ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ της 14ης Ιανουαρίου 1998 σχετικά με την εφαρμογή του άρθρου 9 της οδηγίας 96/67/ΕΚ του Συμβουλίου στο αεροδρόμιο του Ντύσσελντορφ (Flughafen Dόsseldorf GmbH) [κοινοποιηθείσα υπό τον αριθμό Ε(1998) 71] (Το κείμενο στη γερμανική γλώσσα είναι το μόνο αυθεντικό) (Κείμενο που παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον ΕΟΧ) (98/388/ΕΚ)

Η ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ,

Έχοντας υπόψη:

τη συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας,

την οδηγία 96/67/ΕΚ του Συμβουλίου, της 15ης Οκτωβρίου 1996, σχετικά με την πρόσβαση στην αγορά υπηρεσιών εδάφους στους αερολιμένες της Κοινότητας (1), και ιδίως το άρθρο της 9 παράγραφος 5,

Μετά από διαβουλεύσεις με τη συμβουλευτική επιτροπή,

Εκτιμώντας ότι:

I. ΤΟ ΠΕΔΙΟ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΤΗΣ ΚΟΙΝΟΠΟΙΗΘΕΙΣΑΣ ΑΠΟ ΤΗ ΓΕΡΜΑΝΙΑ ΠΑΡΕΚΚΛΙΣΗΣ

Α. Η κοινοποίηση των γερμανικών αρχών

(1) Με την κοινοποίηση που έλαβε η Επιτροπή στις 17 Οκτωβρίου 1997, και της οποίας περίληψη δημοσιεύτηκε στην Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων (2), η Γερμανία γνωστοποίησε στην Επιτροπή, κατ' εφαρμογή του άρθρου 9 της οδηγίας, την απόφασή της να χορηγήσει στην εταιρεία Flughafen Dόsseldorf GmbH (εφεξής: «αεροδρόμιο του Ντύσσελντορφ»), παρέκκλιση σύμφωνα με την οποία:

- απαγορεύεται η εξυπηρέτηση δι' ιδίων μέσων για τις υπηρεσίες που εμπίπτουν στις κατηγορίες που αναφέρονται στα σημεία 5.1, 5.2 και 5.4 (εξαιρουμένης της μεταφοράς του πληρώματος), 5.5 και 5.6 του παραρτήματος της οδηγίας, καθώς και υπηρεσιών φορτίου, δηλαδή την υλική διεκπεραίωση του φορτίου μεταξύ αεροσταθμού και αεροπλάνων, τόσο κατά την άφιξη όσο και κατά την αναχώρηση ή τη διέλευση. Η εν λόγω παρέκκλιση χορηγείται με βάση το άρθρο 9, παράγραφος 1 στοιχείο δ) της οδηγίας, από 1ης Ιανουαρίου 1998 και για χρονικό διάστημα τριών ετών που λήγει στις 31 Δεκεμβρίου 2000,

- περιορίζεται σε δύο χρήστες η εξυπηρέτηση δι' ιδίων μέσων, για τις κατηγορίες υπηρεσιών που αναφέρονται στα σημεία 6.1, 6.2 και 6.3 του παραρτήματος της οδηγίας. Η εν λόγω παρέκκλιση χορηγείται με βάση το άρθρο 9 παράγραφος 1 στοιχείο γ) της οδηγίας, από 1ης Ιανουαρίου 1998 και για χρονικό διάστημα τριών ετών που λήγει στις 31 Δεκεμβρίου 2000,

- παρέχεται στο αεροδρόμιο του Ντύσσελντορφ το μονοπώλιο προσφοράς υπηρεσιών προς τρίτους, για τις κατηγορίες υπηρεσιών που αναφέρονται στα σημεία 5.1, 5.2, 5.4 (εξαιρουμένης της μεταφοράς πληρωμάτων), 5.5 και 5.6 του παραρτήματος της οδηγίας, καθώς και για υπηρεσίες φορτίου, δηλαδή τη φυσική διεκπεραίωση του φορτίου μεταξύ αεροσταθμού και αεροπλάνων, τόσο κατά την άφιξη όσο και κατά την αναχώρηση ή τη διέλευση. Η παρέκκλιση αυτή χορηγείται με βάση το άρθρο 9 παράγραφος 1 στοιχείο β) της οδηγίας, από 1ης Ιανουαρίου 1999 και για χρονικό διάστημα δύο ετών που λήγει στις 31 Δεκεμβρίου 2000,

- περιορίζονται σε δύο οι φορείς παροχής υπηρεσιών προς τρίτους για τις κατηγορίες υπηρεσιών που αναφέρονται στα σημεία 6.1, 6.2 και 6.3 του παραρτήματος της οδηγίας. Η εν λόγω παρέκκλιση χορηγείται με βάση το άρθρο 9 παράγραφος 1 στοιχείο α) της οδηγίας, από 1ης Ιανουαρίου 1998 και για χρονικό διάστημα τριών ετών που λήγει στις 31 Δεκεμβρίου 2000.

Β. Νομική βάση της παρέκκλισης

(2) Οι γενικοί κανόνες που διέπουν την πρόσβαση στην αγορά υπηρεσιών εδάφους, καθορίζονται στα άρθρα 6 και 7 της οδηγίας. Οι κανόνες αυτοί προβλέπουν σαφώς την αρχή του όσο το δυνατό ευρύτερου ανοίγματος της αγοράς στις περισσότερες κατηγορίες υπηρεσιών εδάφους. Ωστόσο, λόγω των περιστάσεων και των ιδιαίτερων χαρακτηριστικών κάθε αεροδρομίου, και ιδίως λόγω προβλημάτων ασφαλείας αλλά και χώρων και δυναμικότητας, που μπορούν να ανακύψουν σε ορισμένες περιοχές των πιο πολλών αεροδρομίων, η οδηγία δεν επιβάλλει πλήρη ελευθερία αλλά απαιτεί ένα μίνιμουμ ανοίγματος τόσο σε θέματα εξυπηρέτησης δι' ιδίων μέσων, όσο και εξυπηρέτησης προς τρίτους για τέσσερις κατηγορίες υπηρεσιών, παρεχομένων κοντά στις πίστες, δηλαδή σε πολύ ευαίσθητες ζώνες του αεροδρομίου. Οι κατηγορίες αυτές αφορούν τις εργασίες στις πίστες, τις υπηρεσίες αποσκευών, την παροχή καυσίμων καθώς και ορισμένες υπηρεσίες διακίνησης φορτίου και ταχυδρομείου.

(3) Στην οδηγία λαμβάνεται επίσης υπόψη το γεγονός ότι, σε ορισμένες περιπτώσεις, οξυμένα προβλήματα χώρου και δυναμικότητας δυσχεραίνουν το άνοιγμα της αγοράς στον προβλεπόμενο βαθμό. Σε τέτοιες περιπτώσεις μπορούν να χορηγηθούν παρεκκλίσεις, για περιορισμένο χρόνο, ώστε το αεροδρόμιο να έχει τον χρόνο που χρειάζεται για να αντιμετωπίσει τις παρουσιαζόμενες δυσκολίες. Οι εν λόγω παρεκκλίσεις ωστόσο δεν μπορούν παρά να αποτελούν εξαίρεση και δεν αποβλέπουν στο να εξασφαλίσουν γενικότερα στα αεροδρόμια μια περίοδο προσαρμογής επιπλέον αυτής που ήδη προβλέπεται στο άρθρο 1 της οδηγίας.

(4) Παρέκκλιση είναι δυνατό να χορηγείται μόνο σε περιπτώσεις ιδιαιτέρων πιέσεων χώρου και δυναμικότητας. Σε αυτή ακριβώς τη βάση οι γερμανικές αρχές χορήγησαν την προαναφερόμενη παρέκκλιση, σύμφωνα με την παράγραφο 3 του κανονισμού «Verordnung όber Bodenabfertigungsdienste auf Flugplδtzen und zur Δnderung weiterer luftrechtlicher Vorschriften» με τον οποίο μεταφέρθηκε η οδηγία 96/67/ΕΚ στο εθνικό δίκαιο.

Γ. Η κατάσταση των υπηρεσιών εδάφους στο αεροδρόμιο του Ντύσσελντορφ

(5) Οταν ελήφθη η απόφαση για τη χορήγηση της παρέκκλισης ήταν ανοικτές στον ανταγωνισμό οι ακόλουθες υπηρεσίες από αυτές που αναφέρονται στο παράρτημα της οδηγίας, εξυπηρέτησης επιβατών (σημείο 2 του παραρτήματος), οι υπηρεσίες πτήσεων και διοίκησης πληρωμάτων (σημείο 9), οι υπηρεσίες μεταφοράς εδάφους (σημείο 10), οι υπηρεσίες τροφοδοσίας, catering, (σημείο 11), οι υπηρεσίες συντήρησης (σημείο 8), οι υπηρεσίες καυσίμων και ορυκτελαίων (σημείο 7), καθώς και ορισμένες υπηρεσίες σε θέματα εξυπηρέτησης φορτίου (σημείο 4.1).

