ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ της 23ης Νοεμβρίου 1994 για τη θέσπιση ειδικού προγράμματος έρευνας, και τεχνολογικής ανάπτυξης, συμπεριλαμβανομένων της επίδειξης, στον τομέα των μη πυρηνικών μορφών ενέργειας (1994-1998) (94/806/ΕΚ)

ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,

Έχοντας υπόψη:

τη συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, και ιδίως το άρθρο 130 Θ παράγραφος 4,

την πρόταση της Επιτροπής (1),

τη γνώμη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου (2),

τη γνώμη της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής (3),

Εκτιμώντας:

ότι το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο, με την απόφασή τους αριθ. 1110/94/ΕΚ (4), θέσπισαν το τέταρτο πρόγραμμα-πλαίσιο για τις δράσεις της Ευρωπαϊκής Κοινότητας στον τομέα της έρευνας, τεχνολογικής ανάπτυξης και επίδειξης (καλούμενο στο εξής ΕΤΑ) για τη χρονική περίοδο 1994-1998, στο οποίο καθορίζονται, μεταξύ άλλων, οι δραστηριότητες που πρέπει να αναληφθούν στον τομέα των μη πυρηνικών μορφών ενέργειας- ότι η παρούσα απόφαση λαμβάνει υπόψη την αιτιολόγηση που εκτίθεται στο προοίμιο της παραπάνω απόφασης-

ότι το άρθρο 130 Θ παράγραφος 3 της συνθήκης προβλέπει ότι το πρόγραμμα-πλαίσιο τίθεται σε εφαρμογή μέσω ειδικών προγραμμάτων εκπονούμενων στο πλαίσιο καθεμιάς από τις δράσεις που το απαρτίζουν και ότι σε κάθε ειδικό πρόγραμμα διευκρινίζονται οι λεπτομέρειες της υλοποίησής του, καθορίζεται η διάρκειά του και προβλέπονται τα σχετικά μέσα που κρίνονται απαραίτητα-

ότι το ποσό που κρίνεται αναγκαίο για την εκτέλεση του παρόντος προγράμματος ανέρχεται σε 967 εκατομμύρια Ecu- ότι οι πιστώσεις για κάθε οικονομικό έτος θα καθοριζονται από την αρμόδια για τον προϋπολογισμό αρχή, με την επιφύλαξη της διαθεσιμότητας των πόρων στα πλαίσια των δημοσιονομικών προοπτικών και των όρων που εκτίθενται στο άρθρο 1 παράγραφος 3 της απόφασης αριθ. 1110/94/ΕΚ-

ότι η προώθηση ενεργειακών τεχνολογιών, η οποία περιλαμβάνει την επίδειξη αυτών των τεχνολογιών και επιδιώκεται από την Επιτροπή δυνάμει του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 2008/90 του Συμβουλίου της 29ης Ιουνίου 1990 σχετικά με την προώθηση των ενεργειακών τεχνολογιών για την Ευρώπη (Πρόγραμμα Thermie) (5) λήγει στις 31 Δεκεμβρίου 1994, και ότι πρέπει να εξασφαλιστεί η συνέχιση των δραστηριοτήτων επίδειξης και διάδοσης μετά από αυτή την ημερομηνία-

ότι ο στόχος των κοινοτικών δραστηριοτήτων στον τομέα των μη πυρηνικών μορφών ενέργειας πρέπει να συνίσταται στο σχεδιασμό και την επίδειξη αποτελεσματικών, καθαρότερων και ασφαλέστερων τεχνολογιών ώστε να εξασφαλίζεται η συμβατότητα της παραγωγής και της χρήσης ενέργειας με την ισορροπία της φύσης και με τις διάφορες πτυχές της οικονομικής ανάπτυξης-

ότι, παρά τη σημερινή κατάσταση στον τομέα της ενέργειας, δεν πρέπει να ατονήσουν οι προσπάθειες για τη διαφοροποίηση των κοινοτικών πηγών εφοδιασμού και για τη βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης- ότι η ΕΤΑ συμβάλλει στην υλοποίηση αυτών των στόχων και στη βελτίωση της προστασίας του περιβάλλοντος από τις επιπτώσεις των ενεργειακών τεχνολογιών-

ότι είναι αναγκαίο, όπως ορίζει το τέταρτο πρόγραμμα-πλαίσιο, να εξασφαλιστεί η συμπληρωματικότητα μεταξύ της έρευνας και ανάπτυξης και της επίδειξης και ότι πρέπει οι δύο φάσεις ΕΤΑ να ενσωματωθούν στην ίδια ενεργειακή στρατηγική ΕΤΑ της Κοινότητας-

ότι το πρόγραμμα για τις μη πυρηνικές μορφές ενέργειας απαιτεί μια συνεκτική ενεργειακή στρατηγική που να καλύπτει όλη τη διαδικασία της καινοτομίας, από το επιστημονικό επίτευγμα μέχρι τη διάδοση-

ότι το παρόν πρόγραμμα μπορεί να συμβάλει σημαντικά στην τόνωση της ανάπτυξης, στην ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας και στην αύξηση της απασχόλησης στην Κοινότητα, όπως αναφέρεται στη Λευκή Βίβλο με θέμα "Ανάπτυξη, ανταγωνιστικότητα και απασχόληση", ιδίως με την ανάπτυξη και την ευρύτερη χρησιμοποίηση αποτελεσματικών ενεργειακών τεχνολογιών-

ότι το περιεχόμενο του τετάρτου προγράμματος-πλαισίου κοινοτικών δράσεων ΕΤΑ καθορίστηκε με βάση την αρχή της επικουρικότητας- ότι στο παρόν ειδικό πρόγραμμα προσδιορίζεται το περιεχόμενο των δραστηριοτήτων που πρέπει να αναληφθούν σύμφωνα με την αρχή αυτή στον τομέα των μη πυρηνικών μορφών ενέργειας-

ότι η απόφαση αριθ. 1110/94/ΕΚ προβλέπει ότι η κοινοτική δράση δικαιολογείται εφόσον, μεταξύ άλλων η έρευνα συμβάλλει στην ενίσχυση της οικονομικής και κοινωνικής συνοχής της Κοινότητας καθώς και στην προώθηση της αρμονικής ανάπτυξης στο σύνολό της, παραμένοντας συνεπής προς τον στόχο της επιστημονικής και τεχνικής ποιότητας- ότι το παρόν πρόγραμμα θεωρείται ότι συντελεί στην επίτευξη αυτών των στόχων, μέσω δράσεων ΕΤΑ για την εκμετάλλευση του δυνητικού ενεργειακού δυναμικού συγκεκριμένων περιφερειών, λαμβάνοντας υπόψη τις ανάγκες των λιγότερο ανεπτυγμένων περιφερειών-

ότι η Κοινότητα πρέπει να υποστηρίζει μόνο δράσεις ΕΤΑ υψηλής ποιότητας-

ότι για το παρόν ειδικό πρόγραμμα ισχύουν οι κανόνες συμμετοχής των επιχειρήσεων, ερευνητικών κέντρων, συμπεριλαμβανομένου του Κοινού Κέντρου Ερευνών (ΚΚΕρ), και πανεπιστημίων καθώς και οι κανόνες για τη διάδοση των αποτελεσμάτων της έρευνας, οι οποίοι καθορίζονται με τα μέτρα που προβλέπονται στο άρθρο 130 Ι της συνθήκης-

ότι πρέπει να προβλεφθούν μέτρα για την ενθάρρυνση της συμμετοχής των μικρομεσαίων επιχειρήσεων (ΜΜΕ) στο παρόν πρόγραμμα, ιδίως μέσω μέτρων τόνωσης της τεχνολογίας-

ότι οι προσπάθειες της Επιτροπής προκειμένου να απλουστευθούν και να επιταχυνθούν οι διαδικασίες υποβολής υποψηφιοτήτων και επιλογής και προκειμένου να καταστούν περισσότερο διαφανείς, πρέπει να συνεχιστούν με στόχο τη διευκόλυνση της εφαρμογής του προγράμματος και των ενεργειών που πρέπει να αναλάβουν οι επιχειρήσεις, ιδίως οι ΜΜΕ, τα ερευνητικά κέντρα και τα πανεπιστήμια για να συμμετάσχουν στην κοινοτική δράση ΕΤΑ-

ότι το παρόν πρόγραμμα θα συμβάλει στην ενίσχυση της συνέργειας τόσο μεταξύ των δραστηριοτήτων ΕΤΑ που αναπτύσσουν στον τομέα των μη πυρηνικών μορφών ενέργειας τα ερευνητικά κέντρα, τα πανεπιστήμια και οι επιχειρήσεις, ιδίως δε οι ΜΜΕ, των κρατών μελών, όσο και μεταξύ αυτών και των αντίστοιχων κοινοτικών δραστηριοτήτων ΕΤΑ-

ότι, λόγω της φύσεως των δραστηριοτήτων που θα αναληφθούν στο πλαίσιο του παρόντος προγράμματος, απαιτείται στενός συντονισμός με δραστηριότητες που αναλαμβάνονται στο πλαίσιο άλλων ειδικών προγραμμάτων, ειδικότερα δε των προγραμμάτων για τις βιομηχανικές τεχνολογίες και τεχνολογίες των υλικών, καθώς και για το περιβάλλον και το κλίμα-

ότι η βασική έρευνα στον τομέα των μη πυρηνικών μορφών ενέργειας πρέπει να ενθαρρυνθεί-

ότι μπορεί να είναι σκόπιμο να θεσπιστουν δραστηριότητες διεθνούς συνεργασίας με διεθνείς οργανισμούς και τρίτες χώρες με στόχο την εφαρμογή του παρόντος προγράμματος-

ότι το παρόν πρόγραμμα πρέπει επίσης να περιλαμβάνει δραστηριότητες για τη διάδοση και την εκμετάλλευση των αποτελεσμάτων της ΕΤΑ, ιδίως προς τις ΜΜΕ, και κυρίως τις ΜΜΕ των κρατών μελών ή περιφερειών με τη μικρότερη συμμετοχή στο πρόγραμμα, καθώς και δραστηριότητες για την τόνωση της κινητικότητας και την κατάρτιση ερευνητών στα πλαίσια του παρόντος προγράμματος στο βαθμό που απαιτείται για τη σωστή εκτέλεσή του-

ότι πρέπει να γίνει ανάλυση των ενδεχόμενων κοινωνικοοικονομικών επιπτώσεων και των τεχνολογικών κινδύνων που συδέονται με το πρόγραμμα-

ότι πρέπει να παρακολουθείται συνεχώς και συστηματικά η πρόοδος της εφαρμογής του παρόντος προγράμματος για να είναι δυνατή η προσαρμογή του, κατά περίπτωση, στις επιστημονικές και τεχνολογικές εξελίξεις στο συγκεκριμένο τομέα- ότι πρέπει να διενεργηθεί σε εύθετο χρόνο ανεξάρτητη αξιολόγηση της προόδου του εν λόγω προγράμματος με σκοπό να συγκεντρωθούν όλα τα στοιχεία εκτίμησης που είναι απαραίτητα για τον καθορισμό των στόχων του πέμπτου προγράμματος-πλαισίου ΕΤΑ- ότι, όταν περατωθεί το πρόγραμμα αυτό, πρέπει να διενεργηθεί η τελική αξιολόγηση των αποτελεσμάτων του σε σχέση με τους στόχους που καθορίζονται στην παρούσα απόφαση-

ότι το ΚΚΕρ δύναται να συμμετέχει σε έμμεσες δράσεις που καλύπτονται από το παρόν πρόγραμμα-

ότι το ΚΚΕρ θα συνεισφέρει επίσης, μέσω του προγράμματός του, στην επίτευξη των κοινοτικών στόχων ΕΤΑ στους τομείς που καλύπτονται από το παρόν πρόγραμμα-

ότι ζητήθηκε σχετικά η γνώμη της επιτροπής επιστημονικής και τεχνικής έρευνας (CREST),

ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΑΠΟΦΑΣΗ:

Άρθρο 1

Θεσπίζεται ειδικό πρόγραμμα το οποίο καλύπτει τόσο τη φάση έρευνας και τεχνολογικής ανάπτυξης, όσο και τη φάση επίδειξης, στον τομέα των μη πυρηνικών μορφών ενέργειας, όπως ορίζεται στο παράρτημα I, για τη χρονική περίοδο από τις 23 Νοεμβρίου 1994 έως τις 31 Δεκεμβρίου 1998.

Άρθρο 2

1. Το ποσό που κρίνεται αναγκαίο για την εκτέλεση του προγράμματος ανέρχεται σε 967 εκατομμύρια Ecu, συμπεριλαμβανομένου ποσοστού 5,0 % κατά μέγιστον για τις δαπάνες προσωπικού και διοικητικής λειτουργίας λειτουργίας της Επιτροπής.

2. Στο παράρτημα II παρατίθεται ενδεικτική κατανομή του ποσού αυτού.

3. Οι διαθέσιμες πιστώσεις για κάθε οικονομικό έτος καθορίζονται από την αρμόδια για τον προϋπολογισμό αρχή, με την επιφύλαξη της διαθεσιμότητας των πόρων εντός των δημοσιονομικών προοπτικών και σύμφωνα με τους όρους που προβλέπει το άρθρο 1 παράγραφος 3 της απόφασης αριθ. 1110/94/ΕΚ, έχοντας υπόψη τις αρχές της χρηστής διαχείρισης που προβλέπονται στο άρθρο 2 του δημοσιονομικού κανονισμού που εφαρμόζεται στο γενικό προϋπολογισμό των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων.

Άρθρο 3

1. Οι γενικοί κανόνες για τη χρηματοδοτική συμμετοχή της Κοινότητας περιέχονται στο παράρτημα IV της απόφασης αριθ. 1110/94/ΕΚ.

2. Οι κανόνες για τη συμμετοχή επιχειρήσεων, κέντρων ερευνών και πανεπιστημίων και για τη διάδοση των αποτελεσμάτων καθορίζονται στα μέτρα που προβλέπει το άρθρο 130 Ι της συνθήκης.

3. Στο παράρτημα III καθορίζονται οι ειδικοί κανόνες εφαρμογής του παρόντος προγράμματος, οι οποίοι συμπληρώνουν εκείνους που αναφέρονται στις παραγράφους 1 και 2.

Άρθρο 4

1. Προκειμένου να συμβάλει στην εξασφάλιση, μεταξύ άλλων, της αποδοτικής από άποψη κόστους εφαρμογής του παρόντος προγράμματος, η Επιτροπή, επικουρούμενη καταλλήλως από ανεξάρτητους εξωτερικούς εμπειρογνώμονες, παρακολουθεί συνεχώς και συστηματικά την πρόοδο στα πλαίσια του προγράμματος σε σχέση με τους στόχους που αναφέρονται στο παράρτημα I, όπως διευρύνθηκαν στο πρόγραμμα εργασιών. Εξετάζει ιδιαίτερα κατά πόσον οι στόχοι, οι προτεραιότητες και οι χρηματοδοτικοί πόροι εξακολουθούν να παρακολουθούν στη μεταβαλλόμενη κατάσταση. Με βάση τα αποτελέσματα αυτής της διαδικασίας παρακολούθησης, υποβάλλει, εφόσον χρειάζεται, προτάσεις για την προσαρμογή ή τη συμπλήρωση του παρόντος προγράμματος.

2. Προκειμένου να συμβάλει στην αξιολόγηση των κοινοτικών δραστηριοτήτων, όπως απαιτείται από το άρθρο 4 παράγραφος 2 της απόφασης αριθ. 1110/94/ΕΚ και σύμφωνα με το χρονοδιάγραμμα που προβλέπεται στην εν λόγω παράγραφο, η Επιτροπή αναθέτει σε ανεξάρτητους ειδικευμένους εμπειρογνώμονες την εξωτερική αξιολόγηση των δραστηριοτήτων που διεξάγονται στα πλαίσια των τομέων που καλύπτονται από το παρόν πρόγραμμα, καθώς και τη διαχείρισή τους κατά την πενταετία που προηγείται της αξιολόγησης αυτής.

