Απόφαση της Επιτροπής

της 27ης Νοεμβρίου 2002

σχετικά με διαδικασία κατ' εφαρμογή του άρθρου 81 της συνθήκης ΕΚ και του άρθρου 53 της συμφωνίας για τον ΕΟΧ

(Υπόθεση COMP/E-1/37.978/Μεθυλογλυκαμίνη)

[κοινοποιηθείσα υπό τον αριθμό Ε(2002) 4557]

(Τα κείμενα στην γαλλική και γερμανική γλώσσα είναι τα μόνα αυθεντικά)

(Κείμενο που παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον ΕΟΧ)

(2004/104/ΕΚ)

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

>ΘΕΣΗ ΠΙΝΑΚΑ>

ΠΕΡΙΛΗΨΗ

Παραλήπτες

Η παρούσα απόφαση απευθύνεται στις ακόλουθες επιχειρήσεις:

- Rhône-Poulenc Biochimie SA,

- Aventis Pharma SA,

- Merck KgaA.

Παραβιαζόμενα άρθρα

Άρθρο 81 παράγραφος 1 της συνθήκης ΕΚ και άρθρο 53 της συμφωνίας για τον ΕΟΧ που απαγορεύουν όλες τις συμφωνίες μεταξύ επιχειρήσεων, τις αποφάσεις ενώσεων επιχειρήσεων καθώς και τις εναρμονισμένες πρακτικές που ενδέχεται να έχουν επιπτώσεις στο εμπόριο μεταξύ των κρατών μελών και των συμβαλλομένων μερών της συμφωνίας για τον ΕΟΧ και που έχουν ως αντικείμενο ή επηρεάζουν την πρόληψη, τον περιορισμό ή τη νόθευση του ανταγωνισμού στην κοινή αγορά και στο έδαφος που καλύπτει η συμφωνία για τον ΕΟΧ.

Οικείο προϊόν

Η μεθυλογλυκαμίνη φαρμακευτικής ποιότητας που χρησιμοποιείται ως ενδιάμεσο χημικό προϊόν για τη σύνθεση ακτινοδιαγνωστικών μέσων, φαρμακευτικών και χρωστικών ουσιών.

Αξία κοινοτικής αγοράς

Περίπου 3,1 εκατομμύρια ευρώ ετησίως(1).

Περιγραφή της παράβασης

Από τις αρχές Νοεμβρίου 1990 και μέχρι το Δεκέμβριο του 1999, οι κυριότεροι παραγωγοί μεθυλογλυκαμίνης συγκρότησαν μυστική σύμπραξη, κατά παράβαση του άρθρου 81 παράγραφος 1 της συνθήκης και του άρθρου 53 παράγραφος 1 της συμφωνίας για τον ΕΟΧ, η οποία κάλυπτε την Κοινότητα και τον ΕΟΧ, μέσω της οποίας καθόριζαν μερίδια αγοράς όσον αφορά το προϊόν· συμφωνούσαν σχετικά με τους στόχους τιμών, τους τιμοκαταλόγους, καθώς και τον τρόπο με τον οποίο θα μοιράζονταν τους μεγαλύτερους πελάτες.

Διάρκεια συμμετοχής

- Merck KgaA: από τις 22 Νοεμβρίου 1990 μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου 1999,

- Rhone-Poulenc Biochimie SA: από τις 22 Νοεμβρίου 1990 μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου 1999,

- Aventis Pharma SA: από τις 22 Νοεμβρίου 1990 μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου 1999.

Η ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ,

Έχοντας υπόψη:

τη συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας,

τη συμφωνία για τον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο,

τον κανονισμό αριθ. 17 του Συμβουλίου, της 6ης Φεβρουαρίου 1962, πρώτο κανονισμό εφαρμογής των άρθρων 81 και 82 της συνθήκης(2), όπως τροποποιήθηκε τελευταία από τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1/2003(3), και ιδίως τα άρθρα 3 και 15,

τις αποφάσεις της Επιτροπής της 1ης Οκτωβρίου 2001 και της 17ης Δεκεμβρίου 2001 για την κίνηση της διαδικασίας στην παρούσα υπόθεση,

Αφού κάλεσε τις ενδιαφερόμενες επιχειρήσεις να εκφράσουν τις απόψεις τους επί των αιτιάσεων που διατυπώθηκαν από την Επιτροπή σύμφωνα με το άρθρο 19 παράγραφος 1 του κανονισμού αριθ. 17 και τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 2842/98 της Επιτροπής, της 22ας Δεκεμβρίου 1998, σχετικά με τις ακροάσεις στο πλαίσιο ορισμένων διαδικασιών κατ'εφαρμογή των άρθρων 85 και 86 της συνθήκης ΕΚ(4),

Κατόπιν διαβούλευσης με τη συμβουλευτική επιτροπή συμπράξεων και δεσποζουσών θέσεων,

Έχοντας υπόψη την έκθεση του συμβούλου ακροάσεων στην υπόθεση αυτή(5),

Εκτιμώντας τα ακόλουθα:

ΜΕΡΟΣ I - ΤΑ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΑ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΑ

1. Η ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ ΜΕΘΥΛΟΓΛΥΚΑΜΙΝΗΣ

1.1. Το προϊόν

(1) Η μεθυλογλυκαμίνη (MG) (η οποία ενίοτε συναντάται ως "μεγλουμίνη") είναι ένα ενδιάμεσο χημικό προϊόν για τη σύνθεση ακτινοδιαγνωστικών μέσων, φαρμακευτικών και χρωστικών ουσιών. Δεν πρόκειται για υποπροϊόν, αντίθετα η ικανότητα παραγωγής MG καθορίζεται από τη διαμόρφωση των εγκαταστάσεων παραγωγής.

(2) Η MG παραδίδεται σε κρυστάλλινη μορφή στους παραγωγούς ακτινοδιαγνωστικών μέσων, οι οποίοι συνδυάζουν την ουσία με έναν ακόμη χημικό παράγοντα. Τη συνδυασμένη αυτή ουσία ζητούν πρωτίστως τα νοσοκομεία που τη χρησιμοποιούν για έγχυση σε ασθενείς που υφίστανται χημειοθεραπεία. Η λειτουργία της MG συνίσταται στην παρεμπόδιση της ταχείας αποβολής των ακτινοδιαγνωστικών μέσων από το σώμα.

(3) Η MG είναι ώριμο προϊόν, εφόσον κυκλοφορεί στην αγορά από μακρού. Η αγορά μεθυλογλυκαμίνης είναι σταθερή, ενώ ορισμένες περιοχές εμφανίζουν μειωμένη ζήτηση. Είναι πιθανό μεσοπρόθεσμα να εξαφανιστεί το προϊόν από την αγορά, αφού σύντομα ενδέχεται να κυκλοφορήσει καινούργιο και φθηνότερο προϊόν.

(4) Εντούτοις, όπως επιβεβαίωσαν αμφότερα τα μέρη, καθόλο το χρονικό διάστημα που εξετάζεται στην παρούσα απόφαση, δεν υπήρξε κανένα υποκατάστατο της μεθυλογλυκαμίνης όσον αφορά τις εφαρμογές ακτίνων Χ. Εξάλλου, μόνο η μεθυλογλυκαμίνη υψηλής ποιότητας, η οποία αναφέρεται ως φαρμακευτική μεθυλογλυκαμίνη, μπορεί να χρησιμοποιηθεί για τις εφαρμογές αυτές. Συνεπώς, συνάγεται ότι υπάρχει μια οικεία αγορά προϊόντος για τη φαρμακευτική μεθυλογλυκαμίνη. Η παρούσα απόφαση καλύπτει μόνο τη φαρμακευτική μεθυλογλυκαμίνη, η οποία μπορεί να χρησιμοποιηθεί στις εφαρμογές που αναφέρονται στην αιτιολογική σκέψη 1. Ένας κινέζος παραγωγός παράγει ένα είδος μεθυλογλυκαμίνης χαμηλότερης ποιότητας, που χρησιμοποιείται σε άλλες εφαρμογές όπως π.χ. η επεξεργασία υδάτων. Στην παρούσα απόφαση, η χρήση του όρου μεθυλογλυκαμίνη ή MG αφορά αποκλειστικά τη μεθυλογλυκαμίνη φαρμακευτικής ποιότητας.

1.2. Η αγορά μεθυλογλυκαμίνης

α) Προσφορά

(5) Όπως προαναφέρθηκε, η οικεία αγορά προϊόντος χαρακτηρίζεται ως η αγορά φαρμακευτικής μεθυλογλυκαμίνης (στο εξής "μεθυλογλυκαμίνη"), δεδομένου ότι η κατηγορία αυτή δεν μπορεί να υποκατασταθεί από άλλες όσον αφορά τη ζήτηση. Η αγορά αυτή έχει παγκόσμια διάσταση.

(6) Η παγκόσμια αγορά μεθυλογλυκαμίνης υπολογίζεται ότι το 1999 άγγιξε τους 375 τόνους περίπου, αξίας 5,7 εκατομμυρίων ευρώ(6) περίπου, εκ των οποίων 3,1 εκατομμύρια ευρώ(7).

(7) Βάσει των στοιχείων πωλήσεων που παρουσίασαν τα μέρη το 1999, το μερίδιο της Merck στην παγκόσμια αγορά ανήλθε σε [περίπου 60 %], ενώ το μερίδιό της στον ΕΟΧ σε [περίπου 75 %] υπολογιζόμενα βάσει του όγκου. Τα μερίδια της Aventis εκτιμώνται σε [περίπου 40 %] στην παγκόσμια αγορά και [περίπου 25 %] στην αγορά ΕΟΧ(8).

(8) Βάσει των ίδιων στοιχείων και με βάση την αξία, το 1999 η Merck είχε μερίδιο [περίπου 55 %] στην παγκόσμια αγορά και αντίστοιχο μερίδιο [περίπου 70 %] στην Κοινότητα. Τα εκτιμώμενα μερίδια της Aventis ανήλθαν στο [45 % περίπου] της παγκόσμιας αγοράς και [30 % περίπου] της αγοράς ΕΟΧ(9).

(9) Στην απάντηση της στην κοινοποίηση αιτιάσεων, η Merck υποστηρίζει ότι το δικό της μερίδιο αγοράς πρέπει να υπολογιστεί βάσει του μέσου όρου πολλών ετών, δεδομένου ότι τα αριθμητικά στοιχεία του 1999 δεν απεικονίζουν επαρκώς τη θέση των συμβαλλομένων μερών καθόλη τη διάρκεια της σύμπραξης(10). Η Επιτροπή ερεύνησε το ζήτημα. Στην απάντησή της στην κοινοποίηση αιτιάσεων, η Merck υπερεκτίμησε την αξία των πωλήσεων μεθυλογλυκαμίνης της Aventis. Τα μέσα μερίδια αγοράς για την περίοδο 1995-1999 δεν διαφέρουν σημαντικά από τα μερίδια αγοράς του 1999.

(10) Η Merck τόσο στη γραπτή της απάντηση στην κοινοποίηση αιτιάσεων όσο και στην προφορική της παρουσίαση υποστήριξε ότι οι παραδόσεις στον [πελάτη 1] δεν θα έπρεπε να περιληφθούν στον υπολογισμό του μεριδίου αγοράς της Merck, δεδομένου ότι ο [πελάτης 1] ήταν εξαρτημένος πελάτης της εταιρείας και η Merck ήταν ο μοναδικός προμηθευτής που μπορούσε να του παράσχει προϊόν της ζητούμενης ποιότητας.

(11) Το επιχείρημα αυτό πρέπει να απορριφθεί, δεδομένου ότι η Aventis κατά την ακροαματική διαδικασία κατέστησε σαφές ότι μπορούσε να εφοδιάσει τον [πελάτη 1] με ποιοτικό προϊόν και ότι η Merck εσχάτως το παραδέχθηκε. Εξ αυτών συνάγεται ότι εάν δεν υπήρχε συμφωνία μεταξύ των μερών αντίθετη προς τον ανταγωνισμό, η Aventis θα είχε τα μέσα, το κίνητρο και το ενδιαφέρον να ασκήσει ενεργό ανταγωνισμό για να αναλάβει τον εφοδιασμό του [πελάτη 1].

(12) Αμφότεροι οι παραγωγοί MG είναι πολυεθνικές επιχειρήσεις με αξιοσημείωτο κύκλο εργασιών. Η επιχειρηματική τους δραστηριότητα είναι ουσιαστικά παγκόσμια, ενώ η παγκόσμια αγορά μπορεί να χαρακτηριστεί ως δυοπώλιο.

(13) Αμφότεροι οι παραγωγοί MG είναι εγκατεστημένοι εντός της Κοινότητας.

(14) Το 2000, η παραγωγή φαρμακευτικής μεθυλογλυκαμίνης πραγματοποιούνταν παγκοσμίως μόνο σε δύο τοποθεσίες, αμφότερες εντός της Κοινότητας. Οι δύο παραγωγοί MG εμφανίζουν περίπου παρόμοιο μέγεθος από πλευράς παραγωγικής ικανότητας. Η Merck εμφάνισε παραγωγική ικανότητα [περίπου 300] τόνων στη μονάδα του Darmstadt(11). Δεν είναι γνωστή η ακριβής παραγωγική ικανότητα της Aventis στη μονάδα Elbeuf. Η ποσότητα μεθυλογλυκαμίνης που πωλεί η Aventis διαφέρει σημαντικά από χρόνο σε χρόνο, αλλά η μεγαλύτερη ποσότητα που πωλήθηκε μετά το 1990 ήταν [περίπου 250] τόνοι το 1991(12). Οι πωλήσεις κατά τα τελευταία έτη υπήρξαν αισθητά χαμηλότερες. Εκτιμάται, συνεπώς, ότι η παγκόσμια παραγωγική ικανότητα μεθυλογλυκαμίνης κατά το έτος 1999 ανήλθε περίπου σε 500 τόνους.

β) Ζήτηση

(15) Οι πελάτες μεθυλογλυκαμίνης είναι παραγωγοί ακτινοδιαγνωστικών μέσων, οι οποίοι συνδυάζουν την ουσία με έναν ακόμη χημικό παράγοντα. Βασικός χρήστης αυτής της συνδυασμένης ουσίας είναι τα νοσοκομεία. Στους σημαντικότερους αγοραστές μεθυλογλυκαμίνης περιλαμβάνονται ο [πελάτης 1] (Γερμανία), ο [πελάτης 2] (Γαλλία), καθώς και ο [πελάτης 3] και ο [πελάτης 4] (ΗΠΑ). Ο [πελάτης 1] και ο [πελάτης 3] είναι πρώην παραγωγοί μεθυλογλυκαμίνης (βλέπε κεφάλαιο 3.3 παρακάτω).

γ) Εμπόριο μεταξύ κρατών μελών

(16) Η μεθυλογλυκαμίνη παράγεται σε δύο κράτη μέλη και διακινείται σε ολόκληρο τον κόσμο.

(17) Το 1999 η Merck πραγματοποίησε πωλήσεις μεθυλογλυκαμίνης σε οκτώ κράτη μέλη.

(18) Το 1999 η Aventis πραγματοποίησε πωλήσεις σε πέντε κράτη μέλη.

(19) Οι πωλήσεις σε χώρες ΕΖΕΣ είναι πολύ μικρές. Η Επιτροπή γνωρίζει ότι μια νορβηγική εταιρεία αγόρασε το 1995 μέτριες ποσότητες από τη Rhone-Poulenc.

1.3. Οι παραγωγοί

α) Rhone-Poulenc Biochimie SA και Aventis Pharma SA

(20) Η Rhone-Poulenc Biochimie (RPB) έχει την έδρα της στο Antony κοντά στο Παρίσι. Η RPB είναι θυγατρική πλήρους ιδιοκτησίας της Aventis Pharma, η οποία με τη σειρά της είναι θυγατρική πλήρους ιδιοκτησίας της Aventis SA. Ο συνολικός κύκλος εργασιών της RPB ανήλθε το 1999 σε [περίπου 110] εκατομμύρια ευρώ(13).

(21) Στην απάντησή της στην κοινοποίηση αιτιάσεων, η Aventis αναφέρει ότι: "Την παράβαση διέπραξε η RPB και καμία άλλη συνδεδεμένη εταιρεία. Στην πραγματικότητα, οι δραστηριότητες που καλύπτει η κοινοποίηση αιτιάσεων αφορούν αποκλειστικά την RPB"(14). Βάσει της δήλωσης αυτής, η Επιτροπή δέχεται ότι η παραγωγή μεθυλογλυκαμίνης στην Aventis πραγματοποιήθηκε εξολοκλήρου στην RPB.

(22) Η Aventis Pharma SA διατηρεί επίσης την έδρα της στο Antony κοντά στο Παρίσι. Η εταιρεία ασχολείται με την ανακάλυψη, την ανάπτυξη, την κατασκευή και την πώληση φαρμακευτικών προϊόντων. Η Aventis Pharma είναι θυγατρική πλήρους ιδιοκτησίας της Aventis SA. Ο συνολικός κύκλος εργασιών της ανήλθε το 1999 σε [περίπου 2] δισεκατομμύρια ευρώ(15).

(23) Ο όμιλος Aventis SA έχει την έδρα του στο Στρασβούργο (Γαλλία). Πρόκειται για μια διεθνή εταιρεία που ασχολείται με την έρευνα, την ανάπτυξη, την παραγωγή και την εμπορία οργανικών και ενόργανων ενδιάμεσων χημικών ουσιών, ειδικών χημικών ουσιών, ινών, πλαστικών, φαρμακευτικών ουσιών και αγροτικών χημικών προϊόντων.

(24) Οι τρεις βασικές της επιχειρηματικές δραστηριότητες συνίστανται σε φαρμακευτικές ουσίες, προϊόντα προστασίας της υγείας φυτών και ζώων και ειδικές χημικές ουσίες.

(25) Ο συνολικός κύκλος εργασιών της επιχείρησης ανήλθε το 2000 σε 22304 εκατομμύρια ευρώ(16).

(26) Το 1998, η Rhone-Poulenc και η Hoechst AG, η γερμανική εταιρεία παραγωγής χημικών, ανακοίνωσαν τη συμφωνία τους σχετικά με ένα σχέδιο συγχώνευσης των επιστημονικών τους δραστηριοτήτων σε ένα νέο φορέα, την "Aventis" (η οποία θα ανήκε εξ ημίσειας στις δύο μητρικές εταιρείες) και την εκχώρηση των χημικών τους δραστηριοτήτων εντός τριετίας. Η ολοκλήρωση της συγχώνευσης ανακοινώθηκε στις 15 Δεκεμβρίου 1999.

(27) Μετά τη συγκέντρωση, η Aventis άρχισε να εστιάζεται όλο και περισσότερο στις φαρμακευτικές της δραστηριότητες. Τα άλλα τμήματα της επιχείρησης πωλήθηκαν. Ιδιαίτερη σημασία είχε η πώληση της Aventis Crop Sciences στην Bayer το 2002.

(28) Κατά τη διάρκεια της διαδικασίας, η Aventis Pharma ήταν εκείνη που χειριζόταν τις επαφές με την Επιτροπή εξ ονόματος της Aventis Pharma SA και της Rhone-Poulenc Biochimie SA Όταν στην παρούσα απόφαση αναφέρονται παρατηρήσεις της "Aventis", πρόκειται για την Aventis Pharma η οποία ενεργεί για λογαριασμό δικό της καθώς και εξ ονόματος της RPB.

β) Merck

(29) Η Merck KgaA, η έδρα της οποίας βρίσκεται στο Darmstadt (Γερμανία), είναι εταιρεία κατασκευής φαρμακευτικών προϊόντων και προϊόντων για την προστασία της υγείας. Έχει συσταθεί ως η λειτουργική θυγατρική της E.Merck oHG, ενός γενικού συνεταιρισμού που χρονολογείται από το 1827.

