ΥΠΟΜΝΗΜΑ ΤΗΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ ΑΝΘΡΑΚΑ ΚΑΙ ΧΑΛΥΒΑ

για το μέλλον της συνθήκης ΕΚΑΧ

(93/C 14/04)

(Εγκρίθηκε ομόφωνα κατά την 302η σύνοδο της 20ής Νοεμβρίου 1992)

Η Συμβουλευτική Επιτροπή της ΕΚΑΧ έλαβε γνώση των κυριοτέρων εγγράφων που δημοσίευσαν τα αρμόδια θεσμικά όργανα σχετικά με το μέλλον της συνθήκης ΕΚΑΚ, και ιδίως:

- της ανακοίνωσης της Επιτροπής της 15ης Μαρτίου 1991,

- των εκθέσεων της επιτροπής θεσμικών θεμάτων του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου (του κ. Rudolf Luster, της 3ης Δεκεμβρίου 1991, και του κ. David Martin, της 18ης Δεκεμβρίου 1991) καθώς και των ψηφισμάτων που ενέκρινε το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο στις 16 Ιανουαρίου 1992,

- των εκθέσεων της επιτροπής οικονομικών θεμάτων και της επιτροπής ενέργειας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου,

- της νέας σύνταξης του άρθρου 7 της συνθήκης ΕΚΑΧ, που ενέκριναν, τον Φεβρουάριο του 1992, οι υπουργοί εξωτερικών, στο πλαίσιο της «περιορισμένης αναθεώρησης» των συνθηκών ΕΚΑΧ και ΕΚΑΕ,

- του ψηφίσματος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου της 9ης Ιουλίου 1992 σχετικά με τις δημοσιονομικές και χρηματοοικονομικές επιπτώσεις που συνεπάγεται η πολιτική για το μέλλον της συνθήκης ΕΚΑΧ.

Η Συμβουλευτική Επιτροπή της ΕΚΑΧ έχει εκφράσει, επανειλημμένα, την άποψή της για το θέμα αυτό:

- στο υπόμνημα της 12ης Νοεμβρίου 1990 (1), με το οποίο ζητά συγκεκριμένα:

- να διατηρηθεί η ισχύς της συνθήκης ΕΚΑΧ έως το 2002, ως αυτόνομο νομικό μέσο,

- να εξακολουθήσει η Επιτροπή να συνεργάζεται στενά με τη συμβουλευτική επιτροπή στη χάραξη της πολιτικής στον τομέα του άνθρακα και χάλυβα της Κοινότητας, καθώς και σε όλους τους προβληματισμούς για το μέλλον της συνθήκης ΕΚΑΧ,

- στο υπόμνημα της 1ης Οκτωβρίου 1991 (2), στο οποίο επιχειρεί τον προσδιορισμό των γενικών αρχών, που θα πρέπει, κατά τη γνώμη της, να αποτελέσουν τους βασικούς άξονες για την κατάρτιση από την Επιτροπή του προϋπολογισμού της ΕΚΑΧ,

- στο ψήφισμα της 2ας Ιουνίου 1992 (3) σχετικά με μια νέα πολιτική για το μέλλον της χαλυβουργίας στην Κοινότητα,

- στο ψήφισμα της 19ης Νοεμβρίου 1992 (4) σχετικά με την πολιτική άνθρακα στην εσωτερική αγορά.

Με αφορμή τη συνεδρίαση του συμβουλίου βιομηχανίας στις 24 Νοεμβρίου 1992, η συμβουλευτική επιτροπή επιθυμεί να επιβεβαιώσει τις προηγούμενες γνωμοδοτήσεις της και να τις συμπληρώσει ως προς τα ακόλουθα σημεία:

- αρμοδιότητες της Επιτροπής,

- κρατικές ενισχύσεις,

- πρωταρχικές δραστηριότητες,

- αποθεματικά και εισφορά.

Ι. Αρμοδιότητες της Επιτροπής

Η συμβουλευτική επιτροπή υπενθυμίζει ότι η συνθήκη ΕΚΑΧ έχει αναθέσει στα θεσμικά όργανα της Κοινότητας ειδικές αρμοδιότητες στον τομέα του άνθρακα και του χάλυβα και για το σκοπό αυτό τους έχει διαθέσει ειδικά μέσα δράσης.

