Εκθεση του Ελεγκτικού Συνεδρίου

σχετικά με την αποτελεσματικότητα της διαχείρισης της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας για το οικονομικό έτος 1999, συνοδευόμενη από την απάντηση της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας

(2001/C 47/01)

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

>ΘΕΣΗ ΠΙΝΑΚΑ>

ΕΙΣΑΓΩΓΗ

1. Η εντολή του Συνεδρίου, όσον αφορά την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (EΚΤ) προβλέπει "εξέταση της αποτελεσματικότητας της διαχείρισης της ΕΚΤ"(1). Η ΕΚΤ αντικατέστησε το Ευρωπαϊκό Νομισματικό Ίδρυμα (EΝΙ) την 1η Ιουνίου 1998(2). Οι λογαριασμοί της ΕΚΤ για το οικονομικό έτος που έληξε στις 31 Δεκεμβρίου 1999 εγκρίθηκαν από το διοικητικό συμβούλιο στις 16 Μαρτίου 2000 και δημοσιεύθηκαν τον Απρίλιο του 2000(3), αφού ελέγχθηκαν και πιστοποιήθηκαν την 1η Μαρτίου 2000, χωρίς επιφύλαξη, από εξωτερικό ελεγκτή.

2. Η ΕΚΤ υποχρεούται να τηρεί τις δημοσιονομικές διατάξεις που περιλαμβάνει το καταστατικό της, λεπτομερής ερμηνεία του οποίου παρατέθηκε στις αποφάσεις του διοικητικού συμβουλίου, το οποίο αποτελεί την αρμόδια για τον προϋπολογισμό αρχή της ΕΚΤ. Το διοικητικό συμβούλιο, σύμφωνα με το άρθρο 112 της συνθήκης για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, απαρτίζεται από τα έξι μέλη της εκτελεστικής επιτροπής και τους 11 διοικητικές των Εθνικών Κεντρικών Τραπεζών (ΕΚΤ) των κρατών μελών που υιοθέτησαν το ευρώ.

3. Η ΕΚΤ, ολοκλήρωσε το 1999 το πρώτο έτος των δραστηριοτήτων της ως κεντρική τράπεζα, αρχίζοντας με τη θέση σε εφαρμογή του ευρώ την 1η Ιανουαρίου 1999. Σύμφωνα με το άρθρο 105, παράγραφος 2 της συνθήκης, στην ΕΚΤ έχουν ανατεθεί τα εξής βασικά καθήκοντα: να χαράζει και να εφαρμόζει τη νομισματική πολιτική της Κοινότητας, να διενεργεί πράξεις συναλλάγματος, να κατέχει και να διαχειρίζεται τα επίσημα διαθέσιμα των κρατών μελών και να προωθεί την ομαλή λειτουργία των συστημάτων πληρωμών. Η ΕΚΤ, ασκώντας τις συμβουλευτικές δραστηριότητές της, δυνάμει των διατάξεων του άρθρου 105, παράγραφος 4 της συνθήκης, υποβάλλει γνώμες στα κατάλληλα κοινοτικά όργανα ή οργανισμούς ή στις εθνικές αρχές για θέματα της αρμοδιότητάς της.

ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΤΟ 1999

Διαχείριση του προϋπολογισμού και παρακολούθηση

4. Κατά το στάδιο της κατάρτισης του προϋπολογισμού, προβλέφθηκαν μεγάλα περιθώρια ασφάλειας για πολλές προγραμματισμένες δαπάνες και, κατά συνέπεια, το ύψος του αρχικού προϋπολογισμού ορίστηκε σε 188,6 εκατομμύρια ευρώ(4). Ενώ κατά την αναθεώρηση του πρώτου εξαμήνου του προϋπολογισμού του 1999 προβλεπόταν υποχρησιμοποίηση των πιστώσεων κατά 26 εκατομμύρια ευρώ περίπου(5), δεν έγινε σχετική αναθεώρηση του προϋπολογισμού. Το διοικητικό συμβούλιο έλαβε υπό σημείωση την πρόθεση της εκτελεστικής επιτροπής να λάβει υπόψη τη νέα πρόβλεψη για το τέλος του οικονομικού έτους 1999, δηλαδή συνολικές δαπάνες ύψους 163,7 εκατομμυρίων ευρώ, ως "εσωτερικό ανώτατο όριο του προϋπολογισμού". Δεν πραγματοποιήθηκε επίσημη αναθεώρηση του προϋπολογισμού.