(6) Κατ' εφαρμογή των διατάξεων της γερμανικής νομοθεσίας με την οποία μεταφέρθηκε η οδηγία στο εθνικό δίκαιο, ανοίγουν από 1ης Ιανουαρίου 1998 για εξυπηρέτηση δι' ιδίων μέσων και από 1ης Ιανουαρίου 1999 για υπηρεσίες προς τρίτους, οι υπηρεσίες διοικητικής εξυπηρέτησης εδάφους (σημείο 1), οι υπηρεσίες ταχυδρομείου (σημείο 4.2) και οι υπηρεσίες επικοινωνίας μεταξύ αεροσκαφών και του φορέως παροχής υπηρεσιών διαδρόμου (σημείο 5.3).

(7) Η παρέκκλιση των γερμανικών αρχών επιτρέπει ένα κάποιο άνοιγμα των υπηρεσιών που αφορούν τον καθαρισμό και τη συντήρηση του αεροσκάφους (σημείο 6), άνοιγμα περιοριζόμενο σε δύο φορείς εξυπηρέτησης και σε δύο χρήστες δι' ιδίων μέσων.

Αντίθετα, το αεροδρόμιο απαγόρευε κατά το χρόνο της απόφασης για την παρέκκλιση και θα συνεχίσει να απαγορεύει, με βάση την παρέκκλιση, την εξυπηρέτηση δι' ιδίων μέσων, εξαιρουμένης της φόρτωσης-εκφόρτωσης τροφίμων και ποτών, που είναι ανοικτές στον ανταγωνισμό, επιφυλάσσεται δε ως προς τη δυνατότητα να προσφέρει μόνο του αυτές τις υπηρεσίες (σημεία 5.1, 5.2, 5.4, 5.5, και 5.6).

II. ΟΙ ΠΙΕΣΕΙΣ ΠΟΥ ΑΝΑΦΕΡΟΝΤΑΙ ΑΠΟ ΤΙΣ ΓΕΡΜΑΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ

Α. Εισαγωγή

(8) Η Γερμανία δικαιολογεί κυρίως την απόφαση περί παρεκκλίσεως με τα ακόλουθα:

- τη σχεδόν παντελή ήδη αξιοποίηση των προσφερομένων χώρων του αεροδρομίου,

- τα πολυάριθμα προβλήματα χώρου και δυναμικότητας του αεροδρομίου λόγω της πυρκαγιάς του αεροσταθμού, στις 11 Απριλίου 1996,

- την αυξημένη ζήτηση χώρου που θα συνεπαγόταν το άνοιγμα της αγοράς κατά το μέτρο που προβλέπει η οδηγία.

(9) Η απόφαση για την παρέκκλιση βασίζεται στα ακόλουθα στοιχεία και μελέτες που υπέβαλε το αεροδρόμιο του Ντύσσελντορφ:

- Λόγοι για την παρέκκλιση σύμφωνα με το άρθρο 9 της οδηγίας του Συμβουλίου 96/67/ΕΚ σχετικά με την πρόσβαση στην αγορά υπηρεσιών εδάφους στους αερολιμένες της Κοινότητας-Flughafen Dόsseldorf Σεπτέμβριος 1997

- Μελέτη των Netherlands Airport Consultants BV (NACO): Consequences of liberalizing groundhandling to permit several service providers - 3 Ιουλίου 1997

- Σχέδιο ανάπτυξης που συνόδευε την αίτηση παρέκκλισης - Ντύσσελντορφ, Σεπτέμβριος 1997.

Β. Τα διαρθρωτικά προβλήματα χώρου του αεροδρομίου

(10) Σύμφωνα με τις γερμανικές αρχές, ο αερολιμενικός χώρος του Ντύσσελντορφ γνωρίζει όγκο κυκλοφορίας ανά εκτάριο έκτασης κατά πολύ ανώτερο των άλλων γερμανικών αεροδρομίων. Ο αριθμός κινήσεων κατά το 1994 περιορίστηκε σε 91 000 εμπορικές κινήσεις κατά τη διάρκεια των έξι πιο βεβαρυμένων μηνών του έτους. Από τον Δεκέμβριο του 1997, κατ' εφαρμογή των κανονισμών περί ποσοστώσεων θορύβου, ο αριθμός των επιτρεπομένων κινήσεων καθορίστηκε σε 105 000. Σε μια δεύτερη και τρίτη φάση η ποσόστωση αυτή θα φτάσει τις 110 000 και κατόπιν τις 120 000 κινήσεις αντίστοιχα. Με συνολική έκταση 613 εκταρίων, το αεροδρόμιο καταγράφει επομένως 300 περίπου κινήσεις, δηλαδή 24 700 επιβάτες ανά εκτάριο, ενώ αεροδρόμια των οποίων η έκταση είναι συγκρίσιμη, όπως του Αμβούργου ή του Βερολίνου-Τέγκελ, δεν καταγράφουν παρά 14 500 και 17 500 επιβάτες αντίστοιχα, ανά εκτάριο.

(11) Οι γερμανικές αρχές προβάλλουν επίσης προβλήματα δυναμικότητας. Στο αεροδρόμιο του Ντύσσελντορφ επεβλήθη περιορισμός του αριθμού κινήσεων και το παλιό ανώτατο όριο των 91 000 εμπορικών κινήσεων, για τους έξι πιο βεβαρυμένους μήνες του χρόνου, βρίσκονταν πολύ κοντά στο σημείο να ξεπεραστεί ήδη από το 1995. Έκτοτε, το αεροδρόμιο βρίσκεται σε φάση κορεσμού. Η διατήρηση ενός τέτοιου επιπέδου ακόμη και μετά την πυρκαγιά του 1996 οξύνει περαιτέρω τη δύσκολη κατάσταση. Μετά την καταστροφή αυτή, το αεροδρόμιο ξαναβρήκε πολύ σύντομα τα επίπεδα κίνησης που σημείωνε το 1995. Το σύστημα ποσοστώσεων θορύβου, πού θα επιτρέψει τη βαθμιαία αύξηση ανά εξάμηνο του αριθμού κινήσεων από 105 000 σε 120 000, άρχισε ήδη να εφαρμόζεται από τον Δεκέμβριο του 1997. Η αύξηση αυτή, που μπορεί να απορροφηθεί χωρίς πρόβλημα στους διαδρόμους προσαπογείωσης, θα επιτρέψει να ικανοποιηθεί αποτελεσματικότερα η ισχυρή ζήτηση των εταιρειών.

Γ. Οι συνέπειες της πυρκαγιάς

(12) Σύμφωνα με τις γερμανικές αρχές, η κατάσταση χειροτέρευσε ραγδαία μετά την πυρκαγιά της 11ης Απριλίου 1996. Η πυρκαγιά κατέστρεψε το κεντρικό κτίριο και κατέστησε άχρηστους τους αεροσταθμούς Α, Β και C. Ο αεροσταθμός C καθώς και το τμήμα του κεντρικού κτιρίου που την εξυπηρετούσε ετέθησαν ξανά σε λειτουργία την 1η Νοεμβρίου 1996. Οι εργασίες ανακατασκευής των υπολοίπων τμημάτων του κτιρίου συνεχίζονται κανονικά, σύμφωνα με τα σχέδια αποκατάστασης των ζημιών.

