ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ της 1ης Οκτωβρίου 1997σχετικά με ενισχύσεις που χορήγησε η Γαλλία στην Thomson SA και στην Thomson multimedia (Το κείμενο στη γαλλική γλώσσα είναι το μόνο αυθεντικό) (Κείμενο που παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον ΕΟΧ) (98/183/ΕΚ)

Η ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ,

Έχοντας υπόψη:

τη συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, και ιδίως το άρθρο 93 παράγραφος 2 πρώτο εδάφιο,

τη συμφωνία για τον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο, και ιδίως το άρθρο 62 παράγραφος 1 στοιχείο α),

Αφού κάλεσε τους ενδιαφερόμενους, σύμφωνα με τα ανωτέρω άρθρα, να υποβάλουν τις παρατηρήσεις τους,

Εκτιμώντας:

I. Κίνηση της διαδικασίας που προβλέπεται στο άρθρο 93 παράγραφος 2 της συνθήκης

Με επιστολή της 10ης Φεβρουαρίου 1997 η Επιτροπή κοινοποίησε στις γαλλικές αρχές την απόφαση της 18ης Δεκεμβρίου 1996 να κινηθεί η διαδικασία (1) που προβλέπεται στο άρθρο 93 παράγραφος 2 της συνθήκης ΕΚ σχετικά με μέτρα στήριξης της Thomson SA και της Thomson multimedia. Τα εν λόγω μέτρα περιλαμβάνουν εισφορά κεφαλαίου ύψους 11 δισεκατομμυρίων γαλλικών φράγκων περίπου στην Thomson SA, μητρική εταιρεία του δημόσιου ομίλου Thomson, η οποία κοινοποιήθηκε από τις γαλλικές αρχές τον Οκτώβριο του 1996. Σε επιστολή του της 12ης Δεκεμβρίου προς την Επιτροπή, ο υπουργός οικονομικών, κ. Arthuis, ανέφερε ότι η σχεδιαζόμενη εισφορά κεφαλαίου στην Thomson SA θα απέβαινε κυρίως προς όφελος της θυγατρικής της Thomson multimedia, που δραστηριοποιείται στον τομέα των ηλεκτρονικών ειδών ευρείας κατανάλωσης και δεν θα είχε καμία συνέπεια στην άλλη σημαντική θυγατρική του ομίλου (πρόκειται γαι την Thomson CSF, όμιλο παραγωγής ηλεκτρονικών ειδών επαγγελματικής χρήσης, που αναπτύσσει δραστηριότητες στον τομέα των στρατιωτικών εξοπλισμών και τον οποίο οι γαλλικές αρχές δεσμεύθηκαν να ιδιωτικοποιήσουν σύντομα. Η Thomson multimedia, που είναι ένας από τους σημαντικότερους ομίλους ηλεκτρονικών ειδών ευρείας κατανάλωσης, από τις αρχές της δεκαετίας του 1990 παρουσίασε πολυάριθμες ελλειμματικές οικονομικές χρήσεις, με αποτέλεσμα τη σώρευση ζημιών που απορρόφησαν πλήρως τα ίδια κεφάλαια του ομίλου.

Η Επιτροπή, εφαρμόζοντας την πάγια στις περιπτώσεις αυτές αρχή του ιδιώτη επενδυτή στην οικονομία της αγοράς, έκρινε ότι, εφόσον στο στάδιο εκείνο από τις οικονομικές προβλέψεις δεν προέκυπτε ότι ο δείκτης απόδοσης των επενδυθέντων κεφαλαίων θα ήταν ανάλογος με τα ισχύοντα επιτόκια της αγοράς, ένας ιδιώτης επενδυτής δεν θα είχε προβεί στην εισφορά κεφαλαίου προς την εταιρεία και ότι, συνεπώς, ήταν υποχρεωμένη να συμπεράνει ότι τα εν λόγω μέτρα περιείχαν ενδεχομένως στοιχεία ενίσχυσης. Λαμβάνοντας υπόψη ότι τα εν λόγω μέτρα θα μπορούσαν να θεωρηθούν συμβιβάσιμα με τη συνθήκη μόνο βάσει της παρέκκλισης που προβλέπεται στο άρθρο 92 παράγραφος 3 στοιχείο γ), εφόσον τα εν λόγω μέτρα αποσκοπούσαν στην παροχή ενίσχυσης σε προβληματική επιχείρηση, το συμβιβάσιμό τους θα έπρεπε να εκτιμηθεί σύμφωνα με το κοινοτικό πλαίσιο κανόνων για τις κρατικές ενισχύσεις υπέρ της διάσωσης και της αναδιάρθρωσης των προβληματικών επιχειρήσεων (2). Βάσει των ανωτέρω, στο πλαίσιο της ανακοίνωσής της για κίνηση της παρούσας διαδικασίας, η Επιτροπή ζήτησε από τις γαλλικές αρχές να της υποβάλουν πρόγραμμα αναδιάρθρωσης της Thomson multimedia, το οποίο να τεκμηριώνει τη βιωσιμότητα της επιχείρησης.

Η ανακοίνωση σχετικά με την κίνηση της παρούσας διαδικασίας αφορούσε επίσης την εκχώρηση στο κράτος μετοχών της Crιdit Lyonnais που κατείχε η Thomson SA έναντι τιμήματος που ενδέχεται να περιέχει στοιχεία ενίσχυσης. Πράγματι, η Επιτροπή είχε εξετάσει την τιμή πώλησης με την οποία εξαγόρασε το κράτος τις μετοχές της Crιdit Lyonnais (CL) που κατείχε η Thomson SA (ήτοι το 3,01 % του κεφαλαίου της CL) κατόπιν συμφωνίας της 20ής Μαΐου 1996 που καθόριζε την τιμή της μετοχής σε 306,7 γαλλικά φράγκα. Πρέπει να υπομνησθεί (3) ότι επειδή οι κοινές μετοχές της Crιdit Lyonnais δεν είναι εισηγμένες στο χρηματιστήριο, ο υποκείμενος τίτλος που χρησιμοποιήθηκε ως βάση για την αποτίμηση αυτής της πράξης είναι το πιστοποιητικό επενδύσεων (ΠΕ) και ότι η αξία μιας μετοχής είναι συνήθως υψηλότερη από την αντίστοιχη ενός ΠΕ (τα ΠΕ δεν παρέχουν δικαίωμα ψήφου). Η Επιτροπή διατύπωσε αμφιβολίες σχετικά με την κατά 30 % προσαύξηση της αξίας της μετοχής σε σχέση με το ΠΕ που χρησιμοποιήθηκε στην εν λόγω πράξη, ενώ επίσης θεώρησε ότι η επιλεγείσα τιμή του ΠΕ (τιμή της 31ης Δεκεμβρίου 1995, δηλαδή 235 γαλλικά φράγκα δεν ήταν δικαιολογημένη, καθότι η πράξη συνήφθη στις 20 Μαΐου 1996 μετά από έντονη πτώση της τιμής του ΠΕ (μέχρι και 164 γαλλικά φράγκα), ήτοι μείωση της αξίας του κατά 30 %.

Η Επιτροπή έκρινε ότι τα εν λόγω μέτρα ενδέχεται να περιέχουν στοιχεία ενίσχυσης και ότι, εφόσον συντρέχει λόγος, το συμβιβάσιμό τους με τη συνθήκη θα μπορούσε να εξεταστεί μόνο στο πλαίσιο της διαδικασίας που προβλέπεται στο άρθρο 93 παράγραφος 2 της συνθήκης.

II. Οι συνθήκες που οδήγησαν στη λήψη των κοινοποιηθέντων μέτρων

Η Thomson είναι όμιλος που αναπτύσσει δραστηριότητες σε παγκόσμια κλίμακα στους τομείς των ηλεκτρονικών ειδών ευρείας κατανάλωσης καθώς και των ηλεκτρονικών ειδών που προορίζονται για επαγγελματική χρήση, ιδίως στην αμυντική βιομηχανία. Το κράτος κατέχει την πλειοψηφία του κεφαλαίου (76 %) της μητρικής εταιρείας, Thomson SA. Η France Telecom, που είναι δημόσια επιχείρηση, κατέχει περίπου το 20 % του κεφαλαίου της μητρικής εταιρείας. Το εναπομένον κεφάλαιο (4 %) ανήκει σε διάφορους άλλους μετόχους. Η Thomson SA ελέγχει κατά 100 % την Thomson multimedia, το φορέα που αναπτύσσει δραστηριότητες στον τομέα των ηλεκτρονικών ειδών ευρείας κατανάλωσης και διατηρεί ελέγχουσα συμμετοχή ύψους 58 % στην Thomson CSF, η οποία αναπτύσσει δραστηριότητες στον τομέα των ηλεκτρονικών ειδών επαγγελματικής χρήσης και πραγματοποιεί σημαντικό μέρος του κύκλου εργασιών της στον στρατιωτικό τομέα. Οι υπόλοιπες μετοχές της Thomson CSF (42 %) ανήκουν σε διάφορους ιδιώτες και είναι εισηγμένες στο χρηματιστήριο. Πρέπει επίσης να σημειωθεί ότι μέχρι το 1996 ο όμιλος Thomson ήταν ένας από τους κυριότερους μετόχους της Crιdit Lyonnais, δεδομένου ότι ήλεγχε περίπου το 20 % του κεφαλαίου της, από το οποίο το 3,01 % μέσω της εταιρείας χαρτοφυλακίου Thomson SA.

Ο όμιλος Thomson multimedia (που μέχρι το 1995 ονομαζόταν Thomson Consumer electonics) απαρτίζεται από περίπου 50 εταιρείες που δραστηριοποιούνται στον τομέα των ηλεκτρονικών ειδών ευρείας κατανάλωσης. Είναι η τέταρτη μεγαλύτερη επιχείρηση του τομέα παγκοσμίως και η δεύτερη στην Ευρώπη. Η Thomson multimedia, που το 1987 εξαγόρασε από την General Electric την αμερικανική εταιρεία RCA, κατέχει ηγετική θέση στη Βόρεια Αμερική, όπου το μερίδιο αγοράς της ανέρχεται περίπου σε 20 %. Στο τέλος του 1996 το προσωπικό του ομίλου αριθμούσε περίπου 49 000 εργαζομένους, ενώ ο κύκλος εργασιών του ανερχόταν σε 39,3 δισεκατομμύρια γαλλικά φράγκα. Τα προϊόντα της Thomson multimedia διατίθενται στο εμπόριο με διάφορα σήματα (Thomson, RCA, GE, Proscan, Telefunken, Ferguson, Nordmende, Saba). Παρά το γεγονός ότι κατά γενική ομολογία διαθέτει τεχνολογία υψηλού επιπέδου, κατά τη διάρκεια της δεκαετίας του 1990 ο όμιλος επλήγη από ανεπαρκή βιομηχανική ανταγωνιστικότητα, λόγω κυρίως της διασποράς των μονάδων παραγωγής του. Παράλληλα, η εμπορική του θέση στην Ευρώπη υποχωρούσε. Σε μια αγορά που έχει εισέλθει σε στάδιο ωριμότητας, χαρακτηριζόμενη από πόλεμο τιμών μεταξύ των βασικών παραγωγών, η επισφαλής βιομηχανική και εμπορική κατάσταση του ομίλου οδήγησε σε σημαντικές ζημίες, μεγαλύτερες κατά μέσον όρο του 1 δισεκατομμυρίου γαλλικών φράγκων ετησίως από το 1992, οι οποίες μάλιστα επιδεινώθηκαν το 1996. Δεδομένου ότι τα ίδια κεφάλαια του ομίλου είχαν απορροφηθεί πλήρως από τις ανωτέρω ζημίες, η καθαρή θέση του ομίλου κατέστη αρνητική το 1995 και έφθασε τα -2,8 δισεκατομμύρια γαλλικά φράγκα το 1996. Τα μέτρα αναδιάρθρωσης που εφαρμόστηκαν ήταν απολύτως ανεπαρκή για την αποκατάσταση της βιωσιμότητας. Υπό τις συνθήκες αυτές, ο όμιλος θα έπρεπε να εκκαθαριστεί, εάν δεν πραγματοποιείτο ριζική αναδιάρθρωση σε συνδυασμό με εισφορά κεφαλαίου. Η Thomson multimedia μπόρεσε μέχρι σήμερα να επιβιώσει μόνο χάρη στη δυνατότητά της να καταφύγει σε δανεισμό από τη μητρική της εταιρεία Thomson SA, η οποία διαδραμάτισε απέναντί της το ρόλο τράπεζας. Αυτή η αυξανόμενη προσφυγή σε δανειοληψίες, που ανήλθαν σε 16,1 δισεκατομμύρια γαλλικά φράγκα στο τέλος του 1996, όχι μόνο δεν έλυσε τα διαρθρωτικά αίτια της κρίσης, αλλά αντίθετα την επιδείνωσε, μεταθέτοντας χρονικά τις συνέπειές τους και δημιουργώντας όλο και πιο δυσβάστακτες χρηματοοικονομικές επιβαρύνσεις στην εκμετάλλευση.

Η ανωτέρω κατάσταση της θυγατρικής Thomson multimedia επηρέασε σοβαρά την κατάσταση της μητρικής εταιρείας Thomson SA, η οποία δεν αναπτύσσει βιομηχανικές δραστηριότητες, αλλά διαδραματίζει αμιγώς το ρόλο χρηματοδοτικής εταιρείας χαρτοφυλακίου. Έτσι, τα ίδια κεφάλαια του ομίλου υπέστησαν τις σωρευμένες συνέπειες των ογκούμενων ζημιών των θυγατρικών του, με αποτέλεσμα να κατέλθουν από 8 περίπου δισεκατομμύρια γαλλικά φράγκα το 1990 σε -3,7 δισεκατομμύρια γαλλικά φράγκα περίπου στο τέλος του 1995, γεγονός που κατέστησε απαραίτητη είτε τη νέα εισφορά κεφαλαίου είτε την εκκαθάριση. Όπως υπογράμμισε η Επιτροπή στην ανακοίνωσή της σχετικά με την κίνηση της παρούσας διαδικασίας, χωρίς την παρουσία μετόχου από το δημόσιο τομέα με δυνατότητα διάθεσης σημαντικών κεφαλαίων, η Thomson SA θα είχε απωλέσει οριστικά τη δυνατότητα πρόσβασης σε δανειοληψίες το 1994, όταν τα ίδια κεφάλαια του ομίλου κατέστησαν αρνητικά και η εταιρεία θα έπρεπε να τεθεί υπό εκκαθάριση.

III. Απάντηση των γαλλικών αρχών

Με επιστολή της 6ης Μαρτίου 1997, οι γαλλικές αρχές υπέβαλαν στην Επιτροπή το πρόγραμμα αναδιάρθρωσης της Thomson multimedia που είχε ζητήσει η Επιτροπή, καθώς και τις παρατηρήσεις με τις οποίες υπεραμύνονται των μέτρων για τα οποία κινήθηκε η διαδικασία βάσει του άρθρου 93 παράγραφος 2 της συνθήκης. Δεδομένου ότι η Επιτροπή απηύθυνε στις 2 Απριλίου 1997 συμπληρωματικά ερωτήματα, οι γαλλικές αρχές συμπλήρωσαν τις προαναφερθείσες παρατηρήσεις μέσω δύο επιστολών που απέστειλαν στις 26 Μαΐου και στις 2 Σεπτεμβρίου 1997.

i) Εκχώρηση στο κράτος των μετοχών της Crιdit Lyonnais που κατείχε η Thomson SA

Η Γαλλία υπογράμμισε στην απάντησή της τα ακόλουθα στοιχεία. Το κράτος εξαγόρασε από την Thomson SA τις μετοχές της CL, που δεν είναι εισηγμένες στο χρηματιστήριο, με τιμή κατά 30 % ανώτερη της τιμής του πιστοποιητικού επενδύσεων της Crιdit Lyonnais στις 31 Δεκεμβρίου. Δικαιολόγησαν την αποτίμηση αυτή υποστηρίζοντας ότι ήταν αναγκαίο να κλείσουν οι λογαριασμοί της οικονομικής χρήσης 1995 για την Thomson SA με μια οριστική συναλλαγή ή μια αμετάκλητη δέσμευση αγοράς. Ως εκ τούτου, στους λογαριασμούς του 1995 καταχωρήθηκε πρόβλεψη που αντιστοιχούσε στη ζημία (υποτίμηση) που συνεπαγόταν για την Thomson η εν λόγω εκχώρηση τίτλων. Οι γαλλικές αρχές υπενθύμισαν εξάλλου ότι η τιμή αυτή προέκυψε από άμεσες διαπραγματεύσεις μεταξύ των δύο μερών και ότι βασιζόταν σε διάφορα στοιχεία αναφοράς. Εκτός από την αξία του ΠΕ, λήφθηκε υπόψη ο δείκτης P/E σε σχέση με την καθαρή αξία του ενεργητικού ανά μετοχή της Crιdit Lyonnais, ο οποίος, βάσει της τιμής εκχώρησης των 306,7 γαλλικών φράγκων ανά μετοχή, ισούται με 66 % στις 31 Δεκεμβρίου 1995, ένταντι μέσου όρου 80 έως 100 % σε ανάλογες γαλλικές τράπεζες. Υπενθύμισαν επίσης ότι η τιμή της μετοχής της Crιdit Lyonnais βάσει της οποίας πραγματοποιήθηκαν οι αυξήσεις κεφαλαίου τον Σεπτέμβριο του 1993 και τον Ιούλιο του 1994 ήταν πολύ υψηλότερη (880 γαλλικά φράγκα και 774 γαλλικά φράγκα ανά μετοχή αντίστοιχα), καίτοι οι συνθήκες υπό τις οποίες πραγματοποιήθηκαν έχουν αλλάξει έκτοτε. Η Γαλλία θεώρησε τέλος ότι προσαυξημένη αξία της μετοχής έναντι του ΠΕ [30 %, δηλαδή το πηλίκον μεταξύ των 306,7 γαλλικών φράγκων και της τιμής του ΠΕ (235 γαλλικά φράγκα) στις 31 Δεκεμβρίου 1995], βάσει της οποίας πραγματοποιήθηκε η πράξη ήταν κατώτερη από την αντίστοιχη αξία που εφαρμόστηκε κατά τις δύο προαναφερόμενες πράξεις (40 έως 45 %), καθώς και από την προσαυξημένη αξία που λήφθηκε υπόψη σε ανάλογες εταιρείες (43 έως 56 %). Στην επιστολή τους της 2ας Σεπτεμβρίου 1997 οι γαλλικές αρχές υπογράμμισαν επίσης ότι η τιμή του πιστοποιητικού επενδύσεων ήταν μεν 164 γαλλικά φράγκα κατά την υπογραφή της πράξης, στις 20 Μαΐου, ωστόσο, κατά τη σύναψη της συμφωνίας μεταξύ του κράτους και της Thomson, στις 12 Απριλίου 1996, ήταν 209 γαλλικά φράγκα και στις 17 Απριλίου, κατά την ημερομηνία δημοσιοποίησης της εν λόγω πράξης, ήταν 190 γαλλικά φράγκα.

ii) Νέα εισφορά κεφαλαίου στην Thomson SA και στην Thomson multimedia

Με την επιστολή της 6ης Μαρτίου, η Γαλλία υπέβαλε στην Επιτροπή πρόγραμμα αναδιάρθρωσης της Thomson multimedia για την περίοδο 1997-1999. Το εν λόγω πρόγραμμα βασίζεται σε διάφορους παράγοντες από τους οποίους εξαρτάται η αποκατάσταση της βιωσιμότητας της επιχείρησης.

