Σύσταση του Συμβουλίου

της 21ης Ιουνίου 2002

για τους γενικούς προσανατολισμούς των οικονομικών πολιτικών των κρατών μελών και της Κοινότητας

(2002/549/ΕΚ)

ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,

Έχοντας υπόψη:

τη συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, και ιδίως το άρθρο 99 παράγραφος 2,

τη σύσταση της Επιτροπής,

τη συζήτηση του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου στις 21 Ιουνίου 2002 στη Σεβίλλη,

Εκτιμώντας ότι το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο εξέδωσε ψήφισμα σχετικά με τη σύσταση της Επιτροπής,

ΣΥΝΙΣΤΑ:

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

>ΘΕΣΗ ΠΙΝΑΚΑ>

I. ΓΕΝΙΚΟΙ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΙ ΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ

1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Η στρατηγική των οικονομικών πολιτικών της ΕΕ είναι σαφώς καθορισμένη και έχει ως στόχους την προώθηση της οικονομικής ανάπτυξης και την εφαρμογή μακροοικονομικών πολιτικών προσανατολισμένων στη σταθερότητα και ικανών να ανταποκρίνονται με αποτελεσματικό τρόπο στις βραχυπρόθεσμες οικονομικές εξελίξεις, καθώς και τη βελτίωση των μακροπρόθεσμων συνθηκών για μια διατηρήσιμη και μη πληθωριστική οικονομική ανάπτυξη που δημιουργεί νέες θέσεις απασχόλησης. Οι γενικοί προσανατολισμοί 2002 των οικονομικών πολιτικών (ΓΠΟΠ) προσαρμόζουν και επικαιροποιούν τη στρατηγική αυτή υπό το φως των πολιτικών κατευθύνσεων που αποφασίστηκαν στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Βαρκελώνης (15-16 Μαρτίου 2002), ενώ λαμβάνουν επίσης υπόψη τις εξελίξεις όσον αφορά τη στρατηγική για μια βιώσιμη ανάπτυξη. Κατά την εκπόνησή τους ελήφθησαν υπόψη τα συμπεράσματα της εξέτασης της εφαρμογής των ΓΠΟΠ 2001 και η εκτίμηση της οικονομικής κατάστασης και των προοπτικών της, όπως παρουσιάζονται στις προβλέψεις της Επιτροπής της άνοιξης 2002.

Το τμήμα 2 παρουσιάζει συνοπτικά το γενικό οικονομικό πλαίσιο των προσανατολισμών και εντοπίζει τις κυριότερες προκλήσεις που πρέπει να αντιμετωπίσει η οικονομική πολιτική. Το τμήμα 3 περιγράφει τις γενικές συστάσεις οικονομικής πολιτικής που εφαρμόζονται σε όλα τα κράτη μέλη και την Κοινότητα. Εντός της συνολικής αυτής στρατηγικής, οι προτεραιότητες οικονομικής πολιτικής διαφέρουν μέχρις ενός βαθμού μεταξύ των κρατών μελών, λόγω των διαφορών στις οικονομικές επιδόσεις, τις προοπτικές, τις διαρθρώσεις και τα θεσμικά τους πλαίσια. Λαμβάνοντας υπόψη τις ιδιαιτερότητες αυτές, το τμήμα 3 παρουσιάζει τους προσανατολισμούς των οικονομικών πολιτικών για κάθε κράτος μέλος.

Στα πλαίσια των συνεχιζόμενων προσπαθειών να εξαχθούν από την έως τώρα πείρα διδάγματα για την ενίσχυση του συντονισμού, και σύμφωνα με το αίτημα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου της Βαρκελώνης για απλούστευση των διαδικασιών και εστίαση των προσπαθειών στην εφαρμογή των γενικών προσανατολισμών και όχι πλέον στην ετήσια κατάρτισή τους, τόσο η μορφή όσο και η συχνότητα των ΓΠΟΠ ενδέχεται να αλλάξουν από το 2003. Ωστόσο, οι ΓΠΟΠ 2002 εντάσσονται στη συνέχεια των προσανατολισμών του προηγούμενου έτους.

2. ΚΥΡΙΟΤΕΡΕΣ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΕΣ ΚΑΙ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΕΙΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ

2.1. Η οικονομική δραστηριότητα ανακάμπτει

Η οικονομία της ΕΕ γνώρισε το 2001 μια απότομη και μη αναμενόμενη επιβράδυνση της οικονομικής δραστηριότητας. Οι μακροοικονομικές πολιτικές τέθηκαν σε δοκιμασία και η βελτίωση της απασχόλησης επιβραδύνθηκε.

Ωστόσο, όλο και περισσότερες ενδείξεις δείχνουν ότι η οικονομία έχει σταθεροποιηθεί και βρίσκεται ήδη στα πρώτα στάδια μιας ανάκαμψης. Η ανταπόκριση της οικονομικής πολιτικής, τα υγιή θεμελιώδη οικονομικά δεδομένα, η βελτίωση της εμπιστοσύνης και της εξωτερικής ζήτησης καθώς και η εξασθένηση του αντίκτυπου μιας σειράς δυσμενών οικονομικών διαταραχών αποτέλεσαν τη βάση για την ανάκαμψη αυτή. Η απρόσκοπτη εισαγωγή του ευρώ το 1999 και των τραπεζογραμματίων και των κερμάτων ευρώ το 2002 παρέχουν μια ακόμη ευπρόσδεκτη ένδειξη σταθερότητας και εμπιστοσύνης. Παρά τους κινδύνους πτωτικών τάσεων και τους παράγοντες αβεβαιότητας που συνεχίζουν να υπάρχουν, οι προσδοκίες πλέον είναι ότι η οικονομική ανάπτυξη θα συνεχίσει να επιταχύνεται και θα ανέλθει σε ρυθμούς πλησίον ή υψηλότερους του δυνητικού στο δεύτερο εξάμηνο του 2002 και στις αρχές του 2003, δηλαδή κατά τη χρονική στιγμή της θέσης σε εφαρμογή των συστάσεων των παρόντων προσανατολισμών.

Δεδομένου ότι οι εξελίξεις στην αγορά εργασίας αντικατοπτρίζουν την οικονομική κατάσταση με κάποια υστέρηση, δεν είναι πιθανό οι τάσεις της απασχόλησης και της ανεργίας να βελτιωθούν αισθητά πριν από το 2003. Αναμένεται εξάλλου ότι οι πληθωριστικές πιέσεις θα παραμείνουν συγκρατημένες μεσοπρόθεσμα και ότι στη διάρκεια του 2002 ο πληθωρισμός βάσει των εναρμονισμένων δεικτών τιμών καταναλωτή θα σταθεροποιηθεί σε επίπεδα γύρω στο 2 %.

>PIC FILE= "L_2002182EL.000401.TIF">

>PIC FILE= "L_2002182EL.000402.TIF">

2.2. Οι κυριότερες προκλήσεις

Η κυριότερη πρόκληση για την οικονομική πολιτική στην ΕΕ είναι η βελτίωση της ευημερίας των σημερινών και μελλοντικών πολιτών της. Για το σκοπό αυτό, η οικονομική πολιτική της πρέπει να έχει ως στόχο την ισόρροπη και διατηρήσιμη επέκταση της οικονομικής δραστηριότητας. Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Λισαβόνας υπογράμμισε τη σημασία της πρόκλησης αυτής για την επίτευξη του πρωταρχικού στόχου μιας Ευρώπης που, το 2010 το αργότερο, θα διαθέτει την πλέον ανταγωνιστική και δυναμική οικονομία της γνώσης, μια οικονομία που θα αναπτύσσεται με διατηρήσιμους ρυθμούς, θα δημιουργεί περισσότερες και καλύτερες θέσεις εργασίας και θα ενισχύει την κοινωνική συνοχή.

Τα υγιή θεμελιώδη δεδομένα της, οι κατάλληλες οικονομικές πολιτικές και η έλλειψη σοβαρών οικονομικών ανισορροπιών παρέχουν στην ευρωπαϊκή οικονομία τις προϋποθέσεις για τη μελλοντική ανάπτυξή της. Η πρόοδος των διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων επέτρεψε τα τελευταία χρόνια την επίτευξη ικανοποιητικότερων οικονομικών επιδόσεων και τη δημιουργία θέσεων απασχόλησης. Οι προσπάθειες πρέπει τώρα να εστιαστούν στη βελτίωση των αποτελεσμάτων και στην περαιτέρω ενίσχυση της βάσης της μελλοντικής ανάπτυξης. Η επικείμενη διεύρυνση καθιστά ακόμα πιο επείγουσα την ανάγκη αύξησης του δυναμισμού και της ευελιξίας της ΕΕ.

Παρά τη πρόοδο που έχει επιτευχθεί, ο δυνητικός ρυθμός ανάπτυξης θα πρέπει να αυξηθεί προκειμένου να δοθεί στην οικονομία το αναγκαίο περιθώριο ελιγμών για μια ισχυρή ανάκαμψη προτού οι περιορισμοί της παραγωγικής ικανότητας προκαλέσουν ανοδικές πιέσεις στις τιμές. Επιπλέον, σε μακροπρόθεσμη βάση, καθώς η επίπτωση της γήρανσης του πληθυσμού θα αντικατοπτρίζεται όλο και περισσότερο στην προσφορά εργασίας, ο δυνητικός ρυθμός ανάπτυξης θα τείνει να μειώνεται εάν δεν ληφθούν μέτρα για να επιταχυνθεί η βελτίωση της παραγωγικότητας και να αυξηθούν η συμμετοχή του εργατικού δυναμικού και η απασχόληση.

Για να επιτευχθούν ακόμα καλύτερα οικονομικά αποτελέσματα και να αντιμετωπιστούν οι προκλήσεις της ατζέντας της Λισαβόνας ώστε να δημιουργηθούν εκ νέου συνθήκες πλήρους απασχόλησης, ο ρυθμός των οικονομικών μεταρρυθμίσεων πρέπει να επιταχυνθεί. Οι ενέργειες πρέπει να επικεντρωθούν σε τέσσερις τομείς δράσης: i) διασφάλιση και ενίσχυση του μακροοικονομικού πλαισίου, ii) δημιουργία περισσότερων και καλύτερων θέσεων απασχόλησης, αύξηση της συμμετοχής του εργατικού δυναμικού και αντιμετώπιση των επίμονων μορφών ανεργίας, iii) ενίσχυση των προϋποθέσεων για ταχεία αύξηση της παραγωγικότητας, και iv) προώθηση μιας διατηρήσιμης ανάπτυξης προς όφελος των σημερινών και μελλοντικών γενεών.

i) Διασφάλιση και ενίσχυση του μακροοικονομικού πλαισίου

Η διασφάλιση και περαιτέρω ενίσχυση του μακροοικονομικού πλαισίου θα διευκολύνει την εφαρμογή της κατάλληλης πολιτικής όποια και εάν είναι η οικονομική κατάσταση, δημιουργώντας έτσι ένα περιβάλλον στο οποίο η διατηρήσιμη και σταθερή μακροοικονομική ανάπτυξη είναι δεδομένη και οι κυκλικές επιδράσεις έχουν εξομαλυνθεί, ενώ ενισχύονται συνεχώς ο δυναμισμός της οικονομίας και η ικανότητα προσαρμογής της. Το περιβάλλον αυτό ενθαρρύνει τη μεσοπρόθεσμη ανάπτυξη, την επιχειρηματικότητα και την καινοτομία και αυξάνει την ευημερία, εφόσον επιτρέπει στην οικονομία να επωφελείται πλήρως από την πρόοδο των οικονομικών μεταρρυθμίσεων.

Με την πρόσφατη κάμψη της οικονομικής δραστηριότητας αναφάνηκε η σημασία ενός σαφούς πλαισίου οικονομικής πολιτικής και μιας ταχείας μετάβασης στις μεσοπρόθεσμες δημοσιονομικές θέσεις που συμφωνήθηκαν στο πλαίσιο του συμφώνου σταθερότητας και ανάπτυξης.

Ένα ισχυρό πλαίσιο μακροοικονομικής πολιτικής

Πρωταρχικός στόχος της νομισματικής πολιτικής στη ζώνη του ευρώ είναι η διατήρηση της σταθερότητας των τιμών. Επίσης, με την επιφύλαξη του στόχου αυτού, στηρίζει και τις γενικές οικονομικές πολιτικές στην Κοινότητα. Στο βαθμό που εξασφαλίζει τη διατήρηση της σταθερότητας των τιμών, η νομισματική πολιτική διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στη σταθεροποίηση της παραγωγής γύρω από τη δυνητική της τάση και δημιουργεί παράλληλα ένα ευνοϊκό περιβάλλον για τη βελτίωση των όρων της προσφοράς και του δυνητικού ρυθμού ανάπτυξης. Η προσήλωση στη σταθερότητα των τιμών επέτρεψε την ανάπτυξη μιας παράδοσης σταθερότητας που μειώνει την αβεβαιότητα και δημιουργεί ευνοϊκές συνθήκες για τη συγκράτηση των μισθών, εξασφαλίζοντας έτσι τις αναγκαίες προϋποθέσεις για ένα περιβάλλον που ευνοεί τις επενδύσεις. Αυτό καταδεικνύεται ιδίως από τη μεγάλη σταθερότητα των πληθωριστικών προσδοκιών, οι οποίες παραμένουν σε επίπεδα κάτω του 2 %.

Ο δεύτερος πυλώνας του μακροοικονομικού πλαισίου της ΕΕ είναι η υγιής δημοσιονομική πολιτική. Ως γενική αρχή, οι δημοσιονομικές πολιτικές πρέπει να εμπνέονται από την ανάγκη αποφυγής θέσεων ενισχυτικών των κυκλικών τάσεων, οι οποίες μπορούν να εντείνουν τις διακυμάνσεις της οικονομικής δραστηριότητας, να οδηγήσουν σε μη διατηρήσιμες διαρθρωτικές ισορροπίες και να θέσουν σε κίνδυνο το στόχο της ενιαίας νομισματικής πολιτικής για σταθερότητα των τιμών. Λαμβανομένων υπόψη των κινδύνων και των αβεβαιοτήτων που παρουσιάζει η διαρκής αναπροσαρμογή της δημοσιονομικής πολιτικής, ιδίως όσον αφορά τη χρονική στιγμή που πρέπει να γίνεται, την αποτελεσματικότητά της και τον αμετάκλητο χαρακτήρα της, ο γνώμονας σε θέματα δημοσιονομικής πολιτικής πρέπει να είναι η συμμετρική λειτουργία των αυτόματων σταθεροποιητών σε όλη τη διάρκεια του οικονομικού κύκλου, τηρουμένου του ορίου του 3 % του ΑΕΠ για το υπερβολικό έλλειμμα. Εκτός από την ελεύθερη και συμμετρική λειτουργία των αυτόματων σταθεροποιητών, η διατήρηση δημοσιονομικών θέσεων πλησίον της ισορροπίας ή πλεονασματικών σε μεσοπρόθεσμη βάση επιτρέπει τη σταθερή μείωση του δημόσιου χρέους και των πληρωμών τόκων που σχετίζονται με το ΑΕΠ και ενισχύει έτσι τη βιωσιμότητα των δημόσιων οικονομικών και την ικανότητα αντιμετώπισης των δημοσιονομικών προκλήσεων, ιδίως εκείνων που συνδέονται με τη γήρανση του πληθυσμού. Επιπλέον, τα κράτη μέλη που επιθυμούν να εφαρμόσουν μια ειδικότερη πολιτική επιλογής τους πρέπει να δημιουργήσουν τις απαραίτητες προϋποθέσεις γι' αυτό. Αυτές οι θεμελιώδεις αρχές δημοσιονομικής πολιτικής αποτελούν τη βάση του συμφώνου σταθερότητας και ανάπτυξης, το οποίο διευκολύνει την επίτευξη του στόχου της νομισματικής πολιτικής για τη διατήρηση της σταθερότητας των τιμών και δημιουργεί έτσι συνθήκες οικονομικής ανάπτυξης και διαρκούς δημιουργίας θέσεων εργασίας.

Ο στενός συντονισμός των οικονομικών πολιτικών μεταξύ των αρμόδιων φορέων για τη χάραξη πολιτικής και ο συνεχής και καρποφόρος διάλογος μεταξύ του Συμβουλίου, της Ευρωομάδας και της ΕΚΤ, με συμμετοχή της Επιτροπής και χωρίς να θίγεται καμία πτυχή της ανεξαρτησίας του Ευρωπαϊκού Συστήματος Κεντρικών Τραπεζών (ΕΣΚΤ), είναι βασικής σημασίας για την επίτευξη αρμονικών οικονομικών εξελίξεων. Η συμμετοχή των κοινωνικών εταίρων στο μακροοικονομικό διάλογο επίσης έχει ιδιαίτερη σημασία.

Η αυξανόμενη αλληλεξάρτηση των οικονομιών της ευρωζώνης επιβάλλει την τακτική επανεξέταση των μεθόδων και διαδικασιών συντονισμού των οικονομικών πολιτικών, την ενίσχυση της εφαρμογής τους και την αύξηση της διαφάνειας.

