ΚΟΙΝΗ ΔΡΑΣΗ της 17ης Δεκεμβρίου 1998 που υιοθετήθηκε από το Συμβούλιο βάσει του άρθρου Ι.3 της συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση σχετικά με τη συμβολή της Ευρωπαϊκής Ένωσης στην καταπολέμηση της αποσταθεροποιητικής συσσώρευσης και διάδοσης φορητών όπλων και ελαφρού οπλισμού (1999/34/ΚΕΠΠΑ)

ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,

Έχοντας υπόψη:

τη συνθήκη για την Ευρωπαϊκή Ένωση, και ιδίως το άρθρο Ι.3,

τις γενικές κατευθυντήριες γραμμές του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου το οποίο διεξήχθη στις 26 και 27 Ιουνίου 1992, οι οποίες προσδιορίζουν τους τομείς οι οποίοι υπάγονται στη σφαίρα της ασφάλειας και οι οποίοι, από την έναρξη ισχύος της συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση, θα μπορούσαν να αποτελέσουν το αντικείμενο κοινών δράσεων,

Εκτιμώντας:

ότι η υπερβολική και ανεξέλεγκτη συσσώρευση και διάδοση φορητών όπλων και ελαφρού οπλισμού (που εφεξής αποκαλούνται «φορητά όπλα») (1), έχουν γίνει ένα πρόβλημα που προκαλεί μεγάλες ανησυχίες στη διεθνή κοινότητα και ότι το φαινόμενο αυτό αποτελεί απειλή για την ειρήνη και την ασφάλεια και μειώνει τις προοπτικές διαρκούς και σταθερής ανάπτυξης πολλών περιοχών του κόσμου 7

ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση χαιρετίζει τη θέσπιση και δήλωση μορατόριουμ για τις εισαγωγές, εξαγωγές και κατασκευή ελαφρού οπλισμού στις χώρες ECOWAS από τους αρχηγούς κρατών και κυβερνήσεων της Οικονομικής Κοινότητας των Δυτικοαφρικανικών Κρατών (ECOWAS) κατά την εικοστή πρώτη σύνοδό τους 7

ότι το Συμβούλιο Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών εξέδωσε, στις 19 Νοεμβρίου 1998, ομόφωνα το ψήφισμα 1209 (1998) για την κατάσταση στην Αφρική, παράνομες ροές όπλων προς την Αφρική 7

ότι η γενική συνέλευση των Ηνωμένων Εθνών ασχολήθηκε, ιδίως στο ψήφισμα 52/38J σχετικά με τα «φορητά όπλα» και στο ψήφισμα 52/38G σχετικά με την «Εδραίωση της ειρήνης μέσω πρακτικών μέτρων αφοπλισμού» με τα προβλήματα που προκαλούνται από την αποσταθεροποιητική συσσώρευση και διάδοση φορητών όπλων 7

ότι η ομάδα κυβερνητικών εμπειρογνωμόνων για τα φορητά όπλα επανεγκαθιδρύθηκε από τον Γενικό Γραμματέα σύμφωνα με το ψήφισμα 52/38J, για να συνεχίσει τις εργασίες που έχει ήδη πραγματοποιήσει το πάνελ κυβερνητικών εμπειρογνωμόνων για τα φορητά όπλα 7

ότι το οικονομικό και κοινωνικό συμβούλιο των Ηνωμένων Εθνών συνέστησε στα κράτη να εργασθούν για την επεξεργασία ενός διεθνούς μέσου για την καταπολέμηση της λαθραίας κατασκευής και διακίνησης πυροβόλων όπλων, των μερών και εξαρτημάτων τους και πυρομαχικών, στα πλαίσια σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για την καταπολέμηση του διακρατικού οργανωμένου εγκλήματος 7

ότι η διεθνής οργάνωση εγκληματολογικής αστυνομίας (INTERPOL) συνεχίζει δραστήρια τις προσπάθειές της για την καταπολέμηση της εγκληματικής χρήσης των πυροβόλων όπλων 7

ότι, κατά το πνεύμα της «Brussels Call for Action» και προκειμένου να διατηρηθεί η ευθύνη του κράτους για την προστασία της ασφάλειας των πολιτών στα πλαίσια της χρηστής διακυβέρνησης και της ολοκληρωμένης προσέγγισης για την ασφάλεια και τη διαρκή και σταθερή ανάπτυξη, απαιτείται η λήψη εκτεταμένων μέτρων για την εξάλειψη της ανεξέλεγκτης κυκλοφορίας φορητών όπλων 7

