ΕΤΗΣΙΑ ΕΚΘΕΣΗ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΕΚΑΧ για το οικονομικό έτος 1996 (97/C 380/01)

Άρθρο 88 του δημοσιονομικόυ κανονισμού της 21ης Δεκεμβρίου 1977, όπως τροποποιήθηκε τελευταία από τον κανονισμό (ΕΚ, Ευρατόμ, ΕΚΑΧ) αριθ. 2335/95 του Συμβουλίου, της 18ης Σεπτεμβρίου 1995

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ

ΣημείαΣελίδα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 - Η ΦΕΡΕΓΓΥΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΕΚΑΧ ΚΑΙ Η ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΩΝ ΚΥΡΙΟΤΕΡΩΝ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΩΝ ΤΗΣ 1.1 - 1.13 2

Εισαγωγή 1.1 2

Φερεγγυότητα της ΕΚΑΧ 1.2 - 1.7 2

Συντελεστής φερεγγυότητας 1.2 - 1.3 2

Πρόβλεψη για μεγάλα χρηματοδοτικά ανοίγματα 1.4 - 1.5 2

Συγκεκριμένες διορθώσεις αξίας 1.6 - 1.7 3

Εξέλιξη των χρήσεων και των πόρων του προϋπολογισμού της ΕΚΑΧ 1.8 - 1.9 3

Εξέλιξη του ισολογισμού της ΕΚΑΧ 1.10 - 1.12 5

Συμπέρασμα 1.13 7

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 - Η ΔΑΝΕΙΟΔΟΤΙΚΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΟΙ ΕΠΙΔΟΤΗΣΕΙΣ ΤΗΣ ΕΚΑΧ 2.1 - 2.46 8

Εισαγωγή 2.1 - 2.2 8

Δάνεια βάσει του άρθρου 54 δεύτερο εδάφιο 2.3 - 2.13 8

Παρατηρήσεις σχετικά με τη διαχείριση 2.6 - 2.10 8

Παρατηρήσεις σχετικά με την αποτελεσματικότητα 2.11 - 2.13 9

Επιδοτούμενα δάνεια βάσει του άρθρου 56 παράγραφος 2 στοιχείο α) 2.14 - 2.40 9

Αποστολές ελέγχου του Συνεδρίου 2.16 - 2.20 9

Μέτρα που έλαβε η Επιτροπή το 1996 2.21 - 2.23 10

Μέτρα που έχει προβλέψει η Επιτροπή για το 1997 2.24 - 2.25 10

Επιλεξιμότητα όσον αφορά την επαναπασχόληση 2.26 - 2.27 10

Ταυτόχρονη χορήγηση επιδοτήσεων ΕΚΑΧ με τις επιδοτήσεις του «μηχανισμού MME» 2.28 - 2.33 11

Αδρανείς αναλήψεις υποχρεώσεων 2.34 - 2.36 11

Επανείσπραξη επιδοτήσεων 2.37 - 2.40 12

Συμπέρασμα 2.41 - 2.46 12

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 - ΔΗΛΩΣΗ ΑΞΙΟΠΙΣΤΙΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΑΧ 3.1 - 3.6 13

Απαντήσεις της Επιτροπής 14

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Η ΦΕΡΕΓΓΥΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΕΚΑΧ ΚΑΙ Η ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΩΝ ΚΥΡΙΟΤΕΡΩΝ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΩΝ ΤΗΣ

Εισαγωγή

1.1. Αυτό το κεφάλαιο αφορά τη φερεγγυότητα της ΕΚΑΧ στις 31 Δεκεμβρίου 1996 καθώς και την εξέλιξη των κυριότερων δημοσιονομικών και χρηματοδοτικών δραστηριοτήτων της κατά τη διάρκεια του οικονομικού έτους. Η φερεγγυότητα της ΕΚΑΧ έχει ιδιαίτερη σημασία, για τους εξής λόγους κυρίως:

- εκτός από μια περιθωριακή δραστηριότητα χορήγησης δανείων από ίδια κεφάλαια, τα δάνεια που χορηγεί η ΕΚΑΧ χρηματοδοτούνται με τη λήψη τραπεζικών δανείων ή την έκδοση ομολογιών. Συνεπώς, είναι σημαντικό για την ΕΚΑΧ να έχει την υψηλότερη κατάταξη στις χρηματαγορές, γεγονός που απαιτεί πολύ μεγάλη φερεγγυότητα,

- δεδομένου ότι τα περισσότερα δάνεια που χορηγεί η ΕΚΑΧ στηρίζονται στα σχετικά δάνεια που λαμβάνει (από άποψη επιτοκίου, νομίσματος και λήξης), ο κύριος τραπεζικός κίνδυνος που υφίσταται είναι η μη είσπραξη των χορηγούμενων δανείων. Οι υπόλοιποι κίνδυνοι μπορεί να εμφανιστούν αν διαταραχθεί η ισορροπία μεταξύ λαμβανόμενου και χορηγούμενου δανείου λόγω αδυναμίας αποπληρωμής κάποιου οφειλέτη,

- καθόσον η συνθήκη των Παρισίων λήγει το 2002, πρέπει να αποδοθεί προσοχή στην εξέλιξη των ιδίων κεφαλαίων που είναι απαραίτητα προκειμένου να εξασφαλιστεί η φερεγγυότητα της ΕΚΑΧ μέχρι τη λήξη της, αλλά και πέραν αυτής, προκειμένου να εξασφαλιστεί η εξυπηρέτηση των υπολειπόμενων ληφθέντων δανείων.

Φερεγγυότητα της ΕΚΑΧ

Συντελεστής φερεγγυότητας

1.2. Από το 1994, το κυριότερο μέσο που χρησιμοποιείται για την ανάλυση της φερεγγυότητας της ΕΚΑΧ είναι ο συντελεστής που προβλέπεται για αυτό το σκοπό από την οδηγία 89/647/ΕΟΚ του Συμβουλίου (1). Ο παρονομαστής του εν λόγω συντελεστή περιλαμβάνει τα σταθμισμένα στοιχεία ενεργητικού και εκτός ισολογισμού σύμφωνα με τις υποδείξεις της οδηγίας. Αντιθέτως, τα στοιχεία που λαμβάνει υπόψη της η Επιτροπή όσον αφορά τον αριθμητή είναι το εγγυητικό κεφάλαιο και το μη διατεθέν αποτέλεσμα, ενώ αποκλείει άλλες θέσεις που θα μπορούσαν να θεωρηθούν μέρη των ιδίων κεφαλαίων της ΕΚΑΧ (βλέπε σημείο 1.8). Ο ορισμός των ιδίων κεφαλαίων που χρησιμοποιείται για τον υπολογισμό του συντελεστή φερεγγυότητας αντιστοιχεί σε ερμηνεία της οδηγίας η οποία προκύπτει από μια αρκούντως προσεκτική αξιολόγηση.

1.3. Στις 31 Δεκεμβρίου 1996, ο συντελεστής φερεγγυότητας της ΕΚΑΧ είναι 21,07 %, έναντι 15,99 % στις 31 Δεκεμβρίου 1995. Αυτή η εξέλιξη οφείλεται στην αύξηση του εγγυητικού κεφαλαίου (+8 %) και κυρίως στη μεγάλη μείωση του ανεξόφλητου υπολοίπου των χορηγηθέντων δανείων που εντάσσεται στη λογική του περιορισμού των δραστηριοτήτων της ΕΚΑΧ ενόψει της εκπνοής της.

Πρόβλεψη για μεγάλα χρηματοδοτικά ανοίγματα

1.4. Η λήξη της συνθήκης των Παρισίων το 2002 έχει ήδη σημαντικό αντίκτυπο στο επίπεδο δραστηριότητας της ΕΚΑΧ. Το χαρτοφυλάκιο των δανείων που χορηγεί μειώνεται σταδιακά και επικεντρώνεται σε όλο και πιο περιορισμένο αριθμό οφειλετών. Ο κίνδυνος που συνεπάγεται η συγκέντρωση των αναλήψεων υποχρεώσεων προς τρίτους αποτέλεσε το αντικείμενο οδηγίας του Συμβουλίου σχετικά με την εποπτεία και τον έλεγχο των μεγάλων χρηματοδοτικών ανοιγμάτων των πιστωτικών ιδρυμάτων (2). Το Συνέδριο υπενθύμισε τα δύο όρια που προβλέπει αυτή η οδηγία στις εκθέσεις του σχετικά με την ΕΚΑΧ για τα οικονομικά έτη 1994 (στο σημείο 1.5) και 1995 (στο σημείο 1.6) (3).

1.5. Για την αντιμετώπιση του κινδύνου που συνδέεται με αυτή τη συγκέντρωση, η Επιτροπή σχημάτισε το 1995 πρόβλεψη για μεγάλα χρηματοδοτικά ανοίγματα, της οποίας το ύψος υπολογίζεται σε συνάρτηση με τις υπερβάσεις των δύο προαναφερθέντων ορίων σύμφωνα με το παράρτημα ΩΙ της οδηγίας 93/6/ΕΟΚ του Συμβουλίου (4). Μολονότι αυτή η οδηγία δεν ισχύει στην πράξη για την περίπτωση της ΕΚΑΧ, η ανωτέρω προσέγγιση απορρέει από μια αρκούντως σώφρονα πολιτική όσον αφορά τις υπερβάσεις που προκύπτουν από προγενέστερες πράξεις. Το ποσό αυτής της πρόβλεψης μειώθηκε από 55 εκατ. Ecu στις 31 Δεκεμβρίου 1995 σε 36 εκατ. Ecu στις 31 Δεκεμβρίου 1996. Αυτή η εξέλιξη οφείλεται στη μείωση των σχετικών στοιχείων ενεργητικού λόγω των αποπληρωμών που πραγματοποιήθηκαν το 1996 καθώς και της αύξησης της συγκεκριμένης διόρθωσης αξίας για έναν από τους κύριους οφειλέτες.

Συγκεκριμένες διορθώσεις αξίας

1.6. Σύμφωνα με τις οδηγίες του Συμβουλίου για τους ετήσιους λογαριασμούς (5) (6), τα στοιχεία ενεργητικού του ισολογισμού πρέπει να αναπροσαρμόζονται μεμονωμένα και να αποτελούν το αντικείμενο, εφόσον είναι αναγκαίο, συγκεκριμένων διορθώσεων αξίας. Το ποσό που περιλαμβάνεται στον ισολογισμό στο πλαίσιο συγκεκριμένων διορθώσεων αξίας για τα χορηγηθέντα δάνεια, συμπεριλαμβανόμενων των τόκων, αυξήθηκε από 155 εκατ. Ecu, στις 31 Δεκεμβρίου 1995, σε 193 εκατ. Ecu, στις 31 Δεκεμβρίου 1996 (7). Αυτή η πορεία ανόδου κατά 24% οφείλεται στην εξέλιξη της κατάστασης ενός μόνο επισφαλούς χρεώστη, για τον οποίο είχε ήδη εγκριθεί σημαντική διόρθωση αξίας το 1995 (σημείο 1.9 της έκθεσης του Συνεδρίου σχετικά με την ΕΚΑΧ για το οικονομικό έτος 1995). Εξάλλου το Συνέδριο έχει ήδη επισημάνει ότι αυτά τα δάνεια, αν και είναι σύμφωνα με τις κανονιστικές ρυθμίσεις, χορηγήθηκαν βάσει συλλογισμών που δεν λαμβάνουν υπόψη τα συγκεκριμένα συμφέροντα της ΕΚΑΧ (σημείο 2.10 της ίδιας έκθεσης).