3. Κατά τη λήξη του παρόντος προγράμματος, η Επιτροπή μεριμνά για τη διενέργεια ανεξάρτητης τελικής αξιολόγησης των επιτευχθέντων αποτελεσμάτων σε σύγκριση με τους στόχους που καθορίζονται στο παράρτημα III της απόφασης αριθ. 1110/94/ΕΚ και στο παράρτημα I της παρούσας απόφασης. Η έκθεση τελικής αξιολόγησης διαβιβάζεται στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο και την Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή.

Άρθρο 5

1. Η Επιτροπή καταρτίζει πρόγραμμα εργασιών, το οποίο καλύπτει τόσο τη φάση έρευνας και ανάπτυξης όσο και τη φάση επίδειξης, σύμφωνα με τους στόχους που εκτίθενται στο παράρτημα I και την ενδεικτική χρηματοδοτική κατανομή που εκτίθεται στο παράρτημα ΙΙ και το αναπροσαρμόζει κατά περίπτωση. Στο εν λόγω πρόγραμμα καθορίζονται λεπτομερώς:

- οι επιστημονικοί και τεχνολογικοί στόχοι και τα ερευνητικά καθήκοντα,

- το χρονοδιάγραμμα εφαρμογής, συμπεριλαμβανομένων των ημερομηνιών για προκηρύξεις για την υποβολή προτάσεων,

- οι προτεινόμενες χρηματοδοτικές και διαχειριστικές ρυθμίσεις, συμπεριλαμβανομένων ειδικών λεπτομερειών για την εφαρμογή μέτρων τόνωσης τεχνολογίας στις ΜΜΕ και οι γενικές γραμμές άλλων μέτρων, συμπεριλαμβανομένων των προπαρασκευαστικών συνοδευτικών και υποστηρικτικών,

- ρυθμίσεις για το συντονισμό με άλλες δραστηριότητες ΕΤΑ που διεξάγονται στον τομέα αυτόν, ιδίως στα πλαίσια του προγραμμάτος του ΚΚΕρ, και άλλων ειδικών προγραμμάτων και, κατά περίπτωση, για την εξασφάλιση της καλύτερης αλληλεπίδρασης με τις δραστηριότητες που διεξάγονται σε άλλα πλαίσια, όπως το EUREKA και το COST,

- ρυθμίσεις για τη διάδοση, την προστασία και την εκμετάλλευση των αποτελεσμάτων των δραστηριοτήτων ΕΤΑ που διεξάγονται στα πλαίσια του προγράμματος.

2. Η Επιτροπή δημοσιεύει προκηρύξεις για την υποβολή προτάσεων σχεδίων με βάση το πρόγραμμα εργασιών. Οι εν λόγω προκηρύξεις καλύπτουν, κατά το δυνατόν, και τις δύο φάσεις του προγράμματος.

Άρθρο 6

1. Υπεύθυνη για την εκτέλεση του προγράμματος είναι η Επιτροπή.

2. Στις περιπτώσεις που προβλέπονται στο άρθρο 7 παράγραφος 1, η Επιτροπή επικουρείται από δύο επιτροπές εκ των οποίων η μία αφορά το τμήμα του προγράμματος για την έρευνα και ανάπτυξη και το άλλο για την επίδειξη, την οποία αποτελούν αντιπρόσωποι των κρατών μελών και της οποίας προεδρεύει ο αντιπρόσωπος της Επιτροπής. Σε κάθε επιτροπή, εφαρμόζεται η διαδικασία που περιγράφεται στις παραγράφους 3 έως 6.

3. Ο αντιπρόσωπος της Επιτροπής υποβάλλει στην επιτροπή σχέδιο των ληπτέων μέτρων. Η επιτροπή διατυπώνει τη γνώμη της για το σχέδιο αυτό σε προθεσμία που μπορεί να ορίσει ο πρόεδρος ανάλογα με τον επείγοντα χαρακτήρα του θέματος. Η γνώμη διατυπώνεται με την πλειοψηφία που προβλέπεται στο άρθρο 148 παράγραφος 2 της συνθήκης για την έκδοση των αποφάσεων που καλείται να λάβει το Συμβούλιο βάσει πρότασης της Επιτροπής. Κατά την ψηφοφορία στην επιτροπή, οι ψήφοι των αντιπροσώπων των κρατών μελών σταθμίζονται σύμφωνα με το προαναφερόμενο άρθρο. Ο πρόεδρος δεν ψηφίζει.

4. Η Επιτροπή θεσπίζει τα προτεινόμενα μέτρα όταν είναι σύμφωνα με τη γνώμη της επιτροπής.

5. Όταν τα προτεινόμενα μέτρα δεν είναι σύμφωνα με τη γνώμη της επιτροπής ή ελλείψει γνώμης, η Επιτροπή υποβάλλει, αμελλητί, στο Συμβούλιο πρόταση σχετικά με τα μέτρα που πρέπει να ληφθούν. Το Συμβούλιο αποφασίζει με ειδική πλειοψηφία.

6. Εάν το Συμβούλιο δεν αποφασίσει εντός προθεσμίας τριών μηνών από την ημερομηνία υποβολής του θέματος στο Συμβούλιο, τα προτεινόμενα μέτρα θεσπίζονται από την Επιτροπή.

Άρθρο 7

1. Η διαδικασία που προβλέπεται στο άρθρο 6 παράγραφοι 2 έως 6 εφαρμόζεται στις ακόλουθες περιπτώσεις:

- για την προετοιμασία και την ενημέρωση του προγράμματος εργασιών που αναφέρεται στο άρθρο 5 παράγραφος 1,

- για το περιεχόμενο των προσκλήσεων για υποβολή προτάσεων,

- για την αξιολόγηση των δραστηριοτήτων ΕΤΑ που προτείνονται για κοινοτική χρηματοδότηση καθώς και του εκτιμώμενου ποσού κοινοτικής χρηματοδότησης για κάθε δραστηριότητα όταν τούτο ανέρχεται σε 0,2 εκατομμύρια Ecu τουλάχιστον ή, στην περίπτωση των δραστηριοτήτων διάδοσης, σε 0,1 εκατομμύρια Ecu τουλάχιστον,

- για τυχόν προσαρμογές της ενδεικτικής κατανομής του ποσού, όπως περιέχεται στο παράρτημα II,

- για συγκεκριμένες λεπτομέρειες της χρηματοδοτικής συμμετοχής της Κοινότητας στις διάφορες προβλεπόμενες δραστηριότητες,

- για τα μέτρα και την εντολή για την αξιολόγηση του προγράμματος,

- για τυχόν παρέκκλιση από τους κανόνες του παραρτήματος III,

- για τη συμμετοχή, σε οποιοδήποτε πρόγραμμα, νομικών οντοτήτων από τρίτες χώρες και διεθνών οργανισμών.

2. Όταν, σύμφωνα με την τρίτη περίπτωση της παραγράφου 1, το ποσό της κοινοτικής συνδρομής είναι μικρότερο από 0,2 εκατομμύρια Ecu και, στην περίπτωση των δραστηριοτήτων διάδοσης, από 0,1 εκατομμύρια Ecu, η Επιτροπή ενημερώνει την επιτροπή για τα σχέδια και το αποτέλεσμα της αξιολόγησής τους.

3. Η Επιτροπή συντονίζει της εργασίες των επιτροπών και τις ενημερώνει τακτικά σχετικά με την πορεία της εφαρμογής του προγράμματος στο σύνολό του.

Άρθρο 8

Στο τμήμα Ε & Α του παρόντος προγράμματος μπορούν να συμμετέχουν, εκάστοτε για ένα συγκεκριμένο σχέδιο και χωρίς κοινοτική οικονομική υποστήριξη, νομικές οντότητες εγκατεστημένες σε τρίτες χώρες, όταν η συμμετοχή αυτή συμβάλλει ουσιαστικά στην εφαρμογή του προγράμματος και λαμβανομένης υπόψη της αρχής του αμοιβαίου συμφέροντος.

Άρθρο 9

Η παρούσα απόφαση απευθύνεται στα κράτη μέλη.

Βρυξέλλες, 23 Νοεμβρίου 1994.

Για το Συμβούλιο

Ο Πρόεδρος

J. BORCHERT

(1) ΕΕ αριθ. C 262 της 20. 9. 1994 σ. 20.(2) ΕΕ αριθ. C 205 της 25. 7. 1994.(3) ΕΕ αριθ. C 295 της 22. 10. 1994. σ. 74.(4) ΕΕ αριθ. L 126 της 18. 5. 1994, σ. 1.(5) ΕΕ αριθ. L 185 της 17. 7. 1990, σ. 1.

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ I

ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΙ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ ΚΑΙ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ Το παρόν ειδικό πρόγραμμα αντικατοπτρίζει απόλυτα τις κατευθύνσεις του τετάρτου προγράμματος-πλαισίου, του οποίου εφαρμόζει τα κριτήρια επιλογής και διασαφηνίζει τους επιστημονικούς και τεχνολογικούς στόχους.

Το μέρος 5 του παραρτήματος III σχετικά με την πρώτη δραστηριότητα του εν λόγω προγράμματος-πλαισίου, αποτελεί αναπόσπαστο μέρος του παρόντος προγράμματος.

Πλαίσιο

Το πρόγραμμα ΕΤΑ (1) που προτείνεται στο χώρο της ενέργειας βασίζεται στις ακόλουθες σκέψεις:

- Η χρησιμοποίηση της ενέργειας, η παραγωγή, η εμπορία της και οι συναφείς τεχνολογίες αλληλεπιδρούν κατά τρόπο σύνθετο και μοναδικό σε μια σύγχρονη οικονομία- οι αλληλεπιδράσεις είναι αποφασιστικής σημασίας για την οικονομική ανάπτυξη, την ποιότητα της ζωής και το περιβάλλον. Η ενεργειακή ασφάλεια υπό την ευρύτερη έννοια του όρου, δηλαδή η εξασφάλιση της παροχής αξιόπιστων ενεργειακών υπηρεσιών υπό αποδεκτούς όρους και κόστος, παραμένει πρωταρχική επιδίωξη και οφείλει να αποτελεί το κυριότερο κίνητρο για την υποστήριξη της δράσης ΕΤΑ σε ευρωπαϊκή κλίμακα.

- Η αυξανόμενη μέριμνα για το περιβάλλον σε σχέση με την παραγωγή και χρησιμοποίηση της ενέργειας (συμβολή στο φαινόμενο θερμοκηπίου, εκπομπή αερίων ρύπων και λοιπών επιβλαβών ουσιών, ασφάλεια, θόρυβος) και την αποδοχή εκ μέρους του πληθυσμού, έχουν καταστεί σήμερα κύριες κινητήριες δυνάμεις της αλλαγής.

- Ωστόσο, παρά την ουσιώδη σημασία της, η τεχνολογία από μόνη της δεν επαρκεί. Κατά συνέπεια, μια αποτελεσματική πολιτική ΕΤΑ οφείλει να λαμβάνει υπόψη τον πλήρη κύκλο που εμπερικλείει την έρευνα, την ανάπτυξη, την επίδειξη, τη διάδοση των γνώσεων, την εξάπλωση των τεχνολογιών στην αγορά και τη συμπεριφορά των οικονομικών παραγόντων. Οφείλει να συνεκτιμά τις διάφορες περιφερειακές διαστάσεις (τοπικές εκπομπές, διασυνοριακή ρύπανση, συνολική ρύπανση) και να ασκείται σε συνδυασμό με άλλα κοινοτικά μέσα και πολιτικές που είναι ικανά να επηρεάσουν τον ενεργειακό τομέα, όπως η ενεργειακή πολιτική, η πολιτική των μεταφορών, η γεωργική πολιτική, τα διαρθρωτικά ταμεία, η διεθνής συνεργασία (συμπεριλαμβανομένου του ΕΥΡΗΚΑ) ή τα φορολογικά μέτρα.

Όπως υπογραμμίζει η Λευκή Βίβλος "Ανάπτυξη, Ανταγωνιστικότητα, Απασχόληση", η ΕΤΑ πρέπει επίσης να δώσει προτεραιότητα στις δράσεις που συμβάλλουν στη δημιουργία θέσεων εργασίας, κυρίως με τη βελτίωση της ανταγωνιστικότητας της ευρωπαϊκής βιομηχανίας, η οποία αποτελεί εγγύηση για την επίτευξη αυτού του σκοπού.

Μια εμφορούμενη από το πνεύμα αυτό κοινοτική δράση ΕΤΑ στο χώρο της ενέργειας θα μπορούσε να καταστεί σοβαρή κινητήρια δύναμη γενικώς για την οικονομική ανάπτυξη.

Παρατηρείται αύξουσα συνειδητοποίηση ότι η οικονομική ανάπτυξη δεν αποτελεί πλέον μόνο ζήτημα επιχειρήσεων ή κλάδων, αλλά μάλλον πλέγμα συνολικών έργων στα οποία εμπλέκεται ολόκληρη η κοινωνία. Ο εξασφαλισμένος για τον καθένα μόνιμος ενεργειακός εφοδιασμός σε εναρμόνιση με το περιβάλλον και τη λειτουργία της κοινωνίας, αποτελεί ένα από τα συνολικά αυτά έργα που πρέπει να προωθηθεί για να αποφεύγονται συγκρούσεις.

Η κοινοτική δραστηριότητα ΕΤΑ αποβλέπει στις ακόλουθες διακεκριμένες γραμμές δράσης:

- ορθολογική χρησιμοποίηση της ενέργειας,

- έναρξη χρήσης ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στα ευρωπαϊκά ενεργειακά συστήματα,

- βελτιωμένη παραγωγή και μετατροπή και καθαρότερη χρησιμοποίηση των ορυκτών καυσίμων,

- ασφάλεια της πυρηνικής ενέργειας,

- συνέχιση των ερευνών σε θέματα πυρηνικής σύντηξης, ως μακροπρόθεσμης ενεργειακής επιλογής.

Το παρόν πρόγραμμα αφορά τους τρεις πρώτους στόχους, σε συνδυασμό με ειδική ερευνητική δραστηριότητα προς υποστήριξη της κοινοτικής δράσης στους συνδεδεμένους τομείς ενέργεια-περιβάλλον-οικονομία. Με στρατηγικές αναλύσεις θα γίνει πραγμάτευση των μεσοπρόθεσμων και μακροπρόθεσμων προβλημάτων των ανωτέρω τομέων, κυρίως υπό το πρίσμα της τεχνολογίας και των κοινωνικοοικονομικών πτυχών- στις αναλύσεις θα συνεκτιμηθούν οι ενεργειακές και περιβαλλοντικές ιδιαιτερότητες των κρατών μελών και περιφερειών της Κοινότητας, όπως και άλλων περιοχών του κόσμου (αναπτυσσόμενες χώρες και, ειδικότερα, χώρες της Κεντρικής Ευρώπης).

Οι δύο άλλες γραμμές δράσης, ασφάλεια της πυρηνικής ενέργειας και σύντηξη, αποτελούν αντικείμενο χωριστών ειδικών προγραμμάτων.

