ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ της 6ης Δεκεμβρίου 1996 περί εγκρίσεως των γενικών κατευθύνσεων για τα ενδεικτικά προγράμματα σχετικά με τα συνοδευτικά χρηματοδοτικά και τεχνικά μέτρα για τη μεταρρύθμιση των οικονομικών και κοινωνικών δομών στο πλαίσιο της ευρωμεσογειακής εταιρικής σχέσης (MEDA) (96/706/ΕΚ)

ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,

Έχοντας υπόψη:

τη συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας,

τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1488/96 του Συμβουλίου, της 23ης Ιουλίου 1996, σχετικά με τα συνοδευτικά χρηματοδοτικά και τεχνικά μέτρα (MEDA) για τη μεταρρύθμιση των οικονομικών και κοινωνικών δομών στα πλαίσια της ευρωμεσογειακής εταιρικής σχέσης (1), και ιδίως το άρθρο 9 παράγραφος 1,

την πρόταση της Επιτροπής,

Εκτιμώντας:

ότι η Επιτροπή πρέπει να συνεκτιμήσει και τα πορίσματα και τις συστάσεις των εκθέσεων του Ελεγκτικού Συνεδρίου επί της μεσογειακής συνεργασίας 7

ότι το άρθρο 9 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1488/96 προβλέπει ότι το Συμβούλιο εγκρίνει, κατόπιν προτάσεως της Επιτροπής, γενικές κατευθύνσεις για τα ενδεικτικά προγράμματα, με τα οποία πρόκειται να καθοριστούν οι κύριοι στόχοι της συνεργασίας με τους μεσογειακούς εταίρους 7

ότι η Επιτροπή υπέβαλε στις 8 Μαρτίου 1995 ανακοίνωση με τίτλο «Η ενίσχυση της μεσογειακής πολιτικής της Ευρωπαϊκής Ένωσης: προτάσεις για την εφαρμογή μιας ευρωμεσογειακής εταιρικής σχέσης» 7

ότι με τη διακήρυξη της Βαρκελώνης εγκαθιδρύθηκε η ευρωμεσογειακή εταιρική σχέση, προκειμένου να αντιμετωπισθούν οι προκλήσεις στις οποίες καλείται να αντεπεξέλθει η περιοχή,

ΑΠΟΦΑΣΙΖΕΙ:

Άρθρο 1

Εγκρίνονται οι γενικές κατευθύνσεις για τα ενδεικτικά προγράμματα τα οποία αφορούν τα χρηματοδοτικά και τεχνικά μέτρα που θα πλαισιώσουν τη μεταρρύθμιση των οικονομικών και κοινωνικών δομών στο πλαίσιο της ευρωμεσογειακής εταιρικής σχέσης («ενδεικτικά προγράμματα MEDA»), όπως αναπτύσσονται στο παράρτημα της παρούσας απόφασης.

Άρθρο 2

Οι γενικές κατευθύνσεις θα επανεξετασθούν παράλληλα με τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1488/96, σύμφωνα με το άρθρο 15 παράγραφος 6 αυτού.

Άρθρο 3

Η παρούσα απόφαση δημοσιεύεται στην Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων.

Αρχίζει να ισχύει από την ημερομηνία δημοσίευσής της.

Βρυξέλλες, 6 Δεκεμβρίου 1996.

Για το Συμβούλιο

Ο Πρόεδρος

D. SPRING

(1) ΕΕ αριθ. L 189 της 30. 7. 1996, σ. 1.

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

ΓΕΝΙΚΕΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΑ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ MEDA

1. Το πρόγραμμα που θεσπίστηκε με τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1488/96 («πρόγραμμα MEDA») αποτελεί το κυριότερο χρηματοδοτικό μέσο που διαθέτει η Ευρωπαϊκή Κοινότητα για την υλοποίηση της ευρωμεσογειακής εταιρικής σχέσης. Το πρόγραμμα αποσκοπεί κυρίως στην ενθάρρυνση και στήριξη της μεταρρύθμισης των οικονομικών και κοινωνικών δομών των μεσογειακών εταίρων, ιδίως ως προετοιμασία για την ελευθέρωση των συναλλαγών με την Ευρωπαϊκή Κοινότητα.

2 Το πρόγραμμα MEDA θεμελιώνεται στο σεβασμό των αρχών της δημοκρατίας, του κράτους δικαίου, των δικαιωμάτων του ανθρώπου και των θεμελιωδών ελευθεριών, των οποίων αποτελούν απαραίτητο συστατικό στοιχείο και των οποίων η παραβίαση θα δικαιολογούσε τη λήψη κατάλληλων μέτρων.

Η πείρα από τα διμερή πρωτόκολλα

3. Το πρόγραμμα MEDA πρόκειται να βασιστεί στην πείρα από τη λειτουργία των μέσων της αναθεωρημένης μεσογειακής πολιτικής, δηλαδή των διμερών χρηματοδοτικών πρωτοκόλλων και της χρηματοδοτικής διευκόλυνσης για την περιφερειακή συνεργασία. Μετά από τέσσερις γενεές χρηματοδοτικών πρωτοκόλλων με τους μεσογειακούς εταίρους, χρειάζεται η βελτίωση του συστήματος εκτέλεσης των δραστηριοτήτων συνεργασίας. Είναι απαραίτητο να υπάρχει μεγαλύτερη ευελιξία στον προγραμματισμό, ούτως ώστε το πρόγραμμα MEDA να ανταποκριθεί στις προκλήσεις μιας σημαντικά εντατικότερης συνεργασίας, τόσο σε νέους όσο και σε ήδη υφιστάμενους τομείς. Έτσι, δεν θα διασπάται η προσπάθεια συνεργασίας σε υπερβολικά ευρύ φάσμα δραστηριοτήτων και δικαιούχων, και θα παρέχεται κίνητρο για την ταχεία και αποδοτική εκτέλεση των πιστώσεων για αναλήψεις υποχρεώσεων και πληρωμές. Επίσης, το MEDA πρέπει να μπορεί να αναπροσαρμόζεται διαχρονικώς, ακολουθώντας τα διδάγματα από την εφαρμογή του και την εξέλιξη των αναγκών και των προτεραιοτήτων των μεσογειακών εταίρων, με βάση τις κοινωνικοοικονομικές προκλήσεις. Ειδικότερα, είναι σκόπιμο να διατηρηθεί επαρκής ευελιξία κατά τη διάθεση ποσών για άνευ όρων δημοσιονομική στήριξη στο πλαίσιο των ενδεικτικών προγραμμάτων, ούτως ώστε οι χρηματοδοτήσεις στο ρυθμό των μεταρρυθμίσεων και στην προϊούσα μακροοικονομική σταθεροποίηση.

