ΕΙΔΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ αριθ. 1/89 για το Γεωργονομισματικό σύστημα συνοδευόμενη από τις απαντήσεις της Επιτροπής (89/C 128/01)

(Παρατηρήσεις βάσει του άρθρου 206α παρ. 4 της συνθήκης ΕΟΚ)

>ΘΕΣΗ ΠΗΝΑΚΑ>

1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ

1.1. Στην έκθεση αυτή καταγράφονται τα αποτελέσματα μιας εξέτασης του γεωργονομισματικού συστήματος την οποία διεξήγαγε το Ελεγκτικό Συνέδριο. Ιδιαίτερη έμφαση δίδεται στις συνέπειες που έχει το σύστημα για το γενικό προϋπολογισμό και το βαθμό κατά τον οποίο παρεμβαίνει στη χρηστή διαχείριση των κοινών γεωργικών αγορών, που αποτελούν τη βάση για τη λειτουργία της κοινής γεωργικής πολιτικής (). Το παράρτημα VII περιλαμβάνει ένα λεξιλόγιο ώστε να βοηθηθεί ο αναγνώστης.

Κοινές οργανώσεις αγοράς και ενιαίες τιμές

1.2. Προκειμένου να εξασφαλιστεί η ελευθερία των εμπορικών συναλλαγών, το Συμβούλιο είχε προβλέψει αρχικά () να παραμένει το επίπεδο των τιμών σε κάθε νόμισμα το ίδιο σε σχέση με το ECU. Αυτό σήμαινε ότι οι ενιαίες τιμές που καθορίζονται από το Συμβούλιο σε ECU θα μετατρέπονταν σε εθνικά νομίσματα με την εφαρμογή των γεωργικών τιμών μετατροπής (που είναι γνωστές ως πράσινες ισοτιμίες) οι οποίες κανονικά θα ήταν οι ίδιες με τις τιμές συναλλάγματος της αγοράς. Κάθε προσαρμογή των τιμών συναλλάγματος της αγοράς θα συνοδευόταν από αντίστοιχες μεταβολές των πράσινων ισοτιμιών, προκειμένου να παραμείνουν ευθυγραμμισμένες με τις τιμές της αγοράς.

1.3. Εντούτοις, όταν επήλθαν οι πρώτες μεταβολές των συναλλαγματικών ισοτιμιών μετά την καθιέρωση ενιαίων τιμών στην ΚΓΠ, παραβιάστηκε η αρχή της ενότητας των τιμών. Το 1969, έτος κατά το οποίο υποτιμήθηκε το FF και ανατιμήθηκε το DM, το Συμβούλιο επέτρεψε να υπάρξει απόκλιση μεταξύ των πράσινων ισοτιμιών και των τιμών της αγοράς. Για να καλυφθούν τα ανοίγματα τιμών θεσπίστηκαν τα Νομισματικά Εξισωτικά Ποσά (ΝΕΠ), αποσκοπώντας στη διατήρηση των επιδράσεων του προϋπάρχοντος συστήματος ενιαίων τιμών κατά τη λειτουργία των παρεμβατικών ρυθμίσεων και διευκολύνοντας τη συνέχιση του εμπορίου με ενιαίο επίπεδο τιμών.

1.4. Οι στόχοι της νομισματικής αντιστάθμισης, όπως καθορίζονται στους ισχύοντες κανονισμούς, τονίζουν την ανάγκη διαφύλαξης της λειτουργίας των κοινών γεωργικών αγορών, συμπεριλαμβανομένης της ελευθερίας των εμπορικών συναλλαγών. Οι κανονισμοί ορίζουν ότι:

(α) προκειμένου να αποφευχθεί η διακύβευση της ομαλής λειτουργίας των οργανώσεων της αγοράς γενικά και του συστήματος παρέμβασης ειδικότερα, και προκειμένου να αποφευχθούν οι δυσχέρειες που προκαλούνται από μη κανονικές μεταβολές των τιμών και τεχνητές κινήσεις των εμπορικών ροών, πρέπει να εφαρμοστεί στο εμπόριο σύστημα νομισματικών εξισωτικών ποσών που να καλύπτουν το άνοιγμα μεταξύ της τιμής της αγοράς και της γεωργικής τιμής μετατροπής 7 αυτό προσδιορίζεται περαιτέρω από:

(β) τα νομισματικά εξισωτικά ποσά πρέπει να καταβάλλονται ή να καταλογίζονται μόνο σε περίπτωση που η έλλειψή τους θα μπορούσε να επιφέρει στρεβλώσεις στο σύστημα παρέμβασης και/ή στο εμπόριο 7

(γ) τα νομισματικά εξισωτικά ποσά πρέπει να περιοριστούν αυστηρά στα επίπεδα που είναι αναγκαία για να αντισταθμιστεί η επίπτωση του ανοίγματος μεταξύ της γεωργικής τιμής μετατροπής και της τιμής της αγοράς στην τιμή των βασικών προϊόντων για τα οποία προβλέφθηκαν μέτρα παρέμβασης ().

1.5. Το γεωργονομισματικό σύστημα υπέστη ορισμένες τροποποιήσεις, κυρίως το 1984 με την καθιέρωση του πράσινου ECU και του μηχανισμού «Switchover» (βλ. παρακάτω σημείο 2.8) και πιο πρόσφατα το 1987, οπότε το Συμβούλιο αποφάσισε να διατηρήσει το μηχανισμό «Switchover» και να εισαγάγει, μέσω κανονισμών, ρυθμίσεις για την αυτόματη κατάργηση των νέων ΝΕΠ που θα δημιουργούνταν στο μέλλον (βλ. σημείο 2.9). Αυτό προοριζόταν να αποτελέσει ένα βήμα για τη σταδιακή κατάργηση του συστήματος μέχρι το 1992, οπότε, σύμφωνα με το ισχύον πρόγραμμα, πρόκειται να υλοποιηθεί η ενιαία αγορά.

Στόχοι της έρευνας του Συνεδρίου

1.6. Η έρευνα του Συνεδρίου αποσκοπούσε:

(α) στην εκτίμηση της έκτασης κατά την οποία το γεωργονομισματικό σύστημα - τόσο πριν όσο και μετά την εισαγωγή του μηχανισμού «Switchover» - παρακωλύει τη χρηστή διαχείριση των κοινών οργανώσεων της αγοράς, ιδίως με την επίπτωσή του στις ενιαίες τιμές 7

(β) την εκτίμηση της επίπτωσης του γεωργονομισματικού συστήματος στον προϋπολογισμό και του τρόπου κατά τον οποίο παρουσιάζεται η επίπτωση αυτή στον προϋπολογισμό και στο λογαριασμό διαχείρισης της Κοινότητας.

1.7. Η εξέταση του Συνεδρίου, η οποία περιλάμβανε αποστολές στη Γαλλία, το Ηνωμένο Βασίλειο και την Ο.Δ. της Γερμανίας, δεν περιέλαβε λεπτομερή έλεγχο των συστημάτων διαχείρισης και ελέγχου των κρατών μελών. Τα συστήματα αυτά εφαρμόζονται από τις τελωνειακές αρχές και τους οργανισμούς πληρωμών στα κράτη μέλη, και κατά ένα μεγάλο βαθμό είναι τα ίδια με τα συστήματα που χρησιμοποιούνται για την είσπραξη των γεωργικών εισφορών και την καταβολή των επιστροφών κατά την εξαγωγή. Τα συστήματα αυτά καθεαυτά αποτελούν το αντικείμενο άλλων λεπτομερών ελέγχων που διενεργούνται από το Συνέδριο ().

Περίληψη των αποτελεσμάτων

1.8. Τα αποτελέσματα της εξέτασης του Συνεδρίου μπορούν να συνοψιστούν ως εξής:

(α) οι ετήσιες αποφάσεις του Συμβουλίου για τον καθορισμό του επιπέδου των γεωργικών τιμών σε ECU δεν αντανακλούν τις πραγματικές εξελίξεις που σημειώθηκαν στις θεσμικές τιμές 7 μετά από κάθε επανευθυγράμμιση του ΕΝΣ, η εφαρμογή του μηχανισμού «Switchover» προς αποφυγή της δημιουργίας θετικών ΝΕΠ στην πραγματικότητα ανεβάζει το επίπεδο της ενιαίας τιμής και το ευθυγραμμίζει με το ισχυρότερο νόμισμα που υπάρχει στο ΕΝΣ, το DM. Εντούτοις, αυτές οι αυξήσεις του επιπέδου της ενιαίας τιμής είναι κυρίως λανθάνουσες (σημεία 4.1 - 4.8). Η επίπτωση αυτών των λανθανουσών αυξήσεων τιμών υποβόσκει ως αυξημένη δαπάνη του προϋπολογισμού κατά ένα τρόπο ο οποίος δεν είναι σαφής (σημεία 6.11 - 6.18). Επομένως, ο μηχανισμός «Switchover» δεν βελτίωσε τη διαχείριση των δαπανών στις γεωργικές αγορές. Επίσης, είχε ως αποτέλεσμα οι τιμές συναλλάγματος που χρησιμοποιούνται για γεωργικούς σκοπούς να αποκλίνουν ακόμη περισσότερο από τις πραγματικές τιμές συναλλάγματος (σημεία 4.2 - 4.3) 7

(β) ο προϋπολογισμός και οι λογαριασμοί παρέχουν μόνο μια ελλιπή εικόνα της επίπτωσης του γεωργονομισματικού συστήματος στον προϋπολογισμό: για παράδειγμα, αντί για τα 636,9 εκατ. ECU που είχαν εγγραφεί στο κεφάλαιο 28 του προϋπολογισμού του ΕΓΤΠΕ για το 1987, το Συνέδριο υπολόγισε ότι η πλήρης επίπτωση στο συνολικό προϋπολογισμό εσόδων και δαπανών ανήλθε σε 1 578,2 εκατ. ECU τουλάχιστον (για 10 μήνες) και σε 1 824,6 εκατ. ECU για ένα πλήρες δωδεκάμηνο. Αυτό αντιστοιχεί στο 7 % των δαπανών του ΕΓΤΠΕ (σημεία 6.2 - 6.22). Το κατ' εξοχή σημαντικότερο στοιχείο από αυτό απορρέει από τις λανθάνουσες αυξήσεις του επιπέδου της ενιαίας τιμής οι οποίες προκλήθηκαν από το μηχανισμό «Switchover». Η ερμηνεία των στοιχείων των λογαριασμών καθίσταται πολύ δυσχερής από το γεγονός ότι η επίπτωση των γεωργονομισματικών ρυθμίσεων, συμπεριλαμβανομένου του μηχανισμού «Switchover», δεν μπορεί να εντοπιστεί επαρκώς.

Η κατάσταση που περιγράφεται παραπάνω σημαίνει ότι αν δεν είναι γνωστή λεπτομερώς η επίπτωση του γεωργονομισματικού συστήματος, δεν είναι δυνατό ούτε να κατανοηθεί πλήρως η πραγματική έννοια των αποφάσεων που λαμβάνονται κάθε χρόνο για τον καθορισμό των γεωργικών τιμών ούτε να ερμηνευθούν οι λογιστικές πληροφορίες που παρουσιάζει η Επιτροπή.

1.9. Το γεγονός ότι υπάρχουν πράσινες ισοτιμίες που αποκλίνουν από τις τιμές της αγοράς και οι επακόλουθες ρυθμίσεις νομισματικής αντιστάθμισης αποτελούν εμπόδια για τη δημιουργία μιας πραγματικής κοινής γεωργικής αγοράς στην Κοινότητα. Όπως δήλωσε η Επιτροπή (), το γεωργονομισματικό σύστημα είναι ασυμβίβαστο με την έννοια της ενιαίας ευρωπαϊκής αγοράς η οποία πρόκειται να επιτευχθεί μέχρι το 1992. Η μη κατάργηση του γεωργονομισματικού συστήματος θα σημαίνει ότι η γεωργία της Κοινότητας θα εξακολουθήσει να προστατεύεται από τους νόμους της προσφοράς και της ζήτησης, όπως υπολογίζονται από τις πραγματικές τιμές συναλλάγματος, οι οποίοι καθορίζουν τα επίπεδα της οικονομικής δραστηριότητας σε άλλους τομείς της οικονομίας και οι οποίοι παρέχουν τη βάση για την ενιαία ευρωπαϊκή αγορά. Εντούτοις, η κατάργηση του συστήματος προϋποθέτει συμφωνία για ένα γνήσιο κοινό επίπεδο τιμών, στενότερη νομισματική σύγκλιση μεταξύ των κρατών μελών και αποδυνάμωση του ρόλου των γεωργικών τιμών στήριξης στον καθορισμό των τιμών της αγοράς. Χωρίς αυτό, είναι απίθανο να επιτευχθεί ο στόχος μιας γνήσιας κοινής γεωργικής αγοράς.

2. ΕΝΝΟΙΟΛΟΓΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΟΥ ΓΕΩΡΓΟΝΟΜΙΣΜΑΤΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ

Κανονιστικό πλαίσιο

2.1. Καθώς εξελισσόταν το γεωργονομισματικό σύστημα, κατέστη αναγκαίο να αναπτυχθεί ένα κανονιστικό πλαίσιο που να διέπει την εφαρμογή του. Αυτοί οι κανονισμοί υπέστησαν συχνά τροποποιήσεις. Κατά το 1985, μετά την καθιέρωση του μηχανισμού «Switchover», εκδόθηκε η τελευταία σειρά κανονισμών. Οι κανονισμοί αυτοί απαριθμούνται στο παράρτημα Ι.

Πράσινες ισοτιμίες και νομισματικά ανοίγματα

2.2. Το Ευρωπαϊκό Νομισματικό Σύστημα (ΕΝΣ), η νομισματική μονάδα του οποίου είναι το ECU, παρέχει το νομισματικό έρεισμα για το σύστημα των πράσινων ισοτιμιών και των ΝΕΠ. Αυτό εξηγείται περαιτέρω στο παράρτημα ΙΙ.

2.3. Προκειμένου να διατηρηθεί ένα γνήσιο σύστημα ενιαίων τιμών μεταξύ των κρατών μελών, με τιμές στο νόμισμα κάθε κράτους μέλους που να έχουν την ίδια ισοδύναμη αξία σε ECU, θα ήταν αναγκαίο οι πράσινες ισοτιμίες να ακολουθούν τις διακυμάνσεις των κεντρικών τιμών και των τιμών συναλλάγματος της αγοράς. Εντούτοις, αφότου τροποποιήθηκαν για πρώτη φορά οι συναλλαγματικές ισοτιμίες μετά τη θέσπιση των ενιαίων τιμών, τα κράτη μέλη δεν προετοιμάστηκαν για να δεχθούν τις συνέπειες του γεγονότος αυτού για τις θεσμικές τιμές και τις ενισχύσεις σε εθνικό νόμισμα. Στην περίπτωση ενός κράτους μέλους, το νόμισμα του οποίου είχε ανατιμηθεί, αυτές οι τιμές και ενισχύσεις, μολονότι παρέμειναν αμετάβλητες σε ECU, θα μειώνονταν με τη νέα τιμή, προκαλώντας έτσι μείωση των γεωργικών εισοδημάτων. Στην περίπτωση ενός κράτους μέλους του οποίου το νόμισμα είχε υποτιμηθεί, τα ποσά των ECU σε εθνικό νόμισμα θα αυξάνονταν, αυξάνοντας τα γεωργικά εισοδήματα, ασκώντας όμως επίσης πληθωριστική πίεση στις τιμές καταναλωτή.

2.4. Γι' αυτό, τα κράτη μέλη επιζήτησαν να μειώσουν την επίπτωση της διακύμανσης των νομισμάτων στη γεωργία, καθυστερώντας την προσαρμογή των πράσινων ισοτιμιών στις νέες πραγματικές ισοτιμίες, διατηρώντας την αξία των θεσμικών τιμών σε εθνικά νομίσματα στα προηγούμενα επίπεδά τους. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα τη δημιουργία νομισματικών ανοιγμάτων μεταξύ των πράσινων ισοτιμιών και των τιμών συναλλάγματος της αγοράς. Στο παράρτημα ΙΙΙ περιγράφεται ο τρόπος με τον οποίο υπολογίζονται αυτά τα ανοίγματα. Στόχος ήταν η προοδευτική επανευθυγράμμιση των πράσινων ισοτιμιών με τις πραγματικές τιμές καθώς η οικονομική επίπτωση της επανευθυγράμμισης των νομισμάτων επιδρά στο γεωργικό τομέα. Εντούτοις, δεν κατέστη πάντα δυνατό να ολοκληρωθεί αυτή η διαδικασία προσαρμογής προτού νέες επανευθυγραμμίσεις δημιουργήσουν νέα νομισματικά ανοίγματα μεταξύ των πράσινων ισοτιμιών και των πραγματικών τιμών.

2.5. Αν δεν γινόταν τίποτε για την κάλυψη των νομισματικών ανοιγμάτων θα υπήρχαν άμεσες επιπτώσεις στη λειτουργία των παρεμβατικών μηχανισμών και των εμπορικών ροών. Για παράδειγμα, μια επιχείρηση σε ένα κράτος μέλος, οι τιμές της οποίας σε εθνικό νόμισμα ήταν χαμηλότερες από το επίπεδο της ενιαίας τιμής (π.χ. στη Γαλλία, με υποτιμημένο νόμισμα) θα επιτύγχανε υψηλότερες τιμές πωλώντας στην παρέμβαση σε άλλα κράτη μέλη οι τιμές των οποίων ήταν υψηλότερες από το επίπεδο της ενιαίας τιμής (π.χ. Ο.Δ. της Γερμανίας, με υπερτιμημένο νόμισμα) και μετατρέποντας το λαμβανόμενο συνάλλαγμα στο δικό της νόμισμα με την τιμή της αγοράς. Ομοίως, οι εισαγωγές στην Κοινότητα θα διοχετεύονταν μέσω κρατών μελών στα οποία οι γεωργικές εισφορές εκφράζονταν σε εθνικό νόμισμα σε τιμές χαμηλότερες από το επίπεδο της ενιαίας τιμής, και οι εξαγωγές προς τρίτες χώρες θα πρέπει να διοχετεύονταν μέσω των κρατών μελών στα οποία οι επιστροφές εκφράζονταν σε εθνικό νόμισμα σε τιμές υψηλότερες από το επίπεδο της ενιαίας τιμής.