Η μείωση των χρεών και η ελάφρυνση των χρηματοοικονομικών επιβαρύνσεων

Η νέα εισφορά κεφαλαίου στην Thomson multimedia, που θα απορροφήσει το σύνολο σχεδόν της προβλεπόμενης εισφοράς κεφαλαίου στην Thomson SA (10 866 εκατομμύρια από τα 11 περίπου δισεκατομμύρια γαλλικά φράγκα που προβλέπονται για την Thomson SA) θα επιτρέψει την πλήρη αναδιάρθρωση του ισολογισμού της εταιρείας: τα χρέη θα μειωθούν κατά 9,3 δισεκατομμύρια γαλλικά φράγκα ήδη από το 1997. Ενώ η καθαρή θέση του ομίλου είναι αρνητική σήμερα, μετά τη νέα εισφορά κεφαλαίου θα ανέλθει σε 7 δισεκατομμύρια γαλλικά φράγκα και η αναλογία μεταξύ ιδίων κεφαλαίων και χρεών θα επανέλθει σε επίπεδο 50/50. Η Thomson multimedia, χάρη στη μείωση των χρεών της θα εξοικονομήσει ετησίως αρκετές εκατοντάδες εκατομμύρια γαλλικά φράγκα από τη μείωση των χρηματοοικονομικών της εξόδων. Τα καθαρά χρηματοοικονομικά έξοδα, που ανήλθαν σε 1 319 εκατομμύρια γαλλικά φράγκα το 1996, θα κατέλθουν σε 887 εκατομμύρια γαλλικά φράγκα το 1996 (επίπεδο που εξακολουθεί να είναι υψηλό), ήτοι θα εξοικονομηθούν περίπου 430 εκατομμύρια γαλλικά φράγκα.

Είσπραξη εσόδων από δικαιώματα διανοητικής ιδιοκτησίας από το 1999 και μετέπειτα

Όταν η Thomson εξαγόρασε την RCA από την General Electric (GE) το 1987, δήλωσε ότι μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου 1998 δεν θα εισπράττει δικαιώματα από άδειες εκμετάλλευσης και διπλώματα ευρεσιτεχνίας. Η παραίτηση αυτή καλύπτει όλα τα διπλώματα ευρεσιτεχνίας που απέκτησε από την GE και τα διπλώματα ευρεσιτεχνίας που κατέθεσε έκτοτε η Thomson multimedia (που αποτελούν σήμερα την κυριότερη πηγή εσόδων της από δικαιώματα διανοητικής ιδιοκτησίας). Η θυγατρική που κατέχει όλα αυτά τα διπλώματα ευρεσιτεχνίας, η RCATL, εισέπραξε καθαρά έσοδα ύψους [. . .] (*) δολαρίων ΗΠΑ το 1995, δηλαδή περίπου [. . .] γαλλικά φράγκα. Σύμφωνα με τις γαλλικές αρχές, η ανάκτηση των εσόδων αυτών από την Thomson multimedia έχει εκτιμηθεί σε 950 εκατομμύρια γαλλικά φράγκα το 1999.

Πρόγραμμα αναδιάρθρωσης που προβλέπει μείωση του προσωπικού του ομίλου της τάξεως του 20 % κατά την περίοδο 1996-98

Το εν λόγω πρόγραμμα έχει ως αποτέλεσμα την κατάργηση εννέα βιομηχανικών εγκαταστάσεων στον κόσμο, μιας μονάδας Ε& Τ, μιας μονάδας που εξυπηρετεί εμπορικούς σκοπούς και την εξοικονόμηση σημαντικών πόρων από τη μείωση του προσωπικού πωλήσεων. Αφορά συνολικά 10 640 εργαζόμενους. Τα εν λόγω μέτρα αφορούν κυρίως την Αμερική (συγκέντρωση της παραγωγής της Βορείου Αμερικής στο Μεξικό) και την Ασία (μεταφορά δραστηριοτήτων από τη Σιγκαπούρη στην Ταϊλάνδη και από τη Μαλαισία στις Φιλιππίνες). Στην Ευρώπη η παραγωγή θα αναδιοργανωθεί. Οι δραστηριότητες Ε& Α της εταιρείας προβλέπεται να μεταφερθούν από το Στρασβούργο στη Rennes. Τα εργοστάσια του ομίλου στη Γερμανία προβλέπεται να κλείσουν και η παραγωγή να μεταφερθεί στις βιομηχανικές εγκαταστάσεις της Angers (Γαλλία). Εξάλλου, παρόμοιες μετεγκαταστάσεις της παραγωγής θα πραγματοποιηθούν από την Angers προς την Tarancσn (Ισπανία) και από την Tarancσn προς την Πολωνία, όπου κατασκευάζεται ένα νέο εργοστάσιο. Αυτή η αναδιοργάνωση αποσκοπεί στη δημιουργία παραγωγικών εγκαταστάσεων εξειδικευμένων στις επί μέρους γραμμές παραγωγής. Μετά το πέρας της βιομηχανικής αναδιάρθρωσης, οι τηλεοπτικές συσκευές ανώτερης κατηγορίας και μεγάλων διαστάσεων θα παράγονται στην Angers, οι συσκευές μεσαίας κατηγορίας στην Ισπανία και οι συσκευές κατώτερης κατηγορίας στην Πολωνία.

Σύμφωνα με τα στοιχεία των γαλλικών αρχών, το μεγαλύτερο μέρος του συνολικού κόστους του προγράμματος αφορά τα μέτρα αποζημίωσης του προσωπικού. Η εταιρεία εκτιμά τις οικονομίες που απορρέουν από το ανωτέρω πρόγραμμα σε 950 εκατομμύρια γαλλικά φράγκα ετησίως μετά το 1999. Λαμβάνοντας υπόψη το γεγονός ότι όλα τα έξοδα του προγράμματος έχουν καλυφθεί λογιστικώς από προβλέψεις (στους λογαριασμούς του 1995 και κυρίως του 1996, ύψους 1,2 δισεκατομμυρίων γαλλικών φράγκων) η επίπτωση από την εν λόγω εξοικονόμηση θα εμφανισθεί πλήρως στα αποτελέσματα του 1999. Δεδομένων των οικονομιών που θα έχουν ήδη πραγματοποιηθεί κατά το 1997 και το 1998 χάρη στο εν λόγω πρόγραμμα, η εταιρεία θα έχει αποσβέσει πλήρως το κόστος της αναδιάρθρωσης κατά το πρώτο εξάμηνο του 1999.

>ΘΕΣΗ ΠΗΝΑΚΑ>

Αλματώδης ανάπτυξη των πωλήσεων νέων ψηφιακών προϊόντων

Τα νέα ψηφιακά προϊόντα [κυρίως οι ψηφιακοί αποκωδικοποιητές και ο ψηφιακός βιντεοδίσκος (DVD)], στα οποία η Thomson multimedia θεωρεί ότι κατέχει τεχνολογικό προβάδισμα και έτσι διαθέτει συγκριτικό πλεονέκτημα έναντι των ανταγωνιστών, κάλυπταν πολύ μικρό ποσοστό των δραστηριοτήτων της το 1995 (2,9 δισεκατομμύρια γαλλικά φράγκα ήτοι 8 % του κύκλου εργασιών). Σύμφωνα με τα πρώτα στοιχεία που διέθεσε η Γαλλία στο τέλος του 1996 και στις αρχές του 1997, προβλεπόταν ότι οι πωλήσεις των εν λόγω προϊόντων θα αυξάνονταν ετησίως κατά 40 %, ώστε από το 1998 τα νέα αυτά προϊόντα θα αντιπροσωπεύουν, σύμφωνα με τις προβλέψεις της Thomson multimedia, περίπου το 19 % των πωλήσεών της. Στη συνέχεια, την άνοιξη του 1997 η εταιρεία διόρθωσε προς τα κάτω τις αισιόδοξες αυτές προβλέψεις.

Σύμφωνα με τις προβλέψεις για την περίοδο 1996-1999 στις οποίες βασίζεται το εν λόγω πρόγραμμα, πρέπει να προστεθεί ένα πέμπτο πολύ σημαντικό στοιχείο που συμβάλλει στην αποκατάσταση της κερδοφορίας της επιχείρησης: προβλέπεται έντονη αύξηση του κύκλου εργασιών, η οποία καλύπτει, με βραδύτερο όμως ρυθμό, τα βασικά παραδοσιακά προϊόντα (έγχρωμη τηλεόραση και συσκευές μαγνητοσκόπησης). Σύμφωνα με τις προβλέψεις αυτές αναμένεται διατήρηση των μεριδίων αγοράς του ομίλου στην Αμερική και ανάκτηση των μεριδίων αγοράς στην Ευρώπη, τα οποία ενώ το 1990 ανέρχονταν σε 14 % περίπου (μερίδιο αγοράς για την έγχρωμη τηλεόραση), το 1996 μειώθηκαν σε 11 % περίπου. Οι προβλέψεις του ομίλου βασίζονταν στην εκτίμηση ότι τα μερίδια αγοράς στην Ευρώπη θα επανέλθουν στα επίπεδα των αρχών της δεκαετίας του 1990.

>ΘΕΣΗ ΠΗΝΑΚΑ>

Βάσει των τεσσάρων κυριότερων παραγόντων ανασυγκρότησης που προαναφέρονται, η Thomson multimedia θα επανέλθει στην κερδοφορία το 1999, σύμφωνα με το ανωτέρω χρονοδιάγραμμα (πίνακας Β). Το τρέχον αποτέλεσμα εκμετάλλευσης (προ χρηματοοικονομικών εξόδων) προβλέπεται να ανέλθει το 1999 από 1,7 σε 4,3 % του κύκλου εργασιών, λόγω της ανάκτησης των εσόδων από δικαιώματα διανοητικής ιδιοκτησίας του ομίλου που είχαν μεταβιβαστεί από το 1988 έως το 1998 στη General Electric. Το καθαρό αποτέλεσμα μετά τους φόρους προβλέπεται να είναι ελαφρώς θετικό κατά το τελευταίο έτος του προγράμματος (0,8 % του κύκλου εργασιών και περίπου 5 % των ιδίων κεφαλαίων).

Η Γαλλία παρουσίασε στην Επιτροπή το πρόγραμμα χρηματοδότησης της επιχείρησης κατά την περίοδο αναδιάρθρωσης ως εξής: η αυτοχρηματοδότηση της εκμετάλλευσης θα καλύψει περίπου το 90 % των «τρεχουσών» αναγκών χρηματοδότησης (εξαιρουμένης της αναδιάρθρωσης και της μείωσης των χρεών). Τα υπόλοιπα έξοδα και οι μη τρέχουσες ανάγκες θα χρηματοδοτηθούν χάρη στην αύξηση κεφαλαίου. Κατ' αυτόν τον τρόπο η αύξηση του κεφαλαίου της Thomson multimedia (10 866 εκατομμύρια γαλλικά φράγκα) θα χρησιμοποιηθεί κατά την περίοδο αναδιάρθρωσης για τη χρηματοδότηση τριών θέσεων: του υπολοίπου των τρεχουσών αναγκών, ήτοι 732 εκατομμύρια γαλλικά φράγκα, συμπεριλαμβανομένων των επενδύσεων που δεν καλύπτονται από την αυτοχρηματοδότηση (1997 και 1998), των αναδιαρθρώσεων, ήτοι 1 305 εκατομμύρια γαλλικά φράγκα και, τέλος, το μεγαλύτερο ποσό θα διατεθεί για τη μείωση του χρέους, ήτοι 8 829 εκατομμύρια γαλλικά φράγκα.

Κατά την κίνηση της παρούσας διαδικασίας, η Επιτροπή έθεσε στη Γαλλία το ερώτημα σχετικά με τα μέτρα που προβλέπεται να ληφθούν προκειμένου να αντισταθμιστούν, εάν συντρέχει λόγος, οι στρεβλώσεις του ανταγωνισμού που συνεπάγονται οι εν λόγω ενισχύσεις. Η Γαλλία απάντησε ότι θεωρεί πως η εισφορά κεφαλαίου στην Thomson multimedia δεν θα προκαλέσει στρεβλώσεις του ανταγωνισμού. Εις επίρρωση αυτής της θέσης η Γαλλία υποστήριξε ότι τα μερίδια αγοράς του ομίλου θα διατηρηθούν κατά μέσον όρο στο σημερινό τους επίπεδο, ότι θα ευνοηθούν οι επενδύσεις για την αύξηση της παραγωγικότητας και την αντικατάσταση του παραγωγικού εξοπλισμού και όχι οι επενδύσεις για την επέκταση της παραγωγικής ικανότητας 7 ότι, από τη στιγμή που θα ιδιωτικοποιηθεί, η Thomson multimedia δεν θα έχει πλέον εύκολα πρόσβαση στη δανειοληψία για να χρηματοδοτήσει μια επιθετική στρατηγική.

Κατά την κοινοποίηση της εν λόγω πράξης τον Οκτώβριο του 1996, η Γαλλία διατύπωσε την εκτίμηση ότι η λύση αυτή ήταν η πλέον συμφέρουσα για το κράτος στο μέτρο που, εάν δεν γινόταν η εισφορά κεφαλαίου, η επιχείρηση θα έπρεπε να εκκαθαριστεί. Για το λόγο αυτόν, η Γαλλία είχε θεωρήσει ότι δεν υφίσταται κρατική ενίσχυση. Οι γαλλικές αρχές είχαν αποτιμήσει το κόστος της εκκαθάρισης σε 20 έως 25 δισεκατομμύρια γαλλικά φράγκα, δηλαδή στο διπλάσιο τουλάχιστον του κόστους της προβλεπόμενης εισφοράς κεφαλαίου. Στην ανακοίνωσή της σχετικά με την κίνηση της παρούσας διαδικασίας, η Επιτροπή αμφισβήτησε τόσο το ανωτέρω επιχείρημα όσο και τις ποσοτικές εκτιμήσεις, ιδίως διότι το κοινωνικό κόστος και το σύνολο του παθητικού σε περίπτωση εκκαθάρισης καταλογίστηκε στο κράτος-μέτοχο. Η Γαλλία, υπεραμυνόμενη αυτού του καταλογισμού του παθητικού σε περίπτωση εκκαθάρισης, προσκόμισε τη σχετική νομολογία των γαλλικών δικαστηρίων, όπου αναγνωρίζεται η ευθύνη του κράτους-μετόχου για το παθητικό των υπό εκκαθάριση δημόσιων επιχειρήσεων.

Τέλος σε επιστολή της 17ης Σεπτεμβρίου 1997, ο υπουργός οικονομίας, οικονομικών και βιομηχανίας γνωστοποίησε στην Επιτροπή τις δεσμεύσεις τις οποίες ήταν διατεθειμένη να αναλάβει η Γαλλία ενόψει της έκδοσης απόφασης, οι οποίες περιλαμβάνονται στο άρθρο 1 παράγραφος 3 της παρούσας απόφασης.

IV. Παρατηρήσεις των ενδιαφερομένων μερών

Η Επιτροπή έλαβε τις παρατηρήσεις δύο ενδιαφερομένων μετά τη δημοσίευση της ανακοίνωσης σχετικά με την κίνηση της διαδικασίας στην Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων.

