*****

ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ

της 4ης Δεκεμβρίου 1986

σχετικά με διαδικασία βάσει του άρθρου 85 της συνθήκης ΕΟΚ

(IV/31.055 - ENI/Montedison)

(Το κείμενο στην ιταλική γλώσσα είναι το μόνο αυθεντικό)

(87/3/ΕΟΚ)

Η ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ,

Έχοντας υπόψη:

τη συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής Κοινότητας,

τον κανονισμό αριθ. 17 του Συμβουλίου της 6ης Φεβρουαρίου 1962, πρώτο κανονισμό εφαρμογής των άρθρων 85 και 86 της συνθήκης (1), όπως τροποποιήθηκε από την πράξη προσχώρησης της Ισπανίας και της Πορτογαλίας, και ιδίως τα άρθρα 6 και 8,

την αίτηση για την έκδοση αρνητικής πιστοποίησης ή, επικουρικά, την κοινοποίηση για χορήγηση απαλλαγής που υπέβαλαν βάσει των άρθρων 2 και 4 του κανονισμού αριθ. 17, στις 19 Οκτωβρίου 1983, η Ente Nazionale Idrocarburi, Ρώμη, (ENI) και η Montedison SpA Μιλάνο (Montedison), όσον αφορά σειρά μεταξύ τους συμφωνιών, που είχαν αρχίσει να ισχύουν στις 17 Μαρτίου και τις 27 Σεπτεμβρίου 1983,

την περίληψη της αίτησης και της κοινοποίησης που δημοσιεύθηκε (2) σύμφωνα με το άρθρο 19 παράγραφος 3 του κανονισμού αριθ. 17,

Μετά από διαβούλευση με τη Συμβουλευτική Επιτροπή Συμπράξεων και Δεσποζουσών Θέσεων,

Εκτιμώντας ότι:

Ι. ΤΑ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΑ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΑ

Α. Αντικείμενο της αποφάσεως

(1) Η παρούσα απόφαση αφορά ένα σύνολο συμφωνιών μεταξύ της ENI και της Montedison βάσει των οποίων οι επιχειρήσεις αυτές προέβησαν σε αμοιβαία μεταβίβαση μέρους των δραστηριοτήτων τους που αφορούν βασικά χημικά προϊόντα και θερμοπλαστικά, καθώς και ορισμένο αριθμό περαιτέρω συμφωνιών που αφορούν διακανονισμούς εφοδιασμού και λειτουργίας εργαοστασίων όπως και την παραχώρηση ευρεσιτεχνιών και τεχνογνωσίας. Η απόφαση αυτή αφορά επίσης συμφωνίες μεταξύ της ENI και της Montedison για το κλείσιμο, τη μείωση της ικανότητας παραγωγής ή τη μετατροπή ορισμένων εργοστασίων και εγκαταστάσεων.

Β. Οι επιχειρήσεις

(2) Η ENI είναι κρατική εταιρεία holding της Ιταλίας για τον ενεργειακό τομέα. Αρχικά, είχε συσταθεί για την ανίχνευση και ανάπτυξη των εθνικών κοιτασμάτων πετρελαίου και φυσικού αερίου, ώστε να συμβάλει στις ενεργειακές ανάγκες της χώρας. Αργότερα, επεξέτεινε τις δραστηριότητές της σε πολυεθνικό επίπεδο σε όλους τους κλάδους του ενεργειακού τομέα και των άλλων συναφών τομέων, περιλαμβανομένων των πετροχημικών (τη διαχείριση των οποίων έχει αναλάβει η θυγατρική Enichem). Ο συνολικός κύκλος εργασιών του ομίλου ENI το 1982, τότε δηλαδή που υπογράφηκαν οι συμφωνίες, ήταν 37 228 δισεκατομμύρια Lit (δηλαδή περίπου 28,50 δισεκατομμύρια ECU).

(3) Η Montedison είναι ιδιωτικός ιταλικός όμιλος με δραστηριότητες σε διάφορους τομείς, που εστιάζονται πάντως στο πλαίσιο της χημικής και της φαρμακευτικής βιομηχανίας. Διαθέτει παγκοσμίου επιπέδου οργάνωση πωλήσεων καθώς και εγκαταστάσεις παραγωγής σε διάφορες χώρες. Πρόσφατα, η Montedison ξεκίνησε μια μεγάλης κλίμακας αναδιάρθρωση των δραστηριοτήτων της, σημαντικό τμήμα της οποίας αποτελούν οι ενέργειες που προβλέπονται από τις παρούσες συμφωνίες. Ο κύκλος εργασιών του ομίλου ανερχόταν το 1982 σε 9 019 δισεκατομμύρια Lit περίπου (δηλαδή 7 δισεκατομμύρια ECU περίπου).

Γ. Τα προϊόντα και οι σχετικές αγορές

(4) Τα προϊόντα τα οποία αφορούν οι συμφωνίες είναι όλα παράγωγα της νάφθας (ακατέργαστου πετρελαίου), που αποτελεί τη βασική πρώτη ύλη που χρησιμοποιείται από την ευρωπαϊκή βιομηχανία πετροχημικών. Τα κυριότερα σχετικά προϊόντα είναι ειδικότερα τα βασικά χημικά προϊόντα αιθυλένιο, προπυλένιο, βενζόλιο και C4-βουταδιένιο, τα θερμοπλαστικά πολυαιθυλένιο χαμηλής πυκνότητας (LDPE), πολυαιθυλένιο υψηλής πυκνότητας (HDPE ), γραμμικό πολυαιθυλένιο χαμηλής πυκνότητας (LLDPE), πολυπροπυλένιο (PP), πολυστυρόλιο (PS), χλωριούχο πολυβινύλιο ( PVC), ακρυλονιτρυλιο-βουταδιενιο-στυρόλιο (ABS), και άλλα προϊόντα μικρότερης σημασίας για τους δύο ομίλους, αν ληφθεί υπόψη η περιορισμένη παραγωγική τους ικανότητα για τα προϊόντα αυτά (όπως η ακρυλική ρητίνη και το NBR (nitrile butadiene rubber).

(5) Οι αγορές μέσα στην Κοινότητα για τα προϊόντα αυτά ευρίσκονται σε άμεση εξάρτηση από την κατάσταση της ευρωπαϊκής βιομηχανίας πετροχημικών. Μετά από ένα στάδιο συνεχούς ανάπτυξής της μέχρι τα πρώτα έτη της δεκαετίας 1970, η βιομηχανία αυτή βρέθηκε αντιμέτωπη με την ύπαρξη διαρθρωτικής πλεονάζουσας ικανότητας παραγωγής για τα περισσότερα από τα προϊόντα αυτά, πράγμα που προκάλεσε στους περισσότερους παραγωγούς δυσχέρειες και τους ανάγκασε να προσπαθήσουν να εξεύρουν τρόπους μειώσεως της παραγωγικής ικανότητας. Τούτο είχε ως αποτέλεσμα, μέσα στην Κοινότητα, το κλείσιμο μονάδων είτε μεμονωμένα είτε μέσω διμερών συμφωνιών. Στην Ιταλία οι συμφωνίες ENI-Montedison αποτέλεσαν τον κεντρικό άξονα ενός προγράμματος της κυβέρνησης, γνωστού ως «χημικό πρόγραμμα», που σχεδιάστηκε το 1981 για την ορθολογικοποίηση της ιταλικής βιομηχανίας πετροχημικών.

Οι αγορές για τα σχετικά με τις συμφωνίες ENI-Montedison βασικά χημικά προϊόντα (αιθυλένιο, προπυλένιο κλπ.) δεν είναι πλήρως διαφανείς, πράγμα που οφείλεται στο είδος του χρησιμοποιούμενου μέσου μεταφοράς -που συχνά, για λόγους οικονομίας και ασφάλειας, είναι πετρελαιοαγωγός, ο οποίος έτσι δημιουργεί άμεσες εκ των πραγμάτων σχέσεις μεταξύ του προμηθευτή και του πελάτη- και επειδή ένα υψηλό ποσοστό της παραγωγής καταναλώνεται από τον ίδιο τον παραγωγό. Έτσι,οι ικανότητες παραγωγής των 25 δυτικοευρωπαϊκών επιχειρήσεων δεν προκύπτουν από τις πωλήσεις στην ελεύθερη αγορά, οι οποίες εξάλλου είναι δύσκολο να υπολογισθούν με ακρίβεια. Πάντως, οι αγορές για τα θερμοπλαστικά (που αποτελούν το μεγαλύτερο μέρος των μεταφερομένων δραστηριοτήτων) είναι περισσότερο διαφανείς. Ένας μεγάλος αριθμός παραγωγών λειτουργεί στο πλαίσιο των αγορών αυτών, τόσο στην Κοινότητα όσο και στα διάφορα κράτη μέλη, υπάρχει δε ζωηρό διακρατικό εμπόριο: κατ' αυτόν τον τρόπο μπορούμε να υπολογίσουμε τα διάφορα μερίδια στην αγορά. Τα αποτελέσματα των εκτιμήσεων αυτών παρατίθενται περιληπτικά πιο κάτω.

Δ. Οι συμφωνίες

(6) Οι συμφωνίες μεταξύ ENI και Montedison υπογράφηκαν στις 31 Δεκεμβρίου 1982 και οι μεταφορές των στοιχείων ενεργητικού στην ENI και την Montedison πραγματοποιήθηκαν στις 17 Μαρτίου και στις 27 Σεπτεμβρίου 1983 αντίστοιχα.

