ΟΔΗΓΙΑ 96/75/ΕΚ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ της 19ης Νοεμβρίου 1996 σχετικά με τους όρους ναύλωσης και διαμόρφωσης των τιμών στον τομέα των εθνικών και διεθνών εσωτερικών πλωτών μεταφορών εμπορευμάτων στην Κοινότητα

ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,

Έχοντας υπόψη:

τη συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, και ιδίως το άρθρο 75,

την πρόταση της Επιτροπής (1),

τη γνώμη της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής (2),

Αποφασίζοντας με τη διαδικασία του άρθρου 189 Γ της συνθήκης (3),

Εκτιμώντας:

ότι τα αυξανόμενα προβλήματα που σχετίζονται με τον κορεσμό των οδικών και σιδηροδρομικών αξόνων, την ασφάλεια των μεταφορών, το περιβάλλον, την εξοικονόμιση ενέργειας και την ποιότητα ζωής του πολίτη απαιτούν, προς το δημόσιο συμφέρον, περαιτέρω ανάπτυξη και καλύτερη εκμετάλλευση των δυνατοτήτων των εσωτερικών πλωτών μεταφορών, με βελτίωση ιδίως της ανταγωνιστικότητάς τους 7

ότι η ποικιλομορφία των εθνικών νομοθεσιών για τους τρόπους εμπορικής εκμετάλλευσης της εσωτερικής ναυσιπλοΐας δεν ευνοεί την ορθή λειτουργία της εσωτερικής αγοράς στον εν λόγω τομέα 7 ότι επομένως θα πρέπει να θεσπιστούν, σε κοινοτικό επίπεδο, κοινές διατάξεις για όλη την αγορά της εσωτερικής ναυσιπλοΐας, σύμφωνα με το ψήφισμα του Συμβουλίου, της 24ης Οκτωβρίου 1994, για τη διαρθρωτική εξυγίανση της εσωτερικής ναυσιπλοΐας (4) 7

ότι η ορθή λειτουργία της εσωτερικής αγοράς απαιτεί στον τομέα των εσωτερικών πλωτών μεταφορών εμπορευμάτων, να καταστεί η οργάνωση των συστημάτων ναύλωσης εκ περιτροπής περισσότερο ευέλικτη εμπορικά προκειμένου να επιτευχθεί καθεστώς ελευθερίας της ναύλωσης και της διαμόρφωσης των τιμών μεταφοράς 7

ότι, προς το σκοπό, θα πρέπει να προβλεφθεί μεταβατική περίοδος κατά την οποία θα περιοριστεί προοδευτικά το πεδίο εφαρμογής του συστήματος εκ περιτροπής ναύλωσης, ούτως ώστε να μπορέσουν οι μεταφορείς να προσαρμοστούν στις συνθήκες της ελεύθερης αγοράς και να προβούν, ενδεχομένως, στη διαμόρφωση εμπορικών ομίλων, οι οποίοι είναι περισσότερο προσαρμοσμένοι στις οργανωτικές ανάγκες των ναυλωτών 7

ότι, στα πλαίσια της αρχής της επικουρικότητας, είναι ταυτόχρονα αναγκαίο και επαρκές να καθοριστεί, σε κοινοτικό επίπεδο, ενιαίο χρονοδιάγραμμα για την προοδευτική ελευθέρωση της αγοράς και να έχουν ταυτόχρονα τα κράτη μέλη την ευθύνη εφαρμογής της ελευθέρωσης αυτής 7

ότι επιβάλλεται να θεσπισθούν διατάξεις που θα επιτρέπουν παρέμβαση στην αγορά των οικείων μεταφορών σε περίπτωση σοβαρής διαταραχής 7 ότι, προς το σκοπό αυτό, θα πρέπει να δοθεί στην Επιτροπή η αρμοδιότητα λήψης των κατάλληλων μέτρων σύμφωνα με την διαδικασία της συμβουλευτικής επιτροπής,

ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΟΔΗΓΙΑ:

Άρθρο 1

Για τους σκοπούς της παρούσας οδηγίας, νοούνται ως:

