Απόφαση της Επιτροπής

της 9ης Απριλίου 2002

που κηρύσσει μια πράξη συγκέντρωσης συμβιβάσιμη με την κοινή αγορά και τη συμφωνία για τον ΕΟΧ

(Υπόθεση COMP/M.2568 - Haniel/Ytong)

[κοινοποιηθείσα υπό τον αριθμό Ε(2002) 1396]

(Το κείμενο στη γερμανική γλώσσα είναι το μόνο αυθεντικό)

(Κείμενο που παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον ΕΟΧ)

(2003/292/ΕΚ)

Η ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ,

Έχοντας υπόψη:

τη συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας,

τη συμφωνία για τον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο, και ιδίως το άρθρο 57 παράγραφος 2 στοιχείο α),

τον κανονισμό (ΕΟΚ) αριθ. 4064/89 του Συμβουλίου, της 21ης Δεκεμβρίου 1989, για τον έλεγχο των συγκεντρώσεων μεταξύ επιχειρήσεων(1), όπως τροποποιήθηκε τελευταία από τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1310/97(2), και ιδίως το άρθρο 8 παράγραφος 2,

την απόφαση της Επιτροπής της 30ής Νοεμβρίου 2001 να κινήσει διαδικασία στην παρούσα υπόθεση,

τη γνώμη της συμβουλευτικής επιτροπής για τις συγκεντρώσεις(3),

την τελική έκθεση του συμβούλου ακροάσεων στην παρούσα υπόθεση(4),

Εκτιμώντας τα ακόλουθα:

(1) Στις 16 Οκτωβρίου 2001 η επιχείρηση Haniel Bau-Industrie Porenbeton Holding GmbH, που ανήκει στον όμιλο Haniel ("Haniel"), μεταβίβασε στην Επιτροπή σύμφωνα με το άρθρο 4 του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 4064/89 ("κανονισμός για τον έλεγχο των συγκεντρώσεων") κοινοποίηση προταθείσας συγκέντρωσης, με την οποία η Haniel θα αποκτήσει τον πλήρη έλεγχο της επιχείρησης Ytong Holding AG ("Ytong") με αγορά μετοχών.

(2) Η Επιτροπή, αφού εξέτασε την κοινοποίηση, διαπίστωσε κατ' αρχήν ότι η κοινοποιηθείσα πράξη εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής του κανονισμού για τον έλεγχο των συγκεντρώσεων και δημιουργεί σοβαρές αμφιβολίες ως προς το συμβιβάσιμό της με την κοινή αγορά και τη λειτουργία της συμφωνίας ΕΟΧ.

(3) Γι' αυτό και η Επιτροπή αποφάσισε στις 30 Νοεμβρίου 2001 να κινήσει τη διαδικασία σύμφωνα με το άρθρο 6 παράγραφος 1 στοιχείο γ) του κανονισμού για τον έλεγχο των συγκεντρώσεων. Στο μέτρο που η προταθείσα συγκέντρωση αφορά τη Γερμανία, η Επιτροπή, με απόφαση της ίδιας ημέρας, παρέπεμψε την υπόθεση σύμφωνα με το άρθρο 9 παράγραφος 3 του κανονισμού για τον έλεγχο των συγκεντρώσεων στις αρμόδιες γερμανικές αρχές.

(4) Ύστερα από διεξοδική έρευνα η Επιτροπή κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η προταθείσα συγκέντρωση ενδείκνυται μεν για την ενίσχυση δεσπόζουσας θέσης στην αγορά, με αποτέλεσμα να παρακωλύεται σε μεγάλο βαθμό η άσκηση ουσιαστικού ανταγωνισμού σε σημαντικό τμήμα της κοινής αγοράς, αλλά με τις δεσμεύσεις που ανέλαβε η Haniel αίρονται οι σχετικές με τον ανταγωνισμό επιφυλάξεις για την εν λόγω συγκέντρωση.

I. ΤΑ ΜΕΡΗ ΚΑΙ Η ΠΡΟΤΑΘΕΙΣΑ ΠΡΑΞΗ

(5) Η Haniel δραστηριοποιείται στον τομέα των δομικών υλικών, στην παραγωγή και την εμπορία υλικών τοιχοποιίας, όπως ασβεστοπυριτικών πλίνθων, πορώδους σκυροδέματος (πορομπετόν) και ετοίμου σκυροδέματος. Οι βασικές δραστηριότητες της Haniel ασκούνται στη Γερμανία. Ωστόσο, με την έμμεση συμμετοχή της στην συνεταιριστική εταιρεία Coöperatieve Verkoop- en Produktievereniging van Kalkzandsteenproducenten ("CVK") η Haniel δραστηριοποιείται και στις Κάτω Χώρες. H Haniel συμμετέχει σε τριάντα περίπου εργοστάσια παραγωγής ασβεστοπυριτικών πλίνθων στη Γερμανία, σε οκτώ στις Κάτω Χώρες, σ' ένα στο Βέλγιο και σε δύο στην Πολωνία. Παράλληλα, η Haniel έχει στη Δανία ένα εργοστάσιο παραγωγής ασβεστοπυριτικών πλίνθων για εμφανή τοιχοποιία εξωτερικών τοίχων (επικαλύψεις) και συμμετέχει στη Γαλλία σε τρία εργοστάσια παρασκευής ετοίμου σκυροδέματος.

(6) Στις 4 Σεπτεμβρίου 2001 η Haniel κοινοποίησε στην Επιτροπή ως συγκέντρωση την εξαγορά της επιχείρησης Fels-Werke GmbH ("Fels"), μιας θυγατρικής εταιρείας της γερμανικής Preussag AG ("Preussag"), (υπόθεση COMP/M.2495 - Haniel/Fels). Όσον αφορά τη γερμανική αγορά, η Επιτροπή παρέπεμψε την υπόθεση στις αρμόδιες γερμανικές αρχές με την απόφαση της 30ής Νοεμβρίου 2001 σύμφωνα με το άρθρο 9 του κανονισμού για τον έλεγχο των συγκεντρώσεων. Η Επιτροπή, εξάλλου, με την απόφασή της στις 21 Φεβρουαρίου 2002 σύμφωνα με το άρθρο 8 παράγραφος 2 του κανονισμού για τον έλεγχο των συγκεντρώσεων κήρυξε την εν λόγω πράξη συγκέντρωσης ως συμβατή με την κοινή αγορά.

(7) Η Fels παράγει τόσο η ίδια όσο και μέσω της θυγατρικής της, Hebel AG ("Hebel"), δομικά υλικά, όπως πορομπετόν, προϊόντα ασβέστου, γυψοσανίδες και συστήματα ξηρών κονιαμάτων, τα οποία εμπορεύεται. Εκτός τούτου, η επιχείρηση δραστηριοποιείται στην κατασκευή και εμπορία προκατασκευασμένων κατοικιών από πορομπετόν, καθώς και στο σχεδιασμό και την κατασκευή εγκαταστάσεων παραγωγής πορομπετόν.

(8) Μια ακόμη πράξη συγκέντρωσης, στην οποία συμμετέχει η Haniel, κοινοποιήθηκε από τη Haniel και την Cementbouw Handel & Industrie BV ("Cementbouw") στις 24 Ιανουαρίου 2002 [υπόθεση COMP/M.2650 - Haniel/Cementbouw/JV (CVK)]. Η εν λόγω κοινοποίηση έγινε κατόπιν εντολής της Επιτροπής και αφορά πράξη με την οποία η Haniel και η Cementbouw απέκτησαν το 1999 τον από κοινού έλεγχο της ολλανδικής CVK, εταιρείας παραγωγής ασβεστοπυριτικών πλίνθων. Στην εν λόγω υπόθεση η Επιτροπή αποφάσισε στις 25 Φεβρουαρίου 2002 να κινήσει τη διαδικασία σύμφωνα με το άρθρο 6 παράγραφος 1 στοιχείο γ) του κανονισμού για τον έλεγχο των συγκεντρώσεων. Η εν λόγω διαδικασία εκκρεμεί επί του παρόντος.

(9) Η Ytong είναι θυγατρική εταιρεία της Rheinisch-Westfälischen Kalkwerke AG, η οποία με τη σειρά της ελέγχεται από την αγγλική RMC plc. Η Ytong δραστηριοποιείται στην παραγωγή και την πώληση προϊόντων πορομπετόν και προκατασκευασμένων κατοικιών στη Γερμανία, τις Κάτω Χώρες, το Βέλγιο, τη Γαλλία και την Αυστρία.

(10) Η Haniel προτίθεται να αγοράσει όλες τις μετοχές της Ytong.

II. ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗ

(11) Η Haniel προτίθεται να αποκτήσει τον πλήρη έλεγχο της Ytong με την εξαγορά όλων των μετοχών της εν λόγω επιχείρησης. Κατά συνέπεια, η κοινοποιηθείσα πράξη αποτελεί συγκέντρωση κατά την έννοια του άρθρου 3 παράγραφος 1 στοιχείο β) του κανονισμού για τον έλεγχο των συγκεντρώσεων.

III. ΚΟΙΝΟΤΙΚΗ ΔΙΑΣΤΑΣΗ

(12) Οι ενδιαφερόμενες επιχειρήσεις πραγματοποιούν σε διεθνή κλίμακα συνολικό κύκλο εργασιών άνω των 5 δισεκατ. EUR(5) (η Haniel 18,7 δισεκατ. EUR, η Ytong 0,4 δισεκατ. EUR). Τόσο η Haniel όσο και η Ytong έχουν κύκλο εργασιών εντός της Κοινότητας που υπερβαίνει τα 250 εκατ. EUR (η Haniel 17,5 δισεκατ. EUR, η Ytong 0,3 δισεκατ. EUR). Καμιά από τις ενδιαφερόμενες επιχειρήσεις δεν πραγματοποιεί άνω των δύο τρίτων του ολικού κοινοτικού κύκλου εργασιών της σε ένα μόνο κράτος μέλος. Συνεπώς, η κοινοποιηθείσα πράξη συγκέντρωσης έχει κοινοτική διάσταση.

IV. ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ

(13) Στις 13 Νοεμβρίου 2001, η Επιτροπή έλαβε αίτηση της αρμόδιας γερμανικής αρχής ανταγωνισμού, της Ομοσπονδιακής Υπηρεσίας Ανταγωνισμού, για την παραπομπή της προταθείσας συγκέντρωσης στις γερμανικές υπηρεσίες ανταγωνισμού, στο μέτρο που αυτό αφορά τη Γερμανία. Η αίτηση παραπομπής αφορά την αγορά υλικών τοιχοποιίας για την ανιούσα τοιχοποιία επενδύσεων στη Γερμανία, αλλά όχι τις αγορές υλικών τοιχοποιίας εκτός Γερμανίας. Με απόφαση της 30ής Νοεμβρίου 2001 η Επιτροπή παρέπεμψε την υπόθεση στις αρμόδιες γερμανικές αρχές, στο μέτρο που αυτή αφορά τη Γερμανία.

(14) Στις 30 Νοεμβρίου 2001, επίσης, η Επιτροπή αποφάσισε να κινήσει τη διαδικασία σύμφωνα με το άρθρο 6 παράγραφος 1 στοιχείο γ) του κανονισμού για τον έλεγχο των συγκεντρώσεων, όσον αφορά το μέρος της υπόθεσης που δεν παρέπεμψε στις γερμανικές αρχές.

(15) Στις 21 Φεβρουαρίου 2002 έλαβε χώρα ακρόαση στην οποία έλαβαν μέρος η Haniel και η Ytong, όπως επίσης η Cementbouw και η CVK.

V. ΣΥΜΒΙΒΑΣΙΜΟ ΜΕ ΤΗΝ ΚΟΙΝΗ ΑΓΟΡΑ

Α. ΟΙ ΣΧΕΤΙΚΕΣ ΑΓΟΡΕΣ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ

(16) Οι δραστηριότητες των ενδιαφερομένων μερών αλληλοεπικαλύπτονται στον τομέα της παραγωγής και πώλησης υλικών τοιχοποιίας, Η Haniel παράγει και πωλεί ασβεστοπυριτικές πλίνθους και ασβεστοπυριτικά δομικά στοιχεία, στις Κάτω Χώρες μάλιστα μέσω της κοινής επιχείρησης CVK. H Ytong παράγει πορομπετόν. Στη δόμηση μιας τοιχοποιίας, εκτός από ασβεστοπυριτικές πλίνθους, πορομπετόν και προϊόντα γύψου, χρησιμοποιούνται προϊόντα σκυροδέματος και οπτόπλινθοι, όπως επίσης και πλάκες χαλυβοελάσματος και ξύλου, αλλά μόνο σε μικρή έκταση.

1. ΠΡΟΪΟΝΤΑ

(17) Οι ασβεστοπυριτικές πλίνθοι είναι δομικό υλικό που παρασκευάζεται από ασβέστη και άμμο με την προσθήκη ύδατος, στη συνέχεια συμπιέζεται και σκληρύνεται με επεξεργασία με ατμό. Οι ασβεστοπυριτικές πλίνθοι χρησιμοποιούνται αποκλειστικά για τη δόμηση τοιχοποιίας. Οι εν λόγω πλίνθοι, κατά κανόνα, είτε επιχρίονται είτε καλύπτονται με λεπτό στρώμα επιχρίσματος με σπάτουλα είτε επικαλύπτονται με την τοποθέτηση έμπροσθέν τους επενδυτικής πρόσοψης. Όταν η τοιχοποιία με ασβεστοπυριτικές πλίνθους είναι εμφανής, τότε πρόκειται κατά κανόνα για πρόσθετες ασβεστοπυριτικές πλίνθους (επικαλύψεις) που παράγονται μόνο σε μικρές διαστάσεις(6). Αυτές αποτελούν ξεχωριστή αγορά στην οποία δεν γίνεται λεπτομερής αναφορά εδώ, επειδή τα ενδιαφερόμενα μέρη παράγουν τέτοιου είδους πρόσθετα εμφανή δομικά στοιχεία μόνο σε πολύ μικρές ποσότητες. Εκτός από τις ασβεστοπυριτικές πλίνθους υπάρχει ανάγκη και για μεγαλύτερα ασβεστοπυριτικά δομικά στοιχεία τοιχοποιίας (στις Κάτω Χώρες έχουν συνήθως διαστάσεις έως 900 x 625 x 300 mm).

(18) Το πορομπετόν είναι ένα δομικό υλικό που αποτελείται από άμμο, ασβέστη και τσιμέντο, και αποκτά λεπτή πορώδη δομή κατά τη διάρκεια της επεξεργασίας του με την προσθήκη σκόνης αλουμινίου και την αντίδρασή της με το νερό. Τα προϊόντα πορομπετόν (πλίνθοι, μπλοκ, και δομικά στοιχεία πορομπετόν) χρησιμοποιούνται κυρίως στη δόμηση κατοικιών. Στον τομέα της τοιχοποιίας μπορούν να χρησιμοποιηθούν, είτε σε φέροντες - ιδίως οι πλίνθοι και τα δομικά στοιχεία πορομπετόν μεγάλης πυκνότητας - είτε σε μη φέροντες τοίχους.

(19) Ο γύψος είναι ελαφρύ υλικό τοιχοποιίας που χρησιμοποιείται αποκλειστικά σε μη φέροντες τοίχους. Το υλικό έχει πολύ μικρή φέρουσα ικανότητα. Χρησιμοποιείται με μορφή γυψοσανίδων και γύψινων πλακών.

(20) Το σκυρόδεμα είναι ένα άλλο ευρέως διαδεδομένο υλικό τοιχοποιίας. Η τοιχοποιία από σκυρόδεμα γίνεται επιτόπου με την έγχυση μίγματος σκυροδέματος σε ξυλότυπους (παρασκευαζόμενο επί τόπου σκυρόδεμα), ή με τη χρήση προκατασκευασμένων από σκυρόδεμα στοιχείων τοιχοποιίας. Μια τρίτη μορφή σκυροδέματος είναι οι μικρών διαστάσεων τσιμεντόλιθοι. Η τοιχοποιία από σκυρόδεμα είναι σχεδόν πάντοτε φέρουσα.

(21) Το παρασκευαζόμενο επί τόπου σκυρόδεμα μπορεί να διαστρωθεί με την παραδοσιακή μέθοδο μέσα σε επί τόπου κατασκευαζόμενους ειδικούς ξυλότυπους ή να εφαρμοστεί με τη λεγόμενη μέθοδο της κατασκευής σήραγγας (στα ολλανδικά: tunnelgietbouw), χρησιμοποιώντας προκατασκευαζόμενους "σιδηρότυπους σηράγγων", με τους οποίους η έγχυση του σκυροδέματος γίνεται σε μία φάση σε τοίχους και οροφές.

(22) Τα προκατασκευασμένα από σκυρόδεμα στοιχεία τοιχοποιίας παράγονται σε εργοστάσια βάσει τεχνικών προδιαγραφών ακριβείας, στη συνέχεια μεταφέρονται στο εργοτάξιο και ενσωματώνονται στην οικοδομή για την οποία προορίζονται. Τα προκατασκευασμένα από σκυρόδεμα στοιχεία τοιχοποιίας είναι κυρίως πλήρεις τοίχοι, έχουν πολύ μεγαλύτερες διαστάσεις από τις διαστάσεις των ασβεστοπυριτικών πλίνθων και των στοιχείων τους που χρησιμοποιούνται στη δόμηση μιας τοιχοποιίας, και απαιτούν τη χρήση βαρέος εξοπλισμού.

(23) Οι οπτόπλινθοι παράγονται από μίγμα πηλού και νερού και ψήνονται σε θερμοκρασία άνω των 1000 °C. Πρόκειται για το κλασικό υλικό τοιχοποιίας. Το μέγεθός τους είναι περιορισμένο, επειδή με τη διαδικασία ψησίματος παραμορφώνονται, υφίστανται δηλαδή συστολές και στρεβλώσεις. Γι' αυτό και κατά τη δόμηση με τα εν λόγω υλικά πρέπει γενικά να αφήνεται αρμός, ώστε να αντισταθμίζονται οι παραμορφώσεις τους.

(24) Οι πλάκες χαλυβοελάσματος χρησιμοποιούνται κυρίως στην κατασκευή βιομηχανικών κτιρίων και λιγότερο στην κατασκευή κατοικιών. Αποσκοπούν, για παράδειγμα, στο να πληρώσουν τον φέροντα από σκυρόδεμα ή χάλυβα σκελετό του κτιρίου. Σε τέτοιες περιπτώσεις ο τοίχος αποτελείται από δύο πλάκες χαλυβοελάσματος, μεταξύ των οποίων τοποθετείται μονωτικό υλικό (μεταλλικές πλάκες σάντουιτς).

(25) Οι ξύλινες πλάκες χρησιμοποιούνται στην κατασκευή βιομηχανικών κτιρίων και κατοικιών, ως επί το πλείστον με τη μορφή προκατασκευασμένων στοιχείων τοιχοποιίας με τα οποία διαχωρίζεται το κτίριο στις εξωτερικές πλευρές, όπου δεν υπάρχουν φέροντες εξωτερικοί τοίχοι. Το ξύλο χρησιμοποιείται για φέροντες τοίχους μόνο σε εξαιρετικές περιπτώσεις στις Κάτω Χώρες.

2. ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΕΣ ΟΡΙΟΘΕΤΗΣΕΙΣ ΤΗΣ ΣΧΕΤΙΚΗΣ ΑΓΟΡΑΣ

(26) Κατά τον ορισμό της σχετικής αγοράς προϊόντων η Επιτροπή έπρεπε να αξιολογήσει μια σειρά διαφορετικών οριοθετήσεων. Εδώ πρέπει να ληφθεί υπόψη ότι ο προορισμός, και συνεπώς η δυνατότητα εναλλακτικής χρήσης, διαφόρων υλικών τοιχοποιίας εξαρτάται σε πολύ μεγάλο βαθμό από τις κατασκευαστικές συνήθειες και παραδόσεις, καθώς και από τις βασικές συνθήκες της κατασκευαστικής βιομηχανίας, γι' αυτό και διαφέρει εν μέρει σημαντικά σε ορισμένα κράτη μέλη του ΕΟΧ. Η Επιτροπή περιόρισε την έρευνά της στις συνθήκες που επικρατούν στις Κάτω Χώρες κυρίως, επειδή μόνο σ' αυτό το κράτος μέλος η συγκέντρωση συνεπάγεται σοβαρές αυξήσεις στα μερίδια αγοράς από άποψη ανταγωνισμού.

α) Οριοθέτηση της αγοράς από το μέρος που υποβάλει την κοινοποίηση (υλικά τοιχοποιίας)

(27) Κατά την άποψη της Haniel, λόγω των υφιστάμενων ανταγωνιστικών σχέσεων και ιδίως λόγω της παντελούς έλλειψης τιμολογιακής διαφοροποίησης όσον αφορά τη χρήση των υλικών και την ενιαία πώλησή τους μέσω του εμπορίου δομικών υλικών, πρέπει να θεωρηθεί ότι η αγορά υλικών τοιχοποιίας είναι ενιαία. Στην αγορά αυτή περιλαμβάνονται όλα τα προϊόντα που χρησιμοποιούνται για τη δόμηση τοίχων: οι οπτόπλινθοι, οι τσιμεντόλιθοι, οι ασβεστοπυριτικοί πλίνθοι, οι πλίνθοι πορομπετόν, τα προκατασκευασμένα από σκυρόδεμα στοιχεία τοιχοποιίας, τα ασβεστοπυριτικά δομικά στοιχεία, τα δομικά στοιχεία πορομπετόν, τα κονιάματα τοιχοποιίας, το παρασκευαζόμενο επί τόπου σκυρόδεμα, τα χαλυβοελάσματα, οι γύψινες πλάκες και σανίδες, οι ξύλινες πλάκες. Κατά τη σχεδίαση ενός κτιρίου, αναφέρει η Haniel, μπορεί γενικά να γίνει επιλογή μεταξύ διαφόρων κατασκευαστικών λύσεων ως προς την τοιχοποιία.

(28) Σύμφωνα με τα λεγόμενα της Haniel ο αρχιτέκτονας ή ο μελετητής του έργου ορίζει κατά κανόνα τις απαιτήσεις που θέτει όσον αφορά τη φέρουσα ικανότητα, την αντοχή γήρανσης, τη δαπάνη συντήρησης, τη θερμομόνωση, την πυρασφάλεια και την ηχομόνωση του κτιρίου. Σε ορισμένες περιπτώσεις ο αρχιτέκτονας κάνει και την επιλογή του δομικού υλικού στις προδιαγραφές του κτιρίου. Οι εν λόγω προδιαγραφές, ωστόσο, αφήνουν περιθώριο για εναλλακτικές λύσεις σύμφωνα με τη Haniel. Η κατασκευαστική εταιρεία είναι ελεύθερη να επιλέξει το δομικό υλικό, εφόσον το επιλεγόμενο δομικό υλικό καλύπτει τις προδιαγραφές των παροχών. Η κατασκευαστική εταιρεία, στη συνέχεια, μπορεί να αποφασίσει τη χρησιμοποίηση συγκεκριμένου δομικού υλικού για το έργο ή να προτείνει διάφορες λύσεις.

(29) Η Haniel παραδέχεται πάντως, ότι όλα τα δομικά υλικά τοιχοποιίας δεν μπορούν να υποκατασταθούν τελείως σε όλες τις χρήσεις. Λαμβάνοντας υπόψη τις σοβαρές διαφορές που υπάρχουν στις απαιτήσεις που τίθενται στα δομικά υλικά που χρησιμοποιούνται για φέροντες και μη φέροντες τοίχους, η Haniel θεωρεί ορθή τη διάκριση της αγοράς υλικών τοιχοποιίας σε δομικά υλικά για φέροντες τοίχους και σε δομικά υλικά για μη φέροντες τοίχους.

β) Παλαιότερη πρακτική της Επιτροπής (τοιχοποιία/φέρουσα τοιχοποιία)

(30) Στην απόφασή της στην υπόθεση Preussag/Hebel(7) η Επιτροπή εξέτασε δύο εναλλακτικές οριοθετήσεις για την αγορά προϊόντων, χωρίς ωστόσο να προχωρήσει σ' έναν καθορισμό. Η Επιτροπή εξέτασε κατ' αρχήν τη δυνατότητα οριοθέτησης μιας αγοράς για όλα τα δομικά υλικά που χρησιμοποιούνται στη δόμηση μιας τοιχοποιίας και η οποία θα περιελάμβανε οπτόπλινθους, ασβεστοπυριτικές πλίνθους, πλίνθους πορομπετόν και κισηρόλιθους, τα υλικά δηλαδή με τα οποία οι τοίχοι κατασκευάζονται με τη χρήση "λιθοσωμάτων". Οι τότε έρευνες έδειξαν ότι μπορεί να γίνει εναλλακτική χρήση των εν λόγω προϊόντων στο στάδιο σχεδιασμού του έργου. Η Επιτροπή θεώρησε ότι μέσα σ' αυτά τα όρια αγοράς μπορεί να γίνει περαιτέρω διάκριση σε φέροντες και μη φέροντες τοίχους (φέρουσα τοιχοποιία). Στο σκεπτικό αυτό δεν λήφθηκαν υπόψη τα προκατασκευασμένα από σκυρόδεμα στοιχεία της τοιχοποιίας ούτε το παρασκευαζόμενο επί τόπου σκυρόδεμα.

γ) Η πρακτική της Ομοσπονδιακής Υπηρεσίας Ανταγωνισμού της Γερμανίας (τοιχοποιία)

(31) Η Ομοσπονδιακή Υπηρεσία Ανταγωνισμού της Γερμανίας, βάσει της πάγιας πρακτικής της, οριοθετεί τη σχετική αγορά των υλικών τοιχοποιίας κατά παρόμοιο τρόπο με εκείνον της Επιτροπής στην απόφασή της στην υπόθεση Preussag/Hebel. Η Ομοσπονδιακή Υπηρεσία Ανταγωνισμού θεωρεί ότι υπάρχει μια αγορά υλικών τοιχοποιίας για την ανιούσα τοιχοποιία επενδύσεων, στην οποία περιλαμβάνονται τα προϊόντα πορομπετόν, τα ασβεστοπυριτικά προϊόντα, οι οπτόπλινθοι, οι κισηρόλιθοι και οι τσιμεντόλιθοι (τοιχοποιία). Η Ομοσπονδιακή Υπηρεσία Ανταγωνισμού δεν κάνει διάκριση μεταξύ φέρουσας και μη φέρουσας τοιχοποιίας, καθώς θεωρεί ότι, στη Γερμανία, τα υλικά που χρησιμοποιούνται για τα δύο είδη τοιχοποιίας είναι ουσιαστικά τα ίδια.

δ) Η πρακτική της υπηρεσίας ανταγωνισμού των Κάτω Χωρών (υλικά φέρουσας τοιχοποιίας)

(32) Η Nederlandse Mededingingsautoriteit (NMa, η υπηρεσία ανταγωνισμού των Κάτω Χωρών), αντίθετα, κάνει διάκριση μεταξύ φέρουσας και μη φέρουσας τοιχοποιίας, επειδή σύμφωνα με τις διαπιστώσεις της τα υλικά που χρησιμοποιούνται στις Κάτω Χώρες για τη φέρουσα και τη μη φέρουσα τοιχοποιία δεν είναι ουσιαστικά τα ίδια(8). Οι ασβεστοπυριτικές πλίνθοι που χρησιμοποιούνται και για τα δύο είδη τοιχοποιίας ανταγωνίζονται άλλα υλικά κάθε φορά, ανάλογα με το σκοπό χρήσης. Η NMa στην οριοθέτηση της αγοράς των υλικών φέρουσας τοιχοποιίας συμπεριέλαβε όλα τα υλικά τοιχοποιίας που χρησιμοποιούνται για τη δόμηση φερόντων τοίχων. Σ' αυτά περιλαμβάνονται όχι μόνον τα υλικά τοιχοποιίας που αναφέρονται στην παράγραφο 31 ("τα λιθοσώματα"), αλλά και τα προκατασκευασμένα από σκυρόδεμα στοιχεία καθώς και το παρασκευαζόμενο επί τόπου σκυρόδεμα. Επισημαίνεται, πάντως, ότι σε μεταγενέστερη απόφαση η NMa προσφέρει τη δυνατότητα να γίνει διάκριση μεταξύ του παρασκευαζόμενου επί τόπου σκυροδέματος και των λοιπών υλικών τοιχοποιίας(9).

3. ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ

(33) Η Επιτροπή, όπως και η Nma, καταλήγει - όπως και στην απόφασή της 21ης Φεβρουαρίου 2002 στην υπόθεση COMP/M.2495 Haniel/Fels - στο συμπέρασμα ότι, βάσει των στοιχείων που έχει στη διάθεσή της και ιδίως βάσει της έρευνας αγοράς που διενήργησε η ίδια στην προκειμένη περίπτωση, στις Κάτω Χώρες υπάρχουν δύο ξεχωριστές αγορές για υλικά τοιχοποιίας, μία για φέρουσα τοιχοποιία και μία για μη φέρουσα. Μέσα σ' αυτές τις αγορές, ωστόσο, δεν είναι λογική η περαιτέρω διάκριση σε δομικά υλικά λιθοσωμάτων και σε λοιπά υλικά (ιδίως προϊόντα σκυροδέματος). Η αγορά δομικών υλικών φέρουσας τοιχοποιίας περιλαμβάνει όλα τα υλικά τοιχοποιίας που χρησιμοποιούνται για τη δόμηση φερόντων τοίχων, όπως τις οπτόπλινθους, τις ασβεστοπυριτικές πλίνθους, το πορομπετόν, τους τσιμεντόλιθους, τα προκατασκευασμένα από σκυρόδεμα στοιχεία τοιχοποιίας και ενδεχομένως και το παρασκευαζόμενο επί τόπου σκυρόδεμα. Το αποτέλεσμα της έρευνας αφήνει να διαφανεί, βεβαίως, ότι αποκλείεται το παρασκευαζόμενο επί τόπου σκυρόδεμα και ιδίως εκείνο που διαστρώνεται με τη μέθοδο της κατασκευής σήραγγας. Ωστόσο, δεν είναι απαραίτητος εδώ ένας τελικός προσδιορισμός της αγοράς, καθόσον δεν έχει επίπτωση στην αξιολόγηση της συγκέντρωσης. Η αγορά δομικών υλικών μη φέρουσας τοιχοποιίας περιλαμβάνει αντίστοιχα όλα τα υλικά τοιχοποιίας που χρησιμοποιούνται στη δόμηση μη φερόντων τοίχων, όπως τις ασβεστοπυριτικές πλίνθους, το πορομπετόν, τις γυψοσανίδες και τις γύψινες πλάκες, τις πλάκες χαλυβοελάσματος και ξύλου. Για την εξαγωγή του συμπεράσματος αυτού καθοριστικοί είναι οι ακόλουθοι λόγοι:

(34) Όλα τα δομικά υλικά που περιελήφθησαν στην οριοθέτηση της αγοράς που πρότεινε η Haniel είναι κατάλληλα για τη δόμηση τοίχων και χρησιμοποιούνται πράγματι γι' αυτό το σκοπό. Η έρευνα αγοράς της Επιτροπής στις Κάτω Χώρες, ωστόσο, έδειξε ότι δεν υφίσταται ανταγωνισμός μεταξύ όλων αυτών των υλικών.

α) Ιδιότητες των διαφόρων υλικών τοιχοποιίας

(35) Τα προαναφερθέντα υλικά τοιχοποιίας έχουν διαφορετικές ιδιότητες έκαστο, οι οποίες λαμβάνονται υπόψη κατά την επιλογή ενός συγκεκριμένου δομικού υλικού τοιχοποιίας για ένα συγκεκριμένο οικοδομικό έργο.

(36) Οι ασβεστοπυριτικές πλίνθοι που είναι φθηνό δομικό υλικό, δεν μπορούν βέβαια να φθάσουν τις διαστάσεις του πορομπετόν. Ωστόσο, με διαστάσεις έως 900 x 625 x 300 mm, είναι πολύ μεγαλύτερες από τις παραδοσιακές οπτόπλινθους. Επιπλέον, οι ασβεστοπυριτικές πλίνθοι έχουν, όπως και το πορομπετόν, λείες επιφάνειες και δεν απαιτείται αρμός για να αντισταθμιστούν οι ανωμαλίες τους. Τα μεμονωμένα δομικά στοιχεία μπορούν να συνδεθούν με κόλλα. Εκτός τούτου, τα ασβεστοπυριτικά προϊόντα τεμαχίζονται με πριόνισμα στο εργοστάσιο ανάλογα με τα κατασκευαστικά σχέδια, ούτως ώστε να είναι ήδη προκατασκευασμένα τα δομικά στοιχεία που σχηματίζουν τα αετώματα και τα ανοίγματα των παραθύρων. Όλα αυτά τα κριτήρια περιορίζουν τη δαπάνη χρόνου και εργατικών σε σύγκριση για παράδειγμα με τις οπτόπλινθους. Ταυτόχρονα, το δομικό αυτό στοιχείο δεν απαιτεί μεγάλες επενδύσεις, όπως μεγάλους γερανούς που απαιτούνται για προκατασκευασμένα τμήματα από σκυρόδεμα ή ξυλότυπους διάστρωσης που απαιτούνται για το παρασκευαζόμενο επί τόπου σκυρόδεμα. Στις Κάτω Χώρες, οι ασβεστοπυριτικές πλίνθοι χρησιμοποιούνται στη δόμηση φέρουσας και, σε μικρό βαθμό, μη φέρουσας τοιχοποιίας λόγω των εξαιρετικών φερουσών ιδιοτήτων τους. Το [60-80] *(10) % % περίπου των ασβεστοπυριτικών πλίνθων που κτίζονται στις Κάτω Χώρες χρησιμοποιείται για φέρουσα τοιχοποιία. Ως υλικό μη φέρουσας τοιχοποιίας οι ασβεστοπυριτικές πλίνθοι έχουν το μειονέκτημα ότι είναι συγκριτικά βαριές (έχουν διπλάσιο βάρος από το πορομπετόν). Βεβαίως το υλικό έχει πολύ καλές ηχομονωτικές ιδιότητες και ενδείκνυται κυρίως για υψηλούς, μη φέροντες τοίχους, που χρειάζονται συχνά σε βιομηχανικά κτίρια. Οι ασβεστοπυριτικές πλίνθοι είναι το παραδοσιακό και πιο δημοφιλές δομικό υλικό τοιχοποιίας στις Κάτω Χώρες.

(37) Τα προκατασκευασμένα τεμάχια από σκυρόδεμα δεν απαιτούν τη δαπάνη της δόμησης, επειδή έχουν ήδη τις διαστάσεις του τοίχου που θα κατασκευαστεί. Το σκυρόδεμα ως προϊόν μπορεί να παραχθεί με απλές σχετικά πρώτες ύλες. Βεβαίως, για την τοποθέτησή τους πρέπει να χρησιμοποιηθούν μεγαλύτερα βοηθητικά μέσα, όπως γερανοί, που συνεπάγονται μεγάλο κόστος επένδυσης. Γι' αυτό και χρησιμοποιούνται κατά κύριο λόγο για κάπως μεγαλύτερα έργα. Τα προκατασκευασμένα από σκυρόδεμα στοιχεία της τοιχοποιίας χρησιμοποιούνται κυρίως στη δόμηση βιομηχανικών κτιρίων (στα ολλανδικά: "utiliteitsbouw", σε σύντμηση "u-bouw"). Βεβαίως και στην κατασκευή κατοικιών μπορεί να υπάρξει μείωση κόστους σε έργα μεσαίου μεγέθους, άνω των δέκα κατοικιών, επειδή ο τοίχος κατασκευάζεται στο εργοστάσιο και η τοποθέτησή του στο εργοτάξιο απαιτεί μικρή σχετικά δαπάνη εργατικών και χρόνου. Όσο μεγαλύτερο το έργο, τόσο μικρότερο το κόστος κατασκευής του προκατασκευασμένου τοίχου.

(38) Το παρασκευαζόμενο επί τόπου σκυρόδεμα έχει το μεγαλύτερο επενδυτικό κόστος στο εργοτάξιο για τη διάστρωσή του, και ειδικότερα όταν εφαρμόζεται η μέθοδος της κατασκευής σήραγγας. Η κατασκευή και η χρήση του απαραίτητου για την έγχυση του σκυροδέματος τύπου ο οποίος επαναχρησιμοποιείται πολλές φορές στη μέθοδο της κατασκευής σήραγγας, είναι τόσο δαπανηρή που αρχίζει να συμφέρει μόλις μετά από 30-50 κατοικίες και αυτό μόνον αν κατασκευάζονται με την ίδια μορφή και το ίδιο μέγεθος. Συνεπώς, στη δόμηση με παρασκευαζόμενο επί τόπου σκυρόδεμα με τη μέθοδο της κατασκευής σήραγγας υπάρχει σχετικά μικρή ευελιξία όσον αφορά τη μορφή και το μέγεθος. Αυτή, ωστόσο, επιζητείται στις Κάτω Χώρες, ακόμη και σε μεγαλύτερα έργα, ώστε να αποφεύγεται η ομοιομορφία. Η μέθοδος της κατασκευής σήραγγας, συνεπώς, δεν αποτελεί κατάλληλη εναλλακτική λύση σε μικρότερα έργα, καθώς και σε έργα που δεν έχουν ορθογωνική μορφή ή επαναλαμβανόμενες εφαρμογές. Το παρασκευαζόμενο επί τόπου σκυρόδεμα χρησιμοποιείται, επίσης, και στην κατασκευή πολυκατοικιών, όταν η φέρουσα ικανότητά τους εξασφαλίζεται με το φέροντα από σκυρόδεμα σκελετό που πληρούται στη συνέχεια με μη φέροντα υλικά τοιχοποιίας.

(39) Το πορομπετόν είναι ακριβό υλικό τοιχοποιίας. Παράγεται από υψηλής ποιότητας και ακριβές πρώτες ύλες με μεγάλο ενεργειακό κόστος. Μεγαλύτερα δομικά στοιχεία πρέπει να εφοδιαστούν με χαλύβδινο οπλισμό (να οπλισθούν), πράγμα που αυξάνει ακόμη περισσότερο την τιμή, επειδή στα οπλισμένα δομικά στοιχεία προστίθεται και το σημαντικό κόστος κατασκευής των στοιχείων του οπλισμού. Σε αντίθεση με το χαλύβδινο οπλισμό του σκυροδέματος ο εν λόγω οπλισμός πρέπει να αποκτήσει επίστρωση αντιδιαβρωτικής προστασίας. Οι κατασκευαστικές ιδιότητες του πορομπετόν είναι κάπως κατώτερες από εκείνες των ασβεστοπυριτικών πλίνθων, αλλά το υλικό αυτό επιτρέπει να κατασκευασθούν μέχρι διώροφα κτίρια με φέροντες τοίχους. Το πορομπετόν, ωστόσο, χαρακτηρίζεται από εξαιρετικές θερμομονωτικές ιδιότητες. Το 80 % των προϊόντων πορομπετόν που χρησιμοποιούνται για τοιχοποιία στη Γερμανία εφαρμόζεται σε φέροντες τοίχους, ενώ μόνον το 20 % χρησιμοποιείται σε μη φέροντες. Στις Κάτω Χώρες η αναλογία είναι αντίστροφη. Εκεί το πορομπετόν χρησιμοποιείται σε ποσοστό 80-85 % για μη φέροντες τοίχους.