ότι η παρούσα πρωτοβουλία βασίζεται σε, και συμπληρώνει, ήδη υπάρχουσες πρωτοβουλίες της ΕΕ, και ιδιαίτερα το πρόγραμμα της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την πρόληψη και την καταπολέμηση της παράνομης διακίνησης συμβατικών όπλων που θέσπισε το Συμβούλιο στις 26 Ιουνίου 1997 και τον κώδικα συμπεριφοράς της Ευρωπαϊκής Ένωσης όσον αφορά την εξαγωγή όπλων που ενέκρινε το Συμβούλιο στις 8 Ιουνίου 1998 7

ότι η Ευρωπαϊκή Κοινότητα υποστήριξε δράσεις αποστράτευσης και επανένταξης πρώην αγωνιστών και συλλογής όπλων στα πλαίσια της πολιτικής συνεργασίας για τις ανθρωπιστικές βοήθειες, την ανασυγκρότηση και την ανάπτυξη,

ΥΙΟΘΕΤΗΣΕ ΤΗΝ ΑΚΟΛΟΥΘΗ ΚΟΙΝΗ ΔΡΑΣΗ:

Άρθρο 1

1. Στόχοι της παρούσας κοινής δράσης είναι:

- η καταπολέμηση και η συμβολή στον τερματισμό της αποσταθεροποιητικής συσσώρευσης και διάδοσης φορητών όπλων,

- η συμβολή στη μείωση των υφιστάμενων συσσωρεύσεων των όπλων αυτών σε επίπεδα συμβιβαζόμενα προς τις θεμιτές ανάγκες ασφαλείας των χωρών και

- η βοήθεια στην επίλυση των προβλημάτων που προκαλούνται από τέτοιες συσσωρεύσεις.

2. Η παρούσα κοινή δράση προϋποθέτει τα ακόλουθα στοιχεία:

- την επίτευξη συναίνεσης (consensus) επί των αρχών και μέτρων που αναφέρονται στον τίτλο Ι,

- την πραγματοποίηση πολύπλευρης συμβολής όπως αναφέρεται στον τίτλο ΙΙ.

ΤΙΤΛΟΣ Ι

Αρχές όσον αφορά την πρόληψη και την αντιμετώπιση

Άρθρο 2

Η Ευρωπαϊκή Ένωση θα εντείνει τις προσπάθειές της για την επίτευξη συναίνεσης, στα σχετικά περιφερειακά και διεθνή φόρα (π.χ. ΟΗΕ και ΟΑΣΕ) και μεταξύ των κρατών που πλήττονται, επί των αρχών και μέτρων που εκτίθενται στο άρθρο 2 και επί αυτών που εκτίθενται στα άρθρα 3 και 4 ως βάσης για περιφερειακές ή/και βαθμιαίες προσεγγίσεις στο πρόβλημα και, όπου χρειάζεται, σφαιρικά διεθνή μέσα για τα φορητά όπλα.

Άρθρο 3

Για την επίτευξη των στόχων που αναφέρονται στο άρθρο 1, η Ευρωπαϊκή Ένωση επιδιώκει την επίτευξη συναίνεσης, στα αρμόδια διεθνή φόρα, και στα κατάλληλα περιφερειακά πλαίσια, για την υλοποίηση των ακόλουθων αρχών και μέτρων προς πρόληψη περαιτέρω αποσταθεροποιητικής συσσώρευσης φορητών όπλων:

α) δέσμευση εκ μέρους όλων των χωρών να εισάγουν και να κατέχουν φορητά όπλα μόνον για την κάλυψη των θεμιτών αναγκών τους ασφαλείας, σε επίπεδο ανάλογο προς τις θεμιτές τους απαιτήσεις αυτοάμυνας και ασφαλείας, συμπεριλαμβανομένης της ικανότητάς τους να συμμετέχουν σε ειρηνευτικές επιχειρήσεις των Ηνωμένων Εθνών 7