(30) Ο συνολικός κύκλος εργασιών της Merck ανήλθε το 1999 σε 5347 εκατομμύρια ευρώ(17).

(31) Η μεθυλογλυκαμίνη παράγεται από το τμήμα "Cosmetics Health Nutrition" (καλλυντικών, υγείας, διατροφής) της εταιρείαςυ(18).

γ) Άλλοι παραγωγοί

(32) Από το 1991 μέχρι το 1998 περίπου, η Aventis και η Merck υπήρξαν οι μοναδικοί παραγωγοί μεθυλογλυκαμίνης στον κόσμο. Το 1998 εισήλθε στην αγορά ένας κινέζος παραγωγός χαμηλού κόστους. Φαίνεται ωστόσο ότι ο εν λόγω παραγωγός επικεντρώθηκε στην εμπορία μεθυλογλυκαμίνης για εναλλακτικές χρήσεις όπου απαιτείται η χαμηλότερη φαρμακευτική κατηγορία(19). Δεν υπάρχουν πληροφορίες εάν ο κινέζος παραγωγός παρεισέφρησε στην αγορά φαρμακευτικής μεθυλογλυκαμίνης που χρησιμοποιείται ως σκιαγραφικό υλικό σε ιατρικές εφαρμογές, το οποίο αποτελεί συναφές προϊόν για τους σκοπούς της παρούσας απόφασης.

2. ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ

2.1. Έρευνες στην Κοινότητα

(33) Στις 27 Σεπτεμβρίου 2000, εκπρόσωποι της Merck επισκέφθηκαν την Επιτροπή. Στη διάρκεια της σύσκεψης, εξέφρασαν την επιθυμία να συνεργαστούν με την Επιτροπή σύμφωνα με την ανακοίνωση της τελευταίας σχετικά με τη μη επιβολή ή μείωση των προστίμων σε περιπτώσεις συμπράξεων (καρτέλ)(20), ("η ανακοίνωση περί επιείκειας") και προέβησαν σε προφορική περιγραφή των δραστηριοτήτων της σύμπραξης στην οποία είχε εμπλακεί η εταιρεία. Στις 20 Οκτωβρίου 2000, η Επιτροπή έλαβε λεπτομερέστερη γραπτή αναφορά.

(34) Στις 15 Ιανουαρίου 2001, η Επιτροπή ανέλαβε να επαληθεύσει τα λεχθέντα σύμφωνα με το άρθρο 14 παράγραφος 3 του κανονισμού αριθ. 17 στα κεντρικά γραφεία της Aventis στο Romainville.

(35) Στις 19 Οκτωβρίου 2001, η Επιτροπή απέστειλε στην Aventis αίτηση παροχής πληροφοριών δυνάμει του άρθρου 11 του κανονισμού αριθ. 17. Την ίδια ημερομηνία απεστάλη στη Merck αίτηση παροχής συμπληρωματικών πληροφοριών.

(36) Τις τελικές απαντήσεις στις επιστολές απέστειλαν η μεν Merck στα τέλη Ιανουαρίου 2002, η δε Aventis στις αρχές Φεβρουαρίου 2002.

(37) Στις 17 Ιουνίου 2002, η Επιτροπή κίνησε τη διαδικασία στην παρούσα υπόθεση και εξέδωσε κοινοποίηση αιτιάσεων κατά τριών παραληπτών. Η κοινοποίηση αιτιάσεων απευθύνθηκε στην Rhone-Poulenc Biochimie SA, στην Aventis Pharma SA και την Merck KgaA.

(38) Οι απαντήσεις στην κοινοποίηση αιτιάσεων έφθασαν στους παραλήπτες στις 2 Σεπτεμβρίου 2002.

(39) Στις 3 Οκτωβρίου 2002, συγκλήθηκε ακροαματική διαδικασία στη διάρκεια της οποίας δόθηκε σε όλα τα μέρη η δυνατότητα να διατυπώσουν τις απόψεις τους.

2.2. Έρευνες και διαδικασίες σε άλλες δικαιοδοσίες

(40) Οι αρχές των ΗΠΑ και του Καναδά διερευνούν επίσης τη σύμπραξη. Η Merck συνεργάζεται, όπως και στην Κοινότητα, και με τις εκεί αρχές.

3. Η ΣΥΜΠΡΑΞΗ

3.1. Τα αποδεικτικά στοιχεία

(41) Η παρούσα απόφαση βασίζεται στα αποδεικτικά στοιχεία που προσκόμισε η Merck, τα αποδεικτικά στοιχεία που ανακαλύφθηκαν κατά την επιθεώρηση των κεντρικών εγκαταστάσεων της Aventis, καθώς και στις απαντήσεις που δόθηκαν στις αιτήσεις παροχής πληροφοριών της Επιτροπής.

(42) Τα πραγματικά περιστατικά που εκτίθενται στο μέρος αυτό βασίζονται κυρίως στα ακόλουθα αποδεικτικά στοιχεία:

1. δήλωση της Merck KgaA της 19ης Οκτωβρίου 2000, κατόπιν προφορικής δήλωσης της 27ης Σεπτεμβρίου 2000·

2. έγγραφα κατασχεθέντα από την Επιτροπή κατά τη διάρκεια επιθεώρησης, στις κεντρικές εγκαταστάσεις της Aventis στις 15 Ιανουαρίου 2001·

3. απαντήσεις της Merck σε αίτηση παροχής πληροφοριών της Επιτροπής, στις 17 Δεκεμβρίου 2001 και στις 31 Ιανουαρίου 2002·

4. απαντήσεις της Aventis σε αίτηση παροχής πληροφοριών της Επιτροπής, στις 21 Δεκεμβρίου 2001 και την 1η Φεβρουαρίου 2002·

5. απάντηση της Merck στην κοινοποίηση αιτιάσεων της Επιτροπής, στις 2 Σεπτεμβρίου 2002·

6. απάντηση της Aventis στην κοινοποίηση αιτιάσεων της Επιτροπής, στις 2 Σεπτεμβρίου 2002.

3.2. Σύνοψη της παράβασης στην οποία αντιτίθεται η Επιτροπή

(43) Η σύμπραξη των δύο παραγωγών μεθυλογλυκαμίνης, της Merck και της Aventis, διήρκεσε τουλάχιστον από το Νοέμβριο του 1990 μέχρι το Δεκέμβριο του 1999. Επιδιωκόμενος στόχος της σύμπραξης ήταν η εξάλειψη του ανταγωνισμού στην παγκόσμια αγορά μεθυλογλυκαμίνης, πράγμα που επρόκειτο να επιτευχθεί μέσω της συμφωνίας κατανομής της αγοράς και μέσω του καθορισμού των τιμών.

(44) Υπάλληλοι των εταιρειών Merck και Aventis, αρμόδιοι για τη διανομή και την εμπορία μεθυλογλυκαμίνης, συναντώνταν κάθε χρόνο μετά το 1990 και κοινοποιούσαν σε αλλήλους τα στοιχεία πωλήσεων και τα στοιχεία κύκλου εργασιών του προηγούμενου έτους.

(45) Κατά τις ετήσιες αυτές συσκέψεις γινόταν πάντοτε διαπραγμάτευση για την αύξηση της τιμής. Συμφωνούσαν να αυξάνουν βάσει συμφωνημένων εκατοστιαίων μονάδων τις τιμές καταλόγου της μεθυλογλυκαμίνης, οι οποίες εφαρμόζονταν, στην Ευρώπη τουλάχιστον, σε μικρότερους πελάτες.

(46) Στη διάρκεια των συσκέψεων, οι αρμόδιοι αντάλλασσαν πληροφορίες για συγκεκριμένους πελάτες και λάμβαναν μέτρα ώστε να εξασφαλίσουν ότι οι πελάτες δεν θα αλλάξουν προμηθευτή. Η σύμπραξη περιελάμβανε συμφωνία κατανομής της αγοράς.

(47) Από το 1990 μέχρι το 1999, τα μέλη της σύμπραξης πραγματοποιούσαν τακτικές ετήσιες συσκέψεις συνήθως το φθινόπωρο. Κατά την περίοδο αυτή, εντοπίστηκαν έντεκα παρόμοιες συσκέψεις.

(48) Τα ονόματα των εκπροσώπων των εταιρειών στις συσκέψεις της σύμπραξης που έχουν γίνει γνωστά είναι τα εξής:

Merck:

[υπάλληλος Merck 1] (1990-1996)(21)

[υπάλληλος Merck 2] (1996-1999)(22)

Aventis:

[υπάλληλος Aventis 1] (1990-1999)(23)

[υπάλληλος Aventis 2] (1990 ή 1993-1999)(24)

3.3. Ιστορικό και αρχικές επαφές

(49) Πριν από το 1990, η Merck και η RPB δεν ήταν οι μοναδικοί παραγωγοί φαρμακευτικής μεθυλογλυκαμίνης στην αγορά. Ο [πελάτης 3] (ΗΠΑ) διέκοψε την παραγωγή κάπου στα μέσα της δεκαετίας του 1980. Ο [πελάτης 1] σταμάτησε να παράγει μεθυλογλυκαμίνη πιθανότατα το 1990. Αμφότερες οι εταιρείες συγκαταλέγονται σήμερα στους σημαντικότερους πελάτες του προϊόντος.

(50) Σύμφωνα με την Aventis υπήρξε μια άριστη μακροχρόνια σχέση μεταξύ των παραγωγών μεθυλογλυκαμίνης. Εάν ένας παραγωγός αντιμετώπιζε δυσχέρειες παράδοσης, υπήρχε συνήθως η δυνατότητα να αγοράσει τα αναγκαία προϊόντα από τον ανταγωνιστή του σε πολύ ευνοϊκή τιμή. Ο προκάτοχος του [υπαλλήλου Merck 1] στη θέση του προϊσταμένου μάρκετινγκ μεθυλογλυκαμίνης της Merck θυμάται τη σύσκεψη που πραγματοποιήθηκε το 1979 με τη Rhône-Poulenc για την πραγματοποίηση αγοράς με ευνοϊκούς όρους λόγω προβλημάτων παράδοσης που αντιμετώπιζε η Merck (Kollegenlieferung)(25). Το 1989 η RPB αγόρασε μεθυλογλυκαμίνη από τον [πελάτη 1](26). Η Merck αγόρασε από την RPB το 1990/1991, το 1994 και το 1995(27). Ο [υπάλληλος Merck 1] θυμάται ότι τουλάχιστον σε μία περίπτωση η RPB αγόρασε μεθυλογλυκαμίνη από τη Merck(28).

(51) Η Aventis αναφέρει ακόμη ότι: "Ήταν σαφές και στις δύο εταιρείες ότι αργά ή γρήγορα η μία θα έπρεπε να αποχωρήσει από την αγορά και ότι θα αγόραζε από τον παραγωγό που θα παρέμενε στην αγορά μεγλουμίνη (μεθυλογλυκαμίνη) για τις εσωτερικές της ανάγκες με ευνοϊκούς όρους"(29).

(52) Στην απάντησή της στην κοινοποίηση αιτιάσεων, η Merck διατύπωσε διαφορετική άποψη και διαβεβαίωσε ότι από την πλευρά της απέρριπτε πάντοτε τις προτάσεις της Rhône-Poulenc/Aventis να σταματήσει την παραγωγή και να αγοράζει στο εξής μεθυλογλυκαμίνη από την Aventis. Ο σημαντικότερος πελάτης της Merck, [πελάτης 1], δεν ήταν έτοιμος να δεχθεί μεθυλογλυκαμίνη της ποιότητας της Aventis. Τέλος, λόγω της εμπειρογνωμοσύνης της Merck στην παραγωγή ειδικών χημικών, η Merck μπορούσε να παράγει μεθυλογλυκαμίνη με σχετικά χαμηλό κόστος, οπότε δεν θα είχε νόημα να σταματήσει την παραγωγή της(30).

(53) Όταν γύρω στο [...] ο [πελάτης 1] σταμάτησε την παραγωγή, η εταιρεία άρχισε να αγοράζει μεθυλογλυκαμίνη από τη Merck με ειδικούς όρους ως συμπαραγωγός, όπως αποκαλείτο. Η Merck εξηγεί ότι στο συγκεκριμένο αυτό πλαίσιο, "συμπαραγωγός είναι μια εταιρεία η οποία παράγει ένα συγκεκριμένο προϊόν και επομένως γνωρίζει τις δαπάνες που συνδέονται με την παραγωγή του. Εάν η εταιρεία αγοράσει το προϊόν από συνάδελφο εταιρεία, λόγω των ειδικών της γνώσεων, θα προσπαθήσει να αποκτήσει το προϊόν σε τιμή όσο γίνεται πλησιέστερη στο δικό της κόστος παραγωγής (αποκαλούμενη τιμή συμπαραγωγού)"(31).

(54) Κατά τη χρονική στιγμή που κατέστη σαφές ότι η Merck και η RPB θα ήταν οι μοναδικοί δύο εναπομείναντες παραγωγοί, άρχισαν να αυξάνονται οι επαφές μεταξύ Merck και RPB. Αρχικά οι επαφές αυτές εστιάζονταν σε άτυπη ανταλλαγή πληροφοριών. Ο [υπάλληλος Merck 1] αναφέρει ότι όταν [στα τέλη της δεκαετίας του 1980] είχε την πρώτη του επαφή, ήταν σαφές ότι για κάποιο διάστημα οι εκπρόσωποι της Merck και της Rhône-Poulenc συναντώνταν για να συζητήσουν την πραγματοποίηση αγοράς προϊόντων της Merck από την RP. Στο περιθώριο των διασκέψεων αυτών συναντώνταν και οι υπεύθυνοι για τη μεθυλογλυκαμίνη(32).

(55) Από δηλώσεις υπαλλήλων της Merck καταδεικνύεται ότι καιρό πριν από το 1990 κυκλοφορούσαν στη Merck φήμες σχετικά με κάποια συμφωνία όσον αφορά τη μεθυλογλυκαμίνη.

(56) Ο [υπάλληλος Merck 4] αναφέρει σε συνέντευξή του στις 9 Οκτωβρίου 2000.

(57) "Παρότι δεν είχε εργαστεί άμεσα με τη MG μέχρι τις αρχές της χρονιάς, γνώριζε για επαφές που πραγματοποιούνταν με την RP σχετικά με το προϊόν. Οι επαφές αυτές ήταν κοινό μυστικό στο τμήμα διανομής της Merck. Είχε ήδη ακούσει για τις επαφές αυτές δέκα με είκοσι χρόνια νωρίτερα, δηλαδή την εποχή [...] (1983-1989 NdR) και πριν καθιερωθεί στη Merck η 'Spartenorganisation' (1978-1979 NdR). Η ιδιαίτερη σχέση της RP με τη MG αναφερόταν σε τιμές και σε μερίδια αγοράς"(33).

(58) Στη δεύτερη συνέντευξη στις 15 Ιανουαρίου 2002, ζητήθηκε από τον [υπάλληλο Merck 4] να εξηγήσει από πού και πώς είχε λάβει τις πληροφορίες αυτές.

(59) "Δεν μπορούσε να θυμηθεί πότε ακριβώς έλαβε τις πληροφορίες. Πιστεύει ωστόσο ότι πρέπει να γνώριζε από τις αρχές μέχρι τα μέσα της δεκαετίας του 1980 και ότι οι πληροφορίες είχαν φθάσει σε αυτόν από αξιόπιστη πηγή. Θυμάται ότι ένας πελάτης είχε παραπονεθεί ότι λάμβανε πανομοιότυπες απαντήσεις από τη Merck και τη Rhône-Poulenc όταν ζητούσε τη τιμή της MG. Δεν μπορεί να θυμηθεί πλέον την ακριβή ημερομηνία που συνέβη αυτό"(34).

(60) [...] Σε συνέντευξή του στις 15 Ιανουαρίου 2002, ο [υπάλληλος Merck 5] ανέφερε τα ακόλουθα:

(61) "Είχε επιστρέψει στο Darmstadt από το εξωτερικό μόλις το 1990. Είχε ακούσει σχετικά με τις συμφωνίες MG κατά τις επισκέψεις του στο Darmstadt όταν ζούσε στο εξωτερικό. Όπως θυμόταν την εποχή που έδωσε την πρώτη συνέντευξη (το 2000), η σύμπραξη είχε διαρκέσει επί 10-15 έτη. Σε επίσκεψή του στην πατρίδα είχε ακούσει φήμες ότι υπήρχε 'συμφωνία σχετικά με την τιμή' της MG. Την εποχή εκείνη είχε την εντύπωση ότι δεν επρόκειτο για καθαρή δραστηριότητα. Δεν είχε πάντως ακούσει για ενδεχόμενη κατανομή πελατών μεταξύ της Merck και της Rhône-Poulenc"(35).

(62) Η Merck αναφέρει ότι οι αρμόδιοι για τη διανομή και την εμπορία μεθυλογλυκαμίνης συναντήθηκαν με τους εκπροσώπους της Rhône-Poulenc το 1989, και αντάλλαξαν τα στοιχεία πωλήσεων και τα στοιχεία σχετικά με τον κύκλο εργασιών του προηγούμενου έτους(36). Τη συνάντηση επιβεβαίωσε ο [υπάλληλος Merck 1](37). Δεν ανακαλύφθηκαν αποδεικτικά στοιχεία, ενώ η Aventis δεν επιβεβαίωσε την συνάντηση, ούτε το σκοπό της.

(63) Στην απάντησή της στην κοινοποίηση αιτιάσεων, η Merck επιβεβαιώνει ότι η συνάντηση αυτή συνδεόταν αναμφίβολα με τη μεθυλογλυκαμίνη. Η Merck θεωρεί ότι μπορεί να ήταν η αφετηρία του καρτέλ μεθυλογλυκαμίνης, δεδομένου ότι η RP προσπάθησε στην περίπτωση αυτή να πείσει τη Merck να διακόψει την παραγωγή μεθυλογλυκαμίνης και να αγοράζει το προϊόν από την RP σε ευνοϊκή τιμή. Εφόσον η Merck απέρριψε την πρόταση της RP να διακόψει την παραγωγή της, η σύμπραξη θα μπορούσε να είναι η εναλλακτική λύση που θα εξασφάλιζε σταθερές τιμές και σταθερά μερίδια αγοράς(38).

(64) Σύμφωνα με τον [υπάλληλο Merck 1], το 1989/1990 πραγματοποιήθηκε σύσκεψη σε ημερομηνία που δεν προσδιορίζεται. Μετείχαν ο [υπάλληλος Merck 3] και ο [υπάλληλος Merck 1] από τη Merck, και ο [υπάλληλος Aventis 1] από την RP. Προφανώς παρόν ήταν ακόμη ένα άτομο από την RP, όχι πάντως o [υπάλληλος Aventis 2]. Ο [υπάλληλος Merck 3] παρουσίασε τον [υπάλληλο Merck 1] ως το νέο εκπρόσωπο της Merck αρμόδιο για τη μεθυλογλυκαμίνη(39). Ο [υπάλληλος Merck 3] επιβεβαιώνει τη σύσκεψη, αλλά λέει ότι πραγματοποιήθηκε το 1990 στο Παρίσι, πιθανόν στην έδρα της RP. Πιστεύει ότι κατά τη σύσκεψη συζητήθηκαν διάφορα προϊόντα, μεταξύ των οποίων και η μεθυλογλυκαμίνη(40).