1.7. Όσον αφορά τους υπόλοιπους οφειλέτες υψηλού κινδύνου, δηλαδή εκείνους των οποίων τα χρέη έναντι της ΕΚΑΧ δεν καλύπτονται από εγγυήσεις πρώτης τάξεως (8), διενεργήθηκαν αναλύσεις της χρηματοπιστωτικής τους κατάστασης από την Επιτροπή. Από τα αποτελέσματα αυτών των αναλύσεων δεν προκύπτει ανάγκη για τη διενέργεια συμπληρωματικών διορθώσεων αξίας.

Εξέλιξη των χρήσεων και των πόρων του προϋπολογισμού της ΕΚΑΧ

1.8. Οι αναλήψεις υποχρεώσεων του επιχειρησιακού προϋπολογισμού της ΕΚΑΧ (ΕΠΕ) συνέχισαν να μειώνονται το 1996 (28 %, βλέπε πίνακα 1), ενώ οι πόροι του οικονομικού έτους διατηρήθηκαν σε επίπεδο ανάλογο του επιπέδου του 1995. Το πλεόνασμα που σημειώθηκε κατέστησε δυνατή μια πρόσθετη χορήγηση 19 εκατ. Ecu στο εγγυητικό κεφάλαιο (η οποία προστίθεται στα 14,4 εκατ. Ecu που προέρχονται από τη συμμετοχή των νέων κρατών μελών) καθώς και την ουσιαστική αύξηση της διαθέσιμης πρόβλεψης για τη χρηματοδότηση του ΕΠΕ (βλέπε πίνακα 2), ενισχύοντας σε μεγάλο βαθμό τα ίδια κεφάλαια της ΕΚΑΧ (βλέπε πίνακα 3). Αυτή η πρόβλεψη θα πρέπει να επιτρέψει να αντισταθμιστεί ο μηδενισμός του ποσοστού της εισφοράς ΕΚΑΧ, που προβλέπεται για το 1999 το αργότερο.

>ΘΕΣΗ ΠΗΝΑΚΑ>

>ΘΕΣΗ ΠΗΝΑΚΑ>

>ΘΕΣΗ ΠΗΝΑΚΑ>

1.9. Οι ακυρώσεις νομικών αναλήψεων υποχρεώσεων του οικονομικού έτους αυξήθηκαν από 70 εκατ. Ecu το 1995 σε 90 εκατ. Ecu το 1996. Παρά την εξέλιξη αυτή, υπολείπονται ακόμη 1 059 εκατ. Ecu σε αναλήψεις υποχρεώσεων στις 31 Δεκεμβρίου 1996, αριθμός που φαίνεται πολύ υψηλός δεδομένης της ενδεχόμενης μείωσης των δημοσιονομικών δραστηριοτήτων της ΕΚΑΧ μέχρι τη λήξη της. Συνεπώς, πρέπει να αναμένονται πολλές ακυρώσεις κατά τα επόμενα οικονομικά έτη (βλέπε επίσης σημεία 2.34-2.36).

Εξέλιξη του ισολογισμού της ΕΚΑΧ

1.10. Το σύνολο του ισολογισμού της ΕΚΑΧ μειώθηκε κατά 1 703 εκατ. Ecu (ήτοι 19,5 %) μεταξύ της 31ης Δεκεμβρίου 1995 και της 31ης Δεκεμβρίου 1996 (βλέπε πίνακα 4). Αυτή η πτώση οφείλεται κυρίως στη μείωση της δανειοδοτικής δραστηριότητας από δανειακά κεφάλαια. Ενώ το επίπεδο των αποπληρωμών παρέμεινε υψηλό, η ΕΚΑΧ χορήγησε το 1996 νέα δάνεια ύψους μόνο 279,7 εκατ. Ecu, μεταξύ των οποίων ένα δάνειο 15,6 εκατ. Ecu που χορηγήθηκε σύμφωνα με το άρθρο 95 σε ρουμανική χαλυβουργία (βλέπε πίνακα 5) στο πλαίσιο χρηματοδοτικού συνόλου 200 εκατ. Ecu για τις χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης.

>ΘΕΣΗ ΠΗΝΑΚΑ>

>ΘΕΣΗ ΠΗΝΑΚΑ>

1.11. Το ανεξόφλητο υπόλοιπο των χορηγηθέντων δανείων από δανειακά κεφάλαια, από 4 500 εκατ. Ecu στις 31 Δεκεμβρίου 1996, θα μειωθεί έως σχεδόν 750 εκατ. Ecu στις 23 Ιουλίου 2002 (χωρίς διορθώσεις αξίας), από τα οποία το 90 % περίπου δεν καλύπτονται από εγγύηση πρώτης τάξεως. Το τελευταίο από αυτά τα δάνεια θα λήξει το 2019. Αυτά τα ποσά υπολογίζονται με βάση τα δάνεια που χορηγήθηκαν πριν από τις 31 Δεκεμβρίου 1996. Κατόπιν απόφασης της Επιτροπής (βλέπε σημείο 2.2), δεν θα πρέπει να χορηγηθεί νέο δάνειο που θα επιφέρει ακινητοποίηση των αποθεματικών και του οποίου η λήξη θα είναι μεταγενέστερη από τη λήξη της συνθήκης ΕΚΑΧ.

1.12. Αντιπροσωπεύοντας το 30 % του ενεργητικού της ΕΚΑΧ στις 31 Δεκεμβρίου 1996, οι ταμειακοί λογαριασμοί αποτελούν τη δεύτερη πιο σημαντική θέση μετά τις δανειοδοτήσεις. Παρουσιάζουν ελαφρά μείωση μεταξύ 1995 και 1996, ακολουθώντας έτσι την εξέλιξη των κυριότερων αντίστοιχων εγγραφών τους στο παθητικό (βλέπε πίνακα 6).

>ΘΕΣΗ ΠΗΝΑΚΑ>

Συμπέρασμα

1.13. Το οικονομικό έτος 1996 παρουσίασε σημαντικό πλεόνασμα, γεγονός που επέτρεψε στην ΕΚΑΧ να ενισχύσει ουσιαστικά τη φερεγγυότητά της και να σχηματίσει τις αναγκαίες προβλέψεις και διορθώσεις αξίας. Ενόψει της λήξης της συνθήκης, τα σωρευμένα αποθεματικά έχουν σαν στόχο, από τη μια πλευρά, να εξασφαλίσουν το τέλος των δημοσιονομικών δραστηριοτήτων παρά το μηδενισμό του ποσοστού της εισφοράς ΕΚΑΧ που προβλέπεται για το 1999 το αργότερο, και, από την άλλη, να οδηγήσουν σταδιακά το εγγυητικό κεφάλαιο σε επίπεδο αντίστοιχο στο 100 % του ανεξόφλητου υπολοίπου, αφού αφαιρεθούν οι συγκεκριμένες διορθώσεις αξίας, των δανείων που δεν διαθέτουν την εγγύηση ενός κράτους μέλους και δεν έχουν αποπληρωθεί στις 23 Ιουλίου 2002.

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 Η ΔΑΝΕΙΟΔΟΤΙΚΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΟΙ ΕΠΙΔΟΤΗΣΕΙΣ ΤΗΣ ΕΚΑΧ

Εισαγωγή

2.1. Οι τελευταίες παρατηρήσεις του Συνεδρίου σχετικά με τη δανειοδοτική δραστηριότητα της ΕΚΑΧ εμφανίζονται στο κεφάλαιο 2 της ετήσιας έκθεσής του σχετικά με την ΕΚΑΧ για το οικονομικό έτος 1993 (9) και στην ετήσια έκθεσή του σχετικά με την ΕΚΑΧ για το οικονομικό έτος 1995 (10), καλούμενων στο εξής «έκθεση 1993» και «έκθεση 1995».

2.2. Με την προοπτική της λήξης της συνθήκης των Παρισίων, η Επιτροπή αποφάσισε, το 1994, να διαρρυθμίσει τους όρους της πολιτικής της όσον αφορά τη χορήγηση και τη λήψη δανείων της ΕΚΑΧ (11). Αυτή η διαρρύθμιση προσανατολίζεται προς τη μείωση της δανειοδοτικής δραστηριότητας. Πιο συγκεκριμένα, διευκρινίζεται ότι «η διάρκεια ζωής των δανείων ΕΚΑΧ που χρονολογούνται από την 1η Ιουλίου 1994 δεν θα υπερβαίνει τις 23 Ιουλίου 2002» (ημερομηνία εκπνοής της συνθήκης ΕΚΑΧ), ενώ είναι δυνατό να εξαιρεθούν τα δάνεια που δεν θα συνεπάγονται ακινητοποίηση αποθεματικών, δηλαδή που θα καλύπτονται από εγγύηση του δημοσίου. Ωστόσο, είχαν ήδη χορηγηθεί δάνεια των οποίων η περίοδος αποπληρωμής υπερβαίνει την ημερομηνία λήξης της ΕΚΑΧ και τα οποία συνεπάγονται ακινητοποίηση αποθεματικών (βλέπε σημείο 1.11).

Δάνεια βάσει του άρθρου 54 δεύτερο εδάφιο

2.3. Ο στόχος των δανείων αυτών είναι να προωθήσουν την κατανάλωση άνθρακα και χάλυβα κοινοτικής προέλευσης προτείνοντας στις επιχειρήσεις δάνεια με ευνοϊκά επιτόκια: επιτόκια που αντιστοιχούν στο δείκτη φερεγγυότητας «ΑΑΑ», με μέγιστη επιβάρυνση 1 % από τους ενδιάμεσους χρηματοδοτικούς οργανισμούς στην περίπτωση συνολικού δανείου. Σε αντάλλαγμα, ο δικαιούχος πρέπει, μεταξύ άλλων, να καταναλώσει μια ελάχιστη ποσότητα κοινοτικού άνθρακα ή χάλυβα. Αυτά τα δάνεια χορηγούνται στο πλαίσιο συγχρηματοδότησης και αντιπροσωπεύουν έως το 50 % του ποσού της επένδυσης.

2.4. Στον τομέα του χάλυβα, όπου τα δάνεια δεν επιδοτούνταν σε καμία περίπτωση, χορηγήθηκαν κατά την περίοδο 1986-1996 συνολικά δάνεια (δηλαδή δάνεια που κατανεμήθηκαν από τους ενδιάμεσους χρηματοδοτικούς οργανισμούς). Στο πλαίσιο της ρύθμισης της δανειοληπτικής/δανειοδοτικής πολιτικής της ΕΚΑΧ, ενόψει της εκπνοής της Συνθήκης (23 Ιουλίου 2002), η Επιτροπή αποφάσισε να μη λαμβάνει πλέον υπόψη τις αιτήσεις για χορήγηση δανείων μετά τις 30 Ιουνίου 1994. Το τελευταίο δευτερεύον δάνειο χορηγήθηκε το Νοέμβριο του 1996 και η τελευταία προθεσμία αποπληρωμής λήγει το 2003.

2.5. Οι ακόλουθες παρατηρήσεις βασίζονται στον έλεγχο του Συνεδρίου όσον αφορά τα συνολικά δάνεια που χορηγήθηκαν στους καταναλωτές χάλυβα σε ένα κράτος μέλος (βλέπε σημείο 2.12). Το σύνολο των δανείων που χορηγήθηκαν σε αυτό το πλαίσιο μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου 1996 ανέρχεται σε 284 εκατ. Ecu. Το Συνέδριο εξέτασε στην Επιτροπή τα ηλεκτρονικά αρχεία που αφορούσαν 139 δευτερεύοντα δάνεια, δηλαδή το σύνολο των δευτερευόντων δανείων κατά τη στιγμή του ελέγχου, και διενέργησε επιτόπιους ελέγχους σε ενδιάμεσο χρηματοδοτικό οργανισμό και σε πέντε επιχειρήσεις που είχαν λάβει δάνεια ύψους 27,8 εκατ. Ecu.

