EL Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης L 60/1

ΑΠΌΦΑΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΉΣ

της 18ης Ιουλίου 2011

σχετικά με την κρατική ενίσχυση C 15/09 (πρώην N 196/09), που η Γερμανία χορήγησε ή/και σχεδιάζει να χορηγήσει υπέρ της Hypo Real Estate

[κοινοποιηθείσα υπό τον αριθμό Ε(2011) 5157]

(Το κείμενο στη γερμανική γλώσσα είναι το μόνο αυθεντικό)

(Κείμενο που παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον ΕΟΧ)

(2012/118/ΕΕ)

Η ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ,

Έχοντας υπόψη τη Συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και ιδίως το άρθρο 108 παράγραφος 2 πρώτο εδάφιο (1),

Έχοντας υπόψη τη συμφωνία για τον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο, και ιδίως το άρθρο 62 παράγραφος 1 στοιχείο α),

Αφού κάλεσε τα ενδιαφερόμενα μέρη να υποβάλουν τις παρατηρήσεις τους σύμφωνα με τα ανωτέρω άρθρα (2), και έχοντας υπόψη τις παρατηρήσεις αυτές,

Εκτιμώντας τα ακόλουθα:

I. ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ

(1) Στις 2 Οκτωβρίου 2008, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ενέκρινε προσωρινά, ήτοι για περίοδο έξι μηνών ή/και έως την υποβολή εφαρμόσιμου και τεκμηριωμένου σχεδίου αναδιάρθρωσης για την τράπεζα, κρατική ενίσχυση υπέρ της Hypo Real Estate Holding AG υπό μορφή κρατικής εγγύησης άνω των 35 δισεκατ. ευρώ (καταχωρισθείσα υπ’ αριθ. N 44/08) (3). Η Γερμανία κοινοποίησε το μέτρο στις 30 Σεπτεμβρίου 2008.

(2) Την 1η Απριλίου 2009, η Γερμανία κοινοποίησε υπέρ του ομίλου Hypo Real Estate (στο εξής: «HRE») σχέδιο αναδιάρθρωσης (καταχωρισθέν υπ’ αριθ. N 196/09). Με επιστολή της 17ης Απριλίου 2009 η Γερμανία προέβη σε συμπλήρωση της κοινοποίησης του σχεδίου αναδιάρθρωσης στην οποία ενημέρωσε την Επιτροπή σχετικά με εισφορά κεφαλαίου ύψους 60 εκατ. ευρώ και παράταση του πλαισίου κρατικής εγγύησης ύψους 52 δισεκατ. ευρώ που είχε χορηγηθεί βάσει της εγκριθείσας δέσμης μέτρων διάσωσης για τα πιστωτικά ιδρύματα (4).

(3) Με επιστολή της 7ης Μαΐου 2009 (5), η Επιτροπή ανακοίνωσε στη Γερμανία ότι είχε κινήσει τη διαδικασία δυνάμει του άρθρου 108 παράγραφος 2 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η εν λόγω απόφαση (στο εξής: «απόφαση κίνησης της διαδικασίας») δημοσιεύθηκε στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης (6) συνοδευόμενη από πρόσκληση υποβολής παρατηρήσεων εκ μέρους των ενδιαφερομένων.

(4) Στις 3 Ιουνίου 2009, η Γερμανία ανακοίνωσε εισφορά κεφαλαίου ύψους 2,96 δισεκατ. ευρώ (καταχωρισθείσα υπ’ αριθ. N 333/09).

(5) Στις 17 Αυγούστου 2009, η Γερμανία ανακοίνωσε στην Επιτροπή την επιθυμία της να παραταθούν εκ νέου οι εγγυήσεις ύψους 52 δισεκατ. ευρώ υπέρ της HRE (κοινοποίηση καταχωρηθείσα υπό τον αριθμό C 15/09) οι οποίες είχαν χορηγηθεί μέσω του ειδικού ταμείου σταθεροποίησης των χρηματαγορών (Sonderfonds Finanzmarktstabilisierung, στο εξής «SoFFin») (βλέπε αιτιολογική σκέψη 2).

(6) Στις 20 και 21 Οκτωβρίου 2009, η Γερμανία υπέβαλε εκ νέου επικαιροποιημένο σχέδιο αναδιάρθρωσης, ανακοίνωσε στην Επιτροπή περαιτέρω σχεδιαζόμενα μέτρα υπέρ της HRE (δημιουργία ειδικού φορέα ρευστοποίησης, χορήγηση πρόσθετων εγγυήσεων) και κοινοποίησε στην Επιτροπή τη νέα, ήτοι την τρίτη, παράταση των υφιστάμενων εγγυήσεων του SoFFin ύψους 52 δισεκατ. ευρώ (κοινοποίηση καταχωρισθείσα υπ’ αριθ. N 557/09).

(7) Στις 26 Οκτωβρίου 2009, η Γερμανία κοινοποίησε υπέρ της HRE την καταχωρισθείσα υπ’ αριθ. N 557/09 νέα εισφορά κεφαλαίου ύψους 3 δισεκατ. ευρώ και εγγυήσεις του SoFFin συνολικού ύψους 18 δισεκατ. ευρώ καθώς και μια εγγύηση του SoFFin ύψους 2 δισεκατ. ευρώ υπέρ του ειδικού φορέα ρευστοποίησης της HRE (7). Η Επιτροπή δεν είχε, εν τω μεταξύ, εγκρίνει την εγγύηση ύψους 2 δισεκατ. ευρώ του SoFFin.

(8) Στις 13 Νοεμβρίου 2009, η Επιτροπή διεύρυνε την επίσημη διαδικασία έρευνας και ενέκρινε προσωρινά, για την περίοδο έως την έκδοση οριστικής απόφασης της Επιτροπής σχετικά με το σχέδιο αναδιάρθρωσης, εισφορές κεφαλαίου ύψους 60 εκατ. ευρώ, 2,96 δισεκατ. ευρώ και 3 δισεκατ. ευρώ (στις υποθέσεις C 15/09, N 333/09 και N 557/09). Η εν λόγω απόφαση δημοσιεύθηκε στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης (8) συνοδευόμενη από πρόσκληση υποβολής παρατηρήσεων εκ μέρους των ενδιαφερομένων.

(9) Στις 15, 16 και 17 Δεκεμβρίου 2009, η Γερμανία, συμπληρώνοντας την κοινοποίηση της 26ης Οκτωβρίου 2009, κοινοποίησε πρόσθετα στοιχεία αναφορικά με τις εγγυήσεις του SoFFin ύψους 18 δισεκατ. ευρώ (κοινοποίηση καταχωρισθείσα υπ’ αριθ. N 694/09).

(10) Στις 21 Δεκεμβρίου 2009, η Επιτροπή ενέκρινε προσωρινά τις εγγυήσεις του SoFFin ύψους 18 δισεκατ. ευρώ για περίοδο μέγιστης διάρκειας ενός έτους (υπόθεση N 694/09) (9).

(11) Στις 30 Απριλίου 2010, η Γερμανία κοινοποίησε εισφορά κεφαλαίου υπέρ του SoFFin ύψους 1,85 δισεκατ. ευρώ (υπόθεση N 161/10).

(12) Στις 19 Μαΐου 2010, η Επιτροπή ενέκρινε προσωρινά εισφορά κεφαλαίου ύψους 1,85 δισεκατ. ευρώ έως την έκδοση οριστικής απόφασης σχετικά με το σχέδιο αναδιάρθρωσης (10).

(13) Στις 2 Σεπτεμβρίου 2010, η Γερμανία κοινοποίησε εγγύηση ρευστότητας του SoFFin, ύψους 20 δισεκατ. ευρώ (υπόθεση N 380/10).

(14) Στις 10 Σεπτεμβρίου 2010, η Γερμανία κοινοποίησε μέτρο προστασίας για απομειωμένα περιουσιακά στοιχεία (ήτοι την πρόθεση μεταβίβασης περιουσιακών στοιχείων της HRE στην FMS-Wertmanagement AöR (11) (στο εξής «FMS-WM») και εισφορά κεφαλαίου ανώτατου ύψους περίπου 2,13 δισεκατ. ευρώ καθώς και πρόσθετη εγγύηση, ήτοι εγγύηση εκκαθάρισης ανώτατου ύψους 20 δισεκατ. ευρώ (υπόθεση N 380/10).

(15) Στις 24 Σεπτεμβρίου 2010, η Επιτροπή διεύρυνε εκ νέου την επίσημη διαδικασία έρευνας και ενέκρινε προσωρινά το μέτρο προστασίας, την εγγύηση ρευστότητας ύψους 20 δισεκατ. ευρώ και την εγγύηση εκκαθάρισης ανώτατου ύψους 20 δισεκατ. ευρώ. Η εν λόγω απόφαση (12) δημοσιεύθηκε στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης συνοδευόμενη από πρόσκληση υποβολής παρατηρήσεων εκ μέρους των ενδιαφερομένων. Η απόφαση της Επιτροπής της 24ης Σεπτεμβρίου 2010 δεν αφορούσε την εισφορά κεφαλαίου ανώτατου ύψους 2,13 δισεκατ. ευρώ την οποία είχε ανακοινώσει η Γερμανία στις 10 Σεπτεμβρίου 2010, ήτοι η εν λόγω εισφορά κεφαλαίου δεν εγκρίθηκε από την Επιτροπή.

(16) Στις 14 Ιουνίου 2011, η Γερμανία υπέβαλε την τελική επικαιροποιημένη έκδοση του σχεδίου αναδιάρθρωσης. Στις 15 Ιουνίου 2011, η Γερμανία διαβίβασε κατάλογο δεσμεύσεων τον οποίο συμπλήρωσε την 1η Ιουλίου 2011.

(17) Στις 14 Ιουνίου 2011, η Γερμανία διευκρίνισε ότι η επόμενη εισφορά κεφαλαίου δεν θα ανερχόταν σε 2,13 δισεκατ. ευρώ, όπως αναγγέλθηκε στην κοινοποίηση της 10ης Σεπτεμβρίου 2010, αλλά σε μόνον 2,08 δισεκατ. ευρώ και ότι το μικρότερο αυτό ποσό θα διετίθετο στην FMS-WM.

(18) Εν τω μεταξύ μεσολάβησε σειρά συναντήσεων και τηλεφωνικών διασκέψεων, ενώ υπήρξε και περαιτέρω ανταλλαγή αλληλογραφίας μεταξύ των υπηρεσιών της Επιτροπής, της Γερμανίας και της HRE.

(19) Η Επιτροπή κοινοποίησε στη Γερμανία τις παρατηρήσεις που είχε λάβει από τρίτους, έλαβε δε τις παρατηρήσεις της Γερμανίας με επιστολή της 24ης Μαρτίου 2010.

II. Ο ΑΠΟΔΕΚΤΗΣ ΚΑΙ ΤΑ ΜΕΤΡΑ ΕΝΙΣΧΥΣΗΣ

II.1. Ο αποδέκτης

(20) Η HRE ιδρύθηκε τον Οκτώβριο του 2003 ύστερα από διαχωρισμό τμημάτων των υπηρεσιών χρηματοδότησης επαγγελματικών ακινήτων του ομίλου HVB. Το 2007 εξαγόρασε την DEPFA Bank plc. με έδρα στο Δουβλίνο και διεύρυνε την επιχειρηματική της βάση ενσωματώνοντας τους επιχειρηματικούς τομείς κρατικής χρηματοδότησης και χρηματοδότησης υποδομών. Ο όμιλος HRE (13) περιλαμβάνει επί του παρόντος την Hypo Real Estate Holding AG («HRE Holding») και τις τρεις θυγατρικές εταιρείες Deutsche Pfandbriefbank AG («PBB»), DEPFA Bank plc. και την τελούσα υπό εκκαθάριση Hypo Real Estate Finance BV i.L. («HRE Finance i.L.»). Η DEPFA Bank plc. και η PBB κατέχουν αμφότερες σειρά θυγατρικών εταιρειών και συμμετοχών σε εταιρείες. Η PBB είναι η μετονομασθείσα βασική τράπεζα του ομίλου και η μοναδική εκ των τριών θυγατρικών εταιρειών της HRE Holding η οποία θα εξακολουθήσει να αναλαμβάνει νέες εργασίες. Οι επιχειρηματικοί τομείς στους οποίους δραστηριοποιείται είναι η χρηματοδότηση ακινήτων και η χρηματοδότηση δημόσιων επενδύσεων. Η DEPFA Bank plc. τελεί υπό εκκαθάριση και από την ημερομηνία κοινοποίησης της παρούσας απόφασης παύει να αναλαμβάνει πλέον νέες εργασίες. Στον βασικό πυρήνα των επιχειρηματικών δραστηριοτήτων της ανήκαν κυρίως επιχειρηματικές δραστηριότητες κρατικής χρηματοδότησης και πιστώσεις προϋπολογισμού καθώς και η χρηματοδότηση έργων υποδομής (π.χ. έργων οδοποιίας, γεφυρών, σηράγγων και δημόσιων κτιρίων). Η HRE Finance i.L., όπως υποδεικνύεται και από την επωνυμία της (βλέπε «i.L.»), είναι επιχείρηση υπό εκκαθάριση (14).

(21) Το 2010 ιδρύθηκε υπέρ της HRE ο ειδικός φορέας ρευστοποίησης FMS-WM. Διαχειρίζεται περιουσιακά στοιχεία και παράγωγα του ομίλου HRE που της μεταβιβάστηκαν είτε διότι δεν ήταν στρατηγικής σημασίας είτε διότι συνδέονταν με μη αποδεκτούς κινδύνους ή/και κεφαλαιακές επιβαρύνσεις. Ο FMS-WM ανέλαβε, με την πάροδο του χρόνου, μεγάλο τμήμα των περιουσιακών στοιχείων της HRE. Ο FMS-WM δεν διαθέτει άδεια λειτουργίας τράπεζας.

(22) Η HRE κατέγραψε κατά το οικονομικό έτος 2008 ζημίες ύψους 5,5 δισεκατ. ευρώ, το 2009 ζημίες 2,2 δισεκατ. ευρώ και το 2010 ζημίες 0,9 δισεκατ. ευρώ.

(23) Μέσω της εισφοράς κεφαλαίου ύψους 3,02 δισεκατ. ευρώ (60 εκατ. ευρώ τον Μάρτιο του 2009, 2,96 δισεκατ. ευρώ τον Ιούνιο του 2009) η Γερμανία απέκτησε το 90 % των μετοχών της HRE. Το φθινόπωρο του 2009 πραγματοποιήθηκε εξαγορά των μετοχών μειοψηφίας («squeeze-out»). Η Γερμανία αγόρασε τις υπολειπόμενες μετοχές έναντι της τιμής του 1,30 ευρώ ανά μετοχή. Με τον τρόπο αυτό, η HRE περιήλθε πλήρως στην ιδιοκτησία της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Γερμανίας. Στη συνέχεια, κινήθηκε διαδικασία αναδιάρθρωσης.

II.2. Τα προβλήματα της HRE στο πλαίσιο της χρηματοπιστωτικής κρίσης

(24) Στα τέλη Σεπτεμβρίου του 2008 η HRE αντιμετώπισε αδιέξοδο ρευστότητας απειλούμενη από άμεση πτώχευση. Η HRE δεν ήταν σε θέση να αναζητήσει βραχυπρόθεσμα κεφάλαια στις αγορές διότι η κρίση των χρηματαγορών είχε οδηγήσει στην κατάρρευση ορισμένων κεφαλαιαγορών. Αφότου η Lehman Brothers υπέβαλε αίτημα προστασίας έναντι των πιστωτών της, η διατραπεζική κυρίως αγορά οδηγήθηκε στα μέσα Σεπτεμβρίου του 2008 σχεδόν σε πλήρη κατάρρευση.

(25) Το επιχειρηματικό μοντέλο της DEPFA Bank plc., κατά 100 % θυγατρικής εταιρείας της HRE από τον Οκτώβριο του 2007, το οποίο βασίστηκε κυρίως στη χρηματοδότηση μέσω της διατραπεζικής αγοράς καθώς και άλλων βραχυπρόθεσμων επισφαλών πηγών χρηματοδότησης, αποδείχθηκε κατά την κρίση ρευστότητας εξαιρετικά εύθραυστο φέρνοντας την τράπεζα ενώπιον προβλημάτων που απειλούσαν την ίδια της την ύπαρξη.

(26) Η HRE ήταν υποχρεωμένη να καλύψει τις βραχυπρόθεσμες ανάγκες ρευστότητας της DEFPA Bank plc. Εντούτοις, ο όγκος των πιστώσεων που καθίσταντο ληξιπρόθεσμες στις 30 Σεπτεμβρίου 2008 επιβάρυνε εξαιρετικά την HRE. Επιπροσθέτως, η πλειονότητα των εταιρειών του ομίλου HRE βρισκόταν λόγω συναλλαγών και επιχειρηματικών συμφωνιών στους κόλπους του ομίλου HRE (π.χ. απαιτήσεων, εγγυήσεων και εγγυήσεων μητρικής επιχείρησης) στην ίδια κατάσταση. Τα αδιέξοδα ρευστότητας έθεταν συνεπώς σε σοβαρό κίνδυνο την ύπαρξη του ομίλου HRE.

(27) Τα προβλήματα της HRE οφείλονταν, μεταξύ άλλων, σε παλαιά βάρη λόγω περιουσιακών στοιχείων τα οποία συνεπεία του πραγματικού προφίλ κινδύνου που τα χαρακτήριζε δεν απέφεραν την αναμενόμενη απόδοση επενδύσεων. Επιπροσθέτως, ο όμιλος HRE δημιουργήθηκε με τη συγχώνευση πολλών μικρότερων τραπεζικών ιδρυμάτων τα οποία χρησιμοποιούσαν διαφορετικές πλατφόρμες πληροφορικής, […] (15).

II.3. Οι κρατικές ενισχύσεις

(28) Συνολικά, η Γερμανία χορήγησε ή σχεδιάζει να χορηγήσει υπέρ της HRE κεφάλαιο ύψους έως περίπου 9,95 δισεκατ. ευρώ (μέρος δε αυτών υπέρ της FMS-WM) και εγγυήσεις ύψους 145 δισεκατ. ευρώ. Επίσης, εγκρίθηκε υπέρ της HRE μέτρο αρωγής που περιλάμβανε στοιχείο κρατικής ενίσχυσης ύψους περίπου 20 δισεκατ. ευρώ.