(65) Μετά την προαναφερθείσα σύσκεψη, προς τα τέλη της δεκαετίας του 1980 ή στις αρχές της δεκαετίας του 1990, πραγματοποιήθηκε μια ακόμη συνάντηση. Κατόπιν πρόσκλησης της RP, οι [υπάλληλος Merck 1] και [υπάλληλος Merck 6] της Merck συνάντησαν τον [υπάλληλο Aventis 1] και [υπάλληλο Aventis 2] της RP, σε παρισινό εστιατόριο για δείπνο. Το θέμα της συζήτησης δεν αφορούσε επιχειρηματικές δραστηριότητες. Ωστόσο οι εκπρόσωποι της Merck υποψιάστηκαν ότι η πρόσκληση της RP σχετιζόταν με την πρόταση της RP προς τη Merck να διακόψει την παραγωγή μεθυλογλυκαμίνης και στο εξής να αγοράζει το προϊόν από την Aventis σε ευνοϊκή τιμή(41).

(66) Στην απάντησή της στην κοινοποίηση αιτιάσεων, η Aventis υποστηρίζει ότι όσον αφορά τη μεθυλογλυκαμίνη, πριν από το 1990 πραγματοποιήθηκαν μόνο νόμιμες επαφές μεταξύ των εταιρειών, οι οποίες αφορούσαν περιστασιακές ελλείψεις του προϊόντος. Οι δηλώσεις του [υπαλλήλου Merck 3] και του [υπαλλήλου Merck 1] δεν παρέχουν απόδειξη παράνομων επαφών προ του 1990, ενώ η αξιοπιστία των φημών που άκουσαν οι [υπάλληλος Merck 4] και [υπάλληλος Merck 5] είναι λίαν αμφισβητήσιμη(42).

(67) Υπάρχουν διάφορες εκδοχές των γεγονότων πριν από το 1990. Η Επιτροπή δεν έχει στην κατοχή της επαρκή τεκμήρια για να αποδείξει ποια εκδοχή είναι η σωστή. Συνεπώς, για τους σκοπούς της παρούσας απόφασης, θα θεωρηθεί ότι η παράβαση ξεκίνησε το 1990.

3.4. Η έναρξη ενός δομημένου καρτέλ - Σύσκεψη στις 22 Νοεμβρίου 1990 στο Antony, Παρίσι

(68) Η σύσκεψη το φθινόπωρο του 1990 σηματοδοτεί μια σαφή μεταβολή όσον αφορά την εξέλιξη των επαφών μεταξύ της Merck και της RP για τη μεθυλογλυκαμίνη, σε μια επίσημη και δομημένη ρύθμιση με σαφή συμφωνία όσον αφορά τις τιμές και την κατανομή των μεριδίων αγοράς. Τούτο πιστοποιείται από επιβεβαιωμένες δηλώσεις αμφότερων των εταιρειών Aventis και Merck (βλέπε 3.5 παρακάτω).

(69) Η σύσκεψη του φθινοπώρου του 1990 υπήρξε τόσο για τον [υπάλληλο Merck 1] (Merck) όσο και για τον [υπάλληλο Aventis 1] (RP/Aventis), η πρώτη τους σύσκεψη [υπό αυτές τις ιδιότητες]. Σύμφωνα με τις πληροφορίες που προσκόμισε ο [υπάλληλος Merck 3], ο [υπάλληλος Merck 1] τον είχε διαδεχθεί την 1η Σεπτεμβρίου 1990(43). Σύμφωνα με κατασχεθέν έγγραφο της Aventis, ο [υπάλληλος Aventis 1] διορίστηκε [στη θέση αυτή] της Rhône-Poulenc Biochimie τον Ιανουάριο του 1990(44).

(70) Υπάρχει συμφωνία μεταξύ των μερών ότι ο [υπάλληλος Merck 1] και ο [υπάλληλος Aventis 1] ήταν αρμόδιοι για το σχεδιασμό του τρόπου λειτουργίας του καρτέλ. Ο [υπάλληλος Merck 1] αναφέρει: "Ο [υπάλληλος Merck 3] τον παρουσίασε στον [υπάλληλο Aventis 1]. Ωστόσο οι τρέχουσες συμφωνίες με τη Rhône-Poulenc καταρτίστηκαν μόνο από τον [υπάλληλο Merck 1] από κοινού με τον [υπάλληλο Aventis 1]"(45). Η Aventis αναφέρει: "όπως φαίνεται, πριν από το 1990 δεν είχαν συζητηθεί θέματα σχετικά με τη μεγλουμίνη (μεθυλογλυκαμίνη) κατά τις συσκέψεις που πραγματοποιήθηκαν στις εγκαταστάσεις της Merck και οι οποίες εστιάζονταν στις πωλήσεις [άλλου προϊόντος]. Όπως όμως προαναφέρθηκε, η κατάσταση εξελίχθηκε όταν στις αρχές του 1990 πραγματοποιήθηκε ετήσια σύσκεψη μεταξύ του [υπαλλήλου Aventis 1] και του ομολόγου του στη Merck, [υπαλλήλου Merck 1] για να συζητήσουν θέματα σχετικά με τη μεγλουμίνη"(46).

(71) Δεν αμφισβητείται το γεγονός ότι η σύσκεψη πραγματοποιήθηκε. Επιβεβαιώνεται ότι οι [υπάλληλος Merck 1] και [υπάλληλος Aventis 1](47) ήταν αμφότεροι παρόντες στη συνάντηση. Η Aventis αναφέρει: "Βάσει συνεντεύξεων που διεξήχθησαν με υπαλλήλους της εναγόμενης, ετήσια σύσκεψη σχετικά με τη μεγλουμίνη πραγματοποιήθηκε στη Γερμανία μεταξύ του [υπαλλήλου Aventis 1] [διευθυντικού στελέχους] της RPB κατά το διάστημα 1990-1999, και του ομολόγου του στη Merck, [υπαλλήλου Merck 1] ή του διαδόχου του [υπαλλήλου Merck 2]. Hentschel. Η σύσκεψη αυτή πραγματοποιήθηκε στο τέλος του έτους. Η πρώτη από τις συσκέψεις αυτές πραγματοποιήθηκε το 1990 με τον [υπάλληλο Merck 1] στις κεντρικές εγκαταστάσεις της Merck στο Darmstadt"(48).

(72) Παρότι η Merck δεν αμφισβητεί την πραγματοποίηση της σύσκεψης, ισχυρίζεται ότι η Aventis τη συγχέει με άλλη σύσκεψη που αφορούσε [άλλο προϊόν] και ότι στην πραγματικότητα η πρώτη σύσκεψη πραγματοποιήθηκε στις εγκαταστάσεις της Aventis στο Antony κοντά στο Παρίσι.

(73) Στην απάντησή της στην κοινοποίηση αιτιάσεων, η Merck αναφέρει: "Αληθεύει το γεγονός ότι στις εγκαταστάσεις της Merck πραγματοποιήθηκαν ετήσιες συσκέψεις σχετικά με [άλλο προϊόν], κατά τις οποίες μέλη του κεντρικού τμήματος αγορών της Merck είχαν εντατικές συνομιλίες με υπαλλήλους της Aventis με σκοπό να καθορίσουν τους όρους πώλησης [του άλλου προϊόντος] στη Merck. Πράγματι ανάλογη σύσκεψη σχετικά με το [άλλο προϊόν] πραγματοποιήθηκε στις εγκαταστάσεις της Merck (επίσης) το 1990. Δεδομένου ότι οι συσκέψεις αυτές αφορούσαν την πραγματοποίηση αγορών εκ μέρους της Merck από τη Rhone-Poulenc, δεν είχε σε γενικές γραμμές αναμειχθεί το τμήμα διανομής/εμπορίας της Merck(49). Αντιθέτως, η σύσκεψη του 1990 σχετικά με τη μεθυλογλυκαμίνη πραγματοποιήθηκε στις 22 Νοεμβρίου μεταξύ των [υπαλλήλου Aventis 1] και [υπαλλήλου Merck 1] (πρόσφατα τότε διορισθέντα [διευθυντικό στέλεχος]) στις εγκαταστάσεις της Aventis στο Παρίσι, στο Antony. Μετά τη σύσκεψη, ο [υπάλληλος Aventis 1] κάλεσε τον [υπάλληλο Merck 1] σε γεύμα σε εστιατόριο του Champs Elysees"(50).

(74) Παρότι παρατηρείται διαφωνία σχετικά με την τοποθεσία της πρώτης επίσκεψης, από τα ανωτέρω προκύπτει ότι τα μέρη συμφωνούν ότι η πρώτη σύσκεψη της σύμπραξης πραγματοποιήθηκε το φθινόπωρο του 1990. Βασιζόμενη στις ακριβέστερες πληροφορίες της Merck, συνάγεται ότι η πρώτη σύσκεψη της σύμπραξης πραγματοποιήθηκε στις 22 Νοεμβρίου του 1990.

(75) Το περιεχόμενο της πρώτης αυτής σύσκεψης, καθώς και των δέκα ακόλουθων συσκέψεων, περιγράφεται στο τμήμα 3.5 παρακάτω.

3.5. Διάρθρωση και περιεχόμενο της συνεργίας

3.5.1. Ανταλλαγή πληροφοριών

(76) Αμφότερα τα μέρη συμφωνούν ότι η σύσκεψη συνήθως ξεκινούσε με ανταλλαγή πληροφοριών και απόψεων για την παγκόσμια ζήτηση του προϊόντος, και γινόταν αναφορά στις πωληθείσες κατά το προηγούμενο έτος ποσότητες στους σημαντικότερους εκατέρωθεν πελάτες.

(77) Η Merck αναφέρει: "Οι αρμόδιοι για τη διανομή και την εμπορία MG εκ μέρους της Merck και της Aventis συναντώνταν άπαξ ετησίως από το 1989, και αντάλλασσαν τα στοιχεία πωλήσεων και τα στοιχεία κύκλων εργασιών του προηγούμενου έτους. Προς τούτο, πριν από την πραγματοποίηση των συσκέψεων, οι εκπρόσωποι της Merck λάμβαναν αντίτυπα των εσωτερικών στατιστικών πωλήσεων της Merck, τα οποία παρουσίαζαν τα αποτελέσματα του προηγούμενου έτους -με αναφορά στην αντίστοιχη χώρα και τους πελάτες- με στοιχεία όγκου και πωλήσεων"(51).

(78) Η Aventis αναφέρει: "Οι συσκέψεις αυτές διαρκούσαν μιάμιση ώρα περίπου κατά την οποία οι εταιρείες ξεκινούσαν με την ανταλλαγή απόψεων σχετικά με την -εν γένει καθοδική- παγκόσμια ζήτηση του προϊόντος και αναφέρονταν στις πωληθείσες ποσότητες στους εκατέρωθεν σημαντικότερους πελάτες κατά το προηγούμενο έτος"(52).

(79) Η Aventis στην απάντησή της στην κοινοποίηση αιτιάσεων υποστηρίζει ότι κατά τις συσκέψεις περιορισμένη ήταν η ανταλλαγή πληροφοριών σχετικά με τις πωλήσεις.

(80) Η κοινοποίηση αιτιάσεων υποστηρίζει ότι η RPB και η Merck αντάλλασσαν κανονικά στοιχεία πωλήσεων. Υποπίπτουσα σε προφανή αντίφαση η κοινοποίηση αιτιάσεων συμπεραίνει επίσης, παράλληλα με την RPB και τη Merck, ότι αμφότεροι οι παραγωγοί δεν είχαν αξιολογήσει επακριβώς τη θέση αλλήλων στην αγορά μεγλουμίνης. Η Merck λανθασμένα πίστευε ότι αμφότεροι οι παραγωγοί είχαν μερίδιο αγοράς 50 %. Η κοινοποίηση αιτιάσεων καθώς και ο φάκελός της αποδεικνύουν σαφώς ότι η Merck είχε πολύ υψηλότερο μερίδιο αγοράς από την RPB, δηλαδή, ότι η Merck είχε [περίπου 65 %] της παγκόσμιας αγοράς και [περίπου 75 %] της αγοράς ΕΟΧ. Η RPB με τη σειρά της είχε υποτιμήσει την παγκόσμια αγορά μεγλουμίνης σε "περίπου 200 τόνους ετησίως για διάφορους πελάτες και τις εσωτερικές ανάγκες της Merck και του [πελάτη 1] για το υπόλοιπο".

(81) "Οι ανακριβείς αυτές εκτιμήσεις της αγοράς φανερώνουν σαφώς ότι παρότι υπήρξε κάποια άτυπη προφορική ανταλλαγή των στοιχείων των πωλήσεων, οι δύο παραγωγοί ουδέποτε αντάλλαξαν έγγραφα οιουδήποτε είδους. Παρότι η κοινοποίηση αιτιάσεων αναφέρει ότι η Merck και η RPB συναντώνταν και 'αντάλλασσαν τα στοιχεία πωλήσεων και τα στοιχεία κύκλου εργασιών του προηγούμενου έτους', πρέπει να τονιστεί ότι ουδέποτε υπήρξε πλήρης, συστηματική ανταλλαγή των στοιχείων πωλήσεων. Οι συνεντεύξεις του [υπαλλήλου Merck 1] και του [υπαλλήλου Merck 2] έδειξαν ότι οι RPB και Merck ουδέποτε αντάλλαξαν τα στοιχεία κύκλου εργασιών, σε αντίθεση με τη δήλωση της Merck. Εάν είχε πράγματι συμβεί κάτι τέτοιο, η Merck θα είχε συνειδητοποιήσει ότι το μερίδιο αγοράς της υπερέβαινε μακράν εκείνο της RPB"(53).

(82) Η Επιτροπή αποδέχεται ότι πράγματι συνέβη η προφορική ανταλλαγή των στοιχείων πωλήσεων, αλλά δεν υλοποιήθηκε σε πλήρη και συστηματική ανταλλαγή των στοιχείων.

3.5.2. Συμφωνία για ορισμένες τιμές και για τις ετήσιες αυξήσεις τιμών

(83) Αμφότερες η Merck και η Aventis συμφωνούν ότι σημαντικό στοιχείο των ετήσιων συσκέψεων ήταν η σύναψη συμφωνίας σχετικά με τις αυξήσεις της τιμής για το επόμενο έτος.

(84) Η Merck αναφέρει: "Εξάλλου πάντοτε γινόταν διαπραγμάτευση για αύξηση της τιμής το ερχόμενο έτος. Η αύξηση θα γινόταν με προσυμφωνημένες εκατοστιαίες μονάδες τόσο στον τιμοκατάλογο MG (που καταρτιζόταν εκ νέου ετησίως), που εφαρμοζόταν τουλάχιστον στην Ευρώπη σε μικρότερους πελάτες (μερίδιο μόνο 10 % του κύκλου εργασιών περίπου), καθώς και στις επιμέρους διαπραγματευόμενες τιμές που εφαρμόζονταν σε μεγαλύτερους πελάτες ('βασικοί λογαριασμοί'). Κατά συνέπεια, οι τιμοκατάλογοι της Merck και της Aventis - πέραν ασήμαντων παρεκκλίσεων - ήταν στην ουσία οι ίδιοι"(54).

(85) Η Aventis αναφέρει: "Ακολουθούσε συζήτηση σχετικά με τις τιμές, ιδίως εάν ένα από τα μέρη είχε την πρόθεση να αυξήσει την τιμή του και σε ποιο βαθμό. Κανένα από τα μέρη δεν πρότεινε σημαντικές αυξήσεις της τιμής, δεδομένου ότι ήταν κατανοητό ότι ένα προϊόν που κατασκευάζεται από το 1956 μπορούσε να αντέξει μόνο μία σταδιακή και ελαφρά αύξηση"(55).

(86) Στην απάντησή της στην κοινοποίηση αιτιάσεων η Aventis αναφέρει: "Όπως αναφέρεται στην απάντηση της RPB της 1ης Φεβρουαρίου, οι τιμές συζητούνταν κατά τις ετήσιες συσκέψεις μεταξύ της RPB και της Merck. Συγκεκριμένα, οι μετέχοντες συζητούσαν εάν θα αύξαναν τον τιμοκατάλογο, και ακολουθούσε συμφωνία σχετικά με την ελάχιστη ποσοστιαία αύξηση. Η Merck και η RPB δεν συζητούσαν ωστόσο τις τιμές όσον αφορά μεμονωμένους πελάτες. Ο [υπάλληλος Merck 1] το επιβεβαίωσε στη συνέντευξή του της 19ης Σεπτεμβρίου 2000"(56).

(87) Η Επιτροπή δέχεται τον ισχυρισμό της Aventis ότι στις συσκέψεις συζητούνταν μόνον "οι τιμές καταλόγου" και τα ποσοστά της ετήσιας αύξησης της τιμής.

3.5.3. Μερίδια αγοράς και κατανομή πελατών

(88) Αμφότερα τα μέρη συμφωνούν ότι η ρύθμιση περιελάμβανε συμφωνία κατανομής της αγοράς. Οι αναφορές τους διαφέρουν ωστόσο κάπως όσον αφορά την περιγραφή της συμφωνίας.

(89) Η Merck αναφέρει: "Τουλάχιστον από τα τέλη της δεκαετίας του 1980, πραγματοποιούνταν επαφές μεταξύ της Merck και της Aventis όσον αφορά τη MG, και πρωταρχικός σκοπός τους ήταν να διατηρηθεί το status quo των αντίστοιχων μεριδίων αγοράς 50 % των δύο εταιρειών στην παγκόσμια αγορά MG και να αυξηθεί η τιμή του προϊόντος. Πρόσθετος επιδιωκόμενος στόχος ήταν να αποτραπεί, ει δυνατόν, η μεταπήδηση των πελατών προς τον άλλο προμηθευτή"(57). Σε άλλη πρόταση η Merck αναφέρει: "Για να αποτραπούν οι διαρροές, συμφωνήθηκε ότι αμφότερα τα μέρη θα απαντούσαν σε αίτημα πελάτη του άλλου μέρους σχετικά με την τιμή του προϊόντος προσφέροντάς του την τιμή καταλόγου"(58).

(90) Στην αναφορά του σχετικά με την ετήσια σύσκεψη του 1996, ο [υπάλληλος Merck 2] αναφέρει: "Συμφωνήθηκε ότι σε περίπτωση που οι πελάτες του άλλου μέρους θα ζητούσαν τις τιμές, η Merck και η RP θα πρόσφεραν μόνο τιμές καταλόγου, ακόμη και αν επρόκειτο για μεγάλους πελάτες. Δεδομένου ότι οι τιμές καταλόγου ήταν υψηλότερες από τις τιμές που προορίζονταν για τους μεγάλους πελάτες, έτσι εξασφαλιζόταν ότι οι μεγάλοι πελάτες θα παρέμεναν πιστοί στον προμηθευτή τους. Το θέμα αυτό συζητήθηκε διεξοδικά κατά τη δεύτερη σύσκεψη το φθινόπωρο του 1996"(59). Στην αναφορά του για τη σύσκεψη του 1997, ο [υπάλληλος Merck 2] αναφέρει: "Οι μετέχοντες συζήτησαν εάν κατά το προηγούμενο έτος όλοι οι πελάτες είχαν παραμείνει πιστοί στους αρχικούς προμηθευτές τους και αποφάνθηκαν ότι όντως ίσχυε κάτι τέτοιο"(60).