Εκτός άλλης αντίθετης μνείας πιο κάτω, η βασική συμφωνία έχει ως συνέπεια την αμοιβαία μεταβίβαση ορισμένων κλάδων δραστηριότητας καθώς και όλων των παγιοποιημένων περιουσιακών στοιχείων και άυλων αγαθών, περιλαμβανομένων των εγκαταστάσεων έρευνας, της τεχνογνωσίας, των ευρεσιτεχνιών, των μονάδων παραγωγής, των δικτύων διανομής και του προσωπικού τους, οδηγώντας έτσι στην εκ των πραγμάτων εξειδίκευση καθενός των συμβαλλομένων.

(7) Όσον αφορά τη μεταβίβαση στοιχείων ενεργητικού - λεπτομέρειες της οποίας υπάρχουν στα παραρτήματα- τα κύρια στοιχεία των διακανονισμών ήταν τα εξής:

α) η Montedison μεταβίβασε τμήμα των εργασιών της πυρολύσεως στην ENI, διατηρώντας πάντως τις δραστηριότητες πυρολύσεως που πραγματοποιούνται στις εγκαταστάσεις Porto Marghera·

β) η Montedison μεταβίβασε στην ENI τις εργασίες της στον τομέα των εξής προϊόντων: LDPE, LLDPE, HDPE, ABS, PVC, ακρυλικές ρητίνες και NBR·

γ) η ENI μεταβίβασε στη Montedison τις εργασίες της στον τομέα των προϊόντων PP και PS. Για την αντιστάθμιση της διαφοράς στην αξία μεταξύ των περιουσιακών στοιχείων που μεταβίβασε στη Montedison και αυτών που απέκτησε, η ENI κατέβαλε επίσης ορισμένο ποσό τοις μετρητοίς·

δ) υπήρξαν ορισμένες εξαιρέσεις όσον αφορά τη μεταβίβαση στοιχείων ενεργητικού. Ορισμένες εγκαταστάσεις παρωχημένης τεχνολογίας που είχαν προγραμματιστεί για κλείσιμο, ιδίως οι μονάδες της Montedison για ακρυλικές ρητίνες και NBR στο Rho και η μονάδα του PVC στο Terni καθώς και η μονάδα πολυστυρόλιου της ENI στο Porto Torres, δεν μεταβιβάστηκαν και αντ' αυτού παραχωρήθηκε στον αντίστοιχο αντισυμβαλλόμενο άδεια αποκλειστικής διανομής της παραγωγής του στη διάρκεια της μεταβατικής περιόδου μέχρι το κλείσιμο. Οι μονάδες αυτές έχουν όλες σήμερα κλείσει, εκτός της μονάδας ακρυλικής ρητίνης, που έχει προγραμματιστεί για κλείσιμο·

ε) εξαιρέθηκαν επίσης από τις μεταβιβάσεις ορισμένες ευρεσιτεχνίες πολλαπλών εφαρμογών καθώς και μη κατοχυρωμένες τεχνολογίες με αξιόλογες εφαρμογές στις εργασίες του μεταβιβάζοντος. Έτσι δεν συγκαταλέγησαν στις μεταβιβαζόμενες εργασίες και απλώς παραχωρήθηκαν στον αντισυμβαλλόμενο βάσει μη αποκλειστικής άδειας εκμεταλλεύσεως.

(8) Οι συμβαλλόμενοι συνήψαν επίσης σειρά από συμφωνίες προμηθειών και διαχείρισης των εργοστασίων, ώστε να αντιμετωπίσουν τις νέες καταστάσεις που δημιουργούνται σε παραγωγικά συγκροτήματα τα οποία είχαν αρχικά σχεδιαστεί για ολοκληρωμένες πετροχημικές δραστηριότητες, στα οποία όμως ορισμένες πλέον εγκαταστάσεις θα ανήκουν στον ένα συμβαλλόμενο και ορισμένες στον άλλο. Οι περισσότερες από τις συμβάσεις προμήθειας καλύπτουν τον εφοδιασμό σε βασικές πρώτες ύλες, συχνά μέσω των υφισταμένων πετρελαιαγωγών, καθώς και την παροχή υπηρεσιών και παροχών δημοσίων επιχειρήσεων συνήθως από τον αρχικό ιδιοκτήτη των εγκαταστάσεων. Βάσει των συμβάσεων διαχείρισης, ο αρχικός ιδιοκτήτης των μεταβιβαζόμενων μονάδων παραγωγής οφείλει να συνεχίσει να διαχειρίζεται και να διατηρεί σε λειτουργία τις μονάδες επί ορισμένο χρόνο, για λογαριασμό του νέου ιδιοκτήτη. Όλες αυτές οι συμβάσεις διαχείρισης περατώθηκαν πριν από το 1986, εκτός αυτών που αφορούσαν τις εργασίες PVC στο Porto Marghera και Mantova, όπου συνεχίζουν να ισχύουν.

Οι συμβάσεις προμήθειας έχουν συναφθεί για διάφορες διάρκειες ισχύος, σε μερικές δε περιπτώσεις αόριστης διάρκειας, με δυνατότητα καταγγελίας τους. Στην περίπτωση μεταβίβασης περιουσιακών στοιχείων σε τρίτη εταιρεία, κάθε συμβαλλόμενες μπορεί να καταγγείλει τη σύμβαση, για βασικούς λόγους (άρθρο 2558 του ιταλικού αστικού κώδικα). Η προμήθεια βασικών πρώτων υλών βάσει των μακροπρόθεσμων συμβάσεων γίνεται σε τιμή ίση ή ελαφρώς κατώτερη της τιμής των συμβάσεων NWE (North-West European). Οι ποσότητες των παρεχόμενων πρώτων υλών ορίζονται γενικότερα στις συμβάσεις· στην περίπτωση παροχών από δημόσιες επιχειρήσεις, οι παρεχόμενες ποσότητες εξαρτώνται από τις ανάγκες καθεμιάς εγκαταστάσεως. Το 70 % περίπου των προϊόντων που προμηθεύονται αμοιβαία οι συμβαλλόμενοι αποτελείται από τα βασικά χημικά προϊόντα (αιθυλένιο, προπυλένιο και βενζόλιο)· στο υπόλοιπο περιλαμβάνονται μικρές ποσότητες που ανήκουν στην ίδια κατηγορία βασικών πρώτων υλών, όπως υδροχλωρικό οξύ, φυσικό αέριο, υδρογόνο, χλώριο, μέσα εναιωρήσεως.

(9) Όπως προβλέπεται από τον ιταλικό νόμο (άρθρο 2557 του ιταλικού αστικού κώδικα) για μεταβιβάσεις επιχειρήσεων, οι συμφωνίες επέβαλαν υποχρέωση στον πωλητή της επιχειρήσεως να μην ανταγωνίζεται με τον αγοραστή επί πέντε έτη. Αυτές οι ρήτρες απαγορεύσεως του ανταγωνισμού ισχύουν για την Ιταλία και τον υπόλοιπο κόσμο.

(10) Για λόγους πρακτικούς, που συνδέονται με υποχρεώσεις που επιβάλλονται από τον ιταλικό νόμο, οι δύο όμιλοι ανέθεσαν τις μεταβιβαζόμενες δραστηριότητες σε δύο μη εν ενεργεία θυγατρικές -τη Riveda στην περίπτωση της Montedison και τη Savitri στην περίπτωση της ENI- οι μετοχές των οποίων εξαγοράστηκαν στη συνέχεια από τον αντίστοιχο αντισυμβαλλόμενο.

Ε. Οικονομικές και διαρθρωτικές επιπτώσεις των συμφωνιών

(11) Με τις εν λόγω συμφωνίες υλοποιούνται οι αντίστοιχες βιομηχανικές στρατηγικές που έχουν υιοθετήσει η ENI και η Montedison. Η επιλογή του τομέα εργασιών στον οποίο η καθεμιά επρόκειτο να συγκεντρώσει τις δραστηριότητές της βασίστηκε στη μελέτη των αντιστοίχων δυνατοτήτων τους -από την άποψη της τεχνολογίας, της εμπορικής πείρας, των εγκαταστάσεων παραγωγής και των επιδιωκόμενων στόχων- στα κυριότερα θερμοπλαστικά. Ως προς τούτο συνετέλεσε επίσης σε ορισμένο βαθμό και η επιθυμία να επανακάμψουν οι επιχειρήσεις στον αρχικό πυρήνα των εργασιών τους, που στην περίπτωση της ENI είναι η βιομηχανία πετρελαιοειδών και στην περίπτωση της Montedison η χημική βιομηχανία.

(12) Η Montedison ήταν ισχυρότερη στο PP, το PS και το HDPE, ενώ η ENI ήταν ισχυρότερη στο LDPE, το LLDPE, το PVC, το ABS, την ακρυλική ρητίνη και το NBR. Ως προς τα βασικά χημικά προϊόντα οι δύο όμιλοι ήταν περίπου ισοδύναμοι. Οι συμφωνίες αντικατόπτριζαν τη σχετική ισχύ τους, εκτός της περιπτώσεως του HDPE, που μεταβιβάστηκε στην ENI παρά την ισχυρότερη για αυτό το προϊόν θέση της Montedison. Θεωρήθηκε ότι το να χωριστεί από τα άλλα πολυαιθυλένια θα διατάρασσε τη συμμετρία της γενικότερης συναλλαγής, ειδικότερα επειδή υπάρχει τάση στην αγορά να θεωρούνται τα πολυαιθυλένια ως διάφορες ποικιλίες ενός μεμονωμένου προϊόντος. Όσον αφορά τις δραστηριότητες σχετικά με τα χημικά προϊόντα βάσης, η Montedison μεταβίβασε στην ENI όλες τις μονάδες πυρολύσεως που διέθετε (εκτός της μονάδας στο Porto Marghera) επειδή το κυριότερο προϊόν της πυρόλυσης, το αιθυλένιο, ήταν απαραίτητο στην ENI σαν βασική πρώτη ύλη για τη δική της παραγωγή πολυαιθυλένιου και PVC.

