*****

ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ

της 22ας Ιουλίου 1981

προς την κυβέρνηση του Βασιλείου του Βελγίου στο πλαίσιο του άρθρου 11 της αποφάσεως 74/120/ΕΟΚ του Συμβουλίου της 18ης Φεβρουαρίου 1974

(Τα κείμενα στη γαλλική και ολλανδική γλώσσα είναι τα μόνα αυθεντικά)

(81/629/ΕΟΚ)

1. Κατά τη διάρκεια των προσφάτων ετών, οι κοινοτικοί προσανατολισμοί οικονομικής πολιτικής που εξέδωσε το Συμβούλιο των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, όσον αφορά το Βέλγιο, έδωσαν έμφαση στην ανάγκη διευθετήσεως των αυξανομένων ανισορροπιών των δημοσίων οικονομικών και του ισοζυγίου των τρεχουσών πληρωμών.

Η Επιτροπή, αν και αναγνωρίζει τις προσπάθειες που έγιναν από τις αρμόδιες βελγικές αρχές κατά τη διάρκεια των τελευταίων ετών προς βελτίωση της καταστάσεως, διαπιστώνει ότι η τελευταία δεν σταμάτησε να χειροτερεύει. Ιδιαίτερα, η προβλεπομένη απόκλιση, για το 1981, μεταξύ του προσανατολισμού του προϋπολογισμού και της πιθανής πραγματοποιήσεώς του προβλέπεται ιδιαίτερα μεγάλη. Πριν από την κατάσταση αυτή, η Επιτροπή λαμβάνει την πρωτοβουλία, η οποία της δίδεται δια του άρθρου 11 της αποφάσεως 74/120/ΕΟΚ του Συμβουλίου της 18ης Φεβρουαρίου 1974, να απευθύνει μία σύσταση στην κυβέρνηση του Βασιλείου του Βελγίου.

2. Το άσχημο οικονομικό και κοινωνικό αποτέλεσμα των τελευταίων πέντε ετών βρίσκεται σε ζωηρή αντίθεση με τα ιδιαίτερα λαμπρά αποτελέσματα που είχαν επιτευχθεί μέχρι τότε χάρις ιδιαίτερα στη συμμετοχή του Βελγίου στην Κοινότητα. Η τελευταία του επέτρεψε να χρησιμοποιήσει πλήρως το πλούσιο δυναμικό σε ανθρώπινο στοιχείο και να γίνει μία πραγματικά ευρωπαϊκή βάση για την ανάπτυξη ενός πυκνού δικτύου βιομηχανικών και εμπορικών σχέσεων.

3. Η διαρθρωτική κρίση που κτυπάει το σύνολο των βιομηχανικών χωρών και η διπλή αύξηση των τιμών των πετρελαϊκών προϊόντων εξηγούν βέβαια κατά ένα μέρος μη αμελητέο τις σημερινές δυσκολίες. Ωστόσο στην περίπτωση του Βελγίου, η κατάσταση χειροτέρευσε από τον πολύ ανοικτό χαρακτήρα της οικονομίας του, η ευημερία του οποίου εξαρτάται ευρύτατα από την ανάπτυξη των εξωτερικών αγορών και τη δυνατότητα ανταγωνισμού.

4. Ενώ έπρεπε να αντιμετωπίσει μία μη ευνοϊκή εξέλιξη από πλευράς γεωγραφικής και τομέων των αγορών αυτών, το Βέλγιο, στην πραγματικότητα, ευρέθη προ υψώσεως του κόστους παραγωγής σε επίπεδα τέτοια που προέκυψε μία σχετική καθυστέρηση ως προς την ανάπτυξη των εξαγωγών, μία μείωση της δραστηριότητας σε μεγάλο αριθμό βιομηχανιών και μία πτώση του επιπέδου απασχολήσεως. Η μεγαλύτερη πρόοδος σε εσωτερικό κόστος (μισθολογικό κόστος, φορολογικά και παραφορολογικά βάρη, κατά κύριο λόγο) έλαβε χώρα κατά τη διάρκεια μιας περιόδου όπου η δυσχέρεια του κόστους εισαγωγής θα έπρεπε να ωθήσει σε ακριβώς αντιθέτου κατευθύνσεως εξέλιξη. Τα πραγματικά έσοδα αυξήθηκαν με ρυθμό μεγαλύτερο από αυτόν των κυριοτέρων ανταγωνιστών, γεγονός το οποίο μεταφράζεται σε μία υπερβολική ανάπτυξη της ιδιωτικής και δημόσιας καταναλώσεως, σε μία στιγμή όπου η χειροτέρευση των όρων ανταλλαγής επέβαλε μεταφορά πραγματικών πόρων προς το εξωτερικό.

