EL Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης L 222/52

ΑΠΌΦΑΣΗ (ΕΕ) 2016/1385 ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΉΣ

της 1ης Οκτωβρίου 2014

σχετικά με την κρατική ενίσχυση SA.27408 [C 24/10 (πρώην NN 37/10, πρώην CP 19/09)] που έχει χορηγηθεί από τις αρχές της Καστίλλης — Λα Μάντσα για την ανάπτυξη της επίγειας ψηφιακής τηλεόρασης σε απομακρυσμένες και λιγότερο αστικοποιημένες περιοχές της Καστίλλης — Λα Μάντσα

[κοινοποιηθείσα υπό τον αριθμό C(2014) 6846]

(Το κείμενο στην ισπανική γλώσσα είναι το μόνο αυθεντικό)

(Κείμενο που παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον ΕΟΧ)

Η ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ,

Έχοντας υπόψη τη Συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και ιδίως το άρθρο 108 παράγραφος 2,

Έχοντας υπόψη τη συμφωνία για τον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο, και ιδίως το άρθρο 62 παράγραφος 1 στοιχείο α),

Αφού κάλεσε τα ενδιαφερόμενα μέρη να υποβάλουν τις παρατηρήσεις τους, σύμφωνα με τις προαναφερθείσες διατάξεις, και έχοντας υπόψη τις εν λόγω παρατηρήσεις,

Εκτιμώντας τα ακόλουθα:

1. ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ

(1) Στις 14 Ιανουαρίου 2009 η Επιτροπή έλαβε καταγγελία από τη Radiodifusión Digital SL (εφεξής «Radiodifusión») και στις 18 Μαΐου 2009 έλαβε άλλη μια καταγγελία από την SES Astra SA (εφεξής «Astra»). Οι δύο αυτές καταγγελίες αφορούν καθεστώς κρατικής ενίσχυσης το οποίο είχαν εγκρίνει οι ισπανικές αρχές στο πλαίσιο της μετάβασης από την αναλογική στην ψηφιακή τηλεόραση σε απομακρυσμένες και λιγότερο αστικοποιημένες περιοχές της Ισπανίας. Το επίμαχο καθεστώς έχει την προέλευσή του στον νόμο 10/2005, της 14ης Ιουνίου 2005, περί επειγόντων μέτρων για την προώθηση της επίγειας ψηφιακής τηλεόρασης, την απελευθέρωση της καλωδιακής τηλεόρασης και την προώθηση της πολυφωνίας (1). Άλλες νομοθετικές πράξεις που έχουν θεσπιστεί σε σχέση με τη μετάβαση στην επίγεια ψηφιακή τηλεόραση είναι, μεταξύ άλλων, οι εξής: το βασιλικό διάταγμα 944/2005, της 29ης Ιουλίου, για την έγκριση του Εθνικού Τεχνικού Προγράμματος επίγειας ψηφιακής τηλεόρασης (εφεξής «Εθνικό Τεχνικό Πρόγραμμα») (2)· το βασιλικό διάταγμα 945/2005, της 29ης Ιουλίου, για την έγκριση του γενικού κανονισμού παροχής της υπηρεσίας της επίγειας ψηφιακής τηλεόρασης· το διάταγμα ITC/2476/2005 της 29ης Ιουλίου, για την έγκριση του τεχνικού κανονισμού και του κανονισμού παροχής της υπηρεσίας επίγειας ψηφιακής τηλεόρασης· και το βασιλικό διάταγμα 920/2006, της 28ης Ιουλίου, για την έγκριση του γενικού κανονισμού για την παροχή της υπηρεσίας ραδιοτηλεοπτικής μετάδοσης μέσω καλωδίου.

(2) Τα μέτρα αυτά αφορούν το σύνολο της επικράτειας της Ισπανίας. Παρ' όλα αυτά, η Επιτροπή κίνησε δύο χωριστές διαδικασίες, μία για την Ισπανία με εξαίρεση την περιφέρεια της Καστίλλης-Λα Μάντσα και μια άλλη ειδικά για την Καστίλλη-Λα Μάντσα. Παρά το γεγονός ότι το μέτρο ενίσχυσης είναι το ίδιο και στις δύο περιπτώσεις και θέτει τα ίδια προβλήματα, η Καστίλλη-Λα Μάντσα παρουσιάζει ορισμένα ειδικά θέματα τα οποία έχουν μικρή (ή καθόλου) σημασία για το γενικό θέμα. Συγκεκριμένα, η καταγγελία της Radiodifusión αναφέρεται μόνο στο ζήτημα της Καστίλλης-Λα Μάντσα, δεδομένου ότι η περιφερειακή κυβέρνηση της Καστίλλης-Λα Μάντσα εφαρμόζεται το καθεστώς ενισχύσεων με διαφορετικό τρόπο σε σύγκριση με τη μέθοδο που ακολουθήθηκε στις άλλες περιφέρειες και, στην περίπτωση της Καστίλλης-Λα Μάντσα, χρειάστηκε να διενεργηθεί λεπτομερής αξιολόγηση μιας οικονομικής μελέτης.

(3) Και στις δύο περιπτώσεις, η Επιτροπή κίνησε την επίσημη διαδικασία έρευνας στις 29 Σεπτεμβρίου 2010, υποστηρίζοντας ότι το καθεστώς ενισχύσεων συνιστά διάκριση μεταξύ διαχειριστών πλατφόρμας. Η επίσημη απόφαση κίνησης της διαδικασίας (εφεξής «απόφαση κίνησης της διαδικασίας») δημοσιεύθηκε στις 11 Δεκεμβρίου 2010 στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης (3). Υποβλήθηκαν παρατηρήσεις από τρεις ενδιαφερομένους: την Radiodifusión, στις 11 Ιανουαρίου 2011, την Abertis και την SES Astra SA (εφεξής: «Astra»), στις 4 Φεβρουαρίου 2011.

(4) Στις 19 Ιανουαρίου και στις 9 Φεβρουαρίου 2011, οι παρατηρήσεις διαβιβάστηκαν στην Ισπανία, και της δόθηκε η ευκαιρία να υποβάλει τις παρατηρήσεις της επί του θέματος. Στις 18 Φεβρουαρίου 2011 και στις 8 Μαρτίου 2011, η Μόνιμη Αντιπροσωπεία του Βασιλείου της Ισπανίας υπέβαλε τις παρατηρήσεις της Περιφερειακής κυβέρνησης της Καστίλλης-Λα Μάντσα (Junta de Comunidades de Castilla-La Mancha, εφεξής «η JCCM») επί των παρατηρήσεων των τρίτων μερών. Στις 27 Μαΐου 2011 και στις 9 Αυγούστου 2012, η Επιτροπή απηύθυνε αιτήσεις παροχής πληροφοριών στην Ισπανία, στις οποίες αυτή (η JCCM) απάντησε στις 10 Ιουνίου 2011 και στις 10 Σεπτεμβρίου 2012, αντίστοιχα. Στις 20 Αυγούστου 2011, η Επιτροπή απηύθυνε αίτηση παροχής πληροφοριών στην Radiodifusión, η οποία απάντησε στις 29 Σεπτεμβρίου 2011. Στις 14 Οκτωβρίου 2011, 15 Νοεμβρίου 2011 και 6 Δεκεμβρίου 2012, η JCCM υπέβαλε συμπληρωματικές πληροφορίες με δική της πρωτοβουλία. Επιπλέον, στις 18 Μαΐου 2011, η Επιτροπή πραγματοποίησε συνάντηση με τις ισπανικές αρχές και την JCCM.

(5) Στις 15 Μαΐου 2013, η JCCM υπέβαλε πληροφορίες σχετικά με την προκήρυξη δημόσιου διαγωνισμού με σκοπό την υποστήριξη για τη λειτουργία και τη συντήρηση· στις 20 Δεκεμβρίου 2013 υπέβαλε πληροφορίες σχετικά με τις διαδικασίες επιβολής κυρώσεων που βρίσκονταν σε εξέλιξη στην Ισπανία κατά της Radiodifusión και της μητρικής της εταιρεία, καθώς και παρατηρήσεις σχετικά με τις εν εξελίξει συζητήσεις μεταξύ της Επιτροπής και των ισπανικών αρχών για το ζήτημα της κρατικής ενίσχυσης SA.28599. Στις 6 Ιουνίου 2014, η JCCM υπέβαλε παρατηρήσεις για να αποδείξει ότι οι ενέργειές της ήταν συνεπείς με την «αρχή του ιδιώτη επενδυτή στην οικονομία της αγοράς» και ότι τηρούσε τους κανόνες δημοσίων συμβάσεων της ΕΕ. Επιπλέον, πραγματοποιήθηκαν αρκετές ανταλλαγές πορισμάτων ερευνών μεταξύ της Επιτροπής και της JCCM.

(6) Στις 20 Ιουνίου 2013, η Επιτροπή εξέδωσε τελική αρνητική απόφαση σχετικά με την κρατική ενίσχυση SA.28599 για την ανάπτυξη της επίγειας ψηφιακής τηλεόρασης σε απομακρυσμένες και λιγότερο αστικοποιημένες περιοχές (εκτός της Καστίλλης-Λα Μάντσα) (4).

2. ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΟΥ ΜΕΤΡΟΥ

2.1. ΠΛΑΙΣΙΟ

2.1.1. Οι καταγγέλλοντες

(7) Η Radiodifusión είναι τοπικός διαχειριστής τηλεπικοινωνιών και της πλατφόρμας επίγειας τηλεόρασης, η οποία καταχωρήθηκε στο Μητρώο Διαχειριστών της Επιτροπής Αγοράς Τηλεπικοινωνιών (Comisión del Mercado de las Telecomunicaciones, εφεξής «CMT») για τη διαχείριση δημόσιου δικτύου τηλεπικοινωνιών και για την παροχή υπηρεσιών ηλεκτρονικών επικοινωνιών, και συγκεκριμένα της παροχής υπηρεσιών ραδιοφωνικών και τηλεοπτικών εκπομπών.

(8) Η Radiodifusión κατήγγειλε ότι τα καθεστώτα χρηματοδότησης στην Καστίλλη-Λα Μάντσα προορίζονταν για τους διαχειριστές πλατφόρμας που ήδη διέθεταν δίκτυο με εθνική κάλυψη. Αυτό απέκλειε όλα τα εναλλακτικά δίκτυα (δηλαδή, τους τοπικούς φορείς εκμετάλλευσης δικτύου). Σύμφωνα με τη Radiodifusión, το επίμαχο καθεστώς παρεμποδίζει τον πραγματικό ανταγωνισμό σε τοπικό επίπεδο και τον δυνητικό ανταγωνισμό σε περιφερειακό και εθνικό επίπεδο.

(9) Η Radiodifusión ισχυρίστηκε επίσης ότι το μεγαλύτερο μέρος των κεφαλαίων που έχουν επενδυθεί από την περιφέρεια της Καστίλλης-Λα Μάντσα δεν είχε χρησιμοποιηθεί για τη βελτίωση υφιστάμενων κέντρων αναλογικής μετάδοσης, αλλά για την κατασκευή άλλων, νέων. Η Radiodifusión υποστήριξε τον ισχυρισμό αυτό συγκρίνοντας τον κατάλογο των δήμων που έλαβαν χρηματοδότηση με τον κατάλογο των δήμων που διέθεταν κέντρο αναλογικής μετάδοσης. Το 80 % περίπου των δικαιούχων δήμων δεν διέθετε κέντρο αναλογικής μετάδοσης πριν από την εφαρμογή του καθεστώτος. Η Radiodifusión υπογράμμισε επίσης ότι η απλή ψηφιοποίηση του επίγειου δικτύου δεν θα απαιτούσε μαζική κατασκευή πρόσθετων κέντρων. Ως εκ τούτου, το ύψος της χρηματοδότησης που διατέθηκε για τη βελτίωσή του ήταν δυσανάλογα υψηλό.

(10) Από τα παραπάνω, η Radiodifusión συνήγαγε το συμπέρασμα ότι ο πραγματικός σκοπός των επιδοτήσεων δεν ήταν η απλή ψηφιοποίηση των υφιστάμενων δικτύων, αλλά μάλλον η κατασκευή καλύτερου και ευρύτερου δικτύου που θα επέτρεπε στους κατεστημένους φορείς (κυρίως την Telecom CLM και την Abertis) να ανταγωνίζονται πιο ενεργά στην αγορά τοπικών υπηρεσιών ραδιοτηλεοπτικής μετάδοσης και κινητής τηλεόρασης. Υπό αυτές τις συνθήκες, η Radiodifusión θεώρησε αδικαιολόγητο το γεγονός ότι δεν είχε ακολουθηθεί ανοικτή και διαφανής διαδικασία για τη χορήγηση των επιδοτήσεων, δεδομένου ότι οποιοσδήποτε φορέας εκμετάλλευσης δικτύου θα μπορούσε να έχει κατασκευάσει νέα κέντρα. Ως εκ τούτου, η Radiodifusión επισημαίνει επίσης την ύπαρξη στρέβλωσης της αγοράς των διαχειριστών δικτύων.

(11) Ο δεύτερος καταγγέλλων είναι ο διαχειριστής της δορυφορικής πλατφόρμας SES Astra. Ιδρυθείσα το 1985, η εταιρεία ήταν ο πρώτος ιδιωτικός δορυφορικός διαχειριστής στην Ευρώπη. Η Astra προσφέρει ένα ευρύ χαρτοφυλάκιο λύσεων ραδιοτηλεοπτικής μετάδοσης και ευρυζωνικότητας για πελάτες εντός και εκτός Ευρώπης. Εκπέμπει τηλεοπτικά και ραδιοφωνικά προγράμματα απευθείας σε εκατ. νοικοκυριά και παρέχει πρόσβαση στο Διαδίκτυο και υπηρεσίες δικτύου σε δημόσιους και ιδιωτικούς χρήστες.

(12) Η Astra υποστηρίζει ότι το μέτρο παραβιάζει την αρχή της τεχνολογικής ουδετερότητας αφού στηρίζει την επίγεια μετάδοση ως τον μόνο τρόπο ψηφιοποίησης. Για να αποδείξει ότι η δορυφορική πλατφόρμα θα ήταν πραγματικά μια εναλλακτική λύση, η Astra αναφέρεται ιδιαίτερα στην περίπτωση της Αυτόνομης Περιφέρειας της Καντάβριας. Τον Ιανουάριο του 2008, μέσω ενός διαγωνισμού για την επέκταση της κάλυψης της ψηφιακής τηλεόρασης στο σύνολο της Καντάβριας, η περιφερειακή κυβέρνηση της Καντάβριας είχε επιλέξει την Astra για την παροχή ελεύθερων καναλιών μέσω της πλατφόρμας της. Ωστόσο, τον Νοέμβριο του 2008 αυτή η σύμβαση ακυρώθηκε από την περιφερειακή κυβέρνηση. Σύμφωνα με την ASTRA, οι αρχές ακύρωσαν τη σύμβαση μόνον όταν πληροφορήθηκαν ότι η κεντρική κυβέρνηση θα χρηματοδοτούσε τη βελτίωση του επίγειου αναλογικού δικτύου. Πράγματι, σε μια επιστολή των αρχών της Καντάβριας της 7ης Νοεμβρίου 2008 εξηγείτο ότι η καταγγελία της σύμβασης οφειλόταν στο γεγονός ότι στο μεταξύ η κεντρική κυβέρνηση είχε λάβει αποφάσεις σχετικά με την επέκταση της κάλυψης της ψηφιακής τηλεόρασης σε όλη την ισπανική επικράτεια (5). Ως εκ τούτου, σύμφωνα με τον καταγγέλλοντα, η υπόθεση της Καντάβριας αποδεικνύει αφενός ότι η Astra θα μπορούσε να ανταγωνιστεί σε αυτήν την αγορά και αφετέρου ότι οι αποφάσεις της κεντρικής κυβέρνησης κατέστησαν αδύνατο αυτόν τον ανταγωνισμό.

2.1.2. Ο κλάδος

(13) Η υπόθεση αφορά το κλάδο της ραδιοτηλεοπτικής μετάδοσης, στον οποίο δραστηριοποιούνται πολλοί διαχειριστές σε διάφορα επίπεδα της αλυσίδας των προϊόντων και υπηρεσιών ραδιοτηλεοπτικής μετάδοσης.

(14) Οι ραδιοτηλεοπτικοί φορείς είναι οι πάροχοι περιεχομένου τηλεοπτικών σταθμών οι οποίοι αγοράζουν ή παράγουν δικό τους τηλεοπτικό περιεχόμενο και το ομαδοποιούν σε κανάλια. Στη συνέχεια, αυτά τα κανάλια μεταδίδονται στο κοινό μέσω διαφόρων πλατφορμών (π.χ. μέσω δορυφόρου, επίγειας ψηφιακής τηλεόρασης (DTT), καλωδιακής τηλεόρασης, τηλεόρασης μέσω Διαδικτύου). Στην Ισπανία, ο νομοθέτης θεώρησε ότι οι υπηρεσίες ραδιοτηλεοπτικής μετάδοσης αποτελούν δημόσια υπηρεσία και γι' αυτόν το λόγο τις παρέχουν τόσο ραδιοτηλεοπτικοί φορείς που ανήκουν στο κράτος (RTVE), όσο και ιδιωτικοί ραδιοτηλεοπτικοί φορείς που λειτουργούν με άδεια του κράτους (6). Τα αποκαλούμενα ελεύθερα κανάλια προσφέρονται δωρεάν στους τηλεθεατές. Για να επωφεληθεί πραγματικά ο πληθυσμός από αυτήν τη δημόσια υπηρεσία, η νομοθεσία προβλέπει υποχρεώσεις ελάχιστης κάλυψης, για την αποστολή που ανατέθηκε τόσο στον δημόσιο οργανισμό ραδιοτηλεοπτικής μετάδοσης όσο και στους ιδιωτικούς διαχειριστές με άδεια. Κατά συνέπεια, οι δημόσιοι ραδιοτηλεοπτικοί φορείς είναι υποχρεωμένοι να καλύπτουν τουλάχιστον το 98 % του ισπανικού πληθυσμού, ενώ οι ιδιωτικοί διαχειριστές θα πρέπει να καλύπτουν τουλάχιστον το 96 % του πληθυσμού. Στην Ισπανία, οι εθνικοί ραδιοτηλεοπτικοί φορείς δεν διαθέτουν εθνικό δίκτυο ραδιοτηλεοπτικής μετάδοσης και γι' αυτόν το λόγο συνάπτουν συμβάσεις με διαχειριστές πλατφόρμας για να εκπέμπουν το περιεχόμενό τους και να εκπληρώνουν τις υποχρεώσεις κάλυψής τους.

(15) Οι προμηθευτές τηλεπικοινωνιακού εξοπλισμού είναι κατασκευαστές ή εγκαταστάτες των υποδομών ή του εξοπλισμού που είναι απαραίτητα για την κατασκευή των διαφόρων πλατφορμών.

(16) Οι διαχειριστές πλατφόρμας (ή διαχειριστές δικτύου) είναι ιδιωτικοί ή δημόσιοι φορείς που εκμεταλλεύονται την υποδομή που είναι απαραίτητη για να μεταφέρεται και να μεταδίδεται το σήμα των ραδιοτηλεοπτικών καναλιών. Στο ξεκίνημα της τηλεόρασης, η μόνη πλατφόρμα που υπήρχε ήταν η αναλογική επίγεια. Καθώς εξελισσόταν η τεχνολογία, περισσότερες πλατφόρμες έφθαναν στην αγορά, και συγκεκριμένα: η δορυφορική πλατφόρμα, η καλωδιακή πλατφόρμα και, πιο πρόσφατα, η τηλεόραση μέσω Διαδικτύου (7), η οποία εκμεταλλεύεται την ευρυζωνική σύνδεση για να μεταδίδει τηλεοπτικό σήμα.