Κατά τη διάρκεια των εργασιών ανακαίνισης και ανακατασκευής:

- πολλές από τις θέσεις πρόσβασης στις οποίες είναι δυνατή μόνον μέσω των διαδρόμων διακίνησης των επιβατών δεν μπορούν πλέον να χρησιμοποιηθούν ειμή μόνον ως θέσεις για λεωφορεία. Επιπλέον, η άφιξη όλων των επιβατών επικεντρώνεται στον αεροσταθμό C, μόνο σημείο που διαθέτει το σύστημα παραλαβής αποσκευών. Η κατάσταση αυτή επισύρει ηυξημένες ανάγκες για οχήματα για τη μεταφορά των επιβατών και για σκάλες διακίνησης των επιβατών, και κατά συνέπεια για θέσεις στάθμευσης των εν λόγω οχημάτων και του εξοπλισμού

- χρειάστηκε να κατασκευαστούν προσωρινά κτίρια. Η κατασκευή προσωρινών γραφείων καθώς και δύο ελαφρών κτιρίων, προς ανατολάς και δυσμάς (κτίρια D και F) έγινε αναγκαία για να εξασφαλιστεί προσωρινά η επιβίβαση των επιβατών. Τα εν λόγω ελαφρά κτίρια έφτασαν τα όρια της χωρητικότητάς τους σε ορισμένες περιόδους αιχμής και εκτός αυτού περιορίζουν επίσης το χώρο που μπορεί να διατεθεί για άλλες χρήσεις,

- τρεις θύρες (50, 51 και 60) χρειάστηκε να κλείσουν για να γίνει δυνατή η ανακατασκευή του αεροσταθμού Β και η εναπόθεση των υλικών,

- η εναπόθεση των κατασκευαστικών υλικών δυσχεραίνει κι άλλο την κατάσταση,

- η αύξηση της κυκλοφορίας στους διάφορους χώρους καθιστά δύσκολη την κυκλοφορία κατά μήκος του τερματικού σταθμού, κυρίως λόγω της περίφραξης γύρω από τον αεροσταθμό Β, η οποία κατά την περίοδο των εργασιών στην αποβάθρα αυτή, θα υποχρεώσει το αεροδρόμιο να μετατοπίσει την κυκλοφορία των οχημάτων και θα στερήσει από το αεροδρόμιο έναν σημαντικό οδικό κόμβο στο σημείο αυτό. Η απώλεια χώρου σχετικά μπορεί να υπολογιστεί, σύμφωνα με το αεροδρόμιο, σε 7 500 περίπου m2.

(13) Η έκταση των εργασιών θα επιτρέψει, κατά τη γνώμη των υπευθύνων του αεροδρομίου, την εκ νέου λειτουργία των εγκαταστάσεων με αργούς ρυθμούς.

Ο αεροσταθμός C ετέθη και πάλι σε λειτουργία τον Νοέμβριο 1996. Ο αεροσταθμός αυτός είναι πολύ σημαντικός για το αεροδρόμιο γιατί σε αυτόν βρίσκεται η κυλιόμενη ταινία μεταφοράς αποσκευών των αφικνουμένων επιβατών. Για να αυξηθεί η δυναμικότητα, η προς νότου επέκταση της αποβάθρας θα επιτρέψει την εγκατάσταση τριών νέων κυλιομένων ταινιών. Η εν λόγω επέκταση πραγματοποιήθηκε εις βάρος του διαθέσιμου χώρου στις προσβάσεις της πίστας και κυρίως ορισμένων θέσεων εναπόθεσης εξοπλισμού.

Ο αεροσταθμός Α αναμένεται να τεθεί σε λειτουργία κατά τα μέσα του 1998. Με μια μικρή προέκταση, θα μπορέσει να δεχτεί τότε τέσσερις πρόσθετες θύρες. Στο μεταξύ χρονικό διάστημα, οι επιβάτες που φθάνουν στο ύψος αυτής της αποβάθρας πρέπει να μεταφερθούν στον αεροσταθμό C για να παραλάβουν τις αποσκευές τους.

Ο αεροσταθμός Β θα παραμείνει τελείως κλειστός μέχρι το 2001. Θα υποστεί μεγάλες μετατροπές, κυρίως με τη διαπλάτυνση σε όλο το μήκος του και για να καταστεί δυνατός ο διαχωρισμός των επιβατών μεταξύ χωρών του Schengen και λοιπών χωρών ενώ θα δημιουργηθεί χώρος για γραφεία και αίθουσες.

Δύο ελαφρά κτίρια (D και Ε) ανατολικά και δυτικά επιτρέπουν την προσωρινή αντιμετώπιση της ζήτησης. Κατά τους υπευθύνους του αεροδρομίου, τα κτίρια αυτά δεν διαθέτουν αρκετούς χώρους στάθμευσης και έτσι προκαλούνται καθυστερήσεις στις μεταφορές εδάφους.

Το γενικό σχέδιο ανακατασκευής δεν προβλέπει την πλήρη λειτουργία των κτιριακών υποδομών παρά μόνο για το έτος 2002. Ομως, οι απαραίτητοι για το άνοιγμα της αγοράς υπηρεσιών εδάφους χώροι θα πρέπει να είναι διαθέσιμοι, σύμφωνα με το σχέδιο, από τις αρχές του 2001.

Δ. Συνέπειες από το άνοιγμα της αγοράς

(14) Σύμφωνα με τη μελέτη NACO επικρατεί σήμερα έλλειμμα χώρων άνω των 10 000m2, λόγω της πυρκαγιάς. Στη μελέτη της NACO επισημαίνεται η άμεση σχέση μεταξύ της χορήγησης άδειας σε νέους φορείς παροχής υπηρεσιών ή χρήστες εξυπηρετούμενους δι' ιδίων μέσων και των αναγκών σε πρόσθετους χώρους. Η συλλογιστική NACO βασίζεται πράγματι στο γεγονός ότι ο αριθμός των οχημάτων και των εξοπλισμών εξαρτάται από τις ανάγκες κάθε φορέα, η δε ανάγκη χώρων για την απόθεση των εξοπλισμών αυτών αυξάνει ανάλογα με τον αριθμό των φορέων.

(15) Το σημερινό έλλειμμα χώρου αντισταθμίζεται επί του παρόντος με την ενοικίαση υποστέγων και με τη χρησιμοποίηση ορισμένων επισκευαστικών χώρων για την εναπόθεση των υλικών. Με την εγκατάσταση ενός δεύτερου φορέα, η προαναφερόμενη λύση δεν θα είναι πλέον εφικτή, επειδή τέτοιου είδους χρήση των χώρων μεταβάλλεται βραχυπρόθεσμα και μαζί με αυτήν και οι φορείς που εξυπηρετούν τις αεροπορικές εταιρείες. Κατά συνέπεια είναι αδύνατη η χρήση αυτών των χώρων για στάθμευση.

(16) Το άνοιγμα της αγοράς θα προκαλέσει, κατά τους υπευθύνους, το κλείσιμο προσθέτων θέσεων, πράγμα πού θα μειώσει τη δυναμικότητα του αεροδρομίου, τη στιγμή που αυτό αντιμετωπίζει ήδη δύσκολες συνθήκες σ' αυτόν τον τομέα.

(17) Συμπερασματικά, σύμφωνα με τη μελέτη NACO, το σημερινό έλλειμμα χώρου που φτάνει το 25,4 % θα ανέλθει στο 30 % αν πρόκειται για εταιρεία με μερίδιο αγοράς 15 %, στο 38 % σε περίπτωση που το μερίδιο αγοράς ανέρχεται σε 40 % και σε 37 % στην περίπτωση που ο κύριος αερομεταφορέας αυτοεξυπηρετείται.

Ε. Παρατηρήσεις των ενδιαφερομένων μερών

(18) Μετά από τη δημοσίευση από την Επιτροπή αποσπάσματος της κοινοποίησης των γερμανικών αρχών, και σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 9, παράγραφος 3, της οδηγίας, πολλές αεροπορικές εταιρείες και ενώσεις αερομεταφορέων εξέφρασαν αμφιβολίες σε ό,τι αφορά το βάσιμο της εν λόγω παρέκκλισης. Ωστόσο, οι αιτιάσεις τους βασίζονται στους ισχυρισμούς ότι υπάρχουν επαρκείς χώροι στο αεροδρόμιο για να μπορέσουν να γίνουν δεκτοί νέοι φορείς παροχής υπηρεσιών και ότι η διαχείριση του αεροδρομίου δεν θέλει να ανοίξει το ταχύτερο δυνατόν την αγορά. Αν και οι περισσότερες αεροπορικές εταιρείες αναγνωρίζουν το γεγονός ότι η κατάσταση είναι αρκετά δύσκολη στο αεροδρόμιο αυτό, λόγω της πυρκαγιάς που το έπληξε, ορισμένοι βασιζόμενοι στο ότι το αεροδρόμιο κατέδειξε, μπροστά στις συνέπειες της πυρκαγιάς, τις μεγάλες δυνατότητες προσαρμογής του, αποφαίνονται ότι με μια πρόσθετη προσπάθεια θα μπορέσει να προσαρμοστεί γρήγορα στις συνθήκες ανοίγματος της αγοράς.