Σε επιστολή της 18ης Απριλίου προς την Επιτροπή, η εταιρεία Philips υποστήριξε ότι υφίσταται πλεονάζουσα παραγωγική ικανότητα στην Ευρώπη και σε παγκόσμια κλίμακα στον τομέα των τηλεοράσεων και των συσκευών μαγνητοσκόπησης. Σύμφωνα με τα στοιχεία της εταιρείας, το 1995 η ετήσια παραγωγική ικανότητα τηλεοράσεων σε παγκόσμια κλίμακα ανερχόταν σε 121 εκατομμύρια συσκευές, ενώ οι ετήσιες πωλήσεις ανέρχονταν σε 103 εκατομμύρια συσκευές. Όσον αφορά τις συσκευές μαγνητοσκόπησης, η ίδια πηγή ανέφερε ότι τα αντίστοιχα στοιχεία ήταν 67 και 50 εκατομμύρια συσκευές. Η εταιρεία Philips υποστήριξε ότι δεν πρέπει να παρέχεται στήριξη στην αύξηση της παραγωγικής ικανότητας στους εν λόγω τομείς και ότι, αντίθετα, πρέπει να προωθηθούν μέτρα μείωσης και εξορθολογισμού της παραγωγικής ικανότητας στην Ευρώπη.

Με επιστολή της 16ης Απριλίου 1997 η Fedιration Gιnιrale des Mines et de la Mιtallurgie (FGMM), συνδικαλιστική οργάνωση που είναι μέλος του συνδικάτου CFDT, τάχθηκε υπέρ της αρχής της εισφοράς κεφαλαίου, χωρίς όμως η εισφορά αυτή να συνοδεύεται από πρόγραμμα κατάργησης θέσεων εργασίας. Ειδικότερα, η FGMM θεώρησε ότι η προσφάτως κοινοποιηθείσα εισφορά κεφαλαίου ήταν αποτέλεσμα ανειλημμένων δεσμεύσεων του κράτους-μετόχου, καθότι το κράτος κατά τα έτη 1988-1991 δεν εισέφερε τα οικονομικά μέσα που συνεπάγονταν οι βιομηχανικές του αποφάσεις και οι επιλογές του σχετικά με την ανάπτυξη της επιχείρησης στο εξωτερικό.

V. Αξιολόγηση των υπό εξέταση μέτρων ενίσχυσης

i) Εκχώρηση στο κράτος των μετοχών της Crιdit Lyonnais που κατείχε η Thomson SA

Η Επιτροπή έλαβε υπόψη την απάντηση της Γαλλίας σχετικά με την αποτίμηση της αξίας των μετοχών της Crιdit Lyonnais σε 306,7 γαλλικά φράγκα, όταν το κράτος τις αγόρασε από την Thomson. Η Επιτροπή έλαβε επίσης γνώση μιας έκθεσης εμπειρογνώμονα που εκπονήθηκε τον Νοέμβριο του 1996 σχετικά με το τίμημα της εν λόγω πράξης, σύμφωνα με όσα συνομολογήθηκαν σε συμφωνία μεταξύ του κράτους και της Thomson στις 20 Μαΐου [. . .] δηλαδή πριν από την εκτέλεση της πράξης, που πραγματοποιήθηκε στις αρχές του 1997 (4), το κράτος είχε ακόμη το χρονικό περιθώριο να αντιληφθεί ότι η εν λόγω πράξη θα απέβαινε εις βάρος των οικονομικών του συμφερόντων και ότι έπρεπε να ανασταλεί, γεγονός που ήταν εντός των δυνατοτήτων του, εφόσον κατέχει άμεσα την πλειοψηφία του κεφαλαίου της Thomson SA (76 %) και, ως εκ τούτου, ελέγχει απόλυτα την επιχείρηση. Πρέπει επίσης να σημειωθεί ότι ο εμπειρογώμονας στην έκθεσή του θεωρεί ενδεδειγμένη την κατά 30 % προσαύξηση της αξίας της μετοχής σε σχέση με το ΠΕ, η οποία λήφθηκε υπόψη στο πλαίσιο της εν λόγω πράξης.

Η Επιτροπή δεν μπορεί να δεχθεί το επιχείρημα της Γαλλίας με το οποίο δικαιολογείται η χρησιμοποίηση της ημερομηνίας της 31ης Δεκεμβρίου 1995 για την αποτίμηση του υποκείμενου τίτλου (του ΠΕ της Crιdit Lyonnais - ΠΕ-CL). Η ημερομηνία αυτή είναι μεν η ενδεδειγμένη, όπως υπογράμμισε η Γαλλία, για το κλείσιμο των λογαριασμών του 1995 και για να αποτιμηθεί η συμμετοχή που κατείχε στις 31 Δεκεμβρίου η Thomson SA στην Crιdit Lyonnais. Αντίθετα, είναι αδικαιολόγητη για μια πράξη που υπεγράφη στις 20 Μαΐου 1996, δεδομένου ότι στο μεταξύ ο τίτλος σημείωσε πτώση της τάξεως του 30 % πιθανώς κατόπιν πληροφοριών που διαδόθηκαν στη χρηματαγορά σχετικά με την πραγματική κατάσταση της Crιdit Lyonnais. Η Γαλλία, στην επιστολή της 2ας Σεπτεμβρίου 1997, υπογράμμισε ότι κατά το πέρας των διαπραγματεύσεων μεταξύ της Thomson και του κράτους, η τιμή του τίτλου ΠΕ-CL ήταν 209 γαλλικά φράγκα και ότι κατά την ανακοίνωση της πράξης, στις 17 Απριλίου 1996, ο τίτλος είχε κλείσει στο χρηματιστήριο στα 190 γαλλικά φράγκα (ήτοι μείωση της αξίας του κατά 11 και 19 % σε σχέση με τη χρησιμοποιηθείσα τιμή της 31ης Δεκεμβρίου 1995). Ωστόσο, πρέπει να υπομνησθεί ότι, όπως έπραξε η Επιτροπή κατά την κίνηση της παρούσας διαδικασίας, όταν πραγματοποιήθηκε η πράξη το κράτος-μέτοχος ήταν, σύμφωνα με τις πληροφορίες που διαθέτει η Επιτροπή, πλήρως ενήμερο της επιδείνωσης της κατάστασης της CL, που στη συνέχεια οδήγησε στα επείγοντα μέτρα που κοινοποιήθηκαν τον Σεπτέμβριο του 1996. Λαμβάνοντας υπόψη τα στοιχεία αυτά, το κράτος θα μπορούσε από τότε να θεωρήσει ότι η πραγματική αξία του τίτλου ΠΕ-CL ήταν ενδεχομένως χαμηλότερη από αυτήν που υπολογίστηκε βάσει της τιμής του ΠΕ κατά την ανωτέρω ημερομηνία και επιπλέον ότι η εκτίμηση της προσαυξημένης αξίας της μετοχής ως προς το ΠΕ σε 30 % ήταν υπερβολική. Εξάλλου, η τιμή του ΠΕ-CL σημείωσε κάθετη πτώση κατά τις εβδομάδες που ακολούθησαν την εν λόγω πράξη, υποχωρώντας κάτω από τα 120 γαλλικά φράγκα στο τέλος του 1996 (έναντι 164 γαλλικά φράγκα στις 20 Μαΐου). Η Επιτροπή σημειώνει, τέλος, ότι τα επιχειρήματα που προέβαλαν οι γαλλικές αρχές σχετικά με την αξία της μετοχής της CL ως προς το ΠΕ έρχονται σε αντίφαση με την πλήρη ευθύνη που καταλογίζουν στο κράτος-μέτοχο για το παθητικό των υπό εκκαθάριση δημόσιων επιχειρήσεων (βλέπε μέρος ΙΙΙ ανωτέρω). Ακολουθώντας τη λογική αυτού του επιχειρήματος, δεδομένου του δυνητικού ύψους των χρεών, η μετοχή μιας δημόσιας επιχείρησης σε τόσο επισφαλή κατάσταση, όπως αυτή στην οποία βρισκόταν η Crιdit Lyonnais την άνοιξη του 1996, θα έπρεπε να έχει μηδενική αξία για το κράτος ή σε κάθε περίπτωση η αξία της θα έπρεπε να είναι χαμηλότερη από την τιμή του πιστοποιητικού επενδύσεων, των οποίων οι κομιστές εκτίθενται σε μικρότερο κίνδυνο, περιοριζόμενο στην αξία των τίτλων τους.

Συνεπώς, συνάγεται ότι το κράτος δεν επεδίωξε στο πλαίσιο της εν λόγω πράξης να προστατεύσει τα δικά του οικονομικά συμφέροντα (με τη στενή έννοια του όρου), αλλά τα συμφέροντα της Thomson SA. Για να προσδιορισεί η κανονική τιμή της εν λόγω πράξης, η Επιτροπή θεωρεί ότι σε κάθε περίπτωση πρέπει τουλάχιστον να ληφθεί ως βάση υπολογισμού η τιμή του πιστοποιητικού επενδύσεων η οποία ίσχυε κατά την υπογραφή της πράξης στις 20 Μαΐου (δηλαδή 164 γαλλικά φράγκα, που παρουσιαζόταν μειωμένη κατά 30 % σε σχέση με την τιμή της 31ης Δεκεμβρίου 1995. Εφαρμόζοντας την ίδια μέθοδο με αυτήν που ακολούθησαν οι γαλλικές αρχές, συμπεριλαμβανομένης, παρά τις σχετικές επιφυλάξεις, της εκτίμησης όσον αφορά την προσαυξημένη κατά 30 % αξία της μετοχής σε σχέση με το ΠΕ η οποία έγινε δεκτή από τους συμβαλλομένους και πιστοποιήθηκε από την έκθεση του εμπειρογνώμονα, η τιμή αυτή οδηγεί σε αποτίμηση της αξίας της Crιdit Lyonnais σε 11,2 δισεκατομμύρια γαλλικά φράγκα, [. . .].

Όπως αποδείχθηκε κατά την κίνηση της παρούσας διαδικασίας, τα εν λόγω μέτρα ενδέχεται να επηρεάζουν τις συναλλαγές, που καλύπτουν περίπου το 50 % της παραγωγής του τομέα ηλεκτρικών ειδών ευρείας κατανάλωσης στην Ευρώπη, και επιπλέον δύνανται να στρεβλώσουν τον ανταγωνισμό. Στο μέτρο που η έννοια της κρατικής ενίσχυσης καλύπτει όχι μόνο τις θετικές παροχές, όπως είναι καθαυτές οι επιχορηγήσεις, αλλά και παρεμβάσεις οι οποίες, υπό διάφορες μορφές, απαλλάσουν τις επιχειρήσεις από επιβαρύνσεις που κανονικά εγγράφονται στον προϋπολογισμό τους και, ως εκ τούτου, χωρίς να αποτελούν επιχορηγήσεις με τη στενή έννοια του όρου, είναι της ιδίας φύσεως και έχουν ίδιες συνέπειες με τις επιχορηγήσεις, συνάγεται το συμπέρασμα ότι η Thomson SA έλαβε άμεσα (επί της εκχώρησης του 3,01 % του κεφαλαίου της CL που κατείχε) κρατική ενίσχυση ύψους 145,6 εκατομμυρίων γαλλικών φράγκων. Η εν λόγω ενίσχυση χορηγήθηκε προς όφελος της Thomson SA. Δεν παρέχει στο κράτος κανένα δικαίωμα και δεν του αποφέρει καμία χρηματοοικονομική απόδοση, με αποτέλεσμα το διαφυγόν αυτό κέρδος για το κράτος να μπορεί να εξομοιωθεί με μη επιστρεπτέα επιχορήγηση. Είναι επίσης παράνομη, καθότι δεν κοινοποιήθηκε στην Επιτροπή. Δεδομένου ότι δεν δικαιολογείται από πρόγραμμα αναδιάρθρωσης της Thomson SA, η ενίσχυση αυτή δεν μπορεί να θεωρηθεί συμβιβάσιμη με τη συνθήκη δυνάμει της παρέκκλισης που προβλέπεται στο άρθρο 92 παράγραφος 3 στοιχείο γ), μοναδική παρέκκλιση που θα μπορούσε να έχει εφαρμογή στα εν λόγω μέτρα, όπως ανέφερε η Επιτροπή στην ανακοίνωσή της σχετικά με την κίνηση της παρούσας διαδικασίας.

ii) Νέα εισφορά κεφαλαίου ύψους περίπου 11 δισεκατομμυρίων γαλλικών φράγκων στην Thomson SA - Αύξηση κεφαλαίου της Thomson multimedia

Στρεβλώσεις του ανταγωνισμού - Επηρεασμός των ενδοκοινοτικών συναλλαγών

Η αγορά ηλεκτρονικών ειδών ευρείας κατανάλωσης παγκοσμιοποιείται ολοένα και περισόστερο και κυριαρχείται από τους παραγωγούς της Κορέας και της Ιαπωνίας. Οι ιάπωνες παραγωγοί κατέχουν την πρώτη θέση σε παγκόσμια κλίμακα (οι δύο πρώτοι όμιλοι παγκοσμίως είναι η Sony και η Maltsushita) και η παραγωγή τους είναι τριπλάσια σε αξία από την κοινοτική παραγωγή (5). Η ίδια κυριαρχία παρατηρείται στις παγκόσμιες συναλλαγές: οι κοινοτικές εξαγωγές στην Ιαπωνία και στην Κορέα ήταν μόλις 74 και 24 εκατομμύρια Ecu το 1994, έναντι εισαγωγών ύψους 3 390 και 750 εκατομμυρίων Ecu αντιστοίχως. Παρά την ανάκαμψη των εξωκοινοτικών εξαγωγών κατά τα έτη 1993 και 1994, το εμπορικό ισοζύγιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης εξακολουθεί να παρουσιάζει διαρθρωτικό έλλειμμα (μεταξύ 10 και 13 δισεκατομμυρίων Ecu). Παρατηρείται έντονη τάση μεταφοράς των εργοστασίων σε χώρες όπου το κόστος του εργατικού δυναμικού είναι χαμηλό και χώρες όπως η Ταϊλάνδη και η Κίνα έχουν καταστεί μεγάλοι παραγωγοί. Οι τρεις μεγαλύτεροι ευρωπαίοι είναι, κατά φθίνουσα τάξη, η Philips, η Thomson multimedia και η Nokia. Η αγορά ηλεκτρονικών ειδών, που έχει φθάσει σε στάδιο ωριμότητας (το ποσοστό εξοπλισμού των νοικοκυριών με τηλεοπτικές συσκευές είναι σχεδόν 100 %), παρουσιάζει βραδεία ανάπτυξη, και η μελλοντική της εξέλιξη εξαρτάται κυρίως από την έλευση νέων ψηφιακών προϊόντων στην αγορά, όπως οι αποκωδικοποιητές και οι συσκευές ανάγνωσης βιντεοδίσκων (DVD).

>ΘΕΣΗ ΠΗΝΑΚΑ>

Η Επιτροπή έλαβε υπόψη τις παρατηρήσεις της εταιρείας Philips, σύμφωνα με την οποία υφίσταται πλεονάζουσα παραγωγική ικανότητα στην Ευρώπη και σε παγκόσμια κλίμακα όσον αφορά τις έγχρωμες τηλεοράσεις και τις συσκευές μαγνητοσκόπησης. Ο δείκτης χρησιμοποίησης της παραγωγικής ικανότητας, που ανέρχεται στο 85 % για τις έγχρωμες τηλεοράσεις και στο 75 % για τις συσκευές μαγνητοσκόπησης, δεν είναι ιδιαίτερα χαμηλός, αλλά μπορεί να προκαλέσει πραγματικές εντάσεις, ιδιαίτερα εάν ένας κατασκευαστής αποφασίσει να αυξήσει την παραγωγική του ικανότητα ή τη διοχέτευση προϊόντων σε μια περιφερειακή αγορά του μεγέθους της Ευρώπης. Οι παρατηρήσεις της Philips δεν αμφισβητήθηκαν κατά τα λοιπά από τις γαλλικές αρχές, στις οποίες τις υπέβαλε η Επιτροπή στο πλαίσιο της παρούσας διαδικασίας. Λαμβάνοντας υπόψη το χαμηλό δείκτη χρησιμοποίησης της παραγωγικής ικανότητας όσον αφορά τα προϊόντα που η Thomson multimedia θεωρεί «βασικά», το επιχείρημα των γαλλικών αρχών περί μη στρέβλωσης του ανταγωνισμού από την κοινοποιηθείσα εισφορά κεφαλαίου διαψεύδεται από τις ίδιες τις προβλέψεις της επιχείρησης. Στο πλαίσιο αυτό πρέπει να διαχωρισθούν οι τηλεοπτικές συσκευές από τις συσκευές μαγνητοσκόπησης.