Πολυετής προγραμματισμός

4. Η πρόσθετη ευελιξία του προγράμματος MEDA πρέπει να συμπληρώνεται από σαφή μέθοδο προγραμματισμού, ώστε να αυξάνεται η αποτελεσματικότητα του σχεδιασμού και της εφαρμογής. Ειδικότερα, είναι απαραίτητο οι εταίροι να ενημερώνονται ενδεικτικά για τους πόρους που πρόκειται να διατεθούν κατά τη διάρκεια των επομένων ετών. Με τον πολυετή προγραμματισμό θα αυξάνονται οι δυνατότητες για μεσοπρόθεσμες παρεμβάσεις. Ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1488/96 («κανονισμός MEDA») προβλέπει ποσό δημοσιονομικής αναφοράς ύψους 3 424,5 εκατομμυρίων Ecu για την περίοδο 1995-1999 (1), το οποίο πρόκειται να κατανεμηθεί μεταξύ των διμερών προγραμμάτων και ενός περιφερειακού προγράμματος. Τα ενδεικτικά προγράμματα MEDA θα πρέπει να καθορίζουν δραστηριότητες οι οποίες συμβάλλουν στην επίτευξη των ευρύτερων στόχων της εταιρικής σχέσης. Πάντως, σημαντική αρχή της νέας προσέγγισης του προγραμματισμού είναι ότι οι δραστηριότητες αυτές μπορεί να αναθεωρηθούν, αναλόγως των αποτελεσμάτων από την εκτέλεσή τους, όπως και οι συνοδευτικές ενδεικτικές διμερείς χρηματοδοτικές χορηγήσεις. Πρόκειται να ληφθεί μέριμνα για τη διασφάλιση της διαφάνειας, της επαρκούς παρακολούθησης των σχεδίων και της συνολικής συνοχής των δράσεων που αναλαμβάνονται με τη χρήση κονδυλίων από τον προϋπολογισμό.

Στρατηγικές παρεμβάσεις

5. Τελικά, η επιτυχής κοινωνικοοικονομική ανάπτυξη των μεσογειακών εταίρων θα εξαρτηθεί από τις προσπάθειες που θα καταβάλουν οι ίδιοι. Επομένως, για να είναι αποτελεσματικά τα ενδεικτικά προγράμματα, χρειάζεται συναίνεση όσον αφορά τις οικονομικές, κοινωνικές και πολιτικές προκλήσεις που αντιμετωπίζει κάθε εταίρος και η περιοχή συνολικά. Κατά συνέπεια, προϋπόθεση για την επιτυχία του προγράμματος MEDA αποτελεί η διενέργεια τακτικού και γόνιμου διαλόγου σε διμερές και περιφερειακό επίπεδο. Τα ενδεικτικά προγράμματα θα επικεντρώνονται σε περιορισμένο αριθμό τομέων προτεραιότητας που θα καθοριστούν βάσει διαλόγου με τις ενδιαφερόμενες χώρες και σε συντονισμό με τις διμερείς προσπάθειες κρατών μελών της Ένωσης και άλλων χορηγών, και ειδικότερα στους τομείς στους οποίους η Κοινότητα είναι σε θέση να συμβάλει κατά το θετικότερο τρόπο, αντλώντας από τα αποθέματα εμπειρίας και τεχνογνωσίας που διαθέτει. Με αυτό το στόχο, η Επιτροπή θα φροντίσει για τον απαραίτητο συντονισμό με τα κράτη μέλη και με άλλους χορηγούς κατά τον εκ μέρους της προγραμματισμό και εκτέλεση του προγράμματος, ούτως ώστε να εξασφαλίζονται οι καλύτεροι συνδυασμοί με τις αντίστοιχες δραστηριότητες και παρεμβάσεις. Η Επιτροπή και τα κράτη μέλη θα συνεργάζονται στενά καθ' όλη τη διάρκεια του σχεδιασμού και της εκπόνησης των ενδεικτικών προγραμμάτων και κατά τη διατύπωση της κάθε πρότασης σχεδίου. Κάθε ενδεικτικό πρόγραμμα και πρόταση σχεδίου θα παραπέμπει σε συναφείς μελέτες σχετικά με προηγούμενες εμπειρίες και αποτελέσματα.

6. Η Επιτροπή, επιδιώκοντας το στόχο της αειφόρου ανάπτυξης, θα εξετάζει προσεκτικά, στην ανάλυση που θα περιλαμβάνεται στα ενδεικτικά προγράμματα και κατά τον καθορισμό και σχεδιασμό των προγραμμάτων συνεργασίας, τα ζητήματα περιβαλλοντικής ισορροπίας, δημοσιονομικής και οικονομικής βιωσιμότητας, επιπτώσεων όσον αφορά την ισότητα των φύλων και τοπικής θεσμικής ικανότητας (συμπεριλαμβανομένων των ζητημάτων έρευνας, τεχνολογικής ανάπτυξης και μεταφοράς τεχνολογίας, όταν πρόκειται για την αναπαραγωγή ή τη συνέχιση δραστηριοτήτων που έχουν ήδη δρομολογηθεί), την αποτελεσματικότητα προηγουμένων δραστηριοτήτων της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, καθώς και τις δράσεις που υποστηρίζουν κράτη μέλη και άλλοι χορηγοί. Στην ανάλυση δίδεται ιδιαίτερη προσοχή στις ενδεέστερες πληθυσμιακές ομάδες, όπως οι γυναίκες και οι νέοι. Σε διμερές επίπεδο, το πρόγραμμα MEDA θα παρέχει στήριξη στους εταίρους στους τομείς της οικονομικής μετάβασης και της ενίσχυσης της κοινωνικοοικονομικής ισοροπίας. Για τα οικεία σχέδια διμερών και περιφερειακών προγραμμάτων θα απαιτηθούν μελέτες περιβαλλοντολογικών επιπτώσεων σύμφωνα με τη νομοθεσία που ισχύει για τον συγκεκριμένο τομέα στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Η Επιτροπή θα πρέπει να συμπεριλάβει σχετικό όρο στην πρόταση σχεδίου και να διασφαλίσει την τήρηση των κριτηρίων του Bretton Woods, εν συμφωνία με το παράρτημα ΙΙ του κανονισμού MEDA.

