ΕΙΔΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ αριθ. 2/89 σχετικά με Την οργάνωση των αγορών στον τομέα των νωπών και μεταποιημένων οπωροκηπευτικών συνοδευόμενη από τις απαντήσεις της Επιτροπής (89/C 128/02)

(Παρατηρήσεις βάσει του άρθρου 206α, παρ. 4 της συνθήκης ΕΟΚ)

>ΘΕΣΗ ΠΗΝΑΚΑ>

1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ

1.1. Η παρούσα έκθεση ασχολείται με τη διαχείριση και τον έλεγχο του κοινοτικού καθεστώτος για την υποστήριξη της αγοράς οπωροκηπευτικών. Το καθεστώς αυτό έχει ορισμένα ασυνήθιστα στοιχεία. Όταν καθιερώθηκε το 1966 περιοριζόταν στα νωπά προϊόντα. Δεδομένου ότι τα οπωροκηπευτικά αλλοιώνονται, τα συνήθη μέσα παρεμβατικής αγοράς και αποθεματοποίησης δεν είναι κατάλληλα για την καθημερινή διαχείριση της αγοράς. Γι' αυτό οι κυριότεροι τρόποι στήριξης των τιμών στα πλαίσια της κοινοτικής αγοράς είναι:

(α)οι παραγωγοί μπορούν να αποσύρουν το προϊόν τους από την αγορά και να εισπράξουν χρηματική αποζημίωση από τους επίσημους οργανισμούς παρέμβασης (). Τα προϊόντα που έχουν αποσυρθεί μ' αυτό τον τρόπο μπορούν να διατεθούν με διάφορους τρόπους, αλλά στην πράξη τα περισσότερα από αυτά καταστρέφονται 7

(β)προκειμένου να διευρυνθούν οι διέξοδοι για τους παραγωγούς στην εγχώρια αγορά, και να τους δοθεί βοήθεια ώστε να μπορέσουν να συναγωνιστούν με φθηνότερα εισαγόμενα προϊόντα, διατίθεται ενίσχυση για τη μεταποίηση ορισμένων νωπών οπωροκηπευτικών σε πιο εμπορεύσιμα προϊόντα 7

(γ)μετά την προσχώρηση της Ελλάδας, η υποστήριξη επεκτάθηκε στην μεταποίηση σταφίδας και σύκων. Και γι' αυτά τα προϊόντα επίσης προβλέφθηκε παρεμβατική αγορά και αποθεματοποίηση.

1.2. Αν και δεν καλύπτεται στην παρούσα μελέτη, προβλέπεται περαιτέρω υποστήριξη με την επιβολή δασμών κατά την εισαγωγή που συμπληρώνονται, όταν χρειάζεται, από ένα σύστημα τιμών αναγωγής για εισαγωγή και εξισωτικών εισφορών. Υπάρχουν επιστροφές κατά την εξαγωγή πληρωτέες για προϊόντα (κυρίως νωπά) που εξάγονται προς τρίτες χώρες, αλλά η σχετική δαπάνη είναι περιορισμένη. Επιπλέον, προκειμένου να βελτιωθεί η διάρθρωση εμπορίας, τα οπωροκηπευτικά που διατίθενται στο εμπόριο στην Κοινότητα υπόκεινται σ' ένα σύστημα ποιοτικής διαβάθμισης.

1.3. Η έκθεση αυτή () απορρέει από εξέταση των μέτρων που αναφέρονται στην παράγραφο 1.1, δηλ. της χρηματικής αντιστάθμισης για νωπά προϊόντα που αποσύρονται από την αγορά (θέση 1501 του προϋπολογισμού) και των ενισχύσεων για τη μεταποίηση προϊόντων (θέσεις 1503, 1511 και 1512), τα οποία μαζί αντιστοιχούν στο 90 % περίπου των συνολικών δαπανών στην αγορά, συγκεντρωμένα κατά το μεγαλύτερο μέρος στην Ιταλία, και σε μικρότερο βαθμό στην Ελλάδα και τη Γαλλία. Ο επιτόπου έλεγχος περιορίστηκε σ' αυτές τις τρεις χώρες και στις Κάτω Χώρες. Ο έλεγχος στη Γαλλία περιορίστηκε σε μεταποιημένα προϊόντα. Η σημασία του καθεστώτος θα αυξηθεί σημαντικά το 1992, όταν η Ισπανία και η Πορτογαλία, οι οποίες είναι και οι δύο σημαντικοί παραγωγοί οπωροκηπευτικών, θα γίνουν για πρώτη φορά σημαντικοί δικαιούχοι. Όμως δεδομένων των προς το παρόν χαμηλών δαπανών εκεί, δεν περιλαμβάνονται στην παρούσα μελέτη.

1.4. Τα κυριότερα θέματα που εξετάστηκαν ήταν:

(α) κατά πόσον προβλέπονται και εφαρμόζονται κατάλληλοι έλεγχοι για να εξασφαλιστεί η νομιμότητα και η κανονικότητα των κοινοτικών δαπανών σε σχέση με την απόσυρση και μεταποίηση προϊόντων 7

(β) κατά πόσον η λειτουργία των διαφόρων μέτρων της αγοράς σε κοινοτικό, εθνικό και τοπικό επίπεδο εξασφαλίζει χρηστή δημοσιονομική διαχείριση.

1.5. Η αγορά των οπωροκηπευτικών χαρακτηρίζεται από πλεονάσματα σε διάφορα προϊόντα, που συνοδεύονται από σημαντικές αποσύρσεις που ακολουθούνται από καταστροφή. Η έκθεση δείχνει ότι:

(α) τα διαρθρωτικά μέτρα για να δοθεί νέα κατεύθυνση στην παραγωγή εσπεριδοειδών προς επικερδέστερους τομείς υπήρξαν αναποτελεσματικά 7

(β) το αρχικό καθεστώς αντικατέστησε παλαιότερα εθνικά συστήματα υποστήριξης και βασιζόταν πολύ σε εθνικές μεθόδους διαχείρισης και χρηματοδότησης. Οι διοικητικές διατάξεις που διέπουν τις αποσύρσεις νωπών προϊόντων - που είχαν σαν πρότυπο το καλύτερα οργανωμένο ολλανδικό σύστημα - δεν έχουν προσαρμοστεί σωστά στις δομές εμπορίας που υπάρχουν στα κυρίως ενδιαφερόμενα κράτη μέλη 7

(γ) δεν υπάρχει επαρκές κίνητρο για να αναζητηθούν χρήσιμοι τρόποι διάθεσης των προϊόντων που αποσύρονται από την αγορά 7

(δ) μόνο ελάχιστες διαδικασίες ελέγχου καθορίζονται σε κοινοτικό επίπεδο, οι δε οργανώσεις παραγωγών, μερικές από τις οποίες δεν έχουν ούτε καν συσταθεί σωστά, έχουν υπερβολικά μεγάλη δικαιοδοσία στη δέσμευση κεφαλαίων του ΕΓΤΠΕ με την έναρξη των αποσύρσεων 7

(ε) οι φυσικοί έλεγχοι της μεταποίησης είναι ανεπαρκείς και ο κίνδυνος των απατών και παρατυπιών παραμένει υψηλός.

1.6. Στο Κεφάλαιο 7 περιλαμβάνεται λεπτομερέστερη περίληψη των παρατηρήσεων.

2. ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΚΑΙ ΔΑΠΑΝΕΣ ΤΟΥ ΠΡΟΫΠΟΛΟΓΙΣΜΟΥ

2.1. Η παραγωγή καλλιεργειών που είναι επιλέξιμες για να αποσυρθούν σύμφωνα με το κοινοτικό σύστημα παρέμεινε αρκετά σταθερή κατά τη διάρκεια των περιόδων εμπορίας 1982/83 μέχρι 1986/87, σε επίπεδο μεταξύ 29,1 και 30,8 εκατ. τόνων, ενώ οι αποσύρσεις από την αγορά κυμάνθηκαν μεταξύ 1,2 εκατ. τόνων και 2,9 εκατ. τόνων. Κατά τη διάρκεια της ίδιας περιόδου μεταξύ 800 000 και 865 000 τόνων νωπών πορτοκαλιών και λεμονιών είχαν μεταποιηθεί σε χυμό ετησίως, εκτός από την περίοδο 1985/86 κατά την οποία και η παραγωγή και η μεταποίηση αυξήθηκαν και μεταποιήθηκαν 1 036 000 τόνοι. Υπήρξαν μεγάλες μεταβολές στην παραγωγή άλλων μεταποιημένων προϊόντων εκ των οποίων η σημαντικότερη ήταν μια μεγάλη μείωση από την περίοδο εμπορίας 1985/86 στην ποσότητα μεταποιημένων τοματών που παρήχθησαν μετά την καθιέρωση των ποσοστώσεων παραγωγής.

2.2. Το ποσό που δαπανάται για τη γενική υποστήριξη της αγοράς ποικίλλει από χρόνο σε χρόνο κυρίως λόγω διακυμάνσεων:

(α) στις συγκομιζόμενες ποσότητες 7

(β) στις ποσότητες που αποσύρονται από την αγορά σε περιόδους πλεονασματικής παραγωγής 7

(γ) στις ποσότητες που απορροφώνται από τις βιομηχανίες μεταποίησης.

2.3. Οι δαπάνες προϋπολογισμού μεταξύ 1982 και 1987 ήταν κατά μέσο όρο 1 125 εκατ. ECU ετησίως. Αν και ήταν αρκετά σταθερές σε απόλυτους όρους, σε σχέση με το σύνολο των δαπανών του ΕΓΤΠΕ-Εγγυήσεις παρουσίασαν πτώση από μια μέγιστη τιμή 7,9 % το 1984 σε 4,2 % το 1987. Σ' αυτό το συνολικό ποσό υπήρξαν:

(α) σημαντικές διακυμάνσεις στα ποσά που δαπανήθηκαν για την απόσυρση νωπών προϊόντων 7

(β) μείωση 50 % (περίπου 250 εκατ. ECU ετησίως) στις δαπάνες για μεταποιημένες τομάτες λόγω της επιβολής ποσοστώσεων το 1985, που αντισταθμίστηκε εν μέρει από μια αρχική αύξηση περίπου 90 εκατ. ECU που οφειλόταν σε ξαφνική αύξηση των αποσύρσεων του προϊόντος 7

(γ) γενική μείωση από το 1985 στο ποσό που δαπανήθηκε για μεταποιημένα φρούτα.

2.4. Από την έναρξη της οργάνωσης της αγοράς, οι Ιταλοί παραγωγοί ήταν, κατά πολύ, οι κυριότεροι δικαιούχοι. Ακόμη και με την προσχώρηση της Ελλάδας, η Ιταλία συνέχισε να είναι ο μεγαλύτερος παραγωγός στην Κοινότητα των 10, συγκεντρώνοντας πάνω από το 50 % του συνόλου της κοινοτικής παραγωγής σε νωπά οπωροκηπευτικά επιλέξιμα για απόσυρση και πάνω από τα δύο τρίτα των μεταποιημένων προϊόντων που λαμβάνουν ενίσχυση.

2.5. Περαιτέρω λεπτομέρειες για την παραγωγή και τις δαπάνες της Κοινότητας για οπωροκηπευτικά περιλαμβάνονται στο Παράρτημα Ι και στους συνημμένους σ' αυτό πίνακες.

3. ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΑΠΟΣΥΡΣΗΣ ΓΙΑ ΝΩΠΑ ΟΠΩΡΟΚΗΠΕΥΤΙΚΑ

Βασικοί κανονισμοί και στόχοι

3.1. Το σύστημα απόσυρσης καθορίζεται από τον κανονισμό (ΕΟΚ) αριθ. 1035/72 του Συμβουλίου της 18ης Μαΐου 1972 () (το βασικό κανονισμό) που ορίζει την κοινή οργάνωση αγοράς στον τομέα των οπωροκηπευτικών. Στόχοι της οργάνωσης αγοράς είναι η επίτευξη «ισορροπίας μεταξύ της προσφοράς και της ζήτησης σε δίκαιο επίπεδο τιμών για τους παραγωγούς, λαμβανομένων υπόψη των συναλλαγών με τρίτες χώρες και ευνοουμένης συγχρόνως της εξειδικεύσεως στο εσωτερικό της Κοινότητας» (τρίτη αιτιολογική σκέψη). Η περίοδος εμπορίας διαφέρει ανάλογα με το είδος των οπωροκηπευτικών.

3.2. Τα νωπά οπωροκηπευτικά είναι αλλοιώσιμα, και ιδιαίτερα όσα σημειώνουν συχνότερα πλεόνασμα. Γι' αυτό δεν συμφέρει πρακτικά η αποθεματοποίηση για μεγάλες περιόδους. Η χρηματική αντιστάθμιση, δηλαδή οι τιμές απόσυρσης που καταβάλλονται στους καλλιεργητές για τα διάφορα προϊόντα, αποσκοπεί στο να προλάβει δραστική πτώση των τιμών της αγοράς και όχι να εξασφαλίσει μια σταθερή τιμή κατά τη διάρκεια της περιόδου εμπορίας όπως συμβαίνει με τον παραδοσιακό μηχανισμό παρέμβασης της κοινής γεωργικής πολιτικής. Έτσι οι τιμές απόσυρσης καταβάλλονται σε πολύ χαμηλότερα επίπεδα απ' ό,τι οι τιμές που μπορούν να επιτευχθούν στην κανονική αγορά.

Κανόνες για την παροχή χρηματικής αντιστάθμισης

Επιλέξιμα προϊόντα για ενίσχυση

3.3. Το σύστημα παρέμβασης εφαρμόζεται μόνο σε περιορισμένο κατάλογο προϊόντων:

μήλαμελιτζάνεςμανταρίνιακλημεντίνες

αχλάδιαβερίκοκαεπιτραπέζια σταφύλιαSatsumas

ροδάκιναπορτοκάλιακουνουπίδιανεκταρίνια

τομάτεςλεμόνια

Οι κλημεντίνες, τα Satsumas και τα νεκταρίνια προστέθηκαν στον κατάλογο σύμφωνα με τον κανονισμού (ΕΟΚ) του Συμβουλίου αριθ. 223/88 (), της 25ης Ιανουαρίου 1988. Τα δύο πρώτα συμπεριλήφθηκαν γιατί αποτελούν σημαντικό μέρος της ισπανικής παραγωγής εσπεριδοειδών και το τελευταίο γιατί είναι υποκατάστατο των ροδάκινων, προϊόντος που είναι ήδη επιλέξιμο για απόσυρση.

Εφαρμογή του συστήματος

3.4. Η εφαρμογή του συστήματος ανατίθεται σε εθνικά αναγνωρισμένες οργανώσεις παραγωγών στα κράτη μέλη. Ο κανονισμός (ΕΟΚ) αριθ. 1035/72 () καθορίζει τους σκοπούς των οργανώσεων αυτών μεταξύ των οποίων είναι η προώθηση της συγκέντρωσης της προσφοράς και η σταθερότητα των τιμών μαζί με την πρόβλεψη κατάλληλων τεχνικών μέσων για τη συσκευασία και την εμπορία των προϊόντων.

Καθορισμός της τιμής απόσυρσης

3.5. Η τιμή κάτω από την οποία τα προϊόντα δεν θα διατεθούν για πώληση στην αγορά (δηλ. η τιμή απόσυρσης) αποφασίζεται από τις ενδιαφερόμενες οργανώσεις παραγωγών και υπόκειται σε ανώτατα όρια που καθορίζονται κάθε χρόνο από το Συμβούλιο. Αυτή είναι η τιμή που πρέπει τότε να καταβάλουν οι οργανώσεις στα μέλη τους για το προϊόν που αποσύρεται, και αποτελεί τη βάση για τη χρηματική αντιστάθμιση που καταβάλλεται από την Κοινότητα στις οργανώσεις. Οι τιμές (και η αντιστάθμιση) αντανακλούν τις διαφορές στην ποικιλία, την κατηγορία ποιότητας, το μέγεθος και τη συσκευασία. Ο μηχανισμός καθορισμού της τιμής απόσυρσης περιγράφεται λεπτομερέστερα στο Παράρτημα ΙΙ.

Ενεργοποίηση του καθεστώτος

3.6. Το κοινοτικό καθεστώς απόσυρσης των οπωροκηπευτικών βασίζεται σ' αυτό που λειτουργεί στις Κάτω Χώρες, χώρα με μακρά και πολυσύνθετη εμπορική παράδοση. Το ολλανδικό προϊόν πωλείται σε δημοπρασίες και οι αποσύρσεις γίνονται όταν δεν υπάρχουν προσφορές για μια παρτίδα πάνω από την τιμή απόσυρσης. Στα νότια κράτη μέλη οι αγορές είναι πιο διεσπασμένες, το σύστημα των δημοπρασιών είναι σπάνιο και οι οργανώσεις παραγωγών έχουν ευρεία ευχέρεια να παρεμβαίνουν στην αγορά και να αποσύρουν προϊόντα.

Διαδικασία απόσυρσης

3.7. Οι κοινοτικοί κανονισμοί δεν προβλέπουν ειδικούς ελέγχους που πρέπει να διενεργούνται κατά τη στιγμή της απόσυρσης. Στην Ιταλία και την Ελλάδα η επιχείρηση εποπτεύεται από μια τριμελή «ομάδα» ελέγχου που προβλέπεται από τους εθνικούς κανονισμούς που εκδόθηκαν για την εφαρμογή των κοινοτικών μέτρων. Οι ομάδες περιλαμβάνουν δύο τοπικούς υπαλλήλους, από τους οποίους ο ένας είναι αγρονόμος/γεωπόνος. Στην Ιταλία το τρίτο μέλος είναι από την «Guardia di Finanza», ενώ στην Ελλάδα είναι εκπρόσωπος της ενδιαφερόμενης οργάνωσης παραγωγών.

3.8. Το έργο των παραπάνω ομάδων ελέγχου είναι να εξασφαλίσουν ότι το προϊόν που υποβάλλεται για απόσυρση είναι επιλέξιμο για κοινοτική ενίσχυση και ότι είναι σε εμπορεύσιμη κατάσταση - αυτό σημαίνει ότι πρέπει να είναι τουλάχιστον ποιοτικής κατηγορίας ΙΙ (η εμπορία των φρούτων ποιοτικής κατηγορίας ΙΙΙ επιτρέπεται μόνο σε εξαιρετικές περιστάσεις). Επαληθεύουν επίσης την ποικιλία, το μέγεθος και την παρουσίαση του προϊόντος, λεπτομέρειες που είναι αναγκαίες για τον καθορισμό της τιμής απόσυρσης, και εποπτεύουν την καταστροφή του προϊόντος.

Διάθεση των αποσυρόμενων φρούτων

3.9. Ο βασικός κανονισμός προβλέπει (άρθρο 21) για τη διάθεση των αποσυρόμενων οπωροκηπευτικών τις παρακάτω μεθόδους:

(α) δωρεάν διανομή σε φιλανθρωπικά ιδρύματα, σχολεία, φυλακές, νοσοκομεία, κ.λπ., εξασφαλίζοντας ότι οι διανομές αυτές είναι επιπλέον των κανονικών αγορών 7

(β) χρησιμοποίηση για μη επισιτιστικούς σκοπούς 7

(γ) χρήση για διατροφή ζώων, είτε ως νωπά ή έπειτα από μεταποίηση 7

(δ) μεταποίηση μήλων, αχλαδιών και ροδακίνων σε οινόπνευμα 7

(ε) μεταποίηση ορισμένων ποικιλιών πορτοκαλιών.