5. Το 1999, οι συνολικές δαπάνες ανήλθαν σε 152,0 εκατομμύρια ευρώ, δηλαδή στο 93 % της πρόβλεψης του πρώτου εξαμήνου που ανερχόταν σε 163,7 εκατομμύρια ευρώ, αλλά μόλις στο 80 % του οριστικού αναθεωρημένου προϋπολογισμού (189,6 εκατομμύρια ευρώ). Υπό τις περιστάσεις αυτές, ο προϋπολογισμός δεν μπορεί να εκτελέσει την αποστολή του ως στρατηγικό μέσο για την άσκηση αποτελεσματικής διαχείρισης και ελέγχου των δαπανών.

Συστήματα εσωτερικού ελέγχου

6. Σύμφωνα με το καταστατικό(6), είναι υποχρεωτική η θέση δύο υπογραφών, εκτός από του προέδρου, προκειμένου να δεσμευθεί η ΕΚΤ για συμβάσεις ή εντάλματα για την προμήθεια αγαθών και υπηρεσιών. Η διαδικασία πληρωμής καθορίζεται από τους εσωτερικούς κανόνες της ΕΚΤ, όπου θεωρείται ως ακρογωνιαίος λίθος ο ρόλος που διαδραματίζουν οι διαχειριστές τομέα του προϋπολογισμού, δηλαδή τα άτομα που είναι υπεύθυνα για ορισμένο μέρος του προϋπολογισμού. Οι διαχειριστές τομέα του προϋπολογισμού εγκρίνουν την πληρωμή τιμολογίου, αφού έχουν ελέγξει κατά πόσο συμφωνεί (ποσά, αγαθά ή υπηρεσίες που έχουν παρασχεθεί) με την ανάληψη υποχρέωσης. Δεν απαιτούνται οι υπογραφές δύο μελών για την έγκριση της πληρωμής.

7. Δεδομένου ότι δεν έχει τεθεί σε εφαρμογή σύστημα πληροφόρησης για τις αναλήψεις υποχρεώσεων, δεν υπάρχει συστηματικός έλεγχος της συνοχής μεταξύ της ανάληψης υποχρέωσης και της πληρωμής, εκτός από εκείνον που πραγματοποιείται χειρογράφως από τους διαχειριστές τομέα του προϋπολογισμού. Πρέπει να ληφθούν μέτρα προκειμένου να εξασφαλισθεί ότι πραγματοποιούνται σε όλες τις περιπτώσεις οι κατάλληλοι έλεγχοι προτού καταστεί δυνατή η εκτέλεση των πληρωμών. Το σύστημα που εφαρμόζεται επί του παρόντος, σε συνδυασμό με το γεγονός ότι ο προϋπολογισμός δεν είναι δεσμευτικός (βλέπε σημείο 5), εκθέτει τις δαπάνες σε κίνδυνο.