(17) Στην επίγεια ραδιοτηλεοπτική μετάδοση, το τηλεοπτικό σήμα εκπέμπεται από ένα τηλεοπτικό στούντιο σε ένα κέντρο εκπομπής (κεφαλή) που συνήθως ανήκει σε έναν διαχειριστή δικτύου, ο οποίος ασχολείται επίσης με τη λειτουργία. Στη συνέχεια, το σήμα μεταφέρεται και διανέμεται από ένα κέντρο εκπομπής (κεφαλή) στα κέντρα ραδιοτηλεοπτικής μετάδοσης τα οποία εκμεταλλεύεται ένας διαχειριστής δικτύου (π.χ. έναν πύργο), μεταφορά η οποία μερικές φορές γίνεται μέσω δορυφόρου. Τέλος, το σήμα διανέμεται από τα κέντρα ραδιοτηλεοπτικής μετάδοσης στα νοικοκυριά. Για να ψηφιοποιηθεί το αναλογικό επίγειο δίκτυο, είναι απαραίτητο να αντικατασταθούν οι πομποί επιτόπου. Ωστόσο, επειδή το ψηφιακό σήμα έχει εμβέλεια μικρότερη από το αναλογικό και ως εκ τούτου η νέα τεχνολογία απαιτεί πιο λεπτό και εκτενές δίκτυο, η επέκταση της κάλυψης σε ορισμένες περιπτώσεις απαιτεί επίσης την κατασκευή νέων κέντρων εκπομπής. Ο θεατής πρέπει να διαθέτει αποκωδικοποιητή, ο οποίος μπορεί να είναι ήδη ενσωματωμένος στη συσκευή της τηλεόρασης.

(18) Στη δορυφορική ραδιοτηλεοπτική μετάδοση, το σήμα αποστέλλεται σε ένα κέντρο εκπομπής (κεφαλή) για να μεταφερθεί στη συνέχεια σε δορυφόρο που το διανέμει στα νοικοκυριά. Εναλλακτικά, το σήμα θα μπορούσε να σταλεί απευθείας από ένα τηλεοπτικό στούντιο στον δορυφόρο, αν το στούντιο διαθέτει τον κατάλληλο εξοπλισμό. Ο τηλεθεατής πρέπει να είναι εξοπλισμένος με δορυφορική κεραία και αποκωδικοποιητή. Για να επεκταθεί η δορυφορική κάλυψη μιας περιοχής, είναι απαραίτητο ο παραπάνω επίγειος εξοπλισμός να εγκατασταθεί στην κατοικία του πελάτη. Από την άποψη της γεωγραφικής κάλυψης, η δορυφορική πλατφόρμα θα μπορούσε να καλύψει σχεδόν το 100 % της ισπανικής επικράτειας, ενώ η επίγεια πλατφόρμα καλύπτει περίπου το 98 %.

2.1.3. Ιστορικό

(19) Το υπό εξέταση μέτρο πρέπει να αναλυθεί στο πλαίσιο της ψηφιοποίησης της ραδιοτηλεοπτικής μετάδοσης την οποία έχουν πραγματοποιήσει ή πραγματοποιούν οι επίγειες, δορυφορικές και καλωδιακές πλατφόρμες. Σε σύγκριση με την αναλογική ραδιοτηλεοπτική μετάδοση, η ψηφιοποιημένη διαθέτει μεγαλύτερη χωρητικότητα μετάδοσης χάρη στην πιο αποτελεσματική χρήση του φάσματος ραδιοσυχνοτήτων. Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό για την επίγεια μετάδοση, στην οποία το φάσμα συχνοτήτων που είναι διαθέσιμο είναι περιορισμένο και, ως εκ τούτου, αυτή ανταγωνίζεται με το κινητό δίκτυο τηλεπικοινωνιών για την περιορισμένη ευρεία ζώνη που είναι διαθέσιμη. Αντίθετα, η δορυφορική μετάδοση έχει το πλεονέκτημα ότι λειτουργεί σε εντελώς διαφορετική ζώνη συχνοτήτων, στην οποία δεν υπάρχει έλλειψη συχνοτήτων.

(20) Η μετάβαση από την αναλογική στην ψηφιακή τηλεόραση απελευθερώνει μια μεγάλη ποσότητα ραδιοφάσματος υψηλής ποιότητας σε αυτό που είναι γνωστό ως «ψηφιακό μέρισμα», το οποίο θα είναι ελεύθερο για την ανάπτυξη υπηρεσιών ηλεκτρονικών επικοινωνιών. Αυτό το ψηφιακό μέρισμα, ιδίως η συχνότητα των 790-862 MHz («ζώνη των 800 MHz»), μπορεί να δώσει ώθηση στον τομέα των ηλεκτρονικών επικοινωνιών, να προκαλέσει μεγάλο αντίκτυπο στην ανταγωνιστικότητα και στην ανάπτυξη και να προσφέρει ένα ευρύ φάσμα κοινωνικών και πολιτιστικών οφελών (8).

(21) Το «ψηφιακό μέρισμα» θα μπορούσε να επιτευχθεί είτε μέσω της μετάβασης από μια επίγεια πλατφόρμα σε άλλη διαφορετική, είτε με πέρασμα από την αναλογική στην ψηφιακή επίγεια ραδιοτηλεοπτική μετάδοση. Θα μπορούσε επίσης να εξεταστεί μεικτή λύση που να συνδυάζει διαφορετικές πλατφόρμες (9).

(22) Ωστόσο, στην περίπτωση της επίγειας ραδιοτηλεοπτικής μετάδοσης, η έλλειψη συχνοτήτων εξακολουθεί να προκαλεί προβλήματα, ακόμη και μετά την ψηφιοποίηση. Λίγο μετά την ολοκλήρωση της μετάβασης από αναλογική σε ψηφιακή τηλεόραση τον Απρίλιο του 2010, η ισπανική κυβέρνηση χρειάστηκε να μετεγκαταστήσει τους ραδιοτηλεοπτικούς φορείς της ζώνης των 800 MHz σε κατώτερη ζώνη συχνοτήτων (10). Η μετεγκατάσταση των ψηφιακών πολλαπλών που έχουν εκχωρηθεί στους ραδιοτηλεοπτικούς φορείς προκάλεσε πρόσθετες δαπάνες και νέες κρατικές ενισχύσεις, τις οποίες η Επιτροπή αναλύει αυτή τη στιγμή στο πλαίσιο της επίσημης έρευνας (11).

(23) Όσον αφορά τη ραδιοτηλεοπτική μετάδοση, η επίγεια ψηφιακή μετάδοση θα παραμείνει σημαντική πλατφόρμα στο προβλέψιμο μέλλον αλλά είναι πιθανό η ευρυζωνική τεχνολογία, όπως τα δίκτυα νέας γενιάς («NGA», από τα αρχικά τους στα Αγγλικά) να καταστεί μια σημαντική εναλλακτική δυνατότητα ως κυρίαρχη τεχνολογία μετάδοσης. Ωστόσο, προς το παρόν στην Ισπανία η γεωγραφική κάλυψη των εν λόγω δικτύων NGA δεν είναι καθολική.

(24) Σήμερα στην Ισπανία υπάρχουν τέσσερις πλατφόρμες εκπομπών: DTT — ψηφιακή επίγεια τεχνολογία (DVB-T), δορυφορική (DVB-S), καλωδιακή (DVB-C) και τηλεόραση μέσω Διαδικτύου. Η DTT είναι η κύρια πλατφόρμα για τα ελεύθερα δημόσια και ιδιωτικά ισπανικά κανάλια (12). Ο κύριος διαχειριστής του επίγειου δικτύου είναι η Abertis, η οποία ελέγχει επίσης τον διαχειριστή του δορυφόρου Hispasat. Υπάρχει επίσης μια σειρά από τοπικούς διαχειριστές τηλεπικοινωνιών που μεταδίδουν τα σήματα DTT και συνήθως είναι διασυνδεδεμένοι με το εθνικό δίκτυο της Abertis. Στην Καστίλλη-Λα Μάντσα, κύριος διαχειριστής του επίγειου δικτύου είναι η Telecom CLM (13). Όσον αφορά τα κανάλια συνδρομητικής τηλεόρασης, μεταδίδονται συνήθως μέσω δορυφόρου, καλωδίου και του Διαδικτύου. Η Astra και η Hispasat είναι οι κύριοι διαχειριστές δορυφόρων.

(25) Με σκοπό τη μετάβαση από την αναλογική στην ψηφιακή τηλεόραση, την περίοδο 2005-2008 η Ισπανία θέσπισε σειρά μέτρων που επηρέαζαν το επίγειο δίκτυο, όπως περιγράφεται στην ενότητα 2.2. Οι ισπανικές αρχές διαιρούν την επικράτεια σε τρεις διαφορετικές ζώνες: i. Περιοχή Ι — στην οποία περιλαμβάνεται η συντριπτική πλειοψηφία του ισπανικού πληθυσμού και στην οποία τα έξοδα μετατροπής επιβάρυναν τους ραδιοτηλεοπτικούς φορείς — 96 % της επικράτειας για τους ιδιωτικούς ραδιοτηλεοπτικούς φορείς και 98 % για τους δημόσιους. Δεδομένου ότι οι ραδιοτηλεοπτικοί φορείς ανέλαβαν το κόστος της μετατροπής, στην περιοχή Ι δεν χορηγήθηκαν ενισχύσεις. ii. Περιοχή II — πρόκειται για τις λιγότερο αστικοποιημένες και απομακρυσμένες περιοχές που καλύπτουν το 2,5 % του πληθυσμού ο οποίος κατά το παρελθόν ελάμβανε τα δημόσια και ιδιωτικά κανάλια μέσω της αναλογικής επίγειας τηλεόρασης. Ωστόσο, επειδή η μετάβαση στην ψηφιακή τεχνολογία απαιτεί τη βελτίωση των κέντρων εκπομπής και την κατασκευή νέων, κατέστη απαραίτητη η υλοποίηση εκτεταμένων επενδύσεων στο επίγειο δίκτυο. Οι ιδιωτικοί ραδιοτηλεοπτικοί φορείς δεν είχαν αρκετό εμπορικό συμφέρον για να παρέχουν την υπηρεσία στην περιοχή II και αρνήθηκαν να καλύψουν το κόστος της ψηφιοποίησης. Ως εκ τούτου, οι ισπανικές αρχές καθιέρωσαν το καθεστώς δημόσιων ενισχύσεων που αποτελούν αντικείμενο έρευνας για τη βελτίωση των υφιστάμενων κέντρων μετάδοσης και την κατασκευή νέων, ψηφιακών. Αυτή η διαδικασία ήταν γνωστή ως «επέκταση της κάλυψης της DTT» (δηλαδή επέκταση της κάλυψης της DTT πέραν της υποχρεωτικής για τους εμπορικούς ραδιοτηλεοπτικούς φορείς). iii. Περιοχή III — στην οποία, λόγω της τοπογραφίας, δεν είναι δυνατόν να παρέχονται τηλεοπτικές υπηρεσίες μέσω της επίγειας πλατφόρμας και γι' αυτόν το λόγο παρέχονται μέσω δορυφόρου. Η Hispasat έχει αναλάβει την εκπομπή τηλεοπτικών σημάτων ελεύθερα στην περιοχή III. Το γεγονός ότι η τηλεοπτική υπηρεσία παρέχεται μέσω δορυφόρου συνεπάγεται κόστος για τους καταναλωτές, οι οποίοι υποχρεούνται να αγοράσουν δορυφορικές κεραίες και αποκωδικοποιητές.

2.2. ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΗΣ ΕΝΙΣΧΥΣΗΣ

2.2.1. Γενικό μέτρο

(26) Το εξεταζόμενο καθεστώς βασίζεται σε ένα πολύπλοκο σύστημα νομικών διατάξεων το οποίο έχει καθιερωθεί από τις κεντρικές αρχές της Ισπανίας από το 2005. Με βάση αυτές τις διατάξεις, η κρατική ενίσχυση για την ανάπτυξη της DTT στην περιοχή ΙΙ χορηγήθηκε κατά την περίοδο 2008-2009 από τις αυτόνομες περιφέρειες και τους δήμους. Οι δήμοι διένειμαν στους δικαιούχους κονδύλια προερχόμενα από τον κεντρικό προϋπολογισμό και τους αντίστοιχους προϋπολογισμούς. Επιπλέον, από το 2009, οι αυτόνομες περιφέρειες χορηγούν συνεχώς ενίσχυση για τη συντήρηση και εκμετάλλευση των δικτύων στην περιοχή II.

(27) Η ρύθμιση της μετάβασης στην τεχνολογία ψηφιακής τηλεόρασης άρχισε με τη θέσπιση του νόμου 10/2005 στις 14 Ιουνίου 2005. Σε αυτήν αναφερόταν η ανάγκη να προωθηθεί η μετάβαση από την αναλογική στην επίγεια ψηφιακή τεχνολογία και η κυβέρνηση υποχρεωνόταν να λάβει τα κατάλληλα μέτρα για να την πραγματοποιήσει.

(28) Βάσει αυτής της εντολής, μέσω του Βασιλικού Διατάγματος 944/2005, το Υπουργικό Συμβούλιο ενέκρινε το Εθνικό Τεχνικό Πρόγραμμα, το οποίο όριζε την 3η Απριλίου 2010 ως ημερομηνία κατάργησης της αναλογικής μετάβασης (14).

(29) Όσον αφορά τις ζώνες ΙΙ και ΙΙΙ, η δωδέκατη πρόσθετη διάταξη του Εθνικού Τεχνικού Προγράμματος ήδη προέβλεπε τη δυνατότητα να επεκτείνουν οι τοπικές και περιφερειακές αρχές την κάλυψη μεταξύ του 96 % και του 100 % του πληθυσμού. Σε αυτό το πλαίσιο, το Τεχνικό Πρόγραμμα αναφέρεται ρητώς στην επίγεια ψηφιακή τηλεόραση (DTT) και καθορίζει έξι όρους υπό τους οποίους οι τοπικές αρχές θα μπορούσαν να πραγματοποιήσουν αυτή την επέκταση της κάλυψης. Ο όρος ε) προβλέπει ότι η τοπική εγκατάσταση πρέπει να είναι σύμφωνη με το Τεχνικό Πρόγραμμα επίγειας ψηφιακής τηλεόρασης.

(30) Στη συνέχεια, στις 7 Σεπτεμβρίου 2007, το Υπουργικό Συμβούλιο ενέκρινε το Εθνικό Πρόγραμμα μετάβασης στην επίγεια ψηφιακή τηλεόραση (εφεξής «Πρόγραμμα Μετάβασης») (15) που εφαρμόζει το Τεχνικό Πρόγραμμα. Το Πρόγραμμα Μετάβασης διαίρεσε την ισπανική επικράτεια σε ενενήντα τεχνικά έργα μετάβασης (16) και όρισε μια προθεσμία για τη διακοπή της αναλογικής ραδιοτηλεοπτικής μετάδοσης για καθένα από αυτά τα έργα.

(31) Στις 29 Φεβρουαρίου 2008, το Υπουργείο Βιομηχανίας, Ενέργειας και Τουρισμού (εφεξής «MIEyT») εξέδωσε μια απόφαση προσανατολισμένη στη βελτίωση των τηλεπικοινωνιακών υποδομών και στον καθορισμό των κριτηρίων και της κατανομής της χρηματοδότησης των δράσεων που στοχεύουν στην ανάπτυξη της Κοινωνίας της Πληροφορίας στο πλαίσιο του Προγράμματος «Πρόοδος» του 2008 (17). Ο προϋπολογισμός που εγκρίθηκε μέσω αυτής της απόφασης ανερχόταν σε 558 εκατ. EUR και αποδόθηκε αφενός στην ανάπτυξη της ευρυζωνικότητας και αφετέρου στην ψηφιοποίηση της τηλεόρασης σε απομακρυσμένες και λιγότερο αστικοποιημένες περιοχές της Ισπανίας που δεν εμπίπτουν στις νομικές υποχρεώσεις που επιβάλλονται στους εμπορικούς ραδιοτηλεοπτικούς φορείς (18). Η ψηφιοποίηση σε αυτές τις ζώνες απεκαλείτο «επέκταση κάλυψης» και υλοποιήθηκε στη συνέχεια μέσω μιας σειράς προσθηκών στις ισχύουσες συμβάσεις-πλαίσια (19) που υπεγράφησαν από το MIEyT και τις αυτόνομες περιφέρειες μεταξύ Ιουλίου και Νοεμβρίου 2008 («προσθήκες στις συμβάσεις-πλαίσια του 2006» που δημοσιεύθηκαν στην Επίσημη Εφημερίδα της Ισπανίας χωριστά για κάθε αυτόνομη κοινότητα). Η διατύπωση αυτών των συμβάσεων δείχνει στις περισσότερες περιπτώσεις ότι η επίγεια ψηφιακή τεχνολογία είναι αυτή που πρέπει να χρηματοδοτηθεί. Ως αποτέλεσμα των συμβάσεων, το MIEyT μετέφερε κονδύλια στις αυτόνομες κοινότητες, οι οποίες δεσμεύτηκαν να καλύψουν τις λοιπές λειτουργικές δαπάνες από τους προϋπολογισμούς τους. Αυτές οι προσθήκες περιελάμβαναν επίσης την υποχρέωση των τοπικών αρχών να συμμορφώνονται με τις διατάξεις της δωδέκατης πρόσθετης διάταξης του Εθνικού Τεχνικού Προγράμματος.

(32) Παράλληλα, τη 17η Οκτωβρίου 2008, το Υπουργικό Συμβούλιο συμφώνησε να διαθέσει πρόσθετο ποσό ύψους 8,72 εκατ. EUR για την επέκταση και ολοκλήρωση της κάλυψης DTT στο πλαίσιο των έργων μετάβασης που θα έπρεπε να ολοκληρωθούν κατά το πρώτο εξάμηνο του 2009, το στάδιο Ι του Προγράμματος Μετάβασης. Η χρηματοδότηση χορηγήθηκε βάσει της υπογραφής των νέων συμβάσεων-πλαισίων μεταξύ του ΜΙΕyC και των αυτόνομων περιφερειών, η οποία πραγματοποιήθηκε τον Δεκέμβριο του 2008 (εφεξής: «συμβάσεις-πλαίσια του 2008»). Οι εν λόγω συμβάσεις αναφέρονται στην προαναφερόμενη χρηματοδότηση 8,72 εκατ. EUR και έλαβαν την ονομασία «Convenios marco de colaboración entre el MITyC y las Comunidades Autónomas de […] para el desarrollo del Plan Nacional de Transición a la TDT» (συμβάσεις-πλαίσια για τη συνεργασία μεταξύ του ΜΙΕyC και των Αυτόνομων Κοινοτήτων […] για την ανάπτυξη του Εθνικού Προγράμματος Μετάβασης στην DTT). Σε αυτές καθιερώνεται κατάλογος δραστηριοτήτων που θα χρηματοδοτηθούν από τις κεντρικές και περιφερειακές αρχές, με στόχο να επιτευχθεί κάλυψη ψηφιακής τηλεόρασης ταυτόσημη με την υφιστάμενη αναλογική κάλυψη. Αυτές οι δραστηριότητες σχετίζονται με την ανάπτυξη της επίγειας ψηφιακής τηλεόρασης.

