ΕΤΗΣΙΑ ΕΚΘΕΣΗ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΕΚΑΧ

(για το οικονομικό έτος 1994)

(95/C 329/01)

Άρθρο 88 του δημοσιονομικού κανονισμού της 21ης Δεκεμβρίου 1977 όπως τροποποιήθηκε τελευταία από τον κανονισμό (ΕΚ, Ευρατόμ, ΕΚΑΧ) αριθ. 2335/95 του Συμβουλίου, της 18ης Σεπτεμβρίου 1995

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ

Σημεία σελίδες

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 - ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ 1.1 - 1.202

Εισαγωγή 1.12

Φερεγγυότητα της ΕΚΑΧ 1.2 - 1.72

Συντελεστής φερεγγυότητας 1.2 - 1.42

Διασπορά των κινδύνων 1.53

Διορθώσεις αξίας 1.6 - 1.73

Εξέλιξη των χρήσεων και των πόρων του προϋπολογισμού της ΕΚΑΧ 1.8 - 1.144

Εξέλιξη των χρήσεων 1.84

Εξέλιξη των πόρων 1.9 - 1.115

Εξέλιξη της πρόβλεψης για τη χρηματοδότηση του ΕΠΕ 1.12 - 1.145

Εξέλιξη του ισολογισμού της ΕΚΑΧ 1.156

Διάφορα 1.16 - 1.178

Ενσώματες ακινητοποιήσεις 1.168

Επανείσπραξη επιδοτήσεων 1.178

Χρονοδιάγραμμα κλεισίματος 1.188

Συμπέρασμα 1.19 - 1.208

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 - ΔΗΛΩΣΗ ΑΞΙΟΠΙΣΤΙΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΑΧ 2.1 - 2.39

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 - ΟΙ ΕΝΙΣΧΥΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΠΡΟΣΑΡΜΟΓΗ 3.1 - 3.499

Εισαγωγή 3.1 - 3.29

Νομικές βάσεις και κύρια χαρακτηριστικά των διαφόρων ειδών ενισχύσεων 3.3 - 3.169

Παραδοσιακές ενισχύσεις 3.4 - 3.119

Συμπληρωματικές ενισχύσεις στον τομέα του άνθρακα 3.12 - 3.1410

Κοινωνικό πρόγραμμα για το χάλυβα (1993-1995) 3.15 - 3.1611

Οικονομική σημασία των ενισχύσεων για την αναπροσαρμογή που χορηγεί η ΕΚΑΧ 12

Στόχοι και προσέγγιση του ελέγχου 3.1712

Αποτελεσματικότητα των ενισχύσεων για την αναπροσαρμογή που χορηγεί η ΕΚΑΧ 3.18 - 3.3212

Αποτελεσματικότητα των παραδοσιακών ενισχύσεων 3.20 - 3.2313

Αποτελεσματικότητα του προγράμματος RECHAR (1990-1993) 3.24 - 3.2513

Αποτελεσματικότητα των κοινωνικών μέτρων στον τομέα του χάλυβα (1993-1995) 3.26 - 3.2813

Αποτελεσματικότητα των διαφόρων πρότυπων περιπτώσεων 3.29 - 3.3214

Έλεγχος της κανονικότητας 3.33 - 3.3615

Εφαρμογή των διμερών συμβάσεων 3.37 - 3.3815

Λειτουργία της ομάδας διαχείρισης της Επιτροπής 3.39 - 3.4415

Συμπέρασμα 3.45 - 3.4916

Απαντήσεις της Επιτροπής 17

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1

ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ

Εισαγωγή

1.1. Το παρόν κεφάλαιο αφορά κυρίως τη φερεγγυότητα της ΕΚΑΧ στις 31 Δεκεμβρίου 1994 καθώς και την εξέλιξη των βασικότερων δημοσιονομικών και τραπεζικών δραστηριοτήτων της κατά τη διάρκεια του οικονομικού έτους. Η φερεγγυότητα της ΕΚΑΧ έχει ιδιαίτερη σημασία, για τους εξής λόγους κυρίως:

- εκτός από μια περιθωριακή δραστηριότητα χορήγησης δανείων από ιδίους πόρους, τα δάνεια που χορηγεί η ΕΚΑΧ χρηματοδοτούνται με τη λήψη τραπεζικών δανείων και την έκδοση ομολογιών. Συνεπώς, είναι σημαντικό για την ΕΚΑΧ να έχει την υψηλότερη κατάταξη στις χρηματαγορές, κάτι που απαιτεί ιδιαίτερα μεγάλη φερεγγυότητα 7

- δεδομένου ότι τα δάνεια που χορηγεί η ΕΚΑΧ στηρίζονται στα σχετικά δάνεια που λαμβάνει (από άποψη επιτοκίου, νομίσματος και λήξης), ο μόνος τραπεζικός κίνδυνος που υφίσταται είναι ο κίνδυνος της μη είσπραξης των χορηγούμενων δανείων 7

- καθόσον η σύμβαση του Παρισιού λήγει το 2002, πρέπει να αποδοθεί ιδιαίτερη προσοχή στην εξέλιξη των ιδίων κεφαλαίων προκειμένου να εξασφαλιστεί η φερεγγυότητα της ΕΚΑΧ μέχρι τη λήξη της.

Φερεγγυότητα της ΕΚΑΧ

Συντελεστής φερεγγυότητας

1.2. Στο πλαίσιο της διαδικασίας χορήγησης απαλλαγής για το οικονομικό έτος 1986, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο είχε ζητήσει από το Ελεγκτικό Συνέδριο να του γνωστοποιεί, για κάθε οικονομικό έτος, τα στοιχεία που απαιτούνται για τον υπολογισμό και την αξιολόγηση του συντελεστή των αποθεματικών, του καθαρού ενεργητικού και των διαθέσιμων κεφαλαίων με βάση τις μεθόδους που εφαρμόζονται σχετικά (1).

1.3. Το Συνέδριο, όπως το επισήμανε στην τελευταία του ετήσια έκθεση σχετικά με την ΕΚΑΧ (2), θα προβαίνει εφεξής, όπως και η Επιτροπή, σε ανάλυση της φερεγγυότητας της ΕΚΑΧ με τη βοήθεια του συντελεστή που προβλέπεται για το σκοπό αυτό από την οδηγία του Συμβουλίου 89/647/ΕΟΚ (3). Ο εν λόγω συντελεστής είναι περισσότερο ακριβής από αυτούς που χρησιμοποιούνταν τα προηγούμενα χρόνια, στο βαθμό που λαμβάνει υπόψη τα εκτός ισολογισμού στοιχεία, ενώ κάθε στοιχείο του παρονομαστή του σταθμίζεται ανάλογα με τον πιστωτικό του κίνδυνο. Για τον υπολογισμό του συντελεστή αυτού, η Επιτροπή λαμβάνει υπόψη μόνο το εγγυητικό κεφάλαιο, το μη διατεθέν αποτέλεσμα και τη μη συγκεκριμένη διόρθωση της αξίας, ενώ αποκλείει το ειδικό αποθεματικό, το πρώην ταμείο συντάξεων και τη διαθέσιμη πρόβλεψη για τη χρηματοδότηση του επιχειρησιακού προϋπολογισμού της ΕΚΑΧ. Ο ορισμός αυτός των ιδίων κεφαλαίων αντιστοιχεί σε ερμηνεία της οδηγίας που οδηγεί σε προσεκτική αξιολόγηση.

1.4. Στις 31 Δεκεμβρίου 1994, ο συντελεστής φερεγγυότητας της ΕΚΑΧ είναι 14,95 %, έναντι 14,94 % στις 31 Δεκεμβρίου 1993. Το Συνέδριο διαπιστώνει ότι ο συντελεστής αυτός διατηρείται στο πλαίσιο των διακυμάνσεων που προτείνονταν (14 % έως 16 %) από γραφείο πραγματογνωμόνων το οποίο συνέταξε σχετική έκθεση τον Ιούλιο του 1992, μετά από αίτηση της Επιτροπής. Αυτή η συντηρητική ψαλίδα καθορίστηκε λαμβάνοντας υπόψη τη σύγκριση της διάρθρωσης του ισολογισμού της ΕΚΑΧ με αυτή των ανάλογων ιδρυμάτων, καθώς και τις ιδιαιτερότητες της δραστηριότητάς της.

Διασπορά των κινδύνων

1.5. Το επίπεδο του συντελεστή φερεγγυότητας δεν είναι ο μόνος δείκτης της φερεγγυότητας ενός χρηματοπιστωτικού ιδρύματος, πολύ περισσότερο δε της ΕΚΑΧ, και κυρίως υπό τις παρούσες συνθήκες. Ενόψει της λήξης της συνθήκης του Παρισιού το 2002, δεν εξασφαλίζεται πλέον η συνέχεια των δραστηριοτήτων της ΕΚΑΧ. Το χαρτοφυλάκιο των δανείων που χορηγεί θα μειωθεί και θα συγκεντρωθεί σε διαρκώς περιοριζόμενο αριθμό οφειλετών, με αποτέλεσμα τη μείωση της διασποράς των κινδύνων. Επομένως, η αδυναμία εκπλήρωσης της οφειλής κάποιου από αυτούς θα αποτελούσε σημαντικό πλήγμα για τα ίδια κεφάλαια, εφόσον αυτά ακολουθούν τη μείωση του όγκου των χορηγούμενων δανείων. Υπό αυτές τις συνθήκες, η Επιτροπή οφείλει εφεξής να επιδεικνύει ιδιαίτερη προσοχή κατά την εφαρμογή της οδηγίας του Συμβουλίου σχετικά με την εποπτεία και τον έλεγχο των μεγάλων χρηματοδοτικών ανοιγμάτων των πιστωτικών ιδρυμάτων (4). Η εν λόγω οδηγία επιβάλλει δύο όρια όσον αφορά τον όγκο των χρηματοδοτικών ανοιγμάτων που μπορεί να έχει ένα πιστωτικό ίδρυμα ως προς έναν και τον αυτό αντισυμβαλλόμενο (πελάτη ή ομάδα πελατών):

- το συνολικό ποσό των ανοιγμάτων ως προς ένα μόνο τρίτο δεν μπορεί να υπερβαίνει το 25 % των ιδίων κεφαλαίων του εκάστοτε πιστωτικού ιδρύματος, και στη συγκεκριμένη περίπτωση της ΕΚΑΧ 7

- ο συνολικός όγκος των «μεγάλων χρηματοδοτικών ανοιγμάτων» δεν πρέπει να υπερβαίνει το 800 % των ιδίων αυτών κεφαλαίων. Ένα χρηματοδοτικό άνοιγμα θεωρείται «μεγάλο» όταν το σύνολο των υποχρεώσεων ως προς ένα και μόνο τρίτο φθάσει ή υπερβεί το 10 %.

Στις 31 Δεκεμβρίου 1994, η ΕΚΑΧ υπερβαίνει αυτά τα δύο όρια, καθόσον, αφενός, ο συνολικός όγκος των μεγάλων χρηματοδοτικών ανοιγμάτων της φθάνει περίπου το 950 % των ιδίων κεφαλαίων της και, αφετέρου, το όριο του 25 % των ιδίων κεφαλαίων δεν έχει τηρηθεί σε έντεκα περιπτώσεις τρίτων (έξι τραπεζών και πέντε βιομηχανικών επιχειρήσεων). Είναι αλήθεια ότι η εν λόγω οδηγία προβλέπει μεταβατικές διατάξεις, παρόλα αυτά όμως η ΕΚΑΧ οφείλει να λάβει τα κατάλληλα μέτρα προκειμένου να προσεγγίσει τα όρια που θέτει η παραπάνω οδηγία.

Διορθώσεις αξίας

1.6. Το 1993, μετά τις συστάσεις του Συνεδρίου, η Επιτροπή επανεισήγαγε μια μη συγκεκριμένη διόρθωση αξίας (5), η οποία αποσκοπεί στην αντιμετώπιση του γενικού κινδύνου της μη είσπραξης των απαιτήσεων που δεν συνοδεύονται από εγγυήσεις πρώτης τάξεως. Το ύψος της μειώθηκε από 50 εκατ. Ecu στις 31 Δεκεμβρίου 1993 σε 22 εκατ. Ecu στις 31 Δεκεμβρίου 1994 (6). Το τρέχον υπόλοιπο των σχετικών δανείων εξελίχθηκε ελάχιστα σε σχέση με το παρελθόν έτος, το ποσοστό όμως μειώθηκε από 4,0 % σε 1,7 %. Σύμφωνα με την Επιτροπή, η μείωση της μη συγκεκριμένης διόρθωσης αξίας δικαιολογείται από τη συγκυριακή βελτίωση της οικονομικής κατάστασης της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ιδίως στον τομέα του χάλυβα, που σημειώθηκε το 1994. Το Συνέδριο κρίνει υπερβολική παρόμοια μείωση του ποσοστού που χρησιμοποιούνταν προηγουμένως. Δεν είναι σωστό να αλλάζει κάθε χρόνο και σε τέτοιο βαθμό μια διόρθωση αξίας που αποσκοπεί στο να κλιμακώσει μέσα στο χρόνο τυχαίες από τη φύση τους επιβαρύνσεις. Επιπλέον, η τάση για βελτίωση που παρουσιάζει η αγορά μπορεί να ανατραπεί το ίδιο ξαφνικά όπως εμφανίστηκε. Τα προσεχή χρόνια, οι χαλυβουργικές επιχειρήσεις μπορεί να βρεθούν αντιμέτωπες με νέα κρίση, κατά μείζονα λόγο διότι δεν έχουν επιτευχθεί οι στόχοι κλεισίματος των διαρθρωτικά πλεονασματικών μονάδων παραγωγής.

1.7. Το ποσό που περιέχεται στον ισολογισμό στο πλαίσιο των συγκεκριμένων διορθώσεων αξίας σχετικά με τα χορηγηθέντα δάνεια εξελίχθηκε ελάχιστα σε σύγκριση με το παρελθόν έτος. Παραμένει πάντοτε της τάξης των 60 εκατ. Ecu (7), εκ των οποίων ποσοστό άνω του 90 % καταλογίζεται σε μια και μόνο επιχείρηση. Τη φετινή χρονιά, σύμφωνα με το αίτημα του Συνεδρίου (8), η διακρίνουσα ανάλυση που χρησιμοποιεί η Επιτροπή για τον εκ των προτέρων καθορισμό της πιθανότητας αδυναμίας αποπληρωμής των επιχειρήσεων, συμπεριέλαβε όλες τις επιχειρήσεις οι οποίες λαμβάνουν δάνεια που χρηματοδούνται από κεφάλαια τα οποία προέρχονται από δανεισμό και δεν καλύπτονται από εγγυήσεις πρώτης τάξεως, ανεξάρτητα από το χρόνο αποπληρωμής των δανείων αυτών. Από τα αποτελέσματα αυτής της ανάλυσης δεν προέκυψε ανάγκη συμπληρωματικών διορθώσεων αξίας.