III. Η ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΠΑΡΕΚΚΛΙΣΗΣ ΒΑΣΕΙ ΤΩΝ ΔΙΑΤΑΞΕΩΝ ΤΗΣ ΟΔΗΓΙΑΣ 96/67/ΕΚ

Α. Περιεχόμενο

(19) Δεν είναι δυνατό να χορηγηθεί παρέκκλιση παρά μόνο λόγω ειδικών προβλημάτων χώρου και δυναμικότητας. Αφετέρου, τέτοια προβλήματα πρέπει να είναι αρκετά σοβαρά ώστε να καθίσταται αδύνατο το άνοιγμα της αγοράς κατά το μέτρο που προβλέπεται στην οδηγία. Επιπλέον προβλέπεται ρητά στο άρθρο 9, παράγραφος 2 της οδηγίας ότι η χορηγούμενη παρέκκλιση δεν πρέπει να παραβλάπτει αδικαιολογήτως την επίτευξη των στόχων της, ούτε να οδηγεί σε στρεβλώσεις του ανταγωνισμού ή να έχει ευρύτερη εφαρμογή από όση απαιτείται. Οπως απεφάνθη το Δικαστήριο με περισσότερες αποφάσεις και ιδίως την απόφαση της 20ής Απριλίου 1978, στις συνεκδικασθείσες υποθέσεις 80-81/77 Commissionnaires Rιunis κατά Receveur des Duanes (3) και την απόφαση της 25ης Ιουνίου 1992 στην υπόθεση C-116/91 (British Gas) (4), μια παρέκκλιση δεν μπορεί να ερμηνεύεται κατά τρόπο ώστε οι συνέπειές της να βαίνουν πέραν του μέτρου που είναι αναγκαίο για την προστασία των συμφερόντων προς διαφύλαξη των απαιτείται. Επομένως, η Επιτροπή πρέπει να προβεί σε μια στενή αξιολόγηση της παρέκκλισης. Το ενδιαφερόμενο κράτος μέλος μπορεί συνεπώς, με βάση το άρθρο 9 παράγραφος 1 στοιχεία α) και γ), να περιορίσει, για τις κατηγορίες υπηρεσιών που είναι τελείως ανοιχτές στον ανταγωνισμό, σε δύο τους φορείς παροχής υπηρεσιών ή τους εξυπηρετούμενους δι' ιδίων μέσων. Στη βάση αυτή η παρέκκλιση προβλέπει περιορισμό σε δύο του αριθμού των φορέων εξυπηρέτησης και των χρηστών που επιτρέπεται να εκτελούν εργασίες καθαρισμού και συντήρησης αεροπλάνων.

(20) Όμως το κράτος μέλος μπορεί, με βάση το άρθρο 9 παράγραφος 1 στοιχείο β), να αναθέσει την παροχή των υπηρεσιών, που αναφέρονται στο άρθρο 6 παράγραφος 2, σε έναν μόνο φορέα ή και, με βάση το άρθρο 9 παράγραφος 1 στοιχείο δ), να απαγορεύσει ή να περιορίσει σε έναν μόνο χρήστη την εξυπηρέτηση δι' ιδίων μέσων για υπηρεσίες που αναφέρονται στο άρθρο 7 παράγραφος 2. Βάσει των εν λόγω διατάξεων, η παρέκκλιση απαγορεύει την εξυπηρέτηση δι' ιδίων μέσων και διατηρεί ένα τμήμα των υπηρεσιών στις πίστες υπέρ του αεροδρομίου Ντύσσελντορφ.

(21) Ωστόσο στο άρθρο 9 παράγραφος 2 προσδιορίζεται ότι μια παρέκκλιση πρέπει:

- να διευκρινίζει την ή τις κατηγορίες υπηρεσιών για τις οποίες χορηγείται η παρέκκλιση, καθώς και τα ειδικά προβλήματα χώρου ή δυναμικότητας που τη δικαιολογούν,

- να συνοδεύεται από σχέδιο των μέτρων που ενδείκνυνται για την επίλυση των προβλημάτων,

- να μην έχει ευρύτερη εφαρμογή από ό,τι χρειάζεται, να μην οδηγεί σε στρεβλώσεις ανταγωνισμού ή να παραβλάπτει άνευ λόγου την επίτευξη των στόχων της οδηγίας.

(22) Κατά την έννοια του άρθρου 9 παράγραφος 6, η διάρκεια των χορηγούμενων παρεκκλίσεων κατ' εφαρμογή του άρθρου 9 παράγραφος 1 στοιχεία α), γ) και δ) δεν μπορεί να υπερβαίνει τα τρία χρόνια και η ισχύς τους μπορεί να ανανεωθεί, ενώ η διάρκεια αυτών που χορηγούνται κατ' εφαρμογή του άρθρου 9 παράγραφος 1 στοιχείο β) δεν μπορεί να υπερβαίνει τα δύο χρόνια.

(23) Η Επιτροπή εξετάζει, κατ' εφαρμογή της διαδικασίας του άρθρου 9 παράγραφοι 3 έως 5, την χορηγηθείσα παρέκκλιση και δύναται να την εγκρίνει, να την απορρίψει ή ακόμη και να τροποποιήσει την έκτασή της ή να την περιορίσει σε εκείνα μόνο τα μέρη του αεροδρομίου που διαπιστώνεται ότι αντιμετωπίζουν πράγματι τις προβαλλόμενες δυσχέρειες.

(24) Η Επιτροπή εκτιμά λοιπόν, λόγω των προαναφερομένων διατάξεων του άρθρου 9 ότι η εξέτασή της πρέπει να συνίσταται στον έλεγχο του επιχειρήματος περί αδυναμίας ανοίγματος της αγοράς, κατά το προβλεπόμενο από την οδηγία μέτρο, και να επικεντρώνεται στα ακόλουθα τρία σημεία:

- την ύπαρξη και την έκταση των προβαλλόμενων προβλημάτων χώρου και δυναμικότητας που επικαλούνται οι γερμανικές αρχές,

- το σχέδιο των κατάλληλων μέτρων πρέπει να είναι παραδεκτό, σε ό,τι αφορά τα μέτρα στα οποία πρέπει να προχωρήσει το αεροδρόμιο και το χρονοδιάγραμμα εφαρμογής τους. Στο σημείο αυτό, η Επιτροπή πιστεύει ότι το αεροδρόμιο ή το κράτος μέλος επιβάλλεται πολύ περισσότερο να προχωρήσουν στην εφαρμογή των ενδεδειγμένων μέτρων δεδομένου ότι η παρέκκλιση περιορίζει την πρόσβαση στην αγορά. Αυτό συμβαίνει με το αεροδρόμιο του Ντύσσελντορφ για τον χώρο όπου επιτρέπεται η διατήρηση πλήρους μονοπωλίου ορισμένων υπηρεσιών πίστας και για τις οποίες οι χρήστες του αεροδρομίου δεν διαθέτουν ούτε επιλογή μεταξύ διαφόρων φορέων παροχής υπηρεσιών ούτε δυνατότητες αυτοεξυπηρέτησης,

- την τήρηση των κριτηρίων που αναφέρονται στο άρθρο 9, παράγραφος 2 της οδηγίας.

Η Επιτροπή προέβη, σύμφωνα με το άρθρο 9 παράγραφος 4 της οδηγίας, σε ενδελεχή εξέταση των προβαλλόμενων δυσχερειών σε θέματα χώρου και δυναμικότητας, και εξήτασε την αναλογικότητα της ληφθείσας απόφασης σε σχέση με τις προβαλλόμενες δυσκολίες και τα μέτρα για την αντιμετώπισή τους. Κατά την εξέταση αυτή της παρασχέθηκε η τεχνική συνδρομή της εταιρείας Αlan Stratford and Associates.

Β. Τα προβλήματα χώρου και δυναμικότητας

α) Τα διαρθρωτικά προβλήματα χώρου στο αεροδρόμιο

(25) Αναγνωρίζεται γενικά ότι η παρουσία πολλών φορέων παροχής υπηρεσιών συνεπάγεται αυξημένες -σε σχέση προς τις μονοπωλιακές- ανάγκες εξοπλισμού και συνεπώς πρόσθετες ανάγκες χώρων για την εναπόθεσή του.

Πράγματι, αν σε μονοπωλιακή κατάσταση οι ανάγκες σε εξοπλισμό συνδέονται με τον όγκο κυκλοφορίας σε ώρες αιχμής του αεροδρομίου, επιβάλλεται σε κατάσταση μη μονοπωλιακή -αρκετοί φορείς υπηρεσιών- να λαμβάνεται υπόψη η ώρα αιχμής καθενός από τους παρεμβαίνοντες που δεν αντιστοιχεί πάντα με αυτήν του αεροδρομίου. Το καθεστώς ανταγωνισμού συνεπάγεται λοιπόν αυξημένες ανάγκες σε εξοπλισμό και επομένως σε χώρους για την εναπόθεσή του. Μια τέτοια κατάσταση μπορεί επίσης, σε ορισμένες συνθήκες, να προκαλέσει προβλήματα στην κυκλοφορία των οχημάτων στους χώρους αυτούς.