(13) Επιτρέποντας παράλληλα στα συμβαλλόμενα μέρη την εξειδίκευσή τους, οι συμφωνίες παρείχαν επίσης την ευκαιρία να ελαφρύνουν τις από κοινού εργασίες τους, πράγμα που αποτελούσε στόχο της στρατηγικής των εταιρειών αυτών καθώς και του προγράμματος χημικής βιομηχανίας. Η ENI και η Montedison ήταν έτσι σε θέση όχι μόνο να καταστρώσουν και να εφαρμόσουν σχέδια για τη μετατροπή ή το κλείσιμο παρωχημένων εγκαταστάσεων ή εγκαταστάσεων που δεν συνδυάζονταν με τις νέες ενοποιημένες δραστηριότητες, αλλά επίσης να αποφύγουν την ανέγερση νέων εγκαταστάσεων που δεν δικαιολογούνταν από την υφιστάμενη ζήτηση.

(14) Η ENI και η Montedison έχουν ήδη πραγματοποιήσει, στα πλαίσια των συμφωνιών, τα κλεισίματα και τα ανάλογα μέτρα.

(15) Τα κλεισίματα και τα λοιπά μέτρα που έχουν μειώσει τη σωρευτική ικανότητα παραγωγής της ENI και της Montedison για τα κυριότερα προϊόντα των συμφωνιών, ως εξής: κατά 19 % για το αιθυλένιο, 39 % για το LLDPE/LDPE, 2 % για το HDPE, 16 % για το PVC, 21 % για το PS, 40 % για το εκτατό PS και 7 % για το PP. Δεν υπήρξε μεταβολή στην ικανότητα παραγωγής τους όσον αφορά το ABS, το βουταδιένιο, το χλώριο, το διχλωραιθυλένιο (EDC) και το μονομερές βινυλοχλωρίδιο (VCM).

(16) Η ορθολογικοποίηση αυτή πάντως μετέβαλε άμεσα και τις θέσεις των ομίλων στις αντίστοιχες αγορές. Οι κυριότερες μεταβολές όσον αφορά τον ανταγωνισμό και το εμπόριο μεταξύ κρατών μελών πραγματοποιήθηκαν στις αγορές θερμοπλαστικών. Οι νέες προκύψασες καταστάσεις εξετάστηκαν τόσο στο πλαίσιο της ευρύτερης κοινοτικής αγοράς για τα σχετικά προϊόντα όσο και στο πλαίσιο της Ιταλίας όπου οι επιπτώσεις ήταν οι σπουδαιότερες.

(17) Τα στοιχεία που διαθέτει η Επιτροπή εμφανίζουν ότι όταν υπογράφηκαν οι συμφωνίες οι ανταγωνιστές της ENI και της Montedison προμήθευαν σημαντικό τμήμα καθεμιάς από τις αγορές, τόσο στην Ιταλία όσο και στην Κοινότητα γενικότερα. Στην Ιταλία, που αποτελεί και την κυριότερη αγορά των συμβαλλομένων, τα μερίδια που κατείχαν στις προμήθειες οι ανταγωνιστές τους (εισαγωγή ή παραγωγή) υπολογίζεται ότι ήταν τα εξής: 47 % για το LLDPE και το LDPE· 63 % για το HDPE· 55 % για το ABS· 39 % για το PVC· 43 % για το PP· 47 % για το κοινό και το υψηλής ενέργειας PS και 55 % για το εκτατό PS. Στην κοινοτική αγορά, οι ανταγωνιστές της ENI και της Montedison προμήθευαν το 90,5 % του LLDPE και του LDPE· το 93,5 % του HDPE· το 88,5 % του ABS· το 87 % του PVC· το 80,5 % του PP· 86,5 % του κοινού και υψηλής ενέργειας PS και το 91 % του εκτατού PS.

ΣΤ. Παρατηρήσεις των ενδιαφερομένων

(18) Δεν ελήφθησαν καθόλου παρατηρήσεις στις οποίες να διατυπώνονται αντιρρήσεις τρίτων ενδιαφερομένων ως προς τις παρούσες συμφωνίες, μετά τη δημοσίευση της ανακοίνωσης της Επιτροπής δυνάμει του άρθρου 19 παράγραφος 3 του κανονισμού αριθ. 17. Πάντως, ένας οργανισμός που αντιπροσωπεύει μεταποιητές πλαστικών προειδοποίησε ότι η περαιτέρω μείωση του αριθμού των προμηθευτών ορισμένων προϊόντων θα μπορούσε να δημιουργήσει δυσχέρειες στους καταναλωτές.

ΙΙ. ΝΟΜΙΚΗ ΕΚΤΙΜΗΣΗ

(19) Οι συμφωνίες μεταξύ της ENI και της Montedison εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του άρθρου 85 παράγραφος 1, επειδή περιορίζουν τον ανταγωνισμό και επηρεάζουν το εμπόριο μεταξύ κρατών μελών. Ως εκ τούτου, δεν μπορεί να εκδοθεί αρνητική πιστοποίηση, όπως ζητούν τα συμβάλλομενα μέρη στην αρχική τους αίτηση. Μπορούν όμως να τύχουν απαλλαγής βάσει του άρθρου 85 παράγραφος 3.

Α. Άρθρο 85 παράγραφος 1

(20) Η ENI και η Montedison είναι επιχειρήσεις κατά την έννοια του άρθρου 85 και οι μεταξύ τους διακανονισμοί συνιστούν συμφωνίες και εναρμονισμένες πρακτικές που εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του άρθρου αυτού.

α) Αντικείμενο και επιπτώσεις από τον περιορισμό του ανταγωνισμού

(21) Δύο ήταν οι κυριότερες οικονομικές επιπτώσεις των συμφωνιών. Κατά πρώτο λόγο, όσον αφορά τον τομέα θερμοπλαστικών, καθένας από τους συμβαλλόμενους παρήγαγε και διένειμε προηγουμένως πλήρη σειρά των προϊόντων αυτών. Με τις συμφωνίες προβλέπεται η αμοιβαία, μεταξύ τους,μεταφορά των αντίστοιχων δραστηριοτήτων στον τομέα των θερμοπλαστικών με τρόπο που κάθε συμβαλλόμενος να παράγει πλέον ένα μικρότερο φάσμα προϊόντων, διαφορετικό από το φάσμα προϊόντων του αντισυμβαλλόμενου. Κατά δεύτερο λόγο, όσον αφορά τον τομέα πυρόλυσης,και επίσης σε μικρότερο βαθμό τον τομέα των θερμοπλαστικών, μετά από τις συμφωνίες, και τα δύο μέρη ήταν πλέον σε θέση να προβούν στο κλείσιμο ορισμένων μονάδων παραγωγής.

(22) Οι εν λόγω συμφωνίες πρέπει να εξετασθούν στο σύνολό τους και να ληφθούν υπόψη οι οικονομικές τους συνέπειες. Υπό τις συγκεκριμένες συνθήκες της παρούσας υπόθεσης οι συμφωνίες αυτές μεταξύ της ENI και της Montedision έχουν ως αντικείμενο και αποτέλεσμα τον περιορισμό του ανταγωνισμού εντός της κοινής αγοράς:

- οι συμφωνίες για την αμοιβαία μεταβίβαση στοιχείων ενεργητικού οδηγούν σε εξειδίκευση στον τομέα των θερμοπλαστικών, αλλά πάντως και τα δύο μέρη παραμένουν δυνητικοί ανταγωνιστές στο πεδίο εργασιών που έχει μεταβιβαστεί στον αντίστοιχο αντισυμβαλλόμενο,

- ένας από τους κυριότερους στόχους των συμφωνιών ήταν να δημιουργηθεί η δυνατότητα μείωσης της ικανότητας παραγωγής,

- για να επιτευχθούν τόσο η εξειδίκευση όσο και η μείωση στην ικανότητα παραγωγής, υπήρχε ανάγκη να συνεχισθεί η συνεργασία μεταξύ των μερών, που παραμένουν και τα δύο δυνητικοί και πραγματικοί ανταγωνιστές,

- οι αμοιβαίες μεταβιβάσεις στοιχείων ενεργητικού που οδηγούν στην εξειδίκευση και τη μείωση της ικανότητας παραγωγής με την ανάγκη για τη συνέχιση της συνεργασίας μεταξύ των μερών δεν μπορούν να θεωρηθούν ως απλές μεταβιβάσεις στοιχείων ενεργητικού, εκτός πεδίου εφαρμογής του άρθρου 85 παράγραφος 1.

i) Εξειδίκευση της παραγωγής

Σαν αποτέλεσμα των συμφωνιών, οι συμβαλλόμενοι παύουν να παράγουν ορισμένα θερμοπλαστικά και συγκεντρώνουν το ενδιαφέρον τους σε άλλα. Πράγματι, οι συμφωνίες αυτές προβλέπουν, επί αμοιβαίας βάσεως, ότι η παραγωγή και η διανομή τμήματος των δραστηριοτήτων καθενός συμβαλλόμενου πρόκειται να διενεργούνται από ανταγωνιστή. Αποτέλεσμα της εξειδίκευσης αυτής είναι η κατανομή των αγορών μεταξύ των συμβαλλομένων, κατανομή η οποία καταργεί σε μεγάλο αριθμό τον ανταγωνισμό που προηγουμένως υπήρχε μεταξύ τους. Οι περιορισμοί αυτοί του ανταγωνισμού και η εξειδίκευση έχουν διατυπωθεί επίσημα και έχουν καταστεί νομικά υποχρεωτικοί με τη θεσπιζόμενη στη βασική συμφωνία ρήτρα περί αμοιβαίας μη ασκήσεως ανταγωνισμού επί πέντε έτη. Επιπλέον, και για λόγους που εξηγούνται παρακάτω, ακόμη και μετά την εξειδίκευση και τα κλεισίματα εγκαταστάσεων, τα μέρη θα παραμείνουν δυνητικοί και πραγματικοί ανταγωνιστές, στους οποίους όμως απαγορεύεται να ανταγωνίζονται μεταξύ τους.