(40) Ο γύψος είναι ελαφρύ υλικό. Λόγω αυτής της ιδιότητάς του ενδείκνυται κατ' εξοχήν για μη φέροντες τοίχους. Οι απαιτήσεις στη φέρουσα ικανότητα των δαπέδων είναι μικρές και οι διαστάσεις των στοιχείων του εξοικονομούν χώρο. Λόγω της μειωμένης φέρουσας ικανότητάς του ο γύψος χρησιμοποιείται αποκλειστικά σε μη φέροντες τοίχους.

(41) Οι οπτόπλινθοι είναι συγκριτικά μικρών διαστάσεων υλικά τοιχοποιίας και λόγω της ανομοιόμορφης εξωτερικής τους επιφάνειας τοποθετούνται συνήθως αφήνοντας μεταξύ τους αρμό. Η τοποθέτησή τους απαιτεί συγκριτικά μεγάλη δαπάνη σε εργατικά και χρόνο, γεγονός που καθιστά τις οπτόπλινθους ακατάλληλες για βιομηχανική δόμηση.

β) Η διάκριση σε υλικά τοιχοποιίας για φέροντες και μη φέροντες τοίχους

(42) Η έρευνα αγοράς έδειξε ότι την απόφαση για το ποιο υλικό θα επιλεγεί σ' ένα συγκεκριμένο έργο επηρεάζουν τόσο ο κύριος του έργου και ο αρχιτέκτονας όσο και ο κατασκευαστής. Το ποια από τις τρεις κατηγορίες προσώπων θα έχει τη μεγαλύτερη επιρροή στην επιλογή του υλικού τοιχοποιίας εξαρτάται από τη συγκεκριμένη περίπτωση.

(43) Οι προτιμήσεις του κυρίου του έργου, για παράδειγμα, όσον αφορά την αισθητική και το κόστος κατασκευής, παίζουν επίσης ρόλο όπως και οι κατασκευαστικές προδιαγραφές του αρχιτέκτονα. Τα κριτήρια που λαμβάνονται υπόψη στην επιλογή των διαφόρων υλικών τοιχοποιίας είναι η ποιότητα, οι κατασκευαστικές ιδιότητες, η ευελιξία στη χρήση, η εμφάνιση, η τιμή του υλικού και το κόστος δόμησής του. Οι ειδικές απαιτήσεις του οικοδομικού έργου πρέπει επίσης να λαμβάνονται υπόψη, όπως και ο σκοπός χρήσης του κτιρίου, η αναγκαία φέρουσα ικανότητα, η αντοχή γήρανσης, η πυρασφάλεια και η ηχομόνωση, οι λοιπές τεχνικές δυνατότητες, το χρονοδιάγραμμα κ.λπ., καθώς και το συνολικό κόστος του έργου. Για τον κατασκευαστή, εφόσον έχει δυνατότητα επιλογής των υλικών της τοιχοποιίας, τα κριτήρια που πρέπει να λαμβάνονται υπόψη είναι το κόστος και ο ρυθμός δόμησης. Αυτά πάλι επηρεάζονται από την εμπειρία του με ορισμένα δομικά υλικά καθώς και από τα οικονομικά μέσα και τον εξοπλισμό που διαθέτει (π.χ. γερανούς). Όσον αφορά τον παράγοντα κόστους πρέπει να λαμβάνεται υπόψη ότι το κόστος των υλικών αποτελεί πάντα μέρος μόνον του συνολικού κόστους κατασκευής ενός τοίχου.

(44) Γι' αυτό και η Επιτροπή στην έρευνα αγοράς της ρώτησε όλους αυτούς τους φορείς λήψης αποφάσεων για την επιλογή των υλικών τοιχοποιίας. Ζητήθηκαν επίσης πληροφορίες από τους παραγωγούς των διαφόρων δομικών υλικών. Στις Κάτω Χώρες, η συλλογή των πληροφοριών αυτών έδειξε ότι στην επιλογή των δομικών υλικών γίνεται διάκριση μεταξύ δομικών υλικών για φέροντες τοίχους και δομικών υλικών για μη φέροντες τοίχους.

(45) Η διαφορά μεταξύ φερόντων και μη φερόντων τοίχων, όπως δείχνει ήδη και ο χαρακτηρισμός, είναι η λειτουργία ως φέροντος δομικού στοιχείου του εκάστοτε υλικού τοιχοποιίας. Οι φέροντες τοίχοι εξασφαλίζουν τη σταθερότητα του κτιρίου. Αυτοί συνήθως είναι οι εξωτερικοί τοίχοι. Βεβαίως, και οι εσωτερικοί τοίχοι μπορούν να έχουν φέροντα ρόλο. Απ' αυτούς πρέπει να διακρίνουμε τους τοίχους που δεν έχουν φέροντα ρόλο όσον αφορά το κτίριο, αλλά απλώς κατανέμουν το χώρο ή συμπληρώνουν τους ενδιάμεσους χώρους ενός φέροντος σκελετού (εξωτερικοί και εσωτερικοί τοίχοι). Τα υλικά τοιχοποιίας για φέροντες τοίχους πρέπει να καλύπτουν ορισμένες απαιτήσεις σε θλιπτική αντοχή, φέρουσα δύναμη και ακαμψία. Αντίθετα, στα υλικά τοιχοποιίας για μη φέροντες τοίχους τίθενται άλλες απαιτήσεις που ενδεχομένως μάλιστα να είναι αντίθετες από τις προηγούμενες. Έτσι, οι ελαφρύτεροι, μη φέροντες τοίχοι έχουν το πλεονέκτημα ότι επιβαρύνουν λιγότερο τη φέρουσα ικανότητα των οροφών. Οι λεπτοί, μη φέροντες τοίχοι, πάλι, εξοικονομούν χώρο.

(46) Οι εν λόγω διαφορετικές απαιτήσεις σε φέροντες και μη φέροντες τοίχους στις Κάτω Χώρες οδηγούν στην επιλογή διαφορετικών υλικών δόμησης για τους εκάστοτε σκοπούς χρήσης. Στις Κάτω Χώρες χρησιμοποιούνται κατά κύριο λόγο ασβεστοπυριτικές πλίνθοι για φέροντες τοίχους. Το [50-60]* % όλων των φερόντων τοίχων κατασκευάζεται με ασβεστοπυριτικές πλίνθους. Το σκυρόδεμα είναι η αμέσως επόμενη ομάδα δομικών υλικών. Το 12 % όλων των φερόντων τοίχων κατασκευάζεται με παρασκευαζόμενο επί τόπου σκυρόδεμα. Τουλάχιστον τα δύο πέμπτα του υλικού αυτού διαστρώνονται με τη μέθοδο της κατασκευής σήραγγας(11). Οι φέροντες τοίχοι με προκατασκευασμένα από σκυρόδεμα στοιχεία τοιχοποιίας αποτελούν το 8 %. Το πορομπετόν και οι οπτόπλινθοι παίζουν πολύ μικρότερους ρόλους με ποσοστά 2 % (πορομπετόν) και 5 % (οπτόπλινθοι) αντίστοιχα.

(47) Για μη φέροντες τοίχους, αντίθετα, χρησιμοποιούνται κατά κύριο λόγο προϊόντα γύψου. Κατέχουν ποσοστό 44 % στους μη φέροντες τοίχους. Το αμέσως επόμενο ποσοστό έχει το πορομπετόν με 20 %, ακολουθούμενο από τις ασβεστοπυριτικές πλίνθους με ποσοστό [15-20]* %.

(48) Αυτή η ζήτηση είναι τυπική για τις Κάτω Χώρες και διαφέρει ριζικά από τη ζήτηση σε άλλες χώρες, όπως για παράδειγμα στη Γερμανία. Εκεί η αναλογία χρήσης του πορομπετόν για φέροντες και μη φέροντες τοίχους είναι ακριβώς αντίθετη εκείνης των Κάτω Χωρών. Ενώ στη Γερμανία το 80 % όλων των προϊόντων πορομπετόν χρησιμοποιείται σε φέροντες τοίχους, στις Κάτω Χώρες το 85-90 % όλων των προϊόντων πορομπετόν χρησιμοποιείται σε μη φέροντες τοίχους. Το σκυρόδεμα στη Γερμανία παίζει μικρό ρόλο για φέροντες τοίχους στην κατασκευή κατοικιών, ενώ οι οπτόπλινθοι, όπως και τα άλλα λιθοσώματα, έχουν μεγαλύτερη σημασία. Στο Βέλγιο, αντίθετα, φαίνεται να είναι πολύ περισσότερο διαδεδομένοι οι τσιμεντόλιθοι απ' ό,τι στις Κάτω Χώρες και μαζί με τις οπτόπλινθους χρησιμοποιούνται ως κλασικά υλικά τοιχοποιίας. Η εφαρμογή του παρασκευαζόμενου επί τόπου σκυροδέματος με τη μέθοδο της κατασκευής σήραγγας είναι σαφώς λιγότερο διαδεδομένη στη Γερμανία και το Βέλγιο απ' ό,τι στις Κάτω Χώρες.

(49) Η διαφορετική αυτή ζήτηση οφείλεται αφενός στις διαφορετικές κατασκευαστικές παραδόσεις και αισθητικές αντιλήψεις και αφετέρου στον εξελιγμένο, βιομηχανοποιημένο τρόπο δόμησης στις Κάτω Χώρες.

(50) Στις Κάτω Χώρες, η οικοδομική δραστηριότητα χαρακτηρίζεται από την κατασκευή μεγάλων έργων, ακόμη και στην κατασκευή κατοικιών. Ποσοστό μικρότερο του 20 % του συνολικού αριθμού νέων κατοικιών κατασκευάζεται σε ατομική βάση. Στη Γερμανία, αντίθετα, το ποσοστό αυτό υπερβαίνει το 90 %. Στις Κάτω Χώρες, η κυβέρνηση δίνει για ανοικοδόμηση μεγάλες εκτάσεις, στις οποίες η κατασκευαστική βιομηχανία κατασκευάζει μέχρι και αρκετές χιλιάδες κατοικίες (π.χ. τις λεγόμενες "VINEX locaties"). Για τέτοια μεγέθη συμφέρουν τα οικοδομικά υλικά που απαιτούν μεγαλύτερες επενδύσεις και μικρότερες δαπάνες εργατικών, όπως για παράδειγμα το παρασκευαζόμενο επί τόπου σκυρόδεμα με τη μέθοδο της κατασκευής σήραγγας. Γι' αυτό και οι οπτόπλινθοι που απαιτούν πολλή εργασία στο εργοτάξιο (μικρό μέγεθος και ανάγκη να αφεθεί αρμός, ενώ προφανώς υπάρχει και η δυνατότητα κόλλησης των πλίνθων) και συνεπώς έχουν μεγαλύτερο κόστος εργατικών και απαιτούν περισσότερο χρόνο κατασκευής, παίζουν μόλις μετά βίας κάποιο ρόλο.

(51) Οι ασβεστοπυριτικές πλίνθοι είναι το παραδοσιακό οικοδομικό υλικό στις Κάτω Χώρες. Είναι σχετικά φθηνό και προσφέρει μεγάλη ευελιξία, ταχύτητα και οικονομία (μεγάλα δομικά στοιχεία, τεμαχιζόμενα στο εργοστάσιο στην απαιτούμενη μορφή, δεν απαιτείται αρμός).

(52) Το πορομπετόν, που λόγω της πολύ καλής θερμομόνωσής του χρησιμοποιείται στη Γερμανία σε φέροντες τοίχους σε μεγάλο βαθμό, δεν μπορεί να αξιοποιήσει το εν λόγω πλεονέκτημά του στις Κάτω Χώρες σαν αντιστάθμισμα στη σημαντικά υψηλότερη τιμή του σε σύγκριση με τις ασβεστοπυριτικές πλίνθους. Στη Γερμανία, χρησιμοποιούνται για φέροντες τοίχους δομικά στοιχεία πορομπετόν πάχους 30 cm. Οι τοίχοι αυτοί πρέπει ακόμη να επιχρισθούν και να βαφούν, για ένα τελικό αποτέλεσμα ανταποκρινόμενο σε υψηλές θερμομονωτικές απαιτήσεις. Εκπίπτει εδώ το κόστος εξωτερικής επένδυσης και πρόσθετης μόνωσης. Στις Κάτω Χώρες, αντίθετα, οι λείοι, επιχρισμένοι εξωτερικοί τοίχοι δεν συνηθίζονται. Εκεί ζητούνται προσόψεις που να δίνουν την εντύπωση πλινθοδομής. Αυτό επιτυγχάνεται με την κατασκευή επενδύσεων που τοποθετούνται μπροστά από τον φέροντα τοίχο. Αυτό σημαίνει ότι το πλεονέκτημα κόστους του πορομπετόν, στο οποίο δεν έχουμε μόνωση και επένδυση, χάνεται εκ των προτέρων και κατά συνέπεια το πορομπετόν είναι σαφέστατα ακριβότερο σε σύγκριση με τις ασβεστοπυριτικές πλίνθους και αυτός είναι ο λόγος που χρησιμοποιείται στις Κάτω Χώρες σε πολύ μικρό βαθμό μόνον για φέροντες τοίχους στην κατασκευή κατοικιών.

(53) Επειδή το πορομπετόν, ωστόσο, από άποψη τιμής βρίσκεται στα ίδια επίπεδα με τις γυψοσανίδες, είναι σχετικά ελαφρύ, αλλά εξασφαλίζει καλύτερη θερμομόνωση, τα προϊόντα πορομπετόν χρησιμοποιούνται στις Κάτω Χώρες για μη φέροντες τοίχους. Στον τομέα αυτό χρησιμοποιούνται και ασβεστοπυριτικές πλίνθοι. Το υλικό αυτό έχει κατ' αρχήν πολύ καλές ηχομονωτικές ιδιότητες, γεγονός που μπορεί να αντισταθμίσει το μειονέκτημά του ως βαρύ υλικού σε μεμονωμένες περιπτώσεις. Επιπλέον, λόγω των κατασκευαστικών του ιδιοτήτων ενδείκνυται ιδιαίτερα για υψηλούς, μη φέροντες τοίχους που χρειάζονται κατ' εξοχήν σε βιομηχανικά κτίρια.

(54) Συνεπώς, στις Κάτω Χώρες υπάρχει περιορισμένος μόνον ανταγωνισμός μεταξύ των προϊόντων που χρησιμοποιούνται σε φέροντες τοίχους αφενός και εκείνων που χρησιμοποιούνται σε μη φέροντες τοίχους αφετέρου. Αυτό οδήγησε την Επιτροπή να διακρίνει στις Κάτω Χώρες μια αγορά προϊόντων για φέροντες τοίχους και μια αγορά για μη φέροντες τοίχους. Αυτό ισχύει, παρά το γεγονός ότι ορισμένα υλικά τοιχοποιίας που ενδείκνυνται για φέροντες τοίχους μπορούν να χρησιμοποιηθούν και για μη φέροντες τοίχους και αντίστροφα, Κάτι τέτοιο συμβαίνει στην περίπτωση των ασβεστοπυριτικών πλίνθων που είναι το μοναδικό υλικό τοιχοποιίας που σε σημαντικό βαθμό χρησιμοποιείται σε φέροντες και μη φέροντες τοίχους. Οι παραγωγοί προϊόντων που ενδείκνυνται και για τα δύο είδη τοίχων αντιμετωπίζουν σε γενικές γραμμές διαφορετικούς ανταγωνιστές και διαφορετικές συνθήκες ανταγωνισμού στην αγορά για φέροντες τοίχους από ό,τι στην αγορά για μη φέροντες τοίχους.

(55) Η CVK, μοναδική παραγωγός ασβεστοπυριτικών πλίνθων στις Κάτω Χώρες, δεν περιορίζεται στη διαμόρφωση των τιμών των προϊόντων που χρησιμοποιούνται για φέροντες τοίχους από τις τιμές που ζητεί η αγορά για προϊόντα που προορίζονται για μη φέροντες τοίχους. Η έρευνα αγοράς της Επιτροπής δείχνει ότι η CVK γνωρίζει πολύ καλά τη συγκεκριμένη χρήση των προϊόντων της(12) και γι' αυτό είναι σε θέση να προσαρμόζει τις τιμές της ανάλογα με τη χρήση των ασβεστοπυριτικών προϊόντων για φέροντες και μη φέροντες τοίχους. Όταν δεν συμβαίνει κάτι τέτοιο, πρέπει να υποθέσουμε ότι η CVK προσανατολίζει τη στρατηγική των τιμών της κατά κύριο λόγο στις απαιτήσεις της αγοράς για φέροντες τοίχους, επειδή η CVK πωλεί το [60-80]* % των προϊόντων της στην αγορά για φέροντες τοίχους.

(56) Το αποτέλεσμα της έρευνας αγοράς θέτει το ερώτημα αν και κατά πόσον πρέπει να περιληφθεί στην αγορά των υλικών τοιχοποιίας για φέροντες τοίχους και το παρασκευαζόμενο επί τόπου σκυρόδεμα. Αυτό ισχύει ιδιαίτερα για το παρασκευαζόμενο επί τόπου σκυρόδεμα που διαστρώνεται με τη μέθοδο της κατασκευής σήραγγας. Όπως αναφέρθηκε ήδη στην παράγραφο 38, αυτός ο τρόπος κατασκευής συνεπάγεται υψηλό πάγιο επενδυτικό κόστος και αρχίζει να συμφέρει από 30-50 κατοικίες και άνω, και μάλιστα της ίδιας μορφής και σχήματος. Αυτό σημαίνει ότι η εν λόγω μέθοδος δεν αποτελεί εναλλακτική λύση, όχι μόνον στα μικρότερα έργα, αλλά και στα μεγαλύτερα, στα οποία για λόγους αισθητικούς και κοινωνικούς πρέπει να αποφευχθεί ο επαναληπτικός τρόπος κατασκευής. Επιπλέον, όπως ήδη αναφέρθηκε, με τη μέθοδο της κατασκευής σήραγγας κατασκευάζονται στην ίδια φάση εργασίας όχι μόνον οι τοίχοι αλλά και οι οροφές. Για τους λόγους αυτούς η απόφαση για την εφαρμογή της μεθόδου της κατασκευής σήραγγας δεν είναι θέμα τιμής, αλλά θέμα οργάνωσης. Το θέμα της συμπερίληψης του παρασκευαζόμενου επί τόπου σκυροδέματος, ωστόσο, και ειδικότερα εκείνου που διαστρώνεται με τη μέθοδο της κατασκευής σήραγγας, στην αγορά των υλικών τοιχοποιίας μπορεί να αφεθεί ανοικτό, επειδή δεν έχει καμιά επίπτωση στο αποτέλεσμα της αξιολόγησης.