8. Το 1999, η ΕΚΤ εξακολούθησε να προσφεύγει στις υπηρεσίες εταιρειών παροχής συμβουλών για την ανάπτυξη μείζονος σημασίας σχεδίων. Για το σχέδιο Foreign Currency Reserves Subledger (FCRS) (βοηθητικό καθολικό των συναλλαγματικών αποθεματικών) [βλέπε επίσης παρατηρήσεις του Συνεδρίου στις εκθέσεις για το 1997 και το 1998(7)], η ΕΚΤ προσέλαβε συμβούλους από εταιρεία, βάσει συμβάσεων που ανανεώθηκαν επανειλημμένως. Από το ποσό των 1,8 εκατομμυρίων ευρώ που καταβλήθηκε το 1999 στην εν λόγω εταιρεία ως έξοδα παροχής συμβουλών για το σχέδιο, ποσό 0,7 εκατομμυρίων ευρώ περίπου αντιστοιχούσε στην αμοιβή που καταβλήθηκε σε έναν και μόνο σύμβουλο. Από τον Ιανουάριο έως το Νοέμβριο του 1999, ο σύμβουλος αυτός εξέδιδε τιμολόγια για 60 ώρες περίπου κάθε εβδομάδα, δηλαδή το μέγιστο που προβλέπει η σύμβαση, στην αρχική τιμή των 255 ευρώ την ώρα, που αργότερα αυξήθηκε σε 306 ευρώ την ώρα. Πάνω από 5,6 εκατομμύρια ευρώ δαπανήθηκαν από το 1997, το σχέδιο όμως δεν είχε ολοκληρωθεί ακόμη στα τέλη του 1999. Η εμπειρία αυτή απεικονίζει πόσο είναι σημαντικό το να αποφεύγονται στο μέλλον οι ανοικτές συμβάσεις με υψηλά ποσά, χωρίς να αναλαμβάνουν οι σύμβουλοι σαφή υποχρέωση σχετικά με το τι θα επιτευχθεί εντός δεδομένου χρονοδιαγράμματος.

Ανθρώπινοι πόροι

9. Κατά τη διάρκεια του 1999, προσελήφθη συμπληρωματικό προσωπικό (242 άτομα) και 44 άτομα αποχώρησαν από την Τράπεζα. Κατά τα τέλη του 1999, η Τράπεζα απασχολούσε 732 άτομα, 55 από τα οποία κατείχαν στελεχικές θέσεις.

10. Τον Ιούλιο του 1998, σύμφωνα με το άρθρο 12, παράγραφος 3 του καταστατικού, το διοικητικό συμβούλιο θέσπισε τους κανόνες διαδικασίας(8). Οι κανόνες αυτοί ορίζουν ότι "τα μέλη του προσωπικού επιλέγονται, διορίζονται και προάγονται με τη δέουσα σημασία στις αρχές της επαγγελματικής επάρκειας, της δημοσιότητας, της διαφάνειας, της ίσης πρόσβασης και των μη διακρίσεων. Με διοικητική εγκύκλιο προσδιορίζονται περαιτέρω οι κανόνες και οι διαδικασίες πρόσληψης και εσωτερικών προαγωγών". Εφόσον αυτή η εγκύκλιος δεν έχει ακόμη εκδοθεί, δεν μπορεί να εκτιμηθεί η εφαρμογή των αρχών.

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ

11. Όπως τόνισε ήδη το Συνέδριο στις εκθέσεις για τα οικονομικά έτη 1996 και 1997 σχετικά με την αποτελεσματικότητα της διαχείρισης του ΕΝΙ(9), τόσο οι προβλέψεις όσο και η διαχείριση του προϋπολογισμού πρέπει να βελτιωθούν κατά πολύ, έτσι ώστε ο προϋπολογισμός να μπορεί να χρησιμεύει ως αποτελεσματικό μέσο ελέγχου και διαχείρισης. Η πρόβλεψη σημαντικής υποχρησιμοποίησης των πιστώσεων πρέπει να οδηγεί σε επίσημη αναθεώρηση του προϋπολογισμού από το διοικητικό συμβούλιο (βλέπε σημεία 4 και 5). Οι ανεπάρκειες που εμφάνιζαν οι προϋπολογιστικές διαδικασίες, σε συνδυασμό με την έλλειψη συστήματος που να εξασφαλίζει, σε όλες τις περιπτώσεις, τη συνοχή μεταξύ αναλήψεων υποχρεώσεων και των πληρωμών που επακολουθούν, αφήνει τις δαπάνες εκτεθειμένες σε κίνδυνο (βλέπε σημεία 6 και 7).

12. Λαμβανομένου υπόψη του αριθμού των υπαλλήλων της ΕΚΤ, πρέπει να θεωρηθεί ότι η έκδοση της διοικητικής εγκυκλίου που να προσδιορίζει τους κανόνες και τις διαδικασίες για την πρόσληψη και τις εσωτερικές προαγωγές αποτελεί θέμα που έχει προτεραιότητα (βλέπε σημεία 9 και 10).