5. Οι συνέπειες της εξελίξεως αυτής έγιναν βαθμιαία έκδηλες ενώ το ισοζύγιο τρεχουσών πληρωμών, κατά παράδοση πλεονασματικό, παρέμενε ακόμη κοντά στην ισορροπία μέχρι το 1976, το έλλειμμά του κατά το 1981 θα φθάσει κατά πάσα πιθανότητα περίπου στο 7 % του ακαθαρίστου εθνικού προϊόντος. Στο μεγαλύτερο μέρος των Κρατών μελών καθώς και στις άλλες βιομηχανικές χώρες ο αριθμός αυτός δεν ξεπερνά καθόλου το 2 %.

6. Το έλλειμμα αυτό συνοδεύεται - και κατά ένα μέρος συνδέεται - με ένα μεγάλο αρνητικό υπόλοιπο των δημοσίων οικονομικών. Για το σύνολο των διοικήσεων, η ανάγκη χρηματοδοτήσεως (1) θα φθάσει κατά πάσα πιθανότητα το 12 % του ακαθαρίστου εγχωρίου προϊόντος κατά το 1981, ενώ ο μέσος όρος για την Κοινότητα θα είναι περίπου 4 %. Από τα μέσα της προηγούμενης δεκαετίας φαινόταν χωρίς αμφιβολία μία περίοδος χαμηλής αναπτύξεως μειώνουσα την πρόοδο των φορολογικών εσόδων, ενώ, κατά τον ίδιο χρόνο, οι επιβαρύνσεις εκ της ανεργίας αυξήθηκαν ταχέως. Δεν πραγματοποιήθηκε καμία αναγκαία προσαρμογή των δημοσίων προϋπολογισμών προς αντιστάθμιση της ατονίας των εσόδων και της σχεδόν υποχρεωτικής αυξήσεως ορισμένων κατηγοριών δαπανών δια καταλλήλων περιορισμών άλλων δαπανών. Μ' αυτό τον τρόπο, παρ όλη την αύξηση των φορολογικών και παραφορολογικών βαρών που αυξάνουν τους τρέχοντες πόρους των διοικήσεων κατά τη διάρκεια της προηγούμενης δεκαετίας από 35 % του ακαθαρίστου εγχωρίου προϊόντος κατά το 1970 σε 45 % κατά το 1980, η ανάγκη χρηματοδοτήσεως πέρασε από 1 % περίπου του ακαθαρίστου εγχωρίου προϊόντος στην αρχή των ετών 1970 μέχρι 9 % περίπου για το 1980.

Ως εκ τούτου, υπάρχει πλέον κίνδυνος να επιτευχθούν ορισμένα κρίσιμα ανώτατα όρια· ετσι, η αύξηση των τρεχόντων πόρων του Κράτους κατά το 1982 θα μπορούσε να απορροφηθεί κατά 70 % περίπου απλώς και μόνο από την αύξηση των τόκων του δημοσίου χρέους, που θα αυξανόταν όχι μόνο από τα αλλεπάλληλα προϋπολογιστικά ελλείμματα, αλλά ακόμη από την μεγάλη αύξηση των εθνικών και διεθνών επιτοκίων. Εάν προσθέσουμε τον κίνδυνο μιας αυξήσεως των βαρών εκ της ανεργίας, δεν θα παραμείνει πλέον κανένα περιθώριο για κάθε άλλη αύξηση των δημοσίων δαπανών (συμπεριλαμβανομένων και των μισθών του δημοσίου) εκτός της προσφυγής σε μία νέα αύξηση είτε του δημοσίου ελλείμματος κατά το 1982 είτε των φορολογικών βαρών.