4. ΑΚΡΟΑΣΗ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΑΠΟΣΤΟΛΗ ΤΗΣ ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗΣ ΑΙΤΙΑΣΕΩΝ

Θέση των ενδιαφερομένων μερών

(57) Η Haniel στην απάντησή της στην ανακοίνωση αιτιάσεων καθώς και στην ακρόαση επεσήμανε ότι εμμένει κατά βάση στην άποψή της ότι η σχετική αγορά πρέπει να περιλαμβάνει όλα τα υλικά τοιχοποιίας. Η Haniel, ωστόσο, παραδέχεται ότι θεωρεί σωστή τη διάκριση που έκανε η Επιτροπή, σε αγορά υλικών τοιχοποιίας για φέροντες τοίχους και σε αγορά υλικών για μη φέροντες τοίχους.

(58) Το σημείο κριτικής που θεωρεί σημαντικότερο η Haniel αναφερόταν στη δυνατότητα που εξέτασε η Επιτροπή, αλλά άφησε ανοικτή, να μην καταταγεί το παρασκευαζόμενο επί τόπου σκυρόδεμα, και ιδιαίτερα εκείνο που διαστρώνεται με τη μέθοδο της κατασκευής σήραγγας, στη σχετική αγορά προϊόντων. Κατά την άποψη της Haniel τα προϊόντα παρασκευαζόμενου επί τόπου σκυροδέματος βρίσκονται σε άμεσο ανταγωνισμό με τα άλλα υλικά τοιχοποιίας για φέροντες τοίχους. Σε αντίθεση με την άποψη που διετύπωσε η Επιτροπή, αυτή η μέθοδος κατασκευής δεν έχει υψηλότερο κόστος ούτε περιορίζεται μόνο σε μεγάλα έργα. Επισημάνθηκε ακόμη ότι ο ελάχιστος αριθμός κατοικιών για την οικονομική εφαρμογή της μεθόδου της κατασκευής σήραγγας ανέρχεται σε 15 και όχι σε 30-50 που αναφέρει η Επιτροπή. Επιπλέον, η μέθοδος της κατασκευής σήραγγας προσφέρει επαρκή ευελιξία όσον αφορά το σχεδιασμό των κατοικιών που κατασκευάζονται μ' αυτήν, ούτως ώστε το αποτέλεσμα να μην είναι μια σειρά ολόιδιες εξωτερικά κατοικίες.

(59) Η Cementbouw και η CVK υποστήριξαν την άποψη αυτή.

Αξιολόγηση

(60) Η Επιτροπή στην ανακοίνωση αιτιάσεων άφησε ανοικτό το αν και κατά πόσον το παρασκευαζόμενο επί τόπου σκυρόδεμα πρέπει να συμπεριληφθεί στη σχετική αγορά. Στην παρούσα απόφαση, επίσης, δεν υπάρχει ανάγκη να δοθεί απάντηση στο ερώτημα αυτό, επειδή ακόμη και αν γίνει δεκτή η οριοθέτηση της σχετικής αγοράς που θεωρούν σωστή τα ενδιαφερόμενα μέρη και περιλάβει όλα τα είδη του παρασκευαζόμενου επί τόπου σκυροδέματος, δεν τίθεται υπό αμφισβήτηση η υφιστάμενη δεσπόζουσα θέση της Haniel στις Κάτω Χώρες ούτε η ενίσχυση της με την υπό εξέταση πράξη συγκέντρωσης. Πάντως, από την έρευνα της Επιτροπής προκύπτει ότι το παρασκευαζόμενο επί τόπου σκυρόδεμα, και ιδιαίτερα εκείνο που διαστρώνεται με τη μέθοδο της κατασκευής σήραγγας, ενδέχεται να μην πρέπει να συμπεριληφθεί στη λαμβανόμενη ως βάση σχετική αγορά.

(61) Οι βασικοί λόγοι για την εν λόγω δυνατότητα εξετέθησαν ήδη λεπτομερώς. Πέραν τούτου πρέπει να ληφθεί υπόψη το εξής: αν ένας κατασκευαστής θελήσει π.χ. αντί για ασβεστοπυριτικές πλίνθους σ' ένα έργο να χρησιμοποιήσει παρασκευαζόμενο επί τόπου σκυρόδεμα με τη μέθοδο της κατασκευής σήραγγας, αυτό συνεπάγεται όχι μόνο αλλαγή των υλικών τοιχοποιίας, αλλά και αλλαγή των υλικών δαπέδου και οροφής. Αυτό σημαίνει ότι μια τέτοια αλλαγή της μεθόδου κατασκευής θα συνεπαγόταν την αλλαγή ολόκληρου του γενικού σχεδίου κατασκευής. Γι' αυτό και η χρήση του παρασκευαζόμενου επί τόπου σκυροδέματος με τη μέθοδο της κατασκευής σήραγγας αποτελεί μάλλον μακρινή εναλλακτική λύση για κατασκευαστές που χρησιμοποιούν προς το παρόν ασβεστοπυριτικά προϊόντα στα έργα τους.

(62) Επιπλέον, πρέπει να ληφθεί υπόψη ότι το παρασκευαζόμενο επί τόπου σκυρόδεμα που διαστρώνεται με τη μέθοδο της κατασκευής σήραγγας βρίσκει εφαρμογή μόνο σε έργα κάποιου μεγέθους. Τα ενδιαφερόμενα μέρη το παραδέχθηκαν αυτό, με την επισήμανση βεβαίως ότι ο ελάχιστος αριθμός των κατοικιών για τον οποίο συμφέρει η χρήση αυτού του δομικού υλικού είναι μάλλον 15 και όχι 30-50 που ανέφερε η Επιτροπή. Εν πάση περιπτώσει, όμως, είναι δικαιολογημένο το συμπέρασμα ότι οι ασβεστοπυριτικές πλίνθοι δεν ανταγωνίζονται σε μικρά δομικά έργα το παρασκευαζόμενο επί τόπου σκυρόδεμα(13). Ειδικά το πορομπετόν που παράγει η Ytong εφαρμόζεται στον τομέα των μικρότερων οικοδομικών έργων (1-2 κατοικίες).

5. ΑΝΑΚΕΦΑΛΑΙΩΣΗ ΓΙΑ ΤΙΣ ΣΧΕΤΙΚΕΣ ΑΓΟΡΕΣ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ

(63) Βάσει του σκεπτικού που αναπτύσσεται παραπάνω η Επιτροπή πιστεύει ότι για την αξιολόγηση της προταθείσας συγκέντρωσης πρέπει στις Κάτω Χώρες να γίνει διάκριση μεταξύ μιας αγοράς υλικών τοιχοποιίας για φέροντες τοίχους και μιας αγοράς υλικών τοιχοποιίας για μη φέροντες τοίχους. Εδώ, όσον αφορά την αγορά των υλικών τοιχοποιίας για φέροντες τοίχους μπορεί να παραμείνει ανοικτό το θέμα του κατά πόσον το παρασκευαζόμενο επί τόπου σκυρόδεμα, και ιδιαίτερα εκείνο που διαστρώνεται με τη μέθοδο της κατασκευής σήραγγας, πρέπει να συμπεριληφθεί στην εν λόγω αγορά.

(64) Εφόσον οι δραστηριότητες της Haniel και της Ytong, οι οποίες μετά τη μερική παραπομπή της υπόθεσης στην Ομοσπονδιακή Υπηρεσία Ανταγωνισμού της Γερμανίας εξακολουθούν να αποτελούν αντικείμενο εξέτασης της Επιτροπής, επικαλύπτονται σε άλλα κράτη μέλη, μπορεί να παραμείνει ανοικτό το θέμα της επακριβούς οριοθέτησης της σχετικής αγοράς προϊόντος, επειδή σε καμιά από τις οριοθετήσεις που εξετάσθηκαν δεν υπήρξαν αμφιβολίες ως προς τον ανταγωνισμό.

Β. ΟΙ ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΕΣ ΣΧΕΤΙΚΕΣ ΑΓΟΡΕΣ

(65) Οι δραστηριότητες της Haniel και της Ytong επικαλύπτονται - εκτός της Γερμανίας - στις Κάτω Χώρες, το Βέλγιο και ενδεχομένως και τη Γαλλία. Όσον αφορά το τμήμα της συγκέντρωσης που δεν παραπέμφθηκε στην Ομοσπονδιακή Υπηρεσία Ανταγωνισμού της Γερμανίας, αυτή μόνο στις Κάτω Χώρες προκαλεί σοβαρές αυξήσεις μεριδίων αγοράς από άποψη ανταγωνισμού.

(66) Η Haniel χαρακτηρίζει εθνική τη γεωγραφική σχετική αγορά όσον αφορά τις Κάτω Χώρες. Αν και ορισμένες εταιρείες εμπορίας δομικών υλικών είχαν την τάση να δραστηριοποιούνται σε περιφερειακή βάση, το κόστος μεταφοράς στις Κάτω Χώρες δεν ήταν τόσο μεγάλο ώστε να μην συμφέρει η πραγματοποίηση παραδόσεων δομικών υλικών σε ολόκληρη την επικράτεια των Κάτω Χωρών. Η μεταφορά των υλικών τοιχοποιίας γίνεται με φορτηγά κατά κύριο λόγο από τα σημεία παραγωγής κατ' ευθείαν στο εργοτάξιο.

(67) Οι έρευνες επιβεβαίωσαν την ύπαρξη μιας εθνικής αγοράς στις Κάτω Χώρες. Η έρευνα αγοράς έδειξε ότι οι τιμές των περισσότερων υλικών τοιχοποιίας για παραδόσεις σε ολόκληρη την επικράτεια των Κάτω Χωρών περικλείουν τα έξοδα μεταφοράς από τα σημεία παραγωγής στο εργοτάξιο, μολονότι το κόστος μεταφοράς δεν αποτελεί αμελητέο στοιχείο κόστους. Η CVK, ως μοναδική παραγωγός και προμηθεύτρια ασβεστοπυριτικών πλίνθων, μπορεί να τροφοδοτήσει κάθε εργοτάξιο των Κάτω Χωρών απευθείας από το γειτονικό εργοστάσιο παραγωγής.

(68) Είναι προφανές ότι στις Κάτω Χώρες και στις παραμεθόριες περιοχές των Κάτω Χωρών πραγματοποιούνται εισαγωγές υλικών τοιχοποιίας από το Βέλγιο και τη Γερμανία. Αυτές, ωστόσο, είναι οριακές και δεν δικαιολογούν να συμπεριλάβουμε και τμήματα του Βελγίου και της Γερμανίας στη γεωγραφική σχετική αγορά. Η έρευνα αγοράς έδειξε την ύπαρξη φραγμών εισόδου στην αγορά λόγω των διαφορετικών προδιαγραφών δόμησης και ασφάλειας στους χώρους εργασίας. Για παράδειγμα, οι χειρονακτικά τοποθετούμενες πλίνθοι δεν πρέπει να ζυγίζουν περισσότερο από 18 kg στις Κάτω Χώρες, πράγμα που δεν συμβαίνει σε άλλα κράτη μέλη. Από την άλλη μεριά, στη Γερμανία, λόγω των κανονισμών δόμησης τα πάχη των τοίχων είναι μεγαλύτερα και συνεπώς οι τοίχοι στη Γερμανία είναι ακριβότεροι απ' ό,τι στις Κάτω Χώρες, λόγω της μεγαλύτερης δαπάνης υλικού που χρειάζονται. Όλες οι σημαντικές επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στις Κάτω Χώρες στον τομέα των υλικών τοιχοποιίας είναι εγκατεστημένες στη χώρα. Βέλγοι και Γερμανοί παραγωγοί που δραστηριοποιούνται στις Κάτω Χώρες λειτουργούν μέσω ολλανδικών θυγατρικών εταιρειών.

(69) Ως εκ τούτου η Επιτροπή φρονεί ότι για τους σκοπούς της παρούσας απόφασης η σχετική γεωγραφική αγορά, όσον αφορά τις Κάτω Χώρες, προσδιορίζεται σε εθνικό επίπεδο.

Γ. ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΑΠΟ ΑΠΟΨΗ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΜΟΥ

(70) Η Επιτροπή φρονεί ότι η Haniel μέσω της συμμετοχής της στην CVK, το μοναδικό παραγωγό ασβεστοπυριτικών πλίνθων, κατέχει ήδη δεσπόζουσα θέση στην αγορά των Κάτω Χωρών για υλικά τοιχοποιίας που χρησιμοποιούνται σε φέροντες τοίχους. Αυτό ισχύει ανεξάρτητα από το αν συμπεριληφθεί στη σχετική αγορά προϊόντων το παρασκευαζόμενο επί τόπου σκυρόδεμα, γενικά, ή το παρασκευαζόμενο επί τόπου σκυρόδεμα που διαστρώνεται με τη μέθοδο της κατασκευής σήραγγας. Η δεσπόζουσα αυτή θέση ενισχύεται με την εξαγορά της Ytong. Αν η Haniel αποκτήσει και τη Fels, η ενίσχυση αυτή θα είναι ακόμη σοβαρότερη.

(71) Οι δραστηριότητες της Haniel και της Ytong αλληλοεπικαλύπτονται εκτός των Κάτω Χωρών και στη Γερμανία, της οποίας οι αγορές όμως δεν εξετάζονται από την Επιτροπή στο πλαίσιο της παρούσας διαδικασίας. Εκτός τούτου, μικρές αλληλοεπικαλύψεις παρατηρούνται στο Βέλγιο και ενδεχομένως και στη Γαλλία.

1. ΟΛΛΑΝΔΙΑ

α) Έλεγχος της CVK από τη Haniel

(72) Για την αξιολόγηση της συγκέντρωσης από άποψη ανταγωνισμού αποφασιστική σημασία έχει το αν θα καταλογισθούν στη Haniel τα μερίδια αγοράς της συνεταιριστικής επιχείρησης CVK, στην οποία η Haniel συμμετέχει εμμέσως με ποσοστό 50 %.

αα) Διάρθρωση της CVK

(73) Στις Κάτω Χώρες υπάρχουν συνολικά 11 εργοστάσια παραγωγής ασβεστοπυριτικών πλίνθων που όλα είναι μέλη της CVK. Τις μετοχές πέντε εργοστασίων από αυτά κατέχει η Haniel με ποσοστό 100 %, τρία άλλα ανήκουν με ποσοστό 100 % στον ολλανδικό όμιλο δομικών υλικών Cementbouw, ενώ στα υπόλοιπα τρία συμμετέχουν με ποσοστό 50 % η καθεμιά, η Haniel και η Cementbouw. Οι μετοχές της CVK κατανέμονται στα 11 εργοστάσια που ανήκουν σ' αυτήν κατά τέτοιο τρόπο, ώστε οι 100 % θυγατρικές εταιρείες της Haniel και οι 100 % θυγατρικές εταιρείες της Cementbouw να έχουν εκάστοτε συμμετοχές ίδιου ύψους στην CVK, να συμμετέχουν δηλαδή εμμέσως η Haniel και η Cementbouw με ποσοστό 50 % στην CVK.

(74) Στην CVK, που αρχικά ήταν ένα κοινός φορέας πώλησης των προϊόντων των επιχειρήσεων μελών, μεταβιβάσθηκε το 1999 η διοίκηση των επιχειρήσεων μελών της στο πλαίσιο μιας σύμβασης κοινοπραξίας. Στη σύμβαση κοινοπραξίας, καθώς και στο καταστατικό (statuten) της CVK ορίζεται μεταξύ άλλων ότι οι επιχειρήσεις μέλη της CVK δεσμεύονται από τις εντολές της CVK. Η κατοχή θέσεων στα όργανα της CVK από εκπροσώπους των μετόχων της είναι δυνατή μόνο σε περιορισμένο βαθμό. Κανένα μέλος του διοικητικού συμβουλίου (Raad van Bestuur) δεν επιτρέπεται να κατέχει ταυτόχρονα αξίωμα και σε επιχειρήσεις των μετόχων, ενώ αυτό επιτρέπεται μόνον σε μια μικρή μειοψηφία των μελών του εποπτικού συμβουλίου (Raad van Commissarissen). Οι επιχειρήσεις μέλη της CVK υποχρεούνται εκτός τούτου να διορίζουν την CVK στη μία από τις δύο το πολύ θέσεις στη διεύθυνσή τους. Στη δεύτερη θέση διορίζεται κάποιος από τους μετόχους.

(75) Οι στρατηγικές αποφάσεις που αφορούν την CVK λαμβάνονται από το διοικητικό συμβούλιο (Raad van Bestuur) της κοινοπραξίας με απλή πλειοψηφία. Τα μέλη του διοικητικού συμβουλίου καθώς και του εποπτικού συμβουλίου (Raad van Commissarissen) εκλέγονται και παύονται με απλή πλειοψηφία από τη συνέλευση των μελών. Σύμφωνα με τη σύμβαση της κοινοπραξίας και το καταστατικό κανένα μέλος του Raad van Bestuur δεν επιτρέπεται να κατέχει αξίωμα σε μια από τις μητρικές εταιρείες των μελών της CVK (της Haniel και της Cementbouw), και στο Raad van Commissarissen δεν επιτρέπεται να ανήκουν κατά πλειοψηφία πρόσωπα που κατέχουν αξίωμα στη Haniel ή την Cementbouw. Η διεύθυνση της CVK και των μελών της υπόκειται στο Raad van Bestuur, και το Raad van Commissarissen έχει τις παραδοσιακά αναλογούσες σ' αυτό ελεγκτικές αρμοδιότητες που απορρέουν από το εταιρικό δίκαιο των Κάτω Χωρών, χωρίς να μπορεί να έχει άμεση επιρροή στις στρατηγικές αποφάσεις της επιχείρησης.

ββ) Αιτιολόγηση του κοινού ελέγχου από τη Haniel και την Cementbouw

(76) Η Haniel φρονεί ότι λόγω της περιγραφείσας νομικής διάρθρωσης της CVK η εν λόγω κοινοπραξία, παρά την εκάστοτε έμμεση, με ποσοστό 50 % συμμετοχή της Haniel και της Cementbouw σ' αυτήν, ελέγχεται αποκλειστικά απ' αυτήν την ίδια και όχι από τις επιχειρήσεις μέλη της ή/και τους μετόχους τους ("απώλεια ελέγχου").

(77) Σύμφωνα με το άρθρο 3 παράγραφος 3 του κανονισμού για τον έλεγχο των συγκεντρώσεων ο έλεγχος μιας επιχείρησης έγκειται στη δυνατότητα καθοριστικού επηρεασμού της δραστηριότητας της επιχείρησης. Το θέμα είναι αν το ή τα πρόσωπα που αποκτούν τον έλεγχο είναι σε θέση, είτε μεμονωμένα είτε από κοινού να καθορίζουν τις στρατηγικές αποφάσεις της επιχείρησης. Σ' αυτό παίζουν αποφασιστικό ρόλο κατά κανόνα η σύνθεση και η διαδικασία λήψης αποφάσεων του οργάνου της επιχείρησης το οποίο λαμβάνει την απόφαση διορισμού ή παύσης της διοίκησης και δίνει ενδεχομένως τη συγκατάθεσή του σε άλλες στρατηγικές αποφάσεις.