(1) ΕΕ αριθ. 13 της 21. 2. 1962, σ. 204/62.

(2) ΕΕ αριθ. C 199 της 8. 8. 1986, σ. 4.

ii) Μείωση της ικανότητας παραγωγής

Ένας από τους κυριότερους στόχους των συμφωνιών ήταν να επιτραπεί σε κάθε συμβαλλόμενο να μειώσει σε μεγαλύτερο ακόμη βαθμό την ικανότητα παραγωγής του, απ' ό,τι θα ήταν δυνατόν με μονομερείς ενέργειες. Στόχος ήταν να κλείσουν εγκαταστάσεις παραγωγής όχι μόνο όσον αφορά ορισμένα θερμοπλαστικά αλλά επίσης, πράγμα σπουδαιότερο, ορισμένες μονάδες πυρόλυσης. Ειδικότερα, το κλείσιμο των μονάδων πυρόλυσης που μεταβίβασε η Montedison στην ENI θα είχε πραγματοποιηθεί με βραδύτερο ρυθμό και σε μικρότερη έκταση αν η Montedison είχε προχωρήσει μονομερώς σε ορθολογικοποίηση χωρίς καμία συνεργασία με την ENI . Οι συμφωνίες μεταξύ ανταγωνιστών με απώτερο στόχο το κείσιμο εγκαταστάσεων και τον περιορισμό της ικανότητας παραγωγής έχουν, από την ίδια τη φύση τους, επιπτώσεις στον ανταγωνισμό.

iii) Αναγκαιότητα να συνεχιστεί η συνεργασία μεταξύ των μερών

Η συνέχιση της λειτουργίας ορισμένων μονάδων παραγωγής από τον αρχικό ιδιοκτήτη τους βάσει συμβάσεων προμήθειας ή διαχείρισης και οι αμοιβαίες συμβάσεις, με τις οποίες οι συμβαλλόμενοι προμηθεύουν σε μεγάλο βαθμό η κατ' αποκλειστικότητα τα προϊόντα που απαιτούνται στα περαιτέρω στάδια παραγωγής των δραστηριοτήτων που μεταβιβάστηκαν στον αντισυμβαλλόμενο, είναι αναγκαίες για την αποτελεσματική λειτουργία των μεταβιβασθέντων στοιχείων ενεργητικού. Κάθε συμβαλλόμενος εξαρτάται από τη συνεχιζόμενη συνεργασία του αντισυμβαλλόμενου, έτσι ώστε να εξειδικευτούν και οι δύο σε ένα περιορισμένο φάσμα προϊόντων και να πραγματοποιήσουν τη μείωση της ικανότητας παραγωγής. Αυτή η συνεχιζόμενη συνεργασία είναι αναγκαία και αποτελεί αναπόσπαστο τμήμα του όλου διακανονισμού. Η αμοιβαία παροχή συνεργασίας μεταξύ των δύο μερών, που είναι αναγκαία για την παραγωγή προϊόντων στα οποία και οι δύο συμβαλλόμενοι παραμένουν ενεργητικοί ή δυνάμει ανταγωνιστές, πρόκειται οπωσδήποτε να έχει άμεσες επιπτώσεις στον μεταξύ τους ανταγωνισμό. Επιπλέον, η συνεργασία αυτή αυξάνει το δυναμικό ανταγωνισμού του υπεύθυνου για τη λειτουργία εγκαταστάσεως ή του προμηθευτή πρώτων υλών στους τομείς εκείνους δραστηριοτήτων που μεταβιβάσθηκαν στον αντισυμβαλλόμενο σαν τμήμα των συμφωνιών εξειδίκευσης. Κάθε συμβαλλόμενος διατηρεί την ικανότητα και τις ειδικές γνώσεις για την παραγωγή προϊόντων που είναι αναγκαία για τα περαιτέρω στάδια παραγωγής, και τούτο τουλάχιστον προσωρινά στην περίπτωση των συμβάσεων διαχείρισης και για αόριστο χρονικό διάστημα στην περίπτωση πολλών συμβάσεων προμηθείας.

Περαιτέρω, στο πλαίσιο της παρούσας υπόθεσης, οι συμβάσεις αμοιβαίων προμηθειών μεταξύ ΕΝΙ και Montedison τείνουν να περιορίσουν τον ανταγωνισμό με τους τρίτους. Αν και δεν είναι ρητά αποκλειστικοί, και είναι περιορισμένης διάρκειας, σε τιμές της αγοράς ή περίπου, οι σχετικοί διακανονισμοί ανανεώνονται όλοι αυτόματα χωρίς να έχει προβλεφθεί καμία οριστική ημερομηνία λήξεως της ισχύος τους. Επιπλέον, αφορούν αμοιβαίες προμήθειες μεταξύ εγκαταστάσεων συνδεδεμένων με πετρελαιοπαραγωγούς, συχνά στην ίδια τοποθεσία, ή μεταξύ εγκαταστάσεων που είναι σχεδιασμένες σαν τμήματα ολοκληρωμένων εργασιών στον τομέα των πετροχημικών. Οι σχετικές συμφωνίες υποχρεώνουν σχεδόν τους αντισυμβαλλόμενους να προμηθεύονται αμοιβαία τα προϊόντα που έχουν ανάγκη και στην πράξη αποκλείουν τους ανταγωνιστές από το να προμηθεύουν αυτοί τα προϊόντα ή και τους συμβαλλόμενους από το να πωλούν οι ίδιοι σε τρίτους ενδιαφερόμενους.

iv) Δεν πρόκειται για απλή μεταβίβαση στοιχείων ενεργητικού

Υπό τις συνθήκες της παρούσας υπόθεσης, οι οικονομικές συνέπειες των αμοιβαίων μεταβιβάσεων στοιχείων ενεργητικού πρέπει να εξετασθούν στο σύνολό τους: αποτέλεσμα είναι μία εκ των προτέρων εξειδίκευση, συνοδευόμενη από εναρμονισμένες ενέργειες για τη μείωση της ικανότητας παραγωγής. Επιπλέον και για τους λόγους που παρατίθενται πιο κάτω, και οι δύο συμβαλλόμενοι συνεχίζουν να παραμένουν δυνητικοί ή πραγματικοί ανταγωνιστές, ακόμη και αν επί ορισμένο διάστημα τους απαγορεύεται να ανταγωνίζονται μεταξύ τους. Περαιτέρω, οι συμβαλλόμενοι δεν έχουν εντελώς αποσυρθεί από τον αντίστοιχο τομέα τους και εξαρτώνται ο καθένας από τη συνεργασία του άλλου για τη συνέχιση της αποτελεσματικής λειτουργίας ορισμένων νεοαποκτηθέντων στοιχείων ενεργητικού. Ως εκ τούτου, δεν είναι δυνατόν να υποστηριχθεί ότι οι συμφωνίες αποτελούν απλές μεταβιβάσεις στοιχείων ενεργητικού, πέραν του πεδίου εφαρμογής του άρθρου 85 παράγραφος 1, ούτε να προβλεφθεί το επιχείρημα ότι η υποχρέωση αποχής από την άσκηση ανταγωνισμού επιβάλλεται από τον ιταλικό αστικό κώδικα λόγω του ότι αυτές στο σύνολό τους έχουν στόχους και επιπτώσεις που βαίνουν πέρα από τις περιστάσεις που περιγράφονται στο άρθρο 2557 του ιταλικού αστικού κώδικα.