Όμως το να ισχυρίζεται κανείς, όπως το κάνει το αεροδρόμιο του Ντύσσελντορφ και η μελέτη NACO, ότι αυτή η ανάγκη χώρων είναι ανάλογη προς την ανάγκη εξοπλισμού, σημαίνει άγνοια του γεγονότος ότι πάντα υπάρχουν ώρες μέσα στην ημέρα όπου συμπίπτουν οι ώρες αιχμής των διαφόρων φορέων υπηρεσιών με την ώρα αιχμής του αεροδρομίου, ιδίως μάλιστα για ένα κορεσμένο αεροδρόμιο, και ότι κατά την περίοδο αυτή οι ανάγκες χώρων είναι μικρότερες αφού ο εξοπλισμός ευρίσκεται εν κινήσει. Κατά την περίοδο ηρεμίας, και ιδίως τη νύχτα που σημειώνεται χαμηλή κίνηση εξοπλισμού, οι ελεύθεροι χώροι στο αεροδρόμιο μπορούν στην ουσία να χρησιμοποιηθούν ως προσωρινοί χώροι στάθμευσης του εξοπλισμού. Ωστόσο, είναι αλήθεια ότι στην περίπτωση του αεροδρομίου του Ντύσσελντορφ, πολλά αεροπλάνα βρίσκονται σε στάθμευση κατά τη διάρκεια της νύχτας, καταλαμβάνοντας έτσι σχεδόν το σύνολο του χώρου. Αφετέρου, πρέπει να ληφθεί υπόψη και το γεγονός ότι με το άνοιγμα του ανταγωνισμού θα μειωθεί το μερίδιο αγοράς του φορέα που απολαύει τώρα του μονοπωλίου, επομένως θα μειωθούν και οι ανάγκες του σε εξοπλισμό και εξ αυτού και οι ανάγκες του σε χώρους εναπόθεσής του.

(26) Το αεροδρόμιο του Ντύσσελντορφ συγκρίνει την κατάστασή του με αυτήν των κυριοτέρων γερμανικών αεροδρομίων. Είναι αλήθεια ότι αυτό το αεροδρόμιο παρουσιάζει αριθμούς κινήσεων και επιβατών σχετικά σημαντικούς για αεροδρόμιο αυτών των διαστάσεων. Όμως, η σύγκριση που παίρνει υπόψη της τη συνολική έκταση των αερολιμενικών εγκαταστάσεων και όχι τις χρησιμοποιούμενες επιφάνειες, από τις οποίες βεβαίως αποκλείονται τα προστατευόμενα δάση, δεν είναι πειστική. Εξάλλου, ο περιορισμός με κανονιστικά μέσα του αριθμού των κινήσεων δεν επηρεάζει άμεσα τις διαθέσιμες εκτάσεις για τις υπηρεσίες εδάφους.

(27) Περαιτέρω, όλα τα παρουσιαζόμενα στοιχεία που αφορούν τα προβλήματα χώρου αναφέρονται στην μετά την πυρκαγιά περίοδο. Επομένως δεν προβλήθηκε διαρθρωτική έλλειψη χώρων, υφιστάμενη ανεξάρτητα απο τις συνέπειες της πυρκαγιάς.

β) Οι συνέπειες της πυρκαγιάς

(28) Η πυρκαγιά υποχρέωσε το αεροδρόμιο να προβεί στην κατασκευή νέων ελαφρών κτιρίων για τη λειτουργία των πτήσεων, αλλά και να τροποποιήσει σημαντικά τον τρόπο λειτουργίας της υποδομής και τη διακίνηση των επιβατών στο έδαφος. Πράγματι, οι περισσότερες από τις θέσεις η πρόσβαση προς τις οποίες γινόταν παλιά μέσω της πασαρέλλας για τους επιβάτες μπορούν πια να χρησιμοποιηθούν μόνον ως θέσεις για λεωφορεία προς και από τα οποία πρέπει να μεταφερθούν οι επιβάτες. Χρειάστηκε να προστεθούν 16 λεωφορεία στα ήδη υπάρχοντα 35, καθώς και 12 νέες σκάλες αεροπλάνων για να εξασφαλιστεί η εξυπηρέτηση επιβατών στις πίστες. Επίσης χρειάστηκαν νέοι εξοπλισμοί για τη μεταφορά των αποσκευών. Μια τόσο αισθητή αύξηση του αριθμού των οχημάτων, μαζί με την έλλειψη επαρκών χώρων στάθμευσης, καθιστά δύσκολη την κυκλοφορία στον χώρο της πίστας. Επιπλέον, η άφιξη των επιβατών πραγματοποιείται μέσω της εξόδου C μέσα στην οποία βρίσκεται σήμερα το σύστημα παραλαβής αποσκευών. Η αναχώρηση των επιβατών εξασφαλίζεται από τα δύο ελαφρά κτίρια, στα ανατολικά και τα δυτικά. Κατά τις περιόδους αιχμής, τα ελαφρά αυτά κτίρια εμφανίζουν έντονη συμφόρηση, ενώ η διαμόρφωση των χώρων γενικότερα αλλά και των θυρών επιβίβασης, δυσχεραίνει σημαντικά την κίνηση των λεωφορείων. Η κυκλοφορία στο χώρο γύρω από τις αποβάθρες, ήδη πυκνή λόγω των πολλών και απομακρυσμένων μεταξύ τους θυρών και του προορισμού του αεροσταθμού C ως αίθουσας αφίξεων όλων των επιβατών του αεροδρομίου, θα καταστεί ακόμη πιο προβληματική κατά το χρονικό διάστημα ανακατασκευής του αεροσταθμού Β. Στη φάση αυτή, δηλαδή μεταξύ 1998 και 2001, το αναγκαίο κλείσιμο αυτής της αποβάθρας θα επισύρει το κλείσιμο της υπόγειας διάβασης και θα υποχρεώσει όλα τα οχήματα να κάνουν ολόκληρο το γύρο του αεροσταθμού. Πρέπει ακόμα να υπομνησθεί ότι μόνον στην αποβάθρα αυτή βρίσκεται το ένα τρίτο περίπου από τις πασαρέλλες για τους επιβάτες και ότι επέτρεπε, πριν από την πυρκαγιά, την εξυπηρέτηση των μισών περίπου επιβατών.

Κατά την ίδια αυτή περίοδο ένα μέρος των χώρων στάθμευσης γύρω από τον αεροσταθμό Β θα καταληφθεί από τα υλικά κατασκευής, πράγμα που θα περιορίσει τον διαθέσιμο σε αυτό το σημείο χώρο, όπου σήμερα εναποτίθεται μεγάλος αριθμός εμπορευματοκιβωτίων.

Τέλος, η κατά τη νύχτα στάθμευση πολλών αεροπλάνων σε απομακρυσμένα σημεία απέναντι από το κέντρο εμπορευμάτων και η ανάγκη να χρησιμοποιηθεί o χώρος για την αποπάγωση των αεροπλάνων στη χειμερινή περίοδο, καθιστούν δύσκολες τις συνθήκες στάθμευσης των υλικών στους χώρους αυτούς.

(29) Εντούτοις, η Επιτροπή διαπίστωσε ότι ορισμένες από τις προσωρινές κατασκευές κοντά στους αεροσταθμούς C και Α, συγκεκριμένα για τις ανάγκες των συνεργατών, θα μπορούσαν να είχαν εγκατασταθεί σε λιγότερο πολυσύχναστα σημεία του αεροδρομίου και έτσι να ελευθερώνονταν εν μέρει η ζώνη γύρω από τον αεροσταθμό.

Εξάλλου, η κυκλοφορία γύρω από τον αεροσταθμό θα μπορούσε να βελτιωθεί με τον περιορισμό του αριθμού των αυτοκινήτων. Επιπλέον, ένα μέρος των χώρων στάθμευσης των αυτοκινήτων των υπαλλήλων του αεροδρομίου, γύρω από τον αεροσταθμό D στα δυτικά, θα μπορούσε να μετατραπεί σε χώρο εναπόθεσης του εξοπλισμού με πρόσβαση προς τις πίστες. Πρέπει όμως να αναγνωρισθεί ότι τέτοιες αλλαγές θα έλυναν μόνον εν μέρει το πρόβλημα στάθμευσης ορισμένων οχημάτων αλλά θα άφηναν ανεπίλυτο το βασικό, δηλαδή το συνωστισμό κοντά στα αεροσκάφη και στις θύρες ελαφρών κτιρίων D και Ε για την αναχώρηση, και του C όπου συγκεντρώνονται οι αφίξεις.