Οι προτεινόμενες δραστηριότητες ΕΤΑ

Θα διατυπωθεί μια κοινοτική ΕΤΑ, η οποία θα αποβλέπει στην εξασφάλιση της ενότητας και της συνοχής των δραστηριοτήτων του συνόλου του προγράμματος ΕΤΑ, στον τομέα της ενέργειας. Οι προτεινόμενες δραστηριότητες ΕΤΑ θα εκτυλιχθούν σε δύο χωριστές φάσεις, εκ των οποίων η πρώτη αφορά την έρευνα και την ανάπτυξη, η δε δεύτερη την επίδειξη. Οι δραστηριότητες αυτές παρουσιάζονται στη συνέχεια ακολουθώντας αυτό το σχήμα και θα εφαρμοστούν σε στενή συνεργασία η μία με την άλλη. Μία δραστηριότητα στήριξης της στρατηγικής θα συμπληρώσει αυτές τις δύο φάσεις.

Στο πλαίσιο του προγράμματος και ως στήριξη προς τις τεχνολογικές δράσεις θα αναπτυχθούν ειδικές δράσεις για τον καθορισμό και την εφαρμογή συνολικής στρατηγικής ΕΤΑ στον τομέα της ενέργειας. Τούτο απαιτεί την διεξαγωγή ερευνών κοινωνικοοικονομικού χαρακτήρα σχετικά με τη χρήση της ενέργειας καθώς και την ανάπτυξη και χρησιμοποίηση νέων μοντέλων για την εκπόνηση σύντονων υποθετικών εξελίξεων του ενεργειακού πλαισίου μεσοπροθέσμως και μακροπροθέσμως. Οι πρωτοβουλίες αυτές θα επιτρέψουν τη βελτίωση των γνώσεων σχετικά με τις αλληλεπιδράσεις μεταξύ της ενέργειας, του περιβάλλοντος και της οικονομικής ανάπτυξης και την ανάλυση των επιπτώσεων της στρατηγικής ΕΤΑ στον τομέα ενέργειας.

Πέραν αυτών, οι προσπάθειες ΕΤΑ θα συμπεριλάβουν πρόσθετη υποστήριξη και συνοδευτικά μέτρα, μεταξύ άλλων:

- τη μελέτη της συμπεριφοράς οικονομικών παραγόντων, προκειμένου να κατανοηθούν καλύτερα οι παράμετροι που ευνοούν ή αναστέλλουν τη διείσδυση στην αγορά πληθώρας ενεργειακών τεχνολογιών που είναι αποδοτικές συγκριτικώς με το κόστος τους- οι μελέτες αυτές θα πρέπει να συμπληρωθούν με αναλύσεις αγοράς και με τεχνολογικές μελέτες, ώστε να διευκολυνθεί η πρόσβαση των νέων ενεργειακών τεχνολογιών στην αγορά,

- την αξιολόγηση των τεχνολογιών στο γενικότερο πλαίσιο των μέσων πολιτικού ή οικονομικού χαρακτήρα τα οποία αποβλέπουν στην επιτάχυνση της διάδοσης των τεχνολογιών αυτών στην αγορά- από την άποψη αυτή, η εκτίμηση του κόστους και των "κοινωνικών" ωφελειών σε συνδασμό με την ανάπτυξη των διαφόρων μορφών ενέργειας (ενδεχομένως στο πλαίσιο μιας ευρωπαϊκής "πράσινης λογιστικής" θα επέτρεπε τον καλύτερο προσδιορισμό αυτών των μέσων, την ανάπτυξη συγκεκριμένων μέσων πολιτικής ΕΤΑ τα οποία είναι σε θέση να επηρεάσουν την ανάπτυξη της χρήσης και του εφοδιασμού με ενέργεια, συμπεριλαμβανομένης της αποδοχής καινοτόμων τεχνολογιών από το κοινό.

Προκειμένου να διασφαλιστεί η συνοχή και να ευνοηθούν οι συνέργειες μεταξύ της ΕΤΑ και της εκμετάλλευσής της, θα ακολουθήσει ειδική δράση διάδοσης και βελτιστοποίησης των αποτελεσμάτων. Αυτή η δράση θα χρησιμοποιήσει κατά προτεραιότητα τα δίκτυα των OPET (Γραφεία προώθησης ενεργειακών τεχνολογιών) που είναι εγκατεστημένα όχι μόνον στην Κοινότητα, αλλά και στην Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη, στην Κοινότητα Ανεξαρτήτων Κρατών (ΚΑΚ) και στις αναπτυσσόμενες χώρες. Μπορεί επίσης να δοκιμαστούν και να χρησιμοποιηθούν και άλλα μέσα, ανάλογα με την αποτελεσματικότητά τους.

Εξάλλου, θα υλοποιηθούν από το ΚΚΕρ συμπληρωματικές δραστηριότητες στους τομείς της αρμοδιότητάς του και ειδικότερα στους τομείς 1.1: αποδοτικότητα της ενέργειας στα κτίρια 2.2: ηλεκτρική ενέργεια από φωτοβολταϊκά και 2.3: ανανεώσιμες μορφές ενέργειας στα κτίρια και στη βιομηχανία (2).

Στις δραστηριότητες ΕΤΑ θα ενταχθούν τόσο δράσεις έρευνας και ανάπτυξης όσο και δράσεις επίδειξης και δράσεις διάδοσης των γνώσεων. Οι προβλεπόμενες εργασίες στο πλαίσιο της μιας ή της άλλης κατηγορίας δράσεων ποικίλουν βεβαίως συναρτήσει πολλών κριτηρίων, με διαφορετικό ενδεχομένως βάρος ανάλογα με την άποψη αποα την οποία εξετάζονται (Ε & Α) ή επίδειξη).

Στα πλαίσια του προγράμματος θα αντιμετωπιστούν πολύπλοκα προβλήματα, ιδίως σε τομείς όπως οι ολοκληρωμένες εφαρμογές ανανεώσιμων μορφών ενέργειας, η καύση και οι αστικές μεταφορές, οι οποίοι απαιτούν διεπιστημονική προσέγγιση που να καλύπτει όλη την αλυσίδα από την έρευνα έως την επίδειξη με σκοπό τη διοχέτευση στην αγορά. Τα σχέδια του παρόντος προγράμματος είναι δυνατόν να συμπληρώνονται με συμπεφωνημένες δράσεις, οι οποίες θα περιορίζονται στους τομείς όπου αρκεί ένας απλός συντονισμός των δραστηριοτήτων των κρατών μελών και των ενδιαφερόμενων επιχειρήσεων, ώστε να γίνει το πρόγραμμα αποτελεσματικότερο σε κοινοτικό επίπεδο.

Τοιουτοτρόπως, θα διενεργηθεί αυστηρή επιλογή των δράσεων έρευνας και ανάπτυξης προκειμένου να ευνοηθούν έργα που είναι δυνητικώς ικανά να διαδραματίσουν σε ευρωπαϊκό επίπεδο αληθή ρόλο καταλύτη στους τομείς που κρίνονται στρατηγικής σημασίας για την ενεργειακή ασφάλεια με κύρια κινητήρια δύναμη το περιβάλλον.

Τα έργα που θα εγκρίνονται στο πλαίσιο αυτών των ερευνητικών κατευθύνσεων θα σχεδιάζονται κατά τρόπο ώστε να εναρμονίζονται τα αποτελέσματα σε ολόκληρη την Κοινότητα και να επιτρέπονται οι διεθνείς συγκρίσεις. Εξάλλου, θα δοθεί προσοχή ώστε να διασφαλιστεί η επέκταση της εφαρμογής τους (μέσω των κατάλληλων προσαρμογών) σε λιγότερο αναπτυγμένες χώρες, την Ανατολική Ευρώπη και της Κοινότητας Ανεξαρτήτων Κρατών (ΚΑΚ). Θα διατηρηθούν ή θα συγκροτηθούν σε όλα τα κράτη μέλη της Κοινότητας δίκτυα εμπειρογνωμόνων και θα δημιουργηθούν στενές σχέσεις με διεθνείς οργανισμούς και τρίτες χώρες προκειμένου να εξασφαλιστεί η συνοχή μεθόδων και προσεγγίσεων.

Οι δράσεις που αφορούν την επίδειξη, οι οποίες βρίσκονται πιο κοντά στην αγορά είναι περισσότερο διαφοροποιημένες: συνίστανται στην συνέχιση των προσπαθειών ΕΤΑ που καταβάλλονται από τον ιδιωτικό ή το δημόσιο τομέα τόσο σε κοινοτικό επίπεδο όσο και στα κράτη μέλη. Αποβλέπουν επίσης στην αμεσότερη υποστήριξη των διαφόρων πτυχών της ενεργειακής πολιτικής (ιδίως την ασφάλεια του εφοδιασμού). Ο καθορισμός τους γίνεται με τρόπον ώστε σύνολο της ΕΤΑ να συμβάλει ουσιαστικά στη βελτίωση της ανταγωνιστικότητας της ευρωπαϊκής βιομηχανίας (ιδίως των ΜΜΕ) και της οικονομικής συνοχής, με την ανάπτυξη των τοπικών και των περιφερειακών πόρων. Η συμβολή τους στη μείωση και στην πρόληψη της ατμοσφαιρικής ρύπανσης, στην τόνωση της ανάπτυξης, στην ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας, στην αύξηση της απασχόλησης και στην οικονομική και κοινωνική συνοχή θα εξαρτηθεί πρωτίστως από το πόσο θα ληφθούν υπόψη οι δυνατότητες απορρόφησης των σχετικών τεχνολογιών από την αγορά.

Διάφορες τεχνολογίες (ιδιαίτερα η καύση, η αεριοποίηση, η αποθήκευση) έχουν γενικό χαρακτήρα που ενδιαφέρει τόσο τα ορυκτά καύσιμα όσο και τις ανανεώσιμες ενέργειες. Είναι λοιπόν σημαντικό να εξασφαλιστεί κοινή ανάπτυξη των τεχνολογιών αυτών προς το συμφέρον του συνόλου των πηγών ή των τομέων ενέργειας.

Αυτό θα επιτρέψει τη δημιουργία προτύπων ή επιδεικτικών εγκαταστάσεων κοινού ενδιαφέροντος (π.χ. προχωρημένη αλυσίδα αεριοποίησης, ικανή να χρησιμοποιηθεί για την καύση είτε στερεών καυσίμων είτε βιομάζας)- θα συμβάλει έτσι στη διευκόλυνση της εισαγωγής των ανανεωσίμων πηγών ενέργειας στο ενεργειακό σύστημα.

1. ΟΡΘΟΛΟΓΙΚΗ ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ Η ορθολογική χρήση της ενέργειας καλύπτει δράσεις που αφορούν την ενεργειακή απόδοση στην πλευρά της ζήτησης του ενεργειακού τομέα. Η μείωση της ενεργειακής κατανάλωσης και η προώθηση στην αγορά κοινοτόμων αποδοτικών και καθαρών τεχνολογιών είναι ζωητικής σημασίας για να μειωθεί η εξάρτηση από τις εισαγωγές ενεργειακών προϊόντων και για να μειωθούν οι επιπτώσεις από τη χρήση της ενέργειας στο περιβάλλον.

Εκτός από τις ειδικές δραστηριότητες που αφορούν την επίδειξη, θα ακολουθηθεί μια ολοκληρωμένη προσέγγιση για την εφαρμογή καθαρών και αποδοτικών τεχνολογιών σε τομείς όπως είναι τα κτίρια, η βιομηχανία και οι μεταφορές. Οι μεταφορές είναι ο τομέας με τη μεγαλύτερη αύξηση στην ενεργειακή ζήτηση. Για το λόγο αυτό ιδιαίτερη προσοχή θα δοθεί στο σύστημα ενέργεια-μεταφορές.

Οι κοινοτικές δραστηριότητες στον τομέα αυτόν θα καλύπτουν τέσσερις τομείς:

- ενεργειακή απόδοση στα κτίρια,

- ενεργειακή απόδοση στη βιομηχανία,

- ενεργειακή βιομηχανία, ηλεκτρισμός και θερμότητα και ηλεκτρικά στοιχεία καυσίμου,

- αποθήκευση ενέργειας,

- μεταφορές και αστική υποδομή.

1.1. Ενεργειακή απόδοση στα κτίρια

Ο στόχος είναι να επιτευχθεί σημαντική μείωση τόσο στην ενεργειακή κατανάλωση όσο και στις εκπομπές CO2 και άλλων ατμοσφαιρικών ρύπων στα νέα μεγάλα κτιριακά συγκροτήματα στον τομέα της κατοικίας καθώς και στον εμπορικό και το δημόσιο τομέα με τεχνικές και οικονομικές βελτιώσεις, αποτελεσματική διαχείριση και συστήματα ελέγχου.

Οι μηχανισμοί που αποβλέπουν στη μεγαλύτερη εξοικονόμηση ενέργειας στους τομείς των κτιρίων δεν βασίζονται μόνο στις διάφορες τεχνολογίες αλλά εξαρτώνται και από μία σειρά εμποδίων και στρεβλώσεων κοινωνικού, οικονομικού, ή νομικού χαρακτήρα ή από την συμπεριφορά των καταναλωτών, οι οποίοι πρέπει να γίνουν περισσότερο κατανοητοί. Επίσης, οι τεχνολογικές έρευνες που αναφέρονται στη συνέχεια θα συνοδεύονται από έρευνες κοινωνικοοικονομικού χαρακτήρα στο πλαίσιο της δράσης για την υποστήριξη της στρατηγικής ΕΤΑ στον τομέα της ενέργειας. Αυτές οι δράσεις είναι δυνατόν να λάβουν τη μορφή ολοκληρωμένων έργων, υπό την ευρεία έννοια του όρου, δηλαδή να συμπεριλάβουν την πειραματική εφαρμογή οικονομικών μέτρων μαζί με την εισαγωγή νέων τεχνολογικών. Θα επιδωχθεί ο συντονισμός με παρεμφερείς δραστηριότητες που διεξάγονται αυτή τη στιγμή βάσει του προγράμματος SAVE.

Εξάλλου, η ΕΤΑ θα επικεντρωθεί στην ανάπτυξη ολοκληρωμένων ενεργειακών συστημάτων στους τομείς της βιομηχανίας, των κτιρίων και της γεωργίας και ιδιαίτερα την συμπαραγωγή ηλεκτρισμού (συμπεριλαμβανομένων και των μικρών μονάδων συνδυασμένης παραγωγής θερμότητας/ηλεκτρισμού ισχύος μικρότερης από 10 KWe) και άλλων συστημάτων (συστημάτων εξοπλισμού στα οποία περιλαμβάνονται αεριοστρόβιλοι, ηλεκτρικά στοιχεία καυσίμου, κινητήρες ντήζελ, αντλίες θερμότητας, συσσωρευτές κ.λπ.). Ιδιαίτερη προσοχή θα δοθεί στην απόδοση των ολοκληρωμένων συστημάτων για την τελική χρήση του ηλεκτρισμού τόσο στη βιομηχανία όσο και στο κτίρια καθώς και στη βελτίωση των επιδόσεων στη μεταφορά, τη διανομή και την αποθήκευση της ενέργειας.

Έρευνα και ανάπτυξη

Η έρευνα και ανάπτυξη θα εστιαστεί σε ολοκληρωμένα έργα που χρησιμοποιούν προηγμένες τεχνολογίες, ενώ οι περισσότερο συμβατικές τεχνολογίες θα λαμβάνονται υπόψη κατά την φάση επίδειξης. Θα αναλυθούν επίσης τα τεχνικά και άλλα εμπόδια για την αποκεντρωμένη παραγωγή ενέργειας.

Στον τομέα των κτιρίων, θα ευνοηθούν οι "συστημικές" προσεγγίσεις, οι οποίες θα εφαρμοσθούν σε στενό συσχετισμό με τις προσεγγίσεις που αφορούν τις ανανεώσιμες ενέργειες για τα κτίρια, οι οποίες αναφέρονται στο τμήμα 2.3. Από την άποψη της Ε & Α, οι προσεγγίσεις αυτές αποβλέπουν στην ορθολογική και οικονομική χρήση των ορυκτών καυσίμων και του ηλεκτρισμού. Περιλαμβάνουν έρευνες για τα "έξυπνα κτίρια", τα συστήματα αντλιών θερμότητας, χωρίς χλωροφθοράνθρακες κ.λπ. Προβλέπεται επίσης η διεξαγωγή εργασιών προκανονιστικού χαρακτήρα. Θα λαμβάνεται υπόψη η ποιότητα του αέρα στο εσωτερικό των κτιρίων.