7. i) Οι οικονομίες της περιοχής αντιμετωπίζουν το κοινό πρόβλημα απασχόλησης και ανόδου του βιοτικού επιπέδου υπό συνθήκες ταχείας δημογραφικής αύξησης. Η απαραίτητη επιτάχυνση της οικονομικής ανάπτυξης μπορεί να επιτευχθεί μόνο με την αύξηση της ανταγωνιστικότητας στο πλαίσιο της παγκόσμιας οικονομίας. Η αύξηση αυτή προϋποθέτει τη βελτίωση, μεταξύ άλλων, της νεωτεριστικής ικανότητας των εταίρων. Όσο καθιερώνεται σταδιακά η ελευθέρωση του εμπορίου, τόσο οι κυβερνήσεις πρέπει να αφήνουν χώρο στην καθοδηγούμενη από τον ιδιωτικό τομέα ανάπτυξη και στις ξένες επενδύσεις. Η υγιής μακροοικονομική διαχείριση πρέπει να συμπληρώνεται με αναπτυξιακό κανονιστικό πλαίσιο και οικονομική πολιτική που θα ευνοήσει τις επενδύσεις. Στα ενδεικτικά προγράμματα συνεκτιμούνται και τα χαρακτηριστικά κάθε οικονομίας, κατά τον προγραμματισμό των παρεμβάσεων.

ii) Η οικονομική ανάπτυξη πρέπει να συνοδεύεται από μεγαλύτερη κοινωνική συνοχή. Εξακολουθούν να υφίστανται ανισότητες στην πρόσβαση σε στοιχειώδιες υπηρεσίες, όπως η εκπαίδευση, η υγεία, οι μηχανισμοί κοινωνικής προστασίας, η στέγαση και η ύδρευση, με αποτέλεσμα να μειώνονται οι δυνατότητες επιβίωσης σημαντικών τμημάτων του πληθυσμού των χωρών εταίρων και να επηρεάζονται αρνητικά οι μακροπρόθεσμες αναπτυξιακές προοπτικές τους. Αυτές οι ανάγκες πρέπει να αντιμετωπισθούν επειγόντως, με τη βελτίωση της ποιότητας των υπηρεσιών και την αποτελεσματικότερη παροχή τους. Απαιτούνται στρατηγικές παρεμβάσεις με στόχο την εν γένει ανάπτυξη του ανθρώπινου δυναμικού, που αποτελεί το μεγαλύτερο κεφάλαιο της περιοχής για το μέλλον. Ειδικότερα, η ενσωμάτωση των νέων και των γυναικών στο εργατικό δυναμικό αποτελεί σημαντικό παράγοντα για την κοινωνική ανάπτυξη της περιοχής.

Τα διμερή και τα περιφερειακά προγράμματα πρέπει να αλληλοσυμπληρώνονται

8. Θα παρασχεθεί στήριξη με την εφαρμογή των μέτρων που καθορίζονται στον κανονισμό MEDA. Εξάλλου, ο συνεχιζόμενος διάλογος με τους εταίρους έχει επιτρέψει τη διατύπωση των ακόλουθων γενικών προσανατολισμών.

9. Οι δραστηριότητες σε διμερές και περιφερειακό επίπεδο πρέπει να αλληλοσυμπληρώνονται και να ή αλληλοενισχύονται, ούτως ώστε να είναι βιώσιμα τα πολιτικά και οικονομικά αποτελέσματα του προγράμματος MEDA και να επιτυγχάνονται αποτελεσματικότερα οι στόχοι που υιοθετήθηκαν από κοινού με τη Διακήρυξη της Βαρκελώνης. Κρίνοντας από τη δική της εμπειρία, η Ένωση πιστεύει ότι η μελλοντική ευημερία και σταθερότητα των εταίρων της εξαρτάται από την επέκταση της μεταξύ τους συνεργασίας στον οικονομικό, κοινωνικό και πολιτικό τομέα. Με την εξάλειψη των εμποδίων θα επιτευχθούν οικονομίες κλίμακας και μεγαλύτερες ευκαιρίες πρόσβασης στις αγορές, με αποτέλεσμα την ενθάρρυνση των επενδύσεων, τη διευκόλυνση της ανταλλαγής ιδεών και την αύξηση της αμοιβαίας κατανόησης. Το περιφερειακό ενδεικτικό πρόγραμμα θα απεικονίζει την πρόοδο που σημειώνεται στο πλαίσιο της διαδικασίας της Βαρκελώνης όσον αφορά την ανάληψη πολυμερούς δράσης για θέματα κοινού ενδιαφέροντος, όπως ορίζονται στη συμφωνηθείσα διακήρυξη, και θα ενισχύει τις δραστηριότητες υπέρ της αποκεντρωμένης συνεργασίας. Ωστόσο, οι περιφερειακές δραστηριότητες δεν θα αποσπούν χρηματοδότηση που προορίζεται για διμερείς δραστηριότητες. Κάθε ενδεικτικό πρόγραμμα θα περιλαμβάνει πληροφορίες για όλες τις δραστηριότητες που χρηματοδοτούνται δυνάμει οιουδήποτε προγράμματος περιφερειακής συνεργασίας που επηρεάζει ή πρόκειται να επηρεάσει τη συγκεκριμένη εταίρο χώρα.