Παρατηρήσεις σχετικά με τη διαχείριση

2.6. Η Επιτροπή παρακολουθεί την τήρηση της υποχρέωσης χρησιμοποίησης κοινοτικού χάλυβα βάσει δεδομένων που αφορούν τις αγορές χάλυβα, τα οποία δεν αντιστοιχούν απαραιτήτως στις ποσότητες που καταναλώνονται πραγματικά και, κυρίως, δεν καθιστούν δυνατό τον εντοπισμό των ενδεχόμενων αγορών με προορισμό άλλες εταιρείες (για παράδειγμα του ίδιου ομίλου). Θα έπρεπε επίσης, κατά τη διάρκεια επιτόπιων αποστολών, να έχει ελέγξει αυτή την κατανάλωση στο πλαίσιο των σχετικών επενδύσεων, βάσει ισολογισμών υλικών και τεχνικών δεδομένων όσον αφορά την παραγωγή.

2.7. Κατά τη διάρκεια του επιτόπιου ελέγχου στις πέντε επιχειρήσεις που αναφέρθηκαν στο σημείο 2.5, το Συνέδριο εντόπισε μια περίπτωση όπου η δηλωθείσα κατανάλωση στις περιοδικές εκθέσεις ήταν σημαντικά μεγαλύτερη από την πραγματική κατανάλωση. Και στις πέντε περιπτώσεις, δεν υπήρχε κανένα στοιχείο που να αποδεικνύει τη διενέργεια οποιασδήποτε δραστηριότητας ελέγχου σχετικά με το θέμα αυτό από τις μεσολαβούσες τράπεζες. Από την πλευρά της, η Επιτροπή διενέργησε επιτόπιους ελέγχους μόνο σε τρεις δικαιούχους για το σύνολο της περιόδου 1986-1996.

2.8. Στην παράγραφο 1.1 των Επιχειρησιακών Αρχών (ΕΑ) (12) που διέπουν αυτά τα δάνεια, η οποία αφορά την επιλεξιμότητα των βιομηχανικών σχεδίων, επισημαίνεται ότι το κόστος αγοράς χάλυβα που περιλαμβάνεται στο τελικό προϊόν πρέπει να αντιπροσωπεύει ένα ελάχιστο ποσό σε σχέση με το συνολικό κόστος των πρώτων υλών που χρησιμοποιήθηκαν (50 %) ή με το συνολικό κόστος αγοράς συστατικών στοιχείων (20 %), ή τέλος με την τιμή πώλησης του τελικού προϊόντος (5 %). Τα προβλεπόμενα ποσοστά για ένα δεδομένο σχέδιο δηλώνονται στην αίτηση για τη χορήγηση δανείου. Σύμφωνα με τους όρους των συμβάσεων που αφορούν τη χορήγηση συνολικών δανείων, οι ενδιάμεσοι χρηματοδοτικοί οργανισμοί μπορούν να χορηγήσουν δευτερεύοντα δάνεια μόνο στις επιχειρήσεις που πληρούν το κριτήριο επιλεξιμότητας όσον αφορά τη σχετική ποσότητα χάλυβα στην κατασκευή. Ωστόσο, όσον αφορά τις πέντε περιπτώσεις που ελέγχθηκαν από το Συνέδριο, οι μεσολαβούσες τράπεζες δεν είχαν πραγματοποιήσει αυτή την επαλήθευση. Σε γενικές γραμμές, οι φάκελοι της Επιτροπής δεν περιλαμβάνουν κανένα δικαιολογητικό έγγραφο που να επιτρέπει μια τέτοια επαλήθευση από τις υπηρεσίες της.

2.9. Τρεις από τις πέντε επιχειρήσεις που ελέγχθηκαν δεν είχαν εκπληρώσει τις συμβατικές τους υποχρεώσεις όσον αφορά την κατανάλωση χάλυβα, ούτε συνολικά εντός της προβλεπόμενης περιόδου, ούτε σε σχέση με κάθε αντίστοιχο οικονομικό έτος. Σε παρόμοιες περιπτώσεις, η Επιτροπή δεν ζήτησε ποτέ την πρόωρη εξόφληση των δανείων, έστω και μερική, μολονότι οι συμβάσεις τής έδιναν αυτή τη δυνατότητα. Έτσι, η ρήτρα ελάχιστης κατανάλωσης χάλυβα, που αποτελεί την ίδια την ουσία του μέσου, χάνει κάθε αξιοπιστία εφόσον η μη τήρησή της δεν έχει καμία δυσμενή συνέπεια για τον δικαιούχο.

2.10. Η εξέταση των 139 ηλεκτρονικών αρχείων σχετικά με τα δευτερεύοντα δάνεια που χορηγήθηκαν από το 1986 έως τον Ιούλιο του 1996 αποκάλυψε ότι, σε 38 περιπτώσεις, οι δηλώσεις που πραγματοποιήθηκαν από τις δικαιούχους επιχειρήσεις ανέφεραν ότι οι ποσότητες χάλυβα που καταναλώθηκαν ήταν κατώτερες από ό,τι προέβλεπαν οι συμβατικές υποχρεώσεις, χωρίς η Επιτροπή να λάβει μέτρα για την αντιμετώπιση αυτής της παρατυπίας.

Παρατηρήσεις σχετικά με την αποτελεσματικότητα

2.11. Οι ΕΑ που διέπουν αυτά τα δάνεια αναφέρουν ότι τα σχέδια πρέπει να έχουν σαν αποτέλεσμα την αύξηση (ή τη διατήρηση στο πλαίσιο μιας αναδιάρθρωσης) της κατανάλωσης χάλυβα, χωρίς να ορίζεται ελάχιστη ποσότητα κατανάλωσης, είτε σε απόλυτους όρους είτε σε σχέση με τον όγκο των χορηγούμενων δανείων. Μεταξύ των επιχειρήσεων όπου πραγματοποιήθηκαν επισκέψεις, εντοπίστηκε μία που καταναλώνει μόλις 2 000 τόνους χάλυβα ετησίως με επένδυση 3,2 εκατ. Ecu, (δηλαδή 1 600 Ecu ανά τόνο) και μια άλλη που καταναλώνει πάνω από 320 000 τόνους με επένδυση 11 εκατ. Ecu (δηλαδή 35 Ecu ανά τόνο). Είναι εμφανές ότι, σε σχέση με τους χρησιμοποιούμενους χρηματικούς πόρους, η δεύτερη επένδυση είναι πιο αποδοτική. Η Επιτροπή θα έπρεπε να είχε ορίσει συγκεκριμένα κριτήρια επιλεξιμότητας για αυτό το θέμα καθώς και όριο κάτω από το οποίο ένα σχέδιο θα θεωρείται ότι δεν είναι αρκετά αποδοτικό σε σχέση με το ζητούμενο δάνειο.

2.12. Μόνο ιταλοί επιχειρηματίες επωφελήθηκαν από αυτά τα δάνεια, των οποίων η χορήγηση συνοδευόταν από ενίσχυση του ιταλικού δημοσίου, που χορηγούσε μερική κάλυψη κατά του κινδύνου από συναλλαγματικές διαφορές. Στα υπόλοιπα κράτη μέλη, αυτά τα δάνεια, που δεν συνοδεύονταν από παρόμοια κρατική ενίσχυση, αποδείχθηκαν ανεπαρκή για να προσελκύσουν το ενδιαφέρον των ενδεχόμενων δικαιούχων.

2.13. Από τη θέσπιση αυτού του μέσου το 1986, η Επιτροπή δεν έχει αξιολογήσει ποτέ την αποτελεσματικότητά του. Ωστόσο, μια παρόμοια μελέτη θα μπορούσε να αποδειχθεί χρήσιμη όσον αφορά τη λήψη της απόφασης για τη διατήρηση ή όχι του μέσου ή ακόμη και για τη βελτίωσή του. Θα μπορούσε ίσως να επιτρέψει να υπογραμμιστούν οι παράμετροι σε συνάρτηση με τις οποίες η αποτελεσματικότητα αποδεικνύεται περισσότερο ή λιγότερο πραγματική (ανάλογα με τους τομείς δραστηριότητας ή το μέγεθος των επιχειρήσεων, τα κράτη μέλη, το γεγονός ότι τα δάνεια είναι άμεσα ή όχι, κ.λπ. . .).

Επιδοτούμενα δάνεια βάσει του αρθρου 56 παράγραφος 2 στοιχείο α)

2.14. Τα δάνεια που χορηγούνται σύμφωνα με το άρθρο 56 παράγραφος 2 στοιχείο α) της συνθήκης ΕΚΑΧ συνοδεύονται από επιδοτήσεις επιτοκίου. Αυτές οι επιδοτήσεις χορηγούνται σε συνάρτηση με τον αριθμό θέσεων εργασίας που δημιουργούνται τρία έτη μετά τη χορήγηση του δευτερεύοντος δανείου και διατηρούνται για δύο ακόμη έτη από τις δικαιούχους επιχειρήσεις. Αν δεν πληρούνται αυτές οι προϋποθέσεις, οι επιδοτήσεις που αντιστοιχούν στις υπολειπόμενες θέσεις καθίστανται μη επιλέξιμες για ολόκληρη την περίοδο αυτή και τα αχρεωστήτως καταβληθέντα ποσά επανεισπράττονται από το δικαιούχο. Επομένως, σε περίπτωση μη τήρησης των συμβατικών υποχρεώσεων επιβάλλονται κυρώσεις με αναδρομική ισχύ.

2.15. Η παρακολούθηση όσον αφορά την τήρηση των όρων του δανείου πραγματοποιείται από τις αρμόδιες υπηρεσίες της Επιτροπής με βάση τις εκθέσεις εκτέλεσης που εκπονούν οι δικαιούχοι επιχειρήσεις και διαβιβάζουν οι μεσολαβούσες τράπεζες. Ωστόσο, αυτές οι εκθέσεις, οι οποίες μέχρι την 1η Οκτωβρίου 1996 δεν συνοδεύονταν από κανένα αποδεικτικό έγγραφο, συντάσσονται από τους ίδιους τους δικαιούχους, που δεν έχουν κανένα λόγο να επιθυμούν την απώλεια των επιδοτήσεων που έχουν ήδη λάβει, και διαβιβάζονται από τις μεσολαβούσες τράπεζες, που δεν έχουν κανένα συμφέρον να διαταράξουν τις σχέσεις τους με τους πελάτες τους. Συνεπώς, είναι πιθανό αυτές οι δηλώσεις να μην ανταποκρίνονται στην πραγματικότητα.

Αποστολές ελέγχου του Συνεδρίου

2.16. Οι αποστολές ελέγχου που διενέργησε το Συνέδριο στα τέλη του 1995 και στις αρχές του 1996 στη Γαλλία και το Ηνωμένο Βασίλειο είχαν αποκαλύψει υψηλά ποσοστά (14 % και 35,5 % αντίστοιχα) μη επιλέξιμων επιδοτήσεων επιτοκίου σε σχέση με τα ελεγχθέντα ποσά (βλέπε σημεία 2.16 και 2.17 της έκθεσης 1995 του Συνεδρίου).

2.17. Από την εκπόνηση της έκθεσης 1995, αποστολές ελέγχου που διενέργησε το Συνέδριο στα τέλη του 1996 και στις αρχές του 1997 στη Γερμανία και την Ιταλία αποκάλυψαν επίσης σημαντικά ποσοστά παρατυπιών. Όπως ίσχυε και στην περίπτωση των ελέγχων που αναφέρονται στην έκθεση 1995, οι επιλεγέντες φάκελοι δεν παρουσίαζαν ιδιαίτερους κινδύνους εκ των προτέρων. Έχοντας λάβει υπόψη τα ειδικά χαρακτηριστικά του μηχανισμού επιδοτήσεων (κλιμάκωση σε πέντε έτη, πληρωμή σε τρεις δόσεις, αναδρομική ισχύς για τη μη τήρηση των όρων), το Συνέδριο πραγματοποίησε την επιλογή του μεταξύ όλων των φακέλων για τους οποίους είχε λήξει η προθεσμία εκπλήρωσης μιας εκ των δύο προϋποθέσεων, εξετάζοντας το σύνολο της περιόδου ζωής αυτών των φακέλων.

