ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ της 21ης Δεκεμβρίου 1993 σχετικά με την ενίσχυση που χορηγείται από την ιρλανδική κυβέρνηση στον όμιλο Aer Lingus, επιχείρηση παρέχουσα κυρίως υπηρεσίες στον τομέα των αεροπορικών μεταφορών (Το κείμενο στην αγγλική γλώσσα είναι το μόνο αυθεντικό) (Κείμενο που παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον ΕΟΧ) (94/118/ΕΚ)

Η ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ,

Έχοντας υπόψη:

τη συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, και ιδίως το άρθρο 93 παράγραφος 2 πρώτο εδάφιο,

Αφού έταξε στους ενδιαφερόμενους προθεσμία, σύμφωνα με το εν λόγω άρθρο, για να υποβάλουν τις παρατηρήσεις τους και λαμβάνοντας υπόψη τις παρατηρήσεις αυτές,

Εκτιμώντας ότι:

Ι Με επιστολή της 12ης Αυγούστου 1993, η οποία καταχωρήθηκε από τη Γενική Γραμματεία της Επιτροπής στις 2 Σεπτεμβρίου 1993, οι ιρλανδικές αρχές, κατόπιν γραπτής αιτήσεως της Επιτροπής, ενημέρωσαν την Επιτροπή, σύμφωνα με το άρθρο 93 παράγραφος 3, σχετικά με την πρόθεσή τους να εισφέρουν ποσό ύψους 175 εκατομμυρίων λιρών Ιρλανδίας (IR ) στο κεφάλαιο του ομίλου Aer Lingus (στο εξής "Aer Lingus") κατά τη διάρκεια περιόδου τριών ετών.

Η προτεινόμενη εισφορά κεφαλαίου εντάσσεται σε πρόγραμμα αναδιάρθρωσης του ομίλου που επονομάζεται "Στρατηγική για το μέλλον" (στο εξής "το πρόγραμμα"), το οποίο οι ιρλανδικές αρχές είχαν επισυνάψει στην κοινοποίηση. Το πρόγραμμα εγκρίθηκε από τις ιρλανδικές αρχές στις 6 Ιουλίου 1993, και ο ιρλανδός υπουργός Οικονομικών, με την ιδιότητα του μετόχου, εξουσιοδοτήθηκε να εισφέρει ποσό ύψους 175 εκατομμυρίων λιρών Ιρλανδίας στο κεφάλαιο της Aer Lingus. Η εν λόγω εισφορά κεφαλαίου προβλέπεται να πραγματοποιηθεί ως εξής: 75 εκατομμύρια λίρες Ιρλανδίας το 1993, 50 εκατομμύρια λίρες Ιρλανδίας το 1994 και 50 εκατομμύρια λίρες Ιρλανδίας το 1995.

Ο χρόνος πραγματοποίησης της σχεδιαζόμενης εισφοράς κεφαλαίου και το ύψος της εξαρτώνται από τις ακόλουθες προϋποθέσεις:

α) σύναψη συμφωνίας με τις αρμόδιες ιρλανδικές ενώσεις εργαζομένων για σημαντική περικοπή των εξόδων της Aer Lingus κατά 50 εκατομμύρια λίρες Ιρλανδίας το χρόνο-

β) προσκόμιση ικανοποιητικών στοιχείων με τα οποία να αποδεικνύεται ότι τα προτεινόμενα μέτρα τυγχάνουν πλήρους εφαρμογής-

γ) τυπική αποδοχή από την Επιτροπή του προγράμματος και της προτεινόμενης εισφοράς κεφαλαίου.

Σκοπός της προτεινόμενης εισφοράς κεφαλαίου είναι η μείωση της δανειακής επιβάρυνσης της Aer Lingus και η επαναφορά της αναλογίας κάλυψης χρεωλυσίων και της αναλογίας ξένων προς ίδια κεφάλαια σε αποδεκτά επίπεδα μέσα σε εύλογο χρονικό διάστημα.

Στην κοινοποίηση, οι ιρλανδικές αρχές αναγνωρίζουν ρητά ότι η προτεινόμενη εισφορά στο κεφάλαιο της Aer Lingus αποτελεί ενίσχυση κατά την έννοια του άρθρου 92. Εντούτοις, υποστηρίζουν ότι η ενίσχυση αυτή μπορεί να θεωρηθεί συμβιβάσιμη με την κοινή αγορά, τόσο ως περιφερειακή ενίσχυση βάσει του άρθρου 92 παράγραφος 3 στοιχείο α), όσο και ως ενίσχυση για την προώθηση της αναπτύξεως ορισμένων οικονομικών δραστηριοτήτων βάσει του άρθρου 92 παράγραφος 3 στοιχείο γ).

Στις 13 Οκτωβρίου 1993 η Επιτροπή αποφάσισε την κίνηση της διαδικασίας που προβλέπεται από το άρθρο 93 παράγραφος 2 όσον αφορά με τη σχεδιαζόμενη εισφορά ύψους 175 εκατομμυρίων λιρών Ιρλανδίας στο κεφάλαιο της Aer Lingus. Λαμβανομένης υπόψη τη λίαν αρνητικής χρηματοοικονομικής κατάστασης της Aer Lingus κατά το χρόνο της κοινοποίησης, η Επιτροπή έκρινε ότι, με βάση την αρχή του επενδυτή σε οικονομία αγοράς, η επίμαχη διάθεση κεφαλαίου έχει χαρακτηριστικά ενίσχυσης κατά την έννοια του άρθρου 92 παράγραφος 1. Επιπλέον, η ιρλανδική κυβέρνηση δεν έχει προβάλει αντιρρήσεις ως προς το ότι η επίμαχη εισφορά κεφαλαίου έχει το χαρακτήρα ενίσχυσης. Η απόφαση για την κίνηση της διαδικασίας στηρίζεται κατά κύριο λόγο στις αμφιβολίες της Επιτροπής ως προς ορισμένες πλευρές του προγράμματος και τις συνέπειές του επί του ανταγωνισμού. Ειδικότερα, η Επιτροπή απαιτεί να διασφαλισθεί ότι:

- η περικοπή των εξόδων, η οποία προϋποθέτει μεταξύ άλλων μέτρων τη μείωση του προσωπικού κατόπιν διαπραγματεύσεων, πραγματοποιείται όπως προβλέπεται στο πρόγραμμα,

- η καταβολή της δεύτερης και τρίτης δόσης της ενίσχυσης εξαρτάται από την επίτευξη συγκεκριμένων στόχων εκ μέρους της επιχείρησης, ιδίως όσον αφορά τη βελτίωση της παραγωγικότητας,

- η ενίσχυση είναι και η τελευταία για το συγκεκριμένο χρονικό διάστημα,

- οι στόχοι της νέας πολιτικής που εφαρμόζει η Aer Lingus ως προς τον αερολιμένα Shannon δεν θίγουν τη βιωσιμότητα του προγράμματος,

- η ενίσχυση δεν πρόκειται να χρησιμοποιηθεί για τη μεταβίβαση των προβλημάτων της Aer Lingus στους ανταγωνιστές της και, ειδικότερα, δεν πρόκειται να θίξει κατά τρόπο απαράδεκτο τον ανταγωνισμό σε ορισμένες γραμμές όπου παρατηρείται πολύ μεγάλη κίνηση και έντονος ανταγωνισμός, όπως είναι οι γραμμές μεταξύ Λονδίνου και Δουβλίνου,

- η ενίσχυση δεν έχει ως αποτέλεσμα την ενίσχυση της θέσης της Aer Lingus σε βαθμό που αντίκειται στο κοινό συμφέρον όσον αφορά την παροχή υπηρεσιών εδάφους στους ιρλανδικούς αερολιμένες,

- η αναδιάρθρωση της επιχείρησης ούτως ώστε αυτή να αποτελείται από τέσσερα τμήματα υπόκειται στο τέλος χαρτοσήμου και στο τέλος επί του κεφαλαίου που επιβάλλονται σε παρόμοιες πράξεις ιρλανδικών εταιρειών.

Με επιστολή της 20ής Οκτωβρίου 1993, η Επιτροπή ενημέρωσε την ιρλανδική κυβέρνηση σχετικά με την απόφασή της και της έταξε εύλογη προθεσμία για να υποβάλει τις παρατηρήσεις της. Η επιστολή αυτή δημοσιεύθηκε στην Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων (1) και, δυνάμει του άρθρου 93 παράγραφος 2, τα υπόλοιπα κράτη μέλη και οι λοιποί ενδιαφερόμενοι κλήθηκαν να υποβάλουν τις παρατηρήσεις τους.

ΙΙ Οι ιρλανδικές αρχές υπέβαλαν τις παρατηρήσεις τους στο πλαίσιο της διαδικασίας με επιστολές της 24ης Νοεμβρίου και της 9ης και 13ης Δεκεμβρίου 1993, με τηλεομοιοτύπημα της 8ης Δεκεμβρίου 1993, καθώς και κατά τις συναντήσεις που είχαν με τα αρμόδια στελέχη της Επιτροπής στο Δουβλίνο και στις Βρυξέλλες. Οι ιρλανδικές αρχές δεν διατύπωσαν αντιρρήσεις ως προς τους νομικούς και οικονομικούς λόγους που οδήγησαν την Επιτροπή στο συμπέρασμα ότι η επίμαχη εισφορά κεφαλαίου αποτελεί ενίσχυση κατά την έννοια του άρθρου 92 παράγραφος 1 και στην απόφαση να κινήσει τη διαδικασία του άρθρου 93 παράγραφος 2. Οι ιρλανδικές αρχές αναφέρθηκαν σε όλα τα ζητήματα που έθεσε η Επιτροπή κατά την κίνηση της διαδικασίας και τα οποία έχρηζαν περαιτέρω αποσαφήνισης. Ειδικότερα:

1. ως προς την περικοπή των εξόδων, η ιρλανδική κυβέρνηση βεβαίωσε την Επιτροπή ότι δεν πρόκειται να πραγματοποιήσει την εισφορά κεφαλαίου αν δεν πειστεί προηγουμένως ότι πράγματι λαμβάνονται όλα τα αναγκαία μέτρα για την περικοπή των εξόδων της Aer Lingus κατά 50 εκατομμύρια λίρες Ιρλανδίας ετησίως και ότι σκοπεύει να αναθέσει σε ανεξάρτητους ελεγκτές να εξακριβώσουν κατά πόσο πράγματι λαμβάνονται όλα τα αναγκαία μέτρα για την περικοπή των εξόδων της Aer Lingus κατά 50 εκατομμύρια ετησίως. Επιπλέον, η ιρλανδική κυβέρνηση πληροφόρησε την Επιτροπή ότι το πρόγραμμα περικοπής των εξόδων έχει αποτελέσει αντικείμενο διαπραγματεύσεων και συμφωνίας μεταξύ της εταιρείας και των αντίστοιχων ενώσεων εργαζομένων και ότι η Aer Lingus είναι πλέον σε θέση να προβεί επιτυχώς στην εφαρμογή του αναγκαίου προγράμματος περικοπής των εξόδων της κατά 50 εκατομμύρια λίρες Ιρλανδίας ετησίως-