Αποκεντρωμένη προσέγγιση

10. Προκειμένου να προσεγγίσει αποτελεσματικότερα τους σκοπούμενους πληθυσμούς και να επεκτείνει τη συμμετοχή στο πρόγραμμα MEDA σε διάφορα τμήματα της κοινωνίας των πολιτών που περιλαμβάνονται στο πεδίο της ευρωμεσογειακής εταιρικής σχέσης, η Επιτροπή θα προσπαθήσει να σχεδιάσει και να εφαρμόσει τις δραστηριότητές της σε συνεργασία με τους άμεσα ενδιαφερόμενους παράγοντες οι οποίοι διαθέτουν την εμπειρογνωμοσύνη που χρειάζεται για τον επιτυχή σχεδιασμό και την εκτέλεση των παρεμβάσεων. Η Επιτροπή αποδίδει μέγιστη προσοχή στην ορθή διαχείριση και στην περιοδική ανασκόπηση των επιπτώσεων αυτών των προγραμμάτων.

Διμερή ενδεικτικά προγράμματα

11. Όσον αφορά τα διμερή προγράμματα, οι προτεραιότητες θα καθοριστούν αφού συνεκτιμηθεί το στάδιο ανάπτυξης της οικονομίας και της κοινωνίας κάθε χώρας, καθώς επίσης και οι δυνατότητες του θεσμικού οικοδομήματος. Υπό το φως της σύναψης ή εφαρμογής συμφωνιών σύνδεσης, οι αποφάσεις για τα ενδεικτικά προγράμματα πρόκειται να λαμβάνονται με κριτήριο τις ανάγκες των μεσογειακών εταίρων, την ικανότητά τους να απορροφούν τη χρηματοδότηση και την πρόοδο της διαδικασίας διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων, καθώς επίσης με βάση τις προτεραιότητες που καθορίζονται σε συνεργασία με τους εταίρους, και ιδίως εκείνες που απορρέουν από τα συμπεράσματα του οικονομικού διαλόγου και από τις ίδιες τις συμφωνίες σύνδεσης. Θα καταβληθεί ιδιαίτερη προσπάθεια για την προώθηση των προγραμμάτων τα οποία θα μπορούν να συμβάλουν στην ανάπτυξη της δημοκρατίας και στο σεβασμό των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Μεταξύ των πτυχών και των τομέων οικονομικής και κοινωνικής ανάπτυξης που ενδείκνυται για χρηματοδοτική υποστήριξη, οι ακόλουθοι χαρακτηρίζουν γενικώς το κύριο ρεύμα των διμερών ενδεικτικών προγραμμάτων μεταξύ της Κοινότητας και των επιμέρους μεσογειακών εταίρων στα πρώτα έτη του MEDA.

12. Όσον αφορά το Μαγκρέμπ:

- Η υποστήριξη προς το Μαρόκο πρέπει να ακολουθεί δύο συμπληρωματικούς βασικούς άξονες. Ο πρώτος αφορά τη βελτίωση της κοινωνικοοικονομικής ισορροπίας με την εφαρμογή μέτρων για την ανάπτυξη της υπαίθρου, την ύδρευση και την ανάπτυξη των κοινωνικών υπηρεσιών, ιδίως στους τομείς της εκπαίδευσης και της ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης. Εδώ πρέπει να ληφθούν επίσης υπόψη οι ανάγκες των βορείων επαρχειών. Ο δεύτερος άξονας αφορά την υποστήριξη της οικονομικής μεταρρύθμισης στα πλαίσια της εφαρμογής της συμφωνίας σύνδεσης και περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, δημοσιονομική βοήθεια για την υποστήριξη μιας μεσοπρόθεσμης στρατηγικής μακροοικονομικής σταθεροποίησης και διαθρωτικών μεταρρυθμίσεων ευρείας κλίμακας με σκοπό την αύξηση της ανταγωνιστικότητας.

- Για την Τυνησία, η υποστήριξη πρέπει να επικεντρωθεί σε δύο συμπληρωματικούς βασικούς άξονες. Ο πρώτος, που θα αφορά την υποστήριξη της οικονομικής μεταρρύθμισης στα πλαίσια της εφαρμογής της συμφωνίας σύνδεσης, θα περιλαμβάνει κυρίως τις ακόλουθες ενέργειες: δημοσιονομική υποστήριξη των οικονομικών μεταρρυθμίσεων, παροχή συνδρομής για την αναβάθμιση της οικονομίας (συμπεριλαμβανομένης της ανάπτυξης του χρηματοπιστωτικού τομέα), προώθηση των εσωτερικών επενδύσεων, πρόγραμμα επαγγελματικής κατάρτισης και εκσυγχρονισμό της οικονομικής υποδομής. Ο δεύτερος άξονας, που αφορά την ενδυνάμωση της κοινωνικής ισορροπίας, αποβλέπει σε ενέργειες ανάπτυξης των αγροτικών περιοχών και δημιουργίας θέσεων απασχόλησης, συμπεριλαμβανομένης της ανάπτυξης πολύ μικρών επιχειρήσεων.

- Οι παρεμβάσεις υπέρ της Αλγερίας πρέπει να επικεντρωθούν σε δύο συμπληρωματικούς βασικούς άξονες. Ο πρώτος άξονας αφορά την υποστήριξη της κοινωνικοοικονομικής ισορροπίας, με τη βελτίωση των μέσων κοινωνικής πρόνοιας, προκειμένου να αντιμετωπιστούν ταχέως ουσιαστικές κοινωνικές ανάγκες, να δημιουργηθούν θέσεις εργασίας και να υποστηριχθεί η στεγαστική πολιτική. Πρέπει επίσης να ληφθούν μέτρα προστασίας του περιβάλλοντος. Ο δεύτερος άξονας θα αφορά την υποστήριξη της οικονομικής μεταρρύθμισης μέσω προγραμμάτων διαρθρωτικής προσαρμογής, την προώθηση των ΜΜΕ, και πρόγραμμα βιομηχανικής αναδιάρθρωσης και εκσυγχρονισμού καθώς και ανάπτυξης του χρηματοπιστωτικού τομέα.

