ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ (EOK) αριθ. 2676/90 ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ της 17ης Σεπτεμβρίου 1990περί καθορισμού κοινοτικών μεθόδων ανάλυσης που εφαρμόζονται στον οινικό τομέα

H ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ,

Έχοντας υπόψη:

τη συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής Κοινότητας,

τον κανονισμό (ΕΟΚ) αριθ. 822/87 του Συμβουλίου της 16ης Μαρτίου 1987 περί κοινής οργανώσεως της αμπελο-οινικής αγοράς(1), όπως τροποποιήθηκε από τον κανονισμό (ΕΟΚ) αριθ. 1325/90(2), και ιδίως το άρθρο 74,

Eκτιμώντας:

ότι το άρθρο 74 παράγραφος 1 του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 822/87 ορίζει την αποδοχή των μεθόδων ανάλυσης που επιτρέπουν να καθοριστεί η σύσταση των προϊόντων που προβλέπονται στο άρθρο 1 του κανονισμού αυτού και των κανόνων που επιτρέπουν να καθοριστεί εάν τα προϊόντα αυτά αποτέλεσαν αντικείμενο επεξεργασιών κατά παράβαση των επιτρεπομένων οινολογικών επεξεργασιών.

ότι, εφόσον η Κοινότητα δεν έχει ακόμη καθορίσει τα όρια των στοιχείων που η παρουσία τους χαρακτηρίζει τη χρησιμοποίηση ορισμένων οινολογικών επεξεργασιών και πίνακες που επιτρέπουν τη σύγκριση των αναλυτικών δεδομένων, πρέπει να επιτραπεί στα κράτη μέλη να καθορίσουν τα όρια.

ότι το άρθρο 13 παράγραφος 1 του κανονισμού (ΕΟΚ)αριθ. 822/87 προβλέπει αναλυτική εξέταση αναφερόμενη τουλάχιστον στις τιμές των στοιχείων που είναι χαρακτηριστικά για τον εν λόγωv.q.p.r.d. και τα οποία περιλαμβάνονται μεταξύ εκείνων που απαριθμούνται στο παράρτημα του εν λόγω κανονισμού.

ότι η εποπτεία των ενδείξεων που αναγράφονται στα πιστοποιητικά τα αναφερόμενα στα εν λόγω προϊόντα καθιστά αναγκαία την καθιέρωση ενιαίων μεθόδων ανάλυσης που να διασφαλίζουν τη λήψη ακριβών και συγκρίσιμων στοιχείων. ότι, επομένως, οι μέθοδοι αυτές πρέπει να είναι υποχρεωτικές για κάθε εμπορική συναλλαγή και κάθε διενέργεια ελέγχου και, δεδομένων των περιορισμένων δυνατοτήτων του εμπορίου, πρέπει να γίνει δεκτός ένας περιορισμένος αριθμός συνήθων μεθόδων οι οποίες να επιτρέπουν γρήγορο και αρκούντως ακριβή προσδιορισμό των υπό έρευνα στοιχείων.

ότι είναι χρήσιμο να ληφθούν υπόψη, στο μέτρο του δυνατού, οι μέθοδοι εκείνες που απολαύουν γενικής αναγνωρίσεως όπως είναι οι μέθοδοι που έχουν αναπτυχθεί στα πλαίσια της διεθνούς σύμβασης για την ενοποίηση των μεθόδων ανάλυσης και εκτίμησης των οίνων του 1954 και που δημοσιεύονται από το διεθνές γραφείο αμπέλου και οίνου στη συλλογή των διεθνών μεθόδων ανάλυσης των οίνων.

ότι οι κοινοτικές μέθοδοι ανάλυσης που εφαρμόζονται στον οινικό τομέα έχουν καθιερωθεί από τον κανονισμό (ΕΟΚ) αριθ. 1108/82(3). ότι, λαμβανομένης υπόψη της επιστημονικής προόδου, απεδείχθη αναγκαίο να αντικατασταθούν ορισμένες μέθοδοι από άλλες καταλληλότερες μεθόδους, να τροποποιηθούν ορισμένες μέθοδοι και να εισαχθούν άλλες, κυρίως εκείνες που έχουν από τότε γίνει αποδεκτές από το διεθνές γραφείο αμπέλου και οίνου. ότι, λόγω του μεγάλου αριθμού και της πολυπλοκότητας των προσαρμογών αυτών, όλες οι μέθοδοι αναλύσεων πρέπει να συγκεντρωθούν σ' ένα νέο κανονισμό και να καταργηθεί ο κανονισμός (ΕΟΚ) αριθ. 1108/82.

ότι, για να εξασφαλιστεί η συγκρισιμότητα των αποτελεσμάτων που λαμβάνονται κατ' εφαρμογή των αναλυτικών μεθόδων που αναφέρονται στο άρθρο 74 του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 822/87, πρέπει να χρησιμοποιούνται, σε ό,τι αφορά την επαναληψιμότητα και την αναπαραγωγιμότητα αυτών των αποτελεσμάτων, οι ορισμοί του διεθνούς γραφείου αμπέλου και οίνου.

ότι για να ληφθεί υπόψη η τεχνική πρόοδος, αφενός και ο τεχνικός εξοπλισμός των επίσημων εργαστηρίων, αφετέρου και για να καταστεί αποτελεσματικότερη και αποδοτικότερη η εργασία αυτών των εργαστηρίων, πρέπει να επιτραπεί η εφαρμογή αυτοματοποιημένων αναλυτικών μεθόδων υπό ορισμένες προϋποθέσεις. ότι πρέπει να διευκρινιστεί ότι σε περίπτωση αμφισβητήσεων οι αυτοματοποιημένες μέθοδοι δεν δύνανται να αντικαθιστούν τις μεθόδους αναφοράς και τις συνήθεις μεθόδους.

ότι τα αποτελέσματα της μέτρησης της πυκνότητας με την αυτοματοποιημένη μέθοδο βασισμένη στην αρχή του συντονιστή κάμψεων είναι, σε ό,τι αφορά την ακρίβειά τους, την επαναληψιμότητα και την αναπαραγωγιμότητά τους, τουλάχιστον ισοδύναμα με αυτά που λαμβάνονται με τις μεθόδους που αναφέρονται στο σημείο 1 του παραρτήματος του παρόντος κανονισμού για τη μέτρηση της πυκνότητας ή της σχετικής πυκνότητας. ότι, επομένως ενδείκνυται, δυνάμει του άρθρου 74 παράγραφος 3 του κανονισμού (ΕΟΚ)αριθ. 822/87 να θεωρηθεί αυτή η αυτόματη μέθοδος ως ισοδύναμη

με τις εν λόγω μεθόδους που αναφέρονται στο παράρτημα του παρόντος κανονισμού.

ότι η τεχνική της μεθόδου που περιγράφεται στο κεφάλαιο 25 σημείο 2.2.3.3.2 του παραρτήματος του παρόντος κανονισμού, για την ανάλυση της περιεκτικότητας σε ολικό διοξείδιο του θείου των οίνων και των γλεύκων πιθανολογούμενης περιεκτικότητας κατώτερης των 50 mg/1 οδηγεί σε μια καλύτερη παραλαβή αυτής της ουσίας σε σχέση με τη διαδικασία που περιγράφεται στο κεφάλαιο 13 σημείο 13.4 του παραρτήματος του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 1108/82. ότι προκύπτουν υψηλότερες περιεκτικότητες σε ολικό διοξείδιο του θείου των αναλυθέντων δειγμάτων που είναι δυνατόν να υπερβούν, ιδιαίτερα στην περίπτωση μερικών χυμών σταφυλής, το προβλεπόμενο ανώτατο όριο. ότι, προκειμένου να αποφευχθούν δυσκολίες για τη διάθεση των χυμών σταφυλής που έχουν ήδη παρασκευασθεί κατά την έναρξη της ισχύος του παρόντος κανονισμού και αναμένοντας την προσαρμογή των μεθόδων παρασκευής ώστε να επιτυγχάνεται μια πιο ολοκληρωμένη αποθείωση των θειωμένων γλεύκων σταφυλής, πρέπει να επιτραπεί κατά τη διάρκεια μιας μεταβατικής περιόδου η χρήση της τεχνικής που περιγράφεται στον προαναφερθέντα κανονισμό.

ότι τα μέτρα που προβλέπονται στον παρόντα κανονισμό είναι σύμφωνα με τη γνώμη της Επιτροπής Διαχείρισης Οίνων,

ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΟΝ ΠΑΡΟΝΤΑ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟ:

Άρθρο 1

1.Οι κοινοτικές μέθοδοι ανάλυσης που εφαρμόζονται στον οινικό τομέα και που επιτρέπουν, στην περίπτωση των εμπορικών συναλλαγών και κάθε διενέργειας ελέγχου:

- να καθορίζεται η σύσταση των προϊόντων που προβλέπονται στο άρθρο 1 του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 822/87,

- να διαπιστώνεται εάν τα προϊόντα αυτά αποτέλεσαν αντικείμενο επεξεργασιών κατά παράβαση των επιτρεπομένων οινολογικών επεξεργασιών,

είναι εκείνες που περιλαμβάνονται στο παράρτημα του παρόντος κανονισμού.

2.Για τις ουσίες για τις οποίες έχουν οριστεί μέθοδοι αναφοράς και συνήθεις μέθοδοι, θα υπερισχύουν τα αποτελέσματα που λαμβάνονται με τις μεθόδους αναφοράς.

Άρθρο 2

Gια την εφαρμογή του παρόντος κανονισμού:

α) η επαναληψιμότητα αντιπροσωπεύει την τιμή κάτω από την οποία τοποθετείται, με μια καθορισμένη πιθανότητα, η απόλυτη τιμή της διαφοράς δύο μεμονωμένων αποτελεσμάτων από μετρήσεις που πραγματοποιήθηκαν υπό τις αυτές συνθήκες (ίδιος αναλυτής, ίδια συσκευή, ίδιο εργαστήριο και ένα σύντομο χρονικό διάστημα).

β) η αναπαραγωγιμότητα αντιπροσωπεύει την τιμή κάτω από την οποία τοποθετείται, με μια καθορισμένη πιθανότητα, η απόλυτη τιμή της διαφοράς δύο μεμονωμένων αποτελεσμάτων από μετρήσεις που πραγματοποιήθηκαν σε διαφορετικές συνθήκες (διαφορετικοί αναλυτές, διαφορετικές συσκευές, ή/και διαφορετικά εργαστήρια ή/και διαφορετικές εποχές).

O όρος "μεμονωμένο αποτέλεσμα" είναι η τιμή που λαμβάνεται όταν εφαρμόζεται μία φορά και πλήρως η εξεταζόμενη μέθοδος σε ένα δείγμα. Απουσία άλλης ένδειξης, η πιθανότητα είναι 95%.

Άρθρο 3

1.Οι αυτοματοποιημένες μέθοδοι ανάλυσης γίνονται δεκτές, με την ευθύνη του διευθυντή του εργαστηρίου με την προϋπόθεση ότι η ακρίβεια, η επαναληψιμότητα και η αναπαραγωγιμότητα των αποτελεσμάτων είναι τουλάχιστον ισοδύναμες με αυτές των αποτελεσμάτων που λαμβάνονται με τις αναλυτικές μεθόδους που αναφέρονται στο παράρτημα.

Sε περίπτωση αμφισβητήσεων, οι μέθοδοι του παραρτήματος, δεν μπορούν να υποκατασταθούν από αυτοματοποιημένες μεθόδους.

2.Η αυτοματοποιημένη μέθοδος για τη μέτρηση της πυκνότητας που βασίζεται στον συντονιστή κάμψεων θεωρείται ως ισοδύναμη με τις μεθόδους του σημείου 1 του παραρτήματος του παρόντος κανονισμού.

Άρθρο 4

Όταν για τις αναλύσεις, τις αραιώσεις ή τις εκπλύσεις, γίνεται μνεία ύδατος, πρόκειται για ύδωρ αποσταγμένο ή ύδωρ απιονισμένο, ισοδύναμης τουλάχιστον καθαρότητας.Όλα τα χημικά προϊόντα πρέπει να είναι αναλυτικής καθαρότητας, πλην αντιθέτων υποδείξεων.

Άρθρο 5

O κανονισμός (ΕΟΚ) αριθ. 1108/82 καταργείται.

Eντούτοις, το άρθρο 1 παράγραφος 4 του προαναφερθέντος κανονισμού παραμένει σε ισχύ μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου 1990.

Άρθρο 6

Ο παρών κανονισμός αρχίζει να ισχύει την ημέρα της δημοσίευσής του στηνΕπίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων.

Εφαρμόζεται από την 1η Οκτωβρίου 1990.

O παρών κανονισμός είναι δεσμευτικός ως προς όλα τα μέρη του και ισχύει άμεσα σε κάθε κράτος μέλος.

Bρυξέλλες, 17 Σεπτεμβρίου 1990.

Gια την ΕπιτροπήRay MACSHARRYΜέλος της Επιτροπής

Σημείωση: Οι πίνακες, τα διαγράμματα και ένα τμήμα των σχημάτων που ευρίσκονται στο παράρτημα, τέθηκαν στη διάθεση της Επιτροπής των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων από το διεθνές γραφείο αμπέλου και οίνου στο Παρίσι.

(1)EE αριθ. L 84 της 27. 3. 1987, σ. 1. (2)EE αριθ. L 134 της 23. 5. 1990, σ. 19. (3)EE αριθ. L 133 της 14. 5. 1982, σ. 1.

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

1. ΠΥΚΝΟΤΗΤΑ ΣΤΟΥΣ 20o C ΚΑΙ ΣΧΕΤΙΚΗ ΠΥΚΝΟΤΗΤΑ ΣΤΟΥΣ 20o C 1. OΡΙΣΜΟΙ

Pυκνότητα καλείται το πηλίκον της μάζας ορισμένου όγκου οίνου ή γλεύκους στους 20o C διά του όγκου αυτού. Εκφράζεται σε γραμμάρια ανά χιλιοστόλιτρο και συμβολίζεται ως ρ 20o C.

Sχετική πυκνότητα στους 20o C ή πυκνότητα 20o C/20o C καλείται ο λόγος, εκφραζόμενος σε δεκαδικό αριθμό, της μάζας δεδομένου όγκου οίνου ή γλεύκους στους 20o C προς τη μάζα ίσου όγκου ύδατος στην ίδια θερμοκρασία. Sυμβολίζεται ως

d20o C20o C2. ARXH ΤΩΝ ΜΕΘΟΔΩΝ

H πυκνότητα και η σχετική πυκνότητα στους 20o C προσδιορίζονται στο προς δοκιμή δείγμα:

είτε με τη μέθοδο της ληκύθου (πυκνομετρία): μέθοδος αναφοράς,

είτε με αραιόμετρο ή με υδροστατικό ζυγό: συνήθεις μέθοδοι.

Παρατήρηση:για πολύ ακριβείς προσδιορισμούς, η πυκνότητα πρέπει να διορθώνεται ως προς την επίδραση SO2:

ρ 20o C = ρ220o C 0,0006 . Sρ 20o C = διορθωμένη πυκνότηταρ2 20o C = μετρούμενη πυκνότηταS = ολικός SO2 σε g/l.3. ΠΡΟΚΑΤΕΡΓΑΣΙΑ ΤΟΥ ΔΕΙΓΜΑΤΟΣ

Eάν ο οίνος ή το γλεύκος περιέχουν σημαντικές ποσότητες διοξειδίου του άνθρακα, το μεγαλύτερο μέρος τους εκδιώκεται ή με την ανάδευση 250 ml οίνου μέσα σε φιάλη 1000 ml ή με διήθηση υπό ελαττωμένη πίεση μέσω 2 g βάμβακα τοποθετημένου σε γυάλινη χοάνη.4. MEUODOS ΑΝΑΦΟΡΑΣ

4.1. EξοπλισμόςΣύνηθες εργαστηριακό υλικό και ιδίως:

4.1.1. Πυκνόμετρο (1), από γυαλί πυρέξ, χωρητικότητας περίπου 100 ml, που φέρει κινητό θερμόμετρο εσμυρισμένο στο σημείο προσαρμογής και βαθμολογημένο ανά δέκατο του βαθμού από 10o έως 30o C. Το θερμόμετρο αυτό πρέπει να ελέγχεται (εικόνα 1).

Eικόνα 1 Λήκυθος και φιαλίδιο αντίβαρο

Η λήκυθος αυτή φέρει πλευρικό σωλήνα μήκους 25 mm και εσωτερική διάμετρο όχι μεγαλύτερη από 1 mm, ο οποίος καταλήγει σε κωνικό εσμυρισμένο άκρο. Ο πλευρικός αυτός σωλήνας μπορεί να καλυφθεί με ένα"πώμα-δέκτη" που αποτελείται από έναν εσμυρισμένο κωνικό σωλήνα του οποίου το άκρο είναι πολύ λεπτό. Το πώμα αυτό χρησιμεύει ως θάλαμος διαστολής.

Oι δύο εσμυρισμένες συνδέσεις της συσκευής πρέπει να είναι κατασκευασμένες με μεγάλη επιμέλεια.

4.1.2. Fιαλίδιο αντίβαρο το οποίο έχει τον αυτό εξωτερικό όγκο (με ακρίβεια τουλάχιστον 1 ml) με τη λήκυθο και μάζα ίση με τη μάζα της ληκύθου γεμάτης με υγρό πυκνότητας 1,01 [διάλυμα 2% (m/v) NaCl.

Uερμομονωτικό περίβλημα που προσαρμόζεται ακριβώς στο σώμα της ληκύθου.

4.1.3. Zυγός με δύο πλάστιγγες με ζυγιστική ικανότητα τουλάχιστον 300 g και ευαισθησία δεκάτου του χιλιοστογράμμουήζυγός με μία πλάστιγγα με ζυγιστική ικανότητα τουλάχιστον 200 g και ευαισθησία δεκάτου του χιλιοστογράμμου.4.2. Bαθμονόμηση της ληκύθου

H βαθμονόμηση της ληκύθου περιλαμβάνει τον προσδιορισμό των ακόλουθων χαρακτηριστικών:- βάρος κενής ληκύθου,- όγκος στους 20o C,- μάζα με ύδωρ στους 20o C.4.2.1. Xρησιμοποίηση ζυγού με δύο πλάστιγγες

Aφού τοποθετηθεί στον αριστερό δίσκο του ζυγού το φιαλίδιο αντίβαρο και στο δεξιό δίσκο του ζυγού η λήκυθος, καθαρή και στεγνή, εφοδιασμένη με το "πώμα-δέκτη", επιτυγχάνεται ισορροπία τοποθετώντας δίπλα στη λήκυθο σταθμά ακριβείας: έστω p γραμμάρια.

H λήκυθος γεμίζεται με προσοχή με απεσταγμένο ύδωρ σε θερμοκρασία περιβάλλοντος και τοποθετείται στη θέση του το θερμόμετρο. η λήκυθος σπογγίζεται με προσοχή και τοποθετείται μέσα στο θερμομονωτικό περίβλημα. το περιεχόμενο αναδεύεται δι' ανακινήσεως της ληκύθου μέχρις ότου η θερμοκρασία που διαβάζεται στο θερμόμετρο να παραμένει σταθερή. Συμπληρώνεται επακριβώς ο όγκος μέχρι το πάνω χείλος του πλευρικού σωλήνα. Ο πλευρικός αυτός σωλήνας σπογγίζεται και τοποθετείται το πώμα-δέκτης. διαβάζεται προσεκτικά η θερμοκρασία to C και διορθώνεται ενδεχομένως κατά το σφάλμα ακριβείας της κλίμακας του θερμομέτρου. Η λήκυθος ζυγίζεται γεμάτη με ύδωρ και έστω p2 η μάζα σε γραμμάρια στην οποία επιτυγχάνεται ισορροπία.

Υπολογισμοί (2)

Zύγιση της κενής ληκύθου:Bάρος κενής ληκύθου = p+mm = μάζα του αέρα που περιέχεται στη λήκυθοm = 0,0012 . (p p2).

Όγκος στους 20o C:V20o C = (p+m p2) FtFt = συντελεστής αναφερόμενος στον πίνακα l για τη θερμοκρασία to CV20o C πρέπει να είναι γνωστός με ακρίβεια +- 0,001 ml.

Mάζα μαζί με ύδωρ στους 20o C:M20o C = V20o C . 0,9982030,998203 = πυκνότητα του ύδατος στους 20oC.