3.10. Οι οργανώσεις παραγωγών στα κράτη μέλη είναι υπεύθυνες για τη διάθεση, και οι εισπράξεις, αν υπάρχουν, εκπίπτουν από τη χρηματική αντιστάθμιση που καταβάλλεται από τον οργανισμό παρέμβασης. Ένα πολύ υψηλό ποσοστό των αποσυρόμενων προϊόντων δεν διατίθεται με κανένα από τους παραπάνω τρόπους και καταστρέφεται, συνήθως σε χωματερές, παρά το γεγονός ότι τέτοιου είδους ενέργεια δεν προβλέπεται ρητά από τους κανονισμούς.

Παρατηρήσεις σχετικά με τη διαχείριση του καθεστώτος απόσυρσης

3.11. Οι παρακάτω παρατηρήσεις υπογραμμίζουν την ανάγκη για την Επιτροπή να καθορίσει σαφώς κατάλληλους ελέγχους που πρέπει να διενεργούνται από τις εθνικές αρχές.

Αναγνώριση και παρακολούθηση των οργανώσεων παραγωγών

3.12. Ο κανονισμός (ΕΟΚ) αριθ. 1035/72 του Συμβουλίου () απαιτεί να γίνονται οι αποσύρσεις νωπών οπωροκηπευτικών από την αγορά μόνο από οργανώσεις παραγωγών που είναι αναγνωρισμένες από τα εν λόγω κράτη μέλη. Το άρθρο 13 του ίδιου κανονισμού διευκρινίζει ορισμένο αριθμό όρων τους οποίους θα πρέπει να πληρούν οι οργανώσεις αυτές για να μπορούν να αναγνωριστούν. Μεταξύ αυτών είναι η απαίτηση να διατίθεται ολόκληρη η παραγωγή των μελών τους για εμπορία μέσω της κεντρικής οργάνωσης. Εντούτοις, η ένωση μπορεί να επιτρέψει στους παραγωγούς να μην εφαρμόζουν την απαίτηση αυτή για ορισμένες ποσότητες. Η πρόθεση επομένως ήταν να καταστούν οι οργανώσεις παραγωγών γνήσια όργανα εμπορίας για να αναγνωριστούν και να δικαιούνται κοινοτική ενίσχυση.

3.13. Η ομάδα ελέγχου επισκέφτηκε οργανώσεις παραγωγών στην Ιταλία, την Ελλάδα και τις Κάτω Χώρες. Στη Σικελία, και οι τέσσερις οργανώσεις παραγωγών που επιλέχθηκαν αποδείχθηκε ότι δεν ήταν γνήσιες μονάδες εμπορίας. Διαπιστώθηκε ότι η πλειοψηφία των πωλήσεων που πραγματοποιούνταν κανονίζονταν από τα μεμονωμένα μέλη και δεν γινόταν εμπορία των προϊόντων μέσω της κεντρικής οργάνωσης όπως απαιτείται από τον κανονισμό. Κατά συνέπεια, οι κύριες δραστηριότητες των οργανώσεων συνίσταντο απλά στην παρακολούθηση των ενεργειών απόσυρσης. Σε μια περίπτωση τα έσοδα από αποσύρσεις αντιστοιχούσαν στο 90 % των συνολικών εσόδων της οργάνωσης παραγωγών.

3.14. Τα παραπάνω σημεία θέτουν υπό αμφισβήτηση την αποτελεσματικότητα των επαληθεύσεων που διενεργούνται πριν από την αναγνώριση των οργανώσεων αυτών και τη μετέπειτα εποπτεία τους. Συνιστάται να επανεξετάσει η Επιτροπή με κριτικό πνεύμα τις διαδικασίες που χρησιμοποιούνται στα κράτη μέλη και να προβλέψει επανεξέταση των οργανώσεων παραγωγών που υπάρχουν ώστε να εξακριβωθεί αν τηρούνται οι κοινοτικοί κανονισμοί και αν οι οργανώσεις δικαιούνται το καθεστώς ενίσχυσης.

3.15. Το Συνέδριο γνωρίζει τις προσπάθειες της Επιτροπής για τη διόρθωση τέτοιων παραβάσεων των κανονισμών στο παρελθόν με τη διενέργεια μακροσκελών ερευνών στις ενέργειες των οργανώσεων παραγωγών στη Γαλλία και Ιταλία. Γι' αυτό το λόγο είναι ακόμη πιο απογοητευτικό το να παρατηρείται ότι το πρόβλημα συνεχίζει να υφίσταται.

3.16. Από τότε που άρχισε η έρευνα του Συνεδρίου, οι ελεγκτές της Επιτροπής επισκέφθηκαν τη Σικελία στις αρχές του 1988. Επρόκειτο για τη διαδικασία εκκαθάρισης των λογαριασμών για το 1986. Αφού ανέλυσαν τη λειτουργία τεσσάρων οργανώσεων παραγωγών, διαφορετικών από αυτές που επισκέφτηκε το Συνέδριο, η Επιτροπή απέρριψε 54,2 δισ. λιρών (35,6 εκατ. ECU) για τρεις από αυτές.

Εποπτεία των πράξεων καταστροφής

3.17. Επειδή είναι πιθανόν προϊόντα που έχουν αποσυρθεί προς καταστροφή να επιστρέψουν και πάλι στην κανονική αγορά, είναι σημαντικό να διενεργούνται αποτελεσματικοί έλεγχοι σ' αυτό το στάδιο. Όπως αναφέρθηκε στο σημείο 3.10, η καταστροφή δεν προβλέπεται ειδικά από τους κανονισμούς, και από μόνο του το γεγονός αυτό μπορεί να οδηγήσει σε ανεπαρκείς ελέγχους σ' αυτόν τον τομέα. Στις Κάτω Χώρες οι αρχές ερμήνευσαν τους κανονισμούς κατά γράμμα και υιοθέτησαν την άποψη ότι η καταστροφή δεν επιτρέπεται. Εντούτοις, σημαντικές ποσότητες αποσυρόμενων οπωροκηπευτικών που δεν μπορούν να βρουν ωφέλιμο τρόπο διάθεσης στη χώρα αυτή, οι οργανώσεις παραγωγών τις αφήνουν να σαπίζουν σε ένα χώρο των εγκαταστάσεών τους που έχει προβλεφθεί για το σκοπό αυτό. Η διαδικασία αυτή δεν αποτελεί αντικείμενο καμιάς ανεξάρτητης επαλήθευσης. Επιπλέον οι αρχές στις Κάτω Χώρες, όταν πληροφορούν την Επιτροπή σχετικά με τον προορισμό προϊόντων που έχουν αποσυρθεί, δηλώνουν για όλες αυτές τις ποσότητες ότι χρησιμοποιούνται για ζωοτροφές, αν και, στην περίπτωση της τομάτας, ένα σημαντικό μέρος καταστρέφεται. Οι ολλανδικές αρχές εξήγησαν τις ενέργειές τους δηλώνοντας ότι όλες οι ποικιλίες οπωροκηπευτικών που αποσύρονται από την αγορά προορίζονται για ζωοτροφές και η δυνατότητα αυτή συνεχίζει να υπάρχει έστω και αν, λόγω ανεπαρκούς ζήτησης, το προϊόν έχει καταλήξει στις χωματερές.

3.18. Από την άλλη, στην Ιταλία και την Ελλάδα, η καταστροφή αποσυρόμενων προϊόντων είναι αποδεκτή από τις εθνικές αρχές και παρακολουθείται από ομάδες ελέγχου που περιγράφονται στα σημεία 3.7 και 3.8. Εντούτοις, η επιχείρηση περιγράφεται στις αιτήσεις ενίσχυσης ως «χρήση για μη επισιτιστικούς σκοπούς», και έτσι πιστοποιείται από τους τοπικούς υπαλλήλους που είναι επιφορτισμένοι με τις επαληθεύσεις. Το Συνέδριο θεωρεί ότι η περιγραφή αυτή είναι, στην καλύτερη περίπτωση, διφορούμενη και ότι θα έπρεπε να αλλάξει ώστε να προσδιορίζει σαφώς την ακριβή φύση της χρησιμοποίησης, δηλ. «καταστροφή υπό επίβλεψη». Επιπλέον οι πράξεις καταστροφής θα έπρεπε να αποτελούν το αντικείμενο έκθεσης της ομάδας επαλήθευσης προς τον οργανισμό πληρωμών, πρακτική που δεν ακολούθησε καμία από τις περιοχές (με εξαίρεση μια περιοχή της Ιταλίας) τις οποίες επισκέφθηκαν οι ελεγκτές του Συνεδρίου.

3.19. Τα προηγούμενα σημεία φανερώνουν την μη ικανοποιητική κατάσταση που προκύπτει από την απουσία κοινοτικών διατάξεων σχετικά με την καταστροφή. Στην περίπτωση που η καταστροφή, είτε ενεργητική είτε παθητική, αναγνωριζόταν σαν επιτρεπτός προορισμός, κράτη μέλη όπως οι Κάτω Χώρες θα αναγκάζονταν να υιοθετήσουν κατάλληλους ελέγχους, και τα συστήματα απολογισμού που χρησιμοποιούνται από όλα τα κράτη μέλη θα βασίζονταν στην πραγματικότητα.

Εισπράξεις από την πώληση αποσυρόμενων οπωροκηπευτικών

3.20. Οι εισπράξεις από τις πωλήσεις αποσυρόμενων προϊόντων πρέπει να δηλώνονται κάθε μήνα στον οργανισμό παρέμβασης και κατά συνέπεια να εμπίπτουν από τη χρηματική αντιστάθμιση που καταβάλλεται για το αποσυρθέν προϊόν. Δεν υπάρχει καμία ένδειξη ότι οι παραπάνω εισπράξεις, οι οποίες στις τρεις περιόδους εμπορίας 1984/85 μέχρι 1986/87 κυμαίνονταν μεταξύ 1,2 και 3,2 εκατ. ECU ετησίως, ελέγχονται από πλευράς ορθότητας και πληρότητας από κάποιο ελεγκτικό οργανισμό. Το ζήτημα αυτό θα έπρεπε να μελετηθεί επειγόντως από την Επιτροπή.

Χρόνος πληρωμής της χρηματικής αντιστάθμισης

3.21. Το άρθρο 18 του βασικού κανονισμού προβλέπει ότι η αξία της χρηματικής αντιστάθμισης που πρέπει να καταβάλλει η Κοινότητα στις οργανώσεις παραγωγών για προϊόντα που έχουν αποσυρθεί ισούται, κανονικά, με τις αποζημιώσεις που καταβάλλονται από τις οργανώσεις παραγωγών στα μέλη τους, μείον τις όποιες καθαρές εισπράξεις από τη διάθεση των προϊόντων. Σύμφωνα με το άρθρο 15, οι οργανώσεις πρέπει να ιδρύσουν ταμεία παρέμβασης που θα τροφοδοτούνται με εισφορές που θα επιβάλλονται στα μέλη τους, ώστε να παρασχεθούν οι αναγκαίοι πόροι.

3.22. Στην Ιταλία και την Ελλάδα οι διατάξεις αυτές, που προϋποθέτουν σαφώς ότι οι οργανώσεις θα πρέπει να έχουν πληρώσει τις αποζημιώσεις πριν ζητήσουν την χρηματική αντιστάθμιση, αγνοούνται. Στην Ιταλία, οι αποζημιώσεις πληρώνονται από το ποσό της χρηματικής αντιστάθμισης αφού αυτή καταβληθεί από τον οργανισμό παρέμβασης, και αυτό παρά το γεγονός ότι στις αιτήσεις αντιστάθμισης υπάρχει ένδειξη που πιστοποιεί ότι οι αποζημιώσεις έχουν «πληρωθεί». Στην Ελλάδα, αν και προφανώς οι οργανώσεις πληρώνουν κάποια προκαταβολή έναντι των αποζημιώσεων, η αίτηση ενίσχυσης δείχνει σαφώς ότι οι αποζημιώσεις δεν έχουν ακόμη πλήρως καταβληθεί. Και στα δύο κράτη μέλη οι αρχές έχουν γνώση αυτής της παράτυπης κατάστασης αλλά δείχνουν ανοχή λόγω του χρηματικού βάρους το οποίο θα έπρεπε να φέρουν οι οργανώσεις παραγωγών αν προχρηματοδοτούσαν τις αποζημιώσεις, που για την περίοδο εμπορίας 1986/87 ανέρχονταν περίπου σε 448 εκατ. ECU () για τα δύο εν λόγω κράτη μέλη. Οι υπηρεσίες της Επιτροπής εθελοτυφλούν επίσης σχετικά με το πρόβλημα. Είναι απαράδεκτο να γίνεται τέτοιου είδους χειρισμός των κοινοτικών κανονισμών. Η Επιτροπή έχει χρέος, κατά την εκκαθάριση των λογαριασμών των κρατών μελών, να επιτρέπει σαν επιβάρυνση των κοινοτικών κεφαλαίων μόνο δαπάνες που είναι σύμφωνες με τις κοινοτικές διατάξεις. Αν υπάρχουν δυσκολίες πρακτικής φύσης κατά την εφαρμογή των κανονισμών, θα πρέπει να ληφθούν μέτρα για την τροποποίησή τους.

Δικαιολογητικά έγγραφα

3.23. Για να είναι δυνατός ο έλεγχος, είναι ουσιώδες να διατηρούνται τα βασικά έγγραφα σχετικά με παραδόσεις φρούτων στα κέντρα παρέμβασης - λεπτομερείς κατάλογοι, δελτία γεφυροπλάστιγγας κ.λπ. Εδώ επίσης, η ομάδα ελέγχου διαπίστωσε ότι σε καμία από τις περιοχές που επισκέφθηκε, με εξαίρεση μια περιοχή της Ιταλίας, δεν υπήρχαν τα έγγραφα αυτά.

4. ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΟΥ ΚΑΘΕΣΤΩΤΟΣ ΕΝΙΣΧΥΣΗΣ ΓΙΑ ΜΕΤΑΠΟΙΗΜΕΝΑ ΦΡΟΥΤΑ

Συστήματα μεταποίησης

4.1. Η ενίσχυση μεταποίησης (γνωστή στους κανονισμούς σαν χρηματική αντιστάθμιση ή ενίσχυση για την παραγωγή, ανάλογα με το μέτρο) καταβάλλεται στους μεταποιητές σύμφωνα με τις παρακάτω θέσεις του προϋπολογισμού:

1503 -Χρηματικές αντισταθμίσεις για να ευνοηθεί η μεταποίηση των εσπεριδοειδών, δηλ.: λεμονιών και ορισμένων ποικιλιών πορτοκαλιών 7

1511 -Ενισχύσεις για την παραγωγή μεταποιημένων προϊόντων με βάση τις τομάτες 7

1512 -Ενισχύσεις για την παραγωγή μεταποιημένων προϊόντων με βάση τα οπωροκηπευτικά, δηλ:

ροδάκινα

αχλάδια Williams

κεράσια σε σιρόπι

δαμάσκηνα

σταφίδα σουλτανίνα

κορινθιακή σταφίδα

σύκα αποξηραμένα

4.2. Οι δαπάνες βάσει της θέσης 1503 πραγματοποιούνται σύμφωνα με δύο κανονισμούς, για τα πορτοκάλια με τον κανονισμό (ΕΟΚ) του Συμβουλίου αριθ. 2601/69 της 18ης Δεκεμβρίου 1969 () και για τα λεμόνια με τον κανονισμό (ΕΟΚ) του Συμβουλίου αριθ. 1035/77 της 17ης Μαΐου 1977 (). Βασικά οι δαπάνες για τη μεταποίηση των πορτοκαλιών είναι επέκταση των μέτρων στήριξης που αποσκοπούν στο να παρέχουν βοήθεια στην αγορά των νωπών προϊόντων. Τα μέτρα ενίσχυσης καθιερώθηκαν όταν οι αγορές βρίσκονταν σε κρίσιμη κατάσταση 7 όταν γίνονταν μαζικές αποσύρσεις ορισμένων ποικιλιών πορτοκαλιών και όταν ο χυμός λεμονιού κοινοτικής παραγωγής υφίστατο πίεση από εισαγωγές. Από τότε το σύστημα έφθασε σε κάποιο στάδιο όπου οι ποικιλίες πορτοκαλιών που δικαιούνται ενίσχυση για μεταποίηση έχουν σαν μοναδικό τρόπο διοχέτευσης την παραγωγή χυμού, ενώ οι πωλήσεις νωπών πορτοκαλιών είναι αμελητέες.

4.3. Οι δαπάνες βάσει των θέσεων 1511 και 1512 πραγματοποιούνται σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΟΚ) αριθ. 426/86 του Συμβουλίου της 24ης Φεβρουαρίου 1986 (3). Η ενίσχυση για την παραγωγή μεταποιημένων προϊόντων από τομάτες ή φρούτα αποβλέπει στο να διευκολύνει τον ανταγωνισμό με τις εισαγωγές από τρίτες χώρες καλύπτοντας τη διαφορά μεταξύ των κοινοτικών τιμών και των τιμών της παγκόσμιας αγοράς. Για να δικαιούνται την ενίσχυση, τα εργοστάσια πρέπει να καταβάλουν μια κατώτατη τιμή που καθορίζεται από την Κοινότητα, τιμή που εγγυάται τα εισοδήματα των παραγωγών.

Φρούτα σε σιρόπι

Γενικά

4.4. Ο κανονισμός (ΕΟΚ) αριθ. 426/86 () και ο κανονισμός εφαρμογής του καθεστώτος (κανονισμός (ΕΟΚ) αριθ. 1599/84 της Επιτροπής της 5ης Ιουνίου 1984) () καθορίζουν τους όρους παροχής της ενίσχυσης. Οι επιχειρήσεις μεταποίησης πρέπει να έχουν υπογράψει συμβόλαιο και να έχουν αγοράσει τις πρώτες ύλες σε τιμή τουλάχιστον ίση με την αντίστοιχη κατώτατη τιμή που καθορίζεται κάθε χρόνο από την Επιτροπή. Οι πρώτες ύλες πρέπει να είναι καλής και εμπορεύσιμης ποιότητας και να είναι μεταποιήσιμες. Το μεταποιημένο προϊόν πρέπει να ανταποκρίνεται στους όρους της κατώτατης ποιότητας που απαιτεί η Κοινότητα.

4.5. Ο πίνακας 1 δείχνει τον αριθμό των παρατυπιών στον τομέα των μεταποιημένων προϊόντων που αναφέρθηκαν από τα κράτη μέλη για την περίοδο 1983-1987. Ενδέχεται τα πληροφοριακά στοιχεία να μην είναι πλήρη διότι δεν περιλαμβάνουν τις παρατυπίες που αν και έχουν εντοπιστεί από τα κράτη μέλη δεν έχουν επισημανθεί στην Επιτροπή - γεγονός για το οποίο το Συνέδριο έχει ασκήσει κριτική στο παρελθόν (). Κατά τη διάρκεια του επιτόπιου ελέγχου στην Ιταλία, οι αρχές της χώρας αυτής υπογράμμισαν τη συνεχή πάλη κατά της απάτης και δήλωσαν ότι κατά τη διάρκεια των τεσσάρων πρώτων μηνών του 1987 διαπιστώθηκαν στον τομέα των μεταποιημένων οπωροκηπευτικών απάτες που αντιπροσώπευαν περίπου 40 000 εκατ. LIT (26,3 εκατ. ECU). Οι παρατυπίες που αφορούσαν κυρίως την μεταποίηση τοματών και ροδακίνων είχαν διαπιστωθεί χάρη σε εκτενείς έρευνες που κάλυπταν πληρωμές που είχαν πραγματοποιηθεί επί σειρά ετών. Με τον έλεγχο του Συνεδρίου διαπιστώθηκαν ορισμένες βελτιώσεις, που αναφέρονται στα παρακάτω σημεία, οι οποίες θα έπρεπε να επέλθουν στα συστήματα ελέγχου ορισμένων κρατών μελών.