Πράγματι, σύμφωνα με τις προβλέψεις που υπέβαλε η Thomson multimedia, αναμένεται αύξηση των μεριδίων αγοράς της εταιρείας στην Ευρώπη στον τομέα των έγχρωμων τηλεοράσεων, ιδιαίτερα δε στα προϊόντα ανώτερης κατηγορίας (στην Αμερική η Thomson multimedia προβλέπει απλή διατήρηση των μεριδίων αγοράς της, τα οποία στην Ασία παραμένουν επουσιώδη). Η αύξηση των μεριδίων αγοράς της Thomson multimedia στην Ευρώπη, τα οποία, όσον αφορά το βασικό προϊόν της εταιρείας, την έγχρωμη τηλεόραση, κυμαίνονταν γύρω στο 11 % το 1996, θα της επιτρέψει να επανακτήσει μέχρι το 1999 το μερίδιο αγοράς που κατείχε το 1994, δηλαδή άνω του 13 %. Δεδομένου ότι η ευρωπαϊκή αγορά χαρακτηρίζεται από εντάσεις όσον αφορά την παραγωγική ικανότητα και βραδύ ρυθμό ανάπτυξης, ενώ ο ετήσιος όγκος των πωλήσεων τηλεοράσεων κυμαίνεται γύρω στα 19 έως 20 εκατομμύρια συσκευές, ανάλογες αυξήσεις των μεριδίων αγοράς ενδέχεται να εντείνουν τα προβλήματα χρησιμοποίησης της υφιστάμενης παραγωγικής ικανότητας των ανταγωνιστών της Thomson multimedia στην Ευρώπη, μεταφέροντας σε αυτούς ορισμένα από τα σημερινά προβλήματα της επιχείρησης, πολλώ μάλλον όταν είναι σαφές ότι οι πωλήσεις τηλεοράσεων στην Ευρώπη προβλέπεται να παραμείνουν ζημιογόνες μέχρι το 1999, καθότι η επιχείρηση δεν μπορεί να αναχαιτίσει τη συρρίκνωση των μεριδίων αγοράς παρά πωλώντας τα προϊόντα της με ζημία. Βάσει των ανωτέρω και ειδικά για την εν λόγω κατηγορία προϊόντων, η Επιτροπή εκτιμά ότι η εφαρμογή του προγράμματος που υπέβαλε η Γαλλία μπορεί να προκαλέσει σημαντικές στρεβλώσεις του ανταγωνισμού.

Όσον αφορά τις συσκευές μαγνητοσκόπησης, η κατάσταση είναι αισθητά διαφορετική και, παρά το χαμηλότερο βαθμό χρησιμοποίησης της υφιστάμενης παραγωγικής ικανότητας (75 % σύμφωνα με τη Philips), το πρόγραμμα της Thomson multimedia δεν αναμένεται να προκαλέσει ανταγωνιστικές εντάσεις. Πράγματι, η επιχείρηση προβλέπει απλώς διατήρηση των μεριδίων αγοράς που κατέχει στον εν λόγω τομέα στο επίπεδο του 1996, δηλαδή περίπου στο 8,5 % στην Ευρώπη και περίπου στο 20 % στις Ηνωμένες Πολιτείες. Επιπλέον, αναθέτει με υπεργολαβία ένα πολύ μεγάλο μέρος των πωλήσεων συσκευών μαγνητοσκόπησης, με αποτέλεσμα να μην είναι υπεύθυνη για τυχόν παρατηρούμενη πλεονάζουσα παραγωγική ικανότητα για το εν λόγω προϊόν.

Πρέπει επίσης να σημειωθεί ότι οι κοινοτικές συναλλαγές στον τομέα ηλεκτρονικών ειδών ευρείας κατανάλωσης, που ήταν ήδη σημαντικές πριν από την εφαρμογή του προγράμματος αναδιάρθρωσης της Thomson multimedia, εφόσον αντιπροσώπευαν περίπου το 50 % της κοινοτικής παραγωγής, αναμένεται να αυξηθούν κατόπιν της εφαρμογής του εν λόγω προγράμματος. Πράγματι, μετά τη διακοπή της λειτουργίας δύο βιομηχανικών εγκαταστάσεων στη Celle και στο Ανόβερο της Γερμανίας, η επιχείρηση σχεδιάζει να συγκεντρώσει στη Γαλλία και στην Ισπανία τις κοινοτικές της δραστηριότητες στον τομέα της παραγωγής τηλεοράσεων. Κάθε βιομηχανική εγκατάσταση θα ειδικεύεται στην παραγωγή μιας κατηγορίας προϊόντων: οι τηλεοράσεις ανώτερης κατηγορίας θα παράγονται στην Angers (Γαλλία), ενώ το εργοστάσιο της Tarancon (Ισπανία) θα ειδικεύεται στην παραγωγή προϊόντων μεσαίας κατηγορίας. Αυτή η αναδιοργάνωση με σκοπό την εξειδίκευση των μονάδων παραγωγής της Thomson multimedia στην Ευρώπη, συμπεριλαμβανομένου του υπό κατασκευή εργοστασίου στην Πολωνία, το οποίο, όταν τεθεί σε λειτουργία θα παράγει τηλεοράσεις κατώτερης κατηγορίας, θα οδηγήσει σε αύξηση των ενδοκοινοτικών συναλλαγών σε σχέση με την κατάσταση που επικρατούσε πριν από το πρόγραμμα αναδιάρθρωσης.

Χαρακτήρας κρατικής ενίσχυσης

Σύμφωνα με την αρχή του ιδιώτη επενδυτή σε οικονομία της αγοράς και στο βαθμό που τα εν λόγω μέτρα επηρεάζουν τις συναλλαγές και στρεβλώνουν τον ανταγωνισμό ή δημιουργούν τον κίνδυνο στρέβλωσης του ανταγωνισμού, η Επιτροπή θεωρεί, όπως αναφέρεται στην ανακοίνωσή της προς τα κράτη μέλη (6), ότι οι εισφορές κεφαλαίου σε δημόσιες επιχειρήσεις περιέχουν στοιχεία κρατικής ενίσχυσης, εφόσον, υπό ανάλογες συνθήκες, ένας ιδιώτης επενδυτής δεν θα είχε προβεί σε αντίστοιχη εισφορά κεφαλαίου, λαμβάνοντας υπόψη την αναμενόμενη απόδοση της εισφοράς κεφαλαίου.

Το πρόγραμμα αναδιάθρωσης της εταιρείας, ακόμη και υπό την πρόσφατη μορφή του μετά την αναθεώρηση της άνοιξης του 1997, προβλέπει ότι η επάνοδος σε κατάσταση ισορροπίας θα επιτευχθεί μόλις το 1999. Το προβλεπόμενο καθαρό αποτέλεσμα της Thomson multimedia το 1999 είναι ελαφρώς θετικό, αλλά πολύ κατώτερο από τις ζημίες που προβλέπονται για τα δύο οικονομικά έτη 1997 και 1998. Εκτός αυτού, με την εισφορά κεφαλαίου του 1997 το κράτος πρέπει να καλύψει τις προηγούμενες ζημίες που έχουν οδηγήσει σήμερα την Thomson multimedia σε αρνητική καθαρή θέση (ύψους -2,8 δισεκατομμυρίων γαλλικών φράγκων στις 31 Δεκεμβρίου 1996), όπως επίσης και την Thomson SA. Συνεπώς, καθ' όλη την περίοδο που καλύπτει το πρόγραμμα που υπέβαλαν οι γαλλικές αρχές, η αποδοτικότητα των επενδυθέντων από το μέτοχο κεφαλαίων είναι πολύ κατώτερη του μηδενός: μετά το πέρας του προγράμματος αναδιάρθρωσης, στο τέλος του 1999, η καθαρή θέση της Thomson multimedia, σύμφωνα με τις προβλέψεις της εταιρείας, θα είναι της τάξεως των 7 250 εκατομμυρίων γαλλικών φράγκων: δεδομένου ότι η εισφορά κεφαλαίου στην Thomson multimedia είναι 10 886 εκατομμύρια γαλλικά φράγκα, το κράτος-μέτοχος θα υποστεί επί της εισφοράς κεφαλαίου ζημία, μη αναχθείσα στην παρούσα αξία, της τάξεως των 3,6 δισεκατομμυρίων γαλλικών φράγκων. Η εν λόγω κεφαλαιακή ζημία, αναγόμενη στην παρούσα αξία με επιτόκιο αναγωγής 15 % (7), θα ήταν αισθητά μεγαλύτερη από το ανωτέρο ποσό. Κατά την Επιτροπή, η αρνητική αυτή αποδοτικότητα των επενδυθέντων κεφαλαίων αποδεικνύει σαφώς ότι ένας ιδιώτης επενδυτής δεν θα είχε χορηγήσει παρόμοια εισφορά κεφαλαίου υπό ανάλογες συνθήκες και ότι, κατά συνέπεια, τα εν λόγω μέτρα αποτελούν κρατικές ενισχύσεις στο βαθμό που τα μέτρα αυτά επηρεάζουν τις συναλλαγές και δύνανται να στρεβλώσουν τον ανταγωνισμό.

Εξάλλου, οι γαλλικές αρχές προέβαλαν στην Επιτροπή τον ισχυρισμό ότι η εν λόγω πράξη οφειλόταν σε αναβολή εισφοράς κεφαλαίου στην επιχείρηση που αποφασίστηκε το 1987, όταν έγινε η εξαγορά της επιχείρησης ηλεκτρονικών ειδών RCA των Ηνωμένων Πολιτειών, και επρόκειτο για πράξη μετόχου που ενεργούσε με σύνεση. Κατά τον ίδιο ισχυρισμό, οι τράπεζες δέχθηκαν να αναλάβουν το ρόλο ενδιάμεσου χρηματοδοτικού φορέα, διότι εμπιστεύθηκαν το κράτος προσδοκώντας ότι θα τηρήσει τη δέσμευσή του περί εισφοράς κεφαλαίου, έστω και με καθυστέρηση. Η Επιτροπή επισημαίνει ότι, σύμφωνα με άλλες πληροφορίες που υπέβαλε η Γαλλία, ένα μέρος της παρούσας εισφοράς κεφαλαίου δεν θα διατεθεί για τη μείωση των χρεών. Επιπλέον, ακόμη και εάν η εν λόγω εισφορά κεφαλαίου διατεθεί κατά 100 % για τη μείωση των χρεών (που απορρέουν από την αναβολή της εισφοράς κεφαλαίου), η πράξη δεν θα έπαυε να αποτελεί, παρά ταύτα, κρατική ενίσχυση. Πράγματι, ένας ιδιώτης μέτοχος θα απαιτούσε η αποδοτικότητα των επενδυθέντων ιδίων κεφαλαίων να είναι πολύ υψηλότερη από την εξυπηρέτηση του χρέους της επιχείρησης. Εφόσον η επιχείρηση δεν ήταν σε θέση από το 1987 να εξηπηρετήσει τα αυξανόμενα χρέη της χωρίς να προσφύγει για το σκοπό αυτό στα ίδια κεφάλαιά της, κατά μείζονα λόγο, και με αμετάβλητους όλους τους άλλους παράγοντες, θα ήταν απολύτως αδύνατο, κατά την περίοδο 1987-1996, να επιτευχθεί απόδοση ίδιων κεφαλαίων ποσού χαμηλότερου ή ίσου με τα χρέη αυτά, αλλά με πολύ υψηλότερο δείκτη απόδοσης, ώστε να αντικατοπτρίζεται ο κίνδυνος της επένδυσης σε ίδια κεφάλαια. Εκ των υστέρων, η «αναβληθείσα» αυτή επένδυση δεν μπορεί συνεπώς να θεωρηθεί ως πράξη ενός συνετού ιδιώτη επενδυτή. Εξάλλου, οι γαλλικές αρχές δεν προσκόμισαν κανένα άλλο στοιχείο που θα επέτρεπε να διαπιστωθεί, εκ των υστέρων (δηλαδή λαμβάνοντας υπόψη τα στοιχεία που ήταν διαθέσιμα το 1987, ιδίως δε τις προβλέψεις σχετικά με τη δραστηριότητα και τα αποτελέσματα εκείνης της περιόδου), ο βαθμός στον οποίο μια παρόμοια επένδυση θα μπορούσε να θεωρηθεί σύμφωνη με τη συμπεριφορά ενός ιδιώτη επενδυτή σε οικονομία της αγοράς. Συνεπώς, η αναβολή της εισφοράς κεφαλαίου (ή μέρους αυτής) ουδόλως αίρει το χαρακτηρισμό της πράξης ως κρατικής ενίσχυσης.

Η Επιτροπή λαμβάνει εξάλλου υπόψη τα παραδείγματα νομολογίας των γαλλικών δικαστηρίων που υπέβαλαν οι γαλλικές αρχές, όπου αναγνωρίζεται, σε προηγούμενες περιπτώσεις, η ευθύνη του κράτους-μετόχου επί του παθητικού της υπό εκκαθάριση επιχείρησης σε βαθμό μεγαλύτερο των εισφορών του στο κεφάλαιο της επιχείρησης. Η Επιτροπή και το Δικαστήριο των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, σε ανάλογες περιπτώσεις στο παρελθόν (8) έχουν ήδη απορρίψει την επιχειρηματολογία που επεκτείνει την ευθύνη του κράτους-μετόχου επί του παθητικού σε περίπτωση εκκαθάρισης πέραν των εισφορών του στο κεφάλαιο της επιχείρησης, με το σκεπτικό ότι αυτή η επέκταση της ευθύνης δημιουργεί σύγχυση μεταξύ του ρόλου του κράτους-μετόχου και του κράτους προνοίας. Όσον αφορά την υπόθεση που επικαλείται η Γαλλία, η υποβληθείσα νομολογία δεν αίρει το χαρακτήρα ενίσχυσης μιας παρόμοιας πράξης: πράγματι, το κράτος-μέτοχος, που γνώριζε την εν λόγω νομολογία, η οποία βασίζεται σε νόμο του 1985 σχετικά με την υπαγωγή σε δικαστική διαχείριση και εκκαθάριση των επιχειρήσεων (9), θα έπρεπε να είχε λάβει πολύ νωρίτερα τα υπό εξέταση μέτρα, και από τις αρχές της δεκαετίας του 1990 θα είχε προβεί στην αναδιάθρωση ή στην εκκαθάριση της επιχείρησης. Συνεπώς, εν προκειμένω δεν επέδειξε συμπεριφορά συνετού μετόχου ή επενδυτή δραστηριοποιούμενου υπό συνθήκες οικονομίας της αγοράς, σύμφωνα με την προαναφερόμενη εφαρμοζόμενη αρχή. Ανεξαρτήτως αυτού, η Επιτροπή θεωρεί επιπλέον ότι οι γαλλικές αρχές δεν απέδειξαν, όπως προβλέπεται από το νόμο του 1985, ότι το κράτος-μέτοχος μπορεί να εξομοιωθεί με νόμιμο ή εκ των πραγμάτων διαχειριστή της επιχείρησης (10). Σε παρόμοια περίπτωση, οι εκ των πραγμάτων διαχειριστές φέρουν ευθύνη επί του παθητικού της υπό εκκαθάριση επιχείρησης εφόσον έχουν διαπραχθεί διαχειριστικά σφάλματα και μέχρι του ποσού των χρηματοοικονομικών συνεπειών αυτών. Τέλος, η Επιτροπή επισημαίνει ότι, ακόμη και εάν είχαν αποδειχθεί αυτά τα αστήρικτα στοιχεία, οι ανωτέρω διατάξεις δεν θα επέτρεπαν την απαλλαγή του γαλλικού κράτους από την εφαρμογή του άρθρου 92 της συνθήκης, διότι έτσι θα υπήρχε αντίφαση με την αρχή του δικαίου, σύμφωνα με την οποία κανείς δεν μπορεί να βασίσει τα επιχειρήματά του σε ίδια σφάλματα.

Λαμβάνοντας υπόψη το χαρακτήρα της ενίσχυσης, που αποσκοπεί στη στήριξη της εφαρμογής προγράμματος αναδιάρθρωσης μιας προβληματικής επιχείρησης, συνάγεται, όπως ήδη διαπιστώθηκε κατά την κίνηση της παρούσας διαδικασίας, ότι στην προκειμένη περίπτωση μπορεί να εφαρμοστεί μόνον η παρέκκλιση που προβλέπεται στο άρθρο 92 παράγραφος 3 στοιχείο γ). Εφόσον η υπό εξέταση πράξη περιέχει σημαντικά στοιχεία ενίσχυσης, προκειμένου να ελεγχθεί το συμβιβάσιμό της με τη συνθήκη, πρέπει να εξεταστεί εάν τα εν λόγω μέτρα μπορούν να τύχουν της εφαρμογής της μοναδικής παρέκκλισης που μπορεί να ληφθεί υπόψη εν προκειμένω, δηλαδή της παρέκκλισης του άρθρου 92 παράγραφος 3 στοιχείο γ) και, εφόσον τα εν λόγω μέτρα αποσκοπούν στη στήριξη μιας προβληματικής επιχείρησης, το συμβιβάσιμό τους πρέπει να εξεταστεί βάσει των ειδικών κανόνων που προβλέπονται για τις ενισχύσεις αναδιάρθρωσης.