Ολοκλήρωση της μετάβασης σε υγιή δημόσια οικονομικά

Η ολοκλήρωση της μεταβατικής φάσης για την επίτευξη μεσοπρόθεσμων δημοσιονομικών θέσεων πλησίον της ισορροπίας ή πλεονασματικών αποτελεί αναγκαία προϋπόθεση για την αξιοποίηση του συνόλου των πλεονεκτημάτων της ΟΝΕ και των μηχανισμών συντονισμού της δημοσιονομικής πολιτικής στο πλαίσιο του συμφώνου σταθερότητας και ανάπτυξης. Μέχρι τότε, και δεδομένου ότι επιβάλλεται να μην υπάρξει υπέρβαση του επιπέδου αναφοράς του 3 %, ενδέχεται, υπό συνθήκες δυσμενούς συγκυρίας, να υπάρχει ανάγκη επιλογής μεταξύ, αφενός, της δημοσιονομικής εξυγίανσης για την επίτευξη των επιδιωκόμενων μεσοπρόθεσμων θέσεων και, αφετέρου, της σταθεροποίησης των διακυμάνσεων της παραγωγής με την πλήρη λειτουργία των αυτόματων σταθεροποιητών. Όλα τα κράτη μέλη πρέπει συνεπώς να εντείνουν τις προσπάθειές τους για την επίτευξη δημοσιονομικών θέσεων πλησίον της ισορροπίας ή πλεονασματικών όσο το δυνατόν συντομότερα και το αργότερο το 2004. Εκτός από την ελεύθερη λειτουργία των αυτόματων σταθεροποιητών, οι δημοσιονομικές πολιτικές πρέπει επίσης να έχουν ως γνώμονα την ανάγκη βελτίωσης της ποιότητας και της βιωσιμότητας των δημόσιων οικονομικών. Το χρονικό διάστημα που απομένει προτού αρχίσουν να γίνονται εντονότερα αισθητές οι επιπτώσεις της γήρανσης του πληθυσμού πρέπει να αξιοποιηθεί για την επίτευξη υγιών δημοσιονομικών θέσεων.

ii) Δημιουργία περισσότερων και καλύτερων θέσεων απασχόλησης, αύξηση του ποσοστού απασχόλησης και αντιμετώπιση των επίμονων μορφών ανεργίας

Η ανάλυση της αύξησης της απασχόλησης στην ΕΕ σε μεσοπρόθεσμη βάση καταδεικνύει ότι τα αποτελέσματα ήταν ιδιαίτερα ικανοποιητικά. Εκτός από τις ευνοϊκές μακροοικονομικές συνθήκες, οι δυναμικοί ρυθμοί δημιουργίας θέσεων απασχόλησης από το 1997 και μετά αντικατοπτρίζουν επίσης τις μεταρρυθμίσεις που πραγματοποίησαν τα κράτη μέλη στην αγορά εργασίας, στο πλαίσιο ιδίως της ευρωπαϊκής στρατηγικής για την απασχόληση και των γενικών προσανατολισμών των οικονομικών πολιτικών. Οι μεταρρυθμίσεις αυτές περιλαμβάνουν μέτρα για τη μείωση του κόστους εργασίας ή/και την αύξηση της ικανότητας προσαρμογής του εργατικού δυναμικού, τη συνέχιση των συγκρατημένων μισθολογικών αυξήσεων και την αύξηση της ευελιξίας των πραγματικών μισθών, καθώς και μεταρρυθμίσεις των φορολογικών συστημάτων και, σε μικρότερο βαθμό, των συστημάτων κοινωνικής πρόνοιας. Οι αγορές εργασίας έχουν επίσης καταστεί πιο ευέλικτες, όπως καταδεικνύεται από τη σημαντική συμβολή της αύξησης της μερικής και της προσωρινής απασχόλησης στη συνολική δημιουργία θέσεων απασχόλησης.

Παρά τη βελτίωση των επιδόσεων στο δεύτερο ήμισυ της δεκαετίας του '90, οι ανθρώπινοι πόροι εξακολουθούν να υποχρησιμοποιούνται στην Ευρωπαϊκή Ένωση και ορισμένα διαρθρωτικά προβλήματα δεν έχουν επιλυθεί. Η ανεργία - ιδίως η μακροχρόνια - είναι ακόμα υψηλή σε μερικά κράτη μέλη και πρέπει να αποφευχθεί η μετατροπή σε διαρθρωτική ανεργία της αναμενόμενης κυκλικής αύξησης του αριθμού των ανέργων το 2002. Η ανεργία είναι συχνά συγκεντρωμένη στις πλέον μειονεκτούσες περιοχές και στις πιο ευάλωτες κατηγορίες εργαζομένων. Ωστόσο, σε ορισμένα κράτη μέλη, έχουν προκύψει καταστάσεις στις οποίες η υψηλή ανεργία συνδυάζεται με έλλειψη εξειδικευμένου εργατικού δυναμικού, οι δε συνθήκες στην αγορά εργασίας διαφέρουν αισθητά μεταξύ περιοχών, γεγονός που υποδηλώνει την ύπαρξη αναντιστοιχίας μεταξύ προσφοράς και ζήτησης εργασίας, εν μέρει λόγω των εμποδίων στη γεωγραφική και επαγγελματική κινητικότητα, αλλά και λόγω έλλειψης της απαιτούμενης κατάρτισης και της κατάλληλης μισθολογικής διαφοροποίησης.

Επιπλέον, τα ποσοστά συμμετοχής του εργατικού δυναμικού, ιδίως όσον αφορά τις γυναίκες και τους ηλικιωμένους εργαζομένους, δεν είναι ικανοποιητικά και απαιτούνται ακόμα πολλές προσπάθειες για την αύξηση των ποσοστών απασχόλησης στα επίπεδα των στόχων των Συμβουλίων της Λισαβόνας και της Στοκχόλμης ώστε να υπάρξει προετοιμασία για την αντιμετώπιση της γήρανσης του πληθυσμού. Η επίτευξη των στόχων της Λισαβόνας προϋποθέτει τη δημιουργία δεκαπέντε εκατομμυρίων περίπου θέσεων απασχόλησης στην ΕΕ μεταξύ 2002 και 2010. Για να διευκολύνει τις προετοιμασίες για την αντιμετώπιση των συνεπειών της γήρανσης του πληθυσμού, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Λισαβόνας σύστησε την αύξηση της μέσης πραγματικής ηλικίας συνταξιοδότησης στην ΕΕ κατά πέντε περίπου έτη έως το 2010.

Είναι επομένως αναγκαίο να συνεχιστεί με αποφασιστικότητα η εφαρμογή μέτρων για τη μείωση της ανεργίας, καθώς και μιας συνολικής στρατηγικής για την αύξηση των ποσοστών συμμετοχής στην αγορά εργασίας, σύμφωνα με τις αποφάσεις του Συμβουλίου της Βαρκελώνης. Η στρατηγική αυτή περιλαμβάνει τη μεταρρύθμιση των φορολογικών συστημάτων και των συστημάτων κοινωνικής πρόνοιας καθώς και μέτρα για τον εκσυγχρονισμό των αγορών εργασίας, τη βελτίωση των κινήτρων για εργασία, τη διευκόλυνση της συμμετοχής στην αγορά εργασίας, τη βελτίωση της πληροφόρησης σχετικά με τις ευκαιρίες απασχόλησης, τη διευκόλυνση της επανόδου των μακροχρόνιων ανέργων στην απασχόληση, την προώθηση του επιχειρηματικού πνεύματος και τη βελτίωση των κινήτρων που επιτρέπουν στις επιχειρήσεις να απασχολούν επικερδώς περισσότερους εργαζομένους. Ιδιαίτερα σημαντική στο πλαίσιο αυτό είναι η κατάρτιση των εργαζομένων κατά τρόπο που να βελτιώνει τα επαγγελματικά τους προσόντα σε όλο τον κύκλο της ενεργού ζωής τους, συμβάλλοντας έτσι στην καλύτερη ποιότητα της εργασίας. Στα πλαίσια των διαρθρωτικών δεικτών αναπτύσσονται και νέοι δείκτες για την ποιότητα της εργασίας.

iii) Ενίσχυση των προϋποθέσεων για ταχεία αύξηση της παραγωγικότητας

Η μακροχρόνια διατήρηση υψηλών επιπέδων διαβίωσης υπό συνθήκες συνεχούς μείωσης του ποσοστού του πληθυσμού που βρίσκεται σε ηλικία εργασίας θα εξαρτάται σε όλο και μεγαλύτερο βαθμό από τις αυξήσεις της παραγωγικότητας. Η αύξηση της παραγωγικότητας της εργασίας στην Ένωση είναι σχετικά χαμηλή και επιβραδύνθηκε κατά μισή εκατοστιαία μονάδα κατά μέσο όρο μεταξύ του πρώτου και του δεύτερου ημίσεως της δεκαετίας του '90, ιδίως ως αποτέλεσμα της έμφασης που δόθηκε στα πλαίσια της οικονομικής ανάπτυξης, λόγω των διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων, στη δημιουργία θέσεων εργασίας καθώς και ως αποτέλεσμα της αυξημένης συμμετοχής στην αγορά εργασίας εργαζομένων χαμηλής ειδίκευσης ή χαμηλής παραγωγικότητας. Η πρόσφατη χαμηλή αύξηση της παραγωγικότητας της εργασίας, εάν διατηρηθεί, δεν θα επιτρέψει την επίτευξη μιας διατηρήσιμης αύξησης του ΑΕΠ με ρυθμούς της τάξης του 3 %, οι οποίοι θεωρούνται αναγκαίοι για την επίτευξη των στόχων της Λισαβόνας.

Ο ιδιωτικός τομέας και η καινοτομία θα επωφεληθούν από ένα πιο ανταγωνιστικό και πιο ευνοϊκό για την επιχειρηματικότητα περιβάλλον, που με τη σειρά τους θα οδηγήσουν στην αύξηση της παραγωγικότητας ανά εργαζόμενο και επομένως και στην αύξηση του βιοτικού επιπέδου. Υπάρχει ουσιαστική ανάγκη βελτίωσης του επενδυτικού περιβάλλοντος μέσω διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων των αγορών προϊόντων, κεφαλαίων και εργασίας. Εξίσου σημαντικές είναι η ύπαρξη κατάλληλου ρυθμιστικού περιβάλλοντος, αποτελεσματικών δημόσιων υπηρεσιών και δικτυακών βιομηχανιών, η αύξηση των επενδύσεων στην επαγγελματική κατάρτιση και στην παιδεία, καθώς και η βελτίωση της ικανότητας προσαρμογής του εργατικού δυναμικού.

Παρά την ενθαρρυντική έως τώρα πρόοδο, μεγάλα τμήματα ορισμένων αγορών προϊόντων στην Ένωση είναι ακόμα ανεπαρκώς ενοποιημένα και δεν μπορούν να αποτελέσουν πόλους προσέλκυσης επενδύσεων. Πρόσθετες επενδύσεις απαιτούνται επίσης για την ενοποίηση των ευρωπαϊκών ενεργειακών και επικοινωνιακών δικτύων. Εξάλλου, για να διευκολυνθούν η διασυνοριακή παροχή υπηρεσιών, ιδίως στον τομέα της διανομής, και η αύξηση της κινητικότητας τόσο των ειδικευμένων όσο και των ανειδίκευτων εργαζομένων, είναι αναγκαία η βελτίωση του συντονισμού μεταξύ εθνικών και κοινοτικών πολιτικών. Στον τομέα των χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών και των κεφαλαιαγορών, η ΟΝΕ δημιούργησε ήδη νέες ευκαιρίες για αυξήσεις της αποτελεσματικότητας. Ωστόσο, τόσο οι εθνικές αρχές όσο και οι επιχειρηματικοί φορείς θα πρέπει να αναλάβουν τις ευθύνες τους για την επίτευξη περαιτέρω χρηματοπιστωτικής ενοποίησης, υπάρχουν δε ακόμα πολλές δράσεις που δεν έχουν ολοκληρωθεί, όπως αναφέρεται σε διάφορα σημεία των παρόντων προσανατολισμών. Η προώθηση του ανταγωνισμού στα πλαίσια της εσωτερικής αγοράς συμπληρώνεται, ως προς τη λογική της, με την αύξηση του ανταγωνισμού σε διεθνές επίπεδο. Η Ευρωπαϊκή Ένωση θα πρέπει επομένως να συνεχίσει να χαράσσει μια κοινή εξωτερική πολιτική που θα ευνοεί το άνοιγμα του παγκόσμιου εμπορίου και θα ασκεί πίεση για την τήρηση των κανόνων του ΠΟΕ από όλα τα μέλη του.

>PIC FILE= "L_2002182EL.000701.TIF">

>PIC FILE= "L_2002182EL.000801.TIF">

iv) Προώθηση μιας βιώσιμης οικονομικής ανάπτυξης προς όφελος των σημερινών και των μελλοντικών γενεών

Για να συμβάλλουν πλήρως στην αύξηση του επιπέδου διαβίωσης των πολιτών της ΕΕ, οι πολιτικές για την προώθηση της ευημερίας πρέπει να λαμβάνουν υπόψη τις ανάγκες των σημερινών και των μελλοντικών γενεών, περιλαμβανομένης της αειφορίας του περιβάλλοντος και της κοινωνικής και περιφερειακής συνοχής. Οι οικονομικές πολιτικές μπορούν να συμβάλουν σημαντικά στην επίτευξη του στόχου αυτού, πράγμα όμως που απαιτεί επίσης τη λήψη ουσιαστικών μέτρων σε μια σειρά τομέων που υπερβαίνουν κατά πολύ το πλαίσιο της οικονομικής πολιτικής.

Για παράδειγμα, οι οικονομικές πολιτικές μπορούν να συμβάλουν με ουσιαστικό τρόπο στην ενίσχυση της αειφορίας του περιβάλλοντος, εξασφαλίζοντας ότι οι εξωτερικές επιπτώσεις των οικονομικών δραστηριοτήτων στο περιβάλλον λαμβάνονται πλήρως υπόψη στις τιμές. Επίσης, οι οικονομικές πολιτικές μπορούν να δημιουργήσουν τις προϋποθέσεις για την αποτελεσματική χρήση των πόρων και της ενέργειας, προωθώντας με τον τρόπο αυτό την καινοτομία και τη δημιουργία θέσεων εργασίας. Ομοίως, οι οικονομικές πολιτικές μπορούν να αποδειχθούν ιδιαίτερα χρήσιμες κατά τις προετοιμασίες για την αντιμετώπιση των προκλήσεων που συνδέονται με τη γήρανση του πληθυσμού, ιδίως όσον αφορά τη συμμετοχή στην αγορά εργασίας και τις δημοσιονομικές συνέπειες. Ο επιδιωκόμενος στόχος είναι η εξασφάλιση θετικής αλληλεπίδρασης μεταξύ οικονομικών και κοινωνικών πολιτικών για τη στήριξη μιας μακροχρόνιας ενεργού επαγγελματικής ζωής και, παράλληλα, για την καλύτερη δυνατή αξιοποίηση των ανθρώπινων πόρων και την εξασφάλιση μεγαλύτερης κοινωνικής συνοχής.

Τέλος, οι οικονομικές πολιτικές μπορούν να συμβάλουν στην κοινωνική και οικονομική συνοχή με διάφορους τρόπους. Μια καλή οικονομική επίδοση ευνοεί τη δημιουργία θέσεων απασχόλησης, οι οποίες αποτελούν την καλύτερη προστασία κατά της φτώχειας και του κοινωνικού αποκλεισμού. Σημαντική από την άποψη αυτή είναι επίσης η ύπαρξη σύγχρονου κράτους προνοίας που εφαρμόζει ενεργητικές πολιτικές για να ενθαρρύνει την εργασία. Ένα μακροοικονομικό πλαίσιο προσανατολισμένο στην ανάπτυξη και τη σταθερότητα, σε συνδυασμό με αποτελεσματικές αγορές προϊόντων, κεφαλαίων και εργασίας, έχει καθοριστική σημασία για την κάλυψη της υστέρησης τόσο σε εθνικό όσο και σε περιφερειακό επίπεδο. Σε ορισμένους τομείς παρέμβασης, η αποτελεσματικότητα των οικονομικών πολιτικών μπορεί να βελτιωθεί εάν ληφθούν υπόψη καλύτερα οι τοπικές ιδιαιτερότητες. Μια σημαντική πρωτοβουλία που πρέπει να συνεχιστεί είναι η διευκόλυνση της προσαρμογής των αγορών εργασίας με την προώθηση διαδικασιών διαμόρφωσης των τιμών που αντικατοπτρίζουν τις διαφορές στις τοπικές συνθήκες, ιδίως όσον αφορά την παραγωγικότητα και τα επίπεδα δεξιοτήτων, και με τη μείωση των αντικινήτρων στη γεωγραφική κινητικότητα της εργασίας. Πρέπει επίσης να επιδιωχθεί η αύξηση της αποτελεσματικότητας των δημόσιων δαπανών με περιφερειακό αντίκτυπο, μέσω της βελτίωσης των δημόσιων συστημάτων χορήγησης και εκταμίευσης ενισχύσεων.

3. ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ

3.1. Εφαρμογή πολιτικών προσανατολισμένων στην οικονομική ανάπτυξη και τη σταθερότητα

Οι μακροοικονομικές πολιτικές διαδραματίζουν πρωταρχικό ρόλο στη στήριξη της οικονομικής ανάπτυξης και της σταθερότητας των τιμών. Στόχος τους πρέπει να είναι η ισόρροπη επέκταση της οικονομικής δραστηριότητας και η πλήρης αξιοποίηση του διαθέσιμου αναπτυξιακού δυναμικού. Επίσης, πρέπει να συμβάλλουν στη δημιουργία προϋποθέσεων για την εξασφάλιση επιπέδων αποταμίευσης και επενδύσεων που μπορούν να θέσουν την οικονομία σε πιο διατηρήσιμη, πιο δυναμική και μη πληθωριστική πορεία οικονομικής ανάπτυξης και δημιουργίας θέσεων απασχόλησης.

Τα κράτη μέλη πρέπει να επιτύχουν και να διατηρήσουν μια υγιή δημοσιονομική θέση, όπως συμφωνήθηκε στο πλαίσιο του συμφώνου σταθερότητας και ανάπτυξης. Όλα τα κράτη μέλη πρέπει να εξασφαλίσουν, σύμφωνα με το ΣΣΑ, ότι οι κυκλικά προσαρμοσμένες δημοσιονομικές θέσεις τους θα καταστούν ή θα συνεχίσουν να παραμένουν σχεδόν ισορροπημένες ή πλεονασματικές κατά τα επόμενα χρόνια.

Δημοσιονομικές θέσεις ((Από τις δημοσιονομικές θέσεις των ετών 2000, 2001 και 2002 έχουν αφαιρεθεί τα έκτακτα έσοδα από την πώληση των αδειών UMTS.

Τα ποσά UMTS ως ποσοστό του ΑΕΠ ανέρχονται, σύμφωνα με τις εαρινές προβλέψεις,

Το 2000: D: 2,5 %, E: 0,1 %, I: 1,2 %, NL: 0,7 %, A: 0,4 %, P: 0,3 %, ευρωζώνη: 1,1 %, UK: 2,4 % και EU-15: 1,2 %.

Το 2001: B: 0,2 %, EL: 0,5 %, E: 0,0 %, F: 0,1 %, ευρωζώνη: 0 %, DK: 0,2 % και EU-15: 0 %.

Το 2002: E: 0,0 %, F: 0,1 %, IRL: 0,2 %, ευρωζώνη: 0 % και EU-15: 0 %.

Στο πρόγραμμα σταθερότητας της Γερμανίας ο στόχος για το 2004 είχε τεθεί στο - 1 % του ΑΕΠ, αλλά κατά το Συμβούλιο Ecofin του Φεβρουαρίου η γερμανική κυβέρνηση ανέλαβε τη δέσμευση να επιτύχει σχεδόν ισοσκελισμένη θέση το 2004.