Η παρούσα έκθεση εγκρίθηκε από το Ελεγκτικό Συνέδριο στο Λουξεμβούργο, κατά τη συνεδρίασή του της 10ης Ιανουαρίου 2001.

Για το Ελεγκτικό Συνέδριο

Jan O. Karlsson

Πρόεδρος

(1) Πρωτόκολλο αριθ. 18 (πρώην αριθ. 3) του καταστατικού του ΕΣΚΤ και της ΕΚΤ που είναι προσαρτημένο στη συνθήκη για την ίδρυση της ΕΚ, άρθρο 27, παράγραφος 2.

(2) Πέντε εκθέσεις σχετικά με την αποτελεσματικότητα της διαχείρισης του ΕΝΙ μέχρι τις 31 Μαΐου 1998 και της ΕΚΤ μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου 1998 δημοσιεύθηκαν στην Επίσημη Εφημερίδα: ΕΕ C 394 της 31.12.1996 για το 1994 και το 1995· ΕΕ C 42 της 9.2.1998 για το 1996· ΕΕ C 164 της 10.6.1999 για το 1997· ΕΕ C 133 της 12.5.2000 για το 1998.

(3) Ετήσια έκθεση της ΕΚΤ για το 1999.

(4) Ο αρχικός προϋπολογισμός της ΕΚΤ για το 1999, δηλαδή 188,6 εκατομμύρια ευρώ, αναθεωρήθηκε τρεις φορές το 1999: κατά το τέλος Μαρτίου παρέμενε σχεδόν αμετάβλητος, κατά το τέλος Ιουνίου ανερχόταν σε 190,8 εκατομμύρια ευρώ και κατά το τέλος Σεπτεμβρίου σε 189,6 εκατομμύρια ευρώ.

(5) Οφείλονταν σε καθυστερήσεις κατά την πρόσληψη και, λόγω βαρύτερου φόρτου εργασίας από ό, τι αναμενόταν για τη συμφωνία του έτους 2000, σε καθυστερήσεις στα σχέδια.

(6) Πρωτόκολλο αριθ. 18 (πρώην αριθ. 3) του καταστατικού του ΕΣΚΤ και της ΕΚΤ που είναι προσαρτημένο στη συνθήκη για την ίδρυση της ΕΚ, άρθρο 39.

(7) ΕΕ C 164 της 10.6.1999 για το 1997, σημείο 12· ΕΕ C 133 της 12.5.2000 για το 1998, σημείο 19.

(8) ΕΕ L 338 της 15.12.1998, σ. 28, όπως τροποποιήθηκε στην ΕΕ L 125 της 19.5.1999, σ. 34 και στην ΕΕ L 314 της 8.12.1999, σ. 34 (διόρθωση των εκδόσεων στα γαλλικά, ελληνικά και πορτογαλικά στην ΕΕ L 273 της 26.10.2000, σ. 40).

(9) ΕΕ C 42 της 9.2.1998, σημείο 4.7· ΕΕ C 164 της 10.6.1999, σημείο 5.

Απαντηση της Ευρωπαϊκης Κεντρικης Τραπεζας

Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ) εκφράζει την ικανοποίησή της για την έκθεση του Ευρωπαϊκού Ελεγκτικού Συνεδρίου και λαμβάνει υπόψη τις διάφορες παρατηρήσεις που διατύπωσε το Συνέδριο.

Σημείο 4: Θα πρέπει να σημειωθεί ότι για το οικονομικό έτος 2000, και με απόφαση του Διοικητικού Συμβουλίου, η ΕΚΤ προέβη, στο πλαίσιο της αναθεώρησης του πρώτου εξαμήνου, στην επίσημη μείωση του προϋπολογισμού της για το 2000.

Σημείο 5: Η ΕΚΤ προσπαθεί αδιάκοπα να βελτιώνει τόσο τις προβλέψεις αναφορικά με τον προϋπολογισμό, όσο και τη διαχείρισή του.