(78) Στην περίπτωση της CVK οι στρατηγικές αποφάσεις της επιχείρησης λαμβάνονται αποκλειστικά στο Raad van Bestuur. Όποιος καθορίζει τη σύνθεσή του Raad van Bestuur είναι συνεπώς σε θέση να ελέγχει την επιχείρηση, επειδή πρέπει να αναμένεται ότι τα μέλη του Raad van Bestuur λαμβάνουν υπόψη στις στρατηγικές αποφάσεις που παίρνουν τα συμφέροντα του προσώπου ή των προσώπων που αποφασίζουν για το διορισμό και την παύση τους. Επειδή τα μέλη του Raad van Bestuur διορίζονται από τη συνέλευση των μελών της CVK με απλή πλειοψηφία και οι εκπρόσωποι των επιχειρήσεων μελών, στις οποίες η Haniel και η Cementbouw κατέχουν το 100 % των μετοχών εκάστοτε, διαθέτουν στη συνέλευση τον ίδιο αριθμό ψήφων και συνεπώς οι εκπρόσωποι των επιχειρήσεων μελών στις οποίες η Haniel και η Cementbouw συμμετέχουν εκάστοτε με ποσοστό 50 % παίζουν καθοριστικό ρόλο, μπορούν τόσο η Haniel όσο και η Cementbouw να μπλοκάρουν εμμέσως το διορισμό και την παύση των μελών του Raad von Bestuur. Κατά συνέπεια, για κάθε διορισμό ή παύση ενός μέλους του Raad von Bestuur απαιτείται η συγκατάθεσή τους.

(79) Αυτό σημαίνει ότι η Haniel και η Cementbouw ελέγχουν από κοινού την CVK κατά την έννοια του άρθρου 3 παράγραφος 3 του κανονισμού για τον έλεγχο των συγκεντρώσεων:

γγ) Ακρόαση μετά την αποστολή της κοινοποίησης των αιτιάσεων

Θέση των ενδιαφερομένων μερών

(80) Στην απάντησή της στην κοινοποίηση των αιτιάσεων και κατά την ακρόαση η Haniel επέμεινε στην άποψή της σύμφωνα με την οποία οι διατάξεις της σύμβασης κοινοπραξίας και του καταστατικού της CVK διασφαλίζουν ότι η Haniel δεν ελέγχει την CVK. Στην επιχειρηματολογία της η Haniel αναφέρεται κυρίως στην απόφαση της 20ής Οκτωβρίου 1998 της υπηρεσίας ανταγωνισμού των Κάτω Χωρών, NMa, με την οποία εγκρίθηκε πράξη με την οποία η CVK αποκτούσε τον έλεγχο των επιχειρήσεων μελών της. Την εποχή εκείνη οι μετοχές των επιχειρήσεων μελών της CVK ανήκαν σε τρεις μετόχους δηλαδή στην Haniel, στην Cementbouw και στη γερμανική RAG AG ("RAG").

(81) Στην απόφασή της η NMa κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η σύμβαση κοινοπραξίας καθώς και οι σχετικές τροποποιήσεις του καταστατικού της CVK διασφάλιζαν ότι οι αρχικές οικονομικές και οργανωτικές διασυνδέσεις των επιχειρήσεων μελών με τους ιδιοκτήτες τους θα διακόπτονταν κατά τρόπο που διασφάλιζε ότι η CVK θα αποκτούσε τον έλεγχο των μελών της. Κατ' αυτόν τον τρόπο θα αποκλειόταν και ο έλεγχος από τους μετόχους των εν λόγω επιχειρήσεων μελών (της Haniel, της Cementbouw και της RAG) των ίδιων επιχειρήσεων. Αποφασιστικό ρόλο στο θέμα αυτό έπαιξε για τη NMa το γεγονός ότι σύμφωνα με τις προβλεπόμενες διατάξεις κανένα μέλος του Raad von Bestuur δεν επιτρέπεται να κατέχει ταυτόχρονα αξίωμα και στις επιχειρήσεις των μετόχων ενώ αυτό επιτρέπεται μόνον σε μια μειοψηφία των μελών του Raad von Commissarissen.

(82) Στη συνέχεια η Haniel, για να στηρίξει την άποψή της, επικαλείται μια αλληλογραφία με τη NMa κατά το πρώτο εξάμηνο του 1999, με την οποία η NMa ενημερώθηκε για την πρόθεση της RAG να αποσυρθεί από την CVK και να πωλήσει τις μετοχές της στις επιχειρήσεις μέλη της CVK, στη Haniel και την Cementbouw, και ερωτήθηκε αν η πράξη αυτή συνιστούσε συγκέντρωση σύμφωνα με τις διατάξεις του δικαίου των Κάτω Χωρών. Η NMa επιβεβαίωσε στην εν λόγω αλληλογραφία ότι η μείωση των μετόχων στις επιχειρήσεις μέλη της CVK από τρεις σε δύο δεν συνιστούσε αναγκαστικά συγκέντρωση σύμφωνα με το δίκαιο των Κάτω Χωρών, αν αυτή γινόταν σε εφαρμογή της εγκεκριμένης από την NMa πράξης. Αποφασιστικής σημασίας για την NMa ήταν το γεγονός ότι μετά την εφαρμογή αυτής της πράξης δεν θα υπήρχε, κατά την άποψή της, έλεγχος των μελών της CVK από τους μετόχους και συνεπώς ο αριθμός των μετόχων δεν μπορεί να έχει επίδραση στο θέμα του ελέγχου.

(83) Ένα άλλο σημείο κριτικής αναφέρεται στο ότι η Επιτροπή στην κοινοποίηση των αιτιάσεων δεν υπεισέρχεται στην απόφαση της NMa και στα επιχειρήματα που αναπτύσσονται σε αυτήν. Εκτός τούτου, η Επιτροπή με την απόφασή της θα "ακύρωνε" την απόφαση μιας εθνικής υπηρεσίας ανταγωνισμού.

(84) Η Haniel, η Cementbouw και η CVK εξέφραζαν από κοινού τις παρουσιασθείσες απόψεις.

Αξιολόγηση

(85) Κατά την εξέταση του θέματος του ελέγχου της CVK η Επιτροπή εφάρμοσε τα κριτήρια του κανονισμού για τον έλεγχο των συγκεντρώσεων σύμφωνα με τη μέχρι τώρα πρακτική της στη λήψη αποφάσεων. Η Επιτροπή έλαβε ως βάση στην εξέτασή της τις σχετικές συμφωνίες μεταξύ της CVK και των μελών της, τις συμφωνίες μεταξύ των μετόχων, καθώς και άλλα σχετικά έγγραφα, όπως το καταστατικό της CVK και τη μνημονευθείσα αλληλογραφία των ενδιαφερομένων μερών με την NMa.

(86) Με βάση τα ανωτέρω η Επιτροπή κατέληξε στο συμπέρασμα ότι οι δύο μέτοχοι, Haniel και Cementbouw, έχουν από κοινού τον έλεγχο της CVK, επειδή με την σε ποσοστό 50 % έμμεση συμμετοχή τους στην CVK διαθέτει ο καθένας δικαίωμα αρνησικυρίας στη συνέλευση των μελών η οποία αποφασίζει με απλή πλειοψηφία. Επειδή η συνέλευση καθορίζει την αποφασιστική από στρατηγική άποψη στελέχωση των οργάνων λήψης αποφάσεων της CVK, τα εν λόγω δικαιώματα αρνησικυρίας εξασφαλίζουν στους κατόχους τους τον από κοινού έλεγχο της CVK επειδή αμφότεροι πρέπει να συμφωνήσουν για το θέμα αυτό.

(87) Συνεπώς το κριτήριο βάσει του οποίου η Επιτροπή προσδιορίζει ποιος έχει τον έλεγχο της CVK, δηλαδή ποιος αποφασίζει για τη στελέχωση των οργάνων, διαφέρει από το κριτήριο που ήταν αποφασιστικής σημασίας για την NMa, δηλαδή τη σύνθεση των οργάνων. Ως εκ τούτου οι δυο αρχές κατέληξαν σε διαφορετικά συμπεράσματα όσον αφορά το θέμα του ελέγχου. Για τον ίδιο λόγο αξιολογείται διαφορετικά και η αποχώρηση της RAG από την CVK. Ενώ η αποχώρηση της RAG σε εκτέλεση της αναδιάρθρωσης της CVK που ήλεγξε και ενέκρινε η NMa είναι άνευ σημασίας γι' αυτήν μετά την κατά την άποψή της επιτευχθείσα απώλεια ελέγχου, για την Επιτροπή η εν λόγω αποχώρηση είναι το γεγονός που αποτελεί τη βάση για την απόκτηση του ελέγχου από τη Haniel και την Cementbouw. Όταν οι μέτοχοι είναι τρεις υπάρχει η δυνατότητα εναλλασσόμενων πλειοψηφιών στη συνέλευση των μελών. Η αποχώρηση του ενός από τους τρεις μετόχους με την οποία οι υπόλοιποι μέτοχοι αποκτούν τον έλεγχο της επιχείρησης με ποσοστό 50 % ο καθένας, έχει σαν αποτέλεσμα να προκύψουν τα δικαιώματα αρνησικυρίας στη συνέλευση των μελών τα οποία είναι καθοριστικά για το θέμα του ελέγχου. Σύμφωνα με τα κριτήρια του κανονισμού για τον έλεγχο των συγκεντρώσεων, συνεπώς, είναι η πράξη με την οποία αποκτάται ο έλεγχος από τους δύο μετόχους. Το γεγονός ότι, όπως ανέφεραν τα ενδιαφερόμενα μέρη και όπως προκύπτει από το σκεπτικό της απόφασης της NMa, με τη σύμβαση κοινοπραξίας και τις τροποποιήσεις του καταστατικού της η CVK αποκτά τον έλεγχο των επιχειρήσεων μελών της, δεν αμφισβητείται από την Επιτροπή ούτε, όμως, επηρεάζει κατά κανένα τρόπο τα συμπεράσματά της. Αντίθετα, η απόκτηση του ελέγχου των επιχειρήσεων μελών της από την CVK συνεπάγεται ότι η Haniel και η Cementbouw αντί να έχουν τον πλήρη έλεγχο των επιχειρήσεων μελών των οποίων τις μετοχές κατέχουν σε ποσοστό 100 % και τον από κοινού έλεγχο των επιχειρήσεων μελών που κατέχουν αυτές από κοινού, ασκούν πλέον εμμέσως, με τον από κοινού έλεγχο της CVK, από κοινού έλεγχο όλων των επιχειρήσεων μελών.

(88) Η Επιτροπή στην κοινοποίηση των αιτιάσεων εκθέτει τους λόγους που την οδήγησαν στο συμπέρασμά της. Σύμφωνα με την πάγια και εκτενή νομολογία του Δικαστηρίου των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων η Επιτροπή δεν είναι υποχρεωμένη στην αιτιολόγηση της να αναλύσει αποκλίνουσες απόψεις ή ενστάσεις που ενδεχομένως θα μπορούσαν να ασκηθούν κατά των μέτρων(14).

(89) Με την παρούσα απόφαση, επίσης, δεν ακυρώνεται καμιά απόφαση εθνικής υπηρεσίας ανταγωνισμού. Χωρίς να χρειασθεί να υπεισέλθει εδώ σε θέματα προτεραιότητας του κοινοτικού δικαίου και αποκλεισμού μιας εθνικής ελεγκτικής εξουσίας, εφόσον υπάρχει κοινοτική αρμοδιότητα, η Επιτροπή καταλήγει στην προκειμένη περίπτωση στο συμπέρασμα ότι η προταθείσα συγκέντρωση που εγκρίθηκε από την υπηρεσία ανταγωνισμού των Κάτω Χωρών αφορά κάποια άλλη συγκέντρωση απ' αυτήν που πραγματοποίησαν η Haniel και η Cementbouw.

(90) Το 1998 κοινοποιήθηκε στη NMa μια συγκέντρωση με την οποία οι 11 επιχειρήσεις μέλη της CVK που ανήκαν σε τρεις μετόχους περιήλθαν στον έλεγχο της CVK χωρίς οι μέτοχοι να μπορούν να ελέγχουν οι ίδιοι την CVK, επειδή υπήρχε η δυνατότητα διαμόρφωσης εναλλασσόμενων πλειοψηφιών στη συνέλευση των μελών της CVK. Πράγματι, τα ενδιαφερόμενα μέρη με ενιαία σύμβαση που συνάφθηκε στις 9 Αυγούστου 1999 έθεσαν ταυτόχρονα τις 11 επιχειρήσεις μέλη της CVK υπό τον έλεγχο της CVK και - με την εκποίηση των μετοχών της RAG σε επιχειρήσεις μέλη της CVK, στη Haniel και την Cementbouw - η CVK μετατράπηκε από επιχείρηση με τρεις έμμεσους μετόχους σε επιχείρηση με δύο μετόχους με 50 % έμμεση συμμετοχή ο καθένας. Κατ' αυτόν τον τρόπο οι εν λόγω μέτοχοι απέκτησαν έλεγχο της CVK. Στο πλαίσιο της σύμβασης αυτής η Haniel και η Cementbouw συνήψαν μια συμφωνία που την χαρακτήρισαν "σύμβαση συνεργασίας", η οποία αναφέρεται στη συνεργασία τους στο πλαίσιο της CVK και περιέχει μεταξύ άλλων και διατάξεις για την παύση λειτουργίας επιχειρήσεων. Η εν λόγω σύμβαση δεν υποβλήθηκε στην NMa για την έκδοση της απόφασής της το 1998.

(91) Ακόμη και αν τα δύο αυτά γεγονότα ληφθούν ως δύο χρονικά ξεχωριστές πράξεις, με την παρεμβολή ενός "λογικού δευτερολέπτου", στην πραγματικότητα συνδέονται μεταξύ τους κατά τέτοιο τρόπο ώστε να μπορούν να θεωρηθούν ως μία ενιαία πράξη συγκέντρωσης. Τόσο η νομική πράξη που οδήγησε στην απόκτηση του ελέγχου της CVK από τη Haniel και την Cementbouw, όσο και η πράξη που οδήγησε στην απόκτηση του ελέγχου των 11 επιχειρήσεων παραγωγής ασβεστοπυριτικών πλίνθων από την CVK έγιναν την ίδια ημέρα, στις 9 Αυγούστου 1999, και πρωτοκολλήθηκαν σ' ένα ενιαίο έγγραφο στο συμβολαιογράφο. Αμφότερα τα συμβαλλόμενα μέρη ήθελαν να συνδέσουν μεταξύ τους τις δύο πράξεις απόκτησης ελέγχου ούτως ώστε η μία να μη γίνει χωρίς την άλλη. Η σύναψη των συμβάσεων που υποβλήθηκαν στην υπηρεσία ανταγωνισμού των Κάτω Χωρών αναβλήθηκε μέχρι την ολοκλήρωση των διαπραγματεύσεων για τη μεταβίβαση των μετοχών της RAG. Σε σχετικές ερωτήσεις της Επιτροπής κατά την προφορική ακρόαση η Haniel επιβεβαίωσε κατηγορηματικά ότι η εφαρμογή των συμφωνιών που υποβλήθηκαν προς έγκριση στην NMa δεν έγινε αμέσως, ώστε να ληφθεί υπόψη η επιθυμία που εξέφρασε στο μεταξύ η RAG να αποχωρήσει από την CVK. Η εφαρμογή των εν λόγω συμφωνιών αναβλήθηκε μέχρις ότου ολοκληρωθούν οι διαπραγματεύσεις με την RAG για την εκποίηση των μετοχών της, επειδή αυτή δεν ήθελε να συμμετέχει πλέον στη σχεδιαζόμενη νέα επιχειρησιακή διάρθρωση της CVK. Συνεπώς, οι δύο οι πράξεις απόκτησης ελέγχου πρέπει να θεωρηθούν ως μία από οικονομική άποψη και να ληφθούν ως μία συγκέντρωση που διαφέρει από τη συγκέντρωση που ενέκρινε η NMa.

(92) Ωστόσο, ακόμη και αν υποτεθεί ότι η απόκτηση του ελέγχου των επιχειρήσεων μελών της CVK από την CVK αφενός και η απόκτηση του ελέγχου της CVK από τη Haniel και τη Cementbouw αφετέρου είναι δύο διαφορετικές πράξεις συγκέντρωσης, αυτό δεν επηρεάζει το συμπέρασμα ότι η Haniel και η Cementbouw απέκτησαν τον κοινό έλεγχο της CVK μετά την ολοκλήρωση των πράξεων που περιγράφηκαν.

δδ) Αποτέλεσμα

(93) Για το λόγο αυτό η Επιτροπή φρονεί ότι τα μερίδια αγοράς της CVK πρέπει να καταλογιστούν στη Haniel για τους σκοπούς της παρούσας απόφασης.

β) Η αγορά δομικών υλικών για φέροντες τοίχους

(94) Η Haniel κατέχει στις Κάτω Χώρες λόγω της έμμεσης συμμετοχής της στην CVK, το μοναδικό παραγωγό ασβεστοπυριτικών πλίνθων, δεσπόζουσα θέση στην αγορά δομικών υλικών που χρησιμοποιούνται για φέροντες τοίχους. Η εν λόγω δεσπόζουσα θέση ενισχύεται με την εξαγορά της Ytong. Για την εξαγωγή του συμπεράσματος αυτού καθοριστικοί είναι οι ακόλουθοι λόγοι:

αα) Διάρθρωση της αγοράς

(95) Το 2000 ο συνολικός όγκος των υλικών τοιχοποιίας στην αγορά των Κάτω Χωρών ανήλθε σε 3,8 εκατ. m3 αξίας 640 εκατ. EUR περίπου. Η αγορά υλικών τοιχοποιίας για φέροντες τοίχους είχε όγκο 2,1 εκατ. m3 και αξία 356 εκατ. EUR. Αν το παρασκευαζόμενο επί τόπου σκυρόδεμα δεν συμπεριληφθεί στην αγορά για φέροντες τοίχους, ο όγκος της μειώνεται σε 1,8 εκατ. m3 και η αξία σε 276 εκατ. EUR. Αν εξαιρεθεί μόνον το παρασκευαζόμενο επί τόπου σκυρόδεμα που διαστρώνεται με τη μέθοδο της κατασκευής σήραγγας, η αγορά θα έχει όγκο 1,9 εκατ. m3 και αξία 322 εκατ. EUR(15).

(96) Στον παρακάτω πίνακα εμφανίζονται τα μερίδια αγοράς (σε όγκο) των ενδιαφερομένων μερών και των σημαντικότερων ανταγωνιστών τους, λαμβάνοντας υπόψη όλα τα δομικά υλικά φέρουσας τοιχοποιίας, και εναλλακτικά, αφαιρώντας το ποσοστό του παρασκευαζόμενου επί τόπου σκυροδέματος ή του παρασκευαζόμενου επί τόπου σκυροδέματος που διαστρώνεται με τη μέθοδο της κατασκευής σήραγγας(16):

>ΘΕΣΗ ΠΙΝΑΚΑ>

ββ) Η υφιστάμενη δεσπόζουσα θέση στην αγορά της Haniel (CVK)

1. Αιτιολόγηση της δεσπόζουσας θέσης στην αγορά

(97) Η Επιτροπή φρονεί ότι η Haniel κατέχει δεσπόζουσα θέση στην αγορά δομικών υλικών για φέροντες τοίχους των Κάτω Χωρών με τη συμμετοχή της στη CVK. Αυτό ισχύει ανεξάρτητα από το αν το παρασκευαζόμενο επί τόπου σκυρόδεμα συμπεριλαμβάνεται στην αγορά αυτή ή όχι.

