Απόφαση της Επιτροπής

της 26ης Ιουνίου 2002

με την οποία μια πράξη συγκέντρωσης κηρύσσεται συμβιβάσιμη με την κοινή αγορά και τη συμφωνία για τον ΕΟΧ

[Υπόθεση COMP/M.2650 - Haniel/Cementbouw/JV (CVK)]

[κοινοποιηθείσα υπό τον αριθμό Ε(2002) 2315]

(Το κείμενο στη γερμανική γλώσσα είναι το μόνο αυθεντικό)

(Κείμενο που παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον ΕΟΧ)

(2003/754/ΕΚ)

Η ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ,

Έχοντας υπόψη:

τη συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας,

τη συμφωνία για τον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο, και ιδίως το άρθρο 57 παράγραφος 2 στοιχείο α),

τον κανονισμό (ΕΟΚ) αριθ. 4064/89 του Συμβουλίου, της 21ης Δεκεμβρίου 1989, για τον έλεγχο των συγκεντρώσεων μεταξύ επιχειρήσεων(1), όπως τροποποιήθηκε τελευταία από τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1310/97(2), και ιδίως το άρθρο 8 παράγραφος 2,

την απόφαση της Επιτροπής της 30ής Νοεμβρίου 2001 να κινήσει τη διαδικασία στην παρούσα υπόθεση,

τη γνώμη της συμβουλευτικής επιτροπής για τις συγκεντρώσεις(3),

την τελική έκθεση του συμβούλου ακροάσεων στην παρούσα υπόθεση(4),

Εκτιμώντας τα ακόλουθα:

(1) Στις 24 Ιανουαρίου 2002, οι εταιρείες Franz Haniel & Cie GmbH ("Haniel") και Cementbouw Handel & Industrie BV ("Cementbouw") διαβίβασαν στην Επιτροπή, σύμφωνα με το άρθρο 4 του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 4064/89 ("κανονισμός για τον έλεγχο των συγκεντρώσεων"), κοινοποίηση προτεινόμενης συγκέντρωσης. Στη συνέχεια, η Ηaniel και η Cementbouw απέκτησαν το 1999, με την υπογραφή σύμβασης και την αγορά μετοχών της RAG AG ("RAG", Γερμανία), τον κοινό έλεγχο της εταιρείας Coöperatieve Verkoop- en Produktievereniging van Kalkzandsteenproducenten ("CVK", Κάτω Χώρες) και των εταιρειών μελών της, κατά την έννοια του άρθρου 3 παράγραφος 1 στοιχείο β) του κανονισμού για τον έλεγχο των συγκεντρώσεων.

(2) Η Επιτροπή, αφού εξέτασε την κοινοποίηση, διαπίστωσε κατ' αρχάς ότι η κοινοποιηθείσα πράξη εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής του κανονισμού για τον έλεγχο των συγκεντρώσεων και δημιουργεί σοβαρές αμφιβολίες ως προς το συμβιβάσιμό της με την κοινή αγορά και τη λειτουργία της συμφωνίας για τον ΕΟΧ. Γι' αυτό και η Επιτροπή αποφάσισε να κινήσει τη διαδικασία σύμφωνα με το άρθρο 6 παράγραφος 1 στοιχείο γ) του κανονισμού για τον έλεγχο των συγκεντρώσεων. Ύστερα από διεξοδική έρευνα, η Επιτροπή κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η προταθείσα συγκέντρωση δημιουργεί μεν δεσπόζουσα θέση στην αγορά, με αποτέλεσμα να παρακωλύεται σε μεγάλο βαθμό η άσκηση ουσιαστικού ανταγωνισμού σε σημαντικό τμήμα της κοινής αγοράς, αλλά με τις δεσμεύσεις που ανέλαβαν τα μέρη αίρονται οι σχετικές με τον ανταγωνισμό επιφυλάξεις για την εν λόγω συγκέντρωση.

I. ΤΑ ΜΕΡΗ ΚΑΙ Η ΠΡΑΞΗ

A. Τα μέρη

(3) Η Ηaniel είναι γερμανική εταιρεία χαρτοφυλακίου με διαφοροποιημένες δραστηριότητες, η οποία δραστηριοποιείται στον τομέα των δομικών υλικών, στην παραγωγή και την εμπορία υλικών τοιχοποιίας, όπως ασβεστοπυριτικών πλίνθων, πορώδους σκυροδέματος (πορομπετόν) και έτοιμου σκυροδέματος. Οι βασικές δραστηριότητες της Ηaniel διεξάγονται στη Γερμανία. Η Ηaniel δραστηριοποιούνταν στις Κάτω Χώρες πριν από την παρούσα συγκέντρωση με τη συμμετοχή της σε πολλά εργοστάσια παραγωγής ασβεστοπυριτικών πλίνθων, τα οποία είναι μέλη της CVK. Εκτός τούτου, η Ηaniel εξαγόρασε το 2002 τις γερμανικές εταιρείες Fels-Werke GmbH (Fels) και Υtong Holding AG (Ytong), που και οι δύο δραστηριοποιούνται στις Κάτω Χώρες μέσω θυγατρικών εταιρειών στον τομέα των δομικών υλικών. Η Ηaniel, βεβαίως, με δέσμευση που ανέλαβε έναντι της Επιτροπής, υποχρεούται να προβεί στην εκποίηση των δραστηριοτήτων της Υtong στις Κάτω Χώρες υπό ορισμένους όρους(5).

(4) Η Cementbouw δραστηριοποιείται στους τομείς της εμπορίας δομικών υλικών, οικοδομικών αγορών, διανομής και εμπορίας βασικών υλών, ετοίμου σκυροδέματος και παραγωγής δομικών υλικών στις Κάτω Χώρες. Η Cementbouw ελέγχεται από τη CVC Capital Partners Group Ltd ("CVC"), μια εταιρεία επενδύσεων με έδρα τα νησιά της Μάγχης.

(5) Η CVK διακινεί προϊόντα ασβεστοπυριτικών πλίνθων στις Κάτω Χώρες και διευθύνει την παραγωγή ασβεστοπυριτικών πλίνθων στα συμμετέχοντα εργοστάσια. Μέλη της CVK είναι όλα τα εργοστάσια παραγωγής ασβεστοπυριτικών πλίνθων στις Κάτω Χώρες, τα οποία ανήκουν στις ακόλουθες εταιρείες (τα αναφερόμενα ποσοστά εκφράζουν τη συμμετοχή της καθεμιάς στο κεφάλαιο της CVK):

>ΘΕΣΗ ΠΙΝΑΚΑ>

(6) Οι μετοχές των εταιρειών De Hazelaar, Loevestein, Boudewijn, Hoogdonk και Rijsbergen ανήκουν στη Ηaniel. Οι μετοχές των εταιρειών Ηarderwijk, Roelfsema και Bergumermeer ανήκουν στη Cementbouw. Στις εταιρείες Αnker, Vogelenzang και Van Herwaarden συμμετέχουν η Ηaniel και η Cementbouw με [...]* % η καθεμία.

B. Ιστορικό και εκτέλεση της πράξης της 9ης Αυγούστου 1999

(7) Η CVK υφίσταται από το 1947 και εμφανίσθηκε αρχικά ως κοινός φορέας πωλήσεων των προϊόντων των εταιρειών μελών της, των παραγωγών ασβεστοπυριτικών πλίνθων στις Κάτω Χώρες. Το 1989, η CVK μετατράπηκε σε συνεταιριστική εταιρεία, προκειμένου να βελτιωθεί η συνεργασία των παραγωγών ασβεστοπυριτικών πλίνθων.

(8) Τα ανεξάρτητα αρχικά εργοστάσια ασβεστοπυριτικών πλίνθων εξαγοράσθηκαν με την πάροδο του χρόνου από διάφορες ομάδες επιχειρήσεων. Πριν από την εκτέλεση της εξεταζόμενης πράξης, πέντε από τα έντεκα μέλη της CVK ήταν θυγατρικές εταιρείες της Ηaniel (De Hazelaar, Loevestein, Boudewijn, Hoogdonk και Rijsbergen). Τρία εργοστάσια ασβεστοπυριτικών πλίνθων (Harderwijk, Roelfsema και Bergumermeer) ήταν θυγατρικές εταιρείες της Cementbouw, η οποία τότε ανήκε ακόμη στον όμιλο της ολλανδικής ΝBM Amstelland BV ("NBM Amstelland")(6). Δύο εργοστάσια (Anker και Vogelenzang) ήταν θυγατρικές εταιρείες της RAG. Στην εταιρεία Van Herwaarden συμμετείχαν η Ηaniel με [...]* %, η Cementbouw/NBM Amstelland με [...]* % και η RAG με [...]* %.

(9) Το 1998, διαβιβάσθηκε στην υπηρεσία ανταγωνισμού των Κάτω Χωρών (Nederlandse Mededingsautoriteit, "NMa") κοινοποίηση προταθείσας συγκέντρωσης, η οποία προέβλεπε ότι η CVK θα αποκτούσε τον έλεγχο όλων των μελών της, των έντεκα παραγωγών ασβεστοπυριτικών πλίνθων στις Κάτω Χώρες. Η μεταβίβαση του ελέγχου θα γινόταν με τη σύναψη σύμβασης κοινοπραξίας (Poolingovereenkomst). Της εν λόγω κοινοποίησης προηγήθηκε κατά της CVK η [...]* διαδικασία έρευνας της εισαγγελίας, βάσει του έως τα τέλη του 1997 ισχύοντος δικαίου για τον ανταγωνισμό στις Κάτω Χώρες. Η ΝMa ενέκρινε την κοινοποιηθείσα συγκέντρωση με απόφαση της 20ής Οκτωβρίου 1998(7). Η ΝMa έκρινε ότι η σύμβαση κοινοπραξίας, καθώς και οι αντίστοιχες τροποποιήσεις του καταστατικού της CVK (statuten), διασφάλιζαν την αποκοπή των αρχικών οικονομικών και οργανωτικών δεσμών των εταιρειών μελών από τους ιδιοκτήτες τους, ώστε να διασφαλίζεται ότι η CVK θα αποκτούσε τον έλεγχο των μελών της. Κατ' αυτόν τον τρόπο θα αποκλειόταν επίσης ότι οι ιδιοκτήτες των εν λόγω εταιρειών μελών (η Ηaniel, η Cementbouw/NBM Amstelland και η RAG) θα ήλεγχαν τις εταιρείες αυτές. Κατά την άποψη της ΝMa, η κοινοποιηθείσα συγκέντρωση δεν θα οδηγούσε στη δημιουργία ή την ενίσχυση δεσπόζουσας θέσης στην αγορά των Κάτω Χωρών. [...]*

(10) Πριν εκτελεσθεί η εν λόγω πράξη, η RAG είχε αποφασίσει να αποσυρθεί από τις εταιρείες μέλη της CVK και να εκχωρήσει τις μετοχές της στη Ηaniel και τη Cementbouw. Με την εξαγορά των εν λόγω μετοχών, η Ηaniel και η Cementbouw θα αποκτούσαν εμμέσως, με τις συμμετοχές τους στις εταιρείες μέλη της CVK, το 50 % των μετοχών της CVK η καθεμία. Μετά τη σύναψη των "Heads of Agreement", στις 5 Μαρτίου 1999, τα μέρη ενημέρωσαν τη ΝMa για τις προθέσεις τους. Η ΝMa γνωστοποίησε στα μέρη ότι η προβλεπόμενη εκχώρηση δεν θα συνιστούσε συγκέντρωση σύμφωνα με τη νομοθεσία των Κάτω Χωρών, εφόσον γινόταν μετά τη σύναψη της σύμβασης κοινοπραξίας.

(11) Η CVK και οι εταιρείες μέλη της συνήψαν τη σύμβαση κοινοπραξίας στις 9 Αυγούστου 1999. Την ίδια ημέρα τροποποιήθηκε και το καταστατικό της CVK (Statutenwijziging), προκειμένου να ληφθούν υπόψη οι διατάξεις της σύμβασης κοινοπραξίας. Την ίδια επίσης ημέρα υπογράφηκε και εκτελέσθηκε η σύμβαση, με την οποία η RAG εκχωρούσε τις μετοχές της στη Ηaniel και τη Cementbouw. Στις 9 Αυγούστου 1999, συνάφθηκε επίσης "σύμβαση συνεργασίας" μεταξύ της Ηaniel και της Cementbouw, η οποία περιέχει, μεταξύ άλλων, ρυθμίσεις για το πώς οι δύο επιχειρήσεις θα κάνουν χρήση της επιρροής τους στη CVK. [Παραδείγματα μεμονωμένων ρυθμίσεων της σύμβασης συνεργασίας]*.

II. ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗ

(12) Συγκέντρωση πραγματοποιείται, σύμφωνα με το άρθρο 3 παράγραφος 1 στοιχείο β) του κανονισμού για τον έλεγχο των συγκεντρώσεων, εφόσον μία ή περισσότερες επιχειρήσεις αποκτούν, άμεσα ή έμμεσα, με αγορά συμμετοχών στο κεφάλαιο ή στοιχείων του ενεργητικού, με σύμβαση ή με άλλο τρόπο, τον έλεγχο του συνόλου ή τμημάτων μιας ή περισσοτέρων άλλων επιχειρήσεων.

(13) Στην προκειμένη περίπτωση, η Ηaniel και η Cementbouw απέκτησαν με τις συναφθείσες στις 9 Αυγούστου 1999 συμβάσεις (σύμβαση κοινοπραξίας, τροποποίηση καταστατικού, σύμβαση συνεργασίας), σε συνδυασμό με τη συμφωνηθείσα και εκτελεσθείσα την ίδια ημέρα αγορά από τη Ηaniel και τη Cementbouw των μετοχών της RAG στις εταιρείες Αnker, Vogelenzang και Van Herwaarden, τον έλεγχο της CVK, η οποία την ίδια στιγμή απέκτησε τον έλεγχο των έντεκα εταιρειών μελών της.

(14) Κοινός έλεγχος υπάρχει, όταν δύο ή περισσότερες επιχειρήσεις ή πρόσωπα έχουν τη δυνατότητα καθοριστικού επηρεασμού της δραστηριότητας μιας άλλης επιχείρησης, μπορούν δηλαδή να εμποδίσουν ενέργειες που καθορίζουν τη στρατηγική οικονομική συμπεριφορά μιας επιχείρησης και συνεπώς είναι υποχρεωμένες να καθορίζουν την επιχειρηματική πολιτική της κοινοπραξίας κατόπιν συνεννόησης. Αυτό συμβαίνει ιδίως, όταν υπάρχουν δύο μόνο δεσπόζουσες επιχειρήσεις με ίσα δικαιώματα ψήφου στην κοινοπραξία(8).

(15) Με την αγορά των μετοχών της RAG, η Ηaniel και η Cementbouw απέκτησαν από κοινού τον έλεγχο της CVK. Οι έμμεσες συμμετοχές της καθεμιάς στη CVK με ποσοστό 50 % εξασφαλίζουν στη Ηaniel και τη Cementbouw τη δυνατότητα να ασκήσουν δικαιώματα αρνησικυρίας στη συνέλευση των μελών (ledenvergadering) της CVK. Τα εν λόγω δικαιώματα αρνησικυρίας προέκυψαν με την αποχώρηση της RAG, της οποίας η παρουσία στη συνέλευση των μελών επέτρεπε το σχηματισμό εναλλασσόμενων πλειοψηφιών και απέκλειε, συνεπώς, τον έλεγχο της συνέλευσης των μελών από τους μετόχους.

(16) Η συνέλευση των μελών της CVK αποφασίζει για τη στελέχωση των οργάνων λήψης αποφάσεων της CVK. Αυτά είναι: το διοικητικό συμβούλιο (Raad van Bestuur) και το εποπτικό συμβούλιο (Raad van Commissarissen). Το καταστατικό και η σύμβαση κοινοπραξίας επιβάλλουν ορισμένους περιορισμούς στην εκλογή των εν λόγω οργάνων, καθώς κανένα μέλος του διοικητικού συμβουλίου και μικρή μόνο μειοψηφία των μελών του εποπτικού συμβουλίου επιτρέπεται να κατέχει ταυτόχρονα και αξιώματα στις εταιρείες των μετόχων των μελών της CVK.

(17) Η απόφαση για τη στελέχωση των οργάνων λήψης αποφάσεων μιας επιχείρησης αποτελεί βασική στρατηγική απόφαση. Γι' αυτό και το δικαίωμα αρνησικυρίας, όσον αφορά μια τέτοια απόφαση, εξασφαλίζει στον κάτοχό του τον έλεγχο της επιχείρησης, της CVK στην προκειμένη περίπτωση, κατά την έννοια του κανονισμού για τον έλεγχο των συγκεντρώσεων. Ο λόγος είναι ότι τα μέλη των εν λόγω οργάνων λήψης αποφάσεων λαμβάνουν υπόψη στις αποφάσεις τους τις απόψεις των κατόχων των δικαιωμάτων αρνησικυρίας.

(18) Τμήμα της συγκέντρωσης αυτής και, συνεπώς, αντικείμενο της παρούσας διαδικασίας είναι και η απόκτηση από τη CVK του ελέγχου των μελών της, με τη σύναψη της σύμβασης κοινοπραξίας και τις τροποποιήσεις του καταστατικού της CVK. Η σύμβαση κοινοπραξίας προβλέπει ότι η διοίκηση των εταιρειών μελών ασκείται από τη CVK, ώστε η CVK να είναι θεσμικός διαχειριστής (directeur) κάθε εταιρείας μέλους -ένας άλλος διαχειριστής διορίζεται εκάστοτε από τον μέτοχο ή τους μετόχους- και να έχει διοικητικές αρμοδιότητες στις εν λόγω εταιρείες. Τα κέρδη και οι ζημίες των εταιρειών μελών διανέμονται μεταξύ των μετόχων ανάλογα με τα έμμεσα ποσοστά συμμετοχής τους στη CVK, ανεξάρτητα από τα κέρδη και τις ζημίες που πραγματοποιούν οι μεμονωμένες εταιρείες. Κατ' αυτόν τον τρόπο, οι μεμονωμένες εταιρείες μέλη αποτελούν μια οικονομική οντότητα υπό τη σκέπη της CVK, που εμφανίζεται, συνεπώς, ως πλήρης επιχείρηση όλων των παραγωγών ασβεστοπυριτικών πλίνθων στην αγορά. Όλες οι στρατηγικές αποφάσεις που αφορούν τη CVK και τις εταιρείες μέλη της λαμβάνονται κεντρικά από το διοικητικό συμβούλιο της CVK.

(19) Η απόκτηση του ελέγχου της CVK από τη Ηaniel και τη Cementbouw αποσαφηνίζεται και με τη σύμβαση συνεργασίας που συνήψαν οι δύο αυτές επιχειρήσεις σε σχέση με τη σύμβαση κοινοπραξίας. Στην εν λόγω σύμβαση η Ηaniel και η Cementbouw ρυθμίζουν ορισμένες πτυχές της συνεργασίας τους στη CVK (βλέπε αιτιολογική σκέψη 11). Επίσης, και ορισμένες στρατηγικές αποφάσεις που ελήφθησαν από τη διεύθυνση της CVK μετά την εκτέλεση της εξεταζόμενης εδώ πράξης, και ιδίως το κλείσιμο τριών από τα έντεκα εργοστάσια παραγωγής ασβεστοπυριτικών πλίνθων, είχαν ήδη συζητηθεί λεπτομερώς από τη Ηaniel και τη Cementbouw πριν από την πράξη και αποτέλεσαν ολοφάνερα, συνεπώς, την επιχειρηματική βάση των μερών για τη σύναψη της σύμβασης κοινοπραξίας(9). Τα έγγραφα που συντάχθηκαν για την εσωτερική απόφαση της διεύθυνσης του ομίλου της Ηaniel σχετικά με την εξεταζόμενη εδώ πράξη εκφράζουν πολύ γενικά ότι κατά τη σύναψη της σύμβασης κοινοπραξίας η Ηaniel είχε οπωσδήποτε λάβει υπόψη το γεγονός ότι τα μέρη θα αποκτούσαν τη δυνατότητα να ελέγχουν από κοινού τη CVK(10).