(33) Στις 29 Μαΐου 2009, το Υπουργικό Συμβούλιο ενέκρινε τα κριτήρια διανομής 52 εκατ. EUR για τη χρηματοδότηση πρωτοβουλιών που στοχεύουν στη μετάβαση στην DTT και προορίζονται να χρηματοδοτήσουν την επέκταση της κάλυψης των έργων των σταδίων II και III του Προγράμματος Μετάβασης (20). Η συμφωνία του Υπουργικού Συμβουλίου καθιέρωσε μια άμεση σχέση με το Πρόγραμμα Μετάβασης, αφού ανέφερε ότι «για να επιτευχθεί ο στόχος που έχει τεθεί στο Εθνικό Πρόγραμμα Μετάβασης στην DTT, δηλαδή η κάλυψη της υπηρεσίας DTT να είναι παρόμοια με την τρέχουσα κάλυψη επίγειας τηλεοπτικής υπηρεσίας με αναλογική τεχνολογία, καθίσταται απαραίτητη η οικονομική συνεργασία της δημόσιας πρωτοβουλίας» και ότι «η υλοποίηση αυτής της συνεργασίας θα επικυρωθεί εντός των ορίων που έθεσε το Εθνικό Πρόγραμμα Μετάβασης στην Επίγεια Ψηφιακή Τηλεόραση».

(34) Τέλος, μεταξύ Οκτωβρίου και Δεκεμβρίου του 2009, δημοσιεύθηκαν στην Επίσημη Εφημερίδα της Ισπανίας προσθήκες των συμβάσεων-πλαισίων του 2008 (αναφέρονται στην αιτιολογική σκέψη 32), συμπεριλαμβανομένης της χρηματοδότησης για την επέκταση της κάλυψης των σταδίων II και III του Προγράμματος Μετάβασης. Αυτές οι προσθήκες καθορίζουν τι σημαίνει «δράσεις επέκτασης της κάλυψης», αναφέροντας ρητώς μόνο την επίγεια τεχνολογία (αν και δεν αποκλείουν κατηγορηματικά άλλες τεχνολογίες) (21).

(35) Μετά τη δημοσίευση των συμβάσεων-πλαίσιο του 2008 και των προαναφερόμενων προσθηκών (22), οι κυβερνήσεις των αυτόνομων κοινοτήτων άρχισαν να πραγματοποιούν την επέκταση. Για τον σκοπό αυτό, διοργάνωσαν δημόσιους διαγωνισμούς ή ανέθεσαν τη διοργάνωσή τους σε ιδιωτικές επιχειρήσεις. Οι επιχορηγήσεις χορηγούνταν κατά ένα μέρος με το ΜΙΕyC και, ως εκ τούτου, χρηματοδοτούνταν από τον κεντρικό προϋπολογισμό ή χρηματοδοτούνταν εν μέρει από τις ίδιες τις αυτόνομες περιφέρειες. Σε ορισμένες περιπτώσεις, αυτές ανέθεταν την επέκταση στους δήμους.

2.2.2. Εκτέλεση του μέτρου ενίσχυσης στην Καστίλλη-Λα Μάντσα

(36) Αντίθετα από την πλειονότητα των υπόλοιπων αυτόνομων περιφερειών, οι αρχές της Καστίλλης-Λα Μάντσα δεν διοργάνωσαν περιφερειακούς διαγωνισμούς για την επέκταση της κάλυψης της ψηφιακής τηλεόρασης. Προφανώς, αυτό οφειλόταν στην έλλειψη χρόνου, καθώς χρειάστηκαν να βελτιωθούν περισσότερα από 400 κέντρα μετάδοσης (23). Αντ' αυτού, για την επιλογή διαχειριστών τηλεπικοινωνιών για την ψηφιοποίηση των κέντρων μετάδοσης, η JCCM προκήρυξε ειδική διαδικασία με το διάταγμα 347/2008, της 2ας Δεκεμβρίου 2008 (στο εξής η «διάταγμα»).

(37) Το διάταγμα προβλέπει την άμεση κατανομή των κονδυλίων που απαιτούνται για την ψηφιοποίηση στους ιδιοκτήτες των υφιστάμενων (αναλογικών) κέντρων μετάδοσης. Ως εκ τούτου, δεν απαίτησε την προκήρυξη ανοιχτής διαδικασίας υποβολής προσφορών. Η JCCM έπρεπε να ακολουθήσει μια ειδική διαδικασία: i) τεχνική ανάλυση των κέντρων που προσφέρουν αναλογική κάλυψη, ii) ανάλυση της ψηφιακής κάλυψης που απαιτείται να επιτευχθεί, iii) επιλογή των κέντρων μετάδοσης που θα ψηφιοποιηθούν, iv) ταυτοποίηση του ιδιοκτήτη των κέντρων μετάδοσης, v) πρόταση από την περιφερειακή κυβέρνηση στον ιδιοκτήτη των κέντρων μετάδοσης, και vi) χορήγηση της επιδότησης.

(38) Το διάταγμα εφαρμόστηκε αναλόγως. Πραγματοποιήθηκε απευθείας επαφή με τους ιδιοκτήτες των υφιστάμενων κέντρων μετάδοσης. Ενημερώθηκαν για τις απαιτήσεις που έπρεπε να πληρούν ώστε να λάβουν τη δημόσια χρηματοδότηση. Πρέπει να διακριθούν τρεις διαφορετικές καταστάσεις: πρώτον, στις περισσότερες περιπτώσεις, τα κέντρα μετάδοσης ανήκουν στους δήμους, οι οποίοι είναι αρμόδιοι για τη λειτουργία και τη συντήρησή τους. Μετά τη λήψη χρηματοδότησης από την JCCM, βάσει τεχνικής και οικονομικής προσφοράς, οι δήμοι αγόρασαν τον ψηφιακό εξοπλισμό από την Abertis ή την Telecom CLM και ανέθεσαν με υπεργολαβία την εγκατάσταση, λειτουργία και συντήρηση του εξοπλισμού σε αυτές τις δύο εταιρείες. Οι αρχές ήλθαν σε επαφή μόνο με αυτές τις δύο εταιρείες και μόνο αυτές υπέβαλαν τεχνικές προτάσεις για να ζητήσουν την ενίσχυση. Δεύτερον, περίπου στο ένα τέταρτο των περιπτώσεων, τα επιλεγμένα κέντρα μετάδοσης ανήκουν απευθείας στην Telecom CLM ή στην Abertis. Στις περιπτώσεις αυτές, οι δύο εταιρείες έλαβαν την ενίσχυση για να αναβαθμίσουν τον εξοπλισμό τους. Τρίτον και τελευταίο, χρειαζόταν να κατασκευαστούν ορισμένα νέα κέντρα μετάδοσης. Παρά το γεγονός ότι η ίδια η χρηματοδότησή τους ήταν δημόσια, τώρα ανήκουν στην Telecom CLM.

(39) Η JCCM συνήψε 147 συμβάσεις με τους δύο διαχειριστές και 475 συμβάσεις με δήμους. Περίπου το 84 % των εγκαταστάσεων που καλύπτονται από αυτές τις συμβάσεις ήσαν εγκαταστάσεις DTT και το 16 % αφορούσε δορυφορικούς δέκτες σε νοικοκυριά. Χρησιμοποιήθηκαν δορυφορικοί δέκτες για να εξασφαλιστεί η κάλυψη των καναλιών DTT σε πολύ μικρούς οικισμούς. Προς τον σκοπό αυτό, η JCCM αποφάσισε να χρησιμοποιήσει τη δορυφορική πλατφόρμα Hispasat (24). Στο τέλος της διαδικασίας, οι πληροφορίες σχετικά με τη βελτίωση των υφιστάμενων κέντρων δημοσιεύθηκαν στους πίνακες ανακοινώσεων των δήμων.

(40) Η Επιτροπή πληροφορήθηκε ότι, συνολικά, δημόσια κονδύλια περίπου 46 εκατ. EUR διατέθηκαν για τη βελτίωση των κέντρων μετάδοσης, εκ των οποίων 32,6 εκατ. EUR διατέθηκαν απευθείας στους δήμους που ήταν ιδιοκτήτες 355 κέντρων μετάδοσης (25). Οι συμβάσεις μεταξύ της JCCM και των δήμων προβλέπουν ότι οι τελευταίοι είναι υπεύθυνοι για την ανάθεση στον επιλεγέντα διαχειριστή, ο οποίος θα αναλάβει την εγκατάσταση και τις υπηρεσίες συντήρησης (26). Οι διάφοροι δήμοι επέλεξαν διαφορετικές διαδικασίες επιλογής. Μερικοί απέστειλαν επιστολές απευθείας στην Telecom CLM και την Abertis, ενώ άλλοι δημοσίευσαν τις πληροφορίες στον πίνακα ανακοινώσεων του δήμου, καλώντας τους διαχειριστές να υποβάλουν τις τεχνικές προσφορές τους.

(41) Βάσει της σύμβασης, η JCCM πληρώνει για την αγορά, εγκατάσταση, λειτουργία και συντήρηση ψηφιακού εξοπλισμού κατά τα δύο πρώτα έτη για κάθε ψηφιοποιημένο κέντρο μετάδοσης. Δεδομένου ότι η σύμβαση δεν απαιτεί από τον διαχειριστή να πληρώνει για τη λειτουργία και τη συντήρηση στη συνέχεια, η Telecom CLM μεταβίβασε τον εξοπλισμό στην JCCM (27). Εν συνεχεία, η JCCM ήταν υπεύθυνη για τη λειτουργία και τη συντήρηση του εξοπλισμού DTT.

(42) Η Επιτροπή πληροφορήθηκε ότι, από τα συνολικά 46 εκατ. EUR των δημόσιων κονδυλίων που χρησιμοποιήθηκαν, τουλάχιστον 13,5 εκατ. EUR μεταφέρθηκαν στους διαχειριστές πλατφόρμας: 13,2 εκατ. EUR στην TelecomCLM, η οποία είναι ιδιοκτήτης 138 από τους σταθμούς μετάδοσης, και περί τα 250 000 EUR στην Abertis, η οποία είναι ιδιοκτήτης τριών σταθμών. Η TelecomCLM και η Abertis ψηφιοποίησαν τα κέντρα τους με τον δικό τους εξοπλισμό. Σε ορισμένες περιπτώσεις, ο εξοπλισμός που χρησιμοποιήθηκε για την ψηφιοποίηση των αναμεταδοτών της TelecomCLM εξακολουθεί να ανήκει στις δημόσιες αρχές. Στις περιπτώσεις αυτές, ο διαχειριστής δεν πρέπει να πληρώνει για τη χρήση του εν λόγω εξοπλισμού. Επιπλέον, το συνολικό ποσό των κονδυλίων που χρησιμοποιήθηκαν τα έτη 2009-2011 για τη λειτουργία και τη συντήρηση των ψηφιοποιημένων κέντρων (συνεχιζόμενες ενισχύσεις) κατά τα έτη 2009-2011 ήταν τουλάχιστον 6,5 εκατ. EUR.

(43) Ωστόσο, η απλή αναπροσαρμογή των υφιστάμενων κέντρων δεν επαρκούσε για την ολοκλήρωση της κάλυψης της περιοχής επέκτασης. Ως εκ τούτου, κατασκευάστηκαν με δημόσια κονδύλια 20 νέα κέντρα. Οι αρχές επικοινώνησαν απευθείας με την TelecomCLM, χωρίς να διεξαγάγουν ανοικτό δημόσιο διαγωνισμό, ζητώντας της να αναλάβει το συγκεκριμένο έργο. Σύμφωνα με τις πληροφορίες που παρασχέθηκαν στην Επιτροπή, για την κατασκευή των νέων κέντρων διατέθηκαν συνολικά 2,26 εκατ. EUR, εκ των οποίων περίπου 751 000 EUR διατέθηκαν για την κατασκευή έξι κέντρων που μεταβιβάστηκαν εκ των υστέρων στην TelecomCLM. Τα υπόλοιπα 14 κέντρα παραμένουν ιδιοκτησία των δήμων.

(44) Τέλος, όπως αναφέρεται στην αιτιολογική σκέψη 39, όταν η ανάπτυξη κέντρου DDT αποδείχθηκε υπερβολικά δαπανηρή, χρησιμοποιήθηκε αντ' αυτής η δορυφορική μετάδοση. Για τον σκοπό αυτό, συνήφθησαν 100 συμφωνίες για την εγκατάσταση δορυφορικών δεκτών σε ιδιωτικά νοικοκυριά. Οι δορυφορικοί δέκτες εντάσσονται στο δίκτυο δορυφορικής μετάδοσης.

(45) Ως αποτέλεσμα της διαδικασίας, οι αρχές υπέγραψαν συνολικά 622 συμφωνίες με τους δήμους και τους εν λόγω φορείς εκμετάλλευσης. Σύμφωνα με τις πληροφορίες που παρασχέθηκαν στην Επιτροπή, τα ποσά κατανεμήθηκαν ως ακολούθως: (εκατ. EUR) Αναπροσαρμογή κέντρων εκπομπής Νέα κέντρα εκπομπής Αναπροσαρμογή της υποδομής των δήμων (28) Εκμετάλλευση και συντήρηση (29) TelecomCLM 13,2 2,26 32,6 Προς καθορισμό Abertis 0,25 — Προς καθορισμό Σύνολο 13,45 2,26 32,6 Τουλάχιστον 6,5

2.3. ΛΟΓΟΙ ΚΙΝΗΣΗΣ ΤΗΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑΣ

(46) Στην απόφαση κίνησης της διαδικασίας, η Επιτροπή επισήμανε ότι το μέτρο που περιγράφεται φαίνεται να πληροί όλα τα κριτήρια που ορίζονται στο άρθρο 107 παράγραφος 1 της Συνθήκης και για τον λόγο αυτό θα μπορούσε να θεωρηθεί κρατική ενίσχυση. Το επίμαχο μέτρο φαίνεται να συνεπάγεται ευνοϊκή διάκριση υπέρ των φορέων εκμετάλλευσης επίγειας πλατφόρμας, κατά παράβαση της αρχής της τεχνολογικής ουδετερότητας (30). Επιπλέον, το επίμαχο μέτρο φαίνεται να εισάγει διάκριση κατά των διαχειριστών πλατφόρμας που παρέχουν υπηρεσίες ραδιοτηλεοπτικής μετάδοσης σε επίγειους περιφερειακούς ραδιοτηλεοπτικούς φορείς, πράγμα που συνεπάγεται πλεονέκτημα για τους εθνικούς ραδιοτηλεοπτικούς φορείς και τους διαχειριστές πλατφόρμας.

(47) Η Επιτροπή κατέληξε στο προκαταρκτικό συμπέρασμα ότι το καθεστώς ενδέχεται να προκάλεσε δυνητική ή πραγματική στρέβλωση του ανταγωνισμού μεταξύ των δορυφορικών πλατφορμών και μεταξύ των επίγειων πλατφορμών. Η Επιτροπή δεν εντόπισε κανέναν λόγο για τον οποίο τα εν λόγω μέτρα θα μπορούσαν να είναι συμβατά με την εσωτερική αγορά, καθώς δεν φαίνεται να τυγχάνει εφαρμογής οποιαδήποτε εξαίρεση.

(48) Για περαιτέρω λεπτομέρειες, παραπέμπουμε στην απόφαση κίνησης της διαδικασίας, η οποία πρέπει να θεωρείται αναπόσπαστο μέρος της παρούσας απόφασης.

3. ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΤΩΝ ΙΣΠΑΝΙΚΩΝ ΑΡΧΩΝ

3.1. ΓΕΝΙΚΑ

(49) Αντικρούοντας τα όσα εκτίθενται στην απόφαση κίνησης της διαδικασίας, η Ισπανία και η αυτόνομη περιφέρεια της Καστίλλης-Λα Μάντσα προέβαλαν πολλά επιχειρήματα. Σε γενικές γραμμές, αυτά μπορούν να περιληφθούν σε δύο ομάδες. Πρώτον, οι ισπανικές αρχές ισχυρίστηκαν ότι δεν παρασχέθηκε κανένα πλεονέκτημα στους δικαιούχους της ενίσχυσης. Δεύτερον, εάν παρ' όλα αυτά ήθελε θεωρηθεί ότι χορηγήθηκε κρατική ενίσχυση, αυτή είναι σε κάθε περίπτωση συμβατή (31). Τα επιχειρήματα αυτά συνοψίζονται στη συνέχεια.

3.2. ΑΠΟΥΣΙΑ ΕΝΙΣΧΥΣΗΣ

3.2.1. Απουσία πλεονεκτήματος

(50) Κατά τις αρχές της Καστίλλης-Λα Μάντσα, το υπό εξέταση μέτρο δεν συνιστά κρατική ενίσχυση και δεν συνεπάγεται πλεονέκτημα για τις επιχειρήσεις. Τα κονδύλια που μεταφέρθηκαν απευθείας στους δικαιούχους, οι οποίοι ενεργούν υπό την επίσημη ιδιότητά τους ή ως δημόσια αρχή, αποτελούν συνδυασμό κονδυλίων του ισπανικού κράτους και των αυτόνομων περιφερειών (32). Οι επίμαχες επιδοτήσεις χρησιμοποιήθηκαν αποκλειστικά για την ψηφιοποίηση 141 ήδη υφιστάμενων αναλογικών κέντρων εκπομπής και για την κατασκευή έξι νέων κέντρων. Η ψηφιοποίηση των κέντρων εκπομπής πραγματοποιήθηκε κατόπιν διεξοδικής αξιολόγησης τεχνικής έκθεσης, την οποία υπέβαλαν οι αδειούχοι φορείς εκμετάλλευσης των εν λόγω κέντρων. Η συμφωνία με τους κατόχους άδειας των εν λόγω κέντρων υπογράφηκε στη βάση μόνον των συγκεκριμένων τεχνικών εκθέσεων (33). Η συγκεκριμένη «διαδικασία με διαπραγμάτευση» πρέπει να θεωρηθεί ανοικτή, διάφανη και χωρίς διακρίσεις, λαμβάνοντας υπόψη ότι αναρτήθηκε επίσης στον πίνακα ανακοινώσεων των δήμων (βλέπε αιτιολογική σκέψη 39).

(51) Οι εθνικές αρχές υποστηρίζουν ότι, όταν οι διαχειριστές πλατφόρμας έλαβαν δημόσια χρηματοδότηση, η εν λόγω χρηματοδότηση αφορούσε αποκλειστικά την εκμετάλλευση και τη συντήρηση του ηλεκτρονικού εξοπλισμού εκπομπής ιδιοκτησίας των δήμων. Οι δήμοι ενήργησαν ως απλοί προμηθευτές και εγκαταστάτες του απαραίτητου τεχνικού εξοπλισμού για την αναπροσαρμογή και την προσαρμογή των εν λόγω κέντρων και όχι ως διαχειριστές πλατφόρμας (34). Όταν παρέχουν υπηρεσίες στην περιοχή II κατόπιν δημόσιας χρηματοδότησης, αυτές αφορούν μόνον την παροχή του σήματος επίγειας τηλεόρασης ως βασική και δημόσια υπηρεσία.

(52) Για την υλοποίηση της ψηφιοποίησης των δικτύων τους, οι 475 δήμοι ανέθεσαν την εκπόνηση τεχνικών εκθέσεων, τις οποίες συχνά εκπόνησαν διαχειριστές πλατφόρμας. Ούτε και στην περίπτωση αυτή παρασχέθηκε οικονομικό πλεονέκτημα στους διαχειριστές.