(98) Το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο όρισε τη δεσπόζουσα θέση ως την κατάσταση οικονομικής ισχύος μιας επιχείρησης, που της δίνει την εξουσία να εμποδίζει τη διατήρηση αποτελεσματικού ανταγωνισμού στη σχετική αγορά, παρέχοντάς της τη δυνατότητα να συμπεριφέρεται σε σημαντική έκταση ανεξάρτητα έναντι των ανταγωνιστών της, των πελατών της και, τελικά, των καταναλωτών. Μια τέτοια θέση δεν αποκλείει την ύπαρξη κάποιου ανταγωνισμού, αλλά δίνει στην επιχείρηση που την κατέχει τη δυνατότητα, αν όχι να αποφασίζει, τουλάχιστον να επηρεάζει σημαντικά τις συνθήκες υπό τις οποίες θα αναπτυχθεί ο ανταγωνισμός αυτός και, εν πάση περιπτώσει, τη δυνατότητα να συμπεριφέρεται σε μεγάλο βαθμό, χωρίς να πρέπει να λάβει υπόψη της τις συνθήκες αυτές και χωρίς παρόλα αυτά να ζημιώνεται από τη συμπεριφορά αυτή.

(99) Η ύπαρξη δεσπόζουσας θέσης μπορεί να προκύπτει από πολλούς παράγοντες, οι οποίοι εξεταζόμενοι μεμονωμένα δεν είναι κατ' ανάγκη καθοριστικοί, μεταξύ των οποίων όμως η ύπαρξη σημαντικών μεριδίων αγοράς έχει μεγάλη σημασία. Ισχυρή ένδειξη ύπαρξης δεσπόζουσας θέσης είναι εξάλλου η σχέση μεταξύ των μεριδίων αγοράς που κατέχουν οι μετέχουσες στη συγκέντρωση επιχειρήσεις και αυτών που κατέχουν οι ανταγωνιστές τους, ιδίως αυτοί που ακολουθούν(17).

(100) Η Haniel (CVK) κατέχει μερίδιο αγοράς που υπερβαίνει το [50-60]* % στα δομικά υλικά τοιχοποιίας για φέροντες τοίχους. Ο κύριος ανταγωνιστής της Haniel είναι η Cementbouw(18) με μερίδιο αγοράς [2-5]* %. Στο μερίδιο αυτό δεν έχει ληφθεί υπόψη η συμμετοχή της Cementbouw στην CVK που για τους σκοπούς της παρούσας αξιολόγησης έχει καταλογισθεί εξ ολοκλήρου στη Haniel. Το μερίδιο αγοράς της Cementbouw που ανέρχεται σε [2-5]* % περίπου βασίζεται μόνο στη δραστηριότητά της στον τομέα των προκατασκευασμένων από σκυρόδεμα στοιχείων τοιχοποιίας και του παρασκευαζόμενου επί τόπου σκυροδέματος. Ο επόμενος ανταγωνιστής είναι παραγωγός παρασκευαζόμενου επί τόπου σκυροδέματος, η εταιρεία Mebin, με μερίδιο αγοράς [2-5]* % περίπου. Άλλοι ανταγωνιστές έχουν μερίδια αγοράς 2 % ή και λιγότερο.

(101) Το μερίδιο αγοράς της Haniel (CVK), συνεπώς, είναι πάνω από δέκα φορές μεγαλύτερο από το μερίδιο του επόμενου ανταγωνιστή. Βεβαίως, λαμβάνοντας υπόψη τις στενές διαρθρωτικές σχέσεις και τα κοινά συμφέροντα της Haniel και της Cementbouw στην CVK, δεν είναι σαφές αν η Cementbouw και η Haniel βρίσκονται σε ανταγωνισμό. Ο μεγαλύτερος ανταγωνιστής που δεν έχει σχέση με τη Haniel είναι πολύ μικρότερός της, με μερίδιο αγοράς [2-5]* % περίπου. Συνεπώς, η Haniel είναι [10-15]* φορές μεγαλύτερη από τον εν λόγω ανταγωνιστή.

(102) Στην περίπτωση που το παρασκευαζόμενο επί τόπου σκυρόδεμα δεν συμπεριληφθεί στον ορισμό της αγοράς δομικών υλικών τοιχοποιίας για φέροντες τοίχους, τότε το μερίδιο αγοράς της Haniel θα ανέλθει σε [60-70]* %, επειδή η Haniel (CVK) δεν παράγει παρασκευαζόμενο επί τόπου σκυρόδεμα. Επιπλέον, στην ανωτέρω περίπτωση δεν θα συμμετέχει στη σχετική αγορά ο μεγαλύτερος ανεξάρτητος ανταγωνιστής, η εταιρεία Mebin. Κατ' αυτόν τον τρόπο θα απομείνει μικρός μόνον αριθμός πολύ μικρότερων ανταγωνιστών των οποίων τα μερίδια αγοράς δεν υπερβαίνουν το 2 %, εν μέρει μάλιστα υπολείπονται σημαντικά του 2 %. Αν εξαιρεθεί από τον ορισμό της αγοράς μόνον το παρασκευαζόμενο επί τόπου σκυρόδεμα που διαστρώνεται με τη μέθοδο της κατασκευής σήραγγας, τότε το μερίδιο αγοράς της Haniel (CVK) θα ανέλθει σε [50-60]* %.

(103) Κανείς από τους ανταγωνιστές της Haniel στις Κάτω Χώρες δεν δραστηριοποιείται στον τομέα των ασβεστοπυριτικών πλίνθων. Η CVK είναι ο μοναδικός παραγωγός και προμηθευτής του εν λόγω δομικού υλικού της χώρας. Οι ασβεστοπυριτικές πλίνθοι είναι το παραδοσιακό και δημοφιλέστερο υλικό τοιχοποιίας στις Κάτω Χώρες για τους λόγους που προαναφέραμε. Επιπλέον, είναι το μοναδικό υλικό τοιχοποιίας που χρησιμοποιείται σε σημαντικό βαθμό τόσο σε φέροντες όσο και σε μη φέροντες τοίχους.

(104) Υπάρχουν σημαντικοί φραγμοί εισόδου στην αγορά. Η CVK ελέγχει όλα τα εργοστάσια παραγωγής ασβεστοπυριτικών πλίνθων στις Κάτω Χώρες και συνεπώς την παραγωγή του με διαφορά σημαντικότερου υλικού τοιχοποιίας που περιλαμβάνεται στη σχετική αγορά. Η έρευνα αγοράς της Επιτροπής έδειξε ότι παραγωγοί άλλων υλικών τοιχοποιίας μπορούν να εισέλθουν στην παραγωγή ασβεστοπυριτικών προϊόντων μόνο με μεγάλο επενδυτικό και χρονικό κόστος. Ανάλογα ισχύουν και για άλλα υλικά τοιχοποιίας, όπως το πορομπετόν. Οι διαδικασίες παραγωγής, και συνεπώς και οι τόποι της, είναι διαφορετικοί για κάθε υλικό τοιχοποιίας. Για τους λόγους αυτούς δεν εξετάζεται σοβαρά η δυνατότητα αλλαγής στην παραγωγή προϊόντων από τους ανταγωνιστές.

(105) Οι πελάτες της Haniel (CVK) δεν διαθέτουν ισχύ ζήτησης. Κανένας μεμονωμένος πελάτης δεν ζητεί σημαντικό μερίδιο της παραγωγής της CVK και δεν πραγματοποιεί σημαντικό ποσοστό του κύκλου εργασιών της. Για τις ασβεστοπυριτικές πλίνθους που αποτελούν το σημαντικότερο, με απόσταση από τα υπόλοιπα, δομικό υλικό που περιλαμβάνεται στη σχετική αγορά υλικών τοιχοποιίας, δεν υπάρχει εναλλακτικός προμηθευτής.

(106) Η θέση της Haniel στην αγορά, συνεπώς, μπορεί να συνοψιστεί ως ακολούθως: Η Haniel (CVK) με μερίδιο αγοράς σαφώς μεγαλύτερο του [50-60]* % κατέχει σαφώς το μεγαλύτερο μερίδιο και σχετίζεται μέσω της CVK με τον αμέσως επόμενο ανταγωνιστή, του οποίου το μερίδιο είναι δέκα φορές μικρότερο. Ο υπόλοιπος όγκος της αγοράς είναι κατακερματισμένος και κατανέμεται σε ανταγωνιστές με μονοψήφια μερίδια αγοράς. Εκτός τούτου, η Haniel ελέγχει με την CVK το μοναδικό εγχώριο προμηθευτή του σημαντικότερου υλικού τοιχοποιίας των Κάτω Χωρών. Η αγοραία ισχύς που διαθέτει η Haniel (CVK) δεν αντισταθμίζεται με την ισχύ ζήτησης της άλλης πλευράς. Ο συνδυασμός όλων αυτών των παραγόντων παρέχει στη Haniel (CVK) δεσπόζουσα θέση στην αγορά υλικών τοιχοποιίας για φέροντες τοίχους των Κάτω Χωρών.

2. Ακρόαση μετά την αποστολή της κοινοποίησης των αιτιάσεων

Θέση των ενδιαφερομένων μερών

(107) Στην απάντησή τους στην κοινοποίηση των αιτιάσεων και κατά την ακρόαση η Haniel, η Cementbouw και η CVK ισχυρίσθηκαν ότι η CVK και συνεπώς και η Haniel δεν κατείχαν στις Κάτω Χώρες δεσπόζουσα θέση στην αγορά. Ουσιαστικά ανέφεραν τους ακόλουθους τέσσερις λόγους:

- Το παρασκευαζόμενο επί τόπου σκυρόδεμα είναι υλικό που ασκεί σοβαρή ανταγωνιστική πίεση στις ασβεστοπυριτικές πλίνθους. Οι παραγωγοί παρασκευαζόμενου επί τόπου σκυροδέματος είναι ανεξαιρέτως μεγάλες επιχειρήσεις.

- Οι άμεσοι πελάτες της CVK, οι έμποροι δομικών υλικών, διέθεταν σημαντική ισχύ ζήτησης. Το [60-80]* % των πωλήσεων της CVK αναλογούσε στους πέντε μεγαλύτερους εμπόρους δομικών υλικών, ενώ ο μεγαλύτερος πελάτης μόνος του προμηθευόταν ποσοστό 21 % περίπου.

- Οι φραγμοί εισόδου στην αγορά είναι μικροί. Η Haniel ισχυρίζεται ότι η επένδυση για ένα εργοστάσιο παραγωγής ασβεστοπυριτικών πλίνθων ανέρχεται σε [...]* εκατ. EUR περίπου. Ένα εργοστάσιο παραγωγής επί τόπου παρασκευαζόμενου σκυροδέματος κοστίζει μόνον [...]* εκατ. EUR.

- Στη διαμόρφωση των τιμών της η CVK πρέπει να λαμβάνει υπόψη και τη γειτονική αγορά δομικών υλικών μη φέρουσας τοιχοποιίας, στην οποία κατέχει ασθενέστερη θέση, επειδή δεν γνωρίζει την τελική χρήση σημαντικού μέρους των πωλουμένων προϊόντων της.

(108) Για την τεκμηρίωση των ανωτέρω επιχειρημάτων η CVK επικαλείται το γεγονός ότι η CVK έχασε μερίδια αγοράς από τους ανταγωνιστές της τα προηγούμενα χρόνια.

(109) Η Cementbouw πιστεύει ότι παρά τη συμμετοχή της με ποσοστό 50 % στην CVK πρέπει να θεωρείται ανεξάρτητος ανταγωνιστής.

Αξιολόγηση

(110) Τα επιχειρήματα που προέβαλαν τα ενδιαφερόμενα μέρη δεν αναιρούν τους λόγους για τους οποίους η Επιτροπή θεωρεί ότι η CVK κατέχει δεσπόζουσα θέση στην αγορά. Τα ακόλουθα κριτήρια είναι καθοριστικά:

- Το παρασκευαζόμενο επί τόπου σκυρόδεμα δεν μπορεί να θεωρηθεί υλικό με το οποίο ασκείται σοβαρή ανταγωνιστική πίεση στην CVK. Το μερίδιο του παρασκευαζόμενου επί τόπου σκυροδέματος στην αγορά υλικών τοιχοποιίας ανέρχεται συνολικά σε 12 % μόνο, από τα οποία το [0-2]* % αναλογεί στην Cementbouw. Όπως αναφέρθηκε ήδη λεπτομερώς, οι ανταγωνιστές στην αγορά δομικών υλικών τοιχοποιίας παρουσιάζουν μεγάλη διασπορά. Με την προϋπόθεση ότι το παρασκευαζόμενο επί τόπου σκυρόδεμα σύμφωνα με την άποψη των μερών που παρενέβησαν πρέπει να συμπεριληφθεί στη σχετική αγορά, ο μεγαλύτερος ανταγωνιστής, ο παραγωγός παρασκευαζόμενου επί τόπου σκυροδέματος Mebin, διαθέτει μερίδιο αγοράς [2-5]* % μόνο, ενώ οι υπόλοιποι ανταγωνιστές δεν υπερβαίνουν το 2 %. Έναντι αυτών έχουμε ένα μερίδιο αγοράς [50-60]* % για την CVK, η οποία είναι ο μοναδικός προμηθευτής ασβεστοπυριτικών πλίνθων. Η ανταγωνιστική πίεση σε μια τέτοια αγορά δεν εξαρτάται μόνον από τη θέση ενός προϊόντος στην αγορά, αλλά και από τη θέση των ανταγωνιστών σ' αυτή. Βεβαίως, για τη θέση των ανταγωνιστών στην αγορά σημασία έχει τί προϊόντα προσφέρουν. Αυτό ισχύει ιδιαίτερα στην προκειμένη περίπτωση, επειδή η εξεταζόμενη αγορά είναι μια αγορά με μεγάλη ποικιλία, στην οποία ανταγωνίζονται διαφορετικά προϊόντα για τους ίδιους σκοπούς χρήσης. Εδώ η δυνατότητα μιας επιχείρησης να προσφέρει ένα συγκεκριμένο προϊόν, που πιθανόν εκτιμάται ιδιαίτερα από ορισμένους καταναλωτές ή για ορισμένες χρήσεις, μπορεί να έχει σημασία για τη θέση της στην αγορά.

- Οι μεγάλοι έμποροι δομικών υλικών δεν διαθέτουν ισχύ. Κατ' αρχήν ακόμη κι ένα ποσοστό [20-30]* % των συνολικών πωλήσεων δεν καθιστά ισχυρό τον μεγαλύτερο πελάτη, επειδή υπάρχουν αρκετοί άλλοι έμποροι δομικών υλικών ως εναλλακτική λύση. Επιπλέον, ορισμένοι απ' αυτούς τους εμπόρους δομικών υλικών είναι αγοραστικές ενώσεις (στα ολλανδικά: inkoopcombinaties). Αποφασιστικής σημασίας είναι ωστόσο το γεγονός ότι οι έμποροι δομικών υλικών είναι υποχρεωμένοι να εμπορεύονται προϊόντα της CVK. Αυτά είναι οι ασβεστοπυριτικές πλίνθοι, το σημαντικότερο υλικό τοιχοποιίας στις Κάτω Χώρες. Το αμέσως επόμενο υλικό τοιχοποιίας - και κατά την άποψη των ενδιαφερομένων μερών - είναι το σκυρόδεμα. Αυτό όμως δεν αποτελεί εναλλακτική λύση για το εμπόριο δομικών υλικών, επειδή ούτε το παρασκευαζόμενο επί τόπου σκυρόδεμα, ούτε τα προκατασκευασμένα από σκυρόδεμα δομικά στοιχεία διακινούνται σε μεγάλο βαθμό μέσω του εμπορίου δομικών υλικών. Κανένα άλλο δομικό υλικό, συνεπώς, δεν μπορεί να αντικαταστήσει την εμπορία των ασβεστοπυριτικών πλίνθων στους εμπόρους δομικών υλικών. Εξάλλου, η CVK ασκεί μεγαλύτερη επιρροή στις κατασκευαστικές επιχειρήσεις όσον αφορά τη διαμόρφωση των τιμών από ό,τι παραδέχθηκαν τα ενδιαφερόμενα μέρη. Τα ακόλουθα κριτήρια είναι σημαντικά όσον αφορά το θέμα αυτό. Οι έμποροι δομικών υλικών φέρουν τον οικονομικό κίνδυνο της εμπορίας. Αυτοί που λαμβάνουν τις αποφάσεις όσον αφορά την επιλογή των δομικών υλικών δεν είναι οι έμποροι δομικών υλικών, αλλά οι κατασκευαστές. Όπως αναφέρθηκε ήδη λεπτομερώς, η CVK είναι γενικά καλά ενημερωμένη για την ταυτότητα των χρηστών και τον προορισμό των προϊόντων της. Έτσι η παράδοση γίνεται απ' ευθείας από το εκάστοτε κοντινότερο προς το εργοτάξιο εργοστάσιο παραγωγής ασβεστοπυριτικών πλίνθων. Σύμφωνα με στοιχεία της CVK στους εμπόρους δομικών έργων παρέχονται εκπτώσεις οι οποίες μπορεί να συνδέονται με την παράδοση προϊόντων σε ορισμένους κατασκευαστές ή με ορισμένα έργα. Οι κατασκευαστές, άλλωστε, παρουσιάζουν μεγάλη διασπορά και δεν είναι σε θέση να ασκήσουν οι ίδιοι πίεση από πλευράς ζήτησης.

- Τα επιχειρήματα που προέβαλε η Haniel όσον αφορά την έλλειψη φραγμών εισόδου στην αγορά είναι αβάσιμα. Στο κόστος επένδυσης που ανέφερε η Haniel αντιπαρατίθενται οι μαρτυρίες των ανταγωνιστών που ερωτήθηκαν από την Επιτροπή στο πλαίσιο της έρευνας αγοράς, οι οποίοι επαναλαμβάνουν ότι με πολύ μεγάλη δυσκολία θα μπορούσαν να διευρύνουν το υφιστάμενο παραγωγικό δυναμικό τους ή να προβούν στην παραγωγή ενός άλλου υλικού τοιχοποιίας. Βάσει μιας έρευνας αγοράς η Cementbouw εκτίμησε το επενδυτικό κόστος πολύ υψηλότερα από τη Haniel. Ο αριθμός επιχειρήσεων που εισήλθαν στην αγορά και οι οποίες περιορίζονται βεβαίως στον τομέα του σκυροδέματος είναι πολύ μικρός. Επίσης δεν παρατηρήθηκε είσοδος επιχειρήσεων στον τομέα των ασβεστοπυριτικών πλίνθων.

- Σύμφωνα με τις πληροφορίες που έχει στη διάθεσή της η Επιτροπή η CVK είναι σε θέση κατά τη διαμόρφωση των τιμών της να λαμβάνει υπόψη αν τα προϊόντα της χρησιμοποιούνται σε φέροντες ή μη φέροντες τοίχους. Όπως αναφέρθηκε ήδη, οι ασβεστοπυριτικές πλίνθοι χρησιμοποιούνται κυρίως σε φέροντες τοίχους. Σχετικά με τη συγκεκριμένη χρήση των προϊόντων της η CVK δεν ενημερώνεται μόνο μέσω των πληροφοριών της από τα εργοτάξια που πρέπει να προμηθεύσει, αλλά διαθέτει πρόσβαση στα αρχιτεκτονικά σχέδια των έργων που προμηθεύει, όσον αφορά τα ασβεστοπυριτικά δομικά στοιχεία. Η Haniel ανέφερε ακόμη ότι από το πάχος ενός σημαντικού μέρους των ασβεστοπυριτικών δομικών προϊόντων φαίνεται αν προορίζονται για φέροντες ή μη φέροντες τοίχους.