Επισκέψεις ελέγχου

Γνωστοποίηση εκ των προτέρων

4.6. Στην Ιταλία οι περισσότερες επισκέψεις ελέγχου από εθνικές αρχές γνωστοποιούνται εκ των προτέρων, ενώ αυτό δεν συνέβαινε γενικά στην Ελλάδα και τη Γαλλία. Οι δειγματοληπτικοί έλεγχοι της ποσότητας και ποιότητας των πρώτων υλών που χρησιμοποιήθηκαν και του μεταποιημένου προϊόντος αποτελούν, κατά τη γνώμη του Συνεδρίου, σημαντικά στοιχεία του συστήματος ελέγχου και συνιστάται τέτοιου είδους επισκέψεις να γίνονται κατά το δυνατόν απροειδοποίητα. Οι ιταλικές αρχές πληροφόρησαν το Συνέδριο ότι θα πάψουν να ειδοποιούν για τις επισκέψεις.

Επαληθεύσεις εισροών και εκροών

4.7. Στα κράτη μέλη οι επισκέψεις ελέγχου γίνονται γενικά στην αρχή και στο τέλος της περιόδου μεταποίησης, για να διαπιστωθεί το επίπεδο των αποθεμάτων στην αρχή και το τέλος της περιόδου, και δύο φορές ακόμη κατά τη διάρκεια της περιόδου μεταποίησης. Οι έλεγχοι συγκεντρώνονται στην εξέταση των βιβλίων παραγωγής και σε δειγματοληπτικές εξετάσεις σε σχέση με τα αποθέματα. Το Συνέδριο θεώρησε ανεπαρκή τον αριθμό των επισκέψεων και των σχετικών φυσικών ελέγχων σε πρώτες ύλες και τελικά προϊόντα. Στις περιπτώσεις που πραγματοποιούνταν τέτοιου είδους έλεγχοι, η αποτελεσματικότητά τους ήταν καμιά φορά αμφίβολη. Για παράδειγμα στην Ιταλία διαπιστώθηκε ότι οι ελεγκτές δέχονταν γενικά το περιεχόμενο των χαρτοκιβωτίων έτσι όπως δηλωνόταν. Επιπλέον δεν εξέταζαν συστηματικά τα βασικά βιβλία σχετικά με την παραγωγή, αποθήκευση και αποστολή.

>ΘΕΣΗ ΠΗΝΑΚΑ>

4.8. Αν και η ενίσχυση καταβάλλεται σε σχέση με το τελικό μεταποιημένο προϊόν, το Συνέδριο θεωρεί ότι οι αρχές των κρατών μελών θα έπρεπε να προσπαθήσουν, μέσω συστηματικών φυσικών ελέγχων, να επαληθεύουν την ποσότητα και την ποιότητα των πρώτων υλών που λαμβάνονται και μεταποιούνται. Οι πληροφορίες που λαμβάνονται μ' αυτό τον τρόπο θα έπρεπε στη συνέχεια να χρησιμοποιούνται για να επαληθευτεί κατά πόσον είναι δυνατή η δηλωθείσα παραγωγή.

4.9. Η σημασία των συχνών φυσικών ελέγχων σε συνδυασμό με ελέγχους σε βασικά έγγραφα υπογραμμίζεται από το γεγονός ότι η πλειοψηφία των απατών που έχουν διαπιστωθεί σ' αυτό τον τομέα της αγοράς αφορά εικονικές δηλώσεις παραγωγής. Το Συνέδριο θεωρεί ότι η Επιτροπή θα έπρεπε να προβλέψει συστηματικούς ελέγχους σε ακατέργαστα και τελικά προϊόντα. Τα κράτη μέλη θα έπρεπε να ορίσουν για κάθε αιτούντα ένα πρόγραμμα συχνών επιτόπου ελέγχων που θα περιλαμβάνει την καταγραφή του προϊόντος που εξετάστηκε και των εγγράφων που επαληθεύτηκαν. Μολονότι το Συνέδριο πιστεύει ότι αυτό είναι ένα γενικό ελεγκτικό πρόβλημα, παρατηρεί ότι το Ελεγκτικό Συνέδριο Ιταλίας (CORTE DEI CONTI) εξέτασε το ιταλικό σύστημα ελέγχου και κατέληξε στο σχεδόν παρεμφερές συμπέρασμα () ότι σ' αυτό το κράτος μέλος το σύστημα θα έπρεπε να απλοποιηθεί έτσι ώστε να δοθεί ειδική προτεραιότητα στους διαρκείς και επιτόπιους ελέγχους κατά την περίοδο μεταποίησης και να στραφούν οι επαληθεύσεις στην ακρίβεια κατά το στάδιο αυτό.

4.10. Οι μεταποιητές επαληθεύουν τακτικά το τελικό κονσερβοποιημένο προϊόν για να διαπιστώσουν αν ανταποκρίνεται στους ποιοτικούς κανόνες. Λόγω της κλίμακας της εμπορικής πράξης και της αραιής συχνότητας των επισκέψεων, τα κράτη μέλη απαιτούν από τις επιχειρήσεις να διατηρούν χωριστά τα αντιπροσωπευτικά χαρτοκιβώτια της ημερήσιας παραγωγής. Κατά τη διάρκεια του επιτόπου ελέγχου τους, οι επιθεωρητές επιλέγουν δείγματα από αυτό το «απόθεμα» και τα στέλνουν για ανάλυση. Το Συνέδριο θεωρεί ότι αυτό το σύστημα δειγματοληψίας δεν αποτελεί επαρκή προστασία από τις παρατυπίες, καθώς η ίδια η επιχείρηση επιλέγει την παραγωγή που θα μπορεί να υποβληθεί σε περαιτέρω επίσημες δοκιμές. Επιπλέον, στην Ιταλία οι υπεύθυνοι υπάλληλοι δεν διεξάγουν συστηματικά έρευνες στο εσωτερικό της επιχείρησης όταν τα αποτελέσματα των δοκιμαστικών ελέγχων διαφέρουν από αυτά του μεταποιητή. Η Επιτροπή θα έπρεπε να φροντίσει ώστε να γίνεται επαλήθευση της δειγματοληψίας και των αναλύσεων που πραγματοποιούνται από τις ίδιες τις επιχειρήσεις, προβλέποντας ένα ελάχιστο ποσοστό επίσημης δειγματοληψίας που θα πραγματοποιείται συγχρόνως και από την αλυσίδα παραγωγής και από τα αποθέματα, καθώς και την παρακολούθηση κάθε απόκλισης μεταξύ των αποτελεσμάτων των επίσημων δοκιμαστικών ελέγχων και αυτών των επιχειρήσεων.

4.11. Οι ιταλικές αρχές καθιέρωσαν () ελέγχους αληθοφάνειας μεταξύ των εισροών πρώτων υλών και των εκροών μεταποιημένου προϊόντος. Έχουν καθοριστεί σε εθνικό επίπεδο τα μέγιστα ποσοστά επιτρεπόμενης απόδοσης της πρώτης ύλης π.χ. για τα ροδάκινα σε σιρόπι είναι 70 %. Κάθε αίτηση που ξεπερνάει το καθορισμένο όριο μειώνεται στο μέγιστο επιτρεπόμενο. Εντούτοις χρειάζεται ενδυνάμωση του ελέγχου ώστε να λαμβάνονται μέτρα όταν υπάρχουν ενδείξεις ότι κάποια δήλωση παραγωγής έχει υπερεκτιμηθεί. Αυτό δεν συμβαίνει προς το παρόν. Επιπλέον, δεν έχει αναληφθεί καμιά μελέτη για να επαληθευτεί κατά πόσο τα καθορισμένα όρια ανταποκρίνονται σε πραγματικές σχέσεις εισροών/εκροών. Έρευνες που πραγματοποιήθηκαν σε σύγχρονα εργοστάσια απέδειξαν ότι τα μέγιστα ποσοστά ήταν υπερβολικά.

Μεταποιημένες τομάτες

4.12. Τα κυριότερα προϊόντα τομάτας που λαμβάνουν ενίσχυση είναι οι κονσερβοποιημένες τομάτες και ο τοματοπολτός. Το 1984, ύστερα από αναφορές των ιταλικών αρχών σχετικά με μια σημαντική και ανεξήγητη αύξηση στη μεταποίηση, η Επιτροπή ξεκίνησε μια έρευνα στη χώρα αυτή σύμφωνα με το άρθρο 9 του κανονισμού του Συμβουλίου (ΕΟΚ) αριθ. 729/70 της 21ης Απριλίου 1970 (). Ο σκοπός της έρευνας αυτής ήταν να εξακριβωθεί η πραγματική κατάσταση της αγοράς στις μεταποιημένες τομάτες, καθώς και οι λόγοι της ταχείας αύξησης της μεταποίησης. Οι υπάλληλοι της Επιτροπής συνοδευόμενοι από εθνικούς εκπροσώπους και βιομηχανικούς εμπειρογνώμονες επισκέφθηκαν ορισμένες επιχειρήσεις σε τρεις περιφέρειες της Ιταλίας τον Οκτώβριο του 1984.

4.13. Δεν εξακριβώθηκε καμιά παρατυπία ή απάτη και διαπιστώθηκε ότι η παραγωγή, όπως αναφέρθηκε από τα εργοστάσια όπου πραγματοποιήθηκε επίσκεψη, ήταν εφικτή. Η εξήγηση που δόθηκε στους υπαλλήλους της Επιτροπής για την αύξηση στις μεταποιημένες ποσότητες ήταν ότι αυτή προέκυψε από μια αύξηση τοματοκαλλιέργειας στη περιφέρεια και από μια στροφή από προϊόντα μη επιλέξιμα για την ενίσχυση μεταποίησης στη μεταποίηση της τομάτας.

4.14. Η Επιτροπή έδωσε συνέχεια στην αρχική έρευνα ζητώντας από τις ιταλικές αρχές να πραγματοποιήσουν έρευνες σε ορισμένες επιχειρήσεις σύμφωνα με το άρθρο 6 του κανονισμού του Συμβουλίου (ΕΟΚ) αριθ. 283/72 της 7ης Φεβρουαρίου 1972 (). Παρά τις υπομνήσεις των υπηρεσιών της Επιτροπής, οι ιταλικές αρχές έδωσαν ορισμένα πληροφοριακά στοιχεία σχετικά με την πρόοδο που σημειώθηκε μόλις κατά τα τέλη του 1988. Το Συνέδριο θεωρεί ότι είναι πολύ λυπηρό το ότι σημειώθηκαν καθυστερήσεις και συνιστά στην Επιτροπή να λάβει τα ενδεδειγμένα μέτρα.

4.15. Λαμβανομένης υπόψη της έρευνας της Επιτροπής και εκείνης των ιταλικών αρχών, η δραστηριότητα ελέγχου του Συνεδρίου συγκεντρώθηκε σε άλλα μεταποιημένα προϊόντα. Εντούτοις, πολλοί μεταποιητές φρούτων σε σιρόπι είναι επίσης μεταποιητές τομάτας σε άλλες εποχές του έτους. Θεωρείται ότι οι παρατηρήσεις σχετικά με τα φρούτα σε σιρόπι που περιλαμβάνονται στα σημεία 4.6 - 4.11 ισχύουν επίσης για τον έλεγχο της μεταποίησης της τομάτας.

Σταφίδες

Γενικά

4.16. Το σύστημα ενίσχυσης για τις σταφίδες το οποίο λειτουργεί μόνο στην Ελλάδα, ακολουθεί το σύστημα που περιγράφεται στο σημείο 4.4. Συνίσταται σε μια ενίσχυση για τη μεταποίηση της σουλτανίνας και της κορινθιακής σταφίδας οι οποίες έχουν αποξηρανθεί στις εγκαταστάσεις των παραγωγών και πωληθεί στους μεταποιητές στην ελάχιστη τιμή ή πάνω από αυτή. Η τιμή αυτή υπόκειται σε μηνιαίες αυξήσεις. Για να δικαιούνται ενίσχυση, οι παραγωγοί κορινθιακής σταφίδας υποχρεούνται, σύμφωνα με το άρθρο 1 του κανονισμού του Συμβουλίου (ΕΟΚ) αριθ. 1277/84 της 8ης Μαΐου 1984 (), να παρακρατούν το 5 % της παραγωγής τους από την παράδοση στη μεταποιητική βιομηχανία, η οποία υποχρεούται στη συνέχεια να παρακρατεί από τη μεταποίηση και την πώληση το 8 % της σουλτανίνας και το 15 % της κορινθιακής σταφίδας που αγοράστηκαν με σύμβαση. Αυτές οι μη μεταποιημένες ποσότητες δεν είναι επιλέξιμες για ενίσχυση. Η απαίτηση αυτή ορίζεται για να διατηρείται η ποιότητα του μεταποιημένου προϊόντος.

4.17. Αν ο παραγωγός δεν έχει πωλήσει τα προϊόντα του σε ένα μεταποιητή, μπορεί να τα πωλήσει κατά τους δύο τελευταίους μήνες της περιόδου εμπορίας σε οργανισμούς αποθεματοποίησης σύμφωνα με τον κανονισμό της Επιτροπής (ΕΟΚ) αριθ. 626/85 της 12ης Μαρτίου 1985 (). Η τιμή που καταβάλλει ο οργανισμός αποθεματοποίησης είναι η ελάχιστη τιμή πριν από την εφαρμογή των μηνιαίων αυξήσεων. Οι οργανισμοί αποθεματοποίησης, οι οποίοι είναι ιδιωτικοί, και συνήθως ιδιοκτησία συνεταιρισμών ή ενώσεων παραγωγών, λαμβάνουν ενίσχυση με κατ'αποκοπήν συντελεστή για να καλύψουν το κόστος της αποθήκευσης και επίσης μια χρηματική αντιστάθμιση για να καλύψουν ζημίες από ενδεχόμενη πώληση (). Ο έλεγχος του συστήματος μεταποίησης δεν οδήγησε σε καμιά σημαντική παρατήρηση. Εντούτοις, το Συνέδριο έχει ορισμένες παρατηρήσεις σχετικά με το σύστημα αποθεματοποίησης.

Έγκριση και παρακολούθηση των οργανισμών αποθεματοποίησης

4.18. Η ευθύνη για την έγκριση των οργανισμών αποθεματοποίησης ανατίθεται σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΟΚ) αριθ. 626/85 () στα κράτη μέλη, οι προϋποθέσεις όμως για την έγκριση δεν καθορίζονται λεπτομερώς. Η έλλειψη αυτή ορισμού των προϋποθέσεων που θα έπρεπε να πληρούνται είναι λυπηρή διότι οι περισσότεροι οργανισμοί αποθεματοποίησης είναι επίσης και ενώσεις παραγωγών, έτσι ώστε όταν οι παραγωγοί πωλούν προϊόντα σ' έναν οργανισμό αποθεματοποίησης δεν γίνεται πώληση «τηρουμένων των αποστάσεων». Παρομοίως, συχνά συμβαίνει η ένωση παραγωγών, που είναι και ιδιοκτήτης του οργανισμού αποθεματοποίησης, να είναι ο αγοραστής. Γι'αυτό, στην πράξη, η διασφάλιση μέσω των συγκρουομένων συμφερόντων τα οποία θα έπρεπε θεωρητικά να υπάρχουν μεταξύ αποθεματοποιητή, πωλητή και αγοραστή είναι ανύπαρκτη.

4.19. Οι κυριότεροι κίνδυνοι είναι:

(α)ότι η ποιότητα του προϊόντος που γίνεται αποδεκτό στην αποθεματοποίηση μπορεί να υπερεκτιμηθεί και ακόμη να είναι χαμηλότερη από εκείνη που ορίζει ο κανονισμός 7

(β)υποκατάσταση του προϊόντος σε κάποιο στάδιο κατά τη διάρκεια της αποθεματοποίησης από ένα παρόμοιο προϊόν χαμηλότερης ποιότητας 7

(γ)διαφορές μεταξύ εισερχομένων και εξερχομένων ποσοτήτων και ποιοτήτων που οφείλονται σε δόλιους χειρισμούς. Σε ακραία περίπτωση τα αποθέματα θα μπορούσαν να είναι καθαρά πλασματικά 7

(δ)οι οργανισμοί αποθεματοποίησης μπορεί να λάβουν αποφάσεις οι οποίες να έχουν δυσμενείς οικονομικές συνέπειες για το ΕΓΤΠΕ.

4.20. Στην περίπτωση του (β) και (γ) ο στόχος να αποσύρονται τα προϊόντα προσωρινά από την αγορά αναιρείται. Σε όλες τις περιπτώσεις το ΕΓΤΠΕ μπορεί να χρηματοδοτεί αδικαιολόγητες πράξεις. Παραδείγματα του πόσο η έλλειψη των συγκρουομένων συμφερόντων μπορεί να ενεργήσει γενικά εις βάρος του συστήματος επισημάνθηκαν κατά τη διάρκεια του ελέγχου και αναφέρονται παρακάτω.

4.21. Σε κανέναν από τους τρεις οργανισμούς αποθεματοποίησης όπου πραγματοποιήθηκε επίσκεψη στην Ελλάδα δεν υπήρχε κάποια απόδειξη ότι τα προϊόντα είχαν ζυγιστεί όταν παραδόθηκαν στον οργανισμό αποθεματοποίησης, όπως απαιτείται από τους κανονισμούς. Το βάρος που καταγράφηκε στους λογαριασμούς ήταν εκείνο που διαπιστώθηκε νωρίτερα στην περίοδο εμπορίας όταν το προϊόν αποθηκεύτηκε ιδιωτικά, χωρίς να γίνει προσαρμογή για ενδεχόμενες απώλειες που συνέβησαν πριν από τη δημόσια αποθεματοποίηση. Τέτοιες απώλειες βάρους συμβαίνουν πράγματι, ιδίως όσον αφορά τη σουλτανίνα η οποία αποθηκεύεται συνήθως σε γιούτινους σάκκους 7 οι σάκκοι αυτοί δεν προστατεύουν τελείως, με αποτέλεσμα (εκτός από το γεγονός ότι αυτό είναι αντίθετο προς τους κανονισμούς) να υπάρχουν συνολικές απώλειες βάρους μέχρι 30 % από τη στιγμή που αποθηκεύτηκε για πρώτη φορά η σουλτανίνα ιδιωτικά. Έτσι το βάρος που καταχωρήθηκε κατά τη στιγμή της παράδοσης στον οργανισμό αποθεματοποίησης δεν είναι σωστό. Η έλλειψη σωστής καταγραφής του βάρους του προϊόντος που παραλαμβάνεται από ένα οργανισμό αποθεματοποίησης θα οδηγήσει σε εσφαλμένες απαιτήσεις για ενίσχυση αποθεματοποίησης και στη καταγραφή μεγαλύτερων ζημιών από ενδεχόμενη πώληση απ'ότι θα έπρεπε στη πραγματικότητα. Δεν θα πρέπει να είναι ανεκτό ένα λογιστικό σύστημα το οποίο αποδέχεται πλασματικά αριθμητικά στοιχεία.