13. Όσον αφορά το Μασρέκ:

- Η παροχή υποστήριξης προς την Αίγυπτο θα βασίζεται σε δύο συμπληρωματικούς βασικούς άξονες. Το μεγαλύτερο μέρος της χρηματοδοτικής συνεργασίας θα αφιερωθεί στην ενίσχυση της κοινωνικής ισορροπίας. Θα περιλαμβάνει συνεισφορά στο ταμείο κοινωνικής ανάπτυξης με σκοπό τη βελτίωση των υπηρεσιών, την ανακούφιση της φτώχειας και τη δημιουργία θέσεων απασχόλησης, καθώς και ένα πρόγραμμα μεταρρύθμισης της πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης. Επιπλέον, πρέπει να ληφθούν μέτρα για την προστασία του περιβάλλοντος. Ο δεύτερος άξονας θα αφορά την υποστήριξη της οικονομικής μετάβασης και θα περιλαμβάνει πρόγραμμα εκσυγχρονισμού της βιομηχανίας, πρόγραμμα επαγγελματικής κατάρτισης και επιμόρφωσης και εμβάθυνση - διεύρυνση του χρηματοπιστωτικού τομέα.

- Η συνεργασία με την Ιορδανία θα συνίσταται κυρίως σε ένα πρόγραμμα διαρθρωτικής προσαρμογής που θα παράσχει την αναγκαία δημοσιονομική υποστήριξη με σκοπό να αντιμετωπιστούν οι υφιστάμενες σοβαρές μακροοικονομικές ανισορροπίες και να προωθηθούν διαρθρωτικές οικονομικές μεταρρυθμίσεις, λαμβάνοντας παράλληλα υπόψη τους πλέον ευαίσθητους τομείς της κοινωνίας. Μπορούν επίσης να αναληφθούν και άλλες ενέργειες, όπως η ανάπτυξη του επιχειρηματικού κεφαλαίου με σκοπό την προώθηση των επιχειρήσεων. Στον κοινωνικό τομέα, μπορούν να ληφθούν μέτρα για την επαγγελματική κατάρτιση και για την προστασία του περιβάλλοντος.

- Στο πρόγραμμα για το Λίβανο, θα εξακολουθήσει να υποστηρίζεται η διαδικασία ανασυγκρότησης. Στον τομέα της κοινωνικοοικονομικής ισορροπίας, το βάρος πρέπει να δοθεί στην ενίσχυση της διοικητικής ικανότητας του κράτους, συμπεριλαμβανομένων των τοπικών αρχών και των δημοσίων υπηρεσιών. Θα πρέπει επίσης να αναληφθούν δράσεις ύδρευσης και προστασίας του περιβάλλοντος. Όσον αφορά την οικονομική μετάβαση, πρέπει να υποστηριχθούν η ανασυγκρότηση, η ενίσχυση του ιδιωτικού τομέα, το επιχειρηματικό κεφάλαιο, η επαγγελματική κατάρτιση και τα μέτρα πιστοποίησης.

- Για τη Συρία, προκειμένου να βοηθηθεί η προοδευτική φιλελευθεροποίηση της οικονομίας, η συνεργασία θα επικεντρωθεί στην αναβάθμιση της διοίκησης, ιδίως των οργανισμών κοινής ωφελείας και των κοινωνικών υπηρεσιών, στην τοπική αυτοδιοίκηση και στα κεντρικά υπουργεία. Η συνεργασία θα έχει διπλό στόχο: αφενός, τη δημιουργία ευνοϊκότερου περιβάλλοντος για τον ιδιωτικό τομέα και, αφετέρου, τη βελτίωση των συνθηκών διαβίωσης του πληθυσμού. Πρέπει επίσης να υποστηριχθεί ο εκσυγχρονισμός του τραπεζικού τομέα.

- Από το 1993, η Ευρωπαϊκή Ένωση είναι ο σημαντικότερος χρηματοδοτικός εταίρος της Παλαιστινιακής Αρχής. Ο κύριος στόχος αυτής της συνεργασίας ήταν η προώθηση της παλαιστινιακής οικονομίας προκειμένου να μειωθεί η εξάρτησή της από το Ισραήλ, αναπτύσσοντας την παραγωγική της βάση και διευκολύνοντας την ενσωμάτωσή της στο περιφερειακό και διεθνές εμπόριο. Η συνδρομή θα αφορά κατά προτεραιότητα την ανασυγκρότηση και την αποκατάσταση της βασικής υποδομής, καθώς τη στήριξη της διαδικασίας οικοδόμησης των παλαιστινιακών θεσμών και την ανάπτυξη του ιδιωτικού τομέα.

14. Το πρόγραμμα για την Τουρκία θα δώσει προτεραιότητα σε παρεμβάσεις σχετικές, αφενός, με την αναγκαία οικονομική αναπροσαρμογή και, αφετέρου, με τη στήριξη των κοινωνικών υπηρεσιών και του περιβάλλοντος με γενικό στόχο την υποστήριξη της εγκαθίδρυσης της τελωνειακής ένωσης. Θα ληφθούν έτσι μέτρα που θα προωθήσουν την ανταγωνιστικότητα των ΜΜΕ και θα αναπτύξουν τη διοίκηση διά της θεσμικής συνεργασίας. Θα αναληφθούν επίσης σχέδια και προγράμματα στον τομέα του περιβάλλοντος. Οι δράσεις στον κοινωνικό τομέα θα επικεντρωθούν στις ανάγκες των φτωχών, στην παιδεία και στην υγεία.

Στήριξη της οικονομικής μεταρρύθμισης

15. Οι εταίροι μεσογειακές χώρες χρειάζονται βοήθεια για την προετοιμασία της ελευθέρωσης των συναλλαγών με την Κοινότητα και για την άνοδο του βιοτικού επιπέδου τους. Ευρύτερος στόχος των παρεμβάσεων της Κοινότητας θα είναι να αυξηθεί η ανταγωνιστικότητα των εταίρων χωρών, με σκοπό τη βιώσιμη οικονομική ανάπτυξη, ιδίως με τη βελτίωση των εξαγωγικών επιδόσεών τους.