(23) Οι συμβαλλόμενοι εξακολουθούν να παραμένουν δυνητικοί και πραγματικοί ανταγωνιστές

Ακόμη και αν απαγορεύεται προσωρινά στα μέρη ο μεταξύ τους ανταγωνισμός, συνεχίζουν να ανταγωνίζονται στην πράξη μεταξύ τους στον τομέα της πυρόλυσης λόγω του ότι συνεχίζουν και οι δύο να διαθέτουν μονάδες πυρόλυσης. Επιπλέον, παραμένουν δυνητικοί ανταγωνιστές στον τομέα των θερμοπλαστικών.

i) Για δύο τόσο μεγάλους ομίλους όπως η ΕΝΙ και η Montedison με την εκτεταμένη πείρα τους στην τεχνολογία και με τη δραστήρια παρουσία και των δύο στα αρχικά στάδια παραγωγής που αποτελούν οι εργασίες πυρόλυσης, θα ήταν σχετικά εύκολο και ανέξοδο για αυτές να δραστηριοποιηθούν εκ νέου στα ύστερα στάδια παραγωγής για τα οποία έχουν προβεί σε αμοιβαία μεταβίβαση. Οι εργασίες πυρόλυσης που διατήρησαν και οι δύο συμβαλλόμενοι παρέχουν τις αναγκαίες πρώτες ύλες για όλα τα θερμοπλαστικά, ακόμη και γι' αυτά που έχουν παραχωρηθεί στον αντίστοιχο αντισυμβαλλόμενο. Ως προς τούτο, οι θέσεις των μερών δεν μπορούν να συγκριθούν με την υποθετική θέση μιας επιχείρησης που επιθυμεί να διεισδύσει για πρώτη φορά στην αγορά χωρίς να διαθέτει ισχυρή βάση στα αρχικά στάδια παραγωγής ή την απαραίτητη πείρα στα ύστερα στάδια παραγωγής.

ii) Ο δυνητικός ανταγωνισμός έχει επίσης διατηρηθεί με την απόφαση να παραχωρηθεί η εκμετάλλευση μάλλον παρά να εκχωρηθούν πλήρως ορισμένες ευρεσιτεχνίες και η τεχνογνωσία. Αν και υπήρχαν σαφείς τεχνικοί λόγοι για να μην εκχωρηθεί η τεχνολογία που ήταν επίσης σημαντική για τις εργασίες του μεταβιβάζοντος, η διατήρηση της τεχνολογίας αυτής επέτρεψε αναμφισβήτητα στα μέρη να διατηρήσουν την πρόσβασή τους στην τεχνολογία και την επαφή τους με τις βελτιώσεις που επιφέρονται σ' αυτήν από τις εργασίες του άλλου αντισυμβαλλόμενου. Τούτο ισχύει ιδιαίτερα στις περιπτώσεις που είναι από τεχνική και οικονομική άποψη σκόπιμο και για τα δύο μέρη να προβούν σε μετατροπή ορισμένων από τις μονάδες παραγωγής θερμοπλαστικών που διατήρησαν, ώστε να παράγουν τα παραχωρηθέντα στον εταίρο συμβαλλόμενο θερμοπλαστικά, σαν μέρος των συμφωνιών εξειδίκευσης.

iii) Όπως έχει προαναφερθεί, η ανάγκη για τη συνέχιση της συνεργασίας μεταξύ των μερών, με τη μορφή συμβάσεων διαχείρισης και προμήθειας, αυξάνει τις δυνατότητες ανταγωνισμού.

β) Επιπτώσεις στο εμπόριο μεταξύ κρατών μελών

(24) Οι συμφωνίες μεταξύ ΕΝΙ και Montedison αφορούν προϊόντα τα οποία αποτελούν αντικείμενο σημαντικού ενδοκοινοτικού εμπορίου. Και οι δύο επιχειρήσεις εξάγουν τα προϊόντα αυτά στα άλλα κράτη μέλη, σημαντικός δε όγκος των προϊόντων αυτών εισάγεται στην Ιταλία από ανταγωνιστές άλλων κρατών μελών. Αποτέλεσμα των συμφωνιών είναι ότι η όλη διάρθρωση του ανταγωνισμού μεταβάλλεται ουσιαστικά, τόσο από την άποψη των καταναλωτών όσο και από την άποψη άλλων παραγωγών στην Ιταλία και την υπόλοιπη Κοινότητα.

γ) Άρνηση παροχής αρνητικής πιστοποίησης

(25) Υποστηρίζοντας την αρχική αίτησή τους για αρνητική πιστοποίηση, οι συμβαλλόμενοι δήλωσαν ότι για τη συντονισμένη απόσυρσή τους από ορισμένες σειρές προϊόντων ενεργούσαν βάσει οδηγιών της ιταλικής κυβερνήσεως, όπως αυτές εκτίθενται στο « πρόγραμμα χημικής βιομηχανίας», και ότι έκαναν αυτό που επρόκειτο εν πάση περιπτώσει να πράξουν αν ακολουθούσαν ο κάθε όμιλος χωριστά τη δική του στρατηγική. Εντούτοις, τα γεγονότα αυτά δεν καθιστούν ανεφάρμοστο το άρθρο 85 παράγραφος 1. Κατά πρώτον, ο ρόλος του κυβερνητικού σχεδιασμού δεν ήταν τόσο σπουδαίος ώστε να αποσείεται κάθε ευθύνη των μερών για τις συμφωνίες τους. Δεύτερον, αν και είναι αλήθεια ότι οι δυνάμεις της αγοράς θα οδηγούσαν οπωσδήποτε τα μέρη να μειώσουν τη συμμετοχή τους στον τομέα των θερμοπλαστικών και να αποσυρθούν από ορισμένες αγορές, τούτο θα είχε συμβεί με μια πολύ περισσότερο βαθμιαία διαδικασία και θα είχε οδηγήσει σε λιγότερο σαφείς κατανομές των εργασιών μεταξύ των μερών από αυτές που πραγματοποιήθηκαν μέσω των συμφωνιών.

Β. Άρθρο 85 παράγραφος 3

(26) Οι συμφωνίες μεταξύ ΕΝΙ και Montedison πληρούν τους όρους απαλλαγής που θεσπίζονται με το άρθρο 85 παράγραφος 3. Συμβάλλουν για τη βελτίωση της παραγωγής και της διανομής αγαθών και για την προώθηση της τεχνικής και οικονομικής προόδου, εξασφαλίζοντας συγχρόνως στους καταναλωτές δίκαιο τμήμα από το όφελος που προκύπτει. Δεν επιβάλλουν στις ενδιαφερόμενες επιχειρήσεις περιορισμούς μη απαραίτητους για την επίτευξη των στόχων αυτών, ούτε παρέχουν στις επιχειρήσεις αυτές τη δυνατότητα καταργήσεως του ανταγωνισμού επί σημαντικού τμήματος των σχετικών προϊόντων.

(27) Η απαλλαγή των συμφωνιών δικαιολογείται από το γεγονός ότι αποτελούν ένα πρώτο ουσιαστικό βήμα για την ορθολογικοποίηση των εργασιών της ΕΝΙ και της Montedison στον τομέα των πετροχημικών, που αποτελεί βιομηχανικό κλάδο ο οποίος αντιμετωπίζει σε όλη την Κοινότητα σοβαρά προβλήματα διαρθρωτικής υπερεπάρκειας της ικανότητας παραγωγής. Αποτέλεσμα των συμφωνιών είναι ότι τα μέρη ήταν σε θέση να αναδιαρθρώσουν ταχύτερα και θεμελιωδέστερα τους τομείς εργασιών τους από ό,τι θα ήταν δυνατόν αν το έκαναν μεμονωμένα.

(28) Έτσι, οι συμφωνίες παράγουν αντικειμενικά οφέλη- ιδίως όσον αφορά τη μείωση της πλεονάζουσας παραγωγής σε ένα βιομηχανικό κλάδο που διακρίνεται από διαρθρωτική υπερεπάρκεια της ικανότητας παραγωγής- τα οποία υποσκελίζουν σε σημασία τους προαναφερόμενους περιορισμούς του ανταγωνισμού. Οι επιμέρους όροι εφαρμογής του άρθρου 85 παράγραφος 3 πληρούνται ως εξής:

Βελτίωση της παραγωγής και της διανομής, προώθηση της τεχνικής και οικονομικής προόδου.

(29) Με τη συνεργασία τους, οι δύο όμιλοι θα ορθολογικοποιηθούν, ταχύτερα και ριζοσπαστικότερα από ό,τι θα ήταν δυνατόν χωρίς συνεργασία, συγκεντρώνοντας το ενδιαφέρον τους σε λίγες κεντρικής σημασίας δραστηριότητες, απαλλασσόμενοι από άλλες, στις οποίες ήταν λιγότερο ανταγωνιστικοί και οι οποίες μείωναν τη γενικότερη απόδοσή τους. Εκτός από τη βελτίωση της τεχνικής αποτελεσματικότητας και τον προικισμό κάθε συμβαλλόμενου με ένα λιγότερο διασκορπισμένο σύνολο στοιχείων ενεργητικού, η ορθολογικοποίηση θα δώσει επίσης την ευκαιρία για το οριστικό κλείσιμο ορισμένων παρωχημένης τεχνολογίας εγκαταστάσεων παραγωγής και την ακύρωση επενδύσεων για νέες εγκαταστάσεις, που δεν είναι πλέον απαραίτητες. Επέτρεψε επίσης στους συμβαλλόμενους να απορροφήσουν ευχερέστερα σε επίπεδο εμπορικό και χρηματοπιστωτικό τα κλεισίματα στα οποία έχουν παλαιότερα προβεί χωριστά.

(30) Βάσει των συμφωνιών, η ΕΝΙ και η Montedison μπόρεσαν να μειώσουν βαθμιαία τις δραστηριότητές τους μετά την υπερβολική επέκτασή τους στη δεκαετία 1970. Η ορθολογικότερη γεωγραφική τοποθέτηση των μονάδων τους μείωσε την ανάγκη για δαπανηρή μεταφορά των υποπροϊόντων και των ενδιάμεσων χημικών προϊόντων, έφερε δε τα κέντρα παραγωγής εγγύτερα προς τις αγορές τους. Λόγω των κλεισιμάτων των εγκαταστάσεων, η παραγωγή θα συγκεντρωθεί στις πλέον σύγχρονες μονάδες, που έτσι πρόκειται να χρησιμοποιηθούν σε μεγαλύτερο βαθμό της παραγωγικής ικανότητάς τους. Τούτο επέτρεψε την κατανομή των πάγιων στοιχείων κόστους (που είναι σχετικά υψηλά στον εν λόγω βιομηχανικό κλάδο) σε μεγαλύτερο όγκο παραγωγής, μειώνοντας έτσι το μοναδιαίο κόστος. Το στενότερο φάσμα προϊόντων παρέσχε επίσης την ευκαιρία για συγκέντρωση των πόρων έρευνας και ανάπτυξης σε μικρότερο αριθμό τομέων, αυξάνοντας έτσι το δυνητικό συντελεστή τεχνολογικής καινοτομίας στην παραγωγή, που μπορεί επίσης να μειώσει το μεταβλητό κόστος.