Η συμβουλευτική επιτροπή αποδοκιμάζει την αποδιοργάνωση που χαρακτηρίζει τον τομέα αυτόν καθώς και την προσπάθεια της Επιτροπής να σταματήσει τη χρήση ορισμένων μέσων δράσης που διαθέτει.

Κατά τη γνώμη της συμβουλευτικής επιτροπής, η Επιτροπή πρέπει να εξακολουθήσει να εκτελεί τις αρμοδιότητες που της έχουν ανατεθεί από τη συνθήκη ΕΚΑΧ, και κυρίως:

σε εσωτερικό επίπεδο:

- να διεξάγει συνεχή και εις βάθος μελέτη της εξέλιξης των αγορών και των τάσεων των τιμών (άρθρο 46 της συνθήκης), σε συνεργασία με τις κοινοτικές επιχειρήσεις, τους εργαζομένους, τους καταναλωτές, τους εμπόρους και τις ενώσεις αυτών,

- να καταρτίζει περιοδικά προγράμματα προβλέψεων για κάθε μεγάλη κατηγορία προϊόντων, με τη μεγαλύτερη δυνατή συχνότητα,

- να εγγυάται τη διαφάνεια των στατιστικών πληροφοριών και των επενδυτικών σχεδίων (άρθρα 47 και 54),

- να ενθαρρύνει τη συγχώνευση επιχειρήσεων και άλλες μορφές συνεργασίας (άρθρα 66 και 65) 7 να εφαρμόζει μέτρα που να επιτρέπουν την αντιμετώπιση των κοινωνικών επιπτώσεων που συνεπάγονται οι διάφορες μορφές συνεργασίας 7

και σε εξωτερικό επίπεδο:

- να ενισχύει τα ρυθμιστικά μέσα και τα μέσα σε ανθρώπινο δυναμικό που απαιτούνται για την αποτελεσματική εφαρμογή των διαδικασιών καταπολέμησης του ντάμπινγκ και των επιδοτήσεων (άρθρο 74),

- να εφαρμόζει αμέσως τις ρήτρες προστασίας που προβλέπονται στις συμφωνίες ένωσης από τη στιγμή που πληρούνται οι όροι,

- να εφαρμόζει ένα σταθερό και μόνιμο καθεστώς που να διασφαλίζει ότι οι πωλήσεις που πραγματοποιούν τρίτες χώρες (είτε συνδέονται με την ΕΚΑΧ είτε όχι) στην κοινοτική αγορά δεν διαταράσσουν την ισορροπία της εν λόγω αγοράς και δεν ασκούν πιέσεις στις τιμές.

ΙΙ. Κρατικές ενισχύσεις

Η συμβουλευτική επιτροπή θεωρεί σκόπιμο να επιβεβαιώσει, όσον αφορά τις κρατικές ενισχύσεις, ότι η γενική απαγόρευση, που προβλέπεται στο άρθρο 4 στοιχείο γ) της συνθήκης, ΕΚΑΧ, πρέπει να τηρηθεί όσον αφορά τη χαλυβουργία, με μόνες εξαιρέσεις εκείνες που καθορίζονται στον ισχύοντα κώδικα περί ενισχύσεων. Σε περίπτωση που κρίνονται απαραίτητες ορισμένες παρεκκλίσεις από τους κανόνες αυτούς, πρέπει, απαραιτήτως, να αντισταθμίζονται από αντίστοιχες μειώσεις στην παραγωγή, και όχι μόνο στην παραγωγική ικανότητα, σύμφωνα πάντα με τις επιταγές της αγοράς.

Όσον αφορά τη βιομηχανία άνθρακα, η διατήρηση της χορήγησης ειδικών ενισχύσεων είναι υψίστης σημασίας, προκειμένου να ικανοποιούνται οι απαιτήσεις για την ασφάλεια του ανεφοδιασμού, καθώς και οι κοινωνικές και περιφερειακές ανάγκες. Η επιτροπή θεωρεί, εξάλλου, ότι μέχρι να γίνει δυνατή η εφαρμογή μιας κοινοτικής ενεργειακής πολιτικής, την ευθύνη για την ασφάλεια του ανεφοδιασμού θα πρέπει να τη φέρουν οι εθνικές κυβερνήσεις.