Νομισματικά εξισωτικά ποσά

2.6. Κατά συνέπεια, προκειμένου να ελαχιστοποιηθεί η επίπτωση στο σύστημα παρέμβασης και τις εμπορικές ροές και να διατηρηθούν ορισμένα από τα εξωτερικά στοιχεία ενός συστήματος ενιαίων τιμών, οι κανονισμοί που ισχύουν σχετικά με το γεωργονομισματικό σύστημα προβλέπουν ότι, στην περίπτωση κατά την οποία οι πράσινες ισοτιμίες και οι τιμές συναλλάγματος της αγοράς είναι διαφορετικές, πρέπει να εφαρμόζονται ΝΕΠ που να καλύπτουν χονδρικά το άνοιγμα. Όσον αφορά τα κράτη μέλη στα οποία οι πράσινες ισοτιμίες είναι χαμηλότερες από τις τιμές της αγοράς (δηλ. οι τιμές των οποίων σε εθνικό νόμισμα είναι υψηλότερες από το επίπεδο της ενιαίας τιμής) το ΝΕΠ εφαρμόζεται ως εισφορά κατά την εισαγωγή και επιδότηση κατά την εξαγωγή και ονομάζεται θετικό ΝΕΠ. Όσον αφορά τα κράτη μέλη όπου οι πράσινες ισοτιμίες είναι υψηλότερες από τις τιμές της αγοράς (δηλ. οι τιμές των οποίων σε εθνικό νόμισμα είναι χαμηλότερες από το επίπεδο της ενιαίας τιμής) το ΝΕΠ εφαρμόζεται ως επιδότηση κατά την εισαγωγή και ως εισφορά κατά την εξαγωγή και είναι γνωστό ως αρνητικό ΝΕΠ.

Εφαρμογή των ΝΕΠ

2.7. Μολονότι το σύστημα των πράσινων ισοτιμιών εφαρμόζεται σε όλους τους τομείς της αγοράς, η ύπαρξη νομισματικού ανοίγματος δεν οδηγεί κατ' ανάγκη σε αντιστάθμιση. Η εφαρμογή των ΝΕΠ βασίζεται στην αρχή ότι τα εν λόγω ποσά πρέπει να καταβάλλονται ή να καταλογίζονται μόνον «στις περιπτώσεις που υπάρχει κίνδυνος η έλλειψή τους να επιφέρει στρεβλώσεις στο καθεστώς παρέμβασης και/ή στις συναλλαγές» (). Σε περίπτωση που δεν υπάρχουν μέτρα παρέμβασης, ή σε περίπτωση που δεν διαβλέπεται κίνδυνος διατάραξης του εμπορίου παρά την ύπαρξη νομισματικού ανοίγματος, δεν εφαρμόζονται ΝΕΠ. Στον πίνακα 1 απαριθμούνται οι αγορές στις οποίες εφαρμόζονται ΝΕΠ.

>ΘΕΣΗ ΠΗΝΑΚΑ>

Πράσινο ECU και μηχανισμός «Switchover»

2.8. Με την πείρα που αποκτήθηκε αφότου θεσπίστηκαν τα ΝΕΠ το 1969, αποδεικνύεται ότι είναι εξαιρετικά δύσκολο να καταργηθούν τα θετικά νομισματικά ανοίγματα για κράτη μέλη με υπερτιμημένα νομίσματα λόγω της μείωσης των τιμών σε εθνικό νόμισμα που συνεπάγεται το γεγονός αυτό. Η «συμφωνία κυρίων» η οποία εγκρίθηκε από την πλειοψηφία των μελών του Συμβουλίου το Μάρτιο του 1979, η οποία όριζε ότι οποιαδήποτε μείωση των ΝΕΠ δεν θα έπρεπε να οδηγεί σε μείωση των τιμών σε εθνικά νομίσματα, σε συνδυασμό με μια όλο και πιο περιοριστική πολιτική καθορισμού τιμών η οποία υιοθετήθηκε καθώς το πρόβλημα της πλεονασματικής παραγωγής καθίστατο οξύτερο, στην πραγματικότητα θεσμοποίησε αυτό το οποίο αποτελούσε ήδη πραγματικότητα. Κατά συνέπεια, το 1984 εισήχθη ένα τέχνασμα το οποίο αποσκοπούσε σε παράκαμψη του προβλήματος, «μεταβάλλοντας» τα θετικά ΝΕΠ σε αρνητικά και αποφεύγοντας τη δημιουργία νέων θετικών ΝΕΠ στο μέλλον για τα νομίσματα με σταθερές ισοτιμίες. Ο τρόπος με τον οποίο λειτουργεί αυτό το τέχνασμα παρουσιάζεται στο διάγραμμα 1 και περιγράφεται στο παράρτημα IV. Βασικό στοιχείο των μέτρων αποτελεί η εφαρμογή ενός διορθωτικού συντελεστή στις κεντρικές τιμές των νομισμάτων των κρατών μελών που συμμετέχουν στο μηχανισμό τιμών συναλλάγματος του ΕΝΣ και στις θεωρητικές κεντρικές τιμές που χρησιμοποιούνται για τα νομίσματα με κυμαινόμενες τιμές.

Αυτόματη κατάργηση των ΝΕΠ

2.9. Το Συμβούλιο συμφώνησε, στα πλαίσια του καθορισμού της δέσμης τιμών για το 1987/88 που εγκρίθηκαν τον Ιούνιο του 1987, τη λήψη αυτομάτων μέτρων για την κατάργηση των νέων ΝΕΠ που θα δημιουργούνται κατά τις μελλοντικές επανευθυγραμμίσεις των νομισμάτων. Τα μέτρα αυτά δεν εφαρμόζονται στα ΝΕΠ που υφίστανται ήδη κατά το χρόνο λήψης της απόφασης. Οι λεπτομερείς διατάξεις () παρατίθενται στο παράρτημα IV.

2.10. Οι αποφάσεις του Ιουνίου 1987 σχετικά με τα νέα ΝΕΠ συμπληρώθηκαν με αποφάσεις που ελήφθησαν τον Ιούνιο του 1988 από το Συμβούλιο, οι οποίες αποτελούσαν μέρος της διαδικασίας καθορισμού των τιμών για την περίοδο 1988/89, για την κατάργηση των υπόλοιπων αρνητικών ΝΕΠ για τα κράτη μέλη με στενά περιθώρια στα πλαίσια του ΕΝΣ (Βέλγιο, Δανία, Γαλλία, Ιρλανδία, Λουξεμβούργο,) σε τέσσερα στάδια που φθάνουν μέχρι το 1992, αρχίζοντας με κατάργηση του 25 % περίπου την 1η Ιανουαρίου 1989. Επίσης αναλήφθηκε η δέσμευση για κατάργηση των νομισματικών ανοιγμάτων για την Ιταλία και τα υπόλοιπα τέσσερα κράτη μέλη στα οποία εφαρμόζονται μεταβλητά ΝΕΠ (Ελλάδα, Ισπανία, Πορτογαλία, Ηνωμένο Βασίλειο), δεν καθορίστηκαν όμως λεπτομέρειες.

2.11. Στόχος αυτών των δύο σειρών αποφάσεων είναι να επιτευχθεί η πλήρης κατάργηση όλων των πραγματικών νομισματικών ανοιγμάτων μέχρι το 1992. Αυτό θα μπορούσε να επιτευχθεί αν εφαρμοστούν πλήρως οι αποφάσεις, αν εξακολουθήσει να τηρείται η δέσμευση σχετικά με τις χώρες με μεταβλητά ΝΕΠ και την Ιταλία και αν δεν υπάρξουν νομισματικές διαταραχές μέχρι το 1992. Κάθε επανευθυγράμμιση μετά την έναρξη της περιόδου εμπορίας 1990/91 θα σημαίνει ότι τα νομισματικά ανοίγματα θα μεταφερθούν στο 1993.

3. ΕΠΙΠΤΩΣΗ ΤΩΝ ΠΡΑΣΙΝΩΝ ΙΣΟΤΙΜΙΩΝ ΣΤΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΕΝΙΑΙΩΝ ΤΙΜΩΝ

Διακυμάνσεις του επιπέδου των ενιαίων τιμών

3.1. Όταν οι πράσινες ισοτιμίες αποκλίνουν από τις τιμές της αγοράς, η αξία των ενιαίων γεωργικών τιμών σε ECU, όταν μετατρέπεται σε εθνικά νομίσματα, διαφέρει από το ένα κράτος μέλος στο άλλο. Επομένως, το επίπεδο της ενιαίας τιμής διαφέρει από το ένα κράτος μέλος στο άλλο και κατά συνέπεια δεν είναι πλέον πραγματικά ενιαία. Η έκταση της διακύμανσης των ενιαίων τιμών, η οποία υπολογίζεται βάσει του πραγματικού νομισματικού ανοίγματος μεταξύ των πράσινων και των πραγματικών τιμών, ποίκιλλε αισθητά κατά την περίοδο ισχύος του γεωργονομισματικού συστήματος, και μεταξύ των κρατών μελών. Κατά καιρούς τα ανοίγματα ήταν μικρά για τα περισσότερα κράτη μέλη ενώ σε άλλες περιόδους ήταν μεγάλα. Για παράδειγμα, κατά το 1978, το συνδυασμένο πραγματικό νομισματικό άνοιγμα των πράσινων ισοτιμιών της Γαλλίας και της Γερμανίας ξεπερνούσε το 25 % για το μεγαλύτερο μέρος του έτους: έτσι, το επίπεδο των θεσμικών γεωργικών τιμών σε εθνικό νόμισμα στην Ο.Δ. της Γερμανίας ήταν κατά 25 % υψηλότερο από ό,τι στη Γαλλία. Κατά το χρόνο θέσπισης του μηχανισμού «Switchover», το έτος 1984, η διαφορά ήταν 17 % περίπου.

3.2. Μετά τις αποφάσεις στα πλαίσια του γεωργονομισματικού συστήματος οι οποίες αποτελούσαν μέρος των συμφωνιών καθορισμού των τιμών για τις περιόδους 1987/88 και 1988/89, τα νομισματικά ανοίγματα μειώθηκαν αισθητά στα περισσότερα κράτη μέλη, και μαζί μ' αυτά μειώθηκαν οι διαφορές των επιπέδων των τιμών μεταξύ των κρατών μελών. Όπως προκύπτει από τα σημεία 4.5 - 4.6, η σύγκλιση γίνεται στο επίπεδο των τιμών που επικρατούν στην Ο.Δ. της Γερμανίας.

3.3. Εκτός από τις διακυμάνσεις των ενιαίων τιμών μεταξύ κρατών μελών, από το έτος 1984 και μετά σημειώθηκε αύξηση του αριθμού των διαφόρων πράσινων ισοτιμιών για ορισμένους τομείς της αγοράς στα κράτη μέλη. Εντούτοις, αυτή η διαφοροποίηση των πράσινων ισοτιμιών δεν είναι η ίδια σε κάθε κράτος μέλος. Έτσι, για παράδειγμα, το Μάρτιο του 1988 εφαρμόζονταν στην Ο.Δ. της Γερμανίας τρεις διαφορετικές πράσινες ισοτιμίες (γάλα, σιτηρά, όλα τα λοιπά προϊόντα). Στη Γαλλία υπήρχαν έξι πράσινες ισοτιμίες (γάλα, χοιρινό κρέας, βοδινό/πρόβειο κρέας, λοιπά ζωικά προϊόντα, κρασί και λοιπά φυτικά προϊόντα), στο Ηνωμένο Βασίλειο πέντε πράσινες ισοτιμίες (χοιρινό κρέας, βοδινό κρέας, πρόβειο κρέας, λοιπά ζωικά προϊόντα, όλα τα φυτικά προϊόντα), και στην Ιταλία τρεις διαφορετικές ισοτιμίες (χοιρινό κρέας, σιτηρά/ελαιούχοι σπόροι, όλα τα άλλα προϊόντα).

3.4. Οι διακυμάνσεις του επιπέδου της ενιαίας τιμής μεταξύ των κρατών μελών και μεταξύ των αγορών εντός των κρατών μελών έχουν ορισμένες επιπτώσεις:

(α) δημιουργούν το ερώτημα σχετικά με το βαθμό κατά τον οποίο τα κράτη μέλη μπορούν να χρησιμοποιούν το σύστημα για την επιδίωξη στόχων της εθνικής πολιτικής καθορισμού των τιμών οι οποίοι μπορεί να μη συμβιβάζονται με τους κοινοτικούς στόχους για τη λειτουργία των κοινών οργανώσεων της αγοράς 7

(β) τα διαφορετικά επίπεδα τιμών θα αναμενόταν να επηρεάζουν τη διάθεση πόρων στη γεωργία 7

(γ) υπάρχουν άμεσες επιπτώσεις στον προϋπολογισμό.

Οι άμεσες επιπτώσεις στον προϋπολογισμό εξετάζονται λεπτομερώς στο κεφάλαιο 6 αυτής της έκθεσης. Οι άλλες δύο επιπτώσεις εξετάζονται στα παρακάτω σημεία.

Πράσινες ισοτιμίες και πολιτική καθορισμού τιμών των κρατών μελών

3.5. Οι μεταβολές των πράσινων ισοτιμιών αποφασίζονται τυπικώς από το Συμβούλιο βάσει πρότασης που υποβάλλει η Επιτροπή. Κατά κανόνα οι μεταβολές των πράσινων ισοτιμιών αποφασίζονται μία φορά το χρόνο στα πλαίσια των αποφάσεων καθορισμού των τιμών (). Αυτό σημαίνει ότι τα διάφορα κράτη μέλη μπορούν, με διαπραγμάτευση, να ασκούν μεγάλη επιρροή στο επίπεδο των πράσινων ισοτιμιών τους και έτσι να ασκούν σε σημαντικό βαθμό εθνικό έλεγχο στο εσωτερικό επίπεδο των τιμών τους.

3.6. Ορισμένες φορές τα κράτη μέλη είχαν συμφέρον να αντισταθούν στην πίεση για κατάργηση των νομισματικών ανοιγμάτων. Στην περίπτωση των θετικών ανοιγμάτων αυτό συνέβαινε διότι η αποφυγή των μειώσεων των εισοδημάτων των παραγωγών ενός κράτους μέλους αποτελούσε εθνική προτεραιότητα (π.χ. Ο.Δ. της Γερμανίας, Ηνωμένο Βασίλειο μεταξύ των ετών 1980 και 1985), στην περίπτωση των αρνητικών ανοιγμάτων αυτό συνέβαινε διότι αυτό που είχε προτεραιότητα για τα κράτη μέλη ήταν η αποφυγή της αύξησης των τιμών των ειδών διατροφής (π.χ. Ηνωμένο Βασίλειο κατά τη δεκαετία του '70 και από το 1986 μέχρι το 1987, Γαλλία κατά τα πρώτα έτη εφαρμογής του γεωργονομισματικού συστήματος).

3.7. Σε άλλες περιπτώσεις, κράτη μέλη με αρνητικά νομισματικά ανοίγματα επιδίωκαν για συγκεκριμένες ομάδες παραγωγών ειδική μεταχείριση υποτιμώντας κατ' επιλογή τις πράσινες ισοτιμίες. Αυτό συνέβη ιδίως σε περιπτώσεις όπου ορισμένα κράτη μέλη προσπάθησαν να απαμβλύνουν τις επιπτώσεις μιας περιοριστικής πολιτικής σχετικά με τις τιμές σε ECU, εξασφαλίζοντας αυξήσεις των τιμών σε εθνικό νόμισμα μέσω προσαρμογών των πράσινων νομισμάτων. Για παράδειγμα, το 1986 και στις αρχές του 1987, τα νομισματικά ανοίγματα μειώθηκαν περισσότερο για τα ζωικά προϊόντα από ό,τι για τα προϊόντα των σιτηρών, διότι τα καθαρά εισοδήματα των αγροτών θεωρείτο ότι υφίσταντο μεγαλύτερη πίεση στον τομέα των ζωικών προϊόντων, ενώ παρόμοιες αυξήσεις τιμών για τα προϊόντα των σιτηρών δεν θα μπορούσαν να αιτιολογηθούν.

3.8. Κατά τον καθορισμό των τιμών για την περίοδο 1988/89, οι αρχικές προτάσεις της Επιτροπής για περιορισμένη κατάργηση μόνο των ελληνικών νομισματικών ανοιγμάτων δεν έγιναν δεκτές από ορισμένα κράτη μέλη με αρνητικά ανοίγματα. Επιδίωξαν, και τελικώς επέτυχαν, κατάργηση σε μεγαλύτερο βαθμό των δικών τους ανοιγμάτων. Ένας συγκεκριμένος στόχος ήταν η επίτευξη προόδου προς την πλήρη κατάργηση μέχρι το 1992, είχε όμως δηλωθεί σαφώς στα επιχειρήματα των ενδιαφερόμενων κρατών μελών ότι επιζητούσαν υψηλότερες τιμές σε εθνικά νομίσματα για τους παραγωγούς τους, τη στιγμή κατά την οποία οι ενιαίες τιμές σε ECU είχαν παγώσει για ένα ακόμη έτος.

3.9. Ο πίνακας 2 και το διάγραμμα 2 δείχνουν ότι από το 1984 τα κράτη μέλη μπορούσαν να επιτύχουν αυξήσεις των τιμών σε εθνικό νόμισμα μέσω των μεταβολών των πράσινων ισοτιμιών, μολονότι είχαν περιοριστεί οι αυξήσεις της ενιαίας τιμής σε ECU. Για την Ευρώπη των 10, οι ενιαίες τιμές σε ECU μειώθηκαν οριακά μετά την αύξηση που σημειώθηκε κατά την περίοδο 1983/84, αλλά μετά τις προσαρμογές των πράσινων ισοτιμιών εξακολούθησαν να αυξάνονται σημαντικά κάθε χρόνο οι ονομαστικές αξίες σε εθνικό νόμισμα. Για ορισμένα κράτη μέλη, οι αυξήσεις της ονομαστικής τιμής σε εθνικό νόμισμα υπήρξαν σημαντικές: αν αφήσουμε κατά μέρος την ειδική περίπτωση της Ελλάδας, η οποία επηρεάζεται από τις προσαρμογές των επιπέδων των τιμών που έγιναν μετά την προσχώρηση, η Γαλλία, η Ιρλανδία και η Ιταλία επέτυχαν κατά τη διάρκεια της περιόδου αυξήσεις της ονομαστικής τιμής στα δικά τους νομίσματα που ξεπερνούσαν το 4 % το χρόνο.