II.3.1. Εισφορές κεφαλαίου

II.3.1.1. Εισφορά κεφαλαίου ύψους 60 εκατ. ευρώ

(29) Καθώς η Γερμανία επιθυμούσε μέσω της σταδιακής απόκτησης του συνόλου των μετοχών της HRE να ασκεί πλήρη έλεγχο επί της HRE, ο SoFFin αγόρασε στις 30 Μαρτίου 2009 20 εκατ. νέες μετοχές της HRE έναντι της ονομαστικής αξίας των 3 ευρώ ανά μετοχή. Με τον τρόπο αυτό, η HRE επωφελήθηκε εισφοράς κεφαλαίου ύψους 60 εκατ. ευρώ και ο SoFFin απέκτησε μερίδιο 8,65 % επί του κεφαλαίου της HRE. Η εν λόγω εισφορά κεφαλαίου εγκρίθηκε προσωρινά από την Επιτροπή στις 13 Νοεμβρίου 2009.

II.3.1.2. Εισφορά κεφαλαίου ύψους 2,96 δισεκατ. ευρώ

(30) Στις 2 Ιουνίου 2009 οι μέτοχοι της HRE αποφάσισαν αύξηση μετοχικού κεφαλαίου με εισφορά κεφαλαίου ύψους 2,96 δισεκατ. ευρώ μέσω της έκδοσης νέων μετοχών της HRE οι οποίες στη συνέχεια αγοράστηκαν από τον SoFFin. Ως εκ τούτου, ο SoFFin απέκτησε το 90 % των μετοχών της HRE. Οι νέες αυτές μετοχές καταχωρίσθηκαν στο εμπορικό μητρώο στις 8 Ιουνίου 2009. Η εν λόγω εισφορά κεφαλαίου εγκρίθηκε προσωρινά από την Επιτροπή στις 13 Νοεμβρίου 2009.

II.3.1.3. Εισφορά κεφαλαίου ύψους 3 δισεκατ. ευρώ

(31) Η εισφορά κεφαλαίου συνολικού ύψους 3 δισεκατ. ευρώ, που κοινοποιήθηκε στις 26 Οκτωβρίου 2009, παρουσίαζε την εξής διάρθρωση: α) 2 δισεκατ. ευρώ διατέθηκαν στα ελεύθερα αποθεματικά της HRE Holding και της PBB. Μετά την εξαγορά των μετοχών μειοψηφίας (squeeze-out) η HRE περιήλθε στην πλήρη ιδιοκτησία της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Γερμανίας και, κατ’ επέκταση, του SoFFin. β) 1 δισεκατ. ευρώ χορηγήθηκαν στην PBB υπό μορφή αφανούς εισφοράς με απόδοση τοκομεριδίου εξαρτώμενη από τα κέρδη, της τάξεως του 10 % κατ’ έτος.

(32) Οι συμβάσεις περί της εισφοράς κεφαλαίου ύψους 3 δισεκατ. ευρώ υπογράφηκαν στις 16 Νοεμβρίου 2009. Η προσωρινή έγκριση της εν λόγω εισφοράς εκ μέρους της Επιτροπής αποφασίστηκε στις 13 Νοεμβρίου 2009.

II.3.1.4. Εισφορά κεφαλαίου ανώτατου ύψους 1,85 δισεκατ. ευρώ

(33) Η εισφορά κεφαλαίου ανώτατου ύψους 1,85 δισεκατ. ευρώ στα ελεύθερα αποθεματικά της HRE καταβλήθηκε σε δύο δόσεις: α) Εισφορά ύψους 1,4 δισεκατ. ευρώ (η καταβολή της εν λόγω δόσης πραγματοποιήθηκε μετά τη λήψη απόφασης προσωρινής έγκρισής της από την Επιτροπή στις 19 Μαΐου 2010). β) Εισφορά ανώτατου ύψους 450 εκατ. ευρώ (και η συγκεκριμένη δόση εγκρίθηκε προσωρινά από την Επιτροπή στις 19 Μαΐου 2010, η σχετική απόφαση ωστόσο ισχύει υπό ορισμένες προϋποθέσεις (16). Η δόση αυτή δεν έχει ακόμη καταβληθεί διότι δεν πληρούνται ακόμη οι τεθείσες προϋποθέσεις).

(34) Η εισφορά κεφαλαίου ύψους 1,85 δισεκατ. ευρώ περιέχεται στις συνολικές κεφαλαιακές ανάγκες όπως αυτές παρουσιάζονται στο σχέδιο αναδιάρθρωσης που υποβλήθηκε για τη HRE. Τα 1,4 δισεκατ. ευρώ της εν λόγω εισφοράς κεφαλαίου έχουν καταβληθεί προκειμένου να καλυφθούν οι απαιτήσεις ιδίων κεφαλαίων βάσει των ρυθμιστικών κανονισμών και να δημιουργηθεί αντιστάθμισμα έναντι κινδύνων. Η σύμβαση για τη συγκεκριμένη εισφορά κεφαλαίου ύψους 1,4 δισεκατ. ευρώ υπογράφηκε στις 20 Μαΐου 2010. Το υπόλοιπο μέρος της εισφοράς κεφαλαίου των 1,85 δισεκατ. ευρώ, ήτοι τα 450 εκατ. ευρώ, πρόκειται σύμφωνα με τη Γερμανία να καταβληθεί το τρίτο τετράμηνο του 2011.

II.3.1.5. Εισφορά κεφαλαίου ύψους 2,08 δισεκατ. ευρώ

(35) Στις 10 Σεπτεμβρίου 2010 η Γερμανία κοινοποίησε εισφορά κεφαλαίου ανώτατου ύψους 2,13 δισεκατ. ευρώ υπέρ της HRE. Στις 14 Ιουνίου 2011 η Γερμανία διασαφήνισε ότι η εισφορά κεφαλαίου δεν ανέρχεται σε 2,13 δισεκατ. ευρώ αλλά σε 2,08 δισεκατ. ευρώ και ότι το ποσό των 2,08 δισεκατ. ευρώ θα διατεθεί στην FMS-WM. Σύμφωνα με τη Γερμανία, η εν λόγω εισφορά κεφαλαίου ύψους 2,08 δισεκατ. ευρώ πρόκειται να καταβληθεί το τρίτο τετράμηνο του 2011. Ο SoFFin, με την επιφύλαξη της έγκρισης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, χορήγησε το ποσό των 2,08 δισεκατ. ευρώ υπό μορφή απαίτησης εισφοράς στο αποθεματικό της HRE Holding. Η HRE Holding παραχώρησε την εν λόγω απαίτηση εισφοράς στην FMS-WM την 1η Οκτωβρίου 2010.

II.3.2. Εγγυήσεις

II.3.2.1. Εγγυήσεις ύψους 35 δισεκατ. ευρώ

(36) Στις 13 Νοεμβρίου 2008 η Γερμανία διέθεσε κρατικές εγγυήσεις ύψους 35 δισεκατ. ευρώ προκειμένου να καλύψει την ανάγκη αναχρηματοδότησης της HRE. Οι εν λόγω εγγυήσεις εγκρίθηκαν προσωρινά από την Επιτροπή στις 2 Οκτωβρίου 2008.

(37) Μέσω των εν λόγω εγγυήσεων εξασφαλίστηκε η πιστωτική βοήθεια ρευστότητας της Deutsche Bundesbank ύψους 20 δισεκατ. ευρώ καθώς και εξασφαλισμένες ομολογίες ύψους 15 δισεκατ. ευρώ που αγοράστηκαν από κοινοπραξία γερμανικών χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων.

(38) Η HRE κατέβαλε στο κράτος για τις εγγυήσεις ύψους 35 δισεκατ. ευρώ αποζημίωση αποτελούμενη από βασική προμήθεια και προμήθεια εξαρτώμενη από την επιτυχία. Η βασική προμήθεια ανερχόταν σε 1 % ετησίως επί του ποσού εγγύησης πρωτεύουσας ζημίας («first loss») και σε 0,5 % ετησίως επί του ποσού εγγύησης δευτερεύουσας ζημίας («second loss»). Η εξαρτώμενη από την επιτυχία προμήθεια ανερχόταν σε 1,25 % ετησίως επί του ποσού εγγύησης πρωτεύουσας ζημίας και σε 0,25 % ετησίως επί του ποσού εγγύησης δευτερεύουσας ζημίας.

II.3.2.2. Εγγυήσεις ύψους 52 δισεκατ. ευρώ

(39) Μεταξύ Νοεμβρίου 2008 και Φεβρουαρίου 2009 η HRE έλαβε δυνάμει της εγκεκριμένης δέσμης μέτρων διάσωσης για τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα στη Γερμανία (17) εγγυήσεις του SoFFin συνολικού ύψους 52 δισεκατ. ευρώ.

(40) Η HRE κατέβαλε για το μέρος της εγγύησης που απαιτούνταν ως εξασφάλιση των ομολογιών προμήθεια 0,5 % ενώ για το υπόλοιπο μέρος των εγγυήσεων προμήθεια ανάληψης υποχρεώσεων της τάξεως του 0,1 %.

II.3.2.3. Εγγύηση ύψους 8 δισεκατ. ευρώ

(41) Οι εξασφαλισμένες ομολογίες, οι οποίες έληξαν στις 23 Δεκεμβρίου 2009 αντικαταστάθηκαν από τον SoFFin από εγγύηση ύψους 8 δισεκατ. ευρώ. Η προσωρινή έγκριση της Επιτροπής δόθηκε στις 21 Δεκεμβρίου 2009.

(42) Η HRE κατέβαλε στον SoFFin προμήθεια εγγύησης 0,5 % ετησίως επί του συνολικού ποσού εγγύησης. Επί του μέρους της εγγύησης που δεν κατέστη απαιτητό για την εξασφάλιση των ομολογιών επιβλήθηκε προμήθεια ανάληψης υποχρεώσεων της τάξεως του 0,1 % ετησίως.

II.3.2.4. Εγγύηση ύψους 10 δισεκατ. ευρώ

(43) Η εγγύηση του SoFFin ύψους 10 δισεκατ. ευρώ που εγκρίθηκε προσωρινά από την Επιτροπή στις 21 Δεκεμβρίου 2009 για μέγιστη διάρκεια ενός έτους κρίθηκε απαραίτητη για την κάλυψη της ανάγκης ρευστότητας της HRE.

(44) Η HRE κατέβαλε στον SoFFin προμήθεια εγγύησης 0,5 % ετησίως επί του συνολικού ποσού εγγύησης. Στο μέρος της εγγύησης που δεν κατέστη απαιτητό για την εξασφάλιση επιβλήθηκε προμήθεια ανάληψης υποχρεώσεων της τάξεως του 0,1 % ετησίως.

II.3.2.5. Εγγύηση ύψους 20 δισεκατ. ευρώ

(45) Η HRE χρειάστηκε πρόσθετη εγγύηση ρευστότητας ύψους 20 δισεκατ. ευρώ λόγω δυσμενών εξελίξεων στις κεφαλαιαγορές και στις αγορές συμβολαίων μελλοντικής εκπλήρωσης που κλήθηκε να αντιμετωπίσει η HRE έως τη μεταβίβαση των περιουσιακών στοιχείων στον ειδικό φορέα ρευστοποίησης FMS-WM. Η εγγύηση εγκρίθηκε προσωρινά από την Επιτροπή στις 24 Σεπτεμβρίου 2010.

(46) Η HRE κατέβαλε προμήθεια εγγύησης της τάξεως του 0,8 % ετησίως. Επί του μέρους της εγγύησης που δεν κατέστη απαιτητό για την εξασφάλιση επιβλήθηκε προμήθεια ανάληψης υποχρεώσεων της τάξεως του 0,1 % ετησίως.

II.3.2.6. Εγγύηση ανώτατου ύψους 20 δισεκατ. ευρώ

(47) Λόγω των υπολειπόμενων ασαφειών αναφορικά με τις σύνθετες τεχνικές διαδικασίες μεταβίβασης περιουσιακών στοιχείων στον ειδικό φορέα ρευστοποίησης κρίθηκε απαραίτητη η χορήγηση εγγύησης εκκαθάρισης μέγιστου ύψους 20 δισεκατ. ευρώ. Η προσωρινή έγκριση της εν λόγω εγγύησης δόθηκε από την Επιτροπή στις 24 Σεπτεμβρίου 2010.

(48) Η HRE κατέβαλε στον SoFFin προμήθεια εγγύησης 0,8 % ετησίως. Επί του μέρους της εγγύησης που δεν κατέστη απαιτητό για την εξασφάλιση επιβλήθηκε προμήθεια ανάληψης υποχρεώσεων της τάξεως του 0,1 % ετησίως.

II.3.3. Μεταβίβαση περιουσιακών στοιχείων σε ειδικό φορέα ρευστοποίησης

(49) Στις 10 Σεπτεμβρίου 2010 η Γερμανία κοινοποίησε επίσης τη μεταβίβαση περιουσιακών στοιχείων ονομαστικού ποσού ύψους περίπου 210 δισεκατ. ευρώ και παραγώγων ύψους περίπου 280 δισεκατ. ευρώ στον ειδικό φορέα ρευστοποίησης FMS-WM. Ο FMS-WM ιδρύθηκε στις 8 Ιουλίου 2010 κατόπιν απόφασης του διοικητικού συμβουλίου δυνάμει του γερμανικού νόμου περί σταθεροποίησης των χρηματαγορών (άρθρο 8a FMStFG). Διαχειρίζεται περιουσιακά στοιχεία και παράγωγα του ομίλου HRE τα οποία έχει αγοράσει διότι είτε αυτά δεν ήταν στρατηγικής σημασίας είτε συνδέονταν με μη αποδεκτό κίνδυνο και αποτελούσαν αθέμιτη κεφαλαιακή επιβάρυνση. Ο FMS-WM ενεργεί ανεξάρτητα από την HRE και απαλλάσσεται από την υποχρέωση αντιστάθμισης ζημιών του SoFFin. Ο FMS-WM, ωστόσο, δεν διαθέτει άδεια λειτουργίας τράπεζας. Συνεπώς, πολλά από τα περιουσιακά στοιχεία της HRE μπορούσαν να μεταβιβαστούν μόνον τεχνητά. Ανάλογα με τις δεδομένες συνθήκες αναπτύχθηκαν διάφοροι μηχανισμοί μεταβίβασης ώστε να επιτευχθεί συγκρίσιμη βάσει των ρυθμιστικών κανονισμών κεφαλαιακή ελάφρυνση για την PBB ή/και τον όμιλο HRE.

(50) Η μεταβίβαση εγκρίθηκε προσωρινά από την Επιτροπή στις 24 Σεπτεμβρίου 2010. Στο πλαίσιο του εν λόγω μέτρου μεταβιβάστηκαν περιουσιακά στοιχεία μη στρατηγικής σημασίας και επισφαλούς χαρακτήρα όπως κρατικά ομόλογα ή επισφαλή στεγαστικά δάνεια (ή, όπως διασαφηνίζεται στην αιτιολογική σκέψη 49, μόνον τα απαραίτητα βάσει των ρυθμιστικών κανονισμών ίδια κεφάλαια) σε φορέα υποστηριζόμενο από το κράτος ώστε να εκκαθαριστούν με την πάροδο του χρόνου. Μεταξύ των μεταβιβασθέντων περιουσιακών στοιχείων μη στρατηγικού χαρακτήρα συγκαταλέγονται επίσης στοιχεία που δεν μπορούν να χρησιμοποιηθούν για την εξασφάλιση καλυμμένων ομολογιών.

(51) Η μεταβίβαση πραγματοποιήθηκε εντέλει στις 30 Σεπτεμβρίου 2010. Τη δεδομένη χρονική στιγμή το χαρτοφυλάκιο που ορίστηκε για τη μεταβίβαση παρουσίαζε βάσει των αποσβέσεων λογιστική αξία ύψους 173 δισεκατ. ευρώ. Σύμφωνα με την ανακοίνωση της Επιτροπής σχετικά με την αντιμετώπιση των απομειωμένων περιουσιακών στοιχείων στον κοινοτικό τραπεζικό τομέα (στο εξής: «ανακοίνωση περί απομειωμένων περιουσιακών στοιχείων») (18), η Επιτροπή προσέλαβε εξωτερικούς εμπειρογνώμονες για να τη βοηθήσουν κατά την αξιολόγηση του χαρτοφυλακίου, τον υπολογισμό του στοιχείου ενίσχυσης και την απάντηση στο ερώτημα εάν και σε ποιον βαθμό συμφωνήθηκε κατά τη μεταβίβαση αξία υψηλότερη από την πραγματική οικονομική αξία. Όπως προβλέπεται στην ανακοίνωση περί απομειωμένων περιουσιακών στοιχείων, η Γερμανία ανέθεσε επίσης σε εξωτερικό εμπειρογνώμονα τη διενέργεια ανεξάρτητης αξιολόγησης.

(52) Το χαρτοφυλάκιο κάλυπτε γεωγραφικά διαφοροποιημένα δάνεια επαγγελματικής στέγης ύψους περίπου 30 δισεκατ. ευρώ που αφορούσαν κυρίως τη χρηματοδότηση κτιρίων γραφείων και εμπορικών κέντρων, διέθεταν σχετικά σύντομη διάρκεια αποπληρωμής (3 έτη), όμως ήταν χαμηλότερης πιστωτικής ποιότητας.

(53) Οι επιχειρηματικές δραστηριότητες του χαρτοφυλακίου εκτός του πεδίου των επαγγελματικών ακινήτων αφορούσαν κρατικές χρηματοδοτήσεις ή/και χρεόγραφα και δάνεια σε δημόσιους οργανισμούς και υπηρεσίες κοινής ωφέλειας. Τη μερίδα του λέοντος των εν λόγω δραστηριοτήτων κατείχαν τα τυποποιημένα δάνεια (τύπου plain vanilla). Ωστόσο, περιλαμβάνονταν επίσης «δομημένα πιστωτικά μέσα» (31 δισεκατ. ευρώ) και κρατικά ομόλογα (30 δισεκατ. ευρώ). Η ποιότητα των περιουσιακών στοιχείων του συγκεκριμένου τμήματος του χαρτοφυλακίου ήταν σημαντικά υψηλότερη από εκείνη των δανείων επαγγελματικής στέγης. Καθώς όμως τα χρεόγραφα είχαν μακρά διάρκεια και μετά την αγορά τους μεγάλωνε το πιστωτικό περιθώριο που διέθεταν στην αγορά, παρατηρήθηκαν και σε αυτήν την περίπτωση σημαντικές μειώσεις επί της αγοραίας τιμής.