4.2.2. Χρησιμοποίηση ζυγού μιας πλάστιγγας

Pροσδιορίζεται:- η μάζα της ληκύθου καθαρής και στεγνής: Ρ- η μάζα της ληκύθου γεμάτης με ύδωρ στους to C: P1 σύμφωνα με τις υποδείξεις του σημείου 4.2.1- η μάζα του φιαλιδίου αντιβάρου Tο

Yπολογισμοί (3)

Zύγιση της κενής ληκύθου:Bάρος κενής ληκύθου: Ρ mm = μάζα του αέρα που περιέχεται στη λήκυθοm = 0,0012 (Ρ1 Ρ)

Όγκος στους 20o CV20o C = [P1 + (P m) FtFt =συντελεστής αναφερόμενος στον πίνακα Ι για τη θερμοκρασία to CO όγκος στους 20o C πρέπει να είναι γνωστός με ακρίβεια +- 0,001 ml

Mάζα με ύδωρ στους 20o C:M20o C = V20o C 0,9982030,998203 = πυκνότητα του ύδατος στους 20o C4.3. Tεχνική της μετρήσεως (3)

4.3.1. Χρησιμοποίηση ζυγού με δύο πλάστιγγες

Zυγίζεται η λήκυθος γεμάτη με το δείγμα που παρασκευάστηκε για δοκιμή (σημείο 3) ακολουθώντας τις υποδείξεις που αναγράφονται στο σημείο 4.2.1.

Έστω p" η μάζα σε γραμμάρια με την οποία επιτυχγάνεται ισορροπία σε to C

Mάζα του υγρού που περιέχεται στη λήκυθο = p+m p"

Fαινομενική πυκνότητα σε to C:

Yπολογίζεται η πυκνότητα στους 20o C με τη βοήθεια ενός από τους ακόλουθους πίνακες διορθώσεως, ανάλογα με τη φύση του εξεταζόμενου υγρού: ξηρός οίνος (πίνακας ΙΙ), γλεύκος φυσικό ή συμπυκνωμένο (πίνακας ΙΙΙ), γλυκός οίνος(πίνακας IV).

H πυκνότητα 20o C/20o C του οίνου εκφράζεται διαιρώντας την πυκνότητα στους 20o C διά του 0,998203.4.3.2. Χρησιμοποίηση ζυγού μιας πλάστιγγας(3)

Ζυγίζεται το φιαλίδιο αντίβαρο, έστω Τl η μάζα του.Yπολογίζεται η dT = Tl T0Mάζα της ληκύθου κενής κατά τη στιγμή της μέτρησης = R m + dT

Zυγίζεται η λήκυθος γεμάτη με το προς εξέταση δείγμα (σημείο 3) ακολουθώντας τις υποδείξεις που αναγράφονται στο σημείο 4.2.1. Έστω Ρ2 η μάζα στους to C

Mάζα του υγρού που περιέχεται στη λήκυθο στους to C = Ρ2 (Ρ m + dT)

Fαινομενική πυκνότητα στους to C:

Yπολογίζεται η πυκνότητα στους 20o C του εξεταζομένου υγρού: ξηρός οίνος, φυσικό ή συμπυκνωμένο γλεύκος, γλυκός οίνος, όπως υποδεικνύεται στο σημείο 4.3.1.

H πυκνότητα 20oC/20o C λαμβάνεται διαιρώντας την πυκνότητα στους 20o C διά του 0,998203.

4.3.3. Eπαναληψιμότητα ως προς την πυκνότητα:για τους ξηρούς και ημίγλυκους οίνους: r = 0,00010

για τους γλυκούς οίνους:r = 0,00018

4.3.4. Aναπαραγωγιμότητα ως προς την πυκνότητα:για τους ξηρούς και ημίγλυκους οίνους: R = 0,00037για τους γλυκούς οίνους: R = 0,000455. SΥΝΗΘΕΙΣ ΜΕΘΟΔΟΙ

5.1. Aραιομετρία

5.1.1. Εξοπλισμός

5.1.1.1. Aραιόμετρο

Τα αραιόμετρα πρέπει να ανταποκρίνονται όσον αφορά τις διαστάσεις τους και τη βαθμονόμησή τους προς τις προδιαγραφές τηςISO.

Pρέπει να έχουν κυλινδρική τρόπιδα και στέλεχος κυκλικής διατομής με διάμετρο τουλάχιστον 3mm. Για τους ξηρούς οίνους, πρέπει να είναι βαθμονομημένα από 0,983 έως 1,003 ανά χιλιοστό και ένα (1/5) πέμπτο του χιλιοστού. Μεταξύ δύο διαδοχικών χιλιοστών πρέπει να μεσολαβεί απόσταση τουλάχιστον 5 mm. Για τη μέτρηση της πυκνότητας οίνων από τους οποίους έχει απομακρυνθεί η αλκοόλη με απόσταξη και το υπόλειμμα έχει συμπληρωθεί μέχρι τον αρχικό όγκο, καθώς επίσης και για τους γλυκούς οίνους και τα γλεύκη, γίνεται χρήση πέντε αραιομέτρων βαθμονομημένων ως εξής: από 1,000 έως 1,030. 1,030 έως 1,060. 1,060 έως 1,090. 1,090 έως 1,120 και 1,120 έως 1,150. Τα αραιόμετρα αυτά βαθμονομούνται σε πυκνότητες στους 20o C ανά χιλιοστό και ήμισυ του χιλιοστού τουλάχιστον, ενώ μεταξύ δύο διαδοχικών ενδείξεων χιλιοστών μεσολαβεί απόσταση τουλάχιστον 3 mm.

Tα αραιόμετρα αυτά πρέπει να βαθμονομούνται έτσι ώστε η ανάγνωση της ενδείξεως να γίνεται "στην κορυφή του μηνίσκου". Η ένδειξη της βαθμονόμησης σε πυκνότητα στους 20o C ή σε σχετική πυκνότητα στους 20o C και της ανάγνωσης στη στάθμη της κορυφής του μηνίσκου πρέπει να αναγράφεται είτε πάνω στη βαθμονομημένη κλίμακα είτε πάνω σε μια ταινία χαρτιού εγκλεισμένη μέσα στην τρόπιδα.

Tα αραιόμετρα αυτά πρέπει να ελέγχονται από μια αρμόδια κρατική υπηρεσία.

5.1.1.2. Uερμόμετρο ελεγμένο, βαθμονομημένο ανά 0,5o C τουλάχιστον.

5.1.1.3. Oγκομετρικός κύλινδρος εσωτερικής διαμέτρου 36 mm και ύψους 320 mm, ο οποίος στέκει κατακόρυφα με τη βοήθεια υποστηρίγματος εφοδιασμένου με ανυψωτικούς κοχλίες.5.1.2. Τρόπος εργασίας

Τεχνική της μέτρησης

Sτον κύλινδρο του σημείου 5.1.1.3, φέρονται 250 ml δείγματος προετοιμασθέντος προς εξέταση και εισάγεται το αραιόμετρο και το θερμόμετρο. Η ανάγνωση της ένδειξης του θερμομέτρου γίνεται ένα λεπτό μετά την ανακίνηση του υγρού για να επιτευχθεί η εξισορρόπηση της θερμοκρασίας. Το θερμόμετρο αποσύρεται και έπειτα από ένα λεπτό ηρεμίας, σημειώνεται η ένδειξη του αραιομέτρου που αντιστοιχεί στη φαινομενική πυκνότητα σε θερμοκρασία to C.

H φαινομενική πυκνότητα που σημειώνεται στους to C διορθώνεται ως προς την επίδραση της θερμοκρασίας με τη βοήθεια πινάκων που εφαρμόζονται στις περιπτώσεις των ξηρών οίνων (πίνακας V), των γλευκών (πίνακαςVI) και των οίνων που περιέχουν σάκχαρα (πίνακαςVII).

H πυκνότητα 20o C/20o C λαμβάνεται διαιρώντας την πυκνότητα στους 20o C διά του 0,998203.5.2. Pυκνομετρία με υδροστατικό ζυγό

5.2.1. Εξοπλισμός

Yδροστατικός ζυγός

Yδροστατικός ζυγός με ικανότητα ζύγισης τουλάχιστον 100 g και ευαισθησία 1/10 mg.

Kάτω από κάθε δίσκο στερεώνεται ένας πλωτήρας από γυαλί πυρέξ, όγκου τουλάχιστον 20 ml. Οι δύο αυτοί απόλυτα όμοιοι πλωτήρες είναι κρεμασμένοι με ένα λεπτό νήμα διαμέτρου μικρότερης ή ίσης με 0,1 mm.

O πλωτήρας του δεξιού δίσκου πρέπει να μπορεί να εισέρχεται σε κυλινδρικό υποδοχέα που φέρει χαραγή επιπέδου αναφοράς. Ο υποδοχέας αυτός πρέπει να έχει εσωτερική διάμετρο μεγαλύτερη κατά 6 mm τουλάχιστον από εκείνη του πλωτήρα. Ο τελευταίος αυτός πρέπει να μπορεί να βυθίζεται τελείως μέσα στον υποδοχέα και κάτω από τη χαραγή, ενώ η επιφάνεια του προς μέτρηση υγρού δεν πρέπει να διαπεράται παρά μόνο από το νήμα ανάρτησης. Η θερμοκρασία του υγρού που περιέχεται στον υποδοχέα μετράται με θερμόμετρο βαθμονομημένο ανά ένα πέμπτο (1/5) του βαθμού.

Mπορεί επίσης να χρησιμοποιηθεί υδροστατικός ζυγός με μία πλάστιγγα.5.2.2. Τρόπος εργασίας

5.2.2.1. Βαθμονόμηση υδροστατικού ζυγού

Eνώ οι δύο πλωτήρες αιωρούνται στον αέρα, αποκαθίσταται ισορροπία τοποθετώντας στο δεξιό δίσκο σταθμά p.

Gεμίζεται ο υποδοχέας με καθαρό ύδωρ μέχρι τη χαραγή και διαβιβάζεται η θερμοκρασία to C έπειτα από ανάδευση και ηρεμία επί δύο ή τρία λεπτά.Επαναποκαθίσταται η ισορροπία με σταθμά που τοποθετούνται στο δεξιό δίσκο. Έστω p2 το βάρος τους.

Όγκος του πλωτήρα στους 20o C:V20o C = (p2 p) (F + 0,0012)F = συντελεστής που δίνεται από τον πίνακα I για τη θερμοκρασία to C

p και V20είναι τα χαρακτηριστικά του πλωτήρα.5.2.2.2. Τεχνική της μέτρησης

O δεξιός πλωτήρας βυθίζεται στον υποδοχέα που είναι γεμάτος με οίνο (ή με γλεύκος) μέχρι τη χαραγή. Σημειώνεται η θερμοκρασία to C του οίνου (ή του γλεύκους) και έστω:

p" τα σταθμά με τα οποία επαναποκαθίσταται ισορροπία

ρ to C, φαινομενική πυκνότητα:H πυκνότητα αυτή ανάγεται στους 20o C χρησιμοποιώντας έναν από τους πίνακες ΙΙ, III ή IV.

6. ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΓΙΑ ΤΟΝ ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟ ΤΗΣ ΠΥΚΝΟΤΗΤΑΣ 20o C ΚΑΙ ΤΗΣ ΠΥΚΝΟΤΗΤΑΣ 20o C/20o C (ΜΕΘΟΔΟΣ ΑΝΑΦΟΡΑΣ)

6.1. Mέθοδος ληκύθου με ζυγό με δύο πλάστιγγες

6.1.1. Καθορισμός των σταθερών της ληκύθου

1. Zύγιση της ληκύθου καθαρής καιστεγνής:αντίβαρο = λήκυθος + p

p = 104,9454 g,

2. Zύγιση της ληκύθου γεμάτης με ύδωρ σε θερμοκρασία t2 C:αντίβαρο = λήκυθος + ύδωρ + p2

p2 = 1,2396 g για t = 20,5o C.

3. Yπολογισμός της μάζας του αέρα που περιέχεται στη λήκυθο:m = 0,0012 (p p2)

m = 0,0012 (104,9454 1,2396)

m = 0,1244 g.

4. Xαρακτηριστικά που πρέπει να ληφθούν υπόψη:Βάρος της ληκύθου κενής, p + m:

p + m = 104,9454 + 0,1244

p + m = 105,0698 g.Όγκος στους 20o C = (p + m p2) Fto CF20,50o C = 1,001900

V20o C = (105,0698 1,2396) 1,001900

V20o C = 104,0275 mlMάζα με ύδωρ στους 20o C:

M20o C = 0,998203 V20o C

M20o C = 103,8405 g.6.1.2. Προσδιορισμός της πυκνότητας στους 20o -C και της πυκνότητας 20o -Ψ/20o C ενός ξηρού οίνου:

p" = 1,2622 a 17,80o Cρ 17,80o C = 0,99788 g/ml

O πίνακας ΙΙ επιτρέπει τον υπολογισμό ρ 20o C από την Pto C με τη βοήθεια της σχέσης:

Για t: 17,80o C και για αλκοολικό τίτλο 11% vol, το c = 0,546.2. Mέθοδος ληκύθου με ζυγό μίας πλάστιγγας

6.2.1. Καθορισμός των σταθερών της ληκύθου

1. Zύγιση της ληκύθου καθαρής και στεγνήςP = 67,7913 g.

2. Zύγιση της ληκύθου γεμάτης με ύδωρ σε θερμοκρασία to C:P1 = 169,2715 a 21,65o C.

3. Yπολογισμός της μάζας του αέρα που περιέχεται στη λήκυθο:m = 0,0012 (P1 P)

m = 0,0012. 101,4802

m = 0,1218 g

4. Xαρακτηριστικά που πρέπει να ληφθούν υπόψη:Bάρος της ληκύθου κενής: P m:

P m = 67,7913 0,1218

P m = 67,6695 g

Όγκος στους 20o C = [P1 (P m) Fto C

F21,65o C = 1,002140

V20o C = (169,2715 67,6695) . 1,002140V20o C = 101,8194 ml

Μάζα με ύδωρ στους 20o C = V20o C . 0,998203

M20o C = 101,6364 g

Μάζα του φιαλιδίου-αντιβάρου: Tο

Tο = 171,9160 g.6.2.2. Προσδιορισμός της πυκνότητας στους 20o-C και της πυκνότητας 20o -Ψ/20o C ενός ξηρού οίνου:

T1 = 171,9178 g

dT = 171,9178 171,9160 = 0,0018 g

P m + dT = 67,6695 + 0,0018 = 67,6713 g

P2 = 169,2799 a 18oCρ18o C = 0,99793 g/ml.

Ο πίνακας ΙΙ επιτρέπει τον υπολογισμό ρ20o C από την ρto C με τη βοήθεια της σχέσης:

Gια t = 18o C και αλκοολικό τίτλο 11% vol c = 0,49

ΠΙΝΑΚΑΣ Ι Pίνακας των συντελεστών Fμε τους οποίους πολλαπλασιάζεται η μάζα του νερού που περιέχεται στη λήκυθο από πυρέξ σε to C για τον υπολογισμό του όγκου της ληκύθου στους 20o C

ΠΙΝΑΚΑΣ ΙΙ Pίνακας διορθώσεων ψ της θερμοκρασίας επί της πυκνότητας ξηρών οίνων και ξηρών οίνων από τους οποίους έχει απομακρυνθεί η αλκοόλη μετρημένη σε λήκυθο πυρέξ σε τo. Aναγωγή στους 20o C

ΠΙΝΑΚΑΣ ΙΙΙ Pίνακας διορθώσεων ψ της θερμοκρασίας επί της πυκνότητας φυσικών γλευκών και συμπυκνωμένων γλευκών μετρημένης σε τo με λήκυθο πυρέξ για την αναγωγή του αποτελέσματος στους 20o C

ΠΙΝΑΚΑΣ IV Συντελεστής διόρθωσης ψ της πυκνότητας σε θερμοκρασία τo οίνων με αλκοολικό τίτλο ίσο και μεγαλύτερο των 13% ωολ που περιέχουν υπολείμματα σακχάρων, για τη μετατροπή σε πυκνότητα στους 20o C. Λήκυθος από γυαλί πυρέξ

ΠΙΝΑΚΑΣ V Sυντελεστής ψ διόρθωσης της πυκνότητας σε θερμοκρασία τo C των ξηρών οίνων και των ξηρών οίνων από τους οποίους έχει απομακρυνθεί η αλκοόλη για τη μετατροπή σε πυκνότητα στους 20o C. Αραιόμετρο ή λήκυθος από κοινό γυαλί

ΠΙΝΑΚΑΣ VI Sυντελεστής ψ διόρθωσης της πυκνότητας σε θερμοκρασία τo C των φυσικών και συμπυκνωμένων γλευκών για τη μετατροπή σε πυκνότητα στους 20o C. Αραιόμετρο ή λήκυθος από κοινό γυαλί

PINAKAS VII Sυντελεστής ψ διόρθωσης της πυκνότητας σε θερμοκρασία τo C οίνων με αλκοολικό τίτλο ίσο και μεγαλύτερο των 13% ωολ που περιέχουν υπολείμματα σακχάρων, για τη μετατροπή σε πυκνότητα στους 20o C. Αραιόμετρο ή λήκυθος από κοινό γυαλί

2. YΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΠΕΡΙΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΣΕ ΣΑΚΧΑΡΑ ΤΩΝ ΓΛΕΥΚΩΝ, ΤΩΝ ΣΥΜΠΥΚΝΩΜΕΝΩΝ ΓΛΕΥΚΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ ΑΝΑΚΑΘΑΡΙΣΜΕΝΩΝ ΣΥΜΠΥΚΝΩΜΕΝΩΝ ΓΛΕΥΚΩΝ ΜΕ ΔΙΑΘΛΑΣΙΜΕΤΡΙΑ 1. ARXH ΤΗΣ ΜΕΘΟΔΟΥ

O δείκτης διάθλασης στους 20o C, εκφραζόμενος ως απόλυτος δείκτης ή ως επί τοις εκατό περιεκτικότητα κατά μάζα σε σακχαρόζη, φέρεται στον αντίστοιχο πίνακα για να ληφθεί η περιεκτικότητα σε σάκχαρα, σε γραμμάρια ανά λίτρο και σε γραμμάρια ανά χιλιόγραμμο γλεύκους, συμπυκνωμένου γλεύκους και ανακαθαρισμένου συμπυκνωμένου γλεύκους.2. EJOPLISMOS

2.1. Dιαθλασίμετρο τύπου Αββe

Tο χρησιμοποιούμενο διαθλασίμετρο πρέπει να φέρει κλίμακα όπου αναγράφονται:- είτε η επί τοις εκατό περιεκτικότητα κατά μάζα σακχαρόζης με προσέγγιση 0,1%,- είτε οι δείκτες διάθλασης με τέσσερις δεκαδικούς.

Tο διαθλασίμετρο πρέπει να φέρει θερμόμετρο του οποίου η κλίμακα εκτείνεται τουλάχιστον από τους + 15o C μέχρι τους + 25o C και ένα σύστημα κυκλοφορίας ύδατος που επιτρέπει τη διενέργεια των μετρήσεων σε θερμοκρασία 20o C +- 5o C.

Oι οδηγίες χρήσεως του οργάνου αυτού πρέπει να τηρούνται προσεκτικά, ιδίως σε ό,τι αφορά τη βαθμονόμηση και τη φωτεινή πηγή.3. PROETOIMASIA ΤΟΥ ΔΕΙΓΜΑΤΟΣ

3.1. Gλεύκη και συμπυκνωμένα γλεύκη

Tο γλεύκος ενδεχομένως, οδηγείται μέσα από μια στεγνή γάζα διπλωμένη στα τέσσερα και, αφού απομακρυνθούν οι πρώτες σταγόνες του διηθήματος, γίνεται ο προσδιορισμός στο προϊόν που έχει διηθηθεί.3.2. Sυμπυκνωμένα ανακαθαρισμένα γλεύκη

Xρησιμοποιείται, ανάλογα με τη συγκέντρωσή του, είτε συμπυκνωμένο ανακαθαρισμένο γλεύκος είτε διάλυμα που λαμβάνεται φέροντας στα 500 g με ύδωρ, 200 g ανακαθαρισμένου συμπυκνωμένου γλεύκους ζυγισμένου ακριβώς.4. TROPOS ΕΡΓΑΣΙΑΣ

Tο δείγμα φέρεται σε θερμοκρασία 20o C. Τοποθετείται μια μικρή ποσότητα στο κατώτερο πρίσμα του διαθλασίμετρου φροντίζοντας ώστε, όταν τα πρίσματα πιέζονται το ένα επάνω στο άλλο, το δείγμα να καλύπτει ομοιόμορφα την επιφάνεια του γυαλιού και να γίνει η μέτρηση σύμφωνα με τις οδηγίες χρήσεως της χρησιμοποιούμενης συσκευής.

Sημειώνεται η επί τοις εκατό περιεκτικότητα σε μάζα σακχαρόζης με προσέγγιση 0,1% ή ο δείκτης διάθλασης με τέσσερις δεκαδικούς.

Pραγματοποιούνται τουλάχιστον δύο προσδιορισμοί στο ίδιο δείγμα.