3.10. Αφενός, μπορεί να ισχυριστεί κανείς ότι με την περιορισμένη οικονομική και νομισματική συνεργασία μεταξύ των κρατών μελών που υπήρχε από το 1969, η ευκαμψία του συστήματος ενιαίων τιμών που απορρέει από τη χρησιμοποίηση πράσινων ισοτιμιών ήταν ουσιώδης για τη συνέχιση της λειτουργίας των κοινών οργανώσεων της αγοράς: αν το γεωργονομισματικό σύστημα δεν παρείχε αυτή την ευκαμψία, θα έπρεπε να παρασχεθεί κατά κάποιον άλλο τρόπο, αλλιώς θα ήταν υπερβολικά μεγάλη η πίεση που θα δέχονταν οι κοινές οργανώσεις της αγοράς.

3.11. Επίσης, μπορεί να διατυπωθεί ο ισχυρισμός ότι η διαφοροποίηση των πράσινων ισοτιμιών κατά αγορά δεν εισάγει νέες αρχές στο γεωργονομισματικό σύστημα, αλλά αποτελεί μάλλον μια λεπτομερέστερη διατύπωση της βασικής αρχής σύμφωνα με την οποία επιτρέπεται οι γεωργικές τιμές μετατροπής να παρεκκλίνουν από τις τιμές της αγοράς.

3.12. Αφετέρου, όταν τα κράτη μέλη μπορούν να χρησιμοποιούν το σύστημα της πράσινης ισοτιμίας για την επίτευξη στόχων της εθνικής πολιτικής καθορισμού τιμών οι οποίοι αντιβαίνουν στο κοινοτικό συμφέρον σχετικά με την ενιαία τιμή δημιουργείται μια δυσάρεστη κατάσταση. Επί πολλά χρόνια, κεντρικό στοιχείο της κοινοτικής γεωργικής πολιτικής αποτελούσε ο περιορισμός των θεσμικών τιμών προκειμένου να συγκρατηθεί η πλεονασματική παραγωγή και έτσι να περιοριστεί το προϋπολογιστικό κόστος. Το αποτέλεσμα του παγώματος των τιμών σε ECU υποσκάπτεται αν μπορούν τα κράτη μέλη να επιτυγχάνουν αυξήσεις των τιμών με υποτιμήσεις των πράσινων ισοτιμιών. Για παράδειγμα, μετά την περιορισμένη κατάργηση των αρνητικών ανοιγμάτων σχετικά με τα σιτηρά κατά το 1986 και κατά τους πρώτους μήνες του 1987, που αναφέρεται στο σημείο 3.7, η Γαλλία και το Ηνωμένο Βασίλειο κατόρθωσαν να μειώσουν τα νομισματικά τους ανοίγματα κατά 5,5 ποσοστιαίες μονάδες στη δέσμη τιμών για την περίοδο 1987/88, και άλλες 1,5 (Γαλλία) και 3,2 ποσοστιαίες μονάδες (Ηνωμένο Βασίλειο) στη δέσμη τιμών για την περίοδο 1988/89, σε μια εποχή κατά την οποία όλη η πίεση την οποία ασκούσε η πολιτική της Επιτροπής σχετικά με τα σιτηρά αφορούσε τον περιορισμό της αύξησης της παραγωγής.

3.13. Επίσης, όσον αφορά τη διαφοροποίηση των πράσινων ισοτιμιών για τις διάφορες αγορές, ο ισχυρισμός του σημείου 3.11 μπορεί να αντικρουσθεί αν ληφθεί υπόψη ότι διαφοροποίηση των τιμών σημαίνει ότι το γεωργονομισματικό σύστημα δεν αποτελεί πλέον ουδέτερο μέσο διαχείρισης της αγοράς που να επηρεάζει εξίσου όλες τις αγορές.

Επίπτωση στην κατανομή των πόρων

3.14. Με την εφαρμογή διαφορετικών επιπέδων τιμών στα κράτη μέλη και την απομόνωση της γεωργίας από τους υπόλοιπους τομείς της οικονομίας που συνεπάγεται το σύστημα των πράσινων ισοτιμιών και των ΝΕΠ, η κανονική λειτουργία του μηχανισμού τιμών θα μπορούσε να αναμένεται ότι θα προξενήσει διάφορες στρεβλώσεις στην κατανομή των πόρων, όπως για παράδειγμα:

(α) στις χώρες με υπερτιμώμενο νόμισμα, οι πράσινες ισοτιμίες που είναι χαμηλότερες από τις τιμές της αγοράς κρατούν τις γεωργικές τιμές σε υψηλότερο επίπεδο από την πραγματική ενιαία τιμή, αυξάνοντας το γεωργικό εισόδημα: αυτό θα μπορούσε κανονικά να οδηγήσει σε μεγαλύτερες επενδύσεις και απόδοση στο γεωργικό τομέα από ό,τι θα συνέβαινε αν εφαρμόζονταν οι τιμές της αγοράς. Το αντίστροφο αληθεύει για χώρες με υποτιμώμενα νομίσματα αν οι πράσινες ισοτιμίες τηρούνται σε επίπεδο χαμηλότερο από την τιμή της αγοράς. Αν αυτό έχει ως αποτέλεσμα αύξηση της παραγωγής σε περιοχές της Κοινότητας με υψηλότερο κόστος, και μείωση σε περιοχές με χαμηλότερο κόστος, οι περιφερειακές ανισότητες οξύνονται και η Κοινότητα καταβάλλει μια άσκοπα υψηλή τιμή για την παραγωγή των ειδών διατροφής 7

(β) το σύστημα των ΝΕΠ επιτρέπει την άνιση μεταχείριση των γεωργικών τομέων στα διάφορα κράτη μέλη διότι εφαρμόζεται μόνο σε ορισμένες γεωργικές εισροές. Η υποτίμηση αποτελεί αιτία για την αύξηση των εξόδων παραγωγής εφόσον ανέρχονται οι τιμές εισαγωγής των μη γεωργικών προϊόντων και τα εργατικά τείνουν να αυξάνονται δεδομένου ότι αποτελούν μέρος του κυκλώματος αμοιβή/τιμή, ενώ αντίστροφα η ανατίμηση τείνει να οδηγήσει σε χαμηλότερα έξοδα παραγωγής: έτσι, αν οι πράσινες ισοτιμίες παραμένουν αμετάβλητες αυξάνονται τα έσοδα του γεωργικού τομέα σε χώρες με υπερτιμώμενο νόμισμα και μειώνονται σε χώρες με υποτιμώμενο νόμισμα, γεγονός το οποίο εξάλλου τείνει να ενθαρρύνει τη διοχέτευση των γεωργικών πόρων προς χώρες με υπερτιμώμενο νόμισμα και υψηλότερα επίπεδα τιμών 7

(γ) αν οι πράσινες ισοτιμίες τηρούνται σταθερές, ευνοούνται οι επενδύσεις και η παραγωγή του γεωργικού τομέα έναντι των αντίστοιχων του βιομηχανικού τομέα σε κράτη μέλη με υπερτιμώμενο νόμισμα, στα δε κράτη μέλη με υποτιμώμενο νόμισμα συμβαίνει το αντίστροφο.

3.15. Εξάλλου, τα επιχειρήματα που βασίζονται στη λειτουργία μιας οικονομίας ελεύθερης αγοράς έχουν αμφίβολη συνάφεια στα πλαίσια της ΚΓΠ, όπου οι τιμές καθορίζονται από κεντρικό φορέα, το δε σύστημα παρέμβασης παρέχει σε όλους τους παραγωγούς ίση εξασφάλιση διάθεσης της παραγωγής, ανεξάρτητα από το επίπεδο των τιμών σε εθνικό νόμισμα και από την κατάσταση της προσφοράς και της ζήτησης στην Κοινότητα. Το Συνέδριο εξέτασε τα έγγραφα της Επιτροπής και τα επιστημονικά συγγράμματα που είναι διαθέσιμα προσπαθώντας να εκτιμήσει την επίπτωση του γεωργονομισματικού συστήματος στη δομή της γεωργικής παραγωγής στην Κοινότητα. Κατά τα φαινόμενα δεν έχουν καταβληθεί πολλές προσπάθειες για να εκτιμηθεί η επίπτωση ενός τέτοιου βασικού στοιχείου στη λειτουργία των οργανώσεων της αγοράς. Μολονότι η Επιτροπή εξέδωσε τέσσερις εκθέσεις, το 1978, 1979, 1984 και 1987 (), σχετικά με τις οικονομικές επιπτώσεις του γεωργονομισματικού συστήματος, οι εν λόγω εκθέσεις δεν περιλαμβάνουν τίποτε περισσότερο από σειρές επίσημων στατιστικών για κάθε αγορά, συνοδευόμενες από αναλυτικές παρατηρήσεις. Σύμφωνα με την ερμηνεία της Επιτροπής στις εκθέσεις του 1978 και του 1979, οι στατιστικές έδειχναν ότι τα κράτη μέλη με θετικά ΝΕΠ προσέλκυαν πόρους στο γεωργικό τομέα και αύξαναν το μερίδιό τους σχετικά στην τελική γεωργική παραγωγή σε βάρος κρατών μελών με αρνητικά νομισματικά ανοίγματα. Εντούτοις, αυτές οι διαπιστώσεις αμφισβητήθηκαν () και οι πιο πρόσφατες εκθέσεις ήταν λιγότερο κατηγορηματικές.

3.16. Η εξήγηση γι' αυτή την κατάσταση πραγμάτων που δόθηκε από υπαλλήλους των κρατών μελών όπου πραγματοποιήθηκε επίσκεψη ήταν ότι το γεωργονομισματικό σύστημα αποτελεί μόνον έναν από τους πολλούς παράγοντες που επηρεάζουν τις εξελίξεις της γεωργίας στην Κοινότητα, και είναι πολύ δυσχερές, αν όχι αδύνατο, να απομονωθούν οι γεωργονομισματικές επιπτώσεις από όλους τους άλλους παράγοντες. Το Συνέδριο το αναγνωρίζει αυτό, αλλά παρ' όλα αυτά θεωρεί ότι η Επιτροπή θα έπρεπε να είχε καταβάλει μεγαλύτερες προσπάθειες για να συγκεντρώσει αποδεικτικά στοιχεία που να στηρίζουν ή να απορρίπτουν τις θεωρητικές υποθέσεις σχετικά με την οικονομική επίπτωση στις κοινές οργανώσεις της αγοράς.

4. ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΣ «SWITCHOVER»

Αιτιολόγηση του «Switchover»

4.1. Ο μηχανισμός «Switchover» θεσπίστηκε το 1984 προκειμένου να εξαλειφθεί η δυσχέρεια της κατάργησης των θετικών ΝΕΠ σε εποχή κατά την οποία οι αυξήσεις των τιμών σε ECU ήταν αυστηρά περιορισμένες. Ο μηχανισμός απέτρεψε αναμφισβήτητα τη δημιουργία νέων θετικών ΝΕΠ για τα νομίσματα με σταθερές ισοτιμίες, και τα θετικά ΝΕΠ που υφίσταντο ήδη στην Ο.Δ. της Γερμανίας και τις Κάτω Χώρες καταργήθηκαν. Το τίμημα όμως αυτού του επιτεύγματος ήταν:

(α) να καταστεί ακόμη πιο περίπλοκη η έννοια του καθεστώτος με τη δημιουργία, στα πλαίσια του πράσινου ECU, μιας τεχνητής σειράς συναλλαγματικών αξιών 7

(β) να υπάρξουν λανθάνουσες αυξήσεις του κοινού επιπέδου τιμών.

Τεχνητές συναλλαγματικές αξίες

4.2. Η δημιουργία του πράσινου ECU, πολλαπλασιάζοντας τις κεντρικές τιμές κάθε νομίσματος έναντι του ECU με το διορθωτικό συντελεστή, σημαίνει ότι δημιουργείται μια σειρά συναλλαγματικών αξιών καθαρά θεωρητική η οποία προστίθεται στις προτιμησιακές πράσινες ισοτιμίες που χρησιμοποιούνται για τη μετατροπή σε εθνικά νομίσματα των ενιαίων γεωργικών τιμών σε ECU.

4.3. Στα πλαίσια του συστήματος που υπήρχε πριν από το σύστημα «Switchover» ο στόχος της κατάργησης των νομισματικών ανοιγμάτων ήταν συνώνυμος με την ευθυγράμμιση των πράσινων ισοτιμιών με τις τιμές της αγοράς. Με την θέσπιση του διορθωτικού συντελεστή, ο βραχυπρόθεσμος στόχος μετατοπίστηκε στην κατάργηση των νομισματικών ανοιγμάτων μεταξύ των πράσινων ισοτιμιών και των τεχνητών πράσινων κεντρικών τιμών. Για παράδειγμα, στην κατάσταση 5 που παρουσιάζεται στο διάγραμμα 1, η κατάργηση των νομισματικών ανοιγμάτων θα σήμαινε 2,34113 DM = 7,85183 FF = 1 ECU (πράσινο) και όχι 2,05853 DM = 6,90403 FF = 1 ECU, οι οποίες είναι οι κεντρικές τιμές του ΕΝΣ. Επομένως, αν κάποτε στο μέλλον εξαλειφθούν όλα τα ανοίγματα, οι πράσινες ισοτιμίες θα εξακολουθούν να μην είναι ευθυγραμμισμένες με τις πραγματικές τιμές συναλλάγματος. Για να επιτευχθεί αυτό θα χρειαστεί να γίνει ακόμη μια μετατροπή, η οποία συνεπάγεται τη λήψη απόφασης από το Συμβούλιο για κατάργηση του διορθωτικού συντελεστή. Για να γίνει αυτό πρέπει να γίνει ανατίμηση όλων των πράσινων ισοτιμιών κατά το διορθωτικό συντελεστή. Εντούτοις, θα χρειαστεί να αυξηθούν οι ενιαίες τιμές σε ECU, εκτός αν η Κοινότητα είναι διατεθειμένη να δεχτεί μείωση των ποσών σε εθνικά νομίσματα τα οποία λαμβάνουν οι δικαιούχοι, δηλαδή να απαρνηθεί τη «συμφωνία κυρίων» του 1979. Τότε θα καταστεί έκδηλη η αύξηση του επιπέδου της ενιαίας τιμής που προξένησε ο μηχανισμός «Switchover» και η οποία επί του παρόντος είναι ως επί το πλείστον συγκεκαλυμμένη. Στα παρακάτω σημεία αναλύεται η επίπτωση του διορθωτικού συντελεστή στο επίπεδο των ενιαίων τιμών.

Επίπτωση του διορθωτικού συντελεστή στο επίπεδο των ενιαίων τιμών

4.4. Η ανατίμηση του ECU για σκοπούς σχετικά με το γεωργικό τομέα, δηλ. η δημιουργία πράσινου ECU το οποίο προκύπτει αν πολλαπλασιαστεί το ECU με τον διορθωτικό συντελεστή, σημαίνει ότι το επίπεδο των ενιαίων γεωργικών τιμών αυξάνεται πραγματικά. Το πράσινο ECU δεν επηρεάζει τις τιμές παρέμβασης σε εθνικό νόμισμα, οι οποίες εξακολουθούν να εκφράζονται σε αμετάβλητους πράσινους συντελεστές σε σχέση με το πραγματικό ECU. Εντούτοις, οι διαφορές του επιπέδου των ενιαίων τιμών σε εθνικά νομίσματα υπολογίζονται με τα θετικά ή αρνητικά νομισματικά ανοίγματα και από τις δύο πλευρές του επιπέδου των ενιαίων τιμών σε ECU. Όταν αυξάνεται η διαχωριστική γραμμή, όπως συμβαίνει όταν εφαρμόζεται ο διορθωτικός συντελεστής, τότε αυξάνεται και το επίπεδο των ενιαίων τιμών. Αυτό μπορεί να παρατηρηθεί στο διάγραμμα 1. Λαμβάνοντας ως παράδειγμα την κατάσταση 3, αν καταργηθεί το θετικό ΝΕΠ των 7,8 μονάδων και το αρνητικό ΝΕΠ των 9,5 μονάδων, το επίπεδο των ενιαίων τιμών μεταξύ του FF και του DM θα είναι 1 ECU (πράσινο) = 2,31728 DM = 7,10590 FF, το οποίο είναι κατά 3,37 % υψηλότερο από τη σχέση των κεντρικών τιμών (1 ECU = 2,24184 DM = 6,87456 FF). Έτσι, μετά από μια επανευθυγράμμιση που συνεπάγεται αύξηση του διορθωτικού συντελεστή και κατά συνέπεια αύξηση του επιπέδου των ενιαίων τιμών, εκδηλώνονται τα αποτελέσματα του υψηλότερου επιπέδου τιμών καθώς μεταγενέστερα υποτιμώνται βαθμιαία οι πράσινοι συντελεστές.

4.5. Εφόσον το DM παρέμεινε το ισχυρότερο νόμισμα, το οποίο είναι και το νόμισμα που ανατιμήθηκε περισσότερο στα πλαίσια του ΕΝΣ, στην πράξη η νέα μέθοδος υπολογισμού σημαίνει ότι η εξέλιξη της κεντρικής τιμής του πράσινου ECU είναι συνδεδεμένη με την εξέλιξη της κεντρικής τιμής του DM έναντι του ECU. Με κάθε ανατίμηση του DM αυξανόταν το επίπεδο των ενιαίων γεωργικών τιμών. Στις αρχές του 1988 οι ανατιμήσεις αυτές είχαν ως σωρευτικό αποτέλεσμα την αύξηση του επιπέδου των ενιαίων τιμών κατ' αυτό τον τρόπο κατά 13,7 % από τον Απρίλιο του 1984. Επομένως, το πράσινο ECU είναι κατά 13,7 υψηλότερο από το πραγματικό ECU, και με κάθε επανευθυγράμμιση του ECU για σκοπούς που αφορούν το γεωργικό τομέα απομακρύνεται το πράσινο ECU όλο και περισσότερο από το πραγματικό ECU.