2. ως προς την εξάρτηση της καταβολής της δεύτερης και τρίτης δόσης της ενίσχυσης από την επίτευξη ορισμένων πλέον συγκεκριμένων στόχων, η ιρλανδική κυβέρνηση ανέλαβε τη δέσμευση "να υποβάλει προς την Επιτροπή έκθεση σχετικά με την πρόοδο του προγράμματος αναδιάρθρωσης, την πορεία των χρηματοοικονομικών και οικονομικών δεδομένων του ομίλου Aer Lingus και των εταιρειών του, καθώς και την εκπλήρωση των υποχρεώσεων που ανέλαβε σε παλαιότερες επαφές της με την Επιτροπή όσον αφορά τη βελτίωση της παραγωγικότητας. Επίσης, η ιρλανδική κυβέρνηση δεσμεύτηκε να διαβιβάσει τη σχετική έκθεση τουλάχιστον τέσσερις εβδομάδες πριν από την καταβολή της δεύτερης και τρίτης δόσης της ενίσχυσης το 1994 και το 1995, ώστε η Επιτροπή να έχει την ευκαιρία να διατυπώσει τις παρατηρήσεις της, εφόσον το κρίνει απαραίτητο-

3. ως προς το κατά πόσον η υπό εξέταση ενίσχυση είναι και η τελευταία, η ιρλανδική κυβέρνηση βεβαίωσε την Επιτροπή ότι η παρούσα ενίσχυση προς την Aer Lingus είναι η τελευταία για το χρονικό διάστημα της αναδιάρθρωσης, και κατέστησε σαφές ότι δεν σκοπεύει να χορηγήσει οποιαδήποτε περαιτέρω ενίσχυση προς την Aer Lingus στο μέλλον-

4. κατά την άποψη της ιρλανδικής κυβέρνησης, η νέα στρατηγική που σχεδιάζεται να εφαρμοσθεί για τον αερολιμένα Shannon αντανακλά τους εμπορικούς και χρηματοοικονομικούς στόχους της εταιρείας. Υποστηρίζεται ότι η στρατηγική αυτή αποτελεί ελεύθερη επιλογή της Aer Lingus μεταξύ περισσοτέρων εναλλακτικών λύσεων οι οποίες ποικίλλουν, από τη διατήρηση του υφιστάμενου καθεστώτος, η οποία ενδέχεται να οδηγήσει στη διακοπή της λειτουργίας, μέχρι την πλήρη ενοποίηση με κάποιον αμερικανικό αερομεταφορέα. Οι σχετικές προβλέψεις για τα χρηματοοικονομικά αποτελέσματα έχουν στηριχτεί σε πολύ συντηρητικές υποθέσεις. Με βάση τα πλέον πρόσφατα στοιχεία σχετικά με την εξέλιξη της κίνησης στις γραμμές μεταξύ Ιρλανδίας και ΗΠΑ, η ιρλανδική κυβέρνηση είναι βεβαία ότι η νέα στρατηγική πρόκειται να βελτιώσει αισθητά τα χρηματοοικονομικά αποτελέσματα της εταιρείας. Για το θέμα της Βοστώνης, η ιρλανδική κυβέρνηση βεβαίωσε την Επιτροπή ότι δεν έχει επιβάλει στην Aer Lingus την υποχρέωση να εκτελεί πτήσεις στη γραμμή Shannon-Βοστώνη κατά τη διάρκεια της μη τουριστικής περιόδου. Επιπλέον, η ιρλανδική κυβέρνηση υποστήριξε ότι η Βοστώνη αποτελεί μικρή αλλά πολύ εξειδικευμένη αγορά για την Aer Lingus και ότι η κατάργηση των χειμερινών δρομολογίων θα είχε αρνητικές συνέπειες για τις θερινές επιδόσεις της εταιρείας, ιδίως όσον αφορά τα επιχειρηματικά ταξίδια και τη μεταφορά εμπορευμάτων-

5. ως προς τις συνέπειες της ενίσχυσης για τις συναλλαγές στην Κοινότητα, η ιρλανδική κυβέρνηση υποστηρίζει ότι δεν παρεμβαίνει, ούτε πρόκειται να παρέμβει στην επιχειρησιακή διοίκηση της εταιρείας. Η ιρλανδική κυβέρνηση δηλώνει ότι η εισφορά κεφαλαίου δεν πρόκειται να χρησιμοποιηθεί για την επιδότηση ζημιογόνων γραμμών. Ως συνέχεια της αναδιάρθρωσης, η κυβέρνηση σκοπεύει να απαιτήσει από την εταιρεία να εκμεταλλεύεται κάθε κύρια ομάδα γραμμών κατά τρόπο αποδοτικό από εμπορική άποψη. Επιπλέον, το πρόγραμμα δεν είναι υπερβολικά επεκτατικό και δεν πρόκειται να επιτρέψει στην Aer Lingus να αυξήσει το μερίδιό της στην κοινοτική αγορά εις βάρος των ανταγωνιστών της. Η Aer Lingus δεν θα επεκτείνει το σημερινό χρησιμοποιούμενο στόλο της (2) κατά τη διάρκεια της αναδιάρθρωσης, εκτός εάν για τις υπερατλαντικές γραμμές ενδέχεται να απαιτηθούν επιπλέον αεροσκάφη, προκειμένου να διατηρηθεί η ικανότητα μεταφοράς κατά τη θερινή περίοδο αιχμής σε περίπτωση που τα αεροσκάφη τύπου 747-100 που χρησιμοποιούνται σήμερα αντικατασταθούν από μικρότερα αεροσκάφη. Η Aer Lingus δεν σκοπεύει να μεταβάλει το γενικότερο χαρακτήρα των δραστηριοτήτων της κατά τη διάρκεια της αναδιάρθρωσης. Επιπλέον, δεν έχει θέσει ορισμένο στόχο για το μερίδιο αγοράς της, και οι δραστηριότητές της θα σχεδιασθούν με αποκλειστικό γνώμονα την πραγματοποίηση κέρδους.

Η ιρλανδική κυβέρνηση επιβεβαίωσε ότι τα εισφερόμενα κεφάλαια θα χρησιμοποιηθούν αποκλειστικά προς κάλυψη του κόστους της αναδιάρθρωσης και για τη μείωση των χρεών της Aer Lingus κατά τρόπο που θα επιτρέψει την εξυγίανση της χρηματοοικονομικής κατάστασης της εταιρείας. Επιπλέον, η ιρλανδική κυβέρνηση έχει δηλώσει ότι κατά τη διάρκεια του προγράμματος, η Aer Lingus δεν πρόκειται να αγοράσει μετοχές οποιασδήποτε άλλης κοινοτικής αεροπορικής εταιρείας.

Οι ιρλανδικές αρχές δηλώνουν ότι, με βάση το προτεινόμενο πρόγραμμα αναδιάρθρωσης του ομίλου, τα νέα τμήματα, στα οποία περιλαμβάνεται η Aer Lingus Express, εφόσον και όταν δημιουργηθούν, θα υφίστανται και θα λειτουργούν ως ξεχωριστά νομικά πρόσωπα. Για λόγους διαφάνειας, τα λογιστικά στοιχεία των εν λόγω εταιρειών θα τηρούνται ανεξάρτητα για κάθε εταιρεία.

Όσον αφορά την Aer Lingus Express, η ιρλανδική κυβέρνηση πληροφόρησε την Επιτροπή ότι δεν έχει αποφασισθεί προς το παρόν η λειτουργία του εν λόγω φορέα χαμηλού κόστους. Η ιρλανδική κυβέρνηση παρέσχε διαβεβαιώσεις ότι η Aer Lingus Express θα λειτουργήσει μόνον εφόσον η Aer Lingus μπορεί να αποδείξει με εμπεριστατωμένα στοιχεία, ήτοι με στοιχεία που καλύπτουν τόσο τα έξοδα, όσο και τα έσοδα, ότι ο εν λόγω φορέας χαμηλού κόστους είναι δυνατό να πραγματοποιεί κέρδη στη συγκεκριμένη αγορά, η οποία ήδη χαρακτηρίζεται από έντονο ανταγωνισμό και συμπίεση του κόστους". Επιπλέον, και αν ακόμη δημιουργηθεί πριν από την ολοκλήρωση του προγράμματος αναδιάρθωσης, η Aer Lingus Express θα λειτουργεί με τα αεροσκάφη που ήδη χρησιμοποιεί για τις ανάγκες της η Aer Lingus.

Η ιρλανδική κυβέρνηση έχει δηλώσει, όσον αφορά την εξέλιξη της κίνησης στη γραμμή Δουβλίνο-Λονδίνο, ότι, με βάση τα στοιχεία για τα ποσοστά πληρότητας, συνάγεται το συμπέρασμα ότι στη συγκεκριμένη γραμμή δεν παρατηρείται πλεονάζουσα ικανότητα και ότι θα μπορούσε να υποστηριχθεί πως το γεγονός ότι δύο επιπλέον αεροματαφορείς σχεδιάζουν να εγκαινιάσουν δρομολόγια στη συγκεκριμένη γραμμή και ότι η επιβατική κίνηση στις αντίστοιχες θαλάσσιες συνδέσεις αυξήθηκε το 1993 κατά 8 % σε σχέση με το 1992, αποδεικνύει ότι η προσφορά αεροπορικών υπηρεσιών στη γραμμή υπολείπεται της ζήτησης.