Σημείο 6: Ύστερα από σύσταση που πραγματοποιήθηκε με την ευκαιρία του ενδιάμεσου εσωτερικού ελέγχου για το 1999, η διοίκηση της ΕΚΤ υποστήριξε την τροποποίηση των σχετικών διαδικασιών (κατευθυντήριες γραμμές για τις συμβάσεις προμηθειών και την επεξεργασία τιμολογίων), με σκοπό τη διατύπωση σαφών οδηγιών για την επανεξέταση και την έγκριση, από τα αρμόδια στελέχη/υπογράφοντες, των επιχειρηματικών κινήτρων για την κάθε πράξη, σε περίπτωση που προκύψουν διαφορές ανάμεσα στην παραγγελία και το τιμολόγιο πριν από την επεξεργασία της πληρωμής. Η διεύθυνση οικονομικών υπηρεσιών (τμήμα λογιστηρίου) ανέλαβε να επιφέρει τις απαραίτητες τροποποιήσεις στους κανόνες επεξεργασίας τιμολογίων, βάσει των οποίων θα απαιτείται η προσυπογραφή ενός εκ των αρμοδίων για την αρχική παραγγελία, στην περίπτωση που το τιμολόγιο δεν αντιστοιχεί στην ανάληψη υποχρέωσης όσον αφορά τα ποσά, τα αγαθά και τις υπηρεσίες που έχουν ληφθεί.

Σημείο 7: Όλοι οι διαχειριστές κέντρου προϋπολογισμού υποχρεούνται να καταγράφουν με αποκεντρωμένο τρόπο τις αναλήψεις υποχρεώσεων για τις οποίες είναι αρμόδιοι και να χρησιμοποιούν αυτές τις πληροφορίες στο πλαίσιο της συνολικής τους ευθύνης για την παρακολούθηση του προϋπολογισμού. Η ΕΚΤ έχει ήδη θεσπίσει κάποια αρχικά μέτρα που αποσκοπούν στην εφαρμογή ενός ενιαίου συστήματος πληροφόρησης για τις αναλήψεις υποχρεώσεων.

Σημείο 8: Η ΕΚΤ έχει εγκρίνει διάφορα υποδείγματα για τη σύναψη συμβάσεων παροχής εξωτερικών υπηρεσιών, ανάλογα με τις ποικίλες απαιτήσεις και τους περιορισμούς των διαφόρων σχεδίων. Το υπόδειγμα που χρησιμοποιήθηκε για το σχέδιο FCRS επιλέχθηκε ύστερα από προσεκτική εξέταση των πλεονεκτημάτων και μειονεκτημάτων των διαφόρων επιλογών. Χαρακτηριστικό του ήταν η ενσωμάτωση των εξωτερικών συνεργατών στην οργάνωση του σχεδίου υπό τη διεύθυνση της ΕΚΤ. Η ΕΚΤ αξιολόγησε σε τακτά διαστήματα την πρόοδο που είχαν σημειώσει οι διάφοροι εξωτερικοί συνεργάτες, καθώς και την απόδοσή τους, σε σχέση με τις υποχρεώσεις που είχαν αναλάβει και το προβλεπόμενο χρονοδιάγραμμα για την εκτέλεση αυτών.

Σημείο 10: Η διοικητική εγκύκλιος σχετικά με τις προσλήψεις και τις προαγωγές υποβλήθηκε εν τω μεταξύ στην επιτροπή προσωπικού για γνωμοδότηση, καθώς και στο σωματείο του προσωπικού της ΕΚΤ για τα σχόλιά του. Παρότι η εγκύκλιος δεν τέθηκε σε ισχύ το 1999, η ΕΚΤ επέδειξε τον δέοντα σεβασμό στις αρχές που ορίζονται στο άρθρο 20 του εσωτερικού κανονισμού, όσον αφορά τις διαδικασίες επιλογής, διορισμού και προαγωγής.

Σημείο 11: Η ΕΚΤ προσπαθεί να εξισορροπήσει με σύνεση το κόστος και τα οφέλη με τους δυνητικούς κινδύνους και τα ενδεχόμενα αντίστοιχα μέτρα/απαιτήσεις πόρων.