(31) Θα πρέπει να σημειωθεί ότι το πλεονάζον δυναμικό παραγωγής και η πλεονάζουσα παραγωγή στον ευρωπαϊκό βιομηχανικό κλάδο πετροχημικών αποτελούν βαθιά ριζωμένα διαρθρωτικά προβλήματα και οι απαιτούμενες δραστικές αλλαγές θα είχαν απαιτήσει περισσότερο χρόνο για την επίτευξή τους αν είχαν αφεθεί στη λειτουργία των δυνάμεων της αγοράς. Οι συμφωνίες ENI-Montedison όχι μόνο επιτάχυναν σημαντικά την τάση προς αποκατάσταση ισορροπίας μεταξύ της προσφοράς και της ζήτησης στην κοινή αγορά, αλλά επίσης επέτρεψαν στα μέρη να προβούν σε περισσότερα κλεισίματα απ' ό,τι αν είχαν ενεργήσει χωριστά.

(32) Τα αποτελέσματα των κλεισιμάτων αυτών είναι φανερά από τις αυξήσεις που παρατηρήθηκαν στους συντελεστές χρησιμοποίησης των εγκαταστάσεων μετά από τη συντονισμένη ορθολογικοποίηση. Π.χ., ο σχετικός συντελεστής για το HDPE ανήλθε από το 37,8 % και 35,2 % της ικανότητας παραγωγής το 1981 και 1982 στο 61,7 % και 72,3 % το 1983 και 1984. Για το LDPE ανήλθε από το 42 % και 45,5 % το 1981 και 1982 στο 62,5 % και 76,6 % το 1983 και 1984. Για το PP ανήλθε από το 55 % και 57 % το 1981 και 1982 στο 67 % και 68,6 % το 1983 και 1984. Ο βαθμός χρησιμοποίησης για το PVC διακυμάνθηκε, αλλά παρουσίασε ελαφρά αύξηση: από το 62,4 % και 60,8 % το 1981 και 1982 παρέμεινε στο 61,5 % το 1983, αλλά ανήλθε στο 67,5 % το 1984, εμφανίζοντας πάλι σχετική κάμψη το 1985, οπότε ανήλθε στο 66 %.

Πλεονεκτήματα για τους καταναλωτές

(33) Οι συμφωνίες μεταξύ ΕΝΙ και Montedison εξασφάλισαν στους καταναλωτές, που ανήκουν κυρίως στον κλάδο επεξεργασίας των πλαστικών, δίκαιο τμήμα από τα οφέλη που προκύπτουν. Πρώτα απ' όλα, εξασφαλίζουν στους πελάτες συνεχείς προμήθειες προϊόντων ισοδύναμης ποιότητας με αυτά που ήταν προηγουμένως διαθέσιμα. Αν τα μέρη είχαν αποφασίσει χωριστά να κλείσουν ορισμένα εργοστάσια ή να παύσουν ορισμένες δραστηριότητες -πράγμα στο οποίο θα είχαν αργά ή γρήγορα εξαναγκαστεί από τις σημαντικές ζημίες εκμεταλλεύσεως- πελάτες τους θα είχαν βραχυπρόθεσμα ή μακροπρόθεσμα αντιμετωπίσει διακοπές ή μειώσεις των προμηθειών τους και πτώση της ποιότητάς τους. Δεύτερον, κάτω από συνθήκες όπου συντηρείται ο αποτελεσματικός ανταγωνισμός -όπως στην παρούσα περίπτωση- οι καταναλωτές, μεσοπρόθεσμα, θα έχουν οφέλη από την εξοικονόμηση κόστους που θα μπορεί να επιτευχθεί μέσω της ορθολογικοποίησης. Ειδικότερα, οι συμφωνίες θα επιτρέψουν σε κάθε συμβαλλόμενο μέρος να αυξήσει το βαθμό λειτουργίας των εγκαταστάσεων, πράγμα που θα μειώσει το μοναδιαίο κόστος: στην πραγματικότητα, στους υπό εξέταση τομείς, υπάρχουν υψηλά πάγια στοιχεία κόστους, τέτοια που η ανεπαρκής χρησιμοποίηση των μονάδων παραγωγής να οδηγεί σε μεγάλες αυξήσεις του μοναδιαίου κόστους.

Περαιτέρω, οι συμφωνίες θα επιτρέψουν στην ΕΝΙ και τη Montedison να συγκεντρώσουν την προσοχή τους στις σειρές προϊόντων στις οποίες ήταν λιγότερο αποδοτικές και να κλείσουν ορισμένες εγκαταστάσεις που λειτουργούν με ζημία. Έτσι, οι καταναλωτές θα έχουν μακροπρόθεσμα όφελος, στο μέτρο που τούτο θα επιτρέψει σε κάθε συμβαλλόμενο μέρος να χρηματοδοτήσει νέες επενδύσεις καθώς και έρευνα και ανάπτυξη, παρά απλώς να καλύπτει το κόστος λειτουργίας.

Απαραίτητος χαρακτήρας των περιορισμών

(34) Οι συμφωνίες μεταξύ ΕΝΙ και Montedison με τους συνεπαγόμενους περιορισμούς του ανταγωνισμού ήταν, στο πλαίσιο της υφιστάμενης διαρθρωτικής πλεονάζουσας ικανότητας παραγωγής, απαραίτητες για την επίτευξη των προαναφερόμενων στόχων. Όπως σημειώνεται παραπάνω, η εκ βάθρων αναδιοργάνωση που έγινε δυνατή μέσω των συμφωνιών δεν θα μπορούσε να είχε επιτευχθεί τόσο ταχύρρυθμα, ούτε να είχε τέτοιο εύρος, στην περίπτωση που θα είχε εντελώς αφεθεί στις δυνάμεις της αγοράς και τις χωριστές ενέργειες των ενδιαφερομένων. Η ρήτρα για αμοιβαία αποχή από την άσκηση ανταγωνισμού, που στην παρούσα περίπτωση περιορίζεται σε πέντε έτη, είναι απαραίτητη για την τυπική κατάστρωση της όλης συμφωνίας.

(35) Κανένα από τα συμβαλλόμενα μέρη δεν ήταν σε θέση μόνο του να πραγματοποιήσει στον ίδιο βαθμό τις αναγκαίες μειώσεις της ικανότητας παραγωγής. Πράγματι, λόγω της ειδικής ολοκληρωμένης φύσης της παραγωγής πετροχημικών, υπάρχει σαφής σύνδεσμος μεταξύ των αγορών προϊόντων που ανήκουν στα προηγούμενα ή στα επόμενα στάδια παραγωγής: κάθε μείωση της ικανότητας παραγωγής σε ύστερο στάδιο έχει άμεσο αντίκτυπο στα αρχικά στάδια παραγωγής, δηλαδή στο άλλο άκρο της παραγωγικής διαδικασίας. Η συνεργασία μεταξύ των μερών όσον αφορά τα κλεισίματα εγκαταστάσεων τους επέτρεψε να ελαχιστοποιήσουν τα δυσμενή αποτελέσματα αυτού του αντίκτυπου, που θα είχε σοβαρές συνέπει ες για τη βιωσιμότητα των μονάδων. Η θέση της Montedison ήταν ευάλωτη· οι χρηματοοικονομικοί πόροι της πριν τη συμφωνία είχαν μειωθεί λόγω των τεραστίων ζημιών και αντιμετώπιζε επιπλέον το πρόβλημα του κόστους από τα αναγκαστικά κλεισίματα εγκαταστάσεων, κόστος που δεν ήταν σε θέση να καταβάλει με εξοικονομήσεις ή βελτιωμένα κέρδη σε άλλους τομείς. Οι δραστηριότητες πετροχημικών της ΕΝΙ επίσης οδηγούσαν σε σοβαρές ζημίες οι οποίες συμπίεζαν τη συνολική απόδοση του ομίλου, παρά τα κέρδη που απέφεραν τα κεντρικά συμφέροντά του στον τομέα του πετρελαίου και του φυσικού αερίου. Ως εκ τούτου, πριν δεσμευτεί χρηματικά με την αναδιοργάνωση των δραστηριοτήτων στα πετροχημικά, ο όμιλος αυτός επιθυμούσε να βεβαιωθεί ότι η αναδιοργάνωση θα είχε ως αποτέλεσμα την ανόρθωσή τους σε σταθερές βάσεις και όχι απλώς τη προσωρινή τους υποστήριξη ή χρονική μετάθεση του αναπόφευκτου τέλους. Για το σκοπό αυτό, η επίτευξη του οποίου ήταν προς το γενικότερο συμφέρον του κοινοτικού βιομηχανικού κλάδου πετροχημικών, η μόνη αποτελεσματική επιλογή που απέμενε ήταν η κατανομή των εργασιών με την Montedison στη βάση των οριοθετήσεων που συμφωνήθηκαν.