(111) Η Επιτροπή δεν έχει καμιά ένδειξη ότι εξασθένησε η θέση της CVK στην αγορά έναντι των ανταγωνιστών της. Η Haniel, αντίθετα, επεσήμανε επανειλημμένα στην αλληλογραφία της με την Επιτροπή ότι οι θέσεις των επιχειρήσεων που μετέχουν στην αγορά άλλαξαν ελάχιστα κατά τη διάρκεια των τελευταίων ετών. Δεν υπάρχει επίσης καμιά ένδειξη ότι η κατάσταση αυτή θα μεταβληθεί στο προβλεπόμενο μέλλον.

(112) Η Επιτροπή, άλλωστε, δεν μπορεί να συμφωνήσει με τα λεγόμενα της Cementbouw σύμφωνα με τα οποία η εν λόγω επιχείρηση θα πρέπει να θεωρηθεί ανεξάρτητος από την CVK ανταγωνιστής. Κατ' αρχήν η Επιτροπή εξέθεσε ήδη διεξοδικά ότι η Cementbouw ελέγχει την CVK από κοινού με τη Haniel με αποτέλεσμα, και μόνο για το λόγο αυτό, η Cementbouw να μην μπορεί να θεωρηθεί ανεξάρτητος ανταγωνιστής. Ακόμη και αν η Cementbouw δεν ελέγχει την CVK, όπως ισχυρίζονται τα παρεμβαίνοντα μέρη, μια συμμετοχή 50 % σε μια επιχείρηση με μερίδιο αγοράς [50-60]* % έχει τόση σημασία ως πηγή εσόδων, που είναι απίθανο να μην λαμβάνει υπόψη της η Cementbouw το γεγονός αυτό στις υπόλοιπες δραστηριότητές της.

γγ) Ενίσχυση της δεσπόζουσας θέσης της Haniel (CVK) στην αγορά με τη συγκέντρωση

(113) Η Επιτροπή φρονεί ότι η συγκέντρωση θα ενισχύσει τη δεσπόζουσα θέση της Haniel (CVK) στην αγορά δομικών υλικών φέρουσας τοιχοποιίας των Κάτω Χωρών. Οι ακόλουθοι λόγοι είναι καθοριστικοί γι' αυτό:

1. Εξαγορά της Ytong

(114) Υποθέτοντας ότι η Haniel αποκτά αγοράζει μόνο την Ytong, το μερίδιό της στην αγορά αυξάνεται μόνον κατά [0-2]* % και φθάνει σε [50-60]* %. Αν το παρασκευαζόμενο επί τόπου σκυρόδεμα δεν θεωρηθεί μέρος της αγοράς δομικών υλικών φέρουσας τοιχοποιίας, το μερίδιο αγοράς της Haniel θα αυξηθεί κατά [0-2]* % και θα φθάσει τα [60-70]* %. Στην περίπτωση που μόνο το παρασκευαζόμενο επί τόπου σκυρόδεμα που διαστρώνεται με τη μέθοδο της κατασκευής σήραγγας εξαιρεθεί από τη σχετική αγορά, η αύξηση θα ανέλθει σε [0-2]* % και το συνολικό μερίδιο αγοράς θα φθάσει σε [60-70]* %. Στα ανωτέρω προστίθεται το γεγονός ότι η CVK ελέγχει μόνη της με τις ασβεστοπυριτικές πλίνθους το σημαντικότερο υλικό τοιχοποιίας στις Κάτω Χώρες. Λόγω των προαναφερθέντων μεγάλων φραγμών εισόδου στην αγορά δεν αναμένεται να εισέλθουν άλλοι προμηθευτές στον εν λόγω τομέα προϊόντων. Όλοι οι ανταγωνιστές της Haniel προσφέρουν άλλα προϊόντα για δομικά υλικά φέρουσας τοιχοποιίας. Ο μοναδικός προμηθευτής στη σχετική αγορά με μερίδιο αγοράς [2-5]* % μετά βίας, η Cementbouw, είναι ελέγχουσα μέτοχος της CVK και συνεπώς δεν μπορεί να θεωρηθεί ανεξάρτητος ανταγωνιστής. Οι υπόλοιποι ανταγωνιστές παρουσιάζουν μεγάλη διασπορά και κανείς απ' αυτούς δεν διαθέτει μερίδιο αγοράς που υπερβαίνει το [2-5]* %. Κανείς από τους ανταγωνιστές, συνεπώς, δεν έχει στην εν λόγω αγορά σπουδαιότερη θέση από την Ytong. Αυτό σημαίνει ότι η αγορά των Κάτω Χωρών παρουσιάζει ήδη έντονη συγκέντρωση με αποτέλεσμα να ασκείται περιορισμένος ανταγωνισμός. Υπό τις περιστάσεις αυτές, ακόμη και μια ελάχιστη μεταβολή της θέσης της Haniel στην αγορά, σε συνδυασμό με άλλους παράγοντες, μπορεί να οδηγήσει σε σοβαρή επιδείνωση των δυνατοτήτων που απέμειναν στους ανταγωνιστές.

(115) Η ενίσχυση της υφιστάμενης δεσπόζουσας θέσης της Haniel (CVK) στην αγορά με την εξαγορά της Ytong δεν πρέπει να αξιολογηθεί μόνο με βάση το ύψος της αύξησης του μεριδίου αγοράς. Στο συνολικό τομέα των υλικών τοιχοποιίας η Ytong είναι ο μεγαλύτερος ανταγωνιστής που λειτουργεί ανεξάρτητα από τη Haniel, χωρίς διαρθρωτικές σχέσεις με τη Haniel. Η Ytong, εκτός τούτου, κατέχει τα πρωτεία στην προμήθεια πορομπετόν στις Κάτω Χώρες, ενός υλικού που χρησιμοποιείται τόσο σε φέροντες όσο και σε μη φέροντες τοίχους. Το 2000 η Ytong διέθεσε στις Κάτω Χώρες [...]* m3 πορομπετόν, δηλαδή πάνω από το πενταπλάσιο που διέθεσε ο άλλος μοναδικός προμηθευτής, η Fels. Με την εξαγορά της Ytong, συνεπώς, η Haniel θα κατέχει τον κυριότερο παραγωγό πορομπετόν. Σε μια αγορά προϊόντων με μεγάλη ποικιλία, συνεπώς, η Haniel θα ήταν όχι μόνο ο μοναδικός προμηθευτής του σημαντικότερου, με απόσταση από τα υπόλοιπα, υλικού τοιχοποιίας, των ασβεστοπυριτικών πλίνθων, αλλά θα καθίστατο και ο σημαντικότερος προμηθευτής πορομπετόν με ποσοστό [ > 80]* % των πωλήσεων. Το πορομπετόν, βεβαίως, ανταγωνίζεται κατά βάση τις ασβεστοπυριτικές πλίνθους και τα υπόλοιπα υλικά που περιλαμβάνονται στην αγορά δομικών υλικών φέρουσας τοιχοποιίας. Σε μια αγορά προϊόντων που παρουσιάζει μεγάλη ποικιλία, όπως στην προκειμένη, όπου διαφορετικά προϊόντα ανταγωνίζονται μεταξύ τους για τους ίδιους σκοπούς χρήσης, η δυνατότητα προσφοράς ενός συγκεκριμένου προϊόντος που εκτιμάται ιδιαίτερα από ορισμένους καταναλωτές ή που χρησιμοποιείται για ορισμένους σκοπούς μπορεί επίσης να έχει σημασία για τη θέση μιας επιχείρησης στην αγορά.

(116) Πελάτες που ρωτήθηκαν στο πλαίσιο της έρευνας αγοράς δήλωσαν ότι φοβούνται τον κίνδυνο σημαντικών αυξήσεων στις τιμές, σε περίπτωση που αποχωρήσει από την αγορά η Ytong ως ανεξάρτητος ενεργός προμηθευτής πορομπετόν.

(117) Η έρευνα αγοράς έδειξε ότι η Ytong έχει καλή φήμη στην αγορά και ιδιαίτερα στις μεγαλύτερες ομάδες του εμπορίου δομικών υλικών. Ο άλλος προμηθευτής πορομπετόν στις Κάτω Χώρες, η Fels, έχει προβλήματα παράδοσης. Γι' αυτό και η Fels εξαρτάται αυτή τη στιγμή από τους λεγόμενους ελεύθερους εμπόρους που έχουν μικρότερες πωλήσεις και είναι λιγότερο οικονομικά ισχυροί. Εκτός τούτου, η Ytong διαθέτει στις Κάτω Χώρες δικά της εργοστάσια παραγωγής, σε αντίθεση με τη Fels, και δεν δραστηριοποιείται στην αγορά μόνο με εισαγωγές.

(118) Η ισχυρή αυτή θέση της Ytong στην αγορά οφείλεται στην ισχυρή θέση της στην όμορη αγορά δομικών υλικών μη φέρουσας τοιχοποιίας. Όπως αναφέρθηκε ήδη, το πορομπετόν, μαζί με τις ασβεστοπυριτικές πλίνθους, είναι το μόνο άλλο σημαντικό δομικό υλικό τοιχοποιίας που χρησιμοποιείται τόσο για φέροντες όσο και για μη φέροντες τοίχους. Η αγορά δομικών υλικών για μη φέροντες τοίχους στις Κάτω Χώρες ανήλθε, το 2000, σε 1,7 εκατ. m3 αξίας 282 εκατ. EUR. Ο πίνακας που ακολουθεί δείχνει τα μερίδια αγοράς (σε όγκο) των ενδιαφερομένων μερών και των σημαντικότερων ανταγωνιστών τους, λαμβάνοντας υπόψη όλα τα δομικά υλικά μη φέρουσας τοιχοποιίας(19):

Δομικά υλικά μη φέρουσας τοιχοποιίας

>ΘΕΣΗ ΠΙΝΑΚΑ>

(119) Η Ytong είναι ο ισχυρότερος μετά τη Haniel ανταγωνιστής στην αγορά δομικών υλικών μη φέρουσας τοιχοποιίας. Η Haniel (CVK), ως μοναδικός προμηθευτής ασβεστοπυριτικών πλίνθων, είναι και εδώ ο ισχυρότερος ανταγωνιστής με μερίδιο αγοράς που υπερβαίνει το [15-20]* %. Η Ytong με το πορομπετόν είναι ο δεύτερος ισχυρότερος ανταγωνιστής με μερίδιο [15-20]* % περίπου. Με τη συγκέντρωση, η Haniel (CVK)/Ytong θα γίνει [2-5]* φορές μεγαλύτερη από τον αμέσως επόμενο ανταγωνιστή. Ο ανταγωνιστής αυτός, η GIBO, έχει μερίδιο αγοράς [10-15]* %. Η Fels, ο μοναδικός εναλλακτικός προμηθευτής πορομπετόν, έχει μερίδιο αγοράς [2-5]* % περίπου. Όλοι οι άλλοι ανταγωνιστές προσφέρουν αποκλειστικά προϊόντα γύψου.

(120) Η ισχυρή αυτή θέση της Ytong στην αγορά δομικών υλικών μη φέρουσας τοιχοποιίας έχει άμεση επίδραση στη θέση της στην αγορά υλικών φέρουσας τοιχοποιίας. Ο κύκλος εργασιών στην αγορά δομικών υλικών μη φέρουσας τοιχοποιίας επιτρέπει στην Ytong την πρόσβαση και σε πελάτες για φέροντα δομικά υλικά, επειδή αυτά είναι ίδια και στις δύο αγορές. Γι' αυτό και η διάρθρωση του μάρκετινγκ και το σύστημα πωλήσεων μπορούν να χρησιμοποιηθούν με τον ίδιο τρόπο και στις δύο αγορές. Άλλοι προμηθευτές - εκτός από τη Haniel και τη Fels - δραστηριοποιούμενοι μόνο σε μία από τις δύο αγορές δεν διαθέτουν τη δυνατότητα αυτή. Παρόμοια ισχύουν και για την επένδυση στους τόπους παραγωγής. Κι αυτοί είναι οι ίδιοι για την τροφοδότηση των δύο αγορών.

(121) Πριν από τη συγκέντρωση η Haniel (CVK) μπορούσε να προσφέρει ένα μόνον υλικό τοιχοποιίας, τις ασβεστοπυριτικές πλίνθους. Χάρη στη συγκέντρωση, η Haniel (CVK) με την Ytong θα είναι σε θέση να καλύψουν με την προσφορά τους σε ασβεστοπυριτικές πλίνθους και πορομπετόν το μεγαλύτερο μέρος των αναγκών των εμπόρων δομικών υλικών σε υλικά τοιχοποιίας για φέροντες τοίχους, αλλά και για μη φέροντες τοίχους. Κατ' αυτόν τον τρόπο διευρύνεται σημαντικά το περιθώριο ελιγμών της Haniel σε σχέση με τους προμηθευτές υλικών που ανταγωνίζονται τις ασβεστοπυριτικές πλίνθους, ακόμη και στην αγορά δομικών υλικών τοιχοποιίας για φέροντες τοίχους, διότι κανείς από τους ανταγωνιστές της δεν είναι σε θέση να καλύψει κατά παρόμοιο τρόπο τις ανάγκες των πελατών σε τέτοια έκταση.

(122) Υπό τις συνθήκες αυτές αναμένεται ότι η Haniel με την εξαγορά της Ytong θα μπορέσει να προσφέρει σοβαρά κίνητρα στους πελάτες να προμηθεύονται όλα τα αναγκαία δομικά υλικά τοιχοποιίας από την ίδια και συνεπώς να περιορίσει ακόμη περισσότερο τις δυνατότητες αντίδρασης των άλλων προμηθευτών. Αυτό θα έχει ως αποτέλεσμα να μειωθεί ακόμη περισσότερο η ανταγωνιστική πίεση από μέρους άλλων προμηθευτών δομικών υλικών τοιχοποιίας για φέροντες τοίχους και να αυξηθούν οι τιμές.

2. Εξαγορά της Ytong και της Fels

(123) Εφόσον βάσει έγκρισης της Επιτροπής και της γερμανικής Ομοσπονδιακής Υπηρεσίας Ανταγωνισμού η Haniel μπορέσει να αποκτήσει εκτός από την Ytong και τη Fels τότε οι ανταγωνιστές θα έχουν να αντιτάξουν ακόμη μικρότερη ισχύ σε μια ηγετική επιχείρηση που θα περιλαμβάνει τη Haniel, την Ytong και τη Fels. Στην αγορά δομικών υλικών φέρουσας τοιχοποιίας το μερίδιο της Haniel (CVK)/Fels ύψους [50-60]* % (ή [50-60]* % ή [60-70]* %)(20) θα αυξανόταν κατά [0-2]* % περίπου με την εξαγορά της Ytong. Στην αγορά δομικών υλικών μη φέρουσας τοιχοποιίας το μερίδιο αγοράς της Haniel (CVK)/Fels ύψους [20-30]* % θα αυξανόταν σε [40-50]* % με την Ytong.

(124) Υπό τις προϋποθέσεις αυτές, συνεπώς, η Haniel όχι μόνο θα ήλεγχε το μοναδικό προμηθευτή ασβεστοπυριτικών πλίνθων στις Κάτω Χώρες, αλλά και όλους τους παραγωγούς πορομπετόν. Κατ' αυτόν τον τρόπο θα εξαφανιζόταν πλήρως η ανταγωνιστική πίεση που ασκεί το πορομπετόν στις ασβεστοπυριτικές πλίνθους. Η Haniel, συνεπώς, θα διέθετε μόνη της και τα δύο μοναδικά σημαντικότατα υλικά τοιχοποιίας, που μπορούν να χρησιμοποιηθούν τόσο σε φέροντες όσο και σε μη φέροντες τοίχους. Εξάλλου, πρέπει να επισημανθεί ότι η Haniel με τη Fels θα μπορεί να προσφέρει και το προς το παρόν σημαντικότερο υλικό τοιχοποιίας για μη φέροντες τοίχους, δηλαδή το γύψο. Συνεπώς, η Haniel θα είναι ο μοναδικός ανταγωνιστής που θα μπορεί να προσφέρει με μια επιχείρηση και τα τρία αυτά σημαντικά υλικά τοιχοποιίας.

3. Ακρόαση μετά την αποστολή της κοινοποίησης των αιτιάσεων

Θέση των ενδιαφερομένων μερών

(125) Στην απάντησή της στην ανακοίνωση αιτιάσεων και στην προφορική ακρόαση η Haniel ισχυρίσθηκε ότι η εξαγορά της Ytong δεν οδηγεί οπωσδήποτε σε ενίσχυση δεσπόζουσας θέσης στην αγορά. Η Haniel στήριξε την άποψή της σε τρία κριτήρια ουσιαστικά.

- Η Haniel επισημαίνει ότι μια αύξηση μεριδίου αγοράς κατά [0-2]* % είναι πολύ μικρή για να μπορέσει να δικαιολογηθεί η ενίσχυση δεσπόζουσας θέσης στην αγορά. Η Haniel επικαλείται, παράλληλα, μια σειρά αποφάσεων της Επιτροπής στις οποίες προσαυξήσεις μεριδίων αγοράς αυτού του μεγέθους δεν θεωρήθηκαν επαρκείς. Η Haniel διαβλέπει ότι η στάση που τηρεί η Επιτροπή στην προκειμένη περίπτωση αντιφάσκει με την απόφασή της στη υπόθεση COMP/M.2495 Haniel/Fels. Η Επιτροπή είχε χορηγήσει απαλλαγή για την εξαγορά της Fels από τη Haniel, επειδή η θέση της Fels στην αγορά δεν θεωρήθηκε αρκετή ώστε να προκύψει ενίσχυση δεσπόζουσας θέσης. Η Fels διαθέτει μερίδιο αγοράς ύψους [0-2]* %.

- Η θέση της Ytong στην όμορη αγορά δομικών υλικών μη φέρουσας τοιχοποιίας δεν είναι κατάλληλη για να επηρεάσει τη θέση της Ytong στην αγορά δομικών υλικών φέρουσας τοιχοποιίας. Η Ytong, όπως και οι παραγωγοί άλλων υλικών τοιχοποιίας, είχαν ήδη εδώ και δεκαετίες πρόσβαση στο σύστημα διανομής του τομέα των δομικών υλικών. Η Haniel εμφανίζεται ήδη με σημαντικό μερίδιο αγοράς στον τομέα των ασβεστοπυριτικών πλίνθων στην όμορη αγορά δομικών υλικών για μη φέροντες τοίχους, ώστε τα πλεονεκτήματα που θα προέκυπταν από την ταυτόχρονη παρουσία και στις δύο αγορές να υπάρχουν ήδη και να μην αυξάνονται με την εξαγορά της Ytong. Εξάλλου, το πορομπετόν, μαζί με τις ασβεστοπυριτικές πλίνθους, δεν είναι το μοναδικό υλικό τοιχοποιίας που χρησιμοποιείται τόσο σε φέροντες τοίχους όσο και σε μη φέροντες τοίχους, αφού το ίδιο ισχύει και για τις οπτόπλινθους, τους τσιμεντόλιθους και τα προκατασκευασμένα δομικά στοιχεία από σκυρόδεμα.