Καταγράφεται η θερμοκρασία to C.5. YPOLOGISMOI

5.1. Dιόρθωση της θερμοκρασίας

5.1.1. Sυσκευές βαθμονομημένες σε επί τοις εκατό σε μάζα σακχαρόζης: χρησιμοποιείται ο πίνακας Ι για τη διόρθωση της θερμοκρασίας.

5.1.2. Sυσκευές βαθμονομημένες σε δείκτη διάθλασης. φέρεται ο μετρούμενος δείκτης σεto C στον πίνακα ΙΙ για να ληφθεί (στήλη 1) η αντίστοιχη τιμή του ποσοστού κατά μάζα σακχαρόζης σε to C. Η τιμή αυτή διορθώνεται ως προς τη θερμοκρασία και εκφράζεται σε 20o C μέσω του πίνακα Ι.5.2. Pεριεκτικότητα σε σάκχαρα των γλευκών και των συμπυκνωμένων γλευκών

Fέρεται η επί τοις εκατό περιεκτικότητα κατά μάζα σε σακχαρόζη σε 20o C στον πίνακα ΙΙ, για να ληφθεί η περιεκτικότητα σε σάκχαρα σε γραμμάρια ανά λίτρο και σε γραμμάρια ανά χιλιόγραμμο. Η περιεκτικότητα σε σάκχαρα εκφράζεται σε ιμβερτοποιημένα σάκχαρα με ένα δεκαδικό.5.3. Περιεκτικότητα σε σάκχαρα ανακαθαρισμένου συμπυκνωμένου γλεύκους

Fέρεται η επί τοις εκατό περιεκτικότητα κατά μάζα σε σακχαρόζη σε 20o C στον πίνακα ΙΙΙ, για να ληφθεί η περιεκτικότητα σε σάκχαρα σε γραμμάρια ανά λίτρο και σε γραμμάρια ανά χιλιόγραμμο. Η περιεκτικότητα σε σάκχαρα εκφράζεται σε ιμβερτοποιημένα σάκχαρα με ένα δεκαδικό.

Aν η μέτρηση έγινε σε αραιωμένο ανακαθαρισμένο συμπυκνωμένο γλεύκος πολλαπλασιάζεται το αποτέλεσμα με τον συντελεστή αραίωσης.5.4. Dείκτης διάθλασης των γλεύκων, των συμπυκνωμένων γλεύκων και των συμπυκνωμένων ανακαθαρισμένων γλεύκων

Fέρεται η επί τοις εκατό περιεκτικότητα κατά μάζα σε σακχαρόζη στους 20o C στον πίνακα ΙΙ για να ληφθεί ο δείκτης διάθλασης στους 20o C. Ο δείκτης αυτός εκφράζεται με τέσσερις δεκαδικούς.

ΠΙΝΑΚΑΣ Ι Dιόρθωση για την περίπτωση που η επί τοις εκατό περιεκτικότητα κατά μάζα σακχαρόζης προσδιορίστηκε σε θερμοκρασία διαφορετική των 20o C

Oι διακυμάνσεις της θερμοκρασίας σε σχέση με τους 20o C δεν πρέπει να ξεπερνούν τους +- 5o C.

ΠΙΝΑΚΑΣ ΙΙ Pεριεκτικότητα σε σάκχαρα (4) των γλευκών και των συμπυκνωμένων γλευκών σε γραμμάρια ανά λίτρο και σε γραμμάρια ανά χιλιόγραμμο, όπως προσδιορίζεται με ένα διαθλασίμετρο βαθμονομημένο είτε σε επί τοις εκατό σε μάζα σακχαρόζης στους 20o Ψ είτε σε δείκτη διάθλασης στους 20o C. Δίδεται επίσης η πυκνότητα στους 20o C

ΠΙΝΑΚΑΣ ΙΙΙ Pεριεκτικότητα σε σάκχαρα (5) των ανακαθαρισμένων συμπυκνωμένων γλευκών σε γραμμάρια ανά λίτρο και σε γραμμάρια ανά χιλιόγραμμο, όπως προσδιορίζεται με διαθλασίμετρο βαθμονομημένο είτε σε επί τοις εκατό σε μάζα σακχαρόζης στους 20o Ψ είτε σε δείκτη διάθλασης στους 20o C. Δίδεται επίσης η πυκνότητα στους 20o C.

3. ALKOOLIKOS ΤΙΤΛΟΣ 1. ORISMOS

O αλκοολικός τίτλος κατ' όγκον ισούται με τον αριθμό των λίτρων αιθανόλης που περιέχονται σε 100 λίτρα οίνου, των δύο αυτών όγκων μετρουμένων σε θερμοκρασία 20o C. Συμβολίζεται με το σύμβολο "% vol".

Παρατήρηση:Τα ομόλογα της αιθανόλης καθώς επίσης και η αιθανόλη και τα ομόλογα της αιθανόλης των αιθυλεστέρων περιλαμβάνονται στον ακλοολικό τίτλο διότι επανευρίσκονται στο απόσταγμα.2. ARXH ΤΩΝ ΜΕΘΟΔΩΝ

2.1. Aπόσταξη του οίνου αφού προηγουμένως καταστεί αλκαλικός με εναιώρημα υδροξειδίου του ασβεστίου. Προσδιορισμός του αλκοολικού τίτλου κατ' όγκον στο απόσταγμα.

2.2. Μέθοδος αναφοράς: προσδιορισμός της πυκνότητας του αποστάγματος με τη μέθοδο της ληκύθου.2.3.Sυνήθεις μέθοδοι

2.3.1. Προσδιορισμός του αλκοολικού τίτλου του αποστάγματος με αραιόμετρο

2.3.2. Pροσδιορισμός του αλκοολικού τίτλου του αποστάγματος διά μετρήσεως της πυκνότητας με τη μέθοδο του υδροστατικού ζυγού

2.3.3. Pροσδιορισμός του αλκοολικού τίτλου του αποστάγματος με διαθλασμετρία

Σημείωση:Για να εκφρασθεί ο αλκοολικός τίτλος από την πυκνότητα του αποστάγματος, χρησιμοποιούνται οι πρακτικοί πίνακες Ι, II, και ΙΙΙ που δίνονται στο παράρτημα ΙΙ στο κεφάλαιο αυτό. Έχουν υπολογισθεί από το διεθνή αλκοολομετρικό πίνακα που δημοσιεύθηκε το 1972 από το διεθνή οργανισμό νόμιμης μετρολογίας στη σύσταση αριθ. 22 και έγινε αποδεκτός από τον OIV (γενική συνέλευση του 1974).Sτον πίνακα Ι δίνεται η γενική εξίσωση που συνδέει τον αλκοολικό τίτλο κατ' όγκον και την πυκνότητα των υδραλκοολικών μειγμάτων σε συνάρτηση με τη θερμοκρασία.

3. PARALABH ΤΟΥ ΑΠΟΣΤΑΓΜΑΤΟΣ

3.1. Eξοπλισμός

3.1.1. Sυσκευή απόσταξης που περιλαμβάνει:- σφαιρική φιάλη χωρητικότητας ενός λίτρου με εσμυρισμένο στόμιο,- επανορθωτική αποστακτική στήλη ύψους περίπου 20cm ή οποιαδήποτε άλλη διάταξη προοριζόμενη για την παρεμπόδιση διέλευσης πτητικοτέρων ουσιών που προκαλούν σφάλμα προς τα άνω στο αποτέλεσμα της μέτρησης,- πηγή θερμότητας: πρέπει να αποφεύγεται η πυρόλυση των εκχυλισματικών ουσιών του οίνου,- ψυκτήρας στο άκρο του οποίου προσαρμόζεται λεπτός σωλήνας ο οποίος μεταφέρει το απόσταγμα στον πυθμένα ογκομετρικής φιάλης που χρησιμεύει ως υποδοχέας και που περιέχει μερικά χιλιοστόλιτρα ύδατος.

3.1.2. Sυσκευή απόσταξης μεθ' υδρατμών που περιλαμβάνει:1. Πηγή παραγωγής υδρατμών.2. Fιάλη αποστάξεως κατάλληλη για την είσοδο των υδρατμών.3. Eπανορθωτική στήλη απόσταξης.4. Cυκτήρα.

Mπορεί να χρησιμοποιηθεί οποιοδήποτε μοντέλο συσκευής αποστάξεως ή οποιαδήποτε συσκευή αποστάξεως μεθ' υδρατμών υπό την προϋπόθεση ότι ανταποκρίνεται στην ακόλουθη δοκιμή: υδραλκοολικό μείγμα αλκοολικού τίτλου 10% vol αποστάζεται διαδοχικά πέντε φορές. Μετά την πέμπτη απόσταξη πρέπει το απόσταγμα να έχει αλκοολικό τίτλο τουλάχιστον 9,9%vol, δηλαδή κατά τη διάρκεια κάθε απόσταξης δεν πρέπει να επέρχεται απώλεια αλκοόλης μεγαλύτερη από 0,02% vol.3.2. Aντιδραστήρια

3.2.1. Αναιώρημα υδροξειδίου του ασβεστίου 2 M

Lαμβάνεται χύνοντας προσεκτικά ένα λίτρο θερμού ύδατος (60 70o C) σε 120 g ενεργού μονοξειδίου του ασβεστίου CaO.3.3. Pροετοιμασία του δείγματος

Oι νέοι ή αφρώδεις οίνοι απαλλάσσονται προηγουμένως από τη μεγαλύτερη ποσότητα του εμπεριεχομένου διοξειδίου του άνθρακα δι' αναδεύσεως 250 300 ml οίνου σε φιάλη 500 ml.3.4. Tρόπος εργασίας

Sε μια ογκομετρική φιάλη των 200 ml ο οίνος μετριέται και σημειώνεται η θερμοκρασία.

Ο περιεχόμενος στην ογκομετρική φιάλη οίνος μεταγγίζεται στη σφαιρική φιάλη της συσκευής αποστάξεως ή στην αντίστοιχη φιάλη της συσκευής αποστάξεως μεθ' υδρατμών. Η ογκομετρική φιάλη ξεπλένεται τέσσερις φορές με 5 ml ύδωρ το οποίο προστίθεται επίσης στη σφαιρική φιάλη ή στη φιάλη εισόδου των υδρατμών. Έπειτα προστίθενται 10 ml υδροξειδίου του ασβεστίου (σημείο 3.2.1) και στην περίπτωση της αποστάξεως μερικά τεμαχίδια πορώδους ανενεργού υλικού (ελαφρόπετρα).

Tο απόσταγμα συλλέγεται στην ογκομετρική φιάλη των 200 ml που χρησιμοποιήθηκε για τη μέτρηση του οίνου.

Sυλλέγεται απόσταγμα όγκου ίσου με τα τρία τέταρτα περίπου του αρχικού όγκου στην περίπτωση της απόσταξης και απόσταγμα όγκου 198 έως 199 ml στην περίπτωση της αποστάξεως μεθ' υδρατμών. Συμπληρώνεται μέχρι τα 200 ml με αποσταγμένο ύδωρ. Η θερμοκρασία του αποστάγματος δεν πρέπει να αποκλίνει από την αρχική θερμοκρασία περισσότερο από +- 2o C.

Tο απόσταγμα αναμειγνύεται προσεκτικά με κυκλικές κινήσεις.

Παρατήρηση:Στην περίπτωση οίνων ιδιαίτερα επιβαρυμένων με ιόντα αμμωνίου, το απόσταγμα επαναποστάζεται, ενδεχομένως, υπό τις προϋποθέσεις που περιγράφονται ανωτέρω αντικαθιστώντας το αιώρημα του υδροξειδίου του ασβεστίου με 1 ml θειικού οξέος σε 10 p 100 (v/v).4. MEUODOS ΑΝΑΦΟΡΑΣ

Pροσδιορισμός του αλκοολικού τίτλου του αποστάγματος με λήκυθο.4.1. Eξοπλισμός

4.1.1. Xρησιμοποιείται λήκυθος βαθμονομημένη όπως υποδεικνύεται στο κεφάλαιο "Πυκνότητα".4.2. Tρόπος εργασίας

Pροσδιορίζεται, όπως υποδεικνύεται στο κεφάλαιο 1. "Πυκνότητα" στα σημεία 4.3.1 και 4.3.2 η φαινομενική πυκνότητα στους to C του αποστάγματος (σημείο 3.4). έστω ρt η πυκνότητα αυτή.4.3. Έκφραση των αποτελεσμάτων

4.3.1. Τρόπος υπολογισμού

O αλκοολικός τίτλος στους 20o C υπολογίζεται με τη βοήθεια του πίνακα Ι. Στον πίνακα, αναζητείται στην οριζόντια γραμμή που αντιστοιχεί στη θερμοκρασία Τ (εκφραζόμενη σε ακέραιο αριθμό) που είναι αμέσως μικρότερη του to C, η μικρότερη τιμή πυκνότητας που είναι μεγαλύτερη της ρt. Για τον υπολογισμό της πυκνότητας ρ σ' αυτή τη θερμοκρασία Τ, χρησιμοποιείται η αναγραφόμενη διαφορά στον πίνακα κάτω από την πυκνότητα αυτή.

Sτη γραμμή της θερμοκρασίας αυτής Τ, αναζητείται η πυκνότητα ρ2 που είναι αμέσως μεγαλύτερη από την ρ και ρ2 και υπολογίζεται η διαφορά μεταξύ των δύο αυτών πυκνοτήτων ρ και ρ2. Η διαφορά αυτή διαιρείται με τον αριθμό που αναγράφεται στα δεξιά της πυκνότητας ρ2. Το πηλίκον δίνει το δεκαδικό μέρος του αλκοολικού τίτλου, ενώ το ακέραιο μέρος του τίτλου αναγράφεται στην κορυφή της στήλης στην οποία ευρίσκεται η πυκνότητα ρ2.

Ένα παράδειγμα υπολογισμού του αλκοολικού τίτλου δίνεται στο παράρτημα Ι του κεφαλαίου αυτού.

Παρατήρηση:Η διόρθωση αυτή θερμοκρασίας έχει εισαχθεί σε πρόγραμμα και μπορεί ενδεχομένως να υπολογισθεί αυτομάτως.4.3.2. Επαναληψιμότητα (-ρ):

r = 0,10% vol4.3.3. Αναπαραγωγιμότητα (-Ρ):

R = 0,19% vol5. SYNHUEIS ΜΕΘΟΔΟΙ

5.1. Aραιομετρία (μέτρηση με αραιόμετρο)

5.1.1. Εξοπλισμός

5.1.1.1. Aλκοολόμετρο

Tο αλκοολόμετρο πρέπει να ανταποκρίνεται στις προδιαγραφές για τις συσκευές της τάξης Ι ή της τάξης ΙΙ που καθορίζονται στη διεθνή σύσταση αριθ. 44 "Αλκοολόμετρα και αραιόμετρα για αλκοόλη" του OIML (organisation internationale de metrologie legale).

5.1.1.2. Uερμόμετρο βαθμονομημένο σε βαθμούς και δέκατα του βαθμού από 0 έως 40o C, ελεγμένο για ακρίβεια ενός εικοστού (1B20) του βαθμού.

5.1.1.3. Kυλινδρικός σωλήνας διαμέτρου 36 mm και ύψους 320mm, διατηρούμενος κατακόρυφος με τη βοήθεια υποστηρίγματος που φέρει ανυψωτικούς κοχλίες.5.1.2. Τρόπος εργασίας

Tο απόσταγμα (σημείο 3.4) φέρεται στον κυλινδρικό σωλήνα. Ο σωλήνας διατηρείται τελείως κατακόρυφος. Εμβαπτίζονται το θερμόμετρο και το αλκοολόμετρο. Η ανάγνωση του θερμομέτρου γίνεται ένα λεπτό μετά από την ανακίνηση του συνόλου προς εξισορρόπηση των θερμοκρασιών του σωλήνα, του θερμομέτρου, του ακλοολομέτρου και του αποστάγματος. Το θερμόμετρο απομακρύνεται και μετά από ένα λεπτό διαβάζεται στο αλκοολόμετρο ο φαινομενικός αλκοολικός τίτλος. Γίνονται τουλάχιστον τρεις αναγνώσεις με τη βοήθεια μεγεθυντικού φακού. Ο φαινομενικός τίτλος που μετράται στους to C διορθώνεται ως προς τη θερμοκρασία με τη βοήθεια του πίνακα ΙΙ.

H θερμοκρασία του υγρού πρέπει να είναι παραπλήσια της θερμοκρασίας του περιβάλλοντος (διαφορά όχι μεγαλύτερη από 5o C).5.2. Mέτρηση της πυκνότητας με τον υδροστατικό ζυγό

5.2.1. Εξοπλισμός

Xρησιμοποιείται υδροστατικός ζυγός όπως υποδεικνύεται στο κεφάλαιο "Πυκνότητα".

5.2.2. Τρόπος εργασίας

Pροσδιορίζεται η φαινομενική πυκνότητα του αποστάγματος στους to C όπως υποδεικνύεται στο κεφάλαιο 1 "Πυκνότητα" στο σημείο 5.2.2.5.2.3. Έκφραση των αποτελεσμάτων

Yπολογίζεται ο αλκοολικός τίτλος στους 20o C ακολουθώντας τις υποδείξεις που δίνονται στο σημείο 4.3.1 με τη βοήθεια του πίνακα Ι, αν ο πλωτήρας είναι από πυρέξ ή με τη βοήθεια του πίνακα ΙΙΙ, αν ο πλωτήρας είναι από κοινό γυαλί.5.3. Dιαθλασιμετρία

5.3.1. Εξοπλισμός

5.3.1.1. Dιαθλασίμετρο που επιτρέπει τη μέτρηση τιμών δείκτη διαθλάσεως που περιλαμβάνονται μεταξύ 1,330 και 1,346.

Aνάλογα με τον τύπο της συσκευής, οι μετρήσεις γίνονται:- είτε στους 20o C, χάρη σε κατάλληλη διάταξη,- είτε στη θερμοκρασία περιβάλλοντος to C, που μετράται με θερμόμετρο το οποίο επιτρέπει προσδιορισμό της θερμοκρασίας με ακρίβεια τουλάχιστον 0,05o C. Μαζί με τη συσκευή παρέχεται και πίνακας διόρθωσης της θερμοκρασίας.5.3.2. Τρόπος εργασίας

H μέτρηση του δείκτη διαθλάσεως γίνεται στο απόσταγμα οίνου (σημείο 3.4) ακολουθώντας τον τρόπο εργασίας που καθορίζεται για τον χρησιμοποιούμενο τύπο συσκευής.5.3.3. Έκφραση των αποτελεσμάτων

Mε τη βοήθεια του πίνακα IV υπολογίζεται, από το δείκτη διαθλάσεως στους 20o C, ο αλκοολικός τίτλος.

Παρατήρηση:Ο πίνακας IV δίνει τη σχέση μεταξύ των τιμών του δείκτη διαθλάσεως των καθαρών υδραλκοολικών μειγμάτων και των αποσταγμάτων οίνου. Στην περίπτωση των αποσταγμάτων οίνου, λαμβάνονται υπόψη οι ρύποι του αποστάγματος (κυρίως ανώτερες αλκοόλες). Η παρουσία μεθανόλης επιφέρει μείωση του δείκτη διαθλάσεως και συνεπώς του αλκοολικού τίτλου.

6. PΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΥ ΤΟΥ ΑΛΚΟΟΛΙΚΟΥ ΤΙΤΛΟΥ ΕΝΟΣ ΟΙΝΟΥ

6.1. Mέθοδος της ληκύθου με ζυγό με δύο πλάστιγγες

6.1.1. Oι σταθερές της ληκύθου προσδιορίσθηκαν και υπολογίσθηκαν όπως υποδεικνύεται στο κεφάλαιο 1 (σημείο 6.1.1) "Πυκνότητα και σχετική πυκνότητα".6.1.2. Ζύγιση της ληκύθου γεμάτης με απόσταγμα:Αριθμητικό παράδειγμαto C = 18,90o C

Bάρος = λήκυθος + απόσταγμα στους to C + P" to C διορθωμένη = 18,70o C

P" = 2,8074 g

p + m P" = μάζα του αποστάγματος στους to C 105,0698 2,8074 = 102,2624 g

Fαινομενική πυκνότητα στους to C

6.1.3. Υπολογισμός του αλκοολικού τίτλου

Aναφέρεται στον πίνακα των φαινομενικών πυκνοτήτων των υδραλκοολικών μειγμάτων σε διάφορες θερμοκρασίες, όπως υποδεικνύεται παραπάνω

Sτη γραμμή 18o C του πίνακα των φαινομενικών πυκνοτήτων, η μικρότερη πυκνότητα η αμέσως μεγαλύτερη από την τιμή 0,983076, είναι η 0,98398 που ευρίσκεται στη στήλη 11% vol

H πυκνότητα στους 18o είναι: (98307,6 + 0,7 x 22) 10 5 = 0,98323

0,98398 0,98323 = 0,00075

Tο δεκαδικό μέρος του αλκοολικού τίτλου είναι 75/114 = 0,65

O αλκοολικός τίτλος είναι: 11,65% vol.6.2. Mέθοδος της ληκύθου με ζυγό με μία πλάστιγγα

6.2.1. Oι σταθερές της ληκύθου προσδιορίσθηκαν και υπολογίσθηκαν όπως δίδονται στο κεφάλαιο 1 "Πυκνότητα και σχετική πυκνότητα" σημείο 6.2.1.