7. Εάν είναι ακριβές να ειπωθεί, όπως το κάνουν, παραδείγματος χάριν, οι μελέτες της Εθνικής Τραπέζης του Βελγίου και του Γραφείου του Σχεδίου, ότι η βελγική οικονομία έχει ανάγκη μιας βαθειάς αναδιαρθρώσεως των τομέων δραστηριότητάς της, αναμφίβολα οι υποθήκες που βαρύνουν ως προς το εγγύς μέλλον - διότι χωρίς διαρθρωτικές ενέργειες οι ανισορροπίες θα φθάσουν σε αβάσταχτες αναλογίες - πρέπει πρώτα να απαληφθούν σε δύο κριτικούς τομείς των δημοσίων οικονομικών και του ισοζυγίου πληρωμών, διαπίστωση εξάλλου η οποία εμφαίνεται από την πρόσφατη ανάλυση του Ανωτέρου Συμβουλίου Δημοσιονομικών.

8. Η Επιτροπή εκτιμά, ως εκ τούτου, ότι μία αποφασιστική ενέργεια προς αυτήν την κατεύθυνση είναι αναγκαία το ταχύτερο. Το εξωτερικό πλαίσιο είναι πιο ευνοϊκό απ ό,τι στο πρόσφατο παρελθόν καθ όσον κατά το έτος 1982 θα υπάρξει αναμφίβολα μία αναζωογόνηση της παγκοσμίου και κοινοτικής συγκυρίας. Αλλά η πρόβλεψη αυτή δεν θα έπρεπε να αποτελέσει μία πρόφαση για χρονική μετάθεση αναγκαίας ενεργείας.

9. Η επιστροφή σε καλύτερες ισορροπίες αποτελεί μία πρότερη προϋπόθεση για τη λύση του πιο βασικού προβλήματος που αποτελεί η ανεργία (2), ιδίως των νέων. Στη στρατηγική αυτή, η επένδυση θα πρέπει να παίξει έναν κεντρικό ρόλο. Μέσω των διακυμάνσεων των προσφάτων ετών, το Βέλγιο διετήρησε ισχυρά «atouts»: ένα χαμηλό ποσοστό πληθωρισμού, την εξωτερική και εσωτερική σταθερότητα του νομίσματός του, αξιοσημείωτες προόδους της παραγωγικότητός του. Σ' αυτές τις στερεές βάσεις θα πρέπει να στηριχθεί η επανασταθεροποίηση. Οι κεντρικές γραμμές θα πρέπει να είναι: επανεύρεση της ανταγωνιστικής δυναμικότητας χάρις σε μία συμπίεση του επιπέδου του εσωτερικού κόστους· η προώθηση της παραγωγικότητος δια μιας πολιτικής ενθαρρύνσεως των παραγωγικών επενδύσεων· τέλος, μία καλύτερη προσαρμογή στα νέα δεδομένα του διεθνούς εμπορίου. Υπό τις προϋποθέσεις αυτές, οι βελγικές εξαγωγές και το σύνολο της οικονομικής δραστηριότητος θα μπορέσουν εκ νέου να αναπτυχθούν σε ένα ρυθμό που να επιτρέπει την πρόβλεψη της μειώσεως της ανεργίας.

10. Θα πρέπει να τεθεί σε λειτουργία μία σκληρή πολιτική.