4.6. Η αύξηση του ενιαίου επιπέδου των τιμών κατ' αυτό τον τρόπο έχει τις ακόλουθες συνέπειες:

(α) ο διορθωτικός συντελεστής συνεπάγεται αυτόματες αυξήσεις του επιπέδου των ενιαίων τιμών κάθε φορά που γίνεται επανευθυγράμμιση η οποία συνεπάγεται ανατίμηση του DM έναντι του πραγματικού ECU 7 οι αυξήσεις του επιπέδου της τιμής συνδέονται με την υπερτίμηση του DM που αντικατοπτρίζει μάλλον τη δύναμη της βιομηχανικής οικονομίας της Ο.Δ. της Γερμανίας παρά τις απαιτήσεις της κοινοτικής γεωργίας 7

(β) αυτές οι αυτόματες αυξήσεις του επιπέδου των ενιαίων τιμών διίστανται από τις κανονικές διαδικασίες του ετήσιου καθορισμού των τιμών για τις γεωργικές αγορές 7

(γ) η αύξηση του επιπέδου των ενιαίων τιμών μάλλον κατ' αυτό τον τρόπο παρά με μια καθαρά πολιτική συμφωνία για την αύξηση των τιμών σε ECU σημαίνει ότι οι αυξήσεις είναι ως επί το πλείστον λανθάνουσες: οι τιμές σε ECU που αποφασίζονται κατά τον ετήσιο καθορισμό των τιμών δεν αντικατοπτρίζουν πλέον το πραγματικό επίπεδο των ενιαίων τιμών.

4.7. Ο μηχανισμός «Switchover» αποτελεί ένα τεχνικό μηχανισμό ο οποίος κατέστησε δυνατή την κατάργηση των θετικών ΝΕΠ, διατηρώντας συγχρόνως τα εξωτερικά χαρακτηριστικά μιας περιοριστικής πολιτικής ενιαίων τιμών. Εντούτοις, στην πραγματικότητα το εν λόγω καθεστώς δεν κατέστησε δυνατή την κατάργηση των θετικών ΝΕΠ χωρίς αυξήσεις των ενιαίων τιμών, η δε λειτουργία του συμφωνεί πλήρως με τη «συμφωνία κυρίων» του 1979: οι περισσότερες από τις μειώσεις των θετικών ΝΕΠ αντισταθμίστηκαν με αυξήσεις του επιπέδου των ενιαίων τιμών (). Όπως προκύπτει από τα σημεία 4.2 - 4.3, αυτό θα καταστεί τελείως φανερό όταν εξαλειφθούν όλα τα νομισματικά ανοίγματα και καταστεί αναγκαία η επανευθυγράμμιση των πράσινων ισοτιμιών με τις τιμές της αγοράς και η αύξηση των τιμών σε ECU προκειμένου να διατηρηθούν οι αξίες σε εθνικά νομίσματα αυτών των τιμών σε ECU. Κατά συνέπεια, το Συνέδριο είναι της γνώμης ότι μια σοβαρή συνέπεια του μηχανισμού «Switchover» ήταν να συγκαλυφθούν οι πραγματικές εξελίξεις των ενιαίων γεωργικών τιμών.

4.8. Στο κεφάλαιο 6 της παρούσας έκθεσης γίνεται εκτίμηση της επίπτωσης στον προϋπολογισμό της αύξησης του επιπέδου των ενιαίων τιμών που προκλήθηκε από το διορθωτικό συντελεστή (σημεία 6.14 - 6.20).

5. ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΩΝ ΝΕΠ

Εισαγωγή

5.1. Προκειμένου να εκτιμηθεί κατά πόσο τα ίδια τα ΝΕΠ είναι ουδέτερα όσον αφορά την επίπτωσή τους στη χρηστή διαχείριση των κοινών οργανώσεων της αγοράς είναι αναγκαίο να εξεταστεί κατά πόσο ο τρόπος κατά τον οποίο υπολογίζονται και εφαρμόζονται τα ΝΕΠ ανταποκρίνεται στους στόχους της νομισματικής αντιστάθμισης, όπως αναφέρονται στο σημείο 1.4 παραπάνω. Συνοψίζοντας αναφέρουμε ότι τα ΝΕΠ, όπως εφαρμόζονται, πρέπει να επιτρέπουν στις οργανώσεις της αγοράς, και ιδιαίτερα στα παρεμβατικά τους συστήματα, να λειτουργούν χωρίς στρέβλωση ή διάκριση και δεν πρέπει να παρακωλύουν τις εμπορικές ροές.

Βάση υπολογισμού των ΝΕΠ

5.2. Η αρχή στην οποία βασίζεται η εφαρμογή των ΝΕΠ συνίσταται στο ότι κάθε εμπορική διακίνηση προς ή από ένα κράτος μέλος πρέπει να πραγματοποιείται σε ένα επίπεδο ενιαίας τιμής. Το επίπεδο που επιλέγεται είναι το επίπεδο στο οποίο το σύστημα παρέμβασης στηρίζει την αγορά. Συνεπώς, αφετηρία για τον υπολογισμό των ΝΕΠ αποτελεί η τιμή παρέμβασης. Στην περίπτωση της αγοράς στον τομέα του βοδινού κρέατος, οι τιμές της αγοράς ήταν χαμηλότερες από την τιμή παρέμβασης επί μεγάλο χρονικό διάστημα, και έτσι το 1984 αποφασίστηκε να χρησιμοποιηθεί το 85 % της τιμής παρέμβασης για τον υπολογισμό των ΝΕΠ. Από το 1987 σημειώθηκαν μεταβολές στις ρυθμίσεις σχετικά με την παρέμβαση στις αγορές στον τομέα του βοδινού κρέατος, του γάλακτος και των σιτηρών, οι οποίες κατέληξαν σε στήριξη επιπέδων τιμών χαμηλότερων από τις τιμές παρέμβασης. Κατά συνέπεια, πραγματοποιήθηκε προσαρμογή με μείωση της βάσης της τιμής παρέμβασης που χρησιμοποιείται για τον καθορισμό των ΝΕΠ στις αγορές αυτές.

5.3. Στον πίνακα 1 παρατίθενται οι βάσεις υπολογισμού που χρησιμοποιούνταν στις αρχές του 1988. Σε ορισμένους τομείς εφαρμόζονται διάφορες άλλες προσαρμογές (π.χ. τα περιθώρια για τα έξοδα μεταποίησης που περιλαμβάνονται στις τιμές παρέμβασης για το αποβουτυρωμένο γάλα σε σκόνη και το βούτυρο δεν περιλαμβάνονται στον υπολογισμό των ΝΕΠ για άλλα γαλακτοκομικά προϊόντα).

5.4. Σχετικά με τα προϊόντα που παράγονται από τα βασικά προϊόντα, εφαρμόζονται σταθεροί τεχνικοί συντελεστές απόδοσης. Αυτοί είναι, σε πολλές περιπτώσεις, οι ίδιοι με τους συντελεστές που χρησιμοποιούνται για τον υπολογισμό των εισφορών κατά την εισαγωγή, στην περίπτωση όμως ορισμένων σιτηρών (του αραβόσιτου και των προϊόντων που παράγονται από τον αραβόσιτο) σχηματίστηκαν ειδικοί συντελεστές σύμφωνα με αποφάσεις του Δικαστηρίου που έκριναν ότι οι συντελεστές των εισφορών κατά την εισαγωγή οδηγούσαν σε υπερβολική αντιστάθμιση και δημιουργούσαν τον κίνδυνο στρεβλώσεων στο εμπόριο.

5.5. Το σύστημα υπολογισμού των ΝΕΠ είναι κατ' ανάγκη ένα σύστημα κατ' αποκοπή. Στις περισσότερες περιπτώσεις, κατά τις οποίες το επίπεδο των τιμών της αγοράς είναι άμεσα συνδεδεμένο με το επίπεδο των τιμών που στηρίζονται από το σύστημα παρέμβασης, ο υπολογισμός των ΝΕΠ με βάση την τιμή παρέμβασης, προσαρμοσμένη ώστε να αντικατοπτρίζει το πραγματικό επίπεδο στήριξης των τιμών, λειτουργεί με αρκετά καλά αποτελέσματα και, γενικά, δεν οδηγεί σε στρεβλώσεις της αγοράς. Επιπλέον, φαίνεται ότι τουλάχιστον επί του παρόντος, οι τεχνικοί συντελεστές που χρησιμοποιούνται σχετικά με παράγωγα προϊόντα δεν δημιουργούν δυσχέρειες. Αυτό δεν σημαίνει κατ' ανάγκη ότι οι συντελεστές είναι σωστοί σε κάθε περίπτωση, αλλά οι επιχειρήσεις αναγνωρίζουν την ανάγκη ενός τυποποιημένου συστήματος και διστάζουν να αμφισβητήσουν τους συντελεστές που εφαρμόζει η Επιτροπή, εκτός αν παρατηρηθούν σοβαρές ανωμαλίες.

5.6. Εντούτοις, προέκυψαν προβλήματα στις περιπτώσεις κατά τις οποίες η επίδραση του συστήματος παρέμβασης στις τιμές αγοράς ήταν περιορισμένη, και όταν οι εξελίξεις της αγοράς επηρεάζονταν από παράγοντες άλλους εκτός από το σύστημα στήριξης της αγοράς. Από την άποψη αυτή ένας από τους πλέον προβληματικούς τομείς υπήρξε ο τομέας του χοιρινού κρέατος.

ΝΕΠ στον τομέα του χοιρινού κρέατος

5.7. Η βάση υπολογισμού των ΝΕΠ στον τομέα του χοιρινού κρέατος μεταβλήθηκε πολλές φορές, και από το 92 % της βασικής τιμής που ήταν κατά το 1971 μειώθηκε στο 35 % της βασικής τιμής κατά το 1987. Επιπλέον, τον Ιούνιο του 1987 αποφασίστηκε ότι δεν θα έπρεπε να υπάρξουν περαιτέρω αυξήσεις των ΝΕΠ σχετικά με το χοιρινό κρέας, και για να επιτευχθεί αυτό επιτράπηκε στην Επιτροπή να προσαρμόσει όπως θα ήταν αναγκαίο τις πράσινες ισοτιμίες. Για να αποφευχθούν στρεβλώσεις του εμπορίου, αυτό εφαρμόζεται μόνον εφόσον η διαφορά μεταξύ των νομισματικών ανοιγμάτων στον τομέα των σιτηρών και του χοιρινού κρέατος είναι 8 % ή μικρότερη. Αυτή η πολιτική είχε ως αποτέλεσμα, μετά τις αποφάσεις σχετικά με τις τιμές για την περίοδο 1988/89, τα ΝΕΠ σχετικά με το χοιρινό κρέας να είναι μηδενικά σε όλα τα κράτη μέλη, εκτός από την Ελλάδα, την Ιρλανδία, την Ιταλία και το Ηνωμένο Βασίλειο.

5.8. Το επιχείρημα το οποίο επικράτησε ήταν εκείνο το οποίο προέβαλαν με τη μεγαλύτερη επιμονή οι γαλλικές αρχές καθώς επιζητούσαν τη μείωση και μάλιστα την εξάλειψη των ΝΕΠ σ' αυτό τον τομέα. Αυτό το επιχείρημα συνίστατο στο ότι το χοιρινό κρέας δεν θα πρέπει να θεωρείται ως βασικό προϊόν αλλά ως προϊόν παραγόμενο από σιτηρά. Επομένως, με τα ΝΕΠ πρέπει να αντισταθμίζεται μόνο το στοιχείο του τομέα των σιτηρών που υπεισέρχεται στην παραγωγή χοιρινού κρέατος. Ωστόσο, η προέλευση των προβλημάτων που εμφανίζονται σ' αυτό τον τομέα είναι διαρθρωτικού χαρακτήρα. Η παραγωγή χοιρινού κρέατος στις Κάτω Χώρες, τη Βόρεια Γερμανία και τη Φλάνδρα είναι εντατική, με χαμηλό κόστος παραγωγής ανά μονάδα που βασίζεται στην ευρεία χρησιμοποίηση φθηνών υποκατάστατων σιτηρών (σόγια, ταπιόκα) τα οποία εισάγονται μέσω του Ρότερνταμ και του Αμβούργου, και για τα οποία δεν χορηγούνται ΝΕΠ. Η γαλλική παραγωγή χοιρινού κρέατος είναι συγκεντρωμένη στη βορειοδυτική περιοχή (Βρετάνη), η οποία είναι πιο απομακρυσμένη από τις κυριότερες γαλλικές αγορές από ό,τι οι κυριότερες ολλανδικές και βελγικές περιοχές παραγωγής, και χρησιμοποιεί μεγαλύτερη αναλογία σιτηρών για τη διατροφή των χοίρων. Παρατηρήθηκε ότι η συγκριτικά πλεονεκτική θέση των Ολλανδών, Γερμανών και Βέλγων παραγωγών ενισχύθηκε ακόμη περισσότερο από το γεωργονομισματικό σύστημα, δεδομένου ότι τόσο οι Κάτω Χώρες όσο και η Ο.Δ. της Γερμανίας είχαν θετικά ΝΕΠ (τα οποία χορηγούνταν κατά την εξαγωγή) και ότι τα βελγικά αρνητικά ΝΕΠ ήταν χαμηλότερα από τα γαλλικά. Μολονότι δεν έχει αποδειχτεί οριστικά ότι το επίπεδο των ΝΕΠ τα οποία απέρρεαν από το γεγονός ότι το χοιρινό κρέας θεωρούνταν βασικό προϊόν αποτελούσε την αιτία των δυσχερειών της γαλλικής βιομηχανίας χοιρινού κρέατος κατά τη δεκαετία του '80, συμφωνήθηκε να μειωθούν τα ΝΕΠ βασίζοντας τον υπολογισμό σε μια σταθερή συνιστώσα σχετικά με τα σιτηρά. Αυτό αντικατοπτρίζεται στο 35 % των βασικών τιμών που χρησιμοποιούνται επί του παρόντος.

5.9. Εντούτοις, δεν μπορεί να ισχυριστεί κανείς ότι αυτή η λύση θα καταλήξει στη δημιουργία ουδέτερου επιπέδου ΝΕΠ λόγω των μεγάλων αποκλίσεων που υφίστανται μεταξύ των κρατών μελών όσον αφορά την αναλογία των σιτηρών που χρησιμοποιούνται για χοιροτροφές. Υπολογίστηκε () ότι κατά το 1983 τα σιτηρά αντιπροσώπευαν το 37,2 % του κόστους παραγωγής του χοιρινού κρέατος στη Δανία, το 28,3 % στη Γαλλία, το 11,7 % στην Ο.Δ. της Γερμανίας και το 8,4 % στις Κάτω Χώρες. Από τα στοιχεία της Επιτροπής () προκύπτει ότι η χρησιμοποίηση των σιτηρών στην παραγωγή σύνθετων ζωοτροφών (για όλα τα ζώα) ανερχόταν, κατά το 1985, σε 46,8 % στη Γαλλία, 24,6 % στην Ο.Δ. της Γερμανίας και 15,2 % στις Κάτω Χώρες.

5.10. Οι αποφάσεις που έλαβε το Συμβούλιο τον Ιούνιο του 1987 για την αποφυγή καθε νέου ΝΕΠ για το χοιρινό κρέας με την προσαρμογή των πράσινων ισοτιμιών για το χοιρινό κρέας καθ' όλη τη χρονική περίοδο κατά την οποία η διαφορά μεταξύ των νομισματικών ανοιγμάτων σχετικά με τα σιτηρά και το κρέας ανέρχεται σε 8 % ή λιγότερο, αποτελούν μια νέα προσπάθεια προστασίας της ανταγωνιστικής θέσης των παραγωγών χοιρινού κρέατος οι οποίοι χρησιμοποιούν μεγαλύτερο ποσοστό σιτηρών για τη διατροφή των ζώων τους.

5.11. Με το παράδειγμα του τομέα του χοιρινού κρέατος ερμηνεύεται η δυσχέρεια της ικανοποιητικής εφαρμογής του συστήματος των ΝΕΠ, όταν η αγορά δεν καθορίζεται από ένα ισχυρό σύστημα παρέμβασης. Ούτε η λύση να θεωρείται το χοιρινό κρέας ως βασικό προϊόν, ούτε και το να θεωρείται ως προϊόν που παράγεται από σιτηρά αποτελούν πρόσφορη μέθοδο, δεδομένων των διαρθρωτικών εξελίξεων στη βιομηχανία. Η ντε φάκτο πολιτική που ακολουθήθηκε κατά τα τελευταία χρόνια, η οποία είναι ευθυγραμμισμένη με τα συμφέροντα των παραγωγών χοιρινού κρέατος σε χώρες με υποτιμώμενο νόμισμα, συνίστατο στην πλήρη εξάλειψη των ΝΕΠ σχετικά με το χοιρινό κρέας.

Απαλλαγές

5.12. Τα ΝΕΠ, αφού υπολογιστούν, μειώνονται κατά ένα κατ' αποκοπή ποσό που ονομάζεται «απαλλαγή». Αυτό σημαίνει ότι το νομισματικό άνοιγμα μεταξύ των κρατών μελών δεν καλύπτεται πλήρως. Μεταξύ δύο κρατών μελών, ενός με θετικά και ενός άλλου με αρνητικά ΝΕΠ, οι απαλλαγές είναι σωρευτικές. Σκοπός των απαλλαγών είναι να αποφεύγεται η αντιστάθμιση πέραν της κανονικής κατά τον υπολογισμό των ΝΕΠ, μολονότι με τον κατ' αποκοπή χαρακτήρα τους αυτό επιτυγχάνεται μάλλον κατά προσέγγιση. Η Επιτροπή αναζήτησε το 1987 μια πιο εύκαμπτη μέθοδο, με ευρύτερες απαλλαγές στους τομείς εκείνους όπου η επίπτωση του συστήματος παρέμβασης στην αγορά ήταν μειωμένη. Το θεώρησε αυτό ως ένα βήμα προς την κατεύθυνση μιας περαιτέρω βαθμιαίας κατάργησης του συστήματος. Εντούτοις, μολονότι το Συμβούλιο συμφώνησε για μεγαλύτερες απαλλαγές σε ορισμένους συγκεκριμένους τομείς όπου θεωρούνταν ότι αυτό δεν θα κατέληγε σε τεχνητές εμπορικές ροές (π.χ. ελαιόλαδο), τα κράτη μέλη δεν ήταν έτοιμα να μεταβιβάσουν στην Επιτροπή τη γενική εξουσία του Συμβουλίου για τη λήψη αποφάσεων σχετικά με το επίπεδο των απαλλαγών.