6.2.2. Ζύγιση της ληκύθου γεμάτης με απόσταγμα:

Bάρος του φιαλιδίου απόβαρου κατά τη στιγμή

του προσδιορισμού σε γραμμάρια: T1 = 171,9178Lήκυθος γεμάτη με απόσταγμα στους 20,50o C

σε γραμμάρια: Ρ2 = 167,8438Mεταβολή της αεροπίεσης: dT = 171,9178 171,9160

= + 0,0018Mάζα του αποστάγματος στους 20,50o C: Lt= 167,8438 (67,6695 + 0,0018)

= 100,1725Fαινομενική πυκνότητα του αποστάγματος6.2.3. Υπολογισμός του αλκοολικού τίτλου

Aναφέρεται στον πίνακα των φαινομενικών πυκνοτήτων των υδραλκοολικών μειγμάτων σε διάφορες θερμοκρασίες, όπως υποδεικνύεται παραπάνω

Sτη γραμμή 20o C του πίνακα των φαινομενικών πυκνοτήτων, η πιο μικρή πυκνότητα η αμέσως μεγαλύτερη από την τιμή 0,983825, είναι η 0,98471 στη στήλη 10% vol

H πυκνότητα στους 20o είναι: (98382,5 + 0,50 x 24) 10 5 = 0,983945

0,98471 0,983945 = 0,000765

Tο δεκαδικό μέρος του αλκοολικού τίτλου είναι 76,5/119 = 0,64

O αλκοολικός τίτλος είναι: 10,64% vol.

TYPOS ΠΟΥ ΕΠΙΤΡΕΠΕΙ ΤΗ ΣΥΝΤΑΞΗ ΤΩΝ ΑΛΚΟΟΛΟΜΕΤΡΙΚΩΝ ΠΙΝΑΚΩΝ ΜΕΙΓΜΑΤΩΝ ΑΙΘΑΝΟΛΗΣ ΚΑΙ ΥΔΑΤΟΣH πυκνότητα "ρ", εκφραζόμενη σε χιλιόγραμμα ανά κυβικό μέτρο (kg/m 3) ενός μείγματος αιθανόλης και ύδατος στη θερμοκρασία t, εκφραζόμενη σε βαθμούς Κελσίου, δίνεται από τον ακόλουθο τύπο συναρτήσει:

- της περιεκτικότητας p εκφραζόμενης με ένα δεκαδικό αριθμό (6), - της θερμοκρασίας t εκφραζόμενης σε βαθμούς Κελσίου (ΕΙΡΤ 68),- των παρακάτω αριθμητικών συντελεστών.O τύπος ισχύει για τις θερμοκρασίες που περιλαμβάνονται μεταξύ 20 και + 40o C.

Aριθμητικοί συντελεστές του τύπου

ΠΙΝΑΚΑΣ Ι ΔΙΕΘΝΗΣ ΑΛΚΟΟΛΙΚΟΣ ΤΙΤΛΟΣ ΣΤΟΥΣ 20o CPίνακας φαινομενικών πυκνοτήτων υδραλκοολικών μειγμάτων- Lήκυθος από γυαλί πυρέξΠυκνότητες σε to, διορθωμένες ως προς την άνωση αέρα

ΠΙΝΑΚΑΣ ΙΙ ΔΙΕΘΝΗΣ ΑΛΚΟΟΛΙΚΟΣ ΤΙΤΛΟΣ ΣΤΟΥΣ 20o CPίνακας διορθώσεων του φαινομενικού αλκοολικού τίτλου, ως προς τη θερμοκρασίαΠροσθέστε ή αφαιρέστε στον φαινομενικό αλκοολικό τίτλο σε to (αλκοολόμετρο από κοινό γυαλί) την αντίστοιχη παρακάτω διόρθωση

ΠΙΝΑΚΑΣ IΙΙ ΔΙΕΘΝΗΣ ΑΛΚΟΟΛΙΚΟΣ ΤΙΤΛΟΣ ΣΤΟΥΣ 20o CPίνακας φαινομενικών πυκνοτήτων των υδραλκοολικών μειγμάτων - Όργανα από κοινό γυαλίΠυκνότητες σε to, διορθωμένες ως προς την άνωση του αέρα

ΠΙΝΑΚΑΣ IV Pίνακας αντιστοιχίας μεταξύ των δεικτών διάθλασης στους 20o C και των αλκοολικών τίτλων στους 20o C των καθαρών υδραλκοολικών μειγμάτων και των αποσταγμάτων

4. OLIKO ΣΤΕΡΕΟ ΥΠΟΛΕΙΜΜΑ

Ολικές στερεές ύλες1. OΡΙΣΜΟΣ

Oλικό στερεό υπόλειμμα ή ολικές στερεές ύλες, καλείται το σύνολο των ουσιών, οι οποίες υπό καθορισμένες φυσικές συνθήκες δεν είναι πτητικές. Οι φυσικές αυτές συνθήκες πρέπει να καθορίζονται κατά τέτοιο τρόπο, ώστε οι ουσίες που αποτελούν το στερεό υπόλειμμα να υφίστανται τη μικρότερη δυνατή αλλοίωση.

Sτερεό υπόλειμμα μη ανάγον καλείται το ολικό στερεό υπόλειμμα από το οποίο έχουν αφαιρεθεί τα ολικά σάκχαρα.

Aνηγμένο στερεό υπόλειμμα καλείται το ολικό στερεό υπόλειμμα από το οποίο έχουν αφαιρεθεί τα ολικά σάκχαρα που υπερβαίνουν το 1 g/l, η ποσότητα του θειικού καλίου που υπερβαίνει το 1 g/l, ο μαννίτης (εάν υπάρχει), καθώς και κάθε χημική ουσία που ίσως έχει προστεθεί στον οίνο.

Yπόλοιπο στερεού υπολείμματος είναι το μη ανάγον στερεό υπόλειμμα, από το οποίο έχει αφαιρεθεί η μόνιμη οξύτητα εκφρασμένη σε τρυγικό οξύ.

Tο στερεό υπόλειμμα εκφράζεται σε γραμμάρια ανά λίτρο και προσδιορίζεται με προσέγγιση 0,5 g περίπου.2. ARXH ΤΗΣ ΜΕΘΟΔΟΥ

Mοναδική μέθοδος: πυκνομετρική μέθοδος.

Tο ολικό στερεό υπόλειμμα υπολογίζεται έμμεσα από την τιμή της σχετικής πυκνότητας του γλεύκους και προκειμένου για οίνους, από την πυκνότητα του απαλκοολωμένου οίνου.

Aυτό το στερεό υπόλειμμα εκφράζεται με την ποσότητα της σακχαρόζης που περιέχεται σ' ένα λίτρο καθαρού υδατικού διαλύματος, του οποίου η σχετική πυκνότητα ισούται με τη σχετική πυκνότητα του απαλκοολωμένου οίνου. Η ποσότητα αυτή δίνεται από τον πίνακα Ι.3. TEXNIKH ΤΗΣ ΜΕΘΟΔΟΥ

H σχετική πυκνότητα d2020 του "απαλκοολωμένου οίνου" (dr) υπολογίζεται από τον τύπο:dr = dv da + 1,000όπου dv = η σχετική πυκνότητα του οίνου στους 20o C (διορθωμένη ως προς την πτητική οξύτητα) (7), da = η σχετική πυκνότητα στους 20o C υδραλκοολικού μείγματος του ίδιου τίτλου με τον οίνο.

Eίναι δυνατόν να υπολογιστεί επίσης η dr από τις πυκνότητες στους 20o C, ρv του οίνου και ρa του υδραλκοολικού μείγματος ιδίου αλκοολικού τίτλου με τη βοήθεια του τύπου:dr = 1,0018 (ρv ρa) + 1,000όπου ο συντελεστής 1,0018 μπορεί να ληφθεί στην πράξη ως 1, όταν, όπως συμβαίνει συνήθως, η πυκνότητα ρv του οίνου είναι μικρότερη του 1,05.4. ΕΚΦΡΑΣΗ ΤΩΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ

H σχετική πυκνότητα d2020 του απαλκοολωμένου οίνου ή η σχετική πυκνότητα d2020 του γλεύκους φέρονται στον πίνακα Ι για να ληφθεί το βάρος του ολικού στερεού υπολείμματος σε γραμμάρια ανά λίτρο.

Tο βάρος αυτό εκφράζεται με ένα δεκαδικό.

ΠΙΝΑΚΑΣ Ι για τον υπολογισμό του ολικού στερεού υπολείματος ( γ/λ)

Συμπληρωματικός πίνακας

5. ANAGONTA ΣΑΚΧΑΡΑ 1. ORISMOS

Tα ανάγοντα σάκχαρα αποτελούνται από το σύνολο των σακχάρων με ελεύθερη αλδεϋδική ή κετονική ομάδα και προσδιορίζονται από την αναγωγική τους δράση επί αλκαλικού διαλύματος χαλκού.2. ARXH ΤΩΝ ΜΕΘΟΔΩΝ

2.1. Dιαύγαση:

2.1.1. Mέθοδος αναφοράς: ο οίνος, εξουδετερωμένος και απαλκοολωμένος, διαβιβάζεται μέσα από ιοντοανταλλακτική στήλη όπου επέρχεται ανταλλαγή των ανιόντων του με οξεικά ανιόντα και επακολουθεί διαύγαση με ουδέτερο οξικό μόλυβδο.

2.1.2. Sυνήθεις μέθοδοι: ο οίνος διαυγάζεται με ένα από τα ακόλουθα αντιδραστήρια:

2.1.2.1. Oυδέτερος οξικός μόλυβδος

2.1.2.2. Sιδηροκυανιούχος ψευδάργυρος (ΙΙ)2.2. Pροσδιορισμός:

2.2.1. Aποκλειστική μέθοδος: αφού ο διαυγασμένος οίνος ή το γλεύκος αφεθεί να επιδράσει επί ορισμένης ποσότητας αλκαλικού διαλύματος χαλκού, η περίσσεια των ιόντων χαλκού προσδιορίζεται ιωδιομετρικώς.3. DIAYGASH

Tο προς ανάλυση υγρό πρέπει να έχει περιεκτικότητα σε σάκχαρα μεταξύ 0,5 και 5 g/l.

Eάν ο οίνος είναι ξηρός, πρέπει να αποφεύγεται η αραίωσή του κατά τη διαύγαση. Εάν είναι γλυκός, πρέπει να αραιώνεται κατά τη διαύγαση σύμφωνα με τον ακόλουθο πίνακα, ώστε η περιεκτικότητά του σε σάκχαρα να κυμαίνεται μεταξύ των ορίων αυτών.

Είδος προϊόντοςΠεριεκτικότητα σε

σάκχαρα (g/l)ΠυκνότηταΠροβλεπόμενη

αραίωση (%)Γλεύκη και μιστέλια1251,0381Οίνοι γλυκείς, αλκοολωμένοι ή μη25 έως 1251,005 έως 1,0384Οίνοι ημίγλυκοι5 έως 250,997 έως 1,00520Οίνοι ξηροί 5< 0,997χωρίς αραίωση3.1.Mέθοδος αναφοράς

3.1.1. Αντιδραστήρια

3.1.1.1. Dιάλυμα υδροχλωρικού οξέος (HCl), 1 Μ.

3.1.1.2. Dιάλυμα υδροξειδίου του νατρίου (NaOH), 1 Μ.

3.1.1.3. Dιάλυμα οξικού οξέος (CH3 COOH), 4 Μ.

3.1.1.4. Dιάλυμα υδροξειδίου του νατρίου (NaOH), 2 Μ.

3.1.1.5. Aνιοντοανταλλακτική ρητίνη [τύπουDowex 3 (20 50 mesh) ή κάποια ισοδύναμη ρητίνη.

Pροετοιμασία της στήλης της ανιοντοανταλλακτικής ρητίνης. Στον πυθμένα της προχοΐδας τοποθετείται ένα λεπτό στρώμα υαλοβάμβακα και 15 ml ανιοντοανταλλακτικής ρητίνης (σημείο 3.1.1.5).

Aρχικά, η ρητίνη υποβάλλεται σε δύο πλήρεις κύκλους αναγέννησης με διαδοχικές διελεύσεις κανονικών διαλυμάτων υδροχλωρικού οξέως (σημείο 3.1.1.1) και υδροξειδίου του νατρίου (σημείο 3.1.1.2). Μετά από έκπλυση με 50 ml απεσταγμένου ύδατος, η ρητίνη μεταφέρεται σε ένα κυλινδρικό δοχείο, προστίθενται 50 ml διαλύματος οξικού οξέος (σημείο 3.1.1.3) και αναδεύεται επί πέντε λεπτά. Γεμίζεται εκ νέου η προχοΐδα με τη ρητίνη και διαβιβάζονται μέσα από τη στήλη 100 ml διαλύματος οξικού οξέος Μ (σημείο 3.1.1.3). (Είναι προτιμότερο να υπάρχει ένα απόθεμα ρητίνης μέσα σε μια φιάλη γεμάτη με το διάλυμα αυτό του οξικού οξέος 4 Μ). Η στήλη εκπλύνεται με απεσταγμένο ύδωρ μέχρις ότου το έκλουσμα είναι ουδέτερο.

Aναγέννηση της ρητίνης. Διαβιβάζονται 150 ml διαλύματος υδροξειδίου του νατρίου 2 Μ προς εξουδετέρωση των οξέων και μεγάλου μέρους της χρωστικής που έχει προσκολληθεί στη ρητίνη. Εκπλύνεται με 100 ml ύδατος, διαβιβάζονται 100 ml διαλύματος οξικού οξέος 4 Μ. Η στήλη εκπλύνεται μέχρις ότου το έκλουσμα είναι ουδέτερο.

3.1.1.6. Dιάλυμα ουδέτερου οξικού μόλυβδου (σχεδόν κεκορεσμένο):Oυδέτερος οξικός μόλυβδος [Pb (CH3 COO)2, 3 H2O 250 g

Ύδωρ πολύ ζεστό (q.s.p.) μέχρι 500 mlAνάδευση μέχρι διαλύσεως.

3.1.1.7. Ανθρακικό ασβέστιο (Ca CO3)3.1.2. Τρόπος εργασίας

3.1.2.1. Ξηροί οίνοι

Sε κυλινδρικό δοχείο διαμέτρου 10 έως 12 cm περίπου, φέρονται 50 ml οίνου και προστίθενται 1/2 (n-0,5) ml διαλύματος υδροξειδίου του νατρίου Μ (σημείο 3.1.1.2) (όπου n είναι ο όγκος του διαλύματος υδροξειδίου του νατρίου 0,1 Μ που χρησιμοποιείται για τον προσδιορισμό της ολικής οξύτητας σε 10 ml οίνου), κατόπιν δε εξατμίζονται επί ζέοντος υδρόλουτρου με ταυτόχρονη διαβίβαση ρεύματος θερμού αέρα μέχρις ότου ο όγκος του υγρού μειωθεί στα 20 ml περίπου.

Tο υγρό αυτό διαβιβάζεται κατόπιν διαμέσου στήλης ανιοντοανταλλακτικής ρητίνης σε οξική μορφή (σημείο 3.1.1.5) με ταχύτητα 3 ml ανά δύο λεπτά. Το έκλουσμα συλλέγεται σε ογκομετρική φιάλη των 100 ml. Το δοχείο και η στήλη πλέονται έξι φορές με 10ml απεσταγμένου ύδατος κάθε φορά και προστίθενται υπό ανάδευση 2,5 ml κορεσμένου διαλύματος οξικού μολύβδου (σημείο 3.1.1.6) και 0,5 g ανθρακικού ασβεστίου (σημείο 3.1.1.7). Το υγρό αναδεύεται επανειλημμένως και αφήνεται σε ηρεμία τουλάχιστον 15 λεπτά. κατόπιν συμπληρώνεται με ύδωρ μέχρι τη χαραγή και διηθείται.

1 ml του διηθήματος αυτού αντιστοιχεί σε 0,5 ml οίνου.

3.1.2.2. Γλεύκη, μιστέλια, οίνοι γλυκείς και οίνοι ημίγλυκοι

Oι ακόλουθες αραιώσεις δίνονται ενδεικτικά.

1. Γλεύκη και μιστέλιαΤο προς ανάλυση υγρό αραιώνεται σε αναλογία 10 προς 100 και αφαιρούνται από το αραιωμένο δείγμα 10 ml αυτής της αραίωσης.

2. Οίνοι γλυκείς, αλκοολωμένοι ή μη, των οποίων η πυκνότητα είναι μεταξύ 1,005 και 1,038. Το προς ανάλυση υγρό αραιώνεται σε αναλογία 20 προς 100. 20 ml αυτής της αραίωσης χρησιμοποιούνται για τον προσδιορισμό.

3. Οίνοι ημίγλυκοι, των οποίων η πυκνότητα είναι μεταξύ 0,997 και 1,005. Λαμβάνονται 20 ml οίνου χωρίς προηγούμενη αραίωση.O όγκος του οίνου ή του γλεύκους που αναφέρθηκε παραπάνω κατά περίπτωση, διαβιβάζεται διαμέσου στήλης ανιοντοανταλλακτικής ρητίνης, όπως η περιγραφείσα σε οξική μορφή με ταχύτητα έκλουσης 3 ml/2 min. Το έκλουσμα συλλέγεται σε ογκομετρική φιάλη των 100 ml και η στήλη ξεπλένεται με ύδωρ μέχρι να ληφθούν 90 ml περίπου εκλούσματος. Προστίθενται 0,5 g ανθρακικού ασβεστίου και 1 ml διαλύματος κορεσμένου σε οξικό μόλυβδο. Το υγρό αναδεύεται και αφήνεται σε ηρεμία επί 15 περίπου λεπτά, ενώ η ανάδευση επαναλαμβάνεται από καιρού σε καιρό. Συμπληρώνεται ο όγκος με ύδωρ και επακολουθεί διήθηση.

Στην περίπτωση 1: 1 ml διηθήματος αντιστοιχεί σε 0,01 ml γλεύκους ή μιστελίου. Στην περίπτωση 2: 1 ml διηθήματος αντιστοιχεί σε 0,04 ml γλυκού οίνου.Στην περίπτωση 3: 1 ml διηθήματος αντιστοιχεί σε 0,20 ml ημίγλυκου οίνου.

3.2. Sυνήθεις μέθοδοι

3.2.1. Διαύγαση με ουδέτερο οξικό μόλυβδο

3.2.1.1. Αντιδραστήρια

Dιάλυμα ουδετέρου οξικού μολύβδου (σχεδόν κορεσμένου) (σημείο 3.1.1.6).Aνθρακικό ασβέστιο.3.2.1.2. Τρόπος εργασίας

3.2.1.2.1. Ξηροί οίνοι

Sε ογκομετρική φιάλη 100 ml φέρονται 50 ml οίνου. Προστίθενται 1/2 (n-0,5) ml διαλύματος υδροξειδίου του νατρίου Μ (σημείο 3.1.1.2), όπου n είναι ο όγκος διαλύματος 0,1 Μ που χρησιμοποιείται για τον προσδιορισμό της ολικής οξύτητας 10 ml οίνου. Προστίθενται υπό ανάδευση 2,5 ml κορεσμένου διαλύματος οξικού μολύβδου (σημείο 3.1.1.6) και 0,5 g ανθρακικού ασβεστίου (σημείο 3.1.1.7). Αναδεύεται επανειλημμένως και αφήνεται σε ηρεμία επί 15 λεπτά τουλάχιστον. Συμπληρώνεται ο όγκος με ύδωρ και ακολουθεί διήθηση.1 ml διηθήματος αντιστοιχεί σε 0,5 ml οίνου.3.2.1.2.2. Γλεύκη, μιστέλια, οίνοι γλυκείς και οίνοι ημίγλυκοι

Sε ογκομετρική φιάλη 100 ml, φέρεται ορισμένος όγκος οίνου (ή γλεύκους ή μιστελίου) αραιωμένου όπως παρακάτω δίνεται ενδεικτικά:

1. Γλεύκη και μιστέλια. Το προς ανάλυση υγρό αραιώνεται στα 10% και από το αραιωμένο υγρό λαμβάνονται 10 ml.

2. Οίνοι γλυκείς, αλκοολωμένοι ή μη, των οποίων η πυκνότητα περιλαμβάνεται μεταξύ 1,005 και 1,038. Το προς ανάλυση υγρό αραιώνεται στα 20% και από το αραιωμένο υγρό λαμβάνονται 20 ml.

