*****

ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ

της 23ης Ιανουαρίου 1985

σχετικά με διαδικασία σύμφωνα με το άρθρο 11 παράγραφος 5 του κανονισμού αριθ. 17 του Συμβουλίου

(IV/C/31.163)

(Το κείμενο στην ελληνική γλώσσα είναι το μόνο αυθεντικό)

(85/121/ΕΟΚ)

Η ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ,

Έχοντας υπόψη:

τη συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής Κοινότητας,

τον κανονισμό αριθ. 17 του Συμβουλίου της 6ης Φεβρουαρίου 1962, πρώτο κανονισμό εφαρμογής των άρθρων 85 και 86 της συνθήκης (1), όπως τροποποιήθηκε τελευταία από την πράξη προσχωρήσεως της Ελλάδας, και ιδίως το άρθρο 11 παράγραφος 5,

Εκτιμώντας ότι:

(1) Η Ολυμπιακή Αεροπορία ΑΕ αποτελεί αεροπορική επιχείρηση που ανήκει εξ ολοκλήρου στο Ελληνικό Δημόσιο και έχει κεντρικά γραφεία στη διεύθυνση: Λεωφόρος Συγγρού 96, Αθήνα 404, Ελλάδα. Οι κύριες δραστηριότητές της συνίστανται στην παροχή υπηρεσιών αεροπορικών μεταφορών. Παρέχει επίσης με επίγεια μέσα υπηρεσίας (Handling Services) για την εξυπηρέτηση εμπορικών αεροσκαφών και επιβατών στους ελληνικούς αερολιμένες. Κατέχει ένα de facto μονοπώλιο στην παροχή αυτών των υπηρεσιών. Αυτή η εξυπηρέτηση με επίγεια μέσα συνίσταται κυρίως στην παροχή υπηρεσιών συντονισμού και τεχνικών υπηρεσιών που απαιτούνται για αεροσκάφη τα οποία προσγειώνονται και αφήνουν επιβάτες σε κάποιο αερολιμένα, όπως η προώθηση των αποσκευών, η μέχρι συγκεκριμένου σημείου συνοδεία των αεροσκαφών, η παροχή ηλεκτρικού ρεύματος, κλιμάκων αποβιβάσεως, υπηρεσιών καθαρισμού κλπ.

(2) Στις 28 Φεβρουαρίου 1984, η Επιτροπή έλαβε καταγγελία απο την Association des Compagnies Aeriennes de la Communaute (στο εξής ACE), η οποία περιείχε τον ισχυρισμό ότι η Ολυμπιακή Αεροπορία έκανε κατάχρηση της δεσπόζουσας θέσης της αυξάνοντας τα τέλη παροχής εξυπηρέτησης με επίγεια μέσα κατά 50 % περίπου. Η ACE κατήγγειλε, επίσης, ότι ο τρόπος εφαρμογής αυτής της αυξήσεως των τελών συνιστούσε αυθαίρετη διακριτική μεταχείριση διαφόρων κατηγοριών πελατών.

(3) Με σκοπό να προσδιοριστεί κατά πόσο τα τέλη που επέβαλε η Ολυμπιακή Αεροπορία είναι τόσο υψηλά, ώστε να θεωρηθούν υπερβολικά ή αδικαιολόγητα και, κατά συνέπεια, ότι συνιστούν κατάχρηση, ζητήθηκε από την Ολυμπιακή Αεροπορία, βάσει του άρθρου 11 του κανονισμόυ αριθ. 17, να αποστείλει ορισμένες πληροφορίες που αφορούσαν, μεταξύ άλλων, το κόστος των υπηρεσιών, τη μονοπωλιακή ή οιωνεί μονοπωλιακή θέση της και τον τρόπο με τον οποίο εφαρμόστηκαν αυτές οι αυξήσεις των τελών. Η επιστολή αυτή είχε ημερομηνία 8 Μαΐου 1984 και προέβλεπε προθεσμία ενός μηνός από την ημερομηνία παραλαβής της.