4.22. Ζημίες στην αποθεματοποίηση, πάνω από ένα προκαθορισμένο όριο 1 %, βαρύνουν τον οργανισμό αποθεματοποίησης. Εντούτοις, οι οργανισμοί αποθεματοποίησης υποχρεούνται σύμφωνα με τον κανονισμό () να εκτελούν μια πρώτη φυσική απογραφή στα τέλη Φεβρουαρίου και μεταγένεστερες απογραφές στα τέλη Αυγούστου κάθε χρόνο, τις οποίες πρέπει να ελεγχουν τα κράτη μέλη. Τα βιβλία αποθήκης που τηρούσε ο καθένας από τους τρεις οργανισμούς αποθεματοποίησης που εξετάστηκαν έδειξαν ότι δεν καταγράφηκε καμιά ζημία στην αποθεματοποίηση, και ότι δεν πραγματοποιήθηκε καμία διόρθωση από την ελεγκτική αρχή. Καθώς αναγνωρίστηκε ότι πράγματι συμβαίνουν ζημίες, είναι αμφισβητήσιμη και η ακρίβεια των λογιστικών στοιχείων και οι έλεγχοι που έγιναν.

4.23. Μία ένωση παραγωγών, η οποία είναι επίσης και μεταποιητής, απέρριψε προσφορές από έναν ανταγωνιστή μεταποιητή για αγορά 200 τόνων κορινθιακής σταφίδας στην ελάχιστη τιμή. Αποτέλεσμα ήταν να παραδώσει η ένωση μεγαλύτερη ποσότητα κορινθιακής σταφίδας στο δικό της οργανισμό αποθεματοποίησης απ' ό,τι θα παρέδιδε σε διαφορετική περίπτωση, καταλήγοντας σε καθαρό κόστος για τον κοινοτικό προϋπολογισμό ύψους 13,7 ECU/100 χγρ., δηλαδή μόνο στην παραπάνω περίπτωση, 27 400 ECU. Η ίδια η ένωση με την ιδιότητά της ως οργανισμός αποθεματοποίσης απέρριψε αργότερα μια προσφορά από τον ίδιο ανταγωνιστή σχετικά με την αγορά 1 000 τόνων κορινθιακής σταφίδας για ανθρώπινη κατανάλωση διότι η τιμή αγοράς που καθόριζε ο κανονισμός δεν φαινόταν στην αίτηση αγοράς, ένα θέμα το οποίο υπό κανονικές συνθήκες θα μπορούσε να είχε επιλυθεί τηλεφωνικώς ή με τέλεξ. Αργότερα ο οργανισμός αποθεματοποίησης πώλησε το προϊόν στη δική του ένωση παραγωγών για να το μεταποιήσει.

4.24. Αν ο συνδυασμός του αποθεματοποιητή, πωλητή και αγοραστή που υιοθετούν οι οργανισμοί αποθεματοποίησης πρόκειται να συνεχίσει να γίνεται ανεκτός, η Επιτροπή θα πρέπει να καθορίσει αυστηρά κριτήρια για την έγκριση και την παρακολούθηση των οργανισμών αποθεματοποίησης. Ιδιαίτερα, θα πρέπει να ζητήσει από τα κράτη μέλη να εφαρμόσουν μια συστηματική διενέργεια τυπικών ελέγχων κατά την είσοδο και την έξοδο των αποθεμάτων με τακτικές εκθέσεις για τις συνθήκες αποθεματοποίησης, συμπεριλαμβανομένης της πραγματικής απογραφής και συμφωνίας των βιβλίων αποθεμάτων.

Πωλήσεις για ζωοτροφές

4.25. Πωλήσεις από την αποθεματοποίηση μπορούν να πραγματοποιούνται είτε σε τιμές που καθορίζει εκ των προτέρων η Επιτροπή, είτε με δημοπρασία. Σύμφωνα με το άρθρο 1, παράγραφος 2 του κανονισμού της Επιτροπής (ΕΟΚ) αριθ. 3205/85 της 15ης Νοεμβρίου 1985 () τα προϊόντα που πωλούνται με δημοπρασία για ζωοτροφές πρέπει να «... έχουν μετουσιωθεί έτσι ώστε να μην είναι δυνατή η μετέπειτα χρήση τους για την ανθρώπινη κατανάλωση ή η ενσωμάτωσή τους σε προϊόντα που προορίζονται για ανθρώπινη κατανάλωση, συμπεριλαμβανομένης της αλκοόλης».

4.26. Η κορινθιακή σταφίδα που πωλείται για ζωοτροφή αγοράζεται κυρίως από μεμονωμένους αγρότες για τη διατροφή των ζώων τους. Κατά τον έλεγχο οι αρμόδιες εθνικές αρχές έλαβαν εκθέσεις που ανέφεραν ότι κορινθιακή σταφίδα η οποία είχε μετουσιωθεί για ζωοτροφή είχε πωληθεί αργότερα ως κατάλληλη για την ανθρώπινη κατανάλωση. Την εποχή του ελέγχου οι εθνικές αρχές δεν διενεργούσαν τους συνήθεις ελέγχους στις εγκαταστάσεις των αγοραστών για να βεβαιωθεί αν η κορινθιακή σταφίδα είχε χρησιμοποιηθεί για τον προτιθέμενο σκοπό, ή για να βεβαιωθεί αν η μετουσίωση ήταν πραγματική. Οι ελληνικές αρχές ενημέρωσαν το Συνέδριο ότι βρίσκονται στο στάδιο της ενίσχυσης των ελέγχων τους. Το Συνέδριο θεωρεί ότι η Επιτροπή θα πρέπει να καθορίσει τις μεθόδους μετουσίωσης και τους μεταγενέστερους ελέγχους που θα πρέπει να αναλαμβάνονται από τα κράτη μέλη.

Εσπεριδοειδή

4.27. Σύμφωνα με τα άρθρα 18 και 19 του κανονισμού της Επιτροπής (ΕΟΚ) αριθ. 1562/85 της 7ης Ιουνίου 1985 () καταβάλλεται ενίσχυση ανάλογα με την ποσότητα νωπών φρούτων που παραδόθηκε από έναν παραγωγό στα πλαίσια συμβάσεων μεταποίησης και που πράγματι μεταποιήθηκε. Οι έλεγχοι που καθιέρωσαν οι ιταλικές αρχές για να διαπιστώνουν αν υπάρχει συμφωνία με τις διατάξεις του προγράμματος είναι γενικά ικανοποιητικοί. Σύμφωνα με τους εθνικούς κανόνες πρέπει να είναι παρόντες τρεις υπάλληλοι για τον έλεγχο της παραλαβής και της μεταποίησης, δηλαδή ένας αγρονόμος/γεωπόνος, ένας υπάλληλος του περιφερειακού Υπουργείου Γεωργίας και ένα μέλος της Guardia di finanza.

4.28. Η περίπλοκη φύση αυτού του συστήματος ελέγχου το οποίο καθιερώθηκε για την καταπολέμηση του κινδύνου απάτης ή παρατυπίας, είχε περιοριστικό αποτέλεσμα στη μεταποίηση. Οι επιχειρήσεις μπορούν να παραλαμβάνουν και να μεταποιούν φρούτα μόνο όταν είναι παρόντα όλα τα μέλη της επίσημης ομάδας ελέγχου 7 έτσι, το εργοστάσιο υποχρεώνεται σε αδράνεια έξω από το κανονικό ωράριο των υπηρεσιών και ο μεταφορέας μπορεί να καθυστερήσει μέχρι μια ημέρα για την εκφόρτωση. Ο περιορισμός των ωρών λειτουργίας αυξάνει αναπόφευκτα το κόστος μεταποίησης και, έμμεσα, οδηγεί στη διατήρηση υψηλότερου επιπέδου ενίσχυσης απ' ό,τι θα ήταν αναγκαίο σε διαφορετική περίπτωση. Επιπλέον, ο περιορισμός της μεταποίησης οδηγεί επίσης στην εκτροπή φρούτων προς την απόσυρση. Το Συνέδριο θεωρεί ότι, ενώ δε θα πρέπει να μειωθεί η τρέχουσα αυστηρότητα των ελέγχων, θα πρέπει να ληφθούν μέτρα από τις ιταλικές ελεγκτικές αρχές για την αποσυμφόρηση της κατάστασης αυτής.

5. ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΗΣ ΑΓΟΡΑΣ - ΑΠΟΣΥΡΣΗ ΝΩΠΩΝ ΦΡΟΥΤΩΝ

Έλεγχος της βάσης για την έναρξη της απόσυρσης

5.1. Στο σημείο 3.6 αναφέρθηκε ότι οι οργανώσεις παραγωγών οι οποίες λειτουργούν στα νότια κράτη μέλη σπάνια εφαρμόζουν συστήματα δημοπρασίας. Αυτό σημαίνει ότι, σε περίπτωση που δεν γίνεται δημοπρασία, θα μπορούσε να γίνει απόσυρση αν θεωρείτο ότι η προκύπτουσα έλλειψη θα δημιουργούσε αργότερα υψηλότερες τιμές. Στις περιπτώσεις αυτές οι οργανώσεις παραγωγών θα ήταν πρόθυμες να αποδεχθούν χαμηλότερες τιμές απόσυρσης για ένα μέρος των προϊόντων τους γνωρίζοντας ότι θα υπήρχαν αργότερα υψηλότερες τιμές στην αγορά. Το Συνέδριο θεωρεί ότι οι ιδιωτικοί εμπορικοί οργανισμοί δεν θα πρέπει να έχουν πρόσβαση σε κοινοτικά κεφάλαια χωρίς να υπάρχει επαρκής εποπτεία των ενεργειών τους, και συνιστά να τροποποιηθούν οι κανονισμοί έτσι ώστε να ανατεθεί η ευθύνη στις οργανώσεις παραγωγών να δικαιολογούν την ανάγκη για κάθε πράξη απόσυρσης.

Τελική χρήση των αποσυρόμενων προϊόντων

5.2. Στον πίνακα 2 παρουσιάζεται η χρησιμοποίηση των αποσυρθέντων προϊόντων για τις περιόδους εμπορίας 1984/85, 1985/86 και 1986/87. Η ποσότητα που προοριζόταν για δωρεάν διανομή έχει παραμείνει σταθερή κατά την περίοδο αυτή παρά το γεγονός ότι οι συνολικές πράξεις απόσυρσης έχουν αυξηθεί ουσιαστικά. Η ποσότητα αυτή είναι κατά πολύ ασήμαντη δεδομένου ότι αποτελεί το 1,3 % της συνολικής ποσότητας που αποσύρθηκε κατά την περίοδο 1986/87. Στις ποσότητες που έχουν χρησιμοποιηθεί για ζωοτροφές δεν παρουσιάστηκαν επίσης μεγάλες διακυμάνσεις κατά την περίοδο αυτή. Οι ποσότητες που χρησιμοποιήθηκαν για απόσταξη ήταν εξαιρετικά υψηλές κατά την περίοδο 1984/85, ανερχόμενες σε 344 000 τόνους, λόγω της μεγάλης απόσυρσης μήλων και ροδάκινων που έγινε κατά την περίοδο εκείνη.

>ΘΕΣΗ ΠΗΝΑΚΑ>

5.3. Οι ποσότητες που προορίζονταν για καταστροφή ήταν πολύ υψηλές κατά τις περιόδους εμπορίας 1985/86 και 1986/87, ανερχόμενες σε 83,0 % και 83,4 % της συνολικής απόσυρσης. Αντίθετα το επίπεδο της καταστροφής κατά την περίοδο 1984/85 ήταν σχετικά χαμηλό και έφθανε σε 46,6 %. Αυτό μπορεί να εξηγηθεί από την ασήμαντη απόσυρση εσπεριδοειδών της περιόδου εκείνης (το μεγαλύτερο μέρος της οποίας δεν βρίσκει καμιά ωφέλιμη διέξοδο) και από το σχετικά υψηλό επίπεδο απόσυρσης μήλων και ροδάκινων που είναι κατάλληλα για ζωοτροφές και απόσταξη.

Φιλανθρωπικοί σκοποί

5.4. Σύμφωνα με τους κανονισμούς επιτρέπεται η δωρεάν διανομή σε φιλανθρωπικά ιδρύματα, σχολεία, νοσοκομεία, κ.λπ. Στην Ιταλία μια τέτοια διανομή συντονίζεται τοπικά από την Prefettura, τον τοπικό εκπρόσωπο της κυβέρνησης. Παρά το γεγονός αυτό, μόνο το 1,4 % της ιταλικής απόσυρσης παραδόθηκε με τον τρόπο αυτό κατά την περίοδο εμπορίας 1986/87. Στην Ελλάδα, όπου δεν παρεμβαίνει καμιά κυβερνητική αρχή, λιγότερο από 1 % των προϊόντων διατίθεται για φιλανθρωπικούς σκοπούς. Μεταξύ των λόγων που αναφέρονται για τα χαμηλά αυτά ποσοστά της δωρεάν διανομής είναι τα έξοδα μεταφοράς (παρά την κοινοτική επιχορήγηση που παρέχεται για τα έξοδα αυτά), η δυνατότητα αλλοίωσης των προϊόντων και ο φόβος της διατάραξης μιας ήδη εύθραυστης αγοράς. Τα μέτρα που έλαβε το Συμβούλιο στα πλαίσια της δωρεάν διανομής ορισμένων τροφίμων ύστερα από το δριμύ χειμώνα του 1986 δεν συνάντησαν μεγαλύτερη επιτυχία όσον αφορά τα οπωροκηπευτικά.

Απόσταξη

5.5. Σύμφωνα με τους κανονισμούς επιτρέπεται η απόσταξη σε αλκοόλη για μήλα, αχλάδια και ροδάκινα τα οποία έχουν αποσυρθεί από την αγορά. Η δυνατότητα αυτή χρησιμοποιείται κυρίως στην Ιταλία αλλά επίσης και στη Γαλλία και στην Ο.Δ. της Γερμανίας. Στην Ιταλία η ομάδα ελέγχου του Συνεδρίου πληροφορήθηκε ότι η εμπορία της αλκοόλης που προκύπτει γίνεται ολοένα και πιο δύσκολα και σχεδόν σε όλες τις περιπτώσεις αγοράζεται και αποθεματοποιείται από τις αρχές με κρατικά έξοδα. Έχοντας υπόψη την ήδη δύσκολη κατάσταση στην αγορά της αλκοόλης γενικά όπως περιγράφεται στην ειδική έκθεση του Συνεδρίου για τα κοινοτικά μέτρα απόσταξης κρασιού (), δε φαίνεται να αποτελεί η απόσταξη μεγάλης κλίμακας μια σαφώς ανώτερη εναλλακτική λύση από την καταστροφή.

Μεταποίηση

5.6. Σύμφωνα με τον κανονισμό της Επιτροπής (ΕΟΚ) αριθ. 2448/77 της 8ης Νοεμβρίου 1977 () που τροποποιήθηκε μεταγενέστερα από τον κανονισμό της Επιτροπής (ΕΟΚ) αριθ. 713/87 της 12ης Μαρτίου 1987 () επιτρέπεται η διάθεση ορισμένων ποικιλιών πορτοκαλιών που αποσύρονται από την αγορά στη βιομηχανία μεταποίησης. Παρά το γεγονός ότι έχουν γίνει στην Ιταλία σημαντικές πράξεις απόσυρσης των εν λόγω ποικιλιών, δεν υπήρξε καμία προσφορά στη βιομηχανία μεταποίησης από αυτή την πηγή από την περίοδο εμπορίας 1978/79 και μετά. Συνιστάται στην Επιτροπή να εξετάσει πώς μπορεί να χρησιμοποιηθεί αυτή η πιθανόν ωφέλιμη διέξοδος.

Καταστροφή

5.7. Σε μια αγορά που αφορά εξαιρετικά αλλοιώσιμα αγαθά όπως τα οπωροκηπευτικά κάποια καταστροφή είναι αναπόφευκτη. Εντούτοις, τα τελευταία χρόνια η σπατάλη αυτή εξακολούθησε να αυξάνεται οδηγώντας επανειλημμένα σε επικρίσεις από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και από το κοινό γενικά. Ενώ η δυσμενής αυτή τάση απασχολούσε εξίσου το Συνέδριο, η κυριότερή του ανησυχία ήταν οι αδυναμίες του συστήματος ελέγχου και οι οικονομικές συνέπειές τους. Τα θέματα αυτά εξετάζονται στα σημεία 3.17 - 3.19.

5.8. Σε γενικότερο επίπεδο, οι οργανώσεις παραγωγών δεν έχουν κίνητρα με τις παρούσες ρυθμίσεις να αναζητήσουν εναλλακτικές λύσεις χρησιμοποίησης των προϊόντων που αποσύρονται. Η Επιτροπή θα πρέπει να εξετάσει αν μπορεί να εφαρμοστεί κάποιο σύστημα το οποίο θα απέτρεπε την εύκολη προσφυγή στην καταστροφή. Μια δυνατότητα θα μπορούσε να ήταν η μείωση της χρηματικής αντιστάθμισης σε προϊόντα τα οποία αργότερα καταστρέφονται. Αυτό θα ενθάρρυνε τις οργανώσεις παραγωγών να χρησιμοποιούν περισσότερο τις άλλες επιτρεπόμενες διεξόδους και επίσης θα βοηθούσε να αποφεύγεται η περιττή απόσυρση. Θα χρησίμευε επίσης στο να μειωθεί για την Κοινότητα το κόστος του συστήματος απόσυρσης.

Προτεραιότητα μεταξύ απόσυρσης και μεταποίησης

5.9. Ορισμένα οπωροκηπευτικά τα οποία είναι επιλέξιμα για απόσυρση πληρούν επίσης τις προϋποθέσεις για κοινοτική ενίσχυση μεταποίησης. Παραδείγματα είναι οι επιμήκεις τομάτες, τα αχλάδια Williams, τα ροδάκινα, τα λεμόνια και ορισμένες ποικιλίες πορτοκαλιών. Οι παραγωγοί των παραπάνω οπωροκηπευτικών μπορούν να επιλέξουν είτε να διαθέσουν τα φρούτα τους σε μεταποιητικές επιχειρήσεις μέσω συμβάσεων που συνάπτονται πριν από τη συγκομιδή, είτε να τα πωλήσουν στην αγορά νωπών προϊόντων. Στην τελευταία αυτή περίπτωση τα προϊόντα μπορούν να παρουσιαστούν για απόσυρση. Οι τιμές στην αγορά των νωπών προϊόντων είναι κανονικά υψηλότερες από τις τιμές μεταποίησης, αλλά οι πωλήσεις στη μεταποιητική βιομηχανία περιλαμβάνουν ορισμένα πλεονεκτήματα για τους παραγωγούς: η παραγωγή μπορεί να διατίθεται μέσω συμβάσεων που συνάπτονται πριν από τη συγκομιδή, οι κανόνες ποιότητας, συσκευασίας και παρουσίασης είναι λιγότερο αυστηροί και τα έξοδα μεταφοράς επιβαρύνουν τα εργοστάσια. Αν τα προϊόντα παρουσιάζονται για απόσυρση η λαμβανόμενη τιμή θα είναι κανονικά χαμηλότερη από εκείνη που λαμβάνεται με τις παραπάνω εναλλακτικές λύσεις.