Οι δράσεις αυτές είναι δυνατόν να προσαρμοστούν ενόψει της εφαρμογής τους στις αναπτυσσόμενες χώρες, τις χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης και την ΚΑΚ. Εξάλλου, αυτό θα περιλαμβάνει και αποτελέσματα άλλων προγραμμάτων σχετικών με την ΕΤΑ.

Επίδειξη

ΟΙ δραστηριότητες επίδειξης θα αφορούν το σχεδιασμό συστημάτων με χαμηλή κατανάλωση ενέργειας, τα βελτιστοποιημένα υλικά και κατασκευαστικά μέρη, την ολοκληρωμένη διαχείριση της θέρμανσης, του κλιματισμού και της ηλεκτρικής κατανάλωσης και βελτιστοποιημένες ηλεκτρικές συσκευές και συσκευές εναλλασσόμενου ρεύματος υψηλής τάσεως καθώς και την χρήση συστημάτων ανανεώσιμων μορφών ενέργειας, όπου αυτό είναι δυνατόν. Οι δραστηριότητες επίδειξης καλύπτουν επίσης τον επανεξοπλισμό μεγάλων εμπορικών και δημοσίων κτιρίων και συγκροτημάτων κατοικιών. Προτίμηση θα δοθεί σε τυποποιημένα κατασκευαστικά μέρη και δομοστοιχεία και ειδική έμφαση στα ολοκληρωμένα αρχιτεκτονικά συστήματα. Θα λαμβάνεται υπόψη η ποιότητα του αέρα στο εσωτερικό των κτιρίων.

1.2. Ενεργειακή αποτελεσματικότητα στη βιομηχανία

Ο στόχος είναι να μειωθεί η ενεργειακή κατανάλωση ανά μονάδα παραγωγής ή να αυξηθεί η παραγωγικότητα για μια δεδομένη ενεργειακή κατανάλωση, ώστε να αυξηθεί η ανταγωνιστικότητα των ευρωπαϊκών βιομηχανιών ή η παραγωγή νέων προϊόντων.

Έρευνα και ανάπτυξη

Στο τομέα της βιομηχανίας, η Ε & Α θα αφορά έναν περιορισμένο αριθμό τεχνολογιών γενικής χρήσεως, οι οποίες έχουν πρωτεύουσα σημασία για την ενέργεια, το περιβάλλον και, σε ορισμένες περιπτώσεις, τους υδάτινους πόρους, όπως είναι για παράδειγμα η ολοκλήρωση διεργασιών ή ανάπτυξη νέων διεργασιών, οι εναλλάκτες θερμότητας (επικάθιση κ.λπ.), οι διεργασίες διαχωρισμού (όπως είναι η εκχύλιση μέσω μεμβρανών, η κρυστάλλωση, η προσρόφηση), η καύση υπό στάσιμες συνθήκες (βλέπε τμήμα 3.2), οι διεργασίες που χρησιμοποιούν την ηλιακή ενέργεια. Θα εξεταστούν επίσης έργα που αφορούν την αποδοτικότερη χρήση του ηλεκτρισμού. Θα επιδιωχθεί με κάθε τρόπο η συμμετοχή της βιομηχανίας. Θα διερευνηθούν ορισμένες καινοτόμες διεργασίες ενεργειακής απόδοσης για τους τομείς με μεγάλη ενεργειακή κατανάλωση.

Επίδειξη

Οι δράσεις επίδειξης θα προωθήσουν τις καινοτόμες τεχνολογίες για τη βελτίωση ή την υποκατάσταση παραγωγικών διεργασιών, με σκοπό να επιτευχθεί σημαντική μείωση της ενεργειακής έντασης ή κατανάλωσης κατά μονάδα προϊόντος και πληρέστερη αξιοποίηση των καταλοίπων ή της πλεονάζουσας θερμότητας, ώστε να περιορισθεί ή αποφευχθεί η αύξηση της ενεργειακής κατανάλωσης λόγω της εφαρμογής μέτρων περιβαλλοντικής προστασίας.

1.3. Ενεργειακή βιομηχανία, ηλεκτρισμός και θερμότητα και ηλεκτρικά στοιχεία καυσίμων

Ο στόχος είναι να αυξηθεί η απόδοση τόσο στη μετατροπή πρωτογενών μορφών ενέργειας σε θερμότητα ή/και ηλεκτρισμό όσο και στη μεταφορά και τη διανομή της χρήσιμης ενέργειας.

Έρευνα και ανάπτυξη

Στον τομέα της Ε & Α για τα ηλεκτρικά στοιχεία καυσίμου θα εφαρμοσθεί μια μεθοδικά καταρτισμένη στρατηγική, σε συνεννόηση με όλες τις ενδιαφερόμενες πλευρές και τους δυνητικούς χρήστες, προκειμένου να επιτευχθεί η βέλτιστη στοχοθέτηση. Με την επιφύλαξη των τροποποιήσεων που ενδέχεται να προκύψουν από τη συνεννόηση αυτή, εκτίθενται κατωτέρω οι επικρατούσες προτεραιότητες.

Η εργασία με αντικείμενο τα ηλεκτρικά στοιχεία καυσίμου (FC) θα εστιασθεί σε πλήρη συστήματα και πρωτότυπες εγκαταστάσεις για διάφορες εφαρμογές (ηλεκτροπαραγωγή, συμπαραγωγή, κινητήρες αυτοκινήτων, πλοίων και σιδηροδρόμων), θα πραγματεύεται δε τα ακόλουθα δύο θέματα:

- εφαρμογές σε σταθερές εγκαταστάσεις (ιδιαίτερα συμπαραγωγή στα κτίρια και τη βιομηχανία): ανάπτυξη συστημάτων, ισχύος έως 400 kWe με στερεό οξείδιο και τετηγμένα ανθρακικά άλατα, με στόχο να επιτευχθεί βαθμός απόδοσης 55 έως 60 %, προβλεπόμενο μακροπρόθεσμο κόστος 1 500 Ecu/kWe και περιστολή των εκπομπών NOx κατά 10 έως 100 φορές έναντι των αεριοστροβίλων και των κινητήρων diesel. Για τη συμπαραγωγή στα κτίρια, θα αναπτυχθούν συστήματα βασιζόμενα σε στοιχεία καυσίμου με στερεά πολυμερή,

- ηλεκτρικούς κινητήρες αυτοκινήτων: ανάπτυξη στοιχείων καυσίμου με στερεά πολυμερή. Στόχος είναι να επιτευχθεί βαθμός απόδοσης 45-50 %, μακροπρόθεσμο κόστος 100-200 Ecu/kWe και περιστολή των εκπομπών κατά 100 έως 1 000 φορές σε σύγκριση με τα συμβατικά συστήματα. Η εξέλιξη αυτή σχετίζεται με τις προσπάθειες στον τομέα της Ε & Α για την παραγωγή καυσίμων όπως υδρογόνου ή μεθανόλης. Οι οδικές μεταφορές (και ιδίως στα λεωφορεία, όπου είναι δυνατό να αποδειχθεί η οικονομικότητα με βάση το λόγο κόστους/απόδοσης) και η συμπαραγωγή ηλεκτρισμού στα κτίρια ή τη βιομηχανία θα αποτελέσουν αντικείμενο δράσεων σε πρότυπες εγκαταστάσεις που θα συνδυάζονται και με επίδειξη.

Προβλέπεται επίσης δραστηριότητα στήριξης για την ανάπτυξη καθαρών και υψηλού βαθμού αποδόσεως μεθόδων μετασχηματισμού φυσικού αερίου, μεθανόλης και βαρέων ελαίων (αναμορφωτήρες) ή άνθρακα (αεριοποιητήρες) προς υδρογόνο. Καίρια θέματα θα είναι η ενοποίηση με το στοιχείο καυσίμου, η αριστοποίηση της ενεργειακής απόδοσης και των εκπεμπόμενων ρύπων για το πλήρες σύστημα και η αποβολή των υπολειπόμενων ρύπων με διάφορες μεθόδους διαχωρισμού. Πιθανό παραπροϊόν αυτών των εργασιών μπορεί να είναι η ανάπτυξη νέων ηλεκτρολυτών υψηλής απόδοσης (συμπεριλαμβανομένων των ενδεχόμενων εφαρμογών στον τομέα της αποθήκευσης ανανεώσιμων μορφών ενέργειας).

Επίδειξη

Στόχος των έργων επίδειξης στον τομέα των ηλεκτρικών στοιχείων καυσίμου είναι η δημιουργία των αναγκαίων συνθηκών ώστε οι χρήστες να αποκτήσουν την εμπιστοσύνη που είναι απαραίτητη για τη διάδοση των ηλεκτρικών στοιχείων καυσίμων στην αγορά παραγωγής ηλεκτρισμού και θερμότητας καθώς και στον τομέα των μεταφορών. Οι δράσεις θα επικεντρωθούν στην επίδειξη των ηλεκτρικών στοιχείων καυσίμου με φωοσφορικό οξύ, στερεά πολυμερή και τετηγμένα ανθρακικά άλατα. Ιδιαίτερα θα επιδιωχθεί ή πρόοδος στη "Balance of the Plant" και στη μεταφορά τεχνολογίας.

Οι γενικές δραστηριότητες επίδειξης θα καλύπτουν νέους κύκλους παραγωγής, συνδυασμένη παραγωγή θέρμανσης και ενέργειας, ενεργειακά αποδοτικότερες μεθόδους διαχείρισης των δικτύων μεταφοράς, διανομής και αποθήκευσης της ενέργειας και βελτίωση των συστημάτων συμπύκνωσης.

1.4. Αποθήκευση της ενέργειας

Η αποθήκευση ενέργειας αποτελεί κοινή ανάγκη σε πολλούς τομείς, όπως οι μεταφορές, η εξίσωση των καμπυλών φόρτισης, οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, οι ηλεκτρονικές συσκευές κ.λπ. Το πρόγραμμα θα επικεντρωθεί στην αποθήκευση ηλεκτρισμού, ιδιαίτερα δε για τις μεταφορές (προς υποστήριξη των περιγραφομένων στο σημείο 1.5 δραστηριοτήτων).

Έρευνα και ανάπτυξη

Η ερευνητική προσπάθεια στον τομέα των συσσωρευτών θα συνοδεύσει την προσπάθεια στον τομέα των ηλεκτικών στοιχείων καυσίμου, που αναφέρονται ανωτέρω στο σημείο 1.3. Θα συμπεριλάβει δε την ανάπτυξη συσσωρευτών και υπερσυμπυκνωτών για "ισχύ αιχμής" σε υβριδικούς συνδυασμούς με στοιχεία καυσίμου.

Θα δοθεί έμφαση στις πλέον ελπιδοφόρες τεχνολογίες συσσωρευτών, όπως είναι οι συσσωρευτές πολυμερούς-λιθίου ή οι συσσωρευτές νικελίου-μεταλλικών υδριδίων για την αντικατάσταση των συσσωρευτών NICd που περιέχουν τοξικές ουσίες. Θα γίνει προτυποποιητική έρευνα των διαδικασιών δοκιμής των συσσωρευτών από δίκτυο κατασκευαστών οχημάτων και συσσωρευτών.

Θα μελετηθούν επίσης άλλα είδη αποθήκευσης ενέργειας.

1.5. Μεταφορές και αστική υποδομή

Ο στόχος είναι η σημαντική βελτίωση της γενικής ενεργειακής απόδοσης των συστημάτων δημοσίων συγκοινωνιών, της συνοχής στη διαχείριση των μεταφορών και η μεγαλύτερη συνειδητοποίηση του κοινού. Προτεραιότητα πρέπει να δοθεί στην έρευνα για τα μακροπροθέσμως βιώσιμα προηγμένα συστήματα οδικών μεταφορών. Η έρευνα θα αποσκοπεί στην ανάπτυξη υπηρεσιών μεταφορών που να είναι ελκυστικές για τον καταναλωτή, οικονομικά ανταγωνιστικές, να έχουν πολύ χαμηλή ποσότητα επιτόπιων ρυπογόνων εκπομπών, να μειώνουν κατακόρυφα τις εκπομπές αερίων θερμοκηπίου και να βελτιώνουν την ενεργειακή ασφάλεια.

Σε διάφορα τμήματα του παρόντος μη πυρηνικού προγράμματος εξετάζεται σειρά θεμάτων και δράσεων σχετικών με τις μεταφορές. Οι δραστηριότητες αυτές και ορισμένες από εκείνες που αφορούν άλλα τμήματα θα ενσωματωθούν σε σύντονη δράση με αντικείμενο τις αστικές συγκοινωνίες, σε στενή συνεργασία με τις δραστηριότητες ενοποίησης που αναπτύσσονται στο ειδικό πρόγραμμα "Έρευνα για μια ευρωπαϊκή πολιτική μεταφορών".

Στα πλαίσια μιας μακροπρόθεσμης βιώσιμης κινητικότητας υπό τις καλύτερες δυνατές περιβαλλοντικές, ενεργειακά αποδοτικές και κοινωνικές συνθήκες, αυτό θα συμβάλει στη δημιουργία προτύπων σχεδιασμού για τη μείωση των μεταφορικών αναγκών και στην εξεύρεση τεχνικών λύσεων στα ειδικά προβλήματα των μεταφορών, και θα στηρίξει τη λογική στην οποία πρέπει να βασίζονται οι αποφάσεις σχετικά με την πολιτική των αστικών μεταφορών.

Οι δραστηριότητες αυτού του τομέα θα είναι στενά συντονισμένες με τις δραστηριότητες των προγραμμάτων για τις μεταφορές, την τηλεματική και τις βιομηχανικές τεχνολογίες. Η διάδοση των τεχνολογιών που δοκιμάζονται σε επιλεγμένες περιοχές της Κοινότητας θα πρέπει να επεκτείνεται επίσης ώστε να καλύπτει ολόκληρη την ευρωπαϊκή αγορά.

Έρευνα και ανάπτυξη

Η έρευνα και ανάπτυξη θα αφορά την ενοποίηση συστημάτων αποθήκευσης, μετατροπής μεταφοράς και διαχείρισης για καθοδηγούμενα και ελεύθερα οχήματα. Θα περιλάβει τα συστήματα χημικής και κινητικής συσσώρευσης του ηλεκτρισμού, τους μεταλλάκτες ενέργειας, όπως κινητήρες εσωτερικής καύσης που χρησιμοποιούν πολλά είδη καυσίμων, τα στοιχεία καυσίμου και άλλες επινοήσεις υβριδικών συστημάτων.

Υπό το ενεργειακό πρίσμα, για να επιτευχθεί συσιώδης πρόοδος στους ερευνητικούς αυτούς τομείς, είναι ζωτικής σημασίας η εξέταση πληθώρας γενικών τεχνολογιών όπως η εκπόνηση μοντέλων και η προσομοίωση της καύσης, τα συστήματα ενεργεαικής διαχείρισης με τη βοήθεια υπολογιστή, η ανάπτυξη εναλλακτικών τεχνολογιών συσσωρευτών, η βελτίωση συστημάτων μετάδοσης της κίνησης, τα αναπαραγωγικά συστήματα πέδησης και τα μοντέλα ενεργειακής κατανάλωσης και τοπικής ατμοσφαιρικής ρύπανσης.