(91) Η Aventis αναφέρει: "Στη διάρκεια μιας σύσκεψης, η οποία πραγματοποιήθηκε είτε το 1990 είτε το 1991, ο [υπάλληλος Aventis 1] και ο [υπάλληλος Merck 1] συνήψαν συμφωνία σχετικά με τις ποσότητες που παρέχονταν στον [πελάτη 2], το σημαντικότερο πελάτη της RPB στην Ευρώπη. Σύμφωνα με την εν λόγω συμφωνία, οι ετήσιες ανάγκες μεγλουμίνης του [πελάτη 2] θα καλύπτονταν από την RPB μέχρι την ελάχιστη ποσότητα των 25 τόνων. Εάν ο ίδιος ο [πελάτης 2] της το ζητούσε, η Merck θα μπορούσε να καλύψει τις επιπλέον ανάγκες του πελάτη. Με άλλα λόγια, η RPB ήταν βέβαιη ότι κάθε χρόνο θα εφοδίαζε τον [πελάτη 2] τουλάχιστον με την ελάχιστη ποσότητα των 25 τόνων. Η συμφωνία διήρκεσε μέχρι το 1999. Η συμφωνία συνήφθη σε μια εποχή που ο [πελάτης 2] είχε αρχίσει να διαμαρτύρεται ή να έχει επιφυλάξεις σχετικά με την ποιότητα ή/και τη συσκευασία της μεγλουμίνης της RPB. Υπήρχε συνεπώς ο κίνδυνος ότι ο [πελάτης 2] θα αγόραζε τις ετήσιες ποσότητες που χρειαζόταν από τη Merck. Δεδομένου ότι ο [πελάτης 2] υπήρξε 'θεσμικός' πελάτης της RPB επί σειρά ετών, ήταν πολύ σημαντικό για την RPB να εξασφαλίσει την προμήθεια τουλάχιστον 25-30 τόνων μεγλουμίνης ετησίως"(61). Αργότερα στην απάντησή της στην επιστολή της Επιτροπής βάσει του άρθρου 11 η Aventis αναφέρει: "Κατά τις συσκέψεις αυτές ουδέποτε καθορίστηκε κατανομή ποσοτήτων μεταξύ των αντίστοιχων πελατών μεγλουμίνης ούτε οποιοδήποτε είδος εδαφικής κατανομής, με εξαίρεση την προαναφερθείσα συμφωνία για τον [πελάτη 2]"(62).

(92) Από το σημείωμα του [υπαλλήλου Aventis 3] της Rhône-Poulenc Rorer (βλέπε αιτιολογικές σκέψεις 104-105) μπορεί να συναχθεί ότι ασκήθηκε πίεση επί της RP για τη σύναψη συμφωνίας κατανομής της αγοράς όσον αφορά τον [πελάτη 2].

(93) Η συμφωνία όσον αφορά τον [πελάτη 2] επιβεβαιώνεται και από την ανταλλαγή ηλεκτρονικών μηνυμάτων εντός της Merck τον Οκτώβριο του 1999 (βλέπε αιτιολογικές σκέψεις 159-161).

(94) Στην απάντησή της στην κοινοποίηση αιτιάσεων, η Merck υποστηρίζει ότι η δήλωση της Aventis ότι η εδαφική κατανομή κατά τις συσκέψεις περιορίστηκε στη συμφωνία [πελάτη 2] είναι εσφαλμένη. Η Merck αναφέρει: "Σε αντίθεση με αυτή την εκτίμηση της Aventis, το περιεχόμενο της συμφωνίας κατανομής της αγοράς δεν περιοριζόταν στη συμφωνία '[πελάτη 2]', αλλά αφορούσε την παγκόσμια αγορά μεθυλογλυκαμίνης. Η πρόθεση που υπήρχε πίσω από τη σύμπραξη ήταν ένα 'σύμφωνο μη επίθεσης'. Υπήρξε συμφωνία διατήρησης της διανομής των πωλήσεων στα τρέχοντα επίπεδα ήτοι διατήρηση της διαίρεσης της αγοράς κατά 50/50 που υφίστατο το 1989/1990 (τουλάχιστον σύμφωνα με πληροφορίες της Merck την εποχή εκείνη)"(63).

(95) Αργότερα, αναφερόμενη στην περιγραφή της συμφωνίας [πελάτη 2] από την Aventis, η Merck αναφέρει ότι: "Αυτή η ερμηνεία της συμφωνίας από την Aventis συμβαδίζει με την ερμηνεία της Merck ότι η σύμπραξη είχε σκοπό κάθε συμβαλλόμενο μέρος να διατηρήσει τους σημαντικότερους πελάτες του. Μία ενδεχόμενη συμφωνία για τον [πελάτη 2] αποτελεί απλώς συγκεκριμένο παράδειγμα του ευρύτερου αυτού σκοπού"(64).

(96) Στην απάντησή της στην κοινοποίηση αιτιάσεων, η Aventis αναφέρει ότι: "Η κατανομή της αγοράς επιτεύχθηκε μόνο μέσω της κατανομής των πελατών. Για να αποτραπούν διασπαστικοί πόλεμοι τιμών στην αγορά μεγλουμίνης, η συμφωνία μεταξύ RPB και Merck έπρεπε να διατηρεί την αγορά σταθερή. Η ουσία αυτής της συμφωνίας αφορούσε την κατανομή πελατών όσον αφορά τους σημαντικότερους πελάτες του παραγωγού. Τούτο σημαίνει ότι θα προσπαθούσαν να μην ανταγωνίζονται για τους σημαντικότερους πελάτες τους. Δεν καθορίζονταν μερίδια αγοράς, όπως αποδεικνύεται από το γεγονός ότι η Merck εσφαλμένα πίστευε ότι η RPB είχε μερίδιο αγοράς 50 %"(65).

(97) Η δήλωση της Aventis ως απάντηση στην κοινοποίηση αιτιάσεων αντιφάσκει με την προηγούμενη δήλωσή της ότι ουδέποτε καθορίστηκαν κατανομές εκτός από τη συμφωνία για τον [πελάτη 2] και επιβεβαιώνει την εκδοχή της Merck για τα γεγονότα. Συνεπώς η Επιτροπή εκτιμά ότι διαπιστώνεται ότι τα μέρη συμφώνησαν να μοιράσουν την αγορά μέσω της κατανομής των πελατών.

3.5.4. Συμπέρασμα σχετικά με τη διάρθρωση και το περιεχόμενο της συνεννόησης

(98) Από τα ανωτέρω προκύπτουν τα ακόλουθα όσον αφορά τη διάρθρωση και το περιεχόμενο των συνεννοήσεων:

- κάθε σύσκεψη ξεκινούσε με άτυπη ανταλλαγή πληροφοριών σχετικά με την κατάσταση της αγοράς. Τα μέρη παρείχαν σε περιορισμένο βαθμό συγκεκριμένες πληροφορίες για τις πωλήσεις,

- τα μέρη συμφωνούσαν ως προς την εκατοστιαία αύξηση της τιμής για το επόμενο έτος,

- τα μέρη καθόριζαν "τιμές καταλόγου" για το επόμενο έτος,

- τα μέρη συμφωνούσαν να μην ασκούν ανταγωνισμό για τους πελάτες του άλλου μέρους. Η "συμφωνία για τον [πελάτη 2]" πρέπει να θεωρηθεί αναπόσπαστο μέρος της ρύθμισης αυτής.

3.6. Ο τρόπος λειτουργίας και η εξέλιξη της συνεννόησης

(99) Αμφότερα τα μέρη συμφωνούν ότι οι ετήσιες συσκέψεις πραγματοποιούνταν κάθε χρόνο μεταξύ των ετών 1990 και 1998. Επιπλέον η Merck ισχυρίζεται ότι πραγματοποιήθηκαν ετήσιες συσκέψεις και κατά τα έτη 1989 και 1999.

(100) Η Merck αναφέρει ότι: "Οι αρμόδιοι για τη διανομή και την εμπορία MG εκ μέρους της Merck και της Aventis συναντώνταν από το 1989 τουλάχιστον μία φορά το χρόνο και αντήλλασσαν στοιχεία για τις πωλήσεις και στοιχεία για τον κύκλο εργασιών του προηγούμενου έτους"(66). Η Merck αναφέρει επίσης ότι η τελευταία σύσκεψη πραγματοποιήθηκε το 1999(67).

(101) Η Aventis αναφέρει ότι: "Βάσει συνεντεύξεων που διενεργήθηκαν με υπαλλήλους της εναγόμενης, ετήσια σύσκεψη σχετικά με τη μεγλουμίνη πραγματοποιούνταν στη Γερμανία μεταξύ του [υπαλλήλου Aventis 1] και του ομολόγου του στη Merck, [υπαλλήλου Merck 1] ή του διαδόχου του [υπαλλήλου Merck 2]. Η σύσκεψη αυτή πραγματοποιούνταν στο τέλος του χρόνου. Η πρώτη πραγματοποιήθηκε το 1990 με τον [υπάλληλο Merck 1] στις εγκαταστάσεις της Merck στο Darmstadt. Οι άλλες συσκέψεις πραγματοποιήθηκαν επίσης είτε στις εγκαταστάσεις της Merck ή κατά τη διάρκεια ανεπίσημου δείπνου σε εστιατόριο της Φρανκφούρτης ή στο Παρίσι. Η τελευταία πραγματοποιήθηκε το Σεπτέμβριο ή τον Οκτώβριο του 1998"(68).

(102) Αμφότερες οι εταιρείες αναγνωρίζουν ότι οι βασικές λειτουργίες σύμπραξης αναπτύχθηκαν μέσω ετήσιων συσκέψεων καθόλη τη διάρκεια της δεκαετίας του 1990. Πράγματι, αναφορές των εταιρειών και αποδεικτικά στοιχεία επέτρεψαν να προσδιοριστούν οι ακόλουθες συσκέψεις της σύμπραξης:

- ετήσια σύσκεψη στις 22 Νοεμβρίου 1990 πιθανόν στο Antony πλησίον του Παρισιού (βλέπε τμήμα 3.4),

- ετήσια σύσκεψη 1991,

- ετήσια σύσκεψη το Σεπτέμβριο - Οκτώβριο 1992,

- ετήσια σύσκεψη (συσκέψεις) στις 5 Οκτωβρίου 1993, Παρίσι ή/και στις 12 Οκτωβρίου 1993, Φρανκφούρτη,

- ετήσια σύσκεψη περίπου στις 19 Οκτωβρίου 1994, Φρανκφούρτη,

- ετήσια σύσκεψη στις 4 Οκτωβρίου 1995, Φρανκφούρτη,

- παρουσίαση του [υπαλλήλου Merck 2] στις 2 Ιουλίου 1996, Novotel La Defense, Παρίσι,

- ετήσια σύσκεψη περίπου στις 24 Οκτωβρίου 1996, Ξενοδοχείο Intercontinental Φρανκφούρτη,

- ετήσια σύσκεψη 6 στις Οκτωβρίου 1997, Novotel La Defense, Παρίσι,

- ετήσια σύσκεψη περίπου στις 7 Οκτωβρίου 1998, Φρανκφούρτη,

- τελευταία σύσκεψη μεταξύ 1 και 4 Νοεμβρίου 1999, Φρανκφούρτη.

3.7. Ετήσια σύσκεψη πιθανόν το Νοέμβριο-Δεκέμβριο 1991

(103) Αμφότερα τα μέρη επιβεβαιώνουν τη σύσκεψη (βλέπε αιτιολογικές σκέψεις 99-101).

(104) Σε εσωτερικό σημείωμα της RP του [υπαλλήλου Aventis 3] της Rhône-Poulenc Rorer με ημερομηνία 6 Νοεμβρίου 1991, το αντίγραφο του οποίου δόθηκε στον [υπάλληλο Aventis 1], διατυπώνονται παράπονα ότι ο [πελάτης 2] είχε παραγγείλει μόνο 13700 χιλιόγραμμα μεθυλογλυκαμίνης για το 1992 αντί της συνήθους ποσότητας των 30 περίπου τόνων. Τελειώνει το σημείωμά του αναφέροντας: "Η κατάσταση αυτή είναι απαράδεκτη και επαφίεμαι σε σας για να μου παράσχετε τα επιχειρήματα τα οποία πιθανόν να μου επιτρέψουν να ανακτήσω τις ποσότητες που είχαμε στο παρελθόν"(69).

(105) Η Aventis αναφέρει ότι η συμφωνία κατανομής της αγοράς όσον αφορά το [πελάτη 2] συνήφθη το 1990 ή το 1991(70). Το σημείωμα του [υπαλλήλου Aventis 3] επιβεβαιώνει ότι η συμφωνία κατανομής της αγοράς μπορεί να χρονολογηθεί τουλάχιστον κατά την ετήσια σύσκεψη της σύμπραξης το 1991, η οποία κατά πάσα πιθανότητα πραγματοποιήθηκε το Νοέμβριο ή το Δεκέμβριο εκείνου του έτους.

3.8. Ετήσια σύσκεψη, Σεπτέμβριος-Οκτώβριος 1992

(106) Αμφότερα τα μέρη επιβεβαιώνουν τη σύσκεψη (βλέπε αιτιολογικές σκέψεις 99-101).

(107) Η RP εξέδωσε τιμοκατάλογο για τη μεθυλογλυκαμίνη στις 2 Νοεμβρίου 1992(71). Τούτο καθόλα συμβαδίζει με τη συμπεριφορά της ύστερα από μεταγενέστερες και καλύτερα τεκμηριωμένες συσκέψεις του καρτέλ, και καταδεικνύει σαφώς ότι η σύσκεψη πραγματοποιήθηκε το Σεπτέμβριο ή τον Οκτώβριο του 1992(72).

3.9. Ετήσια σύσκεψη στο Παρίσι στις 5 Οκτωβρίου 1993 ή/και στη Φρανκφούρτη στις 12 Οκτωβρίου 1993

(108) Αμφότερα τα μέρη επιβεβαιώνουν τη σύσκεψη (βλέπε αιτιολογικές σκέψεις 99-101).

(109) Τα ταξιδιωτικά έγγραφα του [υπαλλήλου Merck 1] αποδεικνύουν ότι βρέθηκε στο Παρίσι στις 5 και 6 Οκτωβρίου για την παρακολούθηση συνεδρίου(73). Κάλλιστα θα μπορούσε με την ευκαιρία αυτή να έχει πραγματοποιηθεί και η σύσκεψη της σύμπραξης. Τα ταξιδιωτικά έγγραφα [υπαλλήλου Aventis 2] φανερώνουν ότι βρισκόταν στη Φρανκφούρτη στις 12 και 13 Οκτωβρίου για να συναντήσει εκπροσώπους της Merck(74). Είναι επίσης πιθανό ότι η σύσκεψη πραγματοποιήθηκε με την ευκαιρία αυτή, ή ότι ήταν αναγκαία και μία συμπληρωματική σύσκεψη για να συμφωνηθούν τιμές και ποσοστά για το 1994.

(110) Ο τιμοκατάλογος της RP εκδόθηκε στις 2 Νοεμβρίου 1993(75). Τούτο συνάδει πλήρως με μια ημερομηνία σύσκεψης στις αρχές Οκτωβρίου.

3.10. Ετήσια σύσκεψη στις 19 Οκτωβρίου 1994, Φρανκφούρτη

(111) Αμφότερα τα μέρη επιβεβαιώνουν τη σύσκεψη (βλέπε αιτιολογικές σκέψεις 99-101).

(112) Ο [υπάλληλος Merck 1] υπέβαλε αίτηση επιστροφής δαπανών για ταξίδι που πραγματοποίησε οδικώς στη Φρανκφούρτη στις 19 Οκτωβρίου 1994(76). Εξάλλου, στην απάντησή της στην κοινοποίηση αιτιάσεων, η Merck επιβεβαιώνει ότι η σύσκεψη πραγματοποιήθηκε στις 19 Οκτωβρίου στη Φρανκφούρτη(77).

(113) Η RP εξέδωσε τον τιμοκατάλογό της στις 2 Νοεμβρίου 1994(78). Τούτο συμπίπτει απολύτως με σύσκεψη πραγματοποιηθείσα στα μέσα Οκτωβρίου.

(114) Από το 1995 και εξής είναι δυνατή η σύγκριση των "τιμών καταλόγου"(79) όσον αφορά τη μεθυλογλυκαμίνη. Το 1995 η Merck είχε "τιμή καταλόγου" 14,46 ευρώ/kg(80) για παραδόσεις άνω των 2 τόνων, ενώ η αντίστοιχη τιμή της Aventis ήταν 14,30 ευρώ/kg(81).

3.11. Ετήσια σύσκεψη στις 3 Οκτωβρίου 1995, Φρανκφούρτη

(115) Αμφότερα τα μέρη επιβεβαιώνουν τη σύσκεψη (βλέπε αιτιολογικές σκέψεις 99-101).

(116) Η Επιτροπή έχει στην κατοχή της αίτηση επιστροφής εξόδων του [υπαλλήλου Merck 1] για δείπνο που πραγματοποιήθηκε το βράδυ της 4ης Οκτωβρίου 1995. Στο λογαριασμό του εστιατορίου Casa Nova της Φρανκφούρτης αναφέρονται τα ονόματα των [υπαλλήλου Merck 1], [υπαλλήλου Aventis 1] και [υπαλλήλου Aventis 2](82).

(117) Η RP εξέδωσε τιμοκατάλογο στις 9 Νοεμβρίου 1995(83), ενώ η Merck είχε εκδώσει το δικό της δύο μέρες νωρίτερα(84). Η χρονική στιγμή και ο συντονισμός των δύο ανακοινώσεων αποτελούν ισχυρή πρόσθετη ένδειξη ότι η σύσκεψη του καρτέλ ήταν ιδιαίτερα σημαντική για τον καθορισμό των τιμών του 1996.

(118) Το 1996 η "τιμή καταλόγου" της Merck ήταν 15,36 ευρώ/kg(85) για παραδόσεις άνω των 2 τόνων, ενώ η αντίστοιχη τιμή της Aventis ανερχόταν σε 16,24 ευρώ/kg(86).

3.12. Παρουσίαση του [υπαλλήλου Merck 2] στις 2 Ιουλίου 1996 (Novotel La Defense, Παρίσι)

(119) Σύμφωνα με τον [υπάλληλο Merck 2], στις 2 Ιουλίου 1996 πραγματοποιήθηκε σύσκεψη στο Παρίσι. Στη σύσκεψη μετείχαν οι [υπάλληλος Merck 1] και [υπάλληλος Merck 2] από τη Merck και οι [υπάλληλος Aventis 1] και [υπάλληλος Aventis 2] από την RP. Η σύσκεψη έγινε έπ' ευκαιρία της παρουσίασης του κυρίου [υπαλλήλου Merck 2], ο οποίος διαδέχθηκε τον [υπάλληλο Merck 1] ως υπεύθυνος μάρκετινγκ της Merck (μεταξύ άλλων και της μεθυλογλυκαμίνης). Στη σύσκεψη αυτή δεν συζητήθηκαν οι τιμές ούτε έγιναν ανάλογες συνομιλίες. Οι μετέχοντες συμφώνησαν ότι θα έρχονταν σε επαφή εντός του έτους(87).

(120) Η σύσκεψη επιβεβαιώνεται και από αιτήσεις επιστροφής ταξιδιωτικών δαπανών του [υπαλλήλου Merck 1] και του [υπαλλήλου Merck 2](88). Η Merck θεωρεί ότι η σύσκεψη πραγματοποιήθηκε στο ξενοδοχείο Novotel La Defense όπου διέμειναν οι δύο άνδρες(89).

(121) Στην απάντησή της στην κοινοποίηση αιτιάσεων, η Aventis υποστηρίζει ότι η σύσκεψη αυτή δεν θα πρέπει να συμπεριληφθεί στον κατάλογο των συσκέψεων της σύμπραξης δεδομένου ότι δεν πραγματοποιήθηκαν συζητήσεις για τις τιμές ούτε ανάλογες συνομιλίες(90).