(53) Κατά τις εθνικές αρχές, τα κέντρα εκπομπής που ψηφιοποιήθηκαν και των οποίων τις άδειες κατείχαν η TelecomCLM ή η Abertis Telecom υφίσταντο πριν από τη χορήγηση των επίμαχων επιδοτήσεων και, ως εκ τούτου, οι εν λόγω επιδοτήσεις δεν χρησιμοποιήθηκαν για τη χρηματοδότηση της επέκτασης του δικτύου οποιουδήποτε εκ των δύο διαχειριστών δικτύου που εμπλέκονται στην επέκταση της κάλυψης της DDT στην περιοχή II της Καστίλλης-Λα Μάντσα.

(54) Στη TelecomCLM και στην Abertis χορηγήθηκε δημόσια χρηματοδότηση για την ψηφιοποίηση 141 εκ των δικών τους κέντρων εκπομπής. Οι εθνικές αρχές επισημαίνουν ότι αυτό συνέβη μόνον σε περιοχές στις οποίες οι δήμοι δεν ήταν ιδιοκτήτες κέντρων εκπομπής ή συστημάτων αναμετάδοσης κατάλληλων για την επέκταση της κάλυψης της DDT. Παρ' όλα αυτά, οι εθνικές αρχές υποστηρίζουν ότι οι εν λόγω επενδύσεις δεν παρείχαν στην TelecomCLM και στην Abertis ανταγωνιστικό πλεονέκτημα σε όμορες αγορές, όπως αυτή της τοπικής τηλεόρασης, ή στις αγορές Digital Video Broadcasting (DV-BH). Η ψηφιοποίηση κέντρων της TelecomCLM δεν παρέσχε τη δυνατότητα στην εν λόγω επιχείρηση να παράσχει υπηρεσίες περιφερειακής εμβέλειας σε ραδιοτηλεοπτικούς φορείς ούτε αύξησε την έκταση του δικτύου της για την παροχή νέων τύπων υπηρεσιών.

(55) Οι φορείς εκμετάλλευσης δικτύου που εμπλέκονταν στη διαδικασία ψηφιοποίησης των τριών τύπων κέντρων εκπομπής στην περιοχή II δεν απέκτησαν οικονομικό πλεονέκτημα. Σε όλα τα κέντρα και των τριών τύπων, οι φορείς εκμετάλλευσης παρείχαν τις υπηρεσίες προμήθειας, εγκατάστασης, εκμετάλλευσης και συντήρησης του εξοπλισμού DDT σε τιμή αγοράς.

3.2.2. Απουσία στρέβλωσης του ανταγωνισμού και του εμπορίου

(56) Δεν προκλήθηκε στρέβλωση του ανταγωνισμού και του εμπορίου. Κάθε φορέας εκμετάλλευσης τηλεπικοινωνιών εγγεγραμμένος στο Μητρώο της Επιτροπής της Αγοράς των Τηλεπικοινωνιών (CMT) μπορεί να ενεργεί ως υπεργολάβος των δήμων και, επομένως, να ζητεί επιδοτήσεις βάσει του Διατάγματος 347/2008. Το ίδιο ισχύει και για τους φορείς εκμετάλλευσης δορυφόρων, καλωδιακών συστημάτων ή τηλεόρασης καθώς και για κάθε διαχειριστή, ανεξάρτητα από το κατά πόσον δραστηριοποιείται σε εθνικό, περιφερειακό ή τοπικό επίπεδο.

(57) Κατά τις εθνικές αρχές, η υπό εξέταση διαδικασία επιλογής είναι διάφανη και διενεργήθηκε σύμφωνα με τη νομοθεσία για τις δημόσιες συμβάσεις της Ισπανίας και της ΕΕ. Οι περιφερειακές αρχές δημοσιοποίησαν τις επιδοτήσεις. Όλες οι διαδικασίες επέκτασης της DDT αναρτήθηκαν στον πίνακα ανακοινώσεων των δήμων και εστάλησαν επιστολές στους κύριους φορείς εκμετάλλευσης δικτύου της περιοχής, δηλαδή στην TelecomCLM και στην Abertis Telecom.

(58) Ως εκ τούτου, οι επιδοτήσεις που χορηγήθηκαν στους δήμους δεν ενίσχυσαν την ανταγωνιστική θέση ενός τύπου φορέα εκμετάλλευσης δικτύου σε σχέση με άλλους ανταγωνιστές διαχειριστές. Κύριοι δικαιούχοι είναι οι δήμοι, ενώ οι φορείς εκμετάλλευσης δικτύου είναι απλώς προμηθευτές του εξοπλισμού εκπομπής και πάροχοι των υπηρεσιών συντήρησης για μέγιστο χρονικό διάστημα δύο ετών. Δεν υπήρξε ποτέ επικοινωνία με τη Radiodifusión επειδή, κατά τον συγκεκριμένο χρόνο, δεν υπήρχε καμία ένδειξη ότι κατείχε άδεια έστω ενός κέντρου εκπομπής στην περιφέρεια.

(59) Εξάλλου, οι αρχές της Καστίλλης-Λα Μάντσα υποστηρίζουν ότι εξέτασαν προσεκτικά τη λύση της δορυφορικής πλατφόρμας ως εναλλακτικής δυνατότητας για την επέκταση της ψηφιακής κάλυψης προτού εκδώσουν το Διάταγμα αριθ. 347/2008. Σε εσωτερική έκθεση (35) πραγματοποιήθηκε σύγκριση δύο τεχνολογιών για την επέκταση: της DDT και του δορυφόρου. Στη μελέτη λήφθηκαν υπόψη τα κριτήρια χορήγησης των επιδοτήσεων για την επέκταση του ψηφιακού σήματος στην περιοχή II. Σε αυτά περιλαμβανόταν η προϋπόθεση πραγματοποίησης της μετάβασης χωρίς πρόσθετα έξοδα ή άλλα μειονεκτήματα για τους πολίτες και η χρησιμοποίηση των υφιστάμενων υποδομών.

(60) Το συμπέρασμα της μελέτης ήταν ότι, στη διάρκεια περιόδου 10 ετών, το συνολικό κόστος της λύσης επίγειας DDT θα κυμαινόταν κατά προσέγγιση μεταξύ 15,2 και 17,3 εκατ. EUR, ενώ η επιλογή δορυφορικής τεχνολογίας θα κόστιζε άνω των 47 εκατ. EUR.

(61) Στη μελέτη διατυπώνονταν διάφορες συστάσεις σχετικά με τις καταλληλότερες μεθόδους για την υλοποίηση της επέκτασης της κάλυψης του σήματος DDT στους οικισμούς της Καστίλλης-Λα Μάντσα που δεν περιλαμβάνονταν στα προγράμματα επίσημης κάλυψης των περιφερειακών και των εθνικών ραδιοτηλεοπτικών φορέων. Αξιολογούνταν επίσης όλες οι συνέπειες μιας δορυφορικής λύσης για την επέκταση της ψηφιακής κάλυψης. Το συμπέρασμα ήταν ότι η δορυφορική τεχνολογία θα συνεπαγόταν επενδύσεις τριπλάσιου έως εξαπλάσιου ύψους από εκείνες της επίγειας τεχνολογίας. Αυτή η διαφορά κόστους προκύπτει άμεσα από το κόστος που σχετίζεται με τη μίσθωση του δορυφορικού εξοπλισμού εκπομπής, ανεξάρτητα από το κόστος του δορυφορικού αποκωδικοποιητή. Ως εκ τούτου, μπορούσε εύλογα να συναχθεί το συμπέρασμα ότι η επέκταση της υπηρεσίας καθολικής DDT στον πληθυσμό της Καστίλλης-Λα Μάντσα έπρεπε να πραγματοποιηθεί με τη χρήση τεχνολογίας επίγειας DDT (36).

(62) Επιπλέον, η ισπανική κυβέρνηση παρουσίασε εσωτερική μελέτη σχετικά με τη βιωσιμότητα της παροχής καθολικής υπηρεσίας DDT με τη χρήση DDT ή δορυφόρου, την οποία εκπόνησε το MIEyT τον Ιούλιο του 2007. Οι αρχές εκτιμούν ότι η μελέτη λαμβάνει υπόψη το ρεαλιστικό κόστος της χρήσης μετάδοσης μέσω DDT ή μέσω δορυφόρου. Αμφότερες οι μελέτες εξετάζονται διεξοδικότερα στην ενότητα 5.3.2.2.

(63) Η περιφερειακή κυβέρνηση της Καστίλλης-Λα Μάντσα υποστηρίζει ότι, για τη λήψη της απόφασης πραγματοποίησης της επέκτασης της κάλυψης DDT στην περιοχή II της Καστίλλης-Λα Μάντσα, έλαβε υπόψη μόνον κριτήρια τεχνικής και οικονομικής απόδοσης. Κάθε διαχειριστής δικτύου –επίγειου, δορυφορικού, καλωδιακού κ.λπ.– μπορούσε να υποβάλει τεχνική προσφορά, καθώς μοναδική προϋπόθεση ήταν η εγγραφή του στο Μητρώο της CMT (37). Ως εκ τούτου, η απόφαση ήταν σύμφωνη προς την αρχή της τεχνολογικής ουδετερότητας. Αυτό επιβεβαιώνεται επίσης από το γεγονός ότι σε συγκεκριμένες περιπτώσεις η περιφερειακή κυβέρνηση της Καστίλλης-Λα Μάντσα επέλεξε τη δορυφορική πλατφόρμα, την οποία είχε αναπτύξει προηγουμένως η Abertis, βασιζόμενη αυστηρά σε κριτήρια ανάλυσης του κόστους (38).

(64) Όσον αφορά την εικαζόμενη διάκριση εις βάρος των τοπικών διαχειριστών, η περιφερειακή κυβέρνηση της Καστίλλης-Λα Μάντσα αναγνωρίζει ότι, βάσει του άρθρου 4 του Διατάγματος, οι ραδιοτηλεοπτικοί φορείς εξαιρούνται ρητώς (ανεξάρτητα από την εθνική, περιφερειακή ή τοπική εμβέλειά τους) από τους δικαιούχους των επιδοτήσεων (39). Ωστόσο, το Διάταγμα δεν εξαιρεί κανέναν φορέα εκμετάλλευσης δικτύου.

(65) Ωστόσο, κατά τις ισπανικές αρχές, η Radiodifusión μπορούσε να είχε συμμετάσχει επί ίσοις όροις με όλους τους λοιπούς διαχειριστές δικτύου ψηφιοποιώντας ένα από τα κέντρα εκπομπής της το οποίο ήδη μετέφερε το σήμα δημόσιας εθνικής ή περιφερειακής αναλογικής τηλεόρασης. Για τον σκοπό αυτό, μπορούσε να είχε υπογράψει συμφωνία με την περιφερειακή κυβέρνηση της Καστίλλης-Λα Μάντσα ή μπορούσε να είχε υποβάλει προσφορές σε δήμο ως φορέας τηλεπικοινωνιών εγγεγραμμένος στο Μητρώο Διαχειριστών της CMT.

3.2.3. Δικαιοπρακτική ικανότητα της καταγγέλλουσας Radiodifusión και μη εκπλήρωση εκ μέρους της των υποχρεώσεων που υπέχουν οι φορείς εκμετάλλευσης δικτύου στην Καστίλλη-Λα Μάντσα

(66) Κατά την περιφερειακή κυβέρνηση της Καστίλλης-Λα Μάντσα, η Radiodifusión είναι εγγεγραμμένη ως φορέας εκμετάλλευσης τηλεπικοινωνιών στο Μητρώο Διαχειριστών της CMT για την παροχή των ακόλουθων υπηρεσιών: «Επίγειο δίκτυο — Υποστήριξη της υπηρεσίας μετάδοσης ραδιοφωνικών και τηλεοπτικών εκπομπών». Ωστόσο, η περιφερειακή κυβέρνηση της Καστίλλης-Λα Μάντσα τονίζει ότι η εγγραφή στο εν λόγω μητρώο δεν αρκεί για την εκπλήρωση των υποχρεώσεων της Radiodifusión ως διαχειριστή τηλεπικοινωνιών στην Καστίλλη-Λα Μάντσα, οι οποίες προβλέπονται στον σχετικό νόμο αριθ. 8/2001 της Καστίλλης-Λα Μάντσα. Αυτό ισχύει ιδίως για την περίπτωση της υποχρέωσης των φορέων τηλεπικοινωνιών «να υποβάλουν Εδαφικό Πρόγραμμα Ανάπτυξης του Δικτύου, το οποίο περιλαμβάνει τους ήδη υφιστάμενους σταθερούς σταθμούς και τις προβλέψεις εγκατάστασης και ανάπτυξης του συνόλου του δικτύου τους […]». Μέχρι τούδε, η περιφερειακή κυβέρνηση της Καστίλλης-Λα Μάντσα δεν γνωρίζει να έχει υποβάλει η Radiodifusión οποιοδήποτε Εδαφικό Πρόγραμμα. Εξάλλου, δεν είναι γνωστό εάν η Radiodifusión διαθέτει από κοινού υποδομές με άλλον φορέα εκμετάλλευσης. Τέλος, η περιφερειακή κυβέρνηση της Καστίλλης-Λα Μάντσα υποστηρίζει ότι ο ισχυρισμός της Radiodifusión ότι διαθέτει 60 % κάλυψη στην Καστίλλη-Λα Μάντσα είναι αβάσιμος (40).

(67) Επιπλέον, η περιφερειακή κυβέρνηση της Καστίλλης-Λα Μάντσα επισημαίνει την ύπαρξη επιχείρησης του ομίλου με τους ίδιους μετόχους με τη Radiodifusión, της INGEST, Infraestructuras y Gestión 2002, S.L. (εφεξής, η «INGEST»), κατά της οποίας εκκρεμούν διάφορες διαδικασίες. Σε όλες αυτές τις διαδικασίες, η INGEST κατηγορείται για παράνομη κατάληψη ραδιοφωνικού φάσματος που προορίζεται για την εθνική DDT, το οποίο η καθής χρησιμοποιεί για την εκπομπή του σήματος των τοπικών τηλεοράσεων. Εξάλλου, η Radiodifusión δεν διαθέτει άδεια για την αναμετάδοση του σήματος DDT της Radio-Televisión de Castilla-La Mancha (εφεξής, η «RTV C-LM»).

3.2.4. Εκμετάλλευση και συντήρηση

(68) Κατά την περιφερειακή κυβέρνηση της Καστίλλης-Λα Μάντσα, ούτε η TelecomCLM ούτε η Abertis Telecom είναι δικαιούχοι των επίμαχων μέτρων για την κάλυψη του επαναλαμβανόμενου κόστους που σχετίζεται με την εκμετάλλευση και τη συντήρηση των δημοτικών επίγειων κέντρων. Σκοπός των συμφωνιών είναι «η χρηματοδότηση των απαραίτητων υποδομών για την ολοκλήρωση της επέκτασης και της εκπομπής της κάλυψης σήματος οντοτήτων και εταιρειών που διαθέτουν άδεια παροχής βασικών τηλεοπτικών υπηρεσιών». Ως εκ τούτου, χρηματοδοτούνται μόνον η αγορά και η εγκατάσταση στοιχείων όπως εξοπλισμός τηλεπικοινωνιών και κεραίες ή κατασκευαστικών στοιχείων. Στην περιοχή II, τα έξοδα αναλαμβάνουν οι δήμοι οι οποίοι διαθέτουν την άδεια των εν λόγω κέντρων. Το εκτιμώμενο κόστος εκμετάλλευσης και συντήρησης κατά τα δύο πρώτα έτη για 516 κέντρα ανέρχεται σε 6,5 εκατ. EUR. Ως εκ τούτου, για το διάστημα 2010-2015 το εν λόγω κόστος θα ανέλθει σε περίπου 15 εκατ. EUR για 516 κέντρα στη διάρκεια πενταετούς περιόδου (κατά μέσο όρο 29 000 EUR ανά κέντρο).

3.2.5. Εξαίρεση βάσει του επιχειρήματος περί «γενικών υποδομών»

(69) Κατά την περιφερειακή κυβέρνηση της Καστίλλης-Λα Μάντσα, τα ψηφιοποιημένα κέντρα εκπομπής, είτε ανήκουν στους δήμους είτε ανήκουν στους διαχειριστές δικτύου, μπορούν να θεωρηθούν «γενικές υποδομές», δηλαδή υποδομές ανοικτές σε όλους τους δυνητικούς χρήστες επί ίσοις όροις και χωρίς διακρίσεις. Ως εκ τούτου, οι ψηφιοποιημένες υποδομές καθιστούν εφικτή τη λήψη DDT από όλους τους χρήστες στην περιοχή II της Καστίλλης-Λα Μάντσα επί ίσοις όροις όταν παύσουν οι εκπομπές αναλογικής τηλεόρασης.

3.2.6. Εξαίρεση βάσει της αρχής του ιδιώτη επενδυτή σε οικονομία της αγοράς

(70) Η περιφερειακή κυβέρνηση της Καστίλλης-Λα Μάντσα ισχυρίζεται ότι η συγκεκριμένη μεταφορά δημόσιων κονδυλίων είναι σύμφωνη προς την αρχή του ιδιώτη επενδυτή σε οικονομία της αγοράς βάσει συγκριτικής ανάλυσης των τιμών της αγοράς. Οι πληρωμές στην TelecomCLM για συγκεκριμένες υπηρεσίες πραγματοποιήθηκαν σε τιμές της αγοράς.

(71) Συγκρίνοντας την πραγματική χρηματοδότηση και την πληρωμή που θα έπρεπε να καταβάλει ιδιώτης επενδυτής υπό φυσιολογικές συνθήκες για να εξασφαλίσει το ίδιο είδος υπηρεσιών, η περιφερειακή κυβέρνηση της Καστίλλης-Λα Μάντσα καταλήγει στο συμπέρασμα ότι οι συμφωνίες βασίστηκαν σε αντικειμενικά εμπορικά κριτήρια. Συνεπώς, οι διαχειριστές δικτύων δεν ευνοήθηκαν, εάν ληφθεί υπόψη τι θα αποκτούσαν υπό φυσιολογικές συνθήκες αγοράς. Ως εκ τούτου, δεν τους παρασχέθηκε επιλεκτικό πλεονέκτημα.

3.2.7. Εξαίρεση βάσει του άρθρου 107 παράγραφος 3 στοιχείο α) της Συνθήκης

(72) Η JCCM παραπέμπει στο άρθρο 107 παράγραφος 3 στοιχείο α) της Συνθήκης Ισχυρίζεται ότι η εν λόγω διάταξη μπορεί να εφαρμοστεί στην περιοχή II, για την οποία οι ραδιοτηλεοπτικοί φορείς και οι φορείς εκμετάλλευσης δικτύου δεν εκδήλωσαν εμπορικό ενδιαφέρον. Παρέχοντας υπηρεσίες DDT και αναθέτοντας σε υπεργολάβους την αγορά, την εγκατάσταση, την εκμετάλλευση και τη συντήρηση του εξοπλισμού DDT, οι δήμοι κάλυψαν ένα κενό στην αγορά με την επακόλουθη βελτίωση των συνθηκών ζωής των κατοίκων της περιοχής II και τη γενική οικονομική βελτίωση της κοινότητας της Καστίλλης-Λα Μάντσα.