(20) Κατ' αυτόν τον τρόπο, η Ηaniel και η Cementbouw απέκτησαν εμμέσως μέσω της CVK και τον έλεγχο των εταιρειών μελών. Οι εν λόγω πράξεις έγιναν σε στενό χρονικό και οικονομικό πλαίσιο. Τόσο η νομική πράξη για την απόκτηση από τη Ηaniel και τη Cementbouw του ελέγχου της CVK, όσο και η πράξη για την απόκτηση από τη CVK του ελέγχου των έντεκα επιχειρήσεων παραγωγής ασβεστοπυριτικών πλίνθων έγιναν την ίδια ημέρα, στις 9 Αυγούστου 1999, και πρωτοκολλήθηκαν σε ενιαίο έγγραφο στον συμβολαιογράφο. Ακόμη, τα μέρη ήθελαν να συνδέσουν μεταξύ τους και τις δύο πράξεις απόκτησης ελέγχου, ούτως ώστε να είναι αλληλένδετες. Η σύναψη των συμβάσεων που υποβλήθηκαν στην υπηρεσία ανταγωνισμού των Κάτω Χωρών αναβλήθηκε έως την ολοκλήρωση των διαπραγματεύσεων για τη μεταβίβαση των μετοχών της RAG. Αυτό έγινε για να ληφθεί υπόψη η επιθυμία που εξέφρασε στο μεταξύ η RAG να αποχωρήσει από τη CVK, καθόσον η RAG δεν ήθελε να συμμετάσχει στη σχεδιαζόμενη νέα εταιρική δομή της CVK. Συνεπώς, οι δύο πράξεις απόκτησης ελέγχου πρέπει να θεωρηθούν ως μία από οικονομική άποψη. Ακόμη και αν τα δύο αυτά γεγονότα ληφθούν ως δύο χρονικά ξεχωριστές πράξεις, με την παρεμβολή ενός "λογικού δευτερολέπτου", στην πραγματικότητα συνδέονται μεταξύ τους κατά τέτοιο τρόπο, ώστε να μπορούν να θεωρηθούν ως μία ενιαία πράξη συγκέντρωσης.

(21) Την άποψη αυτή εξέφρασε και η Ηaniel στις παρατηρήσεις της σχετικά με την κοινοποίηση των αιτιάσεων και στην ακρόαση. Η Cementbouw, αντίθετα, ανέφερε ότι σε περίπτωση που η αποχώρηση της RAG εθεωρείτο απόκτηση από τη Ηaniel και τη Cementbouw του κοινού ελέγχου της CVK -γεγονός που αμφισβητεί η Cementbouw-, τότε η αρμοδιότητα της Επιτροπής μπορεί να περιορίζεται μόνο σ' αυτή την απόκτηση ελέγχου. Η απόκτηση από τη CVK του ελέγχου των εταιρειών μελών της, αντίθετα, είναι μια νομικά ξεχωριστή συγκέντρωση. Από το γεγονός ότι η σύμβαση κοινοπραξίας και η μεταβίβαση των μετοχών της RAG στη Ηaniel και τη Cementbouw συμφωνήθηκαν την ίδια ημέρα, δεν μπορεί να συναχθεί ότι αποτελούν μία ενιαία πράξη από νομική ή οικονομική άποψη. Πρακτικές μάλλον δυσχέρειες, που δεν προσδιορίζονται λεπτομερέστερα, είχαν ως αποτέλεσμα να μη συναφθεί η σύμβαση κοινοπραξίας αμέσως μετά την έγκριση της ΝMa στις 20 Οκτωβρίου 1999. Η απόκτηση από τη CVK του ελέγχου των εταιρειών μελών της, ωστόσο, νομιμοποιήθηκε με την απόφαση της ΝMa, της 20ής Οκτωβρίου 1998, ούτως ώστε η έρευνα της Επιτροπής στην προκειμένη διαδικασία σε καμιά περίπτωση να μην μπορεί να επεκταθεί και σε εκείνη την πράξη.

(22) Η Επιτροπή δεν μπορεί να συμφωνήσει με την άποψη της Cementbouw. Όλες οι συμβάσεις που συνάφθηκαν στις 9 Αυγούστου 1999 συνιστούν, από οικονομική άποψη, ενιαία πράξη αποτέλεσμα της οποίας ήταν να μετατραπεί ο κοινός φορέας πωλήσεων των προϊόντων έντεκα νομικά ανεξάρτητων μέχρι τότε επιχειρήσεων παραγωγής ασβεστοπυριτικών πλίνθων, που ανήκαν στους ομίλους τριών συνολικά μητρικών εταιρειών, σε μια πλήρη επιχείρηση την οποία ήλεγχαν από κοινού οι Ηaniel και Cementbouw. Η Ηaniel επανειλημμένα επιβεβαίωσε ότι όλες αυτές συμβάσεις ήταν ανεξάρτητες μεταξύ τους και αποτελούσαν ένα ενιαίο, από οικονομική άποψη, σύνολο για τα μέρη που συμμετείχαν στην πράξη της 9ης Αυγούστου 1999, τη Ηaniel, την Cementbouw και τη RAG. Η Cementbouw δεν μπόρεσε, ακόμη και όταν ρωτήθηκε, να δώσει μια λογική εξήγηση για την αναβολή της εκτέλεσης της πράξης που εγκρίθηκε από την ΝMa για περισσότερο από εννέα μήνες και την εκτέλεσή της μετά την αποχώρηση της RAG. Γι' αυτό και η Επιτροπή θεωρεί ότι η RAG δεν ήταν διατεθειμένη να συμμετάσχει στην εφαρμογή της σύμβασης κοινοπραξίας ως έμμεσος μέτοχος της CVK.

(23) Η RAG συνήψε, μεν, τυπικά τη σύμβαση κοινοπραξίας πριν από την εκχώρηση των μετοχών της στη Ηaniel και τη Cementbouw· αλλά από τη συμβολαιογραφική πράξη της σύμβασης κοινοπραξίας και την τροποποίηση του καταστατικού, αμέσως πριν από τη συμβολαιογραφική πράξη εκχώρησης των μετοχών της RAG, στην ίδια συνεδρίαση, από τον ίδιο συμβολαιογράφο, ο οποίος συνέταξε ενιαίο σχετικό πρωτόκολλο, καθίσταται σαφές ότι μόνο καθαρά επιφανειακά και τυπικά μπορεί να γίνεται λόγος για υλοποίηση της εγκριθείσας από τη ΝMa νέας δομής της CVK με συμμετοχή της RAG. Μια τέτοια καθαρά τυπική θεώρηση δεν μπορεί να είναι καθοριστική για το ερώτημα που πρέπει να αξιολογηθεί σύμφωνα με τον κανονισμό για τον έλεγχο των συγκεντρώσεων, δηλαδή κατά πόσον μία ή περισσότερες πράξεις απόκτησης ελέγχου συνιστούν πράξη συγκέντρωσης που υπόκειται σε έλεγχο. Ακόμη και η διάταξη του άρθρου 5 παράγραφος 2 δεύτερο εδάφιο του κανονισμού για τον έλεγχο των συγκεντρώσεων, που δεν έχει άμεση σχέση στην προκειμένη περίπτωση, δείχνει ότι επιβάλλεται ένας οικονομικός τρόπος θεώρησης. Κατά συνέπεια, πρέπει να θεωρηθεί ως δεδομένο ότι οι συμβάσεις που συνάφθηκαν στις 9 Αυγούστου 1999 συνιστούν μία μόνο πράξη συγκέντρωσης, με την οποία η CVK απέκτησε τον έλεγχο των επιχειρήσεων μελών της και ταυτόχρονα η Ηaniel και η Cementbouw απέκτησαν τον έλεγχο της CVK.

(24) Από τα ανωτέρω συνάγεται ότι η πράξη που εγκρίθηκε στις 20 Οκτωβρίου 1998 από τη ΝMa αναφέρεται σε μια πράξη συγκέντρωσης διαφορετική από εκείνη που πραγματοποίησαν τα μέρη στις 9 Αυγούστου 1999. Η ΝMa ενέκρινε μια πράξη συγκέντρωσης, με την οποία η CVK θα αποκτούσε τον έλεγχο των επιχειρήσεων μελών της, χωρίς παράλληλα οι μέτοχοί τους να αποκτήσουν τον έλεγχο της CVK. Όταν η ΝMa αποφάσισε την έγκριση της πράξης, οι μετοχές των επιχειρήσεων μελών της CVK ανήκαν σε τρεις μετόχους, στη Ηaniel, τη Cementbouw και τη RAG, γεγονός που οδηγούσε στη διαμόρφωση εναλλασσόμενων πλειοψηφιών στη συνέλευση των μελών και όχι, συνεπώς, στον έλεγχο της CVK. Ακόμη και αν κάποιος θεωρούσε την απόκτηση του ελέγχου των έντεκα επιχειρήσεων παραγωγής ασβεστοπυριτικών πλίνθων από τη CVK ως ανεξάρτητη, η εν λόγω πράξη συγκέντρωσης δεν θα είχε κοινοτική διάσταση. Η πράξη που ενέκρινε η ΝMa, συνεπώς, δεν ήταν πράξη που έπρεπε να κοινοποιηθεί στην Επιτροπή σύμφωνα με τον κανονισμό για τον έλεγχο των συγκεντρώσεων.

(25) Αμέσως μετά τη λήψη της απόφασης από τη ΝMa, τα μέρη την ενημέρωσαν ότι η RAG προτίθεται να εκχωρήσει στη Ηaniel και τη Cementbouw τις μετοχές της στις επιχειρήσεις παραγωγής ασβεστοπυριτικών πλίνθων με τον τρόπο που προαναφέρθηκε. Η ΝMa διαβεβαίωσε τα μέρη με ανεπίσημη επιστολή ότι δεν θα θεωρούσε ως πράξη συγκέντρωσης σύμφωνα με τους κανόνες ανταγωνισμού των Κάτω Χωρών την εκχώρηση των μετοχών της RAG, αν η σύναψη της σύμβασης κοινοπραξίας και οι τροποποιήσεις του καταστατικού προηγείτο χρονικά της μεταβίβασης των μετοχών. Βασικό κριτήριο για τη ΝMa ήταν το ότι οι μέτοχοι χάνουν τον άμεσο έλεγχο των επιχειρήσεών τους με τη μεταβίβαση του ελέγχου τους στη CVK, αλλά δεν αποκτούν παράλληλα έμμεσο έλεγχο της CVK: Αυτό οφείλεται, κατά τη ΝMa, στους περιορισμούς για τη στελέχωση των οργάνων της CVK που προβλέπονταν στην τροποποίηση του καταστατικού. Εφαρμόζει, συνεπώς, ένα κριτήριο ελέγχου που δεν είναι σημαντικό στη μορφή αυτή, σύμφωνα με τον κανονισμό για τον έλεγχο των συγκεντρώσεων. Την εποχή της εν λόγω αλληλογραφίας δεν υπήρχε στη διάθεση της ΝMa η σύμβαση συνεργασίας της Ηaniel με τη Cementbouw.

(26) Η Ηaniel αντέτεινε στον εν λόγω τρόπο θεώρησης το επιχείρημα ότι η έννοια του ελέγχου στο δίκαιο των Κάτω Χωρών για τον έλεγχο των συγκεντρώσεων διατυπώθηκε από τον νομοθέτη με βάση τον κανονισμό για τον έλεγχο των συγκεντρώσεων. Η ταυτότητα των προσώπων στα διοικητικά όργανα των εμπλεκόμενων επιχειρήσεων μπορεί να οδηγήσει στην απόκτηση ελέγχου σύμφωνα και με την πρακτική που ακολουθεί η Επιτροπή.

(27) Εδώ πρέπει να παρατηρήσουμε ότι η νομοθετική πρόθεση να υιοθετηθεί μια κατά το δυνατόν ενιαία με την κοινοτική νομοθεσία ερμηνεία της έννοιας του ελέγχου δεν πρέπει να οδηγεί αναγκαστικά σε ταυτόσημη ερμηνεία από νομική άποψη. Η Επιτροπή δεν μπορεί να επηρεάσει την υπηρεσία των Κάτω Χωρών στην ερμηνεία της έννοιας του ελέγχου. Ακόμη περισσότερο, όμως, δεν μπορεί να δεχθεί ότι η ερμηνεία της Επιτροπής για την έννοια του ελέγχου που αναφέρεται στον κανονισμό για τον έλεγχο των συγκεντρώσεων θα πρέπει να συμφωνεί με την ερμηνεία που έδωσε η εθνική υπηρεσία σε παλαιότερη απόφαση για την ίδια έννοια στο εθνικό δίκαιο. Στην προκειμένη περίπτωση, η ΝMa αποφάσισε να δώσει καθοριστική σημασία στο γεγονός ότι τα μέλη των διοικητικών οργάνων μιας κοινοπραξίας δεν επιτρέπεται να κατέχουν ταυτόχρονα και αξιώματα στις μητρικές εταιρείες της εν λόγω κοινοπραξίας, για να εξαχθεί το συμπέρασμα ότι η κοινοπραξία δεν ελέγχεται από τις μητρικές της. Για τους προαναφερθέντες λόγους, η Επιτροπή δεν μπορεί να συμφωνήσει με την άποψη αυτή στην εφαρμογή του άρθρου 3 παράγραφος 3 του κανονισμού για τον έλεγχο των συγκεντρώσεων. Ακόμη και αν, σύμφωνα με την πρακτική που ακολουθεί η Επιτροπή στη λήψη αποφάσεων, η ταυτότητα των ατόμων των μελών των διοικητικών οργάνων μπορεί κατά περίπτωση να αποτελεί παράγοντα τον οποίο μπορούμε να επικαλεσθούμε μαζί με άλλα στοιχεία για την αιτιολόγηση του ελέγχου, δεν επιτρέπεται να εξάγεται απ' αυτήν αντίστροφα το συμπέρασμα ότι δεν υπάρχει έλεγχος, αν αποκλεισθεί η ταυτότητα των ατόμων, ενώ αυτός υπάρχει, εφαρμόζοντας τα υπόλοιπα σχετικά κριτήρια.

(28) Επειδή, συνεπώς, η πράξη που εξετάζεται από την Επιτροπή στην παρούσα διαδικασία διαφέρει από εκείνη που κοινοποιήθηκε στη ΝMa το 1998 και εγκρίθηκε απ' αυτήν με την απόφαση της 20ής Οκτωβρίου 1998, δεν θίγεται η ισχύς της απόφασης της εθνικής υπηρεσίας ανταγωνισμού με την απόφαση της Επιτροπής στην προκειμένη υπόθεση. Αμφότερες οι υπηρεσίες ενήργησαν στο πλαίσιο των αρμοδιοτήτων τους. Η προταθείσα πράξη που κοινοποιήθηκε στη ΝMa από τα τότε μέρη δεν είχε κοινοτική διάσταση, επειδή, εφαρμόζοντας τα κριτήρια του κανονισμού για τον έλεγχο των συγκεντρώσεων, οι τότε τρεις έμμεσες μητρικές εταιρείες της CVK (η Ηaniel, η Cementbouw και η RAG) δεν ήλεγχαν από κοινού τη CVK λόγω της δυνατότητας διαμόρφωσης εναλλασσόμενων πλειοψηφιών και γι' αυτό δεν συμμετείχαν οι ίδιες στην πράξη συγκέντρωσης. Η πράξη που πραγματοποιήθηκε στις 9 Αυγούστου 1999, αντίθετα, δικαιολογούσε, σύμφωνα με τον κανονισμό για τον έλεγχο των συγκεντρώσεων, τον από κοινού έλεγχο της CVK και των επιχειρήσεων μελών της από τις μητρικές εταιρείες που απέμειναν, τη Ηaniel και τη Cementbouw, λόγω της αποχώρησης της RAG, και έχει συνεπώς κοινοτική διάσταση. Γι' αυτό και η εξέταση της εν λόγω πράξης συγκέντρωσης ενέπιπτε στην αρμοδιότητα της Επιτροπής.

(29) Τα μέρη και η CVK αμφισβητούν την αρμοδιότητα της Επιτροπής με την αιτιολογία ότι με την παρούσα διαδικασία η Επιτροπή δεν ελάμβανε υπόψη την απόφαση βασικής ισχύος της ΝMa και παρενέβαινε συνεπώς στις κεκτημένες νομικές θέσεις της CVK και των μετόχων της. Η ΝMa διαβεβαίωσε τη CVK με την αλληλογραφία που αντάλλαξαν πριν από τη σύναψη των συμβάσεων της 9ης Αυγούστου 1999 ότι η αποχώρηση της RAG από τη CVK δεν συνιστά πράξη συγκέντρωσης που πρέπει να ελεγχθεί εκ νέου, εφόσον υλοποιηθεί προηγουμένως η εταιρική δομή της CVK στην οποία στηρίζεται η απόφαση έγκρισης της 20ής Οκτωβρίου 1998.

(30) Το επιχείρημα αυτό δεν ευσταθεί. Όπως αναφέρθηκε ήδη, τα εμπλεκόμενα μέρη στη διαδικασία ελέγχου της ΝMa, δεν υλοποίησαν την πράξη που κοινοποίησαν σε αυτήν, αλλά μια άλλη με τις συμβάσεις της 9ης Αυγούστου 1999, η οποία, ως είχε, δεν εγκρίθηκε από τη ΝMa. Η διαβεβαίωση της ΝMa σε ανεπίσημη αλληλογραφία ότι δεν απαιτείται εκ νέου κοινοποίηση δεν εξαιρεί την εν λόγω συγκέντρωση από την εφαρμογή του κανονισμού για τον έλεγχο των συγκεντρώσεων, ούτε μπορεί να αποτελέσει για τα εμπλεκόμενα μέρη και τη CVK αξιόπιστη θέση που θα άξιζε να υπερασπισθούν και στην οποία θα παρενέβαινε κατά τρόπο ανεπίτρεπτο η παρούσα απόφαση της Επιτροπής. Είναι ήδη αμφίβολο κατά πόσον τα μέρη και η CVK τήρησαν τους όρους που τους έθεσε η ΝMa στην προαναφερθείσα αλληλογραφία. Όπως αναφέρεται στην αιτιολογική σκέψη 23, μόνον καθαρά επιφανειακά και τυπικά μπορεί να γίνει λόγος ότι δημιουργήθηκε η εταιρική δομή της CVK που ενέκρινε η ΝMa στην απόφαση της 20ής Οκτωβρίου 1998, πριν από την εκχώρηση των μετοχών της RAG στη Ηaniel και την Cementbouw. Εν πάση περιπτώσει, ωστόσο, μια άτυπη γραπτή διαβεβαίωση μιας εθνικής υπηρεσίας δεν μπορεί να αλλάξει την κατανομή των αρμοδιοτήτων που προβλέπει ο κανονισμός για τον έλεγχο των συγκεντρώσεων. Επειδή, επιπλέον, η εθνική υπηρεσία δεν είναι αρμόδια για την ερμηνεία του εν λόγω κανονισμού, δεν μπορεί η διαβεβαίωση αυτή να αποτελέσει αξιόπιστο πραγματικό γεγονός που θα άξιζε να υπερασπισθούν οι εμπλεκόμενες επιχειρήσεις, ώστε να μην υφίσταται η υποχρέωση κοινοποίησης σύμφωνα με τον κανονισμό για τον έλεγχο των συγκεντρώσεων. Εξάλλου, η ΝMa δεν έδωσε περισσότερες πληροφορίες για το περιεχόμενό της, καθώς στη σχετική αλληλογραφία γίνεται λόγος μόνο για πιθανή υποχρέωση κοινοποίησης βάσει της νομοθεσίας των Κάτω Χωρών(11).

