ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ της 13ης Μαρτίου 1996 όσον αφορά το συμβιβάσιμο με την κοινή αγορά των κρατικών εγγυήσεων υπέρ σχεδίων αναδιάρθρωσης (συμπεριλαμβανομένων των σχεδίων εξυγίανσης και ανασυγκρότησης) μεγάλων προβληματικών επιχειρήσεων, στο πλαίσιο των καθεστώτων εγγύησης των ομόσπονδων κρατών της Σαξονίας-Άνχαλτ, Κάτω Σαξονίας, Βόρειας Ρηνανίας-Βεστφαλίας, Ρηνανίας-Παλατινάτου, Βαυαρίας, Βρέμης, Μεκλεμβούργου-Δυτικής Πομερανίας, Σλέσβιχ-Χόλσταϊν και Σαξονίας (Το κείμενο στη γερμανική γλώσσα είναι το μόνο αυθεντικό) (96/475/ΕΚ)

Η ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ,

Έχοντας υπόψη:

τη συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, και ιδίως το άρθρο 93, παράγραφος 2, πρώτο εδάφιο,

τις κοινοτικές κατευθυντήριες γραμμές όσον αφορά τις κρατικές ενισχύσεις για τη διάσωση και την αναδιάρθρωση προβληματικών επιχειρήσεων της 23ης Δεκεμβρίου 1994 (1), και ιδίως τα σημεία 4.1 και 4.2,

Αφού έλαβε υπόψη της τις υποβληθείσες παρατηρήσεις,

Εκτιμώντας τα ακόλουθα:

Ι. ΕΙΣΑΓΩΓΗ

1. Με τις επιστολές

- SG(94) D/12198 της 18ης Αυγούστου 1994

- SG(94) D/12184 της 18ης Αυγούστου 1994

- SG(94) D/15710 της 9ης Νοεμβρίου 1994

- SG(94) D/12186 της 18ης Αυγούστου 1994

- SG(94) D/15712 της 9ης Νοεμβρίου 1994

- SG(94) D/15714 της 9ης Νοεμβρίου 1994

- SG(94) D/15716 της 9ης Νοεμβρίου 1994

- SG(94) D/15718 της 9ης Νοεμβρίου 1994

- SG(94) D/17918 της 12ης Δεκεμβρίου 1994,

η Επιτροπή πρότεινε κατάλληλα μέτρα βάσει του άρθρου 93 παράγραφος 1 της συνθήκης ΕΚ όσον αφορά τα καθεστώτα κρατικών εγγυήσεων των ακόλουθων ομόσπονδων κρατών:

>ΘΕΣΗ ΠΗΝΑΚΑ>

2. Οι γερμανικές αρχές υπέβαλαν, στις 23 Φεβρουαρίου 1995, τις παρατηρήσεις τους στο πλαίσιο της διαδικασίας του άρθρου 93 παράγραφος 1 της συνθήκης.

Μολονότι οι γερμανικές αρχές αποδέχτηκαν, στη θέση που έλαβαν στις 23 Φεβρουαρίου 1995, την πλειονότητα των προτάσεων κατάλληλων μέτρων της Επιτροπής, εξεδήλωσαν τη διαφωνία τους όσον αφορά ορισμένες εξ' αυτών, και ιδίως την πρόταση μεμονωμένης κοινοποίησης κάθε περίπτωσης χορήγησης εγγυήσεων υπέρ σχεδίων αναδιάρθρωσης (συμπεριλαμβανομένων των σχεδίων ανασυγκρότησης και εξυγίανσης) των μεγάλων προβληματικών επιχειρήσεων (σύμφωνα με τον ορισμό των ΜΜΕ που περιλαμβάνεται στο κοινοτικό πλαίσιο). Οι γερμανικές αρχές πρότειναν να κοινοποιούνται οι εν λόγω περιπτώσεις χορήγησης εγγυήσεων, μόνο εφόσον οι εγγυήσεις υπερβαίνουν τα 50 εκατομμύρια γερμανικά μάρκα (25 εκατομμύρια Ecu).

Η εν λόγω θέση των γερμανικών αρχών δεν έγινε αποδεκτή από την Επιτροπή 7 η Επιτροπή έκρινε, στην ανακοίνωσή της με θέμα τις κοινοτικές κατευθυντήριες γραμμές όσον αφορά τις κρατικές ενισχύσεις για τη διάσωση και την αναδιάρθρωση προβληματικών επιχειρήσεων, ότι η μεμονωμένη κοινοποίηση όλων των ενισχύσεων για την αναδιάρθρωση των μεγάλων προβληματικών επιχειρήσεων είναι υποχρεωτική. Η εν λόγω υποχρέωση κοινοποίησης περιλαμβάνεται στις κοινοτικές κατευθυντήριες γραμμές χωρίς να προβλέπεται κανένα όριο (ποσού ενίσχυσης/εγγύησης).

Επίσης, η Επιτροπή έκρινε ότι η χορήγηση εγγυήσεων υπέρ των σχεδίων αναδιάρθρωσης (συμπεριλαμβανομένων των σχεδίων ανασυγκρότησης και εξυγίανσης) των μεγάλων επιχειρήσεων στο πλαίσιο των προαναφερθέντων καθεστώτων δεν συμβιβάζεται με την κοινή αγορά, εφόσον η εν λόγω χορήγηση υπήρξε λόγος για τη λήψη κατάλληλων μέτρων βάσει του άρθρου 93 παράγραφος 1 της συνθήκης ΕΚ, και ως εκ τούτου, κίνησε, με απόφαση της 15ης Μαρτίου 1995, τη διαδικασία που προβλέπεται στο άρθρο 93 παράγραφος 2 της συνθήκης ΕΚ.

Πρέπει να σημειωθεί στο πλαίσιο αυτό ότι, στην επιστολή αριθ. 12184 της 18ης Αυγούστου 1994 όσον αφορά το καθεστώς εγγυήσεων του ομόσπονδου κράτους της Κάτω Σαξονίας (απόφαση της 27ης Ιουλίου 1994), η Επιτροπή δεν πρότεινε την κοινοποίηση όλων των περιπτώσεων χορήγησης εγγυήσεων υπέρ των σχεδίων αναδιάρθρωσης των μεγάλων προβληματικών επιχειρήσεων (σύμφωνα με τον ορισμό του πλαισίου ΜΜΕ) 7 η αρχική έγκριση του καθεστώτος (βλέπε Ν 255/90, επιστολές SG(90) D/27176 της 14ης Σεπτεμβρίου 1990 και SG(86) D/4786 της 24ης Απριλίου 1986) προέβλεπε ήδη τη μεμονωμένη κοινοποίηση κάθε σημαντικής περίπτωσης (εγγυήσεις που αφορούν δάνεια που υπερβαίνουν τα 0,5 εκατομμύρια Ecu υπέρ επιχειρήσεων που απασχολούν άνω των 300 εργαζομένων (ευαίσθητοι τομείς: 50 εργαζόμενοι).

Κατά συνέπεια, το καθεστώς του ομόσπονδου κράτους της Κάτω Σαξονίας δεν αποτελεί αντικείμενο της διαδικασίας του άρθρου 93 παράγραφος 2 της συνθήκης ΕΚ.

3. Η γερμανική κυβέρνηση πληροφορήθηκε την εν λόγω απόφαση με την επιστολή SG(95) D/4305 της 4ης Απριλίου 1995. Τα άλλα κράτη μέλη και οι λοιποί ενδιαφερόμενοι ενημερώθηκαν με τη δημοσίευση της εν λόγω επιστολής στην Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων (2). Η γερμανική κυβέρνηση, τα άλλα κράτη μέλη και οι λοιποί ενδιαφερόμενοι κλήθηκαν να υποβάλουν τις παρατηρήσεις τους εντός προθεσμίας ενός μηνός από την ημερομηνία δημοσίευσης της εν λόγω επιστολής.

ΙΙ. ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΠΟΥ ΥΠΟΒΛΗΘΗΚΑΝ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑΣ

4. Οι γερμανικές αρχές διαβίβασαν τις παρατηρήσεις τους με ανακοίνωση της 29ης Μαΐου 1995. Ο σχετικός φάκελος αποτέλεσε το αντικείμενο συνεδρίασης με τις γερμανικές αρχές στις 9 Νοεμβρίου 1995.