3. Οίνοι ημίγλυκοι, των οποίων η πυκνότητα είναι μεταξύ 0,997 και 1,005. Λαμβάνονται 20 ml μη αραιωμένου οίνου.Pροστίθενται 0,5 g ανθρακικού ασβεστίου, περίπου 60ml ύδατος και 0,5 ή 1 ή 2 ml κορεσμένου διαλύματος οξικού μολύβδου. Αναδεύεται και αφήνεται σε ηρεμία επί 15 λεπτά τουλάχιστον, αναδεύοντας από καιρού σε καιρό. Συμπληρώνεται ο όγκος με ύδωρ και διηθείται.

Στην περίπτωση 1: 1 ml διηθήματος αντιστοιχεί σε 0,01 ml γλεύκους ή μιστελίου. Στην περίπτωση 2: 1 ml διηθήματος αντιστοιχεί σε 0,04 ml γλυκού οίνου.Στην περίπτωση 3: 1 ml διηθήματος αντιστοιχεί σε 0,20 ml ημίγλυκου οίνου.3.2.2. Διαύγαση με σιδηροκυανιούχο ψευδάργυρο (ΙΙ)

H μέθοδος αυτή διαύγασης δεν πρέπει να χρησιμοποιείται παρά μόνο για τους λευκούς οίνους, τους ανοικτόχρωμους γλυκούς οίνους και τα γλεύκη.3.2.2.1. Αντιδραστήρια

3.2.2.1.1. Διάλυμα Ι σιδηροκυανιούχου καλίου (ΙΙ)

Sιδηροκυανιούχο κάλιο (ΙΙ) [K4 Fe (CN)6, 3H2O 150 g

Ύδωρ (q.s.p.) μέχρι 1000 ml

3.2.2.1.2. Διάλυμα ΙΙ θειικού ψευδάργυρουΘειικός ψευδάργυρος (Zn SO4, 7 H2O) 300 g

Ύδωρ (qsp) μέχρι 1000 ml3.2.2.2. Τρόπος εργασίας

Sε ογκομετρική φιάλη 100 ml, φέρεται ορισμένη ποσότητα οίνου (ή γλεύκους ή μιστελίου) όπως κατωτέρω, όπου οι αραιώσεις δίνονται ενδεικτικά:

1.Γλεύκη και μιστέλια. Το προς ανάλυση υγρό αραιώνεται στα 10% και από το αραιωμένο υγρό λαμβάνονται 10 ml.

2. Γλυκείς οίνοι, αλκοολωμένοι ή μη, των οποίων η πυκνότητα είναι μεταξύ 1,005 και 1,038. Το προς ανάλυση υγρό αραιώνεται στα 20% και λαμβάνονται απ' αυτό 20 ml.

3.Ημίγλυκοι οίνοι, των οποίων η πυκνότητα είναι μεταξύ 0,997 και 1,005. Λαμβάνονται 20 ml μη αραιωμένου οίνου.

4. Ξηροί οίνοι. Λαμβάνονται 50 ml οίνου μη αραιωμένου.Pροστίθενται 0,5 g διαλύματος Ι σιδηροκυανιούχου (ΙΙ) καλίου (σημείο 3.2.2.1.1) και 5 ml διαλύματος ΙΙ θειικού ψευδαργύρου (σημείο 3.2.2.1.2). Επακολουθεί ανακίνηση, συμπλήρωση με ύδωρ μέχρι τη χαραγή, παραμονή επί δέκα λεπτά και διήθηση.

:Στην περίπτωση 1: 1ml διηθήματος αντιστοιχεί σε 0,01 ml γλεύκους ή μιστελίου.Στην περίπτωση 2: 1 ml διηθήματος αντιστοιχεί σε 0,04 ml γλυκού οίνου.Στην περίπτωση 3: 1 ml διηθήματος αντιστοιχεί σε 0,20 ml ημίγλυκου οίνου.Στην περίπτωση 4: 1 ml διηθήματος αντιστοιχεί σε 0,50 ml ξηρού οίνου.

4. PROSDIORISMOS

4.1. Aντιδραστήρια

4.1.1. Αλκαλικό διάλυμα χαλκού:Χημικός καθαρός θειικός χαλκός (CuSO4, 5 H2O) 25 g

Κιτρικό οξύ (C6 H8 O7, H2O) 50 g

Κρυσταλλικό ανθρακικό νάτριο (Na2 CO3,10 H2O) 388 g

Ύδωρ (q.s.p.) μέχρι 1000 mlO θειικός χαλκός διαλύεται σε 100 ml ύδατος, το κιτρικό οξύ σε 300 ml ύδατος και το ανθρακικό νάτριο σε 300 έως 400 ml ζεστού ύδατος. Το διάλυμα του κιτρικού οξέος αναμειγνύεται με το διάλυμα του ανθρακικού νατρίου. Προστίθεται στη συνέχεια το διάλυμα του θειικού χαλκού και συμπληρώνεται μέχρις όγκου ενός λίτρου.4.1.2. Διάλυμα ιωδιούχου καλίου 30%:Ιωδιούχο κάλιο (ΚΙ) 30 g

Ύδωρ (q.s.p.) μέχρι 100 mlTο διάλυμα φυλάσσεται σε σκούρα φιάλη.4.1.3. Θειικό οξύ 25%:Θειικό οξύ καθαρό (H2SO4) ρ20 = 1,84 g/ml 25 g

Ύδωρ (q.s.p.) μέχρι 100 mlΤο οξύ προστίθεται σε ύδωρ, αφήνεται να ψυχθεί και συμπληρώνεται ο όγκος μέχρι τα 100 ml.4.1.4. Πυκνό διάλυμα αμύλου 5 -γ/λ:

Διαλύονται 5 g αμύλου σε 500 ml περίπου ύδατος. Φέρεται σε βρασμό υπό ταυτόχρονη ανάδευση και ο βρασμός διατηρείται επί δέκα λεπτά. Προστίθενται 200 g χλωριούχου νατρίου (NaCl). Αφού ψυχθεί, το διάλυμα συμπληρώνεται μέχρις όγκου ενός λίτρου.- Dιάλυμα θειοθειικού νατρίου 0,1 M.- Dιάλυμα ιμβερτοσακχάρου 5 g/l:

το διάλυμα χρησιμοποιείται προς επαλήθευση της τεχνικής του προσδιορισμού.

Sε ογκομετρική φιάλη 200 ml, φέρονται:Sακχαρόζη καθαρή και ξηρή (C12H22O11) 4,75 g

Ύδωρ, περίπου 100 ml

Υδροχλωρικό οξύ καθαρό (HCl) ρ20 = 1,16 1,19 g/ml) 5 mlH φιάλη βυθίζεται σε υδρόλουτρο θερμοκρασίας 60o C για χρονικό διάστημα αρκετό ώστε η θερμοκρασία του διαλύματος να φθάσει τους 50o C, θερμοκρασία η οποία διατηρείται επί 15 λεπτά. Η φιάλη αφήνεται κατόπιν να ψυχθεί σε θερμοκρασία περιβάλλοντος επί 30 λεπτά, ενώ κατόπιν η ψύξη επιταχύνεται βυθίζοντας τη φιάλη σε λουτρό ψυχρού ύδατος. Το διάλυμα μεταγγίζεται σε ογκομετρική φιάλη του ενός λίτρου και συμπληρώνεται μέχρι τη χαραγή. Το διάλυμα αυτό διατηρείται καλά επί ένα μήνα. Πριν χρησιμοποιηθεί, η λαμβανόμενη ποσότητα εξουδετερώνεται (το διάλυμα αυτό είναι περίπου 0,60 Μ όξινο) με διάλυμα υδροξειδίου του νατρίου.4.2. Tρόπος εργασίας

Sε κωνική φιάλη 300 ml, φέρονται 25 ml αλκαλικού διαλύματος χαλκού, 15 ml ύδατος και 10ml διαλύματος διαυγάσεως. Η ποσότητα αυτή σακχαρούχου διαλύματος δεν πρέπει να περιέχει περισσότερο από 60 mg ιμβερτοσακχάρου.

Pροστίθενται μερικά τεμάχια ελαφρόπετρας. Η φιάλη προσαρμόζεται σε κάθετο ψυκτήρα και φέρεται σε βρασμό που πρέπει να επιτευχθεί μέσα σε δύο λεπτά. Ο βρασμός διατηρείται επί δέκα λεπτά επακριβώς.

Eπακολουθεί άμεση και ταχεία ψύξη μέσω ρέοντος ύδατος. Μετά την πλήρη ψύξη, προστίθενται 10 ml διαλύματος ιωδιούχου καλίου 30% (σημείο 4.1.2), 25ml θειικού οξέος 25% (σημείο 4.1.3) και 2 ml πυκνού διαλύματος αμύλου (σημείο 4.1.4).

Eπακολουθεί ογκομέτρηση με διάλυμα θειοθειικού νατρίου 0,1 Μ (σημείο 4.1.5). Έστω n τα καταναλωθέντα χιλιοστόλιτρα.

Pαράλληλα, γίνεται προσδιορισμός, εν λευκώ, στον οποίο χρησιμοποιούνται 10ml ύδατος αντί των 10 ml σακχαρούχου διαλύματος.Έστω n2 τα καταναλωθέντα χιλιοστόλιτρα θειοθειικού νατρίου.4.3. Έκφραση των αποτελεσμάτων

4.3.1. Υπολογισμοί

H ποσότητα του σακχάρου που περιέχεται στον όγκο του σακχαρούχου διαλύματος που χρησιμοποιείται ανά περίπτωση για ανάλυση, ευρίσκεται από τον παρακάτω πίνακα, ο οποίος δίνει την ποσότητα του σακχάρου, εκφρασμένη σε ιμβερτοσάκχαρο, σε συνάρτηση με τα καταναλωθέντα χιλιοστόλιτρα n2 n θειοθειικού νατρίου.

Tα αποτελέσματα εκφράζονται σε γραμμάρια ιμβερτοσακχάρου ανά λίτρο οίνου με προσέγγιση ενός δεκαδικού ψηφίου, λαμβάνοντας υπόψη τις αραιώσεις που έγιναν κατά τη διαύγαση και τον όγκο του ληφθέντος δείγματος.4.3.2. Επαναληψιμότητα

r = 0,015 xixi = συμπύκνωση του ιμβερτοσακχάρου σε γραμμάρια ανά λίτρο δείγματος.4.3.3. Αναπαραγωγιμότητα

R = 0,058 xixi = συμπύκνωση του ιμβερτοσακχάρου σε γραμμάρια ανά λίτρο δείγματος.

6. ΣΑΚΧΑΡΟΖΗ 1. AΡΧΗ ΤΩΝ ΜΕΘΟΔΩΝ

ΙI. Pοιοτική ανίχνευση με χρωματογραφία λεπτής στοιβάδας. Ανιχνεύεται αφού προηγουμένως διαχωριστεί από τα άλλα σάκχαρα διά χρωματογραφίας λεπτής στοιβάδας σε πλάκες επιστρωμένες με κυτταρίνη. Εμφανίζεται με το αντιδραστήριο ουρίας-υδροχλωρικού οξέος στο πυριατήριο, στους 105o C.

II. Mέθοδος ανίχνευσης και προσδιορισμού με υγρή χρωματογραφία (HPLC). Η σακχαρόζη χωρίζεται σε στήλη πυριτίου με αλκυλαμίνη και ανιχνεύεται με διαθλασιμετρία. Η περιεκτικότητα μετράται σε σχέση με εξωτερικό γνωστό δείγμα που αναλύεται πανομοιότυπα.

Παρατηρήσεις:Η αυθεντικότητα ενός γλεύκους ή ενός οίνου, μπορεί να ελεγχθεί εφαρμόζοντας τη μέθοδο με RMN του δευτερίου που χρησιμοποιείται για την ανίχνευση του εμπλουτισμού των γλευκών, των συμπυκνωμένων ανακαθαρισμένων γλευκών και των οίνων.Για την ανίχνευση και τον προσδιορισμό της σακχαρόζης μπορεί επίσης να χρησιμοποιηθεί η αέριος χρωματογραφία που περιγράφεται στο κεφάλαιο 42 στοιχείο ζ).2. MEUODOS ΠΟΙΟΤΙΚΗΣ ΑΝΙΧΝΕΥΣΗΣ ΜΕ ΧΡΩΜΑΤΟΓΡΑΦΙΑ ΛΕΠΤΗΣ ΣΤΟΙΒΑΔΑΣ

2.1. Yλικά

2.1.1. Pλάκες χρωματογραφίας με επίστρωση κυτταρίνης

2.1.2. Θάλαμος χρωματογραφίας

2.1.3. Μικροσιφώνιο ή μικρομετρική σύριγγα

2.1.4. Πυριατήριο ξηράνσεως των πλακών στους 105 +- 2o -Ψ2.2. Aντιδραστήρια

2.2.1. Άνθρακας αποχρωματισμού

2.2.2. Κινητή φάση: χλωριούχο μεθυλένιο - οξικό οξύ (ρ20 = 1,05 g/ml) - αιθανόλη - μεθανόλη - ύδωρ (50 : 25 : 9 : 6 : 10).

2.2.3. Διάλυμα εμφάνισης:Ουρία 5 g

Υδροχλωρικό οξύ 2 Μ 20 ml

Αιθανόλη 100 ml

2.2.4. Πρότυπο διάλυμα:Γλυκόζη 35 g

Φρουκτόζη 35 g

Σακχαρόζη 0,5 g

Ύδωρ (q.s.p.) μέχρι 1000 ml2.3. Τρόπος εργασίας

2.3.1. Προετοιμασία του δείγματος

Όταν το γλεύκος ή ο οίνος έχει έντονο χρώμα, αποχρωματίζεται με επεξεργασία με ενεργό άνθρακα.

Όταν πρόκειται για γλεύκος συμπυκνωμένο ανακαθαρισμένο, χρησιμοποιείται το διάλυμα που περιέχει 25% (m/m) (25o Brix) σάκχαρα, όπως αναφέρεται στο κεφάλαιο "Προσδιορισμός του pH"", στο σημείο 4.1.2. Το διάλυμα αυτό αραιώνεται στο ένα τέταρτο (1/4) με H2O φέροντας 25 ml αυτού στα 100 ml σε ογκομετρική φιάλη.2.3.2. Λήψη του χρωματογραφήματος

Sε απόσταση 2,5 cm του κατώτερου άκρου της πλάκας τοποθετούνται:- 10 μl δείγματος,- 10 μl διαλύματος αναφοράς.

H πλάκα τοποθετείται στο θάλαμο χρωματογραφίας που έχει ήδη κορεσθεί από τους ατμούς της κινητής φάσης και το μέτωπο του διαλύτη αφήνεται να προχωρήσει μέχρι 1 cm από το ανώτερο άκρο της. Αφαιρείται η πλάκα να ξηραίνεται σε ρεύμα θερμού αέρα. Η μετακίνηση του διαλύτη επαναλαμβάνεται δύο φορές και κάθε φορά στεγνώνεται η πλάκα. Η πλάκα ψεκάζεται ομοιόμορφα με 15 ml διαλύματος εμφάνισης και τοποθετείται στο πυριατήριο στους 105o C επί πέντε λεπτά.2.4. Aποτελέσματα

H σακχαρόζη και η φρουκτόζη εμφανίζονται υπό μορφή μπλε σκούρων κηλίδων σε λευκό φόντο. Η γλυκόζη δίνει μία πρασινωπή κηλίδα λιγότερο έντονη.3. MEUODOS ΑΝΙΧΝΕΥΣΗΣ ΚΑΙ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΥ ΜΕ ΧΡΩΜΑΤΟΓΡΑΦΙΑ HPLC

Oι χρωματογραφικές συνθήκες δεν δίνονται παρά μόνον ενδεικτικά.3.1. Sυσκευές

3.1.1. Χρωματογράφος υγρής φάσης υψηλής απόδοσης που φέρει:

1. σύστημα εισαγωγής του δείγματος των 10 μl.2. ανιχνευτή, διαφορικό διαθλασίμετρο ή διαθλασίμετρο-ιντερφερόμετρο.3. στήλη πυριτίου με αλκυλαμίνη (250mm μήκους και 4 mm εσωτερικής διαμέτρου).4. προστήλη που περιέχει την ίδια φάση.5. σύστημα μόνωσης ή σύστημα διατήρησης σταθερής θερμοκρασίας (30o C) του ζεύγους στήλη/προστήλη.6. καταγραφέα, ενδεχομένως ολοκληρωτή.7. παροχή της κινητής φάσης: 1 ml/min.3.1.2. Σύστημα διήθησης σε μεμβράνη (0,45 μ-μ)3.2. Aντιδραστήρια

3.2.1. Δισαπεσταγμένο ύδωρ

3.2.2. Ακετονιτρίλιο (-CH3 CN), ποιότητας -ΗΠΛΨ

3.2.3. Κινητή φάση: ακετονιτρίλιο-ύδωρ, διηθημένα σε μεμβράνη (0,45 μm), (80 20, v/v).H κινητή φάση πρέπει να απαλλάσσεται αερίων πριν χρησιμοποιηθεί.

3.2.4. Διάλυμα αναφοράς: υδατικό διάλυμα σακχαρόζης 1,2 g/l. Διήθηση σε μεμβράνη (0,45 μm).

3.3. Tρόπος εργασίας

3.3.1. Προετοιμασία του δείγματος:

- Oίνοι και γλεύκη:

διήθηση σε μεμβράνη (0,45 μm).- Aνακαθαρισμένα συμπυκνωμένα γλεύκη.

Χρησιμοποιείται το διάλυμα που λαμβάνεται αραιώνοντας το συμπυκνωμένο ανακαθαρισμένο γλεύκος σε 40% (m/v) όπως αναφέρεται στο κεφάλαιο "Ολική οξύτητα" στο σημείο 5.1.2 και διηθείται σε μεμβράνη (0,45 μm).3.3.2. Χρωματογραφικός προσδιορισμός

Εισάγονται διαδοχικά στον χρωματογράφο 10 μl διάλυμα αναφοράς και 10 μl δείγμα παρασκευασμένου όπως στο σημείο 3.3.1.Eπαναλαμβάνεται η εισαγωγή κατά την ίδια σειρά και καταγράφεται το χρωματογράφημα.O χρόνος κατακράτησης της σακχαρόζης είναι περί τα δέκα λεπτά.3.4. Yπολογισμοί

Xρησιμοποιείται για τους υπολογισμούς ο μέσος όρος των δύο μετρήσεων για το διάλυμα αναφοράς και για το δείγμα.3.4.1. Οίνοι και γλεύκη

Yπολογίζεται η περιεκτικότητα σε g/l.3.4.2. Συμπυκνωμένα ανακαθαρισμένα γλεύκη

ΈστωC g/l, η περιεκτικότητα σε σακχαρόζη του διαλύματος του συμπυκνωμένου ανακαθαρισμένου γλεύκους 40% (m/v).

Pεριεκτικότητα σακχαρόζης σε γραμμάρια ανά χιλιόγραμμο συμπυκνωμένου ανακαθαρισμένου γλεύκους: 2,5. C.3.5. Έκφραση των αποτελεσμάτων

H περιεκτικότητα σε σακχαρόζη των οίνων, των γλευκών και των συμπυκνωμένων ανακαθαρισμένων γλεύκων εκφράζεται σε γραμμάρια ανά λίτρο (οίνοι και γλεύκη) και σε γραμμάρια ανά χιλιόγραμμο (συμπυκνωμένα ανακαθαρισμένα γλεύκη) με ένα δεκαδικό.

7. ΓΛΥΚΟΖΗ ΚΑΙ ΦΡΟΥΚΤΟΖΗ 1. ORISMOS

H γλυκόζη και η φρουκτόζη μπορούν να προσδιοριστούν ποσοτικώς, ξεχωριστά με μια ενζυματική μέθοδο, με σκοπό μόνο τον υπολογισμό της σχέσης γλυκόζης/φρουκτόζης.2. ARXH

H γλυκόζη και η φρουκτόζη φωσφορυλιώνονται με τριφωσφορική αδενοσίνη (ΑΤΡ) κατά τη διάρκεια ενζυματικής αντίδρασης η οποία καταλύεται από εξοκινάση (ΗΚ) και δίνουν 6-φωσφορική γλυκόζη (G6P) και 6-φωσφορική φρουκτόζη (F6P):

γλυκόζη + ATR G6P + ADP

φρουκτόζη + ATR F6P + ADP

S' ένα πρώτο στάδιο, η 6-φωσφορική γλυκόζη οξειδώνεται προς 6-φωσφορικό εστέρα του γλυκονικού οξέος με το φωσφορικό δινουκλεοτίδιο νικοτιναμιδίου-αδενίνης (NADP) παρουσία του ενζύμου 6-φωσφορική γλυκοζο-αφυδρογενάση (G6PDH). Η παραγόμενη ποσότητα ανηγμένου φωσφορικού δινουκλεοτιδίου νικοτιναμιδίου-αδενίνης (NADPH) είναι ανάλογη με την ποσότητα της 6-φωσφορικής γλυκόζης και συνεπώς και με την ποσότητα της γλυκόζης.