- Η Haniel δεν αποκομίζει κανένα όφελος, προσφέροντας εκτός από ασβεστοπυριτικές πλίνθους και πορομπετόν, επειδή το πλήρες φάσμα των δομικών υλικών περιλαμβάνει πολύ περισσότερα προϊόντα από τα υλικά τοιχοποιίας. Εξάλλου, δεν υπήρχε κανένα οικονομικό κίνητρο για έναν τέτοιο συνδυασμό, καθώς μόνο το 50 % των κερδών από τις πωλήσεις της CVK περιέρχεται στη Haniel ενώ στην περίπτωση της Ytong το 100 % των κερδών της περιέρχεται στη Haniel.

Αξιολόγηση

(126) Τα επιχειρήματα που προέβαλαν τα ενδιαφερόμενα μέρη δεν αναιρούν τους λόγους για τους οποίους η Επιτροπή υποθέτει ότι υπάρχει ενίσχυση της δεσπόζουσας θέσης της CVK στην αγορά. Τα ακόλουθα κριτήρια είναι καθοριστικά:

- Το μικρό μέγεθος της αύξησης του μεριδίου αγοράς δεν είναι καθοριστικό ώστε να αποκλεισθεί το ενδεχόμενο ενίσχυσης δεσπόζουσας θέσης. Η ίδια η Haniel αναφέρει στην απάντησή της στην κοινοποίηση των αιτιάσεων ότι η θέση μιας επιχείρησης στην αγορά δεν μπορεί να υπολογισθεί με βάση τα μερίδια αγοράς πράγμα το οποίο η Επιτροπή έλαβε υπόψη στην αξιολόγησή της όπως αναφέρθηκε λεπτομερώς παραπάνω. Έλαβε υπόψη όλους τους παράγοντες που υπεισέρχονται στην περίπτωση της Ytong και εξέθεσε επίσης λεπτομερώς τους λόγους για τους οποίους η θέση της Ytong στην αγορά διαφέρει από τη θέση της Fels, ώστε στη μια περίπτωση η Επιτροπή να αποκλείει την ενίσχυση και στην άλλη να την εικάζει. Στους προαναφερθέντες παράγοντες περιλαμβάνεται μεταξύ άλλων και το γεγονός ότι η Ytong είναι ο πρώτος προμηθευτής πορομπετόν στις Κάτω Χώρες και πωλεί πενταπλάσιο πορομπετόν σε σχέση με τη Fels. Εξάλλου, όταν λαμβάνεται υπόψη το ύψος των μεριδίων της αγοράς και την καταλληλότητά τους για την ενίσχυση μιας ήδη υφιστάμενης δεσπόζουσας θέσης στην αγορά πρέπει να συνυπολογίζεται και το μέγεθος των άλλων επιχειρήσεων που μετέχουν στην αγορά. Κανείς από τους ανταγωνιστές δεν είναι πολύ μεγαλύτερος από την Ytong. Το μερίδιο αγοράς της Ytong είναι διπλάσιο του μεριδίου της Fels και υπάρχει πληθώρα πολύ μικρότερων προμηθευτών υλικών τοιχοποιίας, των οποίων τα μερίδια αγοράς είναι πολύ μικρά και στις περισσότερες περιπτώσεις δεν υπερβαίνουν το [0-2]* %. Η προκειμένη περίπτωση χαρακτηρίζεται επίσης και από το γεγονός ότι η σχετική αγορά παρουσιάζει μεγάλη ποικιλία προϊόντων. Κάθε υλικό τοιχοποιίας έχει ορισμένες ιδιότητες που αναφέρθηκαν ήδη διεξοδικά με βάση τις οποίες ένα υλικό τοιχοποιίας να θεωρείται καταλληλότερο για ορισμένες χρήσεις από ό,τι για άλλες. Το παρασκευαζόμενο επί τόπου σκυρόδεμα, και ειδικά εκείνο που διαστρώνεται με τη μέθοδο της σήραγγας, για παράδειγμα, ενδείκνυται για μεγαλύτερα έργα, ενώ το πορομπετόν χρησιμοποιείται στις Κάτω Χώρες σε φέροντες τοίχους κατά κύριο λόγο σε μεμονωμένες κατοικίες και, συνεπώς, σε μικρότερα έργα. Γι' αυτό και σε μια κλίμακα με βάση την τάξη μεγέθους των έργων το παρασκευαζόμενο επί τόπου σκυρόδεμα που διαστρώνεται με τη μέθοδο της σήραγγας κατέχει τις πρώτες θέσεις, ακολουθούμενο από τις άλλες μεθόδους δόμησης με παρασκευαζόμενο επί τόπου σκυρόδεμα. Το πορομπετόν βρίσκεται στο κάτω άκρο της κλίμακας, ενώ οι ασβεστοπυριτικές πλίνθοι βρίσκονται σχεδόν παντού. Συνεπώς, η απόκτηση ενός προϊόντος, όπως του πορομπετόν, μπορεί κάλλιστα να ενισχύσει μια υφιστάμενη δεσπόζουσα θέση βασιζόμενη σ' ένα μόνον προϊόν, όπως οι ασβεστοπυριτικές πλίνθοι.

- Με τα επιχειρήματα που προέβαλαν τα παρεμβαίνοντα μέρη δεν αντικρούονται οι απόψεις που αναφέρουν ότι η θέση της Ytong στην όμορη αγορά δομικών υλικών μη φέρουσας τοιχοποιίας μπορεί σαφώς να επηρεάσει τη θέση της Ytong στην αγορά δομικών υλικών φέρουσας τοιχοποιίας. Το γεγονός ότι η Haniel μέσω της CVK κατέχει ήδη στην εν λόγω όμορη αγορά ένα σημαντικό μερίδιο με τις ασβεστοπυριτικές πλίνθους, δεν αναιρεί το προαναφερθέν συμπέρασμα. Με την εξαγορά θα μπορούσε η Haniel να προσφέρει στις δύο αγορές ακόμη ένα προϊόν, το πορομπετόν. Η Επιτροπή τόνισε σαφώς την επιτυχημένη πρόσβαση της Ytong στους μεγάλους εμπόρους δομικών υλικών μέσω των οποίων διακινείται το σχεδόν το σύνολο του πορομπετόν στις Κάτω Χώρες - κατά τα λεγόμενα της Haniel - ενώ η Fels δεν έχει προφανώς αυτή την πρόσβαση. Η εν λόγω πρόσβαση ωστόσο είναι χρήσιμη για την εμπορία και στις δύο αγορές, έτσι ώστε η κατοχή ισχυρής θέσης σε μια από τις δύο αγορές να ενισχύει σαφώς τη θέση μιας επιχείρησης στην άλλη. Σε αντίθεση με τα άλλα προϊόντα τοιχοποιίας, όπως τις οπτόπλινθους και το σκυρόδεμα, το πορομπετόν είναι ένα από τα τρία σημαντικότερα υλικά τοιχοποιίας για μη φέροντες τοίχους μαζί με τις ασβεστοπυριτικές πλίνθους, που προσφέρονται μόνο από τη Haniel, και το γύψο. Τα τρία αυτά προϊόντα μαζί συγκεντρώνουν πάνω από το [ > 80]* % στον τομέα των υλικών που χρησιμοποιούνται σε μη φέροντες τοίχους. Από τα υλικά αυτά μόνον οι ασβεστοπυριτικές πλίνθοι και το πορομπετόν χρησιμοποιούνται και σε φέροντες τοίχους.

- Το γεγονός, επίσης, ότι το εμπόριο δομικών υλικών προσφέρει πληθώρα προϊόντων δεν αποτελεί εμπόδιο για τα προαναφερθέντα πλεονεκτήματα. Αντίθετα, η εξαγορά του μεγαλύτερου παραγωγού πορομπετόν στις Κάτω Χώρες αυξάνει ακόμη περισσότερο την υφιστάμενη ήδη εξάρτηση των εμπόρων δομικών υλικών από τα ασβεστοπυριτικά υλικά της CVK, επειδή και στην εμπορία του πορομπετόν θα εξαρτώνται πλέον σε μεγάλο βαθμό από την CVK. Επειδή τα προϊόντα σκυροδέματος, όπως αναφέρθηκε ήδη, δεν διακινούνται μέσω του εμπορίου δομικών υλικών, θα έπρεπε το εμπόριο δομικών υλικών να προμηθεύεται από τη Haniel (CVK) σημαντικό μέρος των υλικών που διακινεί. Το οικονομικό κίνητρο για τους συμμετέχοντες είναι δεδομένο από το γεγονός ότι τα έσοδα που επιτυγχάνονται συνολικά μπορούν να αυξηθούν με το συνδυασμό των δύο προϊόντων στην ίδια επιχείρηση.

4. Αποτέλεσμα

(127) Η Επιτροπή, συνεπώς, καταλήγει στο συμπέρασμα ότι με τη συγκέντρωση ενισχύεται η υφιστάμενη δεσπόζουσα θέση της Haniel (CVK) στην αγορά δομικών υλικών για φέροντες τοίχους στις Κάτω Χώρες. Αυτό ισχύει σε ακόμη μεγαλύτερο βαθμό, αν η Haniel αποκτήσει ταυτόχρονα και τη Fels.

γ) Η αγορά δομικών υλικών για μη φέροντες τοίχους

(128) Η Haniel κατέχει στις Κάτω Χώρες στην αγορά δομικών υλικών που χρησιμοποιούνται σε μη φέροντες τοίχους ισχυρή, αλλά όχι δεσπόζουσα θέση, όπως προκύπτει από την αιτιολογική σκέψη 115, εξαιτίας της έμμεσης συμμετοχής της στην CVK, το μοναδικό προμηθευτή ασβεστοπυριτικών πλίνθων. Η εξαγορά της Ytong δεν έχει σαν αποτέλεσμα τη δημιουργία δεσπόζουσας θέσης στην εν λόγω αγορά. Το ίδιο θα ισχύσει και εάν η Haniel αποκτήσει επιπλέον και τη Fels. Για το συμπέρασμα αυτό καθοριστικοί είναι οι ακόλουθοι λόγοι:

(129) Η Haniel (CVK), με μερίδιο αγοράς [15-20]* %, κατέχει την πρώτη θέση στην αγορά δομικών υλικών για μη φέροντες τοίχους και - όπως ήδη αναφέρθηκε - είναι ο μοναδικός προμηθευτής ασβεστοπυριτικών πλίνθων, του σημαντικότερου δομικού υλικού για φέροντες, αλλά και για μη φέροντες, τοίχους. Ωστόσο η Ytong, ως ο μεγαλύτερος παραγωγός πορομπετόν για μη φέροντες τοίχους, με μερίδιο αγοράς [15-20]* %, βρίσκεται πολύ κοντά στη θέση της Haniel (CVK) στην αγορά και οι τρεις σημαντικότεροι παραγωγοί προϊόντων γύψου, η GIBO, η Lafarge και η Gyproc επιτυγχάνουν σημαντικά μερίδια αγοράς κυμαινόμενα μεταξύ [5-10]* % και [10-15]* %. Βάσει της διάρθρωσης αυτής της αγοράς μπορεί να αποκλεισθεί η ύπαρξη δεσπόζουσας θέσης για την Haniel (CVK) πριν από τη συγκέντρωση.

(130) Με την εξαγορά της Ytong - ενός προμηθευτή πορομπετόν με το όχι ασήμαντο μερίδιο αγοράς [15-20]* % - το μερίδιο της Haniel αυξάνεται σε [30-40]* % και κατά συνέπεια και η απόστασή της από τους αμέσως επόμενους ανταγωνιστές. Η Haniel διευρύνει την ποικιλία των προϊόντων της με το σημαντικό για τους μη φέροντες τοίχους πορομπετόν. Λόγω της ύπαρξης ισχυρών ανταγωνιστών, ιδιαίτερα στον τομέα του γύψου, ωστόσο, δεν πρέπει να αναμένεται ότι η Haniel με την εξαγορά της Ytong θα μπορέσει να διευρύνει την ανταγωνιστικά της περιθώρια ελιγμών σε βαθμό τέτοιο ώστε με τη συγκέντρωση να αποκτήσει δεσπόζουσα θέση στην αγορά.

(131) Τα ίδια κριτήρια θα ισχύουν και αν η Haniel αποκτήσει επιπλέον και τη Fels. Το μερίδιο αγοράς της Haniel θα αυξηθεί τότε σε [40-50]* % και η ποικιλία των προϊόντων της θα διευρυνθεί με το γύψο. Συνεπώς, η Haniel όχι μόνο θα ενισχύσει τη θέση της στην αγορά ως ηγέτιδα επιχείρηση, αλλά θα είναι και ο μοναδικός ανταγωνιστής που θα προσφέρει και τα τρία βασικά δομικά υλικά για μη φέροντες τοίχους. Παρόλα αυτά, εξαιτίας της διάρθρωσης της αγοράς που περιγράφθηκε στην προηγούμενη παράγραφο, συνάγεται το συμπέρασμα ότι υπό τις συνθήκες αυτές δεν δημιουργείται για τη Haniel δεσπόζουσα θέση στην αγορά δομικών υλικών για μη φέροντες τοίχους.

2. ΑΛΛΕΣ ΕΘΝΙΚΕΣ ΑΓΟΡΕΣ

(132) Εκτός από τη Γερμανία, της οποίας οι αγορές δεν υπόκεινται στην εξέταση της Επιτροπής στην προκειμένη περίπτωση, και τις Κάτω Χώρες, η συγκέντρωση έχει σαν αποτέλεσμα τη μεταβολή μεριδίων αγοράς και στο Βέλγιο, τη Γαλλία και, εφόσον η Haniel εξαγοράσει και τη Fels, την Αυστρία.

(133) Η Haniel δραστηριοποιείται στο Βέλγιο μ' ένα εργοστάσιο παραγωγής ασβεστοπυριτικών πλίνθων. Η Ytong διαθέτει εκεί ένα εργοστάσιο παραγωγής πορομπετόν. Το συνολικό ποσοστό της Haniel και της Ytong στην πώληση δομικών υλικών τοιχοποιίας ανέρχεται σε [2-5]* %, και λαμβάνοντας υπόψη όλα τα δομικά υλικά τοιχοποιίας (συμπεριλαμβανομένων των προκατασκευασμένων από σκυρόδεμα στοιχείων και του παρασκευαζόμενου επί τόπου σκυροδέματος) σε λιγότερο από [2-5]* %. Η Fels (Hebel) πωλεί εκεί υλικά τοιχοποιίας, χωρίς να διαθέτει δικά της εργοστάσια. Το συνολικό ποσοστό της Haniel, της Ytong και της Fels στην πώληση δομικών υλικών τοιχοποιίας (λιθοσωμάτων) ανέρχεται σε [5-10]* %, και λαμβάνοντας υπόψη όλα τα δομικά υλικά τοιχοποιίας (συμπεριλαμβανομένων των προκατασκευασμένων από σκυρόδεμα στοιχείων και του παρασκευαζόμενου επί τόπου σκυροδέματος) σε λιγότερο από [2-5]* %. Λαμβάνοντας υπόψη το μέγεθος των μεριδίων αγοράς ακόμη και αν γίνει διάκριση σε αγορά για δομικά υλικά για φέροντες τοίχους και σε αγορά για δομικά υλικά για μη φέροντες τοίχους, είναι απίθανο τα μερίδια αυτά να αυξηθούν σε κρίσιμο από άποψη ανταγωνισμού μέγεθος.

(134) Στη Γαλλία η Haniel συμμετέχει σε ένα εργοστάσιο παραγωγής ετοίμου σκυροδέματος. Η Ytong διαθέτει εκεί ένα εργοστάσιο παραγωγής πορομπετόν. Θα υπάρξουν αυξήσεις μεριδίων αγοράς μόνον υπό την προϋπόθεση μιας μεγαλύτερης αγοράς που θα περιλαμβάνει τα προκατασκευασμένα από σκυρόδεμα δομικά στοιχεία και το παρασκευαζόμενο επί τόπου σκυρόδεμα. Στην περίπτωση αυτή το συνολικό μερίδιο αγοράς θα ανέλθει σε [0-2]* % περίπου. Η Fels (Hebel) δραστηριοποιείται στη χώρα αυτή με τρία εργοστάσια παραγωγής πορομπετόν. Το συνολικό ποσοστό της Haniel, της Ytong και της Fels στην πώληση δομικών υλικών τοιχοποιίας (λιθοσωμάτων) δεν υπερβαίνει το [2-5]* %, και, λαμβάνοντας υπόψη όλα τα δομικά υλικά τοιχοποιίας (συμπεριλαμβανομένων των προκατασκευασμένων από σκυρόδεμα στοιχείων και του παρασκευαζόμενου επί τόπου σκυροδέματος) δεν υπερβαίνει το [2-5]* %. Λαμβάνοντας υπόψη το μέγεθος των μεριδίων αγοράς ακόμη και αν γίνει διάκριση σε αγορά για δομικά υλικά για φέροντες τοίχους και σε αγορά για δομικά υλικά για μη φέροντες τοίχους ή με μια ενδεχόμενη περιφερειακή οριοθέτηση της αγοράς, είναι απίθανο τα μερίδια αυτά να αυξηθούν σε κρίσιμο από άποψη ανταγωνισμού μέγεθος.

(135) Η Haniel δεν δραστηριοποιείται στην Αυστρία. Η Fels διακινεί στην Αυστρία μέσω μιας θυγατρικής εταιρείας προϊόντα πορομπετόν και γύψινες πλάκες. Η Fels, συνεπώς, με όλες τις δυνατές οριοθετήσεις της αγοράς έχει μερίδιο αγοράς που δεν υπερβαίνει το 2 %. Στην αγορά μάλιστα δομικών υλικών τοιχοποιίας (λιθοσωμάτων) το μερίδιο αγοράς δεν υπερβαίνει το [0-2]* %. Η Ytong λειτουργεί ένα εργοστάσιο και πωλεί προϊόντα πορομπετόν. Στην αγορά δομικών υλικών τοιχοποιίας (λιθοσωμάτων) το ενοποιημένο μερίδιο αγοράς της Haniel, της Fels και της Ytong ανέρχεται σε [5-10]* %, στην αγορά υλικών τοιχοποιίας σε [2-5]* % περίπου. Λαμβάνοντας υπόψη το μέγεθος των μεριδίων αγοράς ακόμη και αν γίνει διάκριση σε αγορά για δομικά υλικά για φέροντες τοίχους και σε αγορά για δομικά υλικά για μη φέροντες τοίχους, είναι απίθανο τα μερίδια αυτά να αυξηθούν σε κρίσιμο από άποψη ανταγωνισμού μέγεθος.

(136) Γι' αυτό και η συγκέντρωση δεν έχει σαν αποτέλεσμα τη δημιουργία ή την ενίσχυση δεσπόζουσας θέσης στο Βέλγιο, τη Γαλλία και την Αυστρία.

3. ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑ ΤΗΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΑΠΟ ΑΠΟΨΗ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΜΟΥ

(137) Ως εκ τούτου, η Επιτροπή καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η εξαγορά της Ytong από τη Haniel θα προκαλέσει ενίσχυση δεσπόζουσας θέσης στην αγορά δομικών υλικών για φέροντες τοίχους των Κάτω Χωρών. Εφόσον η Haniel αποκτήσει επιπλέον και τη Fels, η εν λόγω ενίσχυση θα είναι πολύ πιο σοβαρή. Η Επιτροπή καταλήγει στην άποψη αυτή ανεξάρτητα από το αν το παρασκευαζόμενο επί τόπου σκυρόδεμα που διαστρώνεται με τη μέθοδο της κατασκευής σήραγγας ή το παρασκευαζόμενο επί τόπου σκυρόδεμα γενικότερα συμπεριλ