Εξέλιξη των χρήσεων και των πόρων του προϋπολογισμού της ΕΚΑΧ

>ΘΕΣΗ ΠΗΝΑΚΑ>

Εξέλιξη των χρήσεων

>ΘΕΣΗ ΠΗΝΑΚΑ>

1.8. Στο πλαίσιο της μείωσης των πόρων το οποίο συνδέεται με την επικείμενη λήξη, το ύψος των κοινωνικών ενισχύσεων για την αναπροσαρμογή των εργαζομένων διατηρήθηκε σχεδόν το ίδιο το 1994, εις βάρος των ενισχύσεων για την έρευνα και των επιδοτήσεων επιτοκίων, για τις οποίες χορηγούνται σχεδόν ίσα ποσά, εδώ και πολλά χρόνια.

Εξέλιξη των πόρων

1.9. Όσον αφορά τους πόρους, αυτοί σημειώνουν ελαφριά μείωση παρά την ανάληψη από την πρόβλεψη για αποζημίωση. Η πρόβλεψη αυτή, η οποία συστάθηκε το 1992 και συμπληρώθηκε το 1993, αντιστοιχούσε στο μέγιστο ποσό που ενδεχόταν να υποχρεωθεί να πληρώσει η ΕΚΑΧ σε επιχειρήσεις για ζημία η οποία θα προκαλούνταν στο πλαίσιο της εφαρμογής του καθεστώτος των ποσοστώσεων που ίσχυσε από τον Οκτώβριο του 1980 έως τον Ιούνιο του 1988. Τελικά, μετά τις διαπραγματεύσεις, από τα 91,9 εκατ. Ecu που προβλέπονταν καταβλήθηκαν μόνο τα 32,5 εκατ. Ecu (βλ. τη θέση «αποζημίωση που καταβλήθηκε πραγματικά» του πίνακα 1.1). Η διαφορά επέτρεψε τη χρηματοδότηση του ΕΠΕ το 1994 υπό μορφή εξαιρετικών εσόδων.

1.10. Η εισφορά στην παραγωγή άνθρακα και χάλυβα των επιχειρήσεων της Κοινότητας συνεχίζει την πτωτική της πορεία η οποία οφείλεται κυρίως στη μείωση του ποσοστού της το οποίο, το 1994, ήταν 0,23 %. Από το 1990, που ήταν 0,31 %, μειώνεται κατά 0,02 % κάθε χρόνο ενόψει της ολικής του κατάργησης, η οποία προβλέπεται για το 1999.

1.11. Το 1994, το αποτέλεσμα των πράξεων εκτός προϋπολογισμού παρουσιάζει μείωση κατά 44 % σε σχέση με το 1993, παρά την ανάληψη 28 εκατ. Ecu από τη μη συγκεκριμένη διόρθωση αξίας (βλ. σημείο 1.6). Η εξέλιξη αυτή οφείλεται κυρίως σε διόρθωση αξίας περίπου 70 εκατ. Ecu στις ομολογίες και λοιπούς τίτλους σταθερού εισοδήματος (που εκτιμήθηκαν με το χαμηλότερο μέσο κόστος αγοράς ή τη χαμηλότερη αγοραία αξία στις 31 Δεκεμβρίου 1994), η οποία με τη σειρά της οφείλεται στη γενική πτώση των αγορών ομολογιών το 1994.

Εξέλιξη της πρόβλεψης για τη χρηματοδότηση του ΕΠΕ

1.12. Το 1992 και το 1993, χρησιμοποιήθηκε σε μεγάλο βαθμό η διαθέσιμη πρόβλεψη για τη χρηματοδότηση του ΕΠΕ, ήτοι κατά 163,2 εκατ. Ecu και 105,9 εκατ. Ecu αντίστοιχα, προκειμένου να καλυφθεί το έλλειμμα πόρων σε σχέση με τις χρήσεις, το οποίο οφειλόταν σε διάφορους παράγοντες που αναλύονται στην έκθεση του Συνεδρίου του παρελθόντος έτους (9). Το 1994, η καθαρή της μείωση ήταν μόλις 43,3 εκατ. Ecu, κατά την αυτή περίοδο, όμως, από τη μη συγκεκριμένη διόρθωση αξίας αναλήφθηκαν 28 εκατ. Ecu (βλ. σημείο 1.6) τα οποία χρησιμοποιήθηκαν επίσης για τη χρηματοδότηση των δαπανών του οικονομικού έτους.

1.13. Τα πρόστιμα, οι προσαυξήσεις υπερημερίας και οι επιστροφές επιδοτήσεων επιτοκίου θεωρούνται πόροι της ΕΚΑΧ μόνο όταν έχουν εισπραχθεί πραγματικά. Εν τω μεταξύ, το ποσό που αναλογεί στις απαιτήσεις αυτές τίθεται σε πρόβλεψη. Κατά συνέπεια, τα αντίστοιχα 72,5 εκατ. Ecu δεν είναι ακόμα διαθέσιμα για τη χρηματοδότηση του ΕΠΕ. Το 1994, η πρόβλεψη αυτή αυξήθηκε σημαντικά >ΘΕΣΗ ΠΗΝΑΚΑ>

> ΘΕΣΗ ΠΗΝΑΚΑ>

>ΘΕΣΗ ΠΗΝΑΚΑ>

εξαιτίας προστίμων, συνολικού ύψους περίπου 104 εκατ. Ecu, τα οποία επέβαλε η Επιτροπή σε χαλυβουργικές επιχειρήσεις που δεν τήρησαν τους κανόνες ανταγωνισμού για την εμπορία χαλύβδινων δοκών. Το τμήμα αυτού του προστίμου που δεν έχει εισπραχθεί ακόμα εμφανίζεται στο ενεργητικό του ισολογισμού, στη θέση των απαιτήσεων.

1.14. Συνολικά, παρά μια καθαρή μείωση των δαπανών του προϋπολογισμού η οποία συνέβαλε στον περιορισμό της ανισορροπίας μεταξύ των χρήσεων και των πόρων οι οποίοι δημιουργήθηκαν κατά το οικονομικό έτος, τα ίδια κεφάλαια αναλώθηκαν κατά 71,8 εκατ. Ecu, όπως φαίνεται στον πίνακα 1.4.

Εξέλιξη του ισολογισμού της ΕΚΑΧ

1.15. Το σύνολο του ισολογισμού της ΕΚΑΧ μειώθηκε κατά 7,5 % μεταξύ 31ης Δεκεμβρίου 1993 και 31ης Δεκεμβρίου 1994. Η μείωση αυτή κατά 766 εκατ. Ecu οφείλεται κυρίως στη μείωση της δραστηριότητας δανειοδότησης και δανεισμού. Τα σχετικά δάνεια μειώθηκαν κατά 668 εκατ. Ecu και 760 εκατ. Ecu αντίστοιχα. Ο όγκος των χορηγηθέντων δανείων εξακολουθεί να υπερβαίνει τον όγκο των ληφθέντων εξαιτίας των δανείων που χορηγήθηκαν από ίδια κεφάλαια. Η δεύτερη σημαντική μείωση που διαπιστώνεται στο ενεργητικό αφορά τα ταμειακά διαθέσιμα και οφείλεται κυρίως σε διόρθωση αξίας 70 εκατ. Ecu περίπου (βλ. σημείο 1.11).

>ΘΕΣΗ ΠΗΝΑΚΑ>

Διάφορα

Ενσώματες ακινητοποιήσεις

1.16. Η ΕΚΑΧ δεν προέβη σε νέα αγορά ακινήτων το 1994. Αντίθετα, στις 21 Δεκεμβρίου 1994, μεταβίβασε στην ΕΚ την κυριότητα των ακινήτων στο Παρίσι. Τα εν λόγω ακίνητα είχαν αγοραστεί το 1990 και είχαν αποσβεσθεί αμέσως και εξ ολοκλήρου χάρη στο εξαιρετικό προϊόν που προήλθε από την πώληση του ακινήτου που η ΕΚΑΧ κατείχε προηγουμένως στο Παρίσι (10). Ανήκαν κατά συγκυριότητα, όπως και το παλαιότερο κτίριο, στις τρεις Κοινότητες, το δε μερίδιο της ΕΚΑΧ ήταν 28 %. Τα ακίνητα αυτά, των οποίων η αξία ανέρχεται περίπου σε 6 εκατ. Ecu σύμφωνα με πρόσφατες εκτιμήσεις εμπειρογνωμόνων, μεταβιβάστηκαν στην ΕΚ άνευ ανταλλάγματος. Δεν υπάρχει στους λογαριασμούς καμία καταχώρηση που να δείχνει ότι στο παρελθόν οι άλλες Κοινότητες επέστρεψαν στην ΕΚΑΧ το μερίδιό της του 28 % της επένδυσης. Η ΕΚΑΧ παραιτήθηκε από την αξία που της αναλογούσε, ήτοι 1,68 εκατ. Ecu.

Επανείσπραξη επιδοτήσεων

1.17. Το Συνέδριο διαπιστώνει με ικανοποίηση ότι η Επιτροπή προτίθεται να προσφύγει στο Δικαστήριο των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων προκειμένου να της επιστραφούν οι επιδοτήσεις που κατέβαλε αχρεωστήτως (11) στο Bagnoli και των οποίων την επιστροφή είχε ζητήσει χωρίς όμως αποτέλεσμα. Όσον αφορά τις επιδοτήσεις που καταβλήθηκαν σε δύο βρετανικά ορυχεία (12), η Επιτροπή, με το επιχείρημα ότι το κλείσιμο δεν αποφασίστηκε από τις δικαιούχους εταιρείες, αλλά επιβλήθηκε από τη βρετανική κυβέρνηση, έκρινε μεν ότι δεν μπορεί να ζητήσει την επιστροφή των ήδη καταβληθεισών επιδοτήσεων, δεν προέβη ωστόσο σε περαιτέρω καταβολή.

Χρονοδιάγραμμα κλεισίματος

1.18. Οι λογαριασμοί κλεισίματος και τα δικαιολογητικά έγγραφα αυτών υποβλήθηκαν στο Ελεγκτικό Συνέδριο με υπερβολική καθυστέρηση. Εφέτος, η πρώτη εκδοχή των δημοσιονομικών καταστάσεων, ελλιπής και προσωρινή, διαβιβάστηκε ανεπίσημα στα τέλη Απριλίου του 1995 μαζί με άλλα σημαντικά έγγραφα, όπως για παράδειγμα αυτά που αφορούν την κατάσταση των δανειοληπτών. Υπό αυτές τις συνθήκες, είναι δύσκολο για το Συνέδριο να εργαστεί σωστά εντός των προθεσμιών που επιβάλλονται από την κοινοτική νομοθεσία και τις διαδικασίες χορήγησης απαλλαγής από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Είναι αλήθεια ότι το κλείσιμο είναι ιδιαίτερα χρονοβόρο, κυρίως καθόσον συνεπάγεται την παρέμβαση δύο λογιστικών συστημάτων, του συστήματος της Γενικής Διεύθυνσης XVIII από όπου προέρχονται οι ετήσιοι λογαριασμοί και του συστήματος της Γενικής Διεύθυνσης ΧΙΧ που αφορά τους λογαριασμούς του ΕΠΕ. Ωστόσο, η Επιτροπή οφείλει να μελετήσει το πρόβλημα αυτό και να εξετάσει κατά πόσο μπορεί να διευκολύνει το Συνέδριο να πραγματοποιεί τον έλεγχό του ενωρίτερα.

Συμπέρασμα

1.19. Στις 31 Δεκεμβρίου 1994, ο συντελεστής φερεγγυότητας της ΕΚΑΧ διατηρήθηκε στα πλαίσια των προτεινόμενων τιμών. Εντούτοις, η τήρηση αυτής της ψαλίδας δεν αρκεί για την εξασφάλιση επαρκούς φερεγγυότητας και, κατά συνέπεια, πρέπει να αποδοθεί ιδιαίτερη προσοχή στη διασπορά των κινδύνων, κυρίως στο πλαίσιο της μείωσης των δραστηριοτήτων δανειοδότησης. Το Συνέδριο διαπιστώνει με ικανοποίηση ότι η διακρίνουσα ανάλυση συμπεριλαμβάνει όλους τους οφειλέτες που δεν εξασφαλίζονται από εγγύηση πρώτης τάξεως. Αντίθετα, η πολιτική που εφαρμόζεται σχετικά με τη μη συγκεκριμένη διόρθωση αξίας είναι υπερβολικά ευμετάβλητη και λαμβάνει υπόψη υπέρ του δέοντος τους συγκυριακούς παράγοντες, εις βάρος των διαρθρωτικών στοιχείων που εξακολουθούν να επιβάλλουν συνετή αντιμετώπιση.

1.20. Το 1994, η μείωση των δαπανών της ΕΚΑΧ ήταν μεγαλύτερη από τη μείωση των εσόδων της, γεγονός που της επέτρεψε να επαναφέρει την ισορροπία στον προϋπολογισμό της. Ωστόσο, κατέστη απαραίτητη κάποια ανάλωση των αποθεματικών, έστω και σε βαθμό σαφώς λιγότερο σημαντικό από ό,τι τα δύο προηγούμενα οικονομικά έτη. Η συνολική μείωση του επιχειρησιακού προϋπολογισμού θα επιβεβαιωθεί αναμφίβολα στο μέλλον, εξαιτίας της προβλεπόμενης εξέλιξης των πόρων. Η τάση αυτή επιβάλλει δημοσιονομικές επιλογές οι οποίες θα λαμβάνουν επίσης υπόψη τις ενδεχόμενες μεταφορές δραστηριοτήτων στο γενικό προϋπολογισμό.

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2

ΔΗΛΩΣΗ ΑΞΙΟΠΙΣΤΙΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΑΧ

2.1. Σύμφωνα με το άρθρο 45 Γ της Συνθήκης για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας Άνθρακα και Χάλυβα, το Συνέδριο εξέτασε την αξιοπιστία των λογαριασμών που αφορούν το οικονομικό έτος 1994 καθώς και τη νομιμότητα και την κανονικότητα των υποκειμένων πράξεων.