Τα άλλα κράτη μέλη και οι λοιποί ενδιαφερόμενοι δεν υπέβαλαν παρατηρήσεις.

ΙΙ.1. Παρατηρήσεις των γερμανικών αρχών

5. Στη θέση που έλαβε στις 23 Φεβρουαρίου 1995 όσον αφορά τις προτάσεις κατάλληλων μέτρων σύμφωνα με το άρθρο 93 παράγραφος 1 η ομοσπονδιακή κυβέρνηση είχε ήδη δηλώσει την εν μέρει διαφωνία της, όσον αφορά την μεμονωμένη κοινοποίηση κάθε περίπτωσης χορήγησης εγγυήσεων υπέρ των σχεδίων αναδιάρθρωσης (συμπεριλαμβανομένων των σχεδίων ανασυγκρότησης και εξυγίανσης) των μεγάλων προβληματικών επιχειρήσεων (σύμφωνα με τον ορισμό του κοινοτικού πλαισίου των ΜΜΕ) 7 η ομοσπονδιακή κυβέρνηση θα προτιμούσε να εφαρμοστεί ένα άλλο κριτήριο, συγκεκριμένα ένα όριο, κάτω του οποίου η Επιτροπή ενέκρινε τις εγγυήσεις υπέρ των επιχειρήσεων, ανεξάρτητα από το μέγεθος και τον τόπο εγκατάστασής τους, χωρίς μεμονωμένη κοινοποίηση. Το προτεινόμενο όριο ήταν 50 εκατομμύρια γερμανικά μάρκα (25 εκατομμύρια Ecu περίπου).

Στην αιτιολόγηση της θέσης της, η ομοσπονδιακή κυβέρνηση δήλωσε ότι ο χαρακτήρας ενίσχυσης των εν λόγω εγγυήσεων είναι αβέβαιος, δεδομένου ότι οι εν λόγω εγγυήσεις έχουν, κατά κύριο λόγο, χαρακτήρα ασφάλισης. Επιπλέον, υποστήριξε ότι οι κρατικές εγγυήσεις έχουν χαμηλή ένταση ενίσχυσης και ότι ο συντελεστής μη εκπλήρωσης υποχρεώσεων δεν υπερβαίνει το πλαίσιο που καλύπτεται από τις συνήθεις τραπεζικές προμήθειες. Έρευνα που διεξήγαγε το ομόσπονδο κράτος της Βάδης-Βυρτερμβέργης το φθινόπωρο του 1994 αποκάλυψε για παράδειγμα ότι ο ετήσιος συντελεστής μη εκπλήρωσης υποχρεώσεων για τις εγγυήσεις που χορηγούνται στο πλαίσιο του προγράμματος εγγυήσεων και ενισχύσεων ρευστότητας κυμάνθηκε μεταξύ 1,26 και 2,84 % κατά τη διάρκεια της περιόδου 1991-1994. Επιπλέον, η ομοσπονδιακή κυβέρνηση ανέφερε ότι πρόκειται για ενδεχόμενες δεσμεύσεις, και, κατά συνέπεια, δεν είναι βέβαιο, κατά τη στιγμή της χορήγησης, ότι θα χρειαστεί η εγγύηση και ότι η αναληφθείσα δέσμευση συνεπάγεται την πληρωμή των προμηθειών που αντιπροσωπεύουν ποσοστό 0,5-1 % του καλυπτόμενου ποσού. Η φερεγγυότητα των εμπλεκόμενων επιχειρήσεων εξετάζεται και πιστοποιείται (κατά γενικό κανόνα από ανεξάρτητους εκπροσώπους) πριν την έκδοση της εγγύησης. Δεδομένης της αυστηρότητας της δημοσιονομικής τους νομοθεσίας, τα ομόσπονδα κράτη μπορούν να χορηγήσουν εγγυήσεις μόνο εάν, υπό κανονικές οικονομικές συνθήκες, είναι εξασφαλισμένη η επιστροφή της καλυπτόμενης πίστωσης. Ο κίνδυνος που απομένει να αναλάβουν οι τράπεζες είναι, κατά γενικό κανόνα, της τάξης του 20 %. Εάν αληθεύει ότι οι εγγυήσεις για τα μέτρα αναδιάρθρωσης (συμπεριλαμβανομένων των σχεδίων εξυγίανσης και ανασυγκρότησης) υπέρ των προβληματικών επιχειρήσεων έχουν, λόγω του αυξημένου κινδύνου μη εκπλήρωσης υποχρεώσεων, μεγαλύτερη ένταση από τις εγγυήσεις που προορίζονται για άλλους σκοπούς, οι εγγυήσεις έχουν πολύ χαμηλότερη ένταση από τις άλλες μορφές ενίσχυσης.

6. Στη θέση που έλαβε στις 29 Μαΐου 1995 και ανακοινώθηκε σύμφωνα με τη διαδικασία που προβλέπεται στο άρθρο 93, παράγραφος 2 της συνθήκης ΕΚ, η ομοσπονδιακή κυβέρνηση καταλήγει στο συμπέρασμα ότι, για να κινήσει τη διαδικασία, η Επιτροπή θεωρεί δεδομένο ότι μια επιχείρηση είναι προβληματική όταν οι τράπεζες αρνούνται να της χορηγήσουν διευκολύνσεις για τις οποίες αναλαμβάνουν οι ίδιες τον κίνδυνο και όταν προϋπόθεση για τη χορήγηση των πιστώσεων είναι η παροχή εγγυήσεων. Η ομοσπονδιακή κυβέρνηση θεωρεί απαράδεκτο, μετά τις παρατηρήσεις που διατύπωσε στην ανακοίνωση της 25ης Φεβρουαρίου 1995, το ότι η Επιτροπή απαιτεί την κοινοποίηση του συνόλου των περιπτώσεων εφαρμογής, βασιζόμενη, κατά την άποψη της ομοσπονδιακής κυβέρνησης, στην εν λόγω παραδοχή.

6.1. Η ομοσπονδιακή κυβέρνηση υποστηρίζει εξάλλου ότι τα προγράμματα εγγυήσεων που υπάρχουν στη Γερμανία βασίζονται στην αρχή σύμφωνα με την οποία μια κρατική εγγύηση δεν πρέπει να χορηγείται παρά μόνον εάν, χωρίς την εν λόγω εγγύηση, η επιχείρηση δεν μπορεί να εξασφαλίσει πιστώσεις διότι δεν είναι σε θέση να παράσχει τις ασφάλειες που συνήθως απαιτούν οι τράπεζες. Σύμφωνα με την άποψη της ομοσπονδιακής κυβέρνησης, η απουσία ασφαλειών δεν σημαίνει ότι η επιχείρηση δεν είναι ανταγωνιστική 7 επίσης, η υπόθεση σύμφωνα με την οποία μια επιχείρηση είναι ήδη προβληματική όταν δεν μπορεί να εξασφαλίσει τραπεζικές πιστώσεις χωρίς κρατική εγγύηση δεν ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα όσον αφορά τη χορήγηση πιστώσεων, η οποία καθορίζεται από τη διάθεση των τραπεζών να αναλάβουν κινδύνους και από τους περιορισμούς στους οποίους υπόκεινται τα δάνεια. Κατά την άποψη της ομοσπονδιακής κυβέρνησης, συμβαίνει συχνά ακόμη και οι οικονομικά υγιείς επιχειρήσεις που επιθυμούν να αναπτυχθούν, να μην είναι σε θέση να χρηματοδοτήσουν, λόγω της ανεπάρκειας ιδίων κεφαλαίων, την απαραίτητη και χρήσιμη επέκταση των δραστηριοτήτων τους. Αυτή είναι κυρίως η περίπτωση των μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων, των οποίων - κατά την άποψη της ομοσπονδιακής κυβέρνησης - το μέγεθος υπερβαίνει ασφαλώς τα αυστηρά όρια που καθορίζονται από το κοινοτικό πλαίσιο των ΜΜΕ, που όμως, σε αντίθεση με τις μεγάλες επιχειρήσεις, αντιμετωπίζουν δυσκολίες για να εξασφαλίσουν πιστώσεις, διότι η ανεπάρκεια ιδίων κεφαλαίων περιορίζει γενικά τη διάθεση των τραπεζών να τους χορηγήσουν διευκολύνσεις. Η ομοσπονδιακή κυβέρνηση κρίνει ότι οι εγγυήσεις πιστώσεων αποκτούν ιδιαίτερη σημασία ακριβώς στις περιπτώσεις αυτές, διότι, χωρίς τις εν λόγω ενισχύσεις, δεν είναι δυνατόν να υλοποιηθούν οι δυνατότητες ανάπτυξης των μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων, ενώ η επέκτασή τους ευνοεί ακριβώς τον ανταγωνισμό και παρεμποδίζει την κατανομή της αγοράς μεταξύ ορισμένων μεγάλων ομίλων. Η ομοσπονδιακή κυβέρνηση προσθέτει ότι η χορήγηση εγγύησης δεν ισοδυναμεί με εισφορά δημόσιων κεφαλαίων αλλά πραγματοποιείται υπό τους συνήθεις όρους της αγοράς και αντικαθιστά απλά τις ασφάλειες των εμπλεκόμενων επιχειρήσεων, τις οποίες οι τράπεζες, λόγω των αναγκών τους στον τομέα αυτό, έκριναν ανεπαρκείς ή ακαθάριστες. Η ομοσπονδιακή κυβέρνηση παραδέχεται ότι μπορεί να υποτεθεί, κατά γενικό κανόνα, ότι οι μεγάλες και υγιείς επιχειρήσεις (οι σημαντικές εταιρείες κεφαλαίων) μπορούν φυσιολογικά να εξασφαλίσουν στη χρηματοοικονομική αγορά τις απαραίτητες πιστώσεις χωρίς την υποχρέωση παροχής εγγυήσεων. Ωστόσο, αυτό δεν ισχύει για τις μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις οικογενειακού χαρακτήρα ή τις εταιρείες κεφαλαίων μικρότερης κλίμακας, ακόμη και όταν αυτές υπερβαίνουν τα όρια που καθορίζονται από το κοινοτικό πλαίσιο των μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων.