(54) Οι εμπειρογνώμονες της Επιτροπής κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι σε αντίθεση με ορισμένες άλλες περιπτώσεις κρατικής ενίσχυσης τα σύνθετα δάνεια επαγγελματικής στέγης και τα δομημένα πιστωτικά εργαλεία (κυρίως τιτλοποίηση σπουδαστικών δανείων, τιτλοποίηση δανείων χρηματοδότησης του δημοσίου και 5 δισεκατ. ευρώ από σύμβαση ανταλλαγής συνολικής απόδοσης (total return swap)) ήταν εν προκειμένω στο σύνολό τους εξασφαλισμένα. Στις συγκεκριμένες κατηγορίες αναμένονταν ελάχιστες μόνον ζημίες, οι οποίες ωστόσο λόγω της αξιολόγησης των διαπραγματεύσιμων μετοχών (Cash Bonds) στις δομές Halcyon και Pegasus καθώς και της αρνητικής βάσης και των εγγενών εξόδων χρηματοδότησης για τη σύμβαση ανταλλαγής συνολικής απόδοσης ήταν υψηλότερες από τις εκτιμήσεις των γερμανών εμπειρογνωμόνων. Αντιθέτως, τα δάνεια τύπου plain vanilla μεταβιβάστηκαν έναντι αξίας ανταλλαγής ελάχιστα αποκλίνουσας από το άρτιο και κατά συνέπεια πολύ υψηλότερης από την πραγματική οικονομική τους αξία. Επιπροσθέτως, η διαπραγμάτευσή τους γινόταν σε αγορές οι οποίες δεν είχαν πληγεί ιδιαίτερα από απομειώσεις αξίας και, άρα, η πραγματική οικονομική τους αξία θα έπρεπε να αντιστοιχεί στην αγοραία αξία τους. Συνεπώς, οι εμπειρογνώμονες της Επιτροπής κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι η πραγματική οικονομική αξία (real economic value — REV) του συγκεκριμένου τμήματος του χαρτοφυλακίου είναι σημαντικά χαμηλότερη από την αξία έναντι της οποίας μεταβιβάστηκε από την HRE στον FMS-WM.

(55) Σε ό,τι αφορά το χαρτοφυλάκιο παραγώγων τα αποτελέσματα των εμπειρογνωμόνων της Επιτροπής συμφωνούν σε μεγάλο βαθμό με εκείνα των εμπειρογνωμόνων της Γερμανίας. Επιπροσθέτως, όρισαν το ισοδύναμο του πιστωτικού κινδύνου ελαφρώς υψηλότερα από τους γερμανούς εμπειρογνώμονες και έλαβαν υπόψη ορισμένα ευρήματα από το δείγμα τους καθώς και μια γενική επιβάρυνση για «επιχειρησιακούς κινδύνους» διότι βασίστηκαν σε προσεκτικές παραδοχές αναφορικά με τη γενικότερα ανεπαρκή αποτελεσματικότητα των αντισταθμίσεων.

(56) Στον πίνακα που ακολουθεί συνοψίζονται τα αποτελέσματα των εμπειρογνωμόνων της Επιτροπής. (σε δισεκατ. ευρώ) Χαρτοφυλάκιο Ονομαστική αξία Αξία μεταβίβασης (ΑΜ) Δ REV — ΑΜ (στοιχεία Γερμανίας) Δ REV — ΑΜ (στοιχεία εμπειρογνωμόνων της Επιτροπής) Απόκλιση (Επιτροπή/Γερμανία) Χρεόγραφα 83,444 93,960 –0,902 –7,590 –6,688 Δομημένα δάνεια 31,199 30,111 –0,765 –1,981 –1,216 Δάνεια επαγγελματικής στέγης 26,312 23,874 –1,211 –2,800 –1,589 Στεγαστικά δάνεια 29,834 31,115 –0,222 –1,084 –0,862 Παράγωγα 280,255 –13,106 –2,149/ –2,531 –2,786 –0,255 Σύνολο 451,044 165,954 –5,249/ –5,631 –16,241 –10,610

(57) Κατά συνέπεια, το ποσό ενίσχυσης που ορίζεται ως η διαφορά μεταξύ της πραγματικής οικονομικής αξίας και της αξίας μεταβίβασης, το οποίο σύμφωνα με την ανακοίνωση περί απομειωμένων περιουσιακών στοιχείων δεν είναι εκ των προτέρων συμβιβάσιμο με την εσωτερική αγορά, ορίζεται από τους εμπειρογνώμονες σε περίπου 16,2 δισεκατ. ευρώ. Το συνολικό ποσό ενίσχυσης, ήτοι η διαφορά μεταξύ της αξίας μεταβίβασης και της αγοραίας αξίας, είναι δύσκολο να προσδιοριστεί διότι δεν υπάρχει επαρκής αριθμός εύκολα διαθέσιμων αγοραίων αξιών για το τμήμα δανείων του χαρτοφυλακίου. Εάν ληφθεί υπόψη η ακραία υπόθεση ότι η αγοραία αξία των ομολογιών ήταν μηδενική, η συνολική ενίσχυση θα ανερχόταν σε 90 δισεκατ. ευρώ. Εάν οι ομολογίες υφίσταντο διαπραγμάτευση ως ρευστές ομολογίες με παρόμοια προθεσμία και πιστωτική ποιότητα, η συνολική ενίσχυση θα ανερχόταν σε περίπου 20 δισεκατ. ευρώ.

II.4. Λόγοι για την έναρξη και την επέκταση της εμπεριστατωμένης έρευνας

(58) Στις 7 Μαΐου 2009 η Επιτροπή κίνησε εμπεριστατωμένη έρευνα σχετικά με τις κρατικές ενισχύσεις υπέρ της HRE η οποία θεμελιώθηκε κυρίως στο γεγονός ότι η Επιτροπή εξέφρασε αμφιβολίες, ιδίως λόγω της στρατηγικής αναχρηματοδότησης και της ανάγκης αναχρηματοδότησης της HRE, σχετικά με τη βιωσιμότητα του ομίλου. Στο αρχικό σχέδιο αναδιάρθρωσης, το οποίο υποβλήθηκε στην Επιτροπή την 1η Απριλίου 2009, ως λόγοι για τα χρηματοπιστωτικά προβλήματα της HRE αναφέρθηκαν μόνον εξωτερικοί παράγοντες. Στόχος ήταν η μείωση του συνόλου ισολογισμού κατά μόνο 25 %, γεγονός που σημαίνει ότι ο όγκος αναχρηματοδότησης θα παρέμενε υψηλός. Η HRE σχεδίαζε να επιτύχει τη μείωση του συνόλου ισολογισμού του ομίλου μέσω της εκποίησης περιουσιακών στοιχείων στην αγορά, και όχι μέσω της μεταβίβασης αυτών σε ειδικό φορέα ρευστοποίησης. Στο σχέδιο αναχρηματοδότησης περιγράφηκε, μεταξύ άλλων, η χαρακτηριζόμενη από στενά περιθώρια κρατική χρηματοδότηση ως ένα από τα κύρια επιχειρηματικά πεδία της HRE. Το σχέδιο αναδιάρθρωσης περιείχε, ωστόσο, ελάχιστες πληροφορίες σχετικά με βασικές πτυχές της διαδικασίας αναδιάρθρωσης όπως τη μετατροπή και ολοκλήρωση των χρησιμοποιούμενων συστημάτων πληροφορικής. Τη δεδομένη χρονική στιγμή η Επιτροπή εξέφρασε επίσης αμφιβολίες σχετικά με το κατά πόσον τα μέτρα που προβλέπονταν για τον περιορισμό ενδεχόμενων στρεβλώσεων του ανταγωνισμού ήταν επαρκή και ως εκ τούτου διασφαλιζόταν επαρκής καταμερισμός του κόστους.

(59) Η εμπεριστατωμένη έρευνα επεκτάθηκε στις 13 Νοεμβρίου 2009 για τους εξής λόγους: α) Τα πρόσθετα κρατικά μέτρα υπέρ της HRE υπό μορφή εισφοράς κεφαλαίου ύψους 2,96 δισεκατ. ευρώ (βλέπε υποσημείωση 30), εισφοράς κεφαλαίου ύψους 3 δισεκατ. ευρώ (βλέπε υποσημειώσεις 31 και 32), εγγύησης ύψους 8 δισεκατ. ευρώ (βλέπε υποσημειώσεις 41 και 42), εγγύησης ύψους 10 δισεκατ. ευρώ (βλέπε υποσημειώσεις 43 και 44) καθώς και εγγύησης ύψους 2 δισεκατ. ευρώ (19) για την αναχρηματοδότηση πιθανής λύσης εκκαθάρισης καθώς και υπό μορφή εισφορών κεφαλαίου ανώτατου συνολικού ύψους 4 δισεκατ. ευρώ (κατανεμημένων ως εξής: εισφορά κεφαλαίου περιγραφόμενη στις υποσημειώσεις 33 και 34 ύψους 1,85 δισεκατ. ευρώ και εισφορά κεφαλαίου περιγραφόμενη στην υποσημείωση 35 ύψους 2,08 δισεκατ. ευρώ) έπρεπε να καταγραφούν στο σύνολό τους, και β) η Επιτροπή εξέφρασε αμφιβολίες σχετικά με το κατά πόσον τα μέτρα αναδιάρθρωσης συμμορφώνονται προς την ανακοίνωση της Επιτροπής περί της αποκατάστασης της βιωσιμότητας και αξιολόγησης των μέτρων αναδιάρθρωσης στον χρηματοπιστωτικό τομέα στο πλαίσιο της παρούσας κρίσης βάσει των κανόνων περί κρατικών ενισχύσεων (20) (ανακοίνωση περί των μέτρων αναδιάρθρωσης στον χρηματοπιστωτικό τομέα).

(60) Στις 24 Σεπτεμβρίου 2010 η εμπεριστατωμένη έρευνα επεκτάθηκε εκ νέου για τους εξής λόγους: α) Τα πρόσθετα κρατικά μέτρα υπέρ της HRE, συγκεκριμένα η εγγύηση ύψους 20 δισεκατ. ευρώ (βλέπε αιτιολογικές σκέψεις 45 και 46), η πρόσθετη εγγύηση ανώτατου ύψους 20 δισεκατ. ευρώ (βλέπε αιτιολογικές σκέψεις 47 και 48) καθώς και η μεταβίβαση περιουσιακών στοιχείων σε ειδικό φορέα ρευστοποίησης (βλέπε αιτιολογικές σκέψεις 49 έως 57), έπρεπε να καταγραφούν στο σύνολό τους, και β) η Επιτροπή εξέφρασε αμφιβολίες σχετικά με το κατά πόσον τα μέτρα προστασίας, ιδίως σε ό,τι αφορά τη διαφάνεια, την αξιολόγηση, τον καταμερισμό του κόστους και την αποζημίωση πληρούσαν τις απαιτήσεις της ανακοίνωσης περί απομειωμένων περιουσιακών στοιχείων. Επιπλέον, κατά την άποψη της Επιτροπής, δεν αποδείχθηκε επαρκώς ότι το σχέδιο αναδιάρθρωσης ήταν σε θέση να αποκαταστήσει τη βιωσιμότητα και να διασφαλίσει τον κατάλληλο καταμερισμό του κόστους ή τον περιορισμό ενδεχόμενων στρεβλώσεων στον ανταγωνισμό.

II.5. Βασικά σημεία του σχεδίου αναδιάρθρωσης

(61) Η Γερμανία κοινοποίησε την 1η Απριλίου 2009 την πρώτη έκδοση του σχεδίου αναδιάρθρωσης της HRE και μετά από πολυάριθμες τροποποιήσεις υπέβαλε στις 14 Ιουνίου 2011 το τελικό επικαιροποιημένο σχέδιο. Εφόσον δεν οριστεί άλλο σχέδιο, όλες οι λοιπές υποδείξεις στην παρούσα απόφαση αφορούν την οριστική έκδοση της 14ης Ιουνίου 2011.

(62) Σύμφωνα με το σχέδιο αναδιάρθρωσης, η HRE, αφότου αποδεσμεύτηκε από τα απομειωμένα περιουσιακά της στοιχεία ονομαστικής αξίας ύψους 210 δισεκατ. ευρώ μέσω της μεταβίβασής τους στον ειδικό φορέα ρευστοποίησης FMS-WM, πρόκειται να σχεδιάσει την επιχειρηματική της δραστηριότητα κατά τέτοιον τρόπο ώστε η βασική τράπεζά της PBB να μπορεί να λειτουργεί βάσει ενός υγιούς μοντέλου χρηματοδότησης και βελτιωμένων εσωτερικών ελέγχων. Οι μελλοντικές επιχειρηματικές της δραστηριότητες θα υποστούν σημαντική συρρίκνωση σε σχέση με τις αντίστοιχες δραστηριότητες της HRE πριν από την κρίση. Το ίδιο ισχύει επίσης για το σύνολο ισολογισμού, τον όγκο των νέων εργασιών, το δίκτυο υποκαταστημάτων καθώς και την παρουσία της HRE σε περιφερειακό επίπεδο.

(63) Συγκριτικά με την εποχή πριν από την κρίση, το στρατηγικής σημασίας σύνολο ισολογισμού της ΡΒΒ, διορθωμένο ως προς τα στοιχεία ενεργητικού που τελούν υπό εκκαθάριση και τα στοιχεία ενεργητικού που μεταβιβάστηκαν τεχνητά στον FMS-WM, θα ανέρχεται στα τέλη του 2011 στο 15 % περίπου του συνόλου ισολογισμού που κατέγραψε ο όμιλος HRE στα τέλη του 2008. Ειδικότερα, οι νέες εργασίες στη χρηματοδότηση ακινήτων μειώνονται στο 30 % του επιπέδου προ κρίσης (οι νέες εργασίες της HRE στα δάνεια επαγγελματικής στέγης ανέρχονταν το 2007 σε 32,1 δισεκατ. ευρώ). Ο αριθμός του προσωπικού μειώθηκε κατά περίπου 30 % και το σύνολο των εν ενεργεία μελών του διοικητικού συμβουλίου την εποχή προ κρίσης αντικαταστάθηκε. Περισσότερες από τριάντα συμμετοχές, εκ των οποίων ένα τρίτο σε χώρες εκτός της Ευρωπαϊκής Ένωσης, εκποιήθηκαν ή ρευστοποιήθηκαν ή τελούν υπό εκκαθάριση. Τα 26 από τα 32 υποκαταστήματα έκλεισαν. Επιπλέον, ξεκίνησε η υλοποίηση του έργου «New Evolution», το οποίο συνιστά πολυετές πρόγραμμα για ολόκληρο τον όμιλο που εστιάζει στην αναμόρφωση της αρχιτεκτονικής της πληροφορικής με μέσες δαπάνες εξοπλισμού ύψους περίπου 180 εκατ. ευρώ.

(64) Η PBB θα συνεχίσει να δραστηριοποιείται σε δύο στρατηγικής σημασίας επιχειρηματικά πεδία, τη χρηματοδότηση ακινήτων και τη χρηματοδότηση δημόσιων επενδύσεων. Αμφότερα τα πεδία περιορίζονται στα περιουσιακά στοιχεία που συνυπολογίζονται για τα κρατικά εξασφαλισμένα ομόλογα, όπως ενυπόθηκες ομολογίες ή κρατικά ομόλογα. Όλες οι λοιπές επιχειρηματικές δραστηριότητες, ιδίως οι κρατικές χρηματοδοτήσεις, η χρηματοδότηση υποδομών, οι δραστηριότητες κεφαλαιαγορών και η διαχείριση περιουσιακών στοιχείων καταργούνται.

(65) Για τις άλλες δύο θυγατρικές της HRE Holding προβλέπονται τα ακόλουθα: η DEPFA Bank plc. τίθεται από την ημέρα έκδοσης της παρούσας απόφασης σε διαδικασία εκκαθάρισης και δεν αναλαμβάνει πλέον νέες εργασίες. Το ίδιο ισχύει και για όλες τις θυγατρικές εταιρείες της. Η HRE Finance i.L. τελεί ήδη υπό διαδικασία εκκαθάρισης και ομοίως δεν αναλαμβάνει νέες εργασίες.

(66) Σύμφωνα με τη Γερμανία η καταρχήν απόφαση εφαρμογής μιας συντηρητικότερης επιχειρηματικής στρατηγικής και η επικέντρωση σε κρατικές ομολογίες ως πρωταρχική πηγή αναχρηματοδότησης αποτελεί ποιοτική βελτίωση των εργασιών δανεισμού διότι οι ομολογίες υπόκεινται στον γερμανικό νόμο περί ομολόγων ο οποίος προβλέπει ειδικές απαιτήσεις διαχείρισης, εποπτείας και ελέγχου κινδύνων καθώς και μέτρα προστασίας όπως τον περιορισμό της σχέσης του δανείου προς την αξία του ενυπόθηκου ακινήτου (LTV). Η συγκεκριμένη στρατηγική χρηματοδότησης περιορίζει, σύμφωνα με τη Γερμανία, την πρότερη ανεξαρτησία της HRE από τη διατραπεζική χρηματαγορά, η δε HRE επικεντρώνει τη μελλοντική της δραστηριότητα κυρίως στη φάση ανάθεσης διαχείρισης πακέτων μετοχών από τρίτους (warehousing) πριν από την έκδοση καλυμμένων ομολογιών.

III. ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΤΡΙΤΩΝ

(67) Στην Επιτροπή υποβλήθηκαν οι ακόλουθες παρατηρήσεις τρίτων που συνοψίζονται ως εξής: α) σύνοψη των παρατηρήσεων της Ένωσης Γερμανικών Τραπεζών Ομολογιών (vdp) (Νοέμβριος 2009): — Η vdp είναι πεπεισμένη ότι ένα επιχειρηματικό μοντέλο που προσανατολίζεται σε πράξεις επιλέξιμες για καλυμμένα ομόλογα μπορεί να αποδειχθεί επιτυχές και να διασφαλίσει τη μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα και κερδοφορία μιας τράπεζας χωρίς να απαιτούνται κρατικές εγγυήσεις. β) σύνοψη των παρατηρήσεων της Heisse Kursawe Eversheds (Νοέμβριος 2009): — Η Heisse Kursawe Eversheds διατυπώνει την άποψη ότι μέσω της χορήγησης ενίσχυσης πλήττονται τα δικαιώματα ορισμένων μετόχων, ότι η σχεδιαζόμενη εξαγορά του συνόλου των μετοχών της HRE από τον SoFFin με αποκλεισμό των μετόχων μειοψηφίας («squeeze-out») συνιστά νέα κρατική ενίσχυση και ότι η συγκεκριμένη στρατηγική δεν ενδείκνυται διότι παραβιάζει την αρχή της ελεύθερης κυκλοφορίας των κεφαλαίων. γ) σύνοψη των παρατηρήσεων της Heisse Kursawe Eversheds (Φεβρουάριος 2010): — Η Heisse Kursawe Eversheds υποστηρίζει επίσης ότι ο αποκλεισμός των μετόχων μειοψηφίας («squeeze-out») συνιστά κρατική ενίσχυση υπό την έννοια του άρθρου 107 επ. ΣΛΕΕ, ότι ανάλογες ενισχύσεις παραβιάζουν την αρχή της ελεύθερης κυκλοφορίας των κεφαλαίων και ότι η έγκριση κρατικών ενισχύσεων υπέρ της HRE κρίνεται σκόπιμη μόνον εφόσον η HRE συνεχίσει τις δραστηριότητές της βάσει βιώσιμου σχεδίου αναδιάρθρωσης. δ) σύνοψη των παρατηρήσεων του Bohdan Kalwarowskyj (Φεβρουάριος 2010): — Ο Bohdan Kalwarowskyj υποστηρίζει ότι βάσει της αξιολόγησης της HRE που υποβλήθηκε στο πλαίσιο του squeeze-out στις 5 Οκτωβρίου 2009 συνάγεται με σαφήνεια η βιωσιμότητα και η αποδοτικότητα της HRE και ότι ο SoFFin σε συνεργασία με την HRE επιδιώκει με τους χειρισμούς του να υποβιβάσει την αξία της επιχείρησης.

