*****

ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ

της 27ης Οκτωβρίου 1982

σχετικά με ενίσχυση που προτίθεται να χορηγήσει η κυβέρνηση του Βελγίου σε ορισμένες επενδύσεις που έχουν πραγματοποιηθεί σε εταιρία πετρελαίου στο διυλιστήριό της στην Αμβέρσα

(Τα κείμενα στη γαλλική και ολλανδική γλώσσα είναι τα μόνα αυθεντικά)

(82/829/ΕΟΚ)

Η ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ,

Έχοντας υπόψη:

την συνθήκη περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Οικονομικής Κοινότητας, και ιδίως το άρθρο 93 παράγραφος 2 πρώτο εδάφιο,

Αφού κάλεσε τα ενδιαφερόμενα μέρη να υποβάλουν τις παρατηρήσεις τους σύμφωνα με το άρθρο 93, και λαμβάνοντας υπόψη τις παρατηρήσεις αυτές,

Εκτιμώντας:

Ι

ότι ο βελγικός νόμος της 17ης Ιουλίου 1959 και το εκτελεστικό βασιλικό διάταγμα της 17ης Αυγούστου 1959 (1), καθιέρωσαν ορισμένα γενικά μέτρα για την ενίσχυση της βελγικής οικονομίας, και ειδικότερα μειώσεις επιτοκίου σε δάνεια που συνομολογούνται για την πληρωμή επενδύσεων, κρατικές εγγυήσεις για την κάλυψη δανείων που συνομολογούνται από επιχειρήσεις με τράπεζες και στα οποία παρέχονται ορισμένες μειώσεις επιτοκίου, καθώς και πενταετής εξαίρεση από τη φορολογία ακινήτων·

ότι, κατά την εξέταση του βελγικού νόμου, σύμφωνα με τη διαδικασία που ορίζεται στο άρθρο 93 παράγραφοι 1 και 2 της συνθήκης ΕΟΚ, η Επιτροπή έκρινε ότι, καθώς ο νόμος δεν περιελάμβανε κανέναν τομεακό ή περιφερειακό στόχο και επέτρεπε την παροχή ενισχύσεων για επενδύσεις οποιασδήποτε επιχειρήσεως σε οποιαδήποτε περιοχή ή βιομηχανικό κλάδο, συνιστούσε γενικό καθεστώς ενισχύσεων το οποίο, σαν τέτοιο, δεν μπορούσε να τύχει της εξαιρέσεως που προβλέπεται στο άρθρο 92 παράγραφος 3 υπό α ή γ. Ελλείψει τέτοιων ειδικών αναφορών, η Επιτροπή δεν μπορούσε να κρίνει τις επιπτώσεις του καθεστώτος αυτού στις συναλλαγές μεταξύ των Κρατών μελών ή στον ανταγωνισμό καί, ως εκ τούτου, της ήταν αδύνατο να σχηματίσει γνώμη ως προς το συμβιβάσιμό του με την κοινή αγορά·

ότι είναι πλέον σαφής η πολιτική της Επιτροπής να εγκρίνει τέτοια καθεστώτα γενικών ενισχύσεων, εφόσον πληρούνται μία ή δύο προϋποθέσεις, ιδίως ότι το ενδιαφερόμενο Κράτος μέλος κοινοποιεί στην Επιτροπή είτε ένα περιφερειακό είτε ένα τομεακό πρόγραμμα εφαρμογής του νόμου, ή, εφόσον τούτο δεν φαίνεται δυνατό, ότι κοινοποιεί τις σημαντικές μεμονωμένες περιπτώσεις εφαρμογής·

ότι η Επιτροπή, με την απόφαση 75/397/ΕΟΚ (2), ζήτησε από τη βελγική κυβέρνηση να της κοινοποιήσει εκ των προτέρων και αρκετά νωρίς τις σημαντικές περιπτώσεις εφαρμογής του βελγικού νόμου της 17ης Ιουλίου 1959 που καθιερώνει μέτρα για την προώθηση της οικονομικής επέκτασης και τη δημιουργία νέων βιομηχανιών, έτσι ώστε να της επιτρέψει να αποφασίσει σχετικά με το συμβιβάσιμο των προταθέντων ενισχύσεων με την κοινή αγορά ·