2.18. Στη Γερμανία, οι έλεγχοι αφορούσαν έναν ενδιάμεσο χρηματοδοτικό οργανισμό, οκτώ δικαιούχους επιχειρήσεις και χορηγηθείσες επιδοτήσεις επιτοκίου συνολικού ύψους 1 284 499 Ecu. Κατόπιν των ελέγχων του Συνεδρίου, οι ενισχύσεις της ΕΚΑΧ χρειάστηκε να μειωθούν κατά 238 000 Ecu, τα οποία αντιστοιχούν στο 18,5 % του συνολικού ελεγχθέντος ποσού. Οι φάκελοι που περιλάμβαναν μη επιλέξιμες επιδοτήσεις αφορούσαν τρεις δικαιούχους.

2.19. Στην Ιταλία, οι έλεγχοι αφορούσαν δύο ενδιάμεσους χρηματοδοτικούς οργανισμούς και 20 δικαιούχους επιχειρήσεις, για ένα σύνολο χορηγηθεισών επιδοτήσεων επιτοκίου ύψους 1 024 366 Ecu. Αυτή τη φορά, η διορθωτική μείωση ήταν 262 666 Ecu, τα οποία αντιστοιχούν στο 25,6 % του συνολικού ελεγχθέντος ποσού, ενώ διαπιστώθηκαν μη επιλέξιμες επιδοτήσεις σε δώδεκα δικαιούχους επιχειρήσεις.

2.20. Κατά τη διάρκεια αυτών των ελέγχων, πολυάριθμες εκθέσεις εκτέλεσης που περιλάμβαναν αριθμητικά στοιχεία όσον αφορά τις θέσεις εργασίας που δημιουργήθηκαν αποδείχθηκε ότι δεν αντιστοιχούσαν στην πραγματικότητα. Αυτά τα αποτελέσματα επιβεβαιώνουν τις αδυναμίες των συστημάτων που έχουν ήδη επισημανθεί από το Συνέδριο στις εκθέσεις του 1993 και του 1995. Ωστόσο, βάσει των αναφερθέντων ποσοστών, δεν είναι δυνατό, όπως ίσχυσε άλλωστε και για τα περσινά αποτελέσματα του ελέγχου, να εξαχθούν συμπεράσματα για το σύνολο των επιδοτήσεων επιτοκίου, δεδομένου ότι ο αριθμός των φακέλων που ελέγχθηκαν εξακολουθεί να είναι αναλογικά πολύ μικρός.

Μέτρα που έλαβε η Επιτροπή το 1996

2.21. Δεδομένων των κινδύνων που συνεπάγεται το μέσο αυτό, το Συνέδριο επισήμανε στην έκθεσή του για το 1995 ότι αυτή η κατάσταση απαιτούσε τη λήψη εκτάκτων μέτρων. Λόγω του γεγονότος αυτού, η Επιτροπή πραγματοποίησε τις νέες της πληρωμές όχι πλέον βάσει απλών δηλώσεων των δικαιούχων όσον αφορά τον αριθμό θέσεων εργασίας που δημιουργήθηκαν, αλλά αφού έλαβε επιπλέον εκθέσεις εκτέλεσης επικυρωμένες από τους νόμιμους ελεγκτές των δικαιούχων επιχειρήσεων, ή κάθε άλλο αποδεικτικό έγγραφο που καθιστούσε δυνατή την επαλήθευση των δηλωθέντων στοιχείων.

2.22. Αυτά τα νέα μέτρα ελέγχου τέθηκαν σε ισχύ τον Οκτώβριο του 1996. Λόγω του γεγονότος αυτού, μόνο 7 εκατ. Ecu στο σύνολο των 34 εκατ. Ecu που πληρώθηκαν το 1996, δηλαδή το 20 %, υποβλήθηκαν σε αυτά τα μέτρα. Τα 27 εκατ. Ecu που πληρώθηκαν κατά τους πρώτους εννέα μήνες του 1996, καταβλήθηκαν με τις ίδιες συνθήκες που ίσχυαν το 1995, και επομένως υφίσταται ο ίδιος κίνδυνος παρατυπίας. Η Επιτροπή προέβλεψε να ελέγξει επιτόπου, το 1997, περίπου 150 πληρωμές μεταξύ αυτών που πραγματοποιήθηκαν από τον Ιανουάριο έως το Σεπτέμβριο του 1996 και που αντιστοιχούν σε επιδοτήσεις ανώτερες των 50 000 Ecu με σώρευση όλων των δόσεων.

2.23. Τα αποτελέσματα αυτών των πρόσθετων ελέγχων θα επιτρέψουν να εντοπισθούν ενδεχόμενες παρατυπίες και να πραγματοποιηθούν επανεισπράξεις, αλλά δεν θα γίνουν γνωστά έγκαιρα ώστε να ληφθούν υπόψη στην παρούσα έκθεση. Συνεπώς, το Συνέδριο επαναλαμβάνει τη θέση που το οδήγησε στην έκδοση παρατήρησης στο πλαίσιο της ΔΑΣ για το οικονομικό έτος 1995.

Μέτρα που έχει προβλέψει η Επιτροπή για το 1997

2.24. Η Επιτροπή εκτιμά ότι ο συστηματικός έλεγχος όλων των πληρωμών βάσει αποδεικτικών εγγράφων που εφαρμόστηκε για το τελευταίο τρίμηνο του 1996 είναι πολύ δεσμευτικός για τους δικαιούχους. Οι δικαιούχοι πρέπει πράγματι να προσκομίσουν πρόσθετα έγγραφα που δεν προβλέπονταν προηγουμένως. Αυτή η νέα απαίτηση αποτελεί συχνά διοικητική επιβάρυνση δυσανάλογη προς τις μικρές επιδοτήσεις. Η Επιτροπή αποφάσισε επομένως να διατηρήσει αυτούς τους ελέγχους βάσει εγγράφων μόνο στις περιπτώσεις που η χορηγούμενη επιδότηση υπερβαίνει τα 50 000 Ecu. Επιπλέον, θα οργανώνονται επιτόπιες αποστολές στις τέσσερις ακόλουθες περιπτώσεις :

- για τις επιδοτήσεις που υπερβαίνουν τα 50 000 Ecu, αν τα έγγραφα που προσκομίζονται είναι ανεπαρκή, ελλιπή ή αντιφατικά,

- για επιδοτήσεις κατώτερες των 50 000 Ecu, βάσει τυχαίας επιλογής,

- για την επίλυση των δύσκολων περιπτώσεων,- όταν το ζητά ο ενδιάμεσος χρηματοδοτικός οργανισμός.

2.25. Το Συνέδριο εκτιμά ότι η λύση που συνιστά η Επιτροπή φαίνεται λογική, δεδομένου ότι το εύρος των ελέγχων θα έχει αναλογικά πολύ υψηλό κόστος. Πρόκειται για ένα πρόβλημα που θα έπρεπε να έχει ληφθεί υπόψη ήδη από το στάδιο εκπόνησης του μέσου: πρέπει να μεριμνηθεί ώστε οι όροι επιλεξιμότητας να μπορούν να ελέγχθούν με τη βοήθεια σχετικά περιορισμένων μέσων.

Επιλεξιμότητα όσον αφορά την επαναπασχόληση

2.26. Σύμφωνα με τις «Επιχειρησιακές Αρχές» (13) είναι επιλέξιμες οι περιπτώσεις «δημιουργίας μόνιμων θέσεων εργασίας ή, για σχέδια επενδύσεων στον τομέα του άνθρακα και του χάλυβα, διατήρησης υπαρχουσών θέσεων εργασίας όταν βρίσκονται υπό σοβαρή απειλή». Συνεπώς, οι επαναπροσλήψεις προσωπικού στην περίπτωση εξαγοράς ή ιδιωτικοποίησης μιας επιχείρησης είναι επιλέξιμες μόνο στον τομέα του άνθρακα και του χάλυβα.

2.27. Οι επαναπροσλήψεις εκτός του τομέα του άνθρακα και του χάλυβα κατά την ιδιωτικοποίηση επιχειρήσεων στην πρώην ΛΔΓ γίνονται αποδεκτές ως επιλέξιμες από το 1990. Ωστόσο, η απόφαση όσον αφορά αυτή την παρέκκλιση δεν έχει ληφθεί στο αρμόδιο επίπεδο. Από αυτή την άποψη, όλες οι περιπτώσεις στα νέα γερμανικά ομόσπονδα κρατίδια, όπου χορηγήθηκαν επιδοτήσεις για επαναπροσλήψεις, ήταν μη επιλέξιμες. Ωστόσο, δεν είναι δυνατή η επανείσπραξη από τους δικαιούχους εφόσον οι υπηρεσίες διαχείρισης της Επιτροπής θεώρησαν αυτές τις θέσεις εργασίας ως επιλέξιμες κατά την αποδοχή των αιτήσεων για τη χορήγηση δανείων.

Ταυτόχρονη χορήγηση των επιδοτήσεων ΕΚΑΧ με τις επιδοτήσεις του «μηχανισμού ΜΜΕ»

2.28. Σύμφωνα με την απόφαση 94/217/ΕΚ του Συμβουλίου (14), η Επιτροπή χορηγεί επιδοτήσεις επιτοκίου σε δάνεια που εγκρίνει η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων (ΕΤΕπ) για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις (ΜΜΕ) στο πλαίσιο του προσωρινού της μηχανισμού δανειοδότησης. Πράγματι, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο στην Κοπεγχάγη κάλεσε την ΕΤΕπ να προβλέψει χρηματοδοτικό σύνολο 1 δισ. Ecu για την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας των ΜΜΕ (μηχανισμός ΜΜΕ) (15).

2.29. Αυτές οι επιδοτήσεις επιτοκίου, που χορηγούνται για περίοδο μέντε ετών, έχουν σαν στόχο να μειώσουν κατά 2 % ανά έτος το επιτόκιο των δανείων που χορηγεί η ΕΤΕπ στο πλαίσιο αυτού του χρηματοδοτικού συνόλου ύψους 1 δισ. Ecu. Το ποσό των επιδοτούμενων δανείων που χορηγούνται περιορίζεται στα 30 000 Ecu, τα οποία αντιστοιχούν σε επιδοτήσεις ύψους 3 000 Ecu για κάθε δημιουργούμενη θέση εργασίας .

2.30. Αυτό το μέσο παρουσιάζει μεγάλες ομοιότητες με τα λεγόμενα δάνεια «μετατροπής» της ΕΚΑΧ, στο επίπεδο των στόχων (δημιουργία θέσεων εργασίας), της φύσης του (επιδοτήσεις επιτοκίου) ή των γενικών όρων επιλεξιμότητας (οι θέσεις εργασίας πρέπει να δημιουργούνται σε ορισμένη προθεσμία, να σχετίζονται με τις επενδύσεις που συγχρηματοδοτούνται από τα δάνεια και να διατηρούνται για μια ορισμένη περίοδο).

2.31. Η διαχείριση των επιδοτήσεων που συνοδεύουν τα δάνεια ΕΤΕπ ανατίθεται στην ΕΤΕπ, που μεριμνά για την κατανομή τους στους δικαιούχους από ενδιάμεσους χρηματοδοτικούς οργανισμούς (τράπεζες) μέσω εθνικών φορέων. Όσον αφορά τις επιδοτήσεις ΕΚΑΧ, οι αρμόδιες υπηρεσίες της Επιτροπής είναι υπεύθυνες για τη διαχείρισή τους σε συνάρτηση με τις πληροφορίες που τους διαβιβάζονται από τους ενδιάμεσους χρηματοδοτικούς οργανισμούς οι οποίοι κατανέμουν τα δάνεια.