Ωστόσο, η ιρλανδική κυβέρνηση παρέσχε διαβεβαιώσεις σχετικά με τη διατήρηση της μεταφορικής ικανότητας σε συγκεκριμένα επίπεδα το 1994 και το 1995. Ως προς αυτό, η ιρλανδική κυβέρνηση δήλωσε ότι για το ημερολογιακό έτος 1994, ο αριθμός των θέσεων που προσφέρονται προς πώληση στο επιβατικό κοινό στις προγραμματισμένες πτήσεις της Aer Lingus δεν θα υπερβεί τα 3,42 εκατομμύρια θέσεις στις γραμμές μεταξύ Ιρλανδίας και Ηνωμένου Βασιλείου και τα 1,43 εκατομμύρια στη γραμμή Δουβλίνου-Λονδίνου-Heathrow. Οι αριθμοί αυτοί αντανακλούν τη μεταφορική ικανότητα της Aer Lingus κατά τους 12 μήνες που προηγήθηκαν της γνωστοποίησης της ενίσχυσης. Η ιρλανδική κυβέρνηση πληροφόρησε την Επιτροπή ότι, βάσει συμφωνίας που έχει επιτευχθεί μεταξύ της Επιτροπής και της Ιρλανδίας, μέχρι τα μέσα του 1994 πρόκειται να διοριστούν ανεξάρτητοι ελεγκτές, οι οποίοι θα εξετάσουν τα πραγματικά και τα προβλεπόμενα αποτελέσματα για το 1994. Εφόσον διαπιστωθεί ανάπτυξη της αγοράς στις γραμμές μεταξύ Ηνωμένου Βασιλείου και Ιρλανδίας, τα προαναφερθέντα όρια που έχουν τεθεί για τη μεταφορική ικανότητα προβλέπεται να αναπροσαρμοστούν, προκειμένου να ληφθεί υπόψη η ανάπτυξη αυτή. Παράλληλα, πρόκειται να διενεργηθεί, από ανεξάρτητο φορέα, αξιολόγηση της σημειωθείσας και της προβλεπόμενης ανάπτυξης της αγοράς το 1995, ούτως ώστε η μεταφορική ικανότητα της Aer Lingus να αυξηθεί ανάλογα με την τυχόν ανάπτυξη της αγοράς στο σύνολό της-

6. ως προς τα αποκλειστικά δικαιώματα παροχής υπηρεσιών εδάφους στους ιρλανδικούς αερολιμένες, η ιρλανδική κυβέρνηση έχει δηλώσει ότι είναι ανακριβές ότι η Aer Lingus χαίρει αποκλειστικών δικαιωμάτων στους ιρλανδικούς αερολιμένες. Κάθε αεροπορική εταιρεία έχει το δικαίωμα να αυτοεξυπηρετείται στους ιρλανδικούς αερολιμένες, και το ποσοστό των πτήσεων άλλων εταιρειών που εξυπηρετεί η Aer Lingus είναι πολύ χαμηλό-

7. ως προς το θέμα των τελών, η ιρλανδική κυβέρνηση διεβεβαίωσε την Επιτροπή ότι με βάση την ιρλανδική νομοθεσία, η προτεινόμενη αναδιάρθρωση και εισφορά κεφαλαίου δεν υπόκειται σε κανένα τέλος χαρτοσήμου ή τέλος επί του κεφαλαίου.

ΙΙΙ Η κυβέρνηση του Ηνωμένου Βασιλείου, ορισμένοι ανταγωνιστές της Aer Lingus στις γραμμές μεταξύ Ηνωμένου Βασιλείου και Ιρλανδίας και, ειδικότερα, η Ryanair και η British Midland, καθώς και ορισμένοι άλλοι ενδιαφερόμενοι υπέβαλαν τις παρατηρήσεις τους σχετικά με την υπόθεση. Σε γενικές γραμμές, όλες οι πλευρές τάχθηκαν υπέρ της απόφασης της Επιτροπής να κινήσει τη διαδικασία του άρθρου 93 παράγραφος 2 και έθιξαν σειρά ζητημάτων, τα οποία, σε ορισμένο βαθμό, άπτονται των αμφιβολιών που διατυπώνονται στην απόφαση της Επιτροπής. Οι τρίτοι ενδιαφερόμενοι εξέφρασαν ορισμένους προβληματισμούς, κοινούς για όλους, ως προς το γεγονός ότι η χορήγηση της επίμαχης ενίσχυσης προς την Aer Lingus ενδέχεται να επηρεάσει τους όρους των συναλλαγών σε βαθμό που αντίκειται στο κοινό συμφέρον. Οι εν λόγω προβληματισμοί είναι δυνατόν να συνοψισθούν ως εξής:

- η αναδιάρθρωση της Aer Lingus, και ιδίως η δημιουργία της Aer Lingus Express, ενδέχεται να συντελέσει στη διατήρηση ή στη διαμόρφωση πλεονάζουσας ικανότητας σε ορισμένες γραμμές μεταξύ Ηνωμένου Βασιλείου και Ιρλανδίας. Η σχεδιαζόμενη εισφορά κεφαλαίου εκτιμάται ότι θα επιτρέψει στην Aer Lingus να διατηρήσει το ίδιο επίπεδο ικανότητας που διαθέτει σήμερα στις συγκεκριμένες γραμμές ή ακόμη και να το αυξήσει, εφαρμόζοντας ασύμφορους οικονομικά ναύλους. Υπάρχει περίπτωση η ενίσχυση να χρησιμοποιηθεί από την Aer Lingus για τη λειτουργία νέων γραμμών ή για την επανάληψη των δρομολογίων σε γραμμές που είχαν εγκαταλειφθεί κατά το παρελθόν. Σε περίπτωση που διαμορφωθεί πλεονάζουσα ικανότητα, θα επιβαρυνθεί η θέση των ανταγωνιστών της Aer Lingus, δεδομένου ότι θα μειωθούν τα ποσοστά πληρότητάς τους, και θα υποχρεωθούν αυτοί να εφαρμόσουν ναύλους τόσο χαμηλούς ώστε να κρίνονται ασύμφοροι από οικονομική άποψη, ή να αποχωρήσουν τελείως από την αγορά (3),

- η ενίσχυση είναι πιθανόν να χρησιμοποιηθεί από την Aer Lingus για τη διαμόρφωση των ναύλων σε επίπεδο κάτω του κόστους. Μια τέτοια πολιτική τιμών θα μπορούσε να εφαρμοσθεί σε κοινοτικές γραμμές, προκειμένου να αντιμετωπισθεί ο ανταγωνισμός εκ μέρους αερομεταφορέων που είτε λειτουργούν αποτελεσματικότερα, είτε προσφέρουν χαμηλότερες τιμές στην εκάστοτε γραμμή,

- είναι πιθανή η έλλειψη διαφάνειας στις χρηματοοικονομικές σχέσεις μεταξύ των διαφόρων εταιρειών που απαρτίζουν τον όμιλο Aer Lingus. Ορισμένοι από τους ενδιαφερόμενους υποστηρίζουν ότι, στο πλαίσιο της αναδιάρθρωσης, η Aer Lingus θα προβεί στη δημιουργία ενός αερομεταφορέα χαμηλού κόστους, της Aer Lingus Express, ο οποίος δεν θα λειτουργεί ανεξάρτητα, αλλά θα επιδοτείται εμμέσως από τις άλλες εταιρείες του ομίλου. Η δραστηριοποίηση ενός αερομεταφορέα χαμηλού κόστους σε γραμμές που χαρακτηρίζονται από την καθοριστική σημασία του κόστους για το ύψος του ναύλου θα μπορούσε να ζημιώσει την ανταγωνιστική θέση των ανταγωνιστών της εταιρείας και, σε ορισμένες περιπτώσεις, να υποχρεώσει αυτούς να διακόψουν τελείως τη λειτουργία τους,

- υπάρχει περίπτωση η Aer Lingus να χρησιμοποιήσει την ενίσχυση προκειμένου να αγοράσει επιπλέον μετοχές κοινοτικών αεροπορικών εταιρειών,

- διατυπώνονται ορισμένοι μικρότερης βαρύτητας προβληματισμοί όσον αφορά την προνομιακή θέση της Aer Lingus στους ιρλανδικούς αερολιμένες και τη φορολογική μεταχείριση της σχεδιαζόμενης αναδιάρθρωσης του ομίλου.

Επιπλέον, στη διαδικασία παρενέβη η ένωση εργαζομένων στην Aer Lingus (Aer Lingus Union - CRC), η οποία υποστηρίζει ότι δεν πρόκειται για ενίσχυση και ότι, εν πάση περιπτώσει, η παρέμβαση του ιρλανδικού Δημοσίου θα μπορούσε να επιτραπεί άνευ όρων δυνάμει του άρθρου 92 παράγραφος 3 στοιχεία α) και γ). Το σύνολο όλων αυτών των παρατηρήσεων διαβιβάστηκε στην ιρλανδική κυβέρνηση, η οποία απάντησε στα προεκτεθέντα επιχειρήματα στο πλαίσιο της διαδικασίας.

IV Ο όμιλος Aer Lingus απαρτίζεται σήμερα από δύο εταιρείες, την Aer Lingus plc και την Aerlinte Eireann plc. Οι δύο αυτές εταιρείες διαθέτουν κοινά περιουσιακά στοιχεία, κοινή διοίκηση, κοινό διοικητικό συμβούλιο και ενοποιημένους λογαριασμούς.

Παράλληλα με τις αεροπορικές μεταφορές, οι κύριες δραστηριότητες του ομίλου είναι οι εξής:

α) υπηρεσίες προς αεροπορικές εταιρείες (συντήρηση, υπηρεσίες εδάφους και λοιπές βοηθητικές υπηρεσίες της αεροπορίας). Κύρια θυγατρική είναι η εταιρεία TEAM Aer Lingus (στο εξής "ΤΕΑΜ"), η οποία απασχολεί περίπου 2 000 άτομα και δραστηριοποιείται στον τομέα εξυπηρέτησης αεροσκαφών, ελέγχου εξαρτημάτων και υπηρεσιών μηχανολογικής υποστήριξης-

β) ξενοδοχειακός τομέας. Η Aer Lingus έχει στην κυριότητά της και διαχειρίζεται, υπό την επωνυμία Copthorne, σειρά ξενοδοχείων στις σημαντικότερες πόλεις του Ηνωμένου Βασιλείου, καθώς και σε ορισμένες ευρωπαϊκές πόλεις, όπως το Παρίσι και οι Βρυξέλλες-

γ) εταιρείες χαρτοφυλακίου, η Aer Lingus διαχειρίζεται χαρτοφυλάκιο με μετοχές εταιρειών του κλάδου πληροφορικής και υπηρεσιών προσωπικού. Κατέχει επίσης τη μειοψηφία του κεφαλαίου της GPA, που είναι εταιρεία χρηματοδοτικής μίσθωσης αεροσκαφών.