2.2. Η έκθεση του Συνεδρίου σχετικά με τις δημοσιονομικές καταστάσεις της ΕΚΑΧ στις 31 Δεκεμβρίου 1994 (13) αντιστοιχεί στη δήλωση αξιοπιστίας των λογαριασμών.

2.3. Επιπλέον, το Συνέδριο, προκειμένου να βεβαιωθεί για τη νομιμότητα και την κανονικότητα των πράξεων που υπόκεινται των λογαριασμών της ΕΚΑΧ για το οικονομικό έτος 1994, στηρίχθηκε στις γνώσεις του σχετικά με τα συστήματα εσωτερικού ελέγχου καθώς και στους ελέγχους που διενεργήθηκαν. Βάσει αυτών, το Συνέδριο εκτιμά ότι υπάρχουν επαρκείς εγγυήσεις για τη νομιμότητα και την κανονικότητα των πράξεων αυτών.

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3

ΟΙ ΕΝΙΣΧΥΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΠΡΟΣΑΡΜΟΓΗ

Εισαγωγή

3.1. Το παρόν κεφάλαιο αναφέρεται στις ενισχύσεις για την αναπροσαρμογή που καταβάλλονται από την ΕΚΑΧ. Οι έλεγχοι αφορούσαν την περίοδο από 1ης Ιανουαρίου 1989, ημερομηνία έναρξης της ισχύος των διμερών συμβάσεων, έως την 31η Δεκεμβρίου 1994. Οι εν λόγω ενισχύσεις, εξαιτίας του όγκου τους, αποτελούν το σημαντικότερο μέσο του επιχειρησιακού προϋπολογισμού της ΕΚΑΧ (ΕΠΕ). Στην κατάσταση των αναλήψεων υποχρεώσεων στις 31 Δεκεμβρίου 1994, αντιπροσωπεύουν το 56 %. Τα δύο άλλα μέσα του ΕΠΕ, ήτοι η έρευνα και οι επιδοτήσεις επιτοκίου, αποτέλεσαν το αντικείμενο των παρατηρήσεων του Συνεδρίου στο πλαίσιο των ετήσιων εκθέσεών του για την ΕΚΑΧ το 1992 και το 1993 αντίστοιχα.

3.2. Οι ενισχύσεις για την αναπροσαρμογή της ΕΚΑΧ αποτελούν μη επιστρεπτέες ενισχύσεις που καταβάλλονται από την Επιτροπή στους εργαζόμενους στις βιομηχανίες του άνθρακα και του χάλυβα οι οποίοι χάνουν την απασχόλησή τους εξαιτίας ορισμένων γεγονότων οικονομικής φύσης (που οδηγούν σε αναδιάρθρωση ή κλείσιμο μονάδων) ή τεχνικής φύσης (εκσυγχρονισμός), μέσω διαφόρων οργανισμών, όπως υπουργείων, περιφερειακών οργανισμών ή των σχετικών επιχειρήσεων, ανάλογα με το κράτος μέλος.

Νομικές βάσεις και κύρια χαρακτηριστικά των διαφόρων ειδών ενισχύσεων

3.3. Γίνεται διάκριση μεταξύ των λεγόμενων «παραδοσιακών» και «συμπληρωματικών» ενισχύσεων. Οι δεύτερες καταβάλλονται κατά γενικό κανόνα σε δικαιούχους των πρώτων. Μεταξύ των συμπληρωματικών ενισχύσεων συγκαταλέγεται το πρόγραμμα RECHAR (1990-1993), τα κοινωνικά μέτρα στον τομέα του άνθρακα (1994-1997) καθώς και το κοινωνικό πρόγραμμα στον τομέα του χάλυβα (1993-1995), που αποτελεί συνέχεια εκείνου που εφαρμόστηκε από το 1988 έως το 1991.

Παραδοσιακές ενισχύσεις

3.4. Οι παραδοσιακές ενισχύσεις για την αναπροσαρμογή προβλέπονται στο άρθρο 56, παράγραφοι 1, στοιχείο γ) και 2, στοιχείο β) της συνθήκης ΕΚΑΧ. Η βασική διάκριση μεταξύ αυτών των δύο παραγράφων αντιστοιχεί στην ύπαρξη δύο ειδών περιστάσεων που αποτελούν την αιτία για την απώλεια θέσεων απασχόλησης.

3.5. Το άρθρο 56, παράγραφος 1, στοιχείο γ) αφορά τις εξαιρετικά σημαντικές μειώσεις των αναγκών σε εργατικό δυναμικό που οφείλονται στην εισαγωγή νέων τεχνικών μεθόδων ή νέου εξοπλισμού. Εφαρμόζεται μόλις από το 1989 (14) αποκλειστικά στον τομέα του άνθρακα. Χρησιμοποιείται στο πλαίσιο της βελτίωσης της παραγωγικότητας στις πλέον αποδοτικές εγκαταστάσεις εξόρυξης, ήτοι στις περιπτώσεις κατά τις οποίες η μηχανοποίηση προκαλεί τόσο αύξηση της παραγωγικότητας όσο και κατάργηση σημαντικού αριθμού θέσεων απασχόλησης, χωρίς να μειώνεται απαραίτητα το επίπεδο παραγωγής.

3.6. Το άρθρο 56, παράγραφος 2, στοιχείο β) αφορά τις περιπτώσεις κατά τις οποίες υπάρχει ανάγκη παύσης, μείωσης ή αλλαγής της δραστηριότητας εξαιτίας ουσιωδών αλλαγών στους όρους διαθέσεως στις βιομηχανίες άνθρακα ή χάλυβα, που δεν συνδέονται άμεσα με τη δημιουργία της κοινής αγοράς. Το μέσο αυτό, το οποίο εφαρμόζεται από το 1954, χρησιμοποιήθηκε ευρέως, και μάλιστα κατά την περίοδο 1989-1994, τόσο στον τομέα του άνθρακα, στον οποίο σημειώθηκαν πολλά κλεισίματα μονάδων, όσο και, ακόμα περισσότερο, στον τομέα του χάλυβα όπου υπήρξε ανάγκη για σημαντικές αναδιαρθρώσεις.

3.7. Σε όλες τις περιπτώσεις το άρθρο 56 της συνθήκης ΕΚΑΧ προβλέπει ότι η Επιτροπή «εξαρτά τη χορήγηση μη επιστρεπτέας ενισχύσεως εκ της καταβολής από το ενδιαφερόμενο κράτος μιας ειδικής συνεισφοράς τουλάχιστον ίσης προς το ποσό της ενισχύσεως αυτής, εκτός αν το Συμβούλιο με πλειοψηφία δύο τρίτων επιτρέπει παρέκκλιση».

3.8. Οι παραπάνω διατάξεις της συνθήκης ΕΚΑΧ μεταφέρθηκαν στις διμερείς συμβάσεις που συνάφθηκαν μεταξύ της Επιτροπής και κάθε κράτους μέλους. Οι συμβάσεις αυτές τέθηκαν σε ισχύ την 1η Ιανουαρίου 1989 σε αντικατάσταση των συμφωνιών που ίσχυαν προηγουμένως. Αποσκοπούσαν κυρίως στην όσο το δυνατόν μεγαλύτερη εναρμόνιση των ενισχύσεων που καταβάλλονταν μέσα στα διάφορα κράτη μέλη καθώς και στον περιορισμό της παρέμβασης της ΕΚΑΧ με την καθιέρωση ανώτατων ορίων. Επιπλέον, εισήγαγαν καινοτομίες σε σχέση με τους μηχανισμούς που εφαρμόζονταν μέχρι τότε, όπως για παράδειγμα το συνυπολογισμό του οικονομικού δυναμικού των διαφόρων περιοχών ή ακόμα την αυτόματη ακύρωση των πιστώσεων που δεν έχουν χρησιμοποιηθεί στις 30 Ιουνίου του τέταρτου έτους μετά το έτος που ελήφθη η απόφαση χορήγησης από την Επιτροπή.

3.9. Οι διμερείς συμβάσεις προβλέπουν πέντε πρότυπες περιπτώσεις που μπορούν να χρηματοδοτηθούν εν μέρει από την ΕΚΑΧ: την πρόωρη συνταξιοδότηση, την ανεργία, την εσωτερική μετάθεση, τον εξωτερικό επαναπροσανατολισμό και την επαγγελματική κατάρτιση. Για καθεμία από τις παραπάνω περιπτώσεις καθορίζονται οι δαπάνες στις οποίες μπορεί να συμμετέχει η ΕΚΑΧ καθώς και ο τρόπος υπολογισμού αυτής της συμμετοχής και τα σχετικά ανώτατα όρια (βλ. πίνακα 3.1).

>ΘΕΣΗ ΠΗΝΑΚΑ>

3.10. Το άρθρο 10 των διμερών συμβάσεων περιέχει ρήτρα επιφύλαξης η οποία ορίζει ότι, εάν οι πιστώσεις οι οποίες έχουν εγγραφεί στον επιχειρησιακό προϋπολογισμό της ΕΚΑΧ αποδειχθούν ανεπαρκείς για την κάλυψη των επιλέξιμων αιτήσεων ενισχύσεων, η Επιτροπή μπορεί να μειώσει το ποσό της συμμετοχής της. Στην περίπτωση αυτή πραγματοποιείται γραμμική μείωση στο σύνολο των επιλέξιμων αιτήσεων.

3.11. Στο πλαίσιο της «σταδιακής κατάργησης» (λήξη της συνθήκης ΕΚΑΧ, μεταφορά ορισμένων στοιχείων στο γενικό προϋπολογισμό), η Επιτροπή αποφάσισε να αναστείλει (15), από 1ης Ιανουαρίου 1995, την παρέμβασή της σε προγράμματα επαγγελματικής κατάρτισης και ενίσχυσης της απασχόλησης δυνάμει του άρθρου 56 της συνθήκης ΕΚΑΧ, όσον αφορά τόσο τις παραδοσιακές όσο και τις συμπληρωματικές ενισχύσεις. Εφεξής, τα μέτρα αυτά θα μπορούν να χρηματοδοτούνται από το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο (ΕΚΤ) εάν πληρούν τις απαιτούμενες προϋποθέσεις, ήτοι εφόσον είναι επιλέξιμα δυνάμει των κανονισμών των διαρθρωτικών ταμείων (16). Αυτό επιτρέπει την ελάφρυνση του επιχειρησιακού προϋπολογισμού της ΕΚΑΧ, οι πόροι του οποίου θα μειωθούν αναγκαστικά, και συγχρόνως τη διατήρηση του επιπέδου παρέμβασης της ΕΚΑΧ για τα υπόλοιπα μέτρα. Εξάλλου, οι προαναφερθείσες ενισχύσεις χάνουν προφανώς τον τομεακό τους χαρακτήρα.

Συμπληρωματικές ενισχύσεις στον τομέα του άνθρακα

3.12. Παράλληλα με την πρωτοβουλία της ΕΟΚ όσον αφορά την οικονομική μετατροπή των περιοχών με ανθρακωρυχεία (17), η ΕΚΑΧ ενέκρινε πρόγραμμα τετραετούς διάρκειας (1990-1994). Τα δύο αυτά προγράμματα είναι γνωστά ως RECHAR. Οι ενισχύσεις που χορηγεί η ΕΚΑΧ στο πλαίσιο της RECHAR διέπονται, όπως και οι παραδοσιακές ενισχύσεις, από το άρθρο 56, παράγραφοι 1, στοιχείο γ) και 2, στοιχείο β) της συνθήκης του Παρισιού.

3.13. Ανακοίνωση της Επιτροπής προς τα κράτη μέλη (18) αναφέρει τα τέσσερα επιλέξιμα μέτρα (επαγγελματική εκπαίδευση, προκαταρκτική εκπαίδευση, ενισχύσεις για τη δημιουργία επιχειρήσεων και πρόωρη συνταξιοδότηση) και καθορίζει τα κριτήρια για τη χορήγηση των σχετικών ενισχύσεων. Οι ενισχύσεις αυτές καταβάλλονται, κατά γενικό κανόνα, επιπλέον των παραδοσιακών, διπλασιάζοντας συχνά τη διάρκεια παρέμβασης των δεύτερων και αυξάνοντας το μέσο ποσό ανά εργαζόμενο από 3 000 Ecu σε 7 000 Ecu. Εκτός και αν ορίζεται διαφορετικά, οι υπόλοιποι όροι και λεπτομέρειες διαχείρισης των ενισχύσεων RECHAR είναι οι ίδιοι με αυτούς που προβλέπονται από τις διμερείς συμβάσεις που διέπουν τις παραδοσιακές ενισχύσεις.

3.14. Παράλληλα με την κοινοτική πρωτοβουλία RECHAR ΙΙ της ΕΟΚ (1994-1997) (19) (20) η οποία παρατείνει τη RECHAR, η απόφαση αριθ. 3632/93/ΕΚΑΧ (21) καθιέρωνε μια σειρά κοινωνικών μέτρων τα οποία συνοδεύουν το πρόγραμμα αναδιάρθρωσης της βιομηχανίας άνθρακα που αφορά την αυτή περίοδο. Οι λεπτομέρειες εφαρμογής αυτών των κοινωνικών μέτρων, οι οποίες αναφέρονται σε πληροφοριακό σημείωμα (22), μπορούν μεν να συγκριθούν με τους αντίστοιχους όρους εφαρμογής της RECHAR (1990-1993), περιέχουν όμως μερικές σημαντικές αλλαγές:

- γίνονται επιλέξιμα τα επιδόματα που αντισταθμίζουν μισθολογική απώλεια, τα πριμ αποχώρησης και τα επιδόματα γεωγραφικής κινητικότητας στο πλαίσιο της ανακατάταξης (που αντιστοιχεί στον εξωτερικό επαναπροσανατολισμό των παραδοσιακών ενισχύσεων) καθώς και η ανεργία 7

- η μέγιστη συμπληρωματική συμμετοχή της ΕΚΑΧ παραμένει 4 000 Ecu, εκτός από την περίπτωση της ανεργίας για την οποία είναι 2 000 Ecu.

Εξάλλου, η επαγγελματική κατάρτιση και η ενίσχυση για την απασχόληση δεν είναι πλέον επιλέξιμες από την 1η Ιανουαρίου 1995, έπειτα από την απόφαση της Επιτροπής της 24ης Ιουνίου 1994 (23).