Προς τούτο, θα παρασχεθεί συνδρομή, ιδίως στους ακόλουθους τομείς:

- δημιουργία ευνοϊκού περιβάλλοντος, με την ενίσχυση του μακροοικονομικού πλαισίου και την ανάπτυξη της νομοθεσίας και των θεσμών που χρειάζεται μια ανταγωνιστική οικονομία αγοράς και στηρίζει την οικονομικοκοινωνική ανάπτυξη. Γι' αυτό το σκοπό, θα πρέπει να υποστηριχθεί η διαρθρωτική προσαρμογή σε στενή συνεργασία με τους φορείς του Bretton Woods όσον αφορά τους εταίρους που είναι διατεθειμένοι να προβούν στις απαραίτητες μεταρρυθμίσεις,

- δημιουργία κατάλληλου νομικού και διοικητικού πλαισίου το οποίο θα είναι σταθερό, αξιόπιστο και συνεπές προς τους στόχους της ευρωμεσογειακής εταιρικής σχέσης,

- διευκόλυνση των εμπορικών συναλλαγών, μεταξύ άλλων παροχή συνδρομής στους τομείς των τελωνείων και της έμμεσης φορολογίας, εναρμόνιση των προτύπων και των κτηνιατρικών και φυτοϋγειονομικών κανονισμών, και ενίσχυση προγραμμάτων για την προώθηση των εξαγωγών,

- εναρμόνιση της νομοθεσίας και των προτύπων και ενίσχυση των θεσμών στον περιβαλλοντικό τομέα,

- ανάπτυξη του χρηματοπιστωτικού τομέα με ενίσχυση σε επίπεδο πολιτικής και συνδρομή για την ενδυνάμωση των κεντρικών τραπεζών, την ανάπτυξη των εμπορικών τραπεζών και τη διεύρυνση και εμβάθυνση των χρηματοοικονομικών αγορών 7 ιδιαίτερη προσοχή θα αποδίδεται στην ενθάρρυνση της εγχώριας αποταμίευσης και των επενδύσεων, καθώς και στην προώθηση επενδύσεων στην περιοχή, ιδίως ευρωπαϊκών. Ιδιαίτερα σημαντικό είναι να βελτιωθεί η πρόσβαση ιδιωτικών μικρομεσαίων επιχειρήσεων σε χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες,

- βελτίωση των επιδόσεων των επιχειρήσεων, ειδικότερα με τον εκσυγχρονισμό των ΜΜΕ, καθώς και με την προώθηση και τη δημιουργία νέων, μέσω της παροχής επιχειρηματικών συμβουλών, κατάρτισης και πληροφοριών,

- επιχειρηματική συνεργασία μεταξύ ευρωπαϊκών και μεσογειακών εταιρειών (ιδιαίτερα μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων), υλοποιούμενη, για παράδειγμα, με τη μορφή δικτυώσεων, συνεπιχειρήσεων, αδειών εκμετάλλευσης, παραχωρήσεων δικαιωμάτων ή προνομίων και υπεργολαβιών και ειδικευμένων κέντρων εξυπηρέτησης,

- προώθηση των ιδιωτικοποιήσεων, με σκοπό να εξασφαλιστεί η ουσιαστική μεταβίβαση ιδιοκτησίας, διαχείρισης και ελέγχου στον ιδιωτικό τομέα,

- συνεργασία στους τομείς της ενέργειας, των μεταφορών, των υδάτων και των τηλεπικοινωνιών, με αντικείμενο την πολιτική στους εν λόγω τομείς, τη διασύνδεση και διαλειτουργικότητα των υποδομών και των δικτύων, τη βελτίωση της ποιότητας και τη μείωση του κόστους των παρεχόμενων υπηρεσιών, τη βιομηχανική συνεργασία, περιλαμβανομένων των βιομηχανικών ζωνών, καθώς επίσης την έρευνα και την τεχνολογική ανάπτυξη,

- στήριξη των μικρομονάδων με στόχο την προαγωγή του επιχειρηματικού πνεύματος και την ενίσχυση της ένταξης όλων των κοινωνικών στρωμάτων στη διαδικασία οικονομικής ανάπτυξης,

- ανάπτυξη του ανθρώπινου δυναμικού με τη βελτίωση της διαχείρισης, της στοχοθέτησης και της ποιότητας της επαγγελματικής και στελεχικής κατάρτισης,

- βελτίωση των συστημάτων καινοτομίας των εταίρων, μέσω της αναβάθμισης των ικανοτήτων τους στον τομέα της έρευνας και της τεχνολογικής ανάπτυξης και των μηχανισμών για τη μεταφορά τεχνολογίας και προώθηση της ανάπτυξης κατάλληλων εθνικών πολιτικών για την εισαγωγή καινοτομιών.

Ενίσχυση της κοινωνικοοικονομικής ισορροπίας

16. Για να περιοριστεί το βραχυπρόθεσμο κοινωνικό κόστος της οικονομικής μετάβασης και να προετοιμαστούν καλύτερα οι κοινωνίες για το μέλλον, είναι ιδιαίτερα σημαντικό αυτή η διαδικασία να συνοδεύεται από τα κατάλληλα μέτρα κοινωνικής πολιτικής.

- Η ολοκληρωμένη αγροτική ανάπτυξη παραμένει ως βασική στρατηγική για να καταπολεμηθεί η φτώχεια και να αποφευχθεί η περαιτέρω διεύρυνση του χάσματος ευημερίας μεταξύ των αγροτικών και αστικών πληθυσμών, δεδομένου ότι μεγάλο μέρος του πληθυσμού των μεσογειακών εταίρων παραμένει προσκολλημένο πολιτιστικά και οικονομικά στην ύπαιθρο. Η αύξηση της γεωργικής αποδοτικότητας συμβάλλει σημαντικά στη βελτίωση του βιοτικού επιπέδου και στην ανάπτυξη ΜΜΕ. Η αύξηση της αστυφιλίας θα μπορούσε να έχει σοβαρές κοινωνικές, πολιτικές και περιβαλλοντικές συνέπειες. Απαιτούνται επίσης στοχοθετημένα προγράμματα για την αντιμετώπιση στοιχειωδών αναγκών, όπως η ύδρευση, η αποχέτευση και η παροχή ενέργειας.