(31) Το ίδιο ελάχιστα θίγεται η ισχύς της απόφασης της ΝMa από το γεγονός ότι, στην παρούσα διαδικασία σχετικά με το θέμα του ελέγχου, η Επιτροπή καταλήγει σε διαφορετική αξιολόγηση από εκείνη στην οποία κατέληξε η ΝMa στην απόφασή της. Δεν είναι πάντοτε δυνατό να αποφευχθεί η διάσταση στις νομικές και πραγματικές εκτιμήσεις μεταξύ διαφορετικών υπηρεσιών που παρεμβαίνουν στο πλαίσιο των εκάστοτε αρμοδιοτήτων τους, ιδιαίτερα όταν οι εν λόγω υπηρεσίες στηρίζονται σε διαφορετικές νομικές βάσεις (κανονισμός για τον έλεγχο των συγκεντρώσεων ή εθνικό δίκαιο ανταγωνισμού). Συνεπώς, η νομική θέση των επιχειρήσεων στις οποίες αναφέρονται οι εκάστοτε αποφάσεις δεν θίγεται, καθώς η απόφαση κάθε υπηρεσίας διεκδικεί δεσμευτική ενέργεια μόνο για το -διαφορετικό εκάστοτε- περιστατικό, στο οποίο βασίζεται η απόφαση.

(32) Γι' αυτό και η βασική ισχύς της απόφασης της ΝMa της 20ής Οκτωβρίου 1998 δεν μπορεί να αποκλείσει την Επιτροπή από την άσκηση της αρμοδιότητάς της. Κατά συνέπεια, η πραγματοποιηθείσα στις 9 Αυγούστου 1999 πράξη συνιστά πράξη συγκέντρωσης κατά την έννοια του άρθρου 3 παράγραφος 1 στοιχείο β) του κανονισμού για τον έλεγχο των συγκεντρώσεων.

III. ΚΟΙΝΟΤΙΚΗ ΔΙΑΣΤΑΣΗ

(33) Οι εμπλεκόμενες επιχειρήσεις πραγματοποιούν σε διεθνή κλίμακα συνολικό κύκλο εργασιών άνω των 5 δισεκατομμυρίων ευρώ(12) (η Ηaniel 18,7 δισεκατομμύρια ευρώ, η CVC 18,8 δισεκατομμύρια ευρώ, η CVK 0,2 δισεκατομμύρια ευρώ). Τόσο η Ηaniel όσο και η CVC έχουν κύκλο εργασιών εντός της Κοινότητας που υπερβαίνει τα 250 εκατομμύρια ευρώ (η Ηaniel 17,5 δισεκατομμύρια ευρώ, η CVC [...]* δισεκατομμύρια ευρώ, η CVK [...]* δισεκατομμύρια ΕUR). Ούτε η Ηaniel ούτε η CVC πραγματοποιούν άνω των δύο τρίτων του ολικού κοινοτικού κύκλου εργασιών τους σε ένα μόνο κράτος μέλος. Αυτό ισχύει μόνο για τη CVK (στις Κάτω Χώρες). Συνεπώς, η κοινοποιηθείσα πράξη συγκέντρωσης έχει κοινοτική διάσταση.

IV. ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ

(34) Η Επιτροπή, αφού εξέτασε την κοινοποίηση, διαπίστωσε ότι η κοινοποιηθείσα πράξη εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής του κανονισμού για τον έλεγχο των συγκεντρώσεων και δημιουργεί σοβαρές αμφιβολίες ως προς το συμβιβάσιμό της με την κοινή αγορά και τη λειτουργία της συμφωνίας για τον ΕΟΧ. Γι' αυτό και η Επιτροπή αποφάσισε στις 25 Φεβρουαρίου 2002 να κινήσει τη διαδικασία σύμφωνα με το άρθρο 6 παράγραφος 1 στοιχείο γ) του κανονισμού για τον έλεγχο των συγκεντρώσεων.

(35) Στις 25 Απριλίου 2002, η Επιτροπή απέστειλε κοινοποίηση των αιτιάσεων στη Ηaniel, τη Cementbouw και τη CVK, στην οποία η Ηaniel έλαβε θέση στις 11 Μαΐου 2002, η Cementbouw και η CVK στις 13 Μαΐου 2002, με ξεχωριστά υπομνήματα. Κατόπιν αίτησης των εμπλεκόμενων μερών και της CVK, πραγματοποιήθηκε στις Βρυξέλλες στις 16 Μαΐου 2002 ακρόαση, στην οποία εκτός από τα μέρη και τη CVK έλαβε μέρος και μια τρίτη επιχείρηση, η εμπορική εταιρεία δομικών υλικών Raab Karcher Bouwstoffen ("Raab Karcher").

V. ΣΥΜΒΙΒΑΣΙΜΟ ΜΕ ΤΗΝ ΚΟΙΝΗ ΑΓΟΡΑ

A. Οι σχετικές αγορές προϊόντων

(36) Η συγκέντρωση αφορά την παραγωγή και πώληση υλικών τοιχοποιίας. Η CVK παράγει και πωλεί ασβεστοπυριτικές πλίνθους και ασβεστοπυριτικά δομικά στοιχεία. H Cementbouw παράγει έτοιμο σκυρόδεμα και προκατασκευασμένα από σκυρόδεμα στοιχεία, τα οποία πωλεί, και επιπλέον δραστηριοποιείται στο εμπόριο δομικών υλικών. Η Ηaniel μέχρι πριν από λίγο καιρό δεν είχε δραστηριότητες στις Κάτω Χώρες πέρα από τη συμμετοχή της στη CVK, ωστόσο, μετά την εξαγορά της Fels, δραστηριοποιείται εκεί με πορομπετόν και προϊόντα γύψου. Η εξαγορά της Υtong, αντίθετα, λόγω της δέσμευσης που ανέλαβε για την εκποίηση των δραστηριοτήτων της Υtong στις Κάτω Χώρες, δεν οδηγεί σε σημαντική για την αξιολόγηση της παρούσας πράξης συγκέντρωσης ανάληψη δραστηριοτήτων στον τομέα των δομικών υλικών. Στη δόμηση μιας τοιχοποιίας, εκτός από ασβεστοπυριτικές πλίνθους, σκυρόδεμα, πορομπετόν και προϊόντα γύψου, χρησιμοποιούνται οπτόπλινθοι, όπως επίσης και πλάκες χαλυβοελάσματος και ξύλου, αλλά μόνο σε μικρή έκταση.

1. Προϊόντα

(37) Οι ασβεστοπυριτικές πλίνθοι είναι δομικό υλικό που παρασκευάζεται από ασβέστη και άμμο με την προσθήκη ύδατος, στη συνέχεια συμπιέζεται και σκληρύνεται με επεξεργασία με ατμό. Οι ασβεστοπυριτικές πλίνθοι χρησιμοποιούνται αποκλειστικά για τη δόμηση τοιχοποιίας. Οι εν λόγω πλίνθοι, κατά κανόνα, επιχρίονται, σπατουλάρονται ή επικαλύπτονται με την τοποθέτηση έμπροσθέν τους επενδυτικής πρόσοψης. Όταν η τοιχοποιία με ασβεστοπυριτικές πλίνθους είναι εμφανής, τότε πρόκειται κατά κανόνα για πρόσθετες ασβεστοπυριτικές πλίνθους (επικαλύψεις) που παράγονται μόνο σε μικρές διαστάσεις(13). Αυτές συνιστούν ξεχωριστή αγορά στην οποία δεν γίνεται λεπτομερής αναφορά εδώ, επειδή τα ενδιαφερόμενα μέρη παράγουν τέτοιου είδους πρόσθετα εμφανή δομικά στοιχεία μόνο σε πολύ μικρές ποσότητες. Εκτός από τις ασβεστοπυριτικές πλίνθους, υπάρχει ανάγκη και για μεγαλύτερα ασβεστοπυριτικά δομικά στοιχεία τοιχοποιίας (στις Κάτω Χώρες έχουν συνήθως διαστάσεις έως 900 × 625 × 300 mm).

(38) Το πορομπετόν είναι ένα δομικό υλικό που αποτελείται από άμμο, ασβέστη και τσιμέντο, και αποκτά λεπτή πορώδη δομή κατά τη διάρκεια της επεξεργασίας του με την προσθήκη σκόνης αλουμινίου και την αντίδρασή της με το νερό. Τα προϊόντα πορομπετόν (πλίνθοι, μπλοκ, και δομικά στοιχεία πορομπετόν) χρησιμοποιούνται κυρίως στη δόμηση κατοικιών. Στον τομέα της τοιχοποιίας μπορούν να χρησιμοποιηθούν, είτε σε φέροντες -ιδίως οι πλίνθοι και τα δομικά στοιχεία πορομπετόν μεγάλης πυκνότητας- είτε σε μη φέροντες τοίχους.

(39) Ο γύψος είναι ελαφρύ υλικό τοιχοποιίας που χρησιμοποιείται αποκλειστικά σε μη φέροντες τοίχους. Το υλικό έχει πολύ μικρή φέρουσα ικανότητα. Χρησιμοποιείται με μορφή γυψοσανίδων και γύψινων πλακών.

(40) Το σκυρόδεμα είναι ένα άλλο ευρέως διαδεδομένο υλικό τοιχοποιίας. Η τοιχοποιία από σκυρόδεμα γίνεται επιτόπου με την έγχυση μείγματος σκυροδέματος σε ξυλότυπους (παρασκευαζόμενο επί τόπου σκυρόδεμα) ή με τη χρήση προκατασκευασμένων από σκυρόδεμα στοιχείων τοιχοποιίας. Μια τρίτη μορφή σκυροδέματος είναι οι μικρών διαστάσεων τσιμεντόλιθοι. Η τοιχοποιία από σκυρόδεμα είναι σχεδόν πάντοτε φέρουσα.

(41) Το παρασκευαζόμενο επί τόπου σκυρόδεμα μπορεί να διαστρωθεί με την παραδοσιακή μέθοδο μέσα σε επί τόπου κατασκευαζόμενους ειδικούς ξυλότυπους ή να εφαρμοστεί με τη λεγόμενη μέθοδο της κατασκευής σήραγγας (στα ολλανδικά: "tunnelgietbouw"), χρησιμοποιώντας προκατασκευαζόμενους "σιδηρότυπους σηράγγων", με τους οποίους η έγχυση του σκυροδέματος γίνεται σε μία φάση σε τοίχους και οροφές.

(42) Τα προκατασκευασμένα από σκυρόδεμα στοιχεία τοιχοποιίας παράγονται σε εργοστάσια βάσει τεχνικών προδιαγραφών ακριβείας, στη συνέχεια μεταφέρονται στο εργοτάξιο και ενσωματώνονται στην οικοδομή για την οποία προορίζονται. Τα προκατασκευασμένα από σκυρόδεμα στοιχεία τοιχοποιίας είναι κυρίως πλήρεις τοίχοι, έχουν πολύ μεγαλύτερες διαστάσεις από τις διαστάσεις των ασβεστοπυριτικών πλίνθων και των στοιχείων τους που χρησιμοποιούνται στη δόμηση μιας τοιχοποιίας, και απαιτούν βαρύ εξοπλισμό.

(43) Οι οπτόπλινθοι παράγονται από μείγμα πηλού και νερού και ψήνονται σε θερμοκρασία άνω των 1000 °C. Πρόκειται για το κλασικό υλικό τοιχοποιίας. Το μέγεθός τους είναι περιορισμένο, επειδή με τη διαδικασία ψησίματος παραμορφώνονται, υφίστανται δηλαδή συστολές και στρεβλώσεις. Γι' αυτό και κατά τη δόμηση με τα εν λόγω υλικά πρέπει γενικά να αφήνεται αρμός, ώστε να αντισταθμίζονται οι παραμορφώσεις τους.

(44) Οι πλάκες χαλυβοελάσματος χρησιμοποιούνται κυρίως στην κατασκευή βιομηχανικών κτιρίων και λιγότερο στην κατασκευή κατοικιών. Αποσκοπούν, για παράδειγμα, στο να πληρώσουν τον φέροντα από σκυρόδεμα ή χάλυβα σκελετό του κτιρίου. Σε τέτοιες περιπτώσεις, ο τοίχος αποτελείται από δύο πλάκες χαλυβοελάσματος, μεταξύ των οποίων τοποθετείται μονωτικό υλικό (μεταλλικές πλάκες σάντουιτς).

(45) Οι ξύλινες πλάκες χρησιμοποιούνται στην κατασκευή βιομηχανικών κτιρίων και κατοικιών, ως επί το πλείστον με τη μορφή προκατασκευασμένων στοιχείων τοιχοποιίας με τα οποία διαχωρίζεται το κτίριο στις εξωτερικές πλευρές, όπου δεν υπάρχουν φέροντες εξωτερικοί τοίχοι. Το ξύλο χρησιμοποιείται για φέροντες τοίχους μόνο σε εξαιρετικές περιπτώσεις στις Κάτω Χώρες.

2. Εξεταζόμενες οριοθετήσεις της σχετικής αγοράς προϊόντων

(46) Κατά τον ορισμό της σχετικής αγοράς προϊόντων, η Επιτροπή έπρεπε να αξιολογήσει μια σειρά διαφορετικών οριοθετήσεων. Εδώ πρέπει να ληφθεί υπόψη ότι ο προορισμός, και συνεπώς η δυνατότητα εναλλακτικής χρήσης, διαφόρων υλικών τοιχοποιίας εξαρτάται σε πολύ μεγάλο βαθμό από τις κατασκευαστικές συνήθειες και παραδόσεις, καθώς και από το βασικό πλαίσιο της κατασκευαστικής βιομηχανίας, γι' αυτό και διαφέρει εν μέρει σημαντικά σε ορισμένα κράτη μέλη του ΕΟΧ. Η Επιτροπή περιόρισε την έρευνά της στην προκειμένη περίπτωση στις συνθήκες που επικρατούν στις Κάτω Χώρες, επειδή μόνο σε αυτό το κράτος μέλος η συγκέντρωση έχει σοβαρές επιπτώσεις.

α) Οριοθέτηση της αγοράς από τα μέρη (υλικά τοιχοποιίας)

(47) Κατά την άποψη των μερών, λόγω των υφιστάμενων ανταγωνιστικών σχέσεων και ιδίως λόγω της παντελούς έλλειψης τιμολογιακής διαφοροποίησης όσον αφορά τη χρήση των υλικών και την ενιαία πώλησή τους μέσω του εμπορίου δομικών υλικών, πρέπει να θεωρηθεί ότι η αγορά υλικών τοιχοποιίας είναι ενιαία. Στην αγορά αυτή περιλαμβάνονται όλα τα προϊόντα που χρησιμοποιούνται για τη δόμηση τοίχων: οι οπτόπλινθοι, οι τσιμεντόλιθοι, οι ασβεστοπυριτικές πλίνθοι, οι πλίνθοι πορομπετόν, τα προκατασκευασμένα από σκυρόδεμα στοιχεία τοιχοποιίας, τα ασβεστοπυριτικά δομικά στοιχεία, τα δομικά στοιχεία πορομπετόν, τα κονιάματα τοιχοποιίας, το παρασκευαζόμενο επί τόπου σκυρόδεμα, τα χαλυβοελάσματα, οι γύψινες πλάκες και σανίδες, οι ξύλινες πλάκες. Κατά τη σχεδίαση ενός κτιρίου, αναφέρουν τα μέρη, μπορεί γενικά να γίνει επιλογή μεταξύ διαφόρων κατασκευαστικών λύσεων ως προς την τοιχοποιία.

(48) Σύμφωνα με τα λεγόμενα των μερών, ο αρχιτέκτονας ή ο μελετητής του έργου καθορίζει κατά κανόνα τις απαιτήσεις όσον αφορά τη φέρουσα ικανότητα, την αντοχή γήρανσης, τη δαπάνη συντήρησης, τη θερμομόνωση, την πυρασφάλεια και την ηχομόνωση του κτιρίου. Σε ορισμένες περιπτώσεις, ο αρχιτέκτονας κάνει και την επιλογή του δομικού υλικού στις προδιαγραφές του κτιρίου. Οι εν λόγω προδιαγραφές, ωστόσο, αφήνουν περιθώριο για εναλλακτικές λύσεις σύμφωνα με τα μέρη. Η κατασκευαστική εταιρεία είναι ελεύθερη να επιλέξει το δομικό υλικό, εφόσον το επιλεγόμενο δομικό υλικό καλύπτει τις προδιαγραφές των παροχών. Η κατασκευαστική εταιρεία, στη συνέχεια, μπορεί να αποφασίσει τη χρησιμοποίηση συγκεκριμένου δομικού υλικού για το έργο ή να προτείνει διάφορες λύσεις.

(49) Τα μέρη παραδέχονται πάντως ότι όλα τα δομικά υλικά τοιχοποιίας δεν μπορούν να υποκατασταθούν τελείως σε όλες τις χρήσεις. Λαμβάνοντας υπόψη τις σοβαρές διαφορές που υπάρχουν στις απαιτήσεις για τα δομικά υλικά που χρησιμοποιούνται για φέροντες και μη φέροντες τοίχους, τα μέρη θεωρούν ορθή τη διάκριση της αγοράς υλικών τοιχοποιίας σε δομικά υλικά για φέροντες τοίχους και σε δομικά υλικά για μη φέροντες τοίχους.

β) Παλαιότερη πρακτική της Επιτροπής (τοιχοποιία/φέρουσα τοιχοποιία)

(50) Στην απόφασή της στην υπόθεση Preussag/Hebel(14), η Επιτροπή εξέτασε δύο εναλλακτικές οριοθετήσεις για την αγορά προϊόντων, χωρίς ωστόσο να προβεί στον προσδιορισμό της. Η Επιτροπή εξέτασε κατ' αρχήν τη δυνατότητα οριοθέτησης μιας αγοράς για όλα τα δομικά υλικά που χρησιμοποιούνται στη δόμηση μιας τοιχοποιίας και η οποία θα περιελάμβανε οπτόπλινθους, ασβεστοπυριτικές πλίνθους, πλίνθους πορομπετόν και κισηρόλιθους, τα υλικά δηλαδή με τα οποία οι τοίχοι κατασκευάζονται με τη χρήση "λιθοσωμάτων". Οι τότε έρευνες έδειξαν ότι μπορεί να γίνει εναλλακτική χρήση των εν λόγω προϊόντων στο στάδιο σχεδιασμού του έργου. Η Επιτροπή θεώρησε ότι μέσα σ' αυτά τα όρια αγοράς μπορεί να γίνει περαιτέρω διάκριση σε φέροντες και μη φέροντες τοίχους (φέρουσα τοιχοποιία). Στο σκεπτικό αυτό δεν ελήφθησαν υπόψη τα προκατασκευασμένα από σκυρόδεμα στοιχεία της τοιχοποιίας ούτε το παρασκευαζόμενο επί τόπου σκυρόδεμα.