Κοινωνικό πρόγραμμα για το χάλυβα (1993-1995)

3.15. Τα κοινωνικά μέτρα που συνοδεύουν το πρόγραμμα αναδιάρθρωσης της χαλυβουργίας (1993-1995), τα οποία αποκαλούνται κοινώς κοινωνικό πρόγραμμα για το χάλυβα, προβλέπουν παρέμβαση του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Ταμείου (ΕΚΤ) καθώς και της ΕΚΑΧ. Ως προς τη δεύτερη, προβλέπεται η παρέμβαση των ενισχύσεων για την αναπροσαρμογή που ορίζονται στο άρθρο 56, παράγραφος 2, στοιχείο β) της σχετικής συνθήκης. Οι όροι εφαρμογής αυτών των κοινωνικών μέτρων καθορίζονται σε πληροφοριακό σημείωμα της Επιτροπής (24).

3.16. Είναι επιλέξιμοι οι εργαζόμενοι των οποίων η απασχόληση θίγεται από πρόγραμμα κλεισίματος μονάδων παραγωγής. Το κριτήριο αυτό είναι περιοριστικότερο από τα κριτήρια που εφαρμόζονται για τις παραδοσιακές ενισχύσεις. Επιπλέον, επιλέγονται μόνο τρία είδη μέτρων: η πρόωρη συνταξιοδότηση, η ανακατάταξη (στην οποία συγκαταλέγεται η σχετική επαγγελματική κατάρτιση) και η ανεργία. Τα μέσα ανώτατα όρια παρέμβασης είναι αντίστοιχα 5 000, 4 000 και 3 000 Ecu. Τέλος, εκτός και αν ορίζεται διαφορετικά, οι όροι και οι λεπτομέρειες διαχείρισης είναι ίδιοι με εκείνους που περιλαμβάνονται στις διμερείς συμβάσεις για τη χορήγηση των παραδοσιακών ενισχύσεων.

Οικονομική σημασία των ενισχύσεων για την αναπροσαρμογή που χορηγεί η ΕΚΑΧ

>ΘΕΣΗ ΠΗΝΑΚΑ>

Στόχοι και προσέγγιση του ελέγχου

3.17. Οι βασικοί στόχοι αυτής της έρευνας συνίσταντο στη διαπίστωση του κατά πόσο τα κοινοτικά και εθνικά συστήματα (στο βαθμό που η Επιτροπή στηρίζεται σε πληροφοριακά στοιχεία που προέρχονται από τις εθνικές αρχές) που αφορούν τις ενισχύσεις για την αναπροσαρμογή λειτουργούν ορθά καθώς και στην αξιολόγηση της αποτελεσματικότητάς τους. Για την επίτευξη των παραπάνω στόχων, το Συνέδριο πραγματοποίησε αποστολές ελέγχου στην Επιτροπή καθώς και στα επτά κυριότερα κράτη μέλη που λαμβάνουν τις ενισχύσεις αυτές.

Αποτελεσματικότητα των ενισχύσεων για την αναπροσαρμογή που χορηγεί η ΕΚΑΧ

3.18. Το Συνέδριο, στο πλαίσιο των τελευταίων του παρατηρήσεων (1989) όσον αφορά τις ενισχύσεις για την αναπροσαρμογή (25), ζήτησε από την Επιτροπή να εκπονήσει έκθεση σχετικά με την επίτευξη των στόχων των νέων συμβάσεων. Η Επιτροπή απάντησε ότι οι δραστηριότητες για την αναπροσαρμογή που αναλαμβάνει η ΕΚΑΧ θα αποτελούσαν το θέμα περιοδικής έκθεσης. Έκτοτε, η Επιτροπή υπέβαλε δύο εκθέσεις δραστηριότητας σχετικά με τις ενισχύσεις για την αναπροσαρμογή που χορηγεί η ΕΚΑΧ, μια το 1991 (26) και μια δεύτερη το 1994. Εξαιτίας αυτής της περιοδικότητας, κρίνεται σκόπιμο οι αναλύσεις να αφορούν ολόκληρη την περίοδο από την τελευταία έκθεση και όχι μόνο το εκάστοτε οικονομικό έτος. Επιπλέον, θα ήταν χρήσιμο οι εκθέσεις αυτές να αναφέρονται, εκτός από την υλοποίηση των κοινωνικών στόχων, στην επίτευξη των βιομηχανικών και περιφερειακών στόχων των συμπληρωματικών ενισχύσεων.

3.19. Είναι δύσκολο να εκτιμηθεί η αποτελεσματικότητα των ενισχύσεων για την αναπροσαρμογή που χορηγεί η ΕΚΑΧ, κατά μείζονα δε λόγο διότι είναι άγνωστο πώς θα είχε εξελιχθεί η κατάσταση χωρίς αυτές. Για το σκοπό αυτό, πρέπει να καθοριστούν οι στόχοι τους (κοινωνικοί, βιομηχανικοί ή περιφερειακοί), οι οποίοι είναι δυνατόν να ποικίλλουν ανάλογα με τις διάφορες ενισχύσεις (παραδοσιακές ή συμπληρωματικές) καθώς και ανάλογα με τον τομέα (άνθρακα ή χάλυβα). Επιπλέον, το ζήτημα αυτό μπορεί να εξεταστεί σε δύο επίπεδα: αυτό του μέσου γενικά καθώς και κάθε τύπου μέτρου, ή ακόμα και κάθε δαπάνης που συγχρηματοδοτείται από την ΕΚΑΧ.

Αποτελεσματικότητα των παραδοσιακών ενισχύσεων

3.20. Οι παραδοσιακές ενισχύσεις εξυπηρετούν ουσιαστικά κοινωνικό στόχο. Η εξέλιξη της αγοράς του άνθρακα και του χάλυβα επιφέρει σημαντικές απώλειες θέσεων απασχόλησης στους δύο αυτούς τομείς. Για το λόγο αυτό, οι ενισχύσεις, που χορηγεί η ΕΚΑΧ και οι οποίες προστίθενται στις εθνικές, έχουν ως στόχο να εξασφαλίσουν ένα ικανοποιητικό επίπεδο κοινωνικής προστασίας υπέρ των ενδιαφερόμενων εργαζομένων. Αυτό σημαίνει ότι, χάρη στην ΕΚΑΧ, οι εργαζόμενοι στους τομείς του άνθρακα και του χάλυβα πρέπει να απολαύουν ειδικής μεταχείρισης προκειμένου οι εν λόγω τομείς να μπορούν να πραγματοποιούν τις διαρθρωτικές προσαρμογές τους υπό συνθήκες σχετικής κοινωνικής ειρήνης. Η προνομιακή μεταχείριση των εργαζομένων στις βιομηχανίες που εντάσσονται στο πλαίσιο της ΕΚΑΧ σε σύγκριση με τους υπόλοιπους εργαζομένους δικαιολογείται από την προέλευση των πόρων του προϋπολογισμού της ΕΚΑΧ. Πράγματι, οι ενισχύσεις αυτές χρηματοδοτούνται από εισφορές με βάση την παραγωγή άνθρακα και χάλυβα ή από τους τόκους που προέρχονται από τα αποθεματικά και τα λοιπά διαθέσιμα της ΕΚΑΧ. Από την άποψη αυτή, τα σχετικά κοινοτικά κονδύλια λειτουργούν ως ταμείο τομεακής αλληλοβοήθειας.

3.21. Από τις αναλύσεις της Επιτροπής φαίνεται να προκύπτει η χρησιμότητα των ενισχύσεων για την αναπροσαρμογή, στο βαθμό που καταργήθηκαν εκατοντάδες χιλιάδες θέσεις απασχόλησης χωρίς ιδιαίτερες κοινωνικές αντιπαραθέσεις. Πράγματι, όλες σχεδόν οι αποχωρήσεις ήταν εθελούσιες 7 το γεγονός αυτό ήταν απόρροια συναίνεσης η οποία επιτεύχθηκε μετά από διαπραγματεύσεις με τους εργαζομένους και χάρη στις ενισχύσεις που έλαβαν.

3.22. Χωρίς να τίθεται υπό αμφισβήτηση η επιτυχία του βασικού κοινωνικού στόχου, διερωτάται κανείς για τις επιπτώσεις των ενισχύσεων της ΕΚΑΧ στο μέλλον. Ιστορικά, η ΕΚΑΧ ανέπτυξε ιδιαίτερα πρωτοποριακή κοινωνική πολιτική η οποία, με τη σειρά της, επηρέασε το επίπεδο της παρέμβασης των κρατών μελών στους τομείς του άνθρακα και του χάλυβα και αποτέλεσε το παράδειγμα για τις εθνικές κοινωνικές πολιτικές σε άλλους τομείς. Σήμερα, τα αποτελέσματα αυτά είναι λιγότερο εμφανή, κυρίως εξαιτίας της γενικότερης βελτίωσης της κοινωνικής προστασίας. Στην πράξη, τα ζητήματα κοινωνικής πρόνοιας που αφορούν τους εργαζομένους διέπονται συνήθως από εθνικές συμβάσεις, ενώ οι ενισχύσεις της ΕΚΑΧ εμφανίζονται ως μερική επιστροφή των κρατικών ενισχύσεων.

3.23. Η σχέση μεταξύ των εθνικών ενισχύσεων και αυτών της ΕΚΑΧ ποικίλλουν ανάλογα με το κράτος μέλος, ενίοτε δε είναι δύσκολο να προσδιοριστεί αν η μείωση των δεύτερων θα μπορούσε να επηρεάσει τις πρώτες και, κατά συνέπεια, αν θα είχε επιπτώσεις στη μεταχείριση των εργαζομένων. Τα παραδείγματα που ακολουθούν είναι αντιφατικά και δεν επιτρέπουν την εξαγωγή συμπερασμάτων σχετικά, τουλάχιστον όχι κατά τον ίδιο τρόπο για όλα τα κράτη μέλη. Ένα από αυτά (Ισπανία), κατά την προσχώρησή του στις Ευρωπαϊκές Κοινότητες, δεν χρειάστηκε να τροποποιήσει το ισχύον καθεστώς κοινωνικής προστασίας όσον αφορά τους εργαζομένους στους τομείς του άνθρακα και του χάλυβα προκειμένου να αποκτήσει δικαίωμα λήψης ενισχύσεων από την ΕΚΑΧ. Από την άλλη μεριά, εργαζόμενοι σε αρκετούς τομείς που διέρχονται κρίση, πέρα από τους τομείς του άνθρακα και του χάλυβα, υπέρ των οποίων η ΕΚΑΧ προφανώς δεν συνεισφέρει, απολαύουν του ίδιου αυτού εθνικού καθεστώτος. Με τις συνθήκες αυτές, οι ενισχύσεις για την αναπροσαρμογή δεν έχουν πραγματική επίδραση. Αντίθετα, ένα άλλο κράτος μέλος (Κάτω Χώρες) κατάργησε το ειδικό καθεστώς για την προστασία των εργαζομένων στη χαλυβουργία με το πρόσχημα της μείωσης της συμμετοχής της ΕΚΑΧ στη χρηματοδότηση του συνολικού κόστους αυτού του καθεστώτος. Τέλος, ένα τρίτο κράτος μέλος (Ηνωμένο Βασίλειο) έχει καταργήσει την καταβολή ειδικών ενισχύσεων στους εργαζομένους στον τομέα του χάλυβα και σκοπεύει να πράξει το ίδιο για τους εργαζομένους του τομέα του άνθρακα, παρά την ύπαρξη των ενισχύσεων της ΕΚΑΧ.

Αποτελεσματικότητα του προγράμματος RECHAR (1990-1993)

3.24. Η ευρωπαϊκή βιομηχανία του άνθρακα, με μερικές εξαιρέσεις, είναι καταδικασμένη για καθαρά οικονομικούς λόγους, εξαιτίας της ανεπαρκούς αποδοτικότητάς της στο πλαίσιο του διεθνούς ανταγωνισμού. Μετά τη διαπίστωση αυτή, τα κράτη μέλη έλαβαν θέσεις που εντάσσονται στο πλαίσιο μιας γενικότερης ενεργειακής πολιτικής. Το Βέλγιο σταμάτησε την εξόρυξη άνθρακα από το 1992. Η Γαλλία προβλέπει να κλείσει τα τελευταία ορυχεία στη Λωραίνη το 2005. Το Ηνωμένο Βασίλειο προέβη στην ιδιωτικοποίηση των ελάχιστων ορυχείων που έχουν απομείνει και στα οποία εργάζονται περίπου 8 000 άτομα. Η Γερμανία και η Ισπανία, για κοινωνικούς και στρατηγικούς λόγους, δεν αποφάσισαν ακόμα να σταματήσουν την παραγωγή τους, επί του παρόντος όμως γίνονται σχετικές συζητήσεις. Όλα αυτά συνοδεύονται από σημαντικές απώλειες θέσεων εργασίας, των οποίων τις κοινωνικές και περιφερειακές επιπτώσεις προσπαθεί να περιορίσει η ΕΚΑΧ.

3.25. Το κοινωνικό πρόγραμμα άνθρακα (1990-1993) της ΕΚΑΧ παρεμβαίνει στα πλαίσια του περιφερειακού προγράμματος RECHAR της ΕΟΚ, το οποίο αποσκοπεί στην ενίσχυση της κοινοτικής υποστήριξης της οικονομικής μετατροπής των περιοχών της Κοινότητας στις οποίες βρίσκονται ανθρακωρυχεία. Η Επιτροπή, στην έκθεση δραστηριότητας για το 1994, διευκρινίζει ότι, επί του συνόλου του προγράμματος, η ΕΚΑΧ συνεισέφερε 175 εκατ. Ecu υπέρ 121 812 εργαζομένων. Επιπλέον, λόγω των μεταγενέστερων απωλειών θέσεων απασχόλησης, εγκρίθηκε δεύτερο κοινωνικό πρόγραμμα για τον τομέα του άνθρακα (1994-1997), για το οποίο το 1994 διατέθηκαν 40 εκατ. Ecu. Η παρουσίαση των αποτελεσμάτων αυτών των ενισχύσεων περιορίζεται στην πρωταρχική επίδρασή τους, δηλαδή την κοινωνική, χωρίς να αναφέρει την περιφερειακή πτυχή τους.