5.10. Η Ιταλία είναι το μόνο κράτος μέλος παραγωγός εσπεριδοειδών το οποίο έχει επίσης σημαντική βιομηχανία μεταποίησης. Η τιμή που επιτυγχάνουν οι παραγωγοί εξαρτάται από την ποιότητα του φρούτου και τη διέξοδό του στην αγορά (δηλαδή στην αγορά νωπών προϊόντων ή στη βιομηχανία μεταποίησης). Η αγορά νωπών προϊόντων απαιτεί κανονικά φρούτα πολύ υψηλής ποιότητας, δηλαδή «Extra» ή της ποιοτικής κατηγορίας Ι, ενώ η βιομηχανία μεταποίησης χρησιμοποιεί συνήθως την πιο χαμηλή ποιότητα, δηλαδή την ποιοτική κατηγορία ΙΙΙ (οι κανονισμοί πράγματι απαγορεύουν την εμπορία φρούτων της ποιοτικής κατηγορίας ΙΙΙ στην αγορά νωπών προϊόντων). Η απομένουσα ποιοτική κατηγορία, δηλαδή η κατηγορία ΙΙ, καταλήγει κανονικά σε απόσυρση και αργότερα σε καταστροφή. Έτσι, με το καθεστώς αυτό έχουμε το παράδοξο αποτέλεσμα να μπορούν να αποσύρονται και να καταστρέφονται φρούτα υψηλής ποιότητας, ενώ να προορίζονται αποκλειστικά για μεταποίηση προϊόντα χαμηλότερης ποιότητας.

5.11. Ο πίνακας 3 παρουσιάζει μια σύγκριση των τιμών απόσυρσης και των ελάχιστων τιμών για προϊόντα που έχουν επιλεγεί για τις περιόδους εμπορίας 1986/87 και 1987/88. Στην περίπτωση της τομάτας και των ροδάκινων η διαφορά τιμής υπέρ της μεταποίησης είναι αρκετά μεγάλη ώστε να λαμβάνουν τα εργοστάσια όλες τις προμήθειες προϊόντων που χρειάζονται και να αποθαρρύνεται η απόσυρση. Εντούτοις, στην περίπτωση των εσπεριδοειδών η κατάσταση είναι λιγότερο καθαρή. Για τις ποικιλίες πορτοκαλιών Moro και Tarocco η τιμή απόσυρσης ήταν ευνοϊκότερη από την τιμή μεταποίησης. Αυτό ισχύει επίσης και για την περίπτωση των λεμονιών για την περίοδο εμπορίας 1986/87, αλλά μια μεγάλη μείωση της τιμής απόσυρσης για την περίοδο 1987/88 ανέτρεψε την κατάσταση.

5.12. Το Συνέδριο θεωρεί ότι η απόσυρση οπωροκηπευτικών από την αγορά θα πρέπει να αποτελεί μέτρο έσχατης ανάγκης και ότι η τιμή απόσυρσης δεν θα πρέπει ποτέ να είναι ελκυστικότερη από την τιμή της πρώτης ύλης των εργοστασίων. Κατά συνέπεια, συνιστάται μεγαλύτερη μείωση των τιμών απόσυρσης μέχρις ότου γίνουν σε όλες τις περιπτώσεις κατώτερες από τις τιμές μεταποίησης. Επιπλέον, η Επιτροπή θα πρέπει να επανεξετάσει το πρόβλημα ποιότητας έτσι ώστε τα εργοστάσια να μπορούν να ανταγωνίζονται για φρούτα καλής ποιότητας και η καταστροφή να περιορίζεται σε προϊόντα της πιο χαμηλής ποιότητας.

Αποκλεισμός των μανταρινιών από την ενίσχυση μεταποίησης

5.13. Στην αγορά μανταρινιών υπάρχουν σημαντικά διαρθρωτικά προβλήματα και η έλλειψη ζήτησης του προϊόντος τα τελευταία χρόνια ήταν τέτοια που τα ποσοστά απόσυρσης έφθασαν σε επίπεδα του 80 % κατά την περίοδο εμπορίας 1985/86 και 59 % την περίοδο 1986/87. Ένας τρόπος να μετριαστεί η σοβαρή αυτή κατάσταση θα ήταν να καθιερωθεί μια ενίσχυση μεταποίησης όπως έγινε στο παρελθόν για την προβληματική ποικιλία πορτοκαλιών «Biondo commune». Εντούτοις, η Επιτροπή δεν πρότεινε καμιά αλλαγή διότι επιθυμεί να αντικατασταθεί το προϊόν με ποικιλίες που έχουν μεγαλύτερη ζήτηση παρά να επιδοτηθεί περισσότερο, και διότι φοβάται μελλοντικές επιπτώσεις στην υπόλοιπη αγορά των μικρών εσπεριδοειδών (Satsumas και κλημεντίνες τα οποία προέρχονται βασικά από την Ισπανία).

5.14. Έχοντας υπόψη τη βραδεία πρόοδο στο πρόγραμμα μετατροπής (βλ. σημεία 5.15 - 5.17), η συνέχιση της στήριξης θα είναι αναγκαία, και κατά τη γνώμη του Συνεδρίου είναι καλύτερα να διοχετεύεται η ενίσχυση σε χρήσιμες παραγωγές παρά στη συνεχή καταστροφή του προϊόντος. Επιτόπιες επισκέψεις στην Ιταλία έδειξαν ότι η βιομηχανία έχει αρκετή διαθέσιμη δυναμικότητα για να μεταποιεί μανταρίνια και ότι επιθυμεί να μεταποιεί τα φρούτα αν μπορούσαν αυτά να αγοραστούν σε αρκετά ελκυστικές τιμές. Τα κοστολόγια που υποβλήθηκαν στο Ελεγκτικό Συνέδριο από την ιταλική βιομηχανία μεταποίησης εσπεριδοειδών δείχνουν ότι η καταβολή μιας αρκετά ελκυστικής ενίσχυσης για την ενθάρρυνση της μεταποίησης μανταρινιών σε χυμό, θα μπορούσε να έχει ως αποτέλεσμα καθαρή οικονομία για τον προϋπολογισμό αποφεύγοντας συγχρόνως την καταστροφή. Κατά τη γνώμη του Συνεδρίου θα πρέπει να εξετάσει η Επιτροπή τα πλεονεκτήματα της καθιέρωσης μιας ενίσχυσης για τη μεταποίηση μανταρινιών, τουλάχιστον εν αναμονή της μετατροπής της ποικιλίας αυτής, και μέχρι την πλήρη εφαρμογή των ορίων παρέμβασης το 1992 (βλ. παράρτημα ΙΙ).

Σχέδιο μετατροπής

5.15. Ένα μακροχρόνιο πρόβλημα στην αγορά οπωροκηπευτικών ήταν η συνεχής παραγωγή ποικιλιών οι οποίες δεν είναι προσαρμοσμένες στις προτιμήσεις των καταναλωτών. Για παράδειγμα, προβληματικές ποικιλίες όπως το μανταρίνι, το ροδάκινο «Elberta» και το μήλο «Starking» παράγονται ακόμη κάθε χρόνο παρά το γεγονός ότι οι πράξεις απόσυρσης παραμένουν σταθερά υψηλές.

5.16. Η μετατροπή καλλιεργειών με εσπεριδοειδή χρηματοδοτείται εν μέρει από το τμήμα προσανατολισμού του ΕΓΤΠΕ (), αλλά η πρόοδος είναι βραδεία. Στη Σικελία, για παράδειγμα, η μετατροπή που έχει εγκριθεί μέχρι σήμερα αφορά 3 766 εκτάρια από τη συνολική επιφάνεια των 110 000 εκταρίων που καλλιεργούνται με εσπεριδοειδή στη Σικελία. Οι εθνικές αρχές δεν έδωσαν μεγάλη προτεραιότητα, στα πλαίσια του σχεδίου, στην πιο προβληματική ποικιλία των εσπεριδοειδών, δηλαδή στο μανταρίνι. Πράγματι, όποια μετατροπή έγινε σχετικά με τα μανταρίνια αφορούσε μόνο την αντικατάσταση της ποικιλίας «HAVANE» από μια άλλη πιο όψιμη ποικιλία ονομαζόμενη «TARDIVO». Μικρή ήταν επίσης η πρόοδος που σημειώθηκε και σε άλλες περιφέρειες της Κοινότητας.

5.17. Το Συνέδριο αποδοκιμάζει την έλλειψη προόδου στα πλαίσια του σχεδίου μετατροπής είκοσι χρόνια από τότε που προτάθηκε για πρώτη φορά. Επαναλαμβάνει τις παρατηρήσεις που περιέχονται στα σημεία 8.3 και 8.8 της ετήσιας έκθεσής του για το οικονομικό έτος 1986 () και συνιστά να εξετάσει η Επιτροπή το πρόβλημα εκτιμώντας από ποιοτική άποψη τον τύπο μετατροπής που εκτελείται.

Ποιοτικός έλεγχος

>ΘΕΣΗ ΠΗΝΑΚΑ>

5.18. Έπειτα από επανειλημμένα προβλήματα στον τομέα του ποιοτικού ελέγχου, το Συμβούλιο () εξουσιοδότησε την Επιτροπή το Μάιο του 1985 να συγκροτήσει μια ειδική μονάδα εποπτείας για τη διενέργεια επιθεωρήσων στα κράτη μέλη σε συνεργασία με τις εθνικές αρχές. Έχοντας υπόψη την ιδιαίτερη σημασία της εξασφάλισης συμφωνίας με τους κανόνες ποιότητας που προβλέπονται για τα αντίστοιχα ποσοστά της κοινοτικής ενίσχυσης, το Συνέδριο λυπάται που η Επιτροπή δεν ήταν σε θέση, μέχρι το 1988, να βρει τους πόρους που είναι αναγκαίοι για την αποστολή αυτή.

6. ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΗΣ ΑΓΟΡΑΣ - ΜΕΤΑΠΟΙΗΜΕΝΑ ΦΡΟΥΤΑ

Καθορισμός της ενίσχυσης

Γενικά

6.1. Μολονότι τα καθεστώτα που διέπουν τα μεταποιημένα προϊόντα διαφέρουν ανάλογα με το προϊόν, τα ποσοστά ενίσχυσης καθορίζονται συνήθως με κανονισμό της Επιτροπής σύμφωνα με κριτήρια που ορίζει το Συμβούλιο. Αυτοί οι υπολογισμοί της ενίσχυσης, λαμβανομένης υπόψη της ζωτικής τους σημασίας για τη διαχείριση της αγοράς, εξετάστηκαν από το Συνέδριο με σκοπό να διαπιστωθεί η συμφωνία τους με τις νομοθετικές κατευθυντήριες γραμμές. Βρέθηκαν περιπτώσεις όπου η Επιτροπή δεν είχε τηρήσει αυτές τις κατευθυντήριες γραμμές. Τα σημεία 6.2 - 6.7 περιγράφουν ορισμένα παραδείγματα όπου δεν τηρήθηκαν οι κατευθυντήριες γραμμές, μερικά από τα οποία ίσως να έχουν οδηγήσει σε ένα υψηλότερο επίπεδο ενίσχυσης απ' ό,τι θα υπήρχε σε διαφορετική περίπτωση. Στα σημεία 6.8 - 6.13 εξετάζονται περιπτώσεις όπου η Επιτροπή, μολονότι δεν έχει παραβεί τις κατευθυντήριες γραμμές, καλείται να λάβει μέτρα για τη βελτίωση της δημοσιονομικής διαχείρισης της αγοράς.

Φρούτα σε σιρόπι και αποξηραμένα φρούτα

6.2. Στο άρθρο 5 του σχετικού κανονισμού () αναφέρεται ότι «το ύψος της ενίσχυσης καθορίζεται κατά τρόπο που να επιτρέπει τη διάθεση του κοινοτικού προϊόντος». Τα πληροφοριακά στοιχεία τα οποία θα πρέπει να λαμβάνονται υπόψη είναι:

(α) το ύψος της ενίσχυσης που καθορίστηκε για την προηγούμενη περίοδο εμπορίας, αναπροσαρμοσμένο ώστε να ληφθεί υπόψη η εξέλιξη της ελάχιστης τιμής 7

(β) η τιμή των τρίτων χωρών, ή η ελάχιστη τιμή εισαγωγής στην περίπτωση που υπάρχει 7

(γ) η εξέλιξη του κόστους μεταποίησης 7

(δ) ενδεχομένως, οι τιμές στις οποίες διατίθενται τα κοινοτικά προϊόντα στην κοινοτική αγορά.

Αν ο όγκος των εισαγωγών είναι κατώτερος του 10 % της κατανάλωσης στην Κοινότητα, σύμφωνα με το άρθρο 4 του κανονισμού του Συμβουλίου (ΕΟΚ) αριθ. 1277/84 (), η τιμή τρίτων χωρών θεωρείται ως μη αντιπροσωπευτική και αντικαθίσταται από μια τιμή που υπολογίζεται βάσει της τάσης της τιμής στην κοινοτική αγορά και των διαθέσιμων διεξόδων.

Τιμές ανταγωνιστικών προϊόντων

6.3. Ενώ ο σκοπός της ενίσχυσης είναι να αντισταθμίζεται η διαφορά τιμής μεταξύ των κοινοτικών προϊόντων και των προϊόντων τρίτων χωρών, οι υπηρεσίες της Επιτροπής που εφαρμόζουν τη διαδικασία που ορίζει ο κανονισμός (ΕΟΚ) αριθ. 1277/84 υπολογίζουν την ενίσχυση για να αντισταθμίσουν αυτή τη διαφορά τιμής, χρησιμοποιώντας την τιμή των εισαγόμενων προϊόντων πριν από την επιβολή των εισαγωγικών δασμών. Στον πίνακα 4 παρουσιάζονται τα προϊόντα και τα διάφορα ποσοστά δασμών στα οποία υπόκεινται γενικά, για το 1986, 1987 και 1988.

>ΘΕΣΗ ΠΗΝΑΚΑ>

6.4. Για κάθε ένα από τα προϊόντα που παρατίθενται, οι δασμοί αύξησαν την τιμή του εισαγόμενου προϊόντος, και για τα προϊόντα σε σιρόπι η επίπτωσή τους ήταν ουσιαστική. Το Συνέδριο θεωρεί ότι η διαφορά τιμής που πρέπει να αντισταθμίζεται μέσω της ενίσχυσης θα πρέπει να είναι μεταξύ της κοινοτικής τιμής και της τιμής των εισαγομένων προϊόντων μετά την επιβολή του δασμού, εφόσον η εμπορία των εισαγωγών μέσα στην Κοινότητα γίνεται μόνο με την τελευταία τιμή, και όχι με την τιμή πριν την επιβολή του δασμού. Το οικονομικό αποτέλεσμα της συμπερίληψης των δασμών θα ήταν η μείωση των ποσοστών ενίσχυσης. Για τα φρούτα σε σιρόπι, η μείωση θα ήταν ουσιαστική.

Λεμόνια

6.5. Στο σχετικό κανονισμό του Συμβουλίου () καθορίζεται ότι η ενίσχυση για τη μεταποίηση λεμονιών δεν θα πρέπει να υπερβαίνει τη διαφορά μεταξύ των ελάχιστων τιμών αγοράς στην Κοινότητα και των τιμών που ισχύουν για την πρώτη ύλη στις τρίτες χώρες παραγωγούς. Στο προοίμιο του ετήσιου κανονισμού () για τον καθορισμό της ενίσχυσης η Επιτροπή αναφέρει ότι «για να ευνοηθεί κατά το μεγαλύτερο δυνατό η εμπορία των μεταποιημένων προϊόντων με βάση τα λεμόνια, θεωρήθηκε σκόπιμο να ληφθεί υπόψη το σύνολο της διαφοράς μεταξύ αυτών των τιμών». Εντούτοις, η Επιτροπή κατά τον καθορισμό της ενίσχυσης δεν λαμβάνει υπόψη το κόστος της πρώτης ύλης που ισχύει στην Αργεντινή και στη Βραζιλία, τις κύριες ανταγωνιστικές τρίτες χώρες, οι οποίες μαζί προμηθεύουν το 60 % περίπου των κοινοτικών εισαγωγών σε χυμό λεμονιού. Χρησιμοποιούνται μόνο στοιχεία που αφορούν το Ισραήλ (16 % των εισαγωγών), το οποίο έχει υψηλό κόστος πρώτης ύλης. Δεδομένου του χαμηλότερου γενικά κόστους πρώτης ύλης στη Νότια Αμερική, η συμπερίληψη του κόστους αυτού θα κατέληγε πιθανόν σε υψηλότερο επίπεδο κοινοτικής ενίσχυσης. Το Συνέδριο, μολονότι δεν συνηγορεί για υψηλότερα επίπεδα ενίσχυσης, συνιστά να εξαλειφθεί η ανακολουθία στον ετήσιο κανονισμό.

Πορτοκάλια

6.6. Στο προοίμιο του κανονισμού του Συμβουλίου (ΕΟΚ) αριθ. 987/84 της 31ης Μαρτίου 1984 () ο οποίος τροποποίησε τον κανονισμό του Συμβουλίου (ΕΟΚ) αριθ. 2601/69 (), αναγνωρίστηκε ότι το αποτέλεσμα της προηγούμενης μεθόδου υπολογισμού της ενίσχυσης ήταν «... η σταδιακή δημιουργία αδικαιολόγητων οικονομικών πλεονεκτημάτων για την βιομηχανία μεταποίησης». Η τροποποίηση προέβλεπε ότι η ενίσχυση θα καθοριζόταν σε τέτοιο επίπεδο που ο μεταποιητής να συμμετέχει τουλάχιστον κατά 50 % για οποιαδήποτε αύξηση της ελάχιστης τιμής. Η πρόθεση ήταν, καθώς αυξήθηκαν οι ελάχιστες τιμές, να συμβάλουν οι μεταποιητές με ένα μεγαλύτερο ποσοστό στο κόστος της πρώτης ύλης.

6.7. Κατά τη γνώμη του Συνεδρίου, η τροποποίηση του 1984 επήλθε χωρίς να γίνει κατάλληλη έρευνα του κόστους μεταποίησης. Έχοντας υπόψη αυτό και λόγω του ότι οι ρυθμίσεις του 1984 δεν προέβλεπαν πιο πρόσφατες εξελίξεις, π.χ. σταθερές ή φθίνουσες ελάχιστες τιμές, το Συνέδριο θέλησε να εξετάσει την εφαρμογή τους. Εντούτοις, η Επιτροπή δεν ήταν σε θέση να παράσχει τα αναγκαία στοιχεία, ιδίως σχετικά με το κόστος και το κέρδος που έχει η βιομηχανία. Από την περίοδο 1985/86 και μετά, καθώς μειώθηκαν οι ελάχιστες τιμές, ένα αποτέλεσμα της τροποποίησης ήταν να παραμείνει αμετάβλητο το καθαρό κόστος της πρώτης ύλης για τη βιομηχανία (μετά την επιδότηση). Προς το συμφέρον της χρηστής διαχείρισης της αγοράς το Συνέδριο συνιστά στην Επιτροπή να αναλάβει μια εκτενή εξέταση όλων των σχετικών στοιχείων.

Μηνιαίες αυξήσεις της ενίσχυσης στις σταφίδες

6.8. Οι ελάχιστες τιμές για την κορινθιακή σταφίδα και τη σουλτανίνα υπόκεινται σε μηνιαίες αυξήσεις κατά την περίοδο από 1η Νοεμβρίου μέχρι 31 Αυγούστου για να καλυφθεί το κόστος αποθήκευσης από τους παραγωγούς ή τις ενώσεις παραγωγών πριν από τη μεταποίηση. Από τις επιτόπιες επισκέψεις διαπιστώθηκε ότι υπάρχει μια νεκρή περίοδος στην εμπορία από τέλη Ιουνίου μέχρι αρχές Σεπτεμβρίου. Αυτό οφειλόταν στο γεγονός ότι η μεταποιητική βιομηχανία, αντί να καταβάλει μια αυξανόμενη ελάχιστη τιμή αγοράς, προτιμούσε να περιμένει την παράδοση αυτής της ίδιας κορινθιακής σταφίδας σε φθηνότερη τιμή μετά την αγορά της από ένα οργανισμό αποθεματοποίησης (βλ. σημείο 4.17).