γ) Η πρακτική της ομοσπονδιακής υπηρεσίας ανταγωνισμού της Γερμανίας (τοιχοποιία)

(51) Η ομοσπονδιακή υπηρεσία ανταγωνισμού της Γερμανίας οριοθετεί, σύμφωνα με την πάγια πρακτική της, τη σχετική αγορά των υλικών τοιχοποιίας κατά παρόμοιο τρόπο με εκείνον της Επιτροπής στην απόφασή της στην υπόθεση Preussag/Hebel. Η ομοσπονδιακή υπηρεσία ανταγωνισμού θεωρεί ότι υπάρχει μια αγορά υλικών τοιχοποιίας για την ανιούσα τοιχοποιία επενδύσεων, στην οποία περιλαμβάνονται τα προϊόντα πορομπετόν, τα ασβεστοπυριτικά προϊόντα, οι οπτόπλινθοι, οι κισηρόλιθοι και οι τσιμεντόλιθοι (τοιχοποιία). Η ομοσπονδιακή υπηρεσία ανταγωνισμού δεν κάνει διάκριση μεταξύ φέρουσας και μη φέρουσας τοιχοποιίας, καθώς θεωρεί ότι, στη Γερμανία, τα υλικά που χρησιμοποιούνται για τα δύο είδη τοιχοποιίας είναι ουσιαστικά τα ίδια.

δ) Η πρακτική της υπηρεσίας ανταγωνισμού των Κάτω Χωρών (υλικά φέρουσας τοιχοποιίας)

(52) Η ΝMa, αντίθετα, κάνει διάκριση μεταξύ φέρουσας και μη φέρουσας τοιχοποιίας, επειδή σύμφωνα με τις διαπιστώσεις της τα υλικά που χρησιμοποιούνται στις Κάτω Χώρες για τη φέρουσα και τη μη φέρουσα τοιχοποιία δεν είναι ουσιαστικά τα ίδια(15). Οι ασβεστοπυριτικές πλίνθοι που χρησιμοποιούνται και για τα δύο είδη τοιχοποιίας ανταγωνίζονται άλλα υλικά κάθε φορά, ανάλογα με το σκοπό χρήσης. Η ΝMa στην οριοθέτηση της αγοράς των υλικών φέρουσας τοιχοποιίας συμπεριέλαβε όλα τα υλικά τοιχοποιίας που χρησιμοποιούνται για τη δόμηση φερόντων τοίχων. Σ' αυτά περιλαμβάνονται όχι μόνον τα υλικά τοιχοποιίας που αναφέρονται στην αιτιολογική σκέψη 51 ("τα λιθοσώματα"), αλλά και τα προκατασκευασμένα από σκυρόδεμα στοιχεία καθώς και το παρασκευαζόμενο επί τόπου σκυρόδεμα. Επισημαίνεται, πάντως, ότι σε μεταγενέστερη απόφαση η ΝMa προσφέρει τη δυνατότητα να γίνει διάκριση μεταξύ του παρασκευαζόμενου επί τόπου σκυροδέματος και των λοιπών υλικών τοιχοποιίας(16).

3. Αξιολόγηση

(53) Η Επιτροπή, όπως και η ΝMa, καταλήγει -όπως και στις αποφάσεις της, της 21ης Φεβρουαρίου 2002 στην υπόθεση COMP/M.2495 Haniel/Fels και της 9ης Απριλίου 2002 στην υπόθεση COMP/M.2568 - Haniel/Ytong- στο συμπέρασμα ότι, βάσει των στοιχείων που έχει στη διάθεσή της και ιδίως βάσει της έρευνας αγοράς που διενήργησε η ίδια στην προκειμένη περίπτωση, στις Κάτω Χώρες υπάρχουν δύο ξεχωριστές αγορές για υλικά τοιχοποιίας, μία για φέρουσα τοιχοποιία και μία για μη φέρουσα. Μέσα σ' αυτές τις αγορές, ωστόσο, δεν είναι λογική η περαιτέρω διάκριση σε δομικά υλικά λιθοσωμάτων και σε λοιπά υλικά (ιδίως προϊόντα σκυροδέματος). Η αγορά δομικών υλικών φέρουσας τοιχοποιίας περιλαμβάνει όλα τα υλικά τοιχοποιίας που χρησιμοποιούνται για τη δόμηση φερόντων τοίχων, όπως τις οπτόπλινθους, τις ασβεστοπυριτικές πλίνθους, το πορομπετόν, τους τσιμεντόλιθους, τα προκατασκευασμένα από σκυρόδεμα στοιχεία τοιχοποιίας και ενδεχομένως και το παρασκευαζόμενο επί τόπου σκυρόδεμα. Το αποτέλεσμα της έρευνας αφήνει να διαφανεί, βεβαίως, ότι αποκλείεται το παρασκευαζόμενο επί τόπου σκυρόδεμα και ιδίως εκείνο που διαστρώνεται με τη μέθοδο της κατασκευής σήραγγας. Ωστόσο, δεν είναι απαραίτητος εδώ ένας τελικός προσδιορισμός της αγοράς, καθώς δεν έχει επίπτωση στην αξιολόγηση της συγκέντρωσης. Η αγορά δομικών υλικών μη φέρουσας τοιχοποιίας περιλαμβάνει αντίστοιχα όλα τα υλικά τοιχοποιίας που χρησιμοποιούνται στη δόμηση μη φερόντων τοίχων, όπως τις ασβεστοπυριτικές πλίνθους, το πορομπετόν, τις γυψοσανίδες και τις γύψινες πλάκες, τις πλάκες χαλυβοελάσματος και ξύλου.

(54) Όλα τα δομικά υλικά που περιελήφθησαν στην οριοθέτηση της αγοράς που πρότειναν τα μέρη είναι κατάλληλα για τη δόμηση τοίχων και χρησιμοποιούνται πράγματι γι' αυτό το σκοπό. Η έρευνα αγοράς της Επιτροπής στις Κάτω Χώρες, ωστόσο, έδειξε ότι δεν υφίσταται ανταγωνισμός μεταξύ όλων αυτών των υλικών.

α) Ιδιότητες των διαφόρων υλικών τοιχοποιίας

(55) Τα προαναφερθέντα υλικά τοιχοποιίας έχουν διαφορετικές ιδιότητες έκαστο, οι οποίες λαμβάνονται υπόψη κατά την επιλογή ενός συγκεκριμένου δομικού υλικού τοιχοποιίας για ένα συγκεκριμένο οικοδομικό έργο.

(56) Οι ασβεστοπυριτικές πλίνθοι, που είναι φθηνό δομικό υλικό, δεν μπορούν να φθάσουν τις διαστάσεις του πορομπετόν. Ωστόσο, με διαστάσεις έως 900 × 625 × 300 mm, είναι πολύ μεγαλύτερες από τις παραδοσιακές οπτοπλίνθους. Επιπλέον, οι ασβεστοπυριτικές πλίνθοι έχουν, όπως και το πορομπετόν, λείες επιφάνειες και δεν απαιτείται αρμός για να αντισταθμιστούν οι ανωμαλίες τους. Τα μεμονωμένα δομικά στοιχεία μπορούν να συνδεθούν με κόλλα. Εκτός τούτου, τα ασβεστοπυριτικά προϊόντα τεμαχίζονται με πριόνισμα στο εργοστάσιο ανάλογα με τα κατασκευαστικά σχέδια, ούτως ώστε να είναι ήδη προκατασκευασμένα τα δομικά στοιχεία που σχηματίζουν τα αετώματα και τα ανοίγματα των παραθύρων. Όλα αυτά τα κριτήρια περιορίζουν τη δαπάνη χρόνου και εργατικών σε σύγκριση για παράδειγμα με τις οπτοπλίνθους. Ταυτόχρονα, το δομικό αυτό στοιχείο δεν απαιτεί μεγάλες επενδύσεις, όπως μεγάλους γερανούς που απαιτούνται για προκατασκευασμένα τμήματα από σκυρόδεμα ή ξυλότυπους διάστρωσης που απαιτούνται για το παρασκευαζόμενο επί τόπου σκυρόδεμα. Στις Κάτω Χώρες, οι ασβεστοπυριτικές πλίνθοι χρησιμοποιούνται στη δόμηση φέρουσας και, σε μικρό βαθμό, μη φέρουσας τοιχοποιίας λόγω της εξαιρετικής φέρουσας ικανότητάς τους. Το [60-80]* % περίπου των ασβεστοπυριτικών πλίνθων που κτίζονται στις Κάτω Χώρες χρησιμοποιείται για φέρουσα τοιχοποιία. Ως υλικό μη φέρουσας τοιχοποιίας, οι ασβεστοπυριτικές πλίνθοι έχουν το μειονέκτημα ότι είναι συγκριτικά βαριές (έχουν διπλάσιο βάρος από το πορομπετόν). Βεβαίως το υλικό έχει πολύ καλές ηχομονωτικές ιδιότητες και ενδείκνυται κυρίως για υψηλούς, μη φέροντες τοίχους που χρειάζονται συχνά σε βιομηχανικά κτίρια. Οι ασβεστοπυριτικές πλίνθοι είναι το παραδοσιακό και πιο δημοφιλές δομικό υλικό τοιχοποιίας στις Κάτω Χώρες.

(57) Τα προκατασκευασμένα τεμάχια από σκυρόδεμα δεν απαιτούν τη δαπάνη της δόμησης, επειδή έχουν ήδη τις διαστάσεις του τοίχου που θα κατασκευαστεί. Το σκυρόδεμα ως προϊόν μπορεί να παραχθεί με απλές σχετικά πρώτες ύλες. Βεβαίως, για την τοποθέτησή τους πρέπει να χρησιμοποιηθούν μεγαλύτερα βοηθητικά μέσα, όπως γερανοί, που συνεπάγονται μεγάλο κόστος επένδυσης. Γι' αυτό και χρησιμοποιούνται κατά κύριο λόγο για κάπως μεγαλύτερα έργα. Τα προκατασκευασμένα από σκυρόδεμα στοιχεία της τοιχοποιίας χρησιμοποιούνται κυρίως στη δόμηση βιομηχανικών κτιρίων (στα ολλανδικά: "utiliteitsbouw", σε σύντμηση "u-bouw") και λιγότερο στην κατασκευή κατοικιών (στα ολλανδικά: "woningbouw", σε σύντμηση "w-bouw"). Βεβαίως και στην κατασκευή κατοικιών μπορεί να υπάρξει μείωση κόστους σε έργα μεσαίου μεγέθους, άνω των δέκα κατοικιών, επειδή ο τοίχος κατασκευάζεται στο εργοστάσιο και η τοποθέτησή του στο εργοτάξιο απαιτεί μικρή σχετικά δαπάνη εργατικών και χρόνου. Όσο μεγαλύτερο το έργο, τόσο μικρότερο το κόστος κατασκευής του προκατασκευασμένου τοίχου.

(58) Το παρασκευαζόμενο επί τόπου σκυρόδεμα έχει το μεγαλύτερο επενδυτικό κόστος στο εργοτάξιο για τη διάστρωσή του, και ειδικότερα όταν εφαρμόζεται η μέθοδος της κατασκευής σήραγγας. Η κατασκευή και η χρήση του απαραίτητου για την έγχυση του σκυροδέματος τύπου, ο οποίος επαναχρησιμοποιείται πολλές φορές στη μέθοδο της κατασκευής σήραγγας, είναι τόσο δαπανηρή που αρχίζει να συμφέρει μόλις έπειτα από 30-50 κατοικίες (σύμφωνα με άλλα στοιχεία έπειτα από δεκαπέντε περίπου κατοικίες) και αυτό μόνον αν κατασκευάζονται με την ίδια μορφή και το ίδιο μέγεθος(17). Συνεπώς, στη δόμηση με παρασκευαζόμενο επί τόπου σκυρόδεμα με τη μέθοδο της κατασκευής σήραγγας υπάρχει σχετικά μικρή ευελιξία όσον αφορά τη μορφή και το μέγεθος. Αυτή, ωστόσο, επιζητείται στις Κάτω Χώρες, ακόμη και σε μεγαλύτερα έργα, ώστε να αποφεύγεται η ομοιομορφία. Η μέθοδος της κατασκευής σήραγγας, συνεπώς, δεν αποτελεί κατάλληλη εναλλακτική λύση σε μικρότερα έργα, καθώς και σε έργα που δεν έχουν ορθογωνική μορφή ή επαναλαμβανόμενες εφαρμογές. Το παρασκευαζόμενο επί τόπου σκυρόδεμα χρησιμοποιείται και στην κατασκευή πολυκατοικιών, όταν η φέρουσα ικανότητά τους εξασφαλίζεται με το φέροντα από σκυρόδεμα σκελετό που πληρούται στη συνέχεια με μη φέροντα υλικά τοιχοποιίας.

(59) Το πορομπετόν είναι ακριβό υλικό τοιχοποιίας. Παράγεται από υψηλής ποιότητας και ακριβές πρώτες ύλες με μεγάλο ενεργειακό κόστος. Μεγαλύτερα δομικά στοιχεία πρέπει να εφοδιαστούν με χαλύβδινο οπλισμό (να οπλιστούν), πράγμα που αυξάνει ακόμη περισσότερο την τιμή, επειδή στα οπλισμένα δομικά στοιχεία προστίθεται και το σημαντικό κόστος κατασκευής των στοιχείων του οπλισμού. Σε αντίθεση με το χαλύβδινο οπλισμό του σκυροδέματος, ο εν λόγω οπλισμός πρέπει να αποκτήσει επίστρωση αντιδιαβρωτικής προστασίας. Οι κατασκευαστικές ιδιότητες του πορομπετόν είναι κάπως κατώτερες από εκείνες των ασβεστοπυριτικών πλίνθων, αλλά το υλικό αυτό επιτρέπει να κατασκευασθούν έως διώροφα κτίρια με φέροντες τοίχους. Το πορομπετόν, ωστόσο, χαρακτηρίζεται από εξαιρετικές θερμομονωτικές ιδιότητες. Το 80 % των προϊόντων πορομπετόν που χρησιμοποιούνται για τοιχοποιία στη Γερμανία εφαρμόζεται σε φέροντες τοίχους, ενώ μόνο το 20 % χρησιμοποιείται σε μη φέροντες. Στις Κάτω Χώρες η αναλογία είναι αντίστροφη. Εκεί το πορομπετόν χρησιμοποιείται σε ποσοστό 80-85 % για μη φέροντες τοίχους.

(60) Ο γύψος είναι ελαφρύ υλικό. Λόγω αυτής της ιδιότητάς του, ενδείκνυται κατ' εξοχήν για μη φέροντες τοίχους. Οι απαιτήσεις στη φέρουσα ικανότητα των δαπέδων είναι μικρές και οι διαστάσεις των στοιχείων του εξοικονομούν χώρο. Λόγω της μειωμένης φέρουσας ικανότητάς του, ο γύψος χρησιμοποιείται αποκλειστικά σε μη φέροντες τοίχους.

(61) Οι οπτόπλινθοι είναι συγκριτικά μικρών διαστάσεων υλικά τοιχοποιίας. Λόγω της ανομοιόμορφης εξωτερικής τους επιφάνειας τοποθετούνται συνήθως αφήνοντας μεταξύ τους αρμό, αλλά υπάρχουν προφανώς και τεχνικές για την κόλλησή τους. Η τοποθέτησή τους απαιτεί συγκριτικά μεγάλη δαπάνη σε εργατικά και χρόνο, γεγονός που καθιστά τις οπτοπλίνθους ακατάλληλες για βιομηχανική δόμηση.

β) Η διάκριση σε υλικά τοιχοποιίας για φέροντες και μη φέροντες τοίχους

(62) Η έρευνα αγοράς έδειξε ότι την απόφαση για το ποιο υλικό θα επιλεγεί σ' ένα συγκεκριμένο έργο επηρεάζουν τόσο ο κύριος του έργου και ο αρχιτέκτονας όσο και ο κατασκευαστής. Το ποια από τις τρεις κατηγορίες προσώπων θα έχει τη μεγαλύτερη επιρροή στην επιλογή του υλικού τοιχοποιίας εξαρτάται από τη συγκεκριμένη περίπτωση.

(63) Οι προτιμήσεις του κυρίου του έργου, για παράδειγμα, όσον αφορά την αισθητική και το κόστος κατασκευής, παίζουν επίσης ρόλο, όπως και οι κατασκευαστικές προδιαγραφές του αρχιτέκτονα. Τα κριτήρια που λαμβάνονται υπόψη στην επιλογή των διαφόρων υλικών τοιχοποιίας είναι η ποιότητα, οι κατασκευαστικές ιδιότητες, η ευελιξία στη χρήση, η εμφάνιση, η τιμή του υλικού και το κόστος δόμησής του. Οι ειδικές απαιτήσεις του οικοδομικού έργου πρέπει επίσης να λαμβάνονται υπόψη, όπως και ο σκοπός χρήσης του κτιρίου, η αναγκαία φέρουσα ικανότητα, η αντοχή γήρανσης, η πυρασφάλεια και η ηχομόνωση, οι λοιπές τεχνικές δυνατότητες, το χρονοδιάγραμμα κ.λπ., καθώς και το συνολικό κόστος του έργου. Για τον κατασκευαστή, εφόσον έχει δυνατότητα επιλογής των υλικών της τοιχοποιίας, τα κριτήρια που πρέπει να λαμβάνονται υπόψη είναι το κόστος και ο ρυθμός δόμησης. Αυτά πάλι επηρεάζονται από την εμπειρία του με ορισμένα δομικά υλικά καθώς και από τα οικονομικά μέσα και τον εξοπλισμό που διαθέτει (λ.χ. γερανούς). Όσον αφορά τον παράγοντα κόστους, πρέπει να λαμβάνεται υπόψη ότι το κόστος των υλικών αποτελεί πάντα μέρος μόνον του συνολικού κόστους κατασκευής ενός τοίχου.

(64) Γι' αυτό και η Επιτροπή στην έρευνα αγοράς της ρώτησε όλους αυτούς τους φορείς λήψης αποφάσεων για την επιλογή των υλικών τοιχοποιίας. Ζητήθηκαν επίσης πληροφορίες από τους παραγωγούς των διαφόρων δομικών υλικών. Στις Κάτω Χώρες, η συλλογή των πληροφοριών αυτών έδειξε ότι στην επιλογή των δομικών υλικών γίνεται διάκριση μεταξύ δομικών υλικών για φέροντες τοίχους και δομικών υλικών για μη φέροντες τοίχους.