Αποτελεσματικότητα των κοινωνικών μέτρων στον τομέα του χάλυβα (1993-1995)

3.26. Το οικονομικό πλαίσιο του τομέα της χαλυβουργίας είναι άκρως διαφορετικό από το αντίστοιχο πλαίσιο του τομέα του άνθρακα. Στην περίπτωση αυτή δεν πρόκειται για τη διαχείριση της παρακμής του, αλλά για την εξυγίανσή του με σκοπό να ενισχυθεί η ανταγωνιστικότητά του. Το 1992, η Επιτροπή προέβη σε αξιολόγηση, κατά κατηγορία προϊόντων, της διαρθρωτικής πλεονασματικής παραγωγικής ικανότητας της ευρωπαϊκής χαλυβουργίας. Για την επίλυση του προβλήματος πρότεινε ορισμένα μέτρα, μεταξύ των οποίων συγκαταλεγόταν κοινωνική υποστήριξη χρηματοδοτούμενη από τον προϋπολογισμό της ΕΚΑΧ (27). Σύμφωνα με έρευνα στις επιχειρήσεις, η οποία πραγματοποιήθηκε κατόπιν αιτήματος της Επιτροπής (αποστολή Braun), καθώς και σύμφωνα με στοιχεία προερχόμενα από τις εθνικές αρχές, ο προβλεπόμενος αριθμός των δικαιούχων στο πλαίσιο αυτής της αναδιάρθρωσης υπολογιζόταν σε 69 000 άτομα, υπέρ των οποίων η Επιτροπή προέβλεπε τη διάθεση 240 εκατ. Ecu, τα 60 εκατ. από τα οποία εγγράφηκαν στον προϋπολογισμό για το 1993.

3.27. Ο στόχος των κοινωνικών μέτρων στον τομέα του χάλυβα (1993-1995) είναι βέβαια κοινωνικός, αλλά επίσης συνδέεται με τη βιομηχανική πολιτική, δεδομένου ότι αυτά συνοδεύουν πρόγραμμα μείωσης της παραγωγικής ικανότητας. Στα τέλη του 1994, είχαν ήδη χορηγηθεί 146 εκατ. Ecu υπέρ 43 969 εργαζομένων. Το 1993, καθώς οι επιλέξιμες αιτήσεις για ενισχύσεις υπερέβαιναν τα 60 εκατ. Ecu που προβλέπονταν από τον προϋπολογισμό, η Επιτροπή μετέφερε τις επιπλέον αιτήσεις στον προϋπολογισμό του 1994 προκειμένου να μην προβεί σε γραμμική μείωση. Το 1994, εξαιτίας αυτής της μεταφοράς από το 1993, υπήρχε επίσης μικρό πλεόνασμα το οποίο μεταφέρθηκε στον προϋπολογισμό του 1995. Σύμφωνα με πρόσφατους υπολογισμούς της Επιτροπής, το υπόλοιπο του προϋπολογισμού για το 1995 αρκεί για την κάλυψη των αιτήσεων που προβλέπονται για το τρέχον οικονομικό έτος. Ωστόσο, η Συμβουλευτική Επιτροπή της ΕΚΑΧ έχει την πεποίθηση ότι τα 240 εκατ. Ecu που προορίζονται για τα κοινωνικά μέτρα θα αποδειχθούν ανεπαρκή εξαιτίας των σημαντικών απωλειών θέσεων απασχόλησης που αναμένονται μετά το 1995 (28).

3.28. Όσον αφορά το βιομηχανικό στόχο της εξυγίανσης του τομέα της χαλυβουργίας, τον Οκτώβριο του 1994 η Επιτροπή προέβη στην κατάρτιση σχετικού απολογισμού (29), στο πλαίσιο του οποίου καταλήγει στο συμπέρασμα ότι «δεν έχει επιτευχθεί ο πάντοτε ισχύων στόχος της περιστολής της δυναμικότητας τουλάχιστον κατά 19 εκατ. Τ/έτος» και ότι «δεν υφίσταται πλέον λόγος διατήρησης του κορμού των συνοδευτικών μέτρων». Κατά συνέπεια, δεν προτίθεται να αυξήσει την κάλυψη από πλευράς προϋπολογισμού πέραν των 240 εκατ. Ecu που προβλέπονταν αρχικά. Είναι δύσκολο να προσδιοριστούν οι επιπτώσεις των κοινωνικών αυτών μέτρων όσον αφορά το αποτέλεσμα της αναδιάρθρωσης του τομέα της χαλυβουργίας, ενώ δεν είναι βέβαιο ότι η κατάσταση θα είχε βελτιωθεί αν τα ποσά ήταν υψηλότερα. Αντίστροφα, με λιγότερες κοινωνικές ενισχύσεις το επιτευχθέν επίπεδο μείωσης ίσως να ήταν χαμηλότερο. Η απάντηση μπορεί να δοθεί μόνο σε επίπεδο μεμονωμένων επιχειρήσεων, όταν πρέπει να ληφθεί η απόφαση, με συνυπολογισμό πολλών παραμέτρων, για το κλείσιμο μονάδων ή τη μείωση της παραγωγικής τους ικανότητας.

Αποτελεσματικότητα των διαφόρων πρότυπων περιπτώσεων

3.29. Προκειμένου να αξιολογηθεί καλύτερα η αποτελεσματικότητα των πρότυπων περιπτώσεων, πρέπει να γίνει διάκρισή τους σε δύο κατηγορίες: σε αυτές που βοηθούν τους εργαζομένους στην επανεξεύρεση απασχόλησης και σε εκείνες που μπορούν να θεωρηθούν μάλλον ως αντιστάθμισμα που παρέχεται στους εργαζομένους που δέχονται να εγκαταλείψουν την απασχόλησή τους.

3.30. Στην πρώτη κατηγορία συγκαταλέγεται η επαγγελματική κατάρτιση, ο εξωτερικός επαναπροσανατολισμός (που περιλαμβάνει κυρίως τις ενισχύσεις για τη δημιουργία επιχείρησης) και η εσωτερική μετάθεση. Συνήθως, τα χρήματα δεν καταβάλλονται στον εργαζόμενο (εκτός από τα πριμ), αλλά χρησιμοποιούνται είτε για να του παρασχεθούν συμπληρωματικές γνώσεις οι οποίες θα του επιτρέψουν να εξεύρει νέα απασχόληση, είτε για να τον διευκολύνουν στη δημιουργία της δικής του απασχόλησης με την παροχή συμβουλών και υποστήριξης. Μολονότι η δημιουργία επιχειρήσεων παρέμεινε σχετικά περιθωριακή περίπτωση και περιορισμένη από τη φύση της, η επαγγελματική κατάρτιση χρησιμοποιήθηκε ευρέως, ενίοτε σε συνδυασμό με άλλες πρότυπες περιπτώσεις (ανεργία, εξωτερικό επαναπροσανατολισμό ή εσωτερική μετάθεση). Συχνά είναι δύσκολο να αξιολογηθεί η πραγματική αποτελεσματικότητα της επαγγελματικής κατάρτισης, διότι αυτό απαιτεί παρακολούθηση κατά το διάστημα που μεσολαβεί από την κατάρτιση μέχρι την εξεύρεση απασχόλησης από τον ενδιαφερόμενο, παρακολούθηση που πραγματοποιείται σπάνια. Ωστόσο, ο θετικός χαρακτήρας των εν λόγω ενισχύσεων εναρμονίζεται με τους στόχους τόσο του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Ταμείου (ΕΚΤ), στο οποίο συμπεριλαμβάνονται από την 1η Ιανουαρίου 1995, όσο και του λευκού βιβλίου για την ανάπτυξη, την ανταγωνιστικότητα και την απασχόληση.

3.31. Η δεύτερη κατηγορία περιλαμβάνει τις υπόλοιπες πρότυπες καταστάσεις, κυρίως την πρόωρη συνταξιοδότηση και την ανεργία. Σκοπός της παρούσας έκθεσης δεν είναι να επικρίνει μέτρα που απέδειξαν τη χρησιμότητά τους για τη συναίνεση όσον αφορά τις απολύσεις, αλλά να επισημάνει ίσως τα όριά τους και πάντως τις διαφορές τους σε σχέση με τους στόχους του ΕΚΤ, το οποίο αποσκοπεί στην υποστήριξη της αγοράς εργασίας.

3.32. Ειδικότερα, όσον αφορά την πρόωρη συνταξιοδότηση, αυτός καθεαυτός ο όρος «αναπροσαρμογή» είναι ακατάλληλος, καθόσον αναφέρεται στους εργαζομένους που εγκαταλείπουν οριστικά την αγορά εργασίας. Η ελάχιστη ηλικία που δίνει δικαίωμα πρόσβασης στην πρόωρη συνταξιοδότηση ποικίλλει, ανάλογα με το κράτος μέλος, μεταξύ 48 ετών (στην Πορτογαλία) και 57,5 ετών (στις Κάτω Χώρες), ενώ ενίοτε αντικαθίσταται από μια προϋπόθεση αρχαιότητας (για παράδειγμα, 20 έτη για τους βέλγους ανθρακωρύχους). Για το λόγο αυτό, μερικές φορές, νέοι ακόμα άνθρωποι βρίσκονται χωρίς επαγγελματική δραστηριότητα, γεγονός που μπορεί να δημιουργήσει οικονομικά και κοινωνικά προβλήματα. Πρόκειται για μέτρο που στοιχίζει ακριβά στα κράτη μέλη. Τέλος, προκαλεί σοβαρά προβλήματα προσωπικού, κυρίως στις χαλυβουργικές επιχειρήσεις, δεδομένου ότι οι υποψήφιοι που πληρούν τις προϋποθέσεις της πρόωρης συνταξιοδότησης είναι συχνά οι πλέον έμπειροι εργαζόμενοι. Εν ολίγοις, η πρόωρη συνταξιοδότηση αποτελεί αναμφίβολα ήσσον κακό για τα άτομα των οποίων καταργείται η θέση απασχόλησης, παρουσιάζει όμως πολλά μειονεκτήματα. Αυτή η πρότυπη περίπτωση είναι σε μεγάλο βαθμό η πλέον χρησιμοποιούμενη. Στο μέλλον, θα χρησιμοποιείται λιγότερο εξαιτίας της μείωσης του αριθμού των εργαζομένων που πληρούν τις απαιτούμενες προϋποθέσεις ηλικίας ή αρχαιότητας.

Έλεγχος της κανονικότητας

3.33. Οι διάφοροι επιτόπιοι έλεγχοι στα κυριότερα κράτη μέλη που λαμβάνουν ενισχύσεις, οι οποίοι διενεργήθηκαν από υπαλλήλους του Συνεδρίου, αποκάλυψαν παρατυπίες. Στον τομέα των ενισχύσεων για την αναπροσαρμογή, ο κίνδυνος εθελούσιων ή μη παρατυπιών είναι περιορισμένος για τους τρεις λόγους που ακολουθούν.

3.34. Πρώτον και κύριον, το γεγονός ότι τα κράτη μέλη καταβάλλουν ειδική συνεισφορά τουλάχιστον ίση - και στην πραγματικότητα συχνά ανώτερη - με τη συμμετοχή της ΕΚΑΧ τα υποχρεώνει να διενεργούν τους δικούς τους ελέγχους. Από παρόμοιο πρόσφατο έλεγχο σε κράτος μέλος ανακαλύφθηκε μια περίπτωση εικαζόμενης απάτης.

3.35. Οι δαπάνες που συγχρηματοδοτούνται από την ΕΚΑΧ (και αφορούν την πρόωρη συνταξιοδότηση, την ανεργία, κτλ . . .) είναι πολλές και ποικίλες. Ωστόσο, οι αιτιολογήσεις τους είναι σχετικά εύκολο να ελεγχθούν, με εξαίρεση τις δαπάνες για την επαγγελματική κατάρτιση.

3.36. Οι διάφορες υπηρεσίες της Επιτροπής ελέγχουν τη βιομηχανική επιλεξιμότητα, ήτοι τις πραγματικές οικονομικές ή τεχνικές συνθήκες που αναγκάζουν τις επιχειρήσεις να μειώσουν το προσωπικό τους, καθώς και τον αριθμό των επιλέξιμων εργαζομένων. Οι εν λόγω υπηρεσίες γνωρίζουν καλά τους τομείς του άνθρακα και του χάλυβα και αυτό τους επιτρέπει να επαληθεύουν τις πληροφορίες που παρέχονται μαζί με τις αιτήσεις για χορήγηση ενισχύσεων.

Εφαρμογή των διμερών συμβάσεων

3.37. Οι διμερείς συμβάσεις καταρτίστηκαν με πρώτιστο μέλημα την εναρμόνιση των ενισχύσεων μεταξύ των διαφόρων κρατών μελών, λαμβάνοντας συγχρόνως υπόψη τις ιδιαιτερότητες των εθνικών νομοθεσιών σε θέματα κοινωνικής προστασίας. Εντούτοις, εξακολουθούν να υπάρχουν ορισμένες ρήτρες προσαρμοσμένες στα δεδομένα κάθε χώρας (για παράδειγμα, η προϋπόθεση ηλικίας ή αρχαιότητας για την απόκτηση δικαιώματος πρόωρης συνταξιοδότησης). Επιπλέον, το πραγματικό περιεχόμενο ορισμένων όρων ποικίλλει από κράτος σε κράτος (για παράδειγμα, ο «προηγούμενος μισθός» που χρησιμοποιείται για τον υπολογισμό της συμμετοχής της ΕΚΑΧ μπορεί να συνιστά το μέσο όρο των τριών, έξι ή δώδεκα τελευταίων μηνών, ή ακόμα να αντιστοιχεί σε ένα κατ' αποκοπή μισθό κατά τομέα ή κατά επιχείρηση, κτλ . . .).