(30) Η Επιτροπή λοιπόν αναγνωρίζει ότι η στάθμευση και η κυκλοφορία προς την πλευρά της πίστας έγιναν προβληματικές μετά από την πυρκαγιά του Απριλίου 1996. Το κλείσιμο του αεροσταθμού Β, από τις αρχές του 1998, προκειμένου να εκτελεσθούν οι εργασίες ανακατασκευής και επέκτασής του, θα έχει ως συνέπεια να εντείνει τα προβλήματα στο κεντρικό σημείο του αεροδρομίου, κατά τη διάρκεια των εργασιών. Όμως πρέπει να σημειωθεί ότι με την πρόοδο των έργων αυτών, και μάλιστα όταν θα έχουν περατωθεί οι βαριές κατασκευές (σκελετός) και θα απομένουν μόνον οι εσωτερικές διαρρυθμίσεις, (δηλαδή περίπου τέλη του 1999), θα γίνει δυνατή σημαντική απελευθέρωση χώρων γύρω από τον αεροσταθμό Β, που θα χρησιμεύσουν έτσι ως χώροι στάθμευσης του εξοπλισμού υπηρεσιών εδάφους.

Πρέπει επομένως να ερευνηθεί αν οι συνθήκες αυτές δεν επιτρέπουν το άνοιγμα της αγοράς κατά το μέτρο που ζητείται από την οδηγία.

γ) Το άνοιγμα της αγοράς

(31) Το αεροδρόμιο αναφέρεται στις προοπτικές αύξησης της εναέριας κυκλοφορίας στο Ντύσσελντορφ. Αν πράγματι παρατηρηθεί μια τέτοια αύξηση της κυκλοφορίας, αυτή θα προέλθει από τη θέληση αλλά και τη δυνατότητα του αεροδρομίου να ανταποκριθεί σ' αυτή τη ζήτηση. Πρέπει όμως να υπομνησθεί εδώ ότι, αφενός, επιβλήθηκαν ποσοστώσεις πτήσεων στο Ντύσσελντορφ - αν και αναμενεται σύντομα κάποια χαλάρωση της σχετικής νομοθεσίας - και κυρίως ότι η απόφαση στρατηγικής πολιτικής, όπως είναι αυτή για την αύξηση της δυναμικότητάς του, δεν μπορεί να εμφανίζεται ότι απολαμβάνει προτεραιότητας έναντι της ισχύουσας νομοθεσίας, εθνικής ή κοινοτικής. Η θέληση του νομοθέτη απεικονίζεται σχετικά στο χρονικό περιορισμό της παρέκκλισης, καθώς και στην απαγόρευση παρατάσεων των μονοπωλιακών αγορών, πέραν δύο διετών κατά το ανώτερο. Για την Επιτροπή αυτό που έχει σημασία είναι αν τα προβλήματα χώρου και δυναμικότητας, και όχι οι προσδοκίες ή οι αποφάσεις των ενδιαφερομένων για αύξηση της δυναμικότητας του αεροδρομίου, είναι αυτά που καθιστούν αδύνατο το άνοιγμα της αγοράς στο βαθμό που προβλέπει η οδηγία.

(32) Το σημερινό έλλειμμα χώρων στάθμευσης του εξοπλισμού που υπολογίζεται από τη NACO σε 10 000 m2 αντιμετωπίζεται επί του παρόντος με την ενοικίαση χώρων στα υπόστεγα ορισμένων αερομεταφορέων, αφενός, και με την απελευθέρωση χώρου από το κλείσιμο τριών θέσεων αφετέρου. Πρέπει, ωστόσο, κανείς να δεχτεί ότι, με την έλευση ενός ή παραπάνω νέων φορέων εξυπηρέτησης, όχι μόνο θα αυξηθούν οι ανάγκες χώρων στάθμευσης του εξοπλισμού αλλά και ότι ορισμένες τουλάχιστο από τις δυνατότητες αντιστάθμισης θα εκλείψουν από τις αρχές του 1998 και κατά τη διάρκεια της ανακατασκευής του αεροσταθμού Β. Ο τελευταίος θα κλείσει τελείως και ένα μέρος του χώρου που σήμερα χρησιμοποιείται για να αντισταθμίσει τα κενά, θα πρέπει επίσης να αφιερωθεί για την επέκταση του αεροσταθμού και για τα υλικά που θα χρησιμοποιηθούν σε αυτήν. Κατά συνέπεια το αεροδρόμιο θα πρέπει να αντιμετωπίσει συγχρόνως μείωση του χώρου και αύξηση της ζήτησης.

(33) Το άνοιγμα της αγοράς θα δημιουργήσει επίσης πρόσθετες ανάγκες εξοπλισμού, που μπορούν να υπολογιστούν λαμβάνοντας υπόψη και τις ώρες αιχμής του αεροδρομίου - γιατί τότε όλοι οι φορείς εξυπηρετήσεων εργάζονται λίγο-πολύ πυρετωδώς - και την ώρα αιχμής κάθε φορέα, όταν αυτή δεν συμπίπτει με εκείνη του αεροδρομίου. Η Επιτροπή εκτιμά ότι δεν υπάρχει άμεση σχέση μεταξύ αύξησης του αριθμού των φορέων εξυπηρέτησης και αύξησης των αναγκών σε εξοπλισμό. Αφετέρου, ο αναγκαίος εξοπλισμός σε δεδομένη στιγμή εξαρτάται, πριν από όλα, από τον αριθμό των εξυπηρετουμένων αεροπλάνων εκείνη τη στιγμή. Πάντως, μπορεί κανείς να πει ότι το άνοιγμα της αγοράς θα επιφέρει σε κάθε περίπτωση αύξηση του όγκου του υλικού εξυπηρέτησης στο έδαφος.

(34) Η χορηγηθείσα από τις γερμανικές αρχές παρέκκλιση αποσκοπεί στον περιορισμό του αριθμού των φορέων εξυπηρέτησης στην πίστα.

Η παρέκκλιση αφορά τις εργασίες καθαρισμού και συντήρησης του αεροπλάνου, για τις οποίες ο αριθμός των φορέων παροχής τέτοιων υπηρεσιών και των αυτοεξυπηρετουμένων χρηστών θα περιοριστεί στους δύο. Οι γερμανικές αρχές ωστόσο εγγυώνται το άνοιγμα των υπηρεσιών αυτών σε δύο αυτοεξυπηρετούμενους χρήστες και σε δύο φορείς, δίδοντας έτσι μια ελάχιστη επιλογή στους χρήστες, έστω και αν η επιλογή αυτή δεν μπορεί να επεκταθεί κατά τη διάρκεια των εργασιών. Στην κατάσταση συνωστισμού που γνωρίζει το αεροδρόμιο, δεν είναι πράγματι εύκολο να ανοιχθούν τελείως οι εργασίες καθαρισμού και συντήρησης αεροπλάνων, χωρίς να οξυνθούν παράλληλα και τα ήδη υπάρχοντα προβλήματα στην κυκλοφορία και τις ανάγκες στάθμευσης γύρω από την πίστα.

Αφετέρου, η παρέκκλιση απαγορεύει την έλευση άλλου χρήστη ή άλλου φορέα εξυπηρέτησης στην αγορά υπηρεσιών εδάφους. Έτσι, οι εργασίες που στοχεύονται εδώ είναι αυτές που αφορούν την καθοδήγηση, τη ρυμούλκηση, τη φόρτωση και εκφόρτωση του αεροπλάνου και τη μεταφορά των επιβατών και του φορτίου στην πίστα, χρειάζονται δε σημαντικό και βαρύ εξοπλισμό για τον οποίο απαιτούνται πολλοί χώροι ελιγμών και στάθμευσης.

(35) Τα προβαλλόμενα σενάρια σε περίπτωση εγκατάστασης ενός νέου φορέα εξυπηρέτησης, πρέπει να αντιμετωπιστούν με προσοχή. Η μελέτη NACO παίρνει υπόψη αρκετές υποθέσεις σχετικά με την εξέλιξη της αγοράς. Φαίνεται, μετά από τις διενεργηθείσες μελέτες κατά την εκπόνηση της οδηγίας αλλά και στο πλαίσιο άλλων παρεκκλίσεων, ότι η υπόθεση σύμφωνα με την οποία ο νεοεισερχόμενος φορέας θα ιδιοποιηθεί περίπου το 40 % της αγοράς, από τα πρώτα κιόλας χρόνια της εγκατάστασής του, πρέπει να είναι υπερβολική. Αντιθέτως, η εκδοχή για το 15 % της αγοράς φαίνεται πολύ πιο ρεαλιστική. Στην τελευταία περίπτωση, και με βάση το γεγονός ότι σήμερα ο αριθμός των κινήσεων έχει περιοριστεί στις 90 000 τον χρόνο, μερίδιο αγοράς 15 % αντιπροσωπεύει κατά μέσο όρο 37 κινήσεις την ημέρα, δηλαδή 18 πτήσεις την ημέρα. Ωστόσο, η αποδοτικότητα μιας τέτοιας κατάστασης εξαρτάται πάρα πολύ από τον τύπο των εξυπηρετούμενων αεροπλάνων και από τα αντίστοιχα ωράρια εξυπηρέτησης. Πράγματι, η εξυπηρέτηση μικρών αεροσκαφών σε αυτό το επίπεδο μπορεί να μην είναι αποδοτική, αναμφισβήτητα όμως θα είναι στα μεγάλα αεροσκάφη, ενώ το κόστος του εξοπλισμού σ' αυτή την περίπτωση θα είναι επίσης πολύ πιο σημαντικό. Κατ' αναλογία, η εξυπηρέτηση δύο ταυτοχρόνως μεγάλων αεροσκαφών θα υποχρεώνει τον εκάστοτε φορέα να κινητοποιεί διπλάσιο εξοπλισμό. Για τον λόγο αυτόν, πρέπει να παίρνει κανείς τις δύο αυτές υποθέσεις ως απλά παραδείγματα, αλλά είναι δύσκολο να υπολογίσει με αυτά τις ακριβείς ανάγκες του κάθε φορέα παροχής υπηρεσιών.