IV. ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΤΗΣ ΓΕΡΜΑΝΙΑΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΩΝ ΤΡΙΤΩΝ

(68) Η Επιτροπή έλαβε στις 24 Μαρτίου 2010 παρατηρήσεις της Γερμανίας επί των παρατηρήσεων τρίτων: α) σύνοψη των παρατηρήσεων που απευθύνονται στην Ένωση Γερμανικών Τραπεζών Ομολογιών (vdp): — η Γερμανία επιβεβαιώνει τις παρατηρήσεις της vdp ότι οι σχεδιασμοί του επιχειρηματικού μοντέλου της HRE βασίζονται σε ρεαλιστικές παραδοχές. β) σύνοψη των παρατηρήσεων που απευθύνονται στη Heisse Kursawe Eversheds: — Η Γερμανία υποστηρίζει ότι το «squeeze-out» δεν συνιστά κρατική ενίσχυση υπό την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 ΣΛΕΕ. Επειδή το squeeze-out δεν συνιστά κρατική ενίσχυση, στο πλαίσιο της εμπεριστατωμένης έρευνας στην προκείμενη υπόθεση παρέλκει το ερώτημα κατά πόσον συντρέχει παραβίαση της αρχής της ελεύθερης κυκλοφορίας των κεφαλαίων (μομφή που η Γερμανία αναφανδόν απορρίπτει). γ) σύνοψη των παρατηρήσεων που απευθύνονται στον Bohdan Kalwarowskyj: — Η Γερμανία συμμερίζεται την άποψη του Bohdan Kalwarowskyj ότι μόνον βάσει των σχεδιαζόμενων μέτρων αναδιάρθρωσης μπορεί να διασφαλιστεί η μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα της HRE.

V. ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΤΗΣ ΓΕΡΜΑΝΙΑΣ

(69) Η Γερμανία αποδέχεται ότι τα μέτρα συνιστούν κρατικές ενισχύσεις υπό την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 ΣΛΕΕ.

(70) Η Γερμανία υπέβαλε στις 15 Ιουνίου 2011 κατάλογο δεσμεύσεων, ο οποίος συμπληρώθηκε την 1η Ιουλίου 2011 (21), με τις οποίες προτίθεται να διασφαλίσει ότι το επιχειρηματικό μοντέλο που παρουσιάζεται στο σχέδιο αναδιάρθρωσης θα εφαρμοστεί στην πράξη, ότι το κόστος θα καταμεριστεί καταλλήλως και ότι οι στρεβλώσεις στον ανταγωνισμό θα περιοριστούν στο απαραίτητο ελάχιστο. Ο εν λόγω κατάλογος δεσμεύσεων συνοψίζεται ως εξής: α) Υλοποίηση του σχεδίου αναδιάρθρωσης και των δεσμεύσεων: Η Γερμανία διασφαλίζει ότι το σχέδιο αναδιάρθρωσης στην οριστική έκδοσή του και οι δεσμεύσεις θα εφαρμοστούν στο ακέραιο. β) Διάρκεια των υποχρεώσεων: Κατ’ αρχήν οι δεσμεύσεις ισχύουν έως τη λήξη της περιόδου αναδιάρθρωσης, ήτοι έως τις 31 Δεκεμβρίου 2015. Οι υποχρεώσεις εξάλλου που αφορούν την DEPFA Bank plc. και τις θυγατρικές εταιρείες της καταργούνται καταρχήν μόλις ολοκληρωθεί η επανιδιωτικοποίηση της DEPFA Bank plc., εφόσον αυτό συμβεί νωρίτερα. Στην περίπτωση αυτή, η Γερμανία οφείλει να κοινοποιήσει εκ των προτέρων την πώληση στην Επιτροπή και, εφόσον η πώληση σχεδιάζεται να πραγματοποιηθεί πριν από τις 31 Δεκεμβρίου 2013, οφείλει να λάβει σχετική έγκριση από την Επιτροπή. Οι υποχρεώσεις που αφορούν την PBB καταργούνται εφόσον η PBB επανιδιωτικοποιηθεί, σε καμία όμως περίπτωση πριν από τις 31 Δεκεμβρίου 2013. γ) Επιχειρηματικά πεδία: Η Γερμανία διασφαλίζει ότι μόνον η PBB αναλαμβάνει νέες εργασίες οι οποίες θα περιορίζονται συγκεκριμένα στους τομείς χρηματοδότησης ακινήτων και χρηματοδότησης δημόσιων επενδύσεων, ενώ παύει η δραστηριότητα στα υπόλοιπα επιχειρηματικά πεδία (το χαρτοφυλάκιο κρατικών χρηματοδοτήσεων διατηρείται στον ισολογισμό της ΡΒΒ, αλλά ως χαρτοφυλάκιο εκκαθάρισης), ενώ όλες οι υπόλοιπες εταιρείες του ομίλου HRE παύουν τις επιχειρηματικές τους δραστηριότητες. δ) Επανιδιωτικοποίηση της PBB: Η Γερμανία δεσμεύεται να επανιδιωτικοποιήσει την PBB το συντομότερο δυνατόν, το αργότερο έως τις 31 Δεκεμβρίου 2015. ε) Περιορισμός της ανάπτυξης της PBB: Η Γερμανία διασφαλίζει ότι οι ρυθμοί ανάπτυξης της PBB θα παραμείνουν εντός συγκεκριμένων ορίων, τόσο αναφορικά προς το μέγεθος του συνόλου ισολογισμού όσο και προς τον όγκο των νέων εργασιών. στ) Ειδικός φορέας ρευστοποίησης: Η Γερμανία διασφαλίζει ότι από τις 30 Σεπτεμβρίου 2013 η PBB δεν θα παρέχει πλέον υπηρεσίες διαχείρισης περιουσιακών στοιχείων ούτε υπηρεσίες αναχρηματοδότησης για λογαριασμό του ειδικού φορέα ρευστοποίησης FMS-WM και ότι επιπλέον θα διασφαλίσει με κατάλληλα οργανωτικά μέσα ότι οι υπηρεσίες αυτές δεν θα αναλαμβάνονται από τρίτους. ζ) Παρουσία στην αγορά: Η Γερμανία διασφαλίζει ότι η PBB διεκπεραιώνει νέες εργασίες αποκλειστικά στις ακόλουθες γεωγραφικές αγορές: i)στον τομέα χρηματοδότησης ακινήτων: — Βασικές αγορές (22): Γερμανία, Μεγάλη Βρετανία, Γαλλία και Ισπανία — Λοιπές αγορές: Σουηδία, Πολωνία, Τσεχική Δημοκρατία, Βέλγιο, Κάτω Χώρες, Λουξεμβούργο, Αυστρία, Δανία, Φινλανδία, Νορβηγία, Σλοβακία και Ουγγαρία· ii)στον τομέα χρηματοδότησης δημόσιων επενδύσεων: — Βασικές αγορές: Γερμανία, Γαλλία, Ισπανία, Ιταλία — Λοιπές αγορές: Ελβετία, Αυστρία, Πολωνία, Ουγγαρία, Τσεχική Δημοκρατία, Σλοβακία, Σουηδία, Νορβηγία, Δανία, Φινλανδία, Βέλγιο, Λουξεμβούργο και Μεγάλη Βρετανία η) Αντιπαροχή για τη χρήση του ειδικού φορέα ρευστοποίησης: Η Γερμανία διασφαλίζει ότι η HRE στο πλαίσιο των δυνατοτήτων της θα καταβάλει εύλογη αποζημίωση ως αντιπαροχή για τη χρήση του ειδικού φορέα ρευστοποίησης FMS-WM. Ειδικότερα, η Γερμανία διασφαλίζει ότι ο ομοσπονδιακός φορέας σταθεροποίησης των χρηματαγορών («FMSA») θα υποδείξει στην HRE να καταβάλει στον FMS-WM, άμεσα ή μέσω των θυγατρικών εταιρειών της, το ποσό των 1,59 εκατ. ευρώ. Η καταβολή του ποσού θα γίνει από τις εταιρείες της HRE οι οποίες μεταβίβασαν στοιχεία ενεργητικού στον ειδικό φορέα ρευστοποίησης και διαθέτουν δείκτη βασικού κεφαλαίου μεγαλύτερο του 15 %. Η PBB παρακρατεί μέρος των κερδών για να αποπληρώσει την αφανή εισφορά. θ) Περιορισμός των πληρωμών τόκων και της κατανομής κερδών επί των συμμετοχών: Η Γερμανία διασφαλίζει ότι η HRE και οι εταιρείες της θα κινηθούν εντός των νόμιμων ορίων όσον αφορά την πληρωμή τόκων και κερδών επί των συμμετοχών. ι) Περιορισμών αποπληρωμών: Η Γερμανία διασφαλίζει ότι η HRE και οι εταιρείες της δεν θα προβαίνουν σε αποπληρωμές για λοιπά μέσα ιδίων κεφαλαίων. ια) Απαγόρευση εξαγοράς επιχειρήσεων: Η Γερμανία διασφαλίζει ότι η HRE και οι εταιρείες της δεν θα αγοράσουν άλλες επιχειρήσεις κατά τη διάρκεια υλοποίησης του σχεδίου αναδιάρθρωσης. ιβ) Δεσμεύσεις σχετικά με το σύστημα πληροφορικής της HRE/PBB: Η Γερμανία διασφαλίζει ότι το έργο βελτίωσης των συστημάτων πληροφορικής της τράπεζας θα υλοποιηθεί στο ακέραιο. ιγ) Δέσμευση σχετικά με στόχους ελάχιστης απόδοσης των νέων εργασιών (μοντέλο απόδοσης κεφαλαίου σταθμισμένου κινδύνου - RAROC): Η Γερμανία διασφαλίζει ότι η PBB δεν χορηγεί νέα δάνεια με RAROC κάτω του 10 % ανά συναλλαγή στο πλαίσιο των νέων στρατηγικής σημασίας εργασιών της. ιδ) Επιβλέπων εντολοδόχος: Η Γερμανία διασφαλίζει ότι το σχέδιο αναδιάρθρωσης και όλες οι δεσμεύσεις του καταλόγου δεσμεύσεων θα υλοποιηθούν ορθά και υπό τη διαρκή εποπτεία επαρκώς εξειδικευμένου επιβλέποντος εντολοδόχου.

VI. ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΤΩΝ ΕΝΙΣΧΥΣΕΩΝ

VI.1. Ύπαρξη κρατικής ενίσχυσης κατά το άρθρο 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ και πιθανοί αποδέκτες

(71) Τα διάφορα υπό εξέταση μέτρα χορηγήθηκαν είτε απευθείας από τη Γερμανία είτε από τον SoFFIN που δημιουργήθηκε και ελέγχεται από την ομοσπονδιακή κυβέρνηση και, συνεπώς, προέρχονται από κρατικούς πόρους. Μέσω των μέτρων παρέχεται υπέρ της HRE επιλεκτικό πλεονέκτημα καθώς δίνεται στο χρηματοπιστωτικό ίδρυμα η δυνατότητα εύρεσης νέων κεφαλαίων έναντι ευνοϊκότερων από τους συνήθεις στην αγορά όρων, εξασφάλισης μέσω εγγυήσεων και προσφυγής σε μέτρα προστασίας. Η HRE δραστηριοποιείται διεθνώς και ανταγωνίζεται άλλες τράπεζες στη Γερμανία και σε άλλα κράτη. Για τους ίδιους λόγους, όπως έχει ήδη εκτεθεί σε προηγούμενες αποφάσεις της Επιτροπής σχετικά με την HRE (23), τα υπό εξέταση μέτρα συνιστούν κρατικές ενισχύσεις υπό την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ.

(72) Στους κόλπους του ομίλου HRE μόνο η PBB (περιλαμβανομένων των θυγατρικών εταιρειών της) διεκπεραιώνει νέες εργασίες και συνεπώς διαδραματίζει ενεργό ρόλο στις αγορές. Η PBB συνιστά, συνεπώς, την επιχειρηματική οντότητα που συνεχίζει τις επιχειρηματικές δραστηριότητες της HRE (αν και, όπως διασαφηνίζεται στην αιτιολογική σκέψη 63, σε περιορισμένο βαθμό). Όλες οι λοιπές επιχειρηματικές οντότητες του ομίλου HRE (ήτοι η DEPFA Bank plc. και οι θυγατρικές της καθώς και η HRE Finance i.L.) τελούν υπό εκκαθάριση, οι δραστηριότητές τους περιορίζονται στο ελάχιστο που απαιτείται για τη διενέργεια αναγκαστικής εκκαθάρισης, ενώ επίσης δεν αναλαμβάνουν νέες εργασίες.

(73) Απώτερος στόχος και σκοπός όλων των μέτρων ενίσχυσης (ανεξαρτήτως του εάν αυτά χορηγούνται επισήμως υπέρ της HRE, της HRE Holding, της PBB ή της DEPFA Bank plc.) είναι να συνεχίσει η ΡΒΒ να δραστηριοποιείται στις αγορές. Αφορμή για την υπό εξέταση στρέβλωση του ανταγωνισμού είναι, συνεπώς, η διατήρηση της παρουσίας της ΡΒΒ στις αγορές. Η DEPFA Bank plc. (όπως άλλωστε και ο FMS-WM) μπορεί να χαρακτηριστεί αμιγώς ως ειδικός φορέας ρευστοποίησης των περιουσιακών στοιχείων που για διάφορους λόγους δεν μεταβιβάστηκαν στον FMS-WM (την «κακή τράπεζα»). Θα εξαργυρώσει τα περιουσιακά της στοιχεία στη λήξη τους ή θα τα πωλήσει στην αγορά, όμως από την ημέρα έκδοσης της παρούσας απόφασης παύει να αναλαμβάνει πλέον νέες εργασίες (24).

(74) Δεδομένου ότι η PBB συνιστά την οικονομική συνέχεια της HRE, σύμφωνα με την πάγια πρακτική έκδοσης αποφάσεων της Επιτροπής (25) θεωρείται ο αποδέκτης της ενίσχυσης. Κατά συνέπεια, ο έλεγχος επί του συμβιβάσιμου που ακολουθεί επικεντρώνεται στην PBB.

(75) Αναφορικά με τις δηλώσεις της Heisse Kursawe Eversheds, ότι δηλαδή το squeeze-out συνιστά κρατική ενίσχυση, η Επιτροπή διαπιστώνει ότι οι εισφορές κεφαλαίου υπέρ της HRE συνιστούν πράγματι κρατική ενίσχυση, όμως ο αποκλεισμός των μετόχων μειοψηφίας αυτός καθαυτός (ήτοι η εξαγορά των μετοχών τους έναντι της καταβολής αντίστοιχου ποσού στους εν λόγω μετόχους) δεν εμπεριέχει στοιχείο ενίσχυσης, διότι δεν προκύπτει για την τράπεζα πλεονέκτημα παραγόμενο από κρατικούς πόρους. Οι πληρωμές του κράτους προς τους μετόχους μειοψηφίας που έγιναν στο πλαίσιο του squeeze-out, δεν είχαν οικονομικές επιπτώσεις για την HRE. Η μόνη επίπτωση για τη HRE ήταν η αλλαγή της ιδιοκτησιακής δομής. Για τον λόγο αυτό, στην παρούσα απόφαση δεν θα εξεταστεί το ζήτημα κατά πόσον το squeeze-out παραβιάζει τις διατάξεις της σύμβασης περί ελεύθερης κυκλοφορίας των κεφαλαίων.

VI.2. Συμβιβάσιμο της ενίσχυσης με την εσωτερική αγορά

VI.2.1. Εφαρμογή του άρθρου 107 παράγραφος 3 στοιχείο β) ΣΛΕΕ

(76) Σύμφωνα με το άρθρο 107 παράγραφος 3 στοιχείο β) ΣΛΕΕ η Επιτροπή μπορεί να χαρακτηρίσει κρατικές ενισχύσεις ως συμβιβάσιμες με την εσωτερική αγορά, εφόσον αυτές στοχεύουν στη άρση σοβαρής διαταραχής της οικονομίας κράτους μέλους. Επειδή η κατάρρευση μιας σημαντικής για το σύστημα τράπεζας επηρεάζει άμεσα τις χρηματαγορές και έμμεσα το σύνολο της οικονομίας ενός κράτους μέλους, η Επιτροπή βασίζει επί του παρόντος την εκτίμηση των μέτρων κρατικής ενίσχυσης σύμφωνα με τους κανόνες περί κρατικών ενισχύσεων στην ως άνω διάταξη λαμβάνοντας υπόψη τη συνεχιζόμενη εύθραυστη κατάσταση που επικρατεί στις χρηματαγορές.

(77) Η Επιτροπή έχοντας ιδίως υπόψη την παλαιότερη θέση της HRE στη γερμανική αγορά ομολόγων, το παλαιότερο σύνολο ισολογισμού της HRE και την έκταση του παλαιότερου χαρτοφυλακίου παραγώγων της HRE δεν αμφισβητεί τον χαρακτηρισμό της HRE εκ μέρους της Γερμανίας ως σημαντικής για το σύστημα τράπεζας.