(122) Παρότι στη σύσκεψη αυτή δεν πραγματοποιήθηκαν ενδεχομένως ειδικές συζητήσεις για τις τιμές ή την κατανομή της αγοράς, εντούτοις διαδραματίζει κάποιο ρόλο στη λειτουργία της σύμπραξης, δεδομένου ότι σκοπός της σύσκεψης ήταν η παρουσίαση του [υπαλλήλου Merck 2] ως νέου συνδέσμου στη σύμπραξη εκ μέρους της Merck. Τα πρόσωπα που μετείχαν στη σύσκεψη ήταν τα ίδια που μετείχαν και στις άλλες συσκέψεις της σύμπραξης, η διαδικασία παρουσίασης ήταν ίδια με εκείνη που ίσχυσε για τον [υπάλληλο Merck 1] το 1989/1990 και, σύμφωνα με τον [υπάλληλο Merck 2], οι μετέχοντες συμφώνησαν ότι θα έρχονταν σε επαφή εντός του έτους. Από τη στιγμή εκείνη ο [υπάλληλος Merck 2] παρακολουθούσε τις συσκέψεις της σύμπραξης. Για τους λόγους αυτούς, η σύσκεψη θα εγγραφεί στον κατάλογο των συσκέψεων της σύμπραξης.

3.13. Ετήσια σύσκεψη περίπου στις 24 Οκτωβρίου 1996, ξενοδοχείο Intercontinental, Φρανκφούρτη

(123) Αμφότερα τα μέρη επιβεβαιώνουν ότι το 1996 πραγματοποιήθηκε ετήσια σύσκεψη (βλέπε αιτιολογικές σκέψεις 99-101).

(124) Ο [υπάλληλος Merck 2], ο οποίος από τότε αντικαθιστούσε τον [υπάλληλο Merck 1] στις ετήσιες συσκέψεις, παρέχει αναλυτική αναφορά της ετήσιας σύσκεψης του 1996(91). Ακολουθεί περίληψη της αναφοράς.

(125) Το φθινόπωρο του 1996, ο [υπάλληλος Merck 2] έλαβε τηλεφώνημα εκ μέρους της Aventis όπου τον καλούσαν σε σύσκεψη στο ξενοδοχείο Intercontinental της Φρανκφούρτης. Ενδεχομένως στο πλαίσιο προετοιμασίας της σύσκεψης αυτής, ο [υπάλληλος Merck 7], τύπωσε στις 23 Οκτωβρίου του 1996 τις στατιστικές μάρκετινγκ για τη μεθυλογλυκαμίνη για το διάστημα από τον Ιανουάριο 1995 έως το Σεπτέμβριο 1996(92) Στη σύσκεψη συμμετείχαν ο [υπάλληλος Aventis 1], o [υπάλληλος Aventis 2] και ο [υπάλληλος Merck 2]. Οι συμμετέχοντες συμφώνησαν ότι έπρεπε να επιδιωχθεί αύξηση της τιμής κατά 2,5 %. Οι συμμετέχοντες προχώρησαν βάσει του σκεπτικού ότι οι τιμές καταλόγου έπρεπε να αυξηθούν με το ποσοστό αυτό, και ότι επίσης θα έπρεπε να επιδιωχθεί αύξηση της τιμής και για τους μεγαλύτερους πελάτες που δεν αποδέχονται τις τιμές καταλόγου. Επιπλέον συμφωνήθηκε ότι αμφότερες η Merck και η Aventis θα προσφέρουν μόνο τις τιμές καταλόγου όταν εμφανίζονται πελάτες της άλλης εταιρείας οι οποίοι τους ζητούν προσφορά τιμών, ακόμη και αν πρόκειται για σημαντικούς πελάτες.

(126) Στις 24 Οκτωβρίου 1996, κατόπιν της ανωτέρω σύσκεψης, ο [υπάλληλος Merck 8] ενημέρωσε το τμήμα πωλήσεων της Merck Darmstadt για τις νέες τιμές του 1997(93).

(127) Ο τιμοκατάλογος της Merck φέρει ημερομηνία 24 Οκτωβρίου 1996(94). Η Επιτροπή δεν έχει τον αντίστοιχο τιμοκατάλογο της RP.

(128) Το 1997 η "τιμή καταλόγου" της Merck ήταν 16,93 ευρώ/kg(95) για παράδοση άνω των 2 τόνων, ενώ η αντίστοιχη τιμή της Aventis ανήλθε σε 17,02 ευρώ/kg(96).

3.14. Ετήσια σύσκεψη στις 6 Οκτωβρίου 1997, Novotel La Defense, Παρίσι

(129) Αμφότερα τα μέρη επιβεβαιώνουν τη σύσκεψη (βλέπε αιτιολογικές σκέψεις 99-101).

(130) Ακολουθεί περίληψη της αναφοράς του [υπαλλήλου Merck 2] για τη σύσκεψη(97).

(131) Μια ακόμη σύσκεψη πραγματοποιήθηκε στις 6 Οκτωβρίου 1997. Ο [υπάλληλος Aventis 2] είχε τηλεφωνήσει στον [υπάλληλο Merck 2] για να κανονίσει τη σύσκεψη. Μετείχαν τα ίδια άτομα όπως και το 1996. Όπως και την προηγούμενη χρονιά ο [υπάλληλος Merck 2] είχε ζητήσει εκτύπωση των στατιστικών για τις πωλήσεις μεθυλογλυκαμίνης. Οι μετέχοντες αρχικά αποφάνθηκαν ότι κατά το προηγούμενο έτος όλοι οι πελάτες είχαν παραμείνει πιστοί στους παραδοσιακούς προμηθευτές τους. Συμφωνήθηκε πάλι ότι η τιμή καταλόγου θα έπρεπε να αυξηθεί κατά 2-3 % και ότι θα έπρεπε να καταβληθεί ανάλογη προσπάθεια για να αυξηθούν οι τιμές που επιβάλλονταν στους μεγαλύτερους πελάτες.

(132) Οι πληροφορίες διαβιβάστηκαν ως συνήθως από τον [υπάλληλο Merck 2] στον αρμόδιο [υπάλληλο] και από τον τελευταίο στις εταιρείες του ομίλου Merck μέσω του τμήματος πωλήσεων(98).

(133) Ο [υπάλληλος Merck 2] θυμάται ότι η σύσκεψη πιθανό να πραγματοποιήθηκε στο περιθώριο του συνεδρίου για τα φαρμακευτικά συστατικά (CphI) στη Φρανκφούρτη. Η ανάμνηση αυτή είναι εσφαλμένη σύμφωνα με τα ταξιδιωτικά έγγραφα του [υπαλλήλου Merck 2], στα οποία ως λόγος του ταξιδιού του στο Παρίσι αναφέρεται "σύσκεψη με Rhone-P"(99), και η σύσκεψη πραγματοποιήθηκε πράγματι στο Παρίσι, πιθανόν στο Novotel La Defense όπου διέμενε.

(134) Στην απάντησή της στην κοινοποίηση αιτιάσεων, η Aventis υποστηρίζει ότι θα πρέπει να συναχθεί το συμπέρασμα ότι εφόσον η σύσκεψη πραγματοποιήθηκε στο Παρίσι, ο [υπάλληλος Merck 2] θα ήταν εκείνος που θα ερχόταν σε επαφή με τους εκπροσώπους της RPB, και όχι το αντίθετο(100).

(135) Η Επιτροπή αδυνατεί να διακρίνει οποιαδήποτε σχέση μεταξύ των δύο περιστατικών και κατά συνέπεια δεν βλέπει το λόγο να αμφισβητήσει τη δήλωση του [υπαλλήλου Merck 2] ότι δηλαδή ο [υπάλληλος Aventis 2] ήταν εκείνος που ήλθε σε επαφή μαζί του, μόνο και μόνο επειδή ο [υπάλληλος Merck 2] έκανε λάθος σχετικά με τον τόπο διεξαγωγής της σύσκεψης.

(136) Η Merck εξέδωσε τον τιμοκατάλογο της στις 13 Οκτωβρίου 1997(101), ενώ ο κατάλογος της RP φέρει ημερομηνία 1η Δεκεμβρίου 1997(102).

(137) Το 1998, η "τιμή καταλόγου" της Merck ανήλθε σε 17,21 ευρώ/kg(103) για παραδόσεις άνω των 2 τόνων, ενώ η αντίστοιχη τιμή της Aventis ήταν 17,38 ευρώ/kg(104).

3.15. Ετήσια σύσκεψη περίπου στις 7 Οκτωβρίου 1998, Φρανκφούρτη

(138) Αμφότερα τα μέρη επιβεβαιώνουν τη σύσκεψη (βλέπε αιτιολογικές σκέψεις 99-101).

(139) Ακολουθεί περίληψη της αναφοράς του [υπαλλήλου Merck 2] για τη σύσκεψη(105).

(140) Το φθινόπωρο του 1998 πραγματοποιήθηκε σύσκεψη στο Λονδίνο ή στη Φρανκφούρτη. Ο [υπάλληλος Aventis 2] ήταν πάλι εκείνος που τηλεφώνησε στον [υπάλληλο Merck 2] για να κανονίσει τη σύσκεψη. Οι συμμετέχοντες ήταν οι ίδιοι όπως και τα προηγούμενα έτη. Πιθανόν στο πλαίσιο της προετοιμασίας της σύσκεψης, ο [υπάλληλος Merck 10], τύπωσε τις στατιστικές για τη μεθυλογλυκαμίνη στις 7 Οκτωβρίου 1998(106). Και στη σύσκεψη αυτή συζητήθηκαν οι τιμές.

(141) Ο [υπάλληλος Merck 10] ενημέρωσε, στις 9 Οκτωβρίου 1998, το τμήμα πωλήσεων και ορισμένες από τις εταιρείες του ομίλου Merck για τις νέες τιμές του 1999(107).

(142) Η Aventis επιβεβαιώνει κατηγορηματικά ότι το Σεπτέμβριο - Οκτώβριο του 1998 πραγματοποιήθηκε σύσκεψη. Η Aventis ισχυρίζεται επίσης ότι επρόκειτο για την τελευταία σύσκεψη της σύμπραξης(108).

(143) Ταξιδιωτικό έγγραφο του [υπαλλήλου Aventis 2] φανερώνει ότι βρισκόταν στη Φρανκφούρτη στις 6-8 Οκτωβρίου 1998, και ότι το πρόγραμμά της(109) περιελάμβανε σύσκεψη με τη Merck. Τούτο συνδυάζεται περίφημα με τις πληροφορίες του [υπαλλήλου Merck 2].

(144) Ο τιμοκατάλογος της Merck φέρει ημερομηνία 9 Οκτωβρίου 1998(110), ενώ ο τιμοκατάλογος της RP φέρει ημερομηνία 1η Δεκεμβρίου 1998(111).

(145) Το 1999 η "τιμή καταλόγου" της Merck ανήλθε σε 17,90 ευρώ/kg(112) για παραδόσεις άνω των 2 τόνων, ενώ η αντίστοιχη τιμή της Aventis ήταν 17,99 ευρώ/kg(113).

3.16. Το τέλος της σύμπραξης

(146) Οι περιγραφές των δύο εταιρειών σχετικά με τον τρόπο τερματισμού της σύμπραξης διαφέρουν σημαντικά.

(147) Σύμφωνα με τον [υπάλληλο Merck 2], η τελευταία σύσκεψη της σύμπραξης πραγματοποιήθηκε στο ξενοδοχείο Intercontinental της Φρανκφούρτης, το φθινόπωρο του 1999(114). Ακολουθεί περίληψη της αναφοράς σχετικά με τη σύσκεψη.

(148) Στη σύσκεψη αυτή συμμετείχαν οι ίδιοι εκπρόσωποι της Merck και της Aventis που παραβρέθηκαν και στην προηγούμενη σύσκεψη. Συμφωνήθηκε εκ νέου η αύξηση της τιμής. Επιπλέον, στη σύσκεψη αυτή οι εκπρόσωποι της Aventis ανέφεραν στον [υπάλληλο Merck 2] ότι η Aventis είχε κατορθώσει να εφοδιάσει τον [πελάτη 4] με πολύ μεγαλύτερες ποσότητες. Η Aventis επιθυμούσε να μάθει τι ακριβώς είχε συμβεί. Το ιστορικό της απώλειας των προμηθειών αυτών ύψους περίπου 21 τόνων είχε ως εξής: η Aventis γνωστοποιούσε τις τιμές της παγκοσμίως σε γαλλικά φράγκα, ενώ η Merck καθόριζε τις τιμές της σε γερμανικά μάρκα για την Ευρώπη και σε δολάρια ΗΠΑ για τον υπόλοιπο κόσμο. Συνεπεία αυτού, το 1999 η Merck ήταν ιδιαίτερα ακριβή στις ΗΠΑ. Ο [υπάλληλος Merck 2] είχε εξηγήσει ότι η Merck είχε αργότερα μειώσει τις τιμές, και ότι σκόπευε και στο μέλλον να αντισταθμίζει τις νομισματικές διακυμάνσεις με αυτόν τον τρόπο. Οι εκπρόσωποι της Aventis συμφώνησαν με αυτήν την πρακτική.

(149) Σύμφωνα με τον [υπάλληλο Merck 2], συζητήθηκε επίσης και το πώς θα αντιδρούσαν οι μετέχοντες στη σύσκεψη σε περίπτωση που οι αρχές διενεργούσαν έρευνα σχετικά με τις συσκέψεις μεθυλογλυκαμίνης. Συμφωνήθηκε ότι εφόσον τους υποβάλλονταν επίσημες ερωτήσεις σχετικά με τις επαφές τους, θα παραδέχονταν ότι είχαν μόνο ευκαιριακές, συμπτωματικές επαφές, ως είθισται για παράδειγμα, μεταξύ ανταγωνιστών σε εκθέσεις. Ο [υπάλληλος Merck 2] είχε σχηματίσει την εντύπωση ότι ο [υπάλληλος Aventis 1] γνώριζε σχετικά με τις συμφωνίες στον τομέα των βιταμινών. Συζητήθηκε η νέα θέση του [υπαλλήλου Aventis 1] μετά τη συγχώνευση της RP με τη Hoechst(115).

(150) Στη Merck, τις νέες τιμές για το 2000 ανακοίνωσε ο [υπάλληλος Merck 5], στις 15 και 19 Οκτωβρίου 1999(116). Ωστόσο ήδη από τις 4 Οκτωβρίου 1999, ο [υπάλληλος Merck 2] του είχε δώσει εντολή μέσω ηλεκτρονικού ταχυδρομείου να ανακοινώσει αύξηση τιμής για τη Βραζιλία(117).

(151) Όπως προαναφέρθηκε, η εκδοχή της Aventis για τα γεγονότα διαφέρει αισθητά από την εκδοχή της Merck. Σύμφωνα με την Aventis, η τελευταία επίσημη σύσκεψη της σύμπραξης πραγματοποιήθηκε το Σεπτέμβριο ή τον Οκτώβριο του 1998. Το Νοέμβριο του 1999, πραγματοποιήθηκε σύσκεψη μεταξύ των μερών, κατά την οποία η Aventis ενημέρωσε τη Merck για τη λήξη της συμφωνίας.

(152) Πράγματι στην απάντηση της στην κοινοποίηση αιτιάσεων, η Aventis αναφέρει τα εξής: "Σε αντίθεση με τον ισχυρισμό που περιλαμβάνεται στην κοινοποίηση αιτιάσεων ότι 'η Aventis αμφισβητεί' ότι πραγματοποιήθηκε σύσκεψη το 1999, η RPB δεν αμφισβητεί το γεγονός ότι το διάστημα εκείνο πραγματοποιήθηκε πράγματι μια σύσκεψη. Αμφισβητεί το γεγονός ότι πραγματοποιήθηκε σύσκεψη της σύμπραξης. Στην απάντηση της RPB της 1ης Φεβρουαρίου 2002, αναφέρεται ότι η τελευταία σύσκεψη κατά την οποία τα μέρη συζήτησαν για τιμές και πελάτες προωθώντας τη συμφωνία τους πραγματοποιήθηκε το φθινόπωρο του 1998. Το Νοέμβριο του 1999, πραγματοποιήθηκε πράγματι σύσκεψη μεταξύ των [υπαλλήλου Aventis 1] και [υπαλλήλου Aventis 2] εκ μέρους της RPB και του [υπαλλήλου Merck 2] εκ μέρους της Merck, οι οποίοι παρακολουθούσαν το συνέδριο για τα φαρμακευτικά συστατικά (CphI) στη Φρανκφούρτη. Κατά τη διάρκεια του συνεδρίου, ο [υπάλληλος Aventis 1] ενημέρωσε τη Merck για τη λήξη της συμφωνίας σχετικά με τη μεγλουμίνη".

(153) "Ο [υπάλληλος Aventis 1] συζήτησε δύο θέματα με τον [υπάλληλο Merck 2] τα οποία είχαν υπαγορεύσει την απόφαση του πρώτου να τερματίσει τη συμφωνία με τη Merck. Το πρώτο ζήτημα αφορούσε τη νέα θέση του [υπαλλήλου Aventis 1] μετά τη συγχώνευση της Rhone-Poulenc SA με τη Hoechst AG. Ο [υπάλληλος Aventis 1] εξήγησε στον [υπάλληλο Merck 2] ότι τα τμήματα πωλήσεων χύδην δραστικών συστατικών της RPB και της Hoechst Marion Roussel SA (θυγατρική της Hoechst AG) θα συγχωνεύονταν και τη διεύθυνσή τους θα αναλάμβανε ο ομόλογος του [υπαλλήλου Aventis 1] στη Hoechst, Marion Roussel. Ο [υπάλληλος Aventis 1] εξήγησε λοιπόν ότι δεν είχε πλέον απόλυτη εξουσία όσον αφορά την τιμολόγηση των προϊόντων, περιλαμβανομένης της μεγλουμίνης, και ότι κατά συνέπεια δεν μπορούσε να δεσμευθεί σε περαιτέρω συμφωνίες όσον αφορά τη μεγλουμίνη".

(154) "Το δεύτερο ζήτημα αφορούσε έρευνες στον τομέα των βιταμινών. Ήταν κοινό μυστικό μεταξύ των μερών στη σύσκεψη του Νοεμβρίου 1999 ότι οι κρατικές αρχές διερευνούσαν ισχυρισμούς αντιανταγωνιστικής συμπεριφοράς σχετικά με ορισμένες βιταμίνες. Οι μετέχοντες στη σύσκεψη ουδέποτε συζήτησαν για το πώς θα αντιδρούσαν σε περίπτωση που κρατικές αρχές διερευνούσαν τις δραστηριότητες πωλήσεων σχετικά με τη μεγλουμίνη. Σύμφωνα με τον [υπάλληλο Aventis 1], δεν συνέτρεχε λόγος για μια τέτοια συζήτηση δεδομένου ότι η μεγλουμίνη ήταν προϊόν χαμηλού όγκου μη κερδοφόρο και κανένα μέρος δεν προέβλεπε τη διενέργεια έρευνας για τις δραστηριότητές του. Ο [υπάλληλος Aventis 1] ισχυρίστηκε επίσης ότι εάν οι κρατικές αρχές διενεργούσαν έρευνα σχετικά με τις πωλήσεις μεγλουμίνης, θα αποκαλυπτόταν η αλήθεια είτε από τον ίδιο είτε από άλλες πηγές"(118).

(155) Η σημασία της εκδοχής της Merck για τα γεγονότα είναι ότι δεδομένου ότι στη σύσκεψη του φθινοπώρου του 1999 συμφωνήθηκαν νέες τιμές και οι μετέχοντες δεν δεσμεύθηκαν για νέες επαφές, η παράβαση έληξε με τη σύσκεψη μεταξύ της Merck και της Επιτροπής στις 27 Σεπτεμβρίου 2000.

(156) Η σημασία της εκδοχής της Aventis για τα γεγονότα είναι ότι η παράβαση έληξε στις 31 Δεκεμβρίου 1999, τελευταία ημέρα εφαρμογής των τιμών που συμφωνήθηκαν στη σύσκεψη του 1998.