Με το ενδεχόμενο αυτοεξυπηρέτησης της LTU -εταιρείας με έδρα το Ντύσσελντορφ-, λαμβανομένου δε υπόψη ότι αυτή διαθέτει μεγάλα αεροπλάνα και δεδομένου ότι τα προγράμματα πτήσεων περιλαμβάνουν πολλές πτήσεις αυτού του τύπου σε σύντομα χρονικά διαστήματα, θα καταστεί επιβεβλημένο η εν λόγω εταιρεία να πολλαπλασιάσει τους εξοπλισμούς της για να ανταποκριθεί στις ανάγκες.

(36) Μπορεί λοιπόν γενικά να ληφθεί ως δεδομένο ότι οι ανάγκες για χώρους σε περίπτωση εγκατάστασης μιας νέας εταιρείας εξυπηρέτησης συνεπάγεται, ακόμη και με την ευνοϊκότερη παραδοχή των 3 500 m2. Αυτό δεν αντιμετωπίζεται, διότι υπάρχει ήδη έλλειμμα χώρων άνω των 10 000 m2 και υφίστανται πρόσθετες δυσκολίες λόγω του κλεισίματος του αεροσταθμού Β καθώς και της ανάγκης να μεταφέρονται οι επιβάτες, τόσο στην άφιξη όσο και στην αναχώρηση, με λεωφορεία.

Γ. Το σχέδιο αναδιάρθρωσης

(37) Δυνάμει του άρθρου 9 παράγραφος 2 της οδηγίας, κάθε απόφαση για την χορήγηση παρέκκλισης πρέπει να συνοδεύεται από σχέδιο μέτρων κατάλληλων για την αντιμετώπιση των προαναφερομένων δυσχερειών.

Το σχέδιο «DUS 2000 Plus» αποσκοπεί στην ανακατασκευή και ανάπτυξη του αεροδρομίου του Ντύσσελντορφ κατά τα επόμενα χρόνια. Το σχέδιο αυτό που ήδη βρίσκεται σε εξέλιξη, θα επιτρέψει το αεροδρόμιο να ανταποκριθεί στις ανάγκες των αεροπορικών εταιρειών, σε ό,τι αφορά τη δυναμικότητά τους - στο μέτρο που η νέα νομοθεσία θα επιτρέψει την αύξηση της δυναμικότητας αυτής - αλλά και στις απαιτήσεις της οδηγίας, αναφορικά με το άνοιγμα της αγοράς. Το σχέδιο που προβλέπει η οδηγία στο άρθρο 9 παράγραφος 2 για την αντιμετώπιση των δυσχερειών, ενσωματώνεται στο σχέδιο «DUS 2000 Plus».

Η πρώτη φάση των εργασιών του σχεδίου «DUS 2000 Plus» αφορά αμέσως τις δυνατότητες επέκτασης των χώρων που αφιερώνονται στην παροχή υπηρεσιών εδάφους.

(38) Αφού τελειώσουν οι εργασίες ανακατασκευής του αεροσταθμού Β, προβλέπεται αύξηση των χώρων στάθμευσης του εξοπλισμού εξυπηρέτησης γύρω από τον αεροσταθμό, κατά 2 000 m2, πράγμα που θα φέρει τη συνολικά διαθέσιμη επιφάνεια στο σημείο αυτό από 5 700 σε 7 700 m2. Στο παρουσιασθέν σχέδιο αναφέρεται το τέλος του έτους 2000 ως χρόνος περάτωσης των εργασιών, στον αεροσταθμό αυτό.

Ο χώρος που θα αποδοθεί μετά από την πλήρη ανακαίνιση του αεροσταθμού θα επιτρέψει να ελευθερωθούν οι χώροι που σήμερα καταλαμβάνουν τα προσωρινά κτίρια γραφείων, απέναντι από το παλαιό κέντρο εμπορευμάτων, πράγμα που θα οδηγήσει στη διάθεση επιφάνειας 1 100 m2 για τη στάθμευση των οχημάτων και του εξοπλισμού εξυπηρέτησης.

(39) Το σχέδιο ανάπτυξης προβλέπει επίσης την επέκταση της πίστας. Αυτό θα γίνει αρχικά στο ανατολικό άκρο, αρχές του 1999, με κύριο στόχο τη δημιουργία ζώνης αποπάγωσης αεροπλάνων. Μερικές εκατοντάδες τετραγωνικά μέτρα, θα χρησιμεύσουν για τη στάθμευση του εξοπλισμού εξυπηρέτησης. Ωστόσο, πέρα από τη χειμερινή περίοδο, μια έκταση 4 100 m2 θα μπορέσει να διατεθεί για την εναπόθεση του εξοπλισμού. Προβλέπεται επίσης μεγάλη επέκταση, σε δεύτερη φάση, προς τα δυτικά. Η ελεύθερη έκταση θα διατεθεί κατά το ήμισυ σε νέες θέσεις αεροπλάνων, ενώ το άλλο ήμισυ, υπολογιζόμενο σε 14-16 000 m2 θα χρησιμοποιηθεί ως χώρος εναπόθεσης υλικών εξυπηρέτησης αεροπλάνων. Οι εργασίες στο σημείο αυτό θα πρέπει να τελειώσουν κατά το τέλος του έτους 2000. Το σχέδιο προβλέπει έτσι, για τις αρχές του 2001, πρόσθετο χώρο που θα διατεθεί για τη στάθμευση εξοπλισμού πίστας, έκτασης 21-23 000 m2 (πίνακας 2 του σχεδίου ανάπτυξης).

Δ. Η τήρηση των όρων του άρθρου 9 παράγραφος 2

(40) Οι γερμανικές αρχές δεν αναφέρονται ρητά στη συμμόρφωση της απόφασής τους με τους όρους του άρθρου 9 παράγραφος 2 της οδηγίας και ιδίως στην αναλογικότητα των λαμβανόμενων μέτρων προς το μέγεθος των υπαρχόντων προβλημάτων. Τα μέτρα αυτά αφορούν, αφενός, ορισμένες υπηρεσίες πίστας, όπως η ρυμούλκηση, η φόρτωση και εκφόρτωση αεροπλάνων, καθώς και η μεταφορά επιβατών και φορτίου στην πίστα, που χρειάζονται βαρύ και ογκώδες υλικό, και αφετέρου, τις εργασίες καθαρισμού εσωτερικού και εξωτερικού των αεροπλάνων και τη συντήρησή τους, συγκεκριμένα δε τον αποχιονισμό και την αποπάγωση, για τις οποίες απαιτείται ειδικός εξοπλισμός. Όσον αφορά τις εργασίες στο εσωτερικό και το εξωτερικό του αεροπλάνου, το αεροδρόμιο δεν διατηρεί το μονοπώλιο αλλά παίρνει υπόψη του τις αρχές της οδηγίας και ανοίγει την αγορά σε δύο φορείς εξυπηρέτησης και δύο χρήστες εξυπηρετούμενους δι' ιδίων μέσων. Εκτιμώντας τη σημερινή κατάσταση στις πίστες, η Επιτροπή θεωρεί ότι o διαθέσιμος χώρος δεν επιτρέπει επί του παρόντος το άνοιγμα της αγοράς στο μέτρο που προβλέπει η οδηγία. Η απόφαση των γερμανικών αρχών λοιπόν, είναι ανάλογη των περιστάσεων και δεν εμφανίζεται πιο περιοριστική απ' ό,τι είναι αναγκαίο από άποψη παροχής υπηρεσιών.

(41) Σε ό,τι όμως αφορά τη διάρκεια της παρέκκλισης, η Επιτροπή θεωρεί ότι το άνοιγμα της αγοράς είναι παρ'όλα αυτά δυνατό να γίνει πιο γρήγορα, για τους ακόλουθους λόγους:

Το γενικό σχέδιο αναδιάρθρωσης «DUS 2000 Plus» δίνει προτεραιότητα στον εκσυχρονισμό του αεροδρομίου και στην αύξηση της δυναμικότητάς του.