- Ιδιαίτερη σημασία πρέπει να αποδοθεί στη διατήρηση της περιβαλλοντικής ισορροπίας στις εταίρους χώρες, με την επιφύλαξη της διαδικασίας βελτίωσης των ικανοτήτων τους στον τομέα της αξιολόγησης, της διαχείρισης, της νομοθεσίας και της επιβολής του νόμου στον τομέα του περιβάλλοντος. Μπορεί να χορηγείται επιδότηση επιτοκίου για δάνεια από την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων, προκειμένου να αντισταθμίζεται το κόστος περιβαλλοντικής βελτίωσης για έργα στον τομέα του περιβάλλοντος.

- Θα πρέπει να υποστηρίζονται προγράμματα για τη βελτίωση των συνθηκών διαβίωσης στις αστικές περιοχές, στα οποία θα περιλαμβάνεται, εφόσον ενδείκνυται, η ανάπτυξη μηχανισμών κοινωνικής προστασίας με την εφαρμογή δυναμικής πολιτικής υπέρ της απασχόλησης και μέτρων κατά της ένδειας. Αυτό μπορεί να συγκεκριμενοποιηθεί με ένα κοινωνικό ταμείο το οποίο θα προωθεί την απασχόληση στα μειονεκτούντα κοινωνικά στρώματα και παράλληλα θα υποστηρίζει σαφή μέτρα για την υγεία και την εκπαίδευση. Είναι δυνατόν να παρέχεται συνδρομή κατά τη διαμόρφωση της κοινωνικής πολιτικής, ιδίως στους τομείς της ασφάλισης υγείας, της ασφάλισης κατά της ανεργίας, καθώς και των συνταξιοδοτικών συστημάτων.

- Θα πρέπει να υποστηρίζονται βελτιώσεις στην κοινωνική υποδομή και στην παροχή κοινωνικών υπηρεσιών. Η παροχή πρωτογενούς υγειονομικής περίθαλψης μπορεί να χρηματοδοτείται επίσης ως τμήμα του στρατηγικού στόχου για τον περιορισμό της αύξησης του πληθυσμού. Θα πρέπει επίσης να υποστηριχθεί η βελτίωση της στέγασης.

- Θα πρέπει να υποστηρίζονται βελτιώσεις στην παροχή υπηρεσιών στον τομέα της εκπαίδευσης και της κατάρτισης, ιδιαίτερα σε ό,τι αφορά την πρωτοβάθμια εκπαίδευση και την επαγγελματική κατάρτιση των κοριτσιών και των γυναικών, κυρίως στις αγροτικές περιοχές.

- Μέτρα για την προώθηση ενισχυμένης συνεργασίας στον τομέα της αλιείας, και μακροπρόθεσμης βιώσιμης εκμετάλλευσης των θαλασσίων πόρων.

Η ανάπτυξη κοινωνίας των πολιτών

17. Η ανάπτυξη κοινωνίας των πολιτών θα πρέπει να υποστηριχθεί μέσω μέτρων υπέρ των δικαιωμάτων του ανθρώπου, του εκδημοκρατισμού και του κράτους δικαίου. Η υποστήριξη των μέτρων αυτών μπορεί να περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, την αποκεντρωμένη συνεργασία. Θα πρέπει να ενθαρρυνθεί η συνεργασία στον τομέα της έρευνας και της τεχνολογικής ανάπτυξης, καθώς και της μεταφοράς τεχνολογίας, μέσω της προσέγγισης του ιδιωτικού και του δημόσιου τομέα. Είναι σκόπιμο να ενισχύονται πολιτιστικές δραστηριότητες που προωθούν το διάλογο και τις ανταλλαγές μεταξύ πολιτιστικών ενώσεων και δικτύων. Είναι σκόπιμη η στήριξη δραστηριοτήτων ενημέρωσης και επικοινωνίας διαμεσογειακού χαρακτήρα, στο πλαίσιο της ανάπτυξης μιας πραγματικά ευρωμεσογειακής κοινωνίας των πληροφοριών. Οι κοινωνικοί εταίροι και οι μη κυβερνητικές οργανώσεις πρέπει να ενθαρρυνθούν να διαδραματίσουν ενεργό ρόλο.

Γενικές κατευθύνσεις για το περιφερειακό ενδεικτικό πρόγραμμα

18. Η περιφερειακή συνεργασία θα συμπληρώνει τη διμερή και θα καλύπτει τους τρεις κύριους τομείς της ευρωμεσογειακής εταιρικής σχέσης. Μεταξύ των πτυχών και τον τομέων οικονομικής και κοινωνικής ανάπτυξης που ενδείκνυνται για χρηματοδοτική υποστήριξη και αναφέρονται στην διακήρυξη της Βαρκελώνης και στο παράρτημα ΙΙ του κανονισμού MEDA, οι ακόλουθοι χαρακτηρίζουν το κύριο ρεύμα των υφιστάμενων διμερών ενδεικτικών προγραμμάτων μεταξύ της Κοινότητας και των επιμέρους μεσογειακών εταίρων. Θα συνεκτιμάται δεόντως η πρόοδος που πραγματοποιείται κατά τις συναντήσεις που θα γίνουν μετά τη διϋπουργική διάσκεψη της Βαρκελώνης. Συνολικός στόχος είναι η καλύτερη κατανόηση μεταξύ των εταίρων μέσω της καλύτερης γνώσης των περιφερειακών προβλημάτων στον πολιτικό, οικονομικό, κοινωνικό και πολιτιστικό τομέα, της διευκόλυνσης της ανταλλαγής βέλτιστων πρακτικών, της μεταφοράς τεχνολογίας και της προώθησης κοινών σχεδίων κοινού ενδιαφέροντος. Επιπλέον, η Ευρωπαϊκή Ένωση θα εξακολουθήσει να παρέχει τη συνδρομή της στην ειρηνευτική διαδικασία της Μέσης Ανατολής.