5.13. Το Συνέδριο εξέτασε ορισμένες καταστάσεις προκειμένου να διαπιστώσει κατά πόσο η ύπαρξη απαλλαγών (και επομένως ακάλυπτων νομισματικών ανοιγμάτων) ενθάρρυνε την εμφάνιση τεχνητών εμπορικών ροών. Μολονότι φαίνεται ότι δεν υπάρχουν πραγματικές αποδείξεις ότι οι απαλλαγές καταλήγουν συστηματικά σε τέτοιες ροές, υπάρχουν συγκεκριμένες περιπτώσεις με τις οποίες καταδεικνύεται η έκταση του προβλήματος. Ένα πρόσφατο παράδειγμα αφορά την αισθητή αύξηση των δαπανών σχετικά με τις επιστροφές κατά την εξαγωγή για τις Κάτω Χώρες. Ο πίνακας 3 δείχνει ότι στους τομείς των σιτηρών, της ζάχαρης καθώς και του γάλακτος και των γαλακτοκομικών προϊόντων σημειώθηκε ευρύτατη αύξηση των επιστροφών κατά την εξαγωγή που καταβλήθηκαν από τους ολλανδικούς οργανισμούς πληρωμών κατά το πρώτο εξάμηνο του 1988, σε σύγκριση με το πρώτο εξάμηνο του 1987. Κατά την ίδια περίοδο, οι επιστροφές κατά την εξαγωγή που κατέβαλε η Γαλλία για τα σιτηρά και τα γαλακτοκομικά προϊόντα, και το Βέλγιο για τα σιτηρά και τη ζάχαρη, μειώθηκαν αισθητά. Μολονότι υπήρχε πάντοτε η τάση να διοχετεύονται οι εξαγωγές μέσω κρατών μελών με ισχυρό νόμισμα, οι αυξήσεις κατά το 1988 ήταν εξαιρετικές. Οι ολλανδικές αρχές παρατήρησαν ότι σημειώθηκε σημαντική αύξηση στις επιστροφές κατά την εξαγωγή που καταβλήθηκαν σε επιχειρήσεις οι οποίες ήταν εγκατεστημένες εκτός των Κάτω Χωρών και δεν είχαν θυγατρικές στις Κάτω Χώρες: οι ολλανδικοί οργανισμοί παρέμβασης κατέβαλαν, από τον Ιανουάριο μέχρι τον Απρίλιο του 1988, το 60 % των επιστροφών κατά την εξαγωγή στον τομέα της ζάχαρης σε τέτοιες επιχειρήσεις, ενώ κατά το 1987 το ποσοστό ανερχόταν μόλις σε 7 %.

5.14. Μια ιδιαίτερη διακίνηση εμπορευμάτων που παρατηρήθηκε αφορά τη φόρτωση εμπορευμάτων στην Αμβέρσα του Βελγίου, τη μεταφορά τους μέσω Scheldt στο Vlissingen, όπου δηλώνονται και εκτελωνίζονται για εξαγωγή, λαμβάνοντας έτσι τις επιστροφές κατά την εξαγωγή σε HFL. Άλλη μια διακίνηση αφορά τη φόρτωση εμπορευμάτων σε πλοία στη Δουνκέρκη της Γαλλίας και τη μεταφορά τους δια θαλάσσης στο Vlissingen για εκτελωνισμό κατά την εξαγωγή. Ένας από τους λόγους για τους οποίους γίνεται αυτό είναι ότι:

(α) τόσο οι γαλλικές όσο και οι βελγικές επιχειρήσεις μπορούν να επιτυγχάνουν αυξήσεις κατά 3 % - 3,5 % των επιστροφών κατά την εξαγωγή σε εθνικό νόμισμα εξάγοντας τα εμπορεύματα μέσω των Κάτω Χωρών. Αυτό παρουσιάζεται στο παράρτημα VI όσον αφορά τις εξαγωγές σιτηρών τον Ιούνιο 1988. Το όφελος ήταν ελαφρώς μεγαλύτερο όσον αφορά τα γαλακτοκομικά προϊόντα και ελαφρώς μικρότερο για τη ζάχαρη 7

(β) οι ολλανδικοί οργανισμοί πληρωμών καταβάλλουν τις εξαγωγικές επιστροφές ταχύτερα από ό,τι οι οργανισμοί πληρωμών στα άλλα κράτη μέλη, πράγμα που σημαίνει ότι οι εξαγωγείς αντιμετωπίζουν χαμηλότερα έξοδα χρηματοδότησης εξάγοντας μέσω των Κάτω Χωρών.

5.15. Οι έμποροι που πραγματοποιούν εξαγωγές προς τρίτες χώρες μέσω των Κάτω Χωρών επωφελούνται κατ' αυτό τον τρόπο από ένα ακάλυπτο νομισματικό άνοιγμα που αποτελείται από τα εξής στοιχεία:

(α) από την απαλλαγή για τις δύο εν λόγω χώρες, που προστίθεται: στην περίπτωση των σιτηρών 0,9 μονάδες από την απαλλαγή της 1,0 μονάδας που παραμένει ακάλυπτη για τις Κάτω Χώρες συν 1,5 μονάδες για τη Γαλλία (σύνολο 2,4 μονάδες), και συν 0,5 από την απαλλαγή 1,5 μονάδων για το Βέλγιο (σύνολο 1,4 μονάδες) 7

(β) τα επιπλέον συστατικά στοιχεία του νομισματικού ανοίγματος που δεν καλύπτονται από τα ΝΕΠ λόγω στρογγυλοποίησης και εφαρμογής του κανόνα για τη μη σώρευση (βλ. Παράρτημα ΙΙΙ): στην περίπτωση των σιτηρών η στρογγυλοποίηση όσον αφορά τη Γαλλία δεν υπερβαίνει τις 0,029 μονάδες: εντούτοις, για τα γαλακτοκομικά προϊόντα στις Κάτω Χώρες παρέμεναν ακάλυπτες επιπλέον 0,385 μονάδες λόγω του κανόνα της μη σώρευσης 7

(γ) τα πρόσθετα συστατικά στοιχεία του νομισματικού ανοίγματος που δημιουργούνται από την ευρύτητα της πραγματικής απόκλισης μεταξύ των τιμών συναλλάγματος της αγοράς και των κεντρικών τιμών: στην περίπτωση αυτή 0,9 μονάδες μεταξύ των Κάτω Χωρών και της Γαλλίας και 1,7 μονάδες μεταξύ των Κάτω Χωρών και του Βελγίου: αυτό αποτελεί μάλλον συνέπεια του ΕΝΣ παρά του γεωργονομισματικού συστήματος.

>ΘΕΣΗ ΠΗΝΑΚΑ>

5.16. Το Συνέδριο είναι της γνώμης ότι είναι λυπηρό να ενθαρρύνεται με τις τιμές που εφαρμόζονται στο γεωργονομισματικό σύστημα το τριγωνικό εμπόριο του είδους αυτού. Επιπλέον, το Συνέδριο έχει ορισμένες αμφιβολίες όσον αφορά τη νομιμότητα των διαδικασιών που υιοθετούν οι εμπορικές επιχειρήσεις προκειμένου να λαμβάνουν κατ' αυτό τον τρόπο επιστροφές κατά την εξαγωγή, και εξετάζει περαιτέρω αυτή την πλευρά στον έλεγχο που πραγματοποίησε σχετικά με τις επιστροφές κατά την εξαγωγή. Επομένως, όταν εντοπίζονται τέτοιες καταστάσεις είναι σημαντικό να λαμβάνονται μέτρα για τροποποίηση των τιμών και εξάλειψη της παρεχόμενης δυνατότητας. Σημαντικό βήμα προς την κατεύθυνση αυτή θα αποτελούσε η ανατίμηση των ολλανδικών πράσινων ισοτιμιών για τα εν λόγω προϊόντα προκειμένου να εξαλειφθούν τα ακάλυπτα νομισματικά ανοίγματα. Μολονότι η δέσμη τιμών για το 1988/89 περιλάμβανε ανατίμηση κατά 1,0 μονάδα της πράσινης ισοτιμίας των γαλακτοκομικών προϊόντων από την 25η Ιουλίου 1988, δεν ελήφθησαν άλλες αποφάσεις που θα μπορούσαν να επηρεάσουν τα ακάλυπτα νομισματικά ανοίγματα.

5.17. Σημαντική συνέπεια της κατάστασης αυτής αποτελεί το γεγονός ότι οι επιστροφές κατά την εξαγωγή που καταβάλλονται στις Κάτω Χώρες στοιχίζουν στον κοινοτικό προϋπολογισμό περισσότερο από ό,τι αν καταβάλλονταν στη Γαλλία ή το Βέλγιο. Το θέμα αυτό διασαφηνίζεται στο κεφάλαιο 6, σημεία 6.19 - 6.20.

5.18. Το Συνέδριο εξέτασε επίσης κατά πόσο παρόμοιοι παράγοντες ερμηνεύουν τη διοχέτευση πολύ μεγάλων ποσοτήτων αποβουτυρωμένου γάλακτος σε σκόνη, που προέρχονταν από άλλα κράτη μέλη, στα γερμανικά αποθέματα παρέμβασης ιδίως κατά το 1986. Εντούτοις, φαίνεται ότι άλλοι παράγοντες () παρέχουν την κυριότερη ερμηνεία του γεγονότος αυτού, ιδίως το ότι το κόστος προχρηματοδότησης προϊόντων που τίθενται στην παρέμβαση ήταν χαμηλότερο στην Ο.Δ. της Γερμανίας.

5.19. Κατά συνέπεια, το Συνέδριο καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η έλλειψη συστηματικής στρέβλωσης δείχνει ότι η μη εφαρμογή των αρχών της νομισματικής αντιστάθμισης, την οποία συνιστούν οι απαλλαγές, μπορεί να είναι δικαιολογημένη. Εντούτοις, το γεγονός ότι αυτό έχει ως αποτέλεσμα τη δημιουργία συγκεκριμένων περιπτώσεων τεχνητών εμπορικών ροών, σημαίνει ότι η Επιτροπή και τα κράτη μέλη πρέπει να ενεργούν ταχέως όταν εντοπίζονται τέτοιες περιπτώσεις.

5.20. Με την περίπτωση που αναφέρεται στα σημεία 5.13 - 5.17 τονίζεται ένα ειδικό πρόβλημα που υπάρχει με τις απαλλαγές, το οποίο καθίσταται οξύτερο με την τάση αύξησής τους για ορισμένα προϊόντα, συγκεκριμένα ότι καθίσταται δυνατή η κατάργηση των ΝΕΠ, αλλά πάλι μένει ένα άνοιγμα μεταξύ των πράσινων ισοτιμιών και των τιμών της αγοράς ή των κεντρικών τιμών. Επομένως, είναι αναγκαίο να εξασφαλιστεί ότι η διαδικασία κατάργησης θα αφορά το πραγματικό νομισματικό άνοιγμα και όχι μόνο το εφαρμοσμένο άνοιγμα.

Μεταποιημένα προϊόντα

5.21. Τα ΝΕΠ εφαρμόζονται σε μια σειρά μεταποιημένων προϊόντων που περιέχουν μίγματα γάλακτος και γαλακτοκομικών προϊόντων, ζάχαρης και σιτηρών (γνωστά ως προϊόντα εκτός παραρτήματος ΙΙ δεδομένου ότι δεν καθορίζονται στο παράρτημα ΙΙ της συνθήκης ΕΟΚ). Αυτά τα προϊόντα περιλαμβάνουν είδη όπως μπισκότα και είδη ζαχαροπλαστικής. Τα ΝΕΠ υπολογίζονται βάσει των ΝΕΠ που εφαρμόζονται στα βασικά προϊόντα τα οποία έχουν ενσωματωθεί στα τελικά προϊόντα, μείον 10 %. Για τον υπολογισμό αυτό χρησιμοποιούνται κατ' αποκοπή ποσότητες των βασικών προϊόντων.

5.22. Ο κανονισμός αυτός καλύπτει μεγάλο αριθμό προϊόντων, ενώ οι αναλογίες της αξίας του τελικού προϊόντος που αντιστοιχούν στα βασικά προϊόντα ποικίλλουν. Σύμφωνα με την αρχή ότι τα ΝΕΠ πρέπει να εφαρμόζονται μόνον όταν έχουν οικονομική επίπτωση, έγιναν διάφορες προσπάθειες καθορισμού κατώτατων ορίων κάτω από τα οποία να μην εφαρμόζονται ΝΕΠ. Από τον Ιούνιο του 1987 τα ΝΕΠ η αξία των οποίων δεν υπερβαίνει 3 ECU/100 χγρ. δεν εφαρμόζονται. Μολονότι αυτή η διάταξη αποτελεί βελτίωση σε σχέση με προηγούμενες ρυθμίσεις, οι οποίες ήταν υπερβολικά περίπλοκες και αυθαίρετες όσον αφορά τα αποτελέσματά τους, μπορεί να τεθεί υπό αμφισβήτηση κατά πόσο το κατώτατο όριο είναι αρκετά υψηλό. Η ανταγωνιστική κατάσταση της αγοράς η οποία αντιμετωπίζει προϊόντα που έχουν υποστεί μεγάλη μεταποίηση με σημαντική προστιθέμενη αξία, δεν επηρεάζεται ιδιαίτερα από την γεωργονομισματική κατάσταση των βασικών προϊόντων που έχουν ενσωματωθεί σ' αυτά. Τα ΝΕΠ πρέπει να εφαρμόζονται μόνον όταν μπορεί να αποδειχτεί ότι η έλλειψή τους θα οδηγούσε σε στρέβλωση του εμπορίου. Οι διοικητικές ρυθμίσεις σχετικά με τα ΝΕΠ για μεταποιημένα προϊόντα είναι ιδιαίτερα επαχθείς και θα έπρεπε να αποφεύγονται όταν αυτό είναι δυνατό.

Έλλειψη ΝΕΠ σε ορισμένους τομείς

5.23. Όπως σημειώθηκε στο σημείο 2.7 παραπάνω, τα ΝΕΠ δεν εφαρμόζονται σε όλους τους τομείς, παρά την ύπαρξη πράσινων ισοτιμιών. Σύμφωνα με τις αρχές στις οποίες βασίζεται το σύστημα, αυτό θα συμβαίνει διότι δεν υπάρχουν κίνδυνοι διατάραξης ούτε των ρυθμίσεων στήριξης της αγοράς ούτε και του εμπορίου. Αυτό εξετάζεται παρακάτω σχετικά με δύο τομείς, του ρυζιού και του πρόβειου κρέατος.

Ρύζι

5.24. Το Συνέδριο, στις ετήσιες εκθέσεις του για τα οικονομικά έτη 1978, 1980 και 1985 (), επέστησε την προσοχή στο πρόβλημα του τριγωνικού εμπορίου στον τομέα του ρυζιού το οποίο απορρέει από την έλλειψη ΝΕΠ στον εν λόγω τομέα. Το Συνέδριο επισήμανε την αποστολή φορτίων ρυζιού από τρίτες χώρες, τα οποία εισκομίζονταν στην Κοινότητα μέσω κρατών μελών όπου η εισφορά κατά την εισαγωγή ήταν χαμηλή λόγω υπερτιμημένης πράσινης ισοτιμίας, και στη συνέχεια επανεξάγονταν αμέσως προς τον πραγματικό προορισμό τους σε άλλα κράτη μέλη. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα την απώλεια ιδίων πόρων (οι οποίοι υπολογίστηκαν σε 1,5 εκατ. ECU το 1984 και σε 2,0 εκατ. ECU το 1985).

5.25. Μολονότι υπήρχαν σαφείς αποδείξεις για το εμπόριο αυτό - ήταν αρκετά καταφανές ώστε να παρουσιάζεται σαφώς στις επίσημες στατιστικές της Κοινότητας - η Επιτροπή και τα κράτη μέλη αντιδρούσαν στη λήψη μέτρων μέχρι το 1986. Στη συνέχεια, η υποτίμηση της UJL και η εμφάνιση ενός μεγάλου αρνητικού νομισματικού ανοίγματος είχαν ως συνέπεια τη μεταφορά μεγάλων ποσοτήτων ρυζιού που προορίζονταν για την Ο.Δ. της Γερμανίας και τις Κάτω Χώρες, μέσω του Ηνωμένου Βασιλείου. Οι εισαγωγές αποφλοιωμένου ρυζιού σε μακρούς κόκκους από το Ηνωμένο Βασίλειο, από 77 τόνους που ήταν το 1985 αυξήθηκαν σε 27 262 τόνους το 1986 για την Ο.Δ. της Γερμανίας, και από 20 σε 30 636 τόνους για τις Κάτω Χώρες. Το Συνέδριο υπολογίζει ότι η απώλεια των σχετικών ιδίων πόρων ανέρχεται σε 3,7 εκατ. ECU. Είναι ενδιαφέρον να επισημανθεί ότι όταν τελικά ελήφθησαν μέτρα, αυτά δεν συνίσταντο στη θέσπιση ΝΕΠ. Αντί για ΝΕΠ θεσπίστηκε ένας ειδικός συντελεστής μετατροπής, ο οποίος στην ουσία ήταν ισοδύναμος με την τιμή της αγοράς, και ο οποίος προοριζόταν για τον υπολογισμό των εισφορών για το ρύζι. Αυτό σημαίνει ότι δεν υφίσταται πλέον ακάλυπτο νομισματικό άνοιγμα.

Πρόβειο κρέας

5.26. Το πρόβειο κρέας υπόκειται σε καθεστώς παρέμβασης () και κατά κανόνα μπορούν να εφαρμόζονται ΝΕΠ. Εντούτοις, στην πράξη, οποιεσδήποτε δυσχέρειες κι αν προκλήθηκαν από τις νομισματικές διακυμάνσεις και ιδίως από το γεγονός ότι το νομισματικό άνοιγμα του Ηνωμένου Βασιλείου μεταβλήθηκε από θετικό σε αρνητικό, δεν είχαν αρκετή βαρύτητα ώστε να οδηγήσουν στην εφαρμογή ΝΕΠ στον τομέα αυτό.

5.27. Η παραγωγή πρόβειου κρέατος έχει ως επίκεντρο τη Γαλλία, την Ιρλανδία και το Ηνωμένο Βασίλειο, οι δε κυριότερες ενδοκοινοτικές εμπορικές ροές πραγματοποιούνται από την Ιρλανδία και το Ηνωμένο Βασίλειο προς τη Γαλλία. Εφόσον το νομισματικό άνοιγμα του Ηνωμένου Βασιλείου ήταν θετικό, η έλλειψη ΝΕΠ μείωνε την ανταγωνιστική θέση των εξαγωγών προς τη Γαλλία, η εμφάνιση όμως από το έτος 1986 ενός σημαντικού αρνητικού ανοίγματος είχε ως συνέπεια να ασκείται πίεση στη γαλλική αγορά από τις εξαγωγές του Ηνωμένου Βασιλείου. Αυτό αντιμετωπίστηκε με άλλα μέτρα, ιδίως με τις ρυθμίσεις για την ανάκτηση των πριμοδοτήσεων (Clawback) σχετικά με ορισμένα είδη βρετανικού πρόβειου κρέατος παρά με τη θέσπιση ΝΕΠ.