ΙΙ

ότι σύμφωνα με τη διαδικασία αυτή, με επιστολή της 3ης Φεβρουαρίου 1982, η βελγική κυβέρνηση πληροφόρησε την Επιτροπή σχετικά με την πρόθεσή της να εφαρμόσει τις ενισχύσεις που προβλέπονται στον προαναφερόμενο νόμο σε επενδύσεις που θα πραγματοποιούνταν σε ένα διυλιστήριο στην Αμβέρσα·

ότι, η εταιρία που θα ενισχυθεί είναι η βελγική Joint Venture ενός από τους μεγαλύτερους στον κόσμο ομίλους πετρελαίου και μιας εθνικής εταιρίας πετρελαίου·

ότι το σχέδιο, στο οποίο προτείνεται να χορηγηθεί ενίσχυση, αφορά επενδύσεις για την προσαρμογή μιας στήλης διυλίσεως ώστε να λειτουργεί ως μονάδα μετατροπής, πράγμα που οδηγεί σε υπολογιζόμενη αύξηση της παραγωγής ελαφρών προϊόντων κατά 827 000 τό- νους το έτος, καθώς και την κατασκευή μιας νέας μονάδας που θα παράγει κάθε χρόνο 100 000 τόνους «Methyl-tertiary butyl ether» (μεθυλοτριτοταγής βουτυλικός αιθέρας). Το προϊόν αυτό είναι ένα πρόσθετο στα ελαφρά καύσιμα κινητήρων, που προορίζεται να υποκα

ταστήσει τα μολυβδούχα πρόσθετα. Με το νέο πρόσθετο τα καυσαέρια των αυτοκινήτων που κινούνται με υγρά καύσιμα θα είναι λιγότερο δηλητηριώδη από όσο είναι τώρα·

ότι η τελευταία αυτή επένδυση θα παράγει, ως παραπροϊόν 30 000 τόνους πετρελαίου κινητήρων κάθε χρόνο. Υπολογίζεται ότι, ως αποτέλεσμα της μετατροπής, η συνολική ικανότητα παραγωγής του διυλιστηρίου θα μειωθεί από τους σημερινούς 17 000 000 τόνους σε 15 000 000 τόνους το χρόνο·

ότι, η σημερινή χρήση του δυναμικού είναι 78 %. Από τη σημερινή παραγωγή 13,3 εκατομμυρίων τόνων, εξάγονται 5,4 εκατομμύρια τόνοι. Από τις εξαγωγές αυτές 3,5 εκατομμύρια τόνοι εξάγονται στις άλλες χώρες της ΕΟΚ. Υπολογίζεται επίσης, ότι μετά τη μετατροπή το χρησιμοποιούμενο δυναμικό θα αυξηθεί κατά 2 % έως 3 % το χρόνο και ότι οι εξαγωγές του διυλιστηρίου στα άλλα Κράτη μέλη θα αυξηθούν από τους σημερινούς 3 522 000 μετρικούς τόνους σε 3 900 000 τόνους το χρόνο·

ότι το επενδυτικό κόστος, ύψους 4 093 εκατομμυρίων βελγικών φράγκων, χρηματοδοτείται καθ' ολοκληρία από τους ίδιους τους πόρους της εταιρίας. Η ενίσχυση έχει τη μορφή πρίμ κεφαλαίου που ισοδυναμεί με επιδότηση επιτοκίου κατά 3 % για πέντε χρόνια και για θεωρητικό δάνειο 2 046,5 εκατομμυρίων βελγικών φράγκων. Ως εκ τούτου η ενίσχυση ανέρχεται σε 306 750 000 βελγικά φράγκα, πράγμα που αντιπροσωπεύει ένα καθαρό ισοδύναμο επιδοτήσεως (μετά τη φορολογία) 3,43 % της συνολικής επενδύσεως ·

ΙΙΙ

ότι, στις 23 Μαρτίου 1982, η Επιτροπή κίνησε τη διαδικασία του άρθρου 93 παράγραφος 2 της συνθήκης ΕΟΚ έναντι του βελγικού σχεδίου. Στο πλαίσιο της διαδικασίας αυτής η Επιτροπή έλαβε συμπληρωματικές πληροφορίες και παρατηρήσεις τόσο από την κυβέρνηση του Βελγίου και την ιταλική εθνική επιχείρηση πετρελαίου (ΙΝΑΗ) που εξέφραζαν την άποψη ότι η προταθείσα ενίσχυση πρέπει να χορηγηθεί, όσο και από τις κυβερνήσεις της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Γερμανίας, του Βασιλείου της Δανίας και του Ηνωμένου Βασιλείου που εξέφραζαν την άποψη ότι η προταθείσα ενίσχυση δεν θα έπρεπε να χορηγηθεί·