2.32. Η σύμβαση που συνάφθηκε μεταξύ της Επιτροπής και της ΕΤΕπ κατά εφαρμογή της απόφασης του Συμβουλίου για το μηχανισμό ΜΜΕ απαγορεύει την ταυτόχρονη χορήγηση των εν λόγω δανείων με οποιοδήποτε άλλο επιδοτούμενο δάνειο, κυρίως από την ΕΚΑΧ. Το ζήτημα είναι λοιπόν να αποφευχθεί η διπλή χορήγηση επιδότησης από την Ένωση για την ίδια θέση εργασίας. Στην περίπτωση που μια επιχείρηση λαμβάνει δύο τύπους επιδοτούμενων δανείων, η τήρηση αυτής της ρήτρας μπορεί να επαληθευτεί μόνο αν περιληφθούν και τα δύο δάνεια στον έλεγχο τη στιγμή της εξέτασης των φακέλων ως εκ των υστέρων επαληθεύσεις. Αν τα δύο δάνεια χορηγούνται από δύο διαφορετικούς ενδιάμεσους χρηματοδοτικούς οργανισμούς, αυτός ο έλεγχος δεν μπορεί να διενεργηθεί στο επίπεδο των ενδιάμεσων χρηματοδοτικών οργανισμών, εφόσον απαιτείται η πρόσβαση και στους δύο φακέλους, πράγμα που αποκλείεται λόγω των ανταγωνιστικών σχέσεων μεταξύ τραπεζών καθώς και του τραπεζικού απορρήτου. Ακόμη και αν υπάρχει μόνο ένας ενδιάμεσος χρηματοδοτικός οργανισμός, αυτός ο έλεγχος δεν αποδεικνύεται αποτελεσματικός, όπως διαπιστώθηκε από το Συνέδριο στην έκθεσή του σχετικά με την ΕΚΑΧ για το οικονομικό έτος 1995 και αναγνωρίστηκε από την Επιτροπή (βλέπε σημεία 2.21 και 2.24 της παρούσας έκθεσης).

2.33. Για να εξασφαλιστεί η τήρηση του κανόνα που απαγορεύει την ταυτόχρονη χορήγηση χρειάζεται επομένως συντονισμός του ελέγχου των δύο μέσων, ο οποίος μπορεί να επιτευχθεί μόνο στο κοινοτικό επίπεδο. Δεδομένου ότι η τελική ευθύνη και για δύο περιπτώσεις ανήκει στην Επιτροπή και ότι αυτή διαθέτει κατά κανόνα όλα τα αναγκαία στοιχεία όσον αφορά τα δάνεια ΕΚΑΧ, θα πρέπει να δημιουργηθεί ένας μηχανισμός διαβίβασης δεδομένων του ίδιου τύπου για τις επιδοτήσεις του μηχανισμού ΜΜΕ, ώστε να καταστεί δυνατή η διασταύρωση των πληροφοριών. Δεδομένου ότι, στο πλαίσιο αυτού του μηχανισμού, οι αντίστοιχες θέσεις εργασίας πρέπει να έχουν δημιουργηθεί πριν από τις 31 Δεκεμβρίου 1996 και οι αιτήσεις για τη χορήγηση επιδότησης πρέπει να έχουν υποβληθεί από τους δικαιούχους ως τις 30 Ιουνίου 1997 το αργότερο, αυτός ο μηχανισμός πρέπει να θεσπιστεί το ταχύτερο δυνατό.

Αδρανείς αναλήψεις υποχρεώσεων

2.34. Το υπόλοιπο των αναλήψεων υποχρεώσεων όσον αφορά τις επιδοτήσεις επιτοκίου στις 31 Δεκεμβρίου 1996 είναι 332 εκατ. Ecu. Περιλαμβάνει τις λεγόμενες «νομικές» αναλήψεις υποχρεώσεων για 222 εκατ. Ecu και τις λεγόμενες «οριστικές» αναλήψεις υποχρεώσεων για 110 εκατ. Ecu.

2.35. Οι νομικές αναλήψεις υποχρεώσεων αποτέλεσαν το αντικείμενο απόφασης της Επιτροπής, αλλά δεν αποτελούν αμετάκλητη συμβατική υποχρέωση έναντι τρίτου. Μπορούν να θεωρηθούν ως αποθεματικό επιδοτήσεων που θα αναληφθούν οριστικά στο μέλλον. Μόνο μετά τη χορήγηση δευτερεύοντος δανείου ή δανείων μετατρέπονται σε οριστικές αναλήψεις υποχρεώσεων. Από εκείνη τη στιγμή, αποτελούν οφειλή που η ΕΚΑΧ πρέπει να εξοφλήσει μέσα στην επόμενη πενταετία, εφόσον οι δικαιούχοι πληρούν τις απαραίτητες προϋποθέσεις.

2.36. Η Επιτροπή δεν μπορεί πλέον να χορηγήσει νέες επιδοτήσεις από την 1η Ιουλίου 1997. Διαθέτει επομένως μόνο το πρώτο εξάμηνο του 1997 για να αναλάβει οριστικά τα 222 εκατ. Ecu υφιστάμενων νομικών αναλήψεων υποχρεώσεων, στα οποία ο προϋπολογισμός του 1997 προέβλεψε την προσθήκη 7 εκατ. Ecu. Συγκριτικά, 21 εκατ. Ecu νομικών αναλήψεων υποχρεώσεων μετατράπηκαν σε οριστικές αναλήψεις υποχρεώσεων κατά τη διάρκεια του οικονομικού έτους 1996.

Επανείσπραξη επιδοτήσεων

2.37. Όταν η Επιτροπή αντιλαμβάνεται ότι ο αριθμός θέσεων εργασίας που δημιουργήθηκαν ή διατηρήθηκαν είναι κατώτερος από τον αριθμό που προβλεπόταν από τη σύμβαση, προβαίνει στη μείωση των αντίστοιχων επιδοτήσεων επιτοκίου. Αυτό συνίσταται σε επανυπολογισμό των ενδεχόμενων μεταγενέστερων πληρωμών ή, εφόσον είναι αναγκαίο, σε επανείσπραξη του συνόλου ή μέρους των ήδη καταβληθεισών πληρωμών. Η αίτηση επανείσπραξης συνεπάγεται τη βεβαίωση απαίτησης.

2.38. Το συνολικό ύψος αυτών των απαιτήσεων είναι περίπου 10 εκατ. Ecu στις 31 Δεκεμβρίου 1996. Αυτός ο αριθμός αντιστοιχεί σε αιτήσεις επανείσπραξης εκ των οποίων πάνω από τις μισές χρονολογούνται από το 1994 και το 1995, ενώ οι παλαιότερες από το 1991. Η Επιτροπή πρέπει να βελτιώσει το σύστημα παρακολούθησής της ώστε να επιταχύνει την επανείσπραξή τους.

2.39. Κατά τη διάρκεια επιτόπιας αποστολής, το Συνέδριο διαπίστωσε ότι δύο απαιτήσεις που χρονολογούνται από το 1994 δεν είχαν ακόμη εξοφληθεί το 1997 και δεν είχαν αποτελέσει το αντικείμενο υπενθυμίσεων της Επιτροπής στις ενδιαφερόμενες επιχειρήσεις. Σε μια από αυτές τις δύο περιπτώσεις, διαπιστώθηκε ότι ένας οφειλέτης ήταν υπό πτώχευση από το 1994. Ο ενδιάμεσος χρηματοδοτικός οργανισμός το γνώριζε αλλά δεν είχε ενημερώσει την Επιτροπή, σε αντίθεση με τις συμβατικές του υποχρεώσεις. Επιπλέον, μεταξύ των απαιτήσεων που εμφανίζονται στον ισολογισμό της ΕΚΑΧ, ορισμένες δεν μπορούν να εισπραχθούν, λόγω, για παράδειγμα, της πτώχευσης των ενδιαφερόμενων οφειλετών.

2.40. Η αδυναμία του συστήματος παρακολούθησης και είσπραξης των επιδοτήσεων προς ανάκτηση έχει επίσης συνέπειες στο λογιστικό επίπεδο. Σε αυτόν τον τομέα, η Επιτροπή τηρεί μια πολύ συνετή στάση, δεδομένου ότι κάθε καταχωρημένη απαίτηση καλύπτεται κατά 100 % από πρόβλεψη και δεν καταγράφεται στα έσοδα παρά μόνο αφού εισπραχθούν τα οφειλόμενα ποσά. Ωστόσο, όταν η Επιτροπή, στην περίπτωση καλής παρακολούθησης του φακέλου, διαπιστώνει ότι μια επιδότηση προς ανάκτηση δεν πρόκειται ποτέ να εισπραχθεί, πρέπει να αποσύρει την αντίστοιχη απαίτηση από τον ισολογισμό της ΕΚΑΧ.

Συμπέρασμα

2.41. Ο δηλωμένος στόχος των συνολικών δανείων με στόχο την ενίσχυση της κατανάλωσης χάλυβα, που χορηγούνται σύμφωνα με το άρθρο 54, παράγραφος 2 της συνθήκης ΕΚΑΧ, είναι να προωθηθεί η κατανάλωση κοινοτικού χάλυβα. Ωστόσο, δεν υπάρχουν συγκεκριμένα κριτήρια για την εφαρμογή αυτής της ρήτρας κατανάλωσης (βλέπε σημείο 2.11). Ο έλεγχός της είναι κατά προσέγγιση (βλέπε σημείο 2.6) και περιορίζεται στα αριθμητικά στοιχεία που δηλώνουν οι δικαιούχοι (βλέπε σημεία 2.7 και 2.8). Κυρίως, η διαπίστωση της μη τήρησής της δεν έχει καμία επίπτωση (βλέπε σημείο 2.9).

2.42. Επιπλέον, αυτά τα δάνεια προσέλκυσαν το ενδιαφέρον των δικαιούχων μόνο στην Ιταλία, καθώς συνοδεύονταν από μια κρατική ενίσχυση (βλέπε σημείο 2.12). Τέλος, η Επιτροπή δεν πραγματοποίησε καμία αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας αυτών των δανείων (βλέπε σημείο 2.13).

2.43. Όσον αφορά τις επιδοτήσεις που συνοδεύουν τα δάνεια που χορηγούνται σύμφωνα με το άρθρο 56 παράγραφος 2 στοιχείο α), η κατάσταση το 1996 ήταν παρόμοια με την κατάσταση που επέκρινε το Συνέδριο στην έκθεσή του για το οικονομικό έτος 1995 (βλέπε σημεία 2.20 και 2.23 της παρούσας έκθεσης). Ωστόσο, τα μέτρα ελέγχου που τέθηκαν σε ισχύ κατά το τελευταίο τρίμηνο του 1996 (βλέπε σημείο 2.21) και τα μέτρα που προβλέφθηκαν για το 1997 (βλέπε σημείο 2.24) αποτελούν μια βελτίωση.

2.44. Όσον αφορά τα εν λόγω επιδοτούμενα δάνεια, το Συνέδριο διαπίστωσε πρόβλημα επιλεξιμότητας: στο πλαίσιο των ιδιωτικοποιήσεων στα νέα γερμανικά ομόσπονδα κρατίδια, οι επαναπροσλήψεις υπολογίστηκαν ως νέες θέσεις εργασίας. Αυτή η πρακτική έγινε δεκτή από τις υπηρεσίες της Επιτροπής, μολονότι αποκλείεται από τις κανονιστικές ρυθμίσεις (βλέπε σημεία 2.26-2.27).