6.2. Στη συνέχεια, η ομοσπονδιακή κυβέρνηση, επαναλαμβάνει τη θέση της, ότι είναι απαραίτητο να καθορισθεί ένα όριο λαμβάνοντας υπόψη το ιδιαίτερα χαμηλό, έως ανύπαρκτο, ισοδύναμο ενίσχυσης των εγγυήσεων στην Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας. Κατά τον καθορισμό του εν λόγω ορίου, θα ήταν επιπλέον σκόπιμο, σύμφωνα με την ομοσπονδιακή κυβέρνηση, να ληφθεί μέριμνα ώστε ο πρόσθετος φόρτος διοικητικής εργασίας που συνεπάγονται οι μεμονωμένες κοινοποιήσεις, καθώς και η διάρκεια της διαδικασίας να είναι ανάλογες της έντασης της ενίσχυσης και των επιπτώσεων που οι χορηγούμενες εγγυήσεις έχουν στον κοινοτικό ανταγωνισμό.

6.3. Κατά τις συνομιλίες της 9ης Νοεμβρίου 1995 η ομοσπονδιακή κυβέρνηση δεν πρόβαλε νέα επιχειρήματα, αλλά επανέλαβε το αίτημά της να καθοριστεί ένα όριο, υπογραμμίζοντας πάντα τον πρόσθετο διοικητικό φόρτο και τις καθυστερήσεις που προκύπτουν από τις μεμονωμένες κοινοποιήσεις.

ΙΙΙ. ΕΚΤΙΜΗΣΗ

7. Η Επιτροπή καθόρισε τη θέση της στο θέμα των ενισχύσεων διάσωσης και αναδιάρθρωσης στις κοινοτικές κατευθυντήριες γραμμές όσον αφορά τις κρατικές ενισχύσεις για τη διάσωση και την αναδιάρθρωση των προβληματικών επιχειρήσεων, που δημοσιεύθηκαν το Δεκέμβριο του 1994. Οι εν λόγω κατευθυντήριες γραμμές επιβεβαιώνουν ουσιαστικά την πολιτική που ακολουθεί η Επιτροπή στις αποφάσεις της όσον αφορά τις ενισχύσεις στις προβληματικές επιχειρήσεις, όπως αυτή παρουσιάζεται ήδη το 1979 στην όγδοη έκθεση επί της πολιτικής ανταγωνισμού (σημείο 228).

7.1. Η Επιτροπή ήδη στην όγδοη έκθεση ανταγωνισμού ζητά τόσο οι ενισχύσεις διάσωσης όσο και οι συνοδευτικές ενισχύσεις για συγκεκριμένες σημαντικές περιπτώσεις να της ανακοινώνονται εκ των προτέρων. Στις κατευθυντήριες γραμμές της, η Επιτροπή διευκρινίζει την εν λόγω απαίτηση ορίζοντας (σημείο 4.1 δεύτερο εδάφιο) ότι η χορήγηση ενίσχυσης για τη διάσωση ή αναδιάρθρωση ΜΜΕ πρέπει να κοινοποιείται ξεχωριστά στην Επιτροπή, όπως και στην περίπτωση χορήγησης ενίσχυσης για μεγάλες εταιρείες 7 υπογραμμίζει επίσης (σημείο 4.2 πρώτο εδάφιο), ότι για τη χορήγηση ενισχύσεων διάρθρωσης ή αναδιάρθρωσης μεγάλων εταιρειών, απαιτείται η μεμονωμένη κοινοποίηση κάθε χορήγησης.

Στην εν λόγω διατύπωση, ο όρος «συνοδευτική ενίσχυση» αντικαθίσταται από τον ταυτόσημο όρο «ενίσχυση αναδιάρθρωσης».

7.2. Στο σημείο 4.2 πρώτο εδάφιο των «κατευθυντήριων γραμμών», ως «μεγάλες εταιρείες» ορίζονται οι εταιρείες «που δεν εμπίπτουν στον ορισμό των ΜΜΕ», δηλαδή κατ' αντιδιαστολή προς τις ΜΜΕ: όσον αφορά τις ΜΜΕ, οι «κατευθυντήριες γραμμές» παραπέμπουν, στο σημείο 3.2.4, στον «ενιαίο ορισμό (. . .) με σκοπό τον έλεγχο των κρατικών ενισχύσεων», που περιλαμβάνεται στους κοινοτικούς κανόνες για τις ενισχύσεις στις μικρομεσαίες επιχειρήσεις (3).

7.3. Στο σημείο 2.1 πρώτο εδάφιο των «κατευθυντήριων γραμμών», ως προβληματική εταιρεία ορίζεται μια εταιρεία «η οποία δεν είναι σε θέση να εξυγιανθεί με ίδιους πόρους ή συγκεντρώνοντας τα κεφάλαια που χρειάζεται από μετόχους ή μέσω δανεισμού» 7 η Επιτροπή διευκρινίζει ότι «η χρηματοοικονομική αδυναμία των εταιρειών που λαμβάνουν ενισχύσεις διάσωσης ή αναδιάρθρωσης από τις κυβερνήσεις τους, οφείλεται κατά κανόνα σε πενιχρή παρελθούσα απόδοση και ισχνές μελλοντικές προοπτικές. Τα τυπικά συμπτώματα είναι η μειούμενη αποδοτικότητα ή το αυξανόμενο μέγεθος των ζημιών, ο φθίνων κύκλος εργασιών, η μεγέθυνση των αποθεμάτων, το πλεονάζον παραγωγικό δυναμικό, η μείωση των εσόδων, η κλιμάκωση των χρεών, η άνοδος των επιβαρύνσεων τόκου και η χαμηλή καθαρή αξία του ενεργητικού. Σε σοβαρές περιπτώσεις η εταιρεία ενδέχεται να έχει ήδη καταστεί αφερέγγυα ή να βρίσκεται σε εκκαθάριση».