Οι αεροπορικές μεταφορές αποτελούν την κύρια και κατά πολύ σπουδαιότερη δραστηριότητα του ομίλου. Η Aer Lingus συγκαταλέγεται στις μικρότερες από τις πρώην "εθνικές" αεροπορικές εταιρείες της Κοινότητας. Χρησιμοποιεί 29 αεροπλάνα για την εκτέλεση προγραμματισμένων δρομολογίων μεταφοράς επιβατών. Ο όμιλος απασχολεί περίπου 12 700 άτομα, εκ των οποίων 5 000 εργάζονται στον κλάδο αερομεταφορών. Κατά το οικονομικό έτος 1992/93, ο κύκλος εργασιών του ομίλου ανήλθε σε 817 εκατομμύρια λίρες Ιρλανδίας, εκ των οποίων 522 εκατομμύρια λίρες Ιρλανδίας αφορούν την αεροπορική εταιρεία.

Η Aer Lingus εξυπηρετεί το μεγαλύτερο μέρος της αεροπορικής κίνησης στο εσωτερικό της Ιρλανδίας, καθώς και από και προς τη χώρα αυτή. Οι κύριες γραμμές στις οποίες εκτελεί δρομολόγια είναι, αρχίζοντας από τη σημαντικότερη, οι εξής: Ιρλανδία - Λονδίνο. (Πρόκειται για το πυκνότερο δίκτυο. Το 1992/93 μεταφέρθηκαν από το σύνολο των αεροπορικών εταιρειών 2 980 000 επιβάτες, εκ των οποίων στην Aer Lingus αντιστοιχεί ποσοστό 61 %.

Εντούτοις, το μερίδιο αγοράς της Aer Lingus στις γραμμές μεταξύ Λονδίνου και Δουβλίνου σημείωσε αισθητή πτώση στο 46 % κατά το χρονικό διάστημα Απρίλιος/Σεπτέμβριος 1993). Ιρλανδία - Ηπειρωτική Ευρώπη, Ιρλανδία - λοιποί προορισμοί στο Ηνωμένο Βασίλειο πλην Λονδίνου και υπερατλαντικές γραμμές (μόνο προς τη Νέα Υόρκη και τη Βοστώνη). Τα εκτελούμενα δρομολόγια είναι κατά κανόνα μικρών αποστάσεων. Ακόμη και οι υπερατλαντικές πτήσεις της εταιρείας είναι οι συντομότερες που εκτελούνται από οποιονδήποτε κοινοτικό αερομεταφορέα. Αντίστοιχα, ο στόλος της εταιρείας απαρτίζεται κυρίως από σκάφη τύπου Β-737, τα οποία αποκτήθηκαν προς το τέλος της δεκαετίας του 1980 και τις αρχές της δεκαετίας του 1990. Είναι αλήθεια ότι πρόκειται για έναν εξαιρετικά νεαρό στόλο αεροσκαφών μικρών αποστάσεων. Αντιθέτως, ο στόλος που χρησιμοποιείται για τις υπερατλαντικές πτήσεις συνίσταται σε τρία αεροσκάφη τύπου Boeing 747-100, κατασκευής 1970/71, τα οποία η εταιρεία σκοπεύει να αντικαταστήσει πριν από το 1995/96. Συνολικά, ο στόλος των αεροσκαφών της Aer Lingus έχει μέσο όρο ηλικίας 5,3 ετών και είναι ένας από τους νεότερους στόλους στην Ευρώπη.

Από το 1991/92, η Aer Lingus άρχισε να σημειώνει ζημίες, μετά από εννέα έτη κερδοφορίας. Για το οικονομικό έτος 1991/92, ο όμιλος σημείωσε ζημίες προ φόρων ύψους 3,1 εκατομμυρίων λιρών Ιρλανδίας, ενώ οι καθαρές ζημίες ανήλθαν στα 11,8 εκατομμύρια λίρες Ιρλανδίας. Το οικονομικό έτος 1992/93, οι καθαρές ζημίες αυξήθηκαν σε 188 εκατομμύρια λίρες Ιρλανδίας. Το έντονα αρνητικό αυτό αποτέλεσμα οφείλεται κυρίως στα πενιχρά αποτελέσματα εκμετάλλευσης, στο κόστος της αναδιάρθρωσης και στην ολοσχερή διαγραφή από τον ισολογισμό των μετοχών της GPA, η οποία προκλήθηκε από την πλήρη αποτυχία της προσπάθειας άντλησης κεφαλαίων από την αγορά προ ενός έτους (4). Η κατάρρευση της αξίας των μετοχών της GPA οδήγησε σε πρόσθετες ζημίες ύψους 44 εκατομμυρίων λιρών Ιρλανδίας για το 1992/93 και σε επιπλέον μείωση των διαθεσίμων της Aer Lingus κατά 69,6 εκατομμύρια λίρες Ιρλανδίας. Πέραν της GPA, το αρνητικό αποτέλεσμα οφείλεται επίσης στις μη ικανοποιητικές επιδόσεις των υπολοίπων τμημάτων. Τα κέρδη του τμήματος υπηρεσιών προ εκτάκτων αποτελεσμάτων και προ φόρων παρουσίασαν σημαντική πτώση και μειώθηκαν από 14 εκατομμύρια λίρες Ιρλανδίας περίπου το 1991/92 σε 6 εκατομμύρια λίρες Ιρλανδίας το επόμενο έτος. Το 1992/93, η ΤΕΑΜ σημείωσε ζημίες, προ φόρων, ύψους 2,5 εκατομμυρίων λιρών Ιρλανδίας, ενώ το προηγούμενο έτος είχε επιτύχει κέρδη άνω των 3,0 εκατομμυρίων λιρών Ιρλανδίας.

Τα κυριότερα προβλήματα της Aer Lingus οφείλονται πάντως στο τμήμα αεροπορικών μεταφορών, το οποίο σημειώνει συνεχώς ζημίες από το 1989/90- ειδικότερα, οι προ φόρων ζημίες του τμήματος ανήλθαν σε 42 εκατομμύρια λίρες Ιρλανδίας το 1990/91, σε 38 εκατομμύρια λίρες Ιρλανδίας το 1991/92 και σε 50 εκατομμύρια λίρες Ιρλανδίας το 1992/93 (μη υπολογιζομένων 60 εκατομμυρίων λιρών Ιρλανδίας για έκτακτα αποτελέσματα, στα οποία συμπεριλαμβάνονται το κόστος της αναδιάρθρωσης και η διαγραφή των μετοχών της GPA). Από τη σύγκριση των στοιχείων αυτών με τα αντίστοιχα στοιχεία για άλλες ευρωπαϊκές αεροπορικές εταιρείες, προκύπτει ότι ο ιρλανδικός αερομεταφορέας βρίσκεται σε χειρότερη θέση από ορισμένους βασικούς ανταγωνιστές του.

Η Aer Lingus έχει υποστεί τις συνέπειες τόσο της ύφεσης που παρατηρείται στον κλάδο, όπως και ορισμένες άλλες αεροπορικές εταιρείες, όσο και των ευρύτερων διαρθρωτικών αλλαγών που απορρέουν από την απελευθέρωση.

Η κατάσταση δεν αναμένεται να βελτιωθεί στο εγγύς μέλλον. Για το 1993/94 προβλέπονται ζημίες προ φόρων και προ εκτάκτων αποτελεσμάτων ύψους 58 εκατομμυρίων λιρών Ιρλανδίας (64 εκατομμύρια λίρες Ιρλανδίας για το τμήμα αεροπορικών μεταφορών), εκτός αν ληφθούν άμεσα μέτρα για την αναδιάρθρωση της εταιρείας.

Οι αρνητικές συνέπειες των πρόσφατων αποτελεσμάτων για τη χρηματοοικονομική κατάσταση της Aer Lingus υπήρξαν πάρα πολύ σοβαρές. Η συνολική αξία των μετοχών της εταιρείας μειώθηκε από 361 εκατομμύρια λίρες Ιρλανδίας το 1991/92 σε 93 εκατομμύρια λίρες Ιρλανδίας το 1992/93. Ο καθαρός δανεισμός του ομίλου αυξήθηκε από 494 εκατομμύρια λίρες Ιρλανδίας το 1991/92 σε 539 εκατομμύρια λίρες Ιρλανδίας το 1992/93. Η αναλογία ξένων προς ίδια κεφάλαια αυξήθηκε κατά 378 %, από 1,37 το 1991/92 σε 5,18 το 1992/93.

Προκύπτει, ως εκ τούτου, ότι εξαιτίας των πενιχρών αποτελεσμάτων της, η Aer Lingus αντιμετωπίζει σοβαρή χρηματοοικονομική κρίση.

Θα μπορούσε να υποστηριχθεί ότι τα προβλήματα της Aer Lingus οφείλονται κατά μεγάλο ποσοστό σε εξωγενείς παράγοντες, παρόλο που υφίστανται και ορισμένοι άλλοι, υποκείμενοι στον έλεγχο της εταιρείας, παράγοντες, οι οποίοι αναλύονται κατωτέρω. Ο πλέον προφανής εξωγενής παράγοντας έγκειται στη διάρθρωση των αγορών της Aer Lingus, οι οποίες κυριαρχούνται σε μεγάλο ποσοστό από τα ταξίδια αναψυχής.

Η εγχώρια αγορά της Aer Lingus είναι πολύ περιορισμένη και, σε γενικές γραμμές, ζημιογόνος. Πράγματι, η ιρλανδική κυβέρνηση σκοπεύει να επιβάλει υποχρεώσεις δημόσιας υπηρεσίας στις κυριότερες εσωτερικές γραμμές, προκειμένου να διασφαλισθεί ικανοποιητικό επίπεδο ικανότητας μεταφοράς στις γραμμές αυτές.