Η αριστοποίηση των υφισταμένων δυναμικοτήτων, χρειάζεται επίσης την εφαρμογή των αποτελεσμάτων που λήφθηκαν στον τομέα της τηλεματικής, για τον έλεγχο και τη διαχείριση του κυκλοφοριακού φόρτου και των συστημάτων πληροφοριών με αντικείμενο τις μεταφορές. Τα αποτελέσματα των μελετών σκοπιμότητας θα επιτρέψουν την εξακρίβωση των τομέων εφαρμογής στους οποίους θα ήταν καλύτερα προσαρμοσμένα τα διάφορα συστήματα ώθησης, την επαλήθευση των τεχνικών λύσεων, τον καθορισμό στρατηγικής για την έρευνα καθώς και τον καθορισμό έργων επίδειξης σε πραγματική κλίμακα σε συνδυασμό με τις δραστηριότητες στο πλαίσιο της φάσης της επίδειξης.

Επίδειξη

Οι δράσεις επίδειξης θα περιλαμβάνουν τη διαχείριση της κυκλοφορίας και τεχνικές ελέγχου, όπου περιλαμβάνονται προηγμένα συστήματα παροχής πληροφοριών στους χρήστες, βελτιωμένη υποδομή συνδυασμένων συγκοινωνιακών μέσων, επαρκή συγκοινωνιακά μέσα στις αστικές περιοχές και συμπληρωματικά μέτρα ώστε να προωθηθεί η προτίμηση των δημοσίων συγκοινωνιών έναντι των ιδιωτικών μέσων. Θα υπάρξουν επίσης δραστηριότητες που θα καλύπτουν τη βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης νέων κινητήρων οχημάτων που χρησιμοποιούν εναλλακτικά ή συμβατικά καύσιμα, συμπεριλαμβανομένων των ηλεκτρικών, των υβριδικών ή των οχημάτων που χρησιμοποιούν ηλεκτρικά στοιχεία καυσίμου. Ιδιαίτερη προσοχή πρέπει να δοθεί στα ηλεκτρικά αυτοκίνητα, ιδίως στις αστικές περιοχές, ώστε να αποφευχθούν οι δυσμενείς συνέπειες των καυσαερίων των θερμικών κινητήρων για τα πρόσωπα, τα κτίρια και την πολιτιστική κληρονομιά.

2. ΑΝΑΝΕΩΣΙΜΕΣ ΠΗΓΕΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ Οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, υπό τις νέες και σύγχρονες μορφές τους που ξεπερνούν την κλασική χρησιμοποίηση των υδατοπτώσεων και των καυσοξύλων, πόρρω απέχουν από του να έχουν εκμεταλλευτεί όλο το δυναμικό τους, διότι υποφέρουν από έλλειψη ανάπτυξης. Και όμως, οι μορφές αυτές καθαρών και ιθαγενών ενεργειών θεωρούνται ως οι καλύτερα προσαρμοσμένες για την καταπολέμηση του φαινομένου θερμοκηπίου και για να συμβάλλουν στην απώτερη ενεργειακή ασφάλεια. Υπό την ιδιότητά τους των πηγών τεχνολογικής καινοτομίας θα μπορούσαν να γεννήσουν νέες βιομηχανικές δραστηριότητες και θέσεις απασχόλησης σε όλα τα επίπεδα επαγγελματικών προσόντων, και μάλιστα στις μειονεκτικές περιφέρειες της Ευρώπης. Εξάλλου, ως εκ του αποκεντρωμένου χαρακτήρα τους, επιτρέπουν μεγαλύτερο άνοιγμα προς τους απλούς πολίτες. Στο πλαίσιο της διεθνούς συνεργασίας, οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας πρόκειται να διαδραματίσουν σοβαρό ρόλο για να αποτραπεί το ενδεχόμενο ο τρίτος κόσμος, που θα αποτελεί το μεγαλύτερο καταναλωτή ενέργειας, να καταστεί επίσης η μεγαλύτερη πηγή ρύπανσης.

Υπό το διττό πρίσμα ποιότητα της ζωής και κοινωνικές επιπτώσεις, οι ανανεώσιμες πηγές αναμένεται να καταστήσουν μακροπρόθεσμα βιώσιμη τη μελλοντική αύξηση της ενεργειακής κατανάλωσης που αποτελεί βάση για κάθε οικονομική ανάπτυξη, με σεβασμό του περιβάλλοντος.

Το παρόν πρόγραμμα στοχεύει σε μια νέα διάσταση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας που θα πρέπει να επιτρέψει την εκτεταμένη εισαγωγή των νέων αυτών πηγών στο ευρωπαϊκό σύστημα. Για το σκοπό αυτό, θα εφαρμοστεί ενδεδειγμένη στρατηγική προκειμένου να συγκεντρωθούν οι προσπάθειες σε φιλόδοξους πλην όμως ρεαλιστικούς στόχους στο εγγύς και μεσαίο χρονικό ορίζοντα.

Η ενοποίηση με τον τρίτο κόσμο και με την Ανατολική Ευρώπη θα απαιτήσει επίσης ειδική προσπάθεια για να προσαρμοστούν οι τεχνολογίες, να προετοιμαστεί η μεταφορά τους και για να υποστηριχθεί η ευρωπαϊκή βιομηχανία ενόψει μελλοντικών εξαγωγικών αγορών.

Για το πρόγραμμα στο σύνολό του, η έμφαση της Ε & Α θα δοθεί στις τεχνολογίες αιχμής οι οποίες, εκτός από ορισμένες περιπτώσεις, βρίσκονται μακρυά από τις απαιτήσεις της αγοράς. Οι δραστηριότητες Ε & Α θα επιδιώκουν στόχους επιστημονικού τεχνολογικού και βιομηχανικού χαρακτήρα. Θα αποκατασταθεί η σχέση με τα μη τεχνολογικά μέσα ώστε να μειωθούν τα νομικά και διοικητικά εμπόδια. Θα δοθεί ιδιαίτερη σημασία στην ανάλυση των μέσων που είναι αναγκαία για τη διάδοση των ανανεώσιμων μορφών ενέργειας στην κοινωνία. Η κοινωνικοοικονομική έρευνα, ο σχεδιασμός και η κατάρτιση θα αποτελέσουν μέρος της ανάλυσης αυτής (στο πλαίσιο της δράσης για την υποστήριξη της στρατηγικής ΕΤΑ στον τομέα της ενέργειας).

Στο πλαίσιο της επίδειξης, η έμφαση θα δοθεί σε στοιχειοθετημένα έργα επίδειξης που θα αποβλέπουν στην επίτευξη σημαντικών βραχυπρόθεσμων και μεσοπρόθεσμων ενεργειακών στόχων. Οι δράσεις που αφορούν την επίδειξη ανανεώσιμων μορφών ενέργειας θα καλύπτουν όλες τις ανανεώσιμες ενεργειακές πηγές, σε συνδυασμό, κατά περίπτωση με άλλες κοινοτικές δράσεις, ώστε να τονωθεί η αγορά και να επιτευχθούν οι ενεργειακοί στόχοι που έχουν συμφωνηθεί.

Έτσι, οι δραστηριότητες που σχετίζονται με το κεφάλαιο αυτό θα γίνουν με απευθείας συνεργασία με τα θέματα του κεφαλαίου "Ορθολογική χρήση της ενέργειας" και "Ορυκτά καύσιμα", (ειδικότερα της από κοινού καύσης και παραγωγής ηλεκτρισμού και θερμότητας, αποθήκευση, στοιχεία καυσίμου, ενεργειακή αποδοτικότητα στα κτίρια) που παρουσιάζουν άμεσο ενδιαφέρον για να βοηθήσουν να επιτευχθούν οι τεχνικοί και οικονομικοί στόχου που αφορούν την εισαγωγή και χρήση των ανανεωσίμων πηγών ενέργειας.

Οι χρηματοδοτικές προσπάθειες, συγκεντρωμένες κατά προτεραιότητα στους τομείς που αναφέρονται στα σημεία 2.1 έως 2.5, θα στραφούν στους ακόλουθους άξονες:

2.1. Ενσωμάτωση των ανανεώσιμων μορφών ενέργειας

Έρευνα και ανάπτυξη

Αυτή η νέα πρωτοβουλία αποβλέπει στη διευκόλυνση της ενσωμάτωσης των ανανεώσιμων μορφών ενέργειας από τεχνολογική άποψη, λαμβάνοντας υπόψη τις κοινωνικές και οικονομικές πτυχές. Οι ανανεώσιμες μορφές ενέργειας θα αποτελέσουν αντικείμενο υπό πολύ διαφορετικές μορφές κοινών δραστηριοτήτων που απευθύνονται σε όλους τους κοινωνικούς τομείς.

Θα πρέπει να καταβληθούν διακλαδικές προσπάθειες εκ μέρους των διαφόρων ενδιαφερομένων επαγγελματικών ομάδων, ερευνητών, βιομηχάνων και μελλοντικών χρήστων, ώστε να εξασφαλιστεί μια επιταχυνόμενη και όσο το δυνατόν ευρύτερη διάδοσή τους. Ιδιαίτερη έμφαση θα δοθεί στη χρησιμοποίηση ανανεώσιμων ενεργειών στα μελλοντικά ενεργειακά συστήματα, στις αγροτικές περιοχές και στα ολοκληρωμένα έργα μεγάλων διαστάσεων, όπως είναι η ανάπτυξη και η παραγωγή ηλεκτρισμού από ανανεώσιμες μορφές ενέργειας. Θα μελετηθούν εις βάθος οι επιπτώσεις των ανανεώσιμων μορφών ενέργειας στις περιοχές όπου προβλέπονται να αναπτυχθούν, δηλαδή κυρίως στις περιφέρειες και τις πόλεις, την γεωργία και την βιομηχανία, τα δίκτυα διανομής. Θα αναλυθούν επίσης οι επιπτώσεις στον κοινωνικό ιστό καθώς και άλλες πτυχές. Οι αναπτυξιακές συμφωνίες και τα προγράμματα ειδικών και κλαδικών δράσεων θα πρέπει να συνενωθούν σε "ένα μεγάλο δίκτυο για την ανάπτυξη των ανανεώσιμων μορφών ενέργειας". Το δίκτυο αυτό θα περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, θεματικά υποδίκτυα, τις κύριες ευρωπαϊκές επιχειρήσεις ηλεκτρισμού, γνωστούς αρχιτέκτονες και πολιτικούς μηχανικούς, ειδικευμένα κέντρα ερευνών, πόλεις-πιλότους, περιφέρειες και νησιά. Θα εξασφαλιστεί επίσης ο συντονισμός με τις δραστηριότητες που διεξάγονται βάσει του προγράμματος Altener, λαμβανομένου υπόψη του στόχου της σημαντικής αύξησης του μεριδίου της ανανεώσιμης ενέργειας στα πλαίσια του ενεργειακού συστήματος και της οικονομίας της Ευρώπης.

Η διάδοση στον τρίτο κόσμο και στην Ανατολική Ευρώπη απαιτεί επίσης ειδική προσπάθεια ώστε να προσαρμοστούν οι τεχνολογίες, να προετοιμαστεί η μεταφορά τους και να υποστηριχθεί η ευρωπαϊκή βιομηχανία σε αυτές τις μελλοντικές αγορές εξαγωγών.

2.2. Ηλιακή φωτοβολταϊκή ενέργεια

Έρευνα και ανάπτυξη

Η έμφαση θα δοθεί σε μια καθετοποιημένη προσέγγιση σε "τρεις φάσεις", η οποία συνίσταται κατ αρχή στη διεξαγωγή ερευνών σχετικά με τα κρυσταλλικά ηλιακά στοιχεία ή τα στοιχεία λεπτού υμενίου, σε μία προσπάθεια στην οποία θα συμμετέχουν η βιομηχανία μαζί με τα πανεπιστημιακά και τα παραπανεπιστημιακά εργαστήρια ερευνών. Στη συνέχεια, οι προσπάθειες θα στραφούν στην επιταχυνόμενη βιομηχανική εφαρμογή των στοιχείων και των συστοιχιών. Πρόκειται για μια νέα πρωτοβουλία του κοινοτικού προγράμματος, για την υποστήριξη της βιομηχανικής ΕΤΑ ιδιαίτερα στις ΜΜΕ, για θέατα που αφορούν την προανταγωνιστική ανάπτυξη τεχνολογίας, ευέλικτες βιομηχανικές διεργασίες και διεργασίες μαζικής παραγωγής.

Στόχος των εργασιών αυτών είναι να οριστούν κατευθυντήριες γραμμές για να επιτευχθεί επίπεδο κόστους παραγωγής 1 ECU/Wαιχμής στις αλυσίδες παραγωγής πολλών μεγαβάτ.

Τέλος, η ανάπτυξη και η επίδεξη πειραματικών φωτοβολταϊκών συστημάτων θα συνεχιστούν και θα επιταχυνθούν με σκοπό να μειωθεί το κόστος και να βελτιωθούν οι επιδόσεις και η αξιοπιστία των διατάξεων. Οι δοκιμές και η βαθμονόμηση των νέων φωτοβολταϊκών συστοιχιών και συστημάτων θα γίνουν από το ΚΚΕρ, σε στενή συνεργασία με εθνικά κέντρα ερευνών, με σκοπό να διευκολυνθεί η κατάρτιση ευρωπαϊκών προτύπων και προδιαγραφών σχετικά με τη χρησιμοποίησή τους από τους κατασκευαστές και τους χρήστες.

Σημαντικός στόχος είναι να φθάσει η αξιοπιστία και η διάρκεια ζωής των πλήρων φωτοβολταϊκών συστημάτων (εκτός των ηλεκτροχημικών συστοιχιών) το επίπεδο των φωτοβολταϊκών συστοιχιών (διάρκεια ζωής 20 τουλάχιστον ετών).

Επίδειξη

Οι δραστηριότητες επίδειξης θα καλύπτουν κυρίως τη μεγάλης κλίμακας εμπορία αυτόνομων φωτοβολταϊκών συστημάτων για χρήσεις σε απομακρυσμένες περιοχές και φωτοβολταϊκών συστημάτων που θα συνδέονται με το δίκυτο. Στις δραστηριότητες αυτές θα συμμετέχουν οι επιχειρήσεις ηλεκτρισμού και άλλοι νευραλγικοί φορείς.

2.3. Ανανεώσιμες μορφές ενέργειας στα κτίρια και τη βιομηχανία

Έρευνα και ανάπτυξη

Η προσέγγιση Ε & Α που αρμόζει καλύτερα στον παρόντα κλάδο είναι επίσης κάθετου τύπου και πρόκειται κατά πρώτο για τη συνέχιση της προσπάθειας με αντικείμενο τα δομικά μέρη και τις διαδικασίες ενοποίησης των ενεργητικών και παθητικών ηλιακών συστημάτων, του φυσικού φωτισμού και των υπολοίπων παραμέτρων. Η έρευνα θα είναι προκανονιστικού τύπου και στραμμένη προς τις δυνατότητες τυποποίησης, θα επικεντρώνεται δε στα κτίρια. Θα λαμβάνεται επίσης υπόψη η ποιότητα του αέρα στο εσωτερικό των κτιρίων.

Σε δεύτερο επίπεδο, θα συνεχιστούν οι προσπάθειες με αντικείμενο την ανάπτυξη πειραματικών κτιρίων με βασικό κριτήριο την επιτυχία του ενεργειακού αισθητικού και αρχιτεκτονικού σχεδιασμού. Νέο σκέλος στο πλαίσιο αυτό θα είναι η ανάπτυξη του βιοκλιματικού περιβάλλοντος και η ενεργεαική ανακαίνιση υφισταμένων κτιρίων.