IV

ότι, τα τελευταία χρόνια σε μια σειρά από ανακοινώσεις προς το Συμβούλιο, η Επιτροπή τόνισε τις δυσχέρειες που αντμετωπίζουν οι εταιρίες διυλίσεως πετρελαίων στην Κοινότητα σαν αποτέλεσμα αφενός μεν ενός μεγάλου πλεονάσματος του δυναμικού βασικής διυλίσεως, και αφετέρου των ανεπαρκών εγκαταστάσεων μετατροπής για να αντιμετωπιστεί η μελλοντική ζήτηση των διαφόρων προϊόντων·

ότι έχει βαθμιαία μειωθεί η ζήτηση βαρέων προϊόντων περισσότερο από ό,τι η ζήτηση ελαφρών κλασμάτων. Ταυτόχρονα, καθώς μείωνε τη βασική ικανότητα παραγωγής, η βιομηχανία αναγκάστηκε να επενδύσει σε εγκαταστάσεις, για να αυξήσει τη σχετική απόδοση ελαφρών προϊόντων. Πάντως, η διαφορά τιμής μεταξύ των ελαφρών κλασμάτων και των καταλοίπων μαζούτ έχει, τα τελευταία χρόνια γενικά, λειτουργήσει σαν επαρκές κίνητρο για τις εταιρίες ώστε να πραγματοποιήσουν τις αναγκαίες επενδύσεις·

ότι η βελγική κυβέρνηση έχει προτείνει ενισχύσεις σε δύο προηγούμενες περιπτώσεις για άλλα διυλιστήρια της Αμβέρσας και για τον ίδιο ή σχετικό σχετιζόμενο σκοπό. Και οι δύο αυτές προτάσεις αποτέλεσαν το αντικείμενο αρνητικής αποφάσεως (1), με το δικαιολογητικό ότι οι ενισχύσεις αυτές ήταν ασυμβίβαστες με την κοινή αγορά, ιδιαίτερα λόγω της καταστάσεως στον τομέα διυλίσεως·

V

ότι η ενίσχυση που πρότεινε η βελγική κυβέρνηση πρόκειται κατά πάσα πιθανότητα να επηρεάσει τις συναλλαγές μεταξύ Κρατών μελών και να στρεβλώσει ή να απειλήσει να στρεβλώσει τον ανταγωνισμό ευνοώντας την εν λόγω επιχείρηση ή την παραγωγή των προϊόντων της, σύμφωνα με την έννοια του άρθρου 92 παράγραφος 1 της συνθήκης ΕΟΚ·

ότι η συνθήκη αυτή προβλέπει πως οι ενισχύσεις που πληρούν τους όρους του άρθρου 92 παράγραφος 1 κρίνονται ασυμβίβαστες με την κοινή αγορά. Οι παρεκκλίσεις από το ασυμβίβαστο αυτό, που προβλέπονται από το άρθρο 92 παράγραφος 3 της συνθήκης ΕΟΚ, εξειδικεύουν τους στόχους που πρέπει να ακολουθούνται για το συμφέρον της Κοινότητας και όχι για το συμφέρον του μεμονωμένου δικαιούχου της ενισχύσεως. Οι παρεκκλίσεις αυτές πρέπει να ερμηνεύονται αυστηρά κατά την εξέταση τόσο των περιφερειακών ή τομεακών καθεστώτων ενισχύσεων όσο και των μεμονωμένων περιπτώσεων εφαρμογής των γενικών καθεστώτων ενισχύσεων. Ειδικότερα, οι παρεκκλίσεις αυτές μπορούν να χορηγούνται μόνο αφού η Επιτροπή διαπιστώσει ότι συμβάλλουν για την επίτευξη των στόχων που εξειδικεύονται από τις παρεκκλίσεις αυτές, και τους οποίους στόχους οι ωφελούμενες επιχειρήσεις δεν θα επιτύγχαναν με τις δικές τους αποκλειστικά ενέργειες κάτω από κανονικές συνθήκες της αγοράς·

