Αριθ. C 231/2 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 12.9.86 
Ανακοίνωση της Επιτροπής της 3ης Σεπτεμβρίου 1986 όσον αφορά τις συμφωνίες ήσσονος σημασίας 
που δεν εμπίπτουν στις διατάξεις του άρθρου 85 παράγραφος 1 της συνθήκης για την ίδρυση της 
Ευρωπαϊκής Οικονομικής Κοινότητας (') 
(86/C 231/02) 
Ι. 
1. Η Επιτροπή θεωρεί σημαντικό να διευκολυνθεί η συ­
νεργασία μεταξύ των επιχειρήσεων στις περιπτώσεις που η 
συνεργασία αυτή είναι οικονομικά ευκταία και δεν παρου­
σιάζει δυσχέρειες από την άποψη της πολιτικής ανταγω­
νισμού πράγμα που αληθεύει ιδιαίτερα όσον αφορά τη συ­
νεργασία μεταξύ μικρομεσαίων επιχειρήσεων. Για το σκοπό 
αυτό, δημοσίευσε την «ανακοίνωση σχετικά με συμφωνίες, 
αποφάσεις και εναρμονισμένες πρακτικές στον τομέα της 
συνεργασίας μεταξύ επιχειρήσεων» (2) στην οποία απαριθ­
μούνται ορισμένες συμφωνίες οι οποίες εκ της φύσεως τους 
δεν μπορούν να θεωρηθούν ως περιορισμοί του ανταγω­
νισμού. Επίσης, στην ανακοίνωση που αφορά την εκ μέρους 
της Επιτροπής εκτίμηση ορισμένων συμφωνιών. υπεργολα­
βίας (3), η Επιτροπή έκρινε ότι αυτό το είδος συμβάσεων, 
που προσφέρει ευκαιρίες ανάπτυξης ιδιαίτερα στις μικρομε­
σαίες επιχειρήσεις, δεν εμπίπτει στην απαγορευτική διάταξη 
του άρθρου 85 παράγραφος 1. Δημοσιεύοντας την παρούσα 
ανακοίνωση, η Επιτροπή πραγματοποιεί ένα ακόμα ΰήμα 
για την οριοθέτηση του πεδίου εφαρμογής του άρθρου 85 
παράγραφος 1 με στόχο να διευκολύνει τη συνεργασία 
μεταξύ μικρομεσαίων επιχειρήσεων. 
2. Κατά την άποψη της Επιτροπής, οι συμφωνίες που 
έχουν αμελητέες συνέπειες για το εμπόριο μεταξύ των 
κρατών μελών ή τον ανταγωνισμό, δεν εμπίπτουν στην απα­
γόρευση των περιοριστικών συμφωνιών που περιέχεται στο 
άρθρο 85 παράγραφος 1. Απαγορεύονται μόνον εκείνες οι 
συμφωνίες που συνεπάγονται αισθητές επιπτώσεις στις 
συνθήκες της αγοράς, καθόσον μεταβάλλουν αισθητά την 
κατάσταση της αγοράς, δηλαδή, τις δυνατότητες προμήθειας 
ή πωλήσεων των τρίτων επιχειρήσεων και των κατα­
ναλωτών. 
3. Με την παρούσα ανακοίνωση, η Επιτροπή, θεσπί­
ζοντας ποσοτικά κριτήρια και δίδοντας διευκρινίσεις ως 
προς την εφαρμογή τους, έχει προσδώσει αρκετά συγκεκρι­
μένο νόημα στον όρο «αισθητός», έτσι ώστε να μπορούν 
μόνες τους οι επιχειρήσεις να κρίνουν κατά πόσον οι 
συμφωνίες που έχουν συνάψει με άλλες επιχειρήσεις στο 
μέτρο που είναι ήσσονος σημασίας δεν εμπίπτουν στις διατά­
ξεις του άρθρου 85 παράγραφος 1. 
(') Η παρούσα ανακοίνωση αντικαθιστά την ανακοίνωση της Επι­
τροπής της 19ης Δεκεμβρίου 1977: ΕΕ αριθ. C 313 της 29. 12. 
1977, σ. 3. 