(4) Με επιστολή της 28ης Μαΐου 1984, η Ολυμπιακή Αεροπορία δήλωσε ότι, κατά την άποψή της, τα άρθρα 85 και 86 της συνθήκης ΕΟΚ δεν έχουν ακόμη καμία ισχύ ή εφαρμογή στον τομέα των αεροπορικών μεταφορών. Κατά συνέπεια, η Ολυμπιακή Αεροπορία δεν θα μπορούσε να είχε διαπράξει οποιαδήποτε παράβαση βάσει των άρθρων αυτών. Δόθηκε επίσης μια γενικού περιεχομένου και ελλιπής απάντηση σε ένα από τα ερωτήματα που είχαν υποβληθεί.

(5) 1. Ο κανονισμός αριθ. 17 εφαρμόζεται στις υπό κρίση υπηρεσίες, αφού αυτές δεν εντάσσονται στην αγορά μεταφορών κατά την έννοια του κανονισμού αριθ. 141 του Συμβουλίου περί μη εφαρμογής του κανονισμού αριθ. 17 στον τομέα των μεταφορών (2). Ο κανονισμός αριθ. 17 εφαρμόζεται σε όλες τις πρακτικές του τομέα των μεταφορών που θίγουν τον ανταγωνισμό κατά την έννοια των άρθρων 85 και 86, εφόσον βέβαια ο κανονισμός αριθ. 141 δεν τις εξαιρεί. Οι ανταγωνιστικές πρακτικές, που εξαιρέθηκαν μέσω του κανονισμού αριθ. 141, περιορίζονταν σε ορισμένες πρακτικές που συνίστανται στην παροχή της ίδιας της αεροπορικής μεταφοράς. Τούτο είναι φανερό από την τρίτη αιτιολογική αναφορά του κανονισμού αριθ. 141 όπου δηλώνεται ότι «τα συγκεκριμένα χαρακτηριστικά των μεταφορών δικαιολογούν την εξαίρεση από την εφαρμογή του κανονισμού αριθ. 17 μόνο των συμφωνιών, αποφάσεων και εναρμονισμένων πρακτικών που σχετίζονται άμεσα με την παροχή μεταφορικών υπηρεσιών». Έτσι, ο κανονισμός αριθ. 141 καλύπτει ορισμένες μόνο συμφωνίες, αποφάσεις και εναρμονισμένες πρακτικές, καθώς και, κατ' αναλογία, αντιανταγωνιστικές πρακτικές κατά την έννοια του άρθρου 86, που συνιστούν αυτοτελώς παροχή μεταφορικής υπηρεσίας. Η εξυπηρέτηση με επίγεια μέσα (Handling Services) δεν συνιστά αφεαυτής μεταφορική υπηρεσία και, συνεπώς, εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής του κανονισμού αριθ. 17.

2. Δεν υπάρχει νομική βάση για τον ισχυρισμό, όπως αυτός που προβάλλεται από την Ολυμπιακή Αεροπορία, ότι τα άρθρα 85 και 86 δεν εφαρμόζονται στις αεροπορικές μεταφορές. Αποφαινόμενο στην υπόθεση 167/73 (Επιτροπή/Γαλλική Δημοκρατία) (1), το Δικαστήριο επισφράγισε την άποψη της Επιτροπής, ότι, αν και, βάσει του άρθρου 84 παράγραφος 2, οι θαλάσσιες και αεροπορικές μεταφορές δεν καλύπτονται από τις διατάξεις του τίτλου IV, που αφορά την κοινή πολιτική μεταφορών, μέχρις ότου το Συμβούλιο αποφασίσει να τις συμπεριλάβει, υπόκεινται πάντως, ακριβώς όπως και άλλοι τρόποι μεταφοράς, στις γενικές διατάξεις της συνθήκης. Η απόφαση του Δικαστηρίου στην υπόθεση 156/77 (Επιτροπή/Βέλγιο) (2) επιβεβαιώνει το γεγονός ότι οι γενικές αυτές διατάξεις περιλαμβάνουν ειδικότερα τους κανόνες ανταγωνισμού. Ο τομέας των αεροπορικών μεταφορών υπόκειται, κατά συνέπεια, στις διατάξεις των άρθρων 85 και 86.