Τα στοιχεία για τη Γαλλία έχουν ληφθεί υπόψη οι προσαρμογές που έγιναν από τις γαλλικές αρχές στο πρόγραμμα σταθερότητας του 2001 με επιστολή τους προς την Επιτροπή στις 22 Ιανουαρίου 2002.)):

Εαρινές προβλέψεις σε σύγκριση με τα προγράμματα σταθερότητας και σύγκλισης

>ΘΕΣΗ ΠΙΝΑΚΑ>

Σχετικά με τη ζώνη του ευρώ, πρωταρχικός στόχος της νομισματικής πολιτικής της ΕΚΤ είναι η διατήρηση της σταθερότητας των τιμών. Με την επιφύλαξη του στόχου αυτού, η νομισματική πολιτική στηρίζει τις γενικές οικονομικές πολιτικές της Κοινότητας.

Τα κράτη μέλη της ζώνης του ευρώ πρέπει γενικά:

i) να προσανατολίσουν και να εφαρμόσουν δημοσιονομικές πολιτικές που τους επιτρέπουν να επιτύχουν ή να διατηρήσουν δημοσιονομικές θέσεις πλησίον της ισορροπίας ή πλεονασματικές στη διάρκεια του οικονομικού κύκλου· ενόσω οι θέσεις αυτές δεν έχουν ακόμα επιτευχθεί, τα κράτη μέλη πρέπει να λάβουν όλα τα αναγκαία μέτρα - κατά την εφαρμογή των προϋπολογισμών για το 2002 και την προετοιμασία των προϋπολογισμών για το 2003 - για να εξασφαλίσουν ότι οι μεσοπρόθεσμοι αυτοί στόχοι θα επιτευχθούν το 2004 το αργότερο·

ii) να εξασφαλίσουν ότι οι φορολογικές τους μεταρρυθμίσεις χρηματοδοτούνται με τρόπο που τους επιτρέπει να τηρήσουν τη δέσμευση για επίτευξη υγιών δημόσιων οικονομικών· να αποφύγουν τις ενισχυτικές των κυκλικών τάσεων δημοσιονομικές πολιτικές, συμβάλλοντας έτσι στον κατάλληλο συνδυασμό μακροοικονομικών πολιτικών σε εθνικό επίπεδο και στην ευρωζώνη· να επιτρέψουν την ελεύθερη λειτουργία των αυτόματων σταθεροποιητών καθώς θα επιταχύνεται η ανάκαμψη· να μεριμνήσουν για την αυστηρή εκτέλεση των προϋπολογισμών τους για να αποφευχθεί κάθε διολίσθηση σε σχέση με τους στόχους του προγράμματος σταθερότητας, και

iii) να συνεχίσουν την εξυγίανση των δημόσιων οικονομικών τους για να εξασφαλίσουν τη μακροπρόθεσμη βιωσιμότητά τους, αξιοποιώντας τα χρονικά περιθώρια που απομένουν προτού αρχίσουν να γίνονται αισθητές οι συνέπειες των δημογραφικών μεταβολών.

Όσον αφορά κράτη μέλη που δεν συμμετέχουν στη ζώνη του ευρώ, η νομισματική πολιτική στη Δανία επικεντρώνεται στη διασφάλιση, στο πλαίσιο του ΜΣΙ-2, σταθερής συναλλαγματικής ισοτιμίας σε σχέση με το ευρώ, η οποία θεωρείται καθοριστική για τη σταθερότητα των τιμών. Στη Σουηδία και το Ηνωμένο Βασίλειο, οι νομισματικές πολιτικές έχουν ως στόχο τη σταθερότητα των τιμών μέσω του ελέγχου του πληθωρισμού. Η επιτυχία τους θα δημιουργήσει τις προϋποθέσεις για τη σταθερότητα της συναλλαγματικής ισοτιμίας.

Γενικά, τα κράτη μέλη που δεν συμμετέχουν στη ζώνη του ευρώ πρέπει επίσης να διατηρήσουν υγιείς δημοσιονομικές θέσεις, σύμφωνα με τις απαιτήσεις του συμφώνου σταθερότητας και ανάπτυξης. Τα κράτη αυτά πρέπει γενικά:

i) να προσανατολίσουν και να εφαρμόσουν δημοσιονομικές πολιτικές που τους επιτρέπουν να επιτύχουν ή να διατηρήσουν δημοσιονομικές θέσεις πλησίον της ισορροπίας ή πλεονασματικές στη διάρκεια του οικονομικού κύκλου·

ii) να εξασφαλίσουν ότι οι φορολογικές τους μεταρρυθμίσεις χρηματοδοτούνται με τρόπο που τους επιτρέπει να τηρήσουν τη δέσμευση για επίτευξη υγιών δημόσιων οικονομικών· να αποφύγουν τις ενισχυτικές των κυκλικών τάσεων δημοσιονομικές πολιτικές, συμβάλλοντας έτσι στον κατάλληλο συνδυασμό μακροοικονομικών πολιτικών σε εθνικό επίπεδο και στην ευρωζώνη· να επιτρέψουν την ελεύθερη λειτουργία των αυτόματων σταθεροποιητών καθώς θα επιταχύνεται η ανάκαμψη· να μεριμνήσουν για την αυστηρή εκτέλεση των προϋπολογισμών τους για να αποφευχθεί κάθε διολίσθηση σε σχέση με τους στόχους του προγράμματος σταθερότητας, και

iii) να συνεχίσουν την εξυγίανση των δημόσιων οικονομικών τους για να εξασφαλίσουν τη μακροπρόθεσμη βιωσιμότητά τους, αξιοποιώντας τα χρονικά περιθώρια που απομένουν προτού αρχίσουν να γίνονται αισθητές οι συνέπειες των δημογραφικών μεταβολών.

Η εξέλιξη των μισθών στα κράτη μέλη πρέπει να αντικατοπτρίζει την οικονομική τους κατάσταση και την κατάσταση της απασχόλησης. Οι κυβερνήσεις πρέπει να ενθαρρύνουν τη δημιουργία κατάλληλου πλαισίου για τις μισθολογικές διαπραγματεύσεις μεταξύ κοινωνικών εταίρων. Για να μπορέσουν οι μισθολογικές εξελίξεις να συμβάλουν στη διαμόρφωση ευνοϊκού για την απασχόληση μείγματος οικονομικής πολιτικής, οι κοινωνικοί εταίροι πρέπει να συνεχίσουν την υπεύθυνη συμπεριφορά τους και να συνάπτουν στα κράτη μέλη μισθολογικές συμφωνίες που εμπνέονται από τις γενικές αρχές που διατυπώνονται στους προσανατολισμούς των οικονομικών πολιτικών. Για το σκοπό αυτό:

i) η αύξηση των ονομαστικών μισθών πρέπει να είναι συνεπής με τη σταθερότητα των τιμών·

ii) η αύξηση των πραγματικών μισθών δεν πρέπει να υπερβαίνει την αύξηση της παραγωγικότητας της εργασίας, λαμβανομένης υπόψη της ανάγκης να ενισχυθεί, όπου είναι αναγκαίο, και στη συνέχεια να διατηρηθεί η αποδοτικότητα των επενδύσεων που αυξάνουν την παραγωγική ικανότητα και δημιουργούν θέσεις απασχόλησης, και

iii) το θεσμικό πλαίσιο της αγοράς εργασίας και τα συστήματα συλλογικών συμβάσεων πρέπει, σεβόμενα την αυτονομία των κοινωνικών εταίρων, να λαμβάνουν υπόψη τη σχέση μεταξύ των τομεακών και τοπικών εξελίξεων των μισθών και των συνθηκών στις αγορές εργασίας με τρόπο που να συναρτά την αύξηση των μισθών, μεταξύ άλλων, με την εξέλιξη της παραγωγικότητας και με τις διαφορές επαγγελματικών προσόντων. Με τον τρόπο αυτό θα εξασφαλισθεί η ανταγωνιστικότητα της ΕΕ και θα βελτιωθεί η απασχόληση σε όλο το φάσμα επαγγελματικών προσόντων και σε όλες τις γεωγραφικές περιοχές.

3.2. Βελτίωση της ποιότητας και της βιωσιμότητας των δημόσιων οικονομικών

Για να μεγιστοποιήσουν τη συμβολή των δημόσιων οικονομικών στην οικονομική ανάπτυξη και την απασχόληση και να συμβάλουν στην επίτευξη των στόχων που συμφωνήθηκαν στη Λισαβόνα και τη Στοκχόλμη, όλα τα κράτη μέλη πρέπει να επιτύχουν και να διατηρήσουν υγιείς δημοσιονομικές θέσεις. Αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία για τις χώρες στις οποίες οι δημοσιονομικές θέσεις δεν είναι ακόμα "πλησίον της ισορροπίας ή πλεονασματικές", όπως απαιτείται από το σύμφωνο σταθερότητας και ανάπτυξης. Πρέπει να αναζητηθεί η κατάλληλη ισορροπία και να προγραμματιστούν σωστά τα μέτρα για τη μείωση του δημόσιου χρέους, τις φορολογικές ελαφρύνσεις και τη χρηματοδότηση των δημόσιων επενδύσεων σε τομείς-κλειδιά. Οι χώρες που έχουν ακόμα υψηλό επίπεδο δημόσιου χρέους ή/και δεν έχουν επιτύχει το μεσοπρόθεσμο δημοσιονομικό στόχο του συμφώνου σταθερότητας και ανάπτυξης πρέπει να δώσουν προτεραιότητα στη δημοσιονομική εξυγίανση. Αυτό θα βοηθήσει τις εν λόγω χώρες να προετοιμαστούν για να αντιμετωπίσουν το πρόσθετο δημοσιονομικό κόστος λόγω της γήρανσης του πληθυσμού. Η εκτίμηση της βιωσιμότητας των δημόσιων οικονομικών με βάση τα επικαιροποιημένα προγράμματα σταθερότητας και σύγκλισης επιβεβαιώνει ότι, αν δεν πραγματοποιηθούν μεταρρυθμίσεις ευρείας κλίμακας, η γήρανση του πληθυσμού θα δημιουργήσει στο μέλλον σημαντικούς κινδύνους δημοσιονομικών ανισορροπιών σε πολλά κράτη μέλη.

Για το σκοπό αυτό, τα κράτη μέλη πρέπει:

i) να εντείνουν τις προσπάθειες για να καταστήσουν τα συστήματα εισφορών και παροχών πιο ευνοϊκά για την απασχόληση, περιλαμβανομένων, όπου είναι αναγκαίο, μειώσεων στη συνολική φορολογική επιβάρυνση, ειδικών μεταρρυθμίσεων των συστημάτων εισφορών και παροχών με στόχο ορισμένες κατηγορίες εργαζομένων όπως ιδίως οι χαμηλόμισθοι, συνεχίζοντας παράλληλα τη δημοσιονομική εξυγίανση και τη βελτίωση της αποτελεσματικότητας των φορολογικών συστημάτων (βλέπε επίσης το τμήμα 3.3)·

ii) να βελτιώσουν την ποιότητα των δημόσιων δαπανών, αναπροσανατολίζοντάς τις στη συσσώρευση υλικού και ανθρώπινου κεφαλαίου και στην έρευνα και ανάπτυξη·

iii) να ενισχύσουν την αποτελεσματικότητα των δημόσιων δαπανών με θεσμικές και διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις, και ιδίως με την εισαγωγή ή την ενίσχυση μηχανισμών που επιτρέπουν την αξιολόγηση και τον έλεγχο των δαπανών, περιλαμβανομένων των δημοσιονομικών διαδικασιών·

iv) να βελτιώσουν τη μακροχρόνια βιωσιμότητα των δημόσιων οικονομικών εφαρμόζοντας τη συνολική τριπλή στρατηγική που συμφωνήθηκε στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Στοκχόλμης, δηλαδή την αύξηση των επιπέδων απασχόλησης, τη μείωση του δημόσιου χρέους και τη μεταρρύθμιση των συνταξιοδοτικών συστημάτων. Αυτό προϋποθέτει έναν κατάλληλο συνδυασμό μέτρων, που θα καθοριστούν από τα κράτη μέλη, για την ταχεία μείωση του δημόσιου χρέους, τον εκσυγχρονισμό των αγορών εργασίας για να αυξηθούν τα ποσοστά απασχόλησης (ιδίως των γυναικών και των ηλικιωμένων εργαζομένων), και τη μεταρρύθμιση των συστημάτων συνταξιοδότησης και υγειονομικής περίθαλψης των ηλικιωμένων ώστε να εξυγιανθεί η χρηματοδοτική βάση τους. Στο πλαίσιο αυτό, τα δημόσια αποθεματικά για συνταξιοδοτικές δαπάνες μπορούν επίσης να συμβάλουν στη βελτίωση της βιωσιμότητας των δημόσιων οικονομικών, υπό τον όρο ότι επωφελούνται από ουσιαστικές συνεισφορές πόρων. Τα κράτη μέλη πρέπει να ενισχύσουν τις διαδικασίες αξιολόγησης της μακροπρόθεσμης βιωσιμότητας των δημόσιων οικονομικών και να λαμβάνουν υπόψη τα αποτελέσματα της αξιολόγησης αυτής κατά το μακροπρόθεσμο δημοσιονομικό προγραμματισμό. Αυτό θα επιτρέψει επίσης να ενισχυθεί η εξέταση της πολιτικής στο πλαίσιο της πολυμερούς εποπτείας, σύμφωνα με το αίτημα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου της Λισαβόνας·

v) να μεταρρυθμίσουν τις πολιτικές τους στον τομέα των συνταξιοδοτικών καθεστώτων προς την κατεύθυνση των μεγάλων κοινών στόχων που συμφωνήθηκαν στα Συμβούλια του Γκέτεμποργκ και του Λάκεν, προκειμένου να εξασφαλίσουν τη μακροχρόνια οικονομική βιωσιμότητα, να διασφαλίσουν την επάρκεια του επιπέδου των συντάξεων και να ανταποκριθούν στην εξέλιξη των κοινωνικών αναγκών· να αναπτύξουν μια συνολική στρατηγική που θα λαμβάνει δεόντως υπόψη την ισορροπία μεταξύ των γενικών αυτών στόχων και των προκλήσεων που αντιμετωπίζει κάθε χώρα· ειδικότερα, τα κράτη μέλη πρέπει να εφαρμόσουν μέτρα για την αύξηση της πραγματικής ηλικίας συνταξιοδότησης· πρέπει επίσης να εξεταστεί το ενδεχόμενο μεγαλύτερης εισφοράς χρηματοδοτικών πόρων, και

vi) να βελτιώσουν το συντονισμό στο φορολογικό τομέα προκειμένου να αποφύγουν τον επιζήμιο φορολογικό ανταγωνισμό και να εξασφαλίσουν την εφαρμογή στην πράξη της συμφωνίας του Συμβουλίου του Νοεμβρίου του 2000 για το φορολογικό πακέτο εντός της προβλεπόμενης προθεσμίας του Δεκεμβρίου του 2002.

Όπως τα κράτη μέλη, θα πρέπει και η Κοινότητα να εφαρμόσει αυστηρή δημοσιονομική πειθαρχία. Αυτό θα πρέπει να ισχύσει για όλες τις κατηγορίες των οικονομικών προοπτικών, με παράλληλη τήρηση της διοργανικής συμφωνίας για τη δημοσιονομική πειθαρχία και τη βελτίωση της διαδικασίας του προϋπολογισμού. Θα πρέπει να υπάρξει μια ευέλικτη κατανομή κοινοτικών πόρων με στόχο την ενίσχυση του οικονομικού αντίκτυπου του προϋπολογισμού της ΕΕ.

3.3. Ενίσχυση του δυναμισμού των αγορών εργασίας

Παρά την επίπτωση της κυκλικής κάμψης της δραστηριότητας, η κατάσταση της αγοράς εργασίας συνέχισε να βελτιώνεται το 2001, παρόλο που δεν κατέστη δυνατή η επανάληψη των ιδιαίτερα θετικών αποτελεσμάτων του προηγούμενου έτους. Το μέσο ποσοστό ανεργίας ανήλθε στο 7,6 % και ήταν επομένως κατά μισή εκατοστιαία μονάδα χαμηλότερο από το μέσο επίπεδο του 2000 (βλέπε διάγραμμα). Η πρόοδος στην επίτευξη των στόχων για την απασχόληση που καθορίστηκαν στα Ευρωπαϊκά Συμβούλια της Λισαβόνας και της Στοκχόλμης συνεχίστηκε το 2001, παρόλο που ήταν πιο περιορισμένη σε σχέση με το προηγούμενο έτος. Το συνολικό ποσοστό απασχόλησης ανέρχεται σήμερα στο 64 %, το ποσοστό απασχόλησης των γυναικών στο 55 % και εκείνο των ηλικιωμένων εργαζομένων (55-64 ετών) στο 38 % (βλέπε διαγράμματα για το συνολικό ποσοστό απασχόλησης και για τα ποσοστά απασχόλησης των γυναικών και των ηλικιωμένων εργαζομένων).

Η πρόοδος που επιτεύχθηκε τα προηγούμενα χρόνια στις διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις των αγορών εργασίας, καθώς και στο πλαίσιο της ευρωπαϊκής στρατηγικής για την απασχόληση, γίνεται πλέον αισθητή με την αύξηση του προσανατολισμού της οικονομικής ανάπτυξης στη δημιουργία θέσεων εργασίας. Η διατήρηση συγκρατημένων μισθολογικών αυξήσεων επέτρεψε μια ουσιαστική αύξηση της απασχόλησης και την υποχώρηση της ανεργίας χωρίς αναζωπύρωση του πληθωρισμού. Η μεγαλύτερη προσφυγή σε συμβάσεις προσωρινής και μερικής απασχόλησης αύξησε την ευελιξία και την αποτελεσματικότητα των αγορών εργασίας. Οι φορολογικές ελαφρύνσεις στα χαμηλότερα μισθολογικά κλιμάκια βελτίωσαν τα κίνητρα για εργασία. Τα κράτη μέλη, τέλος, εγκαταλείπουν όλο και περισσότερο τα παθητικά μέτρα για την αγορά εργασίας και στρέφονται προς πιο ενεργητικά μέτρα. Δυστυχώς, φαίνεται ότι ο ρυθμός των μεταρρυθμίσεων στην αγορά εργασίας επιβραδύνθηκε το 2001· για να επιτευχθούν όμως οι στόχοι της Λισαβόνας, θα πρέπει να επιταχυνθεί.