(65) Η διαφορά μεταξύ φερόντων και μη φερόντων τοίχων, όπως δείχνει ήδη και ο χαρακτηρισμός, είναι η λειτουργία ως φέροντος δομικού στοιχείου του εκάστοτε υλικού τοιχοποιίας. Οι φέροντες τοίχοι εξασφαλίζουν τη σταθερότητα του κτιρίου. Αυτοί συνήθως είναι οι εξωτερικοί τοίχοι. Βεβαίως, και οι εσωτερικοί τοίχοι μπορούν να έχουν φέροντα ρόλο. Απ' αυτούς πρέπει να διακρίνουμε τους τοίχους που δεν έχουν φέροντα ρόλο όσον αφορά το κτίριο, αλλά απλώς κατανέμουν το χώρο ή συμπληρώνουν τους ενδιάμεσους χώρους ενός φέροντος σκελετού (εξωτερικοί και εσωτερικοί τοίχοι). Τα υλικά τοιχοποιίας για φέροντες τοίχους πρέπει να καλύπτουν ορισμένες απαιτήσεις σε θλιπτική αντοχή, φέρουσα δύναμη και ακαμψία. Αντίθετα, στα υλικά τοιχοποιίας για μη φέροντες τοίχους τίθενται άλλες απαιτήσεις που ενδεχομένως μάλιστα να είναι αντίθετες από τις προηγούμενες. Έτσι, οι ελαφρύτεροι, μη φέροντες τοίχοι έχουν το πλεονέκτημα ότι επιβαρύνουν λιγότερο τη φέρουσα ικανότητα των οροφών. Οι λεπτοί, μη φέροντες τοίχοι, πάλι, εξοικονομούν χώρο.

(66) Οι εν λόγω διαφορετικές απαιτήσεις σε φέροντες και μη φέροντες τοίχους στις Κάτω Χώρες οδηγούν στην επιλογή διαφορετικών υλικών δόμησης για τους εκάστοτε σκοπούς χρήσης. Στις Κάτω Χώρες χρησιμοποιούνται κατά κύριο λόγο ασβεστοπυριτικές πλίνθοι για φέροντες τοίχους. Το [50-60]* % όλων των φερόντων τοίχων κατασκευάζεται με ασβεστοπυριτικές πλίνθους. Το σκυρόδεμα είναι η αμέσως επόμενη ομάδα δομικών υλικών. Το [10-15]* % όλων των φερόντων τοίχων κατασκευάζεται με παρασκευαζόμενο επί τόπου σκυρόδεμα. Τουλάχιστον τα δύο πέμπτα του υλικού αυτού διαστρώνονται με τη μέθοδο της κατασκευής σήραγγας(18). Οι φέροντες τοίχοι με προκατασκευασμένα από σκυρόδεμα στοιχεία τοιχοποιίας αποτελούν το [5-10]* %. Το πορομπετόν και οι οπτόπλινθοι παίζουν πολύ μικρότερους ρόλους με ποσοστά [0-2]* % (πορομπετόν) και [2-5]* % (οπτόπλινθοι) αντίστοιχα.

(67) Για μη φέροντες τοίχους, αντίθετα, χρησιμοποιούνται κατά κύριο λόγο προϊόντα γύψου. Κατέχουν ποσοστό [40-50]* % στους μη φέροντες τοίχους. Το αμέσως επόμενο ποσοστό έχει το πορομπετόν με [15-20]* %, ακολουθούμενο από τις ασβεστοπυριτικές πλίνθους με ποσοστό [15-20]* %.

(68) Αυτή η ζήτηση είναι τυπική για τις Κάτω Χώρες και διαφέρει ριζικά από τη ζήτηση σε άλλες χώρες, όπως για παράδειγμα στη Γερμανία. Εκεί η αναλογία χρήσης του πορομπετόν για φέροντες και μη φέροντες τοίχους είναι ακριβώς αντίθετη εκείνης των Κάτω Χωρών. Ενώ στη Γερμανία το 80 % όλων των προϊόντων πορομπετόν χρησιμοποιείται σε φέροντες τοίχους, στις Κάτω Χώρες το 85-90 % όλων των προϊόντων πορομπετόν χρησιμοποιείται σε μη φέροντες τοίχους. Το σκυρόδεμα στη Γερμανία παίζει μικρό ρόλο για φέροντες τοίχους στην κατασκευή κατοικιών, ενώ οι οπτόπλινθοι, όπως και άλλα λιθοσώματα, έχουν ακόμη μεγάλη σημασία. Στο Βέλγιο, αντίθετα, φαίνεται να είναι πολύ περισσότερο διαδεδομένοι οι τσιμεντόλιθοι απ' ό,τι στις Κάτω Χώρες και μαζί με τις οπτοπλίνθους χρησιμοποιούνται ως κλασικά υλικά τοιχοποιίας. Η εφαρμογή του παρασκευαζόμενου επί τόπου σκυροδέματος με τη μέθοδο της κατασκευής σήραγγας είναι σαφώς λιγότερο διαδεδομένη στη Γερμανία και το Βέλγιο απ' ό,τι στις Κάτω Χώρες.

(69) Η διαφορετική αυτή ζήτηση οφείλεται αφενός στις διαφορετικές κατασκευαστικές παραδόσεις και αισθητικές αντιλήψεις και αφετέρου στον εξελιγμένο, βιομηχανοποιημένο τρόπο δόμησης στις Κάτω Χώρες.

(70) Στις Κάτω Χώρες, η οικοδομική δραστηριότητα χαρακτηρίζεται από την κατασκευή μεγάλων έργων, ακόμη και στην κατασκευή κατοικιών. Ποσοστό μικρότερο του 20 % του συνολικού αριθμού νέων κατοικιών κατασκευάζεται σε ατομική βάση. Στη Γερμανία, αντίθετα, το ποσοστό αυτό υπερβαίνει το 90 %. Στις Κάτω Χώρες, η κυβέρνηση δίνει για ανοικοδόμηση μεγάλες εκτάσεις, στις οποίες η κατασκευαστική βιομηχανία κατασκευάζει έως και αρκετές χιλιάδες κατοικίες (λ.χ. τις λεγόμενες "VINEX locaties"). Για τέτοια μεγέθη συμφέρουν τα οικοδομικά υλικά που απαιτούν μεγαλύτερες επενδύσεις και μικρότερες δαπάνες εργατικών, όπως για παράδειγμα το παρασκευαζόμενο επί τόπου σκυρόδεμα με τη μέθοδο της κατασκευής σήραγγας. Γι' αυτό και οι οπτόπλινθοι που απαιτούν πολλή εργασία στο εργοτάξιο (μικρό μέγεθος και -κατά κανόνα- ανάγκη να αφεθεί αρμός) και συνεπώς έχουν μεγαλύτερο κόστος εργατικών και απαιτούν περισσότερο χρόνο κατασκευής, παίζουν μόλις μετά βίας κάποιο ρόλο.

(71) Οι ασβεστοπυριτικές πλίνθοι είναι το παραδοσιακό οικοδομικό υλικό στις Κάτω Χώρες. Είναι σχετικά φθηνό και προσφέρει μεγάλη ευελιξία, ταχύτητα και οικονομία (μεγάλα δομικά στοιχεία, τεμαχιζόμενα στο εργοστάσιο στην απαιτούμενη μορφή, δεν απαιτείται αρμός).

(72) Το πορομπετόν, που λόγω της πολύ καλής θερμομόνωσής του χρησιμοποιείται στη Γερμανία σε φέροντες τοίχους σε μεγάλο βαθμό, δεν μπορεί να αξιοποιήσει το πλεονέκτημα αυτό στις Κάτω Χώρες ως αντιστάθμισμα στη σημαντικά υψηλότερη τιμή του σε σύγκριση με τις ασβεστοπυριτικές πλίνθους. Στη Γερμανία, χρησιμοποιούνται για φέροντες τοίχους δομικά στοιχεία πορομπετόν πάχους 30 cm. Οι τοίχοι αυτοί πρέπει ακόμη να επιχρισθούν και να βαφούν, για ένα τελικό αποτέλεσμα ανταποκρινόμενο σε υψηλές θερμομονωτικές απαιτήσεις. Εκπίπτει εδώ το κόστος εξωτερικής επένδυσης και πρόσθετης μόνωσης. Στις Κάτω Χώρες, αντίθετα, οι λείοι, επιχρισμένοι εξωτερικοί τοίχοι δεν συνηθίζονται. Εκεί ζητούνται προσόψεις που να δίνουν την εντύπωση πλινθοδομής. Αυτό επιτυγχάνεται με την κατασκευή επενδύσεων που τοποθετούνται μπροστά από το φέροντα τοίχο και το ενδιαμέσως ευρισκόμενο μονωτικό υλικό. Αυτό σημαίνει ότι το πλεονέκτημα κόστους του πορομπετόν, στο οποίο δεν έχουμε μόνωση και επένδυση, χάνεται εκ των προτέρων και κατά συνέπεια το πορομπετόν είναι σαφώς ακριβότερο σε σύγκριση με τις ασβεστοπυριτικές πλίνθους και αυτός είναι ο λόγος που χρησιμοποιείται στις Κάτω Χώρες σε πολύ μικρό βαθμό μόνον για φέροντες τοίχους στην κατασκευή κατοικιών.

(73) Επειδή το πορομπετόν, ωστόσο, από άποψη τιμής βρίσκεται στα ίδια επίπεδα με τις γυψοσανίδες, είναι σχετικά ελαφρύ, αλλά εξασφαλίζει καλύτερη θερμομόνωση, τα προϊόντα πορομπετόν χρησιμοποιούνται στις Κάτω Χώρες για μη φέροντες τοίχους. Στον τομέα αυτό χρησιμοποιούνται και ασβεστοπυριτικές πλίνθοι. Το υλικό αυτό έχει κατ' αρχήν πολύ καλές ηχομονωτικές ιδιότητες, γεγονός που μπορεί να αντισταθμίσει το μειονέκτημά του ως βαρέος υλικού σε μεμονωμένες περιπτώσεις. Επιπλέον, λόγω των κατασκευαστικών του ιδιοτήτων ενδείκνυται ιδιαίτερα για υψηλούς, μη φέροντες τοίχους που χρειάζονται κατ' εξοχήν σε βιομηχανικά κτίρια.

(74) Συνεπώς, στις Κάτω Χώρες υπάρχει περιορισμένος μόνον ανταγωνισμός μεταξύ των προϊόντων που χρησιμοποιούνται σε φέροντες τοίχους αφενός και εκείνων που χρησιμοποιούνται σε μη φέροντες τοίχους αφετέρου. Αυτό οδήγησε την Επιτροπή να διακρίνει στις Κάτω Χώρες μια αγορά προϊόντων για φέροντες τοίχους και μια αγορά για μη φέροντες τοίχους. Αυτό ισχύει, παρά το γεγονός ότι ορισμένα υλικά τοιχοποιίας που ενδείκνυνται για φέροντες τοίχους μπορούν να χρησιμοποιηθούν και για μη φέροντες τοίχους και αντίστροφα. Κάτι τέτοιο συμβαίνει στην περίπτωση των ασβεστοπυριτικών πλίνθων που είναι το μοναδικό υλικό τοιχοποιίας το οποίο σε σημαντικό βαθμό χρησιμοποιείται σε φέροντες και μη φέροντες τοίχους. Οι παραγωγοί προϊόντων που ενδείκνυνται και για τα δύο είδη τοίχων αντιμετωπίζουν σε γενικές γραμμές διαφορετικούς ανταγωνιστές και διαφορετικές συνθήκες ανταγωνισμού στην αγορά για φέροντες τοίχους από ό,τι στην αγορά για μη φέροντες τοίχους.

(75) Η CVK, μοναδική παραγωγός ασβεστοπυριτικών πλίνθων στις Κάτω Χώρες, δεν περιορίζεται στη διαμόρφωση των τιμών των προϊόντων που χρησιμοποιούνται για φέροντες τοίχους από τις τιμές που ζητεί η αγορά για προϊόντα που προορίζονται για μη φέροντες τοίχους. Η έρευνα αγοράς της Επιτροπής δείχνει ότι η CVK γνωρίζει πολύ καλά τη συγκεκριμένη χρήση των προϊόντων της(19). Κατ' αρχήν, η CVK γνωρίζει σε πολλές περιπτώσεις τον τόπο προορισμού των προϊόντων της, επειδή συχνά είναι υπεύθυνη για την παράδοση των προϊόντων της σε συγκεκριμένο εργοτάξιο. Εκτός τούτου, η CVK έχει πρόσβαση στα αρχιτεκτονικά σχέδια, όταν προμηθεύει στοιχεία που αναλογούν στο ήμισυ του κύκλου των εργασιών της. Η Ηaniel ανέφερε ακόμη ότι από το πάχος ενός σημαντικού μέρους των ασβεστοπυριτικών δομικών προϊόντων φαίνεται αν προορίζονται για φέροντες ή μη φέροντες τοίχους. Οι πληροφορίες αυτές επαληθεύθηκαν και από την Raab Karcher στην ακρόαση. Γι' αυτό και η Επιτροπή, λαμβάνοντας υπόψη τις παρατηρήσεις των μερών και της CVK σχετικά με την κοινοποίηση των αιτιάσεων καθώς και τη συζήτηση του θέματος κατά την ακρόαση, φρονεί ότι η CVK είναι σε θέση να διαφοροποιεί τις τιμές της ανάλογα με τον ανταγωνισμό που αντιμετωπίζει. Εδώ υπάρχει η δυνατότητα εσωτερικής διαφοροποίησης των τιμών στα μικρά και τα μεγάλα έργα με ποσοτικές εκπτώσεις και ενιαίες τιμές μεταφοράς. Η CVK δήλωσε ότι χορηγεί στους εμπόρους δομικών υλικών ειδικές εκπτώσεις ανάλογα με το έργο και την κατασκευάστρια εταιρεία.

(76) Ακόμη και αν δεν μπορούσε η CVK να διαφοροποιήσει τις τιμές των ασβεστοπυριτικών της προϊόντων που προορίζονται για φέροντες τοίχους από εκείνες των προϊόντων που προορίζονται για μη φέροντες, πρέπει να δεχθούμε ότι η CVK ρυθμίζει τη τιμολογιακή στρατηγική της κατά κύριο λόγο με βάση τις απαιτήσεις της αγοράς για φέροντες τοίχους, επειδή η CVK πωλεί το [60-80]* % των προϊόντων της στην αγορά για φέροντες τοίχους.

γ) Ένταξη του παρασκευαζόμενου επί τόπου σκυροδέματος στην αγορά των υλικών τοιχοποιίας για φέροντες τοίχους

(77) Το αποτέλεσμα της έρευνας αγοράς θέτει το ερώτημα αν και κατά πόσον πρέπει να συμπεριληφθεί στην αγορά των υλικών τοιχοποιίας για φέροντες τοίχους και το παρασκευαζόμενο επί τόπου σκυρόδεμα. Αυτό ισχύει ιδιαίτερα για το παρασκευαζόμενο επί τόπου σκυρόδεμα που διαστρώνεται με τη μέθοδο της κατασκευής σήραγγας. Όπως αναφέρθηκε ήδη στην αιτιολογική σκέψη 58, αυτός ο τρόπος κατασκευής συνεπάγεται υψηλό πάγιο επενδυτικό κόστος και αρχίζει να συμφέρει από μια ορισμένη τάξη μεγέθους και άνω. Σύμφωνα με διαφορετικά στοιχεία, αυτή ανέρχεται είτε σε 30-50 κατοικίες είτε σε δεκαπέντε περίπου κατοικίες, ίδιας μορφής και σχήματος. Αυτό σημαίνει ότι η εν λόγω μέθοδος δεν αποτελεί εναλλακτική λύση, όχι μόνο στα μικρότερα έργα, αλλά και στα μεγαλύτερα, στα οποία για λόγους αισθητικούς και κοινωνικούς πρέπει να αποφευχθεί ο επαναληπτικός τρόπος κατασκευής. Ανεξάρτητα από τον ακριβή αριθμό των κατοικιών από τον οποίο αρχίζει να συμφέρει η μέθοδος της κατασκευής σήραγγας, αληθεύει ότι στα μικρότερα οικοδομικά έργα οι ασβεστοπυριτικές πλίνθοι δεν υφίστανται καθόλου ανταγωνισμό από το παρασκευαζόμενο επί τόπου σκυρόδεμα(20).

(78) Επιπλέον, με τη μέθοδο της κατασκευής σήραγγας κατασκευάζονται στην ίδια φάση εργασίας όχι μόνον οι τοίχοι αλλά και οι οροφές. Για τους λόγους αυτούς, η απόφαση για την εφαρμογή της μεθόδου της κατασκευής σήραγγας δεν είναι θέμα τιμής, αλλά θέμα οργάνωσης. Αν για παράδειγμα ένας κατασκευαστής θελήσει αντί για ασβεστοπυριτικές πλίνθους σε ένα έργο να χρησιμοποιήσει παρασκευαζόμενο επί τόπου σκυρόδεμα με τη μέθοδο της κατασκευής σήραγγας, αυτό συνεπάγεται όχι μόνο αλλαγή των υλικών τοιχοποιίας, αλλά και αλλαγή των υλικών δαπέδου και οροφής. Αυτό σημαίνει ότι μια τέτοια αλλαγή της μεθόδου κατασκευής θα συνεπαγόταν την αλλαγή ολόκληρου του γενικού σχεδίου κατασκευής. Γι' αυτό και η χρήση του παρασκευαζόμενου επί τόπου σκυροδέματος με τη μέθοδο της κατασκευής σήραγγας αποτελεί μάλλον μακρινή εναλλακτική λύση για κατασκευαστές που χρησιμοποιούν προς το παρόν ασβεστοπυριτικά προϊόντα στα έργα τους.

(79) Στις παρατηρήσεις τους σχετικά με την κοινοποίηση των αιτιάσεων και κατά την ακρόαση, τα μέρη και η CVK επέμειναν στην άποψή τους ότι το παρασκευαζόμενο επί τόπου σκυρόδεμα κάθε μορφής πρέπει να συμπεριληφθεί στη σχετική αγορά προϊόντων.

(80) Ωστόσο, το θέμα της ένταξης του παρασκευαζόμενου επί τόπου σκυροδέματος και ειδικότερα εκείνου που διαστρώνεται με τη μέθοδο της κατασκευής σήραγγας, στην αγορά των υλικών τοιχοποιίας μπορεί να αφεθεί ανοικτό, επειδή δεν έχει καμιά επίπτωση στο αποτέλεσμα της αξιολόγησης. Ακόμη και αν γίνει δεκτή η οριοθέτηση της σχετικής αγοράς που θεωρούν ορθή τα ενδιαφερόμενα μέρη και περιλαμβάνει όλα τα είδη του παρασκευαζόμενου επί τόπου σκυροδέματος, η παρούσα πράξη συγκέντρωσης είχε ως αποτέλεσμα να καταλάβει η CVK δεσπόζουσα θέση στην αγορά των Κάτω Χωρών.

4. Ανακεφαλαίωση για τις σχετικές αγορές προϊόντος

(81) Βάσει του σκεπτικού που αναπτύσσεται παραπάνω, η Επιτροπή πιστεύει ότι για την αξιολόγηση της προταθείσας συγκέντρωσης πρέπει στις Κάτω Χώρες να γίνει διάκριση μεταξύ μιας αγοράς υλικών τοιχοποιίας για φέροντες τοίχους και μιας αγοράς υλικών τοιχοποιίας για μη φέροντες τοίχους. Εδώ, όσον αφορά την αγορά των υλικών τοιχοποιίας για φέροντες τοίχους, μπορεί να παραμείνει ανοικτό το θέμα του κατά πόσον το παρασκευαζόμενο επί τόπου σκυρόδεμα, και ιδιαίτερα εκείνο που διαστρώνεται με τη μέθοδο της κατασκευής σήραγγας, πρέπει να συμπεριληφθεί στην εν λόγω αγορά, επειδή δεν έχει καμιά επίπτωση στην αξιολόγηση της συγκέντρωσης.