2.45. Η Ένωση χορηγεί επιδοτήσεις επιτοκίου στο πλαίσιο του «μηχανισμού ΜΜΕ» της Κοπεγχάγης. Αυτός ο μηχανισμός παρουσιάζει πολλά κοινά σημεία με τις ενισχύσεις της ΕΚΑΧ για τη μετατροπή. Τα δύο μέσα έχουν σαν στόχο να προωθήσουν τη δημιουργία θέσεων εργασίας και, μολονότι κάτι τέτοιο απαγορεύεται, υπάρχει ο κίνδυνος διπλής χορήγησης επιδότησης για την ίδια θέση εργασίας. Μόνο κατάλληλος έλεγχος πραγματοποιούμενος στο επίπεδο της Επιτροπής θα μπορούσε να συμβάλει στην αποτροπή ή την αντιμετώπιση της κατάστασης αυτής (βλέπε σημεία 2.28-2.33).

2.46. Οι νομικές αναλήψεις υποχρεώσεων που αφορούν τις επιδοτήσεις ΕΚΑΧ φαίνεται να έχουν υπερεκτιμηθεί, δεδομένου του γεγονότος ότι από την 1η Ιουλίου 1997 δεν θα μπορούν πλέον να μετατραπούν σε οριστικές αναλήψεις υποχρεώσεων (βλέπε σημεία 2.34-2.36). Επιπλέον, η παρακολούθηση των επιδοτήσεων προς επανείσπραξη πρέπει να είναι πολύ πιο αυστηρή και οι αντίστοιχες απαιτήσεις δεν πρέπει πλέον να εμφανίζονται στον ισολογισμό από τη στιγμή που αποδεικνύεται η αδυναμία επανείσπραξής τους (βλέπε σημεία 2.37-240).

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ΔΗΛΩΣΗ ΑΞΙΟΠΙΣΤΙΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΑΧ

3.1. Σύμφωνα με το άρθρο 45 Γ της συνθήκης για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας Άνθρακα και Χάλυβα (ΕΚΑΧ), το Συνέδριο εξέτασε τους λογαριασμούς της ΕΚΑΧ, προκειμένου να παράσχει στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο δήλωση σχετικά με την αξιοπιστία των λογαριασμών καθώς και τη νομιμότητα και κανονικότητα των υποκειμένων πράξεων.

3.2. Οι προαναφερθέντες λογαριασμοί είναι οι δημοσιονομικές καταστάσεις της ΕΚΑΧ στις 31 Δεκεμβρίου 1996, οι οποίες συντάχθηκαν με ευθύνη της Επιτροπής και δημοσιεύθηκαν στην Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων (16).

3.3. Στην έκθεσή του σχετικά με τις δημοσιονομικές καταστάσεις της ΕΚΑΧ στις 31 Δεκεμβρίου 1996 (17), η οποία αντιστοιχεί στη δήλωση αξιοπιστίας των λογαριασμών και δημοσιεύθηκε μαζί με τις σχετικές δημοσιονομικές καταστάσεις, το Συνέδριο καταλήγει στο συμπέρασμα ότι οι τελευταίες «παρουσιάζουν πιστή εικόνα των περιουσιακών στοιχείων και της οικονομικής κατάστασης της Ευρωπαϊκής Κοινότητας Άνθρακα και Χάλυβα στις 31 Δεκεμβρίου 1996, καθώς και του αποτελέσματος των πράξεών της για το οικονομικό έτος που έκλεισε κατά την ημερομηνία αυτή».

3.4. Επιπλέον, προκειμένου να βεβαιωθεί για την κανονικότητα των πράξεων που καλύπτουν οι λογαριασμοί της ΕΚΑΧ για το οικονομικό έτος 1996, το Συνέδριο διενήργησε τους ελέγχους του σύμφωνα με τα διεθνώς αποδεκτά ελεγκτικά πρότυπα. Πιο συγκεκριμένα, στηρίχθηκε στην ανάλυση των συστημάτων καθώς και στους δοκιμαστικούς ελέγχους που διενεργήθηκαν.

3.5. Κατά τη γνώμη του Συνεδρίου, η νομιμότητα και η κανονικότητα των πράξεων είναι, στο σύνολό τους, επαρκώς εξασφαλισμένες.

3.6. Χωρίς να αμφισβητείται η ελεγκτική γνώμη που εκφράστηκε παραπάνω, το Συνέδριο εφιστά την προσοχή στο γεγονός ότι τα συστήματα που αφορούν τις επιδοτήσεις επιτοκίου οι οποίες συνοδεύουν τα χορηγούμενα δάνεια βάσει του άρθρου 56 παράγραφος 2 στοιχείο α) της συνθήκης για την ίδρυση της ΕΚΑΧ, συνεπάγονται εγγενείς κινδύνους στο πεδίο της τήρησης των κριτηρίων επιλεξιμότητας. Αυτοί οι κίνδυνοι επαληθεύτηκαν κατά τη διάρκεια των επιτόπιων ελέγχων σχετικά με τις δαπάνες αυτές, οι οποίοι διενεργήθηκαν εντός του οικονομικού έτους 1996, καθώς οι εν λόγω έλεγχοι αποκάλυψαν ουσιαστικά σφάλματα που διαπράττονταν με μεγάλη συχνότητα (18), των οποίων το συνολικό ύψος δεν μπόρεσε ωστόσο να προσδιοριστεί (βλέπε σημεία 2.17-220).

Η παρούσα έκθεση εγκρίθηκε από το Ελεγκτικό Συνέδριο στο Λουξεμβούργο κατά τη συνεδρίασή του της 12ης και 13ης Νοεμβρίου 1997.

Για το Ελεγκτικό Συνέδριο

Bernhard FRIEDMANN

Πρόεδρος

(1) Οδηγία 89/647/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 18ης Δεκεμβρίου 1989, σχετικά με το συντελεστή φερεγγυότητας των πιστωτικών ιδρυμάτων (ΕΕ L 386 της 30. 12. 1989, σ. 14).

(2) Οδηγία 92/121/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 21ης Δεκεμβρίου 1992, σχετικά με την εποπτεία και τον έλεγχο των μεγάλων χρηματοδοτικών ανοιγμάτων των πιστωτικών ιδρυμάτων (ΕΕ L 29 της 5. 2. 1993, σ. 1).

(3) Ετήσια έκθεση σχετικά με την ΕΚΑΧ για το οικονομικό έτος 1994 (ΕΕ C 329 της 7. 12. 1995, σ. 3).

Ετήσια έκθεση σχετικά με την ΕΚΑΧ για το οικονομικό έτος 1995 (ΕΕ C 377 της 13. 12. 1996, σ. 3).

Τα όρια ισχύουν για τον όγκο των υποχρεώσεων που δύναται να αναλάβει η ΕΚΑΧ έναντι ενός και του αυτού αντισυμβαλλόμενου (πελάτη ή ομάδας πελατών):

- το άθροισμα των αναλήψεων υποχρεώσεων έναντι ενός μόνο τρίτου δεν πρέπει να υπερβαίνει το 25 % των ιδίων κεφαλαίων της ΕΚΑΧ,

- ο συνολικός όγκος των «μεγάλων χρηματοδοτικών ανοιγμάτων» δεν πρέπει να υπερβαίνει το 800 % αυτών των ιδίων κεφαλαίων. Ένα χρηματοδοτικό άνοιγμα θεωρείται «μεγάλο» όταν το άθροισμα των αναλήψεων υποχρεώσεων έναντι ενός μόνο τρίτου φθάσει ή υπερβεί το 10 % αυτών των ιδίων κεφαλαίων.

(4) Οδηγία 93/6/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 15ης Μαρτίου 1993, σχετικά με την επάρκεια των ιδίων κεφαλαίων των επιχειρήσεων επενδύσεων και των πιστωτικών ιδρυμάτων (ΕΕ L 141 της 11. 6. 1993, σ. 1).

(5) Τέταρτη οδηγία του Συμβουλίου της 25ης Ιουλίου 1978, με βάση το άρθρο 54, παράγραφος 3, στοιχείο ζ) της συνθήκης που αφορά τους ετήσιους λογαριασμούς ορισμένων μορφών εταιρειών (78/660/ΕΟΚ) (ΕΕ L 222 της 14. 8. 1978).

(6) Οδηγία 86/635/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 8ης Δεκεμβρίου 1986, σχετικά με τους ετήσιους λογαριασμούς και τους ενοποιημένους λογαριασμούς των τραπεζών και άλλων χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων (ΕΕ L 372 της 31. 12. 1986).

(7) Δημοσιονομικές καταστάσεις της ΕΚΑΧ στις 31 Δεκεμβρίου 1996: συγκεκριμένες διορθώσεις αξίας επί των χορηγηθέντων δανείων (134 εκατ. Ecu, σημείωση 5.1) + συγκεκριμένες διορθώσεις αξίας επί των δανείων σε επισφαλείς χρεώστες (47 εκατ.Ecu, σημείωση 8) + διορθώσεις αξίας επί των δεδουλευμένων τόκων που δεν έχουν καταστεί ληξιπρόθεσμοι (12 εκατ. Ecu, σημείωση 9).

(8) Θεωρούνται ως εγγυήσεις πρώτης τάξεως οι εγγυήσεις των κρατών μελών της ΕΕ ή παρόμοιες (δημόσια ιδρύματα και κρατικοί βιομηχανικοί όμιλοι των κρατών μελών) και οι τραπεζικές εγγυήσεις.

(9) Ετήσια έκθεση σχετικά με την ΕΚΑΧ για το οικονομικό έτος 1993 (ΕΕ C 346 της 7. 12. 1994).

(10) (ΕΕ C 377 της 13. 12. 1996).

(11) Ρύθμιση της «δανειοληπτικής/δανειοδοτικής» πολιτικής ενόψει της εκπνοής της συνθήκης ΕΚΑΧ (ΕΕ C 175 της 28. 6. 1994).

(12) Δάνεια που είναι δυνατό να χορηγηθούν, στο πλαίσιο του άρθρου 54 δεύτερο εδάφιο της συνθήκης ΕΚΑΧ, για επενδύσεις με στόχο την προώθηση της κατανάλωσης κοινοτικού χάλυβα, Επιχειρησιακές Αρχές (ΕΕ C 291 της 31. 10. 1987).

(13) Επιχειρησιακοί προσανατολισμοί και κανόνες για τη χορήγηση δανείων μετατροπής σύμφωνα με το άρθρο 56 της συνθήκης ΕΚΑΧ (ΕΕ C 188 της 28. 7. 1990, σ.9).

(14) Απόφαση 94/217/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 19ης Απριλίου 1994, σχετικά με τη χορήγηση από την Κοινότητα επιδοτήσεων επιτοκίου για τα δάνεια που παρέχει η ΕΤΕπ στις ΜΜΕ στο πλαίσιο του προσωρινού της μηχανισμού δανειοδότησης (ΕΕ L της 28. 4. 1994).

(15) Το 1 δισ. Ecu του μηχανισμού ΜΜΕ αποτελεί μέρος των 3 δισ. Ecu που η ΕΤΕπ, κατόπιν πρόσκλησης του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου της Κοπεγχάγης, προσέθεσε στα 5 δισ. Ecu του προσωρινού μηχανισμού δανειοδότησης. Αυτός ο μηχανισμός είχε δημιουργηθεί από την ΕΤΕπ στις 10 Φεβρουαρίου 1993, κατόπιν πρόσκλησης του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου του Εδιμβούργου.

(16) Δημοσιονομικές καταστάσεις της ΕΚΑΧ στις 31 Δεκεμβρίου 1996 (ΕΕ C 242 της 8. 8. 1997).

(17) Έκθεση σχετικά με τις δημοσιονομικές καταστάσεις της ΕΚΑΧ στις 31 Δεκεμβρίου 1996 (ΕΕ C 242 της 8. 8. 1997).