>PIC FILE= "L_2002182EL.001201.TIF">

>PIC FILE= "L_2002182EL.001301.TIF">

Απομένουν σημαντικές προκλήσεις που πρέπει να αντιμετωπιστούν με νέες μεταρρυθμίσεις, όπως αναφέρθηκε ήδη στο τμήμα 2.2 στοιχείο ii):

- δημιουργία περισσότερων και καλύτερων θέσεων απασχόλησης,

- αύξηση των ποσοστών συμμετοχής και απασχόλησης, ιδίως των γυναικών και των ηλικιωμένων εργαζομένων, προκειμένου να επιτευχθούν οι στόχοι της Λισαβόνας και της Στοκχόλμης για την απασχόληση και να επιταχυνθούν οι προετοιμασίες για την αντιμετώπιση των συνεπειών της γήρανσης του πληθυσμού,

- μείωση των υψηλών ποσοστών ανεργίας,

- μείωση της αναντιστοιχίας ζήτησης και προσφοράς εργασίας μεταξύ γεωγραφικών περιοχών και επαγγελμάτων,

- προώθηση της κοινωνικής ένταξης.

Οι προκλήσεις αυτές πρέπει να αντιμετωπιστούν παράλληλα με τις άλλες προκλήσεις που σχετίζονται άμεσα με την αγορά εργασίας, όπως η διαμόρφωση των μισθών, η επιχειρηματικότητα και η εκπαίδευση και κατάρτιση (βλέπε τα τμήματα 3.1, 3.6 και 3.7 αντίστοιχα). Στις 18 Φεβρουαρίου 2002, το Συμβούλιο εξέδωσε τις λεπτομερείς κατευθυντήριες γραμμές των πολιτικών για την απασχόληση, οι οποίες είναι συνεπείς με τους γενικούς προσανατολισμούς 2001 των οικονομικών πολιτικών, καθώς και ειδικές συστάσεις για τα διάφορα κράτη μέλη. Κατά την υλοποίηση των μεταρρυθμίσεων στην αγορά εργασίας, τα κράτη μέλη πρέπει να εφαρμόζουν με αποφασιστικότητα τις κατευθυντήριες γραμμές των πολιτικών για την απασχόληση και τις συστάσεις που απηύθυνε το Συμβούλιο σε καθένα από αυτά.

Τα κράτη μέλη πρέπει ιδίως να λάβουν τα ακόλουθα μέτρα:

i) να προσαρμόσουν τα συστήματα εισφορών και παροχών με τρόπο που καθιστά πιο συμφέρουσα την εργασία και ενθαρρύνει την αναζήτηση απασχόλησης· να μειώσουν τους υψηλούς πραγματικούς οριακούς συντελεστές φορολόγησης, ιδίως για τους χαμηλόμισθους, και να μειώσουν τις παγίδες ανεργίας· να εξετάσουν τα κίνητρα που παρέχονται με τα καθεστώτα παροχών, δηλαδή τους όρους υπαγωγής σε αυτά, την επιλεξιμότητα, τη διάρκεια, το ποσοστό αντικατάστασης, τη διαθεσιμότητα παροχών συνδεδεμένων με την άσκηση επαγγελματικής δραστηριότητας καθώς και τη χρησιμοποίηση φορολογικών απαλλαγών, προκειμένου να καταστούν πιο φιλικά προς την απασχόληση· να επανεξετάσουν τα διοικητικά συστήματα και την καταλληλότητα της διαχείρισης· να περιορίσουν τα κίνητρα για πρόωρη συνταξιοδότηση· να βελτιώσουν τις συνθήκες για την παραμονή των ηλικιωμένων εργαζομένων στην αγορά εργασίας, έτσι ώστε έως το 2010 η μέση πραγματική ηλικία συνταξιοδότησης στην ΕΕ να αυξηθεί κατά πέντε περίπου χρόνια, αυξάνοντας έτσι τη συμμετοχή των εργαζομένων αυτών στην αγορά εργασίας·

ii) να ενισχύσουν τις ενεργητικές πολιτικές για την αγορά εργασίας, βελτιώνοντας την αποτελεσματικότητά τους τόσο όσον αφορά τη χρησιμοποίηση των πόρων όσο και ως προς την αύξηση της απασχόλησης, μεταξύ άλλων με τον εκσυγχρονισμό των υπηρεσιών ευρέσεως εργασίας· αυτό συνεπάγεται, μεταξύ άλλων, την καλύτερη εστίαση των μέτρων σε πληθυσμιακές ομάδες με υψηλότερο κίνδυνο μακροχρόνιας ανεργίας, δίνοντας ιδίως έμφαση στα μέτρα που αποδείχθηκαν πιο αποτελεσματικά και ανταποκρίνονται καλύτερα στις ανάγκες της αγοράς εργασίας· στο πλαίσιο αυτό, απαιτείται να υπάρξει μια ενεργητική και προληπτική πολιτική καθιέρωσης μέτρων που θα παρέχουν κίνητρα επανένταξης στην αγορά εργασίας σε ομάδες και άτομα που κινδυνεύουν ή μειονεκτούν·

iii) να καταργήσουν τα εμπόδια στην κινητικότητα εντός και μεταξύ των κρατών μελών· σύμφωνα με τις κατευθύνσεις του προγράμματος δράσης για τις δεξιότητες και την κινητικότητα, να προωθήσουν την αναγνώριση των επαγγελματικών προσόντων, να διευκολύνουν τη μεταφορά των δικαιωμάτων κοινωνικής ασφάλισης και συνταξιοδότησης, να βελτιώσουν την πληροφόρηση και τη διαφάνεια όσον αφορά τις διαθέσιμες θέσεις απασχόλησης και να εξασφαλίσουν ότι ούτε τα συστήματα εισφορών και παροχών, ούτε η στεγαστική αγορά, δεν εμποδίζουν την κινητικότητα·

iv) να εξασφαλίσουν την απασχολησιμότητα των εργαζομένων μέσω της κατάρτισης και του επαγγελματικού αναπροσανατολισμού τους, να διευκολύνουν την επαγγελματική κινητικότητα με την προώθηση, σε συνεργασία με τους κοινωνικούς εταίρους, της διά βίου μάθησης, συμβάλλοντας έτσι στη βελτίωση της ποιότητας των θέσεων απασχόλησης και στην αύξηση της παραγωγικότητας·

v) να προωθήσουν, σε συνεργασία με τους κοινωνικούς εταίρους, μια πιο ευέλικτη οργάνωση της εργασίας και να προσαρμόσουν τις ρυθμίσεις για τις συμβάσεις εργασίας και, όπου απαιτείται, τις επιβαρύνσεις που σχετίζονται με αυτές, προκειμένου να προωθήσουν τη δημιουργία περισσότερων θέσεων απασχόλησης και να διευκολύνουν την επίτευξη καλύτερης ισορροπίας μεταξύ ευελιξίας και ασφάλειας της εργασίας· να εξασφαλίσουν ότι η μείωση του συνολικού χρόνου εργασίας δεν έχει ως αποτέλεσμα την αύξηση του κόστους εργασίας ανά μονάδα προϊόντος και ότι λαμβάνονται πλήρως υπόψη οι μελλοντικές ανάγκες όσον αφορά την προσφορά εργασίας, και

vi) να καταργήσουν τα εμπόδια στη συμμετοχή των γυναικών στην αγορά εργασίας και να επιδιώξουν, σύμφωνα με τα εθνικά δεδομένα, να προσφέρουν έως το 2010 φροντίδα για το 90 % τουλάχιστον των παιδιών ηλικίας από τριών ετών έως την υποχρεωτική σχολική ηλικία και για το 33 % τουλάχιστον των παιδιών κάτω των τριών ετών· να εξαλείψουν τους παράγοντες που δημιουργούν μισθολογικές ανισότητες μεταξύ ανδρών και γυναικών και να ενθαρρύνουν τη θέσπιση πολιτικών προσανατολισμένων στην οικογένεια, ώστε να μπορεί να συνδυάζεται η επαγγελματική απασχόληση με τη δημιουργία οικογένειας.

3.4. Νέα ώθηση στις διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις στις αγορές προϊόντων

Η πρόοδος στην εφαρμογή των οικονομικών μεταρρυθμίσεων στο πλαίσιο της στρατηγικής της Λισαβόνας ήταν άνιση. Πρόοδος σημειώθηκε ιδίως όσον αφορά τη μεταφορά της νομοθεσίας της εσωτερικής αγοράς στο εσωτερικό δίκαιο των κρατών μελών, το άνοιγμα των αγορών δημόσιων συμβάσεων, την ενίσχυση των εξουσιών των αρχών ανταγωνισμού και τον περιορισμό των κρατικών ενισχύσεων. Η απελευθέρωση των αγορών τηλεπικοινωνιών και ηλεκτρισμού οδηγεί ήδη σε μειώσεις τιμών. Ομοίως, θετικές επιπτώσεις αναμένονται από τη βελτιωμένη πρόσβαση στα δίκτυα εμπορευματικών σιδηροδρομικών μεταφορών. Ωστόσο, είναι πιθανό ότι οι προοπτικές για νέες μειώσεις τιμών θα επηρεαστούν αρνητικά από τα σημεία συμφόρησης των υποδομών, τις ανεπαρκείς ρυθμιστικές δομές, τους αργούς ρυθμούς ανοίγματος των αγορών και τα υψηλά μερίδια αγοράς των πρώην μονοπωλιακών φορέων στις αγορές αυτές. Αυτό καταδεικνύει ότι για τη δημιουργία πλήρως ενοποιημένης και αποτελεσματικής εσωτερικής αγοράς απαιτούνται συμπληρωματικές μεταρρυθμίσεις στις αγορές προϊόντων (εμπορευμάτων και υπηρεσιών), ιδίως σε τομείς στους οποίους η πρόοδος ήταν ιδιαίτερα βραδεία. Παρά την όλο και μεγαλύτερη ενοποίηση των αγορών της ΕΕ, οι αποκλίσεις μεταξύ των εθνικών προτύπων και ρυθμίσεων συνεχίζουν να εμποδίζουν τις διασυνοριακές δραστηριότητες. Επιπλέον, η δημιουργία της εσωτερικής αγοράς υπηρεσιών προχωρεί με βραδείς ρυθμούς. Για τους λόγους αυτούς, τα κράτη μέλη πρέπει:

i) να ολοκληρώσουν την υλοποίηση της εσωτερικής αγοράς, και ιδίως:

- να εντείνουν τις προσπάθειες για την αύξηση του ποσοστού μεταφοράς των οδηγιών για την εσωτερική αγορά στο 98,5 % και να ολοκληρώσουν έως το εαρινό Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του 2003 τη μεταφορά των οδηγιών των οποίων η θέση σε εφαρμογή έχει καθυστερήσει πάνω από δύο χρόνια, μεριμνώντας παράλληλα για την ορθή εφαρμογή της νομοθεσίας για την εσωτερική αγορά,

- να συνεχίσουν με μεγαλύτερη αποφασιστικότητα την κατάργηση των απομενόντων τεχνικών εμποδίων στις συναλλαγές, επιταχύνοντας την ανάπτυξη νέων προδιαγραφών προϊόντων και βελτιώνοντας την εφαρμογή της αρχής της αμοιβαίας αναγνώρισης από τις εθνικές αρχές,

- να δημιουργήσουν μια αποτελεσματική εσωτερική αγορά υπηρεσιών, με την κατάργηση των εμποδίων στις διασυνοριακές συναλλαγές και στην πρόσβαση στην αγορά, και

- να ανοίξουν ακόμα περισσότερο τις αγορές δημόσιων συμβάσεων και να αυξήσουν τη διαφάνειά τους, μεταξύ άλλων με την παροχή το αργότερο το 2003 ηλεκτρονικής πρόσβασης στις διαδικασίες ανάθεσης και με την έγκριση το ταχύτερο δυνατό εντός του 2002 του πακέτου νομοθετικών μέτρων για τις δημόσιες συμβάσεις·

>PIC FILE= "L_2002182EL.001501.TIF">

ii) να εξασφαλίσουν συνθήκες αποτελεσματικού ανταγωνισμού που να επιτρέψουν στους καταναλωτές να επωφεληθούν πραγματικά από τα πλεονεκτήματα της εσωτερικής αγοράς:

- μεριμνώντας για την πραγματική ανεξαρτησία, την ικανότητα και την αποτελεσματικότητα των αρχών ανταγωνισμού και των ρυθμιστικών αρχών, την προώθηση της συνεργασίας μεταξύ τους και εξασφαλίζοντας την εναρμονισμένη εφαρμογή των κανόνων ανταγωνισμού από την Επιτροπή και τις αρμόδιες εθνικές αρχές, και

- επιτυγχάνοντας τη μείωση και τη βελτίωση των κρατικών ενισχύσεων σε σχέση με το ΑΕΠ, αναπροσανατολίζοντας τις ενισχύσεις προς οριζόντιους στόχους κοινού ενδιαφέροντος και κατευθύνοντάς τις στη διόρθωση των δυσλειτουργιών της αγοράς· αυξάνοντας τέλος τη διαφάνεια των εθνικών πολιτικών στον τομέα των κρατικών ενισχύσεων και αξιολογώντας την αποτελεσματικότητά τους·

iii) να επιταχύνουν τις μεταρρυθμίσεις στις δικτυακές βιομηχανίες, υπογραμμίζοντας παράλληλα τη σημασία που έχει για τους πολίτες, και για τη χωρική και κοινωνική συνοχή, η πρόσβαση σε υπηρεσίες κοινής ωφέλειας:

- ενθαρρύνοντας την είσοδο νέων φορέων στην αγορά και βελτιώνοντας τις επιλογές των καταναλωτών στις απελευθερωμένες αγορές, ιδίως με την πλήρη εφαρμογή έως τον Ιούλιο του 2003 του νέου πακέτου ρυθμίσεων για τις τηλεπικοινωνίες,

- εξασφαλίζοντας, στους τομείς της ηλεκτρικής ενέργειας και του φυσικού αερίου, την ελευθερία επιλογής για όλους τους καταναλωτές εκτός των νοικοκυριών (δηλαδή για το 60 % τουλάχιστον της αγοράς) και δημιουργώντας εθνικούς ρυθμιστικούς φορείς· επιτυγχάνοντας, στον τομέα του ηλεκτρισμού, συμφωνία το 2002 για ένα διαφανές και άνευ διακρίσεων σύστημα τιμολόγησης για τις διασυνοριακές συναλλαγές· το επίπεδο διασύνδεσης των ηλεκτρικών δικτύων των κρατών μελών πρέπει να καλύπτει το 2005 το 10 % τουλάχιστον της εγκατεστημένης παραγωγικής ικανότητας· η χρηματοδότηση των απαιτούμενων επενδύσεων πρέπει να καλυφθεί κυρίως από τις ενεχόμενες επιχειρήσεις,

- μεριμνώντας για την αποτελεσματική χρήση των υφιστάμενων υποδομών και παρέχοντας κίνητρα για την κατασκευή νέων υποδομών όπου είναι αναγκαίο με τη λήψη έως τα τέλη του 2002 αποφάσεων για την αναθεώρηση των κατευθυντήριων γραμμών και των συνοδευτικών κανόνων χρηματοδότησης των διευρωπαϊκών δικτύων ενέργειας και μεταφορών, και

- στον τομέα των μεταφορών, λαμβάνοντας έως τα τέλη του 2002 αποφάσεις σχετικά με τις προτάσεις για την κατανομή του διαθέσιμου χρόνου χρήσης των αερολιμένων, την πρόσβαση στις λιμενικές υπηρεσίες και τις δημόσιες συμβάσεις υπηρεσιών· εξετάζοντας δραστήρια το ενδεχόμενο προσχώρησης της Κοινότητας στη σύμβαση Εurocontrol και δημιουργώντας έναν "ενιαίο ευρωπαϊκό ουρανό" έως το 2004· ανοίγοντας έως τις 15 Μαρτίου 2003 το διευρωπαϊκό δίκτυο εμπορευματικών σιδηροδρομικών μεταφορών και συνεχίζοντας τις εργασίες για το δεύτερο πακέτο μέτρων για τις σιδηροδρομικές μεταφορές.

3.5. Προώθηση της αποτελεσματικότητας και της ενοποίησης των αγορών χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών της ΕΕ

Οι μεταρρυθμίσεις πρέπει πάνω απ' όλα να αποσκοπούν στην επιτάχυνση της ενοποίησης των χρηματοπιστωτικών αγορών και στην πλήρη εκμετάλλευση μιας αποτελεσματικής διοχέτευσης των αποταμιεύσεων, με τη μείωση του κόστους της πρόσβασης στα κεφάλαια ώστε να ενθαρρυνθούν οι επενδύσεις στην ΕΕ. Επίκεντρο των προσπαθειών αυτών είναι το πρόγραμμα δράσης για τις χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες (ΠΔΧΥ) το οποίο πρόκειται να υλοποιηθεί μέχρι το 2005, ενώ καταβάλλονται μεγάλες προσπάθειες από όλους τους ενδιαφερόμενους να επιτευχθεί μια ενοποιημένη αγορά κινητών αξιών μέχρι το τέλος του 2003. Στον τομέα αυτό, επιβάλλεται επίσης να ενισχυθεί η αποτελεσματικότητα των μηχανισμών εκκαθάρισης και διακανονισμού σε ευρωπαϊκό επίπεδο.

Το πρόγραμμα δράσης για τα κεφάλαια επιχειρηματικού κινδύνου (ΠΔΚΕΚ) πρέπει να τεθεί σε εφαρμογή το 2003. Προβλέπει μια σειρά μέτρων (από τα οποία πολλά είναι κοινά με το ΠΔΧΥ) για τη συμμετοχή στο κεφάλαιο επιχειρήσεων (με κεφάλαια επιχειρηματικού κινδύνου ή με εξαγορά), τα οποία προωθούν την ενοποίηση της αγοράς, τις διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις σε τομείς όπως το ρυθμιστικό περιβάλλον, η φορολογική και πτωχευτική νομοθεσία, και ενισχύουν την επιχειρηματικότητα.

Η ενοποίηση θα ενισχύσει τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα στο εσωτερικό της ΕΕ, εφόσον όμως υπάρξουν επίσης κατάλληλες θεσμικές ρυθμίσεις για τη συνεργασία και το συντονισμό στον τομέα της προληπτικής εποπτείας. Ανταποκρινόμενα στη συνεχιζόμενη ενοποίηση εντός και μεταξύ χρηματοπιστωτικών τομέων, πολλά κράτη μέλη μεταρρύθμισαν ή μεταρρυθμίζουν σήμερα τους μηχανισμούς προληπτικής εποπτείας. Οι ρυθμίσεις στον τομέα αυτό ποικίλλουν ανάλογα με το κράτος μέλος, γεγονός που αυξάνει την ανάγκη σαφών διαδικασιών για τη διασυνοριακή συνεργασία μεταξύ εθνικών εποπτικών αρχών.

Η ανάγκη καλύτερης εταιρικής διακυβέρνησης έχει ήδη καταστεί φανερή μετά τα τελευταία γεγονότα που επηρέασαν τις χρηματαγορές. Η ΕΕ, ακολουθώντας την εντολή του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου της Βαρκελώνης, έχει διευρύνει το αντικείμενο των ήδη υπαρχουσών ομάδων εργασίας και προτίθεται να λάβει κι άλλα μέτρα για τη βελτίωση του σημερινού θεσμικού πλαισίου στον τομέα αυτό.