G6P + NADP + G16PΔΗ 6-φωσφορικός εστέρας γλυκονικού οξέος +NADPH + H+

Aυτό που προσδιορίζεται ποσοτικώς είναι το ανηγμένο φωσφορικό δινουκλεοτίδιο νικοτιναμιδίου-αδενίνης με βάση την απορρόφησή του στα 340 nm.

Aφού η αντίδραση αυτή περατωθεί, η 6-φωσφορική φρουκτόζη μετατρέπεται με την επίδραση της φωσφογλυκοζο-ισομεράσης (PGI) σε 6-φωσφορική γλυκόζη.

H 6-φωσφορική γλυκόζη αντιδρά εκ νέου με το φωσφορικό δινουκλεοτίδιο νικοτιναμιδίου-αδενίνης, δίνοντας 6-φωσφορικό εστέρα του γλυκονικού οξέος και ανηγμένο φωσφορικό δινουκλεοτίδιο νικοτιναμιδίου-αδενίνης, το οποίο και προσδιορίζεται ποσοτικά.3. SYSKEYH

- φασματοφωτόμετρο που επιτρέπει τη μέτρηση στα 340 nm, μέγιστο απορρόφησης του NADPH. Προκειμένου για απόλυτες μετρήσεις, (όχι βάσει καμπύλης αναφοράς αλλά με αναφορά στο συντελεστή απόσβεσης του NADPH) πρέπει να ελέγχονται οι κλίμακες μήκους κύματος και απορρόφησης της συσκευής.Eλλείψει τούτου, χρησιμοποιείται φασματοφωτόμετρο ασυνεχούς φάσματος, που επιτρέπει την εκτέλεση μετρήσεων στα 334 nm ή στα 365 nm,- γυάλινες κυψελίδες με οπτική διαδρομή 1 cm ή κυψελίδες μιας χρήσης,- σιφώνια για ενζυματικό τεστ των 0,02 0,05 0,1 0,2 ml.4. ANTIDRASTHRIA

4.1. Dιάλυμα 1: ρυθμιστικό διάλυμα (τριαιθανολαμίνη 0,3 M . pH = 7,6 . 4x10 3 M σε Mg2+): 11,2 g υδροχλωρικής τριαιθανολαμίνης [(C2H5)3N, HCxi και 0,2 g de Mg SO4, 7 H2O διαλύονται σε 150 ml δισαπεσταγμένου ύδατος, προστίθενται 4 ml περίπου διαλύματος υδροξειδίου του νατρίου 5 M (NaOH) για να ληφθεί pH ίσο με 7,6 και συμπληρώνεται ο όγκος μέχρι τα 200 ml.

Tο ρυθμιστικό αυτό διάλυμα μπορεί να διατηρηθεί επί τέσσερις εβδομάδες στους + 4o C.

4.2. Dιάλυμα 2: διάλυμα φωσφορικού δινουκλεοτιδίου νικοτιναμιδίου-αδενίνης (περίπου 11,5 10 3Μ): 50 mg δινατρίου άλατος φωσφορικού δινουκλεοτιδίου νικοτιναμιδίου-αδενίνης διαλύονται σε 5 ml δισαπεσταγμένου ύδατος.

Tο διάλυμα αυτό διατηρείται στους + 4o C επί τέσσερις εβδομάδες.

4.3. Dιάλυμα 3: διάλυμα 52 τριφωσφορικής αδενοσίνης (περίπου 81 10 3M): 250 mg δινατρίου άλατος της 52 τριφωσφορικής αδενοσίνης και 250 mg οξίνου ανθρακικού νατρίουNaHCO3 διαλύονται σε 5 ml δισαπεσταγμένου ύδατος.

Tο διάλυμα αυτό διατηρείται στους + 4o C επί τέσσερις εβδομάδες.

4.4. Dιάλυμα 4:εξοκινάση/6-φωσφορική γλυκοζο-αφυδρογενάση: αναμειγνύονται 0,5 ml εξοκινάσης (2 mg πρωτεΐνης/ml δηλαδή 280 U/ml) και 0,5 ml 6-φωσφορικής γλυκοζο-αφυδρογενάσης (1 mg πρωτεΐνης ανά ml).

Το διάλυμα διατηρείται στους + 4o C ένα χρόνο.

4.5. Dιάλυμα 5: φωσφογλυκοζο-ισομεράση (2mg πρωτεΐνης ανά ml, δηλαδή 700 U/ml). Το εναιώρημα χρησιμοποιείται χωρίς αραίωση.

Το διάλυμα διατηρείται στους + 4o C ένα χρόνο.

Παρατήρηση:Το σύνολο των αντιδραστηρίων που απαιτούνται γι' αυτόν τον προσδιορισμό διατίθεται στο εμπόριο.5. TROPOS ΕΡΓΑΣΙΑΣ

5.1. Pροετοιμασία του δείγματος

Aνάλογα με την εκτιμώμενη ποσότητα γλυκόζης + φρουκτόζης ανά λίτρο, πραγματοποιούνται οι ακόλουθες αραιώσεις:

Mέτρηση στα 340 και 334 nm365 nmΑραίωση με ύδωρΣυντελεστής αραίωσης F Μέχρι 0,4 g/l 0,8 g/l--Μέχρι 4,0 g/l 8,0 g/l1+910Mέχρι 10,0 g/l20,0 g/l1+ 2425Mέχρι 20,0 g/l40,0 g/l1+ 4950Mέχρι 40,0 g/l80,0 g/l1+ 99 100Πάνω από 40,0 g/l80,0 g/l1+9991000

5.2. Pοσοτικός προσδιορισμός

Aφού το φασματοφωτόμετρο ρυθμιστεί σε μήκος κύματος 340 nm, πραγματοποιούνται οι μετρήσεις ως προς αέρα (χωρίς κυψελίδα στην οπτική διαδρομή) ή ως προς H2O.Uερμοκρασία 20 έως 25o C.Sε δύο κυψελίδες με οπτική διαδρομή 1 cm, φέρονται:

Mάρτυρας DείγμαΔιάλυμα 1 (4.1.) (σε θερμοκρασία 20o C) 2,50 ml 2,50 ml

Διάλυμα 2 (4.2.) 0,10 ml 0,10 ml

Διάλυμα 3 (4.3.) 0,10 ml 0,10 ml

Δείγμα προς προσδιορισμό - 0,20 ml

Δισαπεσταγμένο ύδωρ 0,20 ml

Aνάμειξη. μετά από τρία λεπτά περίπου σημειώνεται η τιμή της απορρόφησης για τα διαλύματα (A1). Η αντίδραση ξεκινά προσθέτοντας:διάλυμα 4 (4.4.) 0,02 ml 0,02 ml

Aνάμειξη και αναμονή επί 15 λεπτά. Πραγματοποιείται η μέτρηση της τιμής απορρόφησης και μετά από δύο λεπτά επαληθεύεται το τέλος της αντίδρασης (Α2).

Pροστίθενται αμέσως:διάλυμα 5 (4.5.) 0,02 ml 0,02 ml

Aνάμειξη. σημειώνεται η τιμή της απορρόφησης μετά από δέκα λεπτά ενώ μετά από δύο λεπτά επαληθεύεται το τέλος της αντίδρασης (Α3).

Pροσδιορίζονται οι διαφορές απορρόφησης:A2 A1 που αντιστοιχεί στη γλυκόζη,A3 A2 που αντιστοιχεί στη φρουκτόζη.Gια το μάρτυρα και το δείγμα.

Ευρίσκεται η διαφορά απορρόφησης του μάρτυρα (ΔΑM) από τη διαφορά απορρόφησης του δείγματος (DAD)και καθορίζεται:- για τη γλυκόζη: DAG = DAD DAM,- για τη φρουκτόζη: DAF = DAD DAM.

Παρατήρηση:Ο χρόνος που είναι αναγκαίος για να δράσουν τα ένζυμα μπορεί να ποικίλλει από τη μια παρτίδα στην άλλη. Παραπάνω δίνεται μόνον ενδεικτικά. Συνίσταται να προσδιορίζεται για κάθε παρτίδα.5.3. Έκφραση των αποτελεσμάτων

5.3.1. Υπολογισμός

O γενικός τύπος για τον υπολογισμό των συγκεντρώσεων είναι ο ακόλουθος:V = όγκος πειραματισμού (ml),

v = όγκος του δείγματος (ml),

ΡΜ = μοριακό βάρος της ουσίας που πρόκειται να προσδιοριστεί,

d = οπτική διαδρομή της κυψελίδας (cm),

ε = συντελεστής απορρόφησης του NADPH στα 340 nm = 6,3 (mmole 1 xlx cm 1),

V = 2,92 ml για τον προσδιορισμό της γλυκόζης,

V = 2,94 ml για τον προσδιορισμό της φρουκτόζης,

v = 0,20 ml,

ΡΜ = 180,

d = 1.

Ευρίσκεται:για τη γλυκόζη: Cg/l = 0,417 xΔΑG,

για τη φρουκτόζη: Cg/l = 0,420 x ΔΑF.

Eάν κατά την προετοιμασία του δείγματος έχει πραγματοποιηθεί κάποια αραίωση, το αποτέλεσμα πολλαπλασιάζεται επί το συντελεστή F.

Παρατήρηση:Εάν οι μετρήσεις εκτελεστούν σε μήκος κύματος 334 ή 365 nm, λαμβάνεται:- μέτρηση στα 334 nm: ε = 6,2 (mmole 1 x l x cm 1)για τη γλυκόζη: Cg/l = 0,425 x ΔΑΓ

για τη φρουκτόζη: Cg/l = 0,428 x ΔAΓ- μέτρηση στα 365nm: ε = 3,4 (mmole 1 x lx cm 1)για τη γλυκόζη: Cg/l = 0,773 x ΔΑG

για τη φρουκτόζη: Cg/l = 0,778 x ΔΑF5.3.2. Επαναληψιμότητα (-ρ)

r = 0,056 xi5.3.3. Αναπαραγωγιμότητα (-R)

R = 0,12 + 0,076 xi

xi = περιεκτικότητα σε γλυκόζη ή φρουκτόζη σε g/l.

8. ΑΝΙΧΝΕΥΣΗ ΤΟΥ ΕΜΠΛΟΥΤΙΣΜΟΥ ΤΩΝ ΓΛΕΥΚΩΝ, ΤΩΝ ΣΥΜΠΥΚΝΩΜΕΝΩΝ ΓΛΕΥΚΩΝ, ΤΩΝ ΣΥΜΠΥΚΝΩΜΕΝΩΝ ΑΝΑΚΑΘΑΡΙΣΜΕΝΩΝ ΓΛΕΥΚΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ ΟΙΝΩΝ ΜΕ ΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΗΣ ΦΑΣΜΑΤΟΣΚΟΠΙΑΣ ΠΥΡΗΝΙΚΟΥ ΜΑΓΝΗΤΙΚΟΥ ΣΥΝΤΟΝΙΣΜΟΥ ΔΕΥΤΕΡΙΟΥ (RMN FINS/SNIF NMR) 1. ORISMOS

Tα άτομα δευτερίου που περιέχονται στα σάκχαρα και το ύδωρ ενός γλεύκους σταφυλιών ανακατανέμονται μετά τη ζύμωση στα μόρια I, II, III και IV του οίνου:CH2D CH2 OH CH3 CHD OH

I IICH3 CH2 OD HOD

III IV

H προσθήκη εξωγενών σακχάρων (chaptalisation) ή ύδατος πριν από τη ζύμωση του γλεύκους έχει αντίκτυπο στην ανακατανομή του δευτερίου.

Aν γίνει σύγκριση με τις τιμές των παραμέτρων που αντιστοιχούν σ' ένα φυσικό οίνο-μάρτυρα της ίδιας περιοχής, ο εμπλουτισμός με εξωγενές σάκχαρο εκφράζεται με τις ακόλουθες μεταβολές:

Παράμετρος

Οίνος(D/H)I(D/H)II(D/H)QWR-Φυσικός- Εμπλουτισμένος με: - τευτλοσάκχαρο - καλαμοσάκχαρο - σάκχαρο αραβοσίτου

(D/H)I : ισοτοπική αναλογία στο μόριο Ι,(D/H)II : ισοτοπική αναλογία στο μόριο ΙΙ,(D/H)QW : ισοτοπική αναλογία στο ύδωρ του οίνου.

H σχέση R = 2(D/H)II/(D/H)I, εκφράζει τη σχετική κατανομή του δευτερίου στα μόρια Ι και ΙΙ. η παράμετρος R μετράται απευθείας από την ένταση h των σημάτων, οπότε R = 3hII/hI.

Tο μέγεθος (D/H)I χαρακτηρίζει κυρίως το φυτικό είδος που έχει συνθέσει το σάκχαρο και, σε μικρότερο βαθμό, τη γεωγραφική θέση του τόπου συγκομιδής (φύση του ύδατος που χρησιμοποιήθηκε κατά τη φωτοσύνθεση).

Tο (D/H)II αντιπροσωπεύει τα κλιματολογικά χαρακτηριστικά του τόπου παραγωγής των σταφυλιών (φύση των ομβρίων υδάτων και μετεωρολογικές συνθήκες) και, σε μικρότερο βαθμό, τη συγκέντρωση σακχάρου στο αρχικό γλεύκος.

Tο (D/HQW αποδίδει τις κλιματολογικές συνθήκες στον τόπο παραγωγής και την περιεκτικότητα σε σάκχαρο του αρχικού γλεύκους.2. ARXH ΤΟΥ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΥ

O προσδιορισμός των παραμέτρων που ορίζονται παραπάνω [(R, (D/H)I και [(D/H)II) πραγματοποιείται με RMN δευτερίου στην αιθανόλη, που παραλαμβάνεται με απόσταξη από τον οίνο ή τα προϊόντα ζύμωσης του γλεύκους, του συμπυκνωμένου γλεύκους, του συμπυκνωμένου ανακαθαρισμένου γλεύκους, τα οποία έχουν ληφθεί σε δεδομένες συνθήκες. ο προσδιορισμός συμπληρώνεται ενδεχομένως με τον προσδιορισμό της ισοτοπικής αναλογίας του ύδατος του οίνου, (D/HQW) και της ισοτοπικής αναλογίας 13C/12C της αιθανόλης.

Eν αναμονή της δημιουργίας μιας τράπεζας κοινοτικών δεδομένων πρέπει:- στην περίπτωση των οίνων, οι δειγματοληψίες που γίνονται στις διάφορες περιοχές παραγωγής για έλεγχο, να συνοδεύονται από λήψη φυσικών δειγμάτων-μαρτύρων (τουλάχιστον τριών) της ίδιας προέλευσης (γεωγραφική ονομασία και έτος παραγωγής). οι διάφορες αυτές δειγματοληψίες εκτελούνται εις τριπλούν,- στην περίπτωση των γλευκών, των συμπυκνωμένων γλευκών, των ανακαθαρισμένων συμπυκνωμένων γλευκών, τα δείγματα-μάρτυρες (τουλάχιστον τρία) αποτελούνται από φυσικά γλεύκη της ίδιας προέλευσης (γεωγραφικός τόπος και έτος παραγωγής).

Gια τους ελέγχους των προϊόντων που παρασκευάζονται στην ίδια τη χώρα τους, εν αναμονή της δημιουργίας μιας τράπεζας κοινοτικών δεδομένων, οι χώρες μέλη μπορούν μεταβατικά να χρησιμοποιούν μια τράπεζα εθνικών δεδομένων.3. ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΔΕΙΓΜΑΤΟΣ ΓΙΑ ΑΝΑΛΥΣΗ

3.1. Pαραλαβή της αιθανόλης και του ύδατος του οίνου

Παρατήρηση:Κάθε διάταξη παραλαβής της αιθανόλης μπορεί να χρησιμοποιηθεί υπό τον όρο ότι επιτρέπει την παραλαβή μεταξύ 98 και 98,5% της αλκοόλης του οίνου σε ένα απόσταγμα τίτλου μεταξύ 92 και 93% κατά μάζα (95% vol).3.1.1. Υλικά και αντιδραστήρια

- Sυσκευή για την απόσταξη της αιθανόλης (σχήμα 1) που περιλαμβάνει:- ηλεκτρικό θερμαντήρα φιαλών με ρυθμιστή τάσεως,- εσμυρισμένη φιάλη του ενός λίτρου,- περιστρεφόμενη κλασματική στήλη Cadiot (κινητό μέρος από τεφλόν),- κωνικές φιάλες με εσμυρισμένο πώμα των 125 ml,- φιάλες με πλαστικό πώμα των 125 και 60 ml.Aντιδραστήρια για τον προσδιορισμό ύδατος κατά Karl Fischer (π.χ. Merck 9241 και 9243).3.1.2. Τεχνική της μεθόδου

3.1.2.1. Pροσδιορίζεται ο αλκοολικός τίτλος του οίνου με ακρίβεια τουλάχιστον 0,05% vol. Έστω tv.3.1.2.2. Παραλαβή της αιθανόλης με απόσταξη

Sτη φιάλη της συσκευής αποστάξεως φέρεται ομοιογενές δείγμα 500 ml από οίνο αλκοολικού τίτλου tv, με σταθερό ποσοστό επαναρροής περίπου 0,9. Στη θέση του υποδοχέα τοποθετείται εσμυρισμένη κωνική φιάλη των 125 ml, που έχει προηγουμένως προζυγιστεί, για τη συλλογή του αποστάγματος. Συλλέγεται το υγρό που ζέει σε θερμοκρασία 78,0 έως 87,2o C, έστω 40 έως 60 ml περίπου. Όταν η θερμοκρασία υπερβεί τους 78,5o C, η συλλογή του αποστάγματος διακόπτεται για πέντε λεπτά.

Όταν η θερμοκρασία επανέλθει στους 78o C συλλέγεται και πάλι το απόσταγμα μέχρι τους 78,5o C και εργασία αυτή επαναλαμβάνεται μέχρις ότου η θερμοκρασία, μετά τη διακοπή της συλλογής και τη λειτουργία σε κλειστό κύκλωμα, δεν χαμηλώνει πια. Η πλήρης απόσταξη διαρκεί περίπου πέντε ώρες. Ο παραπάνω τρόπος εργασίας επιτρέπει να παραληφθεί το 98 έως 98,5% της συνολικής αλκοόλης του οίνου σε ένα απόσταγμα του οποίου ο τίτλος είναι μεταξύ 92 και 93% κατά μάζα (95% vol), ώστε να συμβιβάζεται με τις συνθήκες RMN της παραγράφου 4.

H λαμβανόμενη αιθανόλη ζυγίζεται.

Sε φιάλη των 60 ml φυλάσσεται ένα ομοιογενές δείγμα ελέγχου 60 ml από τις "ουρές" της απόσταξης, το οποίο αντιπροσωπεύει το ύδωρ του οίνου. Προσδιορίζεται η ισοτοπική του αναλογία.

Παρατήρηση:Αν διατίθεται φασματογράφος με καθετήρα 10 mm (βλέπε παράγραφο 4), αρκεί ένα ομοιογενές δείγμα των 300ml οίνου.3.1.2.3. Προσδιορισμός του αλκοολικού τίτλου της αλκοόλης που λαμβάνεται με την απόσταξη

Sε δείγμα 0,5 ml αλκοόλης περίπου, επακριβώς γνωστής μάζας ρ, προσδιορίζεται η περιεκτικότητα σε ύδωρ με τη μέθοδο Karl Fischer και έστω p2g.

Σχήμα 1 - Συσκευή για την απόσταξη αιθανόλης

O κατά μάζα τίτλος της αιθανόλης δίδεται από τον τύπο:3.2. Ζύμωση των γλευκών, των συμπυκνωμένων γλευκών και των συμπυκνωμένων ανακαθαρισμένων γλευκών

3.2.1.Υλικά και αντιδραστήρια

- τρυγικό οξύ,- θρεπτικό υλικό Bacto Yeast Nitrogen Base χωρίς αμινοξέα της DIFCO,- ενεργός ξηρά ζύμη (Saccharomyces ceravisiae).

Eάν η ισοτοπική αναλογία του ύδατος του γλεύκους είναι γνωστή, οι ζύμες μπορούν να ενεργοποιηθούν πριν τον εμβολιασμό επί 15 λεπτά, μέσα στο ελάχιστο δυνατό μη απεσταγμένο χλιαρό ύδωρ (1 g στα 50 ml), παραπλήσιας ισοτοπικής αναλογίας με το ύδωρ του γλεύκους.

Όταν η ισοτοπική αναλογία του ύδατος του γλεύκους δεν είναι γνωστή, προτιμάται ο απευθείας εμβολιασμός του.