β) δέσμευση από μέρους των χωρών εξαγωγής να προμηθεύουν φορητά όπλα μόνον σε κυβερνήσεις (είτε απευθείας είτε μέσω δεόντως εξουσιοδοτημένων οντοτήτων που επιτρέπεται να προμηθεύουν όπλα για λογαριασμό τους) σύμφωνα με τα κατάλληλα διεθνή και περιφερειακά περιοριστικά κριτήρια όσον αφορά την εξαγωγή όπλων, όπως προβλέπεται ιδίως από τον κώδικα συμπεριφοράς της Ευρωπαϊκής Ένωσης, συμπεριλαμβανομένων επισήμως εγκεκριμένων πιστοποιητικών τελικής χρήσης ή, όπου χρειάζεται, άλλων σχετικών πληροφοριών για την τελική χρήση 7

γ) δέσμευση από μέρους όλων των χωρών να παράγουν φορητά όπλα μόνον για τις ανάγκες που αναφέρονται στο στοιχείο α) ή για τις εξαγωγές που αναφέρονται στο στοιχείο β) 7

δ) προκειμένου να διασφαλισθεί ο έλεγχος, η καθιέρωση και τήρηση εθνικών μητρώων όπλων τα οποία κατέχουν νομίμως οι αρχές της χώρας και η θέσπιση περιοριστικής εθνικής νομοθεσίας όσον αφορά τα φορητά όπλα συμπεριλαμβανομένων ποινικών κυρώσεων και ουσιαστικού διοικητικού ελέγχου 7

ε) θέσπιση μέτρων οικοδόμησης εμπιστοσύνης, συμπεριλαμβανομένων μέτρων για την προώθηση αυξημένης διαφάνειας και ανοίγματος, μέσω περιφερειακών μητρώων για τα φορητά όπλα και τακτικών ανταλλαγών διαθέσιμων πληροφοριών περί εξαγωγών, εισαγωγών, παραγωγής και κατοχής φορητών όπλων και περί εθνικών νομοθεσιών για όπλα, και μέσω διαβουλεύσεων μεταξύ των σχετικών μερών για τις ανταλλασσόμενες πληροφορίες 7

στ) δέσμευση της καταπολέμησης της λαθροδιακίνησης φορητών όπλων με την εφαρμογή ουσιαστικών εθνικών ελέγχων, όπως αποτελεσματικοί μεθοριακοί και τελωνειακοί μηχανισμοί, περιφερειακή και διεθνής συνεργασία και αυξημένη ανταλλαγή πληροφοριών 7

ζ) δέσμευση να αντισταθούν και να αντιστρέψουν τις «κουλτούρες της βίας», εντείνοντας τη συμμετοχή του κοινού μέσω προγραμμάτων δημόσιας εκπαίδευσης και ευαισθητοποίησης.

Άρθρο 4

Κατά την επιδίωξη των στόχων του άρθρου 1, η Ευρωπαϊκή Ένωση στοχεύει την επίτευξη συναίνεσης, στα αρμόδια διεθνή φόρα, και στα κατάλληλα περιφερειακά πλαίσια, για την υλοποίηση των ακόλουθων αρχών και μέτρων προς μείωση των υφισταμένων συσσωρεύσεων φορητών όπλων:

α) την παροχή συνδρομής, όπου χρειάζεται, σε χώρες οι οποίες ζητούν υποστήριξη για τον έλεγχο ή την εξάλειψη πλεονασματικών φορητών όπλων στην επικράτειά τους, ιδίως εάν αυτό μπορεί να συμβάλει στην πρόληψη ένοπλης σύρραξης ή σε καταστάσεις που ακολουθούν σύγκρουση 7

β) την προώθηση μέτρων οικοδόμησης εμπιστοσύνης και κινήτρων για την ενθάρρυνση της εκούσιας παράδοσης πλεονασματικών ή παρανόμως κατεχομένων φορητών όπλων, την αποστράτευση των αγωνιστών και τη συνακόλουθη αποκατάσταση και επανένταξή τους, μέτρων τα οποία θα περιλαμβάνουν συμμόρφωση προς ειρηνευτικές συμφωνίες και συμφωνίες ελέγχου των εξοπλισμών υπό επίβλεψη, συνδυασμένη ή από τρίτο μέρος, σεβασμό των ανθρώπινων δικαιωμάτων και του ανθρωπιστικού δικαίου, προστασία του κράτους δικαίου, ιδίως όσον αφορά την προσωπική ασφάλεια των πρώην αγωνιστών και την αμνηστεία για την κατοχή φορητών όπλων, καθώς και σχέδια ανάπτυξης σε επίπεδο κοινοτήτων και άλλα οικονομικά και κοινωνικά κίνητρα 7

γ) την ουσιαστική εξάλειψη των πλεονασματικών φορητών όπλων, συμπεριλαμβανομένης της ασφαλούς αποθήκευσης καθώς και της ταχείας και ουσιαστικής καταστροφής των όπλων αυτών, κατά προτίμηση υπό διεθνή εποπτεία 7

δ) την παροχή συνδρομής μέσω των κατάλληλων διεθνών οργανώσεων, προγραμμάτων και φορέων, καθώς και περιφερειακών διακανονισμών.