Πολύπλοκος χαρακτήρας του συστήματος των ΝΕΠ

5.28. Η ίδια η Επιτροπή αναγνώρισε () ότι το σύστημα κατέστη ιδιαίτερα πολύπλοκο, και ότι οι μεταβολές του «αφαίρεσαν βαθμιαία κάθε διαφάνεια». Το θέμα της πολυπλοκότητας μπορεί να εξεταστεί σε διάφορα επίπεδα, δηλ. εννοιολογική πολυπλοκότητα, πολυπλοκότητα των κανόνων υπολογισμού των ΝΕΠ, πολυπλοκότητα κατά την καθημερινή εφαρμογή του συστήματος, το οποίο περιλαμβάνει πολλές επιμέρους τιμές και δασμολογικές κλάσεις καθώς και απαιτήσεις όσον αφορά τη διαδικασία και τον έλεγχο.

5.29. Από εννοιολογική πλευρά, όπως εξελίχθηκε το σύστημα κατέστη όλο και πιο πολύπλοκο, και η θέσπιση του «Switchover» μαζί με το διορθωτικό συντελεστή και το πράσινο ECU σημαίνει ότι, εκτός από τους ειδικούς της Επιτροπής, των διοικήσεων των κρατών μελών και του εμπορικού τομέα, πολύ λίγοι αντιλαμβάνονται τι περιλαμβάνει το καθεστώς επί του παρόντος. Όπως προκύπτει από τα σημεία 4.4 - 4.7, σημαντική επίκριση σχετικά με το θέμα αυτό αποτελεί η έλλειψη διαφάνειας σχετικά με το σύστημα του ενιαίου επιπέδου των τιμών.

5.30. Επίσης, οι λεπτομερείς κανόνες για τον υπολογισμό των ΝΕΠ και για την αντιμετώπιση της κατάργησης των ΝΕΠ, βάσει της συμφωνίας του Ιουνίου του 1984, είναι πολύπλοκοι, και για να τους μάθει κανείς απαιτείται κάποιος βαθμός ειδικότητας και ενασχόλησης. Εντούτοις, το πόσο σημαντικό είναι να γίνει αυτό αποδεικνύεται από τον αριθμό των οργανισμών - κυβερνητικών υπηρεσιών, εμπορικών οργανώσεων και επιχειρήσεων - που χρησιμοποιούν τα δικά τους προγράμματα πληροφορικής προκειμένου να «ελέγχουν» τους επίσημους υπολογισμούς της Επιτροπής, ιδίως όσον αφορά τις εβδομαδιαίες μεταβολές των συντελεστών των μεταβλητών ΝΕΠ. Δεν πρέπει να δίδεται μεγάλη έμφαση στην πολυπλοκότητα σ' αυτό το επίπεδο: λίγοι είναι εκείνοι που χρειάζεται να γνωρίζουν τις μικρολεπτομέρειες για τον τρόπο με τον οποίο γίνονται οι υπολογισμοί, ενώ για τους περισσότερους από εκείνους που αφορά το σύστημα είναι αρκετό να γνωρίζουν πώς να εφαρμόζουν τα αποτελέσματα.

5.31. Όσον αφορά την πολυπλοκότητα της καθημερινής εφαρμογής, είναι αλήθεια ότι υπάρχουν χιλιάδες τιμές, και όσον αφορά τους μικρότερους και περιστασιακούς εμπόρους είναι δύσκολο να εφαρμόζουν το σύστημα. Εντούτοις, δεν είναι σαφές ότι το σύστημα είναι περισσότερο περίπλοκο από άλλα γεωργικά μέτρα των Ε.Κ., και εφόσον το σύστημα προσφέρεται κατά τρόπο ιδανικό για αυτοματοποίηση, από ορισμένες πλευρές είναι πολύ απλό να εφαρμοστεί. Οι απαιτήσεις σχετικά με τον έλεγχο δεν είναι αυστηρότερες από ό,τι οι συνήθεις φυσικοί και διοικητικοί έλεγχοι στο εμπόριο γεωργικών προϊόντων, των οποίων αποτελούν μέρος.

5.32. Σε γενικούς όρους όμως θα πρέπει να αναγνωρίσουμε ότι το γεωργονομισματικό σύστημα στερείται σαφήνειας, είναι πολύπλοκο και δυσνόητο. Αυτό είναι αναπόφευκτο, άπαξ και ληφθεί η απόφαση για νομισματική αντιστάθμισης, είναι όμως λυπηρό οι κοινοτικές ρυθμίσεις για τη διαχείριση των κοινών οργανώσεων των αγορών να είναι πολύπλοκες σ' αυτό το βαθμό. Επίσης, όσο πιο πολύπλοκο είναι το σύστημα τόσο μεγαλύτερες πιθανότητες υπάρχουν να γίνονται σφάλματα και απόπειρες δόλιου χειρισμού των ρυθμίσεων, που θα έχουν ως αποτέλεσμα οικονομική ζημία για την Κοινότητα (βλ. για παράδειγμα την περίπτωση των εισαγωγών ρυζιού που αναφέρονται στα σημεία 5.18 - 5.19).

Απάτες και παρατυπίες

5.33. Απάτες και παρατυπίες σχετικά με τα ΝΕΠ μπορούν να σημειωθούν τόσο στο ενδοκοινοτικό εμπόριο όσο και στο εμπόριο με τρίτες χώρες. Εντούτοις, στην περίπτωση του εμπορίου με τρίτες χώρες βασική αιτία για απάτες ή παρατυπίες αποτελεί κατά κανόνα η επιστροφή κατά την εξαγωγή ή η εισφορά κατά την εισαγωγή, ενώ το στοιχείο των ΝΕΠ αποτελεί μόνο περιστασιακή αιτία. Κατά συνέπεια, στο τμήμα αυτό θα εξεταστούν απάτες και παρατυπίες που αφορούν μόνο το ενδοκοινοτικό εμπόριο.

5.34. Στον πίνακα 4 απαριθμούνται ορισμένες περιπτώσεις απάτης ή παρατυπίας που αφορούν ΝΕΠ στα πλαίσια του ενδοκοινοτικού εμπορίου, οι οποίες αναφέρθηκαν από κράτη μέλη βάσει του κανονισμού του Συμβουλίου (ΕΟΚ) αριθ. 283/72 (). Αυτές οι 142 περιπτώσεις αφορούν ποσό που υπολογίζεται σε 11,5 εκατ. ECU. Στις αρχές Σεπτεμβρίου του 1988, 95 από τις περιπτώσεις αυτές θεωρήθηκαν ότι είχαν κλείσει, και είχαν εισπραχθεί 1,5 εκατ. ECU (13 % του συνολικού διακυβευόμενου ποσού).

5.35. Ο πίνακας δείχνει ότι 58 από τις 142 περιπτώσεις που αναφέρθηκαν αφορούν το Ηνωμένο Βασίλειο. Όλες σχεδόν αυτές οι περιπτώσεις αφορούν προβλήματα που ανακύπτουν στα σύνορα μεταξύ Βόρειας Ιρλανδίας και Ιρλανδίας. Κατά τα έτη 1980 και 1981, οπότε το Ηνωμένο Βασίλειο είχε υψηλά θετικά ΝΕΠ, γινόταν λαθραία εισαγωγή χοίρων και βοοειδών στη Βόρεια Ιρλανδία για να αποφευχθεί η καταβολή των ΝΕΠ κατά την εισαγωγή και στη συνέχεια επανεξάγονταν νόμιμα στην Ιρλανδία, καλύπτοντας έτσι τις προϋποθέσεις για πληρωμή των ΝΕΠ. Σε ορισμένες περιπτώσεις το ταξίδι των ζώων επαναλαμβανόταν πολλές φορές. Αυτό το σύστημα επαναληπτικών εισαγωγών-εξαγωγών σταμάτησε όταν θεσπίστηκαν βελτιωμένοι έλεγχοι, αλλά επίσης διότι η λαθραία εισαγωγή δεν άξιζε πλέον τον κόπο εφόσον τα νομισματικά ανοίγματα μεταξύ του Ηνωμένου Βασιλείου και της Ιρλανδίας μειώθηκαν. Κατόπιν, κατά το 1986, η στερλίνα υποτιμήθηκε σημαντικά, γεγονός που είχε ως αποτέλεσμα τη δημιουργία μεγάλου αρνητικού ανοίγματος και σημαντικών ανισοτήτων στα ΝΕΠ μεταξύ των δύο χωρών. Βοοειδή που εκτρέφονταν στη Βόρεια Ιρλανδία περνούσαν λαθραία τα σύνορα για να αποφευχθεί η καταβολή των ΝΕΠ κατά την εισαγωγή, σφάζονταν στην Ιρλανδία και μετά το κρέας εξαγόταν νόμιμα στη Μεγάλη Βρετανία όπου πληρωνόταν μεγάλα ΝΕΠ. Αυτό το παράνομο εμπόριο απέφερε καθαρό ποσό που υπολογίζεται () ότι ξεπερνούσε τις 100 UJL (150 - 160 ECU) κατά κεφαλή βοοειδούς, το οποίο καταβλήθηκε από τον κοινοτικό προϋπολογισμό. Προκειμένου να σταματήσει αυτό το εμπόριο, το Νοέμβριο του 1986 συστάθηκαν ειδικές μονάδες δράσης από τις τελωνειακές αρχές του Ηνωμένου Βασιλείου και της Ιρλανδίας για να αστυνομεύουν τα σύνορα στα πλαίσια μιας προσπάθειας πρόληψης του λαθρεμπορίου. Μολονότι σημειώθηκε μείωση των περιπτώσεων που επισημάνθηκαν, είναι απίθανο να έχει σταματήσει τελείως αυτό το εμπόριο, έχοντας υπόψη τα δυσχερή προβλήματα ασφάλειας στα σύνορα και το γεγονός ότι εξακολουθούν να υπάρχουν νομισματικά ανοίγματα μεταξύ των δύο χωρών. Εντούτοις, από τις έρευνες που διεξήγαγε το Συνέδριο προκύπτει ότι οι ιρλανδικές και βρετανικές αρχές λαμβάνουν όλα τα εύλογα μέτρα για την πρόληψη του παράνομου εμπορίου.

5.36. Το παραπάνω πρόβλημα αποτελεί το πλέον ακραίο παράδειγμα του είδους της απάτης η οποία ενθαρρύνεται από την ύπαρξη μεγάλων γεωργονομισματικών ανισοτήτων σε δύο όμορες χώρες με πολλές εμπορικές συναλλαγές και με στενή οικονομική ενοποίηση. Εφόσον υπάρχουν τέτοιες ανισότητες είναι αναπόφευκτο να υπάρχουν απάτες μέχρις ένα βαθμό, από τις οποίες θα επισημαίνονται ενδεχομένως μόνο οι πλέον κατάφωρες.

6. ΕΠΙΠΤΩΣΗ ΣΤΟΝ ΠΡΟΫΠΟΛΟΓΙΣΜΟ ΤΩΝ ΠΡΑΣΙΝΩΝ ΙΣΟΤΙΜΙΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ ΝΕΠ

Εισαγωγή

6.1. Για ένα μέσο πολιτικής το οποίο κατέχει τόσο κεντρική θέση στη λειτουργία της κοινής γεωργικής πολιτικής είναι σημαντικό ο προϋπολογισμός και οι λογαριασμοί να παρέχουν σαφή και πλήρη εικόνα της επίπτωσης του συνόλου του γεωργονομισματικού συστήματος. Επίσης, η έννοια των στοιχείων που περιλαμβάνονται στους λογαριασμούς πρέπει να είναι σαφής και αναμφισβήτητη ώστε να μπορούν να ερμηνεύονται αμέσως χωρίς παρανοήσεις. Εντούτοις, αυτό δεν συμβαίνει επί τους παρόντος:

(α) τα ποσά που είναι εγγεγραμμένα στο κεφάλαιο 28 του γενικού προϋπολογισμού, το οποίο είναι το μόνο μέρος του προϋπολογισμού όπου προσδιορίζεται ειδικά η επίπτωση των ΝΕΠ, καλύπτουν μόνον ένα μέρος του άμεσου κόστους για τον προϋπολογισμό: συγκεκριμένα, η επίπτωση των ΝΕΠ στις εισφορές κατά την εισαγωγή και τις επιστροφές κατά την εξαγωγή δεν παρουσιάζεται σαφώς σε κανένα κονδύλιο του προϋπολογισμού 7

(β) η επίπτωση στον προϋπολογισμό που απορρέει από τη χρησιμοποίηση των πράσινων ισοτιμιών όταν πραγματοποιούνται πληρωμές από τον προϋπολογισμό (ή όταν λαμβάνονται έσοδα από το γεωργικό τομέα), και η χρησιμοποίηση τιμών της αγοράς όταν εγγράφονται ποσά στον προϋπολογισμό δεν είναι καταφανής: εκτός από την έλλειψη διαφάνειας που συνεπάγεται αυτό, καθιστά δυσχερή την ερμηνεία των λογιστικών στοιχείων.

Στα παρακάτω τμήματα το Συνέδριο παρουσιάζει τα αποτελέσματα μιας εκτίμησης τόσο της έμμεσης όσο και της άμεσης πλήρους επίπτωσης του γεωργονομισματικού συστήματος στον προϋπολογισμό. Αναλύεται επίσης το κόστος που συνεπάγεται για τον προϋπολογισμό ο μηχανισμός «Switchover».

Άμεση επίπτωση των ΝΕΠ στον προϋπολογισμό

6.2. Στον πίνακα 5 παρατίθεται η κατάταξη της άμεσης επίπτωσης των ΝΕΠ στον προϋπολογισμό, προσδιορίζεται σε ποιο σημείο του προϋπολογισμού έχουν εγγραφεί τα σχετικά ποσά και αναφέρεται κατά πόσο μπορούν να αναγνωριστούν χωριστά από τους λογαριασμούς. Αυτό δείχνει ότι τα μόνα στοιχεία σχετικά με το άμεσο κόστος των ΝΕΠ για τον προϋπολογισμό τα οποία επισημαίνονται χωριστά είναι τα στοιχεία που παρουσιάζονται στο κεφάλαιο 28 του γενικού προϋπολογισμού και ότι τα εν λόγω στοιχεία παρέχουν μόνο μια μερική εικόνα της κατάστασης. Τα ΝΕΠ σχετικά με το ενδοκοινοτικό εμπόριο παρουσιάζονται πλήρως, εκείνα όμως τα οποία αφορούν το εμπόριο με τρίτες χώρες συγκαλύπτονται σχεδόν εξ ολοκλήρου.

>ΘΕΣΗ ΠΗΝΑΚΑ>

6.3. Μετά τη δημοσίευση της γνωμοδότησης του Συνεδρίου του Ιουλίου 1980 () σχετικά με τα ΝΕΠ, η Επιτροπή τροποποίησε την ονοματολογία του προϋπολογισμού στην προσπάθειά της να παρουσιάσει με μεγαλύτερη σαφήνεια την πλήρη επίπτωση των ΝΕΠ στον προϋπολογισμό αυτή όμως η τροποποίηση δεν προχώρησε αρκετά, και δεν έλαβε υπόψη ορισμένα από τα βασικά σημεία της γνωμοδότησης του Συνεδρίου. Έτσι, όπως δείχνει ο πίνακας 5, όλα τα ΝΕΠ που αφορούν τις εισφορές κατά την εισαγωγή καταχωρούνται ως μέρος των εν λόγω εισφορών στο κεφάλαιο 10 των εσόδων του προϋπολογισμού. Αυτή η εγγραφή καλύπτει τα θετικά ΝΕΠ που προστίθενται στην εισφορά, όπως για παράδειγμα στην περίπτωση της Ο.Δ. της Γερμανίας, και τα αρνητικά ΝΕΠ τα οποία αφαιρούνται από το ποσό της εισφοράς, όπως για παράδειγμα στην περίπτωση της Ελλάδας. Μόνη εξαίρεση στον κανόνα αυτό αποτελεί η περίπτωση κατά την οποία τα αρνητικά ΝΕΠ που αφαιρούνται από την εισφορά κατά την εισαγωγή είναι μεγαλύτερα από ό,τι η ίδια η εισφορά, έτσι ώστε να λαμβάνει ο εισαγωγέας μια καθαρή επιχορήγηση σε ΝΕΠ. Αυτό το στοιχείο καθαρής δαπάνης καταχωρείται στη θέση 2810 του προϋπολογισμού, και στις εισφορές κατά την εισαγωγή δεν εγγράφεται τίποτε. Η καταχώρηση των ΝΕΠ και των εισφορών κατά την εισαγωγή κατ' αυτό τον τρόπο δεν είναι ικανοποιητική, δεδομένου ότι αυτό σημαίνει ότι ένα σημαντικό μέρος της επίπτωσης των ΝΕΠ δεν είναι γνωστό και, επιπλέον, ότι τα διαθέσιμα στοιχεία σχετικά με τις εισφορές κατά την εισαγωγή δεν δείχνουν τα ακαθάριστα έσοδα που απορρέουν από αυτά.

6.4. Εξάλλου, τα αρνητικά ΝΕΠ που βαρύνουν τις εξαγωγές από κράτη μέλη με υποτιμημένο νόμισμα, και τα οποία μειώνουν την επιστροφή κατά την εξαγωγή, δεν καταχωρούνται επίσης χωριστά: η καθαρή επιστροφή κατά την εξαγωγή, αφού αφαιρεθούν τα ΝΕΠ που τη βαρύνουν, καταχωρείται για κάθε τομέα αγοράς στο αντίστοιχο κεφάλαιο του προϋπολογισμού για το ΕΓΤΠΕ. Αν τα ΝΕΠ υπερβαίνουν το ποσό της επιστροφής, δεν καταχωρείται κανένα ποσό ως επιστροφή, και το καθαρό πλεόνασμα εγγράφεται στο κεφάλαιο 10 ως γεωργική εισφορά. Αυτό δεν συμφωνεί με την πρακτική κατά την οποία τα θετικά ΝΕΠ που προστίθενται στις επιστροφές κατά την εισαγωγή σχετικά με κράτη μέλη με υπερτιμημένα νομίσματα δηλώνονται χωριστά από τις επιστροφές, στη θέση 2811. Έτσι, όχι μόνο δεν προσδιορίζεται στον προϋπολογισμό ένα άλλο σημαντικό μέρος της επίπτωσης των ΝΕΠ στον προϋπολογισμό, αλλά δεν παρουσιάζεται επίσης ούτε το πλήρες κόστος των επιστροφών κατά την εξαγωγή.