Όμως, το παρουσιασθέν σχέδιο μέτρων, που περιέχεται στο σχέδιο ανάπτυξης, ανακινεί αρκετές παρατηρήσεις:

- δεν γίνεται καμιά μνεία περί του τέλους των εργασιών στον αεροσταθμό Α. Ο αεροσταθμός αυτός πρέπει να τεθεί σε λειτουργία κατά τα μέσα του 1998, όπως αναφέρεται στο φάκελο σχετικά με τα συναντώμενα προβλήματα. Τότε θα μπορέσουν να χρησιμοποιηθούν και πάλι οι αίθουσες επιβίβασης, οι θύρες και οι πασαρέλες πρόσβασης στα αεροπλάνα (για 7-8 θέσεις αεροπλάνων), κυρίως από τη Deutsche Lufthansa και τις συνεργαζόμενες εταιρείες. Αυτό θα είχε ως συνέπεια την αξιοσημείωτη ελάττωση του αριθμού των κλιμάκων, καθώς και του αριθμού των λεωφορείων για τη μεταφορά των επιβατών. Αφετέρου, τα προσωρινά κτίρια επιβιβάσεων θα ανακουφιστούν από τους επιβάτες που τα χρησιμοποιούν. Για το λόγο αυτό, οι ανάγκες σε χώρο στάθμευσης θα μειωθούν, όπως θα μειωθεί και ο συνωστισμός αυτής της ζώνης. Τέλος, οι εργασίες σ' αυτή την αποβάθρα, που μπορεί με τη σημερινή μορφή της να υποδεχτεί το ένα τρίτο των διαδρόμων πρόσβασης στα αεροσκάφη, θα πρέπει να επιτρέψουν την εγκατάσταση τεσσάρων νέων θέσεων, και με τον απαραίτητο γύρω χώρο για τις υπηρεσίες εδάφους,

- το σχέδιο δεν παίρνει υπόψη του, σε ό,τι αφορά τη διάρκεια της παρέκκλισης, το γεγονός ότι μετά το τέλος των βαρέων εργασιών στον αεροσταθμό Β, ένα μέρος του χώρου που καταλαμβάνεται από τα κατασκευαστικά υλικά θα μπορέσει να ελευθερωθεί βαθμιαία με την πρόοδο των έργων, πράγμα που θα επιτρέψει την ανάκτηση τουλάχιστο ενός μέρους από τα 7 500 m2 που προκύπτουν, για να χρησιμοποιηθεί στη στάθμευση του εξοπλισμού εξυπηρέτησης. Επιπλέον, η σήραγγα, κάτω από τον αεροσταθμό Β, θα μπορέσει να ανοιχτεί στην κυκλοφορία την ίδια περίοδο. Αυτό θα επέτρεπε να επιταχυνθεί η ημερομηνία ανοίγματος της αγοράς κατά το τέλος των εξωτερικών εργασιών, δηλαδή περί τις αρχές του έτους 2000,

- αν δεν λησμονηθεί η προσαρμογή στις νέες διατάξεις της οδηγίας, με την αισθητή αύξηση των διαθέσιμων χώρων για νέους φορείς παροχής υπηρεσιών, η Επιτροπή εκτιμά ότι τίποτε δεν δείχνει στο χρονοδιάγραμμα εκτέλεσης των έργων, πως η απελευθέρωση αυτών των χώρων δεν θα μπορούσε να τύχει μεγαλύτερης προτεραιότητας, ώστε να γίνει δυνατή πιο γρήγορα η αποδέσμευση του χώρου του απαραίτητου για την εναπόθεση νέου εξοπλισμού υλικών για τις υπηρεσίες εδάφους.

Ο συνδυασμός των δύο αυτών στοιχείων (άνοιγμα του αεροσταθμού Α και περάτωση βαρέων έργων του αεροσταθμού Β) και οι δυνατότητες ικανοποιητικότερης οργάνωσης στην πίστα, επιτρέπουν την Επιτροπή να καταλήξει στο συμπέρασμα ότι τα μέτρα των γερμανικών αρχών καθορίστηκαν για μεγαλύτερο χρόνο από ό,τι χρειάζεται και δεν συμβιβάζονται με την αρχή του άρθρου 9 παράγραφος 2 δεύτερο εδάφιο σημείο iii) της οδηγίας.

IV. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ

(42) Το αεροδρόμιο του Ντύσσελντορφ δεν αντιμετωπίζει διαρθρωτικά προβλήματα χώρου και δυναμικότητας που θα παρεμπόδιζαν το άνοιγμα της αγοράς υπηρεσιών εδάφους. Ωστόσο, η πυρκαγιά του Απριλίου 1996 αναστάτωσε βαθιά τη λειτουργία του αεροδρομίου και οι συνέπειες σε θέματα απαιτουμένων υλικών και οργάνωση αφενός, αλλά και σε διαθέσιμους χώρους, αφετέρου, δεν επιτρέπουν σήμερα την έλευση νέου φορέα εξυπηρετήσεων για τις κατηγορίες υπηρεσιών που αναφέρονται στην απόφαση παρέκκλισης των γερμανικών αρχών. Σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 9 παράγραφος 2 της οδηγίας, το αεροδρόμιο του Ντύσσελντορφ ανέλαβε την υποχρέωση, στο σχέδιο επιλύσεως των προβλημάτων που υπάρχουν σήμερα, να αποδεσμεύσει για τις αρχές του έτους 2001 μια επιπλέον επιφάνεια άνω των 21 000 m2, ώστε να γίνει δυνατό το άνοιγμα της αγοράς στο μέτρο που προβλέπει η οδηγία. Όμως, οι γερμανικές αρχές δεν παίρνουν υπόψη τους, στο χρονοδιάγραμμα έργων, το γεγονός ότι ένα μέρος των υλικών προσωρινής χρήσεως που έγινε απαραίτητο λόγω της πυρκαγιάς, και ιδίως τα οχήματα μεταφοράς στις πίστες και οι διαβάσεις πρόσβασης στα αεροσκάφη (πεζογέφυρες), θα περιορίζεται όσο θα προοδεύουν οι εργασίες ανακατασκευής, με το άνοιγμα συγκεκριμένα του επεκταθέντος αεροσταθμού Α, από τα μέσα του 1998, ούτε και τις συνέπειες αυτού του ανοίγματος επί των διαθέσιμων χώρων και της κυκλοφορίας στο αεροδρόμιο.

Οι γερμανικές αρχές ακόμη δεν έδειξαν ότι είναι αδύνατη η αποδέσμευση ενός μέρους του χώρου που περιβάλλει τον αεροσταθμό Β, μετά από το τέλος των βαρέων έργων, αφενός, και, αφετέρου, ότι ο γενικότερος προγραμματισμός των εργασιών του αεροδρομίου δεν θα μπορούσε να επιτρέψει μια πιο γρήγορη εξασφάλιση των προβλεπόμενων χώρων στην πίστα, για τη στάθμευση των αεροπλάνων και του εξοπλισμού εξυπηρέτησης.

(43) Επιβάλλεται, κατά συνέπεια, να συντομευθεί η διάρκεια της παρέκκλισης για να συμπέσει με το πέρας των βαρέων κατασκευαστικών έργων του αεροσταθμού Β, δηλαδή μέχρι την 1η Ιανουαρίου 2000,

ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΑΠΟΦΑΣΗ:

Άρθρο 1

Οι εκδοθείσες αποφάσεις περί παρέκκλισης υπέρ του αεροδρομίου του Ντύσσελντορφ, βάσει του άρθρου 9 παράγραφος 1 στοιχεία β) και δ) της οδηγίας, όπως κοινοποιήθηκαν στην Επιτροπή στις 17 Οκτωβρίου 1997, εγκρίνονται με την προϋπόθεση ότι η Γερμανία θα περιορίσει τη διάρκεια ισχύος της παρέκκλισης στις 31 Δεκεμβρίου 1999.

Άρθρο 2

Η Γερμανία κοινοποιεί στην Επιτροπή, πριν τις θέσει σε ισχύ, τις τροποποιηθείσες, σύμφωνα με το άρθρο 1, αποφάσεις παρέκκλισης.

Άρθρο 3

Η παρούσα απόφαση απευθύνεται στην Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας.

Βρυξέλλες, 14 Ιανουαρίου 1998.

Για την Επιτροπή

Neil KINNOCK

Μέλος της Επιτροπής

(1) ΕΕ L 272 της 25. 10. 1996, σ. 36.

(2) ΕΕ C 335 της 6. 11. 1997, σ. 6.

(3) Συλλογή ΔΕΚ 1978, σ. 927.

(4) Συλλογή ΔΕΚ 1992, σ. Ι-4071.