ΙΙΙ. Πρωταρχικές δραστηριότητες

Η συμβουλευτική επιτροπή κρίνει απαραίτητη τη συνέχιση των δραστηριότητων που καθορίζονται στα άρθρα 55 και 56 της συνθήκης ΕΚΑΧ:

- στον κοινωνικό τομέα (συμμετοχή στις αποζημιώσεις λόγω απώλειας της θέσης εργασίας, στις ενισχύσεις για την επαναπασχόληση και τη δημιουργία δραστηριοτήτων μετατροπής που προβλέπονται στο άρθρο 56),

- σε θέματα τεχνικής, οικονομικής και κοινωνικής έρευνας (άρθρο 55), και στον τομέα της προστασίας του περιβάλλοντος.

Η συμβουλευτική επιτροπή εκτιμά ότι οι βιομηχανίες άνθρακα και χάλυβα θα πρέπει να επωφεληθούν, εφεξής, από τη χρηματοδότηση της ΕΟΚ για τα προγράμματά τους που αφορούν τη βασική έρευνα.

Η συμβουλευτική επιτροπή υπογραμμίζει, αφετέρου, ότι η κοινωνική έρευνα, χάρη στο διάλογο που διασφαλίζει μεταξύ των κοινωνικών εταίρων, έχει ήδη αποδείξει την αποτελεσματικότητά της, κυρίως με την αισθητή μείωση των εργατικών ατυχημάτων και των επαγγελματικών ασθενειών καθώς και με τη βελτίωση των συνθηκών εργασίας που έχει επιτύχει 7 τα εξαχθέντα αποτελέσματα δικαιολογούν απόλυτα το λόγο ύπαρξής της και θεωρείται ιδιαίτερα αποδοτική από οικονομική άποψη.

IV. Αποθεματικά και εισφορά

Η συμβουλευτική επιτροπή επιθυμεί να υπενθυμίσει τις βασικές αρχές που πρέπει κατά τη γνώμη της να καθοδηγήσουν την Επιτροπή στην κατάρτιση του προϋπολογισμού της ΕΚΑΧ (βλέπε υπόμνημα της 1ης Οκτωβρίου 1991):

- σταδιακή μείωση της εισφοράς,

- βαθμιαία άντληση πόρων από το αποθεματικό κεφάλαιο της ΕΚΑΧ,

- καθορισμός ορισμένων προτεραιοτήτων όσον αφορά τις δαπάνες του προϋπολογισμού ΕΚΑΧ, κυρίως προς όφελος της χρηματοδότησης των κοινωνικών μέτρων που εξακολουθούν να είναι αναγκαία και υπέρ της έρευνας και της ανάπτυξης,

- ρεαλιστικότερη αξιολόγηση των πραγματικών αναγκών όσον αφορά τις δαπάνες,

- μεταφορά των δανειοληπτικών/δανειοδοτικών δραστηριοτήτων ΕΚΑΧ στην Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων (ΕΤΕπ).

Οι αρχές αυτές παραμένουν πάντα έγκυρες και η συμβουλευτική επιτροπή επιθυμεί να τις διευκρινίσει ως εξής:

- θεωρεί προφανές ότι η οικονομική και χρηματοπιστωτική κατάσταση που επικρατεί στις βιομηχανίες άνθρακα και χάλυβα καθιστά ακόμα πιο επιτακτική τη σταδιακή μείωση του ποσοστού της εισφοράς,

- όσον αφορά τα αποθεματικά, η επιτροπή επιθυμεί να υπενθυμίσει τη μόνιμη θέση της, σύμφωνα με την οποία τα εν λόγω αποθεματικά πρέπει να χρησιμοποιούνται κατά προτεραιότητα προς όφελος των επιχειρήσεων και των εργαζομένων τους, που έχουν προσφέρει, από το 1952, το μεγαλύτερο μέρος των κονδυλίων που επέτρεψαν τη δημιουργία των αποθεματικών αυτών.

Η διατήρηση στο σημερινό επίπεδο του ταμείου εγγυήσεων δεν κρίνεται απαραίτητη, επειδή τα δάνεια της ΕΚΑΧ είναι εγγυημένα, de facto ή de jure, από τα κράτη μέλη και ένα πολύ σημαντικό μέρος των δανείων που έχουν συναφθεί με επιχειρήσεις εκτός ΕΚΑΧ (καθώς και η διαχείρισή τους) θα μπορούσε, ήδη από τώρα, να μεταφερθεί στην ΕΤΕπ 7

- δάνεια για επενδύσεις «που συμβάλλουν στη διευκόλυνση της διοχέτευσης στην αγορά των προϊόντων ΕΚΑΧ» (άρθρο 54 παράγραφος 2 της συνθήκης),

- δάνεια για «προγράμματα δημιουργίας νέων δραστηριοτήτων» [άρθρο 56 παράγραφος 1 στοιχείο β) και παράγραφος 2 στοιχείο α) της συνθήκης].