6.5. Το Συνέδριο προσπάθησε να εκτιμήσει το πλήρες άμεσο κόστος των ΝΕΠ για τον προϋπολογισμό συμπεριλαμβανομένων:

>ΘΕΣΗ ΠΗΝΑΚΑ>

(α) των ποσών που καταχωρήθηκαν στους ετήσιους προϋπολογισμούς στο κεφάλαιο 28 7

(β) των ΝΕΠ που αφαιρέθηκαν από τις επιστροφές κατά την εξαγωγή 7

(γ) των ΝΕΠ που προστέθηκαν ή αφαιρέθηκαν από τις εισφορές κατά την εισαγωγή.

Ποσά που έχουν καταγραφεί στους ετήσιους λογαριασμούς

6.6. Στον πίνακα 6 παρουσιάζονται τα ποσά που έχουν καταγραφεί στους ετήσιους λογαριασμούς στο κεφάλαιο 28 για την περίοδο 1983 μέχρι 1987. Ο πίνακας αυτός δείχνει ότι το 1987 η ακαθάριστη δαπάνη ήταν 1 300,9 εκατ. ECU, αντισταθμιζόμενη από «αρνητική δαπάνη» - δηλ. έσοδα - από εισπράξεις ΝΕΠ 664,0 εκατ. ECU, αφήνοντας ένα υπόλοιπο 636,9 εκατ. ECU. Υπολογίζοντας τα ΝΕΠ μόνο στο διακοινοτικό εμπόριο, το οποίο αποτελεί το μόνο πλήρες μέρος του προϋπολογιστικού κόστους των ΝΕΠ που εμφανίζονται, η ακαθάριστη δαπάνη ήταν 1 073,9 εκατ. ECU, αντισταθμιζόμενη από έσοδα 664,0 εκατ. ECU, αφήνοντας ένα υπόλοιπο 409,9 εκατ. ECU καθαρών δαπανών.

6.7. Ο πίνακας δείχνει ότι οι μεμονωμένες θέσεις του προϋπολογισμού και τα καθαρά σύνολα έχουν σημαντικές διακυμάνσεις από έτος σε έτος, ανάλογα με το μέγεθος των νομισματικών ανοιγμάτων. Για παράδειγμα, η πτώση σε καθαρές δαπάνες το 1984 και 1985 αντικατοπτρίζει το βαθμό επιτυχίας όσον αφορά την κατάργηση των ΝΕΠ μετά από την εισαγωγή του «Switchover», αλλά το 1986 και 1987 ήταν μια περίοδος σχετικής νομισματικής αστάθειας με αποτέλεσμα ευρύτερα αρνητικά νομισματικά ανοίγματα, γεγονός που φαίνεται στα ποσά που καταγράφηκαν στους λογαριασμούς.

ΝΕΠ που αφαιρούνται από τις επιστροφές κατά την εξαγωγή

>ΘΕΣΗ ΠΗΝΑΚΑ>

6.8. Όσον αφορά την επίπτωση στον προϋπολογισμό των ΝΕΠ που αφαιρούνται από τις επιστροφές κατά την εξαγωγή, δεν υπάρχουν διαθέσιμα στοιχεία στο επίπεδο της Επιτροπής σχετικά με τα πραγματικά αντίστοιχα ποσά, επειδή η ισχύουσα λογιστική οδηγία της Επιτροπής απαιτεί από τα κράτη μέλη να δηλώνουν τις επιστροφές χωρίς τα ΝΕΠ. Κατά τη διάρκεια της αποστολής του στο Ηνωμένο Βασίλειο και τη Γαλλία το Συνέδριο διαπίστωσε ότι οι οργανισμοί παρέμβασης έχουν μικτά στοιχεία, δηλ. τα πλήρη ποσά των επιστροφών ξεχωριστά από το ποσό των ΝΕΠ, τα οποία είναι μάλλον άμεσα διαθέσιμα στα εσωτερικά λογιστικά τους συστήματα, και ότι θα ήταν δυνατόν χωρίς ιδιαίτερα μεγάλη διοικητική δυσκολία να δηλώσουν τα μικτά στοιχεία. Όμως για τον έλεγχο του Συνεδρίου δεν ήταν εφικτό να συγκεντρωθούν όλα τα μικτά στοιχεία από κάθε κράτος μέλος, και έτσι έγινε μια εναλλακτική εκτίμηση βασισμένη στην προπαρασκευαστική εργασία της Επιτροπής για τον προϋπολογισμό. Για κάθε αγορά στην οποία εφαρμόζονται ΝΕΠ, η Επιτροπή υπολογίζει ένα ποσό κατά το οποίο θα έπρεπε να μειωθούν οι προβλέψεις των εξαγωγικών επιστροφών. Αυτό γίνεται χρησιμοποιώντας τα ιστορικά στοιχεία για τις πραγματικές εμπορικές ροές σε συνδυασμό με τις πιο πρόσφατες γεωργονομισματικές και νομισματικές παραμέτρους. Στην τελευταία εκτίμηση για τον προϋπολογισμό του 1987, που κατάρτισαν οι υπηρεσίες της Επιτροπής στα τέλη Αυγούστου του 1987 (), το κατ' εκτίμηση ποσό κατά το οποίο θα έπρεπε να μειωθούν οι εξαγωγικες επιστροφές ήταν 216 εκατ. ECU. Για τον προϋπολογισμό του 1988 το κατ' εκτίμηση ποσό ήταν 111 εκατ. ECU ().

Προστιθέμενα και αφαιρούμενα ΝΕΠ σε εισφορές κατά την εισαγωγή

6.9. Και πάλι δεν υπάρχουν διαθέσιμα στοιχεία στην Επιτροπή σχετικά με τα πραγματικά ποσά των ΝΕΠ που προστίθενται ή αφαιρούνται από εισφορές κατά την εισαγωγή από τα κράτη μέλη. Η Επιτροπή κάνει κάποια εκτίμηση σαν μέρος του προσχεδίου προϋπολογισμού της, που βασίζεται σε προβλέψεις εισαγωγών, προβλέψεις μέσων συντελεστών εισφοράς και συντελεστών ΝΕΠ που συμφωνούν με τις προτάσεις της Επιτροπής για την κατάργηση των ΝΕΠ. Για τον προϋπολογισμό του 1987 το καθαρό αποτέλεσμα των ΝΕΠ που προστίθενται και αφαιρούνται από εισφορές κατά την εισαγωγή είχε προβλεφθεί σε 36 εκατ. ECU μείωση των εισφορών (), και για το 1988 η μείωση ήταν 57,5 εκατ. ECU ().

Έμμεση επίπτωση του γεωργονομισματικού συστήματος στον προϋπολογισμό

6.10. Εκτός από την άμεση επίπτωση των ΝΕΠ στον προϋπολογισμό υπάρχει επίσης κάποιο κόστος για τον προϋπολογισμό που προκύπτει από τη χρήση των πράσινων ισοτιμιών, η οποία δίνει διαφορετικές αξίες στις ενιαίες τιμές που ορίστηκαν σε ECU όταν μετατρέπονται στα εθνικά νομίσματα. Αυτή είναι η επίπτωση στον προϋπολογισμό από την ύπαρξη κοινών επιπέδων τιμών στα διάφορα κράτη μέλη.

Συντελεστής διπλών τιμών

6.11. Αυτή η επίπτωση στον προϋπολογισμό προκύπτει από τη διαδικασία κατά την οποία όταν ένα ποσό κοινής θεσμικής τιμής εκφραζόμενο σε ECU πληρώνεται από τον προϋπολογισμό σε κάποιο δικαιούχο μετατρέπεται στο εθνικό νόμισμα χρησιμοποιώντας την πράσινη ισοτιμία, αλλά όταν καταχωρείται στους λογαριασμούς μετατρέπεται εκ νέου σε ECU χρησιμοποιώντας μια τιμή συναλλάγματος της αγοράς (). Έτσι, για παράδειγμα, το Μάιο του 1988, εφαρμόζοντας τις ισχύουσες πράσινες ισοτιμίες σε 100 ECU ενίσχυσης για αποκορυφωμένο γάλα σε σκόνη που προοριζόταν να ενσωματωθεί σε ζωοτροφή, ένας δικαιούχος στην Ο.Δ. της Γερμανίας ελάμβανε σε DM το ισοδύναμο 115,15 ECU όταν καταχωρούνταν στους λογαριασμούς, ένας στη Γαλλία ελάμβανε σε FF το ισοδύναμο 106,26 ECU, και ένας στο Ηνωμένο Βασίλειο ελάμβανε σε UKL το ισοδύναμο 99,22 ECU. Αυτό παρουσιάζεται στο Παράρτημα V. Έτσι, στο παράδειγμα αυτό, το κόστος που έχει για τον προϋπολογισμό η ενίσχυση που καταβάλλεται στην Ο.Δ. της Γερμανίας είναι 16 % υψηλότερο από της ενίσχυσης που καταβάλλεται στο Ηνωμένο Βασίλειο. Για τον ίδιο λόγο, ένα είδος γεωργικών εσόδων, όπως οι εισφορές για τη ζάχαρη, που εισπράττονται στην Ο.Δ. της Γερμανίας κοστίζει 16 % περισσότερο στον προϋπολογισμό από ό,τι το ίδιο είδος στο Ηνωμένο Βασίλειο.

6.12. Η επίπτωση στον προϋπολογισμό από την ύπαρξη διαφορετικών επιπέδων τιμών σε κάθε κράτος μέλος μπορεί να παρουσιαστεί με κάποιο «συντελεστή διπλών τιμών», ο οποίος ορίζεται ως εξής 7

Συντελεστής = διπλών τιμών 1 ECU, 1 ECU, μετατρεπόμενο σε εθνικό νόμισμα, στην πράσινη ισοτιμία 1 ECU μετατρεπόμενο σε εθνικό νόμισμα, σε συγκεκριμένη τιμή της αγοράς

Συνεπώς, υπάρχει συντελεστής διπλών τιμών για κάθε κράτος μέλος και για κάθε αγορά όπου υπάρχει χωριστή πράσινη ισοτιμία.

6.13. Στα πλαίσια του γεωργονομισματικού συστήματος που υπήρχε πριν από το 1984 και πριν από την καθιέρωση του «Switchover», τα κράτη μέλη με θετικά ΝΕΠ και με επίπεδο τιμών σε εθνικό νόμισμα ανώτερο του επιπέδου των κοινών τιμών, είχαν συντελεστή διπλών τιμών ανώτερο από ένα: αυτό σημαίνει ότι ο συντελεστής προκαλούσε αύξηση των δαπανών του προϋπολογισμού. Από την άλλη πλευρά τα κράτη μέλη με αρνητικά ΝΕΠ και με επίπεδο τιμών σε εθνικό νόμισμα κατώτερο από το επίπεδο των κοινών τιμών είχαν συντελεστή διπλών τιμών χαμηλότερο από ένα, γεγονός που προκαλούσε μείωση του επιπέδου των δαπανών του προϋπολογισμού σε ECU. Συνεπώς, όσον αφορά την επίπτωση στον προϋπολογισμό, η αύξηση του κόστους του προϋπολογισμού που οφείλεται στο υψηλότερο επίπεδο τιμών στα κράτη μέλη με ισχυρό νόμισμα αντισταθμιζόταν από τη μείωση του κόστους στα κράτη μέλη με ασθενέστερα νομίσματα. Όσο μεγαλύτερα ήταν τα ανοίγματα μεταξύ των πράσινων και κεντρικών τιμών, ή των τιμών της αγοράς, τόσο μεγαλύτερη ήταν και η επίπτωση των διπλών συντελεστών στον προϋπολογισμό.

Επίπτωση του Switchover στο συντελεστή διπλών τιμών

6.14. Η καθιέρωση όμως του «Switchover», διευκολύνοντας την Κοινότητα να συμβιβάσει τα συμφέροντα της Ο.Δ. της Γερμανίας για διατήρηση του επιπέδου των εγχώριων τιμών με τα δικά της συμφέροντα για αποφυγή της δημιουργίας νέων θετικών ΝΕΠ, είχε σημαντική επίδραση στη σχέση μεταξύ πράσινων ισοτιμιών και τιμών της αγοράς, και κατά συνέπεια στους συντελεστές διπλών τιμών. Για την Ο.Δ. της Γερμανίας και τις Κάτω Χώρες, οι συντελεστές των οποίων ήταν υψηλότεροι από 1 πριν από την καθιέρωση του «Switchover», σε κάθε επανευθυγράμμιση κατά την οποία ανατιμώνταν το DM και το HFL, οι συντελεστές διπλών τιμών αυξάνονταν. Μειώθηκαν μόνο όταν τα θετικά ανοίγματα που υπήρχαν τον Απρίλιο του 1984 καταργήθηκαν με την ανατίμηση των πράσινων ισοτιμιών τους. Για τα κράτη μέλη που παρουσιάζουν αρνητικά ανοίγματα, οι συντελεστές διπλών τιμών αυξήθηκαν, εφόσον τα ανοίγματα αυτά, είτε «φυσικά» είτε «τεχνητά», καταργήθηκαν (). Οι πράσινες τιμές γι' αυτά τα κράτη μέλη υποτιμώνται προς την κατεύθυνση της κεντρικής πράσινης τιμής (η οποία κεντρική τιμή προσαρμόζεται κατά το διορθωτικό συντελεστή), που σημαίνει ότι εφόσον η πράσινη ισοτιμία υποτιμηθεί πέραν της κεντρικής τιμής, οι συντελεστές διπλών τιμών που εφαρμόζονται γι' αυτά τα κράτη μέλη μπορούν επίσης να ξεπερνούν τη μονάδα.

Επομένως, όπως φαίνεται στο σημείο 5 του Διαγράμματος 1, μια συνέπεια του μηχανισμού Switchover είναι ότι σε κάθε επανευθυγράμμιση και μεταγενέστερη υποτίμηση των πράσινων ισοτιμιών, οι πράσινες ισοτιμίες δύο κρατών μελών με θετικά και αρνητικά νομισματικά ανοίγματα αποκλίνουν όλο και περισσότερο από τις πραγματικές τιμές συναλλάγματος, αυξάνοντας το συντελεστή διπλών τιμών.

6.15. Ο πίνακας 7 παρουσιάζει τους συντελεστές διπλών τιμών που εφαρμόζονταν στα δημητριακά, στο γάλα και στα γαλακτοκομικά προϊόντα, για όλα τα κράτη μέλη, το Μάιο του 1988. Προκύπτει ότι μόνο το Ηνωμένο Βασίλειο και η Ελλάδα έχουν συντελεστή χαμηλότερο της μονάδας.

6.16. Κατά συνέπεια, η αυξημένη επίπτωση της διπλής τιμής στα πλαίσια του μηχανισμού «Switchover» αντανακλά την επίπτωση επί των δαπανών του προϋπολογισμού της πραγματικής αύξησης του επιπέδου των κοινών τιμών που προκαλείται από τον διορθωτικό συντελεστή. Στα πλαίσια των ρυθμίσεων που ίσχυαν πριν από τον Απρίλιο του 1984, μια αύξηση των κοινών τιμών σε ECU που εγκρινόταν από το Συμβούλιο είχε σαν άμεση συνέπεια αύξηση των δαπανών του προϋπολογισμού χωρίς να επηρεάζει τη διπλή τιμή. Στα πλαίσια του ισχύοντος καθεστώτος με το «Switchover», η αύξηση των κοινών τιμών κατόπιν αύξησης του διορθωτικού συντελεστή κατά τη στιγμή μιας επανευθυγράμμισης δεν έχει καμία επίπτωση στις τιμές σε ECU, αλλά αυξάνει τις δαπάνες του προϋπολογισμού μέσω του αποτελέσματος της διπλής τιμής, αμέσως όσον αφορά την Ο.Δ. της Γερμανίας και τις Κάτω Χώρες, και όταν υποτιμώνται οι πράσινες ισοτιμίες όσον αφορά τα κράτη μέλη με αρνητικά ανοίγματα. Έτσι, η υποτίμηση μιας πράσινης ισοτιμίας χωρίς καμία τροποποίηση των τιμών της αγοράς έχει τα παρακάτω αποτελέσματα:

(α) αυξάνει το επίπεδο των κοινών τιμών σε εθνικό νόμισμα για τους δικαιούχους των ενδιαφερόμενων κρατών μελών 7

>ΘΕΣΗ ΠΗΝΑΚΑ>

(β) μειώνει το αρνητικό νομισματικό άνοιγμα, πράγμα το οποίο καταλήγει σε θετική επίπτωση στον προϋπολογισμό για τις εξαγωγές και αρνητική για τις εισαγωγές 7

(γ) αυξάνει το διπλό συντελεστή τιμών, που σημαίνει άμεση αύξηση των δαπανών του προϋπολογισμού.

Το τελευταίο αυτό σημείο είναι πολύ σημαντικό σχετικά με τις απαιτήσεις των κρατών μελών για υποτιμήσεις των πράσινων ισοτιμιών τους και την ανάγκη κατάργησης των αρνητικών νομισματικών ανοιγμάτων προκειμένου να επιτευχθεί το ίδιο επίπεδο κοινών τιμών σε όλη την Κοινότητα. Στα πλαίσια του καθορισμού των τιμών για την περίοδο 1988/89, η Επιτροπή έκρινε ότι κατάργηση κατά 1 ποσοστιαία μονάδα των νομισματικών ανοιγμάτων για τα κράτη μέλη με αρνητικά ΝΕΠ θα είχε καθαρή επίπτωση στον προϋπολογισμό 220 εκατ. ECU επιπλέον δαπανών. Το ίδιο το αποτέλεσμα της διπλής τιμής θα αύξανε τις δαπάνες κατά 210 εκατ. ECU. Με την ισχύουσα δημοσιονομική πειθαρχία που περιορίζει τις γεωργικές δαπάνες, αυτό αποτελεί μια επιπλέον δυσχέρεια.