Για να επιταχυνθεί η πρόοδος προς τη χρηματοπιστωτική ενοποίηση, επιβάλλεται:

i) όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη -Συμβούλιο, Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, Επιτροπή και κράτη μέλη- να εντείνουν τις προσπάθειες για να εξασφαλιστεί η πλήρης υλοποίηση του ΠΔΧΥ έως το 2005, και έως το 2003 όσον αφορά τη νομοθεσία για την αγορά κινητών αξιών· για το σκοπό αυτό, όπως υπογραμμίστηκε στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Βαρκελώνης, το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο πρέπει να εγκρίνουν το συντομότερο δυνατό εντός του 2002 τις προτεινόμενες οδηγίες για την παροχή χρηματοοικονομικής ασφάλειας, τις καταχρηστικές πρακτικές στην αγορά, τους ασφαλιστικούς διαμεσολαβητές, την εμπορία χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών εξ αποστάσεως, τους χρηματοπιστωτικούς ομίλους, τα ενημερωτικά φυλλάδια και τα επαγγελματικά συνταξιοδοτικά συστήματα, καθώς και τον κανονισμό για την υιοθέτηση των διεθνών λογιστικών προτύπων· επιπλέον, το Συμβούλιο συμφώνησε στο Oviedo ότι τα επιμέρους μέτρα πρέπει να ανταποκρίνονται στους στόχους της ενοποίησης και της αποτελεσματικότητας· τα κράτη μέλη πρέπει να εξασφαλίσουν, το ταχύτερο δυνατό, την εφαρμογή της νομοθεσίας που έχει θεσπιστεί από το Συμβούλιο·

ii) να ενταθούν οι προσπάθειες για την υλοποίηση του ΠΔΚΕΚ έως το 2003, την αναθεώρηση των πτωχευτικών διαδικασιών προκειμένου να επιτευχθεί καλύτερη ισορροπία μεταξύ επιχειρηματικής δραστηριότητας και προστασίας των επενδυτών, και την ανάπτυξη ενός φορολογικού πλαισίου που να ευνοεί περισσότερο τις επενδύσεις και την επιχειρηματικότητα·

iii) να βελτιωθούν περαιτέρω, σε εθνικό, κοινοτικό και διεθνές επίπεδο, οι μηχανισμοί που επιτρέπουν την αποτελεσματική διασυνοριακή/διατομεακή συνεργασία, το συντονισμό και την ανταλλαγή πληροφοριών για τους σκοπούς της εποπτείας και

iv) να ενθαρρυνθεί δυναμικά η άρση των εμποδίων στην αποτελεσματική λειτουργία των διασυνοριακών μηχανισμών εκκαθάρισης και διακανονισμού και να υπάρξει παρακολούθηση της σχετικής προόδου.

3.6. Ενθάρρυνση της επιχειρηματικότητας

Η αύξηση των επιχειρηματικών επενδύσεων και της παραγωγικότητάς τους αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση για τη βελτίωση της παραγωγικότητας και του επιπέδου δυνητικής ανάπτυξης της ευρωπαϊκής οικονομίας. Η δημιουργία ανταγωνιστικού επιχειρηματικού περιβάλλοντος, στηριζόμενου σε κατάλληλες δημόσιες υποδομές και σύγχρονες και αποτελεσματικές δημόσιες διοικήσεις, έχει πρωταρχική σημασία για την ενθάρρυνση και την ανάπτυξη των επιχειρήσεων. Όλα τα κράτη μέλη έχουν επίγνωση της ανάγκης αυτής, όπως καταδεικνύεται από την ποικιλία των μέτρων που λήφθηκαν για την ελάφρυνση των ρυθμιστικών βαρών για τις επιχειρήσεις, την τόνωση της δημιουργίας επιχειρήσεων και τη διευκόλυνση της πρόσβασης των ΜΜΕ στη χρηματοδότηση. Ο ευρωπαϊκός χάρτης για τις μικρές επιχειρήσεις, ο οποίος εγκρίθηκε στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Φέιρα (Ιούνιος 2000) θα συμβάλει επίσης στη στήριξη των μικρών επιχειρήσεων. Ωστόσο, το επιχειρηματικό περιβάλλον εξακολουθεί να διαφέρει σημαντικά μεταξύ κρατών μελών - ιδίως όσον αφορά τη φορολογία. Οι διαφορές αυτές αποτελούν σημαντική πηγή πληροφοριών όσον αφορά τις βέλτιστες πρακτικές. Τα κράτη μέλη πρέπει:

i) να δημιουργήσουν ένα περιβάλλον που ευνοεί τις επιχειρήσεις, και ιδίως:

- να βελτιώσουν και να απλουστεύσουν το σύστημα φορολογίας και το ρυθμιστικό πλαίσιο των επιχειρήσεων· να περιορίσουν στο ελάχιστο αναγκαίο τα εμπόδια στην επιχειρηματικότητα, μεταξύ άλλων με τη μείωση των προθεσμιών και του κόστους για τη σύσταση επιχείρησης, καθώς και το διοικητικό φόρτο,

- να αυξήσουν την αποτελεσματικότητα των δημόσιων υπηρεσιών, κυρίως με μια μεγαλύτερη χρησιμοποίηση ανοικτών διαδικασιών ανάθεσης δημόσιων συμβάσεων και μεθόδων συγκριτικής αξιολόγησης, καθώς και με την αυξημένη συμμετοχή του ιδιωτικού τομέα και τον ανταγωνισμό μεταξύ δημόσιων φορέων, εξασφαλίζοντας παράλληλα την ίση μεταχείρισή τους· να παράσχουν δυνατότητα ηλεκτρονικής πρόσβασης στις δημόσιες υπηρεσίες,

- να εξαλείψουν τα εμπόδια στις διασυνοριακές οικονομικές δραστηριότητες που σχετίζονται, μεταξύ άλλων, με τις αποκλίσεις μεταξύ κρατών μελών σε θέματα λογιστικών προτύπων, κανόνων εταιρικής διακυβέρνησης, φορολογίας των επιχειρήσεων και ΦΠΑ·

ii) να λάβουν μέτρα για την υλοποίηση των δεσμεύσεων που αναλήφθηκαν στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού χάρτη για τις μικρές επιχειρήσεις·

iii) να ενθαρρύνουν την ανάληψη κινδύνων βελτιώνοντας την πρόσβαση στη χρηματοδότηση, ιδίως για τις ΜΜΕ στα αρχικά στάδια ανάπτυξης· ιδιαίτερα σημαντική για τις ΜΜΕ είναι η συνδυασμένη παροχή κεφαλαίων και τεχνογνωσίας διαχείρισης (βλέπε επίσης το τμήμα 3.5).

3.7. Προώθηση μιας οικονομίας που βασίζεται στη γνώση

Παρά την πρόσφατη πρόοδο, η Ευρωπαϊκή Ένωση συνεχίζει να υστερεί σε σχέση με τις ΗΠΑ στην ανάπτυξη και τη διάδοση νέων τεχνολογιών. Επιπρόσθετα, υπάρχουν σημαντικές διαφορές μεταξύ κρατών μελών τόσο όσον αφορά τις δαπάνες για Ε & Α ως ποσοστό του ΑΕΠ όσο και ως προς τον αριθμό των ανά κάτοικο αιτήσεων για χορήγηση διπλώματος ευρεσιτεχνίας. Η αύξηση και βελτίωση των επενδύσεων σε ανθρώπινο κεφάλαιο, σε Ε & Α και σε ΤΠΕ, ιδίως εκ μέρους του ιδιωτικού τομέα, είναι απαραίτητη για την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας της Ευρώπης. Η πρόσφατη έγκριση του προγράμματος δορυφορικής ραδιοπλοήγησης Galileo αποτελεί σημαντικό βήμα προς την κατεύθυνση αυτή. Οι επιχειρήσεις, οι κοινωνικοί εταίροι και οι πολίτες πρέπει να ενθαρρυνθούν να αξιοποιήσουν τις ευκαιρίες που τους προσφέρει η οικονομία της γνώσης. Τα συστήματα εκπαίδευσης και κατάρτισης πρέπει να προσαρμοστούν καλύτερα στις ανάγκες των ατόμων που βρίσκονται σε μειονεκτική θέση στην αγορά εργασίας. Αυτό συνεπάγεται ότι τα κράτη μέλη πρέπει:

i) να τονώσουν την έρευνα και ανάπτυξη και την καινοτομία:

- με την ανάπτυξη γενικότερων συνθηκών που θα οδηγήσουν στην αύξηση των συνολικών δαπανών για Ε & Α στην ΕΕ στο επίπεδο του 3 % του ΑΕΠ έως το 2010 και στην αύξηση της αποτελεσματικότητας της Ε & Α· τα δύο τρίτα των επενδύσεων πρέπει να πραγματοποιηθούν από τον ιδιωτικό τομέα· αυτό συνεπάγεται βελτίωση των κινήτρων για τις επενδύσεις των επιχειρήσεων σε Ε & Α μέσω μιας ενοποιημένης στρατηγικής που θα αποσκοπεί στην ενίσχυση του ανταγωνισμού στις αγορές προϊόντων, τη βελτίωση της πρόσβασης σε κεφάλαια επιχειρηματικού κινδύνου, την καλύτερη προστασία των δικαιωμάτων βιομηχανικής ιδιοκτησίας (με τη δημιουργία ιδίως ενός προσιτού από πλευράς κόστους ευρωπαϊκού διπλώματος ευρεσιτεχνίας), εξασφαλίζοντας παράλληλα την ταχύτερη διάδοση των νέων τεχνολογιών και χρησιμοποιώντας αποτελεσματικά τα φορολογικά και άλλα οικονομικά κίνητρα,

- με τη βελτίωση των δεσμών μεταξύ πανεπιστημίων και επιχειρήσεων, προκειμένου να διευκολυνθεί η μεταφορά των γνώσεων και η εμπορική αξιοποίηση των αποτελεσμάτων της Ε & Α· με τον καθορισμό σαφών και συνεπών προτεραιοτήτων για τη δημόσια έρευνα,

- με την ενίσχυση της συνεργασίας στους τομείς της έρευνας και της καινοτομίας σε όλη την Ευρώπη, και

- με την έγκριση του έκτου προγράμματος-πλαισίου για την έρευνα·

ii) να προωθήσουν την πρόσβαση στις ΤΠΕ και τη χρησιμοποίησή τους:

- με την εξασφάλιση συνθηκών πραγματικού ανταγωνισμού στα τοπικά δίκτυα τηλεπικοινωνιών ("τοπικός βρόγχος") προκειμένου να επιταχυνθεί η ανάπτυξη του ευρωπαϊκού ευρυζωνικού δικτύου, και

- με την ενθάρρυνση, μεταξύ άλλων με την κατάρτιση ενός νέου προγράμματος δράσης e-Europe 2005, της χρήσης του Διαδικτύου από όλα τα κοινωνικά στρώματα (νοικοκυριά, σχολεία, επιχειρήσεις και δημόσιες διοικήσεις) και, ιδίως, με την αύξηση του αριθμού των συνδεδεμένων στο Διαδίκτυο υπολογιστών ανά μαθητή σε έναν υπολογιστή για δεκαπέντε μαθητές.

>PIC FILE= "L_2002182EL.001801.TIF">

iii) να εντείνουν τις προσπάθειες στον τομέα της εκπαίδευσης και κατάρτισης:

- τόσο ο δημόσιος όσο και ο ιδιωτικός τομέας πρέπει να εντείνουν τις προσπάθειές τους προκειμένου να αυξηθεί η προσφορά ειδικευμένων στελεχών στον τομέα των ΤΠΕ και να βελτιωθεί το γενικό επίπεδο εκπαίδευσης του πληθυσμού ώστε όλοι οι πολίτες να έχουν τη δυνατότητα να αποκτήσουν τις στοιχειώδεις δεξιότητες,

- η ικανότητα των συστημάτων εκπαίδευσης και κατάρτισης να ανταποκρίνονται στην εξέλιξη των απαιτούμενων επαγγελματικών προσόντων πρέπει να ενισχυθεί, προκειμένου ιδίως να καλυφθούν οι ανάγκες πληθυσμιακών ομάδων που βρίσκονται σε μειονεκτική θέση στην αγορά εργασίας, όπως οι γυναίκες, οι ηλικιωμένοι εργαζόμενοι και τα άτομα που εγκαταλείπουν νωρίς τις σπουδές, και

- πρέπει να καθιερωθούν μέσα που εξασφαλίζουν τη διαφάνεια των διπλωμάτων και των επαγγελματικών προσόντων.

3.8. Ενίσχυση της αειφορίας του περιβάλλοντος

Η προστασία των περιβαλλοντικών πόρων, όπως ο ατμοσφαιρικός αέρας, τα ύδατα και το έδαφος, και ο περιορισμός των περιβαλλοντικών απειλών για τη δημόσια υγεία απαιτούν την εφαρμογή μιας δυναμικής περιβαλλοντικής πολιτικής που θα εξασφαλίζει την υπεύθυνη χρησιμοποίηση των σπάνιων φυσικών πόρων και μια οικονομική ανάπτυξη βιώσιμη μακροχρόνια από οικονομική, περιβαλλοντική και κοινωνική άποψη. Οι δεσμεύσεις που έχουν αναληφθεί σε διεθνές επίπεδο -ιδίως όσον αφορά τις κλιματικές μεταβολές- απαιτούν επίσης τη λήψη μέτρων από τις δημόσιες αρχές.

Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Στοκχόλμης ζήτησε να ενσωματωθεί η ενίσχυση της αειφορίας του περιβάλλοντος στους γενικούς προσανατολισμούς των οικονομικών πολιτικών. Όπως διευκρινίζεται στα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου του Γκέτεμποργκ, η έννοια της αειφόρου ανάπτυξης υπερβαίνει την καθαρά οικονομική αξιολόγηση και αποσκοπεί στη βελτίωση της ποιότητας διαβίωσης με την προώθηση συγκεκριμένων και συνεπών μέτρων που βασίζονται στη συνεκτίμηση της οικονομικής, της κοινωνικής και της περιβαλλοντικής διάστασης. Η έννοια αυτή καλύπτει συνεπώς και τις μακροχρόνιες προοπτικές της ευημερίας των σημερινών και μελλοντικών γενεών. Απαιτείται επομένως μια σωστή και ευρεία ανάλυση του κόστους και των ωφελειών των μέτρων πολιτικής από κοινωνική, οικονομική και περιβαλλοντική άποψη.

Έχουν καθοριστεί συγκεκριμένες δράσεις προτεραιότητας για τους διάφορους τομείς πολιτικής. Το παρόν τμήμα επικεντρώνεται στην ενσωμάτωση των περιβαλλοντικών πτυχών στην οικονομική πολιτική, και ιδίως στη χρησιμοποίηση μέσων, βασιζόμενων στην αγορά, για την προώθηση της βιώσιμης ανάπτυξης.

Η δράση των δημόσιων αρχών προσκρούει συχνά σε ανησυχίες για τις ενδεχόμενες βραχυπρόθεσμες συνέπειες των πολιτικών για την προστασία του περιβάλλοντος στην οικονομική ανάπτυξη, την απασχόληση και την ανταγωνιστικότητα συγκεκριμένων επιχειρήσεων, τομέων και κρατών μελών. Ο καθορισμός σαφών και σταθερών στόχων για τη βιώσιμη ανάπτυξη θα μπορούσε να προσφέρει ευκαιρίες οικονομικών δραστηριοτήτων δημιουργώντας μια δυναμική τεχνολογικών καινοτομιών και επενδύσεων που θα οδηγούσαν στη μεγαλύτερη οικονομική ανάπτυξη και στην αύξηση της απασχόλησης. Στο πλαίσιο αυτό, τα κράτη μέλη πρέπει να προσφεύγουν περισσότερο στη χρησιμοποίηση οικονομικών μέσων. Τα μέσα αυτά παρέχουν κάποια ευελιξία στη βιομηχανία για να μειώσει με αποτελεσματικό από πλευράς κόστους τρόπο τη ρύπανση του περιβάλλοντος και ενθαρρύνουν την τεχνολογική καινοτομία. Επιπλέον, τα μέσα αυτά αποτελούν συχνά τον αποτελεσματικότερο τρόπο περιορισμού των αρνητικών εξωτερικών επιπτώσεων, εφόσον επιτρέπουν την ενσωμάτωση του εξωτερικού κόστους στις τιμές. Επιτρέπουν επομένως μια πιο συνεπή εφαρμογή της αρχής "ο ρυπαίνων πληρώνει". Η καλύτερη πληροφόρηση των πολιτών και η ανάλυση κόστους-ωφέλειας αποτελούν κεντρικά στοιχεία από την άποψη αυτή.

Τα κράτη μέλη πρέπει να καθορίσουν σαφείς στόχους και χρονοδιαγράμματα για τις περιβαλλοντικές πολιτικές τους, όπως εκείνοι που εγκρίθηκαν από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Γκέτεμποργκ, και να τους εφαρμόσουν με συνέπεια ώστε οι επιχειρήσεις και οι καταναλωτές να μπορέσουν να προσαρμοστούν ομαλά. Τα μέτρα πρέπει να εφαρμόζονται σε συνεχή βάση για να επιτευχθεί η σταδιακή αποσύνδεση της οικονομικής ανάπτυξης από τη χρησιμοποίηση φυσικών πόρων, και ιδίως η αποσύνδεση της αύξησης των μεταφορών και της κατανάλωσης ενέργειας από την αύξηση του ΑΕΠ. Συντονισμένες και σταδιακές αλλά σταθερές και αξιόπιστες μεταβολές στο επίπεδο και τη διάρθρωση των φορολογικών συντελεστών μέχρις ότου εξασφαλιστεί ότι το εξωτερικό κόστος αντικατοπτρίζεται πλήρως στις τιμές θα περιορίσουν στο ελάχιστο τα προβλήματα διαρθρωτικής προσαρμογής και θα βοηθήσουν τις επιχειρήσεις να προσαρμοστούν και να αναζητήσουν καινοτόμες λύσεις. Η προσέγγιση αυτή θα περιορίσει επίσης στο ελάχιστο τις αναποτελεσματικές από πλευράς κόστους εξαιρέσεις των τομέων και των επιχειρήσεων που επηρεάζονται περισσότερο από τα μέτρα αυτά. Οι εξαιρέσεις αυτές περιορίζουν συχνά την περιβαλλοντική αποτελεσματικότητα των μέτρων και στρεβλώνουν τη δομή των φορολογικών καθεστώτων, ενώ η κατάργησή τους σε μεταγενέστερο στάδιο είναι δυσχερής. Η δημιουργία πλαισίου για το συντονισμό της χρησιμοποίησης οικονομικών μέσων σε κοινοτικό επίπεδο μπορεί να διευκολύνει την αποφυγή των στρεβλώσεων αυτών και να ενισχύσει την εσωτερική αγορά.