19. Στον πολιτικό τομέα, όπως γίνεται και στην περίπτωση των διμερών προγραμμάτων, μπορεί να παρέχεται, μέσω μέτρων εφαρμογής του κανονισμού MEDA, υποστήριξη για:

- την ανάπτυξη της δημοκρατίας και για τον σεβασμό των δικαιωμάτων του ανθρώπου,

- τη βελτίωση της διαφάνειας και της αποτελεσματικότητας των κυβερνητικών θεσμών,

- την ενίσχυση της σταθερότητας με την οικοδόμηση εμπιστοσύνης στην περιοχή.

20. Στον οικονομικό και χρηματοπιστωτικό τομέα, θα ενισχυθεί η προετοιμασία για τη ζώνη ελευθέρων συναλλαγών, με την προώθηση της ανταγωνιστικότητας και τη διευκόλυνση της οικονομικής μετάβασης, ιδιαίτερα στους τομείς των τελωνειακών κανονισμών, των κανόνων καταγωγής, της στατιστικής, των προτύπων και των κτηνιατρικών και φυτοϋγειονομικών κανονισμών.

Κατάλληλα μέτρα θα ληφθούν στους τομείς των μεταφορών, της ενέργειας (όπου το ευρωμεσογειακό φόρουμ ενέργειας θα επιτελεί συντονιστικό ρόλο), των τηλεπικοινωνιών και της τεχνολογίας πληροφοριών, της περιφερειακής συνεργασίας, του τουρισμού, του περιβάλλοντος, της επιστήμης και της τεχνολογίας, των υδάτων και της αλιείας. Θα υποστηριχθεί επίσης η δικτύωση μεταξύ κέντρων έρευνας και τεχνολογικής ανάπτυξης και οικονομικών φορέων, για να διευκολύνεται η μεταφορά τεχνογνωσίας και η ανάπτυξη συνεπιχειρήσεων.

21. Στον κοινωνικό και πολιτιστικό τομέα, θα εφαρμοστούν αποκεντρωμένα προγράμματα ανταλλαγών μεταξύ της κοινωνίας των πολιτών της Ευρωπαϊκής Ένωσης και εκείνης των μεσογειακών εταίρων στους τομείς της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, των μέσων ενημέρωσης, της τοπικής αυτοδιοίκησης, της τεχνολογίας και σε άλλους τομείς αμοιβαίου ενδιαφέροντος.

Θα ληφθούν και άλλα μέτρα, όπως διεξαγωγή διαλόγου και εκτέλεση έργων κοινού ενδιαφέροντος ή δικτύωσης, όπως καθορίζονται στο πλαίσιο της ευρωμεσογειακής εταιρικής σχέσης, με στόχο την ενίσχυση της τοπικής αυτοδιοίκησης, του πολιτιστικού διαλόγου, των μέσων ενημέρωσης, των προγραμμάτων ανταλλαγών για νέους και των ανταλλαγών μεταξύ μελών της κοινωνίας των πολιτών. Η έρευνα και τεχνολογική ανύπτυξη, η μεταφορά τεχνολογίας και οι δραστηριότητες ενημέρωσης και επικοινωνίας θα ενισχυθούν με τη χρήση σύγχρονης τεχνολογίας πληροφοριών.

Τέλος, μπορεί να παρέχεται τεχνική βοήθεια με στόχο την καταπολέμηση της τοξικομανίας, της τρομοκρατίας και του διεθνούς εγκλήματος. Τα σχετικά μέτρα είναι δυνατό να περιλαμβάνουν την ανταλλαγή πληροφοριών, τη συμβατότητα των δεδομένων και την ενίσχυση των νομικών συστημάτων.

Περιοδική ανασκόπηση και των υστέρων αξιολόγηση

22. Η Επιτροπή δίδει μεγάλη προσοχή στην προσεκτική διαχείριση των διμερών και περιφερειακών ενδεικτικών προγραμμάτων και των επιμέρους σχεδίων και προγραμμάτων που χρηματοδοτούνται διά μέσου αυτών. Τα προγράμματα και τα σχέδια θα υφίστανται περιοδική επανεξέταση και αξιολόγηση εκτέλεσης. Οι αναλύσεις αυτές θα πρέπει να περιλαμβάνουν αξιολόγηση του βαθμού υλοποίησης των ειδικών στόχων, της οικονομικής βιωσιμότητας και της σχέσης κόστους - αποτελεσματικότητας των διαφόρων δραστηριοτήτων, καθώς και της συμβολής τους στους γενικούς σκοπούς της ευρωμεσογειακής εταιρικής σχέσης. Ιδιαίτερη προσοχή θα δίνεται επίσης στον τρόπο κατά τον οποίο τα ενδεικτικά προγράμματα και σχέδια αντιμετώπισαν τα βασικά ζητήματα που εκτίθενται διά των γενικών κατευθύνσεων. Τα αποτελέσματα αυτών των αναλύσεων θα ανακοινώνονται στα κράτη μέλη.

(1) Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο των Καννών της 12ης Ιουνίου 1995 ενέκρινε τη χορήγηση συνολικού ποσού χρηματοδότησης ύψους 4 685 εκατομμυρίων Ecu για τις τρίτες χώρες της Μεσογείου κατά το χρονικό διάστημα 1995-1999. Το πρόγραμμα MEDA, προϋπολογισμού 3 424,5 εκατομμυρίων Ecu περίπου, αντιπροσωπεύει το μεγαλύτερο μέρος του παραπάνω ποσού. Το εναπομένον ποσό αντιστοιχεί σε επί μέρους πρωτόκολλα με διάφορες χώρες και σε κονδύλια του προϋπολογισμού για συγκεκριμένους τομείς.