α) «σύστημα ναύλωσης εκ περιτροπής»: το σύστημα το οποίο συνίσταται στην κατανομή των αιτήσεων μεταφοράς σε χρηματιστήριο ναύλωσης, με καθορισμένες εκ των προτέρων τιμές και σύμφωνα με αναγγελθέντες όρους, που υποβάλλει η πελατεία σύμφωνα με τη σειρά με την οποία τα πλοία διατίθενται μετά την εκφόρτωσή τους. Οι μεταφορείς καλούνται, σύμφωνα με τη σειρά εγγραφής τους στην εκ περιτροπής ναύλωση, να επιλέξουν διαδοχικά μια μεταφορά από αυτές που προσφέρονται. Όσοι δεν επιλέγουν, διατηρούν ωστόσο το πλεονέκτημα της σειράς εγγραφής τους 7

β) «μεταφορέας»: ο ιδιοκτήτης ή έχων την εκμετάλλευση ενός ή περισσοτέρων πλοίων εσωτερικής ναυσιπλοΐας 7

γ) «αρμόδια αρχή»: η αρχή που είναι επιφορτισμένη από το κράτος μέλος να διαχειρίζεται και να οργανώνει το σύστημα ναύλωσης εκ περιτροπής 7

δ) «σοβαρή διαταραχή της αγοράς»: η εμφάνιση, στον τομέα των εσωτερικών πλωτών μεταφορών, προβλημάτων ιδιαίτερων της αγοράς αυτής τα οποία μπορούν να προκαλέσουν σοβαρό πλεόνασμα προσφοράς έναντι της ζήτησης, ικανό να διατηρηθεί, με αποτέλεσμα να απειληθούν σοβαρά η οικονομική ισορροπία και η επιβίωση σημαντικού αριθμού επιχειρήσεων εσωτερικών πλωτών μεταφορών εμπορευμάτων, με την προϋπόθεση ότι οι βραχυπρόθεσμες και μεσοπρόθεσμες προβλέψεις στη δεδομένη αγορά δεν δείχνουν ουσιαστικές και βιώσιμες βελτιώσεις.

Άρθρο 2

Στον τομέα των εθνικών και διεθνών εσωτερικών πλωτών μεταφορών εμπορευμάτων στην Κοινότητα, οι συμβάσεις συνάπτονται ελεύθερα μεταξύ των ενδιαφερομένων μερών και η διαπραγμάτευση των τιμών πραγματοποιείται ελεύθερα.

Άρθρο 3

Κατά παρέκκλιση από το άρθρο 2, τα κράτη μέλη μπορούν, επί μία μεταβατική περίοδο έως την 1η Ιανουαρίου 2000, να διατηρήσουν καθεστώς ελάχιστων υποχρεωτικών ναύλων καθώς και συστήματα ναύλωσης εκ περιτροπής, εφόσον:

- τηρούνται οι προϋποθέσεις που απαριθμούνται στα άρθρα 4, 5 και 6,

- εξασφαλίζεται ότι τα συστήματα εκ περιτροπής ναύλωσης και επιβαλλόμενων τιμών είναι ελευθέρως προσιτά υπό τους ιδίους όρους για όλους τους μεταφορείς των κρατών μελών.

Άρθρο 4

Κατά τη διάρκεια της μεταβατικής περιόδου που αναφέρεται στο άρθρο 3, δεν υπόκεινται στα εν λόγω συστήματα ναύλωσης εκ περιτροπής:

α) οι μεταφορές υδρογονανθράκων, χύδην υγρών και κονιορτοποιημένων εμπορευμάτων, οι ειδικές μετακινήσεις βαρέων και αδιαίρετων όγκων, οι μεταφορές εμπορευματοκιβωτίων, οι μεταφορές «brouettage» μέσα στους λιμένες, οι πάσης φύσεως μεταφορές για ίδιο λογαριασμό καθώς και κάθε είδος μεταφοράς η οποία επιτελείται ήδη εκτός του συστήματος της εκ περιτροπής ναύλωσης 7

β) οι μεταφορές που δεν μπορούν να επιτελεσθούν αποτελεσματικά μέσω των συστημάτων αυτών, ιδίως δε:

- οι μεταφορές που απαιτούν τη χρήση εξοπλισμού διαθέτοντας μέσα για τη μετακίνηση εμπορευμάτων,

- οι συνδυασμένες μεταφορές, ήτοι τα πολλαπλά μέσα μεταφοράς, των οποίων οι διαδρομές πραγματοποιούνται κυρίως μέσω εσωτερικών πλωτών οδών, και οι αρχικές ή/και τερματικές διαδρομές, οι κατά το δυνατόν βραχύτερες, που πραγματοποιούνται οδικώς ή σιδηροδρομικώς.