Η σπουδαιότερη αγορά της Aer Lingus, ήτοι η αγορά μεταξύ Ιρλανδίας και Ηνωμένου Βασιλείου, έχει απελευθερωθεί σε σημαντικό βαθμό από το 1986, μετά από σχετική συμφωνία μεταξύ της ιρλανδικής και βρετανικής κυβέρνησης. Η κατάργηση μέρους των κανονιστικών ρυθμίσεων που ίσχυαν προηγουμένως και η χορήγηση αδείας εκ μέρους της ιρλανδικής κυβέρνησης και σε άλλες ιρλανδικές αεροπορικές εταιρείες οδήγησαν σε αύξηση της ικανότητας μεταφοράς και του ανταγωνισμού στις γραμμές μεταξύ Ιρλανδίας και Ηνωμένου Βασιλείου. Η British Airways κατάργησε τα δρομολόγιά της στη γραμμή Λονδίνου-Δουβλίνου το 1991 λόγω των μέτριων προοπτικών αποδοτικότητας της γραμμής. Η Aer Lingus δέχεται απηνή ανταγωνισμό από ιδιωτικούς αερομεταφορείς χαμηλού κόστους (όπως η British Midland και η Ryan Air), με αποτέλεσμα τη συρρίκνωση των κερδών και του περιθωρίου κέρδους. Για να αντιμετωπίσει την κατάσταση αυτή, η Aer Lingus είχε προβεί, μέχρι το τέλος του 1992, σε μείωση της ικανότητας μεταφοράς της σε αρκετές κοινοτικές γραμμές. Η σημαντικότερη μείωση αφορά την κατά 20 % μείωση της ικανότητας της εταιρείας στη γραμμή Δουβλίνου-Λονδίνου. Η μείωση αυτή επετεύχθη με την κατάργηση των πτήσεων μεταξύ Δουβλίνου και Gatwick και με τη μείωση του αριθμού των πτήσεων μεταξύ Δουβλίνου και Heathrow.

Οι επιδόσεις της εταιρείας στην αγορά του βορείου Ατλαντικού έχουν πληγεί σημαντικά από την επίταση του ανταγωνισμού στις γραμμές μεταξύ του Ηνωμένου Βασιλείου και των ΗΠΑ. Οι αμερικανοί κολοσσοί του κλάδου προέβησαν στην καθιέρωση νέων δρομολογίων προς και από το Λονδίνο, καθώς και απευθείας πτήσεων προς τις ΗΠΑ από ορισμένες βόρειες βρετανικές πόλεις, όπως είναι το Μάντσεστερ και η Γλασκώβη, οι οποίες βρίσκονται σε μικρή απόσταση από την Ιρλανδία. Έτσι, το ποσοστό των επιβατών που επέλεξαν για τη μετάβασή τους στην Ιρλανδία πτήσεις με ενδιάμεσο σταθμό αυξήθηκε το 1992 από 40 % σε 55 %. Η ανταγωνιστική θέση της εταιρείας στο βόρειο Ατλαντικό αποδυναμώθηκε επίσης από την πολιτική που εφαρμόζει η ιρλανδική κυβέρνηση σχετικά με τον αερολιμένα Shannon, ο οποίος εξυπηρετεί το δυτικό και μεσοδυτικό τμήμα της Ιρλανδίας. Η πολιτική αυτή, η οποία υποχρεώνει όλες τις υπερατλαντικές πτήσεις από και προς την Ιρλανδία να διέρχονται από τον εν λόγω αερολιμένα, ανάγεται σε παλαιότερες εποχές, όταν η ενδιάμεση στάση στον αερολιμένα Shannon ήταν επιβεβλημένη για τεχνικούς λόγους. Η πολιτική αυτή έχει διατηρηθεί επί πενήντα σχεδόν έτη, προκειμένου να στηριχθεί η απασχόληση και να διευκολυνθεί η ανάπτυξη της μεσοδυτικής περιφέρειας της Ιρλανδίας. Παράλληλα, όμως, η πολιτική αυτή εμποδίζει την Aer Lingus να εκτελεί απευθείας πτήσεις από το Δουβλίνο, όπου βρίσκεται η έδρα της. Η υποχρεωτική στάση στον αερολιμένα Shannon έχει εμποδίσει την Aer Lingus να μετατρέψει τον αερολιμένα του Δουβλίνου σε κομβικό σημείο του δικτύου της, με αποτέλεσμα πρόσθετα έξοδα. Επίσης, είχε ως συνέπεια να χάσει η Aer Lingus επιβάτες στις γραμμές μεταξύ Δουβλίνου και ΗΠΑ, πράγμα το οποίο είχε σημαντικές αρνητικές συνέπειες για τα συνολικά αποτελέσματα της εταιρείας. Πράγματι, τα τελευταία χρόνια η Aer Lingus σημειώνει στην αγορά του βόρειου Ατλαντικού ζημίες της τάξης των 10 εκατομμυρίων λιρών Ιρλανδίας ετησίως.

Ένα πρόσθετο αίτιο της κρίσης που διέρχεται σήμερα η εταιρεία συνιστά το πρόγραμμα ανανέωσης του στόλου που εγκαινιάστηκε, όπως και στην περίπτωση πολλών άλλων αεροπορικών εταιρειών, με βάση υπερβολικά αισιόδοξες οικονομικές προγνώσεις στα τέλη της δεκαετίας του 1980. Εκείνη την εποχή συνέτρεχε επιπλέον η ανάγκη αντικατάστασης των παλαιών αεροσκαφών. Οι παραδόσεις νέων αεροσκαφών άρχισαν στα τέλη του 1987 και συνεχίστηκαν καθ' όλη τη διάρκεια της κρίσης, μέχρι τον Απρίλιο του 1993. Η απόκτηση νέων αεροσκαφών προϋπέθετε τη σύναψη υψηλότοκων δανείων σε μια περίοδο κατά την οποία η παγκόσμια οικονομία εισερχόταν σε ύφεση.

Η Aer Lingus υφίσταται επίσης τις αρνητικές συνέπειες της υψηλής διάρθρωσης κόστους και της σχετικά χαμηλής παραγωγικότητάς της, για την οποία υπάρχουν μεγάλα περιθώρια βελτίωσης. Η μη ικανοποιητική παραγωγικότητα είναι ιδιαίτερα ανησυχητική αν ληφθεί υπόψη ότι τα ταξίδια αναψυχής αντιπροσωπεύουν μεγάλο ποσοστό της κίνησης που εξυπηρετεί η εταιρεία, πράγμα που ασκεί πιέσεις στην αποδοτικότητά της. Ως εκ τούτου, η εταιρεία διέρχεται μια δύσκολη περίοδο για την οποία η χαμηλή αποδοτικότητα και παραγωγικότητα προκαλούν επιδείνωση των αποτελεσμάτων εκμετάλλευσης.

Ένα πρόσθετο πρόβλημα είναι η εποχικότητα της κίνησης που εξυπηρετεί η Aer Lingus.

Η κοινοποίηση των ιρλανδικών αρχών συνοδεύεται από πρόγραμμα για την αναδιάρθρωση της χρηματοοικονομικής κατάστασης της Aer Lingus και την οικονομική της εξυγίανση, το οποίο προβλέπεται να αρχίσει να εφαρμόζεται από το 1995. Κύριος στόχος του προγράμματος είναι η αναδιάρθρωση του τμήματος αεροπορικών μεταφορών που αποτελεί και τον πυρήνα της επιχείρησης. Ο στόχος αυτός προβλέπεται να επιτευχθεί με τις ακόλουθες ενέργειες:

α) αναδιάρθρωση του ομίλου, ώστε αυτός να απαρτίζεται από τα ακόλουθα τέσσερα λειτουργικά τμήματα:

- την Aer Lingus, η οποία θα εξακολουθήσει να εκτελεί τα υφιστάμενα δρομολόγια στο εσωτερικό της Ιρλανδίας, προς το Ηνωμένο Βασίλειο και την Ηπειρωτική Ευρώπη,

- την Aer Lingus Shannon, με έδρα τον αερολιμένα Shannon, η οποία θα εκτελεί τα δρομολόγια στις υπερατλαντικές γραμμές προς τις ΗΠΑ,

- την Aer Lingus Express, η οποία θα είναι αεροπορική εταιρεία χαμηλού κόστους και φθηνών ναύλων και θα δραστηριοποιείται κατά κύριο λόγο στην έντονα ανταγωνιστική αγορά Ιρλανδίας-Ηνωμένου Βασιλείου,

- ορισμένες θυγατρικές εταιρείες και εταιρείες υποστήριξης (όπως η ΤΕΑΜ), οι οποίες θα επιδιώκουν ανεξάρτητα την πραγματοποίηση κερδών και θα είναι οι ίδιες υπεύθυνες για τη διάρθρωση του κόστους τους-

β) αναθεώρηση της πολιτικής που επιβάλλει τη στάθμευση στον αερολιμένα Shannon. Ο αερολιμένας Shannon θα εξακολουθήσει να συνδέεται απευθείας με τη Νέα Υόρκη και τη Βοστώνη (το χειμώνα εκτελούνται δύο απευθείας πτήσεις εβδομαδιαίως προς τη Βοστώνη, ενώ το καλοκαίρι ο αριθμός αυτός αυξάνεται σε έξι εβδομαδιαίως, και ολόκληρο το χρόνο θα υπάρχει ανταπόκριση για Δουβλίνο και, κατά τη θερινή περίοδο μόνο, εκτελείται καθημερινή απευθείας πτήση προς Νέα Υόρκη). Επιπλέον, θα υπάρχει πτήση ολόκληρο το χρόνο από το Shannon στο Δουβλίνο και από εκεί επευθείας στη Νέα Υόρκη-

γ) περικοπή των εξόδων του ομίλου κατά 50 εκατομμύρια λίρες Ιρλανδίας το χρόνο. Ο στόχος αυτός θα επιτευχθεί με τη μείωση εξόδων μισθοδοσίας και των γενικών εξόδων λειτουργίας. Από το σύνολο των δαπανών που πρόκειται να εξοικονομηθούν, τα 34 εκατομμύρια λίρες Ιρλανδίας περίπου αφορούν τα έξοδα μισθοδοσίας (που αποτελούν το 80 % των τακτικών εξόδων της Aer Lingus). Για το σκοπό αυτό είναι πιθανό να απαιτηθεί η περικοπή μέχρι 1 530 θέσεων εργασίας (12 % του συνολικού αριθμού απασχολουμένων στον όμιλο), εκ των οποίων οι 1 280 αφορούν τον κλάδο αεροπορικών μεταφορών, ενώ οι 250 την ΤΕΑΜ-

δ) διάθεση των περιουσιακών στοιχείων που έχουν δευτερεύουσα σημασία για τη λειτουργία του ομίλου, όπως είναι η αλυσίδα ξενοδοχείων Copthorne, η αξία της οποίας υπολογιζόταν στην ετήσια έκθεση για το 1991/92 σε 235 εκατομμύρια λίρες Ιρλανδίας (μη συνυπολογιζομένου του συναφούς χρέους). Με βάση τη νέα αυτή στρατηγική, η Aer Lingus προσδοκεί να αρχίσει πάλι να πραγματοποιεί κέρδη το 1994/95 και να μειώσει τον καθαρό δανεισμό της από 539 εκατομμύρια λίρες Ιρλανδίας στις 31 Μαρτίου 1993 σε 102 εκατομμύρια λίρες Ιρλανδίας στις 31 Μαρτίου 1997.