(2) ΕΕ αριθ. C 75 της 29. 7. 1968, σ. 3, διορθωτικό στα γαλλικά: ΕΕ 
αριθ. C 84 της 28. 8. 1968, σ. 14, στα αγγλικά: ΕΕ αριθ. C 84 της 
28. 8. 1968, σ. 14 και στα γερμανικά: ΕΕ αριθ. C 93 της 18. 9. 
1968, σ. 3. 
(3) ΕΕαριθ. C 1 της 3. 1. 1979, σ. 2. Ο ποσοτικός ορισμός του «αισθητού» που δίδεται από την 
Επιτροπή δεν αποτελεί, πάντως, απόλυτη οριοθέτηση: στην 
πράξη, σε συγκεκριμένες περιπτώσεις, ακόμη και συμφωνίες 
μεταξύ επιχειρήσεων, όπου υπάρχει υπέρβαση των ορίων 
αυτών, μπορεί και πάλι να συνεπάγονται αμελητέα μόνον 
αποτελέσματα για το εμπόριο των κρατών μελών ή για τον 
ανταγωνισμό και συνεπώς να μην εμπίπτουν στην απαγό­
ρευση του άρθρου 85 παράγραφος 1. 
4. Σαν αποτέλεσμα της παρούσας ανακοίνωσης, πρέπει 
πλέον να εκλείψουν οι λόγοι για τις επιχειρήσεις να ζητούν 
αρνητική πιστοποίηση κατά την έννοια του άρθρου 2 του 
κανονισμού αριθ. 17 του Συμβουλίου (4), όσον αφορά τις 
καλυπτόμενες συμφωνίες, και δεν θα είναι πλέον αναγκαίο 
να αποφαίνεται η Επιτροπή για τη νομική κατάσταση των 
πραγμάτων, εκδίδοντας αποφάσεις επί μεμονωμένων υποθέ­
σεων. Τούτο σημαίνει επίσης ότι, στο εξής, δεν θα απαι­
τείται προς το σκοπό αυτό κοινοποίηση για τέτοιες συμφω­
νίες. Εντούτοις, αν υπάρχουν αμφιβολίες για το κατά πόσον, 
σε συγκεκριμένη περίπτωση, μια συμφωνία περιορίζει 
αισθητά το εμπόριο μεταξύ κρατών μελών ή τον αντα­
γωνισμό, οι επιχειρήσεις έχουν την ευχέρεια να υποβάλλουν 
αίτηση για αρνητική πιστοποίηση ή να κοινοποιούν τη 
συμφωνία. 
5. Η Επιτροπή, κατά γενικό κανόνα, δεν θα κινεί διαδι­
κασία βάσει του κανονισμού αριθ. 17, ούτε κατ' αίτηση 
ούτε αυτεπάγγελτα. Αν, μια συμφωνία που καλύπτεται από 
την παρούσα ανακοίνωση εμπίπτει παρ' όλα αυτά λόγω 
εξαιρετικών περιστάσεων, στις διατάξεις του άρθρου 85 
παράγραφος 1, η Επιτροπή δεν θα προβεί στην επιβολή προ­
στίμων, στις περιπτώσεις που καλύπτονται από την 
παρούσα ανακοίνωση. Στις περιπτώσεις που επιχειρήσεις 
παρέλειψαν την κοινοποίηση συμφωνίας που εμπίπτει στις 
διατάξεις του άρθρου 85 παράγραφος 1 επειδή εσφαλμένα 
θεώρησαν, λόγω λάθους κατά τον υπολογισμό του μεριδίου 
τους στην αγορά ή του συνολικού κύκλου εργασιών, ότι η 
συμφωνία καλύπτονταν από την παρούσα ανακοίνωση, η 
Επιτροπή θη εξετάζει το ενδεχόμενο επιβολής προστίμων 
μόνον εφόσον το σχετικό σφάλμα οφείλεται σε αμέλεια. 