Άρθρο 5

Κατά τη διάρκεια της μεταβατικής περιόδου που αναφέρεται στο άρθρο 3, τα κράτη μέλη πράττουν τα αναγκαία για να καταστήσουν τα συστήματα ναύλωσης εκ περιτροπής όσο το δυνατόν πιο ευέλικτα, ιδίως:

- προβλέποντας για τους ναυλωτές τη δυνατότητα να συνάπτουν συμβάσεις πολλαπλών ταξιδίων, δηλαδή μια σειρά διαδοχικών ταξιδίων πραγματοποιούμενων με το ίδιο πλοίο,

- προβλέποντας ότι τα απλά ή πολλαπλά ταξίδια, τα οποία έχουν προταθεί διαδοχικά δύο φορές στο σύστημα της εκ περιτροπής ναύλωσης χωρίς όμως να βρουν ναυλωτή, θα εξέρχονται από το εν λόγω σύστημα και η διαπραγμάτευσή τους θα πραγματοποιείται ελεύθερα.

Άρθρο 6

Εντός προθεσμίας δύο ετών από την έναρξη ισχύος της παρούσας οδηγίας, τα κράτη μέλη τα οποία αφορούν τα συστήματα εκ της περιτροπής ναύλωσης λαμβάνουν τα μέτρα που είναι αναγκαία ούτως ώστε οι ναυλωτές να έχουν ελεύθερη επιλογή μεταξύ τριών τύπων συμβάσεων:

- συμβάσεων ορισμένου χρόνου, συμπεριλαμβανομένων μισθώσεων, με τις οποίες ο μεταφορέας θέτει ένα ή περισσότερα πλοία και το πλήρωμά τους στην αποκλειστική διάθεση ενός εντολέα για καθορισμένη περίοδο, με σκοπό να μεταφερθούν τα εμπορεύματα που του παραδίδει ο εντολέας έναντι καταβολής ημερήσιας αποζημίωσης. Η σύμβαση συνάπτεται ελεύθερα μεταξύ των μερών,

- συμβάσεων κατά φορτίο, με τις οποίες ο μεταφορέας δεσμεύεται να μεταφέρει, για περίοδο καθορισμένη στη σύμβαση, συγκεκριμένο φορτίο έναντι καταβολής ναύλου ανά τόνο. Η σύμβαση συνάπτεται ελεύθερα μεταξύ των μερών και αφορά σημαντικούς όγκους εμπορευμάτων,

- συμβάσεων απλών ή πολλαπλών ταξιδίων.

Άρθρο 7

1. Σε περίπτωση σοβαρής διαταραχής της αγοράς, η Επιτροπή μπορεί να λάβει, με την επιφύλαξη του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 1101/89 του Συμβουλίου, της 27ης Απριλίου 1989, σχετικά με τη διαρθρωτική εξυγίανση της εσωτερικής ναυσιπλοΐας (5), εφόσον της το ζητήσει κράτος μέλος, τα ενδεδειγμένα μέτρα, ιδίως μέτρα για την παρεμπόδιση οιασδήποτε νέας αύξησης της προσφερόμενης στη συγκεκριμένη αγορά μεταφορικής ικανότητας. Η απόφαση λαμβάνεται σύμφωνα με τη διαδικασία που προβλέπεται στο άρθρο 8 παράγραφος 2.

2. Εάν ένα κράτος μέλος ζητήσει ενδεδειγμένα μέτρα, η απόφαση λαμβάνεται εντός προθεσμίας τριών μηνών από την παραλαβή της αίτησης.

3. Η αίτηση κράτους μέλους για τη λήψη των ενδεδειγμένων μέτρων πρέπει να συνοδεύεται από όλες τις αναγκαίες πληροφορίες για να είναι δυνατόν να εκτιμηθεί η οικονομική κατάσταση του συγκεκριμένου τομέα, και ιδίως:

- στοιχεία για το μέσο κόστος και τις τιμές των διαφόρων τύπων μεταφοράς,

- το ποσοστό χρησιμοποίησης της χωρητικότητας,

- προβλέψεις σχετικά με την εξέλιξη της ζήτησης.