6.9. Η οικονομική επίπτωση της κατάστασης αυτής αποδεικνύεται από την εξέλιξη της ελάχιστης τιμής για τη σουλτανίνα κατηγορίας 4 (το προϊόν αναφοράς) κατά την περίοδο εμπορίας 1986/87. Το κόστος της πρώτης ύλης μείον την ενίσχυση για τον μεταποιητή στην αρχή του έτους ήταν 91,8 ECU/100 χγρ. το οποίο είχε αυξηθεί σε 107,4 ECU/100 χγρ. μέχρι το τέλος της περιόδου εμπορίας (αύξηση ύψους 17 %). Τον Οκτώβριο η ίδια πρώτη ύλη μπορούσε να αγοραστεί στην αποθήκη σε σταθερή τιμή 78,1 ECU/100 χγρ. (στην πραγματικότητα 84,8 ECU/100 χγρ., αν ληφθεί υπόψη το 8 % που απορρίπτεται). Πράγματι, ήδη το Σεπτέμβριο ήταν διαθέσιμη η νέα εσοδεία από τους παραγωγούς στην ίδια ελάχιστη τιμή και στο ίδιο ποσοστό ενίσχυσης (δηλ. ένα καθαρό κόστος 91,8 ECU/100 χγρ.).

6.10. Ενώ τα αριθμητικά στοιχεία ποικίλλουν μεταξύ της κορινθιακής σταφίδας και της σουλτανίνας (15 % της κορινθιακής σταφίδας και 8 % της σουλτανίνας πρέπει να απορρίπτονται από τους μεταποιητές), και ενώ οι τιμές και η ενίσχυση ποικίλλουν ανάλογα με το είδος των φρούτων, το γενικό πρόβλημα παραμένει το ίδιο. Το Συνέδριο πιστεύει ότι η Επιτροπή θα πρέπει να εξετάσει την καθιέρωση μειώσεων στις ελάχιστες τιμές κατά το τέλος της περιόδου εμπορίας έτσι ώστε οι τιμές να πλησιάζουν το επίπεδο των ελάχιστων τιμών της νέας περιόδου εμπορίας (και έτσι να ευθυγραμμίζεται περισσότερο το καθαρό κόστος των νωπών προϊόντων με εκείνο των αποθεματοποιημένων). Ένα τέτοιο σύστημα θα μείωνε τις πωλήσεις στους οργανισμούς αποθεματοποίησης στους οποίους καταβάλλονται επιστροφές από το ΕΓΤΠΕ για έξοδα αποθήκευσης και (ιδιαίτερα στο πλαίσιο αυτό) τις ζημίες από πωλήσεις. Αυτό στη συνέχεια θα οδηγούσε σε μια μείωση ύψους 3 ECU/100 χγρ. περίπου στο καθαρό ποσό που καταβάλλεται ως ενίσχυση, δηλαδή τη χρηματική αντιστάθμιση για ζημίες από πωλήσεις μείον την ενίσχυση μεταποίησης.

Συμπεράσματα για την υπολογισμό της ενίσχυσης

6.11. Στο σημείο 6.7 έγινε αναφορά στην έλλειψη βασικών στοιχείων διαχείρισης σχετικά με το κόστος παραγωγής και τα περιθώρια κέρδους στη μεταποίηση πορτοκαλιών. Το Συνέδριο διαπίστωσε μια γενική έλλειψη τέτοιων στοιχείων στους φακέλους της Επιτροπής για όλα σχεδόν τα μεταποιημένα προϊόντα που καλύπτονται στην έκθεση αυτή, και ζητά να αναλάβει η Επιτροπή επείγουσα μελέτη των εν λόγω αγορών, συμπεριλαμβανομένων των περιθωρίων κέρδους, για να εξακριβώσει αν πράγματι δικαιολογούνται τα σημερινά επίπεδα ενίσχυσης.

Μεταποίηση πορτοκαλιών

6.12. Η ενίσχυση για τη μεταποίηση πορτοκαλιών θεσπίστηκε ως μέτρο για τη στήριξη της αγοράς νωπών προϊόντων (βλέπε προοίμιο του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 2601/69 ()). Εντούτοις, η χορήγηση ενίσχυσης σε προβληματικές ποικιλίες όπως η Biondo commune και στα σαγκουίνια Moro και Tarocco, παρακώλυσε τα αποτελέσματα της ζήτησης της αγοράς και τη στροφή προς άλλες ποικιλίες, συμβάλλοντας έτσι στη δημιουργία πλεονάσματος σε όλη την αγορά. Το καθεστώς της ενίσχυσης για τα πορτοκάλια θεωρείται επί του παρόντος ως αυτοσκοπός, τα πορτοκάλια καλλιεργούνται ειδικά για να επωφελούνται από τη δυνατότητα επιδοτούμενης μεταποίησης. Εντούτοις, λαμβάνοντας υπόψη τη χαμηλή αυτάρκεια της Κοινότητας σε χυμούς εσπεριδοειδών και τις ποσότητες των φρούτων που καταστρέφονται, η Επιτροπή πρέπει να εξετάσει μήπως η περαιτέρω εξέλιξη μιας μεταποιητικής πολιτικής θα αποτελούσε τελικά οικονομικότερο τρόπο χρησιμοποίησης των κοινοτικών κεφαλαίων.

6.13. Οι ποικιλίες που χρησιμοποιούνται για μεταποίηση σε χυμό έχουν την ίδια εμπορική αξία και, δεδομένου ότι οι διαφορές στις ελάχιστες τιμές των διαφόρων ποικιλιών αντισταθμίζονται με το συντελεστή της ενίσχυσης, το καθαρό κόστος για τη βιομηχανία μεταποίησης είναι το ίδιο. Ωστόσο, λόγω αυτών των διαφορών στις ελάχιστες τιμές και τους συντελεστές ενίσχυσης, το παρόν καθεστώς ενισχύσεων απαιτεί από τους μεταποιητές να καταρτίζουν και να χειρίζονται ορισμένες συμβάσεις, μία για κάθε ποικιλία πορτοκαλιών που αγοράζεται από κάθε ένωση παραγωγών. Επιπλέον, κάθε παράδοση πρέπει να εξετάζεται προκειμένου να εξακριβώνονται οι ποικιλίες τις οποίες αφορά. Η εξάλειψη των διαφόρων ελέγχων θα παρείχε τη δυνατότητα πραγματοποίησης οικονομιών στους παραγωγούς, τους μεταποιητές και τη διοίκηση, γεγονός που θα μπορούσε να αντικατοπτρίζεται στο επίπεδο της ενίσχυσης. Η Επιτροπή θα έπρεπε να εξετάσει κατά πόσο είναι εφικτή η καθιέρωση ενιαίου συντελεστή ενίσχυσης και ενιαίας ελάχιστης τιμής για τα «πορτοκάλια προς μεταποίηση» γεγονός που θα εμφάνιζε το πλεονέκτημα να εξαλειφθεί η ανάγκη για τη διενέργεια επίσημων ελέγχων όσον αφορά την ποικιλία.

Μεταποίηση λεμονιών

Κλειστή αγορά στην Ιταλία

6.14. Η Ιταλία απαγόρευε την εισαγωγή χυμού λεμονιού, ακόμη και από άλλα κράτη μέλη, και προβάλλει την αιτιολογία ότι η ενέργεια αυτή αποτελεί μέτρο φυτοϋγειονομικής προστασίας βάσει του άρθρου 36 της συνθήκης ΕΟΚ. Το Συμβούλιο, για να υποχρεώσει τις ιταλικές αρχές να χαλαρώσουν αυτή την απαγόρευση, περιόρισε την ποσότητα των φρούτων που μεταποιούνται σε χυμό τα οποία μπορούν να τύχουν ενίσχυσης. Η ποσότητα αυτή ανέρχεται επί του παρόντος σε 40 % ().

6.15. Οι υπηρεσίες της Επιτροπής ισχυρίζονται ότι η εισαγωγή χυμού λεμονιού στην Ιταλία δεν συνεπάγεται φυτοϋγειονομικό κίνδυνο. Το Συνέδριο παρατηρεί ότι, με τις περιστάσεις αυτές, το κλείσιμο της ιταλικής αγοράς δεν μπορεί να αιτιολογηθεί βάσει του άρθρου 36 της συνθήκης ΕΟΚ. Επομένως, είναι αμφισβητήσιμο κατά πόσο πράγματι αιτιολογείται η χορήγηση οποιασδήποτε ενίσχυσης για τα λεμόνια που μεταποιούνται και διοχετεύονται στην ιταλική αγορά κατά τη διάρκεια κάθε περιόδου κατά την οποία υπάρχει κλειστή αγορά.

Ποιοτικά κριτήρια

6.16. Βάσει του άρθρου 9 του κανονισμού του Συμβουλίου (ΕΟΚ) αριθ. 1562/85 (), μέχρι το 15 % κατά βάρος των μεταποιημένων λεμονιών μπορούν να «μην ανταποκρίνονται στις προδιαγραφές» αρκεί να είναι κατάλληλα για μεταποίηση. Αυτή η ανοχή, σύμφωνα με γεωπόνους του δημοσίου τόσο στην Ελλάδα όσο και στην Ιταλία, είναι δύσκολο να εφαρμοστεί. Θεωρείται ότι, με τις περιστάσεις αυτές, θα πρέπει να απαιτείται όλα τα λεμόνια να ανταποκρίνονται στις ελάχιστες ποιοτικές απαιτήσεις, όπως εκείνες που έχουν οριστεί για τα πορτοκάλια (κατηγορία ΙΙΙ). Οι υπηρεσίες της Επιτροπής δεν μπόρεσαν να δώσουν μια εξήγηση γι' αυτό τον κανόνα, ο οποίος είναι ακόμη πιο αμφισβητήσιμος λαμβάνοντας υπόψη ότι κατά τις περιόδους εμπορίας 1984/85, 1985/86 και 1986/87 53 800, 79 300 και 483 900 τόνοι αντίστοιχα λεμονιών καλής ποιότητας (δηλ. κατηγορίας ΙΙ ή ανώτερης) αποσύρθηκαν και, κατά το μεγαλύτερο μέρος, καταστράφηκαν.

Σταφίδες

Επίπεδο εγγύησης

6.17. Το Συνέδριο είναι της γνώμης ότι το παρόν επίπεδο εγγύησης για τις σταφίδες, το οποίο ορίστηκε σε 70 000 τόνους με τον κανονισμό του Συμβουλίου (ΕΟΚ) αριθ. 989/84 της 31ης Μαρτίου 1984 () είναι πολύ υψηλό, ιδίως εφόσον υπάρχουν σημαντικά προβλήματα σχετικά με την εμπορία της εσοδείας. Η μέση παραγωγή σταφίδας ανέρχεται κατά τα τελευταία χρόνια σε 75 000 τόνους. Προκειμένου να διατηρηθεί η ποιότητα, ο παραγωγός πρέπει να παρακρατεί το 5 % της παραγωγής από τη μεταποίηση και ο ίδιος ο μεταποιητής πρέπει να παρακρατεί ακόμη 15 % κατά το χρόνο της μεταποίησης αν το προϊόν πρόκειται να διατεθεί για την ανθρώπινη διατροφή και να τύχει ενίσχυσης. Εντούτοις, ακόμη και με αυτές τις μεγάλες απορρίψεις, υπάρχουν ποσότητες που «μεταβιβάζονται» τακτικά σε οργανισμούς αποθεματοποίησης κατά το τέλος της περιόδου εμπορίας. Κατά τα τελευταία χρόνια, η μέση ποσότητα που πωλήθηκε στην παρέμβαση ανήλθε σε 28 000 τόνους περίπου. Από τα αποθέματα γίνονται πωλήσεις για ανθρώπινη διατροφή και παρασκευή τουρσιών, η μισή όμως από την αποθεματοποιημένη ποσότητα (14 000 τόνοι) δεν μπορεί να πωληθεί για ανθρώπινη κατανάλωση όταν υποτίθεται ότι έχει αξία 150 δρχ/κιλό περίπου και πωλείται από 10 μέχρι 20 δρχ/κιλό για ζωοτροφές. Το κοινοτικό κόστος για την αποθεματοποίηση και την αποζημίωση για τις ζημίες κατά την πώληση ανέρχεται σε 18 εκατ. ECU περίπου.

6.18. Σύμφωνα με έλληνες αρμόδιους και με εκπροσώπους του εμπορίου, οι σταφίδες μπορούν να αποθηκευθούν επί 20 μήνες χωρίς να χειροτερεύσει αισθητά η ποιότητά τους. Ωστόσο, θα πρέπει να γίνονται τακτικά πωλήσεις από την αποθήκη σε αισθητά μειωμένες τιμές ώστε να αποφεύγεται η συσσώρευση αποθεμάτων. Έτσι, η Κοινότητα είναι «εγκλωβισμένη» σε μια κατάσταση όπου η πλεονασματική παραγωγή πρέπει να διατίθεται με σημαντική ζημία προκειμένου να αποφεύγεται η διαταραχή κάθε νέας περιόδου εμπορίας.

6.19. Κατά την άποψη του Συνεδρίου η Επιτροπή πρέπει να εξετάσει το επίπεδο εγγύησης προκειμένου να προτείνει ένα πιο πρόσφορο επίπεδο. Οι ελληνικές αρχές δήλωσαν ότι, βάσει του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 777/85 της 26ης Μαρτίου 1985 (), 3 000 εκτάρια κορινθιακής σταφίδας πρόκειται να εκριζωθούν από την παρούσα συνολική έκταση 26 000 εκταρίων. Επομένως, μπορεί να είναι πρόσφορο να εξεταστεί το επίπεδο της εγγύησης σε συνάρτηση με το γεγονός αυτό.

Ποιότητα του προϊόντος

6.20. Το κόστος για τη διάθεση κάθε χρόνο κορινθιακής σταφίδας που δεν προορίζεται για ανθρώπινη διατροφή η οποία κυμαίνεται μεταξύ 10 000 και 15 000 τόνων, ποικίλλει από 11 μέχρι 18 εκατ. ECU. Ένας από τους τρόπους με τους οποίους θα μπορούσε να ευθυγραμμιστεί περισσότερο η παραγωγή με τη ζήτηση συνίσταται στην αύξηση του ποσοστού των σταφίδων που θα απορρίπτονται από τους μεταποιητές (επί του παρόντος 15 %). Αρμόδιοι υπάλληλοι, παραγωγοί, μεταποιητές και οργανισμοί αποθεματοποίησης πιστεύουν ότι η απορριπτόμενη ποσότητα θα μπορούσε να αυξηθεί για την κορινθιακή σταφίδα σε 25-30 %. Ενώ μπορεί να χρειαζόταν να καταβληθεί στους μεταποιητές πρόσθετη αποζημίωση γι' αυτό, ίσως με τη μορφή προσαρμογής προς την ελάχιστη τιμή αγοράς ή με αύξηση της ενίσχυσης που καταβάλλεται για την ποσότητα που απομένει, το απορριπτόμενο προϊόν θα μπορούσε να διατίθεται καθ' όλη τη διάρκεια του έτους για εγκεκριμένη χρήση πλην της διατροφής χωρίς τη δαπάνη της αποθήκευσης και της διάθεσης με χαμηλή τιμή. Μια τέτοια αλλαγή θα μπορούσε να μειώσει τη γενική δαπάνη με την πώληση στους οργανισμούς αποθεματοποίησης 7 000 μέχρι 10 000 τόνων κορινθιακής σταφίδας λιγότερο. Αυτό θα μπορούσε επίσης να αυξήσει τις δυνατότητες διάθεσης στην αγορά με τη βελτίωση της ποιότητας της εσοδείας. Κάθε ποσότητα που θα κατέληγε τελικά στις αποθήκες θα ήταν ανώτερης ποιότητας και έτσι περισσότερο εμπορεύσιμο.

7. ΑΝΑΚΕΦΑΛΑΙΩΣΗ - ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ

Καθεστώς απόσυρσης - νωπά οπωροκηπευτικά

Παρατηρήσεις σχετικά με το διοικητικό σύστημα

7.1. Η έρευνα που διεξήχθη σχετικά με το καθεστώς της απόσυρσης αποκάλυψε ορισμένες ελεγκτικές ανεπάρκειες στο επίπεδο των κρατών μελών. Μεταξύ των ανεπαρκειών αυτών αποκαλύφθηκε ότι πολλές από τις οργανώσεις παραγωγών που λειτουργούν στη Νότια Ιταλία δεν πληρούν τις απαιτήσεις του βασικού κανονισμού, δημιουργώντας έτσι σοβαρές αμφιβολίες όσον αφορά τις διαδικασίες για την αρχική αναγνώριση και την παρακολούθηση αυτών των οργανώσεων (σημεία 3.12 - 3.16). Το γεγονός ότι οι κοινοτικοί κανονισμοί δεν αναγνωρίζουν επίσημα ότι σημαντικές ποσότητες αποσυρόμενων προϊόντων καταστρέφονται πράγματι είχε ως αποτέλεσμα να γίνεται ανεπαρκής εποπτεία αυτής της διαδικασίας στις Κάτω Χώρες (σημείο 3.17) και να υπάρχουν ασαφείς αναφορές σχετικά με την καταστροφή σε αρκετά κράτη μέλη (σημείο 3.18). Στις περιπτώσεις που βρέθηκε ένας χρήσιμος τρόπος διάθεσης για τις ποσότητες που αποσύρονταν από την αγορά, ο έλεγχος στις χρηματικές εισπράξεις από τις πωλήσεις αυτές διαπιστώθηκε ότι ήταν σχεδόν ανύπαρκτος (σημείο 3.20). Τελικά διαπιστώθηκε ότι υπάρχει άγνοια των κανονισμών στην Ιταλία και την Ελλάδα, όπου οι οργανώσεις παραγωγών καθυστερούν τις πληρωμές στα μέλη τους σχετικά με τις αποσύρσεις από την αγορά μέχρις ότου πληρωθούν οι ίδιοι από τον οργανισμό παρέμβασης (σημεία 3.21 - 3.22).

Διαχείριση της αγοράς και στόχοι της πολιτικής

7.2. Οι αρμόδιες αρχές δεν κάνουν πλήρη χρήση των δυνατοτήτων που περιέχει ο βασικός κανονισμός σχετικά με την τελική χρησιμοποίηση του αποσυρόμενου προϊόντος ώστε να αποφεύγεται η καταστροφή (σημεία 5.2 - 5.8), γεγονός το οποίο οδήγησε επανειλημμένα το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο στη διατύπωση επικρίσεων. Τρόποι διάθεσης που θα μπορούσαν να επεκταθούν περαιτέρω περιλαμβάνουν τη διανομή δωρεάν και τις πωλήσεις στη βιομηχανία μεταποίησης (σημεία 5.4 και 5.6).