Τέλος, θα αναπτυχθεί σύγχρονος πολεοδομικός σχεδιασμός σε αρμονία με τις ειδικές ανάγκες σε ενέργεια, την αρχιτεκτονική και την κοινωνική οργάνωση μιας νέας ενοποίησης της εργασίας, της ζωής και των ψυχαγωγικών δραστηριοτήτων στην πόλη. Η ανάπτυξη αυτή πρέπει να φθάσει στην προώθηση νέων πειραματικών συνοικιών που θα είναι καθαρές και θα εκπέμπουν ελάχιστους ρύπους. Το τελευταίο αυτό επίπεδο δραστηριοτήτων θα επιτελεστεί υπό τη μορφή της εναρμόνισης με τα δίκτυα πόλεων, περιφερειών, έμπειρων στα ηλιακά συστήματα πολεοδόμων και αρχιτεκτόνων.

Αυτή η πρωτοβουλία θα αποβλέπει στον καθορισμό του σχεδιασμού και των σχετικών τεχνολογιών για νέες αστικές κατασκευές βασιζόμενες στις αρχές της ηλιακής αρχιτεκτονικής.

Οι ανωτέρω δράσεις θα διεξαχθούν κατά τρόπο συνεπή και συμπληρωματικό προς εκείνες σχετικά με την ορθολογική χρησιμοποίηση της ενέργειας στα κτίρια, οι οποίες αναφέρθηκαν στο σημείο 1.1.

Επίδειξη

Οι δραστηριότητες θα καλύπτουν την παραγωγή μεγάλων ποσοτήτων ζεστού νερού (ή άλλων υγρών) για τη θέρμανση ή/και τον κλιματισμό και την παραγωγή μεγάλων ποσοτήτων θερμού αέρα που θα χρησιμεύει στον εξαερισμό ή την ξήρανση. Θα καλυφθεί επίσης η ηλιακή θερμική ενέργεια υψηλής θερμοκρασίας σε συνδυασμό με την παραγωγή ενέργειας από ορυκτά καύσιμα.

2.4. Αιολική ενέργεια

Έρευνα και ανάπτυξη

Οι δραστηριότητες θα παρουσιάζουν κάθετη ολοκλήρωση ως εξής: κατά πρώτο θα αναπτυχθούν νέα υλικά και δοκιμά μέρη, ιδίως τα πτερύγια δρομέων που είναι κατασκευασμένα από προηγμένα σύνθετα υλικά Στη συνέχεια, αφού περατωθεί το πρόγραμμα ανάπτυξης της σημερινής γενεάς αιολικών γεννητριών, θα δρομολογηθεί πρόγραμμα ανάπτυξης ισχυρότερων αιολικών μηχανών νέας γενέας, άνω του 1 έως 2 MWe, που θα χρησιμοποιούν νέα υπερελαφρά πτερύγια και άλλα νέα δοκιμά μέρη. Δυνατή είναι επίσης η εξέταση αιολικών στροβίλων εξαιρετικά προηγμένου σχεδιασμού και μικρότερων διαστάσεων. Θα μελετηθεί η μείωση του θορύβου.

Γενικός στόχος είναι να καταστεί η αιολική ενέργεια ανταγωνιστική από άποψη κόστους σε σχέση με τις πλέον φθηνές συμβατικές πηγές ηλεκτρισμού (π.χ. 0,04 Ecu/kWh) και να γίνει ευρύτερα αποδεκτή από το κοινό.

Τέλος, το πρόγραμμα θα στοχεύει στην προώθηση εναλλακτικών τόπων εγκατάστασης και ιδιαίτερα σε περιοχές με περίπλοκη μορφολογία εδάφους, και στην επέκταση της ανταγωνιστικότητας της αιολικής ενέργειας σε ζώνες με χαμηλότερη μέση ένταση ανέμων.

Επίδειξη

Οι δραστηριότητες θα επικεντρωθούν στην επίδειξη τεχνολογιών οι οποίες βελτιώνουν τις επιδόσεις, την απόδοση, την αξιοπιστία και μειώνουν το θόρυβο και το κόστος. Η μέγιστη εκμετάλλευση του αιολικού δυναμικού θα επιτευχθεί με τη μεγαλύτερη δυνατή εφαρμογή αιολικών στροβίλων μέσου μεγέθους και μηχανών σχεδιασμένων ειδικά για χαμηλό αιολικό δυναμικό και με τη χρησιμοποίησή τους σε μεμονωμένες εγκαταστάσεις ή σε αιολικά πάρκα.

2.5. Ενέργεια από βιομάζα και απόβλητα

Ο στόχος είναι να μειωθούν οι επικίνδυνες εκπομπές και το κόστος της ηλεκτροπαραγωγής, να βελτιωθεί η αξιοπιστία, να προωθηθεί η ευρύτερη χρήση νέων τεχνολογιών, να βελτιωθεί η εφαρμογή και η ενσωμάτωση των τεχνολογιών αυτών, να αυξηθεί η ανταγωνιστικότητά τους και να μειωθεί το κόστος τους.

Έρευνα και ανάπτυξη

Αυτός ο τομέας παρουσιάζει ιδαίτερο ενδιαφέρον για τις δράσεις Ε & Α και τους δεσμούς της με το περιβάλλον και την περιφερειακή και αγροτική ανάπτυξη. Μια ολοκληρωμένη προσέγγιση βιομάζα-βιοενέργεια είναι αναγκαία ώστε να εξασφαλιστεί η συνοχή και το νόημα των κοινοτικών δραστηριοτήτων Ε & Α που αφορούν το σύνολο του βιοενεργειακού κλάδου τόσο ως προς τις τεχνικές του όσο και ως προς τις μη τεχνικές του διαστάσεις. Για παράδειγμα, περιλαμβάνονται τα θέματα που αφορούν το ενεργειακό ισοζύγιο, τη σχέση κόστους απόδοσης, τις επιπτώσεις των δημοσίων πολιτικών κ.λπ., τη συνδυασμένη παραγωγή και κατεργασία των γεωργικών πρώτων υλών, χρήση και μετατροπή των υλικών αυτών ώστε να χρησιμοποιηθούν για την παραγωγή ενέργειας. Θα μελετηθούν επίσης προηγμένες διεργασίες μετατροπής για την παραγωγή υδρογόνου από βιομάζα.

Αυτή η στρατηγική προσέγγιση θα υλοποοιηθεί από κοινού μαζί με το πρόγραμμα AIR. Το πρόγραμμα για τη γεωργοβιομηχανική έρευνα θα επικεντρωθεί στην παραγωγή πρώτων υλών, στην τεχνογνωσία και στην κατεργασία τους ενώ το πρόγραμμα για την ενέργεια στις εργασίες που σχετίζονται με τη μετατροπή και τη χρήση της βιομάζας και ειδικότερα στη χρήση νέων ταχέως αναπτυσσομένων δασών, γεωργικών προϊόντων ή αποβλήτων, τα οποία θα χρησιμεύσουν ως βάση για μια δεύτερη δραστηριότητα που θα αφορά τη μετρατροπή σε υγρά, αέρια και στερεά καύσιμα ή απευθείας σε θερμότητα. Τα αστικά, γεωργικά, δασικά και βιομηχανικά απόβλητα θα εξεταστούν σε σχέση με τις δραστηριότητες που περιγράφονται στο σημείο 3.1.

Στόχος του προγράμματος είναι να καταδείξει το εφικτό μιας αειφόρου παραγωγής βιομάζας και της χρησιμοποίησής της για ηλεκτρική και θερμική ενέργεια, καθώς και της παραγωγής καυσίμων για τις μεταφορές μέσω διεργασιών θερμοχημικής μετατροπής.

Εξάλλου, θα γίνουν πρότυπες πειραματικές εφαρμογές, κυρίως για την αποκεντρωμένη ηλεκτροπαραγωγή με τη χρησιμοποίηση γεννητριών υψηλών επιδόσεων (κινητήρες και στρόβιλοι).

Επίδειξη

Ο δραστηριότητες επίδειξης θα επικεντρωθούν στην παραγωγή ενέργειας από στερεά βιομάζα ως καυσίμου, στην παραγωγή, υποκατάσταση ή/και εξοικονόμηση ενέργειας από δημοτικά, βιομηχανικά, γεωργικά ζωικά και δασικά απόβλητα, και στη μείωση του κόστους χρησιμοποίησης της ενέργειας που παράγεται από βιομάζα.

2.6. Υδροηλεκτρική ενέργεια

Επίδειξη

Αυτός ο τομέας θα καλυφθεί μόνον στο πλαίσιο των σχεδίων επίδειξης. Οι δραστηριότητες θα καλύπτουν τη μελέτη και την κατασκευή, τα υλικά ή τις μεθόδους λειτουργίας και ελέγχου των νέων τεχνολογιών. Θα προωθηθούν επίσης οι πρωτοβουλίες της βιομηχανίας για την παραγωγή αξιόπιστου και ανταγωνιστικού τυποποιημένου εξοπλισμού υψηλής ποιότητας και για την τελειοποίηση απλών, αξιόπιστων και φθηνών τεχνικών προσαρμοσμένων ιδιαίτερα στις αγορές και στις ανάγκες των λιγότερο ανεπτυγμένων χωρών. Θα καλύπτεται επίσης η αποκατάσταση ή ο εξοπλισμός εγκατελελειμμένων εγκαταστάσεων ή εγκαταστάσεων των οποίων η λειτουργία πρόκειται σύντομα να διακοπεί για τεχνικούς ή διοικητικούς λόγους, με τη χρήση σύγχρονων τεχνολογιών υψηλών επιδόσεων. Θα εξεταστούν επίσης τα εμπόδια για τη διάδοση της υδροηλεκτρικής ενέργειας, τα οποία οφείλονται σε προβλήματα περιβάλλοντος ή χωροταξικής διαχείρισης.

2.7. Γεωθερμική ενέγεια

Έρευνα και ανάπτυξη

Η έρευνα και ανάπτυξη που απομένει προς πραγμάτευση στον εν λόγω τομέα και που αξίζει να τύχει συνεχούς προσπάθειας σε ευρωπαϊκή κλίμακα είναι εκείνη των ξηρών και θερμών πετρωμάτων. Για το σκέλος αυτό η δράση θα συνίσταται στην υποστήριξη ενός και μόνου πειραματικού ευρωπαϊκού έργου που σε μετέπειτα στάδιο θα προσφέρει τις βάσεις για ένα πρωτότυπο επίδειξης. Μπορούν επίσης να μελετηθούν οι τεχνολογίες που αφορούν τα ξηρά και θερμά πετρώματα μέσω της διέγερσης ζωνών χαμηλής διαπερατότητας σε πεδία υψηλής ενθάλψεως. Αυτό θα συμβάλει άμεσα στην εκμετάλλευση της συμβατικής γεωθερμικής ενέργειας, η οποία θα διερευνηθεί στη φάση επίδειξης. Επίσης, μπορεί να γίνει περαιτέρω έρευνα σχετικά με ορισμένες άλλες πτυχές συμβατικής γεωθερμικής ενέργειας.

Επίδειξη

Οι δραστηριότητες θα καλύπτουν τη βελτίωση των τεχνικών στον τομέα των γεωτρήσεων, τον εξοπλισμό κεφαλής φρέατος, τη διάβρωση, την επιλίθωση, τον αυτοματισμό και τα συστήματα επεξεργασίας αλατούχων ρευστών, την εκμετάλλευση γεωθερμικών πεδίων, τα οποία έχουν ήδη επισημανθεί, και ανάπτυξη γεωθερμικών εφαρμογών στη γεωργία, τις υδατοκαλλιέργειες και τη θέρμανση αστικών περιοχών.

2.8. Λοιπές επιλογές

Ερευνα και ανάπτυξη

Θα ήταν δυνατόν να αναληφθούν περιορισμένες δρασεις με αντικείμενο διάφορες ομάδες ανανεώσιμων πηγών ενέργειας που ευρίσκονται σε ποικίλο στάδιο ανάπτυξης. Πρόκειται για την ενέργεια των κυμάτων, της παλίρροιας, των μικρών υδατοπτώσεων, την ηλιακή θερμοδυναμική ενέργεια, την καθαρή παραγωγή και χρήση υδρογόνου και άλλες πηγές. Στόχος των εργασιών είναι η ανάπτυξη προτύπων εγκαταστάσεων ολίγων MWe. Πρόκειται επίσης να εξεταστούν τεχνολογίες που συνδέονται με τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και κυρίως οι διατάξεις αποθήκευσης ηλεκτρικής ή θερμικής ενέργειας. Κύριος στόχος είναι να αναπτυχθούν νέες πρότυπες διατάξεις αποθήκευσης (π.χ. συστοιχίες, σφόνδυλοι, υδρογόνο).

3. ΟΡΥΚΤΑ ΚΑΥΣΙΜΑ Η παγκόσμια ενεργειακή οικονομία βασίζεται κατά κύριο λόγο και κατά πάσαν πιθανότητα θα εξακολουθήσει επί πολύ καιρό να βασίζεται στη χρησιμοποίηση ορυκτών καυσίμων. Στα κράτη μέλη, η κατανάλωση ορυκτών καυσίμων, δηλαδή άνθρακα, πετρελαίου και φυσικού αερίου, αντιστοιχεί σήμερα περίπου στο 82 % της συνολικής κατανάλωσης ενέργειας στην Κοινότητα. Το ποσοστό αυτό θα αυξάνεται σταθερά κατά τη διάρκεια των επόμενων δεκαετιών, μολονότι θα υπάρξουν μεταβολές στη συμμετοχή των διαφόρων ενεργειακών πηγών.

Το φυσικό αέριο, για παράδειγμα, θα εξακολουθήσει να διεισδύει στην ευρωπαϊκή αγορά, μολονότι η μεταφορά του σε μεγάλες αποστάσεις (από Αφρική, Σιβηρία, Βόρεια Θάλασσα) υπό υγρή (LNG) ή αέρια μορφή, παρουσιάζει διάφορα τεχνικά και οικονομικά προβλήματα. Τα τελευταία συνιστούν σοβαρό εμπόδιο για τη χρησιμοποίησή του. Ο άνθρακας, του οποίου τα παγκόσμια αποθέματα επαρκούν για πολλούς αιώνες, έχει μείζονα και αυξάνοντα ρόλο, απαιτούνται όμως καθαρότερες μέθοδοι χρησιμοποίησης. Εξάλλου, το μερίδιο του πετρελαίου θα παρουσιάζει πολύ αργή αλλά σταθερή αύξηση κατά τα επόμενα χρόνια. Η αύξηση αυτή θα σημειωθεί κυρίως στον τομέα των μεταφορών.

Ένα μείζον πρόβλημα που παρουσιάζει η χρήση των ορυκτών καυσίμων είναι η εκπομπή CO2 και άλλων αερίων και στερεών ρύπων. Για το λόγο αυτό, η κοινοτική δράση πρέπει, κατά προτεραιότητα, να καθοδηγήσει και να δώσει κίνητρα για τη μείωση των ρυπογόνων εκπομπών και για την αύξηση της αποτελεσματικότητας της μετατροπής και της χρησιμοποίησης των ορυκτών καυσίμων.

Οι περιγραφόμενες στο παρόν κεφάλαιο δραστηριότητες Ε & Α είναι στραμμένες στη βελτίωση των συστημάτων ενεργειακής μετατροπής που χρησιμοποιούν άνθρακα και υδρογονάνθρακες, στην ανάπτυξη νέων ενεργειακών συστημάτων, στην εξοικονόμηση ενέργειας στους κλάδους που την καταναλώνουν, στην αποθήκευσή της και στην αποτελεσματικότερη αναζήτηση και παραγωγή εγχώριων υδρογονανθράκων.