Σε θέματα προϋπολογισμού, η απασχόληση θα απαιτήσει ακόμη ένα μεγάλο όγκο δαπανών. Θα πρέπει ωστόσο να εξετασθούν οι δυνατότητες εφαρμογής καλυτέρων κριτηρίων επιλογών της νομοθεσίας σε θέματα ανεργίας, να ευρεθούν μέθοδοι αποτελεσματικότερης χρησιμοποιήσεως των διαθεσίμων κεφαλαίων για την απορρόφηση της ανεργίας και της μειώσεως των καταχρήσεων και της «παράνομης εργασίας». Λαμβανομένων υπόψη των διαφόρων εμποδίων, καμία κατηγορία δαπανών δεν πρέπει να ξεφύγει από την απαιτούμενη εξέταση. Θα είναι αναμφίβολα ορθό να εξακριβωθεί προς ποιες κοινωνικο-επαγγελματικές κατηγορίες και εισοδήματα πηγαίνουν οι λεγόμενες κοινωνικές δαπάνες (εκπαιδεύσεως και υγείας, παραδείγματος χάριν). Η πολιτική που θα τεθεί σε εφαρμογή θα πρέπει επίσης να έχει σαν στόχο μία ισότιμο κατανομή του βάρους της προσπαθείας.

Στα έτη που έρχονται, η εξέλιξη των εισοδημάτων θα πρέπει να λάβει υπόψη την καθυστέρηση ανταγωνιστικότητος που συσσωρεύτηκε κατά το παρελθόν καθώς και την προοπτική πολύ χαμηλής αναπτύξεως κατά τα ίδια έτη. Από το χρόνο αυτόν, οι μηχανισμοί αναπροσαρμογής λόγω πληθωρισμού θα έπρεπε να γίνουν πιο εύκαμπτοι στο πλαίσιο της συστάσεως που διαβιβάστηκε εξάλλου στο θέμα αυτό στα Κράτη μέλη. Εάν οι μηχανισμοί αυτοί, όπως εφαρμόσθηκαν στο Βέλγιο, παρουσίασαν αναμφίβολα ευνοϊκά στοιχεία, δεν δύνανται να εφαρμοσθούν με την ίδια ακαμψία εάν υπάρχει θέληση επιτεύξεως των αντικειμενικών στόχων που αναφέρθηκαν προηγουμένως.

11. Δεδομένων των προταθέντων, η Επιτροπή συνιστά στην κυβέρνηση του Βελγίου να πάρει τα ακόλουθα μέτρα:

α) σε θέματα προϋπολογισμού:

- να ψηφίσει το σχέδιο προϋπολογισμού του Κράτους για το 1982, προσέχοντας όπως το τρέχον έλλειμμά του, συμπεριλαμβανομένων των ταμείων (Ταμείο οδών, κλπ.) περιορισθεί σε 200 δισεκατομμύρια φράγκα, σε όρους ταμείου· οι άλλες διοικήσεις (παραδημόσιοι οργανισμοί, τοπικές αυτοδιοικήσεις, και κοινωνική ασφάλιση) θα έπρεπε να συνεισφέρουν από την πλευρά τους για την πραγματοποίηση της διευθετήσεως αυτής·

- να επιτύχει τον αντικειμενικό αυτό στόχο κυρίως με συμπίεση των δαπανών, χωρίς να αποκλεισθεί καμία κατηγορία, προσπαθώντας παράλληλα να βελτιώσει τη σχέση μεταξύ δαπανών επενδύσεων και τρεχουσών δαπανών· προς το σκοπό αυτό, να προτείνει νομοθετικά μέτρα και να λάβει τα αναγκαία κανονιστικά μέτρα· να θεμελιώσει την εκτίμηση των τρεχόντων εσόδων του 1982 επί μίας μετρίας αυξήσεως του ακαθαρίστου εθνικού προϊόντος και στη συνέχεια να καταλογίσει οποιοδήποτε ενδεχόμενο πλεόνασμα σε μείωση του ελλείμματος·

- να καταρτίσει έναν προγραμματισμό δημοσίων οικονομικών που να επιτρέπει, από το 1984, τη μείωση του καθαρού υπολοίπου προς χρηματοδότηση του Κράτους, συμπεριλαμβανομένων των ταμείων, τουλάχιστον 10,5 % κατά το 1981, στο μέσο παρατηρούμενο επίπεδο σήμερα στην Κοινότητα, ήτοι περίπου 5 % του ακαθαρίστου εγχωρίου προϊόντος·