Το πλαίσιο κανόνων της Επιτροπής σχετικά με τις ενισχύχεις διάσωσης και αναδιάρθρωσης των προβληματικών επιχειρήσεων προβλέπει ότι για να μπορούν οι ενισχύσεις αυτές να θεωρηθούν συμβιβάσιμες με τη συνθήκη πρέπει να πληρούνται διάφορες προϋποθέσεις: οι εν λόγω ενισχύσεις πρέπει να χορηγούνται με στόχο τη στήριξη προγράμματος αναδιάρθρωσης της επιχείρησης, ικανού να αποκαταστήσει τη μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα της επιχείρησης εντός εύλογου χρονικού διαστήματος, βάσει ρεαλιστικών υποθέσεων όσον αφορά τους μελλοντικούς όρους λειτουργίας της. Η επιχείρηση πρέπει να επιτυγχάνει μια ελάχιστη αποδοτικότητα των επενδυθέντων κεφαλαίων που να της επιτρέπει, μετά την αναδιάρθρωση, να μη χρειάζεται πλέον τη συνδρομή του κράτους και να αντιμετωπίζει τον ανταγωνισμό βασιζόμενη αποκλειστικά στις δικές της δυνάμεις. Επιπλέον, πρέπει να λαμβάνονται μέτρα προκειμένου να αμβλυθούν στο μέτρο του δυνατού οι δυσμενείς επιπτώσεις στους ανταγωνιστές. Η ενίσχυση πρέπει να είναι ανάλογη προς το κόστος και τα οφέλη της αναδιάρθρωσης. Τέλος, το πρόγραμμα πρέπει να εφαρμοστεί πλήρως, λαμβάνοντας υπόψη τις υποχρεώσεις που επιβάλλει η Επιτροπή.

Για να διαπιστωθεί εάν τα μέτρα ανασυγκρότησης της Thomson multimedia που υπέβαλε η Γαλλία πληρούν τις ανωτέρω προϋποθέσεις, η Επιτροπή ζήτησε τις υπηρεσίες ενός ανεξάρτητου συμβούλου (στο εξής «ο σύμβουλος»), ο οποίος κατά την περίοδο Απριλίου-Μαΐου 1997 εξέτασε το πρόγραμμα αναδιάρθρωσης της Thomson multimedia, με την πλήρη συνεργασία των γαλλικών αρχών και της επιχείρησης. Η Επιτροπή έθεσε στη διάθεση των γαλλικών αρχών τα πορίσματα της έκθεσης του συμβούλου, τα οποία δεν αμφισβητήθηκαν.

Ρεαλιστικός χαρακτήρας των υποθέσεων του προγράμματος

Σύμφωνα με τις αρχικές υποθέσεις του προγράμματος για την περίοδο 1997-1999 που υπέβαλε η Γαλλία στην Επιτροπή τον Μάρτιο του 1997, οι οποίες αποτελούν προέκταση του τριετούς προγράμματος 1996-1998 που καταρτίστηκε στο τέλος του 1996, η εξέλιξη του κύκλου εργασιών προβλεπόταν να παρουσιάσει έντονη αύξηση. Ειδικότερα, ο κύκλος εργασιών προβλεπόταν να ανέλθει από 39,3 δισεκατομμύρια γαλλικά φράγκα στο τέλος του 1996 σε 46,7 δισεκατομμύρια γαλλικά φράγκα το 1999, ήτοι ετήσια αύξηση ύψους 6 % κατ' αξία κατά την εν λόγω περίοδο (βλέπε πίνακα Β). Εάν δεν μεταβληθούν οι προαναφερθείσες βασικές υποθέσεις, λαμβάνοντας υπόψη την επιπλέον αύξηση του κύκλου εργασιών λόγω της ανάκτησης των εσόδων από διπλώματα ευρεσιτεχνίας και άδειες εκμετάλλευσης, η προβλεπόμενη αύξηση του κύκλου εργασιών θα ανερχόταν σε +16 % σε τρία χρόνια, δηλαδή +5 % ετησίως. Η προβλεπόμενη αυτή αύξηση ήταν ιδιαίτερα υψηλή, εάν ληφθεί επιπλέον υπόψη το γεγονός ότι οι τιμές των βασικών προϊόντων του ομίλου στον τομέα των ηλεκτρονικών ειδών ευρείας κατανάλωσης μειώνονται, λόγω του πολέμου των τιμών στον οποίο έχουν αποδυθεί οι κατασκευαστές. Όσον αφορά τα νέα ψηφιακά προϊόντα (ψηφιακός αποκωδικοποιητής και συσκευή ανάγνωσης βιντεοδίσκου), η αύξηση που προβλεπόταν αρχικά από την εταιρεία ήταν ακόμη μεγαλύτερη, της τάξεως του 40 % ετησίως κατά την περίοδο 1997-1998.

Η Επιτροπή εξέφρασε αμφιβολίες σχετικά με το ρεαλιστικό χαρακτήρα των εν λόγω προβλέψεων και ζήτησε από τη Γαλλία να της διευκρινίσει τις υποθέσεις περί τιμών που είχαν ληφθεί υπόψη κατά τη διαμόρφωση των προβλέψεων της Thomson multimedia. Σε επιστολή της 26ης Μαΐου 1997 προς την Επιτροπή, η Γαλλία ανέφερε ότι οι προβλέψεις διατυπώθηκαν βάσει των τρεχουσών τιμών, δηλαδή λαμβάνοντας υπόψη πτώση των τιμών μεταξύ του 3 και του 8 % ετησίως για τις τηλεοράσεις και τις συσκευές μαγνητοσκόπησης και πολύ μεγαλύτερες μειώσεις των τιμών για τα νέα ψηφιακά προϊόντα. Λαμβάνοντας υπόψη τη συνεχή πτώση των τιμών, συνάγεται ότι η προβλεπόμενη αύξηση του κύκλου εργασιών ήταν ιδιαίτερα φιλόδοξη, εφόσον βασιζόταν σε διψήφιο ποσοστό πραγματικής ανάπτυξης. Ωστόσο, σύμφωνα με τις γαλλικές αρχές, η άνοδος του κύκλου εργασιών δεν αποδίδεται στην αύξηση του όγκου των πωλήσεων, αλλά στην ανασύνταξη των δραστηριοτήτων του ομίλου με επίκεντρο τα προϊόντα ανώτερης κατηγορίας. Η Γαλλία ανέφερε επίσης στην Επιτροπή ότι οι προβλέψεις της εταιρείας σχετικά με τις πωλήσεις των νέων ψηφιακών προϊόντων αναθεωρήθηκαν προς τα κάτω στις αρχές του 1997.

Η Επιτροπή έθεσε στη Γαλλία ερώτημα σχετικά με τις συνέπειες που θα είχε για τα αποτελέσματα η καθήλωση των μεριδίων αγοράς του ομίλου στο σημερινό τους επίπεδο, όσον αφορά τα βασικά του προϊόντα, καθώς και η καθυστέρηση κατά ένα έτος, σε σχέση με το αρχικό σενάριο, των προβλέψεων ανάπτυξης των νέων ψηφιακών προϊόντων. Σύμφωνα με τη Γαλλία, σε παρόμοια περίπτωση θα σημειωνόταν μείωση του μεν κύκλου εργασιών κατά 1,1 δισεκατομμύρια γαλλικά φράγκα ετησίως μέχρι το 1999, του δε αποτελέσματος κατά 200 εκατομμύρια γαλλικά φράγκα.

Ο σύμβουλος έκρινε ότι οι διατυπωθείσες υποθέσεις σχετικά με τις τιμές ήταν στο σύνολό τους ρεαλιστικές και επέφερε επουσιώδεις μόνο τροποποιήσεις στις υποθέσεις αυτές. Αντίθετα, η εξέταση στην οποία προέβη ο σύμβουλος αμφισβητεί το ρεαλιστικό χαρακτήρα των προβλέψεων σχετικά με τον κύκλο εργασιών για διαφόρους λόγους. Συγκεκριμένα, η εμπορική θέση της Thomson ή είναι ή δεν είναι ισχυρή στις περιοχές με υψηλή ανάπτυξη, δηλαδή στην Ασία και στην Ανατολική Ευρώπη. Επιπλέον, ο όμιλος δεν πρέπει να υπολογίζει σε σημαντική συνέχιση της ανάπτυξης στην Αμερική κατά την περίοδο 1997-1999, λαμβάνοντας υπόψη τις προβλέψεις περί διατήρησης των υφιστάμενων μεριδίων αγοράς του ομίλου και την αναθεώρηση προς τα κάτω των προβλέψεων σχετικά με τα νέα ψηφιακά προϊόντα, που πραγματοποιήθηκε στις αρχές του 1997. Στην Ευρώπη οι υποθέσεις περί ανάκτησης των μεριδίων αγοράς των βασικών προϊόντων δεν είναι καθόλου ρεαλιστικές, λόγω της πολύ ανίσχυρης εμπορικής θέσης της Thomson multimedia. Ειδικότερα, η θέση της εταιρείας στη γηραιά ήπειρο έχει εξασθενίσει από την αστάθεια και τη διασπορά των εμπορικών σημάτων (Brandt, Saba, Telefunken, Nordmende, Ferguson), κανένα από τα οποία δεν μπορεί να ανταγωνιστεί εφάμιλλα τις εταιρείες που κατέχουν ηγετική θέση στην αγορά, όπως η Sony και η Philips. Η εμπορική στρατηγική της εταιρείας αποσκοπεί στον εξορθολογισμό των σημάτων του ομίλου μέσω της μείωσης του αριθμού, τους, και κυρίως μέσω της προβολής του σήματος Thomson. Ωστόσο, αυτή η εμπορική ανασύνταξη έχει αρχίσει μόνον εν μέρει, καθότι το σήμα Thomson κατέχει χαμηλό μερίδιο αγοράς, μικρότερο ή ίσο του 1 % στο Ηνωμένο Βασίλειο, στη Γερμανία ή στην Ιταλία και δεν συνοδεύεται από διαφημιστικές επενδύσεις συγκρίσιμες με εκείνες που πραγματοποιούν οι ανταγωνιστές της Thomson multimedia. Επιπλέον, σύμφωνα με την Επιτροπή, πρέπει να ληφθεί υπόψη το γεγονός ότι η στρατηγική ανασύνταξης με επίκεντρο ένα ή δύο βασικά σήματα χρειάζεται χρόνο για να εφαρμοστεί και αρχικά ενδέχεται να οδηγήσει σε επιπρόσθετες απώλειες μεριδίων αγοράς. Επιπλέον, η σύνδεση παραγωγής-αγοράς στην Ευρώπη είναι ελάχιστα αποδοτική και χαρακτηρίζεται από πολύ μεγαλύτερο χρόνο αντίδρασης του συστήματος παραγωγής στα μηνύματα της αγοράς (τρεις μήνες κατά μέσον όρο για την Thomson multimedia, έναντι τριών έως πέντε εβδομάδων για τους βασικούς ανταγωνιστές της).

Τα διάφορα αυτά στοιχεία οδήγησαν το σύμβουλο να αναθεωρήσει τις προβλέψεις σχετικά με τις πωλήσεις της Thomson multimedia σε παγκόσμια κλίμακα, στην Αμερική και κυρίως στην Ευρώπη. Οι προβλέψεις σχετικά με τις πωλήσεις ηλεκτρονικών ειδών ευρείας κατανάλωσης (εξαιρουμένων των λυχνιών των τηλεοπτικών συσκευών) ύψους 22,7 δισεκατομμυρίων γαλλικών φράγκων στην Αμερική και 12,3 δισεκατομμυρίων γαλλικών φράγκων στην Ευρώπη μέχρι το 1999 μειώθηκαν από το σύμβουλο σε 22,2 και 10,1 δισεκατομμύρια γαλλικά φράγκα αντίστοιχα. Όσον αφορά την Ευρώπη, η βασική διαφορά σε σχέση με τις προβλέψεις της εταιρείας αφορά τις πωλήσεις τηλεοπτικών συσκευών: ο σύμβουλος προέβλεψε διατήρηση του μεριδίου αγοράς στο επίπεδο του 1996 (περίπου 11 %) αντί της πιθανολογούμενης από την εταιρεία ανάκτησης των απωλεσθέντων μεριδίων αγοράς. Σε ενοποιημένο επίπεδο, ο κύκλος εργασιών του ομίλου προβλέφθηκε ότι θα ανέλθει σε 43,3 δισεκατομμύρια γαλλικά φράγκα το 1999, δηλαδή σχεδόν τρία δισεκατομμύρια γαλλικά φράγκα λιγότερο από ό,τι προβλέπεται στην τελευταία εκδοχή του προγράμματος της εταιρείας. Ωστόσο, το σενάριο αυτό προβλέπει επίσης περαιτέρω αύξηση της τάξεως του 10 % κατά τα τρία έτη διάρκειας του προγράμματος, δηλαδή κατά τι μεγαλύτερη του 3 % ετησίως. Σε πραγματικούς όρους, λαμβάνοντας υπόψη την πτώση των τιμών που κατά μέσον όρο υπερβαίνει το 5 % ετησίως στον τομέα των ηλεκτρονικών ειδών ευρείας κατανάλωσης, το σενάριο αυτό αποτελεί, σύμφωνα με την Επιτροπή, άλλον ένα φιλόδοξο στόχο για έναν όμιλο του οποίου τα μερίδια αγοράς υποχώρησαν κατά τα δύο τελευταία χρόνια.

Βιωσιμότητα της επιχείρησης Thomson multimedia

Όπως υπογράμμισε η Επιτροπή κατά την κίνηση της παρούσας διαδικασίας, η Thomson multimedia, εάν δεν είχε την ασφάλεια που παρέχει ένας δημόσιος μέτοχος, δεν θα είχε μπορέσει να αντιμετωπίσει την κατάσταση χρόνιων ελλειμμάτων στην οποία βρέθηκε κατά τη δεκαετία του 1990 και τη σώρευση χρεών που ανήλθαν περίπου μέχρι τα 16 δισεκατομμύρια γαλλικά φράγκα (τέλος του 1996). Η πρόσβαση της Thomson multimedia και της μητρικής της εταιρείας στη χρηματαγορά θα είχε περιοριστεί σταδιακά και σήμερα θα είχε αποκλειστεί πλήρως, δεδομένου ότι η καθαρή θέση του ομίλου είναι αρνητική (-2,8 δισεκατομμύρια γαλλικά φράγκα για την Thomson multimedia στο τέλος του 1996). Η εισφορά κεφαλαίου ύψους περίπου 11 δισεκατομμυρίων γαλλικών φράγκων που κοινοποίησε η Γαλλία δεν αρκεί για να εξασφαλίσει την αποκατάσταση της βιωσιμότητας του ομίλου: ένας σφαιρικός υπολογισμός δείχνει ότι, ακόμη και αν μειωθεί το χρέος κατά το ποσό που αντιστοιχεί στην προβλεπόμενη αύξηση κεφαλαίου, η επιχείρηση εξοικονομεί περίπου 700 εκατομμύρια γαλλικά φράγκα ετησίως, ποσό αισθητά κατώτερο του ελλείμματος που σημειώθηκε το 1996 τόσο στο αποτέλεσμα της κλειόμενης χρήσης (-1,5 δισεκατομμύρια γαλλικά φράγκα), όσον και στο καθαρό αποτέλεσμα (-2,7 δισεκατομμύρια γαλλικά φράγκα το 1996, λαμβανομένων υπόψη των σημαντικών προβλέψεων για την αναδιάρθρωση). Κατά συνέπεια, η βιωσιμότητα της επιχείρησης μπορεί να διασφαλισθεί μόνον εάν ληφθούν υπόψη οι εμπορικές και βιομηχανικές πτυχές του προγράμματος ανασυγκρότησης της επιχείρησης.

Η Επιτροπή λαμβάνει υπόψη δύο στοιχεία για να προσδιοριστεί το επίπεδο της αποδοτικότητας που πρέπει να επιτύχει η Thomson multimedia, ώστε η επιχείρηση να μπορεί να θεωρηθεί βιώσιμη. Κατ' αρχάς πρέπει να διασφαλισθεί ότι ο δείκτης αποδοτικότητας της επιχείρησης θα είναι αισθητά υψηλότερος από το κόστος τους χρέους, διότι διαφορετικά θα αυξηθεί ο δείκτης χρέος/ίδιο κεφάλαιο και η επιχείρηση δεν θα μπορεί να χρηματοδοτηθεί μέσω δανειοληψίας χωρίς να θέτει σε κίνδυνο την αποδοτικότητά της, όπως διαπιστώθηκε τα τελευταία χρόνια. Η Γαλλία ανέφερε στην Επιτροπή ότι το επιτόκιο που χρησιμοποιήθηκε για να υπολογιστούν οι οριακές επιπτώσεις κάθε διακύμανσης του χρέους ανερχόταν σε 6,5 % για όλη τη διάρκεια του προγράμματος αναδιάρθρωσης. Τούτο όμως δεν επαρκεί, λαμβάνοντας υπόψη την ανάγκη μείωσης του χρέους της Thomson multimedia και την κανονική εξυπηρέτηση του χρέους που πρέπει να γίνει από τα ίδια κεφάλαια, προκειμένου η εταιρεία να είναι σε θέση να προσελκύσει επιχειρηματικά κεφάλαια, γεγονός που συνεπάγεται ένα επασφάλιστρο κινδύνου - το οποίο είναι συνάρτηση της κατάστασης της επιχείρησης - σε σχέση με το επιτόκιο επί του χρέους. Το επιτόκιο αναγωγής στην παρούσα αξία που εφαρμόστηκε για την αποτίμηση της Thomson multimedia από τις τράπεζες συμβούλους του Δημοσίου και της Thomson το 1996 ανερχόταν σε 15 %, σύμφωνα με τα σχετικά έγγραφα που υπέβαλε η Γαλλία στην Επιτροπή. Συνεπώς, η Επιτροπή εύλογα θα ανέμενε ο δείκτης αποδοτικότητας της επιχείρησης (αποτέλεσμα επί των ιδίων πόρων) να προσεγγίζει το ενδεικτικό ποσοστό του 15 % μετά την ολοκλήρωση του προγράμματος αναδιάρθρωσης που υπέβαλε η Γαλλία. Σε κάθε περίπτωση, για να εξασφαλισθεί η μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα της επιχείρησης, ο ανωτέρω δείκτης θα έπρεπε να περιλαμβάνεται στις ανώτερες τιμές της κλίμακας μεταξύ του 6,5 % (κόστος του χρέους) και του ενδεικτικού ποσοστού του 15 % (κόστος των ιδίων κεφαλαίων σύμφωνα με τις τράπεζες-συμβούλους). Λαμβάνοντας υπόψη τον ιδιαιτέρως ανταγωνιστικό χαρακτήρα των αγορών ηλεκτρονικών ειδών ευρείας κατανάλωσης, τον πόλεμο των τιμών στον οποίο αποδύονται οι βασικότεροι κατασκευαστές και τη σημαντική χρηματοοικονομική ισχύ που απαιτούν οι επενδύσεις στις νέες γενιές προϊόντων, πρέπει να προστεθεί ότι μόνον η υψηλή αποδοτικότητα μπορεί να διασφαλίσει τη μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα της επιχείρησης, ακόμη και σε περιόδους αντίξοων συνθηκών για την αγορά.