Η κατάτμηση του ομίλου σε τέσσερα ανεξάρτητα τμήματα αναμένεται να συμβάλει στην αύξηση της ευελιξίας του, καθώς και της διαφάνειας όσον αφορά την πραγματοποίηση κερδών και ζημιών.

V Το άρθρο 92 προβλέπει ότι ενισχύσεις που χορηγούνται από τα κράτη μέλη ή μέσω κρατικών πόρων υπό οποιαδήποτε μορφή και που νοθεύουν ή απειλούν να νοθεύσουν τον ανταγωνισμό με την ευνοϊκή μεταχείριση ορισμένων επιχειρήσεων ή ορισμένων κλάδων παραγωγής, είναι ασυμβίβαστες με την κοινή αγορά στο μέτρο που επηρεάζουν τις μεταξύ κρατών μελών συναλλαγές.

Στην παρούσα υπόθεση, οι ιρλανδικές αρχές σχεδιάζουν να προβούν σε εισφορά κεφαλαίου ύψους 175 εκατομμυρίων λιρών Ιρλανδίας προς την κρατική εταιρεία Aer Lingus, μέσω αύξησης κεφαλαίου, σε τρεις δόσεις.

Το άρθρο 22 της συνθήκης καθιερώνει την αρχή της ουδετερότητας έναντι των καθεστώτων ιδιοκτησίας που ισχύουν στα κράτη μέλη, καθιερώνεται επίσης η αρχή της ισότητας μεταξύ δημοσίων και ιδιωτικών επιχειρήσεων και, ως εκ τούτου, συνέπεια των αρχών αυτών, οι ενέργειες της Επιτροπής δεν επιτρέπεται να βλάπτουν ή να ευνοούν δημόσιους φορείς οι οποίοι αποφασίζουν να εισφέρουν κεφάλαια σε επιχειρήσεις. Εντούτοις, η Επιτροπή είναι υποχρεωμένη να διερευνά περιπτώσεις χρηματοδότησης εταιρειών με κρατιούς πόρους, προκειμένου να εμποδίζει τα κράτη μέλη να παραβιάζουν, μέσω της χορήγησης κρατικών ενισχύσεων, τον θεμιτό ανταγωνισμό στο πλαίσιο της κοινής αγοράς.

Η Επιτροπή θεωρεί ότι η χρηματοδότηση με κεφάλαια του δημοσίου δεν συνιστά ενίσχυση εφόσον υπάρχουν ορισμένοι ιδιώτες μέτοχοι κατέχοντες μειοψηφική συμμετοχή οι οποίοι συμμετέχουν στη χρηματοδότηση αυτή κατ' αναλογία των μετοχών τους. Έχει σημασία το μερίδιο που κατέχουν οι ιδιώτες επενδυτές να κρίνεται σημαντικό από οικονομική άποψη (5). Ωστόσο, η παρούσα υπόθεση δεν μπορεί να εξεταστεί βάσει αυτής της αρχής, δεδομένου ότι η Aer Lingus, με εξαίρεση τις καταστατικές μετοχές των διοικούντων, ανήκει κατά 100 % στο ιρλανδικό κράτος.

Προκειμένου να αποφασίσει κατά πόσον πρόκειται για κρατική ενίσχυση, η Επιτροπή βασίζει τις εκτιμήσεις της στην αρχή του επενδυτή της οικονομίας αγοράς. Σύμφωνα με την αρχή αυτή, δεν υπάρχει κρατική ενίσχυση στην περίπτωση που συνεισφέρονται νέα κεφάλαια υπό συνθήκες που θα ήταν αποδεκτές από έναν ιδιώτη επενδυτή που λειτουργεί υπό κανονικές συνθήκες οικονομίας αγοράς (6).

Το Δικαστήριο έχει δηλώσει ότι η συμπεριφορά ενός ιδιώτη επενδυτή, με την οποία πρέπει να συγκρίνεται η παρέμβαση του δημοσίου, πρέπει να είναι τουλάχιστον η συμπεριφορά μιας ιδιωτικής εταιρείας χαρτοφυλακίου ή μιας κρατικής εταιρείας χαρτοφυλακίου ή ενός ιδιωτικού ομίλου, που ακολουθεί διαρθρωτική, συνολική ή τομεακή πολιτική και ενεργεί με γνώμονα τις μακροπρόθεσμες προοπτικές κέρδους (7).

Στην παρούσα υπόθεση, η Επιτροπή είναι της γνώμης ότι, λόγω της ιδιαίτερα δύσκολης οικονομικής κατάστασης της Aer Lingus, κανένας ιδιώτης επενδυτής δεν θα είχε δεχτεί να εισφέρει κεφάλαιο στην εν λόγω αεροπορική εταιρεία.

Οι ιρλανδικές αρχές αποφάσισαν να παρέμβουν σε μια ιδιαίτερα δύσκολη στιγμή, κατά την οποία ο αερομεταφορέας, όντας υπερχρεωμένος, απειλείται με αδυναμία αποπληρωμής των χρεών του. Υπό την παρούσα χρηματοοικονομική αδυναμία και την κρίση ρευστότητας που αντιμετωπίζει η Aer Lingus, η παρέμβαση στοχεύει στη διάσωση της εταιρείας και την εξασφάλιση της επιβίωσής της.

Η χρηματοοικονομική κατάσταση της Aer Lingus καθώς και η διάρθρωση και ο όγκος του χρέους της είναι τέτοιες, ώστε κανένας ιδιώτης επενδυτής που ενεργεί υπό συνθήκες οικονομίας αγοράς δεν θα μπορούσε να αναμένει κανονική απόδοση των επενδεδυμένων κεφαλαίων του εντός ευλόγου χρονικού διαστήματος.

Η ενίσχυση, λόγω του έντονου ανταγωνισμού που επικρατεί στις περισσότερες γραμμές που εξυπηρετεί η Aer Lingus, θα μπορούσε να οδηγήσει σε στρέβλωση του ανταγωνισμού μεταξύ των κοινοτικών αερομεταφορέων. Επιπλέον, η ενίσχυση, λόγω των διασυνοριακών χαρακτηριστικών του συγκεκριμένου τομέα, ο οποίος από τη φύση του έχει διεθνή προσανατολισμό, επηρεάζει τις μεταξύ κρατών μελών συναλλαγές. Το ανωτέρω συμπέρασμα ισχύει κατά μείζονα λόγο για την αγορά Ηνωμένου Βασιλείου-Ιρλανδίας, η οποία απελευθερώθηκε το 1986. Η αγορά Ηνωμένου Βασιλείου-Ιρλανδίας, η οποία είναι και η σημαντικότερη για την Aer Lingus, χαρακτηρίζεται από την υψηλότατη κίνηση και την ύπαρξη απηνούς ανταγωνισμού. Πρόκειται για γεωγραφική περιφέρεια στην οποία, λόγω των ιδιαιτεροτήτων της, είναι δυνατό να εκδηλωθούν με εντονότερο τρόπο οι συνέπειες της ενίσχυσης για τις συναλλαγές και για τους ανταγωνιστές της Aer Lingus.

Κατά συνέπεια, η Επιτροπή είναι της γνώμης ότι η σχεδιαζόμενη εισφορά κεφαλαίου στην Aer Lingus, που γνωστοποιήθηκε από τις ιρλανδικές αρχές ως ενίσχυση κατ' εφαρμογή του άρθρου 93 παράγραφος 3, αποτελεί ενίσχυση που εμπίπτει στο άρθρο 92 παράγραφος 1.

Η ενίσχυση της Aer Lingus δεν μπορεί να θεωρηθεί ότι συμβιβάζεται με την κοινή αγορά σύμφωνα με το άρθρο 92 παράγραφος 2, δεδομένου ότι δεν είναι δυνατό να υπαχθεί σε καμία από τις περιπτώσεις που απαριθμεί η συγκεκριμένη διάταξη.

Το άρθρο 92 παράγραφος 3 στοιχεία α) και γ) προβλέπει ορισμένες εξαιρέσεις που ισχύουν για τις ενισχύσεις που χορηγούνται με σκοπό την προώθηση ή τη διευκόλυνση της οικονομικής ανάπτυξης ορισμένων περιοχών. Οι ιρλανδικές αρχές υποστηρίζουν ότι η επίμαχη ενίσχυση μπορεί να εξαιρεθεί βάσει του άρθρου 92 παράγραφος 3 στοιχείο α) ως περιφερειακή ενίσχυση. Το επιχείρημα αυτό στηρίζεται στο δεδομένο ότι η Ιρλανδία αντιμετωπίζεται, στο πλαίσιο της λειτουργίας του Ευρωπαϊκού Περιφερειακού Ταμείου, ως περιοχή του στόχου 1, δεδομένου ότι είναι μειονεκτική περιφέρεια με κατά κεφαλή ΑΕΠ (ακαθάριστο εγχώριο προϊόν) κάτω του 75 % του κοινοτικού μέσου όρου. Οι ιρλανδικές αρχές υποστηρίζουν ότι ένα αποτελεσματικό σύστημα μεταφορών στην περιοχή είναι τόσο κεφαλαιώδους σημασίας για την οικονομία της χώρας ώστε η Ιρλανδία δεν μπορεί να διακινδυνεύσει να καταστεί εξαρτώμενη από αλλοδαπούς αερομεταφορείς. Στην περίπτωση που η Aer Lingus δεν είναι σε θέση να επιβιώσει, το αποτέλεσμα θα είναι καταστροφικό για την ιρλανδική οικονομία όσον αφορά τις μεταφορές, τη βιομηχανία, το εμπόριο, τον τουρισμό, την απασχόληση και τον ιρλανδικό κλάδο αερομεταφορών γενικότερα.

Η Επιτροπή δεν συμμερίζεται τη γνώμη των ιρλανδικών αρχών για τη δυνατότητα εφαρμογής του άρθρου 92 παράγραφος 3 στοιχείο α) στην ενίσχυση που προορίζεται για την Aer Lingus. Παρόλο που η Ιρλανδία είναι περιφέρεια δυνάμενη να υπαχθεί στο πεδίο εφαρμογής του άρθρου 92 παράγραφος 3 στοιχείο α), η υπό εξέταση ενίσχυση δεν αποτελεί γενικό πρόγραμμα από το οποίο θα μπορούσαν να επωφεληθούν όλες οι αεροπορικές εταιρείες που έχουν την έδρα τους στην Ιρλανδία και την συνδέουν με τον υπόλοιπο κόσμο. Η ενίσχυση αποτελεί ad hoc μέτρο που βοηθά τον κρατικό αερομεταφορέα να υπερνικήσει τη βαθειά οικονομική του κρίση και του επιτρέπει να παραμείνει στην αγορά. Κατά συνέπεια, το άρθρο 92 παράγραφος 3 στοιχείο α) δεν μπορεί να εφαρμοστεί στην παρούσα περίπτωση.