3.2.8. Η Abertis ως φορέας εκμετάλλευσης δικτύου

(73) Η περιφερειακή κυβέρνηση της Καστίλλης-Λα Μάντσα δεν συμφωνεί με το επιχείρημα της Abertis ότι δεν θα πρέπει να θεωρείται διαχειριστής δικτύου στην περιοχή II. Η περιφερειακή κυβέρνηση της Καστίλλης-Λα Μάντσα επισημαίνει ότι η Abertis υπέγραψε συμφωνίες με την περιφερειακή κυβέρνηση της Καστίλλης-Λα Μάντσα βάσει του Διατάγματος αριθ. 347/2008 για την υλοποίηση της επέκτασης της κάλυψης DDT στην περιοχή II (41). Εξάλλου, η Abertis και η TelecomCLM πρέπει να θεωρούνται διαχειριστές δικτύου οι οποίοι δραστηριοποιούνται στην περιοχή II, επειδή υπάρχουν επίσημα κέντρα εκπομπής αναλογικής τηλεόρασης της RTVE ή/και της Tele5, στην περίπτωση της Abertis, και επίσημα κέντρα εκπομπής αναλογικής τηλεόρασης της CMT, στην περίπτωση της TelecomCLM.

(74) Σε αρκετές περιπτώσεις, ο δημοτικός εξοπλισμός που ψηφιοποιήθηκε βρίσκεται σε κέντρα την άδεια των οποίων κατέχουν η Abertis ή η TelecomCLM. Στις περιπτώσεις αυτές, ο εξοπλισμός DDT ανήκει στους αντίστοιχους δήμους. Η Abertis ισχυρίζεται ότι, δεδομένου ότι δεν είναι φορέας εκμετάλλευσης δικτύου στην περιοχή II, δεν μπορεί να θεωρηθεί άμεσος δικαιούχος των επίμαχων επιδοτήσεων καθώς «ο εξοπλισμός ανήκει στην TelecomCLM και άλλους τοπικούς φορείς οι οποίοι τον εκμεταλλεύονται» (42). Η περιφερειακή κυβέρνηση της Καστίλλης-Λα Μάντσα θεωρεί εσφαλμένο τον ισχυρισμό αυτό.

4. ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΤΩΝ ΤΡΙΤΩΝ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΜΕΝΩΝ

4.1. ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΤΗΣ RADIODIFUSIÓN DIGITAL SL

(75) Απαντώντας στην απόφαση κίνησης της διαδικασίας της Επιτροπής, η Radiodifusión παρατηρεί ότι οι ισπανικές αρχές δεν ανέθεσαν επίσημα στους δικαιούχους της ενίσχυσης αποστολή γενικού οικονομικού συμφέροντος. Εξάλλου, το ποσό της ενίσχυσης ανά κέντρο φαίνεται υπερβολικό, εάν αφορά μόνον τα υφιστάμενα κέντρα, όπως ισχυρίζονται οι ισπανικές αρχές. Κατά τη Radiodifusión, η ενίσχυση χρησιμοποιήθηκε κυρίως για τη δημιουργία νέων κέντρων εκπομπής στο σύνολο της κοινότητας της Καστίλλης-Λα Μάντσα και για τη συγκάλυψη παράνομης ενίσχυσης.

(76) Η Radiodifusión εμμένει στο γεγονός ότι οι αρχές της Καστίλλης-Λα Μάντσα χορήγησαν την ενίσχυση χωρίς τη διεξαγωγή δημόσιου διαγωνισμού και ότι η μεταφορά πόρων υπήρξε επιλεκτική, καθώς εξαίρεσε τις πλατφόρμες που βασίζονται σε άλλες τεχνολογίες, όπως τα καλωδιακά συστήματα και τους δορυφόρους.

(77) Κατά την Radiodifusión, η TelecomCLM εξασφάλισε αποφασιστικά πλεονεκτήματα από τα επίμαχα μέτρα. Οι περιφερειακές αρχές την επέλεξαν απευθείας, χωρίς τη διεξαγωγή επιλεκτικού διαγωνισμού. Ως εκ τούτου, μπόρεσε να αυξήσει σημαντικά τη γεωγραφική κάλυψη του δικτύου της σε περιοχές στις οποίες, υπό άλλες συνθήκες, κανείς δεν θα είχε επενδύσει. Η TelecomCLM επωφελήθηκε επίσης της απουσίας κανονιστικής εποπτείας, καθώς δεν υπόκειται σε καμία κανονιστική υποχρέωση παροχής πρόσβασης στο πρόσφατα κατασκευασθέν ή βελτιωθέν δίκτυο. Η Radiodifusión επισημαίνει ότι στο Διάταγμα αριθ. 347/2008 διευκρινίζεται ότι στόχος της κρατικής ενίσχυσης είναι η δημιουργία νέων κέντρων εκπομπής και όχι η ψηφιοποίηση των υφιστάμενων κέντρων εκπομπής.

(78) Κατά τη Radiodifusión, η ενίσχυση ενδυναμώνει τους παραδοσιακούς διαχειριστές στο μοναδικό τμήμα της αγοράς στο οποίο υφίσταται κάποιο περιθώριο ανταγωνισμού. Συγκεκριμένα, εικάζεται ότι η Abertis μπόρεσε να ενισχύσει τη μονοπωλιακή θέση της και να χρησιμοποιήσει πράγματι τη δημόσια χρηματοδότηση για να αναπτύξει ένα νέο πυκνότερο δίκτυο, το οποίο της παρέχει τη δυνατότητα να ανταγωνιστεί σε νέες αγορές.

(79) Η Radiodifusión είναι πεπεισμένη ότι η εξεταζόμενη κρατική ενίσχυση δεν είναι αναλογική. Για να πληρούται η απαίτηση της αναλογικότητας, η ενίσχυση πρέπει να εφαρμόζεται μόνον σε απομακρυσμένες αγροτικές περιοχές και να ευνοεί εξίσου όλους τους διαχειριστές, θεσπίζοντας υποχρεώσεις αποτελεσματικής πρόσβασης.

(80) Απαντώντας στις 27 Σεπτεμβρίου 2011 σε αίτημα παροχής πληροφοριών της Επιτροπής σχετικά με τα ζητήματα δικαιοπρακτικής ικανότητας που ήγειρε η Ισπανία, η Radiodifusión ανέφερε ότι κύρια δραστηριότητά της είναι η παροχή υπηρεσιών σε τοπικούς ραδιοτηλεοπτικούς φορείς. Παρέσχε κατάλογο των εγκαταστάσεων τις οποίες εκμεταλλεύεται σε 18 δήμους της Καστίλλης-Λα Μάντσα. Ωστόσο, κατά τη Radiodifusión, οι ίδιες εγκαταστάσεις θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν για τη μετάδοση εθνικών και περιφερειακών εκπομπών και, ως εκ τούτου, θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν, εάν της είχε παρασχεθεί το δικαίωμα να διεκδικήσει την ενίσχυση στο πλαίσιο δημόσιου διαγωνισμού.

4.2. ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΤΗΣ ASTRA

(81) Η Astra εκτιμά ότι, επιλέγοντας απευθείας την επίγεια πλατφόρμα, το μέτρο, συμπεριλαμβανομένης της συνεχιζόμενης ενίσχυσης για την εκμετάλλευση και τη συντήρηση, παραβιάζει την αρχή της τεχνολογικής ουδετερότητας. Η Astra τονίζει ότι η δορυφορική μετάδοση θα ήταν φθηνότερη από τη DDT στην περιοχή II (43), όπως κατέδειξε σαφώς η επιτυχία της Astra στον δημόσιο διαγωνισμό της Κανταβρίας. Λαμβανομένων υπόψη των σημαντικών οικονομιών κλίμακας που επιτυγχάνει, η δορυφορική λύση θα είχε καταστήσει επίσης εφικτή μεγαλύτερη εξοικονόμηση κόστους, εάν περισσότερες περιφέρειες είχαν επιλέξει συντονισμένα μια πλατφόρμα στην περιοχή II. Ακόμη και εάν, για συνταγματικούς λόγους, η ισπανική κυβέρνηση δεν μπορούσε να επιβάλει τη συνεκτίμηση διαπεριφερειακών συνεργιών ως προϋπόθεση για τη χορήγηση των κονδυλίων, οι περιφέρειες θα μπορούσαν να πράξουν κάτι τέτοιο οι ίδιες. Μόνον έτσι θα μπορούσαν οι περιφερειακές κυβερνήσεις να διασφαλίσουν την επιλογή της αποδοτικότερης λύσης για τους φορολογουμένους τους.

(82) Κατά την Astra, κατά τη σύγκριση των διαφορετικών πλατφορμών, εκτός από το άμεσο κόστος της εγκατάστασης, θα έπρεπε να ληφθούν υπόψη και άλλες θετικές συνέπειες της δορυφορικής λύσης. Η διαδικασία μετάβασης θα ήταν πολύ πιο απλή και λιγότερο δαπανηρή. Οι τηλεθεατές θα μπορούσαν να επωφεληθούν «ταυτόχρονης» μεταβατικής περιόδου, κατά την οποία θα λάμβαναν τόσο δορυφορικά όσο και επίγεια κανάλια. Λόγω της σπανιότητας εύρους ζώνης στο επίγειο δίκτυο και της αναγκαιότητας απελευθέρωσης μεγαλύτερης χωρητικότητας για υπηρεσίες τηλεπικοινωνιών στο μέλλον, στην περίπτωση του επίγειου δικτύου θα προέκυπταν άλλα έξοδα για τα νοικοκυριά και τους ραδιοτηλεοπτικούς φορείς. Οι μελλοντικές αλλαγές του εύρους ζώνης θα υποχρεώσουν τους κατοίκους της περιοχής II να προσαρμόσουν τις κεραίες τους. Οι ραδιοτηλεοπτικοί φορείς θα πρέπει να αντιμετωπίσουν πρόσθετα έξοδα σε άλλες ταυτόχρονες περιόδους. Τα εν λόγω έξοδα δεν θα προέκυπταν εάν είχε επιλεγεί η δορυφορική τεχνολογία.

(83) Η Astra επιμένει ότι οι φορείς εκμετάλλευσης δικτύου δεν απέκτησαν πλεονέκτημα λόγω του μέτρου. Ειδικότερα, η ψηφιοποίηση του δικτύου ευνοεί την εμπορική προσφορά της Abertis προς τους ραδιοτηλεοπτικούς φορείς, καθώς το δίκτυο DDT θα είναι πλέον διαθέσιμο σχεδόν στο 100 % του πληθυσμού χωρίς πρόσθετο κόστος.

(84) Όσον αφορά τη στρέβλωση του ανταγωνισμού, η Astra εκτιμά ότι η δορυφορική και η επίγεια πλατφόρμα ανήκουν στις ίδιες αγορές. Δεν υπάρχει αυστηρή διάκριση μεταξύ συνδρομητικής τηλεόρασης και ελεύθερης τηλεόρασης, τουλάχιστον όσον αφορά τον ανταγωνισμό πλατφόρμας. Υπάρχουν ήδη αρκετά συνδρομητικά κανάλια τα οποία προσφέρουν το σήμα τους μέσω της πλατφόρμας DDT και, πλην ενός, τα εν λόγω κανάλια προσφέρονται επίσης σε δορυφορική μετάδοση.

(85) Όσον αφορά ενδεχόμενα πλεονεκτήματα για τις δορυφορικές πλατφόρμες, η Astra εξετάζει ειδικότερα την αναγκαιότητα διασφάλισης της υπό όρους πρόσβασης και της κρυπτογράφησης. Η προστασία των δικαιωμάτων διανοητικής ιδιοκτησίας δεν θα δημιουργούσε προβλήματα στους ραδιοτηλεοπτικούς φορείς δορυφορικής μετάδοσης ελεύθερων καναλιών. Η συγκεκριμένη τεχνολογία χρησιμοποιείται ήδη σε πολλά συνδρομητικά κανάλια στη δορυφορική πλατφόρμα. Επιπροσθέτως, η λύση που προτάθηκε στην Κανταβρία για την υπό όρους πρόσβαση έγινε δεκτή από τις αρχές της Κανταβρίας, οι οποίες μπορούσαν να αποφασίσουν ποιους χρήστες να ενεργοποιήσουν για να λαμβάνουν τις υπηρεσίες.

4.3. ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΤΗΣ ABERTIS

4.3.1. Ύπαρξη κρατικής ενίσχυσης

(86) Η Abertis εκτιμά ότι το επίμαχο μέτρο για την επέκταση της κάλυψης στην περιοχή II δεν συνιστά κρατική ενίσχυση βάσει του άρθρου 107 παράγραφος 1 της Συνθήκης.

(87) Πρώτον, οι υπό εξέταση μεταφορές ήταν απλές μεταφορές από την κεντρική κυβέρνηση με σκοπό την αναπροσαρμογή των κέντρων εκπομπής, τα οποία είτε ανήκουν άμεσα στη δημόσια διοίκηση είτε η δημόσια διοίκηση διαθέτει δικαιώματα χρήσης τους. Ως εκ τούτου, δεν υπήρξε μεταφορά κρατικών κονδυλίων σε καμία επιχείρηση: τα κονδύλια παρέμειναν στην κεντρική κυβέρνηση.

(88) Δεύτερον, η Abertis υπογραμμίζει ότι οι διαχειριστές δικτύου δεν επωφελήθηκαν των επίμαχων μέτρων. Η Abertis δεν μπορεί να θεωρηθεί δικαιούχος, καθώς δεν είναι διαχειριστής δικτύου στην περιοχή II και δεν εκμεταλλεύεται το δίκτυο που χρησιμοποιείται για την επέκταση της DDT στην Καστίλλη-Λα Μάντσα. Ο εν λόγω εξοπλισμός ανήκει στην TelecomCLM, η οποία, μεταξύ άλλων, τον εκμεταλλεύεται.

(89) Τρίτον, όσον αφορά την τεχνολογική ουδετερότητα, η Abertis τονίζει ότι το επίμαχο μέτρο δεν δυσχεραίνει τον ανταγωνισμό μεταξύ πλατφορμών, καθώς η οριακή αύξηση της κάλυψης DDT στην περιοχή II δεν έχει καμία οικονομική συνέπεια στην περιοχή I. Εξάλλου, η ψηφιοποίηση της περιοχής II δεν επηρεάζει την τιμή που μπορεί να εισπράξει η Abertis για τις υπηρεσίες εκπομπής που παρέχει. Πράγματι, οι τιμές της ρυθμίζονται από και βασίζονται στο κεφάλαιο και στα έξοδα εκμετάλλευσής της. Όσον αφορά την TelecomCLM, οι εγκαταστάσεις περιήλθαν στην κυριότητα της αυτόνομης περιφέρειας Καστίλλης-Λα Μάντσα. Η κοινότητα ελέγχει επίσης τον περιφερειακό διαχειριστή δικτύου TelecomCLM.

(90) Τέταρτον, το επίμαχο μέτρο δεν ευνοεί τους ραδιοτηλεοπτικούς φορείς, καθώς αυτοί δεν αύξησαν τα έσοδά τους μετά την ψηφιοποίηση της περιοχής ΙΙ. Οι προμηθευτές εξοπλισμού τηλεπικοινωνιών δεν μπορούν εξάλλου να θεωρηθούν έμμεσοι δικαιούχοι του μέτρου, καθώς η ανταγωνιστική διάρθρωση της αγοράς εξοπλισμού τηλεπικοινωνιών δεν επηρεάστηκε ούτε στρεβλώθηκε λόγω της απλής αγοράς εξοπλισμού για την προσαρμογή αναλογικών κέντρων εκπομπής στην ψηφιακή τεχνολογία.

(91) Πέμπτον, η Abertis θεωρεί ότι το επίμαχο μέτρο δεν είχε καμία αναγνωρίσιμη επίπτωση στον ανταγωνισμό μεταξύ των φορέων εκμετάλλευσης δικτύων. Παρότι η Radiodifusión θα είχε ευνοηθεί από το μέτρο, δεν μπορούσε να ανταγωνιστεί την Abertis σε εθνικό επίπεδο, καθώς τα κέντρα που εκμεταλλεύεται η Radiodifusión δεν αντιστοιχούν στα απαραίτητα κέντρα για την περιοχή I, όπως συμβαίνει με κάθε κέντρο στην περιοχή II.

(92) Έκτον, εάν εκρίνετο ότι το μέτρο συνιστά ενίσχυση, θα επρόκειτο, κατά την Abertis, για υφιστάμενη ενίσχυση. Η ανάπτυξη των δικτύων ραδιοτηλεοπτικής μετάδοσης στην περιοχή II άρχισε το 1982 σε έναν μη απελευθερωμένο ραδιοτηλεοπτικό κλάδο. Εκείνη την εποχή, το ισπανικό κράτος απολάμβανε νόμιμο μονοπώλιο στην αγορά της επίγειας ραδιοτηλεοπτικής μετάδοσης. Επί του παρόντος, διατίθενται δημόσια κονδύλια για την εγκατάσταση, τη συντήρηση και τη λειτουργία τοπικών δικτύων στην περιοχή II, τα οποία αναπτύχθηκαν πριν από την απελευθέρωση του εν λόγω κλάδου. Ως εκ τούτου, το υπό εξέταση μέτρο θα συνιστούσε συνεχιζόμενη ενίσχυση, ήδη υφιστάμενη.

(93) Όσον αφορά τη συμβατότητα βάσει του άρθρου 106 παράγραφος 2, η Abertis επισημαίνει ότι δεν είναι πιθανό η TelecomCLM και άλλοι διαχειριστές τοπικών δικτύων να ξεπεράσουν τα κατώτατα όρια μέσου ετήσιου κύκλου εργασιών προ φόρων ύψους 100 εκατ. EUR κατά τις δύο οικονομικές χρήσεις πριν από τη χρήση κατά την οποία ανατέθηκε η ΥΓΟΣ και ετήσιας αποζημίωσης για την εν λόγω υπηρεσία ύψους 30 εκατ. EUR.

(94) Επιπλέον, κάθε ενδεχόμενη βοήθεια θα ήταν συμβατή με το άρθρο 107 παράγραφος 3 στοιχείο γ) της Συνθήκης. Τα μέτρα που έλαβαν οι ισπανικές αρχές αποσκοπούν στην επιτάχυνση της διαδικασίας μετάβασης στην ψηφιακή τεχνολογία στην Ισπανία, η οποία έχει αναγνωριστεί ως στόχος κοινού συμφέροντος. Η ενίσχυση ήταν κατάλληλο εργαλείο, αφού η DTT είναι η τεχνολογία που ενδείκνυται περισσότερο για την υλοποίηση της επέκτασης της κάλυψης (44). Πέραν από τους οικονομικούς λόγους, η Abertis υπογραμμίζει επίσης ότι οι ραδιοτηλεοπτικοί φορείς είναι απρόθυμοι να χρησιμοποιήσουν δορυφορικές πλατφόρμες, λόγω των περιορισμών που αντιμετωπίζουν όταν αποκτούν δικαιώματα περιεχομένου για τα ελεύθερα προγράμματά τους. Στις περισσότερες περιπτώσεις αποκτούν μόνο το δικαίωμα να μεταδίδουν το περιεχόμενο μέσω συγκεκριμένης πλατφόρμας, της DTT, αφού αυτή η τεχνολογία επιτρέπει την επιλεκτική εκπομπή και γεωγραφικούς περιορισμούς. Από την άλλη πλευρά, τα μέτρα είναι αναλογικά, αφού καλύπτουν μόνο το απολύτως απαραίτητο κόστος για τη μετατροπή των αναλογικών τηλεοπτικών υπηρεσιών σε ψηφιακές στην περιοχή II.