7.3. Οι διαδικασίες για την ενεργοποίηση των αποσύρσεων βασίζονται στο πολύ καλύτερα οργανωμένο ολλανδικό σύστημα (σημείο 3.6) δεν προσαρμόζονται όμως εύκολα στο είδος της οργάνωσης της αγοράς που διαπιστώθηκε στις χώρες της Μεσογείου. Αυτό έχει ως συνέπεια να έχουν οι οργανώσεις παραγωγών σ' αυτές τις χώρες πολύ μεγάλη διακριτική ευχέρεια. Οι κανονισμοί πρέπει να διασαφηνιστούν ώστε να ανατεθεί στις οργανώσεις παραγωγών η ευθύνη να αιτιολογούν τις ενέργειες απόσυρσης στις οποίες προβαίνουν (σημείο 5.1). Η πολιτική καθορισμού τιμών των αρχών πρέπει να προσαρμοστεί ώστε να μην αποτελεί ποτέ η απόσυρση ελκυστικότερη επιλογή για τους παραγωγούς από ό,τι η πώληση στις επιχειρήσεις μεταποίησης (σημεία 5.9 - 5.12). Λαμβάνοντας υπόψη τις συνεχώς μεγαλύτερες αποσύρσεις που σημειώνονται στην αγορά του μανταρινιού (80 % το 1985/86) και τη ζήτηση που υπάρχει για τα υποπροϊόντα των μανταρινιών, πρέπει να εξεταστεί η καθιέρωση ενίσχυσης για τη μεταποίηση (σημεία 5.13 - 5.14). Η πρόοδος που σημειώθηκε στο πρόγραμμα στροφής προς άλλες καλλιέργειες εσπεριδοειδών πρέπει να εξεταστεί από την Επιτροπή με κριτικό πνεύμα όσον αφορά το είδος της υποκατάστασης που γίνεται (σημεία 5.15 - 5.17).

7.4. Η Επιτροπή δεν έδωσε την αναγκαία προτεραιότητα στο θέμα των επιθεωρήσεων ποιοτικού ελέγχου, μολονότι το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο την πίεσε επανειλημμένα να το πράξει.

Μεταποιημένα φρούτα

Παρατηρήσεις σχετικά με το διοικητικό σύστημα

7.5. Το Συνέδριο είναι της γνώμης ότι οι πρόσφατες ενέργειες για την καταπολέμηση της απάτης που έγιναν στην Ιταλία πρέπει να επαινεθούν 7 η έκταση όμως των παρατυπιών που εντοπίστηκαν δημιουργεί σοβαρές αιτίες ανησυχίας (σημείο 4.5). Η Επιτροπή πρέπει να λάβει μέτρα επειγόντως για την επανεξέταση του συστήματος ελέγχου που έχει θεσπιστεί για τα μεταποιημένα φρούτα και τομάτες ώστε να καταστούν γενικά οι έλεγχοι αυστηρότεροι. Επιπλέον, τα κράτη μέλη πρέπει να επιδιώξουν επειγόντως να βελτιώσουν το σύστημα ελέγχου τους.

7.6. Πρέπει να αυξηθούν σημαντικά οι φυσικοί έλεγχοι σχετικά με τις εισροές νωπών προϊόντων και τις εκροές μεταποιημένων προϊόντων. Αυτοί οι έλεγχοι όχι μόνο πρέπει να καταστούν συχνότεροι αλλά πρέπει να περιλαμβάνουν λεπτομερείς ελέγχους των πρωτογενών λογιστικών εγγραφών και της αξιοπιστίας των εκροών σε σχέση με τις εισροές (σημεία 4.6 - 4.11). Οι κάθε είδους διαφορές πρέπει να παρακολουθούνται μέχρις ότου επιλυθούν ικανοποιητικά. Το Συνέδριο είναι της γνώμης ότι αν δεν καταβληθεί συντονισμένη προσπάθεια για τη βελτίωση καθεμιάς από τις πλευρές αυτές του ελέγχου, οι κοινοτικές δαπάνες θα εξακολουθούν να απειλούνται από απάτες και παρατυπίες.

7.7. Όμως με το καθεστώς για την αποθεματοποίηση της σταφίδας, οι οργανισμοί αποθεματοποίησης πρέπει να είναι δεόντως εγκεκριμένοι και να ενεργούν ανεξάρτητα από οποιονδήποτε άλλον οργανισμό, υπέρ του καθεστώτος ενισχύσεων. Είναι αναγκαίο να βελτιωθούν γενικά οι έλεγχοι των αποθεμάτων και να εξασφαλίζεται ότι οι ποσότητες που παραλαμβάνονται καταγράφονται ορθά και καταχωρούνται λογιστικά μέχρις ότου πωληθούν (σημεία 4.18 - 4.24). Σε περίπτωση κατά την οποία το προϊόν διατίθεται με χαμηλές τιμές για ζωοτροφές πρέπει να βελτιωθούν οι έλεγχοι σχετικά με τη φυσική μετουσίωση και την τελική χρήση (σημεία 4.25 - 4.26).

Διαχείριση της αγοράς

Υπολογισμός της ενίσχυσης

7.8. Το γεγονός ότι το στοιχείο του δασμού δεν περιλαμβανόταν στην τιμή των εισαχθέντων μεταποιημένων φρούτων μπορεί να είχε ως αποτέλεσμα, αν οι λοιποί όροι παραμένουν αμετάβλητοι, την καταβολή υψηλότερων ποσών ενίσχυσης (σημεία 6.3 - 6.4). Σχετικά με τα λεμόνια, το Συνέδριο συνιστά να εξαλειφθεί μια ασυνέπεια που περιλαμβάνει ο ετήσιος κανονισμός της Επιτροπής (σημείο 6.7).

7.9. Το Συνέδριο συνηγορεί υπέρ της λεπτομερούς επανεξέτασης των εξόδων παραγωγής και των περιθωρίων κέρδους σε όλες τις αγορές μεταποιημένων φρούτων (σημείο 6.11), ιδίως δε όσον αφορά τη μεταποίηση πορτοκαλιών, όπου η εφαρμογή των διορθωτικών κανόνων που εγκρίθηκαν το 1984 μπορεί να μην είναι πρόσφορη υπό τις παρούσες συνθήκες (π.χ. μείωση των ελάχιστων τιμών) (σημεία 6.6 - 6.7).

7.10. Οι μηνιαίες αυξήσεις της ελάχιστης τιμής της σταφίδας κατά την περίοδο εμπορίας οδήγησαν, κατά τη γνώμη του Συνεδρίου, σε προβλήματα κατά την προώθηση στην αγορά και η Επιτροπή πρέπει να εξετάσει την καθιέρωση μειώσεων προς το τέλος της περιόδου εμπορίας (σημεία 6.8 - 6.10).

Γενική διαχείριση

7.11. Η ενίσχυση για τη μεταποίηση πορτοκαλιών, ενώ βοήθησε στη διάθεση των νωπών φρούτων, συνέτεινε στο να αποκοπούν από τις πιέσεις της αγοράς ποικιλίες με μικρότερη ζήτηση. Αυτό θα πρέπει να εξεταστεί ώστε να εξασφαλιστεί ότι οι στόχοι του καθεστώτος είναι σαφείς και δεν έρχονται σε σύγκρουση με άλλες πολιτικές στους τομείς της εγγύησης και του προσανατολισμού (σημείο 6.12). Επιπλέον, θα ήταν πρόσφορο να εξεταστεί μήπως θα πρέπει να θεσπιστεί ένα καθεστώς για τα «πορτοκάλια που προορίζονται για μεταποίηση» με ενιαία ελάχιστη τιμή και ενιαίο συντελεστή ενίσχυσης (σημείο 6.13).

7.12. Η Επιτροπή θα πρέπει να εξετάσει την αιτιολογία για την καταβολή ενίσχυσης για το χυμό λεμονιού που παράγεται και διατίθεται στην αγορά της Ιταλίας και το γεγονός ότι λεμόνια που δεν ανταποκρίνονται στις ποιοτικές απαιτήσεις μπορούν να λαμβάνουν ενίσχυση, ή τα λεμόνια ποιοτικής κατηγορίας ΙΙ ή ανώτερης αποσύρονται και καταστρέφονται (σημεία 6.14 - 6.16).

7.13. Η αγορά της σταφίδας θα έπρεπε να εξεταστεί με απώτερο σκοπό να ευθυγραμμιστεί η παραγωγή με τη ζήτηση. Η μελέτη θα έπρεπε να εξετάσει όλες τις πλευρές της ενίσχυσης για μεταποίηση και των καθεστώτων αποθεματοποίησης για τη σταφίδα. Μέχρις ότου αποκατασταθεί το ισοζύγιο της αγοράς, η Κοινότητα θα εξακολουθήσει να αγοράζει, να αποθηκεύει και να πωλεί με σημαντική ζημία το πλεονασματικό προϊόν, χωρίς να επιλύει τα ενυπάρχοντα προβλήματα της αγοράς (σημεία 6.17 - 6.20).

Τελικές παρατηρήσεις

7.14. Οι διαπιστώσεις αυτής της έκθεσης είναι πολύ σημαντικές, επίσης και ενόψει της αναμενόμενης αύξησης των ενεργειών απόσυρσης και μεταποίησης στην Ισπανία και την Πορτογαλία κατά τα αμέσως προσεχή χρόνια και ως εκ τούτου της αύξησης των κοινοτικών δαπανών. Τα μέτρα που περιγράφηκαν και σχολιάστηκαν αποδείχτηκε ότι δεν επαρκούν για την αντιμετώπιση της σοβαρής έλλειψης ισορροπίας μεταξύ της παραγωγής και της πραγματικής ζήτησης οπωροκηπευτικών στην Κοινότητα. Είναι αναγκαίο να καταρτιστεί ένα δραστήριο πρόγραμμα για την αντιμετώπιση των διαρθρωτικών πλεονασμάτων και των ανεπιθύμητων προϊόντων. Η πρόοδος που σημειώθηκε προς την κατεύθυνση αυτή υπήρξε βραδεία.

7.15. Η εξέταση του καθεστώτος της αγοράς δείχνει ότι υπάρχουν αδυναμίες, ορισμένες από τις οποίες είναι αρκετά σοβαρές. Όσον αφορά την αγορά νωπών προϊόντων, ούτε η Επιτροπή ούτε οι εθνικοί οργανισμοί παρέμβασης ελέγχουν επί του παρόντος επαρκώς το πλήθος των οργανώσεων παραγωγών. Κατά τη γνώμη του Συνεδρίου αυτό οφείλεται στην έλλειψη συγκεκριμένων κατευθυντήριων γραμμών σχετικά με τον έλεγχο στους κανονισμούς που διέπουν το σύστημα και στη σπανιότητα των στοιχείων της διαχείρισης. Τα καθεστώτα ενίσχυσης για τα μεταποιημένα προϊόντα εμφανίζουν επίσης σοβαρά προβλήματα ελέγχου και, σύμφωνα με αναφορές που υπέβαλαν τα κράτη μέλη στην Επιτροπή, πλήττονται τακτικά από πράξεις απάτης και παρατυπιών. Η συχνότητα, η κάλυψη και αποτελεσματικότητα των επίσημων επιθεωρήσεων απαιτείται να αυξηθούν σημαντικά.

7.16. Τελικά, το Συνέδριο είναι της γνώμης ότι ένα σύστημα το οποίο ευνοεί τη διοχέτευση προϊόντων ανώτερης ποιότητας για ζωοτροφές και για καταστροφή, ενώ προορίζει προϊόντα κατώτερης ποιότητας για μεταποίηση, είναι απαράδεκτο.

Η παρούσα έκθεση εγκρίθηκε από το Ελεγκτικό Συνέδριο στο Λουξεμβούργο κατά τη συνεδρίασή του της 30ής Μαρτίου 1989.

Για το Ελεγκτικό Συνέδριο Marcel MART Πρόεδρος

() Η αγορά από τους οργανισμούς παρέμβασης έχει πράγματι προβλεφθεί ως δυνατότητα, αλλά, αντ' αυτής, τα κράτη μέλη τάχθηκαν στην πράξη υπέρ του συστήματος απόσυρσης.

() Προγενέστερη εργασία του Ελεγκτικού Συνεδρίου περιλαμβάνει ειδική έκθεση σχετικά με τα μέτρα που επηρεάζουν τη διαχείριση του ΕΓΤΠΕ-Τμήμα Εγγυήσεων που δημοσιεύθηκε στις 6 Οκτωβρίου 1980, η οποία περιείχε ένα μέρος σχετικά με τα μέτρα απόσυρσης για τα οπωροκηπευτικά, ΕΕ αριθ. C 258 της 6. 10. 1980.

() Κανονισμός του Συμβουλίου (ΕΟΚ) αριθ. 1035/72 της 18ης Μαΐου 1972 για την κοινή οργάνωση της αγοράς στον τομέα των οπωροκηπευτικών, ΕΕ αριθ. L 118 της 20. 5. 1972.

() Κανονισμός του Συμβουλίου (ΕΟΚ) αριθ. 223/88 της 25ης Ιανουαρίου 1988 για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 1035/72 σχετικά με την κοινή οργάνωση της αγοράς στον τομέα των οπωροκηπευτικών, ΕΕ αριθ. L 23 της 28. 1. 1988.

() Κανονισμός του Συμβουλίου (ΕΟΚ) αριθ. 1035/72 της 18ης Μαΐου 1972 για την κοινή οργάνωση της αγοράς στον τομέα των οπωροκηπευτικών, ΕΕ αριθ. L 118 της 20. 5. 1972.

() Κανονισμός του Συμβουλίου (ΕΟΚ) αριθ. 1035/72 της 18ης Μαΐου 1972 για την κοινή οργάνωση της αγοράς στον τομέα των οπωροκηπευτικών, ΕΕ αριθ. L 118 της 20. 5. 1972.

() Έγγρ. της Επιτροπής PFLF-201/5, Παράρτημα Ι/β: Ιταλία 340,8 και Ελλάδα 106,7 εκατ. ECU.

() Κανονισμός του Συμβουλίου (ΕΟΚ) αριθ. 2601/69 της 18ης Δεκεμβρίου 1969 σχετικά με τον καθορισμό ειδικών μέτρων για την προώθηση της μεταποίησης ορισμένων ποικιλιών πορτοκαλιών, ΕΕ αριθ. L 324 της 27. 12. 1969.

() Κανονισμός του Συμβουλίου (ΕΟΚ) αριθ. 1035/77 της 17ης Μαΐου 1977 σχετικά με τον καθορισμό ειδικών μέτρων για την προώθηση της διάθεσης στην αγορά προϊόντων που έχουν μεταποιηθεί από λεμόνια, ΕΕ αριθ. L 125 της 19. 5. 1977.

() Κανονισμός του Συμβουλίου (ΕΟΚ) αριθ. 426/86 της 24ης Φεβρουαρίου 1986 για την κοινή οργάνωση της αγοράς των προϊόντων που έχουν μεταποιηθεί από οπωροκηπευτικά, ΕΕ αριθ. L 49 της 27. 2. 1986.

() Κανονισμός της Επιτροπής (ΕΟΚ) αριθ. 1599/84 της 5ης Ιουνίου 1984 σχετικά με τον καθορισμό λεπτομερών κανόνων για την εφαρμογή του συστήματος ενίσχυσης στην παραγωγή προϊόντων που έχουν μεταποιηθεί από οπωροκηπευτικά, ΕΕ αριθ. L 152 της 8. 6. 1984.

() Ετήσια έκθεση του Συνεδρίου για το οικονομικό έτος 1986, σημεία 6.10 (ΕΕ αριθ. C 336 της 15. 12. 87).

() Έκθεση της Corte dei conti σχετικά με τα αποτελέσματα του ελέγχου της δημοσιονομικής διαχείρισης για το οικονομικό έτος 1986 της ΑΙΜΑ (σελίδα 103).

() Άρθρο 25 της ιταλικής υπουργικής απόφασης της 4ης Σεμπτεμβρίου 1985.

() Κανονισμός του Συμβουλίου (ΕΟΚ) αριθ. 729/70 της 21ης Απριλίου 1970 για τη χρηματοδότηση της κοινής γεωργικής πολιτικής, ΕΕ αριθ. L 94 της 28. 4. 1970.

() Κανονισμός του Συμβουλίου (ΕΟΚ) αριθ. 283/72 της 7ης Φεβρουαρίου 1972 σχετικά με τις ανωμαλίες και την ανάκτηση των αχρεωστήτως καταβληθέντων ποσών στο πλαίσιο της χρηματοδότησης της κοινής γεωργικής πολιτικής και της οργάνωσης ενός συστήματος πληροφόρησης στον τομέα αυτό, ΕΕ αριθ. L 36 της 10. 2. 1972.

() Κανονισμός του Συμβουλίου (ΕΟΚ) αριθ. 1277/84 της 8ης Μαΐου 1984 για τον καθορισμό γενικών κανόνων σχετικά με το σύστημα ενίσχυσης στην παραγωγή για μεταποιημένα οπωροκηπευτικά, ΕΕ αριθ. L 123 της 9. 5. 1984.

() Κανονισμός της Επιτροπής (ΕΟΚ) αριθ. 626/85 της 12ης Μαρτίου 1985 σχετικά με την αγορά, την πώληση και την αποθεματοποίηση μη μεταποιημένων σταφίδων και ξηρών σύκων από τους οργανισμούς αποθεματοποίησης, ΕΕ αριθ. L 72 της 13. 3. 1985.

() Κανονισμός της Επιτροπής (ΕΟΚ) αριθ. 627/85 της 12ης Μαρτίου 1985 σχετικά με την ενίσχυση στην αποθεματοποίηση και τη χρηματική αντιστάθμιση για μη μεταποιημένες σταφίδες και ξηρά σύκα, ΕΕ αριθ. L 72 της 13. 3. 1985.

() Κανονισμός της Επιτροπής (ΕΟΚ) αριθ. 626/85 της 12ης Μαρτίου 1985 σχετικά με την αγορά, την πώληση και την αποθεματοποίηση μη μεταποιημένων σταφίδων και ξηρών σύκων από τους οργανισμούς αποθεματοποίησης, ΕΕ αριθ. L 72 της 13. 3. 1985.

() Κανονισμός της Επιτροπής (ΕΟΚ) αριθ. 626/85 της 12ης Μαρτίου 1985 σχετικά με την αγορά, την πώληση και την αποθεματοποίηση μη μεταποιημένων σταφίδων και ξηρών σύκων από τους οργανισμούς αποθεματοποίησης, ΕΕ αριθ. L 72 της 13. 3. 1985.

() Κανονισμός της Επιτροπής (ΕΟΚ) αριθ. 3205/85 της 15ης Νοεμβρίου 1985 σχετικά με την πώληση με δημοπρασία μη μεταποιημένων σταφίδων που προορίζονται για ειδικές χρήσεις, ΕΕ αριθ. L 303 της 16. 11. 1985.

() Κανονισμός της Επιτροπής (ΕΟΚ) αριθ. 1562/85 της 7ης Ιουνίου 1985 σχετικά με τον καθορισμό λεπτομερών κανόνων για την εφαρμογή των μέτρων προώθησης της μεταποίησης των πορτοκαλιών και της εμπορίας των μεταποιημένων προϊόντων με βάση τα λεμόνια, ΕΕ αριθ. L 152 της 11. 6. 1985.

() Ειδική έκθεση αριθ. 4/87 σχετικά με τα κοινοτικά μέτρα απόσταξης του οίνου, ΕΕ αριθ. C 297 της 6. 11. 1987.

() Κανονισμός της Επιτροπής (ΕΟΚ) αριθ. 2448/77 της 8ης Νοεμβρίου 1977 σχετικά με τον καθορισμό των όρων για τη διάθεση των πορτοκαλιών που αποσύρονται από την αγορά στη βιομηχανία μεταποίησης και για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 1687/76, ΕΕ αριθ. L 285 της 9. 11. 1977.

() Κανονισμός της Επιτροπής (ΕΟΚ) αριθ. 713/87 της 12ης Μαρτίου 1987 για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 2448/77 σχετικά με τους όρους για τη διάθεση των πορτοκαλιών που αποσύρονται από την αγορά στις βιομηχανίες μεταποίησης, ΕΕ αριθ. L 70 της 13. 3. 1987.