(78) Η Επιτροπή διαπιστώνει ότι η HRE έλαβε ενισχύσεις διάσωσης οι οποίες χαρακτηρίστηκαν από την Επιτροπή ως συμβιβάσιμες με την εσωτερική αγορά. Οι εν λόγω ενισχύσεις πρέπει όμως πλέον να εξεταστεί εάν μπορούν να χαρακτηριστούν ως ενισχύσεις αναδιάρθρωσης συμβιβάσιμες με την εσωτερική αγορά. Για τον λόγο αυτό, η Επιτροπή οφείλει βάσει της ανακοίνωσης περί απομειωμένων περιουσιακών στοιχείων και της ανακοίνωσης περί μέτρων αναδιάρθρωσης στον χρηματοπιστωτικό τομέα να διενεργήσει έρευνα για το συμβιβάσιμο των εν λόγω μέτρων καθώς και όλων των λοιπών μέτρων αναδιάρθρωσης, ήτοι των εγγυήσεων ύψους 52 δισεκατ. ευρώ και της εισφοράς κεφαλαίου ύψους 2,08 δισεκατ. ευρώ.

VI.2.2. Εκτίμηση βάσει της ανακοίνωσης περί απομειωμένων περιουσιακών στοιχείων (IAC)

(79) Οιαδήποτε μεταβίβαση περιουσιακών στοιχείων σε ειδικό φορέα ρευστοποίησης πρέπει να συμμορφώνεται προς την IAC. Επίσης, η ανακοίνωση περί μέτρων αναδιάρθρωσης στον χρηματοπιστωτικό τομέα αναφέρει ότι η εύλογη αποζημίωση κάθε κρατικής παρέμβασης είναι ένας από τους σημαντικότερους τρόπους περιορισμού των στρεβλώσεων του ανταγωνισμού, δεδομένου ότι περιορίζεται έτσι το ύψος της ενίσχυσης. Επιπλέον μπορεί να κριθεί απαραίτητος ο περιορισμός των δυνατοτήτων επέκτασης της τράπεζας σε συγκεκριμένα επιχειρηματικά πεδία ή γεωγραφικές περιοχές, π.χ. μέσω διορθωτικών μέτρων προσανατολισμένων στην αγορά, όπως ειδικών κεφαλαιακών απαιτήσεων, εφόσον μέτρα άμεσου περιορισμού επέκτασης θα αποδυνάμωναν τον ανταγωνισμό στην αγορά, ή η μείωση του ηθικού κινδύνου.

(80) Σε ό,τι αφορά την επιλεξιμότητα ενίσχυσης των περιουσιακών στοιχείων που λαμβάνονται υπόψη στο πλαίσιο μιας μεταβίβασης, σύμφωνα με την αιτιολογική σκέψη 34 της IAC η επιλογή των επιμέρους επιλέξιμων κατηγοριών περιουσιακών στοιχείων πρέπει να γίνεται με πρακτικά και ευέλικτα κριτήρια. Η Επιτροπή εφάρμοσε την ευελιξία αυτή σε άλλες υποθέσεις κρατικής ενίσχυσης και αποδέχθηκε τη μεταβίβαση περιουσιακών στοιχείων τα οποία μεν υπό αυστηρούς όρους δεν κρίνονταν επικίνδυνα, αλλά στο πλαίσιο της ριζικής αλλαγής του επιχειρηματικού μοντέλου της οικείας τράπεζας δεν είχαν στρατηγική σημασία.

(81) Για να διασφαλιστεί ότι η τράπεζα επικεντρώνεται πρωτίστως στην αποκατάσταση της βιωσιμότητάς της και, προκειμένου να προληφθούν τυχόν συγκρούσεις συμφερόντων, απαιτείται, όπως καθίσταται σαφές στην αιτιολογική σκέψη 46 της IAC, σαφής λειτουργικός και οργανωτικός διαχωρισμός ανάμεσα στη δικαιούχο τράπεζα και στα απομειωμένα περιουσιακά της στοιχεία. Η Επιτροπή γνωρίζει ότι κατά τη δημιουργία του ειδικού φορέα ρευστοποίησης δεν ήταν εφικτός, ιδίως για τεχνικούς λόγους, ο άμεσος διαχωρισμός των δεσμών μεταξύ της PBB και του FMS-WM. Αυτό πρέπει ωστόσο να αποκατασταθεί το συντομότερο δυνατόν. Για τον λόγο αυτόν η Γερμανία δεσμεύτηκε ότι η PBB θα μεριμνήσει για την πλήρη οργανωτική ανεξαρτησία των συνδεδεμένων επιχειρηματικών εργασιών, τις οποίες μετά τις 30 Σεπτεμβρίου 2013 δεν θα αναλαμβάνει πλέον για λογαριασμό του FMS-WM.

(82) Για την εκτίμηση του καταμερισμού του κόστους, στην αιτιολογική σκέψη 21 της IAC προβλέπεται ότι μια εύλογη αποζημίωση αποτελεί μέρος του επιδιωκόμενου καταμερισμού του κόστους. Η Επιτροπή εξετάζει κατά πόσον σύμφωνα με το παράρτημα IV της IAC κατά την αποτίμηση της αρωγής για περιουσιακά στοιχεία συνυπολογίζεται αποζημίωση προς το κράτος η οποία θα λαμβάνει υπόψη τον κίνδυνο οι μελλοντικές ζημίες να είναι μεγαλύτερες από εκείνες που προβλέπονται στον καθορισμό της πραγματικής οικονομικής αξίας. Σύμφωνα με την πάγια πρακτική λήψης αποφάσεων της Επιτροπής, σε περιπτώσεις μέτρων αρωγής (26) η αποτίμηση της απαραίτητης αποζημίωσης για την παρεχόμενη αρωγή ιδίων κεφαλαίων γίνεται βάσει της πραγματικής οικονομικής αξίας των μεταβιβασθέντων περιουσιακών στοιχείων, ακόμη και αν αυτή είναι χαμηλότερη από την αξία μεταβίβασης.

(83) Σύμφωνα με την αιτιολογική σκέψη 41 της IAC η αξία μεταβίβασης πρέπει να αντιστοιχεί στην πραγματική οικονομική αξία. Εφόσον τα κράτη μέλη κρίνουν απαραίτητο —ιδίως για να αποφευχθεί η περίπτωση τεχνικής αφερεγγυότητας— να ορίσουν αξία μεταβίβασης των περιουσιακών στοιχείων που υπερβαίνει την πραγματική οικονομική αξία τους, αυτό μπορεί να γίνει δεκτό μόνο εάν συνοδεύεται από ευρεία αναδιάρθρωση και από την επιβολή όρων που επιτρέπουν την ανάκτηση της συμπληρωματικής αυτής ενίσχυσης σε μεταγενέστερο στάδιο, για παράδειγμα μέσω μηχανισμών ανάκτησης.

(84) Βάσει των ανωτέρω η Επιτροπή καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η διαφορά που θα ανακτηθεί σε μεταγενέστερο χρόνο μεταξύ της πραγματικής οικονομικής αξίας και της αξίας μεταβίβασης, η οποία υπολογίστηκε με τη βοήθεια ανεξάρτητων εμπειρογνωμόνων, ανέρχεται σε 16,2 δισεκατ. ευρώ και απαιτεί τη ριζική αναδιάρθρωση και συρρίκνωση της τράπεζας. Σύμφωνα με την αιτιολογική σκέψη 21 της IAC δεν απαιτείται η καταβολή πρόσθετης αμοιβής, διότι μετά τη μείωση κεφαλαίου ύψους 16,2 δισεκατ. ευρώ (27) δεν αναμένεται από το μέτρο περαιτέρω αρωγή ιδίων κεφαλαίων.

(85) Η Επιτροπή διαπιστώνει ότι η Γερμανία δεν έχει προβλέψει ρητά την ανάκτηση του ποσού αυτού. Η Γερμανία έχει ωστόσο θεσπίσει ρήτρες που καθιστούν εφικτή την ανάκτηση το συντομότερο δυνατόν και προβλέπουν τα ακόλουθα: α) Επιβάλλεται υπό όρους στον όμιλο HRE υποχρέωση πληρωμής ποσού ύψους 1,59 δισεκατ. ευρώ στον ειδικό φορέα ρευστοποίησης. β) Η PBB δεν χρησιμοποιεί κατανεμημένα κέρδη για την αποπληρωμή της αφανούς εισφοράς της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Γερμανίας. γ) Μετά την πλήρη εξόφληση του ποσού των 1,59 δισεκατ. ευρώ, ο υπο-όμιλος DEPFA Bank plc. (ήτοι η μητρική και όλες οι θυγατρικές εταιρείες) καταβάλλουν εύλογη αποζημίωση για την κρατική υποστήριξη. δ) Παρόλο που η HRE έχει κρατικοποιηθεί, η Γερμανία σχεδιάζει να επανιδιωτικοποιήσει την PBB έτσι ώστε το γερμανικό Δημόσιο να αποκομίσει τα έσοδα μιας πιθανής επανιδιωτικοποίησης. Καθότι η τράπεζα περιήλθε στην ιδιοκτησία του κράτους και το κράτος σχεδιάζει πλέον την επανιδιωτικοποίησή της, αναμένεται ότι το κράτος θα επιδιώξει να ανακτήσει όσο το δυνατόν περισσότερα έσοδα από τη χρήση της και ότι οι πρώην μέτοχοι θα συνεισφέρουν ευλόγως. Η σχεδιαζόμενη αναδιάρθρωση είναι επίσης εξαιρετικά ευρεία και προβλέπει ριζική συρρίκνωση της «καλής» βασικής τράπεζας σε περίπου 15 % του μεγέθους που παρουσίαζε η HRE στα τέλη του 2008. Σε συνδυασμό με τις δεσμεύσεις αναφορικά με τον περιορισμό της ανάπτυξης, τους περιορισμούς στα προσφερόμενα προϊόντα, την εταιρική διακυβέρνηση και την επανιδιωτικοποίηση στο πλαίσιο δημόσιου διαγωνισμού, η συνολική δέσμη μέτρων αναδιάρθρωσης μπορεί να χαρακτηριστεί ως επαρκώς ευρεία υπό την έννοια της IAC.

(86) Η Επιτροπή επισημαίνει επίσης ότι οι ανησυχίες που εξέφρασε σχετικά με το γεγονός ότι η Γερμανία και η HRE ενδέχεται να μη επιθυμούν ή να αδυνατούν να διασφαλίσουν εκ των προτέρων απεριόριστη διαφάνεια και πλήρη γνωστοποίηση των απομειώσεων αξίας καταρρίφθηκαν από τα πλήρη δεδομένα που διαβίβασε αρμόδια ομάδα συνεργατών της τράπεζας. Επιπλέον, η HRE, εν μέρει κατ’ απαίτηση της Επιτροπής, υπέβαλε τα δεδομένα της σε έλεγχο συνάφειας και ποιότητας, γεγονός που διευκόλυνε τον τελικό τους έλεγχο από τους εμπειρογνώμονες της Επιτροπής. Επιπλέον, η Γερμανία και η PBB δεσμεύτηκαν για την ευρεία βελτίωση των συστημάτων διαχείρισης κινδύνων και κατάρτισης εκθέσεων προκειμένου να καταρρίψουν τις αμφιβολίες της Επιτροπής σχετικά με ενδεχόμενες ελλείψεις στο μελλοντικό πληροφοριακό σύστημα διοίκησης.

VI.2.3. Συμβιβάσιμο της ενίσχυσης με την ανακοίνωση περί μέτρων αναδιάρθρωσης στον χρηματοπιστωτικό τομέα

(87) Στην ανακοίνωση περί μέτρων αναδιάρθρωσης στον χρηματοπιστωτικό τομέα παρουσιάζονται οι διατάξεις σχετικά με τις κρατικές ενισχύσεις οι οποίες παρέχονται για την αναδιάρθρωση χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων στο πλαίσιο της παρούσας κρίσης. Σύμφωνα με την εν λόγω ανακοίνωση, η σχεδιαζόμενη στο πλαίσιο της παρούσας χρηματοπιστωτικής κρίσης αναδιάρθρωση ενός χρηματοπιστωτικού ιδρύματος πρέπει να διασφαλίζει την αποκατάσταση της μακροπρόθεσμης βιωσιμότητας της οικείας τράπεζας, να προβλέπει την εύλογη ίδια συνεισφορά της δικαιούχου τράπεζας (καταμερισμός του κόστους) και να περιέχει επαρκή μέτρα για τον περιορισμό των στρεβλώσεων του ανταγωνισμού προκειμένου να είναι συμβιβάσιμη με την εσωτερική αγορά σύμφωνα με το άρθρο 107 παράγραφος 3 στοιχείο β) ΣΛΕΕ (28).

(88) Οι ήδη χορηγηθείσες και οι σχεδιαζόμενες εισφορές κεφαλαίου καθώς και το ύψος των κρατικών ενισχύσεων που προκύπτει από τη μεταβίβαση των περιουσιακών στοιχείων αναλογούν συνολικά σε περισσότερο από το 20 % του σταθμισμένου ενεργητικού που διέθετε η HRE προ κρίσης.

VI.2.3.1. Αποκατάσταση της μακροπρόθεσμης βιωσιμότητας της PBB

(89) Σύμφωνα με την παράγραφο 2 της ανακοίνωσης περί μέτρων αναδιάρθρωσης στον χρηματοπιστωτικό τομέα η Γερμανία υπέβαλε πλήρες και λεπτομερές σχέδιο αναδιάρθρωσης στο οποίο αναλύονται οι λόγοι των χρηματοπιστωτικών προβλημάτων της HRE και παρουσιάζεται αναλυτικά το επιχειρηματικό μοντέλο.

(90) Από το σχέδιο αναδιάρθρωσης καθώς και από τις συμπληρωματικές δηλώσεις της Γερμανίας προκύπτει ότι τα προβλήματα της HRE οφείλονται κυρίως στους εξής παράγοντες: α) Η HRE και ιδίως η θυγατρική της εταιρεία DEPFA Bank plc. ως τράπεζες χρηματοδοτούμενες αποκλειστικά από τη χρηματαγορά και την κεφαλαιαγορά χωρίς χρηματοδότηση δικτύου δικαιόχρησης ήταν σε μεγάλο βαθμό εξαρτημένες από την ακεραιότητα της διατραπεζικής κεφαλαιαγοράς, η οποία μετά την πτώχευση της Lehman Brothers υπέστη προσωρινώς ολοκληρωτική κατάρρευση. β) Παλαιά βάρη οφειλόμενα σε περιουσιακά στοιχεία τα οποία λόγω του πραγματικού προφίλ κινδύνου που διέθεταν δεν είχαν επαρκή απόδοση επένδυσης. γ) Ο όμιλος HRE δημιουργήθηκε από τη συγχώνευση πολλών μικρότερων τραπεζών που χρησιμοποιούσαν διαφορετικές εφαρμογές πληροφορικής οι οποίες δεν είχαν ενσωματωθεί σε ένα ενιαίο, συντονισμένο σύστημα διαχείρισης κινδύνου.

(91) Όπως αναλύεται ανωτέρω, στόχος της αναδιάρθρωσης και των προβλεπόμενων μέτρων, τα οποία αφορούν κυρίως την κεφαλαιακή επάρκεια της τράπεζας και σε εσωτερικά συστήματα ελέγχου, είναι να αποκλειστεί το ενδεχόμενο επανάληψης των προβλημάτων ρευστότητας που οδήγησαν την τράπεζα στα πρόθυρα της πτώχευσης. Το σχέδιο αναδιάρθρωσης προβλέπει τη λήψη συγκεκριμένων μέτρων για την αντιμετώπιση των προβλημάτων που παρατηρούνται στους σημαντικότερους τομείς λειτουργίας της τράπεζας, όπως είναι η κατασκευή ενός πιο σταθερού μοντέλου χρηματοδότησης με καλυμμένα ομόλογα, η κατάργηση της μέχρι τούδε εξάρτησης από τη διατραπεζική χρηματαγορά, η βελτίωση και η ολοκλήρωση του περιβάλλοντος πληροφορικής, η λειτουργία της τράπεζας σε περιφερειακό επίπεδο με πιο στενά κριτήρια, η μείωση του αριθμού των υποκαταστημάτων και η μείωση του απόλυτου μεγέθους των επιχειρηματικών δραστηριοτήτων. Η παύση ορισμένων επιχειρηματικών δραστηριοτήτων και η μεταχείριση των υφισταμένων ως χαρτοφυλακίου εκκαθάρισης στον ισολογισμό της ΡΒΒ συνιστά λογική προσθήκη του μοντέλου αυτού.

(92) Κατά συνέπεια, τα δύο υπολειπόμενα επιχειρηματικά πεδία της PBB περιορίζονται σε περιουσιακά στοιχεία τα οποία λαμβάνονται υπόψη για τις ομολογίες που καλύπτει το γερμανικό κράτος (ενυπόθηκες ομολογίες ή ομόλογα Δημοσίου). Το επιχείρημα ότι μια τέτοια συντηρητικότερη επιχειρηματική στρατηγική θα οδηγήσει σε ποιοτική βελτίωση του δανεισμού είναι βάσιμο, ιδίως αν ληφθούν υπόψη οι διατάξεις του γερμανικού νόμου περί ομολόγων που αφορούν τη διαχείριση, την εποπτεία και τον έλεγχο κινδύνων καθώς και οι σχετικές προβλέψεις σχετικά με τη σχέση του ποσού δανείου προς την αξία του ενυπόθηκου ακινήτου (LTV) (π.χ. περιθώρια LTV).

(93) Στην αιτιολογική σκέψη 92 της απόφασης της 24ης Σεπτεμβρίου 2010 σχετικά με την επέκταση της διαδικασίας (βλέπε αιτιολογική σκέψη 15 της παρούσας απόφασης) η Επιτροπή εξέφρασε αμφιβολίες όσον αφορά τη δυνατότητα της τράπεζας να διασφαλίσει επαρκή κερδοφορία με τις μελλοντικές επιχειρηματικές της δραστηριότητες, ιδίως στον τομέα της δημόσιας χρηματοδότησης που παρουσιάζει χαμηλά περιθώρια κέρδους. Μέρος των παλαιότερων δραστηριοτήτων της δημόσιας χρηματοδότησης, συγκεκριμένα το τμήμα «Χρηματοδότηση δημόσιων επενδύσεων», θα συνεχιστεί. Οι δραστηριότητες χρηματοδότησης δημόσιων επενδύσεων εμπεριέχουν ωστόσο μόνο τη χρηματοδότηση προϊόντων τα οποία συνδέονται με επενδύσεις του δημοσίου και άρα διαφοροποιείται από την κρατική χρηματοδότηση, ήτοι από τη μη συνδεδεμένη χρηματοδότηση κρατικών φορέων που χαρακτηρίζεται συνήθως από ελάχιστα περιθώρια κέρδους. Καθώς στο προσαρμοσμένο επιχειρηματικό μοντέλο οι δραστηριότητες κρατικής χρηματοδότησης που αναλογούσαν σε περίπου 75 % του πρώην τομέα δραστηριοτήτων κρατικής χρηματοδότησης διακόπτονται και εκκαθαρίζονται υπό μορφή χαρτοφυλακίου εκκαθάρισης στον ισολογισμό της ΡΒΒ, αμβλύνονται οι σχετικές ανησυχίες της Επιτροπής. Εξάλλου, η δέσμευση της Γερμανίας ότι στις στρατηγικής σημασίας νέες εργασίες της η ΡΒΒ δεν θα χορηγεί νέα δάνεια με RAROC κάτω του 10 % ανά συναλλαγή μετριάζει τις ανησυχίες της Επιτροπής.