B. Η γεωγραφική σχετική αγορά

(82) Τα μέρη χαρακτηρίζουν εθνική τη γεωγραφική σχετική αγορά, όσον αφορά τις Κάτω Χώρες. Μολονότι ορισμένες εταιρείες εμπορίας δομικών υλικών είχαν την τάση να δραστηριοποιούνται σε περιφερειακή βάση, το κόστος μεταφοράς στις Κάτω Χώρες δεν ήταν τόσο μεγάλο ώστε να μη συμφέρει η πραγματοποίηση παραδόσεων δομικών υλικών σε ολόκληρη την επικράτεια των Κάτω Χωρών. Η μεταφορά των υλικών τοιχοποιίας γίνεται με φορτηγά, από τους τόπους παραγωγής κατευθείαν στο εργοτάξιο, κατά κύριο λόγο.

(83) Οι έρευνες επιβεβαίωσαν την ύπαρξη μιας εθνικής αγοράς στις Κάτω Χώρες. Η έρευνα αγοράς έδειξε ότι οι τιμές των περισσότερων υλικών τοιχοποιίας για παραδόσεις σε ολόκληρη την επικράτεια των Κάτω Χωρών περικλείουν τα έξοδα μεταφοράς από τα σημεία παραγωγής στο εργοτάξιο, μολονότι το κόστος μεταφοράς δεν αποτελεί αμελητέο στοιχείο κόστους. Η CVK, ως μοναδική παραγωγός και προμηθεύτρια ασβεστοπυριτικών πλίνθων, μπορεί να τροφοδοτήσει κάθε εργοτάξιο των Κάτω Χωρών απευθείας από το γειτονικό εργοστάσιο παραγωγής.

(84) Είναι προφανές, βεβαίως, ότι στις παραμεθόριες περιοχές των Κάτω Χωρών πραγματοποιούνται εισαγωγές υλικών τοιχοποιίας από το Βέλγιο και τη Γερμανία. Αυτές, ωστόσο, είναι οριακές και δεν δικαιολογούν τη συμπερίληψη τμημάτων του Βελγίου και της Γερμανίας στη γεωγραφική σχετική αγορά. Η έρευνα αγοράς έδειξε την ύπαρξη φραγμών εισόδου στην αγορά λόγω των διαφορετικών προδιαγραφών δόμησης και ασφάλειας στους χώρους εργασίας. Για παράδειγμα, οι χειρονακτικά τοποθετούμενες πλίνθοι δεν πρέπει να ζυγίζουν περισσότερο από 18 kg στις Κάτω Χώρες, πράγμα που δεν συμβαίνει σε άλλα κράτη μέλη. Από την άλλη μεριά, στη Γερμανία, λόγω των κανονισμών δόμησης, τα πάχη των τοίχων είναι μεγαλύτερα και συνεπώς οι τοίχοι στη Γερμανία είναι ακριβότεροι απ' ό,τι στις Κάτω Χώρες, λόγω της μεγαλύτερης δαπάνης υλικού που χρειάζονται. Όλες οι σημαντικές επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στις Κάτω Χώρες στον τομέα των υλικών τοιχοποιίας είναι εγκατεστημένες στη χώρα. Βέλγοι και Γερμανοί παραγωγοί που δραστηριοποιούνται στις Κάτω Χώρες λειτουργούν μέσω ολλανδικών θυγατρικών εταιρειών.

(85) Ως εκ τούτου, η Επιτροπή φρονεί ότι, για τους σκοπούς της παρούσας απόφασης, η σχετική γεωγραφική αγορά περιορίζεται σε εθνικό επίπεδο και περιλαμβάνει ολόκληρη την επικράτεια των Κάτω Χωρών.

Γ. Αξιολόγηση από άποψη ανταγωνισμού

(86) Η Επιτροπή κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η παρούσα πράξη συγκέντρωσης -η απόκτηση από τη CVK του ελέγχου των επιχειρήσεων μελών της και από τη Ηaniel και τη Cementbouw του ελέγχου της CVK- οδήγησε τη CVK και τις έμμεσα ελέγχουσες αυτήν εταιρείες, τη Ηaniel και τη Cementbouw, στη δημιουργία δεσπόζουσας θέσης στην αγορά υλικών τοιχοποιίας για φέροντες και μη φέροντες τοίχους στις Κάτω Χώρες.

(87) Κατωτέρω παρουσιάζεται αρχικά η υφιστάμενη δεσπόζουσα θέση των μερών στην αγορά και στη συνέχεια εξετάζεται κατά πόσον η παρούσα πράξη συγκέντρωσης συνετέλεσε στη δημιουργία της.

1. Δεσπόζουσα θέση των μερών στην αγορά

α) Βασικές αρχές

(88) Το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο όρισε τη δεσπόζουσα θέση ως την κατάσταση οικονομικής ισχύος μιας επιχείρησης, που της δίνει την εξουσία να εμποδίζει τη διατήρηση αποτελεσματικού ανταγωνισμού στη σχετική αγορά, παρέχοντάς της τη δυνατότητα να συμπεριφέρεται σε σημαντική έκταση ανεξάρτητα έναντι των ανταγωνιστών της, των πελατών της και, τελικά, των καταναλωτών. Μια τέτοια θέση δεν αποκλείει την ύπαρξη κάποιου ανταγωνισμού, αλλά παρέχει στην επιχείρηση που την κατέχει τη δυνατότητα, αν όχι να αποφασίζει, τουλάχιστον να επηρεάζει σημαντικά τις συνθήκες υπό τις οποίες θα αναπτυχθεί ο ανταγωνισμός αυτός και, εν πάση περιπτώσει, τη δυνατότητα να συμπεριφέρεται σε μεγάλο βαθμό, χωρίς να πρέπει να λάβει υπόψη της τις συνθήκες αυτές και χωρίς παρ' όλα αυτά να ζημιώνεται από τη συμπεριφορά αυτή.

(89) Η ύπαρξη δεσπόζουσας θέσης μπορεί να προκύπτει από πολλούς παράγοντες, οι οποίοι εξεταζόμενοι μεμονωμένα δεν είναι κατ' ανάγκη καθοριστικοί, μεταξύ των οποίων όμως η ύπαρξη σημαντικών μεριδίων αγοράς έχει μεγάλη σημασία. Ισχυρή ένδειξη ύπαρξης δεσπόζουσας θέσης είναι εξάλλου η σχέση μεταξύ των μεριδίων αγοράς που κατέχουν οι μετέχουσες στη συγκέντρωση επιχειρήσεις και αυτών που κατέχουν οι ανταγωνιστές τους, ιδίως αυτοί που ακολουθούν(21).

β) Διάρθρωση της αγοράς

(90) Το 2000, ο συνολικός όγκος των υλικών τοιχοποιίας στην αγορά των Κάτω Χωρών ανήλθε σε [...]* m3 αξίας [...]* ευρώ. Η αγορά υλικών τοιχοποιίας για φέροντες τοίχους είχε όγκο [...]* m3 και αξία [...]* ευρώ. Αν το παρασκευαζόμενο επί τόπου σκυρόδεμα δεν συμπεριληφθεί στην αγορά για φέροντες τοίχους, ο όγκος της μειώνεται σε [...]* m3 και η αξία σε [...]* ευρώ. Αν εξαιρεθεί μόνον το παρασκευαζόμενο επί τόπου σκυρόδεμα που διαστρώνεται με τη μέθοδο της κατασκευής σήραγγας, η αγορά θα έχει όγκο [...]* m3 και αξία [...]* ευρώ.(22)

(91) Στον παρακάτω πίνακα εμφανίζονται τα μερίδια αγοράς (σε όγκο) των μερών και των σημαντικότερων ανταγωνιστών τους, λαμβάνοντας υπόψη όλα τα δομικά υλικά φέρουσας τοιχοποιίας, και εναλλακτικά, αφαιρώντας το ποσοστό του παρασκευαζόμενου επί τόπου σκυροδέματος ή του παρασκευαζόμενου επί τόπου σκυροδέματος που διαστρώνεται με τη μέθοδο της κατασκευής σήραγγας(23):

>ΘΕΣΗ ΠΙΝΑΚΑ>

(92) Σύμφωνα με τις διαπιστώσεις της Επιτροπής, η CVK κατέχει μόνη της μερίδιο αγοράς που υπερβαίνει το [50-60]* % στα υλικά τοιχοποιίας για φέροντες τοίχους. Η δεύτερη μεγαλύτερη επιχείρηση που συμμετέχει στην αγορά είναι η Cementbouw, η οποία με την παρούσα συγκέντρωση απέκτησε από κοινού με τη Ηaniel τον έλεγχο της CVK και κατέχει μερίδιο αγοράς [2-5]* %. Το μερίδιο αγοράς της Cementbouw βασίζεται στις δραστηριότητές της στον τομέα των προκατασκευασμένων από σκυρόδεμα στοιχείων τοιχοποιίας και του παρασκευαζόμενου επί τόπου σκυροδέματος. Η Ηaniel δραστηριοποιείται στην αγορά των Κάτω Χωρών μέσω της CVK και με τη Fels. Το κοινό μερίδιο αγοράς των μερών, συνεπώς, ανέρχεται περίπου σε [60-70]* %. Ο επόμενος ανταγωνιστής είναι παραγωγός παρασκευαζόμενου επί τόπου σκυροδέματος, η εταιρεία Mebin, με μερίδιο αγοράς [2-5]* % περίπου. Άλλοι μικρότεροι ανταγωνιστές έχουν μερίδια αγοράς 2 % ή και λιγότερο. Το μερίδιο αγοράς της CVK, συνεπώς, είναι [10-15]* φορές μεγαλύτερο από το μερίδιο του μεγαλύτερου ανταγωνιστή.

(93) Στην περίπτωση που το παρασκευαζόμενο επί τόπου σκυρόδεμα δεν συμπεριληφθεί στην αγορά δομικών υλικών τοιχοποιίας για φέροντες τοίχους, τότε το μερίδιο αγοράς της CVK μόνο θα ανέλθει σε [60-70]* %, επειδή η CVK δεν παράγει παρασκευαζόμενο επί τόπου σκυρόδεμα. Λαμβάνοντας υπόψη και το μερίδιο αγοράς της Cementbouw, τα μέρη θα έφθαναν σε μερίδιο αγοράς [60-70]* % περίπου. Με βάση την υπόθεση αυτή δεν θα δραστηριοποιείτο στην εν λόγω αγορά και ο μεγαλύτερος ανεξάρτητος ανταγωνιστής της, η Mebin. Κατ' αυτόν τον τρόπο, θα απέμενε μικρός μόνο αριθμός σημαντικά μικρότερων ανταγωνιστών, των οποίων τα μερίδια αγοράς δεν θα υπερέβαιναν το 2 %, εν μέρει μάλιστα θα υπολείπονταν σημαντικά.

(94) Αν εξαιρεθεί από τον ορισμό της αγοράς μόνον το παρασκευαζόμενο επί τόπου σκυρόδεμα που διαστρώνεται με τη μέθοδο της κατασκευής σήραγγας, τότε το μερίδιο αγοράς της CVK θα ανέλθει σε [50-60]* %. Λαμβάνοντας υπόψη και το μερίδιο αγοράς της Cementbouw, τα μέρη θα έφθαναν σε μερίδιο αγοράς [60-70]* % περίπου.

(95) Oι θέσεις των μερών και των ανταγωνιστών τους στην αγορά, οι οποίες παρουσιάσθηκαν ανωτέρω, άλλαξαν ελάχιστα κατά τη διάρκεια των τελευταίων ετών σύμφωνα και με τα λεγόμενά τους.

γ) Ο ρόλος των διαφορετικών υλικών τοιχοποιίας

(96) Κανείς από τους ανταγωνιστές της CVK στις Κάτω Χώρες δεν δραστηριοποιείται στον τομέα των ασβεστοπυριτικών πλίνθων. Η CVK είναι ο μοναδικός παραγωγός και προμηθευτής του εν λόγω δομικού υλικού της χώρας. Οι ασβεστοπυριτικές πλίνθοι είναι το παραδοσιακό και δημοφιλέστερο υλικό τοιχοποιίας στις Κάτω Χώρες για τους λόγους που προαναφέραμε. Επιπλέον, είναι το μοναδικό υλικό τοιχοποιίας που χρησιμοποιείται σε σημαντικό βαθμό τόσο σε φέροντες όσο και σε μη φέροντες τοίχους.

(97) Το παρασκευαζόμενο επί τόπου σκυρόδεμα δεν μπορεί να θεωρηθεί υλικό με το οποίο ασκείται σοβαρή ανταγωνιστική πίεση στη CVK. Πρώτον, το ποσοστό του παρασκευαζόμενου επί τόπου σκυροδέματος στην αγορά υλικών τοιχοποιίας ανέρχεται συνολικά μόνο σε [10-15]* %, από τα οποία το [0-2]* % περίπου αναλογεί στη Cementbouw. Το ποσοστό του παρασκευαζόμενου επί τόπου σκυροδέματος φαίνεται να παραμένει σταθερό σύμφωνα με τα στοιχεία της κλαδικής ένωσης VOBN και μάλιστα έχει υποχωρήσει ελαφρά σύμφωνα με τα στοιχεία ορισμένων επιχειρήσεων που συμμετέχουν στην αγορά. Ορισμένοι ερωτηθέντες το απέδωσαν στην τάση να κατασκευάζονται μικρότερα και οικοδομικά έργα μεγαλύτερης ποικιλομορφίας. Δεύτερον, η ανταγωνιστική πίεση στην αγορά δεν εξαρτάται μόνο από τη θέση ενός προϊόντος στην αγορά, αλλά και από τη θέση των ανταγωνιστών που προσφέρουν το εν λόγω υλικό στην αγορά. Όπως αναφέρθηκε ήδη λεπτομερώς, οι ανταγωνιστές στην αγορά δομικών υλικών τοιχοποιίας παρουσιάζουν μεγάλη διασπορά. Ο μεγαλύτερος παραγωγός παρασκευαζόμενου επί τόπου σκυροδέματος, η εταιρεία Mebin, κατέχει στη συνολική αγορά δομικών υλικών τοιχοποιίας για φέροντες τοίχους μερίδιο αγοράς [2-5]* % μόνο, ενώ οι άλλοι ανταγωνιστές δεν υπερβαίνουν το 2 %. Έναντι αυτών, τα μέρη έχουν μερίδιο αγοράς [60-70]* % και μόνη της η CVK [50-60]* %.

(98) Βεβαίως, για τη θέση των ανταγωνιστών στην αγορά σημασία έχει ποια προϊόντα προσφέρουν. Αυτό ισχύει ιδιαίτερα στην προκειμένη περίπτωση, επειδή η εξεταζόμενη αγορά είναι μια αγορά με μεγάλη ποικιλία, στην οποία ανταγωνίζονται διαφορετικά προϊόντα για τους ίδιους σκοπούς χρήσης. Εξαρτάται κάθε φορά από τις ιδιότητες του προϊόντος και το ειδικό καθεστώς του κατά πόσον ένα συγκεκριμένο υλικό βρίσκεται σε άμεσο ανταγωνισμό με κάποιο άλλο ή όχι, το γιατί λ. χ. -όπως αναφέρεται στην οριοθέτηση της σχετικής αγοράς- είναι αμφίβολο αν το παρασκευαζόμενο επί τόπου σκυρόδεμα πρέπει να περιληφθεί στην οικεία αγορά. Σε μια τέτοια αγορά, η δυνατότητα μιας επιχείρησης να προσφέρει ένα συγκεκριμένο προϊόν, που πιθανόν εκτιμάται ιδιαίτερα από ορισμένους καταναλωτές ή για ορισμένες χρήσεις, μπορεί να έχει σημασία για τη θέση της στην αγορά. Γι' αυτό και η θέση της CVK στην αγορά ενισχύεται, πέρα από το καθαρό μερίδιό της, και από το γεγονός ότι η CVK είναι ο μοναδικός παραγωγός ασβεστοπυριτικών πλίνθων στις Κάτω Χώρες.

δ) Φραγμοί εισόδου στην αγορά

(99) Η Επιτροπή, λαμβάνοντας υπόψη τις παρατηρήσεις των μερών και της CVK σχετικά με την κοινοποίηση των αιτιάσεων, καθώς και τη συζήτηση κατά την ακρόαση, κρίνει ότι υπάρχουν σημαντικοί φραγμοί εισόδου στην αγορά. Η CVK ελέγχει όλα τα εργοστάσια παραγωγής ασβεστοπυριτικών πλίνθων στις Κάτω Χώρες και, συνεπώς, την παραγωγή του με διαφορά σημαντικότερου υλικού τοιχοποιίας που περιλαμβάνεται στη σχετική αγορά. Η έρευνα αγοράς της Επιτροπής έδειξε ότι παραγωγοί άλλων υλικών τοιχοποιίας μπορούν να εισέλθουν στην παραγωγή ασβεστοπυριτικών προϊόντων μόνο με μεγάλο επενδυτικό και χρονικό κόστος. Ανάλογα ισχύουν και για άλλα υλικά τοιχοποιίας, όπως το πορομπετόν. Οι διαδικασίες παραγωγής, και συνεπώς και οι τόποι της, είναι διαφορετικοί για κάθε υλικό τοιχοποιίας.

(100) Η Ηaniel, βεβαίως, ανέφερε ότι το επενδυτικό κόστος για ένα εργοστάσιο παραγωγής ασβεστοπυριτικών πλίνθων ανέρχεται μόνο σε [...]* ευρώ περίπου. Η κατασκευή ενός νέου εργοστασίου έτοιμου σκυροδέματος στοιχίζει [...]* ευρώ σύμφωνα με τα στοιχεία της Ηaniel. Η Cementbouw, ωστόσο, εκτίμησε το εν λόγω επενδυτικό κόστος πολύ υψηλότερα. Εκτός τούτου, οι ανταγωνιστές που ερωτήθηκαν στο πλαίσιο της έρευνας αγοράς ανέφεραν γενικώς ότι με πολύ μεγάλη δυσκολία θα μπορούσαν να διευρύνουν το υφιστάμενο παραγωγικό δυναμικό τους ή να προβούν στην παραγωγή ενός άλλου υλικού τοιχοποιίας. Ένας από τους ερωτηθέντες ανέφερε συγκεκριμένα ότι η κατασκευή ενός νέου εργοστασίου ασβεστοπυριτικών πλίνθων απαιτεί επένδυση ύψους [...]* ευρώ, ενώ παράλληλα απαιτείται άδεια από τις αρχές που λαμβάνεται πολύ δύσκολα και ο καθαρός χρόνος κατασκευής του εργοστασίου ανέρχεται σε δύο χρόνια. Σε αντίθεση με την άποψη που εξέφρασαν τα μέρη, ότι οι προαναφερθέντες φραγμοί εισόδου στην αγορά είναι μικροί, η Επιτροπή κρίνει ότι κάτω από τις συνθήκες αυτές οι πιθανοί είσοδοι στην αγορά ανταγωνιστών δεν ασκούν ανταγωνιστική πίεση που θα έφθανε για να ελέγξει τα περιθώρια ελιγμών της CVK στην οικεία αγορά. Κατά συνέπεια, τον τελευταίο καιρό παρατηρήθηκαν πολύ λίγες είσοδοι επιχειρήσεων στην αγορά και όλες περιορίζονταν στον τομέα του σκυροδέματος.