4.4. ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΤΩΝ ΡΑΔΙΟΤΗΛΕΟΠΤΙΚΩΝ ΦΟΡΕΩΝ

(95) Οι ραδιοτηλεοπτικοί φορείς υποστηρίζουν ότι το μέτρο δεν μπορεί να θεωρηθεί κρατική ενίσχυση, διότι δεν έχει προσφέρει οικονομικά πλεονεκτήματα σε καμία επιχείρηση και, πάνω από όλα, δεν τα έχει προσφέρει στους ραδιοτηλεοπτικούς φορείς. Τα μέτρα δεν έχουν αυξήσει την ακροαματικότητα των ραδιοτηλεοπτικών φορέων σε σχέση με εκείνη που είχαν όταν εξέπεμπαν αναλογικά. Επιπλέον, τα άτομα που κατοικούν στις περιοχές εκτεταμένης κάλυψης, δηλαδή σε αγροτικές, απομακρυσμένες και αραιοκατοικημένες περιοχές, δεν επηρεάζουν την αγορά της διαφήμισης, συνεπώς δεν αποτελούν μέρος του κοινού στο οποίο απευθύνονται οι ραδιοτηλεοπτικοί φορείς. Υπό αυτές τις συνθήκες, οι ιδιωτικοί διαχειριστές δεν αύξησαν τα τιμολόγια της διαφήμισης ως συνέπεια της επέκτασης.

(96) Οι ραδιοτηλεοπτικοί φορείς εξέφρασαν επίσης τη γνώμη ότι δεν τους ενδιέφερε να μετακομίσουν σε μια δορυφορική πλατφόρμα στην οποία τα προγράμματά τους θα έπρεπε να ανταγωνιστούν με εκατοντάδες κανάλια. Η επίγεια πλατφόρμα έχει το πλεονέκτημα της περιορισμένης χωρητικότητας, γεγονός που σημαίνει λιγότερο ανταγωνισμό για τους ραδιοτηλεοπτικούς φορείς ελεύθερης μετάδοσης. Επιπλέον, υπογράμμισαν ότι συνήθως αγοράζουν περιεχόμενο μόνον για τη συγκεκριμένη πλατφόρμα —εν προκειμένω την επίγεια. Αυτό συμβαίνει επειδή η επίγεια ραδιοτηλεοπτική μετάδοση διασφαλίζει τη γεωγραφική οριοθέτηση των εκπομπών, πράγμα που δεν συμβαίνει με τη δορυφορική ραδιοτηλεοπτική μετάδοση.

(97) Οι ραδιοτηλεοπτικοί φορείς επέμειναν επίσης ότι, μετά την κατακύρωση του διαγωνισμού της Κανταβρίας στην Astra, ενημέρωσαν τις αρχές της εν λόγω αυτόνομης κοινότητας ότι θα αντιτάσσονταν στη δορυφορική ραδιοτηλεοπτική μετάδοση, αφού είχαν αποκτήσει δικαιώματα μετάδοσης περιεχομένου αποκλειστικά μέσω της επίγειας πλατφόρμας.

5. ΝΟΜΙΚΗ ΕΚΤΙΜΗΣΗ

5.1. ΝΟΜΙΚΗ ΒΑΣΗ ΤΗΣ ΕΝΙΣΧΥΣΗΣ

(98) Όπως περιγράφηκε λεπτομερώς στην ενότητα 2.2, αιτιολογικές σκέψεις 26 έως 44, και όπως εκτίθεται αναλυτικά στην απόφαση που αφορά την υπόθεση SA.28599 — Επίγεια ψηφιακή τηλεόραση στην Ισπανία, το νομικό πλαίσιο για την ψηφιακή μετάβαση στην Ισπανία (45) είναι ένα πολύπλοκο δίκτυο που αποτελείται από διάφορες πράξεις που θεσπίστηκαν τόσο από την κεντρική κυβέρνηση και τις αυτόνομες περιφέρειες όσο και από τις τοπικές αρχές στη διάρκεια περιόδου τεσσάρων ετών. Το Εθνικό Τεχνικό Πρόγραμμα για τη DDT του 2005 και το Εθνικό Πρόγραμμα Μετάβασης στη DDT του 2007 ρυθμίζουν ουσιαστικά τη μετάβαση στη DTT στην περιοχή I, αλλά θέτουν επίσης τις βάσεις για τη λήψη πρόσθετων μέτρων επέκτασης στην περιοχή II. Αυτά τα μέτρα επέκτασης εφαρμόστηκαν από τις περιφερειακές αρχές μετά τη σύναψη διάφορων συμφωνιών-πλαισίων με την κεντρική κυβέρνηση (συμβάσεις-πλαίσια του 2008) και προσθηκών το 2008 στις προηγούμενες συμβάσεις-πλαίσια του 2006 και το 2009 στις συμβάσεις-πλαίσια του 2008.

(99) Ως αποτέλεσμα της σύναψης αυτών των συμφωνιών και προσθηκών, οι περιφερειακές ή/και τοπικές αρχές ανέπτυξαν ευρύ φάσμα μέτρων που αποσκοπούν στην επέκταση της κάλυψης DTT στην περιοχή ΙΙ. Ως εκ τούτου, η Επιτροπή θεωρεί ότι οι διάφορες πράξεις που θεσπίζονται σε κεντρικό επίπεδο και οι συμφωνίες που συνήφθησαν και τροποποιήθηκαν μεταξύ του MIEyT και των αυτόνομων περιφερειών αποτελούν τη βάση του καθεστώτος ενίσχυσης για την επέκταση της κάλυψης στην περιοχή II. Αυτές οι πράξεις και συμφωνίες προσανατόλισαν τις αυτόνομες περιφέρειες στη λήψη μέτρων που δεν ήταν τεχνολογικά ουδέτερα (46).

(100) Παρόλο που το Εθνικό Τεχνικό Πρόγραμμα ρυθμίζει τη μετάβαση στην DTT στην περιοχή Ι, δίνει επίσης εντολή στις τοπικές αρχές να εγκαταστήσουν, σε συνεργασία με τις αυτόνομες κοινότητες, πρόσθετα κέντρα εκπομπής που είναι απαραίτητα για να διασφαλιστεί η λήψη της DTT στην περιοχή II. Επομένως, εκείνη τη στιγμή η κεντρική κυβέρνηση προέβλεπε ήδη την επέκταση της κάλυψης της DTT. Η εντολή που περιλαμβάνεται στην κύρια νομική πράξη που ρυθμίζει τη μετάβαση στην ψηφιακή τηλεόραση αναφέρεται μόνο στην επίγεια πλατφόρμα. Κατά συνέπεια, στην πράξη οι αυτόνομες κοινότητες έχουν εφαρμόσει τις κατευθυντήριες γραμμές της κεντρικής κυβέρνησης σχετικά με την επέκταση της DTT (47).

(101) Η στιγμή κατά την οποία πράγματι εκταμιεύθηκε η κρατική ενίσχυση για την ανάπτυξη της DTT στην περιοχή ΙΙ καθορίστηκε από τη μεταφορά κονδυλίων από τις κεντρικές και τις περιφερειακές αρχές στους δικαιούχους. Αυτό το γεγονός έλαβε χώρα κατά τη διάρκεια χρονικής περιόδου που διέφερε ανάλογα με την αυτόνομη περιφέρεια. Όσον αφορά τη συνεχιζόμενη ενίσχυση για την εκμετάλλευση και τη συντήρηση των δικτύων, αυτή αποφασίστηκε σε επίπεδο αυτόνομων περιφερειών.

(102) Στην περίπτωση της Καστίλλης-Λα Μάντσα, όπως εξηγείται αναλυτικά στις αιτιολογικές σκέψεις 36 έως 45, επιλέχθηκε διαφορετική διαδικασία. Εν αντιθέσει με ό,τι έπραξαν οι λοιπές αυτόνομες περιφέρειες, η Καστίλλη-Λα Μάντσα δεν διεξήγαγε περιφερειακούς δημόσιους διαγωνισμούς για την επέκταση της κάλυψης της ψηφιακής τηλεόρασης, αλλά πρόβλεψε με το Διάταγμα 347/2008 της 2ας Δεκεμβρίου 2008 την απευθείας ανάθεση των απαραίτητων για την ψηφιοποίηση κονδυλίων στους υφιστάμενους κατόχους άδειας των (αναλογικών) κέντρων εκπομπής. Ως εκ τούτου, η περιφερειακή κυβέρνηση της Καστίλλης-Λα Μάντσα δεν διεξήγαγε ανοικτό δημόσιο διαγωνισμό, αλλά αντ' αυτού επέλεξε απευθείας τους φορείς τηλεπικοινωνιών. Οι εν λόγω επιχειρήσεις εκτέλεσαν επίσης καθήκοντα εκμετάλλευσης και συντήρησης.

(103) Στις περιπτώσεις κατά τις οποίες τα κέντρα εκπομπής ανήκουν άμεσα στην TelecomCLM ή στην Abertis, οι επιχειρήσεις αυτές έλαβαν την ενίσχυση για την αναπροσαρμογή του εξοπλισμού τους. Στις περιπτώσεις κατά τις οποίες απαιτήθηκε η κατασκευή νέων κέντρων εκπομπής, αυτά χρηματοδοτήθηκαν με δημόσια κονδύλια, αλλά η TelecomCLM απέκτησε την κυριότητά τους. Τέλος, στις περισσότερες περιπτώσεις, τα αναλογικά κέντρα εκπομπής ανήκουν στους δήμους. Οι δήμοι αγόρασαν τον ψηφιακό εξοπλισμό από την Abertis ή την TelecomCLM και ανέθεσαν την εγκατάσταση, την εκμετάλλευση και τη συντήρηση του εξοπλισμού στις δύο αυτές επιχειρήσεις ως υπεργολάβους.

5.2. ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΚΡΑΤΙΚΗΣ ΕΝΙΣΧΥΣΗΣ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΑΡΘΡΟ 107 ΠΑΡΑΓΡΑΦΟΣ 1 ΤΗΣ ΣΥΝΘΗΚΗΣ

5.2.1. Ύπαρξη κρατικής ενίσχυσης δυνάμει του άρθρου 107 παράγραφος 1 της Συνθήκης

(104) Το εν λόγω μέτρο, συμπεριλαμβανομένης της συνεχιζόμενης ενίσχυσης για τη λειτουργία και τη συντήρηση, μπορεί να θεωρηθεί κρατική ενίσχυση κατά το άρθρο 107 παράγραφος 1 της Συνθήκης, στο οποίο καθορίζονται οι ακόλουθες προϋποθέσεις για την ύπαρξη κρατικής ενίσχυσης. Πρώτον, πρέπει να πρόκειται για κρατική παρέμβαση ή παρέμβαση μέσω κρατικών πόρων. Δεύτερον, η παρέμβαση πρέπει να παρέχει επιλεκτικά οικονομικό πλεονέκτημα στον δικαιούχο. Τρίτον, η ενίσχυση πρέπει να νοθεύει ή να απειλεί να νοθεύσει τον ανταγωνισμό. Τέταρτον, η παρέμβαση πρέπει να επηρεάζει τις συναλλαγές μεταξύ κρατών μελών.

5.2.1.1. Κρατικοί πόροι και καταλογισμός στο κράτος

(105) Το εν λόγω μέτρο απορρέει από το ως άνω περιγραφόμενο σύστημα νομικών πράξεων, οι οποίες εκδίδονται τόσο σε κεντρικό όσο και σε περιφερειακό ή τοπικό επίπεδο, καθώς και από τις συμφωνίες που συνάπτονται μεταξύ του MIEyT και των αρχών της Καστίλλης-Λα Μάντσα. Η Καστίλλη-Λα Μάντσα δεν αμφισβήτησε το συμπέρασμα που διαμορφώθηκε στην απόφαση κίνησης της διαδικασίας, σύμφωνα με την οποία το μέτρο είχε χρηματοδοτηθεί από πόρους του προϋπολογισμού. Εντούτοις, οι ισπανικές αρχές επέμειναν ότι χρηματοδοτήθηκε τόσο από τον κεντρικό προϋπολογισμό όσο και από τους περιφερειακούς και δημοτικούς προϋπολογισμούς. Η Καστίλλη-Λα Μάντσα εξέφρασε επίσης την άποψη ότι το εν λόγω μέτρο ήταν πράγματι απλή μεταφορά κονδυλίων μεταξύ διαφόρων διοικήσεων. Με τον τρόπο αυτό, η Καστίλλη-Λα Μάντσα αναγνώρισε ότι τα κονδύλια προέρχονται εν μέρει από τον κεντρικό προϋπολογισμό. Επιπροσθέτως, το μέτρο δεν ήταν απλή μεταφορά κονδυλίων μεταξύ διοικήσεων, καθώς τελικά τα κονδύλια χρησιμοποιήθηκαν για την ανάπτυξη του δικτύου DTT από φορείς που ασκούσαν οικονομική δραστηριότητα (όπως εξηγείται στην ενότητα 5.2.1.2).

(106) Υπό τις συνθήκες αυτές, διαπιστώνεται ότι το εν λόγω μέτρο χρηματοδοτήθηκε απευθείας από τον κρατικό προϋπολογισμό και τους προϋπολογισμούς των διάφορων δήμων και την αυτόνομη περιφέρεια. Η συνεχιζόμενη ενίσχυση δεν χρηματοδοτήθηκε από τον προϋπολογισμό της κεντρικής κυβέρνησης, αλλά προέρχεται από τον προϋπολογισμό της αυτόνομης περιφέρειας.

(107) Δεδομένου ότι το μέτρο χρηματοδοτείται από το κράτος, σε επίπεδο τόσο κεντρικό όσο και περιφερειακό ή τοπικό, καταλογίζεται στο κράτος και συνεπάγεται τη χρήση κρατικών κονδυλίων.

5.2.1.2. Οικονομικό πλεονέκτημα για τους οργανισμούς που ασκούν οικονομική δραστηριότητα

(108) Η Abertis, η οποία είναι εισηγμένη στο χρηματιστήριο στην Ισπανία, είναι διεθνής επιχείρηση με αντικείμενο τη διαχείριση διοδίων αυτοκινητοδρόμων και επίγειων και δορυφορικών υποδομών τηλεπικοινωνιών. Έχει παρουσία σε δώδεκα χώρες της Ευρώπης και της Αμερικής και περίπου τα δύο τρίτα των εσόδων του ομίλου παράγονται εκτός Ισπανίας. Η Abertis Telecom έχει την κυριότητα και την εκμετάλλευση τηλεπικοινωνιακών υποδομών στην Ισπανία. Διαθέτει επίσης το κύριο δίκτυο κέντρων για τη διανομή και τη μετάδοση ραδιοτηλεοπτικών σημάτων στην Ισπανία. Η TelecomCLM, SA είναι περιφερειακός φορέας εκμετάλλευσης τηλεπικοινωνιών ο οποίος παρέχει υπηρεσίες στην Καστίλλη-Λα Μάντσα. Οι υπηρεσίες που παρέχει περιλαμβάνουν τη μεταφορά, τη συνεισφορά και τη μετάδοση ραδιοτηλεοπτικών σημάτων· τη φιλοξενία εξοπλισμού και ακτινοβολούντων συστημάτων· την από κοινού χρήση υποδομών· και την ολοκληρωμένη συντήρηση υποδομών. Η εταιρεία παρέχει υπηρεσίες σε τοπικούς, περιφερειακούς και εθνικούς διαχειριστές. […].

(109) Το εν λόγω μέτρο συνεπάγεται μεταφορά κρατικών κονδυλίων σε συγκεκριμένες επιχειρήσεις. Παρά το γεγονός ότι η Συνθήκη δεν ορίζει την έννοια της επιχείρησης, κάνει αναφορά σε κάθε φυσικό ή νομικό πρόσωπο, ανεξάρτητα από το καθεστώς και τη χρηματοδότησή του, το οποίο ασκεί οικονομική δραστηριότητα. Στην πρακτική της Επιτροπής, η οποία επιβεβαιώνεται από το Δικαστήριο, η εκμετάλλευση δικτύων τηλεοπτικής εκπομπής θεωρείται οικονομική δραστηριότητα (48), κατά τρόπο παρόμοιο με άλλες περιπτώσεις που συνεπάγονται τη διαχείριση υποδομών από τις περιφερειακές αρχές (49). Στην υπό εξέταση περίπτωση, οι δημόσιες επιχειρήσεις είναι εγγεγραμμένες στο Μητρώο της CMT ως φορείς εκμετάλλευσης δικτύου. Το γεγονός αυτό υποδηλώνει ότι παρέχουν ορισμένες υπηρεσίες οι οποίες, σύμφωνα με την καθιερωμένη πρακτική, συνιστούν οικονομική δραστηριότητα. Η αγορά υφίσταται εάν, όπως συμβαίνει σε αυτήν την περίπτωση, άλλοι φορείς εκμετάλλευσης θα ήταν πρόθυμοι να παρέχουν την εν λόγω υπηρεσία ή θα ήταν σε θέση να το πράξουν. Έτσι, για παράδειγμα, η Astra, πριν από την πραγματοποίηση της επέκτασης της κάλυψης στην περιοχή ΙΙ, είχε διάφορες συναντήσεις με τις αυτόνομες περιφέρειες για να τους παρουσιάσει την προσφορά της. Από την άλλη πλευρά, τον Μάρτιο του 2008, η Astra συμμετείχε σε τεχνολογικά ουδέτερο δημόσιο διαγωνισμό που δημοσιεύθηκε στην Κανταβρία για την παροχή ψηφιακής τηλεόρασης στις περιοχές ΙΙ και III, ο οποίος κατακυρώθηκε σε αυτήν. Το γεγονός ότι οι δημόσιες επιχειρήσεις και οι δήμοι δεν εισπράττουν αμοιβή για τις παρεχόμενες υπηρεσίες δεν εμποδίζει να θεωρούνται οι σχετικές δραστηριότητες οικονομική δραστηριότητα (50).

(110) Η Επιτροπή δεν συμφωνεί με το επιχείρημα που προβάλλει η Ισπανία ότι η εκμετάλλευση του επίγειου δικτύου από τις αυτόνομες περιφέρειες, τις δημόσιες επιχειρήσεις και τους δήμους εμπίπτει στην άσκηση των επίσημων εξουσιών με την ιδιότητα της δημόσιας αρχής, με αποτέλεσμα να μην εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής του άρθρου 107 της Συνθήκης. Έχει αναγνωριστεί ότι οι δραστηριότητες που σχετίζονται με την άσκηση των κρατικών προνομίων από το ίδιο το κράτος ή από τις αρχές που λειτουργούν εντός των ορίων της δημόσιας εξουσίας του δεν αποτελούν οικονομικές δραστηριότητες υποκείμενες στους κανόνες του ανταγωνισμού (51). Μπορεί να θεωρηθεί ότι εμπίπτουν στην εν λόγω εξαίρεση δραστηριότητες όπως εκείνες που αποτελούν μέρος των βασικών λειτουργιών του κράτους ή σχετίζονται με τις εν λόγω λειτουργίες λόγω της φύσης τους, του σκοπού τους και των κανόνων στους οποίους υπόκεινται. Η νομολογία του Δικαστηρίου έχει προσφέρει διάφορα παραδείγματα δραστηριοτήτων που εμπίπτουν στη συγκεκριμένη κατηγορία, με αποτέλεσμα να χαράσσεται διαχωριστική γραμμή μεταξύ των αμιγών κρατικών δραστηριοτήτων και των εμπορικών δραστηριοτήτων που μπορούν να ασκούνται από κρατικό φορέα. Στον κατάλογο περιλαμβάνονται δραστηριότητες οι οποίες σχετίζονται με τις ένοπλες δυνάμεις ή την αστυνομία· η συντήρηση και η βελτίωση της ασφάλειας της αεροπλοΐας, ο έλεγχος της εναέριας κυκλοφορίας (52)· η επιτήρηση για την πρόληψη της ρύπανσης, η οποία αποτελεί καθήκον δημόσιου συμφέροντος που εντάσσεται στις βασικές λειτουργίες του κράτους όσον αφορά την προστασία του περιβάλλοντος σε θαλάσσιες περιοχές (53)· δραστηριότητες τυποποίησης και συναφείς δραστηριότητες έρευνας και ανάπτυξης (54).