Τα κονδύλια που θα ελευθερωθούν κατά τον τρόπο αυτό θα πρέπει να χρησιμοποιηθούν κατά προτεραιότητα για την υποστήριξη της διαδικασίας αναδιάρθρωσης και την άμβλυνση του κοινωνικού της κόστους. Αυτό θα μπορούσε να επιτευχθεί είτε άμεσα, στο πλαίσιο του προϋπολογισμού της ΕΚΑΧ, είτε με τη σύσταση ειδικά για το σκοπό αυτό ιδρύματος (ή ιδρυμάτων) για τον άνθρακα και χάλυβα ή με οποιοδήποτε άλλο μέσο προβλέπει [άρθρο 53 στοιχείο β)] η συνθήκη ΕΚΑΧ.

Αυτά τα ιδρύματα θα μπορούσαν να έχουν ως αποστολή τη μερική χρηματοδότηση προγραμμάτων έρευνας και ανάπτυξης στους δύο εν λόγω τομείς. Η συμβουλευτική επιτροπή επιθυμεί, όταν ενσωματωθούν οι βιομηχανίες άνθρακα και χάλυβα στη μελλοντική ενοποιημένη συνθήκη, πράγμα που μπορεί να γίνει είτε πριν από το 2002, το οποίο είναι πλέον μάλλον απίθανο, είτε το 2002, να ληφθούν υπόψη, στο μεγαλύτερο δυνατό βαθμό, όλα τα προαναφερόμενα θέματα.

Η συμβουλευτική επιτροπή υπογραμμίζει ότι τα πολύ σημαντικά προβλήματα αναδιάρθρωσης που αντιμετωπίζουν οι περιοχές που παράγουν άνθρακα και χάλυβα καθιστούν απαραίτητη τη διατήρηση των κοινωνικών μέτρων που προβλέπει το άρθρο 56 της συνθήκης ΕΚΑΧ για τους εργαζομένους των δύο αυτών βιομηχανιών.

Για το σκοπό αυτό, τα αποθεματικά της ΕΚΑΧ θα μπορούσαν να χρησιμεύσουν ως εισφορά σε ιδρύματα για τον άνθρακα και το χάλυβα, η αποστολή των οποίων θα καθοριστεί αργότερα, τα οποία όμως θα βασίζονται στις ισχύουσες διατάξεις και θα λαμβάνουν υπόψη τους τις νέες ανάγκες σε συνάρτηση με τους στόχους της ΕΚΑΧ.

Η συμβουλευτική επιτροπή ζητά να αναγνωριστεί η σπουδαιότητα του ανεφοδιασμού σε ενέργεια και η συμβολή του άνθρακα στον ανεφοδιασμό αυτό και να διατηρηθεί η άδεια χορήγησης ειδικών ενισχύσεων για την κοινοτική βιομηχανία άνθρακα.

Η συμβουλευτική επιτροπή θεωρεί ότι θα πρέπει τόσο αυτή η ίδια, που συστάθηκε κατ' εφαρμογή των άρθρων 7, 18 και 19 της συνθήκης ΕΚΑΧ, όσο και οι άλλες ειδικές επιτροπές, ιδιαίτερα στον τομέα της έρευνας, που αναδείχτηκαν, κατά την εφαρμογή της πολιτικής άνθρακα και χάλυβα, σε αποτελεσματικά και δημοκρατικά όργανα διαβουλεύσεων, να διατηρηθούν και στην ενοποιημένη συνθήκη, με μια μορφή που θα τους επιτρέψει να καταστούν και πάλι όργανα αρμόδια για θέματα ενέργειεας.

(1) ΕΕ αριθ. C 302 της 1. 12. 1990, σ. 3.

(2) ΕΕ αριθ. C 291 της 8. 11. 1991, σ. 2.

(3) ΕΕ αριθ. C 161 της 27. 6. 1992, σ. 3.

(4) Βλέπε σελίδα 2 της παρούσας Επίσημης Εφημερίδας.