(6) Σύμφωνα με το άρθρο 11 παράγραφος 1 του κανονισμού αριθ. 17, η Επιτροπή, κατά την εκπλήρωση των καθηκόντων που της έχουν ανατεθεί βάσει του άρθρου 89 της συνθήκης ΕΟΚ, μπορεί να συγκεντρώνει όλες τις απαραίτητες πληροφορίες από τις επιχειρήσεις. Σύμφωνα με το άρθρο 11 παράγραφος 5, αν μια επιχείρηση δεν παρέχει τις αιτούμενες πληροφορίες ή τις παρέχει κατά τρόπο ελλιπή, η Επιτροπή τις ζητεί με απόφαση.

(7) Οι πληροφορίες που η Επιτροπή ζήτησε από την Ολυμπιακή Αεροπορία με επιστολή της 8ης Μαΐου 1984, είναι αναγκαίες, κατά την έννοια του άρθρου 11 παράγραφος 1 του κανονισμού αριθ. 17, για να της επιτρέψουν να επαληθεύσει όλα τα γεγονότα που αφορούν την ενδεχόμενη παράβαση, και μάλιστα να εξακριβώσει κατά πόσο η επιχείρηση κατέχει δεσπόζουσα θέση σε σημαντικό τμήμα της κοινής αγοράς και κατά πόσο είναι υπερβολικά τα τέλη που επιβάλλονται για την εξυπηρέτηση με επίγεια μέσα.

(8) Αν ληφθεί υπόψη η φύση των πληροφοριών που ζητήθηκαν με την επιστολή της Επιτροπής της 8ης Μαΐου 1984 και η προθεσμία που διέθετε η Ολυμπικαή Αεροπορία για την απάντησή της, η Επιτροπή θεωρεί σωστό να τεθεί προθεσμία για τη λήψη των πληροφοριών, και μάλιστα τέσσερις εβδομάδες από την ημερομηνία κοινοποιήσεως της παρούσας αποφάσεως.

(9) Η Επιτροπή, σύμφωνα με το άρθρο 15 παράγραφος 1 στοχείο β) και το άρθρο 16 παράγραφος 1 στοιχείο γ) του κανονισμού αριθ. 17, μπορεί, με απόφασή της που απευθύνει στις επιχειρήσεις:

α) να επιβάλλει πρόστιμο ύψους 100 έως 5 000 ECU όταν παρέχουν, εκ προθέσεως ή εξ αμελείας, ανακριβείς πληροφορίες σε απάντηση αιτήματος που υποβλήθηκε σύμφωνα με το άρθρο 11 παράγραφος 3 ή 5, ή δεν παρέχουν πληροφορίες εντός της προθεσμίας που καθορίστηκε με απόφαση που έχει ληφθεί σύμφωνα με το άρθρο 11 παράγραφος 5·

β) να επιβάλλει χρηματικές ποινές ύψους 50 έως 1 000 ECU ανά ημέρα, επί περίοδο υπολογιζόμενη από την ημερομηνία που θα ορίσει στην απόφασή της, για να τις υποχρεώσει να παράσχουν με τρόπο πλήρη και ακριβή κάθε πληροφορία που έχει ζητήσει με απόφασή της κατ' εφαρμογή του άρθρου 11 παράγραφος 5.

Εν όψει του μεγέθους της Ολυμπιακής Αεροπορίας και των συνθηκών υπό τις οποίες αρνήθηκε να παράσχει τις πληροφορίες, η Επιτροπή θεωρεί ότι, με την επιφύλαξη των ενδεχομένων γραπτών ή προφορικών παρατηρήσεων εκ μέρους της Ολυμπιακής Αεροπορίας, θα ήταν σωστό να επιβληθεί προσωρινή χρηματική ποινή 1 000 ECU για κάθε μέρα συνεχίσεως της παραβάσεως,

ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΑΠΟΦΑΣΗ:

Άρθρο 1

Ζητείται από την Ολυμπιακή Αεροπορία να παράσχει, εντός προθεσμίας τεσσάρων εβδομάδων από την ημερομηνία κοινοποιήσεως, τις πληροφορίες που αναφέρονται στο παράρτημα της παρούσας αποφάσεως.