(94) Η Επιτροπή διαπιστώνει επίσης ότι η προσέγγιση βάσει της οποίας οι δραστηριότητες χρηματοδότησης δημόσιων επενδύσεων διατηρούνται ως δεύτερο επιχειρηματικό πεδίο της ΡΒΒ μειώνει τις ανησυχίες των εμπλεκομένων στις αγορές και των οίκων αξιολόγησης πιστοληπτικής ικανότητας σε ό,τι αφορά την ελλιπή διαφοροποίηση των τραπεζών που περιορίζονται σε ένα μόνο επιχειρηματικό πεδίο (τις αποκαλούμενες «monoline banks») και άρα εξαρτώνται σημαντικά από το συγκεκριμένο επιχειρηματικό πεδίο. Με δύο επιχειρηματικά πεδία, τα οποία δεν απευθύνονται υποχρεωτικά στους ίδιους επιχειρηματικούς κύκλους, η ΡΒΒ αναμένεται ότι θα είναι σε θέση να διασφαλίσει πιο σταθερά και προβλέψιμα έσοδα και να επιτύχει την απαραίτητη αναγνωρισιμότητα για τους θεσμικούς επενδυτές.

(95) Από το μοντέλο αναδιάρθρωσης προκύπτει πιο σαφής οργανωτική δομή καθώς καταργούνται επιχειρηματικά πεδία που δεν ανήκουν στα βασικά επιχειρηματικά πεδία, όπως οι κεφαλαιαγορές και η διαχείριση περιουσιακών στοιχείων, ενώ το δίκτυο υποκαταστημάτων συρρικνώνεται σημαντικά. Είχε ήδη κλείσει μεγάλος αριθμός υποκαταστημάτων, όμως βάσει του σαφώς πιο στοχευμένου και τμηματοποιημένου επιχειρηματικού μοντέλου, τέσσερα από τα υποκαταστήματα αυτά πρόκειται να επαναλειτουργήσουν (Βερολίνο, Αμβούργο, περιοχή Rhein-Ruhr και Στοκχόλμη).

(96) Το σχέδιο αναδιάρθρωσης διασφαλίζει ότι η PBB δεν θα υποβαθμίσει δυσανάλογα την παρουσία της στην αγορά. Η χορήγηση νέων δανείων περιορίζεται σε αμφότερα τα επιχειρηματικά πεδία από προκαθορισμένα ανώτατα όρια. Η PBB επιδιώκει για τις εκάστοτε βασικές αγορές της μερίδιο αγοράς 1-2 % για τις δραστηριότητες χρηματοδότησης δημόσιων επενδύσεων και για τις δραστηριότητες χρηματοδότησης ακινήτων μερίδιο αγοράς 2-6 %.

(97) Η Επιτροπή λαμβάνει υπόψη το γεγονός ότι η τράπεζα έχει ήδη αποδυθεί σε προσπάθεια αποκατάστασης των αδυναμιών του συστήματος πληροφορικής. Το δίκτυό της παρουσίαζε αρχικά μεγάλη ετερογένεια και σημαντικές ελλείψεις, ιδίως σε ό,τι αφορά λειτουργίες και εφαρμογές διαχείρισης κινδύνων. Για τον λόγο αυτό, η HRE ξεκίνησε το 2009 την υλοποίηση του έργου «New Evolution», ενός έργου πολυετούς διάρκειας για ολόκληρο τον όμιλο που έχει ως αντικείμενο την αναμόρφωση της αρχιτεκτονικής της πληροφορικής με ενιαίο εξοπλισμό κόστους περίπου 180 εκατ. ευρώ. Οι διάφορες βελτιώσεις του συστήματος πρόκειται να εισαχθούν διαδοχικά σε έξι φάσεις. Το έργο περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, επιχειρησιακές βελτιώσεις όπως την ενοποίηση των συστημάτων διαχείρισης πιστώσεων, βελτιώσεις των συστημάτων πληροφορικής στον τομέα διαχείρισης κινδύνων όσον αφορά πιστωτικούς κινδύνους, κινδύνους αγορών και κινδύνους ρευστότητας, προτυποποίηση των συστημάτων εξυπηρέτησης πελατών και βελτιώσεις που αφορούν την ακρίβεια, τον βαθμό ανάλυσης και την ποιότητα πληροφοριών και δεδομένων. Από τα στοιχεία σχετικά με το περιεχόμενο και την πορεία του έργου προκύπτει ότι τα αρχικά προβλήματα αντιμετωπίστηκαν με ουσιαστικό τρόπο και κατά τη διάρκεια της αναδιάρθρωσης της ΡΒΒ θα επιλυθούν στον απαιτούμενο βαθμό. Κατά την άποψη της Επιτροπής, το μελλοντικό σύστημα ΤΠ συνιστά λειτουργική και αποτελεσματική πλατφόρμα προσαρμοσμένη στις επιχειρηματικές ανάγκες για έγκαιρη και προληπτική διαχείριση κινδύνων. Η πλήρης υλοποίηση των σχεδίων αναμόρφωσης της αρχιτεκτονικής ΤΠ είναι συνεπώς καθοριστικής σημασίας.

(98) Η ρευστότητα, η φερεγγυότητα και η αποδοτικότητα της PBB (29) αποτελούν τους σημαντικότερους δείκτες βιωσιμότητας της τράπεζας και συνυπολογίζονται τόσο στο βασικό σενάριο όσο και στο σενάριο προσομοίωσης κρίσης (30).

(99) Σύμφωνα με το σχέδιο αναδιάρθρωσης η PBB δεν θα εξασφαλίζει πλέον τις αναχρηματοδοτήσεις της μέσω κρατικών εγγυήσεων. Η PBB παραμένει ωστόσο χρηματοπιστωτικό ίδρυμα αναχρηματοδοτούμενο από τη χρηματαγορά και την κεφαλαιαγορά χωρίς χρηματοδότηση δικτύου δικαιόχρησης, εφαρμόζοντας στρατηγική σημαντικής μείωσης του όγκου μη εξασφαλισμένων αναχρηματοδοτήσεων και, αντί αυτού, έκδοσης ομολόγων που αποτελούν σταθερότερη πηγή χρηματοδότησης.

(100) Δεδομένου ότι η σοβαρή έλλειψη ρευστότητας αποτέλεσε μια από τις σημαντικότερες αιτίες των προβλημάτων της HRE που κατέστησαν προσφάτως απαραίτητη την κρατική υποστήριξη, το σχέδιο αναδιάρθρωσης προβλέπει ότι την ύπαρξη επαρκών αποθεμάτων μετρητών και ρευστότητας που θα καλύπτουν τις ενδεχόμενες επιπτώσεις των απαιτήσεων της συμφωνίας της Βασιλείας ΙΙΙ. Τα αποθέματα αυτά θα βρίσκονται στην αρχή της φάσης αναδιάρθρωσης στο υψηλότερο επίπεδο και στη συνέχεια θα συρρικνώνονται σταδιακά. Στο βασικό σενάριο το απόθεμα μετρητών και ρευστότητας θα αντιστοιχεί στα τέλη του 2011 σε περίπου [12 - 17] % του συνόλου ισολογισμού της ΡΒΒ και, αργότερα, στα τέλη του 2015 σε [7 - 17] %. Στο σενάριο προσομοίωσης κρίσης το απόθεμα μετρητών και ρευστότητας θα αντιστοιχεί στα τέλη του 2011 σε περισσότερο από [7 - 10] % του συνόλου ισολογισμού της ΡΒΒ και, αργότερα, στα τέλη του 2015 σε περίπου [7 - 10] %. Η κατάσταση ρευστότητας είναι κατά την άποψη της Επιτροπής ρεαλιστική τόσο στο βασικό σενάριο όσο και στο σενάριο προσομοίωσης κρίσης.

(101) Με δείκτη βασικού κεφαλαίου (υπολογισμένο σύμφωνα με την προσέγγιση εσωτερικής αξιολόγησης της συμφωνίας της Βασιλείας ΙΙ), που στα τέλη του 2011 προβλέπεται στο βασικό σενάριο να κυμαίνεται στο 12,9 % και στο σενάριο προσομοίωσης κρίσης στο 10,5 %, η PBB διαθέτει επαρκή ίδια κεφάλαια και πληροί τις ελάχιστες κεφαλαιακές απαιτήσεις κατά τη φάση αναδιάρθρωσης. Σύμφωνα με τις παραδοχές επί των οποίων βασίζεται το σχέδιο αναδιάρθρωσης ο δείκτης βασικού κεφαλαίου θα είναι στα τέλη του 2015 σύμφωνα με το βασικό σενάριο 12,4 % και στο σενάριο προσομοίωσης κρίσης 11,3 %. Η πτώση του δείκτη βασικού κεφαλαίου στο βασικό σενάριο δεν οφείλεται σε ζημίες αλλά κυρίως στην προβλεπόμενη αύξηση των σταθμισμένων στοιχείων ενεργητικού που συνδέεται με την επιδιωκόμενη ανάπτυξη (στο βασικό σενάριο η PBB παρουσιάζει κατά την περίοδο 2011 έως 2015 θετικό αποτέλεσμα μετά φόρων, ενώ μόνο στο σενάριο προσομοίωσης κρίσης η PBB παρουσιάζει κατά την περίοδο 2011-2012 αρνητικό αποτέλεσμα μετά φόρων).

(102) Αναμένεται ότι κατά την περίοδο αναδιάρθρωσης η αποδοτικότητα της PBB θα βελτιωθεί. Σύμφωνα με το σχέδιο αναδιάρθρωσης στο βασικό σενάριο τα κέρδη προ φόρων για το έτος 2011 ανέρχονται σε [110 - 150] εκατ. ευρώ και για το έτος 2015 σε [280 - 320] εκατ. ευρώ. Αυτό αντιστοιχεί για το 2011 σε αποδοτικότητα ιδίων κεφαλαίων (μετά φόρων) μόλις της τάξεως του [3 - 6] %, όμως στο τέλος της περιόδου αναδιάρθρωσης (2015) σε [8 - 11] % (μετά φόρων). Η επιδιωκόμενη αποδοτικότητα ιδίων κεφαλαίων στο βασικό σενάριο μπορεί να χαρακτηριστεί ως ικανοποιητική για μια τράπεζα με την επιχειρηματική δραστηριότητα που προβλέπεται στο σχέδιο αναδιάρθρωσης τόσο αναφορικά με τη βιωσιμότητα όσο και με τη σχεδιαζόμενη επανιδιωτικοποίηση της PBB. Σύμφωνα με τη Γερμανία τα κέρδη μετά φόρων θα διατεθούν για την κάλυψη ζημιών από προηγούμενα έτη. Σε ό,τι επομένως αφορά τις εκθέσεις ζημιών, η PBB θα καταγράφει στον ισολογισμό της ζημίες έως το 201[…]. Ανάλογη δέσμευση δεν θα υφίσταται ωστόσο το έτος 201[…] σε σχέση με την αποπληρωμή της αφανούς εισφοράς.

(103) Πίνακας 1: Σχεδιασμός κερδών και ζημιών για την PBB βάσει ΔΛΠ (βασικό σενάριο), σύμφωνα με το σχέδιο αναδιάρθρωσης 2011 2012 2013 2014 2015 Πλεόνασμα τόκων και συναφή έσοδα εκατ. ευρώ […] […] […] […] […] Πλεόνασμα προβλέψεων εκατ. ευρώ […] […] […] […] […] Έσοδα εκμετάλλευσης εκατ. ευρώ […] […] […] […] […] Προβλέψεις πιστωτικού κινδύνου εκατ. ευρώ […] […] […] […] […] Διοικητικά έξοδα εκατ. ευρώ […] […] […] […] […] Υπόλοιπο λοιπών εσόδων/εξόδων εκατ. ευρώ […] […] […] […] […] Αποτέλεσμα προ φόρων εκατ. ευρώ […] […] […] […] […] Φόροι εισοδήματος εκατ. ευρώ […] […] […] […] […] Αποτέλεσμα μετά φόρων εκατ. ευρώ [110 - 150] [140 - 160] [170 - 220] [240-270] [280 - 320]

(104) Ως σημαντικοί παράγοντες αύξησης της αποδοτικότητας της PBB αναδεικνύονται δύο πηγές: πρώτον, τα έσοδα της PBB από τις εμπορικές επιχειρηματικές δραστηριότητές της και, δεύτερον, η μείωση των λειτουργικών εξόδων της.

(105) Σε ό,τι αφορά τον στόχο αύξησης των εσόδων, το σχέδιο αναδιάρθρωσης προβλέπει τη βελτίωση του μέσου περιθωρίου κέρδους από τις πιστώσεις, ιδίως μέσω της προώθησης νέων και πιο κερδοφόρων επιχειρηματικών δραστηριοτήτων. Αναφορικά με τις δραστηριότητες χρηματοδότησης ακινήτων αναμένεται βάσει του τρέχοντος χαρτοφυλακίου βελτίωση των καθαρών περιθωρίων από [85 -100] μονάδες βάσης σε [105 - 120] μονάδες βάσης (2011), σε [105 - 110] μονάδες βάσης (2012) και, τέλος, σε [95 - 100] μονάδες βάσης. Για τις δραστηριότητες χρηματοδότησης δημόσιων επενδύσεων ορίζεται για ολόκληρη την περίοδο αναδιάρθρωσης καθαρό περιθώριο της τάξεως των [27 - 35] μονάδων βάσης που αντιστοιχεί σε σημαντική βελτίωση έναντι του καθαρού περιθωρίου της τάξεως των [6 - 12] μονάδων βάσης που υπολογίστηκε για το υφιστάμενο χαρτοφυλάκιο των κρατικών χρηματοδοτήσεων (31). Η βελτίωση αυτή οφείλεται κυρίως στο γεγονός ότι δεν συνεχίζονται οι δραστηριότητες χαμηλού περιθωρίου στον τομέα της κρατικής χρηματοδότησης.

(106) Επειδή πρέπει να διασφαλιστεί η επίτευξη επαρκώς υψηλών περιθωρίων, η δέσμευση της Γερμανίας ότι η PBB δεν θα χορηγεί στις στρατηγικής σημασίας νέες εργασίες της νέα δάνεια με RAROC κάτω του 10 % ανά συναλλαγή κρίνεται εύλογη και απαραίτητη.

(107) Κατά τα έτη 2011 και 2012 οι αμοιβές που λαμβάνει η PBB λόγω της παροχής υπηρεσιών διαχείρισης περιουσιακών στοιχείων για λογαριασμό του FMS-WM (κακή τράπεζα της HRE) αποτελούν σημαντική πηγή εσόδων για την PBB. Προκειμένου να διασφαλιστεί ότι η τράπεζα επικεντρώνεται πρωτίστως στην αποκατάσταση της βιωσιμότητάς της και για να αποφευχθούν τυχόν συγκρούσεις συμφερόντων, απαιτείται, όπως διασαφηνίζεται στην IAC, σαφής λειτουργικός και οργανωτικός διαχωρισμός μεταξύ της δικαιούχου τράπεζας και των απομειωμένων περιουσιακών στοιχείων της. Η Επιτροπή γνωρίζει ότι κατά τη δημιουργία του ειδικού φορέα ρευστοποίησης, και ιδίως για τεχνικούς λόγους, δεν ήταν εφικτός ο άμεσος διαχωρισμός των δεσμών μεταξύ της PBB και του FMS-WM. Ωστόσο, το ζήτημα αυτό πρέπει να επιλυθεί το συντομότερο δυνατόν. Επί της βάσεως αυτής, η Γερμανία δεσμεύτηκε ότι η PBB θα μεριμνήσει για την πλήρη οργανωτική ανεξαρτησία των συνδεδεμένων επιχειρηματικών εργασιών και ότι μετά τις 30 Σεπτεμβρίου 2013 δεν θα αναλαμβάνει ανάλογες εργασίες για λογαριασμό του FMS-WM. Το ίδιο ισχύει για την αναχρηματοδότηση του FMS-WM. Σύμφωνα με την ως άνω δέσμευση διασφαλίζεται ότι η βιωσιμότητα της PBB θα αποκατασταθεί μεσοπρόθεσμα εξ ιδίων μέσων και δεν θα διασφαλίζεται πλέον από έσοδα που συνδέονται με τη μεταβίβαση απομειωμένων περιουσιακών στοιχείων.

(108) Η Επιτροπή λαμβάνει υπόψη ότι η PBB προτίθεται να μειώσει σημαντικά τα λειτουργικά της έξοδα. Κατά την περίοδο αναδιάρθρωσης η αναλογία εξόδων-εσόδων θα βελτιωθεί σημαντικά και δη από [64 - 79] % (2011) σε [32 - 42] % (2015) σύμφωνα με το βασικό σενάριο.

(109) Η PBB εισήγαγε ορισμένα δραστικά μέτρα αναδιάρθρωσης που έχουν επίπτωση στη βάση κόστους της τράπεζας. Συγκεκριμένα, έκλεισε πολυάριθμα υποκαταστήματα και μείωσε το προσωπικό της κατά περίπου 30 % (1 366 εργαζόμενοι στα τέλη του 2010 έναντι 2 000 εργαζομένων στα τέλη του 2007 (32)). Ενώ τα συγκεκριμένα μέτρα επιδρούν θετικά στα λειτουργικά έξοδα μεσοπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα, προκύπτουν βραχυπρόθεσμα κατά τη διάρκεια της αναδιάρθρωσης έκτακτα έξοδα, ιδίως πληρωμές αποζημιώσεων και πρόωρων συνταξιοδοτήσεων καθώς και αμοιβές δικηγόρων και συμβούλων. Η υπόθεση ότι μετά την ολοκλήρωση της αναδιάρθρωσης τα λειτουργικά έξοδα θα περάσουν σε πολύ χαμηλότερα επίπεδα είναι κατά την άποψη της Επιτροπής βάσιμη.