(157) Κατασχεθέντα ταξιδιωτικά έγγραφα από το γραφείο του [υπαλλήλου Aventis 2], φανερώνουν ότι στις 29 και 30 Σεπτεμβρίου βρισκόταν στη Φρανκφούρτη για να συναντήσει εκπροσώπους της Merck(119). Η ημερομηνία αυτή ως ημερομηνία σύσκεψης της σύμπραξης συνδυάζεται άριστα με τις ημερομηνίες αναγγελίας των νέων τιμών εκ μέρους της Merck (βλέπε αιτιολογική σκέψη 150), και επιβεβαιώνει την εκδοχή της Merck για τα γεγονότα.

(158) Στην απάντησή της στην κοινοποίηση αιτιάσεων, η Merck παρέχει μια εξήγηση προβαίνοντας στην ακόλουθη αναφορά: "Ο [υπάλληλος Aventis 2] βρισκόταν στη Φρανκφούρτη στις 29 και 30 Σεπτεμβρίου 1999 για σύσκεψη πελατών [άλλου προϊόντος] με τη Merck, και όχι για να συζητήσει σχετικά με τη μεγλουμίνη, όπως υποστηρίζεται στην κοινοποίηση αιτιάσεων. Ο [υπάλληλος Aventis 1] δεν παρακολούθησε τη σύσκεψη. Ο [υπάλληλος Aventis 2] παρακολούθησε μόνος τη σύσκεψη με την [επαγγελματική] του ιδιότητα"(120).

(159) Χρησιμοποιήθηκε επίσης εσωτερική ανταλλαγή ηλεκτρονικών μηνυμάτων εντός της Merck τον Οκτώβριο του 1999 για να καταδειχθεί η εγκυρότητα της εκδοχής της Merck σχετικά με τα γεγονότα. Στις 19 Οκτωβρίου, αφού είχε ενημερωθεί για τις νέες τιμές του 2000, ο [υπάλληλος Merck 9] έστειλε ηλεκτρονικό μήνυμα στον υπεύθυνο διαχείρισης προϊόντος [υπάλληλο Merck 5] ζητώντας του να μειώσει την τιμή για τον [πελάτη 2] δεδομένου ότι ο στόχος του για το επόμενο έτος δεν ήταν να αυξήσει την τιμή αλλά να αποκτήσει μεγαλύτερο μερίδιο αγοράς. Ο [υπάλληλος Merck 5] διαβίβασε το μήνυμα στον [υπάλληλο Merck 2] και τον ρωτούσε αν ήταν συνετό να μειωθεί η τιμή. Στην απάντησή του στον [υπάλληλο Merck 5] με ημερομηνία 25 Οκτωβρίου, ο [υπάλληλος Merck 2] έκανε το ακόλουθο σχόλιο: "όχι δεν είναι αυτή η επιδίωξή μας!!!! Δεν θέλουμε πρόσθετο μερίδιο αγοράς, θέλουμε να διατηρήσουμε το σημερινό με υψηλότερη τιμή. Ο [πελάτης 5] είναι εντάξει, αλλά η τιμή για τον [πελάτη 2] είναι 108,± FF. Παρακαλώ ενημερώστε σχετικά τον [υπάλληλο Merck 9]. Αν έχει πρόβλημα, ας μου τηλεφωνήσει"(121).

(160) Η σθεναρή δήλωση του [υπαλλήλου Merck 2] δείχνει ότι την εποχή εκείνη ίσχυαν τόσο η σύμπραξη όσο και η συμφωνία κατανομής της αγοράς σχετικά με τον [πελάτη 2], στην οποία αναφέρθηκε η Aventis.

(161) Στην απάντησή της στην κοινοποίηση αιτιάσεων, η Aventis υποστηρίζει ότι "θα αρκούσαν νόμιμες επιχειρηματικές στρατηγικές και όχι η ύπαρξη σύμπραξης για να οδηγήσουν εύκολα στην απόφαση αύξησης των τιμών και όχι του μεριδίου αγοράς"(122).

(162) Εν πάση περιπτώσει, η ανταλλαγή ηλεκτρονικών μηνυμάτων στη Merck, για να ακριβολογήσουμε, δεν αντικρούει την εκδοχή της Aventis όσον αφορά τα γεγονότα, δεδομένου ότι, σύμφωνα με την τελευταία, μόλις στις αρχές Νοεμβρίου του 1999 η Aventis ενημέρωσε τη Merck για τη λήξη της συμφωνίας.

(163) Το 2000 η "τιμή καταλόγου" της Merck ήταν 18,15 ευρώ/kg(123) για παραδόσεις άνω των 2 τόνων, ενώ η αντίστοιχη τιμή της Aventis ήταν 18,60 ευρώ/kg(124). Η διαφορά των "τιμών καταλόγου" είναι αισθητά μεγαλύτερη σε σχέση με προηγούμενα έτη.

(164) Η Επιτροπή δεν έχει στην κατοχή της ισχυρά αποδεικτικά στοιχεία που θα της επέτρεπαν να αποφανθεί ποια από τις δύο εκδοχές είναι ορθή.

(165) Συνεπώς για τους σκοπούς της παρούσας απόφασης, η χρονική περίοδος που θα ληφθεί ως βάση για την εκτίμηση τυχόν προστίμων λήγει στις 31 Δεκεμβρίου 1999, τελευταία ημέρα ισχύος των τιμών που συμφωνήθηκαν κατά τη σύσκεψη της σύμπραξης του 1998. Σε κανένα από τα μέρη δεν θα καταλογιστεί η πρωτοβουλία για τον τερματισμό της παράβασης.

ΜΕΡΟΣ II - ΝΟΜΙΚΗ ΕΚΤΙΜΗΣΗ

1. ΔΙΚΑΙΟΔΟΣΙΑ

(166) Οι συμφωνίες εφαρμόσθηκαν στην παγκόσμια αγορά και επομένως σε ολόκληρη την επικράτεια του ΕΟΧ, δεδομένου ότι τα μέλη της σύμπραξης πραγματοποιούσαν πωλήσεις σε παγκόσμιο επίπεδο, καθώς και στην πλειονότητα των κρατών μελών και ένα εξ αυτών σε μία από τις χώρες ΕΖΕΣ που είναι μέρη της συμφωνίας για τον ΕΟΧ(125).

(167) Η συμφωνία για τον ΕΟΧ περιλαμβάνει διατάξεις ανάλογες με αυτές της συνθήκης. Η παρούσα απόφαση περιλαμβάνει επομένως την εφαρμογή των κανόνων ανταγωνισμού της συμφωνίας για τον ΕΟΧ από την 1η Ιανουαρίου 1994, ημερομηνία έναρξης ισχύος της συμφωνίας(126).

(168) Το άρθρο 81 της συνθήκης μπορεί να εφαρμόζεται στο μέτρο που οι συμφωνίες επηρεάζουν τον ανταγωνισμό και τις συναλλαγές μεταξύ των κρατών μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Το άρθρο 53 της συμφωνίας για τον ΕΟΧ μπορεί να εφαρμοστεί στο μέτρο που οι συμπράξεις είχαν σοβαρή επίπτωση στις συναλλαγές μεταξύ των χωρών ΕΖΕΣ που είναι μέρη της συμφωνίας για τον ΕΟΧ και της Κοινότητας.

(169) Βάσει του άρθρου 56 παράγραφος 1 στοιχείο γ) της συμφωνίας για τον ΕΟΧ, η Επιτροπή είναι η αρμόδια αρχή όσον αφορά παράβαση του άρθρου 53 παράγραφος 1 της συμφωνίας για τον ΕΟΧ όταν η παράβαση επηρεάζει σημαντικά το εμπόριο μεταξύ των κρατών μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Τούτο ισχύει στην παρούσα περίπτωση.

2. ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΟΥ ΑΡΘΡΟΥ 81 ΤΗΣ ΣΥΝΘΗΚΗΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΑΡΘΡΟΥ 53 ΤΗΣ ΣΥΜΦΩΝΙΑΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΕΟΧ

2.1. Άρθρο 81 παράγραφος 1 της συνθήκης και άρθρο 53 παράγραφος 1 της συμφωνίας για τον ΕΟΧ

(170) Το άρθρο 81 παράγραφος 1 της συνθήκης και το άρθρο 53 παράγραφος 1 της συμφωνίας για τον ΕΟΧ απαγορεύουν αντίστοιχα ως ασυμβίβαστες με την κοινή αγορά και με τη λειτουργία της συμφωνίας για τον ΕΟΧ όλες τις συμφωνίες μεταξύ επιχειρήσεων, τις αποφάσεις ενώσεων επιχειρήσεων ή τις εναρμονισμένες πρακτικές που δύνανται να επηρεάσουν το εμπόριο μεταξύ των κρατών μελών το εμπόριο μεταξύ των συμβαλλομένων μερών και που έχουν ως αντικείμενο ή ως αποτέλεσμα την παρεμπόδιση, τον περιορισμό ή τη νόθευση του ανταγωνισμού εντός της κοινής αγοράς/εντός της επικράτειας που καλύπτει η συμφωνία ΕΟΧ, και ιδίως εκείνων που συνίστανται στον άμεσο ή έμμεσο καθορισμό των τιμών αγοράς ή πώλησης ή άλλων όρων συναλλαγής, στον περιορισμό ή τον έλεγχο της παραγωγής και των αγορών ή στην κατανομή των αγορών ή των πηγών εφοδιασμού.

2.2. Συμφωνίες και εναρμονισμένες πρακτικές

(171) Το άρθρο 81 παράγραφος 1 της συνθήκης και το άρθρο 53 παράγραφος 1 της συμφωνίας για τον ΕΟΧ απαγορεύουν συμφωνίες μεταξύ επιχειρήσεων, αποφάσεις ενώσεων επιχειρήσεων και εναρμονισμένες πρακτικές.

(172) Μπορεί να θεωρηθεί ότι υπάρχει συμφωνία όταν τα μέλη εφαρμόζουν ένα κοινό σχέδιο το οποίο περιορίζει ή ενδέχεται να περιορίσει την ατομική εμπορική του συμπεριφορά με το να καθορίζει τις κατευθυντήριες γραμμές της κοινής δράσης τους ή της απουσίας κοινής δράσης στην αγορά. Η συμφωνία δεν πρέπει απαραιτήτως να είναι γραπτή· δεν απαιτούνται τυπικές διαδικασίες ούτε και κυρώσεις ή μέτρα εφαρμογής. Η ύπαρξη συμφωνίας μπορεί να προκύπτει άμεσα ή έμμεσα από τη συμπεριφορά των μερών.

(173) Στην απόφασή του στις συνεκδικασθείσες υποθέσεις Τ-305/94 κ.λπ. Limburgse Vinyl Maatschappij NV και λοιποί κατά Επιτροπής ("PVC II"), το Πρωτοδικείο των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων(127) ανέφερε ότι "η νομολογία ορίζει σαφώς ότι για να υπάρχει συμφωνία κατά την έννοια του άρθρου 81 παράγραφος 1 της συνθήκης αρκεί οι επιχειρήσεις να έχουν εκφράσει την κοινή τους πρόθεση να συμπεριφέρονται στην αγορά κατά ένα συγκεκριμένο τρόπο"(128). Συνεπώς, μια συμφωνία για τους σκοπούς του άρθρου 81 παράγραφος 1 της συνθήκης ή/και του άρθρου 53 παράγραφος 1 της συμφωνίας για τον ΕΟΧ δεν απαιτεί την ίδια βεβαιότητα που θα απαιτείτο για την επιβολή μιας εμπορικής σύμβασης στο αστικό δίκαιο.

(174) Η νομολογία δεν αφαιρεί από τις επιχειρήσεις το δικαίωμα να προσαρμόζονται στην υπάρχουσα ή αναμενόμενη συμπεριφορά των ανταγωνιστών τους. Απαγορεύει όμως ρητά κάθε άμεση ή έμμεση επαφή μεταξύ των επιχειρήσεων αυτών η οποία θα είχε ως αντικείμενο ή ως αποτέλεσμα είτε να επηρεάσει τη συμπεριφορά στην αγορά ενός υφιστάμενου ή δυνητικού ανταγωνιστή είτε να αποκαλύψει σε ανταγωνιστή τη συμπεριφορά την οποία μια επιχείρηση έχει αποφασίσει ή σκέπτεται να ακολουθήσει στην αγορά(129).

(175) Έτσι η συμπεριφορά αυτή ενδέχεται να εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής του άρθρου 81 παράγραφος 1 της συνθήκης και του άρθρου 53 παράγραφος 1 της συμφωνίας για τον ΕΟΧ ως "εναρμονισμένη πρακτική", ακόμη και όταν τα μέρη δεν έχουν καταρτίσει κοινό πρόγραμμα σχεδιασμού της δράσης τους στην αγορά, αλλά υιοθετούν ή προσχωρούν συνειδητά σε συνεννοήσεις οι οποίες διευκολύνουν το συντονισμό της εμπορικής τους συμπεριφοράς(130).

(176) Η Επιτροπή δεν είναι υποχρεωμένη να χαρακτηρίσει την παράβαση συμφωνία ή εναρμονισμένη πρακτική. Οι σχετικές έννοιες είναι ρευστές και είναι δυνατό να αλληλοεπικαλύπτονται. Θα ήταν τεχνητό να επιχειρηθεί αναλυτική διάκριση αυτού που είναι σαφώς ένα διαρκές κοινό εγχείρημα με έναν και τον αυτό γενικό στόχο σε διάφορες διακριτές μορφές παράβασης. Συνεπώς μία σύμπραξη μπορεί να είναι ταυτόχρονα συμφωνία και εναρμονισμένη πρακτική(131).

2.3. Ενιαία, συνεχής παράβαση

(177) Από τις 22 Νοεμβρίου 1990 μέχρι τα τέλη Δεκεμβρίου 1999 υπάρχουν άφθονα στοιχεία που φανερώνουν την ύπαρξη ενιαίας και συνεχούς συνεννόησης στην παγκόσμια αγορά μεθυλογλυκαμίνης μεταξύ της Merck και της Aventis, στις οποίες από κοινού αντιστοιχεί το 100 % περίπου της αγοράς. Πράγματι τα μέρη σχεδίασαν και προσχώρησαν σε ένα κοινό γενικό σχέδιο για τον περιορισμό της ατομικής εμπορικής συμπεριφοράς τους, σχεδόν σε κάθε τομέα όπου θα μπορούσε να υπάρξει ανταγωνισμός. Η συμφωνία συμμετοχής σε αυτό το γενικό σχέδιο με σκοπό τον περιορισμό του ανταγωνισμού χρονολογείται τουλάχιστον από τις 22 Νοεμβρίου 1990. Η συνεννόηση αυτή επιδίωκε έναν ενιαίο αντιανταγωνιστικό στόχο: να παρεμποδίσει κάθε ανταγωνισμό στον τομέα των τιμών με την επίτευξη συμφωνίας επί των περισσότερων παραμέτρων ανταγωνισμού στην αγορά μεθυλογλυκαμίνης.

(178) Αμφότερες η Merck και η Aventis ενέκριναν το σχέδιο, το οποίο καταρτίστηκε και εφαρμόστηκε για διάστημα δέκα ετών περίπου, μέσα από ένα σύμπλεγμα συνεννοήσεων, ειδικών συμφωνιών ή/και εναρμονισμένων πρακτικών, οι οποίες συμπλήρωναν τη βασική συμφωνία για τον καθορισμό των τιμών και την κατανομή της αγοράς με την κατανομή των επιμέρους πελατών, επιδιώκοντας τον ίδιο κοινό στόχο της εξάλειψης του ανταγωνισμού μεταξύ τους. Όσοι συμμετείχαν στις παράνομες αυτές πρακτικές γνώριζαν ή όφειλαν να γνωρίζουν ότι αποτελούσαν μέρος ενός γενικού σχεδίου που επιδίωκε αυτόν τον κοινό παράνομο στόχο.

(179) Λόγω του υφιστάμενου κοινού σχεδιασμού και του κοινού σκοπού εξάλειψης του ανταγωνισμού στην αγορά μεθυλογλυκαμίνης του ΕΟΧ, η Επιτροπή εκτιμά ότι το προαναφερθέν σύμπλεγμα συνεννοήσεων είχε ως αντικείμενο τον περιορισμό του ανταγωνισμού κατά την έννοια του άρθρου 81 παράγραφος 1 της συνθήκης και του άρθρου 53 παράγραφος 1 της συμφωνίας για τον ΕΟΧ. Οι ρυθμίσεις αυτές περιγράφονται αναλυτικά στο μέρος των πραγματικών περιστατικών της παρούσας απόφασης. Συνεπώς η επίμαχη πρακτική συνιστούσε ενιαία συνεχή παράβαση του άρθρου 81 παράγραφος 1 της συνθήκης και του άρθρου 53 παράγραφος 1 της συμφωνίας για τον ΕΟΧ.

2.4. Περιορισμός του ανταγωνισμού

(180) Η συμφωνία στην παρούσα υπόθεση είχε ως αντικείμενο και αποτέλεσμα τον περιορισμό του ανταγωνισμού.

(181) Το άρθρο 81 παράγραφος 1 της συνθήκης και το άρθρο 53 παράγραφος 1 της συμφωνίας για τον ΕΟΧ αναφέρουν ρητά ως συμφωνίες που περιορίζουν τον ανταγωνισμό εκείνες οι οποίες, μεταξύ άλλων, συνίστανται:

- στον άμεσο ή έμμεσο καθορισμό των τιμών πωλήσεως ή άλλων όρων συναλλαγής,

- στον περιορισμό ή τον έλεγχο της παραγωγής, της διαθέσεως ή της τεχνολογικής αναπτύξεως,

- στην κατανομή των αγορών.

(182) Αυτά είναι τα ουσιώδη χαρακτηριστικά των οριζόντιων ρυθμίσεων που εξετάζονται στην παρούσα υπόθεση, δεδομένου ότι η τιμή είναι το κυριότερο μέσο ανταγωνισμού, οι διάφορες συνεννοήσεις και συμπαιγνίες που υιοθέτησαν οι παραγωγοί είχαν ως έσχατο στόχο τον καθορισμό της τιμής και την εξάλειψη κάθε ανταγωνισμού σχετικά με την τιμή. Η κατανομή της αγοράς και ο καθορισμός της τιμής περιορίζουν από την ίδια τους τη φύση τον ανταγωνισμό κατά την έννοια του άρθρου 81 παράγραφος 1 της συνθήκης και του άρθρου 53 παράγραφος 1 της συμφωνίας για τον ΕΟΧ.

(183) Για να αποφασισθεί εάν μπορούν να εφαρμοστούν τα άρθρα 81 παράγραφος 1 της συνθήκης και 53 παράγραφος 1 της συμφωνίας για τον ΕΟΧ, δεν είναι απαραίτητο να εξεταστούν οι πραγματικές επιπτώσεις μιας συμφωνίας επί του ανταγωνισμού εφόσον αποδεικνύεται ότι οι συμφωνίες είχαν ως αποτέλεσμα τον περιορισμό του ανταγωνισμού(132).