Άρθρο 5

Τα κράτη μέλη θα προωθήσουν, όπου χρειάζεται, στα πλαίσια της επίλυσης ενόπλων συγκρούσεων:

α) την ενσωμάτωση διατάξεων σχετικά με την αποστράτευση, την εξάλειψη των πλεονασματικών όπλων και την ένταξη των πρώην αγωνιστών, σε συμφωνίες ειρήνης μεταξύ των μερών της σύγκρουσης, σε εντολές επιχειρήσεων υποστήριξης της ειρήνης ή άλλων σχετικών αποστολών προς στήριξη ειρηνευτικού διακανονισμού 7

β) την εξέταση της δυνατότητας πρόβλεψης των αναγκαίων μέτρων για τη διασφάλιση της αφαίρεσης των φορητών όπλων από το Συμβούλιο Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών, στα πλαίσια της αποστράτευσης, σε περίπτωση κατά την οποία η χώρα ή τα ενδιαφερόμενα μέρη δεν είναι σε θέση να συμμορφωθούν με τις σχετικές υποχρεώσεις.

ΤΙΤΛΟΣ ΙΙ

Συμβολή της Ευρωπαϊκής Ένωσης σε ειδικές δράσεις

Άρθρο 6

1. Η Ένωση θα παράσχει χρηματοδοτική και τεχνική συνδρομή σε προγράμματα και σχέδια που συνιστούν άμεση και αναγνωρίσιμη συνδρομή στις αρχές και τα μέτρα που αναφέρονται στον τίτλο Ι, συμπεριλαμβανομένων σχετικών προγραμμάτων ή σχεδίων που διεξάγονται από τα Ηνωμένα Έθνη, τη Διεθνή Επιτροπή του Ερυθρού Σταυρού, άλλες διεθνείς οργανώσεις και περιφερειακούς διακανονισμούς και ΜΚΟ. Τα σχέδια αυτά θα μπορούσαν να περιλαμβάνουν, μεταξύ άλλων, τη συλλογή όπλων, τη μεταρρύθμιση του τομέα ασφάλειας και προγράμματα αποστράτευσης και επανένταξης, καθώς και ειδικά προγράμματα παροχής βοηθείας στα θύματα.

2. Κατά την παροχή της συνδρομής αυτής, η Ευρωπαϊκή Ένωση λαμβάνει υπόψη ειδικότερα τις δεσμεύσεις που αναλαμβάνει ο παραλήπτης να συμμορφωθεί με τις αρχές που αναφέρονται στο άρθρο 3, κατά πόσον σέβεται τα ανθρώπινα δικαιώματα, κατά πόσον ο παραλήπτης συμμορφώνεται με το διεθνές ανθρωπιστικό δίκαιο και το βαθμό προστασίας του κράτους δικαίου, καθώς και την τήρηση των διεθνών του δεσμεύσεων, ιδίως όσον αφορά τις υφιστάμενες ειρηνευτικές συνθήκες και τη διεθνή συμφωνία ελέγχου των εξοπλισμών.

Άρθρο 7

1. Το Συμβούλιο αποφασίζει σχετικά με:

- τη χορήγηση της χρηματοδοτικής και τεχνικής συνεισφοράς που αναφέρεται στο άρθρο 6,

- τις προτεραιότητες της χρησιμοποίησης των πόρων αυτών,

- τους όρους εφαρμογής ειδικών δράσεων της Ένωσης, συμπεριλαμβανομένης της δυνατότητας διορισμού, σε ορισμένες περιπτώσεις, προσώπου υπεύθυνου για την εφαρμογή τους.

2. Το Συμβούλιο αποφασίζει όσον αφορά την αρχή, τις ρυθμίσεις και τη χρηματοδότηση των σχεδίων αυτών βάσει συγκεκριμένων και ορθώς κοστολογημένων προτάσεων σχεδίων καθώς και κατά περίπτωση, με την επιφύλαξη των διμερών συνεισφορών των κρατών μελών και ενεργειών της Ευρωπαϊκής Κοινότητας.