- να βελτιώσει τη διαχείριση του προϋπολογισμού αποφεύγοντας τη χρησιμοποίηση εσόδων και την απομάκρυνση από τον προϋπολογισμό, καθώς και πραγματοποιώντας μία συγκέντρωση των πληροφοριών εκ των πράξεων του προϋπολογισμού του συνόλου των διοικήσεων· να σεβασθεί και να τελειοποιήσει τις διαδικασίες του προϋπολογισμού διευκολύνοντας την έγκριση των προϋπολογισμών στις προβλεπόμενες προθεσμίες από το νόμο, αποφεύγοντας την έγκριση νέων πιστώσεων δι αποφάσεως στο Συμβούλιο των Υπουργών και αποφεύγοντας τη κατάθεση μεγάλων συλλογικών προϋπολογιστικών κονδυλίων·

- να εξασφαλίσει τη χρηματοδότηση από το φόρο των επιβαρύνσεων του προϋπολογισμού από κάθε νέα πρωτοβουλία·

β) σε θέματα εισοδημάτων:

- να θέσει σε ισχύ τα συμπεράσματα που προτείνει η Επιτροπή στη σχετική ανακοίνωση ως προς τις αρχές της αναπροσαρμογής λόγω πληθωρισμού που απηύθυνε προς τα Κράτη μέλη στις 22 Ιουλίου.

γ) σε θέματα νομισματικά:

- Η Εθνική Τράπεζα του Βελγίου θα έπρεπε να ακολουθήσει τη σκληρή νομισματική της πολιτική: καμία ελάφρυνση της νομισματικής πολιτικής δεν θα έπρεπε στην πραγματικότητα να λάβει χώρα πριν συγκεκριμένες και ικανοποιητικές πρόοδοι πραγματοποιηθούν παράλληλα στους άλλους τομείς της οικονομικής και κοινωνικής πολιτικής ιδίως σε ό,τι αφορά τις ισορροπίες ως προς το εξωτερικό και τον προϋπολογισμό.

12. Σε συμπέρασμα, η Επιτροπή θέλει να υπογραμμίσει τη χρησιμότητα της λήψεως των προτεινομένων μέτρων το ταχύτερο δυνατό.

Μία νέα καθυστέρηση της αναποφεύκτου εξυγιάνσεως δεν θα είχε ως αποτέλεσμα παρά να χειροτερεύσει την κατάσταση και θα έκανε τις ρυθμίσεις ακόμη περισσότερο δυσχερείς ιδιαίτερα για τους λιγότερο ευνοουμένους της βελγικής κοινωνίας.

Έγινε στις Βρυξέλλες, στις 22 Ιουλίου 1981.

Για την 'Επιτροπή

Francois-Xavier ORTOLI

Αντιπρόεδρος

(1) Σε όρους εθνικών λογαριασμών, με εξαίρεση ιδίως των χορηγουμένων δανείων, προκαταβολών και συμμετοχών. Οι Βελγικές προβλέψεις του καθαρού υπολοίπου προς χρηματοδότηση του συνόλου των διοικήσεων, που συμπεριλαμβάνει τις πράξεις αυτές, ευρίσκονται τουλάχιστον στο 14,5 % του ακαθαρίστου εγχωρίου προϊόντος κατά το 1981. Το καθαρό υπόλοιπο προς χρηματοδότηση του Κράτους, που αντιστοιχεί στον ορισμό αυτό, θα είναι 10,5 % τουλάχιστον εν σχέσει προς το ακαθάριστο εγχώριο προϊόν.

(2) Ένα ποσοστό 11 % του ενεργού πληθυσμού θα μπορούσε να προσβληθεί από ανεργία κατά μέσο όρο κατά το 1981 (ορισμός της Στατιστικής Υπηρεσίας των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων)· το ποσοστό αυτό είναι το πιο ψηλό των χωρών της Κοινότητος.