(110) Μετά τη μεταβίβαση των απομειωμένων περιουσιακών στοιχείων στον FMS-WM, η οποία επέφερε σημαντική συρρίκνωση του συνόλου ισολογισμού, η πρόβλεψη πιστωτικού κινδύνου της ΡΒΒ εμφανίζεται στο βασικό σενάριο σταθερή κατά την περίοδο αναδιάρθρωσης.

(111) Η επιδιωκόμενη απόδοση ιδίων κεφαλαίων της PBB χαρακτηρίζεται από την Επιτροπή ως επαρκώς τεκμηριωμένη, ακόμη και βάσει των υποθέσεων του σεναρίου προσομοίωσης κρίσης, διότι δεν θα διακύβευε ούτε τη βιωσιμότητα της τράπεζας ούτε τις προοπτικές επανιδιωτικοποίησης της ΡΒΒ. Σύμφωνα με το σχέδιο αναδιάρθρωσης, η PBB θα καταγράψει το 2011 βάσει του σεναρίου προσομοίωσης κρίσης ζημίες ύψους [100 - 125] εκατ. ευρώ. Μετά την ολοκλήρωση της αναδιάρθρωσης το 2015 αναμένονται, ωστόσο, κέρδη ύψους [270 - 310] εκατ. ευρώ. Η απόδοση ιδίων κεφαλαίων (μετά φόρων) θα κυμαίνεται για το 2011 στο (– [2,8 – 3,8] %) και για το 2012 θα είναι αρνητική, ενώ βάσει του ίδιου σεναρίου το 2015 δεν θα υπερβαίνει το [9 - 12] %.

(112) Πίνακας 2: Σχεδιασμός κερδών και ζημιών της PBB, βάσει ΔΛΠ (σενάριο προσομοίωσης κρίσης), βάσει του σχεδίου αναδιάρθρωσης 2011 2012 2013 2014 2015 Πλεόνασμα τόκων και συναφή έσοδα εκατ. ευρώ […] […] […] […] […] Πλεόνασμα προβλέψεων εκατ. ευρώ […] […] […] […] […] Έσοδα εκμετάλλευσης εκατ. ευρώ […] […] […] […] […] Προβλέψεις πιστωτικού κινδύνου εκατ. ευρώ […] […] […] […] […] Διοικητικά έξοδα εκατ. ευρώ […] […] […] […] […] Υπόλοιπο λοιπών εσόδων/εξόδων εκατ. ευρώ […] […] […] […] […] Αποτέλεσμα προ φόρων εκατ. ευρώ […] […] […] […] […] Φόροι εισοδήματος εκατ. ευρώ […] […] […] […] […] Αποτέλεσμα μετά φόρων εκατ. ευρώ – [100 - 125] – [75 - 90] [230 - 290] [250 - 290] [270 - 310]

(113) Σε ό,τι αφορά τις βελτιώσεις στο επιχειρηματικό μοντέλο, στις τεχνικές υποδομές και στην οργανωτική δομή καθώς και στις επιπτώσεις των βελτιώσεων αυτών επί της προσδοκώμενης ρευστότητας, φερεγγυότητας και αποδοτικότητας της PBB, η Επιτροπή διατυπώνει τη γνώμη ότι το σχέδιο αναδιάρθρωσης πληροί τα κριτήρια της ανακοίνωσης περί μέτρων αναδιάρθρωσης στον χρηματοπιστωτικό τομέα αναφορικά με την αποκατάσταση της μακροπρόθεσμης βιωσιμότητας.

VI.2.3.2. Ίδια συνεισφορά/Καταμερισμός του κόστους

(114) Σύμφωνα με την ανακοίνωση περί μέτρων αναδιάρθρωσης στον χρηματοπιστωτικό τομέα ο δικαιούχος πρέπει να συμμετέχει επαρκώς με ίδια μέσα στα έξοδα αναδιάρθρωσης. Στην ενότητα 3 της εν λόγω ανακοίνωσης διατυπώνονται οι ακόλουθες σχετικές αρχές: α) Η ενίσχυση αναδιάρθρωσης πρέπει να περιορίζεται στην κάλυψη του κόστους που είναι απαραίτητο για την αποκατάσταση της βιωσιμότητας. β) Για να περιοριστεί το ποσό της ενίσχυσης στο ελάχιστο απαραίτητο, οι εταιρείες θα πρέπει πρωτίστως να χρησιμοποιούν ιδίους πόρους για τη χρηματοδότηση της αναδιάρθρωσης. Η χρηματοδότηση αυτή μπορεί να περιλαμβάνει, για παράδειγμα, την πώληση περιουσιακών στοιχείων. γ) το κόστος που συνδέεται με την αναδιάρθρωση δεν βαρύνει μόνο το κράτος αλλά και όσους έχουν επενδύσει στην τράπεζα. Λαμβάνονται έτσι μέτρα για την απορρόφηση των ζημιών μέσω του διαθέσιμου κεφαλαίου και για την καταβολή εύλογης αποζημίωσης ως αντιστάθμιση των κρατικών παρεμβάσεων. Μέσω της απαίτησης καταμερισμού του κόστους επιδιώκονται δύο στόχοι: περιορισμός ενδεχόμενων στρεβλώσεων του ανταγωνισμού και αποφυγή ηθικών κινδύνων (33).

(115) Οι ανησυχίες της Επιτροπής ότι οι ενισχύσεις δεν περιορίζονται ενδεχομένως στο απαραίτητο ελάχιστο ποσό για την αποκατάσταση της μακροπρόθεσμης βιωσιμότητας καταρρίφθηκαν. Η Γερμανία θα επενδύσει συνολικά μόλις 10 δισεκατ. ευρώ στην HRE. Μέρος των εισφορών αυτών, ήτοι 2,08 δισεκατ. ευρώ, θα διατεθεί για την ανακεφαλαιοποίηση του ειδικού φορέα ρευστοποίησης FMS-WM, ενώ 1,59 δισεκατ. ευρώ θα μεταβιβαστούν κατά την αναδιάρθρωση στον FMS-WM. Περίπου το 63 % των μόλις 10 δισεκατ. ευρώ παραμένουν στον όμιλο HRE.

(116) Η PBB είναι το μόνο νομικό πρόσωπο του ομίλου HRE που θα αναλαμβάνει στο μέλλον νέες εργασίες και, άρα, θα παραμείνει ενεργά ανταγωνιστική. Στο βασικό σενάριο λαμβάνεται ως αφετηρία για τα τέλη του 2011 δείκτης βασικού κεφαλαίου (βάσει της μεθόδου εσωτερικών διαβαθμίσεων (IRB) της συμφωνίας της Βασιλείας II) της τάξεως του 12,9 % που κατά την περίοδο αναδιάρθρωσης θα μειωθεί ελαφρώς στο 12,4 % έως τα τέλη του 2015. Το σχέδιο αναδιάρθρωσης διασφαλίζει αναμφίβολα ότι η τράπεζα πληροί τις ελάχιστες κεφαλαιακές απαιτήσεις ακόμη και κατά τη διάρκεια της αναδιάρθρωσης. Ο προβλεπόμενος δείκτης βασικού κεφαλαίου είναι υψηλός, όμως αντιστοιχεί πλήρως στους δείκτες των ανταγωνιστών. Λόγω της χρηματοπιστωτικής κρίσης αναμένονται γενικότερα από τις τράπεζες υψηλότεροι δείκτες βασικού κεφαλαίου εν σχέσει προς την προ της κρίσης περίοδο. Επιπλέον, πρέπει να ληφθεί υπόψη το γεγονός ότι η PBB, εξαιτίας των προβλημάτων που αντιμετώπισε κατά τη διάρκεια της κρίσης, χρειάζεται ισχυρή κεφαλαιακή κάλυψη ώστε να είναι σε θέση να διαδραματίσει ρόλο αξιόπιστου επιχειρηματικού εταίρου μεταξύ των παραγόντων της αγοράς. Κατά την άποψη της Επιτροπής το ύψος του διαθέσιμου κεφαλαίου και οι δείκτες βασικού κεφαλαίου που προκύπτουν είναι εύλογοι και περιορίζονται στο απαραίτητο ελάχιστο.

(117) Επιπροσθέτως, η HRE επωφελήθηκε εγγυήσεων συνολικού ύψους 145 δισεκατ. ευρώ εκ των οποίων η τράπεζα έλαβε 124 δισεκατ. ευρώ. Οι εν λόγω εγγυήσεις κρίθηκαν απαραίτητες για τη συνέχιση των επιχειρηματικών δραστηριοτήτων της τράπεζας όταν αυτή τελούσε υπό την απειλή πτώχευσης, τουλάχιστον έως ότου η HRE θα ήταν σε θέση να μεταβιβάσει τα απομειωμένα περιουσιακά στοιχεία της στον FMS-WM. Όλες οι εγγυήσεις που χορηγήθηκαν υπέρ του ομίλου HRE, συνολικού ύψους 124 δισεκατ. ευρώ, μεταβιβάστηκαν στον FMS-WM με ημερομηνία έναρξης ισχύος από 1ης Οκτωβρίου 2010. Κατά συνέπεια, η PBB δεν καταφεύγει πλέον σε κρατικές εγγυήσεις κατά την άσκηση των επιχειρηματικών της δραστηριοτήτων. Μέσω της μεταβίβασης διασφαλίστηκε ότι η υποστήριξη υπό μορφή εγγυήσεων περιορίστηκε εγκαίρως στο απαραίτητο ελάχιστο.

(118) Σύμφωνα με την ανακοίνωση περί μέτρων αναδιάρθρωσης στον χρηματοπιστωτικό τομέα οι ωφελούμενες τράπεζες χρησιμοποιούν καταρχάς ιδίους πόρους για τη χρηματοδότηση της αναδιάρθρωσής τους οι οποίοι συνήθως περιλαμβάνουν έσοδα από την πώληση περιουσιακών στοιχείων. Η HRE μέσω της μεταβίβασης στοιχείων ενεργητικού ονομαστικής αξίας περίπου 210 δισεκατ. ευρώ και παραγώγων αξίας περίπου 280 δισεκατ. ευρώ στον ειδικό φορέα ρευστοποίησης FMS-WM παραχώρησε σημαντικό μέρος των περιουσιακών της στοιχείων και με τον τρόπο αυτόν μείωσε το σύνολο ισολογισμού κατά το ήμισυ. Με τον τρόπο αυτόν, ωστόσο, δεν επετεύχθη λογιστικό κέρδος το οποίο θα μπορούσε να χρησιμοποιήσει για τη χρηματοδότηση των εξόδων αναδιάρθρωσης. Η μεταβίβαση πρέπει να χαρακτηριστεί ως κρατική ενίσχυση κυρίως επειδή η τιμή που καταβλήθηκε στην HRE για την αγορά των εν λόγω περιουσιακών στοιχείων υπερέβαινε την πραγματική οικονομική αξία τους κατά περίπου 16,2 δισεκατ. ευρώ. Επίσης ο όμιλος έχει ήδη εκποιήσει ή/και εκποιεί συμμετοχές σε επιχειρήσεις (π.χ. συμμετοχές στην Arsago ACM GmbH (Φρανκφούρτη), στην Arsago Holding AG (Ελβετία), στην DEPFA First Albany Securities LLC (Νέα Υόρκη) και στην Collineo Asset Management GmbH).

(119) Η HRE κατέβαλε στον SoFFin για όλες τις εγγυήσεις που χορήγησε η Γερμανία επιτόκια που κυμαίνονται μεταξύ 0,5 % και 0,8 % κατ’ έτος. Συνεπώς, κατέβαλε για το συγκεκριμένο τμήμα της κρατικής ενίσχυσης εύλογη αποζημίωση υπό την έννοια της ανακοίνωσης της Επιτροπής – Εφαρμογή των κανόνων περί κρατικών ενισχύσεων στα μέτρα που λήφθηκαν για τους χρηματοπιστωτικούς οργανισμούς στο πλαίσιο της τρέχουσας παγκόσμιας χρηματοπιστωτικής κρίσης («ανακοίνωση περί τραπεζών») (34). Αντιθέτως, η τράπεζα δεν έχει καταβάλει μέχρι στιγμής αποζημίωση για την εισφορά κεφαλαίου ούτε για την ενίσχυση ιδίων κεφαλαίων που προέκυψε από το μέτρο αρωγής. Επιπλέον δεν είναι σε θέση να προβλέψει κατάλληλο μηχανισμό ανάκτησης για την κρατική ενίσχυση η οποία συνίστατο στο γεγονός ότι η αξία μεταβίβασης των περιουσιακών στοιχείων ήταν υψηλότερη από την πραγματική οικονομική τους αξία.

(120) Σε ό,τι αφορά τη γενική οικονομική κατάσταση της HRE, μπορεί να συναχθεί το συμπέρασμα ότι η τράπεζα απλούστατα δεν ήταν σε θέση να καταβάλει περαιτέρω σημαντική ιδία συνεισφορά στα έξοδα αναδιάρθρωσης (35). Συνεπώς, η ανεπαρκής ίδια συμμετοχή πρέπει να αναπληρωθεί από ιδιαιτέρως εκτεταμένα διαρθρωτικά μέτρα στο σχέδιο αναδιάρθρωσης ώστε να διασφαλιστεί ο κατάλληλος καταμερισμός του κόστους διάσωσης μεταξύ της τράπεζας και των μετόχων. Η Επιτροπή κρίνει ότι η συρρίκνωση που προβλέπει το σχέδιο αναδιάρθρωσης σχετικά με το μέγεθος του ομίλου, την παρουσία του στην αγορά, την έκταση της επιχειρηματικής δραστηριότητας και το σύνολο ισολογισμού του υποκαθιστά μερικώς, δεδομένων των ιδιαίτερων συνθηκών που συντρέχουν στη συγκεκριμένη περίπτωση, την ανεπαρκή ίδια συνεισφορά της τράπεζας.

(121) Επιπλέον πρέπει να ληφθεί υπόψη το γεγονός ότι η τράπεζα κρατικοποιήθηκε και οι πρώην μέτοχοί της αποζημιώθηκαν βάσει της αξίας του ομίλου χωρίς κρατική υποστήριξη (36). Βάσει των κανονισμών των κρατικών ενισχύσεων αυτό αποτελεί θετική εξέλιξη και σημαίνει ότι οι πρώην μέτοχοι έχασαν όλα τα μερίδια και, ως εκ τούτου, συνεισέφεραν επαρκώς στα έξοδα της αναδιάρθρωσης της HRE.

(122) Σε ό,τι αφορά τους κατόχους χρεογράφων μειωμένης εξασφάλισης της HRE, η Γερμανία δεσμεύτηκε ότι η HRE δεν θα προβεί σε κατανομές κερδών επί μέσων χρηματοδότησης εξαρτώμενων από κέρδη σε τρίτους. Διασφαλίζεται έτσι ότι οι κάτοχοι κεφαλαίου Tier 2 θα αποκομίσουν ελάχιστη ή δεν θα αποκομίσουν καμία αντιστάθμιση της επένδυσής τους επιβαρύνοντας με αυτόν τον τρόπο τους κατόχους κεφαλαίου Tier 1 με μέρος του κόστους.

(123) Για τους ανωτέρω λόγους, η Επιτροπή καταλήγει στο συμπέρασμα ότι οι μέτοχοι της HRE συνεισέφεραν επαρκώς στα έξοδα αναδιάρθρωσης και, άρα, λήφθηκε επαρκώς υπόψη η παράμετρος της αποφυγής ηθικών κινδύνων.

VI.2.3.3. Μέτρα για τον περιορισμό των στρεβλώσεων του ανταγωνισμού

(124) Σύμφωνα με την ανακοίνωση περί μέτρων αναδιάρθρωσης στον χρηματοπιστωτικό τομέα, κατά τον έλεγχο των μέτρων για τον περιορισμό των στρεβλώσεων του ανταγωνισμού η Επιτροπή οφείλει να εξετάσει το ύψος της ενίσχυσης, τον βαθμό καταμερισμού του κόστους και τη μελλοντική θέση του χρηματοπιστωτικού ιδρύματος στην αγορά μετά την αναδιάρθρωση. Βάσει του ελέγχου αυτού πρέπει να ληφθούν στη συνέχεια αντίστοιχα μέτρα.

(125) Η HRE προκάλεσε σημαντικές στρεβλώσεις στον ανταγωνισμό. Συνολικά, η Γερμανία διέθεσε στη HRE κεφάλαιο ύψους έως 9,95 δισεκατ. ευρώ περίπου (ο FMS-WM είναι αποδέκτης μέρους του κεφαλαίου αυτού) καθώς και εγγυήσεις ύψους 145 δισεκατ. ευρώ. Επιπλέον, λήφθηκε υπέρ της HRE μέτρο αρωγής με στοιχείο ενίσχυσης ύψους περίπου 20 δισεκατ. ευρώ. Δεδομένης της σημαντικής αυτής κρατικής υποστήριξης απαιτείται ριζική αναδιάρθρωση της HRE.

(126) Η PBB ως διάδοχη τράπεζα της HRE διαθέτει επαρκές κεφάλαιο και είναι απαλλαγμένη από τις παλαιότερες πιστωτικές δραστηριότητες υψηλού κινδύνου της HRE. Για να διατηρηθεί η επιχειρηματικότητα της PBB και να διευκολυνθεί ο διαχωρισμός των δύο απαιτήθηκε σημαντική κρατική υποστήριξη. Ωστόσο, η PBB είναι πολύ μικρότερη τράπεζα και η Γερμανία έλαβε επίσης κατάλληλα μέτρα για τον περιορισμό πιθανών στρεβλώσεων του ανταγωνισμού.

(127) Καταρχάς, η PBB ως επιχειρηματική οντότητα διαφέρει σημαντικά από την πρώην HRE. Κρατικοποιήθηκε και βρίσκεται τώρα στο στάδιο ριζικής αναδιάρθρωσης. Επιπλέον, η PBB είναι τράπεζα σημαντικά μικρότερη από την πρώην HRE. Μετά τις μεταβιβάσεις μιας σειράς περιουσιακών στοιχείων στον FMS-WM, το στρατηγικής σημασίας σύνολο ισολογισμού της PBB, στο οποίο δεν συνυπολογίζονται πεδία τα οποία εκκαθαρίζονται υπό μορφή χαρτοφυλακίων εκκαθάρισης στον ισολογισμό της PBB ή τα οποία μεταβιβάστηκαν τεχνητά στον FMS-WM, αντιστοιχεί σε περίπου 15 % του συνόλου ισολογισμού που κατέγραψε ο όμιλος HRE στα τέλη του 2008.