6. Με την παρούσα ανακοίνωση δεν θίγεται η αρμο­
διότητα των εθνικών δικαστηρίων για την εφαρμογή του 
άρθρου 85 παράγραφος 1, μπορεί όμως η ίδια η ανακοίνωση 
να αποτελέσει στοιχείο λαμβανόμενο υπόψη κατά την εκδί­
καση διαφορών ενώπιον των δικαστηρίων αυτών. Με την 
παρούσα ανακοίνωση δεν προδικάζεται επίσης οποιαδήποτε 
ερμηνεία δίδεται από το Δικαστήριο των Ευρωπαϊκών Κοι­
νοτήτων. 
II. 
7. Η Επιτροπή θεωρεί ότι οι συμφωνίες μεταξύ επιχειρή­
σεων παραγωγής ή διανομής προϊόντων ή παροχής υπηρε­
σιών γενικότερα, δεν εμπίπτουν στην απαγόρευση του 
άρθρου 85 παράγραφος 1: 
(4) ΕΕ αριθ. 13 της 21. 2. 1962, σ. 204/62. 
12.9.86 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. C 231/3 
αν τα προϊόντα ή υπηρεσίες που αποτελούν αντικείμενο 
της συμφωνίας (στο εξής ονομαζόμενα «προϊόντα της 
συμβάσεως») και τα λοιπά προϊόντα ή υπηρεσίες των 
μετεχουσών επιχειρήσεων που θεωρούνται από τον 
καταναλωτή ως ισοδύναμα λόγω των χαρακτηριστικών 
της τιμής και της χρήσης για την οποία προορίζονται δεν 
αντιπροσωπεύουν ποσοστό μεγαλύτερο από 5 °/ο της 
αγοράς του συνόλου των προϊόντων αυτών ή υπηρεσιών 
(στο εξής αναφερόμενα ως «προϊόντα») στην περιοχή 
της κοινής αγοράς που επηρεάζεται από τις συμφωνίες 
και 
αν ο συνολικός ετήσιος κύκλος εργασιών των μετε­
χουσών επιχειρήσεων δεν υπερβαίνει τα 200 εκατομ­
μύρια ECU. 11. Η αγορά των σχετικών προϊόντων περιλαμβάνει, 
πέραν των προϊόντων της συμβάσεως, και όλα τα λοιπά 
προϊόντα που είναι όμοια ή ισοδύναμα με αυτά. Ο κανόνας 
αυτός ισχύει όσον αφορά τα προϊόντα των μετεχουσών επι­
χειρήσεων καθώς επίσης και την αγορά αυτών των 
προϊόντων. Τα εν λόγω προϊόντα πρέπει να είναι υποκατά­
στατα. Το κατά πόσον τούτο αληθεύει πρέπει να κρίνεται 
από τη σκοπιά του καταναλωτή λαμβανομένων συνήθως 
υπόψη των χαρακτηριστικών, της τιμής και της χρήσης για 
την οποία προορίζονται. Σε ορισμένες, πάντως, περιπτώσεις, 
τα προϊόντα μπορούν να αποτελούν μόνα τους χωριστή 
αγορά βάσει των χαρακτηριστικών της τιμής και της χρήσης 
για την οποία προορίζονται. Αυτό ισχύει κυρίως στην 
περίπτωση που έχουν διαμορφωθεί σχετικές με τα προϊόντα 
αυτά προτιμήσεις των καταναλωτών. 
8. Επίσης, κατά την άποψη της Επιτροπής, οι προαναφερό­
μενες συμφωνίες δεν εμπίπτουν στην απαγόρευση του 
άρθρου 85 παράγραφος 1 ακόμη και αν, κατά τη διάρκεια 
δύο συνεχόμενων οικονομικών ετών υπάρχει υπέρβαση του 
προαναφερομένου μεριδίου της αγοράς ή του κύκλου εργα­
σιών, όχι όμως κατά περισσότερο του ενός δεκάτου. 