(101) Στις ασβεστοπυριτικές πλίνθους, επιπλέον, υπάρχει σημαντική πλεονάζουσα παραγωγική ικανότητα που καθιστά λιγότερο ελκυστική μια είσοδο στην αγορά, ακόμη και μετά το κλείσιμο από τη CVK τριών από τα αρχικά έντεκα εργοστάσια παραγωγής ασβεστοπυριτικών πλίνθων. Οι εναπομείναντες τόποι παραγωγής της CVK, επίσης, είναι ομοιόμορφα κατανεμημένοι στην επικράτεια των Κάτω Χωρών, ούτως ώστε η CVK να μπορεί να τροφοδοτήσει οποιονδήποτε πελάτη από ένα γειτονικό εργοστάσιο. Η έρευνα αγοράς της Επιτροπής έδειξε ότι και αυτός ο παράγων ενισχύει τη θέση της CVK.

ε) Ισχύς ζήτησης

(102) Η Επιτροπή, λαμβάνοντας υπόψη τις παρατηρήσεις των μερών και της CVK σχετικά με την κοινοποίηση των αιτιάσεων, καθώς και τη συζήτηση κατά την ακρόαση, κρίνει ότι οι πελάτες της CVK δεν διαθέτουν ισχύ ζήτησης. Κανένας μεμονωμένος πελάτης δεν ζητεί σημαντικό μερίδιο της παραγωγής της CVK. Βεβαίως, το [60-80]* % περίπου των πωλήσεων της CVK αναλογούσε στους πέντε μεγαλύτερους εμπόρους δομικών υλικών, από τους οποίους ο μεγαλύτερος είχε μόνος του ποσοστό ύψους [20-30]* %. Ωστόσο, ακόμη και ένα τέτοιο ποσοστό συνολικών πωλήσεων δεν δίνει ισχύ ζήτησης στο μεγαλύτερο πελάτη, επειδή υπάρχουν αρκετοί άλλοι έμποροι δομικών υλικών ως εναλλακτική λύση. Επιπλέον, ορισμένοι απ' αυτούς τους εμπόρους δομικών υλικών είναι αγοραστικοί συνεταιρισμοί (στα ολλανδικά: "inkoopcombinaties"). Αποφασιστικής σημασίας, ωστόσο, είναι το γεγονός ότι οι έμποροι δομικών υλικών είναι υποχρεωμένοι να εμπορεύονται προϊόντα της CVK. Αυτά είναι οι ασβεστοπυριτικές πλίνθοι, το σημαντικότερο υλικό τοιχοποιίας στις Κάτω Χώρες. Το αμέσως επόμενο υλικό τοιχοποιίας είναι το σκυρόδεμα. Αυτό όμως δεν αποτελεί εναλλακτική λύση για το εμπόριο δομικών υλικών, επειδή ούτε το παρασκευαζόμενο επί τόπου σκυρόδεμα ούτε τα προκατασκευασμένα από σκυρόδεμα δομικά στοιχεία διακινούνται σε μεγάλο βαθμό μέσω του εμπορίου δομικών υλικών. Κανένα άλλο δομικό υλικό, συνεπώς, δεν μπορεί να αντικαταστήσει τις ασβεστοπυριτικές πλίνθους στους εμπόρους δομικών υλικών. Αυτό το επιβεβαίωσε και η Raab Karcher στην ακρόαση. Ίσως να αληθεύει ότι -όπως ανέφερε η Ηaniel- ο έμπορος δομικών υλικών κινδυνεύει να χάσει το έργο από το σκυρόδεμα, αν οι τιμές ασβεστοπυριτικών πλίνθων που προσφέρει δεν είναι αξιόπιστες. Αυτό, ωστόσο, μαρτυρεί απλώς ότι ο έμπορος -και εμμέσως και η CVK- προσφέροντας ασβεστοπυριτικές πλίνθους, βρίσκεται σε ανταγωνισμό με τους προσφέροντες σκυρόδεμα, αλλά όχι ότι ο έμπορος είναι σε θέση να ασκήσει πίεση στη CVK με τη ζήτησή του.

(103) Εξάλλου, η CVK έχει μεγάλη επιρροή στη διαμόρφωση των τιμών προς τις κατασκευαστικές εταιρείες. Οι έμποροι δομικών υλικών φέρουν μεν τον οικονομικό κίνδυνο της εμπορίας, αλλά αυτοί που λαμβάνουν τις αποφάσεις, όσον αφορά την επιλογή των δομικών υλικών, είναι οι κατασκευαστές και όχι οι έμποροι δομικών υλικών. Όπως αναφέρθηκε ήδη λεπτομερώς, η CVK είναι γενικά καλά ενημερωμένη για την ταυτότητα των χρηστών και τον προορισμό των προϊόντων της. Έτσι η παράδοση γίνεται απ' ευθείας από το εκάστοτε κοντινότερο στο εργοτάξιο εργοστάσιο παραγωγής ασβεστοπυριτικών πλίνθων. Σύμφωνα με στοιχεία της CVK, παρέχονται εκπτώσεις στους εμπόρους δομικών έργων, οι οποίες μπορεί να συνδέονται με την παράδοση προϊόντων σε ορισμένους κατασκευαστές ή με ορισμένα έργα. Οι κατασκευαστές, άλλωστε, παρουσιάζουν μεγάλη διασπορά και δεν είναι σε θέση να ασκήσουν οι ίδιοι πίεση από την πλευρά της ζήτησης. Ακόμη και τα ποσοστά ζήτησης των μεγάλων κατασκευαστικών ομίλων των Κάτω Χωρών, όπως του Bam Groep, του Koninklijke Volker Wessels Stevin, του Ηeijmans, του Ballast Nedam και του ΗBG, είναι ουσιαστικά πολύ μικρά, ώστε να μπορέσουν αυτοί να ασκήσουν με τη ζήτησή τους πίεση ικανή να αντισταθμίσει την εξέχουσα θέση της CVK στην πλευρά της προσφοράς.

στ) Επίδραση του ανταγωνισμού στην όμορη αγορά

(104) Τα περιθώρια ελιγμών της CVK στην αγορά δομικών υλικών για φέροντες τοίχους δεν περιορίζονται ούτε από τις συνθήκες ανταγωνισμού στην όμορη αγορά των δομικών υλικών για μη φέροντες τοίχους, στην οποία η θέση της CVK είναι ασθενέστερη. Τα μέρη και η CVK δεν αντέκρουσαν τη διαπίστωση της Επιτροπής στην κοινοποίηση των αιτιάσεων ότι η CVK είναι σε θέση κατά τη διαμόρφωση των τιμών της να λαμβάνει υπόψη αν τα προϊόντα της θα χρησιμοποιηθούν σε φέροντες ή μη φέροντες τοίχους και προσανατολίζει τις τιμές της κατά κύριο λόγο στις συνθήκες ανταγωνισμού στη σημαντικότερη για τη CVK αγορά δομικών υλικών για φέροντες τοίχους. Για το θέμα αυτό παραπέμπουμε στα αναφερόμενα στις αιτιολογικές σκέψεις 75 και 76.

ζ) Σύνδεση με τη Cementbouw

(105) Η δεσπόζουσα θέση της CVK στην αγορά δομικών υλικών για φέροντες τοίχους στις Κάτω Χώρες χαρακτηρίζεται, επιπλέον, από τη διαρθρωτική σύνδεση της CVK με τη μητρική της Cementbouw, η οποία την ελέγχει.

(106) Η Cementbouw δραστηριοποιείται στη σχετική αγορά με την παραγωγή παρασκευαζόμενου επί τόπου σκυροδέματος και προκατασκευασμένων από σκυρόδεμα στοιχείων τοιχοποιίας. Στον τομέα των προκατασκευασμένων από σκυρόδεμα στοιχείων τοιχοποιίας η Cementbouw κατέχει ισχυρή θέση και ιδιαίτερα στο τμήμα των μικρότερων στοιχείων που χρησιμοποιούνται κυρίως στην κατασκευή κατοικιών, δηλαδή στα προϊόντα που βρίσκονται σε στενή σχέση ανταλλαγής με τις ασβεστοπυριτικές πλίνθους. Από κοινού, λοιπόν, η CVK και η Cementbouw (ανάλογα με την οριοθέτηση της αγοράς) μπορούν να προσφέρουν τρία ή δύο από τα σημαντικότερα υλικά τοιχοποιίας για φέροντες τοίχους. Οι CVK/Cementbouw, συνεπώς, διαθέτουν μεγαλύτερα περιθώρια ελιγμών σε σχέση με άλλους ανταγωνιστές σε μια αγορά προϊόντων που παρουσιάζει μεγάλη ποικιλία, όπως στην προκειμένη, διότι κανείς άλλος ανταγωνιστής δεν είναι σε θέση να καλύψει σε τόσο μεγάλο βαθμό τις ανάγκες των πελατών του.

(107) Επιπλέον, η Cementbouw δραστηριοποιείται και στην εμπορία δομικών υλικών που έπεται της παραγωγής. Στην εμπορία δομικών υλικών η Cementbouw είναι μια από τις μεγαλύτερες επιχειρήσεις χονδρικού εμπορίου δομικών υλικών των Κάτω Χωρών και κυρίως στα δυτικά, τα βόρεια και τα ανατολικά της χώρας κατέχει ισχυρές θέσεις στην αγορά(24). Ορισμένοι έμποροι δομικών υλικών ανέφεραν ότι η CVK προτιμά τους εμπόρους δομικών υλικών που ανήκουν στο δίκτυο της Cementbouw από τους ανεξάρτητους. Και οι δύο παράγοντες συμβάλλουν στο να διαθέτουν οι CVK/Cementbouw σαφώς μεγαλύτερα περιθώρια ελιγμών έναντι άλλων ανταγωνιστών.

(108) Η Cementbouw αντέτεινε ότι η διαρθρωτική σύνδεση της CVK με τη Cementbouw δεν μπορεί να ληφθεί υπόψη στην αξιολόγηση από άποψη ανταγωνισμού, επειδή η CVK δεν ελέγχεται από τη Cementbouw και αμφότερες οι επιχειρήσεις ανταγωνίζονταν μεταξύ τους στο παρελθόν. Η Επιτροπή, ωστόσο, για τους λόγους που αναφέρθηκαν στο κεφάλαιο ΙΙ της παρούσας απόφασης, θεωρεί ότι η Cementbouw ελέγχει από κοινού με τη Ηaniel τη CVK. Για την αξιολόγηση, συνεπώς, των επιπτώσεων της παρούσας συγκέντρωσης δεν μπορούμε να θεωρήσουμε ότι η Cementbouw και η CVK εμφανίζονται στην αγορά ως ανεξάρτητοι ανταγωνιστές.

η) Αποτέλεσμα

(109) Η θέση των μερών στην αγορά, συνεπώς, μπορεί να συνοψισθεί ως ακολούθως: η CVK με μερίδιο αγοράς πολύ μεγαλύτερο του [50-60]* % κατέχει σαφώς το μεγαλύτερο μερίδιο. Σε αυτό προστίθεται και ένα μερίδιο [2-5]* % περίπου της Cementbouw, με αποτέλεσμα τα δύο μέρη να έχουν μαζί ένα μερίδιο [50-60]* % περίπου. Ο υπόλοιπος όγκος της αγοράς είναι κατακερματισμένος και κατανέμεται σε ανταγωνιστές με μονοψήφια μερίδια αγοράς. Εκτός τούτου, η CVK είναι ο μοναδικός εγχώριος προμηθευτής του σημαντικότερου υλικού τοιχοποιίας των Κάτω Χωρών. Η ισχύς που διαθέτουν τα μέρη στην αγορά δεν αντισταθμίζεται από την ισχύ ζήτησης της άλλης πλευράς. Επιπλέον, πρέπει να ληφθεί υπόψη ότι η Cementbouw δραστηριοποιείται τόσο στην οικεία αγορά και με άλλα σημαντικά υλικά τοιχοποιίας όσο και στην επακόλουθη αγορά της εμπορίας δομικών υλικών. Ο συνδυασμός όλων αυτών των παραγόντων παρέχει στα μέρη δεσπόζουσα θέση στην αγορά υλικών τοιχοποιίας για φέροντες τοίχους στις Κάτω Χώρες.

2. Δημιουργία δεσπόζουσας θέσης στην αγορά με τη συγκέντρωση

(110) Η Επιτροπή κρίνει βάσει των ερευνών της ότι η ανωτέρω περιγραφείσα δεσπόζουσα θέση των μερών στην αγορά δημιουργήθηκε από τη συγκέντρωση όλων των παραγωγών ασβεστοπυριτικών πλίνθων των Κάτω Χωρών, που πραγματοποιήθηκε στις 9 Αυγούστου 1999, σε μια πλήρη επιχείρηση που ελεγχόταν από τη Ηaniel και τη Cementbouw από κοινού.

(111) Πριν από τη συγκέντρωση, τα εργοστάσια παραγωγής ασβεστοπυριτικών πλίνθων που συμμετείχαν στη CVK ήταν νομικά και οικονομικά ανεξάρτητα. Μόνον η εμπορία των προϊόντων τους γινόταν κεντρικά από τον κοινό φορέα πωλήσεων. Ούτε οι παραγωγοί ασβεστοπυριτικών πλίνθων που ελέγχονταν από τη Ηaniel, ούτε οι προμηθευτές που ελέγχονταν από τη Cementbouw ή τη RAG διέθεταν μερίδια στην αγορά των υλικών τοιχοποιίας για φέροντες τοίχους τέτοια που επέτρεπαν το συμπέρασμα ότι κατείχαν δεσπόζουσα θέση. Βάσει εκτιμήσεων της Ηaniel, το μερίδιο αγοράς των εργοστασίων της Ηaniel και των εργοστασίων της Cementbouw στην αγορά των υλικών τοιχοποιίας για φέροντες τοίχους ανερχόταν σε [20-30]* % περίπου για κάθε ομάδα, ενώ των εργοστασίων της RAG ήταν [5-10]* % περίπου(25).

(112) Το γεγονός ότι τα εργοστάσια παραγωγής ασβεστοπυριτικών πλίνθων που ανήκαν στη CVK ήταν ήδη συνδεδεμένα και πριν από τη συγκέντρωση σε έναν κοινό φορέα πωλήσεων δεν δικαιολογεί την άποψη ότι οι εν λόγω επιχειρήσεις κατείχαν ήδη από κοινού μέσω της CVK δεσπόζουσα θέση στην αγορά και η συγκέντρωση, συνεπώς, δεν άλλαξε σημαντικά τη διάρθρωση της αγοράς. Η μετατροπή ενός κοινού φορέα πωλήσεων σε πλήρη επιχείρηση συνιστά μάλλον διαρθρωτική μεταβολή των συνθηκών της αγοράς, η οποία μπορεί να οδηγήσει στη δημιουργία δεσπόζουσας θέσης σε αυτήν. Στην προκειμένη περίπτωση εμφανίσθηκε η επίπτωση αυτή, καθόσον η συγκέντρωση συνδέει τους έντεκα παραγωγούς ασβεστοπυριτικών πλίνθων των Κάτω Χωρών σε μόνιμη βάση υπό την ενιαία διεύθυνση της CVK.

(113) Ενώ ο υφιστάμενος πριν από την πράξη κοινός φορέας πωλήσεων οργάνωνε σε ενιαία βάση μόνο μία -σημαντική ωστόσο- παράμετρο της ανταγωνιστικής συμπεριφοράς των εργοστασίων μελών της CVK, την εμπορία των προϊόντων τους, τώρα όλα τα στάδια της αλυσίδας για τη δημιουργία υπεραξίας (έρευνα και ανάπτυξη, προμήθειες, διοικητική μέριμνα, παραγωγή, εμπορία κ.λπ.) συγκεντρώθηκαν μέσα στη CVK και όλες οι σχετικές στρατηγικές αποφάσεις που είναι καθοριστικής σημασίας για τη συμπεριφορά και την επιτυχία των επιχειρήσεων στον ανταγωνισμό λαμβάνονται από τη διεύθυνσή της.

(114) Εκτός τούτου, η διαρθρωτική μεταβολή των συνθηκών της αγοράς που επήλθε με τη σύσταση μιας πλήρους επιχείρησης είναι γενικώς μονιμότερη από το σχηματισμό ενός κοινού φορέα πωλήσεων. Ενώ τα μέλη ενός κοινού φορέα πωλήσεων μπορούν σχετικά εύκολα να αποχωρούν απ' αυτόν και στη συνέχεια να εμφανίζονται πάλι ανεξάρτητα στην αγορά, χωρίς κατά κανόνα να απαιτούνται εκτενείς αναδιαρθρώσεις, στην περίπτωση μιας πλήρους επιχείρησης οι διάφορες επιχειρηματικές δραστηριότητες των παλαιότερων μεμονωμένων επιχειρήσεων μπορεί να έχουν συσσωματωθεί κατά τέτοιο τρόπο που ο μετέπειτα διαχωρισμός και η επαναφορά τους στην αρχική τους κατάσταση να είναι πολύ δύσκολα ή και αδύνατα(26).

(115) Επιπλέον, πρέπει να ληφθεί υπόψη ότι η CVK ως σύνολο επωφελείται πλήρως από τις δραστηριότητες της Cementbouw στην οικεία αγορά, καθώς και στην επακόλουθη αγορά της εμπορίας δομικών υλικών, αμέσως μετά τη συγκέντρωση.

(116) Η διαπίστωση ότι η συγκέντρωση οδήγησε στο να αποκτήσει η CVK δεσπόζουσα θέση στην αγορά δομικών υλικών για φέροντες τοίχους στις Κάτω Χώρες, επιβεβαιώνεται τελικά και από ορισμένες εξελίξεις στην αγορά και στη συμπεριφορά της CVK σε θέματα ανταγωνισμού μετά τη συγκέντρωση, τις οποίες διαπίστωσε η Επιτροπή κατά την έρευνα αγοράς της.

(117) Ενώ προηγουμένως το επίπεδο των τιμών για τις ασβεστοπυριτικές πλίνθους παρουσίασε μάλλον μέτρια άνοδο (αύξηση τιμών το 1999 και το 2000 από [0-5]* % κάθε χρόνο), η CVK αύξησε τις τιμές το 2001 κατά [5-10]* % και το 2002 κατά [5-10]* %. Στο ίδιο χρονικό διάστημα, σύμφωνα με τις πληροφορίες που διαθέτει η Επιτροπή, η ζήτηση υλικών τοιχοποιίας μάλλον μειώθηκε, ενώ το επίπεδο τιμών για άλλα προϊόντα, ιδίως για τις οπτοπλίνθους, έπεσε ή παρέμεινε σταθερό. Σημαντικός αριθμός πελατών ανέφερε ότι η CVK επιβάλλει τις τιμές της μονομερώς και δεν είναι διατεθειμένη να κάνει καμιά διαπραγμάτευση. Η Raab Karcher ανέφερε, ακόμη, στην ακρόαση ότι πριν από το 1999 ήταν δυνατόν σε μεμονωμένες περιπτώσεις να γίνουν επιμέρους διαπραγματεύσεις τιμών με διάφορα εργοστάσια παραγωγής ασβεστοπυριτικών πλίνθων, παρά την ύπαρξη του κοινού φορέα πωλήσεων της CVK. Αντίθετα, μετά τη μετατροπή της CVK σε πλήρη επιχείρηση, τα εργοστάσια μέλη της CVK αρνούνταν να έχουν ατομικές συνομιλίες με πελάτες και παρέπεμπαν στα κεντρικά της CVK στο Ηilversum.