Σε βιομηχανικό επίπεδο, συνάγεται ότι η χαμηλή ανταγωνιστικότητα του ομίλου οφείλεται κυρίως στους τρεις ακόλουθους παράγοντες: i) στο σημαντικό κόστος του εργατικού δυναμικού στη Βόρειο Αμερική ή στην Ευρώπη σε σχέση με τους παραγωγούς της Ασίας 7 ii) στην πολυδιάσπαση των εγκαταστάσεων παραγωγής, γεγονός που οδηγεί σε ανεπαρκείς σειρές για την απόσβεση των πάγιων εξόδων και iii) στον υπερβολικά μεγάλο αριθμό σημάτων με τα οποία διοχετεύονται στην αγορά τα διάφορα προϊόντα. Τα μέτρα που λήφθηκαν στο πλαίσιο του προγράμματος αναδιάρθρωσης που υποβλήθηκε στην Επιτροπή αποσκοπούν στη διόρθωση αυτής της κατάστασης. Στην Αμερική βρίσκεται υπό εξέλιξη η διακοπή της λειτουργίας των εγκαταστάσεων παραγωγής της Thomson multimedia στις Ηνωμένες Πολιτείες και στον Καναδά, στο πλαίσιο της συγκέντρωσης της παραγωγικής ικανότητας στο Μεξικό. Όσον αφορά την Ευρώπη, έχει αποφασιστεί η διακοπή της λειτουργίας των εγκαταστάσεων της Celle και του Ανόβερου της Γερμανίας, των οποίων, η παραγωγή θα μεταφερθεί σταδιακά στην Angers της Γαλλίας και στην Tarancon της Ισπανίας. Η Επιτροπή, εφόσον η λήψη παρομοίων μέτρων έχει καταστεί αναπόφευκτη, αποδίδει ιδιαίτερη σημασία στην προετοιμασία και υλοποίησή τους, σε ένα πλαίσιο πραγματικής διαβούλευσης μεταξύ των κοινωνικών εταίρων και επισημαίνει ότι, κατά τις πληροφορίες που διαβίβασε η Γαλλία, τον Απρίλιο, επετεύχθη συμφωνία με τις συνδικαλιστικές οργανώσεις στη Γερμανία. Παρόμοιο πρωτόκολλο συμφωνίας υπεγράφη τον Ιανουάριο με τη συνδικαλιστική οργάνωση των εργαζομένων στη μονάδα του Prescott του Καναδά, ενώ βρίσκονται υπό εξέλιξη διαβουλεύσεις με το προσωπικό των μονάδων που πρόκειται να κλείσουν στις Ηνωμένες Πολιτείες. Η Επιτροπή επισημαίνει επίσης ότι τα εργοστάσια της Celle και του Ανόβερου βρίσκονταν στην περιφέρεια του Ανόβερου, που δεν είναι επιλέξιμη για τη χορήγηση περιφερειακών ενισχύσεων κατά την έννοια του άρθρου 92 παράγραφος 3 στοιχεία α) και γ) και, σύμφωνα με τη Γαλλία, δεν έχουν χορηγηθεί κρατικές ενισχύσεις για τις εγκαταστάσεις αυτές.

Σύμφωνα με τις πληροφορίες που υπέβαλε η Γαλλία, το κοινωνικό πρόγραμμα που αφορά 10 640 εργαζομένους θα οδηγήσει σε μείωση του προσωπικού του ομίλου κατά 4 000 εργαζομένους, λαμβανομένων υπόψη των προβλεπόμενων προσλήψεων, ιδίως στις μονάδες προς τις οποίες θα μεταφερθεί ένα μέρος της παραγωγής. Ως εκ τούτου, το προσωπικό του ομίλου θα μειωθεί κατά 12,3 % σε τρία χρόνια. Λαμβανομένης υπόψη της προβλεπόμενης αύξησης του κύκλου εργασιών (3 % ετησίως σύμφωνα με το σύμβουλο της Επιτροπής) και υποθέτοντας ότι η προστιθέμενη αξία ως ποσοστό του κύκλου εργασιών θα παραμείνει σταθερή, συνεπάγεται ότι η φαινόμενη παραγωγικότητα (επί της αξίας της παραγωγής, χωρίς να ληφθούν υπόψη οι συνέπειες του όγκου παραγωγής) θα αυξηθεί κατά 7 % περίπου ετησίως. Η Επιτροπή επισημαίνει ότι οι στόχοι αυτοί είναι φιλόδοξοι, χωρίς να αποδεικνύεται ότι θα επιτρέψουν στην Thomson multimedia να φθάσει το επίπεδο παραγωγικότητας των ανταγωνιστών της. Ειδικότερα, ο σύμβουλος υπογράμμισε τη διαπίστωσή του ότι η μείωση του κόστους παραγωγής που απορρέει από το πρόγραμμα θα αντισταθμιζόταν πλήρως μέχρι το 1999 από την πτώση των τιμών πώλησης. Ως προς το σύνολο του βιομηχανικού προγράμματος που υπέβαλαν η εταιρεία και η Γαλλία, ο σύμβουλος έκρινε ωστόσο ότι η προκύπτουσα βιομηχανική οργάνωση θα θέσει τον όμιλο στο σύνολό του στο ίδιο επίπεδο με τους κυριότερους ανταγωνιστές του και ότι ο εξορθολογισμός του φάσματος προϊόντων θα βελτιώσει τις επιδόσεις των εγκαταστάσεων παραγωγής στον τομέα εξειδίκευσής τους.

Σύμφωνα με το σύμβουλο, η βιομηχανική αυτή οργάνωση μπορεί να επιτρέψει στην εταιρεία να ανταπεξέλθει σε μια απαισιόδοξη εξέλιξη των πραγμάτων, που θα ανέτρεπε το προβλεπόμενο πρόγραμμα δραστηριοτήτων της εταιρείας: έτσι, η μείωση των πωλήσεων τηλεοπτικών συσκευών στην Ευρώπη και στην Ασία κατά 600 000 συσκευές σε σχέση με τους στόχους (δηλαδή - 20 % σε σχέση με το πρόγραμμα) δεν θα την υποχρέωνε να αναθεωρήσει τη βιομηχανική της οργάνωση. Η ευελιξία των μονάδων παραγωγής τηλεοπτικών συσκευών, ιδίως στην Ευρώπη όπου υπάρχουν οι σημαντικότεροι εμπορικοί κίνδυνοι, μπορεί να αποτρέψει την ανάγκη ενός συμπληρωματικού προγράμματος αναδιάρθρωσης χάρη στο σημαντικό ύψος των μεταβλητών εξόδων σε σχέση με τα πάγια έξοδα, στην ευελιξία του εργοστασίου της Tarancon στην Ισπανία και στην ικανότητα της διεύθυνσης να αναπροσαρμόσει την παραγωγική ικανότητα του υπό ανέγερση εργοστασίου της Πολωνίας, λαμβανομένης υπόψη της εξέλιξης της παραγωγής. Η ευελιξία αυτή και το σημαντικό ύψος των μεταβλητών εξόδων σε σχέση με τα πάγια έξοδα θα παράσχει στην εταιρεία τη δυνατότητα, εφόσον συντρέχει λόγος, να επιβαρύνει το αποτέλεσμά της με ένα μικρό μόνο μέρος του προβλεπόμενου και μη πραγματοποιηθέντος κύκλου εργασιών.

Το γεγονός ότι το πρόγραμμα ανασυγκρότησης της Thomson multimedia χαρακτηρίζεται από αβεβαιότητα, καθίσταται πάντως προφανές όταν ληφθούν υπόψη οι προβλέψεις σχετικά με τη δραστηριότητα της επιχείρησης: η δραστηριότητα στον τομέα των τηλεοπτικών συσκευών (εξαιρουμένων των πωλήσεων λυχνιών) προβλέπεται να παραμείνει ζημιογόνος μέχρι το 1999, τόσο στην Αμερική, όσο και στην Ευρώπη. Στην Αμερική, η ζημία αυτή αναμένεται να αντισταθμιστεί μέχρι το 1999 από τα αποτελέσματα που θα προκύψουν από τα άλλα προϊόντα, ιδιαίτερα δε από τα νέα ψηφιακά προϊόντα. Δεν θα συμβεί όμως το ίδιο στην Ευρώπη, όπου το αποτέλεσμα προβλέπεται να παραμείνει συνολικά αρνητικό. Το αποτέλεσμα της Thomson μπορεί να παρουσιάσει πλεόνασμα το 1999 μόνο σε ενοποιημένο επίπεδο, λαμβάνοντας υπόψη, αφενός, τα περιθώρια κέρδους επί των πωλήσεων λυχνιών (η Thomson multimedia πωλεί σε άλλους κατασκευαστές περίπου το ήμισυ της παραγωγής της καθοδικών λυχνιών για τηλεοπτικές συσκευές) και, αφετέρου, την ανάκτηση, από το 1999, των εσόδων από άδειες εκμετάλλευσης και διπλώματα ευρεσιτεχνίας.

Η επιχείρηση κοινοποίησε στο σύμβουλο μια νέα εκδοχή του προγράμματός της που εκπονήθηκε την άνοιξη του 1997, αφού αναθεωρήθηκαν προς τα κάτω ορισμένες προβλέψεις σχετικά με τις πωλήσεις. Η εκδοχή αυτή προβλέπει ριζική μεταβολή της αναμενόμενης αποδοτικότητας από το 1997. Η εξέταση των τροποποιήσεων αυτών σε σχέση με την εκδοχή που υποβλήθηκε αρχικά στην Επιτροπή τον Μάρτιο προκαλεί πολλές παρατηρήσεις. Κατ' αρχάς, η Thomson multimedia, αφού διαπίστωσε ότι οι αρχικές προβλέψεις για το 1997 είχαν ήδη καταστεί ανέφικτες, τις αναθεώρησε δραστικά προς τα κάτω: ο κύκλος εργασιών εκτιμήθηκε ότι θα μειωθεί σε αξία κατά 2,6 %, αντί της αναμενόμενης αύξησης κατά 7 %, δηλαδή επήλθε τροποποίηση των προβλέψεων της τάξεως του 10 % περίπου. Αυτή η δραστική αναθεώρηση προς τα κάτω, ήδη από το πρώτο έτος του προγράμματος, πιστοποιεί την αβεβαιότητα που χαρακτηρίζει τις προβλέψεις και δημιουργεί αμφιβολίες για τα έτη 1998 και 1999, στο μέτρο που ο κίνδυνος απόκλισης σε σχέση με τις αρχικές προβλέψεις αυξάνει με την πάροδο του χρόνου.

Δεύτερον η εταιρεία, αντί να λάβει υπόψη την αβεβαιότητα που χαρακτηρίζει τις προβλέψεις της και να αναθεωρήσει προς τα κάτω τις συνολικές προβλέψεις πωλήσεων, προκειμένου να αντισταθμίσει τη χαμηλότερη ανάπτυξη που αναμένεται για το 1997, προέβλεψε προς αναπλήρωσή της αύξηση του κύκλου εργασιών κατά το 1998 και το 1999, ύψους περίπου 10 % ετησίως. Λαμβάνοντας υπόψη τις προβλέψεις περί τιμών, σύμφωνα με τις οποίες αναμένεται μείωση των τιμών πώλησης του ομίλου της τάξεως του 5 % ετησίως, η συνακόλουθη αύξηση του όγκου των πωλήσεων θα πρέπει να είναι ακόμη μεγαλύτερη. Δεδομένου ότι η αγορά έχει εισέλθει συνολικά σε στάδιο ωριμότητας και χαρακτηρίζεται από χαμηλή ανάπτυξη, η Επιτροπή θεωρεί μη ρεαλιστικές αυτές τις προβλέψεις για το 1998 και το 1999.

Πίνακας Δ Μεταβολές σε σχέση με τις προβλέψεις του προγράμματος

>ΘΕΣΗ ΠΗΝΑΚΑ>

>ΘΕΣΗ ΠΗΝΑΚΑ>

>ΘΕΣΗ ΠΗΝΑΚΑ>

Τρίτον, η εταιρεία στις αναθεωρημένες προβλέψεις της έχει περιλάβει συνολική πρόβλεψη για γενικούς κινδύνους («risk assessment»), η οποία από 190 εκατομμύρια γαλλικά φράγκα το 1997, θα ανέλθει σε 784 εκατομμύρια γαλλικά φράγκα το 1999. Η πρόβλεψη αυτή έχει ενσωματωθεί στο προβλεπόμενο αποτέλεσμα εκμετάλλευσης της επιχείρησης, που παραμένει αμετάβλητο. Οι υπεύθυνοι της Thomson και οι γαλλικές αρχές δεν διευκρίνισαν τις παραμέτρους από τις οποίες προβλέπεται να εξοικονομηθούν πόροι σε σχέση με το πρόγραμμα που υποβλήθηκε τον Μάρτιο στην Επιτροπή, ούτως ώστε να διατηρηθεί το αρχικά προβλεπόμενο αποτέλεσμα παρά την ενσωμάτωση προβλέψεων αυτής της τάξεως. Ωστόσο, λαμβάνοντας υπόψη τους σημαντικούς κινδύνους απόκλισης σε σχέση με τις προαναφερόμενες προβλέψεις, η Επιτροπή θεωρεί δικαιολογημένη, για λόγους ασφαλείας, τη συνολική αυτή πρόβλεψη.

Στην εκδοχή που κατάρτισε σχετικά με το αποτέλεσμα, ο σύμβουλος εισήγαγε τις δικές του μεταβολές (βλέπε πίνακα Ε) σε σχέση με την εκδοχή του προγράμματος της Thomson multimedia, ενώ διατήρησε τις προβλέψεις για γενικούς κινδύνους της επιχείρησης. Ειδικότερα, στην εκδοχή του συμβούλου, που ακολουθεί μια μέση οδό, πρέπει να εφαρμοστεί ένα περιθώριο ασφαλείας για προληπτικούς λόγους. Επιπλέον, δεδομένου ότι οι προβλέψεις σχετικά με τη δραστηριότητα της επιχείρησης χρειάστηκε να αναθεωρηθούν προς τα κάτω ήδη από το 1997, ο σύμβουλος έκρινε σκόπιμο να διατηρήσει την πρόβλεψη αυτή. Λαμβάνοντας υπόψη όλα αυτά τα στοιχεία, το καθαρό αποτέλεσμα προ φόρων προβλέπεται να ανέλθει σε 530 εκατομμύρια γαλλικά φράγκα το 1999, ήτοι περίπου στο 7,6 % των ιδίων κεφαλαίων μέχρι την ημερομηνία αυτή. Το εν λόγω επίπεδο αποδοτικότητας, αν και εξακολουθεί να είναι σχετικά χαμηλό, είναι υψηλότερο από το ελάχιστο απαιτούμενο για να αντιμετωπισθεί το χρέος του ομίλου και να διασφαλισθεί βραχυπρόθεσμα η βιωσιμότητα της επιχείρησης, παραμένει όμως ανεπαρκές, πριν από τις πρόσθετες δεσμεύσεις εκ μέρους της Γαλλίας (βλέπε κατωτέρω), για να διασφαλίσει την μακροπρόθεσμη βιωσιμότητά της. Παρά την έντονη μείωση του προβλεπόμενου κύκλου εργασιών μετά την αναθεώρηση, οι προβλέψεις σχετικά με το αποτέλεσμα δεν επηρεάζονται σε ανάλογο βαθμό. Η μικρότερη διαφοροποίησή τους οφείλεται στην υπεροχή των μεταβλητών εξόδων σε σχέση με τα πάγια έξοδα, γεγονός που επιτρέπει, μέχρι ενός ορισμένου ορίου, τον περιορισμό της απώλειας κερδών μέσω της ελαχιστοποίησης των διαφυγόντων κερδών επί των πωλήσεων. Ωστόσο, συνάγεται ότι εάν οι πωλήσεις είναι πολύ χαμηλότερες από τις προβλέψεις, η διαφοροποίηση του αποτελέσματος μπορεί να είναι πολύ πιο αισθητή από τη διαφοροποίηση του κύκλου εργασιών, στο μέτρο που θα θιγόταν η βιομηχανική οργάνωση.