Ως συμπλήρωση των ειδικών αυτών δραστηριοτήτων θα τηρηθεί ολοκληρωμένη θεώρηση για την εφαρμογή καθαρών και υψηλού βαθμού απόδοσης τεχνολογιών σε τομείς όπως τα κτίρια, η βιομηχανία και οι μεταφορές. Στον τομέα των μεταφορών, όπου η ζήτηση ενέργειας σημειώνει τη μεγαλύτερη αύξηση, ιδιαίτερη προσοχή θα δοθεί στο σύστημα "Ενέργεια-Μεταφορές" και, για το σκοπό αυτόν, προβλέπεται να συμπεριληφθεί ένα ολοκληρωμένο έργο για τις αστικές συγκοινωνίες.

3.1. Καθαρές τεχνολογίες για στερεά ορυκτά καύσιμα

Ο όρος "στερεά καύσιμα" καλύπτει όλα τα στερεά καύσιμα που συνδέονται με τον άνθρακα, όπως ο λιγνίτης και η τύρφη, καθώς και το μείγμα ύδατος-πίσσας και τα άλλα βαρέα καύσιμα που παράγονται κατά τη διύλιση του πετρελαίου. Τα καύσιμα αυτά μπορούν να χρησιμοποιούνται ως έχουν ή ύστερα από ανάμειξη με αστικά ή βιομηχανικά κατάταλοιπα ή απόβλητα, ή με βιομάζα στο βαθμό που οι εκπομπές παραμένουν στο ίδιο επίπεδο και το ουσιαστικό μέρος της ενέργειας παράγεται από το στερεά καύσιμα. Εξάλλου, θα εξεταστούν οι συνέργειες μεταξύ των στερεών καυσίμων και των διεργασιών φυσικού αερίου.

Οι δράσεις επίδειξης στον τομέα των στερεών καυσίμων θα συντονιστούν με δράσεις έρευνας στους αντίστοιχους τομείς και θα ενσωματωθούν στο ευρωπαϊκό δίκτυο το οποίο πρέπει να δημιουργηθεί.

Μια δράση μεγάλης εμβέλειας, σε συνεργασία με τη δεύτερη δράση του προγράμματος πλαισίου και σε συνέργεια με τη δράση έρευνας και ανάπτυξης θα αναληφθεί προς την κατεύθυνση των αναπτυσσομένων χωρών και των χωρών της Ανατολικής Ευρώπης, ώστε η παραγωγή και η χρησιμοποίηση του άνθρακα στις χώρες αυτές να γίνουν όσο το δυνατόν λιγότερο ρυπογόνες. Χωρίς να παραμελείται η τεχνολογία αιχμής, η δράση αυτή θα λαμβάνει δεόντως υπόψη τις συμβατικές επιλογές, στο βαθμό που θα μπορούσαν να συμβάλουν βραχυπρόσθεσμα μια σημαντική μείωση του επιπέδου ρύπανσης.

Στόχος είναι να μειωθούν οι εκπομπές οι προερχόμενες από τη χρήση στερεών καυσίμων και, ειδικότερα, να γίνουν οι σταθμοί ηλεκτροπαραγωγής που λειτουργούν με άνθρακα καθαρότεροι με τη μείωση των εκμπομπών CO2 και των άλλων αερίων θερμοκηπίου και συνεπώς και των εκπομπών επιβλαβών αερίων στην ατμόσφαιρα, την πληρέστερη εξουδετέρωση των στερεών καταλοίπων, τη μείωση της κατανάλωσης άνθρακα για την παραγωγή μιας δεδομένης ποσότητας ηλεκτρισμού με τη βελτίωση της απόδοσης ή την μερική αντικατάσταση -με αποδεκτό κόστος- του άνθρακα από καύσιμα τα οποία δεν παράγουν καθαρό CO2 (βιομάζα και απόβλητα).

Έρευνα και ανάπτυξη

Οι εργασίες θα αφορούν τις τεχνικές που πρόκειται να εισαχθούν στην αγορά βραχυπρόθεσμα, μεσοπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα. Οι βραχυπρόθεσμες επιλογές συνίστανται στην αισθητή βελτίωση των συμβατικών σταθμών ηλεκτροπαραγωγής με την αύξηση της απόδοσής τους πάνω από 40 % με τη βοήθεια μειγμάτων άνθρακα/βιομάζας αποβλήτων.

Η μεσοπρόθεσμη επιλογή αφορά τους συνδυασμένους κύκλους με ενσωματωμένη αεριοποίηση IGCC με απόδοση άνω του 45 % και πρόσθετη μείωση των ρύπων. Η μακροπρόθεσμη επιλογή συνίσταται στην ανάπτυξη της επόμενης γενιάς των IGCC (με απόδοση άνω του 50 %).

Θα προτιμηθούν οι μεσοπρόσθεσμες και μακροπρόθεσμες επιλογές. Ωστόσο, οι συμβατικές επιλογές θα τύχουν της κατάλληλης στήριξης σε δράσεις συνεργασίας με τις αναπτυσσόμενες χώρες, τις χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης και την ΚΑΚ, σε συνέργεια με τη δεύτερη δράση του προγράμματος-πλαισίου.

Τα έργα έρευνας και ανάπτυξης θα αφορούν:

- την ανάπτυξη συνδυασμένων κύκλων με ενσωματωμένη αεριοποίηση και προηγμένες τεχνικές καύσεις σε ατμοσφαιρική ή αυξημένη πίεση (κύκλοι υπερκρίσιμου ατμού ή συνδυαμένοι κύκλοι) για την αύξηση της απόδοσης και τη μείωση των ρύπων (στην πηγή ή στα καμιναέρια) συμπεριλαμβανομένου και του καθαρισμού των θερμών αερίων και των νέων κύκλων,

- την ανάπτυξη μεθόδων για συνδυασμένη αεριοποίηση (ή καύση) του άνθρακα και της βιομάζας ή των αστικών, των βιομηχανικών ή των γεωργικών αποβλήτων, οι οποίες επιφέρουν μείωση 10-20 % των εκπομπών CO2 (η δράση αυτή θα επαναληφθεί σε συνδυασμό με τις δράσεις του σημείου 2.5), καθώς και τον αυστηρό έλεγχο όλων των εκπομπών και των καταλοίπων. Ακόμα και η αξιολόγηση μεθόδων για το CO2 και τη διάθεση, θα πρέπει να αποτελέσει μέρος του προγράμματος,

- την έρευνα για τη χρήση υλικών υψηλών θερμοκρασιών στα προηγμένα συστήματα (αντί για έρευνα σχετικά με τα υλικά αυτά καθαυτά),

- την ενσωμάτωση ηλεκτρικών στοιχείων καυσίμου, τα οποία χρησιμοποιούν αέριο προερχόμενο από στερεά καύσιμα, σε συνδυασμένους κύκλους (επιδειξη των υπαρχόντων ηλεκτρικών στοιχείων καυσίμου στα πλαίσια της ΕΤΑ όπως αναφέρεται στο σημείο 1.3).

Η Ε & Α θα υλοποιηθεί με τη βοήθεια ολοκληρωμένων και στοχοθετημένων έργων. Σημαντικός στόχος είναι η δημιουργία ενός ευρωπαϊκού δικτύου αριστείας για να εξασφαλισθεί η αποτελεσματική εφαρμογή και χρήση των βέλτιστων διαθέσιμων τεχνολογιών στον τομέα του άνθρακα. Κατά την εφαρμογή του προγράμματος θα διεξαχθούν δραστηριότητες σε πλαίσιο συνεργασίας κυρίως με την Ανατολική Ευρώπη και την Κίνα.

Επίδειξη

Οι προτεραιότητες των δραστηριοτήτων που αφορούν την επίδειξη, τη διάδοση και την αξιοποίηση έχουν ως στόχο τους τομείς της παραγωγής ηλεκτρισμού και θερμότητας από ορυκτά καύσιμα, την αξιοποίηση των υποπροϊόντων και την παραγωγή πρώτων υλών. Θα εξεταστούν οι συνέργειες με το φυσικό αέριο.

Η παραγωγή ηλεκτρισμού και θερμότητας θα περιλαμβάνει:

- την καύση με τη μέθοδο της κυκλοφορούσας ρευστοποιημένης κλίνης υπό ατμοσφαιρική πίεση,

- την καύση κυκλοφορούσας ή στάσιμης ρευστοποιημένης κλίνης υπό υψηλότερη πίεση,

- τα κυριότερα μέτρα για τη μείωση των εκπομπών και την επεξεργασία των καυσαερίων.

Στο πλαίσιο αυτής της δραστηριότητας θα υποστηριχθούν επίσης οι τεχνικές "Integrated Gasification Combined Cycle" και "Topping Cycle", η επεξεργασία αερίων σε υψηλές θερμοκρασίες και τα ηλεκτρικά στοιχεία καυσίμου που χρησιμοποιούν αέρια προερχόμενα από στερεά καύσιμα.

3.2. Καύση εν γένει

Έρευνα και ανάπτυξη

Θα δρομολογηθεί δράση έρευνας γενικού χαρακτήρα με αντικείμενο την καύση, προκειμένου να επιτευχθεί απτή πρόοδος στην αποτελεσματικότητα των μεθόδων καύσης και στην περιστολή των προκαλουμένων από αυτήν εκπομπών. Μια τέτοια έρευνα ενέχει χαρακτήρα συγχρόνως πολυκλαδικό και θεμελιώδη, όπως: βασική έρευνα για την εξακρίβωση των αιτίων σχηματισμού της ρύπανσης, εκπόνηση μοντέλων των μεθόδων και συστημάτων καύσης, ανάπτυξη διαγνωστικού εξοπλισμού, βελτιώση συστημάτων και κατεργασία απορριπτόμενων αερίων κ. λπ.

Τα προς κάλυψη θέματα, με γενική θεώρηση, περιλαμβάνουν τους κινητήρες εσωτερικής καύσης, συμπεριλαμβανομένης της χρησιμοποίησης εναλλακτικών καυσίμων, τους αεριοστροβίλους, την καύση και αεριοποίηση άνθρακα και βιομάζας, τους καυστήρες για εφαρμογές σε σταθερές εγκαταστάσεις στα κτίρια και τη βιομηχανία.

Η ανωτέρω δράση θα διεξαχθεί σε συνεργασία με τους κυριότερους ευρωπαϊους κατασκευαστές αυτοκινήτων και λεβήτων, εταιρείες πετρελαίου, δημόσιους οργανισμούς και χρήστες, για να εξασφαλιστεί η μεταφορά τεχνολογίας μεταξύ της κοινότητας των ερευνητών και των χρήστων. Θα λάβει επίσης υπόψη το πρόγραμμα EPEFE (European Programme on Engines, Fuels και Emissions), το οποίο διεξάγεται από την Κοινότητα σε συνεργασία με τις ευρωπαϊκές βιομηχανικές ενώσεις στον τομέα του πετρελαίου και του αυτοκινήτου.

3.3. Υδρογονάθρακες και νέα καύσιμα για τις μεταφορές

Έρευνα και ανάπτυξη

Στον τομέα αυτό θα δοθεί έμφαση στην ανάπτυξη καθαρών καυσίμων για τις μεταφορές με τη βελτίωση του βαθμού απόδοσης των διεργασιών αναμόρφωσης. Η εργασία θα βαδίσει στον άξονα της καταλυτικής μετατροπής φυσικού αερίου προς υγρό καύσιμο (και πρόσετα καυσίμων) ανώτερης προστιθέμενης αξίας και δυναμένου να μεταφερθεί ευχερέστερα. Στο πλαίσιο αυτό θα εξετασθούν τα θέματα που συνδέονται με τις συνολικές κοινωνικοοικονομικές επιπτώσεις και την ασφάλεια του εφοδιασμού, σε συνάρτηση με τη χρήση εναλλακτικών καυσίμων, όπως το μεθάνιο.

Με δεδομένη την αύξουσα ανάγκη ελαφρών προϊόντων και, ως εκ τούτου, μείωση της ζήτησης βαρέων ελαίων, θα συνεχιστούν οι προσπάθειες Ε & Α σε θέματα καταλυτικής μετατροπής των βαρέων κλασμάτων του πετρελαίου.

Θα μελετηθεί επίσης η χρησιμοποίηση εναλλακτικών καυσίμων συμπεριλαμβανομένου του υδρογόνου και μειγμάτων. Θα συνεχιστούν οι εργασίες για την καλύτερη κατανόηση των σχέσεων που υφίστανται μεταξύ της ποιότητας του καυσίμου της τεχνολογίας των κινητήρων και της εκπομπής ρυπαινουσών ουσιών και μάλιστα ιδίως στο πλαίσιο του EPEFE (Ευρωπαϊκό πρόγραμμα κινητήρων, καυσίμων και εκπομπών) που περιγράφεται στο σημείο 3.2. Θα δοθεί προσοχή στις υποδομές ανεφοδιασμού για τα εναλλακτικά καύσιμα.

Οι δραστηριότητες επίδειξης θα επικεντρωθούν στις διεργασίες φυσικού αερίου όπως περιγράφεται στο σημείο 3.4.

3.4. Αναζήτηση και παραγωγή υδρογονανθράκων

Ο στόχος των δραστηριοτήτων σε αυτόν τον τομέα θα είναι η ενίσχυση της δυναμικότητας της βιομηχανίας ώστε να είναι σε θέση να ανταποκριθεί στις βραχυπρόθεσμες και μακροπρόθεσμες ανάγκες όσον αφορά την διαθεσιμότητα και την εφαρμογή αποτελεσματικών τεχνολογιών στους τομείς του πετρελαίου και του φυσικού αερίου. Ιδιαίτερη προσοχή θα δοθεί στις αγορές των χωρών της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης και στην ΚΑΚ.

Οι δράσεις Ε & Α θα στρέφονται στα μεσοπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα προβλήματα, προκειμένου να βελτιωθεί η εκμετάλλευση τόπων παραγωγής υδρογονανθράκων και να ενισχυθεί η τεχνολογική βάση της ευρωπαϊκής βιομηχανίας. Οι δραστηριότητες επίδειξης, διάδοσης και βελτιστοποίησης είναι ιδιαίτερα σημαντικές σε αυτόν τον τομέα προκειμένου να εξασφαλισθεί η διείσδυση στην αγορά των νέων τεχνολογιών ενός βιομηχανικού τομέα του οποίου οι επιπτώσεις στην οικονομία, την ανταγωνιστικότητα και την παραγωγή ενέργειας στην Κοινότητα έχουν στρατηγική σημασία. Από τις δράσεις αυτές θα επωφεληθούν κυρίως οι εταιρείες οι οποίες έχουν σχέση με τομείς του πετρελαίου και του αερίου και αναπτύσσουν καινοτόμες και αποδοτικές τεχνολογίες για τη βελτίωση της γεωλογικής έρευνας, της παραγωγής και της χρήσης των υδρογοανανθράκων, καθώς και οι βιομηχανίες εφοδιασμού και υπηρεσιών, με έμφαση στις ΜΜΕ.

Έρευνα και ανάπτυξη

Η Ε & Α θα επικεντρωθεί:

- στην ανάπτυξη αποτελεσματικών τεχνολογιών που οδηγούν στο βελτιωμένο χαρακτηρισμό και διαχείριση ταμιευτήρων και σε ακριβέστερη πρόβλεψη της παραγωγής από ταμιευτήρες υδρογονανθράκων- θα γίνουν επίσης εργασίες στον τομέα της θερμοδυναμικής και της κατάρτισης μοντέλων σύνθετων ρευστών, προς στήριξη των ερευνών για βελτιωμένες τεχνικές αξιοποίησης και για την κατάρτιση μοντέλων όσον αφορά τη μεταφορά ρευστών σε φρέατα γεωτρήσεων και δίκτυα πετρελαιαγωγών,

- στην ανάλυση ιζηματογενών λεκανών και την κατάρτιση τρισδιάστατων μοντέλων για την απόκτηση καλύτερης περιγραφής του σχηματισμού των λεκανών και της γεωλογικής ιστορικής εξέλιξής τους,

- στην αναγνώριση γεωλογικών δομών βάθους, μικρών ή πολυπλοκότερων, με τη χρήση προηγμένων γεωχημικών και γεωφυσικών μεθόδων εξερεύνησης,

- στην ανάπτυξη τεχνολογιών για τη βελτίωση της αποτελεσματικότητας των γεωτρήσεων και της απόδοσης των φρεάτων και, προκειμένου να καταστεί δυνατή η εκμετάλλευση βαθέων υποθαλάσσιων, περιθωριακών και δορυφορικών κοιτασμάτων, καθώς και πολύ βαθειών κοιτασμάτων με υψηλή θερμοκρασία και υψηλή πίεση.