Κατά συνέπεια,

i) τα κράτη μέλη καθώς και η Κοινότητα πρέπει, στους αντίστοιχους τομείς αρμοδιοτήτων τους, να στοχεύουν στην εκπόνηση αναλύσεων επιπτώσεων που συνεκτιμούν τις κοινωνικές και περιβαλλοντικές συνέπειες των μέτρων πολιτικής·

ii) προκειμένου να αυξηθεί η αποτελεσματικότητα των βασισμένων στην αγορά μέσων, πρέπει να αυξηθεί ο ανταγωνισμός με την άρση των ρυθμίσεων και τη διασύνδεση των αγορών καθώς και με τη μείωση των φραγμών εισόδου και εξόδου·

iii) τα κράτη μέλη πρέπει να εισαγάγουν και να ενισχύσουν πολιτικές που βασίζονται σε μέσα οικονομικής πολιτικής όπως η φορολογία, η επιβολή επιβαρύνσεων στους χρήστες και τους ρυπαίνοντες, τα καθεστώτα ασφάλισης/ευθύνης, οι εθελοντικές δεσμεύσεις και τα εμπορεύσιμα δικαιώματα εκπομπών. Κεντρικός τομέας της πολιτικής αυτής είναι οι μεταφορές και τα διάφορα μέσα τους, για τον οποίο δεν υπάρχει ακόμα συνεπές και ενοποιημένο σύστημα εισφορών και τελών χρήσης που να επιτρέπει να λαμβάνονται κατάλληλα υπόψη οι εξωτερικές δαπάνες και να αντικατοπτρίζει τη χρήση φυσικών πόρων·

iv) για να μπορέσουν να εκπληρώσουν τις απαιτήσεις του πρωτοκόλλου του Κιότο με αποτελεσματικό από πλευράς κόστους τρόπο, τα κράτη μέλη πρέπει να προετοιμαστούν για την εισαγωγή στο επίπεδο της ΕΕ της εμπορίας εκπομπών αερίων, θεσπίζοντας ιδίως επαρκώς αυστηρές διαδικασίες παρακολούθησης, αναφοράς και εξακρίβωσης των εκπομπών. Τα κράτη μέλη που έχουν ήδη εισαγάγει καθεστώτα εμπορίας εκπομπών αερίων φαινομένου θερμοκηπίου, ή που προτίθενται να το πράξουν, πρέπει να εξασφαλίσουν ότι αυτά συμβιβάζονται με το κοινοτικό καθεστώς που εξετάζεται αυτή τη στιγμή από το Συμβούλιο. Τα κράτη μέλη πρέπει να εξετάσουν με ποιο τρόπο θα κατανεμηθούν τα μερίδια εκπομπών. Σε γενικότερο επίπεδο, τα κράτη μέλη πρέπει να προετοιμάσουν κατάλληλα μέτρα και πολιτικές για να ανταποκριθούν στις υποχρεώσεις που επιβάλλει το πρωτόκολλο του Κιότο, με στόχο ιδίως στην αποτελεσματικότερη διαχείριση της ζήτησης ενεργειακών προϊόντων και μεταφορών·

v) τα κράτη μέλη πρέπει να ενθαρρύνουν τη γνωστοποίηση περιβαλλοντικών πληροφοριών στους ετήσιους λογαριασμούς των εταιρειών, σύμφωνα με τη σύσταση της Επιτροπής της 30ής Μαΐου 2001·

vi) τα κράτη μέλη πρέπει, όπου αυτό είναι συμβατό με τους στόχους της βιώσιμης ανάπτυξης, να περιορίσουν τις τομεακές ενισχύσεις και τις φορολογικές απαλλαγές, καθώς και τα άλλα μέτρα που έχουν αρνητικές επιπτώσεις στο περιβάλλον·

vii) τα κράτη μέλη πρέπει, παράλληλα με τη συμφωνία για το άνοιγμα των αγορών ενέργειας, να επιτύχουν συμφωνία έως τον Δεκέμβριο του 2002 για τη θέσπιση κατάλληλου πλαισίου για τη φορολογία της ενέργειας σε ευρωπαϊκό επίπεδο, και

viii) για να μπορέσει η Ευρωπαϊκή Ένωση "να επιτύχει έως το 2010 ουσιαστική πρόοδο στην ενίσχυση της ενεργειακής απόδοσης", σύμφωνα με το αίτημα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου της Βαρκελώνης, τα κράτη μέλη πρέπει να συνεχίσουν να εφαρμόζουν μέτρα για την αποτελεσματικότερη χρήση της ενέργειας, περιλαμβανομένων των μεταφορών.

II. ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΕΙΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΑΝΑ ΧΩΡΑ

1. ΒΕΛΓΙΟ

Η οικονομική δραστηριότητα στο Βέλγιο επιβραδύνθηκε απότομα και η αύξηση του πραγματικού ΑΕΠ υποχώρησε στο 1 %, ύστερα από ένα εξαιρετικό 2000 κατά το οποίο η μεγέθυνση της οικονομίας ανήλθε στο 4 %· η εξέλιξη αυτή οφείλεται κυρίως στην επιβράδυνση του διεθνούς εμπορίου και στις επιπτώσεις της στην εμπιστοσύνη των επιχειρήσεων. Αναμένεται ότι η οικονομική δραστηριότητα θα ανακάμψει σταδιακά το πρώτο εξάμηνο του 2002 και θα είναι πιο έντονη το δεύτερο εξάμηνο, χάρη στην τόνωση τόσο των εξαγωγών όσο και των εισαγωγών· ωστόσο, ο μέσος ρυθμός αύξησης του πραγματικού ΑΕΠ δεν αναμένεται να υπερβεί την επίδοση του προηγούμενου έτους. Το 2003 αναμένεται ότι ο ρυθμός ανάπτυξης θα είναι ελαφρώς κατώτερος του 3 %, χάρη στην άνοδο του διεθνούς εμπορίου και στην ισχυρότερη εγχώρια ζήτηση. Ο πληθωρισμός, μετρούμενος με τον ΕνΔΤΚ, ο οποίος ήταν 2,5 % το 2001, αναμένεται να υποχωρήσει σε επίπεδο σαφώς κατώτερο του 2 % το 2002 και να παραμείνει συγκρατημένος το 2003. Η απασχόληση αναμένεται να σημειώσει άνοδο το 2003 αλλά με ρυθμό βραδύτερο σε σχέση με τα προηγούμενα έτη. Η ανεργία θα αυξηθεί ελαφρώς το 2002 πριν υποχωρήσει εκ νέου το 2003. Η εξέλιξη των μισθών αναμένεται να παραμείνει συγκρατημένη με τη νέα συλλογική σύμβαση-πλαίσιο που θα συναφθεί έως τα τέλη του 2002 και θα αφορά την περίοδο 2003-2004.

Ο δείκτης του δημοσίου χρέους, παρότι υποχωρεί, εξακολουθεί να είναι ιδιαίτερα υψηλός στο Βέλγιο και απαιτεί την ανάληψη νέων προσπαθειών δημοσιονομικής προσαρμογής, προκειμένου κυρίως να εξασφαλιστεί η βιωσιμότητα των δημοσίων οικονομικών για να καταστεί δυνατή η αντιμετώπιση των επιπτώσεων από τη γήρανση του πληθυσμού. Για να αντιμετωπιστεί η πρόκληση αυτή, οι προσπάθειες μεταρρύθμισης του συνταξιοδοτικού συστήματος, που έχουν ήδη δρομολογηθεί, πρέπει να συνεχιστούν, ιδίως όσον αφορά τις διατάξεις που αφορούν την πρόωρη συνταξιοδότηση και τις επικουρικές συντάξεις. Ο χαμηλός δείκτης απασχόλησης, οι έντονες περιφερειακές διαφορές στο επίπεδο της ανεργίας, ο ανεπαρκής ανταγωνισμός σε ορισμένους τομείς παροχής υπηρεσιών, ο υπερβολικός διοικητικός φόρτος των επιχειρήσεων και η ανεπαρκής αποτελεσματικότητα της δημόσιας διοίκησης αποτελούν επίσης προβλήματα που πρέπει να τύχουν της απαραίτητης προσοχής.

Δημοσιονομική πολιτική

Παρά την απότομη επιβράδυνση της οικονομικής δραστηριότητας το 2001, οι λογαριασμοί της γενικής κυβέρνησης ήταν ισοσκελισμένοι (ή παρουσίαζαν πλεόνασμα 0,2 % του ΑΕΠ, εάν ληφθούν υπόψη και τα έσοδα από την πώληση αδειών UMTS)· η ισορροπία αυτή των δημοσίων οικονομικών οφείλεται ουσιαστικά στο υψηλό πρωτογενές πλεόνασμα (6,6 % του ΑΕΠ) το οποίο επιτεύχθηκε χάρη στη μείωση των πρωτογενών δαπανών και στην αύξηση των φορολογικών εσόδων· συγκεκριμένοι παράγοντες, όπως η πώληση ακινήτων, συνέβαλαν στο αποτέλεσμα αυτό κατά περίπου 0,3 % του ΑΕΠ. Το επικαιροποιημένο πρόγραμμα σταθερότητας του 2001 προβλέπει ισοσκελισμένο προϋπολογισμό για το 2002 και εμφάνιση πλεονάσματος της τάξης του 0,5 % του ΑΕΠ το 2003. Η διατήρηση υψηλών πρωτογενών πλεονασμάτων, της τάξης του 6 % του ΑΕΠ ετησίως, παραμένει ουσιαστικής σημασίας στοιχείο της στρατηγικής για τη δημοσιονομική προσαρμογή, λαμβανομένου υπόψη του ακόμη ιδιαίτερα υψηλού επιπέδου του δημοσίου χρέους και των προβλημάτων που μακροπρόθεσμα θα τεθούν από τη γήρανση του πληθυσμού. Ο καθορισμός ανωτάτου ορίου για την πραγματική αύξηση των δαπανών της οντότητας Ι (ομοσπονδιακή κυβέρνηση και κοινωνική ασφάλιση) στο 1,5 % ετησίως κρίνεται κατάλληλος για την επίτευξη αυτού του στόχου. Το δημόσιο χρέος ως προς το ΑΕΠ δεν μειώθηκε καθόλου το 2001, κυρίως λόγω της περιορισμένης αύξησης του ονομαστικού ΑΕΠ και της συνδρομής ορισμένων ειδικών παραγόντων· σύμφωνα με τις προβλέψεις, ο λόγος αυτός αναμένεται να υποχωρήσει σε επίπεδο οριακά κατώτερο του 100 % του ΑΕΠ στα τέλη του 2003. Με βάση τα προαναφερθέντα, και λαμβανομένου υπόψη του γεγονότος ότι το Βέλγιο είναι μέλος της ζώνης του ευρώ, η δημοσιονομική πολιτική πρέπει να αποσκοπεί στα ακόλουθα:

i) στη μη επιδείνωση της δημοσιονομικής κατάστασης το 2002 σε σχέση με το 2001, χάρη ιδίως στον περιορισμό των τρεχουσών δημοσίων δαπανών·

ii) στην επανάληψη των προσπαθειών δημοσιονομικής εξυγίανσης το 2003 και στην επίτευξη πλεονάσματος 0,5 % του ΑΕΠ στους λογαριασμούς της γενικής κυβέρνησης, τηρώντας το ανώτατο όριο του 1,5 % που έχει καθοριστεί για την αύξηση των πραγματικών δαπανών της οντότητας Ι, και ασκώντας αυστηρή δημοσιονομική εποπτεία σε όλα τα τμήματα της δημόσιας διοίκησης, και

iii) στην ενίσχυση της εφαρμοζόμενης στρατηγικής ώστε η χώρα να προετοιμαστεί για τις δημοσιονομικές επιπτώσεις από τη γήρανση του πληθυσμού, ιδίως με την περαιτέρω μείωση του επιπέδου του χρέους, τη συνέχιση των μεταρρυθμίσεων του συνταξιοδοτικού συστήματος, την καλύτερη αντιμετώπιση των προβλημάτων που θέτει η χαμηλή μέση πραγματική ηλικία συνταξιοδότησης και με την ποσοτικοποίηση των δημοσιονομικών πόρων που θα διατίθενται ετησίως στο ταμείο γήρατος.

Αγορά εργασίας

Η βελγική αγορά εργασίας δεν έμεινε ανεπηρέαστη από την ασθενέστερη οικονομική ανάπτυξη του 2001. Η ταχεία μείωση του δείκτη ανεργίας που σημειώθηκε κατά τα δύο τελευταία έτη διακόπηκε και αναμένεται πλέον ελαφρά άνοδος του δείκτη ανεργίας κατά το 2002. Παρότι ο δείκτης συνολικής απασχόλησης σημείωσε συνεχή αύξηση όλα τα δεύτερα εξάμηνα της δεκαετίας του 1990, και από το 56,3 % το 1996 ανήλθε στο 61 % περίπου στα τέλη του 2000, παραμένει ωστόσο ακόμη κατώτερος του μέσου όρου της ΕΕ, ιδίως λόγω των σχετικά χαμηλών δεικτών απασχόλησης που καταγράφονται στους νέους (29 % στην ηλικιακή κλίμακα 15-24 ετών), στους μεγαλύτερης ηλικίας εργαζομένους (μόλις 24 % στην ηλικιακή κλίμακα 55-64 ετών), και στις γυναίκες (51,5 %). Στο πλαίσιο των προσπαθειών για την καθιέρωση ενός "ενεργού κράτους πρόνοιας", το 2001 συνεχίστηκε η πορεία προοδευτικής μετάβασης από μια παθητική πολιτική στη λήψη ενεργών και προληπτικών μέτρων καταπολέμησης της ανεργίας. Παρά τη λήψη όμως των μέτρων αυτών, η εξάρτηση από τις κοινωνικές παροχές εξακολουθεί να είναι σχετικά υψηλή σε ορισμένα τμήματα της αγοράς εργασίας, ενώ θα μπορούσαν να ληφθούν και άλλα μέτρα για την εξάλειψη των τελευταίων "παγίδων ανεργίας" και για να παρακινηθούν οι δικαιούχοι κοινωνικών παροχών που βρίσκονται σε ηλικία εργασίας και είναι ακόμη ιδιαίτερα πολυάριθμοι, ιδίως μεταξύ των μεγαλύτερης ηλικίας δικαιούχων, να επιστρέψουν στην αγορά εργασίας. Οι περιφερειακές ανισότητες παραμένουν σημαντικές. Ο δείκτης απασχόλησης στη Φλάνδρα (περίπου 64 % το 2000) εξακολουθούσε να είναι ανώτερος κατά 8-9 εκατοστιαίες μονάδες σε σχέση με εκείνον της Βαλλονίας και της Περιφέρειας των Βρυξελλών. Η κατάσταση αυτή αντικατοπτρίζει την ανεπαρκή κινητικότητα του εργατικού δυναμικού και την έλλειψη ευελιξίας στο επίπεδο των μισθών. Τα γλωσσικά εμπόδια, το υψηλό κόστος κατοικίας (λόγω των τελών εγγραφής, τα οποία εξακολουθούν να παραμένουν σε ιδιαίτερα υψηλά επίπεδα), τα συνεχώς οξύτερα κυκλοφοριακά προβλήματα και το ακατάλληλο δίκτυο δημοσίων μεταφορών αποτελούν τους κυριότερους ανασταλτικούς παράγοντες της κινητικότητας. Επίσης, η καλύτερη χρησιμοποίηση της ισχύουσας νομοθεσίας, η οποία επιτρέπει τη συμμετοχή των εργαζομένων στα κέρδη των επιχειρήσεων, θα μπορούσε να συμβάλει στη διαφοροποίηση των μισθών. Με βάση τα προαναφερόμενα, και ενώ θα εφαρμόζει αυστηρά όλες οι συστάσεις για την απασχόληση που εξέδωσε το Συμβούλιο τον Φεβρουάριο του 2002, το Βέλγιο πρέπει να θέσει ως κύριες προτεραιότητες:

i) την παγίωση των πρόσφατων μέτρων για την αναμόρφωση των συστημάτων εισφορών και παροχών έτσι ώστε να καταστεί η εργασία "συμφέρουσα", με την κατάργηση ιδίως των τελευταίων αντικινήτρων που αποτρέπουν τα μεγαλύτερης ηλικίας άτομα από το να συνεχίσουν να εργάζονται ή να επιστρέψουν στην αγορά εργασίας·

ii) τη λήψη μέτρων για να αυξηθεί η κινητικότητα του εργατικού δυναμικού, μεταξύ άλλων με την ενθάρρυνση των κοινωνικών εταίρων να επιτρέψουν να αντικατοπτρίζονται περισσότερο στους υπάρχοντες μηχανισμούς καθορισμού των μισθών οι τοπικές συνθήκες της αγοράς εργασίας και τα επαγγελματικά προσόντα, συνεχίζοντας παράλληλα της προσπάθειες συγκράτησης των μισθών·

iii) την προώθηση της κατάλληλης ισορροπίας μεταξύ ευελιξίας και ασφάλειας, και τη στενή παρακολούθηση της επίπτωσης που θα έχουν στην προσφορά εργασίας οι πρόσφατες πρωτοβουλίες για αύξηση της ευελιξίας του χρόνου εργασίας, και ιδίως το νέο σύστημα πίστωσης χρόνου, και

iv) την εντατικοποίηση των προσπαθειών για αύξηση του δείκτη απασχόλησης των γυναικών μέσω της άρσης των αντικινήτρων για την είσοδο ή την επανείσοδό τους στην αγορά εργασίας.