ότι το να χορηγηθεί παρέκκλιση εκεί όπου δεν υφίσταται αντισταθμιστική δικαιολόγηση θα ισοδυναμούσε με το να επιτρέπεται να επηρεάζονται οι συναλλαγές μεταξύ των Κρατών μελών και να στρεβλώνεται ο ανταγωνισμός χωρίς να προκύπτει όφελος για την Κοινότητα, ενώ ταυτόχρονα να γίνεται δεκτό να αυξάνονται τα αδικαιολόγητα πλεονεκτήματα σε ορισμένα Κράτη μέλη ·

ότι, όταν κατά την εξέταση των μεμονωμένων περιπτώσεων εφαρμογής των καθεστώτων γενικών ενισχύσεων η Επιτροπή εφαρμόζει τις προαναφερόμενες αρχές, πρέπει να έχει βεβαιωθεί ότι υφίσταται, εκ μέρους του μεμονωμένου δικαιούχου, κάποια ειδική αντισταθμιστική δικαιολόγηση με την έννοια ότι η χορήγηση της ενισχύσεως

είναι αναγκαία για την προώθηση της επιτεύξεως ενός από τους στόχους του άρθρου 92 παράγραφος 3. Όταν δεν μπορούν να χορηγηθούν τα σχετικά αποδεικτικά στοιχεία, και ειδικά όταν οι ενισχυόμενες επενδύσεις ούτως ή άλλως σε περίπτωση μη ενισχύσεως θα πραγματοποιούνταν, είναι φανερό ότι η ενίσχυση δεν συμβάλλει στην επίτευξη των στόχων που προσδιορίζονται στις παρεκκλίσεις, αλλά ότι χρησιμεύει για να αυξηθεί η οικονομική δύναμη της σχετικής επιχειρήσεως·

ότι, στην εν λόγω περίπτωση, δεν φαίνεται να παρέχεται από την επιχείρηση που ωφελείται από την ενίσχυση τέτοια αντισταθμιστική δικαιολόγηση·

ότι ούτε η κυβέρνηση του Βελγίου μπόρεσε να δώσει την απόδειξη ούτε η Επιτροπή να διαπιστώσει πως η προταθείσα ενίσχυση πληροί τους όρους που δικαιολογούν μία από τις παρεκκλίσεις που προβλέπονται στο άρθρο 92 παράγραφος 3 της συνθήκης ΕΟΚ·

ότι, περαιτέρω, παρά το γεγονός ότι το Βέλγιο χαρακτηρίζεται από υψηλό ποσοστό ανεργίας, με αποτέλεσμα να χορηγήσει η Επιτροπή παρέκκλιση σε ένα καθεστώς ενισχύσεων για την απασχόληση με το δικαιολογητικό ότι υφίσταται σοβαρή διαταραχή της βελγικής οικονομίας, δεν έπεται ότι για οποιαδήποτε άλλη ενίσχυση, οποιασδήποτε φύσεως, που προτείνεται από την κυβέρνηση του Βελγίου, μπορεί αυτόματα να χορηγηθεί μια από τις παρεκκλίσεις που προβλέπονται στο άρθρο 92 παράγραφος 3, τη στιγμή που κάθε κοινοποιούμενη ενίσχυση πρέπει να κριθεί ανάλογα με τα δικά της πλεονεκτήματα υπό το φώς των ειδικών κριτηρίων που έχουν θεσπιστεί·

ότι, όσον αφορά τις παρεκκλίσεις του άρθρου 92 παράγραφος 3 υπό α και γ σχετικά με τις ενισχύσεις που προορίζονται να προωθήσουν ή να διευκολύνουν την ανάπτυξη ορισμένων περιοχών, είναι γεγονός ότι η περιοχή της Αμβέρσας εξακολουθεί να ευρίσκεται σε καλύτερη κοινωνική και οικονομική κατάσταση από αυτήν των άλλων περιοχών του Βελγίου· στο μέτρο επίσης που το γενικό πρόβλημα της ανεργίας υφίσταται επίσης στην Αμβέρσα, έχει ήδη προβλεφθεί, βάσει του γενικού καθεστώτος, η προώθηση της απασχολήσεως καί, ως εκ τούτου, δεν υφίσταται λόγος να χορηγηθεί περαιτέρω παρέκκλιση όσον αφορά την ενίσχυση αυτή με το δικαιολογητικό ότι θα προωθήσει ή θα διευκολύνει την ανάπτυξη της περιοχής αυτής, πράγμα που δεν αποτελεί εξάλλου, σκοπό της ενισχύσεως αυτής·