Όσον αφορά το άρθρο 92 παράγραφος 3 στοιχείο β), είναι προφανές ότι η ενίσχυση δεν στοχεύει στην προώθηση της υλοποίησης σημαντικού σχεδίου κοινού ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος, ούτε στην άρση σοβαρής διαταραχής της οικονομίας της Ιρλανδίας. Εν πάση περιπτώσει, οι ιρλανδικές αρχές δεν έχουν επικαλεστεί τη διάταξη αυτή.

Όσον αφορά την εξαίρεση που προβλέπεται στο άρθρο 92 παράγραφος 3 στοιχείο γ) ως προς τις ενισχύσεις για την προώθηση της ανάπτυξης ορισμένων οικονομικών δραστηριοτήτων, η Επιτροπή μπορεί να θεωρήσει ότι ορισμένες ενισχύσεις αναδιάρθρωσης συμβιβάζονται με την κοινή αγορά, εφόσον πληρούνται ορισμένες προϋποθέσεις (8). Οι προϋποθέσεις αυτές πρέπει να εξετάζονται με βάση τις δύο αρχές που εξαγγέλονται στο άρθρο 92 παράγραφος 3 στοιχείο γ): η ενίσχυση πρέπει να προορίζεται για την ανάπτυξη της συγκεκριμένης οικονομικής δραστηριότητας, από την σκοπιά της Κοινότητας, και η ενίσχυση δεν επιτρέπεται να αλλοιώνει τους όρους των συναλλαγών σε βαθμό που αντίκειται στο κοινό συμφέρον (9).

Τα κριτήρια αυτά έχουν ερμηνευτεί για τις ανάγκες του τομέα αεροπορικών μεταφορών στο μνημόνιο αριθ. 2, όπου ορίζεται ότι η Επιτροπή, σε ορισμένες περιπτώσεις, μπορεί να αποφασίζει, σύμφωνα με το άρθρο 92, ότι επιτρέπεται η χορήγηση ενίσχυσης σε συγκεκριμένες αεροπορικές εταιρείες που αντιμετωπίζουν σοβαρές οικονομικές δυσκολίες, εφόσον συντρέχουν ορισμένες προϋποθέσεις:

α) η ενίσχυση πρέπει να εντάσσεται σε πρόγραμμα που έχει λάβει την έγκριση της Επιτροπής και το οποίο στοχεύει στην εξυγίανση των οικονομικών του αερομεταφορέα, ούτως ώστε να μπορεί αυτός σε σχετικά σύντομο χρονικό διάστημα να συνεχίσει τις δραστηριότητές του χωρίς περαιτέρω ενίσχυση-

β) η εν λόγω ενίσχυση δεν πρέπει να μεταβιβάζει τις δυσχέρεις από ένα κράτος μέλος στα υπόλοιπα κράτη μέλη της Κοινότητας-

γ) οι ενισχύσεις αυτού του τύπου πρέπει να χορηγούνται κατά τέτοιο τρόπο ώστε να είναι διαφανείς και να μπορούν να ελέγχονται.

Λαμβάνοντας υπόψη την ενίσχυση του ανταγωνισμού και ειδικότερα τα μέτρα που θεσπίστηκαν από την Κοινότητα για την απελευθέρωση του τομέα αεροπορικών μεταφορών μετά την υιοθέτηση της τρίτης δέσμης (10), η Επιτροπή οφείλει να ακολουθεί αυστηρή πολιτική ελέγχου των κρατικών ενισχύσεων, προκειμένου να αποτρέπονται οι ενδεχομένως αντικείμενες στο κοινό συμφέρον συνέπειες των ενισχύσεων αυτών.

Οι ιρλανδικές αρχές επικαλούνται την εξαίρεση του άρθρου 92 πράγραφος 3 στοιχείο γ) υπέρ της συγκεκριμένης ενίσχυσης. Σύμφωνα με τις ιρλανδικές αρχές, η επίμαχη εισφορά κεφαλαίου, η οποία εντάσσεται σε ειδικό πρόγραμμα χρηματοοικονομικής αναδιάρθρωσης με στόχο την αποκατάσταση της βιωσιμότητας της εταιρείας σε σύντομο χρονικό διάστημα, θα πρέπει να υπαχθεί στην εν λόγω εξαίρεση, δεδομένου ότι αποτελεί ενίσχυση με στόχο την προώθηση της ανάπτυξης ορισμένων οικονομικών δραστηριοτήτων. Η παρέμβαση αυτή θα επιτρέψει στον αερομεταφορέα να αντιμετωπίσει τα χρηματοοικονομικά βάρη που ανέλαβε κατά το παρελθόν και να καλύψει το κόστος των μέτρων που θα απαιτηθούν για την αποκατάσταση της βιωσιμότητάς του. Επιπλέον, η χρηματοοικονομική αναδιάρθρωση της εταιρείας δεν πρόκειται να επηρεάσει τους όρους των συναλλαγών μεταξύ των κρατών μελών σε βαθμό που αντίκειται στο κοινό συμφέρον. Αντίθετα, η ενίσχυση θα επιτρέψει στην Aer Lingus να συνεχίσει τη λειτουργεία της και, κατ' επέκταση, θα συμβάλει στη διατήρηση και στην ενίσχυση του ανταγωνισμού, δεδομένου ότι με τον τρόπο αυτό θα εξακολουθήσουν να παρέχονται αξιόπιστες και υψηλής ποιότητας αεροπορικές υπηρεσίες μεταξύ της Ιρλανδίας και των κοινοτικών εταίρων.

Είναι βέβαιο ότι η Aer Lingus, όπως και ορισμένοι άλλοι κρατικοί κοινοτικοί αερομεταφορείς, έχουν υποχρεωθεί να δημιουργήσουν θέσεις εργασίας, να διατηρήσουν τους ναύλους σε χαμηλά επίπεδα και, σε γενικές γραμμές, να εκπληρώσουν υποχρεώσεις τις οποίες μια αεροπορική εταιρεία δεν θα είχε αναλάβει αν λειτουργούσε αποκλειστικά με γνώμονα τα εμπορικά της συμφέροντα.

Η σχεδιαζόμενη χορήγηση ενίσχυσης για την αναδιάρθρωση της Aer Lingus αποτέλεσε αντικείμενο ενδελεχούς εξέτασης βάσει των κριτηρίων του άρθρου 92 παράγραφος 3 στοιχείο γ) προκειμένου να κριθεί ο συμβατός χαρακτήρας αυτής:

1. Η Επιτροπή εξέτασε κατά πόσον η ενίσχυση κρίνεται δικαιολογημένη εξαιτίας των συνθηκών που επικρατούν στον οικείο κλάδο.

Ο κλάδος αεροπορικών μεταφορών της Κοινότητας φαινόταν, στα τέλη του 1993, να έχει ξεπεράσει τη χειρότερη φάση της οικονομικής κρίσης, η οποία ξεκίνησε με τον πόλεμο του Περσικού Κόλπου το 1990 και επιδεινώθηκε περαιτέρω λόγω της παγκόσμιας οικονομικής ύφεσης. Οι περισσότερες αεροπορικές εταιρείες εξακολουθούν να πλήττονται από τη δραστική μείωση ή καθήλωση των εσόδων και των κερδών τους, η οποία έχει διαρκέσει πολύ περισσότερο από ό,τι αναμενόταν. Εντούτοις, το 1992 η επιβατική κίνηση αυξήθηκε κατά 14 % (για τα μέλη της Ένωσης Ευρωπαϊκών Αεροπορικών Εταιρειών), και με τον τρόπο αυτό υπερκαλύφθηκε η μείωση της επιβατικής κίνησης που είχε σημειωθεί κατά το προηγούμενο έτος. Η τάση αυτή επιβεβαιώθηκε το 1993, οπότε η επιβατική κίνηση στις προγραμματισμένες πτήσεις αυξήθηκε κατά 9 % περίπου σε σύγκριση με το 1992.

Παρά την αύξηση της κίνησης, τα οικονομικά αποτελέσματα των περισσοτέρων κοινοτικών αεροπορικών εταιρειών εξακολουθούν να μην είναι ικανοποιητικά. Ένας από τους κύριους λόγους είναι ότι τα αεροσκάφη τα οποία παραγγέλθηκαν προς τα τέλη της δεκαετίας του 1980 έχοντας ως βάση υπερβολικά αισιόδοξες προβλέψεις, έχουν ήδη αρχίσει να παραδίδονται και να τίθενται σε λειτουργία. Κατά συνέπεια, η προσφερόμενη ικανότητα αυξάνεται τα τελευταία χρόνια με ταχύτερο ρυθμό από ό,τι η ζήτηση και, ως εκ τούτου, τα ποσοστά πληρότητας είναι ακόμη, για πολλές αεροπορικές εταιρείες, κατώτερα από αυτά που απαιτούνται για την κάλυψη των εξόδων τους. Για να γεμίσουν τις προσφερόμενες θέσεις, οι αεροπορικές εταιρείες αναγκάζονται να προσφέρουν ειδικούς ευνοϊκούς ναύλους, ιδιαίτερα κατά τη χειμερινή περίοδο. Ο περιορισμός των μετακινήσεων επιχειρηματιών, ο οποίος οφείλεται στη γενική οικονομική ύφεση, συντελεί κατά πολύ στη συρρίκνωση των κερδών και αποτελεί ένα ακόμη λόγο για τα πενιχρά αποτελέσματα των περισσοτέρων κοινοτικών αεροπορικών εταιρειών.

Παρόλα αυτά, οι μακροπρόθεσμες προβλέψεις για τον κλάδο αεροπορικών μεταφορών είναι αρκετά ευοίωνες. Αν η οικονομία στο σύνολό της καταφέρει να ξεπεράσει την κρίση, μπορούν να αναμένονται καλύτερα αποτελέσματα κατά τα επόμενα δύο χρόνια. Θα μπορούσε να υποστηριχθεί ότι η πλεονάζουσα ικανότητα συνιστά παροδικό φαινόμενο, το οποίο ενδεχομένως να εκλείψει προς το 1995. Αξίζει να επισημανθεί ότι ορισμένοι ειδικοί φθάνουν στο σημείο να προβλέπουν ότι το 1997 είναι πιθανό να παρατηρηθεί έλλειψη ικανότητας λόγω της αυξημένης ζήτησης αερομεταφορών και της απόσυρσης αυξημένου αριθμού παλαιών αεροσκαφών (11).