Αγορές προϊόντων, επιχειρηματικότητα και οικονομία της γνώσης

Ο υψηλός βαθμός ανοίγματος της βελγικής οικονομίας εντείνει τον ανταγωνισμό στις αγορές προϊόντων, πράγμα που έχει συμβάλει στην επίτευξη υψηλής παραγωγικότητας της εργασίας και σε επίπεδα τιμών καταναλωτή που δεν αποκλίνουν από το μέσο όρο της ΕΕ. Όσον αφορά το βαθμό ενσωμάτωσης των οδηγιών για την εσωτερική αγορά, ο στόχος του 98,5 % που είχε τεθεί για τον Μάρτιο του 2002 επιτεύχθηκε. Παρά την έλλειψη πραγματικού ανταγωνισμού στο επίπεδο του τοπικού βρόχου, η ελευθέρωση του τομέα των τηλεπικοινωνιών συνεχίζεται ικανοποιητικά και η χρήση των ευρυζωνικών επικοινωνιών διαδίδεται ταχέως, χάρη στο χαμηλό κόστος πρόσβασης. Αντίθετα, οι δεσμοί μεταξύ οργανισμών τοπικής αυτοδιοίκησης και εταίρων από τον ιδιωτικό τομέα εξακολουθούν να χαρακτηρίζονται από έλλειψη διαφάνειας, ενώ η ελευθέρωση έχει προχωρήσει λιγότερο σε ορισμένους τομείς υπηρεσιών όπως η ενέργεια. Ειδικότερα, η καθυστέρηση στην καθιέρωση ανεξάρτητου διαχειριστή του συστήματος μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας και η απουσία έγκρισης των τιμολογίων μεταφοράς από κάποια ρυθμιστική αρχή αποτέλεσαν ανασταλτικούς παράγοντες για την είσοδο στην αγορά. Ως εκ τούτου, ο ανταγωνισμός παρέμεινε περιορισμένος στους εν λόγω τομείς και οι τιμές είναι υψηλές. Παρότι οι δαπάνες για E & A και για τις ΤΠΕ αντιστοιχούν, κατά μέσο όρο, στα πρότυπα της ΕΕ, εξακολουθούν ωστόσο να πραγματοποιούνται από ορισμένους μόνον τομείς και εταιρείες. Αναλήφθηκαν σημαντικές μεταρρυθμιστικές προσπάθειες για να μειωθεί ο διοικητικός φόρτος των επιχειρήσεων και να αυξηθεί η αποτελεσματικότητα των δημοσίων υπηρεσιών· οι προσπάθειες αυτές άρχισαν να αποφέρουν αποτελέσματα. Ωστόσο, οι κανονιστικές επιβαρύνσεις παραμένουν επαχθείς, οι δε κρατικές ενισχύσεις προς τους σιδηροδρόμους υψηλές. Λαμβάνοντας υπόψη τα ανωτέρω, οι βασικές προτεραιότητες για το Βέλγιο θα πρέπει να είναι:

i) η τόνωση του ανταγωνισμού στους τομείς του φυσικού αερίου και της ηλεκτρικής ενέργειας, με τον επίσημο ορισμό ανεξάρτητου διαχειριστή του συστήματος μεταφοράς στους τομείς αυτούς, χωρίς σημαντική συμμετοχή των πρώην μονοπωλιακών φορέων (διαχωρισμός ιδιοκτησίας), και λαμβάνοντας μέτρα που θα ενθαρρύνουν, μέσω της χωρίς διακρίσεις πρόσβασης στα δίκτυα, την είσοδο στην αγορά νέων προμηθευτών ηλεκτρικής ενέργειας και αερίου στους ιδιώτες·

ii) η αύξηση της διαφάνειας των δεσμών μεταξύ του δημόσιου και του ιδιωτικού τομέα σε τοπικό και επαρχιακό επίπεδο, και ιδίως του ρόλου των δημοτικών αρχών και των ενώσεών τους σε διάφορους τομείς όπως η ενέργεια, προκειμένου να αποφευχθούν οι στρεβλώσεις του ανταγωνισμού και οι συγκρούσεις συμφερόντων·

iii) η λήψη νέων μέτρων για τη μείωση του διοικητικού φόρτου των επιχειρήσεων, ιδίως όσον αφορά τις προθεσμίες και τα έξοδα σύστασης νέας εταιρείας, καθώς και η λήψη νέων μέτρων για την ανάπτυξη του ηλεκτρονικού κράτους.

2. ΔΑΝΙΑ

Το 2001, ο ρυθμός οικονομικής ανάπτυξης επιβραδύνθηκε και υποχώρησε στο 0,9 %, κυρίως λόγω της σημαντικής μείωσης του ρυθμού αύξησης των επενδύσεων και της υποχώρησης του ρυθμού αύξησης της εξωτερικής ζήτησης. Η άνοδος της παραγωγής αναμένεται να υπερβεί το 1,75 % κατά το τρέχον έτος και να επιταχυνθεί στη συνέχεια ώστε να ανέλθει σε 2,5 % περίπου το 2003, ως αποτέλεσμα κυρίως της εγχώριας ζήτησης. Το 2002 αναμένεται ότι η ανάπτυξη θα στηριχθεί στην ιδιωτική κατανάλωση, η οποία θα συμβαδίσει με την εξέλιξη των ονομαστικών μισθών, καθώς και στις επενδύσεις, οι οποίες θα ανακάμψουν ως αποτέλεσμα των ευνοϊκότερων προοπτικών. Αναμένεται ότι οι εξαγωγές της Δανίας θα αυξηθούν σε συνάρτηση με την εξωτερική ζήτηση, ενώ οι εισαγωγές θα εξελιχθούν σε συνάρτηση με την τελική ζήτηση· έτσι, η συμβολή των καθαρών εξαγωγών στην ανάπτυξη αναμένεται ότι θα είναι εκ νέου αρνητική κατά το τρέχον έτος. Το 2003, η εγχώρια ζήτηση θα ενισχυθεί περαιτέρω, ενώ η συμβολή των καθαρών εξαγωγών στην ανάπτυξη θα είναι ουδέτερη. Ο πληθωρισμός (ΕνΔΤΚ), ο οποίος αυξήθηκε στο 2,3 % το 2001, προβλέπεται ότι θα παραμείνει στο ίδιο σχεδόν επίπεδο και κατά το τρέχον έτος, δεδομένου ότι οι αυξήσεις στις τιμές των ειδών ρουχισμού θα αντισταθμιστούν από τις επιπτώσεις των χαμηλότερων κάπως τιμών των καυσίμων και του "παγώματος των φόρων" που εισήγαγε η νέα κυβέρνηση· ο πληθωρισμός αναμένεται να υποχωρήσει ελαφρώς το 2003. Οι στενότητες θα εξακολουθήσουν να υφίστανται στην αγορά εργασίας. Αναμένεται οριακή άνοδος της απασχόλησης κατά το τρέχον έτος και κατά περίπου 0,5 % το 2003. Παρά την επιβράδυνση του ρυθμού οικονομικής ανάπτυξης, η επίσημη ανεργία παρέμεινε σε πολύ χαμηλό επίπεδο, ενώ το 2003, έτος ανάκαμψης της οικονομίας, αναμένεται μικρή υποχώρηση του δείκτη ανεργίας.

Η δανική οικονομία, η οποία χρησιμοποιεί την περίοδο αυτή σχεδόν πλήρως την παραγωγική της ικανότητα, οφείλει να αυξήσει το παραγωγικό της δυναμικό και να εστιάσει τις προσπάθειές της στα ακόλουθα καθοριστικής σημασίας ζητήματα: μείωση των περιορισμών που λειτουργούν ανασταλτικά στην προσφορά εργασίας, πράγμα που θα συνέβαλε επίσης στην ανάσχεση των υψηλών μισθολογικών αυξήσεων· ο ανταγωνισμός παραμένει ανεπαρκής σε πολλούς σημαντικούς τομείς δραστηριότητας, και, λαμβανομένου υπόψη του μεγέθους του δημόσιου τομέα, η αποτελεσματικότητά του πρέπει να βελτιωθεί περαιτέρω· τέλος, η πραγματική αύξηση της δημόσιας κατανάλωσης παραμένει ουσιαστικής σημασίας στοιχείο, του οποίου η σημασία έγινε ακόμη πιο καθοριστική μετά την απόφαση της κυβέρνησης για "πάγωμα των φόρων", ώστε να μπορεί η γενική κυβέρνηση να παρουσιάζει υψηλά πλεονάσματα στον προϋπολογισμό της και σε μακροπρόθεσμη βάση.

Δημοσιονομική πολιτική

Το 2001, το πλεόνασμα της γενικής κυβέρνησης ανήλθε στο 2,8 % του ΑΕΠ, χωρίς να υπολογίζονται τα έσοδα από την πώληση αδειών UMTS, τα οποία ανέρχονται σε 0,2 %. Αναμένεται ότι κατά το τρέχον έτος το πλεόνασμα αυτό θα υποχωρήσει στο 2,1 % του ΑΕΠ και στη συνέχεια θα ανέλθει στο 2,4 % του ΑΕΠ το 2003. Η συρρίκνωση του πλεονάσματος το 2002 οφείλεται κυρίως στο ότι στις μακροοικονομικές προβλέψεις ενσωματώθηκε πρόταση για τροποποίηση του ειδικού καθεστώτος αποταμίευσης-συνταξιοδότησης, μειώνοντας έτσι για τεχνικούς λόγους το προβλεπόμενο πλεόνασμα κατά περίπου μισή εκατοστιαία μονάδα του ΑΕΠ(1). Στην τελευταία επικαιροποίηση του δανικού προγράμματος σύγκλισης διατηρείται η στρατηγική η οποία βασίζεται σε βραδεία μείωση των πρωτογενών δαπανών και των φόρων ως προς το ΑΕΠ. Όπως συχνά συνέβη κατά το παρελθόν, η πραγματική αύξηση της δημόσιας κατανάλωσης το 2001 υπερέβη το στόχο που είχε θέσει η προηγούμενη κυβέρνηση. Αντίθετα, το νέο στοιχείο είναι ότι η σημερινή κυβέρνηση η οποία ανέλαβε καθήκοντα τον Νοέμβριο 2001 δεσμεύτηκε να μην αυξήσει κανέναν συντελεστή άμεσης ή έμμεσης φορολογίας. Επιπλέον, θεσπίστηκε ανώτατο όριο για το φόρο που επιβάλλεται στην ονομαστική αξία της περιουσίας. Δεν έχει καθοριστεί προθεσμία για τη λήξη αυτού του "παγώματος των φόρων". Σύμφωνα με τις μακροπρόθεσμες προβλέψεις του επικαιροποιημένου προγράμματος, οι λογαριασμοί της γενικής κυβέρνησης θα παρουσιάζουν ετήσια πλεονάσματα που θα κυμαίνονται από 1,5 έως 2,5 % του ΑΕΠ έως το 2010, ώστε να καταστεί δυνατή η αντιμετώπιση των επιπτώσεων που θα έχει η γήρανση του πληθυσμού στον προϋπολογισμό. Στο πλαίσιο αυτό, η δημοσιονομική πολιτική θα πρέπει να αποσκοπεί στα ακόλουθα:

i) στην τήρηση του κυβερνητικού στόχου για περιορισμό του ρυθμού πραγματικής αύξησης της δημόσιας κατανάλωσης στο 1 % ετησίως κατά μέσο όρο, πράγμα που συνεπάγεται ότι η αύξηση αυτή είναι προτιμότερο να μην υπερβεί την πρόβλεψη των αρχών για αύξηση 0,7 % ώστε να αντισταθμιστεί η άνοδος κατά 1,3 % που προβλέπει ο προϋπολογισμός του 2002, και

ii) στην τήρηση της απόφασης για πάγωμα των φόρων από όλα τα επίπεδα της διοίκησης, μέσω ενδεχομένως της επιβολής δεσμευτικών υποχρεώσεων στους οργανισμούς τοπικής αυτοδιοίκησης στο πλαίσιο των συμφωνιών για τον προϋπολογισμό του 2003.

Αγορά εργασίας

Οι επιδόσεις της Δανίας στον τομέα της απασχόλησης είναι οι καλύτερες μεταξύ των χωρών της ΕΕ. Το 2001 ο δείκτης συνολικής απασχόλησης ήταν 76 %, για τις γυναίκες 72 % και 56 % για τους μεγαλύτερης ηλικίας εργαζομένους. Ο δείκτης ανεργίας συνέχισε να υποχωρεί ελαφρά το 2001, φθάνοντας στο 4,3 %, ενώ οι στενότητες εξακολουθούν να παραμένουν στην αγορά εργασίας. Το 2001 δεν αναλήφθηκε καμία νέα μεταρρυθμιστική προσπάθεια. Ωστόσο, οι προηγούμενες μεταρρυθμίσεις εξακολουθούν να επιδρούν περιοριστικά στον αριθμό των πρόωρων συνταξιοδοτήσεων και των συντάξεων αναπηρίας, ενώ το 2002, σύμφωνα με το πακέτο μέτρων της Πεντηκοστής του 1999, αναμένεται να αποφασιστεί η μείωση των οριακών φορολογικών συντελεστών. Η νέα κυβέρνηση εξήγγειλε πρόσφατα πάγωμα των φόρων. Παρά τις προηγούμενες μεταρρυθμίσεις, υπήρχε σαφής τάση για διαπραγμάτευση λιγότερων ωρών εργασίας, ενώ ο αριθμός των ατόμων που εξέρχονται από την αγορά εργασίας παραμένει σε σχετικά υψηλό επίπεδο. Οι δικαιούχοι των καθεστώτων κοινωνικών παροχών (συμπεριλαμβανομένων των επιδομάτων ανεργίας) και των ενεργητικών προγραμμάτων για την αγορά εργασίας (ΕΠΑΕ) αντιπροσωπεύουν το 21 % του απασχολήσιμου πληθυσμού, πράγμα που συμβάλλει εν μέρει στη διατήρηση φαινομένων στενότητας στο επίπεδο της προσφοράς εργασίας. Μια νέα αύξηση της προσφοράς εργασίας, η οποία καθίσταται απαραίτητη λόγω της γήρανσης του πληθυσμού, θα μπορούσε να ενθαρρυνθεί μέσω αναμόρφωσης των συστημάτων εισφορών και παροχών ώστε να καταστεί το σύνολο του μηχανισμού εισφορών-παροχών πιο ευνοϊκό για την απασχόληση. Με βάση τα προαναφερόμενα, και ενώ θα εφαρμόζει αυστηρά όλες οι συστάσεις για την απασχόληση που εξέδωσε το Συμβούλιο τον Φεβρουάριο του 2002, η Δανία πρέπει να θέσει ως κύρια προτεραιότητα:

i) να καταστεί η εργασία περισσότερο συμφέρουσα από οικονομική άποψη, πράγμα το οποίο μπορεί να επιτευχθεί με περαιτέρω αλλαγές στα συστήματα μεταβιβαστικών πληρωμών και την ελάφρυνση της φορολογικής πίεσης επί της εργασίας, ιδίως για τους εργαζόμενους με χαμηλό και μεσαίο επίπεδο αποδοχών.

Αγορές προϊόντων, επιχειρηματικότητα και οικονομία της γνώσης

Η δανική οικονομία είναι λιγότερο εκτεθειμένη στο διεθνή ανταγωνισμό από ό,τι άλλα μικρά κράτη μέλη (η σχετική μέτρηση γίνεται βάσει του δείκτη συνολικό εμπόριο/ΑΕΠ) και με τιμές σχετικά υψηλές, γεγονός το οποίο εν μέρει οφείλεται στην έλλειψη ανταγωνισμού σε ορισμένους τομείς. Αντίθετα, οι κρατικές ενισχύσεις ad hoc και οι τομεακές κρατικές ενισχύσεις είναι χαμηλές, ενώ οι επιδόσεις όσον αφορά την ενσωμάτωση των οδηγιών για την εσωτερική αγορά άριστες. Η χώρα σημείωσε πρόοδο όσον αφορά την ελευθέρωση των αγορών των τηλεπικοινωνιών και της ηλεκτρικής ενέργειας, καθώς και το άνοιγμα των δημοσίων συμβάσεων στον ανταγωνισμό. Ο βαθμός επιτυχίας είναι μικρότερος όσον αφορά το άνοιγμα των αγορών φυσικού αερίου. Ο δείκτης διείσδυσης των ΤΠΕ είναι υψηλός και οι δαπάνες E & A ανώτερες του μέσου όρου της ΕΕ. Ωστόσο, στον τομέα της E & A, η Δανία υπολείπεται της Σουηδίας και της Φινλανδίας, λόγω ιδίως της χαμηλότερης συνεισφοράς των ιδιωτικών επιχειρήσεων και της λιγότερο επικερδούς εμπορικής εκμετάλλευσης των αποτελεσμάτων. Επιπλέον, σύμφωνα με έρευνα του ΟΟΣΑ, η Δανία αφιερώνει σημαντικά κονδύλια στη δημόσια εκπαίδευση, με σχετικά απογοητευτικά αποτελέσματα. Λαμβάνοντας υπόψη τα ανωτέρω, οι βασικές προτεραιότητες της Δανίας πρέπει να είναι:

i) η επιτάχυνση των προσπαθειών για την επικράτηση συνθηκών ανταγωνισμού στους τομείς όπου ο ανταγωνισμός κρίνεται ανεπαρκής·

ii) η προώθηση του ανταγωνισμού στις δημόσιες υπηρεσίες που παρέχονται σε τοπικό επίπεδο μέσω της αυξημένης συμμετοχής του ιδιωτικού τομέα και του μεγαλύτερου ανταγωνισμού μεταξύ των φορέων παροχής των υπηρεσιών αυτών, και

iii) το πλήρες άνοιγμα των αγορών ηλεκτρικής ενέργειας και αερίου στον ανταγωνισμό και η διασφάλιση πρόσβασης χωρίς διάκριση στα δίκτυα.