7.4. Ο όρος της ενίσχυσης αναδιάρθρωσης προσδιορίζεται στο σημείο 2.1 τέταρτο εδάφιο των «κατευθυντήριων γραμμών». Οι εν λόγω ενισχύσεις πρέπει να επιτρέπουν την αναδιάρθρωση των προβληματικών εταιρειών με σκοπό «την αποκατάσταση της μακροπρόθεσμης βιωσιμότητας μιας εταιρείας» στο πλαίσιο «ενός εφικτού, συγκροτημένου και διεξοδικού προγράμματος». Τα προγράμματα αναδιάρθρωσης «επιτρέπουν την ομαλή μετάβαση της εταιρείας σε μια νέα διάρθρωση που θα της προσφέρει βιώσιμες μακροπρόθεσμες προοπτικές και θα της επιτρέψει να αναπτύξει τις δραστηριότητές της βασιζόμενη σε ίδιους πόρους χωρίς να χρειάζεται περαιτέρω κρατική βοήθεια.» Η αναδιάρθρωση συνήθως περιλαμβάνει ένα φυσικό στοιχείο «την αναδιοργάνωση και τον εξορθολογισμό των δραστηριοτήτων της εταιρείας» και ένα χρηματοοικονομικό στοιχείο (εισφορές κεφαλαίου, μείωση του χρέους).

8. Κατά την έναρξη της διαδικασίας η Επιτροπή αναφέρθηκε ρητά στην ανακοίνωση της 23ης Δεκεμβρίου 1994, σχετικά με τις προαναφερθείσες κατευθυντήριες γραμμές.

9. Στις ανακοινώσεις της, η γερμανική κυβέρνηση αφήνει να εννοηθεί ότι αμφισβητεί το χαρακτήρα ενίσχυσης των εγγυήσεων, κυρίως λόγω του χαρακτήρα ασφάλειας που έχουν οι εν λόγω εγγυήσεις, της χαμηλής έντασης ενίσχυσης, καθώς και του χαμηλού συντελεστή μη εκπλήρωσης υποχρεώσεων, που καλύπτεται από τις συνήθεις τραπεζικές προμήθειες. Ωστόσο, η γερμανική κυβέρνηση δεν αρνείται επίσημα τον χαρακτήρα ενίσχυσης των εγγυήσεων.

9.1. Η Επιτροπή κρίνει ότι η έκδοση εγγύησης υπέρ μιας επιχείρησης δεν έχει χαρακτήρα ενίσχυσης όταν τηρούνται οι ακόλουθοι όροι:

- πρόκειται για μία χρηματοοικονομικά υγιή επιχείρηση,

- η επιχείρηση δεν χρειάζεται την κρατική εγγύηση για να εξασφαλίσει πίστωση από ιδιώτη φορέα,

- η κρατική εγγύηση χορηγείται μέσω της πληρωμής, από το δανειολήπτη, ασφάλιστρου που αντιστοιχεί στο ασφάλιστρο που συνήθως καταβάλλεται ως αντιστάθμισμα του κινδύνου που φέρει ο δανειστής σε περίπτωση ιδιωτικής πίστωσης της ίδιας διάρκειας και υπό ανάλογους όρους 7 ο εν λόγω κίνδυνος καθορίζεται από τη χρηματοοικονομική κατάσταση του δανειολήπτη, τον οικονομικό τομέα στον οποίο αυτός ανήκει, τις χρηματοοικονομικές προοπτικές του, καθώς και τις παρεχόμενες ασφάλειες ως εγγύηση της πίστωσης,

- η εγγύηση είναι περιορισμένης διάρκειας και ποσού, και αφορά μία χρηματοοικονομική πράξη σαφώς καθορισμένη,

- η σύμβαση προβλέπει ότι σε περίπτωση αδυναμίας του αποδέκτη, να εκπληρώσει τις υποχρεώσεις του το υπόλοιπο της χορηγηθείσας πίστωσης πρέπει να επιστραφεί, ανάλογα με την περίπτωση, μέσω της πώλησης ορισμένων πάγιων στοιχείων ή της εκκαθάρισης του αποδέκτη.

Οι εγγυήσεις υπέρ της αναδιάρθρωσης μεγάλων προβληματικών επιχειρήσεων, όπως αυτές καθορίζονται στο άρθρο 93 παράγραφος 2 της συνθήκης ΕΚ, δεν πληρούν τους εν λόγω όρους, διότι:

- χορηγούνται σε επιχειρήσεις οι οποίες δεν είναι χρηματοοικονομικά υγιείς,

- χορηγούνται («αρχή της επικουρικότητας») μόνο εφόσον η επιχείρηση δεν μπορεί με άλλους τρόπους να εξασφαλίσει πίστωση διότι δεν είναι σε θέση να παράσχει τις συνήθεις ασφάλειες στον τραπεζικό τομέα (βλέπε ανακοίνωση της ομοσπονδιακής κυβέρνησης της 29ης Μαΐου 1995).

Κατά την άποψη της Επιτροπής, οι εγγυήσεις που αποτελούν το αντικείμενο της διαδικασίας βάσει του άρθρου 93 παράγραφος 2 συνιστούν χωρίς καμία αμφιβολία ενισχύσεις κατά την έννοια του άρθρου 92 παράγραφος 1 της συνθήκης ΕΚ. Η εγγύηση επιτρέπει στην επιχείρηση να εξασφαλίσει τους χρηματοοικονομικούς πόρους χάρη στους οποίους μπορεί να παραμείνει στην αγορά. Η ενδεχόμενη εξαφάνιση της εταιρείας θα οδηγούσε στη μείωση του πλεονάζοντος παραγωγικού δυναμικού ή θα επέτρεπε στους ανταγωνιστές να κατακτήσουν τα τμήματα της αγοράς που θα έμεναν ελεύθερα και, σε κάθε περίπτωση, θα είχε ως αποτέλεσμα να αυξηθεί η αποδοτικότητα των ανταγωνιστών. Τα καθεστώτα εγγύησης που αποτελούν το αντικείμενο της διαδικασίας του άρθρου 93 παράγραφος 2 της συνθήκης ΕΚ, δεν αποκλείουν τη χορήγηση ενισχύσεων υπέρ επιχειρήσεων που συμμετέχουν στις ενδοκοινοτικές εμπορικές συναλλαγές. Κατά συνέπεια, υπάρχει το ενδεχόμενο οι εγγυήσεις που αποτελούν το αντικείμενο της διαδικασίας να επηρεάσουν το εμπόριο μεταξύ των κρατών μελών.

9.2. Εξάλλου, η Επιτροπή θεωρεί ότι ο συντελεστής μη εκπλήρωσης των υποχρεώσεων που καθορίστηκε ex post (δηλαδή μετά την αναδιάρθρωση) δεν επιτρέπει να εξαχθούν συμπεράσματα όσον αφορά την ένταση ενίσχυσης των εγγυήσεων που καλύπτουν τις χορηγηθείσες πιστώσεις στις προβληματικές επιχειρήσεις 7 κατά την άποψη της Επιτροπής, ο κίνδυνος μη εκπλήρωσης των υποχρεώσεων του οφειλέτη είναι προφανώς πολύ υψηλός, δεδομένου ότι κατά τη χορήγηση της πίστωσης, το ποσό της εγγύησης ισοδυναμεί σχεδόν με αυτό της πίστωσης, που καλύπτεται ουσιαστικά από την εν λόγω εγγύηση.

9.3. Κατά τα άλλα, η Επιτροπή θεωρεί ότι οι προμήθειες (μεταξύ 0,5 και 1 % του ποσού της εγγύησης, σύμφωνα με την κοινοποίηση της ομοσπονδιακής κυβέρνησης της 23.2.1995) που εισπράχθηκαν στο πλαίσιο των καθεστώτων ενίσχυσης που αποτελούν το αντικείμενο της διαδικασίας δεν επαρκούν για να αντισταθμίσουν τους συντελεστές μη εκπλήρωσης των υποχρεώσεων (που, σύμφωνα με την ίδια ανακοίνωση της ομοσπονδιακής κυβέρνησης, κυμαίνονται μεταξύ του 1,26 και 2,84 % στην περίπτωση του ομόσπονδου κράτους της Βάδης-Βυρτεμβέργης για την περίοδο 1991-1994). Σε κάθε περίπτωση, δεν είναι καθόλου βέβαιο ότι οι συντελεστές μη εκπλήρωσης υποχρεώσεων που καταχωρήθηκαν στο ομόσπονδο κράτος της Βάδης-Βυρτεμβέργης είναι αντιπροσωπευτικοί αυτών που σημειώθηκαν στα άλλα ομόσπονδα κράτη, και ιδίως στα νέα.

