αριθ. L 84 της 27. 3. 1987, σ. 1.

(2) ΕΕ αριθ. L 180 της 1. 7. 1992, σ. 27.

(3) ΕΕ αριθ. L 256 της 20. 9. 1990, σ. 30.

(4) ΕΕ αριθ. L 245 της 3. 9. 1991, σ. 26.

(5) ΕΕ αριθ. C 254 της 28. 9. 1991, σ. 5.

(6) ΕΕ αριθ. C 318 της 24. 11. 1983, σ. 3.