(36) Όσον αφορά την αναγκαιότητα των διακανονισμών, βάσει των οποίων ο αρχικός ιδιοκτήτης μιας εγκαταστάσεως συνέχιζε τη λειτουργία της για λογαριασμό του νέου ιδιοκτήτη, θα πρέπει να σημειωθεί ότι ορισμένοι από αυτούς τους διακανονισμούς αποτελούσαν ενδιάμεσες λύσεις εν όψει των εκκρεμούντων κλεισιμάτων παρωχημένων εγκαταστάσεων, οι οποίες για λόγους προσωπικού είχαν αφεθεί στον αρχικό ιδιοκτήτη τους: όλες οι εγκαταστάσεις αυτού του είδους έχουν τώρα κλείσει, εκτός της μονάδας ακρυλικής ρητίνης στο Rho η οποία επίσης πρόκειται να κλείσει. Οι υπόλοιποι τέτοιας φύσεως διακανονισμοί είχαν ήδη όλοι τερματιστεί μέσα στη διετία που ακολούθησε την έναρξη ισχύος των συμφωνιών. Οι μόνοι που ισχύουν ακόμη είναι αυτοί που αφορούν τις εγκαταστάσεις στο Porto Marghera και τη Mantova, όπου η Montedison έχει αναλάβει τη λειτουργία εγκαταστάσεως της ΕΝΙ, που συνδέονται με τις εργασίες για PVC (διχλωραιθυλένιο, οξυ-διχλωραιθυλένιο, μονομερές βινυλοχλωρίδιο, εκτατό PVC, ενώσεις PVC, χλώριο, πλαστικοποιητές και ουσίες για την παραγωγή πλαστικοποιητών), οι οποίες, αν και μεταβιβάσθηκαν στην ΕΝΙ σαν μέρος των αμοιβαίων μεταβιβάσεων στοιχείων ενεργητικού, ευρίσκονται σε εγκαταστάσεις που κατά τα άλλα ανήκουν στην πλήρη ιδιοκτησία και διαχείριση της Montedison, και έτσι υφίσταται ακόμη η πρακτική ανάγκη για τους διακανονισμούς αυτούς.

(37) Οι συμβάσεις αμοιβαίων προμηθειών μεταξύ ΕΝΙ και Montedison ήταν απαραίτητες για να επιτευχθούν οι στόχοι των συμφωνιών, για λόγους οικονομικούς και διοικητικής μέριμνας που απέρρεαν από την προγενέστερη των συμφωνιών κατάσταση. Σε μερικές περιπτώσεις, οι συμφωνίες αυτές κάλυπταν τις προμήθειες πρώτων υλών ή ενδιάμεσων προϊόντων από εγκαταστάσεις ιδιοκτησίας ενός των μερών που συνδέονταν (συχνά με πετρελαιοπαραγωγούς) με εγκαταστάσεις μεταβιβασθείσες στον άλλο συμβαλλόμενο. Η ανταλλαγή όσον αφορά το αιθυλένιο, βάσει της οποίας η Montedison προμήθευε αιθυλένιο στην ENI από ένα εργοστάσιο στο Βορρά της Ιταλίας και η ΕΝΙ το προμήθευε με τη σειρά της στην Montedison στο Νότο της Ιταλίας, εικονογραφεί το βασικά διαχειριστικής μέριμνας σκεπτικό που διέπει τους εν λόγω διακανονισμούς. Άλλες συμβάσεις, για τη προμήθεια ενδιάμεσων προϊόντων ή μικρών ποσοτήτων πρώτων υλών ή την παροχή μέσων παραγωγής ή ειδικών υπηρεσιών στο πλαίσιο ενός εργοστασίου, ήταν υπό τις συνθήκες αυτές εξίσου απαραίτητες, εν όψει των πλεονεκτημάτων κόστους που προσέφεραν. Επιπλέον, και τα δύο μέρη είναι ελεύθερα να καταγγείλουν τις συμβάσεις και να αγοράσουν ή να πωλήσουν αλλού τα προϊόντα τους αν επήρχετο μεταβολή των συνθηκών ή εφόσον οι συμβάσεις έπαυαν να είναι προς όφελός τους. Οι επιβληθέντες περιορισμοί είναι απαραίτητοι για την αποδοτική λειτουργία των εγκαταστάσεων.

(38) Συμπεραίνεται ότι οι συμφωνίες ENI-Montedison δεν επέβαλαν στα μέρη περιορισμούς του ανταγωνισμού που δεν ήταν απαραίτητοι για την επίτευξη των απαριθμούμενων στο άρθρο 85 παράγραφος 3 στόχων· με μέσα λιγότερο περιοριστικά δεν θα μπορούσαν να επιτευχθούν οι στόχοι τόσο αποτελεσματικά.

Κατάργηση του ανταγωνισμού

(39) Οι συμφωνίες μεταξύ ΕΝΙ και Montedison, και ειδικότερα οι συμφωνίες τους να παύσουν την παραγωγή ανταγωνιστικών σειρών θερμοπλαστικών προϊόντων και να κλείσουν ορισμένες εγκαταστάσεις, δεν προσφέρουν στους συμβαλλόμενους τη δυνατότητα να καταργήσουν τον ανταγωνισμό σε σημαντικό τμήμα των σχετικών προϊόντων.

(40) Όπως αποδεικνύεται ανωτέρω στο πρώτο τμήμα της παρούσας απόφασης, υπάρχει εν μέρει λόγω του χαμηλού κόστους μεταφορών σημαντικό εμπόριο θερμοπλαστικών εντός της Κοινότητας και μάλιστα γενικότερα σε ολόκληρη τη Δυτική Ευρώπη. Ακόμη και αν η κοινή αγορά δεν έχει ακόμη απόλυτα ολοκληρωθεί λαμβανομένης υπόψη της σημασίας των εισαγωγών, ολόκληρη η Κοινότητα αντιστοιχεί εγγύτερα στον ορισμό της σχετικής γεωγραφικής αγοράς απ' ό,τι η Ιταλία. Έτσι, αν και οι συμφωνίες έχουν αυξήσει σε σημαντικό βαθμό τη χωριστή ικανότητα των συμβαλλομένων για παραγωγή και πωλήσεις των προϊόντων που τους έχουν ανατεθεί βάσει της ορθολογικοποίησης, εξακολουθεί να διατηρείται ο αποτελεσματικός ανταγωνισμός τόσο στην Ιταλία όσο και στην κοινή αγορά.

(41) Αποτέλεσμα των συμφωνιών ήταν ότι η ΕΝΙ έγινε ο πρώτος κοινοτικός παραγωγός LDPE (12 %) και PVC (15 %) ενώ η θέση της Montedison σαν του μεγαλύτερου παραγωγού PP στην ΕΟΚ) (21 %) ενισχύθηκε. Ακόμη και για τα προϊόντα στα οποία οι συμφωνίες αυτές είχαν τις μεγαλύτερες επιπτώσεις, ο αποτελεσματικός ανταγωνισμός και πάλι δεν έχει καταργηθεί. Τούτο ισχύει ακόμη και αν οι πωλήσεις των εν λόγω προϊόντων από τους συμβαλλόμενους είναι ιδιαίτερα επικεντρωμένες στην Ιταλία -την κυριότερη αγορά των συμβαλλομένων- λόγω του ότι εξακολουθεί να υφίσταται η δυνατότητα για τους ανταγω νιστές να αυξήσουν τις εκεί πωλήσεις τους χωρίς ιδιαίτερες δυσκολίες. Οι έρευνες της Επιτροπής απέδειξαν ότι αρκετοί παραγωγοί των εν λόγω προϊόντων εκτός Ιταλίας διαθέτουν ιταλικές θυγατρικές πωλήσεων, οι οποίες μπορούν να διευκολύνουν μια μεγαλύτερη διείσδυσή τους στην ιταλική αγορά.

Διάρκεια ισχύος της απαλλαγής, όροι και υποχρεώσεις

(42) Το άρθρο 8 παράγραφος 1 του κανονισμού αριθ. 17 προβλέπει ότι οι απαλλαγές βάσει του άρθρου 85 παράγραφος 3 μπορούν να χορηγούνται μόνο για συγκεκριμένο χρονικό διάστημα και ότι μπορούν να συνοδεύονται με την επιβολή όρων και υποχρεώσεων.

(43) Εν όψει της φύσεως των συμφωνιών και των βραχυπρόθεσμων και μεσοπρόθεσμων προοπτικών εξέλιξης της βιομηχανίας πετροχημικών και των αγορών της, και εν όψει ειδικότερα της περαιτέρω ορθολογικοποίησης που έχουν αναλάβει να πραγματοποιήσουν οι δύο όμιλοι, κρίνεται σαν κατάλληλη διάρκεια ισχύος της απαλλαγής, η οποία εξυπηρετεί τους στόχους του άρθρου 85 παράγραφος 3, χρονική περίοδος 15 ετών από την ημερομηνία κοινοποίησης των συμφωνιών, δηλαδή μέχρι τις 18 Οκτωβρίου 1998.