Ομοίως, το επιχείρημα των γερμανικών αρχών ότι η εγγύηση χορηγήθηκε υπό τους συνήθεις όρους της αγοράς και απλώς αντικαθιστά, για τις εξεταζόμενες επιχειρήσεις, τις ασφάλειες που οι τράπεζες έκριναν, βάσει των απαιτήσεων κάλυψής τους, ανεπαρκείς ή ακαθόριστες, περιέχει μια αντίφαση, δεδομένου ότι τοποθετεί τεχνητά τις αποδέκτριες επιχειρήσεις σε τμήμα της αγοράς στο οποίο ούτε ανήκουν ούτε έχουν πρόσβαση.

Για τον ίδιο λόγο, οι γερμανικές αρχές δεν μπορούν να επικαλεσθούν το επιχείρημα της «ασφάλισης» όσον αφορά τις προβληματικές επιχειρήσεις που εμπλέκονται στην προκειμένη περίπτωση.

9.4. Περιληπτικά, η Επιτροπή κρίνει ότι οι εγγυήσεις που εκδόθηκαν για να καλυφθούν τα σχέδια αναδιάρθρωσης προβληματικών επιχειρήσεων συνιστούν κρατικές ενισχύσεις για προβληματικές επιχειρήσεις και πρέπει να εξεταστούν βάσει των σχετικών κατευθυντήριων γραμμών.

10. Στη θέση που έλαβε στις 29 Μαΐου 1995, η ομοσπονδιακή κυβέρνηση υποστηρίζει ότι κινώντας τη διαδικασία, η Επιτροπή θεωρεί ως δεδομένο ότι μια επιχείρηση είναι προβληματική όταν οι τράπεζες δεν είναι πλέον διατεθειμένες να χορηγήσουν στην εν λόγω επιχείρηση πιστώσεις που συνεπάγονται δεσμεύσεις εκ μέρους τους και ότι οι εγγυήσεις εκδίδονται για να μπορέσει η συγκεκριμένη επιχείρηση να εξασφαλίσει πιστώσεις. Κατά την άποψη της ομοσπονδιακής κυβέρνησης, η Επιτροπή απαιτεί την κοινοποίηση όλων των περιπτώσεων εφαρμογής βασιζόμενη στην εν λόγω παραδοχή.

10.1. Η Επιτροπή δεν κατανοεί τη θέση αυτή της ομοσπονδιακής κυβέρνησης, η οποία κατά κανένα τρόπο δεν μπορεί να συναχθεί από την έναρξη της διαδικασίας βάσει του άρθρου 93 παράγραφος 2 της συνθήκης ΕΚ.

- Πρώτον, η κινηθείσα διαδικασία αφορά αποκλειστικά τις «μεγάλες επιχειρήσεις»,

- δεύτερον, η κινηθείσα διαδικασία αφορά αποκλειστικά «την παροχή εγγυήσεων για μέτρα αναδιάρθρωσης»,

- τρίτον, η κινηθείσα διαδικασία - με ρητή αναφορά στην ανακοίνωση της Επιτροπής, της 23ης Δεκεμβρίου 1994, για τις κοινοτικές κατευθυντήριες γραμμές όσον αφορά τις κρατικές ενισχύσεις για τη διάσωση και την αναδιάρθρωση προβληματικών επιχειρήσεων - έχει ως αντικείμενο τις προβληματικές επιχειρήσεις 7 λόγω της ρητής αναφοράς στις συγκεκριμένες κατευθυντήριες γραμμές, ο όρος «προβληματική επιχείρηση», που χρησιμοποιείται σ' αυτές είναι ο ενδεδειγμένος στην προκειμένη περίπτωση (βλέπε ανωτέρω σημείο 7.4). Σύμφωνα με τις εν λόγω κατευθυντήριες γραμμές, ως «προβληματική επιχείρηση» ορίζεται μια επιχείρηση «η οποία δεν είναι σε θέση να εξυγιανθεί με ίδιους πόρους ή συγκεντρώνοντας τα κεφάλαια που χρειάζεται από μετόχους ή μέσω δανεισμού». Στην προκειμένη περίπτωση, ο προβληματικός χαρακτήρας της επιχείρησης καθορίζεται από την «ανάγκη εξυγίανσης».

10.2. Η εκτίμηση των γερμανικών αρχών είναι επίσης ακατανόητη για τις υπηρεσίες της Επιτροπής διότι, κατά τη διατύπωση των προτάσεων κατάλληλων μέτρων που αναφέρονται στην εισαγωγή, η Επιτροπή δεν έκρινε καθόλου ως ενισχύσεις σε προβληματικές επιχειρήσεις τις εγγυήσεις που αφορούν τα δάνεια με στόχο τη χρηματοδότηση αρχικών επενδύσεων, εγγυήσεις οι οποίες είναι απαραίτητες όταν οι τράπεζες δεν είναι πλέον διατεθειμένες να χορηγήσουν στην εν λόγω επιχείρηση πιστώσεις για τις οποίες θα φέρουν οι ίδιες τον κίνδυνο.

Η Επιτροπή θεωρεί σκόπιμο να διευκρινιστούν τα ακόλουθα:

Κατ' αρχήν, πρέπει να υπενθυμιστεί, ότι σύμφωνα με το σημείο 18.1 του παραρτήματος της ανακοίνωσης της Επιτροπής όσον αφορά τα καθεστώτα ενισχύσεων περιφερειακού σκοπού (4), ως αρχική επένδυση νοείται κάθε επένδυση σε πάγιο κεφάλαιο που αφορά τη δημιουργία μιας νέας επιχείρησης, την επέκταση μιας υπάρχουσας ή την ανάπτυξη δραστηριότητας που συνεπάγεται θεμελιώδεις αλλαγές στο προϊόν ή την παραγωγική διαδικασία μιας υπάρχουσας επιχείρησης (μέσω εξορθολογισμού, αναδιάρθρωσης ή εκσυγχρονισμού) . . . [ή] πραγματοποιείται με τη μορφή εξαγοράς επιχείρησης η οποία έκλεισε ή ειδάλως θα είχε κλείσει.

Στο πλαίσιο των προαναφερθεισών προτάσεων κατάλληλων μέτρων, η Επιτροπή είχε διαπιστώσει ότι τα καθεστώτα εγγύησης που αποτελούν το αντικείμενο κατάλληλων μέτρων επιτρέπουν τη χορήγηση εγγυήσεων για δάνεια με στόχο τη χρηματοδότηση αρχικών επενδύσεων, συμπεριλαμβανομένων των επενδύσεων σε πάγιο κεφάλαιο που συνδέονται με θεμελειώδεις αλλαγές του προϊόντος ή της παραγωγικής διαδικασίας υπάρχουσας επιχείρησης (μέσω εξορθολογισμού, αναδιάρθρωσης ή εκσυγχρονισμού), καθώς και τις επενδύσεις που πραγματοποιούνται με τη μορφή εξαγοράς επιχείρησης η οποία ειδάλλως θα είχε κλείσει.

Στη συνέχεια, η Επιτροπή είχε διαπιστώσει ότι η διάκριση, αφενός, μεταξύ ενός σχεδίου αναδιάρθρωσης (ανασυγκρότηση ή εξυγίανση) μιας προβληματικής επιχείρησης και, αφετέρου, ενός σχεδίου επενδύσεων σε υπάρχουσα επιχείρηση μέσω εξορθολογισμού, αναδιάρθρωσης ή εκσυγχρονισμού, δεν είναι σαφής εκ πρώτης όψεως και καθίσταται έτσι δυσκολότερη όταν η εξαγορά μιας επιχείρησης που έχει κλείσει ή που ειδάλλως θα είχε κλείσει καλύπτεται από μια εγγύηση και συνδέεται με επενδύσεις εξορθολογισμού, αναδιάρθρωσης και εκσυγχρονισμού που και οι ίδιες καλύπτονται από τις εγγυήσεις.