>ΘΕΣΗ ΠΗΝΑΚΑ>

Βάσει των ανωτέρω, ο σύμβουλος συμπέρανε ότι η επιχείρηση θα δυσκολευόταν να αντιμετωπίσει μόνη της μια δυσμενή τροπή της συγκυρίας ή να χρηματοδοτήσει μια δυναμικότερη επέκταση. Οι ανταγωνιστές της Thomson multimedia αντιμετωπίζουν και αυτοί προβλήματα αποδοτικότητας, αν και λιγότερο έντονα, λόγω της πτώσης των τιμών, αλλά οι σημαντικότεροι κατασκευαστές ηλεκτρονικών ειδών ευρείας κατανάλωσης συμμετέχουν σε πολυεθνικούς ομίλους που ασκούν και άλλες δραστηριότητες και πραγματοποιούν συνολικό κύκλο εργασιών μεταξύ των 200 και 400 δισεκατομμυρίων γαλλικών φράγκων, δηλαδή πενταπλάσιο έως δεκαπλάσιο του κύκλου εργασιών της Thomson multimedia. Συνεπώς, χάρη στη διαφοροποίηση των δραστηριοτήτων τους μπορούν να αντισταθμίσουν τις διακυμάνσεις των πωλήσεων και των κερδών που σημειώνονται στον τομέα των ηλεκτρονικών ειδών ευρείας κατανάλωσης. Όσο η Thomson multimedia θα παραμένει απομονωμένη, δύσκολα θα μπορεί να αντεπεξέλθει σε μια κρίση της αγοράς ή, αντίθετα, να πραγματοποιήσει επενδύσεις για να επωφεληθεί πλήρως των ευκαιριών ανάπτυξης νέων προϊόντων.

Βάσει των προβλεπόμενων αποτελεσμάτων, τα οποία, όπως κατέστη φανερό από τις αποκλίσεις που ήδη παρατηρήθηκαν στις αρχές του 1997, είναι ευμετάβλητα και συνεπώς επιτάσσουν μια συνετή στάση, η Επιτροπή θεωρεί ότι η μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα της Thomson multimedia, ως ανεξάρτητης επιχείρησης, δεν διασφαλιζόταν πλήρως από το πρόγραμμα αναδιάρθρωσης που υποβλήθηκε στην Επιτροπή τον Μάρτιο του 1997 και πριν από τις επιπρόσθετες δεσμεύσεις που ανέλαβε η Γαλλία με την επιστολή της της 17ης Σεπτεμβρίου 1997 (βλέπε κατωτέρω). Πρέπει επίσης να σημειωθεί ότι, αν και το κόστος του προγράμματος αναδιάρθρωσης έχει ήδη καλυφθεί από προβλέψεις κατά την οικονομική χρήση του 1996, η επιχείρηση θα εξακολουθήσει να παρουσιάζει ζημίες το 1997 και το 1998 και ότι η επάνοδος στην κερδοφορία το 1999 θα είναι ακόμη ανεπαρκής για να θεωρηθεί ότι η επιχείρηση διαθέτει πραγματική οικονομική αυτονομία μακροπρόθεσμα χάρη στα περιθώρια κέρδους και στην αυτοχρηματοδότησή της. Τούτο σημαίνει ότι θα χρειαστούν πρόσθετα μέτρα εσωτερικής αναδιάρθρωσης, προκειμένου να διασφαλιστεί η σταθερή και διαρκής βιωσιμότητά της. Το κόστος των πρόσθετων αυτών προσπαθειών με στόχο τη βελτίωση της μακροπρόθεσμης αποδοτικότητας ενδέχεται και πάλι να πλήξει τη βραχυπρόθεσμη αποδοτικότητα της Thomson multimedia. Υπό τις συνθήκες αυτές, η Επιτροπή θεωρεί ότι η μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα της επιχείρησης μπορεί να διασφαλισθεί μόνο χάρη σε στέρεες βιομηχανικές εταιρικές σχέσεις, που θα προσφέρουν στην Thomson multimedia βιομηχανικές ή εμπορικές συνεργασίες στις βασικές δραστηριότητές της και θα επιτρέψουν τη διεξαγωγή των δράσεων εσωτερικής αναδιάρθρωσης υπό καλές συνθήκες. Παρόμοιες εταιρικές σχέσεις θα επιτρέψουν την αξιοποίηση του υφιστάμενου δικτύου διανομής του ομίλου, ιδιαίτερα στις περιοχές όπου διαθέτει άριστη εμπορική φήμη, όπως στη Βόρειο Αμερική. Θα επιτρέψουν ενδεχομένως στην Thomson multimedia να διαθέσει στην αγορά νέα προϊόντα και υπηρεσίες χωρίς να επιβαρυνθεί με το συνολικό κόστος ανάπτυξης. Θα της επιτρέψουν επίσης να βρει νέες αγορές διάθεσης των υφιστάμενων προϊόντων της και να καταστήσει αποδοτικότερες τις επενδύσεις της. Μια παρόμοια στρατηγική αύξησης της προστιθέμενης αξίας χωρίς χρησιμοποίηση πρόσθετων κεφαλαίων προβλέπεται να οδηγήσει, εντός της περιόδου που καλύπτει το πρόγραμμα αναδιάρθρωσης, σε αισθητή αύξηση των περιθωρίων κέρδους του ομίλου, και ιδιαίτερα του δείκτη κέρδος/ίδια κεφάλαια, γεγονός που θα του επιτρέψει να προσεγγίσει το κανονικό επίπεδο αποδοτικότητας που προσδοκά ένας συνετός μέτοχος, καθώς και να συνεχίσει τη μείωση των χρεών που έχει ήδη ξεκινήσει με την παρούσα εισφορά κεφαλαίου. Η δέσμευση της Γαλλίας σχετικά με τις ανωτέρω εταιρικές σχέσεις, όπως προβλέπεται στο άρθρο 1 παράγραφος 3 στοιχείο α) της παρούσας απόφασης, συμβάλλει στην άρση των αμφιβολιών σχετικά με τη μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα της επιχείρησης, που είχε διατυπώσει αρχικά η Επιτροπή. Η Επιτροπή επισημαίνει επίσης ότι το γεγονός πως η Γαλλία επιβεβαιώνει ότι θεωρεί την κοινοποιηθείσα αύξηση των ιδίων κεφαλαίων ως εισφορά κεφαλαίου στο πλαίσιο πλήρους και οριστικού διακανονισμού και ότι δεν σχεδιάζει να προβεί σε καμμία νέα ενίσχυση δείχνει ότι είναι πεπεισμένη για τη βιωσιμότητα του ομίλου Thomson μετά την αύξηση των ιδίων κεφαλαίων του.

Πρόληψη της αδικαιολόγητης στρέβλωσης του ανταγωνισμού

Λαμβανομένων υπόψη των στρεβλώσεων ανταγωνισμού που προσδιορίζονται ανωτέρω όσον αφορά τις πωλήσεις έγχρωμων τηλεοράσεων στην Ευρώπη, το πρόγραμμα που υπέβαλε η Γαλλία, το οποίο προβλέπει ανάκτηση των μεριδίων αγοράς στον εν λόγω τομέα, δημιουργεί τον κίνδυνο σημαντικής αύξησης των εντάσεων στην αγορά αυτή και δεν περιέχει στοιχεία που να αντισταθμίζουν τις στρεβλώσεις του ανταγωνισμού τις οποίες θα υφίσταντο ενδεχομένως οι ανταγωνιστές της επιχείρησης. Συνεπώς, διαπιστώνεται ότι το εν λόγω πρόγραμμα δεν μπορεί να γίνει αποδεκτό ως έχει και ότι η Thomson multimedia πρέπει να περιορίσει το μερίδιο αγοράς της στην αγορά έγχρωμων τηλεοράσεων στην Ευρώπη. Η Επιτροπή βάσει των συμπερασμάτων του συμβούλου, θεωρεί ότι ο περιορισμός των μεριδίων αγοράς της επιχείρησης στην αγορά έγχρωμων τηλεοράσεων στην Ευρώπη είναι όχι μόνο απαραίτητος, αλλά και πιο ρεαλιστικός και επιπλέον, λαμβάνοντας υπόψη την ευελιξία των μονάδων παραγωγής έγχρωμων τηλεοράσεων, συμβιβάζεται με τη βιωσιμότητα της επιχείρησης. Η Επιτροπή θεωρεί επίσης ότι, στη συγκεκριμένη περίπτωση και λαμβανομένων υπόψη των δυνατοτήτων υπεργολαβικής ανάθεσης της παραγωγής τηλεοπτικών συσκευών σε άλλους κατασκευαστές και των δυσχερειών προσδιορισμού της παραγωγικής ικανότητας, η μείωση των μεριδίων αγοράς είναι ο καλύτερος τρόπος αποφυγής των αδικαιολόγητων στρεβλώσεων του ανταγωνισμού, διατηρώντας ταυτόχρονα την επιθυμητή ευελιξία ώστε να υπάρχει η δυνατότητα ανταπόκρισης στις εξελίξεις της αγοράς.

Η Επιτροπή λαμβάνει υπόψη τις νέες δεσμεύσεις της Γαλλίας, που περιλαμβάνονται στην επιστολή του υπουργού οικονομίας, οικονομικών και βιομηχανίας της 17ης Σεπτεμβρίου 1997 και παρατίθενται στο άρθρο 1 παράγραφος 3 στοιχείο β) της παρούσας απόφασης. Θεωρεί ότι η καθήλωση του μεριδίου αγοράς της Thomson multimedia στην αγορά έγχρωμων τηλεοράσεων στην Κοινότητα στο 10 %, ποσοστό που υπολείπεται κατά 1 % του χαμηλότερου επιπέδου στα χρονικά του ομίλου (που σημειώθηκε το 1996), αποτελεί πολύ σημαντικό αντάλλαγμα το οποίο επιτρέπει την αντιστάθμιση των αδικαιολογήτων στρεβλώσεων του ανταγωνισμού που συνεπάγεται η ενίσχυση.

Αναλογικότητα των εν λόγω μέτρων ενίσχυσης

Βάσει των προβλέψεων που υπέβαλε η Γαλλία στην επιστολή της 26ης Μαΐου, μέχρι το 1999 στον ισολογισμό θα εμφανίζονται ίδια κεφάλαια ύψους 8,2 δισεκατομμυρίων γαλλικών φράγκων και καθαρά χρέη ύψους 8,6 δισεκατομμυρίων γαλλικών φράγκων, δηλαδή ο δείκτης καθαρή δανειακή επιβάρυνση/ίδια κεφάλαια θα είναι περίπου ίσος με 1. Βάσει της συντηρητικότερης εκδοχής του προγράμματος που εκπόνησε ο σύμβουλος της Επιτροπής, η οποία χαρακτηρίζεται από μεγαλύτερες ζημίες κατά την περίοδο 1997-1998 και ελάχιστα κέρδη το 1999, ο ανωτέρω δείκτης θα προσεγγίσει περισσότερο το 1,25 το 1999, δηλαδή η διάρθρωση του ισολογισμού θα εξακολουθήσει να υφίσταται πιέσεις.

Κατ' αυτόν τον τρόπο, η κεφαλαιοποίηση της Thomson multimedia θα εξακολουθεί το 1999 να είναι δυσμενής, σε σχέση με τους κυριότερους ανταγωνιστές της. Τα κοινοποιηθέντα από τη Γαλλία μέτρα εισφοράς κεφαλαίου δεν θα οδηγήσουν συνεπώς στην απόκτηση πλεονασματικών οικονομικών πόρων από την Thomson multimedia σε σχέση με τους κυριότερους ανταγωνιστές της. Εξάλλου, η επιχείρηση συμβάλλει με όλα τα οικονομικά μέσα που διαθέτει στη χρηματοδότηση του προγράμματος αναδιάρθρωσης, του οποίου το βιομηχανικό κόστος καλύπτεται κατά το μεγαλύτερο μέρος από προβλέψεις που έχουν συσταθεί στους λογαριασμούς του 1996, προτού μάλιστα επωφεληθεί από τη νέα εισφορά κεφαλαίου από το κράτος. Κατά την περίοδο 1997-1999, η αυτοχρηματοδότηση της εκμετάλλευσης θα καλύψει το 100 % των επενδυτικών αναγκών της επιχείρησης και το 35 % των συνολικών χρηματοοικονομικών αναγκών της (συμπεριλαμβανομένης μείωσης χρεών ύψους 9 δισεκατομμυρίων γαλλικών φράγκων), ενώ το υπόλοιπο (65 %) πρόκειται να καλυφθεί από την εισφορά κεφαλαίων ύψους περίπου 11 δισεκατομμυρίων γαλλικών φράγκων. Η Επιτροπή θεωρεί επιπλέον ότι η ενίσχυση περιορίζεται στο ελάχιστο απαραίτητο: πράγματι, προβλέπεται μείωση του καθαρού αποτελέσματος προ φόρων της τάξεως των 65 εκατομμυρίων γαλλικών φράγκων για κάθε μη καταβαλλόμενο δισεκατομμύριο της εισφοράς κεφαλαίου, γεγονός που απομακρύνει ακόμη περισσότερο την επιχείρηση από τους απαιτούμενους στόχους από άποψη περιθωρίων κέρδους. Η λύση για τη βελτίωση της χρηματοοικονομικής διάρθρωσης της Thomson multimedia δεν πρέπει ωστόσο να αναζητηθεί σε πρόσθετη εισφορά κεφαλαίων, η οποία θα μείωνε το δείκτη αποδοτικότητάς της επί των ιδίων κεφαλαίων, λαμβανομένων υπόψη των χαμηλών περιθωρίων κέρδους που αποφέρει η εκμετάλλευση. Αντίθετα, η λύση πρέπει να αναζητηθεί σε διαρθρωτικές δράσεις που θα επιτρέψουν την αύξηση των περιθωρίων κέρδους εν όψει της σταδιακής μείωσης του χρέους της.

VI. Συμπεράσματα

Μετά το πέρας της διαδικασίας που κινήθηκε στις 18 Δεκεμβρίου 1996 σχετικά με τα μέτρα εισφοράς κεφαλαίου στην Thomson SA, προς όφελος της Thomson multimedia, και την εκχώρηση στο κράτος των μετοχών της Crιdit Lyonnais που κατείχε η Thomson SA, η Επιτροπή κατέληξε στα ακόλουθα συμπεράσματα:

1. Εκχώρηση στο κράτος των μετοχών της Crιdit Lyonnais που κατείχε η Thomson SA

Η εκτιμηθείσα σε 30 % προσαύξηση της τιμής που καταβλήθηκε από το κράτος για την απόκτηση των μετοχών της Crιdit Lyonnais τις οποίες κατείχε η Thomson SA αποτελεί κρατική ενίσχυση, ύψους 145,6 εκατομμυρίων γαλλικών φράγκων. Η μη κοινοποιηθείσα αυτή ενίσχυση, που επικυρώθηκε από τις γαλλικές αρχές στις 20 Μαΐου 1996 κατά την υπογραφή της συμφωνίας που συνήφθη μεταξύ του κράτους και της Thomson, προηγείται χρονικά του προγράμματος αναδιάρθρωσης της Thomson multimedia που κοινοποιήθηκε στην Επιτροπή τον Οκτώβριο του 1996. Αποτελεί για το κράτος οριστικό διαφυγόν κέρδος. Η εν λόγω ενίσχυση θα μπορούσε να τύχει της εφαρμογής της παρέκκλισης που προβλέπεται στο άρθρο 92 παράγραφος 3 στοιχείο γ), η οποία είναι η μοναδική που θα είχε ενδεχομένως εφαρμογή στα υπό εξέταση μέτρα. Ωστόσο, η Γαλλία δεν προσκόμισε στην Επιτροπή στοιχεία που θα της επέτρεπαν να πιστοποιήσει ότι η εν λόγω ενίσχυση, όταν αποφασίστηκε, θα μπορούσε να συμβιβάζεται με τη βάση αυτής της παρέκκλισης. Συνεπώς, η παράνομη αυτή ενίσχυση είναι επιπλέον ασυμβίβαστη με τη συνθήκη.

2. Νέα εισφορά κεφαλαίου στην Thomson SA και στην Thomson multimedia

Η Thomson multimedia, αποδέκτρια της εισφοράς κεφαλαίου ύψους περίπου 11 δισεκατομμυρίων γαλλικών φράγκων προς την Thomson SA που κοινοποίησε η Γαλλία, συνάγεται ότι θα παραμείνει σε επισφαλή κατάσταση μέχρι το 1999, κατόπιν της αύξησης των ιδίων κεφαλαίων της και μετά το πέρας του υποβληθέντος προγράμματος αναδιάρθρωσης. Ο όμιλος διαθέτει σημαντικά πλεονεκτήματα, ιδιαίτερα δε τεχνολογική επάρκεια που τη θέτει σε ευνοϊκή θέση ενόψει της έλευσης στην αγορά των νέων ψηφιακών προϊόντων. Ωστόσο, η επιχείρηση θα παραμείνει ζημιογόνος μέχρι το 1999 όσον αφορά τη βασική της δραστηριότητα (τηλεοπτικές συσκευές), ενώ είναι ιδιαίτερα ευπρόσβλητη στην Ευρώπη, όπου η εμπορική της θέση είναι επισφαλής. Τα ληφθέντα μέτρα βιομηχανικής αναδιάρθρωσης και αναδιοργάνωσης είναι απαραίτητα, αλλά δεν είναι βέβαιο ότι είναι ικανά να οδηγήσουν στην αποκατάσταση της μακροπρόθεσμης βιωσιμότητας και πρέπει να επιδιωχθεί περαιτέρω αύξηση της παραγωγικότητας. Λαμβάνοντας υπόψη όλα τα ανωτέρω στοιχεία, η αποδοτικότητα που μπορεί λογικά να αναμένεται θα είναι μάλλον ανεπαρκής για να διασφαλίσει τη μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα του ομίλου, εάν η επιχείρηση δεν δημιουργήσει στέρεες εταιρικές σχέσεις που θα προσφέρουν στην Thomson multimedia βιομηχανικές και εμπορικές συνεργασίες ικανές να της επιτρέψουν να αντεπεξέλθει στον οξύ διεθνή ανταγωνισμό στις αγορές ηλεκτρονικών ειδών ευρείας κατανάλωσης. Η Επιτροπή θεωρεί τη δημιουργία παρόμοιων εταιρικών σχέσεων ως ουσιώδη προϋπόθεση για να μπορέσει να αποφανθεί ότι η Thomson multimedia είναι βιώσιμη. Λαμβανομένης υπόψη της δέσμευσης της Γαλλίας για τη δημιουργία παρόμοιων εταιρικών σχέσεων πριν από το τέλος του 2000, η Επιτροπή μπορεί να αποφανθεί ότι η επιχείρηση είναι βιώσιμη.