9. Μετέχουσες επιχειρήσεις, κατά την έννοια της 
παρούσας ανακοίνωσης, είναι: 
α) οι συμβαλλόμενες στη συμφωνία επιχειρήσεις· 
6) οι επιχειρήσεις στις οποίες μια των συμβαλλομένων δια­
θέτει, άμεσα ή έμμεσα, 
— περισσότερο από το ήμισυ του κεφαλαίου ή του 
κεφαλαίου κινήσεως, 
— ή περισσότερο από το ήμισυ των δικαιωμάτων 
ψήφου, 
— ή την εξουσία διορισμού άνω του ημίσεως των μελών 
ή του εποπτικού συμβουλίου ή του διοικητικού συμ­
βουλίου ή των οργάνων που εκπροσωπούν νομίμως 
την επιχείρηση, ή 
— το δικαίωμα διαχειρίσεως των υποθέσεων της επι­
χείρησης· 12. Στις περιπτώσεις που τα προϊόντα της συμβάσεως 
αποτελούν συστατικά στοιχεία ενσωματούμενα σε άλλο 
προϊόν από τις μετέχουσες επιχειρήσεις, πρέπει να γίνεται 
αναφορά στην αγορά του τελευταίου αυτού προϊόντος, υπό 
τον όρο ότι τα συστατικά αυτά αποτελούν σημαντικό 
τμήμα του. Αν τα προϊόντα της συμβάσεως είναι συστατικά 
στοιχεία πωλούμενα ως έχουν σε τρίτες επιχειρήσεις, πρέπει 
να γίνεται αναφορά στην αγορά των στοιχείων αυτών. Στις 
περιπτώσεις που ισχύουν και οι δύο αυτοί όροι, οι δύο 
αγορές λαμβάνονται ξεχωριστά υπόψη. 
13. Η σχετική γεωγραφική αγορά είναι η εντός της Κοι­
νότητας περιοχή στην οποία η συμφωνία έχει αποτελέ­
σματα. Η περιοχή αυτή είναι ολόκληρη η κοινή αγορά όταν 
υπάρχουν τακτικές αγοραπωλησίες των προϊόντων της συμ­
βάσεως σε όλα τα κράτη μέλη. Στις περιπτώσεις που δεν 
είναι δυνατόν να υπάρχουν αγοραπωλησίες των προϊόντων 
της συμβάσεως, σε τμήμα της κοινής αγοράς, ή τα εν λόγω 
προϊόντα πωλούνται μεν και αγοράζονται αλλά σε περιορι­
σμένες ποσότητες ή σε άτακτα χρονικά διαστήματα, το 
τμήμα αυτό της κοινής αγοράς δεν λαμβάνεται υπόψη. 
14. Η σχετική γεωγραφική αγορά είναι μικρότερης 
έκτασης από ολόκληρη την κοινή αγορά, ιδίως όταν: 
γ) οι επιχειρήσεις που διαθέτουν σε μία απο τις συμβαλλό­
μενες στη συμφωνία επιχειρήσεις, άμεσα ή έμμεσα, τα 
απαριθμούμενα στο στοιχείο 6) δικαιώματα ή εξουσίες" 
δ) οι επιχειρήσεις στις οποίες μια επιχείρηση αναφερόμενη 
στο στοιχείο γ) διαθέτει τα δικαιώματα ή εξουσίες που 
απαριθμούνται στο στοιχείο 6). 
Θεωρούνται επίσης ως μετέχουσες επιχειρήσεις εκείνες στις 
οποίες οι αναφερόμενες στα στοιχεία α) έως δ) επιχειρήσεις 
διαθέτουν από κοινού, άμεσα ή έμμεσα, τα δικαιώματα ή 
εξουσίες που αναφέρονται στο στοιχείο 6). 
10. Για τον υπολογισμό του μεριδίου της αγοράς είναι 
απαραίτητο να καθορίζεται η σχετική αγορά. Τούτο 
σημαίνει ότι πρέπει να προσδιορίζεται η αγορά των σχε­
τικών προϊόντων καθώς και η σχετική γεωγραφική αγορά. η φύση και τα χαρακτηριστικά του προϊόντος της συμβά­
σεως όπως υψηλό κόστος μεταφοροράς σε σχέση με την 
αξία του προϊόντος, περιορίζουν τη διακίνηση του, ή 
η κυκλοφορία του προϊόντος της συμβάσεως στο εσωτε­
ρικό της κοινής αγοράς προσκόπτει σε εμπόδια ως προς 
την είσοδο του στις εθνικές αγορές, που προκύπτουν από 
κρατικές παρεμβάσεις όπως ποσοτικοί περιορισμοί, 
σημαντικές διαφορές φορολόγησης, και μη δασμολογικά 
εμπόδια, όπως εγκρίσεις προτύπων, πιστοποιήσεις προ­
διαγραφών ασφαλείας. Σε τέτοιες περιπτώσεις, η εθνική 
επικράτεια πρέπει ενδεχομένως να θεωρηθεί ότι αποτελεί 
τη σχετική γεωγραφική αγορά. Πάντως, τούτο δικαιολο­
γείται μόνο στις περιπτώσεις που τα υφιστάμενα 
εμπόδια δεν μπορούν να παρακαμφθούν με την κατα­
βολή ευλόγων προσπαθειών και έναντι αποδεκτού 
κόστους. 