(111) Στο πλαίσιο αυτό, η Επιτροπή θεωρεί ότι, στην παρούσα υπόθεση, η εκμετάλλευση του δικτύου επίγειας μετάδοσης δεν εμπίπτει στις υποχρεώσεις και στα προνόμια του κράτους ούτε αποτελεί τυπική δραστηριότητα την οποία μπορεί να ασκεί μόνο το κράτος. Οι υπηρεσίες που λαμβάνονται υπόψη δεν είναι οι συνήθεις υπηρεσίες μιας δημόσιας αρχής και είναι αφεαυτές οικονομικής φύσης, όπως καθίσταται προφανές από το γεγονός ότι στην αγορά της περιοχής Ι δραστηριοποιούνται διάφορες επιχειρήσεις. Δεύτερον, μια ιδιωτική επιχείρηση, η οποία δεν εξαρτάται από καμία δημόσια αρχή, συγκεκριμένα η Astra (όπως αποδεικνύει η παρουσία της ως υποψηφίου στον δημόσιο διαγωνισμό της Κανταβρίας το 2008), ενδιαφερόταν να παράσχει τη συγκεκριμένη υπηρεσία στην περιοχή II. Η καταγγελία της Astra αναφέρεται επίσης στην περιφέρεια της Καστίλλης-Λα Μάντσα, στην οποία ενδιαφέρεται να παρέχει ψηφιακές υπηρεσίες ραδιοτηλεοπτικής μετάδοσης ως φορέας εκμετάλλευσης πλατφόρμας. Τρίτον, η ανάπτυξη του δικτύου στην περιοχή ΙΙ επηρεάζει μόνο τη μετάδοση των ιδιωτικών εθνικών και περιφερειακών καναλιών (55). Κατά συνέπεια, συνάγεται το συμπέρασμα ότι η εκμετάλλευση του επίγειου δικτύου από τις αυτόνομες περιφέρειες, τις δημόσιες επιχειρήσεις και τους δήμους δεν εντάσσεται στην άσκηση των προνομίων τους ως δημόσιων αρχών.

(112) Η Επιτροπή δεν συμμερίζεται την άποψη της περιφερειακής κυβέρνησης της Καστίλλης-Λα Μάντσα ότι το μέτρο είναι σύμφωνο προς την αρχή του ιδιώτη επενδυτή σε οικονομία της αγοράς. Βάσει του κριτηρίου αυτού εξετάζεται κατά πόσον ένας ιδιώτης επενδυτής θα ήταν διατεθειμένος να επενδύσει στο έργο υπό τους ίδιους όρους και στην ίδια κλίμακα με τον δημόσιο επενδυτή κατά τον χρόνο λήψης της απόφασης για την πραγματοποίηση της σχετικής δημόσιας επένδυσης. Στην παρούσα υπόθεση, η δημόσια επένδυση είναι η χρηματοδότηση από την περιφερειακή κυβέρνηση της Καστίλλης-Λα Μάντσα της ψηφιοποίησης των δικτύων επίγειας ραδιοτηλεοπτικής μετάδοσης της Telecom CLM και της Abertis. Όταν ο εξοπλισμός παραμένει ιδιοκτησία των δημόσιων αρχών (δήμων), η εκμετάλλευσή του πραγματοποιείται από τις παλαιές εταιρείες. Η σύμβαση με τους φορείς εκμετάλλευσης δεν προβλέπει επιστροφή των κονδυλίων ή αμοιβή για τον εξοπλισμό ιδιοκτησίας των δημόσιων αρχών. Αυτό αντιβαίνει άμεσα στην έννοια του ιδιώτη επενδυτή, ο οποίος όχι μόνον θα απαιτούσε την εν λόγω επιστροφή ή αμοιβή, αλλά θα απαιτούσε επίσης απόδοση της επένδυσής του. Η δημόσια χρηματοδότηση του δικτύου DDT δεν αναμενόταν να αποτελέσει αφεαυτής αποδοτική επένδυση. Ως εκ τούτου, η επένδυση της περιφερειακής κυβέρνησης της Καστίλλης-Λα Μάντσα στην ψηφιοποίηση του επίγειου δικτύου στην περιοχή II δεν είναι σύμφωνη προς την αρχή του ιδιώτη επενδυτή σε οικονομία της αγοράς.

(113) Ως εκ τούτου, υφίσταται οικονομικό πλεονέκτημα όταν ο φορέας εκμετάλλευσης λαμβάνει δημόσια κονδύλια για την ψηφιοποίηση του εξοπλισμού του ή για την κατασκευή νέων κέντρων εκπομπής. Δεύτερον, όταν επιλέγει απευθείας (δηλαδή, χωρίς τη διεξαγωγή δημόσιου διαγωνισμού) έναν φορέα εκμετάλλευσης για την προμήθεια εξοπλισμού DDT και την παροχή υπηρεσιών εκμετάλλευσης και συντήρησης, η δημόσια αρχή δεν σέβεται τους όρους της αγοράς. Και αυτό παρέχει στον φορέα οικονομικό πλεονέκτημα.

Άμεσοι δικαιούχοι της ενίσχυσης

(114) Όπως αναφέρεται στις αιτιολογικές σκέψεις 36 και 37, η περιφερειακή κυβέρνηση της Καστίλλης-Λα Μάντσα δεν διεξήγαγε περιφερειακούς δημόσιους διαγωνισμούς για τη βελτίωση των αναλογικών δικτύων ούτε για την επέκταση της κάλυψης της ψηφιακής τηλεόρασης. Αντ' αυτών, τα κονδύλια διατέθηκαν απευθείας στους δήμους ή στους υφιστάμενους επίγειους διαχειριστές. Από την πλευρά τους, οι δήμοι επέλεξαν τους διαχειριστές που θα υλοποιούσαν το έργο χωρίς τη διεξαγωγή δημόσιου διαγωνισμού. Ως εκ τούτου, οι λοιποί φορείς εκμετάλλευσης πλατφόρμας, επίγειας ή άλλου είδους, δεν ενημερώθηκαν δεόντως για το μέτρο και, επομένως, δεν μπόρεσαν να υποβάλουν τεχνική πρόταση για την αναπροσαρμογή των υποδομών ή την επέκταση της κάλυψης της ψηφιακής τηλεόρασης στην περιοχή II της αυτόνομης κοινότητας (56).

(115) Η Abertis και η TelecomCLM υπήρξαν οι αποδέκτες των κονδυλίων που προορίζονταν για τη βελτίωση και την επέκταση του δικτύου τους ή υπήρξαν οι εταιρείες με τις οποίες επικοινώνησαν οι δήμοι για την εκτέλεση των συγκεκριμένων έργων στις υποδομές τους (57). Σε αμφότερες τις περιπτώσεις, οι δύο διαχειριστές επιλέχθηκαν χωρίς τη διεξαγωγή δημόσιου διαγωνισμού. Στις περισσότερες περιπτώσεις, οι δήμοι είναι ιδιοκτήτες του εξοπλισμού DDT που συνδέεται με τους αναμεταδότες των διαχειριστών, οι οποίοι δεν καταβάλλουν καμία πληρωμή στους δήμους για τη χρήση του εν λόγω εξοπλισμού.

(116) Η TelecomCLM υπέγραψε απευθείας 133 συμφωνίες με την περιφερειακή κυβέρνηση της Καστίλλης-Λα Μάντσα για την ψηφιοποίηση των κέντρων εκπομπής της. Αυτό κρίθηκε απαραίτητο για την πραγματοποίηση της επέκτασης της DDT σε αγροτικές περιοχές, στις οποίες η πυκνότητα πληθυσμού είναι χαμηλή και κανένας διαχειριστής δεν επέδειξε ενδιαφέρον να επενδύσει. Επισκόπηση των εξόδων που πραγματοποίησε η TelecomCLM όταν έλαβε τα κονδύλια που μετέφερε η περιφερειακή κυβέρνηση της Καστίλλης-Λα Μάντσα δείχνει ότι η TelecomCLM χρησιμοποίησε τα εν λόγω κονδύλια αποκλειστικά για την αγορά και την εγκατάσταση εξοπλισμού DDT και για την επακόλουθη συντήρηση του εξοπλισμού για διάστημα που αντιστοιχεί στα δύο πρώτα έτη.

(117) Κατ' αυτόν τον τρόπο, η TelecomCLM και η Abertis βελτίωσαν μέρος των υφιστάμενων κέντρων εκπομπής τους και είναι πλέον σε θέση να εκμεταλλεύονται το δίκτυο DDT στην περιοχή II χάρη στη δημόσια επιδότηση. Μπορούν επίσης να χρησιμοποιούν τις νέες υποδομές για την παροχή άλλων υπηρεσιών, για παράδειγμα, WiMax (πρότυπο ασύρματης ευρυζωνικής μετάδοσης δεδομένων που μπορεί να προσφέρει σταθερές ή κινητές ευρυζωνικές υπηρεσίες). Η TelecomCLM χρησιμοποίησε τα κέντρα της […] και διάφορα ψηφιοποιημένα κέντρα ιδιοκτησίας των δήμων για να εγκαταστήσει τον εξοπλισμό Wimax της περιφερειακής κυβέρνησης της Καστίλλης-Λα Μάντσα […] (58). Χάρη σε αυτές τις οικονομίες κλίμακας, οι διαχειριστές του δικτύου DTT έχουν τη δυνατότητα να αποκτούν έσοδα από υποδομές που χρηματοδοτούνται με δημόσια κονδύλια. […].

(118) Το μετρήσιμο πλεονέκτημα που παρασχέθηκε στους άμεσους δικαιούχους TelecomCLM και Abertis είναι το συνολικό ποσό των κονδυλίων που λήφθηκαν για την επέκταση της κάλυψης (συμπεριλαμβανομένων των κονδυλίων που έλαβαν για τη βελτίωση ή την κατασκευή νέων κέντρων εκπομπής).

(119) Όταν οι δήμοι ενεργούσαν ως διαχειριστές δικτύου, έλαβαν δημόσια κονδύλια για την ψηφιοποίηση των κέντρων εκπομπής που βρίσκονταν στις περιοχές τους και για την κατασκευή νέων κέντρων εκπομπής. Οι αρχές ισχυρίζονται ότι επρόκειτο απλώς για μεταφορές κονδυλίων μεταξύ διάφορων επιπέδων της δημόσιας διοίκησης και ότι, με την επέκταση των δικτύων που ανήκουν στους δήμους, αυτοί απλώς εκπλήρωναν τα διοικητικά τους καθήκοντα προς τους πολίτες τους. Ωστόσο, όταν οι δήμοι ενεργούν ως φορείς εκμετάλλευσης δικτύου, ασκούν οικονομική δραστηριότητα. Πολλοί εξ αυτών είναι εγγεγραμμένοι στο Μητρώο Διαχειριστών Δικτύου της CMT. Ωστόσο, καθώς οι δήμοι αγόρασαν τον ψηφιακό εξοπλισμό από την Abertis ή από την TelecomCLM και ανέθεσαν στις δύο αυτές επιχειρήσεις, ως υπεργολάβους, την εγκατάσταση, την εκμετάλλευση και τη συντήρηση του εξοπλισμού χωρίς τη διεξαγωγή δημόσιου διαγωνισμού, και στην περίπτωση αυτή οι εν λόγω επιχειρήσεις είναι άμεσοι δικαιούχοι της ενίσχυσης.

(120) Η χρηματοδότηση περιλαμβάνει επίσης την εκμετάλλευση και τη συντήρηση του δικτύου. Τα καθήκοντα αυτά εκτέλεσαν η TelecomCLM και η Abertis. Αυτό θεωρείται ότι αποτελεί συνεχιζόμενη ενίσχυση και ότι οι διαχειριστές που είναι επιφορτισμένοι με την εκμετάλλευση και τη συντήρηση του δικτύου είναι οι δικαιούχοι της. Τέλος, γενικότερα, η Abertis και η TelecomCLM ωφελούνται, καθώς δεν επιτρέπεται σε άλλον φορέα εκμετάλλευσης πλατφόρμας να εισέλθει στην αγορά ελεύθερης εκπομπής τηλεοπτικών σημάτων στην Ισπανία (59).

Έμμεσοι δικαιούχοι της ενίσχυσης

(121) Προμηθευτές τηλεπικοινωνιακού εξοπλισμού. Η Telecom CLM και η Abertis προμηθεύουν εσωτερικό εξοπλισμό τηλεπικοινωνιών. Καθώς οι δήμοι αγόρασαν εξοπλισμό, χωρίς τη διεξαγωγή δημόσιου διαγωνισμού, από τους δύο υφιστάμενους επίγειους φορείς εκμετάλλευσης στην Καστίλλη-Λα Μάντσα, η TelecomCLM και η Abertis επωφελήθηκαν άμεσα από την ενίσχυση (βλέπε αιτιολογική σκέψη 119). Όταν οι δύο φορείς αγόρασαν τον εν λόγω εξοπλισμό από τους προμηθευτές εξοπλισμού τηλεπικοινωνιών, ο εν λόγω εξοπλισμός αγοράστηκε στην ελεύθερη αγορά. Ως εκ τούτου, εκτός από την TelecomCLM και την Abertis (άμεσοι δικαιούχοι), οι προμηθευτές εξοπλισμού τηλεπικοινωνιών δεν θεωρούνται έμμεσοι δικαιούχοι, καθώς δεν απέκτησαν επιλεκτικό πλεονέκτημα. Κατά τρόπο παρόμοιο με την περίπτωση των ψηφιακών αποκωδικοποιητών στην Ιταλία (60), δεν κατέστη εφικτή η διάκριση μεταξύ των διάφορων κατηγοριών παραγωγών των διαφόρων τύπων ψηφιακής υποδομής, καθώς οι παραγωγοί πρέπει να είναι σε θέση να παράγουν οποιονδήποτε τύπο εξοπλισμού. Οι επιχειρήσεις που προμηθεύουν τον εν λόγω εξοπλισμό τηλεπικοινωνιών στους φορείς εκμετάλλευσης δικτύου δεν διαφέρουν από την ομάδα των επιχειρήσεων που θα είχαν συμμετάσχει στον δημόσιο διαγωνισμό, εάν το καθεστώς ήταν τεχνολογικά ουδέτερο σε σχέση με τους διαχειριστές πλατφόρμας (61). Στην Ισπανία, οι επιχειρήσεις που ενσωματώνουν, εγκαθιστούν και προμηθεύουν τον τηλεπικοινωνιακό εξοπλισμό που είναι απαραίτητος για την επέκταση της DTT συχνά προσφέρουν άλλες υπηρεσίες. Οι εν λόγω κατασκευαστές εξοπλισμού, αλλά και οι φορείς τηλεπικοινωνιών, μπορούν να προσφέρουν επίσης επίγειες ή δορυφορικές λύσεις ή συνδυασμό των δύο (62).

(122) Το εν λόγω μέτρο δεν αποσκοπεί, λόγω του αντικειμένου ή της γενικής διάρθρωσής του, στη δημιουργία πλεονεκτήματος για τους κατασκευαστές. Οποιαδήποτε δημόσια πρωτοβουλία υπέρ της ψηφιοποίησης (ακόμη και η πιο ουδέτερη από τεχνολογικής άποψης) θα ευνοούσε τους παραγωγούς ψηφιακού εξοπλισμού. Ως εκ τούτου, στην περίπτωση των κατασκευαστών εξοπλισμού μπορεί να θεωρηθεί ότι το γεγονός ότι θα επωφελούνταν από την αύξηση των πωλήσεων, ως αποτέλεσμα του μέτρου, αποτελεί μηχανική δευτερεύουσα συνέπεια. Ως γενική αρχή, κάθε κρατική ενίσχυση παράγει μια διάχυση προς τα κάτω για τους προμηθευτές του δικαιούχου της κρατικής ενίσχυσης, γεγονός που παρ' όλα αυτά δεν συνεπάγεται κατ' ανάγκη επιλεκτικό πλεονέκτημα για αυτούς. Η ενίσχυση δεν προοριζόταν για τους προμηθευτές τηλεπικοινωνιακού εξοπλισμού και, ως εκ τούτου, αυτοί δεν επωφελήθηκαν από έμμεσο επιδιωκόμενο αποτέλεσμα.

(123) Ραδιοτηλεοπτικοί φορείς. Η Ισπανία έχει αποδείξει επαρκώς ότι οι επίγειοι ραδιοτηλεοπτικοί φορείς δεν απέκτησαν οποιαδήποτε οφέλη λόγω της επέκτασης της κάλυψης. Σε αντίθεση με την περιοχή I, στην περιοχή ΙΙ οι ραδιοτηλεοπτικοί φορείς αρνήθηκαν να πληρώσουν για την ψηφιοποίηση, καθώς αυτή δεν επρόκειτο να τους αποφέρει κανένα πρόσθετο έσοδο. Πράγματι, λόγω του χαμηλού ποσοστού πληθυσμού που επηρεάζεται, ο οποίος δεν φαίνεται να αποτελεί εμπορικό στόχο των διαφημιστών, οι ραδιοτηλεοπτικοί φορείς δεν μπόρεσαν να αυξήσουν σημαντικά τα τιμολόγια της διαφήμισης λόγω της επέκτασης στην περιοχή ΙΙ. Ως εκ τούτου, οι επίγειοι ραδιοτηλεοπτικοί φορείς δεν είναι έμμεσοι δικαιούχοι του υπό εξέταση μέτρου.

5.2.1.3. Επιλεκτικότητα

(124) Το πλεονέκτημα που παρέχει το μέτρο στους φορείς εκμετάλλευσης δικτύου και στους ραδιοτηλεοπτικούς φορείς είναι επιλεκτικό, καθώς αφορά μόνον τις επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στην αγορά της επίγειας πλατφόρμας. Εξάλλου, η επιλογή των φορέων εκμετάλλευσης δικτύου που επιφορτίστηκαν με το καθήκον επέκτασής του δεν πραγματοποιήθηκε στη βάση δημόσιου διαγωνισμού, αλλά στη βάση ειδικής διαδικασίας που θεσπίστηκε με το Διάταγμα, η οποία συνίστατο στην επιλογή των φορέων εκμετάλλευσης δικτύου από τις αρχές. Ως εκ τούτου, ανεξάρτητα από το κατά πόσον το νομοθετικό πλαίσιο σε κεντρικό επίπεδο εξαιρούσε από το πεδίο της ενίσχυσης τεχνολογίες διαφορετικές από την επίγεια, η εφαρμογή του από την κοινότητα της Καστίλλης-Λα Μάντσα αφορούσε μόνον συγκεκριμένους φορείς εκμετάλλευσης δικτύου.