Επιπλέον, η Επιτροπή έκρινε ότι όφειλε να επιβεβαιώσει, τουλάχιστον στην περίπτωση των μεγάλων επιχειρήσεων, ότι τα είδη των προαναφερθεισών εγγυήσεων (θεμελιώδης αλλαγή, εξαγορά επιχείρησης που έκλεισε ή που απειλείται με κλείσιμο) δεν περιέχουν κανένα στοιχείο ενίσχυσης στην αναδιάρθρωση των προβληματικών επιχειρήσεων. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο η Επιτροπή πρότεινε στις γερμανικές αρχές, βάσει των κατάλληλων μέτρων που προβλέπονται στο άρθρο 93 παράγραφος 1 της συνθήκης ΕΚ, να κοινοποιούν όλες τις εκδοθείσες εγγυήσεις υπέρ των μεγάλων επιχειρήσεων για πιστώσεις που αφορούν τη χρηματοδότηση επενδύσεων σε πάγιο κεφάλαιο που συνδέονται με την πραγματοποίηση θεμελιωδών αλλαγών στο προϊόν ή τη διαδικασία παραγωγής υπάρχουσας επιχείρησης (μέσω εξορθολογισμού, αναδιάρθρωσης ή εκσυγχονισμού) ή τη χρηματοδότηση επενδύσεων που πραγματοποιούνται με τη μορφή εξαγοράς επιχείρησης που έκλεισε ή που ειδάλως θα είχε κλείσει (το καθεστώς εγγύησης του ομόσπονδου κράτους της Κάτω Σαξονίας δεν θα υπαγόταν στο εν λόγω μέτρο).

Η ομοσπονδιακή κυβέρνηση δεν δέχτηκε την εν λόγω πρόταση [σημείο ββ) της ανακοίνωσης της ομοσπονδιακής κυβέρνησης της 23ης Φεβρουαρίου 1995], που συνεχίζει να αποτελεί το αντικείμενο διαπραγματεύσεων που διεξάγονται στο πλαίσιο της κινηθείσας διαδικασίας κατ' εφαρμογή του άρθρου 93, παράγραφος 1 της συνθήκης ΕΚ. Το αντικείμενο της παρούσας διαδικασίας που κινήθηκε βάσει του άρθρου 93 παράγραφος 2 της συνθήκης ΕΚ έγκειται αποκλειστικά στην κοινοποίηση κάθε μεμονωμένης περίπτωσης χορήγησης εγγυήσεων για μέτρα αναδιάρθρωσης, συμπεριλαμβανομένων των σχεδίων εξυγίανσης και ανασυγκρότησης, υπέρ των προβληματικών επιχειρήσεων οι οποίες, λόγω του μεγέθους τους, δεν ανταποκρίνονται στον ορισμό των ΜΜΕ [σημείο δδ) της ανακοίνωσης της ομοσπονδιακής κυβέρνησης της 23ης Φεβρουαρίου 1995]. Στην επιστολή της SG(95) D/4305 της 4ης Απριλίου 1995, με την οποία η Επιτροπή πληροφόρησε τις γερμανικές αρχές για την έναρξη της διαδικασίας βάσει του άρθρου 93 παράγραφος 2 της συνθήκης ΕΚ, η Επιτροπή δήλωσε ρητά ότι η εν λόγω διαδικασία αφορά αποκλειστικά το προαναφερθέν σημείο και διαπίστωσε ότι όσον αφορά τα άλλα κατάλληλα μέτρα που πρότεινε η Επιτροπή και απέρριψε η ομοσπονδιακή κυβέρνηση στην ανακοίνωση της 23ης Φεβρουαρίου 1995, απαιτείται, κατά την άποψή της, η διεξοδική εξέταση των παρατηρήσεων που υπέβαλε η ομοσπονδιακή κυβέρνηση προσθέτοντας ότι θα γνωστοποιήσει αργότερα τη θέση της για τα άλλα αυτά θέματα.

10.3. Οι παρατηρήσεις της ομοσπονδιακής κυβέρνησης που περιλαμβάνονται στη θέση που έλαβε στις 29 Μαΐου 1995 και παρατίθενται στο σημείο 6.2 της παρούσας απόφασης (παρατηρήσεις όσον αφορά το χαρακτηρισμό επιχειρήσεων που δεν εξασφαλίζουν τραπεζικές πιστώσεις χωρίς την κρατική εγγύηση, και ιδίως τις υγιείς επιχειρήσεις με περιορισμένα ίδια κεφάλαια) πρέπει, ως εκ τούτου, να θεωρηθούν ως άνευ αντικειμένου στο πλαίσιο της παρούσας διαδικασίας βάσει του άρθρου 93 παράγραφος 2.

11. Ο καθορισμός ορίου 50 εκατομμυρίων γερμανικών μάρκων για τις μεμονωμένες κοινοποιήσεις, όπως προτείνουν οι γερμανικές αρχές (βλέπε ανακοίνωση της ομοσπονδιακής κυβέρνησης της 23ης Φεβρουαρίου 1995) θεωρείται ως ασυμβίβαστος με τις προαναφερθείσες κατευθυντήριες γραμμές για τις προβληματικές επιχειρήσεις.

Όπως ήδη αναφέρθηκε στο σημείο 7.1 της παρούσας απόφασης, η πολιτική της Επιτροπής προβλέπει, στον τομέα των ενισχύσεων για τις προβληματικές επιχειρήσεις, τη μεμονωμένη κοινοποίηση όλων των ενισχύσεων αυτού του είδους, όταν οι αποδέκτες είναι μεγάλες επιχειρήσεις. Με την παρούσα απόφαση, η Επιτροπή επιβεβαιώνει τη θέση αυτή.

11.1. Στην εισαγωγή των προαναφερθεισών «κατευθυντήριων γραμμών» (σημείο 1.1), η Επιτροπή υπογράμμισε εκ νέου τη σημασία του γενικού και αυστηρού ελέγχου των κρατικών ενισχύσεων στην επιτευχθείσα εσωτερική αγορά. Ο εν λόγω έλεγχος πρέπει να εφαρμοστεί ιδιαίτερα στις ενισχύσεις υπέρ των προβληματικών επιχειρήσεων. Πράγματι, οι εν λόγω ενισχύσεις θέτουν εκτός λειτουργίας το μηχανισμό φυσικής επιλογής της αγοράς, που αποτελεί ένα από τα κύρια μέσα διατήρησης της ανταγωνιστικότητας των ευρωπαϊκών οικονομιών 7 χάρη στον εν λόγω μηχανισμό - κυρίως στις αγορές που χαρακτηρίζονται από πλεονάζον παραγωγικό δυναμικό - οι λιγότερο αποδοτικές επιχειρήσεις απομακρύνονται από την αγορά ενώ οι πλέον υγιείς μπορούν να επεκτείνουν τις δραστηριότητές τους και να αυξήσουν τα μερίδια αγοράς τους, ενδεχομένως και στο εξοκοινοτικό εμπόριο. Η χορήγηση ενισχύσεων στις προβληματικές επιχειρήσεις δρά σε βάρος των υγιών επιχειρήσεων, των οποίων μειώνουν την αποδοτικότητα και περιορίζουν τις δυνατότητες επέκτασης. Σε πολλές περιπτώσεις, οι εν λόγω υγιείς επιχειρήσεις συνειδητοποίησαν έγκαιρα την ανάγκη αναδιάρθρωσής τους και χρηματοδότησαν οι ίδιες τη διαδικασία αναδιάρθρωσης αλλά κινδυνεύουν να στερηθούν τα αποτελέσματα των προσπαθειών τους εάν οι κρατικές ενισχύσεις στην αναδιάρθρωση χορηγούνται στους ανταγωνιστές τους. Ενδέχεται επίσης, η επιτυχής αναδιάρθρωση των ανταγωνιστών χάρη στις κρατικές ενισχύσεις να θέσει σε κίνδυνο την ίδια την ύπαρξη των αποδοτικότερων επιχειρήσεων.

Εκτός του ότι η υπερβολική χορήγηση ενισχύσεων στις προβληματικές επιχειρήσεις ενδέχεται να αποκλείσει μακροπρόθεσμα την ανταγωνιστικότητα των ευρωπαϊκών οικονομιών, υπάρχει κυρίως ο κίνδυνος οι τοπικοί φορείς και τα κράτη μέλη να επιδοθούν σε έναν αγώνα δρόμου για τις επιδοτήσεις σε εθνικό και ενδοκοινοτικό επίπεδο.