(18) Σύμφωνα με το λεξιλόγιο μεθοδολογίας του Ελεγκτικού Συνεδρίου, χαρακτηρίζονται ως ουσιαστικά τα σφάλματα όσον αφορά τη νομιμότητα/κανονικότητα, τα οποία επηρεάζουν άμεσα το ποσό των υποκειμένων πράξεων.

ΑΠΑΝΤΗΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ΔΑΝΕΙΑ ΚΑΙ ΕΠΙΔΟΤΗΣΕΙΣ ΤΗΣ ΕΚΑΧ

Δάνεια βάσει του άρθρου 54 δεύτερο εδάφιο

Παρατηρήσεις σχετικά με τη διαχείριση

2.6. Ο έλεγχος βάσει των αγορών που πραγματοποιήθηκαν επιτρέπει να εξακριβωθούν, με σχετικά απλό τρόπο, τόσο οι ποσότητες όσο και η κοινοτική προέλευση του χάλυβα, κάτι που δεν είναι πάντα δυνατόν όσον αφορά το χάλυβα που χρησιμοποιείται βάσει αποθεμάτων.

Όσο για τις επιχειρήσεις που δεν παράγουν οι ίδιες χάλυβα, οι αγορές αποτελούν τη μοναδική πηγή ανεφοδιασμού τους σε χάλυβα, όσον αφορά δε τη συνεχή κατανάλωση, οι διαφορές μεταξύ αποθεμάτων και ποσοτήτων που καταναλώνονται αναμένεται, καταρχήν, να αμβλυνθούν με το πέρασμα του χρόνου. Πρέπει επίσης να επισημάνουμε ότι οι αιτήσεις επιμέρους δανείων για δραστηριότητες εμπορικού, κατά κύριο λόγο, χαρακτήρα απορρίπτονταν πάντα εξ αρχής και ότι, συνεπώς, τα επιμέρους δάνεια του άρθρου 54.2 χρηματοδοτούν αποκλειστικά δραστηριότητες βιομηχανικού χαρακτήρα.

Σε ό,τι αφορά τις δραστηριότητες αυτές, οι ενδεχόμενες πωλήσεις χάλυβα στο στάδιο της πρώτης ύλης (δηλαδή χάλυβας που αγοράζεται και μεταπωλείται χωρίς καμία μεταποίηση) αντιπροσωπεύουν εν γένει πολύ μικρό ποσοστό. Καμία εξάλλου ουσιαστικής σημασίας μεταπώληση δεν εντοπίσθηκε κατά τους ελέγχους που πραγματοποιήθηκαν.

Εντούτοις, η Επιτροπή θα προσπαθήσει, κατά τις προσεχείς επιτόπιες αποστολές να υπάρξει αντιστοιχία μεταξύ των τεχνικών δεδομένων για την παραγωγή και των στοιχείων για τις αγορές.

2.7. Οι επισκέψεις ελέγχου που πραγματοποιήθηκαν αφορούσαν 16 επιμέρους δάνεια σε σύνολο 147. Κατά τη διάρκεια των ελέγχων αυτών, σε μία μόνο περίπτωση παρατηρήθηκαν σημαντικές αποκλίσεις μεταξύ των ποσοτήτων που δηλώθηκε ότι καταναλώθηκαν στις περιοδικές εκθέσεις και των ποσοτήτων που όντως καταναλώθηκαν η περίπτωση αυτή επισημάνθηκε από το Ελεγκτικό Συνέδριο.

Το χρηματοδοτικό αυτό εργαλείο δεν έχει δημοσιονομικές επιπτώσεις: δεν προβλέπονται επιδοτήσεις επιτοκίου για τα δάνεια, μέχρι τώρα δε δεν υπήρξε περίπτωση αδυναμίας αποπληρωμής μεταξύ των χρηματοοικονομικών ενδιαμέσων που είναι οφειλέτες συνολικών δανείων έναντι της ΕΚΑΧ.

2.8. Για την πλειονότητα των περί ου ο λόγος επιμέρους δανείων, ο χάλυβας είναι η μοναδική σχεδόν πρώτη ύλη που χρησιμοποιείται στην παραγωγή 7 στις περιπτώσεις λοιπόν αυτές δεν απαιτείται ειδική ανάλυση για να διαπιστωθεί εάν τηρήθηκε το σχετικό κριτήριο. Κατά τη διάρκεια των επισκέψεων ελέγχου, δεν διαπιστώθηκε καμία περίπτωση παράβασης του κριτηρίου αυτού.

2.9. Σε δύο από τις ενδιαφερόμενες επιχειρήσεις, παρατηρήθηκε σημαντική αύξηση της ετήσιας κατανάλωσης κοινοτικού χάλυβα σε σχέση με την κατάσταση που επικρατούσε πριν από την υλοποίηση του σχεδίου συνεπώς ο στόχος των δανείων επετεύχθη σε γενικές γραμμές. Η τρίτη επιχείρηση δεν είχε επιτύχει στις 31 Δεκεμβρίου 1996 να αυξήσει τη πραγματική κατανάλωση χάλυβα σε σχέση με την κατάσταση που επικρατούσε πριν από το σχέδιο 7 έτσι, η Επιτροπή, αφού έλαβε υπόψη της τις ιδιαιτερότητες της εν λόγω επιχείρησης, αποφάσισε να απαιτήσει την αποπληρωμή του επιμέρους δανείου πριν από την προβλεπόμενη προθεσμία.

2.9 και 2.10. Η συμβατική ρήτρα κατανάλωσης είναι ένα κριτήριο αξιολόγησης βάσει του οποίου διαπιστώνεται κατά πόσον η επιχείρηση επέτυχε το στόχο ανάπτυξης που είχε θέσει. Η μη τήρηση του ποσοτικοποιημένου αυτού κριτηρίου δεν σημαίνει πάντως ότι δεν επετεύχθη ο γενικός στόχος του επιμέρους δανείου. Στις περιπτώσεις σημαντικής και διαρκούς αύξησης της κατανάλωσης κοινοτικού χάλυβα εκ μέρους της επιχείρησης, ακόμη και εάν η αύξηση αυτή είναι κατώτερη από το ποσοτικοποιημένο κριτήριο που αναφέρεται στη σύμβαση, η Επιτροπή θεωρεί ότι επετεύχθη ο γενικός στόχος.

Σύμφωνα με τα στοιχεία που έχει στη διάθεσή της η Επιτροπή, η μεγάλη πλειοψηφία των επιχειρήσεων αύξησε σημαντικά την κατανάλωση κοινοτικού χάλυβα χάρη σε σχέδια που συγχρηματοδοτήθηκαν από τα δάνεια ΕΚΑΧ. Η Επιτροπή εντόπισε δέκα επιμέρους δάνεια τα οποία δεν οδήγησαν σε αύξηση της κατανάλωσης. Οι ενδιαφερόμενες επιχειρήσεις αποτελούν τη στιγμή αυτή αντικείμενο συμπληρωματικών ερευνών μετά το πέρας των οποίων η Επιτροπή θα αποφανθεί εάν χρειάζεται να επιβληθούν κυρώσεις.

Η αποπληρωμή του επιμέρους δανείου πριν από τη λήξη της προβλεπόμενης προθεσμίας (που θα συνοδεύεται, ενδεχομένως, από την καταβολή αποζημιώσεων) είναι η μόνη κύρωση που μπορεί να επιβληθεί στην επιχείρηση που δεν τηρεί τις υποχρεώσεις της. Το μέτρο αυτό ενδέχεται όμως να αποσταθεροποιήσει την οικονομία της επιχείρησης, πρέπει συνεπώς να εφαρμόζεται μόνο σε ιδιαίτερα σοβαρές περιπτώσεις. Μέχρι σήμερα η Επιτροπή δεν έκρινε σκόπιμο να εφαρμόσει το δραστικό αυτό μέτρο στις περιπτώσεις κατά τις οποίες η μη επίτευξη των στόχων όσον αφορά την κατανάλωση οφείλεται σε περιστάσεις που ξεφεύγουν από τον έλεγχο της επιχείρησης (για παράδειγμα: κρίση στις αγορές διάθεσης των προιόντων αυτών).

Αντίθετα, από τις αρχές του 1997, η Επιτροπή επιβάλλει την κύρωση της αποπληρωμής πριν από την προβλεπόμενη προθεσμία σε περιπτώσεις κατά τις οποίες η ενδιαφερόμενη επιχείρηση δεν έχει αυξήσει την κατανάλωση κοινοτικού χάλυβα αλλά αντίθετα έχει αυξήσει τον εφοδιασμό της σε μη κοινοτικό χάλυβα. Η κύρωση αυτή επιβλήθηκε επίσης στις περιπτώσεις κατά τις οποίες η επιχείρηση δεν είχε αυξήσει την κατανάλωση κοινοτικού χάλυβα, ενώ, διαπιστωμένα, η χρηματοδοτούμενη επένδυση δεν ήταν δυνατόν, από τη φύση της να βελτιώσει τις δυνατότητες μεταποίησης του χάλυβα που είχε η επιχείρηση.

Παρατηρήσεις περί αποτελεσματικότητας

2.11. Η Επιτροπή αναγνωρίζει ότι η καθιέρωση, κατά το σχεδιασμό του μέσου αυτού, ελάχιστου ορίου αύξησης της κατανάλωσης (σε απόλυτες ή σχετικές τιμές) θα ήταν δυνατόν να βελτιώσει την αποτελεσματικότητα του εν λόγω μέσου. Εφόσον όμως πρόκειται για χρηματοδοτικό μέσο που έχει πλέον εγκριθεί, η σχετική πρόταση του Ελεγκτικού Συνεδρίου είναι άνευ αντικειμένου.

2.12 και 2.13. Χωρίς να υπάρξει κάποια επίσημη αξιολόγηση, το εν λόγω μέσο αποτέλεσε αντικείμενο μόνιμης αξιολόγησης. Ήδη από το 1993, η Επιτροπή είχε συνειδητοποιήσει ότι ο τεχνικός χαρακτήρας του και η απουσία επιδότησης επιτοκίου ή άλλων πλεονεκτημάτων καθιστούσαν δυσχερή την εντατική χρήση της μορφής αυτής δανείων σε άλλες χώρες πλην της Ιταλίας. Η Επιτροπή δεν ενθάρρυνε με κανέναν τρόπο την περαιτέρω χρήση του εν λόγω μέσου.

Επιδοτούμενα δάνεια βάσει του άρθρου 56 παράγραφος 2)

Αποστολές ελέγχου του Ελεγκτικού Συνεδρίου

2.16 έως 2.20. Όπως υπογραμμίζει και το Ελεγκτικό Συνέδριο, στο σημείο 2.20, οι διαπιστώσεις αυτές δεν μπορούν να γενικευθούν ώστε να ισχύσουν για το σύνολο των επιδοτήσεων επιτοκίου.

Κατόπιν των παρατηρήσεων του Ελεγκτικού Συνεδρίου, οι οποίες είχαν ήδη διατυπωθεί στην έκθεση του 1995, η Επιτροπή έλεγξε τυχαίο δείγμα 208 καταβολών επιδοτήσεων, το οποίο ήταν αντιπροσωπευτικό του συνόλου των καταβολών επιδοτήσεων που πραγματοποιήθηκαν μεταξύ 1ης Ιουλίου 1995 και 30ής Ιουνίου 1996. Η μέθοδος δειγματοληψίας (variable sampling), τα αποτελέσματα των ελέγχων που πραγματοποίησε η Επιτροπή και η παρεκβολή τους στο σύνολο των καταβολών εξετάσθηκαν και εγκρίθηκαν από διεθνή εταιρεία ελεγκτών.