(44) Για να είναι σε θέση η Επιτροπή να ελέγχει ότι η ΕΝΙ και η Montedison τηρούν πιστά τους όρους αυτούς και ότι δεν υπάρχουν παράτυποι ή περαιτέρω περιορισμοί του ανταγωνισμού, θα ζητηθεί από τα συμβαλλόμενα μέρη να υποβάλλουν έκθεση στην Επιτροπή κάθε τρία έτη αναφορικά με τα προϊόντα που τους έχουν ανατεθεί βάσει των συμφωνιών. Οι εκθέσεις θα αναφέρουν την παραγωγή και τις πωλήσεις καθενός προϊόντος από το συμβαλλόμενο μέρος, ή από τις θυγατρικές ή τις εταιρείες που ελέγχει στην κοινή αγορά σαν σύνολο και σε κάθε κράτος μέλος· τις ποσότητες της παραγωγής που καταναλώνονται εσωτερικά στο πλαίσιο του ομίλου, με αναφορά της επωνυμίας και του κλάδου παραγωγής του παραγωγού και του καταναλωτή καθώς και πλήρη στοιχεία όσον αναφορά τον συνολικό όγκο παραγωγής κάθε εταιρείας για τα σχετικά προϊόντα τόσο στην ΕΟΚ όσο και σε άλλες χώρες. Η έκθεση αυτή θα κατατίθεται στην Επιτροπή εντός προθεσμίας δύο μηνών από του τέλους της περιόδου αναφοράς της. Η πρώτη σχετική έκθεση θα πρέπει να καλύπτει την περίοδο από τις 19 Οκτωβρίου 1986 έως τις 18 Οκτωβρίου 1989.

(45) Παρά το γεγονός ότι οι συμφωνίες ΕΝΙ-Montedison μπορούν να τύχουν απαλλαγής επειδή πληρούν όρους του άρθρου 85 παράγραφος 3, οδήγησαν πάντως σε σημαντική αύξηση του μεριδίου των συμβαλλομένων τόσο στην Κοινότητα και, ειδικότερα, στην Ιταλία. Εν όψει των κινδύνων που μπορεί να αντιπροσωπεύουν οι αυξήσεις αυτές της ισχύος τους στην αγορά, για τη διατήρηση του ελεύθερου ανταγωνισμού μέσα στην ΕΟΚ η Επιτροπή έχει καθήκον να εποπτεύει προσεκτικά τις εξελίξεις σε όλους τους τομείς. Συνεπώς, πρέπει να ζητηθεί από την ΕΝΙ και τη Montedison να ενημερώνουν εκ των προτέρων την Επιτροπή σχετικά με οποιαδήποτε περαιτέρω πράξη τους, στην οποία οι ίδιες ή οι θυγατρικές τους ή οι συνδεδεμένες με αυτές εταιρείες πρόκειται να συμμετέχουν και η οποία αφορά τα προϊόντα και τους τομείς που αναφέρονται στην παρούσα απόφαση.

(46) Για να μπορεί η Επιτροπή να ασκεί έλεγχο των συμφωνιών για τις οποίες χορηγείται απαλλαγή, όπως επιβάλλεται από το άρθρο 8 παράγραφος 2 του κανονισμού αριθ. 17, θα πρέπει επίσης να ζητηθεί από την ΕΝΙ και τη Montedison να ενημερώνουν εκ των προτέρων την Επιτροπή σχετικά με οποιεσδήποτε ανανεώσεις ή επεκτάσεις της φύσεως και του πεδίου εφαρμογής, ή τροποποιήσεις και προσθήκες στις συμφωνίες.

(47) Επιπλέον, η Επιτροπή επιφυλάσσει για τον εαυτό της το δικαίωμα να ζητεί από τους συμβαλλόμενους να υποβάλλουν οποιεσδήποτε άλλες πληροφορίες κρίνει αναγκαίες, ώστε να εξετάζει μήπως περιορίζεται ο ανταγωνισμός περισσότερο απ' όσο επιτρέπεται με την παρούσα απόφαση,

ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΑΠΟΦΑΣΗ:

Άρθρο 1

Σύμφωνα με το άρθρο 85 παράγραφος 3, οι διατάξεις του άρθρου 85 παράγραφος 1 της συνθήκης ΕΟΚ κηρύσσονται ανεφάρμοστες για την περίοδο από τις 19 Οκτωβρίου 1983 έως τις 18 Οκτωβρίου 1998, όσον αφορά τις συμφωνίες μεταξύ της Ente Nazionale Idrocarburi (ENI) και της Montedison SpA (Montedison) που άρχισαν να ισχύουν αντίστοιχα στις 17 Μαρτίου και τις 27 Σεπτεμβρίου 1983, οι οποίες συνεπάγονται την αμοιβαία μεταβίβαση ορισμένων ειδικών εργασιών του τομέα πετροχημικών (βασικά χημικά προϊόντα, θερμοπλαστικά και ορισμένες ρητίνες) καθώς και τις συμβάσεις και ενέργειες που είναι συναφείς και εξαρτημένες από τις προαναφερόμενες συμφωνίες, που οδηγούν τόσο σε κλείσιμο εγκαταστάσεων όσο και στην εκ των πραγμάτων εξειδίκευση καθενός των συμβαλλομένων.

Άρθρο 2

Η περιεχόμενη στο άρθρο 1 δήλωση περί απαλλαγής των συμφωνιών εξαρτάται από την τήρηση των ακόλουθων υποχρεώσεων:

1. Η ΕΝΙ οφείλει να υποβάλλει, κατά τη διάρκεια της ισχύος της απαλλαγής, έκθεση ανά τριετία στην Επιτροπή, η οποία πρέπει να την παραλαμβάνει το αργότερο δύο μήνες από το τέλος της καλυπτόμενης από την έκθεση περιόδου. Η πρώτη έκθεση πρέπει να αναφέρεται στην περίοδο από τις 19 Οκτωβρίου 1986 έως τις 18 Οκτωβρίου 1989.

Η έκθεση πρέπει να διαλαμβάνει τις δραστηριότητες που αφορούν τα προϊόντα LDPE, LLDPE, HDPE, ABS, PVC, ακρυλική ρητίνη, NBR και τα προϊόντα πυρόλυσης. Θα αναφέρει τον όγκο παραγωγής και τις πωλήσεις καθενός προϊόντος που παράγεται από την ΕΝΙ, ή από τις θυγατρικές της ή από εταιρείες τις οποίες ελέγχει, στην κοινή αγορά σαν σύνολο και σε κάθε κράτος μέλος χωριστά· τον όγκο της συνολικής παραγωγής του καθενός σχετικού προϊόντος τόσο στην ΕΟΚ όσο και σε άλλες χώρες, με ειδική μνεία των ποσοτήτων που καταναλώθηκαν εσωτερικά, στο πλαίσιο του ομίλου, και με αναφορά στην επωνυμία και τον κλάδο δραστηριότητας του παραγωγού και του καταναλωτή. 2. Η Montedison οφείλει να υποβάλλει, κατά τη διάρκεια της ισχύος τη απαλλαγής, έκθεση ανά τριετία στην Επιτροπή, η οποία πρέπει να την παραλαμβάνει το αργότερο δύο μήνες από το τέλος της καλυπτόμενης από την έκθεση περιόδου. Η πρώτη έκθεση πρέπει να αναφέρεται στην περίοδο από 19 Οκτωβρίου 1986 έως 18 Οκτωβρίου 1989.

Η έκθεση θα αφορά τις δραστηριότητες σχετικά με τα προϊόντα PP , PS καθώς και τα προϊόντα πυρόλυσης. Θα αναφέρει τον όγκο παραγωγής και τις πωλήσεις καθενός προϊόντος που παράγεται από την Montedison, ή από τις θυγατρικές της ή από εταιρείες τις οποίες ελέγχει, στην κοινή αγορά σαν σύνολο και σε κάθε κράτος μέλος χωριστά· τον όγκο της συνολικής παραγωγής του καθενός σχετικού προϊόντος τόσο στην ΕΟΚ όσο και σε άλλες χώρες, με ειδική μνεία των ποσοτήτων που καταναλώθηκαν εσωτερικά, στο πλαίσιο του ομίλου, και με αναφορά στην επωνυμία και τον κλάδο δραστηριότητας του παραγωγού και του καταναλωτή.

3. Η ΕΝΙ και η Montedison οφείλουν, χωριστά, να ενημερώνουν την Επιτροπή εκ των προτέρων σχετικά με οποιαδήποτε περαιτέρω πράξη στην οποία θα συμμετέχουν οι ίδιες, ή οι θυγατρικές τους και οι συνεργαζόμενες εταιρείες, που θα σχετίζεται με τα προϊόντα και τους τομείς που αφορά η παρούσα απόφαση.

4. Η ΕΝΙ και η Montedison οφείλουν, χωριστά, να ενημερώνουν την Επιτροπή εκ των προτέρων σχετικά με την οποιαδήποτε ανανέωση ή διεύρυνση της φύσης και του πεδίου εφαρμογής, ή τις τροποποιήσεις και προσθήκες στις προαναφερόμενες στο άρθρο 1 συμφωνίες.

5. Η ΕΝΙ και η Montedison οφείλουν να απαντούν σε οποιοδήποτε αίτημα της Επιτροπής για την παροχή άλλων πληροφοριών, τις οποίες η τελευταία κρίνει αναγκαίες για να εξακριβώσει ότι ο ανταγωνισμός δεν περιορίζεται πέραν του επιτρεπομένου από την παρούσα απόφαση ορίου.

Άρθρο 3

Η παρούσα απόφαση απευθύνεται στις εξής επιχειρήσεις:

- Ente Nazionale Idrocarburi,

Piazzale Enrico Mattei, 1,

I-00100 Roma,

- Montedison SpA

Foro Buonaparte, 31,

I-20100 Milano.

Βρυξέλλες, 4 Δεκεμβρίου 1986.

Για την Επιτροπή

Peter SUTHERLAND

Μέλος της Επιτροπής