11.2 Για τους λόγους αυτούς, η Επιτροπή δίνει ιδιαίτερη σημασία αφενός στον αυστηρό έλεγχο των ενισχύσεων στην αναδιάρθρωση και αφετέρου στην τήρηση των βασικών όρων για την έγκριση ενισχύσεων στην αναδιάρθρωση, όπως αυτοί παρατίθενται στο σημείο 3.2 «των κατευθυντήριων γραμμών», και συγκεκριμένα:

- υποβολή και εφαρμογή εφικτού σχεδίου αναδιάρθρωσης, που έχει ως στόχο να αποκαταστήσει την ανταγωνιστικότητα της επιχείρησης σε εύλογο χρονικό διάστημα,

- περιορισμός των ενισχύσεων στο ελάχιστο δυνατό που απαιτείται για να καταστεί δυνατή η αναδιάρθρωση,

- στο μέτρο του δυνατού, πρόληψη της στρέβλωσης του ανταγωνισμού ενδεχομένως μέσω της μείωσης της παραγωγικής ικανότητας,

- μόνιμος έλεγχος βάσει περιοδικών εκθέσεων.

Η Επιτροπή κρίνει ότι αποτελεί δική της αρμοδιότητα, προς το συμφέρον των ανταγωνιστών, να εξασφαλίζει τον εν λόγω έλεγχο στην περίπτωση των μεγάλων επιχειρήσεων που λειτουργούν κανονικά στο πλαίσιο του ενδοκοινοτικού εμπορίου, διότι οι μεγάλες επιχειρήσεις διαδραματίζουν ιδιαίτερο ρόλο στις ενδοκοινοτικές συναλλαγές και είναι σημαντικό να εξασφαλιστεί η ισότιμη μεταχείριση των επιχειρήσεων των διαφορετικών κρατών μελών όσον αφορά την εφαρμογή των προαναφερθέντων κριτηρίων έγκρισης, αλλά επίσης - στο ίδιο πλαίσιο - όσον αφορά την εκτίμηση της κατάστασης των σχετικών αγορών.

Γι' αυτό το λόγο η Επιτροπή δεν προτίθεται, όπως αναφέρει στο σημείο 4.1 των «κατευθυντήριων γραμμών», να εγκρίνει καθεστώτα ενίσχυσης με σκοπό τη διάσωση ή την αναδιάρθρωση, παρά μόνο όταν πρόκειται για ΜΜΕ. Όπως η Επιτροπή διευκρινίζει στο σημείο 3.2.4 των «κατευθυντήριων γραμμών», δικαιολογείται να τηρεί ανεκτικότερη στάση όσον αφορά τις ενισχύσεις στην αναδιάρθρωση των ΜΜΕ, διότι οι ενισχύσεις στις ΜΜΕ επηρεάζουν, κατά γενικό κανόνα, λιγότερο τους όρους των συναλλαγών από ό,τι οι ενισχύσεις που χορηγούνται στις μεγάλες επιχειρήσεις και διότι οι στρεβλώσεις του ανταγωνισμού είναι πιθανότερο να αντισταθμιστούν από οικονομικά πλεονεκτήματα. Από την άποψη αυτή, η Επιτροπή παραπέμπει στις διατάξεις του σημείου 3.3 των κοινοτικών, για τις ενισχύσεις στις μικρομεσαίες επιχειρήσεις.

11.3. Υπάρχει και ένας άλλος λόγος για τον οποίο η Επιτροπή δεν θεωρεί ιδιαίτερα χρήσιμη τη θέσπιση ορίου: κρίνει ότι μια μεγάλη προβληματική επιχείρηση χρειάζεται συνήθως ένα σημαντικό ποσό ενίσχυσης το οποίο, σε κάθε περίπτωση, πρέπει να αποτελέσει το αντικείμενο διεξοδικής εξέτασης, και ότι οι χαμηλού ύψους ενισχύσεις στην αναδιάρθρωση δεν επαρκούν συνήθως για να αποκατασταθεί μονιμότερα η ανταγωνιστικότητα της επιχείρησης. Κατά την άποψη της Επιτροπής, οι εν λόγω ενισχύσεις στην αναδιάρθρωση δεν συμβιβάζονται με την κοινή αγορά και υπάρχει ο κίνδυνος να καταστήσουν απαραίτητη την επαναληπτική χορήγηση ενισχύσεων αυτού του είδους, διότι τα μέτρα αναδιάρθρωσης που αρχικά είχαν προβλεφθεί αποδεικνύονται ανεπαρκή. Οι εν λόγω επαναληπτικές ενισχύσεις αναδιάρθρωσης, χαμηλού ύψους, έχουν στη συνέχεια την τάση να υποβαθμίζονται σε μόνιμες ενισχύσεις στη λειτουργία, χωρίς να δίνεται η κατάλληλη λύση στα θεμελιώδη διαρθρωτικά προβλήματα της επιχείρησης.

11.4. Ήδη στο σημείο 10.2 της παρούσας απόφασης, η Επιτροπή διαπιστώνει ότι είναι δύσκολο να γίνει διάκριση μεταξύ, ενός σχεδίου αναδιάρθρωσης (ανασυγκρότησης ή εξυγίανσης) προβληματικής επιχείρησης, και, αφετέρου, ενός αρχικού σχεδίου επένδυσης σε υπάρχουσα επιχείρηση μέσω εξορθολογισμού, αναδιάρθρωσης ή εκσυγχρονισμού, και ότι η εν λόγω διάκριση είναι ακόμη δυσκολότερη όταν η εξαγορά μιας επιχείρησης που έχει κλείσει ή που ειδάλλως θα είχε κλείσει καλύπτεται από εγγύηση και σχετίζεται με επενδύσεις εξορθολογισμού, αναδιάρθρωσης ή εκσυγχρονισμού που και οι ίδιες καλύπτονται από εγγυήσεις.

Στις αποφάσεις της Επιτροπής, οι ενισχύσεις σε αρχικές επενδύσεις μεγάλων επιχειρήσεων δεν θεωρούνται ότι συμβιβάζονται με την κοινή αγορά, εκτός εάν έχουν ως στόχο να προωθήσουν την οικονομική ανάπτυξη ορισμένων περιοχών, σύμφωνα με το άρθρο 93 παράγραφος 3 στοιχεία α) και γ) της συνθήκης ΕΚ 7 ως εκ τούτου, μέσω της μεμονωμένης εξέτασης των κοινοποιηθεισών ενισχύσεων στη διάρθρωση των μεγάλων επιχειρήσεων, η Επιτροπή είναι σε θέση να εξασφαλίσει ότι καμία αρχική επένδυση υγιούς επιχείρησης δεν μπορεί να λάβει ενίσχυση στο πλαίσιο καθεστώτων ενίσχυσης σε προβληματικές επιχειρήσεις.

11.5. Επιπλέον, η Επιτροπή κρίνει ότι, ανεξάρτητα από τη μορφή υπό την οποία χορηγούνται, όλες οι κρατικές ενισχύσεις κατά την έννοια του άρθρου 92, παράγραφος 1 της συνθήκης ΕΚ πρέπει να εξετάζονται με τον ίδιο τρόπο 7 από την άποψη της διαδικασίας, η χορήγηση εγγυήσεων που αποτελούν κρατικές ενισχύσεις δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται ευνοϊκότερα από ό,τι η χορήγηση άλλων μορφών ενίσχυσης στις μεγάλες προβληματικές επιχειρήσεις. Η Επιτροπή θεωρεί ότι η τήρηση της εν λόγω αρχής επιβάλλεται ιδιαίτερα, δεδομένου ότι οι πληροφορίες που διαθέτει αποκαλύπτουν ότι η συχνότητα χορήγησης ενισχύσεων αυτού του είδους ποικίλλει ανάλογα με τα κράτη μέλη.

11.6. Εξάλλου, η χαμηλή ένταση ενίσχυσης ex post δεν δικαιολογεί την εφαρμογή ειδικής μεταχείρισης όσον αφορά τις εγγυήσεις. Όπως ήδη αναφέρει στο σημείο 9.2 της παρούσας απόφασης, η Επιτροπή κρίνει ότι η ένταση ενίσχυσης μιας εγγύησης υπέρ προβληματικής επιχείρησης μπορεί να ισοδυναμεί με το ποσό της πίστωσης η οποία χορηγείται χάρη στην έκδοση της εν λόγω εγγύησης.