3. ΓΕΡΜΑΝΙΑ

Το γερμανικό ΑΕΠ αυξήθηκε κατά 0,6 % το 2001. Όσον αφορά την ιδιωτική κατανάλωση, οι μειώσεις του φόρου εισοδήματος που τέθηκαν σε ισχύ τον Ιανουάριο περιόρισαν την επιβράδυνση του ρυθμού ανάπτυξης που οφείλεται στην κατακόρυφη άνοδο των τιμών των καυσίμων και στην επιδείνωση του διεθνούς περιβάλλοντος που είχε αρνητικό αντίκτυπο στην ανεργία, η οποία άρχισε να αυξάνει ελαφρώς κατά τη διάρκεια του έτους. Αντίθετα, σημειώθηκε σημαντική υποχώρηση των επενδύσεων σε ένα κλίμα περιορισμένων αναπτυξιακών προοπτικών. Η έκταση που έλαβε η μείωση των αποθεμάτων είχε επίσης επιπτώσεις στην οικονομία. Ως αποτέλεσμα της κατάστασης αυτής, η εγχώρια ζήτηση παρουσίασε στασιμότητα το 2001. Η ανάπτυξη προήλθε ουσιαστικά από τις καθαρές εξαγωγές. Για το 2002, οι βασικοί δείκτες οδηγούν στο συμπέρασμα ότι η οικονομία θα ανακάμψει στα μέσα του έτους, χάρη ιδίως στην άνοδο των επενδύσεων· αντίθετα, η κατανάλωση θα συνεχίσει να υφίσταται τις αρνητικές επιπτώσεις από την άνοδο της ανεργίας. Ωστόσο, παρά την αναμενόμενη ισχυρή βελτίωση, ο μέσος δείκτης αύξησης του ΑΕΠ θα παραμείνει κατώτερος του 1 % το 2002, λόγω του ιδιαίτερα αρνητικού στατιστικού πλεονάσματος στις αρχές του έτους. Η μέση αύξηση των τιμών καταναλωτή ανήλθε το 2001 στο 2,4 % λόγω της ισχυρότερης από ό,τι προβλεπόταν ανόδου των τιμών των καυσίμων και των τροφίμων. Η τάση αυτή αναμένεται ωστόσο να αναστραφεί, πράγμα που θα μειώσει τις πιέσεις στις τιμές και θα διατηρήσει τον πληθωρισμό (μετρούμενο με το δείκτη τιμών καταναλωτή) σε επίπεδο κατώτερο του 2 %, ποσοστό που συγκαταλέγεται μεταξύ των χαμηλότερων στη ζώνη του ευρώ. Η απασχόληση άρχισε να υποχωρεί το 2001 και, παρά την αναμενόμενη επιτάχυνση της οικονομικής δραστηριότητας, θα υποχωρήσει κατά μέσο όρο σε κατώτερα επίπεδα το 2002. Ως αποτέλεσμα της εξέλιξης αυτής, η ανεργία θα είναι κατά μέσο όρο ελαφρώς υψηλότερη το 2002 σε σχέση με το προηγούμενο έτος.

Λόγω των φορολογικών μεταρρυθμίσεων και της οικονομικής επιβράδυνσης, το δημοσιονομικό έλλειμμα της Γερμανίας ανήλθε στο 2,7 % του ΑΕΠ το 2001. Υπάρχει επομένως επιτακτική ανάγκη να επιταχυνθεί η εξυγίανση των δημοσίων οικονομικών και να εφαρμοσθεί αυστηρά το πρόγραμμα σταθερότητας, ώστε το δημόσιο έλλειμμα να παραμείνει το 2002 κατώτερο της τιμής αναφοράς του 3 % του ΑΕΠ που καθορίζεται στη συνθήκη. Παρότι η σημερινή συγκυριακή υποχώρηση της οικονομικής δραστηριότητας οφείλεται ουσιαστικά σε εξωγενείς παράγοντες, το αναπτυξιακό δυναμικό της γερμανικής οικονομίας περιορίζεται επίσης από τις έμμεσες επιπτώσεις της επανένωσης, συμπεριλαμβανομένης της κρίσης του κατασκευαστικού τομέα, και από τη βραδύτητα των διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων. Απόλυτη προτεραιότητα πρέπει να είναι η αύξηση και η πλήρης εκμετάλλευση του αναπτυξιακού δυναμικού. Οι μεταρρυθμίσεις, εντασσόμενες στα πλαίσια μιας μακροοικονομικής πολιτικής προσανατολισμένης στην ανάπτυξη και στη σταθερότητα, πρέπει να οδηγήσουν στη μείωση της παραμένουσας σε υψηλά επίπεδα ανεργίας και στην άμβλυνση των περιφερειακών ανισοτήτων που παρατηρούνται στον τομέα αυτόν, καθώς και στη μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα των ενεργητικών προγραμμάτων για την αγορά εργασίας. Η προσπάθεια αυτή πρέπει να συνοδευτεί από μέτρα που αποσκοπούν στην αύξηση του δείκτη απασχόλησης και συνίστανται ιδίως στη μεταρρύθμιση των καθεστώτων παροχών προκειμένου να καταστεί η εργασία πιο συμφέρουσα από οικονομική άποψη και να εξαλειφθούν οι παράγοντες που αποτρέπουν τους εργαζομένους, και ειδικότερα τις γυναίκες, από το να εισέλθουν ή να παραμείνουν στην αγορά εργασίας. Πρόσφατα, σημειώθηκε πρόοδος στον τομέα αυτό με τις μεταρρυθμίσεις που έγιναν στο φορολογικό σύστημα και στο σύστημα συνταξιοδότησης. Αν και η πρόσφατη μεταρρύθμιση του συνταξιοδοτικού συστήματος αποτελεί βήμα προς τη σωστή κατεύθυνση, ενδέχεται να χρειαστούν κι άλλες μεταρρυθμίσεις στο μέλλον. Η βελτίωση του γενικότερου επιχειρηματικού περιβάλλοντος, ιδίως μέσω της περαιτέρω μεταρρύθμισης των αγορών προϊόντων, κεφαλαίων και εργασίας, θα συμβάλει επίσης στην ενίσχυση του αναπτυξιακού δυναμικού της γερμανικής οικονομίας.

Δημοσιονομική πολιτική

Σύμφωνα με τις τελευταίες εκτιμήσεις της ομοσπονδιακής στατιστικής υπηρεσίας, το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης ανήλθε στο 2,7 % του ΑΕΠ το 2001. Η επιδείνωση αυτή σε σχέση με τα αποτελέσματα του 2000 (- 1,3 % του ΑΕΠ, μη περιλαμβανομένων των εσόδων από την πώληση αδειών UMTS) και σε σχέση με τις προβλέψεις του επικαιροποιημένου προγράμματος σταθερότητας του Οκτωβρίου 2000 (στις οποίες προβλεπόταν έλλειμμα 1,5 % του ΑΕΠ) οφείλεται κυρίως στη μεγαλύτερη σε σχέση με τις προβλέψεις επιβράδυνση της ανάπτυξης και σε στατιστικές αναθεωρήσεις. Καταγράφηκαν ωστόσο υπερβάσεις δαπανών στο γενικότερο τομέα της υγείας καθώς και στους προϋπολογισμούς ορισμένων ομόσπονδων κρατών. Το τρέχον έτος, δεδομένης της περιορισμένης μεγέθυνσης του ΑΕΠ και της αύξησης ορισμένων κοινωνικών παροχών, δεν αναμένεται μείωση του ελλείμματος σε σχέση με το προηγούμενο έτος, και αυτό παρά την αύξηση ορισμένων φόρων.

Κατά τη συνεδρίαση του Συμβουλίου Ecofin της 12ης Φεβρουαρίου 2002, η γερμανική κυβέρνηση δεσμεύτηκε να τηρήσει την τιμή αναφοράς του 3 % του ΑΕΠ όσον αφορά το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης και επιβεβαίωσε τη δέσμευσή της για σχεδόν ισοσκελισμένο προϋπολογισμό το 2004. Η δέσμευση αυτή επαναβεβαιώθηκε με τη συμφωνία μεταξύ κεντρικής κυβέρνησης και ομόσπονδων κρατών στην ειδική σύνοδο του συμβουλίου οικονομικού σχεδιασμού (Finanzplanungsrat) που συνήλθε στις 21 Μαρτίου 2002. Λαμβάνοντας υπόψη τα ανωτέρω, καθώς και το γεγονός ότι η Γερμανία είναι μέλος της ζώνης του ευρώ, η δημοσιονομική πολιτική θα πρέπει να αποσκοπεί στα ακόλουθα:

i) στη μη υπέρβαση της τιμής αναφοράς του 3 % του ΑΕΠ για το έλλειμμα της κεντρικής κυβέρνησης· χρησιμοποίηση όλου του αναπτυξιακού δυναμικού ώστε το 2002 το έλλειμμα να μειωθεί σε επίπεδο κατώτερο του 2,5 % του ΑΕΠ, όπως προβλέπεται στο τελευταίο επικαιροποιημένο πρόγραμμα σταθερότητας·

ii) το 2003 να επιδιωχθεί η επαρκής μείωση του ελλείμματος ώστε να καταστεί δυνατός ο σχεδόν ισοσκελισμένος ή πλεονασματικός προϋπολογισμός το 2004· για το σκοπό αυτό, θα πρέπει να συνεχιστεί η συγκράτηση των δαπανών και να εξασφαλιστεί ότι τα οποιαδήποτε δημοσιονομικά περιθώρια θα χρησιμοποιηθούν για να απορροφηθεί το έλλειμμα·

iii) στην υλοποίηση της απαραίτητης αναμόρφωσης του συστήματος υγείας, προκειμένου να μειωθούν οι πιέσεις επί των δαπανών και να συμβάλει το σύστημα αυτό στη βελτίωση της ποιότητας και της βιωσιμότητας των δημοσίων οικονομικών και στην οικονομική αποτελεσματικότητα της ιατρικοφαρμακευτικής περίθαλψης, και

iv) να εγκριθούν κατά την τρέχουσα θητεία του Κοινοβουλίου οι συμφωνηθείσες αλλαγές στον προϋπολογισμό και να καταστεί δυνατός ο αποτελεσματικός έλεγχος της συμφωνίας που επιτεύχθηκε κατά την ειδική σύνοδο του Finanzplanungsrat στις 21 Μαρτίου 2002.

Αγορά εργασίας

Η γερμανική αγορά εργασίας υπέφερε από την επιβράδυνση της οικονομικής δραστηριότητας το 2001, καθότι η άνοδος της απασχόλησης διακόπηκε και η ανεργία άρχισε να αυξάνει εκ νέου. Το 2000 ο δείκτης συνολικής απασχόλησης ήταν 65 %, ανώτερος από το μέσο όρο της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η ανεργία των νέων είναι σχετικά χαμηλή. Ωστόσο, η ανεργία, το ήμισυ της οποίας αφορά μακροχρόνιους ανέργους, παραμένει υψηλή και συγκεκριμένα ανέρχεται στο 7,9 %, σε επίπεδο δηλαδή ελαφρώς ανώτερο του μέσου όρου της ΕΕ. Εξακολουθούν να υφίστανται σημαντικές περιφερειακές αποκλίσεις στον τομέα αυτό. Παρά την πρόσφατη εισαγωγή στοιχείων ευελιξίας στις μισθολογικές διαπραγματεύσεις, η κλίμακα και η κινητικότητα των μισθών δεν επαρκούν για να συμβάλουν πραγματικά στην ισχυρή μείωση των περιφερειακών αυτών αποκλίσεων. Έγιναν θετικά βήματα, όπως ο νόμος AQTIV για την απασχόληση και το λεγόμενο "Μοντέλο Mainz" για την επιδότηση των χαμηλόμισθων θέσεων εργασίας, με τη θέσπιση νέας νομοθεσίας για τον εξορθολογισμό των ενεργητικών προγραμμάτων για την αγορά εργασίας (ΕΠΑΕ), αλλά πρέπει να βελτιωθεί περαιτέρω η αποτελεσματικότητα των μεγάλης κλίμακας ενεργητικών προγραμμάτων σε περιοχές υψηλής ανεργίας. Επιπλέον, οι εργαζόμενοι με χαμηλό επίπεδο ειδίκευσης έχουν ελάχιστη παρουσία στην αγορά εργασίας και ο κίνδυνος της ανεργίας για τους εργαζόμενους αυτούς σε σχέση με το μέσο εργαζόμενο είναι 60 % υψηλότερος. Η αύξηση του δείκτη απασχόλησης θα εξαρτηθεί πρωτίστως από την εξάλειψη των ισχυρών ακόμη αντικινήτρων και εμποδίων που υφίστανται όσον αφορά την είσοδο των χαμηλής ειδίκευσης εργαζομένων, των μεγαλύτερης ηλικίας εργαζομένων και των γυναικών στην αγορά εργασίας. Με βάση τα προαναφερόμενα, και ενώ θα εφαρμόζει αυστηρά όλες οι συστάσεις για την απασχόληση που εξέδωσε το Συμβούλιο τον Φεβρουάριο του 2002, η Γερμανία πρέπει να θέσει ως κύριες προτεραιότητες:

i) την εντατικοποίηση των προσπαθειών ώστε να καταστεί η εργασία περισσότερο συμφέρουσα από οικονομική άποψη, μέσω της αναμόρφωσης των συστημάτων υποχρεωτικών εισφορών και παροχών, ιδίως για τις γυναίκες και τους μεγαλύτερης ηλικίας εργαζομένους· η εν λόγω αναμόρφωση του συστήματος παροχών πρέπει να αφορά τα κριτήρια και τους όρους χορήγησης των παροχών, τη διάρκειά τους και το ποσοστό αποζημίωσης, καθώς και την κατάργηση των παροχών σε περίπτωση πρόσληψης· πρέπει εξάλλου να μειωθούν οι εισφορές κοινωνικής ασφάλισης, ιδίως για τους χαμηλόμισθους, ικανοποιώντας ταυτόχρονα την ανάγκη για διατήρηση υγιούς δημοσιονομικής κατάστασης·

ii) τη μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα των ΕΠΑΕ, ιδίως στις περιπτώσεις που τα προγράμματα αυτά εφαρμόζονται σε μεγάλη κλίμακα, και την περαιτέρω ανάπτυξη της παρεχόμενης συνδρομής για την αναζήτηση θέσης απασχόλησης με παράλληλη βελτίωση της αποτελεσματικότητας της συνδρομής αυτής· την εξασφάλιση αποτελεσματικότερου προσανατολισμού των προαναφερθέντων προγραμμάτων προς τις ομάδες εκείνες για τις οποίες υπάρχει μεγαλύτερος κίνδυνος μακροχρόνιας ανεργίας και για να ανταποκρίνονται τα προγράμματα αυτά καλύτερα στις ανάγκες της αγοράς εργασίας·

iii) την προώθηση, χωρίς να θιγεί η αυτονομία των κοινωνικών εταίρων, της δημιουργίας θεσμικών οργάνων και συστημάτων συλλογικής διαπραγμάτευσης στο πλαίσιο των οποίων θα λαμβάνεται υπόψη η σχέση μεταξύ της μισθολογικής εξέλιξης και των συνθηκών στην αγορά εργασίας, πράγμα που θα έχει ως αποτέλεσμα να εξελίσσονται οι μισθοί σε συνάρτηση με την παραγωγικότητα και τις διαφορές στο επίπεδο των δεξιοτήτων, αυξάνοντας έτσι την απασχόληση σε όλα τα επίπεδα δεξιοτήτων και σε όλες τις περιφέρειες, ενώ ταυτόχρονα οι μισθολογικές εξελίξεις θα συνεχίσουν να είναι προσανατολισμένες προς τη σταθερότητα και την απασχόληση·

iv) την προώθηση μεγαλύτερης ευελιξίας στην οργάνωση της εργασίας, καθώς και την επανεξέταση των ρυθμίσεων των συμβάσεων εργασίας, με στόχο την αύξηση της απασχόλησης και την επίτευξη καταλληλότερης ισορροπίας μεταξύ ευελιξίας και ασφάλειας, και

v) την άρση των εμποδίων που τίθενται για τη συμμετοχή των γυναικών στην αγορά εργασίας, προωθώντας, μεταξύ άλλων, τη δημιουργία βρεφονηπιακών σταθμών.

Αγορές προϊόντων, επιχειρηματικότητα και οικονομία της γνώσης

Η γερμανική οικονομία παρουσιάζει σχετικά μεγάλο βαθμό ανοίγματος για μια μεγάλη οικονομία (η σχετική μέτρηση γίνεται βάσει του δείκτη συνολικό εμπόριο/ΑΕΠ) και το επίπεδο των τιμών καταναλωτή είναι παραπλήσιο με το μέσο όρο της ΕΕ. Οι κρατικές ενισχύσεις μειώνονται σταδιακά. Οι προθεσμίες και τα έξοδα για την ίδρυση επιχείρησης είναι επίσης παραπλήσια προς το μέσο όρο της ΕΕ για τις ιδιωτικές μετοχικές εταιρείες και είναι ελάχιστα για την ίδρυση ατομικής επιχείρησης. Η Γερμανία βρίσκεται σε καλή θέση όσον αφορά την οικονομία της γνώσης, όπως προκύπτει από τις δαπάνες για E & A που πραγματοποιούν οι επιχειρήσεις, από τις αιτήσεις για διπλώματα ευρεσιτεχνίας και από την αναλογία του ενεργού πληθυσμού που έχει ολοκληρώσει τουλάχιστον την ανώτερη δευτεροβάθμια εκπαίδευση. Αντίθετα, η πρόοδος είναι περιορισμένη όσον αφορά τα ζητήματα της εσωτερικής αγοράς (ενσωμάτωση των οδηγιών, άνοιγμα των δημοσίων συμβάσεων στον ανταγωνισμό). Οι τιμές του ηλεκτρικού ρεύματος (για τους ιδιώτες) και του φυσικού αερίου παραμένουν πολύ ανώτερες του κοινοτικού μέσου όρου, εν μέρει λόγω της ύπαρξης εθνικών μέτρων που εξυπηρετούν σκοπούς προστασίας του περιβάλλοντος, οι δε πρώην περιφερειακοί μονοπωλιακοί φορείς εξακολουθούν να κατέχουν ισχυρή θέση όσον αφορά τις δραστηριότητες παροχής. Τέλος, η χώρα βρίσκεται κάτω από το μέσο όρο της ΕΕ όσον αφορά τις σχολικές επιδόσεις των μαθητών ηλικίας δεκαπέντε ετών και την αναλογία των αποφοίτων λυκείου που εισέρχονται στο Πανεπιστήμιο. Τα δύο τρίτα των παιδιών αυτής της ηλικιακής ομάδας αρχίζουν την παρακολούθηση ειδικού προγράμματος διττής επαγγελματικής κατάρτισης, το οποίο έχει θετικό αντίκτυπο στην απασχόληση των νέων και κρατά την ανεργία αυτής της ηλικιακής ομάδας σε σχετικά χαμηλά επίπεδα σε σύγκριση με άλλα κράτη μέλη. Λαμβάνοντας υπόψη τα ανωτέρω, οι βασικές προτεραιότητες για τη Γερμανία θα πρέπει να είναι:

i) η λειτουργία, στις αγορές της ηλεκτρικής ενέργειας και του φυσικού αερίου, πραγματικού ανταγωνισμού που θα οδηγήσει σε μείωση του επιπέδου των εισπραττόμενων τελών για τη χρήση των δικτύων διανομής· θέσπιση ρυθμιστικής αρχής στον τομέα της ενέργειας, η οποία θα ασκεί αποτελεσματικό έλεγχο στον τρόπο καθορισμού των τιμολογίων·

ii) η καταβολή των αναγκαίων προσπαθειών με σκοπό, γενικότερα, τη βελτίωση των σχολικών επιδόσεων των μαθητών και, ειδικότερα, την αύξηση του ποσοστού των αποφοίτων λυκείου που εισέρχονται στο Πανεπιστήμιο, και

iii) αύξηση του δείκτη ενσωμάτωσης της νομοθεσίας για την εσωτερική αγορά με σκοπό την επίτευξη του στόχου του 98,5 % για