Αριθ. C 231/4 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 12.9.86 
15. Στον συνολικό κύκλο εργασιών περιλαμβάνεται ο 
κύκλος εργασιών εκτός φόρων, που πραγματοποίησαν οι 
μετέχουσες επιχειρήσεις για όλα τα προϊόντα κατά τη 
διάρκεια του τελευταίου οικονομικού έτους. Στις περιπτώ-
σας που για επιχείρηση έχει συνάψει περισσότερες παρό­
μοιες συμφωνίες με διάφορες άλλες επιχειρήσεις στη 
σχετική αγορά σωρεύεται ο κύκλος εργασιών όλων των 
μετεχουσών επιχειρήσεων. Στον συνολικό κύκλο εργα­
σιών δεν περιλαμβάνονται οι συναλλαγές μεταξύ των 
μετεχουσών επιχειρήσεων. 16. Η παρούσα ανακοίνωση δεν εφαρμόζεται στις 
περιπτώσεις περιορισμού του ανταγωνισμού στη σχετική 
αγορά που προκύπτει από το σωρευτικό αποτέλεσμα 
παράλληλων δικτύων παρόμοιων συμφωνιών που έχουν 
εγκαταστήσει πολυάριθμοι κατασκευαστές ή εμπορευό­
μενοι. 
17. Η παρούσα ανακοίνωση εφαρμόζεται ομοίως στις 
αποφάσεις ενώσεων επιχειρήσεων και στις εναρμονι­
σμένες πρακτικές. 
Ανακοίνωση για την έναρξη διαδικασίας αντιντάμπινγκ σχετικά με τις εισαγωγές σιδηροπυριτίου 
καταγωγής Βραζιλίας 
(86/C 231/03) 
Η Επιτροπή έλαβε καταγγελία στην οποία αναφέρεται ότι οι 
εισαγωγές σιδηροπυριτίου καταγωγής Βραζιλίας αποτελούν 
αντικείμενο ντάμπινγκ και προκαλούν συνεπώς ζημία σ' 
έναν κλάδο της κοινοτικής βιομηχανίας. 
Ο καταγγέλλων 
Η καταγγελία υποβλήθηκε από την Ευρωπαϊκή Ομοσπονδία 
εξ ονόματος των παραγωγών που αντιπροσωπεύουν σχεδόν 
όλη την κοινοτική παραγωγή σιδηροπυριτίου. 
Προϊόν 
Το προϊόν που αποτελεί, σύμφωνα με τους ισχυρισμούς, 
αντικείμενο ντάμπινγκ είναι το σιδηροπυρίτιο που χρησιμο­
ποιείται ως αποξειδωτικό. μέσο στη χαλυβουργία και ως 
συστατικό κραμάτων, το οποίο υπάγεται στη διάκριση 
73.02Γ του κοινού δασμολογίου και αντιστοιχεί στον 
κώδικα ΝΙΜΕΧΕ αριθ. 73.02-30. 
Ισχυρισμός ότι υπάρχει ντάμπινγκ 
Ο ισχυρισμός ότι υπάρχει ντάμπινγκ βασίζεται σε σύγκριση 
των τιμών στην εσωτερική αγορά της Βραζιλίας με τις τιμές 
εξαγωγής προς την Κοινότητα. Με βάση τα ανωτέρω, τα 
εκτιμώμενα περιθώρια ντάμπινγκ είναι σημαντικά. 