H απαιτούμενη ποσότητα ξηρών ζυμών είναι της τάξεως του 1 g, έστω περίπου 1010 κύτταρα για ένα λίτρο γλεύκους.

Dοχείο για τη ζύμωση χωρητικότητας 1,5 λίτρου, εφοδιασμένο με διάταξη που επιτρέπει την εργασία σε συνθήκες προφύλαξης από τον αέρα και τη συμπύκνωση των ατμών αλκοόλης επειδή δεν επιτρέπεται καμία απώλεια αλκοόλης κατά τη ζύμωση. Το ποσοστό μετατροπής των ζυμωσίμων σακχάρων σε αιθανόλη πρέπει να είναι κατώτερο του 98%.3.2.2. Τρόπος εργασίας

3.2.2.1. Γλεύκη

- Nωπά γλεύκηFέρεται ένα λίτρο γλεύκους, του οποίου η περιεκτικότητα σε ζυμώσιμα σάκχαρα έχει προηγουμένως προσδιοριστεί, στο δοχείο που προορίζεται για τη ζύμωση. Προστίθεται 1 g ζύμη, που έχει προηγουμένως επανενεργοποιηθεί μέσα σε 50 ml χλιαρού ύδατος. Τοποθετείται στη συσκευή η διάταξη που επιτρέπει την προφύλαξη από τον αέρα. Η ζύμωση πραγματοποιείται σε θερμοκρασία 20o C περίπου μέχρι να αποζυμωθούν τα σάκχαρα. Μετά από τον προσδιορισμό του αλκοολικού τίτλου του προϊόντος της ζύμωσης και τον υπολογισμό του ποσοστού μετατροπής των σακχάρων σε αλκοόλη, το ζυμωμένο υγρό φυγοκεντρείται και κατόπιν υποβάλλεται σε απόσταξη για να παραληφθεί η αιθανόλη.

- Uειωμένα γλεύκηAποθειώνεται ποσότητα γλεύκους μεγαλύτερη από ένα λίτρο (1,2 l) με διοχέτευση ρεύματος αζώτου μέσα στο γλεύκος, το οποίο φέρεται προηγουμένως στους 70 80o C σε υδατόλουτρο υπό επαναρροή, μέχρις ότου η περιεκτικότητά του σε συνολικό διοξείδιο του θείου είναι μικρότερη από 200 mg/l. Λαμβάνεται μέριμνα ώστε να μη συμπυκνωθεί καθόλου το γλεύκος μέσω της εξάτμισης του ύδατος με τη βοήθεια αποτελεσματικού ψυκτήρα.Ένα λίτρο αποθειωμένου γλεύκους εισάγεται στο δοχείο της ζύμωσης και ακολουθείται η διαδικασία που υποδεικνύεται για τα νωπά γλεύκη.Παρατήρηση:Αν για τη θείωση του γλεύκους έχει χρησιμοποιηθεί μεταδιθειώδες κάλιο (metabisulfite), είναι απαραίτητο να προστεθεί στο γλεύκος πριν από την αποθείωση θειικό οξύ, σε αναλογία 0,25 ml πυκνού θειικού οξέος (ρ20 = 1,84 g/ml) ανά γραμμάριο μεταδιθειώδους καλίου που χρησιμοποιήθηκε ανά λίτρο γλεύκους.3.2.2.2. Συμπυκνωμένα γλεύκη

Sτο δοχείο της ζύμωσης τοποθετείται ποσότητα συμπυκνωμένου γλεύκουςV ml που περιέχει περίπου 170 g σακχάρου. Ο όγκος συμπληρώνεται μέχρι το ένα λίτρο (1000 V) ml ύδατος από το δίκτυο ύδρευσης. Προστίθεται το εναιώρημα (50 ml) ξηράς ζύμης που έχει επανενεργοποιηθεί (1 g) και 3 g -Bacto Yeast Nitrogen Base χωρίς αμινοξέα της DIFCO. Το μείγμα ομοιογενοποιείται και ακολουθείται η διαδικασία που περιγράφεται στα προηγούμενα.3.2.2.3. Συμπυκνωμένα γλεύκη ανακαθαρισμένα

Aκολουθείται η διαδικασία που περιγράφεται στο σημείο 3.2.2.2. με τη διαφορά ότι ο όγκος συμπληρώνεται μέχρι το ένα λίτρο με (1000 V) ml ύδατος από το δίκτυο ύδρευσης, στο οποίο έχουν διαλυθεί 3 g τρυγικού οξέος.

Παρατήρηση:Από το δείγμα του γλεύκους ή του αποθειωμένου , συμπυκνωμένου γλεύκους ή συμπυκνωμένου ανακαθαρισμένου γλεύκους φυλάσσεται ποσότητα 50 ml για την ενδεχόμενη παραλαβή του ύδατος και τον προσδιορισμό της ισοτοπικής αναλογίας του (D/HQW):Το ύδωρ των γλευκών μπορεί να παραληφθεί πολύ απλά με αζεοτροπική απόσταξη με τολουόλιο.

3.3. Pροετοιμασία του δείγματος αλκοόλης για την ανάλυση ΡΜΝ

3.3.1. Aντιδραστήρια

N,N τετραμεθυλουρία (TMU): χρησιμοποιείται δείγμα αναφοράς TMU με δεδομένη και ελεγμένη ισοτοπική αναλογία D/H. Το δείγμα αυτό μπορεί να το προμηθεύσει το κοινοτικό γραφείο αναφοράς Βρυξελλών:Direction generale Science, recherche et developpement,

Bureau communautaire de reference,

rue de la Loi 200,

B 1049 Bruxelles.3.3.2. Τεχνική της μεθόδου

- Kαθετήρας RMN διαμέτρου 15 mm:σε προζυγισμένη φιάλη φέρονται 7 ml της αλκοόλης που έχει ληφθεί σύμφωνα με το σημείο 3.1.2. και ζυγίζονται με ακρίβεια 0,1 mg, έστω mA. φέρονται κατόπιν στη φιάλη 3 ml του εσωτερικού προτύπου (TMU) και ζυγίζονται με ακρίβεια 0,1 mg, έστω mst. Το μείγμα ομογενοποιείται με ανακίνηση.

- Kαθετήρας RMN διαμέτρου 10 mm:3,2 ml αλκοόλης και 1,3 ml TMU αρκούν.

Aνάλογα με τον τύπο των φασματογράφων και του χρησιμοποιούμενου καθετήρα (βλέπε παράγραφο 4), προσθέστε αρκετό εξαφθοροβενζόλιο ως σταθεροποιητή του πεδίου συχνότητας (lock).

ΦασματογράφοςKαθετήρας10mm15 mm7,0 ST150 μl9,4 μl35 μl50 μl

3.4. Pροετοιμασία του δείγματος ύδατος για την ανάλυση ΡMN, για τον ενδεχόμενο προσδιορισμό της ισοτοπικής αναλογίας.3.4.1. Αντιδραστήρια

N,N τετραμεθυλουρία (TMU): βλέπε σημείο 3.3.1.

3.4.2.Τρόπος εργασίας

Sε προζυγισμένη φιάλη φέρονται 3 ml του ύδατος που έχει ληφθεί σύμφωνα με το σημείο 3.1.2. ή 3.2. (παρατήρηση) και ζυγίζονται με ακρίβεια 0,1 mg. έστω m2E 4 ml του εσωτερικού προτύπου (ΤΜΜ) προστίθενται και ζυγίζονται με ακρίβεια 0,1 mg2 έστω m2st ομογενοποιούνται με ανάδευση.

Παρατήρηση:Εάν το εργαστήριο διαθέτει φασματογράφο μάζας για ισοτοπικές αναλογίες, η μέτρηση αυτή μπορεί να γίνει σ' αυτό για να ελευθερωθεί ο φασματογράφος RMN, γιατί απαιτείται η βαθμονόμηση του λόγου TIV (σημείο 5.2.) για κάθε σειρά εξεταζομένων οίνων.4. KATAGRAFH ΤΟΥ ΦΑΣΜΑΤΟΣ RMN 2H ΤΗΣ ΑΛΚΟΟΛΗΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΥΔΑΤΟΣ

Pροσδιορισμός των ισοτοπικών παραμέτρων.4.1. Yλικά

- φασματογράφος RMN εφοδιασμένος με ειδικό καθετήρα δευτερίου συντονισμένο με τη χαρακτηριστική συχνότηταο του πεδίου Bο (π.χ., για Βο = 7,05 T,ο = 46,05 ΜΗz και για Bο = 9,4 Τ, ο = 61,4 ΜΗz), ο οποίος διαθέτει δίαυλο αποσύζευξης του πρωτονίου Β2 και δίαυλο σταθεροποίησης πεδίου-συχνότητας (lock) στη συχνότητα του φθορίου. Η διαχωριστική ικανότητα που μετράται στο φάσμα, το οποίο προσαρμόζεται χωρίς εκθετικό πολλαπλασιασμό (δηλαδή LB = 0) (σχήμα 2β), εκφραζόμενη από το πλάτος στο ημιύψος των σημάτων του μεθυλίου και του μεθυλενίου της αιθανόλης και του σήματος του μεθυλίου του TMU, πρέπει να είναι μικρότερη του 0,5 Hz.

H ευαισθησία μετράται με ένα συντελεστή εκθετικού πολλαπλασιασμού LB ίσον προς δύο (σχήμα 2α) και πρέπει να είναι ανώτερη ή ίση προς 150 για το σήμα του μεθυλίου της αιθανόλης τίτλου 95% κατ' όγκον (93,5% mas.). Σ' αυτές τις συνθήκες το όριο αξιοπιστίας για τη μέτρηση του ύψους του σήματος, υπολογιζόμενου για πιθανότητα 97,5% (test a 1 aile) και δέκα επαναλήψεις του φάσματος είναι 0,35%,- διάταξη αυτόματης παροχής δειγμάτων,- λογισμικό για την επεξεργασία δεδομένων (πρόγραμμα ηλεκτρονικού υπολογιστή),- σωλήνες των 15 mm ή των 10 mm ανάλογα με τις δυνατότητες του φασματογράφου.4.2. Rύθμιση του φασματογράφου και επαληθεύσεις

4.2.1. Ρύθμιση

Dιεξάγονται οι συνήθεις ρυθμίσεις ομοιογένειας των σημάτων και ευαισθησίας σύμφωνα με τις οδηγίες του κατασκευαστή.4.2.2. Εξακρίβωση της αξιοπιστίας των ρυθμίσεων

Xρησιμοποιούνται αιθανόλες αναφοράς, που χαρακτηρίζονται με το γράμμα C, V και Β και παρουσιάζουν διαφορετικές αλλά ακριβώς μετρημένες ισοτοπικές πυκνότητες. Έτσι έχουμε C: αλκοόλη καλαμοσακχάρου ή αραβοσίτου, V: αλκοόλη οίνου και Β: αλκοόλη ζαχαροτεύτλων. Τα δείγματα αυτά παρέχονται από το κοινοτικό γραφείο αναφοράς.

Sύμφωνα με τον τρόπο εργασίας που περιγράφεται στο σημείο 4.3., προσδιορίζονται οι ισοτοπικές τιμές των αλκοολών αυτών, οι οποίες σημειώνονται με Cmes, Vmes, Bmes (βλέπε σημείο 5.3.).

Sυγκρίνονται με τις αντίστοιχες δεδομένες τιμές αναφοράς, οι οποίες σημειώνονται με Cst, Bst, Vst (βλέπε σημείο 5.3.).

Σχήμα 2αΦάσμα ΡΜΝ2Η αιθανόλης οίνου με εσωτερικό πρότυπο (ΤΜΜ: Ν,Ν τετραμεθυλουρία)

Σχήμα 2βΦάσμα 2Η αιθανόλης που πραγματοποιείται υπό τους ίδιους όρους με αυτούς του σχήματος 2α, αλλά χωρίς εκθετικό πολλαπλασιασμού (Lb=0)

H τυπική απόκλιση της επαναληψιμότητας που προκύπτει για το μέσο όρο δέκα μετρήσεων στο ίδιο φάσμα πρέπει να είναι μικρότερη από 0,01 όσον αφορά το λόγο R και μικρότερη από 0,3 ppm όσον αφορά τα (D/H)I και (D/H)II.

Oι μέσες τιμές που λαμβάνονται για τις διάφορες ισοτοπικές παραμέτρους [R, (D/H)I, (D/H)II πρέπει να βρίσκονται μέσα στα όρια της αντίστοιχης τυπικής απόκλισης της επαναληψιμότητας, που είναι γνωστή για τις παραμέτρους αυτές στα δείγματα των τριών αλκοολών αναφοράς, τουBureau communautaire de reference (κοινοτικού γραφείου αναφοράς). Αν όχι επαναλαμβάνονται.4.3. Sυνθήκες λήψης φασμάτων RMN

Tο δείγμα αλκοόλης που έχει προετοιμαστεί σύμφωνα με το σημείο 3.3. (ή το δείγμα ύδατος κατά το σημείο 3.4.) τοποθετείται σ' ένα σωλήνα των 15 ή των 10 mm και εισάγεται στον καθετήρα.

Oι συνθήκες καταγραφής του φάσματος RMN είναι οι ακόλουθες:- η θερμοκρασία το καθετήρα (π.χ. 302o Κ) πρέπει να είναι σταθερή,- χρόνος λήψεως του φάσματος 6,8 s τουλάχιστον για εύρος φάσματος 1200 Ηz (μνήμη 16 Κ) στους 61.4 ΜΗz, δηλαδή περίπου 20 ppm ή στους 46.1 ΜΗz δηλαδή περίπου 27 ppm,- παλμός: 90o,- καθυστέρηση λήψεως: της ίδιας τάξης μεγέθους με το χρόνο που απαιτεί και η δειγματοληψία (dwell time),- ανίχνευση κάθετη ως προς το πεδίο: το "offset" (ισοστάθμιση) 01 ρυθμίζεται μεταξύ των σημάτων αναφοράς - OD και - CHD για την αιθανόλη και μεταξύ των σημάτων αναφοράς HOD και TMU για το ύδωρ,- προσδιορισμός της τιμής τουoffset αποσύζευξης 02 από το φάσμα του πρωτονίου, που μετράται στον ίδιο σωλήνα από το πηνίο ασφάλειας της αποσύζευξης. Καλή αποσύζευξη επιτυγχάνεται όταν το 02 βρίσκεται στο μέσο του διαστήματος μεταξύ των συχνοτήτων συντονισμού των ομάδων CH3 και CH2 . Χρησιμοποιείστε τον τρόπο αποσύζευξης ευρείας ζώνης.

Gια κάθε φάσμα πραγματοποιείται μια σειρά NS μετρήσεων αρκετών για να ληφθεί η σχέση σήματος/θορύβου σύμφωνα με την παράγραφο 4 σημείο 1 και επαναλαμβάνεται ΝΕ = 10 φορές η σειρά αυτή των NS. Οι τιμές των NS εξαρτώνται από τον τύπο του χρησιμοποιούμενου φασματογράφου και του καθετήρα (βλέπε παράγραφο 4) και παράδειγμα:

ΦασματογράφοςKαθετήρας10 mm15 mm7,05 TNS = 304NS = 2009,04 TNS = 200NS = 128

5. EKFRASH TVN APOTELESMATVN

5.1. Αιθανόλη

Gια καθένα από τα δέκα φάσματα προσδιορίζονται (βλέπε φάσμαRMN της αιθανόλης, εικόνα 2α):- CH3CHDOH mst et mAβλέπε σημείο 3.3.2.- tDm βλέπε σημείο 3.1.2.3.- (D/H)st = ισοτοπική αναλογία του εσωτερικού προτύπου (TMU), που αναγράφεται μέσα στο φιαλίδιο το οποίο διατίθεται από το κοινοτικό γραφείο αναφοράς.

H χρήση του ύψους των σημάτων αντί των μετρουμένων με μικρότερη ακρίβεια εμβαδών υποθέτει εύρος γραμμής ίσο προς το ήμισυ του ύψους, πράγμα που αποτελεί λογική προσέγγιση (σχήμα 2β).5.2. Ύδωρ

Όταν η ισοτοπική αναλογία του ύδατος προσδιορίζεται με RMN, από το μείγμα ύδατος TMU, χρησιμοποιείται ο ακόλουθος τύπος:όπου- m2st et m2E βλέπε σημείο 3.4.2.- (D/H)st = ισοτοπική αναλογία του εσωτερικού προτύπου (TMU) που αναγράφεται μέσα στο φιαλίδιο το οποίο διατίθεται από το κοινοτικό γραφείο αναφοράς (BCR).

5.3. Για καθεμία από τις ισοτοπικές παραμέτρους υπολογίζεται ο μέσος όρος των δέκα προσδιορισμών και το όριο αξιοπιστίας.

Ένα προαιρετικό λογισμικό (SOFT WARF) (π.χ. SINF NMR), που μπορεί να προσαρμοστεί στον υπολογιστή φασματογράφου επιτρέπει την εκτέλεση των υπολογισμών αυτών απευθείας.

Παρατήρηση:Αν μετά τη ρύθμιση του φασματογράφου, εμφανίζεται μια συστηματική απόκλιση μεταξύ τιμών που λαμβάνονται για τα ισοτοπικά χαρακτηριστικά των αλκοολών αναφοράς (σημείο 4.2.2.) και των τιμών που δίδονται από το κοινοτικό γραφείο αναφοράς, με προσέγγιση τυπικής απόκλισης, μπορεί να γίνει η παρακάτω διόρθωση, προκειμένου να ευρεθεί η πραγματική τιμή ενός τυχόντος δείγματος Χ.

H αναγωγή μπορεί να γίνει λαμβάνοντας τις τιμές των δειγμάτων αναφοράς που πλαισιώνουν αυτήν του δείγματος Χ.

Έστω (D/H)iXmes = η τιμή που προκύπτει από τη μέτρηση και (D/H)iXcorr η διορθωμένη τιμή. οπότε θα ισχύει:(D/H)iXcorr = (D/H)iBst + a [(D/H)iXmes (D/H)iBmes

Pαράδειγμα:δείγματα αναφοράς που διατίθενται ελεγμένα από το κοινοτικό γραφείο αναφοράς:(D/H)IVst = 102,0 ppm (D/H)IBst = 91,95 ppmδείγματα αναφοράς που μετρήθηκαν στο εργαστήριο:(D/H)IVmes = 102,8 ppm (D/H)IBmes = 93,0 ppmύποπτο δείγμα με μη διορθωμένη τιμή:(D/H)iXmes = 100,2 ppmυπολογίζεται α = 1,0255 και (D/H)iXcorr = 99,3 ppm6. ERMHNEIA ΤΩΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ

H τιμή RX που προκύπτει για την αναλογία R του ύποπτου δείγματος συγκρίνεται με τις αναλογίες που έχουν ληφθεί για τους οίνους-μάρτυρες. Αν η RX απέχει περισσότερο από δύο τυπικές αποκλίσεις από τη μέση τιμή RT που λαμβάνεται στους οίνους μάρτυρες, αυτό αποτελεί ένδειξη αλλοίωσης.6.1. Eμπλουτισμός με σάκχαρο τεύτλων ή καλαμοσακχάρου ή γλυκόζης αραβοσίτου

6.1.1. Στους οίνους

RX υψηλότερη από την RT: ένδειξη προσθήκης τευτλοσακχάρου,

RX χαμηλότερη από την RT: ένδειξη προσθήκης καλαμοσακχάρου ή σακχάρου αραβοσίτου.Sημειώστε ότι (D/H)IIX και (D/H)QXW είναι αυξημένα.Eξετάζεται η παράμετρος (D/H)IX. Αποτελεί ένδειξη:- προσθήκης τευτλοσακχάρου:η τιμή (D/H)XII του ύποπτου δείγματος είναι μικρότερη από την (D/H)IT, μέση τιμή του μάρτυρα, περισσότερο από μία τυπική απόκλιση, ανά μέτρηση,- προσθήκης τευτλοσακχάρου ή σακχάρου αραβοσίτου:

η τιμή (D/H)IX είναι μεγαλύτερη από την (D/H)IT, περισσότερο από μία τυπική απόκλιση, ανά μέτρηση,- υπολογισμός εμπλουτισμού Ε, σε % κατ' όγκον αιθανόλης: περίπτωση εμπλουτισμού με τευτλοσάκχαρο (8):(D/H)IB = ισοτοπική αναλογία για τη θέση Ι της αλκοόλης των τεύτλων: (D/H)IB = 92.5 (8).t V = αλκοολικός τίτλος του εξεταζόμενου οίνου (Χ), περίπτωση εμπλουτισμού με καλαμοσάκχαρο ή σάκχαρο αραβοσίτου

(D/H)IT = ισοτιπική αναλογία της θέσης Ι της αλκοόλη του καλαμοσακχάρου ή του αραβοσίτου (D/H)IC = 110.5tV = αλκοολικός τίτλος του εξεταζόμενου οίνου (Χ).6.1.2. Στα γλεύκη, στα συμπυκνωμένα γλεύκη και στα ανακαθαρισμένα συμπυκνωμένα γλεύκη

Oι τιμές των ισοτοπικών παραμέτρων της αλκοόλης που παραλαμβάνεται, όπως αναφέρεται στο σημείο 3.1. από το ζυμωθέν προϊόν που προήλθε (σημείο 3.2.) από γλεύκος και ανακαθαρισμένο συμπυκνωμένο γλεύκος, εξετάζονται σύμφωνα με τις οδηγίες που δίνονται στο μέρος 6 "Ερμηνεία των αποτελεσμάτων" (6.1.1), συγκριτικά προς την αλκοόλη που παραλαμβάνεται με απόσταξη από το προϊόν ζυμώσεως των γλευκών, των συμπυκνωμένων γλευκών ή των ανακαθαρισμένων συμπυκνωμένων γλευκών.