(184) Η επίπτωση της σύμπραξης επί του ανταγωνισμού πρέπει να εξετασθεί συνολικά και βάσει όλων των περιστάσεων, αλλά στο σύμπλεγμα συμφωνιών και ρυθμίσεων, επισημαίνεται η συνάφεια των ακόλουθων στοιχείων για τη διαπίστωση της παράβασης του άρθρου 81 παράγραφος 1 της συνθήκης και του άρθρου 53 παράγραφος 1 της συμφωνίας για τον ΕΟΧ:

- ανταλλαγή ευαίσθητων πληροφοριών σχετικά με την τιμή και τους πελάτες (βλέπε αιτιολογικές σκέψεις 76-78),

- κατανομή της αγοράς μέσω της κατανομής πελατών (βλέπε αιτιολογικές σκέψεις 90-97),

- σύναψη συμφωνίας για εναρμονισμένες πρακτικές και αυξήσεις τιμής (βλέπε αιτιολογικές σκέψεις 83-85),

- προσαρμογή της επιμέρους πρακτικής και τιμολόγησης προκειμένου να διασφαλισθεί η διατήρηση της προσυμφωνημένης κατανομής της αγοράς (βλέπε αιτιολογικές σκέψεις 90-97),

- συμμετοχή στις τακτικές συσκέψεις και τήρηση άλλων επαφών κατά τις οποίες συμφωνήθηκαν οι ανωτέρω περιορισμοί και εφαρμόστηκαν ή/και τροποποιήθηκαν κατά το δοκούν (βλέπε αιτιολογικές σκέψεις 99-101).

2.5. Επίπτωση επί των συναλλαγών μεταξύ των κρατών μελών και μεταξύ των συμβαλλομένων μερών του ΕΟΧ

(185) Το άρθρο 81 της συνθήκης απαγορεύει όλες τις συμφωνίες που δύνανται να επηρεάσουν το εμπόριο μεταξύ κρατών μελών και που έχουν ως αντικείμενο ή ως αποτέλεσμα την παρεμπόδιση, τον περιορισμό ή τη νόθευση του ανταγωνισμού εντός της κοινής αγοράς.

(186) Το άρθρο 53 της συμφωνίας για τον ΕΟΧ απαγορεύει όλες τις συμφωνίες που δύνανται να επηρεάσουν το εμπόριο μεταξύ κρατών του ΕΟΧ που έχουν ως αντικείμενο ή ως αποτέλεσμα την παρεμπόδιση, τον περιορισμό ή τη νόθευση του ανταγωνισμού εντός της επικράτειας που καλύπτει η συμφωνία για τον ΕΟΧ.

(187) Οι Merck και Aventis μοιράζονται το 100 % της αγοράς μεθυλογλυκαμίνης της Κοινότητας και του ΕΟΧ.

(188) Και για τις δύο εταιρείες τα μεγαλύτερα έσοδα όσον αφορά τη μεθυλογλυκαμίνη προέρχονται από τις εξαγωγές.

(189) Συνεπώς, κατά την εξεταζόμενη περίοδο, η συνεχιζόμενη συμφωνία σύμπραξης μεταξύ των παραγωγών μεθυλογλυκαμίνης είχε σημαντική επίπτωση επί των συναλλαγών μεταξύ των κρατών μελών. Όσον αφορά τον ΕΟΧ, παρότι το επίπεδο πωλήσεων είναι αρκετά χαμηλό, η συμφωνία είχε σημαντική επίπτωση, και άμεσα, δεδομένου ότι τα μέρη πραγματοποίησαν κάποιες απευθείας πωλήσεις ιδίως στη Νορβηγία, και έμμεσα, δεδομένου ότι η τιμή του γαλλικού προϊόντος επηρεάστηκε από την ύπαρξη της σύμπραξης στον ΕΟΧ καθώς και στην υπόλοιπη οικεία γεωγραφική αγορά.

(190) Στην απάντησή της στην κοινοποίηση αιτιάσεων η Aventis διερωτάται κατά πόσον ισχύει ότι η σύμπραξη καλύπτει τις περισσότερες χώρες του ΕΟΧ και εάν η συμφωνία είχε σημαντική επίπτωση επί των χωρών ΕΖΕΣ.

(191) Από τα έγγραφα που προσκόμισαν η Merck και η RPB, φαίνεται ότι το 1998 και το 1999 αμφότεροι οι παραγωγοί πραγματοποίησαν πωλήσεις μόνο σε δέκα κράτη μέλη και σε καμία χώρα ΕΖΕΣ. Κατά την άποψή τους είναι συζητήσιμο κατά πόσο δέκα χώρες επί συνόλου 18 αποτελούν "τις περισσότερες χώρες του ΕΟΧ"(133).

(192) Το επιχείρημα αυτό πρέπει να απορριφθεί. Παρότι οι παραγωγοί δεν πραγματοποίησαν απευθείας πωλήσεις σε όλες τις χώρες του ΕΟΧ, η συμφωνία είχε τουλάχιστον έμμεση επίπτωση σε όλες ή σχεδόν όλες τις χώρες. Επιπλέον στις χώρες οι οποίες πραγματοποίησαν πράγματι απευθείας αγορές μεθυλογλυκαμίνης περιλαμβάνονταν τα μεγαλύτερα και πολυπληθέστερα κράτη μέλη του ΕΟΧ.

(193) Δεδομένου ότι η Merck και η Aventis έλεγχαν το 100 % της παγκόσμιας αγοράς μεθυλογλυκαμίνης, το γεγονός ότι απευθείας στις χώρες ΕΖΕΣ εξήχθησαν μηδενικές ή ελάχιστες ποσότητες μεθυλογλυκαμίνης αντανακλά απλώς το γεγονός ότι οι εν λόγω χώρες δεν παρήγαγαν οι ίδιες προϊόντα που περιέχουν μεθυλογλυκαμίνη. Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι οι χώρες ΕΖΕΣ πραγματοποίησαν αξιοσημείωτες εισαγωγές ανάλογων προϊόντων και συνεπώς ότι η έμμεση επίπτωση ήταν σημαντική.

2.6. Διατάξεις κανόνων ανταγωνισμού εφαρμοστέες στην Αυστρία, τη Φινλανδία, τη Νορβηγία και τη Σουηδία

(194) Η συμφωνία για τον ΕΟΧ τέθηκε σε ισχύ την 1η Ιανουαρίου 1994. Για το διάστημα που προηγήθηκε της ημερομηνίας αυτής και κατά το οποίο ίσχυε η σύμπραξη, η μόνη διάταξη που μπορεί να εφαρμοστεί στην παρούσα διαδικασία είναι το άρθρο 81 της συνθήκης, στο μέτρο που οι ρυθμίσεις της σύμπραξης κατά το διάστημα αυτό περιόρισαν τον ανταγωνισμό στην Αυστρία, τη Φινλανδία, την Ισλανδία, το Λιχτενστάιν, τη Νορβηγία και τη Σουηδία (τότε κράτη μέλη ΕΖΕΣ) δεν ενέπιπταν στη διάταξη αυτή.

(195) Κατά την περίοδο από την 1η Ιανουαρίου έως τις 31 Δεκεμβρίου 1994, οι διατάξεις της συμφωνίας για τον ΕΟΧ εφαρμόζονταν σε έξι κράτη μέλη ΕΖΕΣ. Συνεπώς η σύμπραξη αποτέλεσε παράβαση του άρθρου 53 παράγραφος 1 της συμφωνίας για τον ΕΟΧ καθώς και του άρθρου 81 παράγραφος 1 της συνθήκης, και η Επιτροπή είναι αρμόδια να εφαρμόσει αμφότερες τις διατάξεις. Ο περιορισμός του ανταγωνισμού στις έξι αυτές χώρες ΕΖΕΣ στη διάρκεια του έτους αυτού εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής του άρθρου 51 παράγραφος 1 της συμφωνίας για τον ΕΟΧ.

(196) Μετά την προσχώρηση της Αυστρίας, της Φινλανδίας και της Σουηδίας στην Κοινότητα την 1η Ιανουαρίου 1995, κατέστη εφαρμοστέο για τη σύμπραξη το άρθρο 81 παράγραφος 1 της συνθήκης στο μέτρο που επηρέαζε τον ανταγωνισμό στις εν λόγω αγορές. Η λειτουργία της σύμπραξης στη Νορβηγία εξακολούθησε να αφορά παράβαση του άρθρου 53 παράγραφος 1 της συμφωνίας για τον ΕΟΧ.

(197) Στην πράξη, από τα ανωτέρω προκύπτει ότι στο βαθμό που η σύμπραξη λειτουργούσε στην Αυστρία, τη Φινλανδία, τη Νορβηγία και τη Σουηδία συνιστούσε παράβαση των κανόνων ανταγωνισμού του ΕΟΧ ή/και της Κοινότητας από την 1η Ιανουαρίου 1994.

2.7. Διάρκεια της παράβασης

(198) Η Επιτροπή διαθέτει πληροφορίες ότι τα μέρη σχεδίασαν και προσχώρησαν σε κοινή συμφωνία με στόχο τον περιορισμό του ανταγωνισμού αρχής γενομένης τουλάχιστον από τη σύσκεψη της 22ας Νοεμβρίου 1990 (βλέπε αιτιολογικές σκέψεις 73 και 74). Όσον αφορά την Κοινότητα, για τους σκοπούς της παρούσας απόφασης, η παράβαση διαπιστώνεται ότι ξεκίνησε με τη σύσκεψη της 22ας Νοεμβρίου 1990. Όσον αφορά τις χώρες ΕΖΕΣ, η παράβαση αρχίζει με την έναρξη ισχύος της συμφωνίας για τον ΕΟΧ την 1η Ιανουαρίου 1994.

(199) Όπως εξηγείται στην αιτιολογική σκέψη 164, η Επιτροπή δεν διαθέτει επαρκή ισχυρά αποδεικτικά στοιχεία για να αποφανθεί ποια από τις δύο αντικρουόμενες απόψεις σχετικά με την ακριβή ημερομηνία λήξης της σύμπραξης είναι η ορθή.

(200) Οι τιμές που συμφωνήθηκαν κατά την τελευταία σύσκεψη της σύμπραξης το 1998, την οποία παραδέχονται αμφότερα τα μέρη, ίσχυαν μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου 1999. Προς τούτο, για τους σκοπούς της παρούσας απόφασης, ως ημερομηνία λήξης της παράβασης εκλαμβάνεται η 31η Δεκεμβρίου 1999.

(201) Για το σκοπό της παρούσας διαδικασίας, ορίζεται ότι αμφότεροι οι παραγωγοί διέπραξαν παράβαση του άρθρου 81 παράγραφος 1 της συνθήκης και του άρθρου 53 παράγραφος 1 της συμφωνίας για τον ΕΟΧ από τις 22 Νοεμβρίου 1990 μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου 1999.

2.8. Ευθύνη για την παράβαση

(202) Για να προσδιοριστούν οι παραλήπτες της παρούσας απόφασης, είναι απαραίτητο να καθοριστεί σε ποιες νομικές οντότητες πρέπει να επιρριφθεί η ευθύνη για την παράβαση.

2.8.1. Εφαρμοστέες αρχές

(203) Το άρθρο 81 της συνθήκης και το άρθρο 53 της συμφωνίας για τον ΕΟΧ αναφέρονται στην "επιχείρηση", μία έννοια που δεν είναι ταυτόσημη με την έννοια της εταιρικής νομικής υπόστασης στην εθνική εμπορική νομοθεσία περί εταιρειών ή περί φορολογίας. Ο όρος "επιχείρηση" δεν ορίζεται στη συνθήκη ούτε στη συμφωνία ΕΟΧ. Είναι δυνατό να αναφέρεται σε οποιαδήποτε οντότητα επιδίδεται σε εμπορική δραστηριότητα. Στο πλαίσιο μεγάλων εταιρικών ομίλων, για τους σκοπούς του άρθρου 81 της συνθήκης ή/και του άρθρου 53 της συμφωνίας για τον ΕΟΧ είναι δυνατό να εκληφθεί ως "επιχείρηση" ολόκληρος ο όμιλος ή επιμέρους υποόμιλοι ή θυγατρικές εταιρείες(134).

(204) Για να προσδιοριστεί κατά πόσο η μητρική εταιρεία πρέπει να θεωρείται υπεύθυνη για την παράνομη πρακτική μιας θυγατρικής, είναι απαραίτητο να αποδειχθεί ότι η θυγατρική "δεν αποφασίζει ανεξάρτητα τη δική της πρακτική στην αγορά, αλλά εκτελεί, σε όλα τα ουσιώδη σημεία, τις εντολές που της δίδει η μητρική εταιρεία"(135).

(205) Όταν διαπιστωθεί ότι έχει διαπραχθεί παράβαση του άρθρου 81 παράγραφος 1 της συνθήκης ή/και του άρθρου 53 παράγραφος 1 της συμφωνίας για τον ΕΟΧ, είναι απαραίτητο να εντοπισθεί το φυσικό ή νομικό πρόσωπο που ήταν υπεύθυνο για τη λειτουργία της επιχείρησης κατά το χρόνο διάπραξης της παράβασης.

(206) Σε περίπτωση που η επιχείρηση διαπράξει παράβαση του άρθρου 81 παράγραφος 1 της συνθήκης ή/και του άρθρου 53 παράγραφος 1 της συμφωνίας για τον ΕΟΧ και εφόσον αργότερα εκποίησε στοιχεία του ενεργητικού που αποτέλεσαν το μέσο της παράβασης και αποχωρήσει από τη σχετική αγορά, η επιχείρηση εξακολουθεί να θεωρείται υπεύθυνη για την παράβαση εφόσον εξακολουθεί να υφίσταται ως επιχείρηση(136).

(207) Εάν η επιχείρηση η οποία απέκτησε τα στοιχεία ενεργητικού εξακολουθεί να παραβιάζει το άρθρο 81 παράγραφος 1 της συνθήκης ή/και το άρθρο 53 παράγραφος 1 της συμφωνίας για τον ΕΟΧ, η ευθύνη για την παράβαση πρέπει να επιμεριστεί μεταξύ του πωλητή και του αγοραστή των στοιχείων ενεργητικού που αποτελούν προϊόντα της παράβασης(137).

2.8.2. Παραλήπτες

(208) Καθόλη την περίοδο αναφοράς για τη διαπίστωση της παράβασης, η Merck KGaA συμμετείχε άμεσα στη σύμπραξη. Θα είναι επομένως παραλήπτης της παρούσας απόφασης.

(209) Η Rhone-Poulenc Biochimie (RPB) παράγει μεθυλογλυκαμίνη και συμμετείχε άμεσα στην παράβαση δεδομένου ότι εκπροσωπήθηκε στη σύσκεψη στην οποία συνήφθη η αρχική συμφωνία κατά του ανταγωνισμού καθώς και στις επόμενες συσκέψεις που προαναφέρθηκαν. Στην απάντησή της στην κοινοποίηση αιτιάσεων, η Aventis αναφέρει ότι "την παράβαση διάπραξε η RPB και καμία άλλη συνδεδεμένη εταιρεία. Στην πράξη οι δραστηριότητες που αναφέρονται στην κοινοποίηση αιτιάσεων αφορούν αποκλειστικά την RPB"(138). Η εταιρεία θα περιληφθεί επομένως στους παραλήπτες της παρούσας απόφασης.

(210) Στην κοινοποίηση αιτιάσεων η Επιτροπή συμπεριέλαβε μεταξύ των παραληπτών την Aventis Pharma SA, αιτιολογώντας την απόφασή της ως εξής.

(211) "Συγκεκριμένα η αλληλογραφία μεταξύ των μερών και της Επιτροπής φανερώνει ότι η Aventis Pharma έχει αναλάβει ουσιαστικά την υπεράσπιση της RPB. Αντίγραφα της αλληλογραφίας των δικηγόρων διαβιβάζονται στον [υπάλληλο Aventis 4] και τον [υπάλληλο Aventis 5](139). Η σύνδεση αυτή φανερώνει ότι η Aventis Pharma ασκεί ουσιαστική επιρροή στην RPB".

(212) "Η RPB ανήκει κατά 100 % στην Aventis Pharma (πρώην RP Rorer), η οποία με τη σειρά της ανήκει κατά 100 % στην Aventis SA Παρότι φαίνεται ότι τις καθημερινές αποφάσεις σχετικά με τη μεθυλογλυκαμίνη λάμβανε ο εμπορικός διευθυντής της RPB [υπάλληλος Aventis 1] το υπόμνημα του [υπαλλήλου Aventis 3] της RP Rorer με ημερομηνία 6 Νοεμβρίου 1991, δείχνει καθαρά ότι η RP Rorer (αργότερα Aventis Pharma) παρακολουθούσε στενότατα την εμπορική συμπεριφορά της RPB(140). Η παρακολούθηση αυτή έφθασε σε σημείο να δώσουν εκπρόσωποι της RP Rorers εντολές σε εκπροσώπους της RPB ενώπιον πελάτη. Η Aventis ισχυρίζεται ότι ο [υπάλληλος Aventis 3] εργαζόταν υπό τη διεύθυνση του [υπαλλήλου Aventis 1](141). Μένει ωστόσο να διευκρινισθεί γιατί το υπόμνημα της 6ης Νοεμβρίου 1999 γράφτηκε σε χαρτί της RP Rorer. Βάσει των ανωτέρω, η Επιτροπή αποφάσισε να απευθύνει κοινοποίηση αιτιάσεων στην Aventis Pharma SA".

(213) Στην απάντησή της στην κοινοποίηση αιτιάσεων η Aventis υποστηρίζει ότι μόνο η RPB θα έπρεπε να θεωρηθεί υπεύθυνη για την παράβαση. Το μοναδικό επιχείρημα προς επίρρωσιν του ισχυρισμού αυτού είναι η δήλωση που αναφέρεται στην αιτιολογική σκέψη 209(142). Η Aventis δεν επιχειρεί να εξηγήσει τις συνθήκες κάτω από τις οποίες ο [υπάλληλος Aventis 3] συνέταξε το σημείωμα της 6ης Νοεμβρίου 1991, ούτε αναφέρεται στην επιρροή της Aventis Pharma όσον αφορά τη λήψη αποφάσεων στη Rhone-Poulenc Biochimie.

(214) Από την απάντησή της στην κοινοποίηση αιτιάσεων προκύπτει ότι η Αventis δεν ασχολείται με κανένα από τα επιχειρήματα που διατυπώνει η Επιτροπή στην κοινοποίηση αιτιάσεων. Η Aventis Pharma SA θα είναι παραλήπτης της παρούσας απόφασης και θα θεωρηθεί αλληλέγγυα και στο ολόκληρο υπεύθυνη για τυχόν επιβαλλόμενο πρόστιμο.

(215) Βάσει των παραπάνω εκτιμήσεων η απόφαση θα απευθύνεται στις ακόλουθες επιχειρήσεις:

- Merck KgaA,

- Rhône-Poulenc Biochimie SA,

- Aventis Pharma SA.

3. ΔΙΟΡΘΩΤΙΚΑ ΜΕΤΡΑ

3.1. Άρθρο 3 του κανονισμού αριθ. 17

(216) Όταν η Επιτροπή διαπιστώνει παράβαση του άρθρου 81 της συνθήκης ή του άρθρου 53 της συμφωνίας για τον ΕΟΧ μπορεί να απαιτήσει από τις ενδιαφερόμενες επιχειρήσεις να θέσουν τέλος στην παράβαση σύμφωνα με το άρθρο 3 του κανονισμού αριθ. 17.

(217) Οι επιχειρήσεις στις οποίες απευθύνεται η παρούσα απόφαση καλούνται να θέσουν τέλος στην παράβαση (αν δεν το έχουν ήδη πράξει) και στο εξής να απέχουν από οποιαδήποτε συμφωνία ή εναρμονισμένη πρακτική η οποία ενδέχεται να έχει ίδιο ή παρόμοιο αποτέλεσμα, περιλαμβανομένης κάθε ανταλλαγής εμπορικών πληροφοριών μέσω των οποίων οι συμμετέχοντες ενημερώνουν αλλήλους άμεσα ή έμμεσα σχετικά με τα επιμέρους στοιχεία πωλήσεων της επιχείρησής τους.