ότι, όσον αφορά τις παρεκκλίσεις που προβλέπονται στο άρθρο 92 παράγραφος 3 υπό β, επειδή στην αγορά της παραγωγής ελαφρών κλασμάτων δεν εμφανίζεται η υπερεπάρκεια που χαρακτηρίζει τον υπόλοιπο τομέα της διυλίσεως, η επένδυση αυτή θα πραγματοποιούνταν οπωσδήποτε μέσω της κανονικής λειτουργίας της αγοράς. Στην επένδυση αυτή δεν υπάρχει τίποτα το ιδιαίτερο που να τη χαρακτηρίζει ως σχέδιο κοινού ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος ή ως σχέδιο προοριζόμενο να αποκαταστήσει σοβαρή διαταραχή της οικονομίας ενός Κράτους μέλους, ώστε να μπορεί να τύχει παρεκκλίσεως, βάσει του άρθρου 92 παράγραφος 3 υπό β, από τη διάταξη που θεσπίζεται στο άρθρο 92 παράγραφος 1 σχετικά με το ασυμβίβαστο των ενισχύσεων. Τέλος, όσον αφορά την παρέκκλιση που προβλέπεται στο άρθρο 92 παράγραφος 3 υπό γ της συνθήκης ΕΟΚ για ενισχύσεις για την προώθηση της αναπτύξεως ορισμένων οικονομικών δραστηριοτήτων, η εξέταση της επενδύσεως για το διυλιστήριο που προτείνεται να ενισχυθεί, αποδεικνύει ότι οι επενδύσεις μπορούν να πραγματοποιηθούν από την επιχείρηση με χρησιμοποίηση των δικών της πόρων. Λαμβανομένου υπόψη του γεγονότος αυτού και της γενικής καταστάσεως της βιομηχανίας διυλίσεως για την παραγωγή ελαφρών προϊόντων, είναι φανερό ότι η ενίσχυση δεν είναι αναγκαία για να προωθήσει την ανάπτυξη της εν λόγω οικονομικής δραστηριότητας. Επιπλέον, λαμβανομένου υπόψη του γεγονότος ότι ο προγραμματιζόμενος εκσυγχρονισμός των εγκαταστάσεων του διυλιστηρίου αναμένεται να αυξήσει τις εξαγωγές του διυλιστηρίου προς τα άλλα Κράτη μέλη κατά 378 000 μετρικούς τόνους το χρόνο, η χορήγηση της ενισχύσεως αυτής είναι πολύ πιθανό να αλλοιώσει τους όρους των συναλλαγών κατά τρόπο που θα αντέκειτο προς το κοινό συμφέρον·

ότι, βάσει των προαναφερομένων, η πρόταση ενισχύσεως της κυβερνήσεως του Βελγίου δεν πληροί τους αναγκαίους όρους για να τύχει οποιασδήποτε παρεκκλίσεως που προβλέπεται στο άρθρο 92 παράγραφος 3 της συνθήκης ΕΟΚ,

ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΑΠΟΦΑΣΗ:

Άρθρο 1

Δεν επιτρέπεται στο Βέλγιο να θέσει σε εφαρμογή το σχέδιό του, που κοινοποίησε στην Επιτροπή στις 3 Φεβρουαρίου 1982, να χορηγήσει δηλαδή ενίσχυση σε ορισμένες επενδύσεις που θα πραγματοποιηθούν σε διυλιστήριο της Αμβέρσας, βάσει του νόμου της 17ης Ιουλίου 1959 περί προωθήσεως της οικονομικής επεκτάσεως και δημιουργίας νέων βιομηχανιών.

Άρθρο 2

Το Βέλγιο οφείλει να πληροφορήσει την Επιτροπή εντός δύο μηνών από της ημερομηνίας κοινοποιήσεως της παρούσας αποφάσεως, σχετικά με τα μέτρα που έχει λάβει για να συμμορφωθεί με αυτή.

Άρθρο 3

Η παρούσα απόφαση απευθύνεται στο Βασίλειο του Βελγίου.

Έγινε στις Βρυξέλλες, στις 27 Οκτωβρίου 1982.

Για την 'Επιτροπή

Frans ANDRIESSEN

Μέλος της Επιτροπής

(1) Moniteur Belge της 29. 8. 1959.

(2) ΕΕ αριθ. L 177 της 8. 7. 1975, σ. 13.

(1) ΕΕ αριθ. L 343 της 18. 12. 1980, σ. 38, και ΕΕ αριθ. L 361 της 16. 12. 1981, σ. 24.