(128) Δεύτερον, η Γερμανία υπέβαλε στην Επιτροπή πολυάριθμες δεσμεύσεις που στοχεύουν στον περιορισμό της παρουσίας της ΡΒΒ στην αγορά (για περισσότερες λεπτομέρειες βλέπε ενότητα V). Η PBB θα αναλαμβάνει νέες εργασίες μόνο σε δύο επιχειρηματικά πεδία –χρηματοδότηση ακινήτων και χρηματοδότηση δημόσιων επενδύσεων. Η ανάπτυξη αμφότερων των επιχειρηματικών πεδίων θα είναι περιορισμένη κατά την περίοδο αναδιάρθρωσης διότι τόσο για τις νέες εργασίες όσο και για το σύνολο ισολογισμού και την έκταση των χαρτοφυλακίων ορίστηκαν ανώτατα όρια με σκοπό να ελαχιστοποιηθούν οι πιθανότητες επέκτασης της ΡΒΒ στην αγορά και, άρα, στρέβλωσης του ανταγωνισμού. Αυτός ο αναπτυξιακός περιορισμός ισχύει τουλάχιστον έως τις 31 Δεκεμβρίου 2013, ενδέχεται δεν να παραταθεί εάν δεν έχει ολοκληρωθεί έως τότε η επανιδιωτικοποίηση της ΡΒΒ. Όλες οι υπόλοιπες οντότητες του ομίλου HRE πρέπει να αναστείλουν τις επιχειρηματικές τους δραστηριότητες και να εκκαθαρίσουν τα χαρτοφυλάκιά τους. Αυτό ισχύει ιδίως για τα επιχειρηματικά πεδία «χρηματοδότησης υποδομών», «κεφαλαιαγορών και διαχείρισης περιουσιακών στοιχείων» και «κρατικής χρηματοδότησης».

(129) Τρίτον, η Γερμανία δεσμεύτηκε ότι η PBB στις στρατηγικής σημασίας νέες εργασίες της δεν θα χορηγεί νέα δάνεια με RAROC κάτω του 10 % ανά συναλλαγή αμβλύνοντας έτσι τις ανησυχίες της Επιτροπής ότι η ΡΒΒ θα μπορούσε να βλάψει τον ανταγωνισμό και τους ανταγωνιστές μέσω μιας υπερβολικά επιθετικής τιμολογιακής πολιτικής. Κατά την άποψη της Επιτροπής αυτό συνιστά ένα ακόμη αποτελεσματικό μέτρο για τη μείωση δυσανάλογα ισχυρών στρεβλώσεων του ανταγωνισμού.

(130) Τέταρτον, η PBB περιορίζεται στις επιχειρηματικές της δραστηριότητες από κανόνες συμπεριφοράς που προβλέπουν την απαγόρευση εξαγοράς επιχειρήσεων και την απαγόρευση προβολής της κρατικής ενίσχυσης στη διαφήμισή της.

(131) Επιπλέον, η Γερμανία δεσμεύτηκε στην επανιδιωτικοποίηση της ΡΒΒ το συντομότερο δυνατόν, ήτοι το αργότερο έως τις 31 Δεκεμβρίου 2015. Η πώληση της PBB θα σημάνει τη (μερική) ανάκτηση του κεφαλαίου που επένδυσε η Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας στη HRE. Η Επιτροπή επισημαίνει επίσης ότι η επανιδιωτικοποίηση της PBB το συντομότερο δυνατόν μπορεί να δώσει σε τρίτους τη δυνατότητα εξαγοράς της.

VII. ΕΠΟΠΤΕΙΑ

(132) Η Γερμανία δεσμεύτηκε ότι η υλοποίηση του σχεδίου αναδιάρθρωσης της HRE και των δεσμεύσεων του καταλόγου δεσμεύσεων θα τελεί υπό την εποπτεία επιβλέποντος εντολοδόχου ο οποίος θα υποβάλλει στην Επιτροπή τριμηνιαία έκθεση.

VIII. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ

(133) Η Επιτροπή καταλήγει στο συμπέρασμα ότι τα μέτρα που εξετάστηκαν ανωτέρω συνιστούν κρατική ενίσχυση υπό την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ.

(134) Η Επιτροπή καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η ενίσχυση αναδιάρθρωσης με την επιφύλαξη της υλοποίησης του σχεδίου αναδιάρθρωσης στην οριστική επικαιροποιημένη έκδοση της 14ης Ιουνίου 2011 καθώς και των δεσμεύσεων του καταλόγου που παρατίθεται στο παράρτημα της παρούσας απόφασης είναι συμβιβάσιμη με την εσωτερική αγορά σύμφωνα με το άρθρο 107 παράγραφος 3 στοιχείο β) της ΣΛΕΕ.

ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΑΚΟΛΟΥΘΗ ΑΠΟΦΑΣΗ:

Άρθρο 1

Η κρατική ενίσχυση που η Γερμανία χορήγησε και σχεδιάζει να χορηγήσει υπέρ του ομίλου Hypo Real Estate αποτελούμενη από

— εισφορά κεφαλαίου ύψους 60 εκατ. ευρώ (κοινοποιηθείσα στις 17 Απριλίου 2009),

— εισφορά κεφαλαίου ύψους 2,96 δισεκατ. ευρώ (κοινοποιηθείσα στις 3 Ιουνίου 2009),

— εισφορά κεφαλαίου ύψους 3 δισεκατ. ευρώ (κοινοποιηθείσα στις 26 Οκτωβρίου 2009),

— εισφορά κεφαλαίου ύψους 1,85 δισεκατ. ευρώ (κοινοποιηθείσα στις 30 Απριλίου 2010), εκ των οποίων τα 450 εκατ. ευρώ θα χορηγηθούν μόνο υπό συγκεκριμένους όρους,

— εισφορά κεφαλαίου ύψους 2,08 δισεκατ. ευρώ (κοινοποιηθείσα στις 10 Σεπτεμβρίου 2010),

— εγγυήσεις ύψους 35 δισεκατ. ευρώ (κοινοποιηθείσες στις 30 Σεπτεμβρίου 2008),

— εγγυήσεις ύψους 52 δισεκατ. ευρώ (κοινοποιηθείσες στις 17 Απριλίου 2009),

— εγγύηση ύψους 8 δισεκατ. ευρώ (κοινοποιηθείσα στις 26 Οκτωβρίου 2009),

— εγγύηση ύψους 10 δισεκατ. ευρώ (κοινοποιηθείσα στις 26 Οκτωβρίου 2009),

— εγγύηση ρευστότητας ύψους 20 δισεκατ. ευρώ (κοινοποιηθείσα στις 2 Σεπτεμβρίου 2010);

— εγγύηση εκκαθάρισης ύψους 20 δισεκατ. ευρώ (κοινοποιηθείσα στις 10 Σεπτεμβρίου 2010) και

— μεταβίβαση περιουσιακών στοιχείων στον ειδικό φορέα ρευστοποίησης FMS Wertmanagement AöR (κοινοποιηθείσα στις 10 Σεπτεμβρίου 2010)

είναι δυνάμει του άρθρου 107 παράγραφος 3 στοιχείο β) της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης με την επιφύλαξη της υλοποίησης του καταλόγου δεσμεύσεων του παραρτήματος συμβιβάσιμη με την εσωτερική αγορά.

Άρθρο 2

Η Γερμανία διασφαλίζει ότι μετά την κοινοποίηση της παρούσας απόφασης υποβάλλονται στην Επιτροπή λεπτομερείς τριμηνιαίες εκθέσεις σχετικά με τα μέτρα που λαμβάνονται για την εφαρμογή της παρούσας απόφασης βάσει του χρονοδιαγράμματος που ορίζεται στο παράρτημα του καταλόγου δεσμεύσεων.

Άρθρο 3

Η παρούσα απόφαση απευθύνεται στην Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας.

Βρυξέλλες, 18 Ιουλίου 2011. Για την Επιτροπή Joaquín ALMUNIA Αντιπρόεδρος

(1) Από την 1η Δεκεμβρίου 2009, τα άρθρα 87 και 88 της Συνθήκης ΕΚ αποτελούν τα άρθρα 107 και 108 αντίστοιχα της ΣΛΕΕ. Τα άρθρα 87 και 88 της Συνθήκης ΕΚ και τα άρθρα 107 και 108 της ΣΛΕΕ είναι κατ’ ουσία ταυτόσημα. Για τους σκοπούς της παρούσας απόφασης οι αναφορές στα άρθρα 107 και 108 της ΣΛΕΕ νοούνται ως αναφορές στα άρθρα 87 και 88 της Συνθήκης ΕΚ, κατά περίπτωση.

(2) ΕΕ C 240 της 7.10.2009, σ. 11, ΕΕ C 13 της 20.1.2010, σ. 58, ΕΕ C 300 της 6.11.2010, σ. 6.

(3) Απόφαση της Επιτροπής της 2ας Οκτωβρίου 2008 (ΕΕ C 293 της 15.11.2008, σ. 1).

(4) Απόφαση της Επιτροπής της 12ης Δεκεμβρίου 2008 στην υπόθεση N 625/08 (ΕΕ C 143 της 24.6.2009, σ. 1).

(5) Απόφαση της Επιτροπής της 7ης Μαΐου 2009, όπως αντικαταστάθηκε από την απόφαση της 24ης Ιουλίου 2009 στην υπόθεση C 15/09 (πρώην N 196/09) (ΕΕ C 240 της 7.10.2009, σ. 11).

(6) Βλέπε υποσημείωση 5.

(7) Σύμφωνα με τη Γερμανία η εν λόγω εγγύηση ύψους 2 δισεκατ. ευρώ του SoFFin υπέρ του ειδικού φορέα ρευστοποίησης δεν ζητήθηκε ποτέ επισήμως από τη HRE ούτε εγκρίθηκε από τον SoFFin.

(8) Απόφαση της Επιτροπής της 13ης Νοεμβρίου 2009 στις υποθέσεις C 15/09 (πρώην N 196/09), N 333/09 και N 557/09), (ΕΕ C 13 της 20.1.2010, σ. 58).

(9) Απόφαση της 21ης Δεκεμβρίου 2009 στην υπόθεση N 694/09 (ΕΕ C 25 της 2.2.2010, σ. 14).

(10) Απόφαση της Επιτροπής της 19ης Μαΐου 2010 στην υπόθεση N 161/10 (ΕΕ C 190 της 14.7.2010, σ. 7).

(11) Ειδικός φορέας ρευστοποίησης της HRE.

(12) Απόφαση της Επιτροπής της 24ης Σεπτεμβρίου 2010 στις υποθέσεις C 15/09 (πρώην N 196/09) και N 380/10 (ΕΕ C 300 της 6.11.2010, σ. 6).

(13) Περισσότερες πληροφορίες σχετικά με τον όμιλο HRE και τα προβλήματα που τον ταλανίζουν παρατίθενται στην απόφαση κίνησης της διαδικασίας και στις αποφάσεις για την επέκταση της διαδικασίας.

(14) Η HRE Finance i.L. ιδρύθηκε το 2007 για τους σκοπούς ορισμένης συναλλαγής που αφορούσε τίτλους κινητών αξιών, τελεί δε υπό εκκαθάριση από το 2008. Δεν απασχολεί προσωπικό, ενώ το σύνολο ισολογισμού της ανερχόταν στα τέλη του 2010 σε μόλις 275 000 ευρώ.

(15) Απόρρητες πληροφορίες

(16) Βλέπε υποσημείωση 10.

(17) Απόφαση της Επιτροπής της 27ης Οκτωβρίου 2008 στην υπόθεση N 512/08 — Δέσμη μέτρων διάσωσης για τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα στη Γερμανία όπως αντικαταστάθηκε από την απόφαση της Επιτροπής της 12ης Δεκεμβρίου 2008 στην υπόθεση N 625/08 — Δέσμη μέτρων διάσωσης για τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα στη Γερμανία (ΕΕ C 143 της 24.6.2009, σ. 1).

(18) ΕΕ C 72 της 26.3.2009, σ. 1.

(19) Σύμφωνα με τη Γερμανία η εγγύηση ύψους 2 δισεκατ. ευρώ υπέρ του ειδικού φορέα ρευστοποίησης δεν ζητήθηκε ποτέ επισήμως από τη HRE ούτε εγκρίθηκε από τον SoFFin. Η Επιτροπή δεν είχε εγκρίνει την εν λόγω εγγύηση.

(20) ΕΕ C 195 της 19.8.2009, σ. 9.

(21) Ο πλήρης κατάλογος δεσμεύσεων επισυνάπτεται στην παρούσα απόφαση.

(22) Η PBB διαθέτει εμπορικά καταστήματα μόνον στις βασικές αγορές.

(23) Απόφαση της Επιτροπής της 2ας Οκτωβρίου 2008 (ΕΕ C 293 της 15.11.2008, σ. 1). Απόφαση της Επιτροπής, της 7ης Μαΐου 2009, όπως αντικαταστάθηκε από την απόφαση της 24ης Ιουλίου 2009 στην υπόθεση C 15/09 (πρώην N 196/09), ΕΕ C 240 της 7.10.2009, σ. 11. Απόφαση της Επιτροπής, της 13ης Νοεμβρίου 2009, στις υποθέσεις C 15/09 (πρώην N 196/09), N 333/09 και N 557/09) (ΕΕ C 13 της 20.1.2010, σ. 58). Απόφαση της Επιτροπής, της 21ης Δεκεμβρίου 2009, στην υπόθεση N 694/09, ΕΕ C 25 της 2.2.2010, σ. 14. Απόφαση της Επιτροπής, της 19ης Μαΐου 2010, στην υπόθεση N 161/10 (ΕΕ C 190 της 14.7.2010, σ. 7). Απόφαση της Επιτροπής, της 24ης Σεπτεμβρίου 2010, στις υποθέσεις C 15/09 (πρώην N 196/09) και N 380/10 (ΕΕ C 300 της 6.11.2010, σ. 6).

(24) Η εν λόγω δέσμευση περί εκκαθάρισης δεν αποκλείει per se τη δυνατότητα της Γερμανίας να πωλήσει μεταγενέστερα την DEPFA Bank plc., τμηματικά ή στο σύνολό της, ή οιεσδήποτε άλλες θυγατρικές εταιρείες αυτής. Αν οι πωλήσεις αυτές πραγματοποιηθούν πριν από τα τέλη Δεκεμβρίου του 2013, κοινοποιούνται στην Επιτροπή και προϋποθέτουν την έγκρισή της. Η εν λόγω δέσμευση επιτρέπει στην Επιτροπή, σε περίπτωση που ο όμιλος DEPFA Bank plc. ή μέρη αυτού επαναδραστηριοποιηθούν στις αγορές, να ελέγξει κατά πόσον οι κρατικές ενισχύσεις που χορηγήθηκαν υπέρ της DEPFA Bank plc. συνιστούν στρέβλωση του ανταγωνισμού και, εφόσον χρειαστεί, να λάβει κατάλληλα μέτρα για την αποφυγή τυχόν στρεβλώσεων.

(25) Βλέπε παραδείγματος χάριν την απόφαση της Επιτροπής, της 31ης Μαρτίου 2011, στην υπόθεση SA.32745 (2011/NN – Kommunalkredit, δεν έχει δημοσιευθεί ακόμα).

(26) Βλέπε απόφαση 2010/395/ΕΕ της Επιτροπής, στην υπόθεση C 17/09 – LBBW (ΕΕ L 188 της 21.7.2010, σ. 1) και απόφαση της Επιτροπής, της 18ης Νοεμβρίου 2009, στην υπόθεση C 10/09 – ING (ΕΕ L 274 της 19.10.2010, σ. 139).

(27) Βλέπε απόφαση 2010/395/ΕΕ της Επιτροπής.

(28) Η Επιτροπή συμμερίζεται τις σχετικές απόψεις της Heisse Kursawe Eversheds ότι η ενίσχυση υπέρ της HRE μπορεί να εγκριθεί μόνον εφόσον αυτή υποβάλει βιώσιμο σχέδιο αναδιάρθρωσης.

(29) Σύμφωνα με την πάγια πρακτική λήψης αποφάσεων της Επιτροπής, η βιωσιμότητα τμημάτων ομίλων που τελούν υπό εκκαθάριση (π.χ. DEPFA Bank plc.) δεν αξιολογείται.

(30) Το σενάριο προσομοίωσης κρίσης βασίζεται στην υπόθεση ραγδαίας πτώσης της αξίας των κρατικών ομολόγων (sovereign shock), όπως στη δοκιμή προσομοίωσης κρίσης της CEBS το 2010, και μιας νέας (διπλής) ύφεσης (double-dip) με επιπτώσεις στις προβλέψεις δανείων, στα στοιχεία ενεργητικού σταθμισμένου κινδύνου και στα ποσοστά συμφωνιών παράτασης.

(31) Το εν λόγω χαρτοφυλάκιο δεν περιέχει τα περιουσιακά στοιχεία που μεταβιβάστηκαν στον ειδικό φορέα ρευστοποίησης FMS-WM.

(32) Ορισμένα πρόσωπα (π.χ. μέλη του διοικητικού και του εποπτικού συμβουλίου) δεν συνυπολογίζονται στα στοιχεία αυτά.

(33) Βλέπε αιτιολογική σκέψη 22 της ανακοίνωσης περί μέτρων αναδιάρθρωσης στον χρηματοπιστωτικό τομέα.

(34) ΕΕ C 270 της 25.10.2008, σ. 8.

(35) Αυτή η εξαιρετικά δυσχερής θέση στην οποία βρέθηκε η τράπεζα στο παρελθόν μπορεί να θεωρηθεί ως η αιτία για την οποία η Γερμανία αποφάσισε την κρατικοποίησή της.

(36) Κατά κανόνα η Επιτροπή λαμβάνει ως σημείο αφετηρίας το ότι η απόκτηση υφιστάμενων μεριδίων και η εξαγορά περιουσιακών στοιχείων δεν ωφελούν μια επιχείρηση στον βαθμό που πρόκειται αμιγώς για αντικατάσταση ιδιοκτητών. Η αντιστάθμιση που καταβλήθηκε στους μετόχους μειοψηφίας δεν συνιστά συνεπώς κρατική ενίσχυση υπέρ της HRE υπό την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ διότι δεν προκύπτουν για την επιχείρηση πλεονεκτήματα από κρατικούς πόρους. Βλέπε συναφώς την απόφαση της Επιτροπής της 16ης Φεβρουαρίου 2009 στην υπόθεση N 61/09 – Change of ownership of Anglo Irish Bank Corporation plc (ΕΕ C 177 της 30.7.2009, σ. 1) και την απόφαση της Επιτροπής, της 2ας Απριλίου 2008, στην υπόθεση C 14/08 Northern Rock (ΕΕ C 135 της 3.6.2008, σ. 21).