Οι προβλέψεις του αρχικού προγράμματος αναδιάρθρωσης σχετικά με τις πωλήσεις έγχρωμων τηλεοράσεων του ομίλου στην Ευρώπη, πέραν του ότι κατά την κρίση της Επιτροπής είναι κατ' ουσίαν μη ρεαλιστικές, είναι ασυμβίβαστες με την κοινή αγορά, στο μέτρο που προβλέπουν ανάκτηση μεριδίων αγοράς, υπό συνθήκες ζημιογόνου εκμετάλλευσης, γεγονός που δεν θα ήταν δυνατό χωρίς τις κοινοποιηθείσες ενισχύσεις. Σε μια αγορά στην οποία σήμερα το επίπεδο χρησιμοποίησης της παραγωγικής ικανότητας είναι της τάξεως του 85 %, η εφαρμογή της εν λόγω στρατηγικής θα προκαλούσε σημαντικές στρεβλώσεις του ανταγωνισμού. Συνεπώς, οι ανωτέρω στόχοι θα πρέπει να αναθεωρηθούν προς τα κάτω, λαμβάνοντας υπόψη τις τελευταίες δεσμεύσεις που ανέλαβαν οι γαλλικές αρχές περί περιορισμού των μεριδίων αγοράς της Thomson multimedia στον τομέα των τηλεοπτικών συσκευών σε ποσοστό που δεν θα υπερβαίνει το 10 % της αγοράς τηλεοπτικών συσκευών στην Κοινότητα.

Λαμβανομένων υπόψη των ανωτέρω στοιχείων και υπό την προϋπόθεση ότι θα τηρηθούν πλήρως οι τελευταίες δεσμεύσεις της Γαλλίας, όπως προβλέπονται λεπτομερώς στο άρθρο 1 παράγραφος 3 της παρούσας απόφασης, η Επιτροπή θεωρεί ότι η κοινοποιηθείσα ενίσχυση που περιέχεται στην εισφορά κεφαλαίου ύψους περίπου 11 δισεκατομμυρίων γαλλικών φράγκων μπορεί να τύχει της απαλλαγής που προβλέπεται στο άρθρο 92 παράγραφος 3 στοιχείο γ) της συνθήκης και στο άρθρο 61 παράγραφος 3 στοιχείο γ) της συμφωνίας ΕΟΧ,

ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΑΠΟΦΑΣΗ:

Άρθρο 1

1. Τα μέτρα στήριξης που έλαβε η Γαλλία υπέρ της Thomson SA υπό μορφή προσαυξημένης τιμής εξαγοράς της συμμετοχής ύψους 3,01 % που κατείχε η εταιρεία στο κεφάλαιο της Crιdit Lyonnais αποτελούν κρατική ενίσχυση κατά την έννοια του άρθρου 92 παράγραφος 1 της συνθήκης και του άρθρου 61 παράγραφος 1 της συμφωνίας ΕΟΧ. Η εν λόγω ενίσχυση είναι παράνομη και δεν μπορεί να χαρακτηριστεί συμβιβάσιμη με την κοινή αγορά κατά την έννοια του άρθρου 92 παράγραφοι 2 και 3 της συνθήκης και του άρθρου 61 παράγραφοι 2 και 3 της συμφωνίας ΕΟΧ.

2. Η εισφορά κεφαλαίου ύψους 11 δισεκατομμυρίων γαλλικών φράγκων στην Thomson SA, προς όφελος της Thomson multimedia, αποτελεί ενίσχυση κατά την έννοια του άρθρου 92 παράγραφος 1 της συνθήκης και του άρθρου 61 παράγραφος 1 της συμφωνίας σχετικά με τη λειτουργία του ΕΟΧ. Η εν λόγω ενίσχυση είναι συμβιβάσιμη με την κοινή αγορά και με τη συμφωνία ΕΟΧ, σύμφωνα με το άρθρο 92 παράγραφος 3 στοιχείο γ) της συνθήκης και το άρθρο 61 παράγραφος 3 στοιχείο γ) της συμφωνίας ΕΟΧ, υπό τον όρο ότι η Γαλλία θα τηρήσει τις δεσμεύσεις που προβλέπονται στην παράγραφο 3 και τις προϋποθέσεις που προβλέπονται στην παράγραφο 4.

3. Η Γαλλία αναλαμβάνει τις ακόλουθες δεσμεύσεις:

α) μέχρι το τέλος του 2000, η Thomson multimedia θα έχει δημιουργήσει στρατηγικές εταιρικές σχέσεις σε βιομηχανική βάση με προοπτική την ενίσχυση της βιωσιμότητάς της και τη διασφάλιση της μακροπρόθεσμης ανάπτυξής της, όσον αφορά τις υφιστάμενες δραστηριότητές της και τους τομείς στους οποίους θα επεκταθεί στο μέλλον 7

β) η Thomson multimedia περιορίζει μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου 2000 τα μερίδια αγοράς της στον τομέα των τηλεοπτικών συσκευών σε επίπεδο που δεν υπερβαίνει το 10 % στην Κοινότητα 7 προκειμένου να διατηρηθεί η αποδοτικότητά του, ο όμιλος λαμβάνει όλα τα απαραίτητα μέτρα ώστε η εξέλιξη των μονάδων παραγωγής του, είτε πρόκειται για υφιστάμενη είτε για υπό κατασκευή παραγωγική ικανότητα, να είναι σύμφωνη προς τη δέσμευση αυτή. Όσον αφορά τις τηλεοπτικές συσκευές στις Ηνωμένες Πολιτείες και τα υπόλοιπα προϊόντα του ομίλου στην Ευρώπη και στις Ηνωμένες Πολιτείες, ο όμιλος περιορίζει αυστηρά την εξέλιξη των μεριδίων αγοράς του κατά την περίοδο 1996-1998 στους στόχους που προσδιορίζονται στο πρόγραμμα αναδιάρθρωσης της επιχείρησης που υπεβλήθη στην Επιτροπή 7

γ) κατά τους επόμενους μήνες, η Thomson multimedia οφείλει να λάβει ως συμπλήρωμα του προγράμματος βιομηχανικής ανασυγκρότησης μέτρα για τη βελτίωση της εμπορικής της πολιτικής και της πολιτικής σημάτων που ακολουθεί 7 τα μέτρα αυτά πρέπει να είναι σύμφωνα με τις συστάσεις που διατύπωσε ο σύμβουλος της Επιτροπής 7

δ) στην Επιτροπή υποβάλλεται εξαμηνιαία έκθεση σχετικά με την εφαρμογή του προγράμματος ανασυγκρότησης και την τήρηση των προαναφερόμενων δεσμεύσεων.

Επιπλέον, η γαλλική κυβέρνηση επιβεβαιώνει ότι θεωρεί την κοινοποιηθείσα στην Επιτροπή αύξηση των ιδίων κεφαλαίων ως εισφορά κεφαλαίου στο πλαίσιο πλήρους και οριστικού διακανονισμού και ότι δεν προτίθεται να προβεί σε καμία νέα ενίσχυση (εξαιρουμένων των ενισχύσεων που εξυπηρετούν στόχο κοινοτικού ενδιαφέροντος, όπως οι ενισχύσεις στην έρευνα και την ανάπτυξη) κατά τα προσεχή έτη 7 σε περίπτωση που παρουσιαστούν μη προβλέψιμες στο παρόν στάδιο περιστάσεις που θα δικαιολογούσαν την εισφορά κεφαλαίου από έναν συνετό επενδυτή, η γαλλική κυβέρνηση ενημερώνει εκ των προτέρων την Επιτροπή και συμμορφούται με τις εφαρμοστέες διατάξεις της συνθήκης 7

4. Προκειμένου να διασφαλιστεί το συμβιβάσιμο της ενίσχυσης με την κοινή αγορά, η γαλλική κυβέρνηση μεριμνά για την τήρηση των ακόλουθων όρων:

α) η Thomson SA διαθέτει το σύνολο της εισφοράς κεφαλαίου που προβλέπεται να της χορηγηθεί για την αύξηση των ιδίων κεφαλαίων της Thomson multimedia και χρησιμοποιεί την ενίσχυση μόνο για τους σκοπούς που ορίζονται στο πρόγραμμα 7

β) η Thomson multimedia ολοκληρώνει τα μέτρα αναδιάρθρωσης που προβλέπονται στο πλαίσιο του προγράμματος για την περίοδο 1997-1999 που υποβλήθηκε στην Επιτροπή 7 επιπλέον, δεν τροποποιεί τους όρους που προβλέπονται στο πρόγραμμα αναδιάρθρωσης, αφού λάβει υπόψη τους όρους που επιβάλλει η παρούσα απόφαση, παρά μόνον κατόπιν προηγούμενης έγκρισης της Επιτροπής 7

γ) οι γαλλικές αρχές υποβάλλουν κάθε χρόνο στην Επιτροπή τους εταιρικούς λογαριασμούς της Thomson SA και της Thomson multimedia 7

δ) η δέσμευση περί περιορισμού των μεριδίων αγοράς στον τομέα των τηλεοπτικών συσκευών που προβλέπεται στην παράγραφο 3 στοιχείο β) ερμηνεύεται ως περιορισμός σε επίπεδο 10 % της αγοράς τηλεοπτικών συσκευών στην Κοινότητα, οριζόμενης σε αξία 7

ε) η τήρηση της δέσμευσης που προβλέπεται στην παράγραφο 3 στοιχείο δ) παρακολουθείται καθ' όλη τη διάρκεια του προγράμματος αναδιάρθρωσης, όσον αφορά το σύνολο των προϊόντων του ομίλου στον κόσμο 7 όσον αφορά τις τηλεοπτικές συσκευές στην Κοινότητα, η παρακολούθηση θα ισχύσει μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου 2000. Καλύπτει την εξέλιξη της παραγωγής, των πωλήσεων και των μεριδίων αγοράς της Thomson multimedia στην Ευρώπη και σε παγκόσμια κλίμακα 7 καλύπτει επίσης τους δείκτες σύγκρισης των τιμών των βασικών προϊόντων της με τις τιμές των ανταγωνιστών της στην Ευρώπη. Η παρακολούθηση πραγματοποιείται βάσει συγγραφής υποχρεώσεων, επί της οποίας θα προηγηθεί διαβούλευση με την Επιτροπή, και ανατίθεται σε ανεξάρτητο εμπειρογνώμονα που ορίζεται προς το σκοπό αυτόν κατόπιν συμφωνίας με την Επιτροπή 7

στ) οι γαλλικές αρχές ενημερώνουν λεπτομερώς την Επιτροπή για κάθε εξέλιξη που επηρεάζει την κατάσταση της Thomson SA και της Thomson multimedia 7

ζ) εξαιρουμένων έκτακτων περιστάσεων, μη προβλέψιμων στο παρόν στάδιο και μη εξαρτώμενων από την επιχείρηση, η παρούσα εισφορά κεφαλαίου χορηγείται στην Thomson multimedia στο πλαίσιο πλήρους και οριστικού διακανονισμού και οι γαλλικές αρχές δεν θα χορηγήσουν κατά τα προσεχή έτη στην επιχείρηση καμία νέα ενίσχυση (εξαιρουμένων των ενισχύσεων που εξυπηρετούν στόχο κοινοτικού ενδιαφέροντος, όπως οι ενισχύσεις στην έρευνα και την ανάπτυξη) 7

η) η μεταφορά ζημιών που γεννούν δικαίωμα έκπτωσης φόρου πραγματοποιείται σύμφωνα με το σημείο 3.2.2.Γ των κοινοτικών κατευθυντήριων γραμμών όσον αφορά τις κρατικές ενισχύσεις για τη διάσωση και αναδιάρθρωση προβληματικών επιχειρήσεων. Ειδικότερα, η δυνατότητα των επιχειρήσεων του ομίλου Thomson SA για μεταφορά των προ του 1997 φορολογικών ζημιών που βάρυναν την Thomson multimedia καταργείται για το ποσό των φορολογικών ζημιών που καλύπτει η κοινοποιηθείσα στην Επιτροπή εισφορά κεφαλαίου.

Άρθρο 2

Η Γαλλία απαιτεί να της επιστραφεί από το δεσμευμένο λογαριασμό που δημιουργήθηκε για τους σκοπούς της εν λόγω πράξης, η προσαύξηση ύψους 145,6 εκατομμυρίων γαλλικών φράγκων που αντιστοιχεί στο στοιχείο ενίσχυσης το οποίο περιλαμβάνεται στο προϊόν της εκχώρησης στο κράτος των μετοχών της Crιdit Lyonnais που κατείχε η Thomson SA, ήτοι το 3,01 % του κεφαλαίου ή 482 εκατομμυρίων γαλλικών φράγκων. Ανακτώνται επίσης οι αναλογούντες στην ανωτέρω προσαύξηση τόκοι που περιλαμβάνονται στον εν λόγω δεσμευμένο λογαριασμό.

Άρθρο 3

Η Γαλλία ενημερώνει την Επιτροπή εντός δύο μηνών από την κοινοποίηση της παρούσας απόφασης σχετικά με τα μέτρα που έλαβε για να συμμορφωθεί με αυτήν.

Άρθρο 4

Η παρούσα απόφαση απευθύνεται στη Γαλλική Δημοκρατία.

Βρυξέλλες, 1 Οκτωβρίου 1997.

Για την Επιτροπή

Karel VAN MIERT

Μέλος της Επιτροπής

(1) ΕΕ C 90 της 20. 3. 1997, σ. 3.

(2) ΕΕ C 368 της 23. 12. 1994, σ. 12.

(3) ΕΕ C 90 της 20. 3. 1997, σ. 7.

(*) Στο κείμενο της παρούσας απόφασης που προορίζεται για δημοσίευση, έχουν παραλειφθεί ορισμένα στοιχεία για λόγους εμπιστευτικότητος.

(4) Συντηρητικώς, δεδομένου ότι στο μεταξύ η Επιτροπή κίνησε την παρούσα διαδικασία στις 18 Δεκεμβρίου 1996, οι γαλλικές αρχές το Φεβρουάριο του 1997 κατέθεσαν σε δεσμευμένο λογαριασμό τα σχετικά με την εν λόγω πράξη κεφάλαια.

(5) Σύμφωνα με το «Πανόραμα της κοινοτικής βιομηχανίας» 1997, τόμος ΙΙ, στοιχεία του 1994. Το 1994 η αξία της ιαπωνικής παραγωγής ανερχόταν σε 130 δισεκατομμύρια Ecu, έναντι 44,5 δισεκατομμυρίων της κοινοτικής παραγωγής.

(6) ΕΕ C 307 της 13. 11. 1993, σ. 3.

(7) Η τράπεζα σύμβουλος των γαλλικών αρχών εφάρμοσε επιτόκιο αναγωγής στην παρούσα αξία ύψους 15 % στο τέλος του 1996, κατά την αποτίμηση της αξίας της Thomson multimedia.

(8) Βλέπε κυρίως την απόφαση 94/1073/ΕΚ της Επιτροπής στην υπόθεση Bull (ΕΕ L 386 της 31. 12. 1994, σ. 1) και την απόφαση του Δικαστηρίου στη συνεκδικασθείσα υπόθεση C-2 72, 279, 280/92 Hytasa, της 14ης Σεπτεμβρίου 1994, Συλλογή 1994, σ. Ι-4103 κ.ε., σκέψη 22.

(9) Νόμος της 25ης Ιανουαρίου 1985 σχετικά με την υπαγωγή σε δικαστική διαχείριση και εκκαθάριση των επιχειρήσεων, άρθρα 179 και 180, Επίσημη Εφημερίδα της Γαλλικής Δημοκρατίας, της 26ης Ιανουαρίου 1985.

(10) Πρέπει να υπομνησθούν σχετικά τα σχόλια του καθηγητή Guyon στην υπόθεση «Εφετείο των Βερσαλλιών της 29ης Νοεμβρίου 1990», D 1991, σ. 133, σύμφωνα με τα οποία το γεγονός ότι το κράτος διορίζει ένα ή περισσότερα μέλη του διοικητικού συμβουλίου μιας επιχείρησης δεν επαρκεί για να θεωρηθεί (το κράτος) ως «εκ των πραγμάτων διαχειριστής».