3. Η προεδρία σύμφωνα με τους όρους του άρθρου Ι.5 παράγραφος 3 της συνθήκης:

- μεριμνά για τη διασύνδεση με τα Ηνωμένα Έθνη και οιαδήποτε άλλη αρμόδια ενδιαφερόμενη οργάνωση,

- προβαίνει, με περιφερειακούς διακανονισμούς και τρίτες χώρες, στις απαιτούμενες επαφές για την υλοποίηση των ειδικών δράσεων της Ένωσης.

Η προεδρία ενημερώνει το Συμβούλιο.

Άρθρο 8

Το Συμβούλιο λαμβάνει υπό σημείωση ότι η Επιτροπή προτίθεται να κατευθύνει τη δράση της προς επίτευξη των στόχων και προτεραιοτήτων της παρούσας δράσης, ενδεχομένως με κατάλληλα κοινοτικά μέτρα.

Άρθρο 9

1. Το Συμβούλιο και η Επιτροπή είναι υπεύθυνοι για τη διασφάλιση της συνοχής των δραστηριοτήτων της Ένωσης στον τομέα των φορητών όπλων, ιδίως όσον αφορά τις αναπτυξιακές της πολιτικές. Προς τούτο, τα κράτη μέλη και η Επιτροπή υποβάλλουν οιαδήποτε σχετική πληροφορία στις αρμόδιες ομάδες και επιτροπές του Συμβουλίου. Το Συμβούλιο και η Επιτροπή μεριμνούν για την υλοποίηση των αντίστοιχων δράσεών τους, στα πλαίσια των αντίστοιχων εξουσιών τους.

2. Τα κράτη μέλη επιδιώκουν επίσης να εντείνουν την αποτελεσματικότητα των εθνικών τους δράσεων στον τομέα των φορητών όπλων. Στο μέτρο του δυνατού, οι αναλαμβανόμενες δράσεις δυνάμει του άρθρου 6 συντονίζονται με τις δράσεις των κρατών μελών και της Ευρωπαϊκής Κοινότητας.

Άρθρο 10

Το Συμβούλιο θα ανασκοπεί κάθε έτος τις δράσεις που αναλαμβάνονται στα πλαίσια της παρούσας κοινής δράσης.

Άρθρο 11

Η παρούσα κοινή δράση αρχίζει να ισχύει την ημερομηνία υιοθέτησής της.

Άρθρο 12

Η παρούσα κοινή δράση δημοσιεύεται στην Επίσημη Εφημερίδα.

Βρυξέλλες, 17 Δεκεμβρίου 1998.

Για το Συμβούλιο

Ο Πρόεδρος

W. MOLTERER

(1) Βλέπε παράρτημα.

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

Η κοινή δράση εφαρμόζεται στις ακόλουθες κατηγορίες όπλων, χωρίς όμως να προδικάζει οποιονδήποτε μελλοντικό ορισμό των φορητών όπλων και του ελαφρού οπλισμού που θα συμφωνηθεί διεθνώς. Μπορούν να επέλθουν περαιτέρω διευκρινίσεις όσον αφορά τις κατηγορίες αυτές, και μπορεί να αναθεωρηθούν υπό το φως οποιουδήποτε μελλοντικού ορισμού που θα συμφωνηθεί διεθνώς.

α) Φορητά όπλα και εξαρτήματα ειδικά σχεδιασμένα για στρατιωτική χρήση:

- πολυβόλα (συμπεριλαμβανομένων βαρέων πολυβόλων),

- αυτόματες αραβίδες και υποπολυβόλα,

- τυφέκια αυτομάτου βολής,

- ημιαυτόματα τυφέκια, αν έχουν σχεδιασθεί ή/και κυκλοφορούν ως όπλα των ενόπλων δυνάμεων,

- σιγαστήρες.

β) Φορητός ελαφρός οπλισμός:

- πυροβόλα (συμπεριλαμβανομένων αυτομάτων πυροβόλων), οβιδοβόλα και όλμοι διαμετρήματος μικρότερου των 100 mm,

- εκτοξευτές οπλοβομβίδων,

- αντιαρματικός οπλισμός, πυροβόλα άνευ οπισθοδρομήσεως (επωμιζόμενοι εκτοξευτές πυραύλων),

- αντιαρματικοί πύραυλοι και εκτοξευτές,

- αντιεροπορικοί πύραυλοι/φορητά συστήματα αντιεροπορικής άμυνας (MANPADS).