5.2.1.4. Στρέβλωση του ανταγωνισμού

Φορείς εκμετάλλευσης δικτύου

(125) Χορηγώντας απευθείας τη χρηματοδότηση στους φορείς επίγειου δικτύου Telecom CLM και Abertis, οι ισπανικές αρχές εισήγαγαν διάκριση κατά κάθε άλλου φορέα εκμετάλλευσης επίγειου δικτύου ο οποίος μπορούσε να είχε παράσχει τις εν λόγω υπηρεσίες. Στο πλαίσιο της διεξαγωγής δημόσιου διαγωνισμού, θα μπορούσε να καθοριστεί κατά πόσον άλλοι υφιστάμενοι φορείς, όπως η Radiodifusión, πληρούσαν τις προϋποθέσεις για την παροχή υπηρεσιών ραδιοτηλεοπτικής μετάδοσης σε περιφερειακούς και εθνικούς ραδιοτηλεοπτικούς φορείς στην περιοχή II της Καστίλλης-Λα Μάντσα. Καθώς δεν ενημερώθηκαν για το μέτρο ούτε προσκλήθηκαν να υποβάλουν προσφορά, οι εν λόγω φορείς δεν μπόρεσαν να υποστηρίξουν τις προτάσεις τους ενώπιον της περιφερειακής κυβέρνησης της Καστίλλης-Λα Μάντσα. Ως εκ τούτου, η απευθείας επιλογή των δικαιούχων είχε ως αποτέλεσμα τον αποκλεισμό κάθε άλλου δυνητικού επίγειου ανταγωνιστή.

(126) Όταν οι δήμοι αναπροσάρμοσαν το δίκτυό τους, επικοινώνησαν σε ορισμένες περιπτώσεις απευθείας με την TelecomCLM ή την Abertis. Στις περιπτώσεις αυτές, άλλοι φορείς εκμετάλλευσης τηλεπικοινωνιών αποκλείστηκαν από τη δυνατότητα υποβολής προτάσεων. Όπως αναφέρεται στις αιτιολογικές σκέψεις 39 και 40, άλλοι δήμοι ανάρτησαν σύντομη ανακοίνωση στον πίνακα ανακοινώσεών τους. Σύμφωνα με τις εν λόγω ανακοινώσεις, οι δήμοι πληροφορούσαν ότι επρόκειτο να επιλέξουν φορέα εκμετάλλευσης τηλεπικοινωνιών για την ψηφιοποίηση του κέντρου εκπομπής του δήμου, βάσει του Διατάγματος 347/2008. Ο φορέας έπρεπε να υποβάλει τεχνικό υπόμνημα. Οι ενδιαφερόμενοι φορείς μπορούσαν να αποκτήσουν τις τεχνικές προδιαγραφές από τη γραμματεία του δήμου. Ωστόσο, η ανάρτηση στον πίνακα ανακοινώσεων δεν σέβεται την αρχή της τεχνολογικής ουδετερότητας, καθώς οι ανακοινώσεις αναφέρονταν μόνον στη βελτίωση ήδη υφιστάμενων επίγειων κέντρων εκπομπής. Εξάλλου, παρότι οι ανακοινώσεις επιτρέπουν σε κάθε φορέα εκμετάλλευσης τηλεπικοινωνιών εγγεγραμμένο στο Μητρώο Διαχειριστών της CMT να υποβάλει προσφορά, δεν μπορούν να θεωρηθούν αντίστοιχες της διεξαγωγής δημόσιου διαγωνισμού. Η ανάρτηση στον πίνακα ανακοινώσεων δεν τυγχάνει της ίδιας προβολής με τη δημοσίευση της προκήρυξης δημόσιου διαγωνισμού σε Επίσημη Εφημερίδα. Εξάλλου, στις περισσότερες περιπτώσεις, εν αντιθέσει προς τις άλλες εταιρείες, η TelecomCLM και η Abertis ενημερώθηκαν ρητώς εκ των προτέρων σχετικά με τη διαδικασία και μπορούσαν, επομένως, να υποβάλουν την προσφορά τους (63). Τελικώς, σε όλους τους δήμους στους οποίους αναρτήθηκαν οι εν λόγω ανακοινώσεις επιλέχθηκαν η TelecomCLM ή η Abertis.

(127) Η Ισπανία και η Abertis ισχυρίζονται ότι η DTT και η δορυφορική τεχνολογία είναι δύο διαφορετικές αγορές. Η DTT είναι η κύρια πλατφόρμα για την ελεύθερη επίγεια τηλεόραση, ενώ το πλήθος των διαχειριστών στην εγχώρια αγορά καθορίζεται από το πλήθος των αδειών που χορηγούνται από την ισπανική κυβέρνηση. Τα ελεύθερα επίγεια τηλεοπτικά κανάλια χρηματοδοτούνται από τη διαφήμιση. Όσον αφορά τη δορυφορική τηλεόραση, υπάρχει πρόσβαση σε μεγάλο αριθμό καναλιών στη μοναδική πλατφόρμα συνδρομητικής τηλεόρασης της Ισπανίας, της οποίας η Astra είναι ο διαχειριστής δικτύου. Πρόκειται για κανάλια που χρηματοδοτούνται μέσω συνδρομών, συνήθως για ένα πακέτο καναλιών. Οι ισπανικές αρχές υπογραμμίζουν επίσης ότι στην Ισπανία το κόστος της δορυφορικής διανομής για τους ραδιοτηλεοπτικούς φορείς είναι πολύ υψηλότερο από εκείνο της επίγειας ραδιοτηλεοπτικής μετάδοσης, με αποτέλεσμα οι ελεύθεροι ραδιοτηλεοπτικοί φορείς, συμπεριλαμβανομένων των περιφερειακών και των τοπικών, να μην ενδιαφέρονται να μεταφερθούν σε αυτήν την πλατφόρμα.

(128) Για διάφορους λόγους, οι οποίοι αναφέρονται στην απόφαση, συνάγεται το συμπέρασμα ότι η επίγεια και η δορυφορική πλατφόρμα δραστηριοποιούνται στην ίδια αγορά.

(129) Πρώτον, το 2008 η Astra έλαβε μέρος και επιλέχθηκε σε δημόσιο διαγωνισμό για την επέκταση της ψηφιακής τηλεοπτικής κάλυψης στην Κανταβρία. Το 2008 η Astra πραγματοποίησε σειρά συναντήσεων με τις αυτόνομες περιφέρειες στις οποίες υπέβαλε την προσφορά της για να εκπέμπει ψηφιακά τηλεοπτικά κανάλια τα οποία μέχρι τότε εκπέμπονταν μέσω της επίγειας πλατφόρμας. Παρόλο που οι αρχές ακύρωσαν στη συνέχεια τη σύμβαση με την Κανταβρία, το ενδιαφέρον του δορυφορικού διαχειριστή να παρέχει υπηρεσίες σε ανταγωνισμό με την επίγεια πλατφόρμα υποδηλώνει ότι υπάρχει η δυνατότητα παροχής παρόμοιων υπηρεσιών από τους δορυφορικούς διαχειριστές.

(130) Δεύτερον, πολλά δημόσια και ιδιωτικά κανάλια που διανέμονται μέσω της επίγειας πλατφόρμας μεταδίδονται επίσης μέσω δορυφορικών πλατφορμών, συμπεριλαμβανομένης τις ίδιας της Astra (64). Τρίτον, ορισμένα από τα περιφερειακά κανάλια μπορούν ή μπορούσαν να συντονιστούν έως πρόσφατα μέσω της δορυφορικής πλατφόρμας, γεγονός που έρχεται σε αντίθεση με τον ισχυρισμό ότι οι περιφερειακοί ραδιοτηλεοπτικοί φορείς δεν ενδιαφέρονται για τη δορυφορική τεχνολογία.

(131) Τέταρτον, ορισμένοι ραδιοτηλεοπτικοί φορείς έχουν εκφράσει την προτίμησή τους για την επίγεια μετάδοση, καθώς έχουν αποκτήσει δικαιώματα για τη μετάδοση περιεχομένου αποκλειστικά για την επίγεια πλατφόρμα. Αυτό δεν σημαίνει, ωστόσο, ότι υπάρχουν διαφορετικές αγορές για την επίγεια και τη δορυφορική μετάδοση. Με τον ίδιο τρόπο που απέκτησαν δικαιώματα για την επίγεια πλατφόρμα, εάν χρειαζόταν θα μπορούσαν να κάνουν το ίδιο για τη δορυφορική. Επιπροσθέτως, εάν επιλεγεί μια δορυφορική πλατφόρμα μέσω δημόσιου διαγωνισμού, θα μπορούσε να επιβληθεί στους ραδιοτηλεοπτικούς φορείς μια «υποχρέωση μεταφοράς σήματος». Η συγκεκριμένη «υποχρέωση μεταφοράς σήματος» επιβλήθηκε στους ραδιοτηλεοπτικούς φορείς για την περιοχή III, όταν επιλέχθηκε η δορυφορική πλατφόρμα.

(132) Τέλος, σύμφωνα με δεδομένα του Μαΐου του 2010 (65), η κάλυψη της DTT στην Ισπανία φθάνει το 98,85 % του πληθυσμού, ενώ μόνο το 93,5 % των νοικοκυριών παρακολουθούν τηλεόραση μέσω της επίγειας πλατφόρμας. Αυτό σημαίνει ότι 5 % των νοικοκυριών διαθέτουν πρόσβαση στην DTT, αλλά προτιμούν να μην τη χρησιμοποιούν, καθώς οι περισσότεροι από αυτούς είναι συνδρομητές στη συνδρομητική τηλεόραση μέσω δορυφόρου.

(133) Συμπερασματικά, λαμβάνοντας υπόψη ότι οι δορυφορικές και οι επίγειες πλατφόρμες ραδιοτηλεοπτικής μετάδοσης είναι ανταγωνιστικές μεταξύ τους, το μέτρο που αποσκοπεί στην ανάπτυξη, στην εκμετάλλευση και στη συντήρηση της DTT στην περιοχή II συνεπάγεται στρέβλωση του ανταγωνισμού μεταξύ των δύο πλατφορμών.

(134) Τέλος, πρέπει να σημειωθεί ότι άλλες πλατφόρμες, ιδίως η τηλεόραση μέσω του διαδικτύου, υφίστανται διακρίσεις ως συνέπεια του μέτρου. Παρά το γεγονός ότι η ευρυζωνικότητα δεν έχει φθάσει ακόμη στο σύνολο της περιοχής II, είναι πολύ πιθανό στο μέλλον να επεκτείνει σημαντικά την κάλυψή της. Ενδέχεται ένα μείγμα τεχνολογιών να ήταν πιο αποδοτικό για την επίτευξη της κάλυψης της περιοχής II. Στην περίπτωση αυτή, οι άλλες αυτές πλατφόρμες θα μπορούσαν να είχαν συμβάλει στην επίτευξη του στόχου και να είχαν επωφεληθεί του μέτρου ενίσχυσης.

5.2.1.5. Επιπτώσεις στο εμπόριο

(135) Το μέτρο επηρεάζει το ενδοενωσιακό εμπόριο. Σύμφωνα με τη νομολογία των ευρωπαϊκών δικαστηρίων, «οσάκις οικονομική ενίσχυση χορηγούμενη από το Δημόσιο ή από πόρους του Δημοσίου ενισχύει τη θέση επιχειρήσεως σε σχέση με εκείνη άλλων ανταγωνιστικών στα πλαίσια του ενδοκοινοτικού εμπορίου επιχειρήσεων, πρέπει να θεωρείται ότι η ενίσχυση επηρεάζει τις επιχειρήσεις αυτές» (66).

(136) Οι διαχειριστές δικτύου δραστηριοποιούνται σε έναν τομέα στον οποίο γίνονται ανταλλαγές μεταξύ των κρατών μελών. Η Abertis αποτελεί μέρος διεθνούς ομίλου εταιρειών, όπως και η εκ των καταγγελλουσών Astra. Εγκαταστημένη σε άλλο κράτος μέλος (το Λουξεμβούργο), η Astra θα είχε λάβει μέρος στον δημόσιο διαγωνισμό για την παροχή ψηφιακού δικτύου στην περιφέρεια της Καστίλλης-Λα Μάντσα, εάν είχε διεξαχθεί τεχνολογικά ουδέτερος δημόσιος διαγωνισμός. Επομένως, το μέτρο επηρεάζει το εμπόριο μεταξύ των κρατών μελών.

5.2.2. Συμπεράσματα περί της ύπαρξης ενίσχυσης

(137) Λαμβάνοντας υπόψη τα προαναφερθέντα επιχειρήματα, η Επιτροπή θεωρεί ότι το μέτρο πληροί τα κριτήρια που προβλέπονται στο άρθρο 107 παράγραφος 1 της Συνθήκης. Υπό τις συνθήκες αυτές, το μέτρο πρέπει να θεωρηθεί κρατική ενίσχυση σύμφωνα με το άρθρο 107 παράγραφος 1 της Συνθήκης.

5.3. ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΣΥΜΒΑΤΟΤΗΤΑΣ

(138) Η Επιτροπή στηρίζει ενεργά τη μετάβαση από την αναλογική στην ψηφιακή ραδιοτηλεοπτική μετάδοση. Τα πλεονεκτήματα της ψηφιακής μετάβασης τονίστηκαν στο σχέδιο δράσης eEurope 2005 και στις δύο ανακοινώσεις σχετικά με τη μετάβαση στην ψηφιακή τεχνολογία (67). Η Επιτροπή αναγνωρίζει επίσης ότι η μετάβαση στην ψηφιακή τεχνολογία θα μπορούσε να καθυστερήσει, εάν αφηνόταν τελείως στο έλεος των δυνάμεων της αγοράς.

(139) Τα κράτη μέλη μπορούν να χρησιμοποιούν τις ενισχύσεις για να καλύπτουν κάποια συγκεκριμένη ανεπάρκεια της αγοράς ή για να διασφαλίζουν την κοινωνική ή περιφερειακή συνοχή (68). Στις περιπτώσεις αυτές, ωστόσο, πρέπει κάθε φορά να καταδεικνύεται ότι οι προγραμματισμένες ενισχύσεις αποτελούν το κατάλληλο μέσο για την αντιμετώπιση του προβλήματος, ότι περιορίζονται στο ελάχιστο απαραίτητο και ότι δεν στρεβλώνουν υπερβολικά τον ανταγωνισμό. Ομοίως, η ανακοίνωση (69) σχετικά με τη μετάβαση ορίζει ότι, στον ειδικό τομέα της ψηφιοποίησης, η δημόσια παρέμβαση δικαιολογείται πάντοτε εφόσον πληρούνται δύο προϋποθέσεις: η ύπαρξη γενικών συμφερόντων και η ύπαρξη αποτυχίας της αγοράς, δηλαδή αδυναμίας των δυνάμεων της αγοράς να επιτύχουν μόνες τους τους στόχους της γενικής ευημερίας. Παρομοίως διευκρινίζεται ότι, σε κάθε περίπτωση, η δημόσια παρέμβαση πρέπει να υποστηρίζεται από εμπεριστατωμένη ανάλυση της αγοράς.

(140) Η ανακοίνωση σχετικά με τη μετάβαση αναφέρει επίσης ότι η μετάβαση στην ψηφιακή ραδιοτηλεοπτική μετάδοση αποτελεί τεράστια βιομηχανική πρόκληση, η οποία πρέπει να κατευθύνει την αγορά. Κατά κανόνα, κάθε δίκτυο πρέπει να ανταγωνίζεται με τα δικά του μέσα. Προκειμένου να γίνει σεβαστή αυτή η αρχή, κάθε δημόσια παρέμβαση θα πρέπει να είναι ουδέτερη από τεχνολογικής άποψης. Μοναδικές εξαιρέσεις από την αρχή αυτή μπορούν να θεωρηθούν οι παρεμβάσεις που στοχεύουν στη διόρθωση ανεπαρκειών της αγοράς ή στην εξάλειψη ανισορροπίας, οι οποίες αποτελούν ταυτόχρονα απαραίτητο, κατάλληλο και αναλογικό μέτρο για τη διόρθωση του συγκεκριμένου προβλήματος.

(141) Αν η αγορά αφηνόταν να συνεχίσει την πορεία της και λαμβανομένης υπόψη της μειονεκτικής κοινωνικής τους θέσης, υπάρχει ο κίνδυνος να μην μπορέσουν όλα τα στρώματα του πληθυσμού να επωφεληθούν από τα πλεονεκτήματα της ψηφιακής τηλεόρασης. Όσον αφορά αυτό το πρόβλημα της κοινωνικής συνοχής, είναι πιθανό τα κράτη μέλη να θελήσουν να διασφαλίσουν ότι όλοι οι πολίτες έχουν πρόσβαση στην ψηφιακή τηλεόραση μόλις σταματήσει η αναλογική τηλεοπτική εκπομπή. Δεδομένου ότι η μετατροπή στην ψηφιακή τηλεόραση συνεπάγεται κόστος για τους καταναλωτές και απαιτεί αλλαγή των συνηθειών, είναι πιθανό τα κράτη μέλη να θελήσουν να βοηθήσουν επιλεκτικά τις μειονεκτούσες ομάδες της κοινωνίας, όπως ηλικιωμένοι, νοικοκυριά χαμηλού εισοδήματος ή άτομα που ζουν σε απόκεντρες περιοχές.

(142) Σε αρκετές αποφάσεις περί κρατικών ενισχύσεων βασιζόμενων στις ανακοινώσεις που σχετίζονται με τη μετάβαση στην ψηφιακή τεχνολογία, η Επιτροπή εφάρμοσε τους κανόνες για τις κρατικές ενισχύσεις σε αυτόν τον τομέα (70). Τα κράτη μέλη διαθέτουν διάφορες επιλογές για την παροχή δημόσιας χρηματοδότησης προοριζόμενης για τη μετατροπή, προκειμένου να διασφαλιστεί ότι όλες οι γεωγραφικές περιοχές θα εξακολουθούν να απολαμβάνουν επαρκή τηλεοπτική κάλυψη. Αυτό περιλαμβάνει τη χρηματοδότηση της ανάπτυξης ενός δικτύου μετάδοσης σε περιοχές στις οποίες διαφορετικά η τηλεοπτική λήψη θα ήταν ανεπαρκής (71). Παρ' όλα αυτά, αυτή η χρηματοδότηση μπορεί να χορηγηθεί μόνον αν δεν συνεπάγεται περιττές στρεβλώσεις μεταξύ τεχνολογιών ή επιχειρήσεων και αν περιορίζεται στο ελάχιστο αναγκαίο.

5.3.1. Νομική βάση για την αξιολόγηση της συμβατότητας του προβλεπόμενου μέτρου

(143) Οι ισπανικές αρχές επικαλέστηκαν το άρθρο 107 παράγραφος 3 στοιχείο γ) και το άρθρο 106 παράγραφος 2 της Συνθήκης για να δικαιολογήσουν το μέτρο, σε περίπτωση που εξαχθεί το συμπέρασμα ότι συνιστά κρατική ενίσχυση σύμφωνα με το άρθρο 107 παράγραφος 1 της Συνθήκης. Στη συνέχεια, η Επιτροπή αξιολογεί το συμβιβάσιμο του μέτρου, λαμβάνοντας υπόψη αυτές τις διατάξεις και τα γενικά ζητήματα που προαναφέρθηκαν.

5.3.2. Άρθρο 107 παράγραφος 3 στοιχείο γ) της Συνθήκης

(144) Για να είναι η ενίσχυση συμβατή με τις διατάξεις του άρθρου 107, παράγραφος 3, στοιχείο γ) της Συνθήκης, η Επιτροπή σταθμίζει τις θετικές και αρνητικές επιπτώσεις της ενίσχυσης. Κατά την εφαρμογή του κριτηρίου στάθμισης, η Επιτροπή εξετάζει τα ακόλουθα ερωτήματα: 1) Είναι το μέτρο ενίσχυσης επικεντρωμένο σε ένα σαφώς ορισμένο στόχο κοινού συμφέροντος; 2) Έχει σχεδιαστεί η ενίσχυση με τρόπο ώστε να επιτευχθεί ο στόχος κοινού συμφέροντος, δηλαδή κατευθύνεται η προτεινόμενη ενίσχυση στην αντιμετώπιση της ανεπάρκειας της αγοράς ή σε άλλο