3.2. Άρθρο 15 παράγραφος 2 του κανονισμού αριθ. 17 του Συμβουλίου

(218) Σύμφωνα με το άρθρο 15 παράγραφος 2 του κανονισμού αριθ. 17 η Επιτροπή μπορεί με απόφασή της να επιβάλει σε επιχειρήσεις πρόστιμα τα οποία κυμαίνονται από 1000 έως 1 εκατ. ευρώ, ή ανέρχονται σε υψηλότερο ποσό το οποίο όμως δεν υπερβαίνει το 10 % του κύκλου εργασιών του προηγούμενου οικονομικού έτους κάθε επιχείρησης η οποία συμμετέχει στην παράβαση, εφόσον είτε εκ προθέσεως είτε εξ αμελείας παραβιάζει το άρθρο 81 παράγραφος 1 της συνθήκης ή/και το άρθρο 53, παράγραφος 1 της συμφωνίας για τον ΕΟΧ.

(219) Η Επιτροπή σκοπεύει να επιβάλει πρόστιμα στην παρούσα υπόθεση στις επιχειρήσεις στις οποίες απευθύνεται η απόφαση για τις προαναφερθείσες παραβάσεις.

(220) Κατά τον καθορισμό του ποσού τυχόν προστίμου, η Επιτροπή πρέπει να λαμβάνει υπόψη όλα τα σχετικά στοιχεία και ιδίως τη σοβαρότητα και τη διάρκεια της παράβασης.

(221) Κατά την αξιολόγηση της σοβαρότητας της παράβασης, η Επιτροπή λαμβάνει υπόψη τη φύση της, την πραγματική της επίπτωση στην αγορά, εφόσον αυτή μπορεί να υπολογιστεί, καθώς και το μέγεθος της οικείας γεωγραφικής αγοράς. Ο ρόλος κάθε επιχείρησης στην παράβαση θα αξιολογηθεί σε ατομική βάση.

(222) Όσον αφορά κάθε επιχείρηση, το πρόστιμο που θα επιβάλει η Επιτροπή θα αντανακλά τυχόν επιβαρυντικές ή ελαφρυντικές περιστάσεις και θα εφαρμοσθεί, κατά περίπτωση, η ανακοίνωση περί επιείκειας. Η εκτίμηση αυτή μπορεί ωστόσο να γίνει μόνο στο τέλος της παρούσας απόφασης.

(223) Τα πρόστιμα πρέπει να ορίζονται σε επίπεδο που να εξασφαλίζει αρκούντως αποτρεπτικό αποτέλεσμα.

3.3. Το ποσό του προστίμου

(224) Η σύμπραξη συνιστούσε εσκεμμένη παράβαση του άρθρου 81 παράγραφος 1 της συνθήκης και του άρθρου 53 παράγραφος 1 της συμφωνίας για τον ΕΟΧ: οι παραγωγοί μεθυλογλυκαμίνης, έχοντας πλήρη επίγνωση του περιοριστικού και μάλιστα του παράνομου χαρακτήρα των πράξεών τους συνέπραξαν στη σύσταση ενός μυστικού και διαρκούς συστήματος με σκοπό τον περιορισμό του ανταγωνισμού.

3.3.1. Το βασικό ποσό

(225) Το βασικό ποσό του προστίμου καθορίζεται σύμφωνα με τη σοβαρότητα και τη διάρκεια της παράβασης.

3.3.1.1. Σοβαρότητα

(226) Κατά την αξιολόγηση της σοβαρότητας της παράβασης, η Επιτροπή λαμβάνει υπόψη τη φύση της, τον πραγματικό της αντίκτυπο στην αγορά, όπου είναι δυνατό να υπολογισθεί, καθώς και το μέγεθος της οικείας γεωγραφικής αγοράς.

3.3.1.2. Φύση της παράβασης

(227) Η παρούσα παράβαση συνίστατο σε πρακτικές κατανομής της αγοράς και καθορισμού της τιμής που αποτελούν από τη φύση τους το χειρότερο είδος παράβασης του άρθρου 81 παράγραφος 1 της συνθήκης και του άρθρου 53 παράγραφος 1 της συμφωνίας για τον ΕΟΧ.

(228) Από την ίδια τη φύση της, η εφαρμογή μιας συμφωνίας σύμπραξης του είδους που προαναφέρθηκε οδηγεί αυτόματα σε σημαντική νόθευση του ανταγωνισμού, προς αποκλειστικό όφελος των παραγωγών οι οποίοι συμμετέχουν στη σύμπραξη και εις βάρος των πελατών, και, τέλος, του ευρύτερου κοινού.

(229) Η Επιτροπή εκτιμά συνεπώς ότι η παρούσα παράβαση συνιστά σοβαρότατη παραβίαση του άρθρου 81 παράγραφος 1 της συνθήκης και του άρθρου 53 παράγραφος 1 της συμφωνίας για τον ΕΟΧ.

3.3.1.3. Η πραγματική επίπτωση της παράβασης στην αγορά μεθυλογλυκαμίνης του ΕΟΧ

(230) Την παράβαση διέπραξαν επιχειρήσεις, οι οποίες κατά τη διάρκεια της σύμπραξης κάλυπταν εξ ολοκλήρου την παγκόσμια αγορά μεθυλογλυκαμίνης. Δεδομένου ότι οι ρυθμίσεις αποσκοπούσαν συγκεκριμένα στην αύξηση των τιμών σε επίπεδα υψηλότερα από εκείνα που θα ήταν διαφορετικά εφικτά και δεδομένου ότι οι ρυθμίσεις αυτές τέθηκαν σε εφαρμογή, είχαν πραγματική επίπτωση στην αγορά.

(231) Δεν είναι απαραίτητο να προσδιοριστεί λεπτομερώς ποσοτικά η έκταση στην οποία διέφεραν οι τιμές από εκείνες που θα είχαν ενδεχομένως εφαρμοστεί απουσία των ρυθμίσεων αυτών. Τούτο δεν μπορεί να υπολογιστεί πάντοτε αξιόπιστα, δεδομένου ότι διάφοροι εξωτερικοί παράγοντες μπορεί να επηρεάσουν ταυτόχρονα την εξέλιξη της τιμής του προϊόντος καθιστώντας εξαιρετικά δυσχερή τη συναγωγή συμπερασμάτων όσον αφορά τη σχετική σημασία κάθε πιθανής αιτιώδους συνάφειας.

(232) Στην απάντησή της στην κοινοποίηση αιτιάσεων, η Aventis υποστηρίζει ότι η παράβαση είχε ενδεχομένως ελάχιστες επιπτώσεις επί των τιμών που κατέβαλαν οι τελικοί πελάτες για τα προϊόντα, γιατί το κόστος της μεθυλογλυκαμίνης αποτελεί ελάχιστο μέρος του συνολικού κόστους. Η Aventis αναλύει τη διάρθρωση του κόστους για 9 προϊόντα. Το υψηλότερο μερίδιο που καταλαμβάνει η μεθυλογλυκαμίνη ανέρχεται στο 2,03 % της τιμής λιανικής πώλησης(143).

(233) Η Επιτροπή οφείλει να απορρίψει το επιχείρημα διότι δεν το θεωρεί συναφές. Το μερίδιο της μεθυλογλυκαμίνης επί της συνολικής τιμής του τελικού προϊόντος δεν συνδέεται με την επίπτωση της παράβασης.

3.3.1.4. Το μέγεθος της σχετικής γεωγραφικής αγοράς

(234) Κάθε τμήμα της κοινής αγοράς και του ΕΟΧ βρισκόταν άμεσα ή έμμεσα υπό την επίδραση της σύμπραξης. Συνεπώς, για τον υπολογισμό της σοβαρότητας της παράβασης, η Επιτροπή εκτιμά ότι η σύμπραξη επηρέασε το σύνολο της Κοινότητας, καθώς επίσης και τον ΕΟΧ, μετά τη σύστασή του.

3.3.1.5. Συμπέρασμα της Επιτροπής σχετικά με τη σοβαρότητα της παράβασης

(235) Λαμβάνοντας υπόψη το χαρακτήρα της εξεταζόμενης συμπεριφοράς, την πραγματική της επίπτωση στην αγορά μεθυλογλυκαμίνης, και το γεγονός ότι επηρέασε το σύνολο της κοινής αγοράς καθώς και το σύνολο του ΕΟΧ, μετά τη σύστασή του, η Επιτροπή εκτιμά ότι οι επιχειρήσεις που αναφέρονται στην παρούσα απόφαση διέπραξαν σοβαρότατη παράβαση του άρθρου 81 παράγραφος 1 της συνθήκης και του άρθρου 53 παράγραφος 1 της συμφωνίας για τον ΕΟΧ. Ωστόσο, με την επιφύλαξη του σοβαρότατου χαρακτήρα της παράβασης, η Επιτροπή θα λάβει επίσης υπόψη της στην παρούσα υπόθεση το περιορισμένο μέγεθος της αγοράς προϊόντος από την άποψη της αξίας.

3.3.2. Κατάταξη των μελών της σύμπραξης

(236) Εντός της κατηγορίας των πολύ σοβαρών παραβάσεων, η προτεινόμενη κλίμακα πιθανών προστίμων καθιστά δυνατή τη διαφοροποίηση της μεταχείρισης των επιχειρήσεων προκειμένου να λαμβάνεται υπόψη η πραγματική οικονομική ικανότητα των ενδιαφερομένων να προκαλέσουν σημαντική ζημία στον ανταγωνισμό, και έτσι ώστε να ορίζεται ένα πρόστιμο το οποίο να έχει αρκούντως αποτρεπτικό αποτέλεσμα.

(237) Στην παρούσα υπόθεση, η οποία αφορά μόνο δύο επιχειρήσεις, οι οποίες εξ ορισμού είναι απαραίτητες για τη λειτουργία της σύμπραξης (αφού είναι οι μοναδικές επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στην επίμαχη αγορά), δεν θα καταστεί αναγκαία η κατάταξη των επιχειρήσεων που μετείχαν στη σύμπραξη.

(238) Βάσει των ανωτέρω τα βασικά ποσά των προστίμων με βάση τη σοβαρότητα ορίζονται ως εξής:

- Merck KgaA: 2,5 εκατομμύρια ευρώ,

- Rhône-Poulenc Biochimie SA/Aventis Pharma SA: 2,5 εκατομμύρια ευρώ.

3.3.2.1. Επαρκές αποτρεπτικό αποτέλεσμα

(239) Προκειμένου να εξασφαλισθεί ότι το πρόστιμο θα έχει επαρκές αποτρεπτικό αποτέλεσμα και θα λαμβάνει υπόψη το γεγονός ότι οι μεγάλες επιχειρήσεις διαθέτουν νομικές και οικονομικές γνώσεις και υποδομές που τους παρέχουν μεγαλύτερη ευχέρεια να αναγνωρίσουν ότι η συμπεριφορά τους συνιστά παράβαση και να ενημερώνονται για τις συνέπειες που απορρέουν από αυτήν βάσει της νομοθεσίας περί ανταγωνισμού, η Επιτροπή θα καθορίσει κατά πόσο είναι αναγκαία η περαιτέρω προσαρμογή του ποσού εκκίνησης για κάθε επιχείρηση.

(240) Στην απάντησή της στην κοινοποίηση αιτιάσεων, η Aventis υποστηρίζει ότι, επειδή συνεργάσθηκε με την Επιτροπή σε παλαιότερες υποθέσεις και προσπάθησε να αποκαλύψει πιθανές συμπράξεις εντός της εταιρείας, το πρόστιμο δεν θα πρέπει να αυξηθεί για να εξασφαλισθεί επαρκές αποτρεπτικό αποτέλεσμα.

(241) Η Aventis αναφέρει ότι "πρέπει να σημειωθεί ότι η Rhône-Poulenc SA (και κατόπιν η διάδοχός της Aventis SA) και διάφορες από τις συνδεδεμένες με αυτές εταιρείες αποδύθηκαν σε σημαντικές εσωτερικές έρευνες για την ανακάλυψη ενδεχόμενων παραβιάσεων της κοινοτικής νομοθεσίας ανταγωνισμού. Πρέπει να σημειωθεί σχετικά ότι αποκάλυψαν στην Επιτροπή δύο από τις μεγαλύτερες συμπράξεις που έχουν μέχρι σήμερα αποκαλυφθεί, ήτοι, τις ρυθμίσεις για τις βιταμίνες και τη μεθιονίνη. Στο ίδιο πνεύμα, η εναγόμενη υπέβαλε ερωτήσεις στους εργαζόμενους με στόχο τη διαπίστωση της ύπαρξης τυχόν ρυθμίσεων που αντίκεινται στον ανταγωνισμό"(144).

(242) Η Επιτροπή αναγνωρίζει ότι η Aventis παρείχε αξιόλογες πληροφορίες στις υποθέσεις των βιταμινών και της μεθιονίνης(145). Ωστόσο η Επιτροπή δεν μπορεί να αποδεχθεί την αρχή ότι επειδή η εταιρεία συνεργάστηκε σε μíα υπόθεση θα πρέπει να λάβει χαμηλότερο πρόστιμο σε μια άλλη. Η Aventis ανταμείφθηκε για τη συνεργασία της κρινόμενη με επιείκεια στις προηγούμενες υποθέσεις, επομένως δεν θα ήταν λογικό η επιείκεια αυτή να επεκταθεί και σε άλλες υποθέσεις. Επίσης οι προσπάθειες της Aventis οδήγησαν όντως στην αποκάλυψη μιας ή περισσότερων συμπράξεων στην εταιρεία και η Aventis ανταμείφθηκε για τις πληροφορίες της κρινόμενη με επιείκεια. Δεν θα ήταν λογικό να μειωθούν τα πρόστιμα μόνο και μόνο επειδή η Aventis είχε προσπαθήσει να καλύψει πληροφορίες σχετικά με μία σύμπραξη.

(243) Στην απάντησή της στην κοινοποίηση αιτιάσεων, η Merck τονίζει ότι είναι πολύ μικρότερη εταιρεία από την Aventis, και ότι η παραγωγική της ικανότητα ως προς την μεθυλογλυκαμίνη είναι μικρότερη από την ικανότητα της Aventis(146).

(244) Η Επιτροπή αποδέχεται ότι η Aventis στο σύνολό της είναι πολύ μεγαλύτερη εταιρεία από τη Merck. Ωστόσο για τους σκοπούς της παρούσας απόφασης παραλήπτης δεν είναι η Aventis, αλλά οι θυγατρικές της Aventis Pharma SA και Rhone-Poulenc Biochimie SA Η Επιτροπή επισημαίνει ακόμη ότι αμφότερες οι εταιρείες είναι μικρότερες από τη Merck.

(245) Όπως αναφέρθηκε στην αιτιολογική σκέψη 14, η Επιτροπή δεν κατόρθωσε να αποφανθεί με βεβαιότητα ποιο από τα δύο μέρη διαθέτει μεγαλύτερη παραγωγική ικανότητα. Αξίζει ωστόσο να σημειωθεί ότι κατά τα τελευταία έτη η Merck σημείωσε εντός ΕΟΧ κάπως υψηλότερες πωλήσεις μεθυλογλυκαμίνης σε σχέση με την Aventis (βλέπε αιτιολογικές σκέψεις 7 και 8).

(246) Το 2001, ο συνολικός κύκλος εργασιών της Merck ανήλθε σε 7528 εκατομμύρια ευρώ(147). Το ίδιο έτος ο κύκλος εργασιών της RPB ανήλθε σε [περίπου 110] εκατομμύρια ευρώ(148), ενώ της Aventis Pharma SA σε [περίπου 2] δις ευρώ(149).

(247) Βάσει των ανωτέρω, η ανάγκη αποτρεπτικού αποτελέσματος απαιτεί να αυξηθεί το σημείο εκκίνησης του προστίμου τους, το οποίο καθορίζεται βάσει της αιτιολογικής σκέψης 238, κατά 100 % ήτοι σε 5,0 εκατομμύρια ευρώ όσον αφορά τη Merck. Δεν θα χρησιμοποιηθεί πολλαπλασιαστικός συντελεστής όσον αφορά τη Rhône-Poulenc Biochimie/Aventis Pharma.

3.3.3. Διάρκεια της παράβασης

(248) Η Rhône-Poulenc Biochimie και η Merck KgaA παραβίασαν το άρθρο 81 παράγραφος 1 της συνθήκης από το Νοέμβριο του 1990 έως τις 31 Δεκεμβρίου 1999, και το άρθρο 53 παράγραφος 1 της συμφωνίας για τον ΕΟΧ από την 1η Ιανουαρίου 1994 μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου 1999. Συνάγεται επομένως ότι όλα τα μέρη παραβίασαν το άρθρο 81 παράγραφος 1 της συνθήκης επί εννέα έτη και το άρθρο 53 παράγραφος 1 της συμφωνίας για τον ΕΟΧ επί έξι έτη. Κατά συνέπεια, θα πρέπει να αυξηθεί το ποσό εκκίνησης για αμφότερες τις εταιρείες κατά 90 %.

3.3.4. Συμπέρασμα σχετικά με τα βασικά ποσά

(249) Τα βασικά ποσά των προστίμων ορίζονται, συνεπώς, ως εξής:

- Merck KgaA: 9,5 εκατομμύρια ευρώ,

- Rhône-Poulenc Biochimie SA/Aventis Pharma SA: 4,75 εκατομμύρια ευρώ.

3.3.5. Επιβαρυντικές περιστάσεις

3.3.5.1. Ηγετικός ρόλος στη διάπραξη της παράβασης

(250) Στην απάντησή τους στην κοινοποίηση αιτιάσεων, αμφότερα τα μέρη επιχειρούν να αποδείξουν ότι δεν είχαν ηγετικό ρόλο στη σύμπραξη. Στο φάκελο δεν υπάρχουν ενδείξεις ότι κάποιο από τα μέρη είχε ηγετικό ρόλο.

(251) Η Επιτροπή εκτιμά συνεπώς ότι δεν μπορεί να εντοπισθεί επικεφαλής επιχείρηση.

3.3.6. Ελαφρυντικές περιστάσεις

(252) Στην απάντησή της στην κοινοποίηση αιτιάσεων, η Aventis υποστηρίζει ότι η κατάσταση κρίσης την οποία διέρχεται η αγορά μεθυλογλυκαμίνης πρέπει να θεωρηθεί ελαφρυντική περίσταση(150).

(253) Η Επιτροπή δεν θεωρεί ότι η αγορά μεθυλογλυκαμίνης στο σύνολό της μπορεί να χαρακτηρισθεί ως αγορά σε κρίση επειδή εμφανίζει στασιμότητα ή ελαφρά κάμψη. Η κατάσταση στασιμότητας ή κάμψης μιας αγοράς δεν συνιστά εν γένει ελαφρυντική περίσταση κατά τον καθορισμό ενός προστίμου.

(254) Στην απάντησή της στην κοινοποίηση αιτιάσεων η Aventis υποστηρίζει ότι το γεγονός ότι η εταιρεία έθεσε τέλος στην παράβαση πριν από τη διενέργεια επιθεώρησης εκ μέρους της Επιτροπής στις εγκαταστάσεις της RPB, στις 15 Ιανουαρίου 2001, πρέπει να θεωρηθεί ελαφρυντική περίσταση(151).

(255) Η Επιτροπή επισημαίνει πρώτον ότι καταρχήν η πρόωρη λήξη δεν εκλαμβάνεται ως ελαφρυντική περίσταση σε υποθέσεις συμπράξεων οι οποίες αποτελούν σοβαρές παραβάσεις, η συνέχιση των οποίων μετά την παρέμβαση της Επιτροπής μπορεί να θεωρηθεί ακόμη και επιβαρυντική περίσταση.

(256) Δεύτερον δεν έχει νόημα να μιλάμε για πρόωρη λήξη όσον αφορά παλαιές παραβάσεις που διήρκεσαν πολλά έτη και ενδέχεται να έληξαν για διάφορους λόγους.

(257) Τρίτον