() Κανονισμός του Συμβουλίου (ΕΟΚ) αριθ. 2511/69 της 9ης Δεκεμβρίου 1969, για τον καθορισμό ειδικών μέτρων για τη βελτίωση της παραγωγής και της εμπορίας στον τομέα των κοινοτικών εσπεριδοειδών, ΕΕ αριθ. L 318 της 18. 12. 1969.

() ΕΕ αριθ. C 336 της 15. 12. 1987.

() Κανονισμός του Συμβουλίου (ΕΟΚ) αριθ. 1319/85 της 23ης Μαΐου 1985 για την ενίσχυση της εποπτείας της εφαρμογής των κοινοτικών κανόνων στα οπωροκηπευτικά, ΕΕ αριθ. L 137 της 27. 5. 1985.

() Κανονισμός του Συμβουλίου (ΕΟΚ) αριθ. 426/86 της 24ης Φεβρουαρίου 1986 για την κοινή οργάνωση της αγοράς των προϊόντων που έχουν μεταποιηθεί από οπωροκηπευτικά, ΕΕ αριθ. L 49 της 27. 2. 1986.

() Κανονισμός του Συμβουλίου (ΕΟΚ) αριθ. 1277/84 της 8ης Μαΐου 1984 για τον καθορισμό γενικών κανόνων σχετικά με το σύστημα ενίσχυσης στην παραγωγή για μεταποιημένα οπωροκηπευτικά, ΕΕ αριθ. L 123 της 9. 5. 1984.

() Κανονισμός του Συμβουλίου (ΕΟΚ) αριθ. 1035/77 της 17ης Μαΐου 1977 σχετικά με τον καθορισμό ειδικών μέτρων για την προώθηση της διάθεσης στην αγορά προϊόντων που έχουν μεταποιηθεί από λεμόνια, ΕΕ αριθ. L 125 της 19. 5. 1977.

() Για παράδειγμα κανονισμός της Επιτροπής (ΕΟΚ) αριθ. 1996/87 της 7ης Ιουλίου 1987 για τον καθορισμό μέχρι το τέλος της περιόδου εμπορίας 1987/88 της ελάχιστης τιμής αγοράς των λεμονιών που παραδίδονται στη βιομηχανία και του ποσού της χρηματικής αντιστάθμισης που θα καταβάλλεται μετά τη μεταποίησή τους, ΕΕ αριθ. L 188 της 8. 7. 1987, σ. 27.

() Κανονισμός του Συμβουλίου (ΕΟΚ) αριθ. 987/84 της 31ης Μαρτίου 1984 για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 2601/69 σχετικά με τον καθορισμό ειδικών μέτρων για την προώθηση της μεταποίησης ορισμένων ποικιλιών πορτοκαλιών, ΕΕ αριθ. L 103, της 16. 4. 1984.

() Κανονισμός του Συμβουλίου (ΕΟΚ) αριθ. 2601/69 της 18ης Δεκεμβρίου 1969 σχετικά με τον καθορισμό ειδικών μέτρων για την προώθηση της μεταποίησης ορισμένων ποικιλιών πορτοκαλιών, ΕΕ αριθ. L 324 της 27. 12. 1969.

() Κανονισμός του Συμβουλίου (ΕΟΚ) αριθ. 2601/69 της 18ης Δεκεμβρίου 1969 σχετικά με τον καθορισμό ειδικών μέτρων για την προώθηση της μεταποίησης ορισμένων ποικιλιών πορτοκαλιών, ΕΕ αριθ. L 324 της 27. 12. 1969.

() Κανονισμός του Συμβουλίου (ΕΟΚ) αριθ. 1353/86 της 6ης Μαΐου 1986 για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 1035/77 σχετικά με τον καθορισμό ειδικών μέτρων για την προώθηση της εμπορίας των μεταποιημένων προϊόντων με βάση τα λεμόνια, ΕΕ αριθ. L 119 της 8. 5. 1986.

() Κανονισμός της Επιτροπής (ΕΟΚ) αριθ. 1562/85 της 7ης Ιουνίου 1985 σχετικά με τον καθορισμό λεπτομερών κανόνων για την εφαρμογή των μέτρων προώθησης της μεταποίησης των πορτοκαλιών και της εμπορίας των μεταποιημένων προϊόντων με βάση τα λεμόνια, ΕΕ αριθ. L 152 της 11. 6. 1985.

() Κανονισμός του Συμβουλίου (ΕΟΚ) αριθ. 989/84 της 31ης Μαρτίου 1984 για τον καθορισμό επιπέδου εγγύησης για ορισμένα μεταποιημένα προϊόντα με βάση τα οπωροκηπευτικά, ΕΕ αριθ. L 103 της 16. 4. 1984.

() Κανονισμός του Συμβουλίου (ΕΟΚ) αριθ. 777/85 της 26ης Μαρτίου 1985 για τη χορήγηση, για τις αμπελουργικές περιόδους 1985/86 μέχρι 1989/90, πριμοδοτήσεων για οριστική εγκατάλειψη ορισμένων εκτάσεων φυτευμένων με αμπέλους, ΕΕ αριθ. L 88 της 28. 3. 1985.

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι

ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΚΑΙ ΠΡΟΫΠΟΛΟΓΙΣΤΙΚΕΣ ΔΑΠΑΝΕΣ

Παραγωγή

1. Στον πίνακα 5 παρουσιάζεται η συνολική εσοδεία και οι ποσότητες που αποσύρθηκαν από την αγορά για τα προϊόντα που ήταν επιλέξιμα για απόσυρση για τις περιόδους εμπορίας 1982/83 μέχρι 1986/87. Κατά την περίοδο αυτή η παραγωγή παρέμεινε σχετικά σταθερή σε επίπεδο που κυμαινόταν από 29,1 εκατ. τόνους μέχρι 30,8 εκατ. τόνους, ενώ οι αποσύρσεις από την αγορά κυμάνθηκαν από 1,2 εκατ. τόνους μέχρι 2,9 εκατ. τόνους. Χαμηλότερη παραγωγή δεν σημαίνει κατ' ανάγκη χαμηλότερο επίπεδο αποσύρσεων, όπως παρουσιάστηκε κατά την περίοδο εμπορίας 1986/87 κατά την οποία η παραγωγή, ενώ επί 4 έτη εμφάνιζε χαμηλό επίπεδο 29,1 εκατ. τόνων, κατέληξε σε ιστορικά υψηλό επίπεδο αποσύρσεων 2,9 εκατ. τόνων (10 % της παραγωγής). Μεταξύ άλλων παραγόντων που μπορούν να επισπεύσουν τις αποσύρσεις από την αγορά, εκτός από την αυξημένη παραγωγή, συγκαταλέγονται η διαθεσιμότητα δυνατοτήτων μεταποίησης, οι διακυμάνσεις των εξαγωγικών πωλήσεων, ο ανταγωνισμός από τις εισαγωγές, οι μεταβολές στις προτιμήσεις των καταναλωτών και οι κλιματολογικοί παράγοντες που επηρεάζουν την ταχύτητα της ωρίμανσης. Το υψηλό επίπεδο των αποσύρσεων κατά την περίοδο εμπορίας 1986/87 προέκυψε από το συνδυασμό αρκετών από τους παραπάνω παράγοντες αλλά ιδίως από τη μειωμένη ζήτηση εκ μέρους των βιομηχανιών μεταποίησης για τομάτες και εσπεριδοειδή. Στην περίπτωση της τομάτας, αυτό οφειλόταν στην επιβολή ποσοστώσεων παραγωγής κατά το προηγούμενο έτος, ενώ στην περίπτωση των εσπεριδοειδών αυτό οφειλόταν σε δυσαρέσκεια λόγω του επιπέδου της διαθέσιμης ενίσχυσης.

2. Στον πίνακα 6 παρουσιάζονται οι στατιστικές κατά κράτος μέλος σχετικά με την παραγωγή και την απόσυρση. Η Ιταλία είναι ο κατά πολύ μεγαλύτερος παραγωγός οπωροκηπευτικών που είναι επιλέξιμα για απόσυρση, καλύπτοντας μεταξύ 48 % και 56 % της κοινοτικής παραγωγής κατά τις περιόδους που αναφέρονται. Το ποσοστό της παραγωγής που αποσύρθηκε από την αγορά κατά τις περιόδους εμπορίας 1985/86 και 1986/87, το οποίο ανήλθε σε 10,8 % και 13,1 % αντίστοιχα, ήταν επίσης υψηλότερο στην Ιταλία από ό,τι σε οποιοδήποτε άλλο κράτος μέλος. Πράγματι, από τους 2,9 εκατ. τόνους παραγωγής που αποσύρθηκαν κατά την περίοδο εμπορίας 1986/87, 1,9 εκατ. τόνοι αποσύρθηκαν στην Ιταλία.

3. Ο πίνακας 7 δείχνει την παραγωγή των μεταποιημένων οπωροκηπευτικών, με ανάλυση κατά προϊόν και κατά κράτος μέλος, για τις περιόδους εμπορίας 1982/83 μέχρι 1986/87. Το μεγαλύτερο μέρος των μεταποιημένων πορτοκαλιών, λεμονιών, τοματών και αχλαδιών προέρχεται από την Ιταλία. Εντούτοις, η Ελλάδα ήταν επίσης σημαντικός παραγωγός ξηρών σύκων και σταφίδας, μεταποιημένων τοματών, ροδακίνων και πορτοκαλιών. Αυτά τα μεγέθη σχετικά με την παραγωγή αντανακλώνται στα ποσά που δαπάνησε το ΕΓΤΠΕ, τα οποία παρουσιάζονται στον πίνακα 10.

Προϋπολογιστικές δαπάνες

4. Οι κοινοτικές δαπάνες για τα οπωροκηπευτικά ανήλθαν κατά μέσο όρο σε 1 125 εκατ. ECU το χρόνο μεταξύ 1982 και 1987. Συγκρίσεις μεταξύ των ετών είναι δύσκολο να γίνουν λόγω των μεταβολών που σημειώθηκαν στους προϋπολογιστικούς κανόνες, αλλά από τον πίνακα 8 μπορεί να διαπιστωθεί ότι οι συνολικές δαπάνες από 914,3 εκατ. ECU το 1982 έφθασαν το μέγιστο ποσό των 1 454,6 εκατ. ECU το 1984 προτού πέσουν πάλι στο επίπεδο του 1987 δηλ. σε 967,1 εκατ. ECU (1 120,9 εκατ. ECU σε 12μηνη βάση). Σημαντικές μεταβολές σημειώθηκαν επίσης σε ορισμένα κονδύλια του προϋπολογισμού, συμπεριλαμβανομένων των δαπανών για αποσύρσεις από την αγορά (θέση 1501), οι οποίες παρουσίασαν μεγάλη διακύμανση κατά τη διάρκεια της περιόδου, των οποίων όμως το επίπεδο για το 1987 που ανερχόταν σε 417,3 εκατ. ECU (475,9 εκατ. ECU σε 12μηνη βάση) ήταν υπερδιπλάσιο του επιπέδου του 1982 που ανερχόταν σε 192,1 εκατ. ECU. Αντίθετα, η ενίσχυση για την παραγωγή μεταποιημένων προϊόντων με βάση την τομάτα (θέση 1511) παρουσίασε σημαντική μείωση και από το ανώτατο σημείο των 556,0 εκατ. ECU που είχε φθάσει το 1984 μειώθηκε σε 209,7 εκατ. ECU (261,5 εκατ. ECU σε 12μηνη βάση) κατά το 1987, γεγονός το οποίο υπήρξε κυρίως αποτέλεσμα της επιβολής ποσοστώσεων στην αγορά αυτή. Η ενίσχυση στην παραγωγή μεταποιημένων προϊόντων με βάση τα φρούτα (θέση 1512), η οποία ανερχόταν σε 149,7 εκατ. ECU (185,2 εκατ. ECU σε 12μηνη βάση) σημείωσε επίσης πρόσφατα μείωση, η οποία οφείλεται κυρίως σε μείωση των δαπανών για τα αποξηραμένα φρούτα. Μπορεί να διαπιστωθεί ότι οι δαπάνες για την αγορά νωπών προϊόντων αυξάνονται ενώ οι δαπάνες για την αγορά μεταποιημένων προϊόντων μειώνονται.

>ΘΕΣΗ ΠΗΝΑΚΑ>

>ΘΕΣΗ ΠΗΝΑΚΑ>

>ΘΕΣΗ ΠΗΝΑΚΑ>

>ΘΕΣΗ ΠΗΝΑΚΑ>

>ΘΕΣΗ ΠΗΝΑΚΑ>

>ΘΕΣΗ ΠΗΝΑΚΑ>

5. Στον πίνακα 9 αναλύονται οι δαπάνες για τις αποσύρσεις (θέση 1501) κατά προϊόν για τις περιόδους εμπορίας 1982/83 μέχρι 1986/87. Μπορεί να διαπιστωθεί ότι τα πιο δαπανηρά προϊόντα είναι τα προϊόντα της ομάδας των εσπεριδοειδών (πορτοκάλια, λεμόνια και μανταρίνια) τα οποία αντιπροσώπευαν 290,2 εκατ. ECU ή το 59 % των δαπανών κατά την περίοδο 1986/87, μετά δε ακολουθούν τα μήλα, τα ροδάκινα και οι τομάτες. Οι σημαντικές αυξομειώσεις που σημειώνονται στις δαπάνες από χρόνο σε χρόνο για ορισμένα προϊόντα - ιδίως τα εσπεριδοειδή - μπορούν να εξηγηθούν κυρίως λόγω της κυκλικής φύσης της παραγωγής και της διαθεσιμότητας των διεξόδων για μεταποίηση.

6. Στον πίνακα 10 παρατίθενται οι δαπάνες του ΕΓΤΠΕ για τα μεταποιημένα φρούτα από το 1983 μέχρι το 1987. Οι περισσότερες δαπάνες για την παραγωγή χυμών εσπεριδοειδών και τη μεταποίηση τοματών και φρούτων σε σιρόπι πραγματοποιούνται στην Ιταλία, ενώ η Ελλάδα δαπανά το μεγαλύτερο μέρος για τη μεταποίηση των αποξηραμένων φρούτων, γεγονός που οφείλεται κυρίως στις πληρωμές σχετικά με τις σταφίδες. Εντούτοις, οι δαπάνες για τα ξηρά σύκα και τις σταφίδες (από τις οποίες το 85 % περίπου αφορά τις σταφίδες), μειώθηκαν σημαντικά. Τα μεγάλα ποσά που δαπανήθηκαν το 1984 και 1985, σε σύγκριση με τα στοιχεία για το 1986 και το 1987, οφείλονται εν μέρει στην ειδική διάθεση 76 000 τόνων σταφίδας και 6 500 τόνων ξηρών σύκων από την 1η Νοεμβρίου 1984 για ζωοτροφές και απόσταξη, και στο γεγονός ότι από την περίοδο εμπορίας 1984/85 τα ποσοστά της ενίσχυσης, εκφραζόμενα σε ECU, μειώθηκαν κατά το ένα τρίτο περίπου. Άλλα ποσοστά ενίσχυσης παρέμειναν αρκετά σταθερά, εκτός από τα ποσοστά για τα ροδάκινα σε σιρόπι, όπου μετά από εμπορικές διαπραγματεύσεις με τις αρχές των ΗΠΑ το ποσοστό της ενίσχυσης εκφραζόμενης σε ECU μειώθηκε κατά 25 % από την περίοδο εμπορίας 1986/87. Από την περίοδο εμπορίας 1987/88 και μετά δεν καταβλήθηκε ενίσχυση για τα κεράσια.

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΙΙ

ΚΑΘΟΡΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΤΙΜΗΣ ΑΠΟΣΥΡΣΗΣ ΓΙΑ ΤΑ ΝΩΠΑ ΟΠΩΡΟΚΗΠΕΥΤΙΚΑ

1. Οι τιμές παρέμβασης βρίσκονται σε επίπεδο που είναι αισθητά χαμηλότερο από τις κανονικές τιμές αγοράς. Η μεγάλη ανισότητα απορρέει από το γεγονός ότι το καθεστώς ενισχύσεων αποσκοπεί μόνο στην αποτροπή της πλήρους κατάρρευσης των εισοδημάτων των παραγωγών κατά τη διάρκεια περιόδων που οι τιμές είναι χαμηλές και δεν αποσκοπεί στην παροχή εγγυημένης εισοδηματικής στήριξης κατά τη διάρκεια παρατεταμένων περιόδων πλεονασματικής προσφοράς.

2. Ο βασικός κανονισμός προβλέπει πράγματι δύο επίπεδα αγοραστικής παρέμβασης:

(α) παρέμβαση μέσω απόσυρσης από την αγορά από τις ίδιες τις οργανώσεις παραγωγών σε τιμή που καθορίζεται από τις ίδιες (τιμή απόσυρσης). Η τιμή αυτή είναι συνήθως υψηλότερη από την τιμή αγοράς που περιγράφεται παρακάτω 7

(β) αγορά από τους οργανισμούς παρέμβασης σε σταθερή τιμή (την τιμή αγοράς).

Εφόσον η τιμή αγοράς από την παρέμβαση είναι χαμηλότερη από την τιμή απόσυρσης, η αγορά από την παρέμβαση αποσκοπεί στο να λειτουργεί ως προστατευτικό δίκτυο προκειμένου να αντιμετωπίζεται η κατάσταση όταν, για παράδειγμα, οι παραγωγοί δεν έχουν συγκροτήσει οργανώσεις, και κατά συνέπεια δεν είναι δυνατό να γίνονται αποσύρσεις. Το περιθώριο μεταξύ των δύο τιμών (10 %) αποσκοπεί στην ενθάρρυνση της δημιουργίας οργανώσεων παραγωγών.

3. Σχετικά με τα προϊόντα που απαριθμούνται στο σημείο 3.3 της παρούσας έκθεσης, το Συμβούλιο καθορίζει κάθε χρόνο μια βασική τιμή και μια τιμή αγοράς. Οι βασικές τιμές αντιστοιχούσαν αρχικά στο μέσο επίπεδο τιμής που ίσχυε στις κοινοτικές αγορές κατά τη διάρκεια ορισμένης περιόδου τώρα όμως προσαρμόζονται κάθε χρόνο από το Συμβούλιο λαμβάνοντας υπόψη παράγοντες όπως είναι η ανάγκη στήριξης των εισοδημάτων των αγροτών, σταθεροποίησης των τιμών της αγοράς και υπολογισμού των συμφερόντων των καταναλωτών. Χρησιμεύουν απλώς ως σημείο αναφοράς για τις τιμές αγοράς οι οποίες καθορίζονται από τους κανονισμούς του Συμβουλίου σε κυμαινόμενα ποσοστά των βασικών τιμών (π.χ. κουνουπίδια, τομάτες, μελιτζάνες - 40 % μέχρι 45 % 7 μήλα και αχλάδια - 50 % μέχρι 55 % 7 εσπεριδοειδή - 60 % μέχρι 70 %). Οι τιμές αγοράς ποικίλλουν περαιτέρω ανάλογα με την ποιότητα, την ποικιλία κ.λπ. ώστε να ευνοούνται οι εμπορεύσιμες ποικιλίες και οι ανώτερες ποιότητες.

4. Η αγορά από τους οργανισμούς παρέμβασης, η οποία διενεργήθηκε στην Ελλάδα για τελευταία φορά το 1981, δεν είναι πλέον αναγκαία λόγω του εκτεταμένου δικτύου των οργανώσεων παραγωγών που υπάρχουν τώρα, οι δε τιμές απόσυρσης αποτελούν πράγματι τις μόνες σχετικές τιμές στήριξης. Όπως αναφέρθηκε ήδη, οι τιμές αυτές καθορίζονται από τις ίδιες τις οργανώσεις, αλλ