Εξάλλου, προβλέπεται να διεξαχθεί μια συντονισμένη δράση έρευνας με αντικείμενο την έρευνα στον τομέα των γεωεπιστημών. Η δράση αυτή θα προσφέρει όχι μόνο τις απαραίτητες πληροφορίες για την αναζήτηση πετρελαίου, αλλά θα επιτρέψει επίσης να βελτιωθεί σημαντικά η βάση των επιστημονικών γνώσεων σε άλλους ερευνητικούς τομείς.

Επίδειξη

Ο δραστηριότητες επίδειξης θα καλύπτουν τόσο τον προς τα "ανάντη" όσο και τον προς τα "κατάντη" τομέα:

- Στον προς τα "ανάντη" τομέα, οι δραστηριότητες θα καλύπτουν τις μεθόδους για τη βελτίωση των δυνατοτήτων διερεύνησης, τις νέες τεχνολογίες για την εκμετάλλευση των πτωχών κοιτασμάτων, την ασφάλεια και την προστασία του περιβάλλοντος. Θα περιλαμβάνουν επίσης τόσο τη γεωλογική έρευνα όσο και την παραγωγή και θα αποβλέπουν στη μείωση του κόστους. Ιδιαίτερη προσοχή θα δοθεί στη Βόρεια Θάλασσα και τα άλλα κοιτάσματα όπου οι οικονομικές συνθήκες είναι δύσκολες.

- Θα μελετηθεί η μεταφορά και η αποθήκευση καυσίμων, με ιδιαίτερη προσοχή στους υποβρύχιους αγωγούς αερίου και στα συστήματα LNG (υγροποιημένου φυσικού αερίου).

- Οι προς τα "κατάντη" δραστηριότητες θα επικεντρωθούν για παράδειγμα στις χρήσεις του φυσικού αερίου, τη μετατροπή των αερίων και τη χρήση τους στις μεταφορές ή τη βελτίωση των βιομηχανικών διεργασιών.

(1) Σε όλο το παρόν κείμενο, η ΕΤΑ καλύπτει την έρευνα, την τεχνολογική ανάπτυξη και την επίδειξη.(2) Μια περιγραφή των προβλεπόμενων δραστηριοτήτων του ΚΚΕρ σ' αυτούς τους τομείς περιέχεται στην πρόταση απόφασης του Συμβουλίου σχετικά με τις δραστηριότητες του ΚΚΕρ [έγγρ. COM(94) 68 τελικό της 30ής Μαρτίου 1994/0095 (CNS)]. Απόσπασμα της εν λόγω πρότασης επισυνάπτεται στην παρούσα απόφαση.

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ II

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΗ ΚΑΤΑΝΟΜΗ ΤΟΥ ΠΟΣΟΥ ΠΟΥ ΚΡΙΝΕΤΑΙ ΑΝΑΓΚΑΙΟ

"(σε εκατομμύρια Ecu)

"" ID="1">1. Ορθολογική χρήση της ενέργειας> ID="2">116> ID="3">145> ID="4">261"> ID="1">2. Ανανεώσιμες μορφές ενέργειας> ID="2">271> ID="3">164> ID="4">435"> ID="1">3. Ορυκτά καύσιμα> ID="2">48> ID="3">223> ID="4">271"> ID="1">Σύνολο> ID="2">435> ID="3">532> ID="4">967 (1) (1)""Η κατανομή μεταξύ των διαφόρων τομέων δεν αποκλείει τη δυνατότητα ένα έργο να αφορά περισσότερους του ενός τομείς.

>

(1) Από το οποίο:

- ποσοστό 2,85 % κατ' ανώτατο όριο για δαπάνες προσωπικού και 2,15 % για δαπάνες λειτουργίας,

- ποσοστό έως 6 % για να υποστηριχθεί ο καθορισμός και η εφαρμογή δραστηριοτήτων ενεργειακής στρατηγικής ΕΤΑ (συμπεριλαμβανομένης της δραστηριότητας κατάρτισης μοντέλων και της κοινωνικοοικονομικής έρευνας) και του όλου προγράμματος,

- 24 εκατομμύρια Ecu για τη διάδοση και την αξιοποίηση των αποτελεσμάτων,

- έως 5 % για ειδικά μέτρα όσον αφορά τις ΜΜΕ.(1) Ποσό 35 εκατομμυρίων Ecu, το οποίο αντιστοιχεί στη διαφορά μεταξύ του ποσού που κρίνεται αναγκαίο για το παρόν πρόγραμμα και εκείνου που προβλέπεται στο τέταρτο πρόγραμμα-πλαίσιο ΕΤΑ για τις μη πυρηνικές μορφές ενέργειας, εγγράφεται στο ειδικό πρόγραμμα ΕΤΑ "προς εκτέλεση, αφενός με άμεσες ενέργειες (ΚΚΕρ) και, αφετέρου, με δραστηριότητες που εντάσσονται στο πλαίσιο μιας ανταγωνιστικής προσέγγισης και προορίζονται για την επιστημονική και τεχνολογική υποστήριξη των κοινοτικών πολιτικών (1995-1998)".

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ III

ΣΥΓΚΕΚΡΙΜΕΝΟΙ ΚΑΝΟΝΕΣ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ Το πρόγραμμα θα εκτελεσθεί μέσω έμμεσης δράσης, στην οποία η Κοινότητα έχει χρηματοδοτική συνεισφορά στις δραστηριότητες ΕΤΑ που διενεργούνται από τρίτους ή από ινστιτούτα του ΚΚΕρ σε σύμπραξη με τρίτους:

1. Δράσεις επιμερισμένης δαπάνης:

α) σχέδια Ε & Α που εκτελούνται από επιχειρήσεις, ερευνητικά κέντρα και πανεπιστήμια, συμπεριλαμβανομένης ενδεχομένως της βασικής έρευνας βιομηχανικού ενδιαφέροντος.

Η κοινοτική χρηματοδότηση κανονικά δεν θα υπερβαίνει το 50 % του κόστους του σχεδίου, με προοδευτική διαφοροποίηση προς τα κάτω ανάλογα με το κατά πόσον το έργο πλησιάζει στο στάδιο της εμπορευσιμότητας. Για τα πανεπιστήμια και άλλα παρόμοια ιδρύματα που δεν τηρούν αναλυτικά λογιστικά βιβλία, οι δαπάνες θα αποδίδονται με βάση το 100 % του πρόσθετου κόστους-

β) τα σχέδια επίδειξης που συγχρηματοδοτούνται από άλλες πηγές στο δημόσιο ή/και ιδιωτικό τομέα και των οποίων τη συνέχεια εξασφαλίζει, συνήθως, ένας τουλάχιστον φορέας, μπορούν να τύχουν κοινοτικής χρηματοδότησης ανερχόμενης στο 40 %, κατ' ανώτατο όριο, του επιλέξιμου κόστους του έργου, ποσοστό που μειώνεται για τα σχέδια που πλησιάζουν το στάδιο της εμπορίας.

Στόχος των σχεδίων επίδειξης είναι να αποδεικνύεται η τεχνική βιωσιμότητα μιας νέας τεχνολογίας καθώς και, ενδεχομένως, τα πιθανά οικονομικά της οφέλη-

γ) τεχνολογική παρότρυνση για την ενθάρρυνση και τη διευκόλυνση της συμμετοχής των ΜΜΕ σε δραστηριότητες ΕΤΑ:

i) μέσω της χορήγησης πριμοδοτήσεων για τη διενέργεια της διερευνητικής φάσης μιας δραστηριότητας ΕΤΑ, συμπεριλαμβανομένης της αναζήτησης εταίρων, για περίοδο έως και δώδεκα μηνών. Η πριμοδότηση θα χορηγείται έπειτα από την επιλογή προσχεδίου πρότασης το οποίο θα υποβάλλεται κανονικά από τουλάχιστον δύο ανεξάρτητες ΜΜΕ από δύο διαφορετικά κράτη μέλη. Η πριμοδότηση θα καλύπτει έως και το 75 % του κόστους της διερευνητικής φάσης, χωρίς πάντως να υπερβαίνει τα 45 000 Ecu ή τα 22 500 Ecu στην εξαιρετική περίπτωση μιας και μόνο ΜΜΕ και

ii) μέσω της υποστήριξης σχεδίων συλλογικής έρευνας, στα οποία ΜΜΕ που έχουν παρόμοια τεχνικά προβλήματα αλλά δεν διαθέτουν κατάλληλες δικές τους ερευνητικές εγκαταστάσεις, αναθέτουν σε άλλες νομικές οντότητες να διενεργήσουν ΕΤΑ για λογαριασμό τους. Η κοινοτική χρηματοδότηση για σχέδια συλλογικής έρευνας, στα οποία συμμετέχουν κατά κανόνα τουλάχιστον τέσσερις ανεξάρτητες ΜΜΕ από δύο τουλάχιστον διαφορετικά κράτη μέλη θα καλύπτει κανονικά το 50 % της δαπάνης της έρευνας.

Έπειτα από αρχική πρόσκληση, και στις δύο περιπτώσεις, οι προτάσεις μπορούν να υποβάλλονται ανά πάσα στιγμή κατά την περίοδο που καλύπτεται από το εφαρμοζόμενο πρόγραμμα εργασιών.

Οι εν λόγω δραστηριότητες θα συμπληρώνονται από ειδικά προπαρασκευαστικά, συνοδευτικά και υποστηρικτικά μέτρα.

2. Προπαρασκευαστικά, συνοδευτικά και υποστηρικτικά μέτρα, όπως:

- μελέτες για τη στήριξη του παρόντος προγράμματος και την προπαρασκευή μελλοντικών δραστηριοτήτων,

- ενίσχυση των ανταλλαγών πληροφοριών, διασκέψεων, σεμιναρίων, "εργαστηρίων" ή άλλων συνεδριάσεων επιστημονικής ή τεχνικής φύσης, συμπεριλαμβανομένων των συνεδριάσεων διακλαδικού ή πολυεπιστημονικού συντονισμού,

- χρήση εξωτερικής εμπειρογνωμοσύνης, συμπεριλαμβανομένης της πρόσβασης σε βάσεις επιστημονικών δεδομένων,

- επιστημονικές δημοσιεύσεις και δραστηριότητες για τη διάδοση, την προώθηση και την εκμετάλλευση των αποτελεσμάτων, σε συντονισμό με τις δραστηριότητες που εκετελούνται δυνάμει της τρίτης δράσης- οι παράγοντες που θα μπορούσαν να ενθαρρύνουν τη χρήση των αποτελεσμάτων θα λαμβάνονται υπόψη από την έναρξη και καθόλη τη διάρκεια των σχεδίων ΕΤΑ, οι εταίροι των οποίων θα αποτελούν βασικό δίκτυο για τη διάδοση και εκμετάλλευση των αποτελεσμάτων,

- ανάλυση των ενδεχόμενων κοινωνικο-οικονομικών συνεπειών και των τυχόν τεχνολογικών κινδύνων που συνδέονται με το πρόγραμμα, η οποία θα συμβάλει επίσης στο πρόγραμμα "Στοχοθετημένη κοινωνικοοικονομική έρευνα",

- εκπαιδευτικές δράσεις σχετικές με την έρευνα που καλύπτει το παρόν πρόγραμμα, με σκοπό τη βελτίωση των επαγγελματικών ικανοτήτων και τη διευκόλυνση της μεταφοράς τεχνολογίας στη βιομηχανία,

- ανεξάρτητη αξιολόγηση της διαχείρισης και εκτέλεσης του προγράμματος και της εφαρμογής των δραστηριοτήτων,

- μέτρα για την υποστήριξη της λειτουργίας των δικτύων για μεγαλύτερη συνειδητοποίηση και για την παροχή αποκεντρωμένης βοήθειας στις ΜΜΕ, σε συντονισμό με τη δραστηριότητα λογιστικού ελέγχου ΕΤΑ Euromanagement.

Η κοινοτική χρηματοδότηση μπορεί να καλύψει έως και το 100 % του κόστους αυτών των μέτρων.

3. Συντονισμένες δράσεις, οι οποίες συνίστανται στο συντονισμό σχεδίων ΕΤΑ του προγράμματος και δράσεις που χρηματοδοτούνται ήδη από δημόσιες αρχές ή ιδιωτικούς οργανισμούς. Οι συντονισμένες δράσεις μπορούν επίσης να λειτουργούν ως αναγκαίος συντονισμός για τη συνεργασία ομάδων κοινού ενδιαφέροντος (δίκτυα αριστείας) οι οποίες, μέσω δράσεων ΕΤΑ επιμερισμένης δαπάνης [βλέπε σημείο 1 στοιχείο α)], συγκεντρώνουν γύρω από τον ίδιο τεχνολογικό ή βιομηχανικό στόχο, κατασκευαστές, παρέχοντες υπηρεσίες, χρήστες, πανεπιστήμια και ερευνητικά κέντρα.

Η κοινοτική χρηματοδότηση μπορεί να καλύψει έως και το 100 % του κόστους του συντονισμού.

Περιγραφή των δραστηριοτήτων του Κοινού Κέντρου Ερευνών (ΚΚΕρ) που αντιστοιχούν στους καλυπτόμενους από το παρόν πρόγραμμα τομείς και αποτελούν αντικείμενο πρότασης πα απόφαση του Συμβουλίου σχετικά με το πρόγραμμα του ΚΚΕρ [COM(94) 68 final- 94/0095(CNS)] Το ΚΚΕρ θα συμβάλλει στην ανάπτυξη τεχνολογιών για χρησιμοποίηση της ενέργειας κατά τρόπο καθαρότερο και αποδοτικότερο, μέσω προτυποποιητικής έρευνας και δίνοντας βάρος στις περιβαλλοντικές πτυχές στους εξής τομείς και σε στενή εναρμόνιση με το αντίστοιχο πρόγραμμα δράσεων επιμερισμένης δαπάνης:

- φωτοβολταϊκή ενέργεια: οι δραστηριότητες θα περιλάβουν δοκιμές δομικών μερών και μελέτες με αντικείμενο το σχεδιασμό και έλεγχο συστημάτων μεγάλης ισχύος. Οι έρευνες αυτές θα στηριχθούν στην εκμετάλλευση της εγκατάστασης ESTI (ευρωπαϊκή εγκατάσταση δοκιμής ηλιακών συστημάτων) του ΚΚΕρ, καθώς και σε δίκτυα με εταίρους από τα κράτη μέλη. Θα συνεχιστούν οι βασικές επιστημονικές εργασίες σχετικά με την εξοικονόμηση ενέργειας,

- υλικά για καθαρές τεχνολογίες: οι ερευνητικές εργασίες θα αφορούν την ανάπτυξη υλικών για καθαρές τεχνολογίες, όπως μακράς διάρκειας ζωής καταλυτικούς φορείς για τον έλεγχο των εκπομπών, κεραμικές μεμβράνες με πόρους νανομετρικής κλίμακας για προηγμένα κεραμικά φίλτρα, κεραμικά κράματα και σύνθετα υλικά για εφαρμογές υψηλής θερμοκρασίας (στροβίλους και εναλλάκτες θερμότητας).