3.38. Η πολυμορφία αυτή δημιουργεί πολύπλοκες καταστάσεις με αποτέλεσμα, μερικές φορές, οι διμερείς συμβάσεις να παρουσιάζουν δυσκολίες κατά την εφαρμογή τους. Ορισμένες υπηρεσίες δεν τις γνωρίζουν πάντοτε σε βάθος, έστω και πολλά χρόνια μετά την έναρξη της ισχύος τους. Απαντάται το φαινόμενο να μην ζητούν όλες τις ενισχύσεις τις οποίες δικαιούνται, είτε από άγνοια, είτε διότι η διοικητική διαχείριση που απαιτείται κρίνεται ιδιαίτερα πολύπλοκη και δαπανηρή σε συνάρτηση με τα προς είσπραξη ποσά. Κατά συνέπεια, η Επιτροπή πιθανώς να έπρεπε να παρέχει περισσότερες διευκρινίσεις, ή και τεχνική βοήθεια. Για παράδειγμα, αποδείχθηκε ότι, για χρόνια, οι αιτήσεις ενός κράτους μέλους για χορήγηση ενισχύσεων για εξωτερικό επαναπροσανατολισμό εκτιμούνταν χαμηλότερα από την πραγματική τους αξία για το λόγο ότι τα αιτούμενα ποσά υπολογίζονταν εσφαλμένα. Το εν λόγω κράτος λάμβανε τόσο μικρή ενίσχυση για την πρότυπη αυτή περίπτωση ώστε εξέταζε το ενδεχόμενο να παραιτηθεί πλέον του δικαιώματός του. Ένα άλλο κράτος μέλος συνέχιζε να εφαρμόζει ορισμένους κανόνες που υπήρχαν μεν στις προηγούμενες συμβάσεις, αλλά όχι στις νέες. Τα προβλήματα αυτά δεν οδήγησαν σε αχρεώστητη καταβολή σημαντικών ποσών εκ μέρους της ΕΚΑΧ, διότι η εφαρμογή των ανώτατων ορίων περιόρισε τις χρηματικές συνέπειες. Εντούτοις, η κατάσταση αυτή πρέπει να διορθωθεί.

Λειτουργία της μονάδας διαχείρισης της Επιτροπής

3.39. Τα έγγραφα που υποβάλλουν οι εθνικές αρχές προς υποστήριξη των αιτήσεων για χορήγηση ενισχύσεων ποικίλλουν ανάλογα με το κράτος μέλος και συχνά είναι ελλιπή. Κατ' αυτό τον τρόπο, οι αρμόδιοι υπάλληλοι είναι υποχρεωμένοι να ζητούν συμπληρωματικές πληροφορίες, γεγονός που συχνά συνεπάγεται πολυάριθμα τηλεφωνήματα και πυκνή αλληλογραφία. Ενδεχόμενη τυποποίηση των απαιτούμενων πληροφοριών σε επίπεδο κρατών μελών θα επιτάχυνε και θα διευκόλυνε την εξέταση των αιτήσεων, περιορίζοντας συγχρόνως τον κίνδυνο σφαλμάτων. Επιπλέον, οι φάκελοι θα ήταν περισσότερο κατανοητοί από εκείνους οι οποίοι, χωρίς να έχουν συμμετάσχει στην κατάρτισή τους, θα ανέτρεχαν σε αυτούς για πληροφορίες ή για έλεγχο.

3.40. Η μονάδα διαχείρισης της Επιτροπής θα έπρεπε να διενεργεί άλλους ελέγχους σχετικά με τις πληρωμές, κάτι που θα απαιτούσε την κατοχή των απαραίτητων εγγράφων. Το πρόβλημα της λήψης των εγγράφων τα οποία πρέπει να συνοδεύουν τις αιτήσεις για χορήγηση ενισχύσεων ανακύπτει εκ νέου σε επίπεδο αιτήσεων για πληρωμή. Επιπλέον, το άρθρο 13, παράγραφος 3 των διμερών συμβάσεων, το οποίο καθορίζει τα δικαιολογητικά έγγραφα που πρέπει να υποβάλλονται μαζί με τις αιτήσεις για πληρωμή, προβλέπει ότι στη διάθεση της Επιτροπής πρέπει να τίθενται τα απαραίτητα έγγραφα τα οποία αποδεικνύουν την πραγματοποίηση των πληρωμών που σχετίζονται με το κάθε πρόγραμμα, συμπεριλαμβανομένων των στοιχείων που αφορούν την ταυτότητα των εργαζομένων που λαμβάνουν αυτές τις πληρωμές καθώς και τη θεμελίωση του δικαιώματός τους για τη λήψη των ενισχύσεων της ΕΚΑΧ. Στην πράξη, η Επιτροπή δεν ζητά πάντοτε να της υποβάλλονται τα εν λόγω έγγραφα. Ωστόσο, απλά και μόνο η επαλήθευση με βάση τα περιεχόμενα μιας κατάλληλης κατάστασης θα επέτρεπε τον εντοπισμό απλών στοιχείων, όπως της έλλειψης της απαιτούμενης αρχαιότητας ή της ειδικής συνεισφοράς του κράτους μέλους.

3.41. Η έλλειψη ορισμένων ελέγχων, η οποία αποδίδεται εν μέρει στην έλλειψη χρόνου και προσωπικού, οφείλεται επίσης - και κατά κάποιο τρόπο δικαιολογείται - στους ελέγχους που διενεργούν οι εθνικές αρχές, οι οποίες εξετάζουν και συχνά υπολογίζουν οι ίδιες τις αναλήψεις υποχρεώσεων και τις πληρωμές που ζητούν από την ΕΚΑΧ εφαρμόζοντας τα κριτήρια και τα ανώτατα όρια που καθορίζουν οι διμερείς συμβάσεις. Ωστόσο, το Συνέδριο, προκειμένου να μπορεί να επαφίεται σε ελέγχους που διεξάγονται από τρίτους, πρέπει να γνωρίζει καλά τα συστήματά τους καθώς και να μπορεί να τα ελέγχει. Όσον αφορά το ζήτημα αυτό, όπως και πολλά άλλα, δεν είναι εύκολο να γίνουν γενικεύσεις για όλα τα κράτη μέλη, η γνώση όμως των εν λόγω εθνικών συστημάτων είναι μερικές φορές ανεπαρκής. Η ανεπάρκεια αυτή οφείλεται κυρίως στις πρόσφατες αλλαγές προσωπικού οι οποίες δεν συνδυάστηκαν με μετάδοση γνώσεων. Η κατάσταση αυτή θα μπορούσε να διορθωθεί με την κατάρτιση, εκ μέρους κάθε κράτους μέλους, ενός μόνιμου φακέλου στον οποίο θα περιγράφονται οι διαδικασίες του (οι οποίες είναι συχνά ιδιαίτερα περίπλοκες), οι ιδιαιτερότητές του, τα πλεονεκτήματά του, αλλά κυρίως τα μειονεκτήματά του τα οποία οφείλει να καλύψει η Επιτροπή με τους δικούς της ελέγχους. Κρίνεται επίσης σκόπιμο να καθοριστούν οι περιπτώσεις κατά τις οποίες τα κριτήρια επιλεξιμότητας για τη χορήγηση των κρατικών ενισχύσεων είναι λιγότερο περιοριστικά από ό,τι εκείνα που αφορούν τις κοινοτικές ενισχύσεις. Στην περίπτωση αυτή, οι εθνικές αρχές θα μπορούσαν να ασχολούνται λιγότερο με τον έλεγχο των κριτηρίων που αφορούν τις κοινοτικές ενισχύσεις.

3.42. Η μονάδα διαχείρισης των ενισχύσεων για την αναπροσαρμογή πραγματοποιεί επιτόπιους ελέγχους στις υπηρεσίες και τις επιχειρήσεις που σχετίζονται με τις εν λόγω ενισχύσεις. Οι μεμονωμένοι φάκελοι που εξετάζονται σε παρόμοια περίπτωση θα έπρεπε να επιλέγονται από τον ελεγκτή κατά τρόπο συστηματικό και αυτόνομο, κάτι που δεν συμβαίνει πάντοτε. Συνήθως, οι αποστολές αυτές καταλήγουν σε ενδιαφέρουσες εκθέσεις. Το Συνέδριο δεν μπόρεσε να λάβει κατάσταση με όλους τους ελέγχους που έχουν διενεργηθεί από το 1989, δεδομένου ότι οι πληροφορίες αυτές δεν συγκεντρώνονται στη μονάδα. Κατά συνέπεια, μελετήθηκαν μόνο ορισμένες εκθέσεις που εμπεριέχονταν σε κάποιους φακέλους. Από την άποψη αυτή, θα ήταν χρήσιμο να γινόταν εξαντλητική και αυστηρότερη ταξινόμηση. Επιπλέον, το πρόγραμμα αποστολών της εν λόγω μονάδας δεν κοινοποιείται συστηματικά στο Συνέδριο.

3.43. Οι πράξεις που αφορούν τις ενισχύσεις για την αναπροσαρμογή καταγράφονται σε δύο συστήματα: στο σύστημα της γενικής λογιστικής της Γενικής Διεύθυνσης ΧΙΧ το οποίο συγκεντρώνει όλες τις πράξεις που αφορούν τον επιχειρησιακό προϋπολογισμό της ΕΚΑΧ (ΕΠΕ) και στο σύστημα της εσωτερικής λογιστικής της μονάδας που ευθύνεται για τη διαχείριση των ενισχύσεων αυτών. Το πρώτο σύστημα είναι το επίσημο λογιστικό σύστημα από το οποίο προέρχονται τα αριθμητικά στοιχεία που περιλαμβάνονται στις δημοσιονομικές καταστάσεις της ΕΚΑΧ. Θα πρέπει να δίνει τη δυνατότητα στο δημοσιονομικό έλεγχο να επαληθεύει ότι το υπόλοιπο των αναλήψεων υποχρεώσεων επαρκεί για την πραγματοποίηση των σχετικών πληρωμών. Το δεύτερο σύστημα χρησιμοποιείται από τους διαχειριστές των αναλήψεων υποχρεώσεων και των πληρωμών, οι οποίοι έχουν κατ' αυτό τον τρόπο άμεση πρόσβαση στο σύστημα και μπορούν να ενημερώνονται για την κατάσταση των λογαριασμών ανά πάσα στιγμή.

3.44. Η λογιστική της μονάδας διαχείρισης δεν είναι πλέον ενημερωμένη και επομένως δεν είναι πλέον αξιόπιστη. Η δήλωση αυτή μπορεί να διαφοροποιηθεί ανάλογα με το λογαριασμό, γενικά όμως οι καταχωρήσεις πρέπει να είναι περισσότερο συστηματικές, ενώ πρέπει να εξασφαλίζεται η συμφωνία μεταξύ των υπολοίπων που προκύπτουν από το σύστημα αυτό και αυτών της ΓΔ ΧΙΧ με τακτικές αντιπαραβολές. Αυτό δεν έγινε το 1994. Ένας από τους λόγους που προβάλλεται προς αιτιολόγηση του προβλήματος είναι η αποχώρηση του υπαλλήλου που γνώριζε το σύστημα καλύτερα από όλους. Το γεγονός αυτό υπογραμμίζει το πρόβλημα της περαιτέρω μετάδοσης των γνώσεων.

Συμπέρασμα

3.45. Οι ενισχύσεις για την αναπροσαρμογή των εργαζομένων που χορηγεί η ΕΚΑΧ αποτελούν μέτρο με πολλαπλούς στόχους (κοινωνικό, βιομηχανικό, περιφερειακό). Η αποτελεσματικότητα των εν λόγω ενισχύσεων όσον αφορά τον πρώτιστο στόχο τους, που είναι η εξασφάλιση ενός αποδεκτού επιπέδου κοινωνικής προστασίας υπέρ των εργαζομένων στον τομέα του άνθρακα και του χάλυβα οι οποίοι χάνουν την απασχόλησή τους, φαίνεται να είναι μάλλον ικανοποιητική. Πράγματι, έχουν καταργηθεί πολλές εκατοντάδες χιλιάδες θέσεις απασχόλησης χωρίς ιδιαίτερες κοινωνικές αντιπαραθέσεις. Αντίθετα, δεν έχουν επιτευχθεί οι στόχοι αναδιάρθρωσης, ιδίως για τη μείωση της δυναμικότητας της χαλυβουργίας, στο πλαίσιο των οποίων είναι δύσκολο να εκτιμηθούν οι επιπτώσεις των κοινωνικών μέτρων. Επιπλέον, η παρουσίαση των αποτελεσμάτων των κοινωνικών μέτρων του τομέα του άνθρακα περιορίζεται στην πρωταρχική επίδρασή της, δηλαδή την κοινωνική, χωρίς να αναφέρεται η περιφερειακή πτυχή της.

3.46. Η αναστολή, εκ μέρους της ΕΚΑΧ, των μέτρων ενίσχυσης για την επαγγελματική κατάρτιση και τη δημιουργία επιχειρήσεων της επιτρέπει να συγκεντρώσει τα μέσα της σε όσα εξακολουθεί να χρηματοδοτεί. Άλλα μέτρα, κυρίως εκείνα που ευνοούν τη γεωγραφική και επαγγελματική κινητικότητα των εργαζομένων, θα μπορούσαν επίσης στο μέλλον να συγχρηματοδοτούνται από το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο (ΕΚΤ) εφόσον αποβλέπουν σε στήριξη της αγοράς εργασίας. Αντίθετα, οι ενισχύσεις για την πρόωρη συνταξιοδότηση και την ανεργία ανταποκρίνονται σε μια τελείως διαφορετική λογική και δεν θα μπορούσαν, στο πλαίσιο της ισχύουσας νομοθεσίας, να βρουν υποκατάστατο μέσα στο γενικό προϋπολογισμό.

3.47. Οι διμερείς συμβάσεις οι οποίες ισχύουν από το 1989 συνέβαλαν κατά πολύ στη βελτίωση των ενισχύσεων για την αναπροσαρμογή, ενώ συγχρόνως τις κατέστησαν πολυπλοκότερες. Για το λόγο αυτό απαιτείται μεγαλύτερη προσοχή κατά την εφαρμογή τους, καθώς και παροχή περισσότερης βοήθειας στις αρμόδιες εθνικές αρχές.

3.48. Το Συνέδριο, κατά τους ελέγχους του στα κράτη μέλη, δεν εντόπισε την ύπαρξη προβλημάτων τα οποία θα μπορούσαν να έχουν σημαντικές επιπτώσεις στις πληρωμές της ΕΚΑΧ. Η συμμετοχή των εθνικών αρχών, οι συνεισφορές των οποίων συχνά είναι κατά πολύ ανώτερες από τις αντίστοιχες της Επιτροπής, προσδίδει μια επιπρόσθετη ασφάλεια όσον αφορά τους διενεργούμενους ελέγχους.