Σε σχέση με το ύψος των καταβολών του δείγματος, διαπιστώθηκε, βάσει των ελέγχων αυτών, δείκτης σφάλματος 5,8 %. Εάν παρεκβάλουμε το συμπέρασμα αυτό, μπορούμε να υπολογίσουμε, με βαθμό αξιοπιστίας 95 %, ότι ο δείκτης σφάλματος για το συνολικό ποσό των επιδοτήσεων που καταβλήθηκαν μεταξύ 1ης Ιουλίου 1995 και 30ής Ιουνίου 1996 είναι μεταξύ 2,2 % και 9,4 %. Παρόλο που το συμπέρασμα από την αντιπροσωπευτική αυτή δειγματοληψία είναι λιγότερο ανησυχητικό από τις διαπιστώσεις του Ελεγκτικού Συνεδρίου, η Επιτροπή ενίσχυσε το σύστημα εσωτερικού ελέγχου της προκειμένου να μειωθεί αυτό το ποσοστό.

Μέτρα που έλαβε η Επιτροπή το 1996

2.22. Ο δείκτης ανομοιομορφίας για τις πληρωμές που πραγματοποιήθηκαν από τον Ιανουάριο μέχρι τον Σεπτέμβριο του 1996 μπορεί να υπολογισθεί βάσει των αποτελεσμάτων του αντιπροσωπευτικού δείγματος που έλεγξε η Επιτροπή, ήτοι 5,8 %, θα μειωθεί δε αισθητά εκ των υστέρων, μετά τους ελέγχους που θα έχει πραγματοποιήσει η Επιτροπή το 1997.

Επιλεξιμότητα όσον αφορά την επαναπασχόληση

2.26 και 2.27. Η Επιτροπή εκτιμά ότι οι ιδιωτικοποιήσεις στα κρατίδια της πρώην ΛΔΓ τις οποίες πραγματοποίησε το κρατικό ίδρυμα Treuhandanstalt δεν μπορούν να συγκριθούν με τις ιδιωτικοποιήσεις που λαμβάνουν χώρα στις δυτικές οικονομίες της αγοράς. Αντίθετα, στην περίπτωση της ΛΔΓ το ζητούμενο ήταν η μετάβαση από μια οικονομία κεντρικού σχεδιασμού και διαχείρισης, η οποία χαρακτηριζόταν από εξαιρετικά υψηλή κάθετη ολοκλήρωση, συστηματική κάλυψη της ανεργίας και υπερβολική επιβάρυνση των επιχειρήσεων με δημοσίου χαρακτήρα καθήκοντα (π.χ. υπηρεσίες κοινωνικής ασφάλισης και υγειονομικής περίθαλψης), προς μία αποκεντρωμένη οικονομία της αγοράς. Κατά συνέπεια, η διατήρηση της απασχόλησης μέσω της ιδιωτικοποίησης θεωρήθηκε αντίστοιχη, από οικονομικής απόψεως, με τη δημιουργία θέσεων απασχόλησης σε συνθήκες οικονομίας της αγοράς.

Η μεταχείριση αυτή επιφυλάχθηκε μόνο σε πρωτογενείς ιδιωτικοποιήσεις εκ μέρους της Treuhand με αποκλεισμό της τιμής αγοράς, θεωρώντας όμως την επαναπρόσληψη του προσωπικού της επιχείρησης που πριν ανήκε στην Treuhandanstalt ως δημιουργία νέων θέσεων απασχόλησης. Προκειμένου να επιταχυνθεί ο εκσυγχρονισμός του εξοπλισμού, οι κεφαλαιουχικές δαπάνες θεωρήθηκαν επιλέξιμες επενδύσεις μόνον εφόσον υπερέβαιναν την τιμή της αγοράς που ο επενδυτής είχε καταβάλει στην Treuhandanstalt.

Η απόφαση να ισχύσει κάτι τέτοιο σε όλες τις πρωτογενείς ιδιωτικοποιήσεις της Treuhandanstalt για τις οποίες οι επενδυτές υπέβαλαν αίτηση δανειοδότησης δυνάμει του άρθρου 56 της συνθήκης ΕΚΑΧ δεν απαιτούσε τη λήψη απόφασης εκ μέρους της Επιτροπής και κατά συνέπεια εγκρίθηκε από τις αρμόδιες υπηρεσίες της Επιτροπής. Η Επιτροπή αναγνωρίζει ότι αυτή η διυπηρεσιακή συμφωνία δεν συνοδεύτηκε από πλήρη τεκμηρίωση.

Ταυτόχρονη χορήγηση των επιδοτήσεων ΕΚΑΧ με τις επιδοτήσεις του «μηχανισμού ΜΜΕ»

2.28 έως 2.33. Η Επιτροπή ζήτησε από την ΕΤΕπ να της ανακοινώσει στοιχεία σχετικά με τις επιδοτήσεις του «μηχανισμού ΜΜΕ» της Κοπεγχάγης 7 μόλις λάβει τα στοιχεία αυτά, θα εξακριβώσει εάν κάποια περίπτωση δημιουργίας θέσεων απασχόλησης αποτέλεσε αντικείμενο διπλών επιδοτήσεων.

Αδρανείς αναλήψεις υποχρεώσεων

2.34 έως 2.36. Οι αναλήψεις υποχρεώσεων ύψους 220 εκατ. Ecu κατανέμονται σε 70 περίπου συνολικά δάνεια και αντιπροσωπεύουν τις εν δυνάμει υποχρεώσεις της Επιτροπής. Το ακριβές ποσό, βέβαια, θα γίνει γνωστό στο τέλος της απαραίτητης περιόδου για την καταβολή των επιμέρους δανείων, δηλαδή στις αρχές του 1998.

Εξάλλου η Επιτροπή παρακολούθησε από κοντά την εξέλιξη του προβλήματος πράγματι, στο σχέδιο διορθωτικού επιχειρησιακού προυπολογισμού της Επιτροπής για το 1997 και στο σχέδιο επιχειρησιακού προυπολογισμού της Επιτροπής για το 1998, [SEC(97)933 τελικό, της 29ης Μαΐου 1997], η Επιτροπή έλαβε υπόψη την ακύρωση συμπληρωματικών αναλήψεων υποχρεώσεων που θα προκύψουν από την έγκριση της πολιτικής της ΕΚΑΧ στον τομέα της μετατροπής.

Πράγματι, η Επιτροπή πιστεύει [σημείο 2 σελίδα 10 του εγγράφου SEC(97)933 τελικό] ότι για την περίοδο 1997-1998 πρέπει να ακυρωθούν τουλάχιστον 140 εκατ. Ecu αναλήψεων υποχρεώσεων δυνάμει συνολικών δανείων μετατροπής. Έτσι, για το 1997 προβλέπεται ένα πρώτο τμήμα 100 εκατ. Ecu.

Επανείσπραξη επιδοτήσεων

2.38. Από το 1994 έως τον Ιούλιο του 1997 εκδόθηκαν αιτήσεις επανείσπραξης επιδοτήσεων επιτοκίου συνολικού ύψους 34,3 εκατ. Ecu, επεστράφησαν δε 16,2 εκατ. Ecu, ενώ απεσύρθησαν 4,2 εκατ. Ecu μετά την παραλαβή ικανοποιητικής τεκμηρίωσης. 1 εκατ. Ecu καταβάλλεται σε δόσεις.

Το υπόλοιπο ποσό των 12,9 εκατ. Ecu περιλαμβάνει 2,5 εκατ. Ecu τα οποία αφορούν δικαιούχους υπό εκκαθάριση (βλέπε σημείο 2.40 παρακάτω).

Η Επιτροπή επεξεργάζεται διαδικασία τακτικής υπενθύμισης για τις εκκρεμείς αυτές πιστώσεις.

2.40. Η Επιτροπή θα φροντίσει ώστε οι πιστώσεις που δεν είναι δυνατόν να επανεισπραχθούν να αποσύρονται από τον ισολογισμό, εφόσον διαπιστώνεται δεόντως η αδυναμία επανείσπραξης.

Συμπέρασμα

2.41. Η Επιτροπή παραδέχεται ότι ο καθορισμός ελάχιστου ορίου αύξησης της κατανάλωσης κοινοτικού χάλυβα για τη χορήγηση των δανείων θα είχε καταστήσει δυνατή τη διευκρίνιση των κριτηρίων. Εκτιμά εντούτοις ότι ο απλοποιημένος έλεγχος βάσει των αγορών χάλυβα ήταν επαρκής για τους λόγους που αναφέρει αναλυτικά στην απάντησή της σχετικά με το σημείο 2.6. Η Επιτροπή θεωρεί ότι οι έλεγχοι που έχουν διενεργηθεί μέχρι σήμερα - και οι οποίοι αφορούσαν το 11 % των επίμέρους δανείων, δεν διέψευσαν την - σε γενικές γραμμές - αξιοπιστία των πληροφοριών που είχαν διαβιβάσει οι επιχειρήσεις. Από τις αρχές του 1997 μέχρι σήμερα, η Επιτροπή έχει απαιτήσει από ορισμένες επιχειρήσεις την επιστροφή, πριν από την προβλεπόμενη προθεσμία, των σχετικών επιμέρους δανείων. Το μέτρο αυτό εφαρμόσθηκε μόνο στις σοβαρότερες περιπτώσεις, αφορούσε δε τρία επίμέρους δάνεια και ένα άμεσο δάνειο. Το εν λόγω μέτρο δεν γενικεύθηκε, δεν ίσχυσε δηλαδή σε όλες τις περιπτώσεις υπό-κατανάλωσης κοινοτικού χάλυβα για τους λόγους που αναπτύσσονται στην απάντηση που δίδει η Επιτροπή στα σημεία 2.9 και 2.10.

2.44. Η Επιτροπή θεώρησε τη διατήρηση της απασχόλησης μέσω ιδιωτικοποιήσεων, η οποία ήταν απαραίτητη λόγω της μετάβασης από την οικονομία κεντρικού σχεδιασμού στην οικονομία της αγοράς, ως επιλέξιμη δημιουργία θέσεων απασχόλησης.

2.45. Η Επιτροπή ζήτησε από την ΕΤΕπ να της διαβιβάσει τα στοιχεία που αφορούν της επιδοτήσεις του μηχανισμού ΜΜΕ, μόλις δε λάβει τις πληροφορίες αυτές, θα εξακριβώσει εάν κάποια περίπτωση δημιουργίας θέσεων απασχόλησης αποτέλεσε αντικείμενο διπλών επιδοτήσεων.

2.46. Οριστικές αναλήψεις υποχρεώσεων θα συνεχίσουν να γίνονται μέχρι τις αρχές του 1998, εφόσον υποβάλλονται εκταμιεύσεις επί μέρους δανείων εν όψει των τελικών εκταμιεύσεων. Οι αχρησιμοποίητες νομικές αναλήψεις υποχρεώσεων θα ακυρωθούν δύο φορές: τέλη του 1997 και αρχές του 1998.

Υπό επεξεργασία βρίσκεται μια διαδικασία τακτικής υπενθύμισης όσον αφορά τις προς είσπραξη επιδοτήσεις.

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ΔΗΛΩΣΗ ΑΞΙΟΠΙΣΤΙΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΑΧ

3.6. Η Επιτροπή καθιέρωσε τις ενδεδειγμένες διαδικασίες και τα ενδεδειγμένα μέσα ελέγχου 7 εξάλλου, από την ανάλυση του στατιστικού δείγματος που χρησιμοποιήθηκε προκύπτει ότι ο κίνδυνος σφάλματος είναι περιορισμένος. Παρά οποιαδήποτε άλλη αξιολόγηση, η Επιτροπή συνεχίζει τη βελτίωση της διαχείρισής της (βλέπε αναλυτικότερη απάντηση στα σημεία 2.16 έως 2.20).