Ακριβώς λόγω της χαμηλής επιβάρυνσης που οι χορηγούμενες εγγυήσεις συνιστούν για τους κρατικούς προϋπολογισμούς, οι εγγυήσεις, στο επίπεδο μιας οικονομίας, έχουν ιδιαίτερα στρεβλωτικό αντίκτυπο στον ανταγωνισμό σε σύγκριση με αυτό που θα είχαν, για παράδειγμα, οι άμεσες εισφορές κεφαλαίων ισοδύναμου ποσού. Τα καθεστώτα εγγυήσεων συνιστούν, κατά συνέπεια, ένα ιδιαίτερα αποτελεσματικό μέσο της οικονομικής πολιτικής μιας χώρας, το οποίο πρέπει να τυγχάνει ιδιαίτερης προσοχής όταν χρησιμοποιείται στον τομέα των προβληματικών επιχειρήσεων.

11.7. Οι γερμανικές αρχές δεν πρόβαλαν επιχειρήματα σχετικά με την πολιτική ανταγωνισμού για να δικαιολογήσουν την πρότασή τους όσον αφορά τη θέσπιση ορίου 50 εκατομμυρίων γερμανικών μάρκων. Η Επιτροπή δεν κατανοεί για ποιό λόγο οι εγγυήσεις που υπερβαίνουν τα 50 εκατομμύρια γερμανικά μάρκα θα νόθευαν τον ανταγωνισμό και θα παρεμπόδιζαν τις ανταλλαγές σε βαθμό που να απαιτείται επιμέρους εξέταση.

11.8. Το πραγματιστικό επιχείρημα όσον αφορά τον πρόσθετο φόρτο διοικητικής εργασίας και η αναφορά της ανάγκης «να κοινοποιούνται εκατοντάδες περιπτώσεων» αποτελούν στοιχεία τα οποία θα ληφθούν επαρκώς υπόψη κατά την οργανωτική προετοιμασία των διαδικασιών εξέτασης των ενισχύσεων, τα οποία όμως δεν απαλλάσσουν την Επιτροπή από την υποχρέωσή της να διασφαλίζει τα συμφέροντα του ανταγωνισμού.

Η Επιτροπή έχει πλήρη συνείδηση του σημαντικού φόρτου διοικητικής εργασίας που συνεπάγεται η μεμονωμένη κοινοποίηση των ενισχύσεων στην αναδιάρθρωση μεγάλων προβληματικών επιχειρήσεων, καθώς και των καθυστερήσεων που μπορεί να προκαλέσει ο πρόσθετος φόρτος εργασίας. Η Επιτροπή έχει ήδη δεσμευθεί στο σημείο 4.2 των κατευθυντήριων γραμμών, να καταβάλει προσπάθειες για την ταχεία λήψη των αποφάσεών της και έχει δώσει στα κράτη μέλη ακριβείς οδηγίες για τον τρόπο που μπορούν να αποφευχθούν οι περιττές καθυστερήσεις.

IV. ΕΦΑΡΜΟΓΗ

12. Κατά την έναρξη της διαδικασίας βάσει του άρθρου 93 παράγραφος 2 της συνθήκης ΕΚ, η Επιτροπή διαπίστωσε ότι ένα κράτος μέλος κατά του οποίου έχει κινηθεί μια διαδικασία για μη εφαρμογή των κατάλληλων μέτρων που πρότεινε η Επιτροπή μπορεί να συνεχίσει να χορηγεί μονίμως τις υπό εξέταση ενισχύσεις εν αναμονή της οριστικής απόφασης της Επιτροπής.

12.1. Αυτό σημαίνει ότι είναι σκόπιμο, στο πλαίσιο της παρούσας τελικής απόφασης, να δοθεί στο κράτος μέλος μια λογική προθεσμία για την προσαρμογή των καθεστώτων ενίσχυσης που ισχύουν νομίμως μέχρι σήμερα. Δεδομένου ότι είναι απαραίτητη η ταχεία λήψη απόφασης στην περίπτωση ενισχύσεων αναδιάρθρωσης, πρέπει ιδιαίτερα να λαμβάνεται μέριμνα ώστε οι επιχειρήσεις οι οποίες έχουν ήδη ζητήσει ενισχύσεις στην αναδιάρθρωση βάσει των ισχυουσών διατάξεων να μην τίθενται σε κίνδυνο λόγω της τροποποίησης - απρόβλεπτης για τις εν λόγω επιχειρήσεις - των καθεστώτων ενίσχυσης. Η Επιτροπή κρίνει ότι η θέση σε ισχύ την 1η Ιουλίου 1996 της υποχρέωσης μεμονωμένης κοινοποίησης των σχεδίων αναδιάρθρωσης των μεγάλων προβληματικών επιχειρήσεων για τις οποίες δεν έχει υποβληθεί επισήμως καμία αίτηση χορήγησης εγγύησης μέχρι και τις 30 Ιουνίου 1996 στην αρμόδια υπηρεσία για την υποβολή των εν λόγω αιτήσεων, λαμβάνει υπόψη την εν λόγω ανάγκη,

ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΑΠΟΦΑΣΗ:

Άρθρο 1

Η χορήγηση εγγυήσεων για τα μέτρα αναδιάρθρωσης (συμπεριλαμβανομένων των σχεδίων εξυγίανσης και ανασυγκρότησης) των μεγάλων προβληματικών επιχειρήσεων στο πλαίσιο των καθεστώτων εγγύησης των ομόσπονδων κρατών της Σαξονίας-Άνχαλτ, Βόρειας Ρηνανίας-Βεστφαλίας, Ρηνανίας-Παλατινάτου, Βαυαρίας, Βρέμης, Μεκλεμβούργου-Δυτικής Πομερανίας, Σλέσβιχ-Χολστάϊν και Σαξονίας δεν συμβιβάζεται με την κοινή αγορά και είναι παράνομη.

Τα μέτρα αναδιάρθρωσης (συμπεριλαμβανομένων των σχεδίων εξυγίανσης και ανασυγκρότησης) των μεγάλων προβληματικών επιχειρήσεων στο πλαίσιο των καθεστώτων εγγύησης των ομόσπονδων κρατών της Σαξονίας-Άνχαλτ, Βόρειας Ρηνανίας-Βεστφαλίας, Ρηνανίας-Παλατινάτου, Βαυαρίας, Βρέμης, Μεκλεμβούργου-Δυτικής Πομερανίας, Σλέσβιχ-Χολστάϊν και Σαξονίας πρέπει να κοινοποιούνται μεμονωμένα στην Επιτροπή, σύμφωνα με το άρθρο 93 παράγραφος 3 της συνθήκης ΕΚ, γεγονός που θα επιτρέψει στην Επιτροπή να εξακριβώσει τη συμβατότητα κάθε επιμέρους περίπτωσης με την κοινή αγορά.

Άρθρο 2

Η παρούσα απόφαση αρχίζει να εφαρμόζεται από την 1η Ιουλίου 1996 για κάθε εγγύηση που αφορά μέτρα αναδιάρθρωσης (συμπεριλαμβανομένων των σχεδίων εξυγίανσης και ανασυγκρότησης) των μεγάλων προβληματικών επιχειρήσεων στο πλαίσιο των καθεστώτων εγγύησης των ομόσπονδων κρατών της Σαξονίας-Άνχαλτ, Βόρειας Ρηνανίας-Βεστφαλίας, Ρηνανίας-Παλατινάτου, Βαυαρίας, Βρέμης, Μεκλεμβούργου-Δυτικής Πομερανίας, Σλέσβιχ-Χολστάϊν και Σαξονίας, για τα οποία δεν έχει υποβληθεί καμία επίσημη αίτηση εγγύησης μέχρι και την 30ή Ιουνίου 1996 στην αρμόδια υπηρεσία για την παραλαβή των αιτήσεων.

Άρθρο 3

Εντός προθεσμίας δύο μηνών από την κοινοποίηση της παρούσας απόφασης, η Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας οφείλει να ενημερώσει την Επιτροπή όσον αφορά τα μέτρα που έλαβε για να συμμορφωθεί προς την παρούσα απόφαση.

Άρθρο 4

Η παρούσα απόφαση απευθύνεται στην Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας.

Βρυξέλλες, 13 Μαρτίου 1996.

Για την Επιτροπή

Karel VAN MIERT

Μέλος της Επιτροπής

(1) ΕΕ αριθ. C 368 της 31. 12. 1994, σ. 12.

(2) ΕΕ αριθ. C 242 της 19. 9. 1995, σ. 5.

(3) ΕΕ αριθ. C 213 της 19. 8. 1992, σ. 2.

(4) ΕΕ αριθ. C 368 της 31. 12. 1994, σ. 12.