3.49. Σε επίπεδο Επιτροπής, διαπιστώθηκαν ορισμένα προβλήματα σχετικά με τη λειτουργία της μονάδας διαχείρισης. Η Επιτροπή έχει ήδη αρχίσει να λαμβάνει μέτρα για την αντιμετώπιση πολλών από αυτά. Τα μέτρα που αναφέρονται στα σημεία 3.39 έως 3.44 θα πρέπει να ληφθούν το ταχύτερο δυνατόν προκειμένου να επιταχυνθεί η επεξεργασία των αιτήσεων, να περιοριστεί ο κίνδυνος σφαλμάτων, να αυξηθούν οι έλεγχοι βάσει των λαμβανόμενων εγγράφων και να καταρτιστούν εύχρηστοι φάκελοι. Επιπλέον, βελτιωμένες μέθοδοι εργασίας θα συνέβαλαν στην εξοικονόμηση χρόνου για την πραγματοποίηση επιτόπιων επισκέψεων καθώς και για την εκπόνηση μελετών με θέμα τις ενισχύσεις για την αναπροσαρμογή.

Η παρούσα έκθεση εγκρίθηκε από το Ελεγκτικό Συνέδριο στο Λουξεμβούργο κατά τη συνεδρίασή του της 25ης και της 26ης Οκτωβρίου 1995.

Για το Ελεγκτικό Συνέδριο

Andrι J. MIDDELHOEK

Πρόεδρος

(1) ΕΕ αριθ. C 122 της 9. 5. 1988, σ. 66.

(2) Σημείο 1.4 της ετήσιας έκθεσης του Ελεγκτικού Συνεδρίου για την ΕΚΑΧ (οικονομικό έτος 1993), ΕΕ αριθ. C 346 της 7ης Δεκεμβρίου 1994.

(3) Οδηγία του Συμβουλίου της 18ης Δεκεμβρίου 1989 σχετικά με το συντελεστή φερεγγυότητας των πιστωτικών ιδρυμάτων, ΕΕ αριθ. L 386 της 30. 12. 1989, σ. 14.

(4) Οδηγία 92/121/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 21ης Δεκεμβρίου 1992, σχετικά με την εποπτεία και τον έλεγχο των μεγάλων χρηματοδοτικών ανοιγμάτων των πιστωτικών ιδρυμάτων, ΕΕ αριθ. L 29 της 5. 2. 1993, σ. 1.

(5) Σημεία 1.23 έως 1.25 της Έκθεσης (Παράρτημα της ετήσιας έκθεσης ΕΚΑΧ 1992) σχετικά με τη λογιστική και τη δημοσιονομική διαχείριση της ΕΚΑΧ.

(6) Βλ. σημείωση 5.1 των δημοσιονομικών καταστάσεων της ΕΚΑΧ στις 31 Δεκεμβρίου 1994: διορθώσεις αξίας επί δανείων (24 755 428 Ecu) = μη συγκεκριμένη διόρθωση αξίας (22 εκατ. Ecu) + συγκεκριμένες διορθώσεις αξίας (2 755 428 Ecu).

(7) Βλ. τις δημοσιονομικές καταστάσεις της ΕΚΑΧ στις 31 Δεκεμβρίου 1994: συγκεκριμένες διορθώσεις αξίας επί των δανείων (2 755 428 Ecu, σημείωση 5.1) + συγκεκριμένες διορθώσεις αξίας επί των δανείων για τους οφειλέτες που αδυνατούν να εκπληρώσουν την οφειλή τους (57 716 211 Ecu, σημείωση 8).

(8) Σημείο 1.13 της ετήσιας έκθεσης του Ελεγκτικού Συνεδρίου για την ΕΚΑΧ (οικονομικό έτος 1993), ΕΕ αριθ. C 346 της 7ης Δεκεμβρίου 1994.

(9) Σημεία 1.9 και 1.10 της ετήσιας έκθεσης του Ελεγκτικού Συνεδρίου για την EKAX (οικονιμικό έτος 1993), ΕΕ αριθ. C 346 της 7ης Δεκεμβρίιυ 1994.

(10) Βλ. έκθεση του Συνεδρίου (Παράρτημα της ετήσιας έκθεσης ΕΚΑΧ 1990) σχετικά με τη λογιστική και τη δημοσιονομική διαχείριση της ΕΚΑΧ, σημεία 5.21 έως 5.24.

(11) Σημείο 22 της έκθεσης «Συμπληρωματικά πληροφοριακά στοιχεία στην ετήσια έκθεση του Συνεδρίου για τις δημοσιονομικές καταστάσεις της ΕΚΑΧ σχετικά με το οικονομικό έτος 1991».

(12) Σημείο 2.36 της ετήσιας έκθεσης του Ελεγκτικού Συνεδρίου για την ΕΚΑΧ (οικονομικό έτος 1993), ΕΕ αριθ. C 346 της 7ης Δεκεμβρίου 1994.

(13) Έκθεση του Ευρωπαϊκού Ελεγκτικού Συνεδρίου σχετικά με τις δημοσιονομικές καταστάσεις της ΕΚΑΧ στις 31 Δεκεμβρίου 1994, ΕΕ αριθ. C 244 της 21. 9. 1995, σ. 10.

(14) Γραπτή διαδικασία Ε/1679/89 σχετικά με τις προϋποθέσεις εφαρμογής του άρθρου 56, παράγραφος 1, στοιχείο γ) της συνθήκης ΕΚΑΧ στον τομέα του άνθρακα.

(15) ΕΕ αριθ. C 178 της 30. 6. 1994, σ. 21.

(16) Κανονισμός (ΕΟΚ) αριθ. 2084/93 του Συμβουλίου (ΕΕ αριθ. L 193 της 31. 7. 1993, σ. 39) για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 4255/88 (ΕΕ αριθ. L 374 της 31. 12. 1988, σ. 21) για διατάξεις εφαρμογής του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 2052/88 όσον αφορά το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο.

(17) ΕΕ αριθ. C 20 της 27. 1. 1990, σ. 3.

(18) ΕΕ αριθ. C 185 της 26. 7. 1990, σ. 18.

(19) ΕΕ αριθ. C 180 της 1. 7. 1994, σ. 26.

(20) ΕΕ αριθ. L 193 της 31. 7. 1993, σ. 24 και 36.

(21) ΕΕ αριθ. L 329 της 30. 12. 1993.

(22) ΕΕ αριθ. C 108 της 16. 4. 1994, σ. 3.

(23) ΕΕ αριθ. C 178 της 30. 6. 1994, σ. 21.

(24) ΕΕ αριθ. C 146 της 26. 5. 1993, σ. 5.

(25) Έκθεση (Παράρτημα της ετήσιας έκθεσης ΕΚΑΧ 1989) σχετικά με τη λογιστική και τη δημοσιονομική διαχείριση της ΕΚΑΧ, σημείο 2.100.

(26) «Έκθεση του 1990 σχετικά με τις δραστηριότητες της Ευρωπαϊκής Κοινότητας Άνθρακα και Χάλυβα - Ενισχύσεις για την αναπροσαρμογή», SEC(91) 2394 τελικό.

(27) «Για τη βελτίωση της ανταγωνιστικότητας της χαλυβουργίας - ανάγκη μιας νέας αναδιάρθρωσης», SEC(92) 2160 τελικό.

(28) Ψήφισμα της Συμβουλευτικής Επιτροπής της ΕΚΑΧ που εγκρίθηκε κατά την 318η συνεδρίαση της 16. 12. 1994, ΕΕ αριθ. C 40 της 17. 2. 1995, σ. 2.

(29) «Αναδιάρθρωση της κοινοτικής χαλυβουργίας: απολογισμός και συμπεράσματά», COM(94) 466 τελικό.

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΣΤΙΣ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΕΤΟΣ 1994 (ΕΚΑΧ)

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ

Φερεγγυότητα της ΕΚΑΧ

Διασπορά των κινδύνων

1.5. Για λόγους αρχής, η Επιτροπή συμμορφώνεται πάντοτε με τις οδηγίες όσον αφορά τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα, ακόμη και αν από αυστηρά νομική άποψη οι οδηγίες αυτές δεν είναι εφαρμοστέες στην ΕΚΑΧ δυνάμει του καθεστώτος της και του ειδικού χαρακτήρα των δραστηριοτήτων της.

Όσον αφορά ειδικότερα τη διασπορά των κινδύνων, η Επιτροπή υπενθυμίζει ότι το 1992 εκπόνησε εγχειρίδιο διαδικασιών όσον αφορά την παρακολούθηση του συνολικού εσωτερικού κινδύνου της ΕΚΑΧ. Το έγγραφο αυτό, που λαμβάνει υπόψη τις ιδιαιτερότητες της ΕΚΑΧ (συγκέντρωση κλάδων επιβαλλόμενη από τη Συνθήκη, πολιτικό πλαίσιο ορισμένων ειδικών πράξεων κ.τ.λ.), δεν ήταν δυνατόν ακόμη να περιλαμβάνει τις αρχές της οδηγίας 92/121/ΕΟΚ η οποία τέθηκε σε ισχύ μόλις την 1η Ιανουαρίου 1994.

Η εγκυρότητα των επιχειρημάτων που αναπτύσσει το Ελεγκτικό Συνέδριο δεν διέφυγε από την Επιτροπή. Εντούτοις, προτού αντιμετωπίσει την προοπτική της υιοθέτησης μιας νέας προσέγγισης κατά την αντιμετώπιση των «μεγάλων κινδύνων», η Επιτροπή εκτιμά ότι χρειάζεται να έχει στη διάθεσή της ορισμένα συμπληρωματικά στοιχεία όπως είναι:

- ο αντίκτυπος της εφαρμογής της οδηγίας αυτής στο σύνολο των αναλήψεων υποχρεώσεων που απορρέουν από την εφαρμογή της απόφασης της 22ας Ιουνίου 1994 σχετικά με τη δανειοδοτική /δανειοληπτική δραστηριότητα της ΕΚΑΧ,

- η σκοπιμότητα να μεταβληθεί το επίπεδο του συντελεστή φερεγγυότητας που αναφέρεται στο σημείο 1.4 πιο πάνω, σε σχέση με την προσεχή λήξη της Συνθήκης ΕΚΑΧ.

Στο μέτρο του δυνατού, η Επιτροπή ελπίζει να είναι σε θέση να χρησιμοποιήσει τα αποτελέσματα της ανάλυσης αυτής πριν από το κλείσιμο των δημοσιονομικών καταστάσεων του 1995.

Διορθώσεις αξίας

1.6. Στις 31 Δεκεμβρίου 1994, η Επιτροπή αποφάσισε να διατηρήσει το συντελεστή φερεγγυότητας στα ίδια επίπεδα με αυτά του προηγούμενου έτους κυρίως λόγω της βελτίωσης της οικονομικής κατάστασης στον τομέα του χάλυβα κατά το οικονομικό έτος 1994, καθώς και λόγω της ενίσχυσης της συγκεκριμένης κατάστασης ορισμένων οφειλετών της ΕΚΑΧ. Για να γίνει αυτό, και λαμβανομένων υπόψη των ιδίων κεφαλαίων που χρησιμοποιούνται για τον υπολογισμό του συντελεστή φερεγγυότητας, θα μπορούσε να μειώσει τη μη συγκεκριμένη διόρθωση αξίας ή το εγγυητικό κεφάλαιο. Προτίμησε να μειώσει τη μη συγκεκριμένη διόρθωση αξίας κατά 28 εκατ. Ecu παρά να θίξει το εγγυητικό κεφάλαιο που είναι εξομοιώσιμο με το κοινωνικό κεφάλαιο της ΕΚΑΧ. Οπωσδήποτε, η μη συγκεκριμένη διόρθωση αξίας υπολογίζεται στο 1,7 % των απαιτήσεων που δεν συνοδεύονται από εγγυήσεις πρώτης τάξεως, πράγμα που θεωρήθηκε επαρκές για τους προαναφερθέντες λόγους.

Εξέλιξη των χρήσεων και των πόρων του προϋπολογισμού της ΕΚΑΧ

Εξέλιξη των πόρων

1.11. Η ευνοϊκή εξέλιξη των αγορών ομολογιών μέσα στο πρώτο εξάμηνο 1995 επέτρεψε να αναληφθεί στις 30. 6. 1995 ένα σημαντικό μέρος της διόρθωσης αξίας στις ομολογίες και στους λοιπούς τίτλους σταθερού εισοδήματος που είχε καθοριστεί στις 31 Δεκεμβρίου 1994 (38 εκατ. Ecu από 70 εκατ. Ecu).

Διάφορα

Ενσώματες ακινητοποιήσεις

1.16. Στις 11 Ιουνίου 1992 η Επιτροπή έλαβε μια απόφαση με στόχο να διευκρινίσει το πλαίσιο μέσα στο οποίο η ΕΚΑΧ αγοράζει ακίνητα προς όφελος της ΕΟΚ. Η απόφαση αυτή, που απλώς διατύπωνε επισήμως τα όσα συνέβαιναν στην πράξη, πρόβλεπε ότι η ΕΟΚ θα κατέβαλε στην ΕΚΑΧ ενοίκιο το οποίο θα υπολογιζόταν έτσι ώστε να εξασφαλίζει ένα εισόδημα από τα επενδεδυμένα κεφάλαια ισοδύναμο με αυτό που θα εξασφαλιζόταν από μια τοποθέτηση των κεφαλαίων στην αγορά. Η ΕΚΑΧ παραμένει ιδιοκτήτης των χώρων μέχρι την τελευταία πληρωμή και η ιδιοκτησία μεταβιβάζεται στην ΕΟΚ στο τέλος της αποπληρωμής. Για το ακίνητο στο Παρίσι, που αγοράστηκε το 1958, ακολουθήθηκε διαφορετική διαδικασία, εφόσον η ιδιοκτησία ήταν μοιρασμένη μεταξύ των τριών Κοινοτήτων οι οποίες ήταν χωριστές την εποχή εκείνη. Όμως ο επιδιωκόμενος στόχος ήταν ο ίδιος, εφόσον είχε συμφωνηθεί ότι τα κοινοτικά όργανα, που ήταν ενοικιαστές γραφείων και χώρων στάθμευσης στο κτίριο αυτό, κατέβαλαν ενοίκιο που υπολογιζόταν έτσι ώστε να καλύπτει την απόσβεση των χώρων, τον τόκο για τα δεσμευμένα κεφάλαια και μία εφάπαξ συμμετοχή στα μόνιμα και στα μεταβλητά έξοδα. Ήταν επομένως θέμα εξασφάλισης ενός σωστού αντίτιμου για τη χρηματοοικονομική τοποθέτηση της ΕΚΑΧ. Εφόσον αποπληρώθηκε ολόκληρο το κτίριο και αποσβέθηκε η επένδυση της ΕΚΑΧ, η Επιτροπή, σύμφωνα με τις διατάξεις της απόφασης του 1992, μπόρεσε να μεταβιβάσει την ιδιοκτησία στην ΕΟΚ.