(118) Αντιδρώντας η CVK στην υφιστάμενη πλεονάζουσα παραγωγική ικανότητα, έκλεισε το 2001 και το 2002 τρία από τα έντεκα εργοστάσια παραγωγής ασβεστοπυριτικών πλίνθων (τα εργοστάσια Bergumermeer και Vogelenzang το 2001, και το εργοστάσιο Werk Boudewijn το 2002) με συνολική παραγωγική ικανότητα ύψους [...]* bwf(27). Αυτό αντιστοιχεί στο [15-20]* % περίπου της συνολικής παραγωγικής ικανότητας όλων των εργοστασίων της CVK.

(119) Η CVK καθόρισε μονομερώς προς όφελός της τους ναύλους και τους όρους μεταφοράς των προϊόντων της. Οι πελάτες υποχρεώνονταν να προμηθεύονται από τη CVK και την απαραίτητη για την τοιχοποιία με ασβεστοπυριτικές πλίνθους κόλλα, την οποία η CVK προμηθεύεται με τη σειρά της από τη Cementbouw, καθώς η CVK αρνείτο την παροχή εγγύησης σε περίπτωση χρησιμοποίησης κόλλας άλλων παραγωγών. Έμποροι δομικών υλικών, αλλά και άλλες επιχειρήσεις που συμμετέχουν στην αγορά, ανέφεραν ότι οι ίδιοι αγνοούνται ή περιθωριοποιούνται ολοένα και περισσότερο από τη CVK και υποχρεώνονται να δέχονται μειώσεις των εμπορικών τους περιθωρίων λόγω μονομερών αυξήσεων τιμών.

(120) Ορισμένοι ερωτηθέντες ανέφεραν ότι οι εισαγωγές από τη Γερμανία έγιναν δυσκολότερες ή αδύνατες. Αφενός, παραμεθόρια γερμανικά εργοστάσια παραγωγής ασβεστοπυριτικών πλίνθων που ανήκουν στη Ηaniel αρνήθηκαν την παράδοση προϊόντων σε πελάτες των Κάτω Χωρών. Αφετέρου, κάποιοι ερωτηθέντες εξέφρασαν το φόβο ότι η CVK δεν θα τους προμηθεύει πλέον με ορισμένα στοιχεία ασβεστοπυριτικών πλίνθων που δεν μπορούν να τα προμηθευθούν από τη Γερμανία, αν αυτοί προμηθεύονται ασβεστοπυριτικές πλίνθους και ασβεστοπυριτικά μπλοκ από τη Γερμανία. Αυτό το ανέφερε και η Raab Karcher στην ακρόαση. Εκτός τούτου, η Raab Karcher ανέφερε ότι γερμανικό εργοστάσιο παραγωγής ασβεστοπυριτικών πλίνθων που ανήκει στον όμιλο της Ηaniel αύξησε πρόσφατα την προσφερόμενη τιμή κατά 55 %. Η Raab Karcher διαβλέπει στο γεγονός αυτό μια προσπάθεια να οδηγηθεί η ζήτηση πίσω στη CVK.

(121) Σημαντικός αριθμός επιχειρήσεων που συμμετέχουν στην αγορά χαρακτηρίζουν μονοπωλιακή τη συμπεριφορά της CVK. Ορισμένοι ερωτηθέντες ανέφεραν ότι ο ανταγωνισμός υποχώρησε. Άλλοι επεσήμαναν τις κάθετες σχέσεις με τις δραστηριότητες της Cementbouw στην εμπορία δομικών υλικών.

(122) Όλοι αυτοί οι παράγοντες δείχνουν ότι η CVK, με τη μετατροπή της σε πλήρη επιχείρηση, είναι πλέον σε θέση να συμπεριφέρεται πολύ πιο ανεξάρτητα από τους ανταγωνιστές και τους πελάτες της, απ' ό,τι ήταν δυνατό προηγουμένως στο πλαίσιο του κοινού φορέα πωλήσεων. Ενώ πριν από τη συγκέντρωση ο ανταγωνισμός τιμών μεταξύ των παραγωγών ασβεστοπυριτικών πλίνθων αποκλειόταν σε γενικές γραμμές και αυτοί καθόριζαν ανεξάρτητα την υπόλοιπη επιχειρηματική τους στρατηγική, τώρα η CVK μπορεί, χάρη στην ενιαία διεύθυνση όλης της βιομηχανίας παραγωγής ασβεστοπυριτικών πλίνθων στις Κάτω Χώρες, να κατευθύνει κεντρικά όλες τις παραμέτρους του ανταγωνισμού (ανάπτυξη και διαφοροποίηση προϊόντων, προσαρμογή της παραγωγικής ικανότητας, παραγόμενες ποσότητες, τιμές κ.λπ.) προς τη μεγιστοποίηση του κέρδους της όλης επιχείρησης και παράλληλα να εκμεταλλεύεται στο ακέραιο το προνόμιο της ιδιόμορφης θέσης της στην αγορά έναντι των ανταγωνιστών και των πελατών.

(123) Τα μέρη και η CVK είναι της άποψης ότι η συγκέντρωση δεν είχε επιπτώσεις στην αγορά. Η CVK υφίστατο ήδη ως κοινός φορέας πωλήσεων από το 1947 και συνεπώς υφίσταται περισσότερο χρόνο από πολλές άλλες κοινές επιχειρήσεις με πλήρες φάσμα λειτουργιών. Η CVK εμφανιζόταν στην αγορά, από τη σκοπιά των πελατών, ως ενιαίος προμηθευτής και πριν από το 1999. Τα συμμετέχοντα στη CVK εργοστάσια δεν διέθεταν άλλες δικό τους δίκτυο διανομής, με αποτέλεσμα πριν από την προκειμένη συγκέντρωση να μην είναι δυνατή μια απρόσκοπτη αποχώρηση. Τα μέρη αρνούνται εν μέρει και ανάγουν σε άλλους λόγους τις αλλαγές της ανταγωνιστικής συμπεριφοράς τους, τις οποίες περιέγραψαν ορισμένοι πελάτες στην έρευνα της Επιτροπής και οι οποίες δείχνουν την απόκτηση ισχύος στην αγορά. Έτσι, οι αυξήσεις των τιμών στις ασβεστοπυριτικές πλίνθους οφείλονται σε αυξημένο κόστος και συνάδουν με τη γενική εξέλιξη των τιμών. Η αύξηση κατά 55 % των τιμών ενός γερμανικού εργοστασίου ασβεστοπυριτικών πλίνθων της Ηaniel την οποία κατήγγειλε στην ακρόαση η Raab Karcher, αφορά ένα εργοστάσιο στα νέα ομόσπονδα κράτη, το οποίο πριν εξαγορασθεί από τη Ηaniel πωλούσε στις Κάτω Χώρες πλεονάζουσα παραγωγή σε τιμές κάτω του κόστους.

(124) Η Επιτροπή, λαμβάνοντας υπόψη και τις παρατηρήσεις των μερών και της CVK, εμμένει στην άποψή της ότι η συγκέντρωση αυτή προκάλεσε διαρθρωτική αλλαγή στις συνθήκες της αγοράς. Ένας κοινός φορέας πωλήσεων δεν μπορεί ως προς την επίδρασή του στον ανταγωνισμό να ισοδυναμεί με μια ολοκληρωμένη, υπό ενιαία διεύθυνση λειτουργούσα επιχείρηση με πλήρες φάσμα λειτουργιών, ακόμη και αν υφίσταται επί πολλά χρόνια και η αποχώρηση μεμονωμένων μελών απαιτεί ορισμένες προσαρμογές, όπως για παράδειγμα την οργάνωση δικών τους δικτύων διανομής. Διαφορετικά, συγκεντρώσεις ανεξάρτητων επιχειρήσεων, που πριν από τη συγκέντρωση είχαν κοινό φορέα πωλήσεων, θα ενέπιπταν στο κριτήριο του ελέγχου των συγκεντρώσεων (δημιουργία ή ενίσχυση δεσπόζουσας θέσης) μόνο σε εξαιρετικές περιπτώσεις. Τα στοιχεία που κατέθεσε η Raab Karcher κατά την ακρόαση δείχνουν, επιπλέον, ότι ακόμη και ένας σταθερός φορέας πωλήσεων με τόσο μεγάλη διάρκεια ζωής, όπως η CVK, δεν ήταν ικανός να στερήσει τα μέλη της από όλα τα περιθώρια ελιγμών σε επίπεδο ανταγωνισμού. Ακόμη και αν η CVK, με τις αυξήσεις τιμών που εφαρμόζει από το 1999, μετακύλησε εξ ολοκλήρου ή εν μέρει τις αυξήσεις κόστους στους πελάτες της, αυτό, λόγω της υφιστάμενης πλεονάζουσας παραγωγικής ικανότητας, της μειούμενης ζήτησης και των στάσιμων ή μειούμενων τιμών των ανταγωνιστικών υλικών τοιχοποιίας, δείχνει ότι η CVK μπορεί να συμπεριφέρεται σε σημαντικό βαθμό ανεξάρτητα από ανταγωνιστές και πελάτες. Μια επιχείρηση, δηλαδή, που είναι πλήρως εκτεθειμένη στον ανταγωνισμό δεν μπορεί γενικά, υπό τέτοιες συνθήκες να μετακυλίει εξ ολοκλήρου τις αυξήσεις κόστους στους πελάτες της.

(125) Επιπλέον, σε καμιά περίπτωση δεν είναι βέβαιο ότι χωρίς τη συγκέντρωση θα εξακολουθούσε να υπάρχει σήμερα η CVK με τη μορφή που είχε έως το 1999. [Περισσότερες λεπτομέρειες για την προαναφερθείσα άποψη, λόγω του ότι κατά της CVK κινήθηκε από ΝMa διαδικασία ελέγχου συγκέντρωσης, πριν από την κοινοποίηση της σύμβασης κοινοπραξίας.]* Συνεπώς, πρέπει να θεωρηθεί ότι η σημερινή δεσπόζουσα θέση των μερών προέκυψε από τη συγκέντρωση.

Γ. Συμπέρασμα

(126) Ως εκ τούτου, η Επιτροπή καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η συγκέντρωση είχε ως αποτέλεσμα τη δημιουργία δεσπόζουσας θέσης για τη CVK στην αγορά δομικών υλικών για φέροντες τοίχους στις Κάτω Χώρες, με αποτέλεσμα να παρακωλύεται σε μεγάλο βαθμό ο ουσιαστικός ανταγωνισμός στην κοινή αγορά ή σε σημαντικό τμήμα της.

VI. ΔΕΣΜΕΥΣΗ ΤΗΣ ΗΑΝΙΕL ΚΑΙ ΤΗΣ CEMENTBOUW

(127) Για να αρθούν οι ανησυχίες της Επιτροπής σε θέματα ανταγωνισμού στην αγορά δομικών υλικών για φέροντες τοίχους στις Κάτω Χώρες, η Ηaniel και η Cementbouw υπέβαλαν κατ' αρχήν ένα σχέδιο δεσμεύσεων, το οποίο σε γενικές γραμμές προέβλεπε ότι η Ηaniel και η Cementbouw θα λύσουν τη σύμβαση συνεργασίας και θα πωλήσουν σε τρίτο ανεξάρτητο αγοραστή τις μετοχές των εταιρειών Αnker, Vogelenzang και Van Herwaarden που απέκτησαν το 1999 από τη RAG. Η σύμβαση κοινοπραξίας και η τροποποίηση του καταστατικού της CVK θα εξακολουθούσαν να ισχύουν. Ο αγοραστής των μετοχών θα υποχρεωνόταν να συμμετάσχει στη σύμβαση κοινοπραξίας και στην παρούσα δομή της CVK.

(128) Μετά την επισήμανση των υπηρεσιών της Επιτροπής στα μέρη ότι δεν αρκεί κατά τις εκτιμήσεις τους το υποβληθέν σχέδιο δεσμεύσεων για να λυθεί το πρόβλημα ανταγωνισμού που διαπίστωσε η Επιτροπή, η Ηaniel και η Cementbouw υπέβαλαν τις κατωτέρω περιγραφόμενες σε γενικές γραμμές δεσμεύσεις, των οποίων το πλήρες κείμενο επισυνάπτεται στο παράρτημα της παρούσας απόφασης.

(129) Η Ηaniel και η Cementbouw υποχρεούνται:

α) εντός [...]* μετά την έκδοση της απόφασης της Επιτροπής, να λύσουν τη σύμβαση κοινοπραξίας, να ανακαλέσουν την τροποποίηση του καταστατικού της CVK και να διαλύσουν τη CVK·

β) να λύσουν αμέσως τη σύμβαση συνεργασίας·

γ) ταυτόχρονα με τη λύση της σύμβασης κοινοπραξίας, να παύσουν να ελέγχουν από κοινού τις επιχειρήσεις Αnker και Van Herwaarden [περιγραφή του τρόπου με τον οποίον να δοθεί τέλος στον κοινό έλεγχο των Αnker και Van Herwaarden]*·

δ) εφόσον η επιχείρηση Vogelenzang, που προς το παρόν δεν λειτουργεί, ξαναρχίσει την παραγωγή της, η Ηaniel και η Cementbouw υποχρεούνται να παύσουν να ελέγχουν από κοινού την εν λόγω επιχείρηση κατά τον ίδιο τρόπο που προβλέπεται για τις Αnker και Van Herwaarden.

(130) Η Ηaniel και η Cementbouw υποχρεούνται ακόμη ... [δέσμευση όσον αφορά την εσωτερική οργάνωση της CVK]*.

(131) Η δέσμευση περιλαμβάνει ακόμη και μια ρύθμιση για το διορισμό ενός διαχειριστή, αποστολή του οποίου θα είναι να επιτηρεί την τήρηση των δεσμεύσεων.

VII. ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΠΡΟΤΑΘΕΙΣΑΣ ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗΣ ΑΠΟ ΑΠΟΨΗ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΜΟΥ, ΛΑΜΒΑΝΟΝΤΑΣ ΥΠΟΨΗ ΤΗ ΔΕΣΜΕΥΣΗ ΤΗΣ ΗΑΝΙΕL ΚΑΙ ΤΗΣ CEMENTBOUW

(132) Κατά την άποψη της Επιτροπής, το σχέδιο δεσμεύσεων που υπέβαλαν αρχικά τα μέρη δεν αρκεί για την αναίρεση των επιφυλάξεων ως προς τον ανταγωνισμό στην αγορά δομικών υλικών τοιχοποιίας για φέροντες τοίχους στις Κάτω Χώρες. Συγκεκριμένα, το σχέδιο δεσμεύσεων εξαλείφει απλώς τον κοινό έλεγχο της CVK από τη Ηaniel και τη Cementbouw, χωρίς να καταργεί ταυτόχρονα και τη δεσπόζουσα θέση της CVK στην αγορά, η οποία προέκυψε από τη συγκέντρωση. Το σχέδιο δεσμεύσεων βασίζεται στην εσφαλμένη υπόθεση -σύμφωνα με τα αναφερόμενα στο κεφάλαιο ΙΙ της παρούσας απόφασης- ότι στον έλεγχο της Επιτροπής στην προκειμένη διαδικασία υπόκειται μόνον η απόκτηση από τη Ηaniel και τη Cementbouw του κοινού ελέγχου της CVK και ότι, χάρη στην απόφαση της ΝMa της 20ής Οκτωβρίου 1998, διαφεύγει από την αρμοδιότητα της Επιτροπής η ταυτόχρονη απόκτηση από τη CVK του ελέγχου των επιχειρήσεων μελών της.

(133) Αντίθετα, οι τελικές δεσμεύσεις που περιγράφονται στις αιτιολογικές σκέψεις 129 έως 131 αρκούν κατά την άποψη της Επιτροπής, για να αρθούν οι επιφυλάξεις της Επιτροπής όσον αφορά τον ανταγωνισμό.

(134) Με τις εν λόγω δεσμεύσεις αναιρούνται τελικά οι επιπτώσεις της συγκέντρωσης που περιγράφηκε στο κεφάλαιο ΙΙ. Με την ακύρωση των συμβάσεων κοινοπραξίας και συνεργασίας, η CVK παύει να ελέγχει τις επιχειρήσεις μέλη της. Αυτό σημαίνει ότι οι επιχειρήσεις De Hazelaar, Loevestein, Hoogdonk, Rijsbergen και Boudewijn που ανήκουν κατά 100 % στη Ηaniel, καθώς και οι επιχειρήσεις Ηarderwijk, Roelfsema και Bergumermeer που ανήκουν κατά 100 % στη Cementbouw επανέρχονται και πάλι στον αποκλειστικό έλεγχο των εκάστοτε μετόχων τους.

(135) Ο ταυτόχρονα αποκατασταθείς κοινός έλεγχος των τριών κοινοπραξιών Αnker, Van Herwaarden και Vogelenzang εξαλείφεται με τα ακόλουθα μέτρα: ένα από τα μέρη κάθε φορά, δηλαδή είτε η Ηaniel είτε η Cementbouw, θα αναλάβει τον αποκλειστικό έλεγχο μιας από τις δύο επιχειρήσεις, της Αnker ή της Van Herwaarden. [Λεπτομέρειες απόκτησης από τη Ηaniel ή τη Cementbouw του αποκλειστικού ελέγχου της Αnker ή της Van Herwaarden]*.

(136) [Εξέταση διαφόρων λεπτομερειών απόκτησης από τη Ηaniel ή τη Cementbouw του αποκλειστικού ελέγχου των Αnker και Van Herwaarden]*.

(137) Η επιχείρηση Vogelenzang δεν λειτουργεί προς το παρόν. Τα μέρη προτίθενται να εκποιήσουν τα στοιχεία του ενεργητικού της εν λόγω επιχείρησης σε τρίτο και να μοιρασθούν τα έσοδα από την πώληση ανάλογα με τα ποσοστά συμμετοχής τους. Αν, αντίθετα, επαναλειτουργήσει η Vogelenzang υπό τους σημερινούς ιδιοκτήτες της, τη Ηaniel και τη Cementbouw, ένα από τα δύο μέρη θα αναλάβει τον αποκλειστικό έλεγχο της επιχείρησης κατά τον τρόπο που προβλέπεται και για τις επιχειρήσεις Αnker και Van Herwaarden.

(138) Επιπλέον, τα μέρη υποχρεούνται να διαλύσουν τη CVK. [Περιγραφή των αιτίων επιβολής της δέσμευσης αυτής στα μέρη, καθώς και των αναγκαίων μέτρων για την εφαρμογή της]*.

(139) Αυτό σημαίνει ότι, μετά την τήρηση στο ακέραιο της δέσμευσης, θα παύσει να υφίσταται η CVK με την παρούσα της μορφή, ως κοινοπραξία ελεγχόμενη από κοινού από τη Ηaniel και τη Cementbouw, στην οποία συγκεντρώνεται υπό ενιαία διεύθυνση όλη η βιομηχανία παραγωγής ασβεστοπυριτικών πλίνθων των Κάτω Χωρών. Στη θέση της σημερινής CVK θα εμφανισθούν δύο ανταγωνιζόμενοι μεταξύ τους προμηθευτές ασβεστοπυριτικών πλίνθων, στους οποίους θα ανήκουν τα ευρισκόμενα εξ ολοκλήρου ή κατά πλειοψηφία στην ιδιοκτησία της Ηaniel ή της Cementbouw εργοστάσια παραγωγής ασβεστοπυριτικών πλίνθων, τα οποία θα ενσωματωθούν στους ομίλους της Ηaniel ή της Cementbouw.

(140) Ακόμη και αν ληφθεί