Ισχυρισμός ότι υπάρχει ζημία 
Όσον αφορά τη ζημία ο καταγγέλλων ισχυρίζεται ότι στις 
αρχές του 1986 έφτασαν στην Κοινότητα σημαντικές 
ποσότητες υποτιμημένου σιδηροπυριτίου από τη Βραζιλία 
καταστρατηγώντας έτσι τα μέτρα αντιντάμπινγκ που είχαν 
ληφθεί το 1983 στο πλαίσιο προηγούμενης διαδικασίας που 
κάλυπτε τους κυριότερους εξαγωγείς σιδηροπυριτίου στην 
Κοινότητα. 
Ειδικότερα ο καταγγέλλων ισχυρίζεται ότι οι εισαγωγές 
σιδηροπυριτίου καταγωγής Βραζιλίας αυξήθηκαν από 2 000 
τόνους περίπου το 1983 σε 8 500 τόνους περίπου το 1985 και 
περισσότερο από 4 000 τόνους το πρώτο τρίμηνο του 1986. Αυτό αντιπροσωπεύει αύξηση του τμήματος της αγοράς από 
0,4 ο/ο το 1983 σε 1,5 ο/ο το 1985 και πάνω από 3 °/ο το πρώτο 
τρίμηνο του 1986. Επιπλέον, προβάλλεται ο ισχυρισμός ότι 
οι τιμές στις οποίες πωλούνται στην Κοινότητα κατά το 
1986 τα εισαγόμενα αυτά προϊόντα είναι σημαντικά χαμηλό­
τερες από τις τιμές των κοινοτικών παραγωγών που βρί­
σκονται σε επίπεδο που προκύπτει από τα ισχύοντα μέτρα 
αντιντάμπινγκ. Υποστηρίζεται ότι οι επιπτώσεις για την 
κοινοτική βιομηχανία είναι η μειώση του τμήματος της 
αγοράς και η αύξηση των αποθεμάτων και των χρηματοοι­
κονομικών ζημιών. 
Προβάλλεται ακόμη ο ισχυρισμός ότι η τρέχουσα και η σχε­
διαζόμενη αύξηση της παραγωγικής ικανότητας της Βραζι­
λίας (140 000 τόνοι το 1980, 180 000 τόνοι το 1985, 207 000 
τόνοι το 1986 και 330 000 τόνοι το 1988) σε συνδυασμό με 
την αύξηση των εξαγωγών της Βραζιλίας σε παγκόσμια κλί­
μακα (27 000 τόνοι το 1980, 114 000 τόνοι το 1985), αποτε­
λούν απειλή για πρόσθετη ζημία στη σχετική κοινοτική 
βιομηχανία. 
Διαδικασία 
Μετά από διαβουλεύσεις, η Επιτροπή αποφάσισε ό,τι υπάρ­
χουν αρκετά στοιχεία που να δικαιολογούν την έναρξη δια­
δικασίας και άρχισε έρευνα σύμφωνα με το άρθρο 7 του 
κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 2176/84 του Συμβουλίου της 23ης 
Ιουλίου 1984 για την άμυνα κατά των εισαγωγών που απο­
τελούν αντικείμενο ντάμπινγκ ή επιδοτήσεων εκ μέρους 
χωρών μη μελών της Ευρωπαϊκής Οικονομικής Κοι­
νότητας ('). Τα ενδιαφερόμενα μέρη μπορούν να γνωστοποιή­
σουν γραπτώς τις απόψεις τους, απαντώντας ειδικότερα στο 
ερωτηματολόγιο που απευθύνεται στα μέρη που είναι 
γνωστό ότι ενδιαφέρονται και παρέχοντας αποδεικτικά 
στοιχεία. Επιπλέον, η Επιτροπή θα ακούσει τις απόψεις των 
μερών που θα ζητήσουν ακρόαση όταν θα γνωστοποιήσουν 
τις απόψεις τους, με την προϋπόθεση ότι θα αποδείξουν ότι 
ενδέχεται να θιγούν από το αποτέλεσμα της διαδικασίας. 
Η ανακοίνωση αυτή δημοσιεύεται σύμφωνα με το άρθρο 7 
παράγραφος 1 στοιχείο α) του προαναφερόμενου κανο­
νισμού. 
(') ΕΕ αριθ. L 201, 30. 7.1984, σ.