Επανείσπραξη επιδοτήσεων

1.17. Όσον αφορά τις επιδοτήσεις που καταβλήθηκαν σε δύο ορυχεία του Ηνωμένου Βασιλείου που έκλεισαν με πρωτοβουλία της βρετανικής κυβέρνησης, μετά την ολοκλήρωση των επενδυτικών σχεδίων, η Νομική Υπηρεσία της Επιτροπής και ένα γραφείο ανεξάρτητων δικηγόρων επιβεβαίωσαν ότι η επανείσπραξη των επιδοτήσεων αυτών δεν είναι δυνατή με τους όρους των συμβάσεων.

Χρονοδιάγραμμα κλεισίματος

1.18. Η καθυστερημένη υποβολή των λογαριασμών της ΕΚΑΧ οφείλεται σε μια εξαιρετική συγκυρία. Η Επιτροπή έχει λάβει τα κατάλληλα μέτρα ώστε αυτό να μην επαναληφθεί στο μέλλον.

Συμπέρασμα

1.19-1.20. Το Ελεγκτικό Συνέδριο επαναλαμβάνει τις κριτικές που άσκησε για τα σημεία 1.5, 1.6 και 1.11, στα οποία η Επιτροπή έχει απαντήσει.

Όσον αφορά τη διασπορά των κινδύνων (σημείο 1.5), και προτού προταθεί η υιοθέτηση νέας προσέγγισης για την αντιμετώπιση των «μεγάλων κινδύνων», η Επιτροπή εκτιμά ότι είναι απαραίτητο να διαθέτει ορισμένα συμπληρωματικά στοιχεία.

Στο μέτρο του δυνατού, η Επιτροπή ελπίζει να μπορέσει να χρησιμοποιήσει τα αποτελέσματα της ανάλυσης αυτής πριν από το κλείσιμο των δημοσιονομικών καταστάσεων του 1995.

Όσον αφορά τη μη συγκεκριμένη διόρθωση αξίας (σημείο 1.6), η Επιτροπή αποφάσισε, στις 31 Δεκεμβρίου 1994, να διατηρήσει το συντελεστή φερεγγυότητας στα ίδια επίπεδα με αυτά του προηγούμενου έτους. Για να γίνει αυτό, προτίμησε να μειώσει τη μη συγκεκριμένη διόρθωση αξίας κατά 28 εκατ. Ecu παρά να θίξει το εγγυητικό κεφάλαιο που είναι εξομοιώσιμο με το κοινωνικό κεφάλαιο της ΕΚΑΧ.

Όσον αφορά την εξέλιξη των πόρων (σημείο 1.11), πρέπει να σημειωθεί ότι η ευνοϊκή εξέλιξη των αγορών ομολογιών μέσα στο πρώτο εξάμηνο 1995 επέτρεψε να ανακτηθεί στις 30. 6. 1995 σημαντικό μέρος της διόρθωσης αξίας στις ομολογίες και λοιπούς τίτλους σταθερού εισοδήματος που είχε οριστεί στις 31 Δεκεμβρίου 1994 (38 εκατ. Ecu από 70 εκατ. Ecu).

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ΟΙ ΕΝΙΣΧΥΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΠΡΟΣΑΡΜΟΓΗ

Αποτελεσματικότητα των ενισχύσεων για την αναπροσαρμογή που χορηγεί η ΕΚΑΧ

3.18. Οι πληροφορίες που περιλαμβάνονται στις εκθέσεις είναι γενικής φύσεως και μπορούν κάλλιστα να αφορούν μια πολυετή περίοδο. Η έκθεση για το 1993 περιλάμβανε ένα διευρυμένο φάσμα πληροφοριών. Το σχέδιο της προσεχούς έκθεσης (που θα δημοσιευθεί το 1996) θα εμπνέεται από αυτήν και θα περιλαμβάνει τις πληροφορίες για τα έτη 1994 και 1995, ενώ παράλληλα θα φανερώνει ιδίως τις προοπτικές της κοινωνικής πτυχής για το χάλυβα, σε σχέση με τα αποτελέσματα του κοινοτικού προγράμματος του κλεισίματος εγκαταστάσεων σιδηρουργίας. Στη συνέχεια, η Επιτροπή προτίθεται να δημοσιεύει αυτού του είδους τις εκθέσεις ανά διετία.

3.19. Οι χορηγούμενες ενισχύσεις δυνάμει του άρθρου 56 ΕΚΑΧ μπορούν ασφαλώς να επιδιώκουν διάφορους δευτερεύοντες στόχους, αλλά ο στόχος που παραμένει πρωταρχικός είναι ο κοινωνικός. Είτε πρόκειται για τις παραδοσιακές ενισχύσεις είτε για τη συμπλήρωσή τους με τις ενισχύσεις των συμπληρωματικών προγραμμάτων, μπορούμε να θεωρήσουμε ότι οι ενισχύσεις αυτές έχουν κατά προτεραιότητα έναν ατομικό στόχο, που είναι να εξασφαλίσουν ένα καλό επίπεδο κοινωνικής προστασίας στους εργαζομένους που χάνουν τη θέση τους είτε να τους βοηθήσουν να ξαναβρούν δουλειά 7 σε ένα γενικότερο επίπεδο, αυτές οι ενισχύσεις συντελούν εξάλλου στην άμβλυνση των κοινωνικών συγκρούσεων, διευκολύνοντας την επίτευξη συναίνεσης όσον αφορά την αναγκαιότητα των αναδιαρθρώσεων.

Αποτελεσματικότητα των παραδοσιακών ενισχύσεων

3.23. Είναι πραγματικά πολύ δύσκολο να υπολογιστούν οι ενδεχόμενες συνέπειες που θα είχε η μείωση των ενισχύσεων ΕΚΑΧ στους ίδιους τους εργαζομένους, δεδομένων των διαφορετικών καταστάσεων στα κράτη μέλη. Στην περίπτωση της Ισπανίας εντούτοις, ακόμη και αν προβλέπονται συγκρίσιμα κοινωνικά μέτρα για τους εργαζομένους πολλών κλάδων που αντιμετωπίζουν δυσχέρειες, το επίπεδο ενίσχυσης δεν είναι απαραίτητα το ίδιο ανάλογα με τον κλάδο.

Αποτελεσματικότητα του προγράμματος RECHAR (1990-1993)

3.25. Η έμμεση συνεισφορά στην ενίσχυση της οικονομικής δραστηριότητας των μεταλλευτικών περιοχών που ενδέχεται να έλαβαν ενισχύσεις αναπροσαρμογής, παραδοσιακές ή συμπληρωματικές, δεν μπορεί οπωσδήποτε να αποτιμηθεί ξεχωριστά, ειδικότερα επειδή μεγάλο ποσοστό από αυτές ήταν ενισχύσεις για πρόωρη σύνταξη και επειδή η συμβολή τους στην ενίσχυση της οικονομικής δραστηριότητας πέρασε από την ενίσχυση του ατομικού επιπέδου ζωής.

Αποτελεσματικότητα των κοινωνικών μέτρων στον τομέα του χάλυβα (1993-1995)

3.27. Η ισχύς των κοινωνικών μέτρων στον τομέα του χάλυβα λήγει στα τέλη του 1995. Για το λόγο αυτό, γνωρίζοντας ότι οι απώλειες των θέσεων εργασίας που αναμένονται μετά το 1995 δεν θα είναι πλέον, όπως και να έχει το πράγμα, επιλέξιμες, είτε οφείλονται είτε όχι σε μείωση της παραγωγικής ικανότητας, το κονδύλιο των 240 εκατομμυρίων Ecu θα επαρκέσει.

Αποτελεσματικότητα των διαφόρων πρότυπων περιπτώσεων

3.30. Πρέπει να σημειωθεί ότι οι αιτήσεις καταβολής των ανειλημμένων ενισχύσεων συνοδεύονται καταρχήν από μια έκθεση υλοποίησης που περιλαμβάνει συνοπτική αξιολόγηση των αποτελεσμάτων του ενισχυόμενου προγράμματος.

Εφαρμογή των διμερών συμβάσεων

3.37. Με την ευκαιρία της συνεδρίασης της 26. 9. 1991 μεταξύ της Επιτροπής και των εθνικών αρχών που είναι αρμόδιες για τις ενισχύσεις του άρθρου 56 ΕΚΑΧ, συμφωνήθηκε ο τρόπος υπολογισμού του προηγούμενου μισθού που χρησιμεύει ως μισθός αναφοράς για να καθορισθεί η συμμετοχή της ΕΚΑΧ. Αυτός ο τρόπος υπολογισμού βασίζεται σε έναν ομοιόμορφο καθορισμό του μισθού όσον αφορά τις συνιστώσες του και λαμβάνει υπόψη τις εθνικές ή και τοπικές συνήθειες, όσον αφορά τη διαβίβαση των δεδομένων της επιχείρησης.

3.38. Η Επιτροπή έχει τακτικές και συχνές συναλλαγές με τις ενδιαφερόμενες εθνικές διοικητικές αρχές: στις ετήσιες συσκέψεις με όλα τα κράτη μέλη, με ισομερείς επίσημες επιτροπές, με αποστολές ελέγχου και με την ευκαιρία πολλών άμεσων επαφών. Επιπροσθέτως, η Επιτροπή επιχειρεί τώρα μια πρόσθετη προσπάθεια απλούστευσης και εναρμόνισης, που αναμένεται να παρεμποδίσει την εμφάνιση ανωμαλιών σαν αυτές που επισημαίνει το Συνέδριο.

Λειτουργία της μονάδας διαχείρισης στην Επιτροπή

3.39. Γίνεται τώρα η τυποποίηση την οποία συνιστά το Συνέδριο. Έχει καταρτιστεί ένα έντυπο, το οποίο θα πρέπει να συνοδεύει όλες τις αιτήσεις ενίσχυσης από το 1996. Ορισμένα κράτη μέλη το έχουν ήδη επισυνάψει στις επίσημες αιτήσεις τους το 1995.

3.40. Και στον τομέα αυτόν γίνεται η τυποποίηση τώρα: ένα πρότυπο έντυπο, που θα πρέπει να συνοδεύει όλες τις αιτήσεις πληρωμής, απεστάλη στις εθνικές διοικήσεις. Το έντυπο αυτό περιλαμβάνει τα δεδομένα που διευκρινίζονται στην κατάσταση που προτείνει το Ελεγκτικό Συνέδριο.

3.41. Η Επιτροπή ενθαρρύνει την κινητικότητα του προσωπικού της. Δυστυχώς, αναγκαστικά πάντοτε μεσολαβεί ένα κάποιο χρονικό διάστημα ανάμεσα στην αναχώρηση ενός υπαλλήλου και στην αντικατάστασή του, πράγμα που αποκλείει την άμεση μετάδοση της κτηθείσας πείρας. Εντούτοις, για ένα δεδομένο κράτος μέλος, καθώς η αρμοδιότητα της διαχείρισης των ενισχύσεων κατανέμεται μεταξύ δύο προσώπων από τα οποία το ένα είναι επιφορτισμένο με τις χορηγήσεις και το άλλο με τις πληρωμές, οι γνώσεις όσον αφορά τις διαδικασίες και τις εθνικές πραγματικότητες συνήθως διαβιβάζονται μέσω του άλλου μέλους της «ομάδας». Εντούτοις, η υπηρεσία θα μεριμνήσει ώστε να εξασφαλιστεί η μετάδοση των γνώσεων όσον αφορά τα ειδικά συστήματα των κρατών μελών, ακολουθώντας, μεταξύ των άλλων, και την υπόδειξη του Ελεγκτικού Συνεδρίου.

3.42. Οι επιτόπιες αποστολές έχουν πολλούς στόχους: 1) να εξακριβώνουν άμεσα, ενδεχομένως βάσει δείγματος, την εγκυρότητα των πληροφοριών, ιδίως όσον αφορά την επιλεξιμότητα των εργαζομένων και των δικαιολογητικών των δαπανών 7 2) να βελτιώνουν τη γνώση του κλάδου 7 3) να ανταλλάσσουν πρακτικές πληροφορίες, ιδίως όσον αφορά τη διαδικασία, με τις εθνικές διοικητικές αρχές. Η Επιτροπή θα διαβιβάζει στο μέλλον συστηματικά στο Ελεγκτικό Συνέδριο τις εκθέσεις αποστολής και τις προβλέψεις της για αποστολές ελέγχου. Όσον αφορά την προετοιμασία των ελέγχων, προβλέπεται να βελτιωθεί με τη γενίκευση της γνωστοποίησης προς τα κράτη μέλη της τεκμηρίωσης που θα πρέπει να προετοιμάσουν και με την προκαταρκτική επιλογή των ατομικών φακέλων που αποτελούν μέρος του δείγματος.

3.44. Το σύστημα μηχανοργάνωσης της μονάδας διαχείρισης επαναπροσδιορίζεται τώρα, ιδίως όσον αφορά τη βάση δεδομένων που θα επιτρέπει να παρακολουθείται καθημερινά η εξέλιξη των πληρωμών και των ακυρώσεων. Θα ήταν δύσκολο να επιχειρηθεί η ενημέρωση των λογαριασμών εφόσον το σύστημα αυτό δεν είναι λειτουργικό, πράγμα που προβλέπεται για το φθινόπωρο.

Συμπέρασμα

3.45. Ακόμη και αν, δίπλα στον πρωταρχικό, σαφώς κοινωνικό στόχο τους, τα συμπληρωματικά προγράμματα είχαν κάποιο δευτερεύοντα επικουρικό στόχο, σε σχέση με μια πολιτική καθορισμένη από την Επιτροπή, ο σχετικός αντίκτυπός τους δεν μπορεί να διακριθεί, κυρίως γιατί είναι περιθωριακού χαρακτήρα, από τον αντίκτυπο των άλλων μέτρων, που εφαρμόζονται στο πλαίσιο αυτής της συγκεκριμένης πολιτικής.

3.49. Ορισμένα από τα μέτρα τα οποία προτείνει το Ελεγκτικό Συνέδριο εφαρμόζονται ήδη ή θα εφαρμοστούν στο προσεχές μέλλον. Αυτό αναμένεται να διευκολυνθεί από τη σταθερότητα του δυναμικού της υπηρεσίας διαχείρισης.