Οι πληροφορίες αυτές μπορούν να χρησιμοποιηθούν μόνο για στατιστικούς σκοπούς. Απαγορεύεται η χρήση τους για φορολογικούς σκοπούς καθώς και η ανακοίνωσή τους σε τρίτους.

4. Οι αποφάσεις που λαμβάνονται σύμφωνα με το παρόν άρθρο και οι οποίες δεν μπορούν να υπερβαίνουν τη διάρκεια διαταραχής της αγοράς, κοινοποιούνται αμελλητί στα κράτη μέλη.

Άρθρο 8

1. Η Επιτροπή επικουρείται από την επιτροπή η οποία συγκροτήθηκε με την οδηγία 91/672/ΕΟΚ (6).

2. Ο αντιπρόσωπος της Επιτροπής υποβάλλει στην επιτροπή σχέδιο των ληπτέων μέτρων. Η επιτροπή διατυπώνει τη γνώμη της για το σχέδιο αυτό, εντός προθεσμίας την οποία μπορεί να ορίσει ο πρόεδρος, ανάλογα με τον επείγοντα χαρακτήρα του θέματος, ενδεχομένως προβαίνοντας σε ψηφοφορία.

Η γνώμη γράφεται στα πρακτικά. Εξάλλου, κάθε κράτος μέλος έχει δικαίωμα να ζητήσει να καταγραφεί η θέση του στα πρακτικά αυτά.

Η Επιτροπή λαμβάνει κατά το δυνατόν υπόψη της τη γνώμη που έχει διατυπώσει η επιτροπή. Ενημερώνει την επιτροπή για τον τρόπο με τον οποίο έλαβε υπόψη της τη γνώμη αυτή.

Άρθρο 9

1. Τα κράτη μέλη θέτουν σε ισχύ τις νομοθετικές, κανονιστικές και διοικητικές διατάξεις που είναι αναγκαίες να συμμορφωθούν προς την παρούσα οδηγία πριν από την 1η Ιανουαρίου 1997. Ενημερώνουν αμέσως την Επιτροπή σχετικά.

Οι διατάξεις αυτές, όταν θεσπίζονται από τα κράτη μέλη, αναφέρονται στην παρούσα οδηγία ή συνοδεύονται από παρόμοια αναφορά κατά την επίσημη δημοσίευσή τους. Ο τρόπος της αναφοράς αυτής καθορίζεται από τα κράτη μέλη.

2. Τα κράτη μέλη ανακοινώνουν αμέσως στην Επιτροπή το κείμενο των διατάξεων εσωτερικού δικαίου που θεσπίζουν στους τομείς που διέπονται από την παρούσα οδηγία.

Άρθρο 10

Η παρούσα οδηγία αρχίζει να ισχύει την τρίτη ημέρα από τη δημοσίευσή της στην Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων.

Άρθρο 11

Η παρούσα οδηγία απευθύνεται στα κράτη μέλη.

Βρυξέλλες, 19 Νοεμβρίου 1996.

Για το Συμβούλιο

Ο Πρόεδρος

H. COVENEY

(1) ΕΕ αριθ. C 318 της 29. 11. 1995, σ. 8.

(2) ΕΕ αριθ. C 39 της 12. 2. 1996, σ. 96.

(3) Γνώμη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου της 13ης Φεβρουαρίου 1996 (ΕΕ αριθ. C 65 της 4. 3. 1996, σ. 32), κοινή θέση του Συμβουλίου της 27ης Ιουνίου 1996 (ΕΕ αριθ. C 264 της 11. 9. 1996) και απόφαση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου της 17ης Σεπτεμβρίου 1996 (ΕΕ αριθ. C 320 της 28. 6. 1996).

(4) ΕΕ αριθ. C 309 της 5. 11. 1994, σ. 5.

(5) ΕΕ αριθ. L 116 της 28. 4. 1989, σ. 25. Κανονισμός όπως τροποποιήθηκε τελευταία από τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 2254/96 (βλέπε σελίδα 1 της παρούσας Επίσημης Εφημερίδας).

(6) ΕΕ αριθ. L 373 της 31. 12. 1991, σ. 29. Οδηγία όπως τροποποιήθηκε από την πράξη προσχώρησης του 1994.