Άρθρο 2

Η παρούσα απόφαση απευθύνεται στην Ολυμπιακή Αεροπορία ΑΕ, Λεωφόρος Συγγρού 96, Αθήνα 404, Ελλάδα.

Προσφυγή εναντίον της παρούσας αποφάσεως είναι δυνατόν να ασκηθεί στο Δικαστήριο των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, στο Λουξεμβούργο, σύμφωνα με τα άρθρα 173 και 185 της συνθήκης.

Βρυξέλλες, 23 Ιανουαρίου 1985.

Για την Επιτροπή

P. SUTHERLAND

Μέλος της Επιτροπής

(1) ΕΕ αριθ. 13 της 21. 2. 1962, σ. 204/62, ειδική έκδοση,

τ. 08-001, σ. 25.

(2) ΕΕ αριθ. 124 της 28. 11. 1962, σ. 2751/62, ειδική έκδοση,

τ. 07-001, σ. 30.

(1) Συλλ. 1974, σ. 371.

(2) Συλλ. 1978, σ. 1881.

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

1. Αναφέρατε τον αριθμό των αερολιμένων που εξυπηρετούν στην Ελλάδα γραμμές αεροπορικών εταιρειών.

2. Σε πόσους από αυτούς μόνο η Ολυμπιακή Αεροπορία παρέχει υπηρεσίες εξυπηρετήσεως αεροσκαφών (Handling Services);

3. Μπορεί μια οποιαδήποτε αεροπορική εταιρεία και σε οποιοδήποτε ελληνικό αεροδρόμιο να παρέχει υπηρεσίες εξυπηρετήσεως σε δικά της αεροσκάφη και στα αεροσκάφη μιας οποιαδήποτε άλλης εταιρείας;

Εάν όχι, ποιο είναι το νομικό ή οικονομικό κώλυμα; Εάν είναι νομικής φύσεως σας παρακαλώ να μου στείλετε αντίγραφα των κειμένων νόμων που το προβλέπουν.

4. Αναλύσατε για τα έτη 1982 και 1983 τα πάγια και τα μεταβλητά έξοδα παροχής υπηρεσιών εξυπηρετήσεως αεροσκαφών ( Handling Charges) τόσο για τον αερολιμένα Αθηνών όσο και για τους άλλους αερολιμένες της χώρας.

5. Ποια πρόβλεψη έγινε ώστε από τα έξοδα αυτά να εκπέσει η αναλογία των συνολικών δαπανών που οφείλονται στην παροχή υπηρεσιών από την Ολυμπιακή Αεροπορία στα δικά της αεροσκάφη;

6. Ο κατάλογος τελών «Α» (Pricelist A) με τα βασικά τέλη για τα επιβατηγά αεροσκάφη που θα επιβληθούν από 1ης Απριλίου 1984 περιέχει τέλη για τις βασικές υπηρεσίες εξυπηρετήσεως μεγάλων αεροσκαφών κατά μέσο όρο 50 % υψηλότερα από του 1983. Τα τρέχοντα έξοδα παροχής αυτών των υπηρεσιών αυξήθηκαν πραγματικά κατά ένα τέτοιο ποσοστό; Ποιοι άλλοι δικαιολογούν αυτή την αύξηση;

7. Εξάλλου, τα τέλη για τις υπηρεσίες εξυπηρετήσεως μικρών και ελαφρών αεροσκαφών θα αυξηθούν από 1ης Απριλίου 1984 κατά μέσο όρο 35 %. Μπορείτε να εξηγήσετε γιατί ο μέσος όρος αυξήσεως των τελών για τα μικρά και ελαφρά αεροσκάφη είναι τόσο πολύ μικρότερος από ό,τι για τα μεγάλα αεροσκάφη;

8. Μπορείτε να μου εξηγήσετε γιατί η προτεινόμενη κατά 50 % αύξηση εφαρμόσθηκε από 1ης Ιανουαρίου 1984 για ορισμένες εταιρείες και από 1ης Απριλίου 1984 για άλλες;