O εμπλουτισμός Ε % vol., εκφράζει τον όγκο της αλκοόλης που προστέθηκε στο ζυμωθέν προϊόν. Γνωρίζοντας την ενδεχόμενη αραίωση πριν από τη ζύμωση (συμπυκνωμένα γλεύκη και ανακαθαρισμένα συμπυκνωμένα γλεύκη) και δεχόμενοι ότι 16,83 g σακχάρου δίδουν 1% vol αλκοόλης, υπολογίζεται η ποσότητα σε μάζα σακχάρου που προστέθηκε ανά λίτρο γλεύκους, συμπυκνωμένου γλεύκους ή ανακαθαρισμένου συμπυκνωμένου γλεύκους σταφυλής.6.2. Eμπλουτισμός με μείγμα από τευτλοσάκχαρο και καλαμοσάκχαρο ή γλυκόζη αραβοσίτου

Oι ισοτοπικές αναλογίες (D/H)I και R μεταβάλλονται λιγότερο από ό,τι με την προσθήκη ενός μόνο τύπου ζάχαρης.

H (D/H)II καθώς και η (D/H)WQ αυξάνονται.Oι προσθήκες αυτές μπορούν να επιβεβαιωθούν με προσδιορισμό της αναλογίας 13C/12C στην αιθανόλη με φασματομετρία μάζας. στην περίπτωση αυτή η εν λόγω αναλογία αυξάνεται.

9. ΤΕΦΡΑ 1. ORISMOS

Tέφρα καλείται το σύνολο των προϊόντων αποτέφρωσης του στερεού υπολείμματος που λαμβάνεται μετά την εξάτμιση του οίνου, όταν αυτή πραγματοποιείται κατά τέτοιο τρόπο ώστε να λαμβάνεται τελικά το σύνολο των κατιόντων (πλην του αμμωνίου) υπό μορφή ανθρακικών και άλλων ανύδρων μεταλλικών αλάτων.2. ARXH ΤΗΣ ΜΕΘΟΔΟΥ

Aποτέφρωση του στερεού υπολείμματος του οίνου σε θερμοκρασία μεταξύ 500o C και 550o C μέχρις ότου καεί τελείως ο άνθρακας.3. EJOPLISMOS

3.1. Yδατόλουτρο 100o C.

3.2. Zυγός με ευαισθησία 1/10ο του χιλιοστογράμμου.

3.3. Uερμαντική πλάκα ή διάταξη εξατμίσεως υπερύθρων ακτίνων.

3.4. Hλεκτρικός κλίβανος με διάταξη ρύθμισης θερμοκρασίας.

3.5. Ξηραντήρας.

3.6. Kάψα από πλατίνα διαμέτρου 70 mm και ύψους 25mm με επίπεδο πυθμένα.4. TROPOS ΕΡΓΑΣΙΑΣ

Sε προζυγισμένη κάψα λευκοχρύσου (Pog), φέρονται 20 ml οίνου. Επακολουθεί εξάτμιση σε υδατόλουτρο στους 100o C ή κάτω από λυχνία υπερύθρων ακτίνων μέχρις απανθρακώσεως. Όταν δεν εκλύονται πια ατμοί, η κάψα φέρεται στον ηλεκτρικό κλίβανο και ακολουθεί αποτέφρωση στους 525o C +- 25o C. Μετά από 15 λεπτά, η κάψα εξάγεται από τον κλίβανο, προστίθενται 5 ml απεσταγμένου ύδατος που εξατμίζονται στη συνέχεια στο υδατόλουτρο ή κάτω από τη λυχνία υπερύθρων ακτίνων και στη συνέχεια η κάψα θερμαίνεται και πάλι στους 525o C για διάστημα δέκα περίπου λεπτών.

Eάν η καύση των ανθρακούχων σωματιδίων δεν είναι πλήρης, επαναλαμβάνονται οι εργασίες έκπλυσης των ανθρακούχων σωματιδίων εξάτμισης του ύδατος και αποτέφρωσης.

Sτην περίπτωση οίνων πλουσίων σε σάκχαρα, συνιστάται να προστίθενται στο στερεό υπόλειμμα μερικές σταγόνες καθαρού φυτικού ελαίου πριν από την πρώτη αποτέφρωση, ώστε να αποφεύγεται η υπερχείλιση του περιεχομένου.

Aφού ψυχθεί στον ξηραντήρα, η κάψα ζυγίζεται και έστω Ρ1 g.

Tο βάρος της τέφρας που αντιστοιχεί στο δείγμα (20 ml) είναιest: p = (P1 Po) g.5. EKFRASH ΤΩΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ

5.1. Tρόπος υπολογισμού

Tο βάρος Ρ της τέφρας εκφραζόμενο σε γραμμάρια ανά λίτρο με δύο δεκαδικά είναι: Ρ = 50 . p.

10. ΑΛΚΑΛΙΚΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΤΕΦΡΑΣ 1. ORISMOS

Αλκαλικότητα της τέφρας καλείται το σύνολο των κατιόντων, πλην του αμμωνίου, που είναι ενωμένα με τα οργανικά οξέα του οίνου.2. ARXH ΤΗΣ ΜΕΘΟΔΟΥ

Ογκομέτρηση παρουσία πορτοκαλόχρου του μεθυλίου στις τέφρες που καθίστανται διαλυτές εν θερμώ με γνωστή περίσσεια τιτλοδοτημένου διαλύματος οξέος.3. ANTIDRASTHRIA ΚΑΙ ΕΞΟΠΛΙΣΜΟS

3.1. Dιάλυμα θειικού οξέος 0,05 M (H2SO4).

3.2. Dιάλυμα υδροξειδίου του νατρίου 0,1 M (NaOH).

3.3. Dιάλυμα πορτοκαλόχρου του μεθυλίου 0,1 g% σε απεσταγμένο ύδωρ.

3.4. Yδατόλουτρο σε θερμοκρασία 100o C.4. TROPOS ΕΡΓΑΣΙΑΣ

Sε κάψα λευκοχρύσου που περιέχει την τέφρα 20 ml οίνου, προστίθενται 10 ml διαλύματος θειικού οξέος (σημείο 3.1.). Η κάψα φέρεται σε υδατόλουτρο θερμοκρασίας 100o C επί 15 λεπτά περίπου, συνθλίβοντας το περιεχόμενο με μια γυάλινη ράβδο για να επιταχυνθεί η διάλυση. Προστίθενται κατόπιν έντεκα σταγόνες διαλύματος πορτοκαλόχρου του μεθυλίου και η περίσσεια του θειικού οξέος ογκομετρείται με διάλυμα υδροξειδίου του νατρίου (σημείο 3.2.) μέχρις ότι το χρώμα του δείκτη αλλάξει σε κίτρινο.5. EKFRASH ΤΩΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ

Tρόπος υπολογισμού

H αλκαλικότητα της τέφρας εκφραζόμενη σε χιλιοστοϊσοδύναμα ανά λίτρο, με ένα δεκαδικό, δίνεται από τον τύπο:

A = 5 (10 n)n = αριθμός χιλιοστολίτρων υδροξειδίου του νατρίου 0,1 M.

11. ΧΛΩΡΙΟΥΧΑ ΑΛΑΤΑ 1. ARXH ΤΗΣ ΜΕΘΟΔΟΥ

Tα χλωριούχα άλατα προσδιορίζονται ποσοτικώς κατευθείαν στον οίνο ποτενσιομετρικώς με χρήση ηλεκτροδίου Ag/AgCl.2. SYSKEYES ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΑ

2.1. Xιλιοστοβολτομετρικό pHμετρο, βαθμολογημένο τουλάχιστον στην τιμή του 2 κατά 2 mV.

2.2. Mαγνητικός αναδευτήρας.

2.3. Hλεκτρόδιο Ag/AgCl, με ηλεκτρολύτη κεκορεσμένο διάλυμα νιτρικού καλίου.

2.4. Mικροπροχοΐδα βαθμολογημένη κατά εκατοστά τουml.

2.5. Xρονόμετρο.3. ANTIDRASTHRIA ΑΝΑΦΟΡΑΣ

3.1. Dιάλυμα χλωριούχων αλάτων: 2,1027 g χλωριούχου καλίου, KCl (μέγιστο 0,005% Br), ξηρανθέντος προ της χρήσης με διατήρηση επί μερικές ημέρες σε ξηραντήρα, διαλύονται σε απεσταγμένο ύδωρ και το αρχικό διάλυμα φέρεται σε όγκο 1 λίτρου: 1 ml διαλύματος αυτού περιέχει 1 mg Cl .

3.2. Tιτλοδοτημένο διάλυμα νιτρικού αργύρου: 4,7912 g νιτρικού αργύρου, AgNO3, αναλυτικής καθαρότητας διαλύονται και αραιώνονται σε όγκο 1 λίτρου σε αλκοολικό διάλυμα 10% (κατ' όγκον): 1 ml του διαλύματος αυτού αντιστοιχεί σε 1mg de Cl .

3.3. Kαθαρό νιτρικό οξύ περιεκτικότητας τουλάχιστον 65% (ρ20 = 1,40 g/ml).4. TROPOS ΕΡΓΑΣΙΑΣ

4.1. 5,0 ml πρότυπου διαλύματος χλωριούχων αλάτων, φέρονται σε κυλινδρικό δοχείο 150ml, τοποθετημένο επάνω σε μαγνητικό αναδευτήρα, αραιώνονται στα 100 ml με απεσταγμένο ύδωρ και με 1,0ml νιτρικού οξέος τουλάχιστον 65%. Μετά την εμβάπτιση του ηλεκτροδίου, στο διάλυμα του νιτρικού αργύρου ακολουθεί ο προσδιορισμός με τη διαδοχική προσθήκη κλασμάτων του τιτλοδοτημένου διαλύματος υπό ήπια ανάδευση. Η αρχική προσθήκη είναι 1,00 ml για τα τέσσερα πρώτα ml και ακολουθεί η ανάγνωση των αντίστοιχων τιμών σε mv. Εν συνεχεία προστίθενται τα επόμενα 2 ml κατά κλάσματα των 0,20ml. Τέλος, επαναλαμβάνονται οι προσθήκες κατά κλάσματα του 1 ml μέχρις ότου προστεθούν συνολικώς 10 ml. Μετά κάθε προσθήκη επιβάλλεται αναμονή επί 30 δευτερόλεπτα περίπου, πριν γίνει η αντίστοιχη ανάγνωση σε χιλιοστοβόλτ. Οι ληφθείσες τιμές φέρονται σε ένα φύλλο χιλιοστομετρικού χαρτιού, συναρτήσει των αντιστοίχων ml του τιτλοδοτημένου διαλύματος και ακολουθεί ο προσδιορισμός του δυναμικού του ισοδυνάμου σημείου σύμφωνα με το ιδιαίτερο σημείο της σχετικής καμπύλης.

4.2. 5 ml του πρότυπου διαλύματος χλωριούχων αλάτων φέρονται σε κυλινδρικό δοχείο όγκου 150 ml όπως και 95 ml απεσταγμένου ύδατος και 1 ml νιτρικού οξέος 65% τουλάχιστον. Εμβαπτίστε το ηλεκτρόδιο και τιτλοδοτείστε υπό ανάδευση έως ότου ληφθεί το δυναμικό του ισοδυνάμου σημείου. Ο προσδιορισμός αυτός επαναλαμβάνεται μέχρις ότου επιτευχθεί μια ικανοποιητική συμφωνία αποτελεσμάτων. Ο έλεγχος αυτός πρέπει να γίνεται πριν από κάθε σειρά προσδιορισμών των χλωριούχων αλάτων στα δείγματα.

4.3. 50 ml του προς ανάλυση οίνου φέρονται σε κυλινδρικό δοχείο των 150 ml. Προστίθενται 50 ml απεσταγμένου ύδατος και 1 ml νιτρικού οξέος τουλάχιστον 65% και στη συνέχεια υποβάλλονται σε ποσοτική ανάλυση σύμφωνα με τη διαδικασία που αναφέρεται στο σημείο 4.2.5. EKFRASH ΤΩΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ

5.1. Yπολογισμοί

Aν n παριστά τον αριθμό των ml του τιτλοδοτημένου διαλύματος νιτρικού αργύρου, η περιεκτικότητα σε χλώριο του υπό μελέτη υγρού είναι:

20 x n εκφραζόμενη σε mg χλωρίου ανά λίτρο,0,5633 x n εκφραζόμενη σε χιλιοστοϊσοδύναμα ανά λίτρο,32,9 x n εκφραζόμενη σε mg χλωριούχου νατρίου ανά λίτρο.5.2. Eπαναληψιμότητα (ρ):

r = 1,2 mg χλωρίου ανά λίτροr = 0,03 me/lr = 2,0 mg NaCl/l.

5.3. Aναπαραγωγιμότητα (Ρ):

R = 4,1 mg χλωρίου ανά λίτροR = 0,12 me/lR = 6,8 mg NaCl/l.6. Σημείωση: Ακριβέστατος ποσοτικός προσδιορισμός.

Aναφορά στην καμπύλη πλήρους τιτλοδότησης που ελήφθη κατά τη διάρκεια της ποσοτικής ανάλυσης του υπό μελέτη υγρού με το διάλυμα νιτρικού αργύρου.

α) 50 ml του προς ανάλυση οίνου φέρονται σε κυλινδρικό δοχείο των 150 ml. Προστίθενται 50 ml απεσταγμένου ύδατος και 1 ml νιτρικού οξέος τουλάχιστον 65%. Ακολουθεί τιτλοδότηση μέσω διαλύματος νιτρικού αργύρου, προχωρώντας με προσθήκες 0,5 ml για τις οποίες λαμβάνονται οι αντίστοιχες τιμές σε mv. Με την πρώτη αυτή τιτλοδότηση συνάγεται ο κατά προσέγγιση όγκος του απαιτουμένου διαλύματος νιτρικού αργύρου.

β) ξαναρχίζει ο ποσοτικός προσδιορισμός υπό τις αυτές συνθήκες. Προχωρείτε καταρχήν σε προσθήκες 0,5 ml διαλύματος τιτλοδότησης μέχρις ότου ο προστιθέμενος όγκος είναι κατώτερος κατά 1,5 έως 2 ml του όγκου που προσδιορίσθηκε στο στοιχείο α). Στη συνέχεια πραγματοποιούνται σε προσθήκες 0,2 ml. Συνεχίστε τις προσθήκες μέχρι του κατά προσέγγιση σημειωμένου ισοδυνάμου σημείου, κατά συμμετρικό τρόπο, με την προσθήκη κλασμάτων 0,2 ml και έπειτα 0,5 lm.

Tο τελικό σημείο του ποσοτικού προσδιορισμού και ο ακριβώς καταναλωθείς όγκος του διαλύματος νιτρικού αργύρου λαμβάνεται:- είτε με τη χάραξη της καμπύλης και τον προσδιορισμό του ισοδυνάμου σημείου,- είτε με τον ακόλουθο τύπο υπολογισμού:όπου:V = όγκος τιτλοδοτημένου διαλύματος στο ισοδύναμο σημείο,V2 = όγκος τιτλοδοτημένου διαλύματος με τη μεγαλύτερη αιχμή δυναμικού,ΔVi =σταθερός όγκος προστιθεμένων κλασμάτων τιτλοδοτημένου διαλύματος δηλαδή 0,2 ml,ΔΔΕ1 = διαφορά δυναμικού - δεύτερη πριν από τη μεγαλύτερη μεταβολή δυναμικού,ΔΔΕ2 = διαφορά δυναμικού - δεύτερη μετά τη μεγαλύτερη μεταβολή δυναμικού.

Pαράδειγμα:

Όγκος τιτλοδοτημένου διαλύματος AgNO3Δυναμικό σε mVΔιαφορά δυναμικού ΔΕΔεύτερη διαφορά δυναμικού ΔΔΕ 0204 40,2208 0 40,4212 2 60,6218 0 60,8224 0 61,0230 2 81,2238 4121,425010221,627222441,831610342,0350 8262,2376 6202,4396

Sτο παράδειγμα αυτό, το τελικό σημείο της τιτλοδότησης κείται μεταξύ των 1,6 και των 1,8 ml, επειδή στο διάστημα αυτό εμφανίζεται το μεγαλύτερο άλμα δυναμικού (ΔΕ = 44 mV). Ο όγκος του τιτλοδοτημένου διαλύματος νιτρικού αργύρου που καταναλώνεται για τον ποσοτικό προσδιορισμό των χλωριούχων αλάτων κατά τη δειγματοληψία, είναι:

12. ΘΕΙΙΚΑ ΑΛΑΤΑ 1. ARXH ΤΩΝ ΜΕΘΟΔΩΝ

1.1. Mέθοδος αναφοράς

Kαταβύθιση και ζύγιση θειικού βαρίου. Το υπό τις αυτές συνθήκες συγκαθιζάνον φωσφορικό βάριο απομακρύνεται με έκπλυση του ιζήματος με υδροχλωρικό οξύ.

Sτην περίπτωση του γλεύκους και των πλουσίων σε διοξείδιο του θείου οίνων συνίσταται η προηγούμενη αποθείωση με βρασμό απουσία αέρος.1.2. Tαχεία μέθοδος δοκιμής

Tαξινόμηση των οίνων σε έναν αριθμό κατηγοριών με μια μέθοδο που χαρακτηρίζεται ως "μέθοδος των ορίων" βασιζόμενη στην καταβύθιση θειικού βαρίου με τη βοήθεια ενός τιτλοδοτημένου διαλύματος ιόντων βαρίου.2. MEUODOS ΑΝΑΦΟΡΑΣ

2.1.Aντιδραστήρια

2.1.1. Dιάλυμα υδροχλωρικού οξέος 2 Μ.

2.1.2. Dιάλυμα χλωριούχου βαρίου περιεκτικότητας 200 g/l σε BaCl2 . 2H2O.2.2. Tρόπος εργασίας

2.2.1. Γενική περίπτωση

Sε ένα φυγοκεντρικό σωλήνα των 50 ml εισάγονται 40 ml του υπό ανάλυση δείγματος. Προστίθενται 2 ml θειικού οξέος 2 Μ και 2 ml διαλύματος χλωριούχου βαρίου των 200 g/l. Ανάδευση με γυάλινη ράβδο. Έκπλυση της ράβδου με λίγο απεσταγμένο ύδωρ και παραμονή του διαλύματος εν ηρεμία επί πέντε λεπτά. Φυγοκέντρηση για πέντε λεπτά και απόχυση με προσοχή του υπερκειμένου υγρού.

Aκολουθεί έκπλυση του ιζήματος θειικού βαρίου με τον ακόλουθο τρόπο: προσθήκη 10 ml υδροχλωρικού οξέος 2 Μ, θέση του ιζήματος σε αιώρηση και φυγοκέντρηση επί πέντε λεπτά. Διαχωρισμός με προσοχή του υπερκείμενου υγρού. Επανάληψη της έκπλυσης του ιζήματος, υπό τις αυτές συνθήκες, δύο φορές με 15 ml ύδατος απεσταγμένου κάθε φορά.

Pοσοτική μεταφορά, υπό έκπλυση με απεσταγμένο ύδωρ, του ιζήματος σε ζυγισμένη κάψα από λευκόχρυσο, τοποθετημένη σε ατμόλουτρο, 100o C και παραμονή μέχρις εξατμίσεως εν ξηρώ. Το ξηρανθέν ίζημα πυρώνεται, μερικές φορές σε φλόγα μέχρις ότου μετατραπεί σε ένα λευκό υπόλειμμα. Παραμονή για ψύξη σε ένα ξηραντήριο και ζύγιση.

Έστωm η μάζα σε mg του θειικού βαρίου που προκύπει.2.2.2. Ειδική περίπτωση: Θειωμένα γλεύκη και οίνοι με μεγάλη περιεκτικότητα σε διοξείδιο του θείου.

Pροβείτε πριν από τον προσδιορισμό, στην απομάκρυνση του διοξειδίου του θείου.

Sε μια κωνική φιάλη των 500 ml, εφοδιασμένη με χοάνη μετά κρουνού και σ