Η Επιτροπή, συνεπώς, δεν πιστεύει ότι η κοινοτική αγορά αερομεταφορών διέρχεται φάση γενικευμένης και διαρθρωτικής πλεονάζουσας ικανότητας. Το συμπέρασμα αυτό ισχύει κατά μείζοντα λόγο για την αγορά Ηνωμένου Βασιλείου-Ιρλανδίας, η οποία απελευθερώθηκε επτά έτη πριν από την απελευθέρωση της κοινοτικής αγοράς και χαρακτηρίζεται από αυξημένη επιβατική κίνηση σε σχέση με τον κοινοτικό μέσο όρο. Εν πάση περιπτώσει, η αποκατάσταση της χρηματοοικονομικής και οικονομικής βιωσιμότητας της Aer Lingus δεν προϋποθέτει τη μείωση της μεταφορικής ικανότητας της εταιρείας. Πράγματι, ο στόλος της Aer Lingus, ο οποίος, όπως ήδη αναφέρθηκε, αποτελείται από 29 αεροσκάφη για την εκτέλεση των προγραμματισμένων πτήσεων, δεν κρίνεται υπερβολικά μεγάλος, αν ληφθεί υπόψη ο αριθμός των αγορών τις οποίες στοχεύει η εταιρεία.

Όσον αφορά το κοινό συμφέρον, και λαμβάνοντας υπόψη τα προεκτεθέντα, η Επιτροπή είναι της γνώμης ότι η αναδιάρθρωση της Aer Lingus θα συμβάλει στην ανάπτυξη των αεροπορικών μεταφορών σε μια περιφέρεια που βρίσκεται μακριά από το κέντρο της Κοινότητας. Η Επιτροπή αναγνωρίζει τη σπουδαιότητα που διαδραματίζει η Aer Lingus υπό την ιδιότητα του μεγαλύτερου ιρλανδικού αερομεταφορέα, ο οποίος παραδοσιακά έχει αναλάβει την ευθύνη για τη διασφάλιση της επικοινωνίας της Ιρλανδίας με την υπόλοιπη Κοινότητα και τις Ηνωμένες Πολιτείες. Τα στοιχεία που συγκεντρώθηκαν στο πλαίσιο της διαδικασίας του άρθρου 93 παράγραφος 2 οδήγησαν την Επιτροπή στο συμπέρασμα ότι το πρόγραμμα έχει καταρτισθεί σε σωστές βάσεις και ότι στοχεύει στη ριζική αναδιάρθρωση της εταιρείας, πράγμα το οποίο πρόκειται να ωφελήσει τόσο την οικονομία της Ιρλανδίας, όσο και τα συμφέροντα της Κοινότητας στο σύνολό της.

Με βάση τα ανωτέρω, η Επιτροπή καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η ουσιαστική αναδιάρθρωση της Aer Lingus θα συμβάλει στην ανάπτυξη του κλάδου των αεροπορικών μεταφορών από τη σκοπιά της Κοινότητας.

2. Η Επιτροπή εξέτασε κατά πόσον η ενίσχυση συνδέεται με την αναδιάρθρωση της Aer Lingus.

Το πρόγραμμα αναδιάρθρωσης το οποίο έχουν διαβιβάσει οι ιρλανδικές αρχές καλύπτει σύντομη χρονική περίοδο, ήτοι από τα μέσα του 1993 μέχρι το 1995. Κεντρικός στόχος του προγράμματος είναι να εστιασθούν οι δραστηριότητες της Aer Lingus στον τομέα των αεροπορικών μεταφορών και να απαλλαγεί η εταιρεία από άλλες δραστηριότητες που δεν σχετίζονται με τις μεταφορές. Εφόσον η Aer Lingus φέρει σε αίσιο πέρας την αναδιάρθρωση που προβλέπεται στο πρόγραμμα, μπορεί να καταστεί αποτελεσματικός αερομεταφορέας, ικανός να αποκαταστήσει τη μαρκοπρόθεση βιωσιμότητά του εντός ευλόγου χρονικού διαστήματος. Η ενίσχυση αφορά πόσο ύψος 175 εκατομμυρίων λιρών Ιρλανδίας και πρόκειται να χορηγηθεί σε τρεις δόσεις. Η Aer Lingus θα χρησιμοποιήσει το 75 % της πρώτης δόσης για την κάλυψη του κόστους των εθελοντικών αποχωρήσεων προσωπικού και το υπόλοιπο μέρος για τη μείωση του εναπομείναντος χρέους της. Η καταβολή της δεύτερης και της τρίτης δόσης εξαρτάται από όρο τον οποίο έχει επιβάλει η ιρλανδική κυβέρνηση και, συγκεκριμένα, από το κατά πόσον η Aer Lingus θα έχει πραγματοποιήσει τις προβλεπόμενες από το πρόγραμμα περικοπές δαπανών. Επιπλέον, η ιρλανδική κυβέρνηση έχει δεσμευθεί να μη χορηγήσει καμία άλλη ενίσχυση προς την Aer Lingus κατά την περίοδο αναδιάρθρωσης της εταιρείας. Επίσης, η ιρλανδική κυβέρνηση έχει δηλώσει ότι δεν σκοπεύει να χορηγήσει καμία περαιτέρω ενίσχυση στο μέλλον. Υπό τις περιστάσεις αυτές, δεν υφίσταται καμία αμφιβολία ότι η υπό εξέταση εισφορά κεφαλαίου συνδέεται άμεσα με την αναδιάρθρωση της εταιρείας.

3. Η Επιτροπή εξέτασε κατά πόσον το ύψος της σχεδιαζόμενης ενίσχυσης είναι ανάλογο του μεγέθους του προβλήματος που η ενίσχυση προορίζεται να επιλύσει, ούτως ώστε η στρέβλωση του ανταγωνισμού να είναι όσον το δυνατόν περισσότερο περιορισμένη και να μην θίγονται οι όροι των συναλλαγών σε βαθμό που αντίκειται στο κοινό συμφέρον.

Το ύψος της σχεδιαζόμενης ενίσχυσης (175 εκατομμύρια λίρες Ιρλανδίας) κρίνεται ότι είναι επαρκές και ότι ανταποκρίνεται στις ανάγκες χ

(1) ΕΕ αριθ. C 291 της 28. 10. 1993, σ. 4.

(2) Ο στόλος που χρησιμοποιείται σήμερα για τις προγραμματισμένες πτήσεις αποτελείται από τα εξής αεροσκάφη: τρία Β747-100, έξι Β737-400, δέκα Β737-500, έξι Fokker 50, τέσσερα SAAB-340Β- επιπλέον, η εταιρεία είναι σε θέση να χρησιμοποιεί δύο Β767 σε περιόδους αιχμής και μόνο, καθώς και τέσσερα αεροσκάφη μεταφοράς εμπορευμάτων (ένα Β737 και τρία DC8).

(3) Αξίζει να σημειωθεί ότι ένας άλλος ανταγωνιστής υπέβαλε καταγγελία στην Επιτροπή στις 19 Απριλίου 1993, ισχυριζόμενος ότι η Aer Lingus παρέβη το άρθρο 86 της συνθήκης ακολουθώντας επιθετική πολιτική ναύλων στη γραμμή Λονδίνου (Heathrow)-Δουβλίνου. Η καταγγελία διερευνάται ήδη από την Επιτροπή.

(4) Πρέπει να επισημανθεί ότι, παρά την αρνητική της κατάληξη, η επένδυση στην GPA, η οποία πραγματοποιήθηκε το 1975, υπήρξε συνολικά επωφελής. Οι πωλήσεις κατά το παρελθόν μετοχών της GPA και τα μερίσματα που η GPA κατέλαβε στην Aer Lingus ανέφεραν στην Aer Lingus συνολικό κέρδος ύψους 70 εκατομμυρίων λιρών Ιρλανδίας επί του κόστους της αρχικής επένδυσης.

(5) Βλέπε ανακοίνωση της Επιτροπής στα κράτη μέλη σχετικά με τη συμμετοχή του δημοσίου στο κεφάλαιο επιχειρήσεων της 17ης Σεπτεμβρίου 1984, δελτίο ΕΚ αριθ. 9-1984.

(6) Βλέπε ανακοίνωση της Επιτροπής σχετικά με τη συμμετοχή του δημοσίου στο κεφάλαιο επιχειρήσεων- επίσης, απόφαση του Δικαστηρίου συνεκδικαζόμενες υποθέσεις 296 και 318/82, (Κάτω Χώρες και Leeuwarden Papierwarenfabriek κατά Επιτροπής), Συλλογή ΔΕΚ 1985, σ. 809, σ. 823, παράγραφος 17.

(7) Βλέπε απόφαση του Δικαστηρίου στην υπόθεση 305/89, (Ιταλία κατά Επιτροπής), Συλλογή ΔΕΚ 1991, σ. Ι. 1603, σ. 1640, παράγραφος 20.

(8) Όγδοη έκθεση επί της πολιτικής ανταγωνισμού, σημείο 176.

(9) Βλέπε την απόφαση του Δικαστηρίου της 17ης Σεπτεμβρίου 1980 στην υπόθεση αριθ. 730/76 - Philip Morris - (1980), Συλλογή της Νομολογίας του Δικαστηρίου, σ. 2671.

(10) Κανονισμοί (ΕΟΚ) αριθ. 2407/92, (ΕΟΚ) αριθ. 2408/92 και (ΕΟΚ) αριθ. 2409/92 του Συμβουλίου - ΕΕ αριθ. L 240 της 24. 8. 1992, σσ. 1, 8 και 15 αντιστοίχως.

(11) Η εκτίμηση προέρχεται από την ESG Aviation Services- βλέπε άρθρο που δημοσιεύθηκε στο έντυπο The Avmark Aviation Economist έκδοση Σεπτεμβρίου 1993, σ. 15.

(12) Μέσω της αναδιάρθρωσης, η αναλογία των ξένων προς ίδια κεφάλαια του ομίλου αναμένεται να εξελιχθεί ως εξής: 499 % το 1993/94, 264 % το 1994/95, 75 % το 1995/96 και 41 % το 1996/97. Οι τελευταίες δύο τιμές εξαρτώνται κυρίως από την πώληση από την Aer Lingus των ξενοδοχείων ιδιοκτησίας της κατά το φορολογικό έτος 1995/96.