Επίπτωση στον προϋπολογισμό του 1987

6.17. Οι συντελεστές διπλών τιμών επηρεάζουν κάθε κονδύλιο του προϋπολογισμού δαπανών του ΕΓΤΠΕ, και το κεφάλαιο 10 - γεωργικές εισφορές - του προϋπολογισμού εσόδων. Εντούτοις, το αποτέλεσμα αυτό δεν επισημαίνεται χωριστά. Στην ετήσια έκθεσή του για το οικονομικό έτος 1978 () το Συνέδριο είχε επικρίνει το γεγονός ότι ο προϋπολογισμός και οι λογαριασμοί που δημοσιεύονται δεν επιτρέπουν την εκτίμηση του αποτελέσματος των διπλών τιμών. Στην απάντησή της, η Επιτροπή υποστήριζε ότι το αποτέλεσμα των διπλών τιμών εξασθενούσε όσο μειώνονταν τα νομισματικά ανοίγματα. Ίσως συνέβαινε αυτό με το καθεστώς που ίσχυε πριν από τον Απρίλιο 1984, αλλά από τότε που καθιερώθηκε το καθεστώς του «Switchover», το αποτέλεσμα είναι όλο και πιο σημαντικό και θα έπρεπε να μπορεί να προσδιοριστεί καθαρά.

6.18. Το Συνέδριο υπολόγισε το αποτέλεσμα των διπλών τιμών στους λογαριασμούς εξόδων του ΕΓΤΠΕ (). Για δαπάνες 10 μηνών που παρουσιάζονται στους επίσημους λογαριασμούς, το αποτέλεσμα ανέρχεται σε 1 137,5 εκατ. ECU. Αν ληφθούν υπόψη οι δαπάνες για τους 12 μήνες του 1987, η επίπτωση της διπλής τιμής αυξάνεται σε 1 365,1 εκατ. ECU. Και στις δύο περιπτώσεις τα ποσά αυτά αντιπροσωπεύουν 5,0 % της συνολικής δαπάνης.

Όσον αφορά τις γεωργικές εισφορές στο κεφάλαιο 10 του προϋπολογισμού εσόδων υπάρχουν ανεπαρκή διάσπαρτα πληροφοριακά στοιχεία στο επίπεδο κάθε αγοράς που δεν επιτρέπουν λεπτομερή υπολογισμό της επίπτωσης. Για μια ακόμη φορά, χρειάζεται να καταφύγει κανείς στις προβλέψεις του προϋπολογισμού. Για το 1987, η Επιτροπή προέβλεπε ότι το αποτέλεσμα της διπλής τιμής θα προκαλούσε αύξηση 50 εκατ. ECU στα έσοδα του προϋπολογισμού. Οι προβλέψεις για το 1988 είναι 100 εκατ. ECU.

Για τις εισφορές για τη ζάχαρη στο κεφάλαιο 11 του προϋπολογισμού εσόδων, το αποτέλεσμα του συντελεστή διπλών τιμών σύμφωνα με τους υπολογισμούς από τους λογαριασμούς είναι 108,5 εκατ. ECU και για τους 12 μήνες του 1987.

Επίπτωση στον προϋπολογισμό των τεχνητών εμπορικών ροών

6.19. Στα σημεία 5.13 - 5.17 περιγράφεται πώς η ύπαρξη ακάλυπτων νομισματικών ανοιγμάτων που προκλήθηκαν εν μέρει από τη διάρθρωση του γεωργονομισματικού συστήματος ενθάρρυνε την εξαγωγή προς τρίτες χώρες ζάχαρης, δημητριακών και γαλακτοκομικών προϊόντων από άλλα κράτη μέλη, για παράδειγμα Γαλλία και Βέλγιο, μέσω των Κάτω Χωρών, προκειμένου να πληρωθεί η επιστροφή κατά την εξαγωγή σε HFL. Η κατάσταση αυτή οδηγεί απευθείας σε αυξημένες δαπάνες για τον κοινοτικό προϋπολογισμό, λόγω του υψηλότερου επιπέδου τιμών στις Κάτω Χώρες σε σύγκριση με το Βέλγιο ή τη Γαλλία που αντανακλάται στο συντελεστή διπλών τιμών.

Τα πληροφοριακά στοιχεία που παρουσιάζονται στο Παράρτημα VI (Τμήμα 3, Επίπτωση στον προϋπολογισμό) δείχνουν ότι σχετικά με την εξαγωγή δημητριακών από τη Γαλλία τον Ιούνιο του 1988, μια επιστροφή κατά την εξαγωγή μείον τα ΝΕΠ που είναι πληρωτέα κατά την εξαγωγή, ύψους 100 ECU στο επίπεδο των κοινών τιμών θα είχε χρεωθεί στους λογαριασμούς για 101,47 ECU εάν η εξαγωγή είχε γίνει απευθείας από τη Γαλλία. Εάν, αντίθετα, τα δημητριακά είχαν πρώτα εξαχθεί προς τις Κάτω Χώρες για να εξαχθούν στη συνέχεια προς τρίτες χώρες, ώστε η επιστροφή κατά την εξαγωγή να καταβληθεί σε HFL, το ποσό που θα καταλογιζόταν στους λογαριασμούς θα ήταν 106,06 ECU, δηλαδή 4,5 % περισσότερο. Τα αντίστοιχα αριθμητικά στοιχεία για δημητριακά που εξάγονται από το Βέλγιο θα ήταν 110,64 ECU αν εξάγονταν απευθείας και 114,27 ECU αν εξάγονταν μέσω των Κάτω Χωρών, δηλαδή μια διαφορά 3,2 %.

6.20. Για να εκτιμηθεί η επίπτωση της κατάστασης αυτής στον προϋπολογισμό για μια συγκεκριμένη περίοδο για τα δημητριακά, τη ζάχαρη και τα γαλακτοκομικά προϊόντα χρειάζεται να υποτεθεί ποια θα ήταν τα κανονικά επίπεδα των εξαγωγών από τις ενδιαφερόμενες χώρες. Από τον Πίνακα 3 μπορεί να υποτεθεί ότι τουλάχιστον οι επιπλέον μηνιαίες δαπάνες κατά τη διάρκεια των πρώτων έξι μηνών του 1988 σε επιστροφές κατά την εξαγωγή στις Κάτω Χώρες για δημητριακά (+ 65 εκατ. HFL), ζάχαρη (+ 80 εκατ. HFL) και γαλακτοκομικά προϊόντα (+ 100 εκατ. HFL) ήταν πολύ ανώτερες από το «κανονικό». Αν υποτεθεί ότι κανονικά οι δαπάνες αυτές θα έπρεπε να είχαν πληρωθεί σε κράτη μέλη όπως η Γαλλία ή το Βέλγιο, το Συνέδριο εκτιμά ότι οι δαπάνες του ΕΓΤΠΕ για τους πρώτους έξι μήνες του 1988 είχαν αυξηθεί τουλάχιστον κατά 25 εκατ. ECU λόγω των επιστροφών που πληρώνονται σε HFL.

Εκτίμηση της συνολικής επίπτωσης του γεωργονομισματικού συστήματος στον προϋπολογισμό για το 1987

6.21. Στον πίνακα 8 συνοψίζεται η άμεση και έμμεση προϋπολογιστική επίπτωση στο λογαριασμό διαχείρισης του γεωργονομισματικού συστήματος το 1987, που ανέρχεται σε 1 578,2 εκατ. ECU για 10 μήνες και 1 824,6 εκατ. ECU για όλο το έτος. Αυτό ισοδυναμεί με το 7 % των συνολικών δαπανών σε κάθε περίπτωση. Αν και η εκτίμηση αυτή περιλαμβάνει κράμα των ποσών που έχουν πράγματι δηλωθεί σαν δαπάνες, των προβλέψεων του προϋπολογισμού και των υπολογισμών που έγιναν βάσει ποσών που έχουν δηλωθεί, δίνει την τάξη μεγέθους της συνολικής επίπτωσης, η οποία θα έπρεπε να φαίνεται σαφώς στον προϋπολογισμό και στους λογαριασμούς. Το σημαντικότερο στοιχείο είναι καταφανώς αυτό που εκφράζει την επίπτωση του συντελεστή των διπλών τιμών.

6.22. Το Συνέδριο θεωρεί ότι, όσο συνεχίζεται το γεωργονομισματικό σύστημα, η Επιτροπή θα έπρεπε να φροντίζει ώστε να φαίνεται καθαρά στους λογαριασμούς η επίπτωση του καθεστώτος, ιδιαίτερα:

(α) σε εμπορικές ανταλλαγές με τρίτες χώρες, τα ΝΕΠ και οι επιστροφές κατά την εξαγωγή θα έπρεπε να παρουσιάζονται χωριστά, σε ακαθάριστα ποσά 7

(β) επίσης τα ΝΕΠ και οι εισφορές κατά την εισαγωγή θα έπρεπε να παρουσιάζονται σαφώς, σε ακαθάριστα ποσά 7

(γ) η πραγματική επίπτωση του συντελεστή διπλών τιμών θα έπρεπε να παρουσιάζεται σαφώς με σημείωση στο λογαριασμό διαχείρισης.

Σαφήνεια των λογιστικών πληροφοριών

6.23. Δεδομένου ότι δεν εμφανίζεται σαφώς το αποτέλεσμα της διπλής τιμής, η συγκριτική ανάλυση της δαπάνης του προϋπολογισμού μεταξύ κρατών μελών είναι παραπλανητική. Το σημείο 6.11 δείχνει ότι το Μάιο του 1988 ένας τύπος δαπανών στην Ο.Δ. της Γερμανίας κόστιζε στον προϋπολογισμό 16 % περισσότερο απ' ό,τι κόστιζε η ίδια πράξη στο Ηνωμένο Βασίλειο. Δεν είναι λοιπόν δυνατόν να συγκριθεί, για παράδειγμα, μεταξύ κρατών μελών η δαπάνη που αφορά ένα κονδύλιο του προϋπολογισμού και να διαπιστωθούν τα σχετικά επίπεδα δραστηριότητας. Αυτό περιορίζει αισθητά την αξία των λογαριασμών ως πηγής πληροφοριών.

Επίπτωση του μηχανισμού «Switchover» στον προϋπολογισμό

6.24. Το αποτέλεσμα του μηχανισμού του «Switchover» επί της δαπάνης του προϋπολογισμού αποτελεί ένα ουσιαστικό σημείο στην εξέταση της επίπτωσης του γεωργονομισματικού συστήματος στον προϋπολογισμό. Η αξιολόγησή του είναι περίπλοκη και εξαρτάται από τις αρχικές υποθέσεις. Θα έπρεπε να γίνει σύγκριση του τι θα είχε συμβεί εάν δεν είχε καθιερωθεί το «Switchover» και εάν είχε συνεχίσει να εφαρμόζεται το καθεστώς που ίσχυε πριν από τον Απρίλιο του 1984. Τα στοιχεία που πρέπει να ληφθούν υπόψη για κάθε καθεστώς είναι τα ακόλουθα:

>ΘΕΣΗ ΠΗΝΑΚΑ>

(α)καθεστώς του «Switchover»:

(ι)το άμεσο κόστος των ΝΕΠ που πράγματι εφαρμόζονται 7

(ιι)το κόστος του αποτελέσματος της διπλής τιμής, το οποίο περιλαμβάνει την αύξηση της δαπάνης του προϋπολογισμού που προκύπτει από την επίπτωση του διορθωτικού συντελεστή σ' αυτό το αποτέλεσμα 7

(ιιι)η επίπτωση στο επίπεδο των επιστροφών κατά την εξαγωγή και των εισφορών κατά την εισαγωγή που προκύπτει από την αύξηση του ανοίγματος μεταξύ του επιπέδου των παγκοσμίων τιμών και του επιπέδου των κοινοτικών τιμών που προκαλεί ο διορθωτικός συντελεστής 7

(β) καθεστώς πριν από τον Απρίλιο 1984:

(ι)το κόστος από την αύξηση των κοινών τιμών σε ECU η οποία θα είχε εγκριθεί από το Συμβούλιο απουσία του αποτελέσματος του διορθωτικού συντελεστή στο επίπεδο των κοινών τιμών σε εθνικά νομίσματα 7

(ιι)τα ΝΕΠ και οι πράσινες ισοτιμίες που θα είχαν εφαρμοστεί εάν είχαν μειωθεί τα υπάρχοντα θετικά ΝΕΠ χωρίς να δημιουργηθούν νέα ΝΕΠ μέσω των ανατιμήσεων των πράσινων ισοτιμιών σε DM, γεγονός που θα είχε προκαλέσει μείωση των θεσμικών τιμών σε DM 7

(ιιι)το κόστος του αποτελέσματος της διπλής τιμής, λαμβανομένων υπόψη των πράσινων ισοτιμιών που θα είχαν εφαρμοστεί (βλέπε (ιι) παραπάνω).

6.25. Η κεντρική υπόθεση που καθορίζει το αποτέλεσμα της εκτίμησης είναι αυτή που αφορά τις αυξήσεις των τιμών σε ECU οι οποίες θα είχαν εγκριθεί από το Συμβούλιο. Θα μπορούσε να ειπωθεί ότι στο πλαίσιο της «συμφωνίας κυρίων», θα ήταν αναγκαίες αυξήσεις τιμών σε ECU στην περίπτωση που οι τιμές σε DM παρέμεναν αμετάβλητες. Αυτό θα συνεπαγόταν αυξήσεις πάνω από 3 % στην αρχή της περιόδου 1984/85, πάνω από 5 % στην αρχή του 1985 (), πάνω από 8 % το 1986/87 και πάνω από 1 % το 1987/88. Αν υποτεθεί αυτό, οι λεπτομερείς υπολογισμοί δείχνουν ότι η επίπτωση στον προϋπολογισμό των δύο καθεστώτων είναι σχεδόν ισοδύναμη.

6.26. Η εναλλακτική υπόθεση είναι ότι οι αυξήσεις των τιμών σε ECU θα ήταν λιγότερο σημαντικές λόγω των πιέσεων για περιοριστική πολιτική τιμών. Κατά συνέπεια οι τιμές σε DM θα ήταν κατώτερες από τώρα και θα είχαν ίσως αντισταθμιστεί εν μέρει από εισοδηματικές ενισχύσεις. Με τις συνθήκες αυτές, είναι πιθανόν ότι η δαπάνη του ΕΓΤΠΕ θα είχε αυξηθεί με βραδύτερο ρυθμό. Στην περίπτωση αυτή, το αποτέλεσμα της αυτόματης αύξησης των τιμών από το διορθωτικό συντελεστή προκάλεσε αύξηση της δαπάνης του προϋπολογισμού.

7. ΚΥΡΙΟΤΕΡΑ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΚΑΙ ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ

7.1. Η παρούσα έκθεση επισημαίνει σοβαρές ελλείψεις του ισχύοντος γεωργονομισματικού συστήματος. Οι ελλείψεις αυτές συνοψίζονται στα παρακάτω σημεία, μαζί με τις συστάσεις του Συνεδρίου.

Μηχανισμός του «Switchover»

7.2. Το καθεστώς του «Switchover», ή πράσινου ECU, έχει υπονομεύσει τις προσπάθειες της Κοινότητας για την επιβολή αυστηρότερης δημοσιονομικής πειθαρχίας στις γεωργικές δαπάνες με τον συγκαλυμένο σε μεγάλο βαθμό τρόπο με τον οποίο αύξησε το πραγματικό επίπεδο των τιμών κατά 13,7 % από το 1984. Κατά συνέπεια, το επίπεδο των κοινών τιμών δεν καθορίζεται πλέον πραγματικά από το Συμβούλιο κατά τη διάρκεια του ετήσιου καθορισμού των γεωργικών τιμών. Αντίθετα, το επίπεδο των κοινών τιμών εξαρτάται από την υπερτίμηση του DM, που αντανακλά περισσότερο την ισχύ της βιομηχανικής οικονομίας της Ο.Δ. της Γερμανίας παρά τις απαιτήσεις της κοινοτικής γεωργίας. Στα πλαίσια αυτά η κατάργηση των νομισματικών ανοιγμάτων ευθυγραμμίζει τις γεωργικές τιμές σε όλα τα κράτη μέλη με το επίπεδο που καθορίζεται στην Ο.Δ. της Γερμανίας (κεφάλαιο 4).

7.3. Το Συνέδριο θεωρεί ότι η Επιτροπή θα έπρεπε να υποβάλει, με την πρώτη ευκαιρία, προτάσεις για την κατάργηση του καθεστώτος «Switchover» και του πράσινου ECU. Για τον τερματισμό του «Switchover» δεν θα έπρεπε να περιμένουμε την πλήρη κατάργηση των νομισματικών ανοιγμάτων: για λόγους σαφήνειας, θα έπρεπε να καταστεί εμφανής χωρίς καθυστέρηση η πραγματική αύξηση στο επίπεδο κοινών τιμών που συσσωρεύτηκε από το 1984 από τις επιδράσεις του καθεστώτος.

Επίπτωση στον προϋπολογισμό

7.4. Δεν είναι δυνατόν να διαπιστωθεί από τον προϋπολογισμό ή από τους λογαριασμούς, στην παρούσα μορφή τους, ποια είναι η πραγματική επίπτωση του γεωργονομισματικού συστήματος στον προϋπολογισμό. Η έλλειψη σαφήνειας σχετικά με το θέμα αυτό παρακωλύει ουσιαστικά τη λογική ερμηνεία των λογιστικών στοιχείων. Όχι μόνο δεν επισημαίνεται στον προϋπολογισμό η άμεση επίπτωση των ΝΕΠ, αλλά δεν φαίνεται και η επίπτωση της πραγματικής αύξησης των γεωργικών τιμών που προκύπτει από την εφαρμογή του καθεστώτος «Switchover» (κεφάλαιο 6).

7.5. Το Συνέδριο συνιστά οι λογαριασμοί να δείχνουν καθαρά την επίπτωση του γεωργονομισματικού συστήματος, όσο συνεχίζει να εφαρμόζεται, ιδιαίτερα:

(α) σε εμπορικές ανταλλαγές με τρίτες χώρες, τα ΝΕΠ και οι επιστροφές κατά την εξαγωγή θα έπρεπε να παρουσιάζονται χωριστά, σε ακαθάριστα ποσά 7

(β) παρόμοια, τα ΝΕΠ και οι εισφορές κατά την εισαγωγή θα έπρεπε να παρουσιάζονται χωριστά, σε ακαθάριστα ποσά 7

(γ) η πραγματική επίπτωση του συντελεστή διπλών τιμών θα έπρεπε να παρουσιάζεται καθαρά με σημείωση στο λογαριασμό διαχείρισης, ώστε να μπορεί να διενεργηθεί συγκριτική ανάλυση των λογιστικών πληροφοριών χωρίς να δημιουργείται σύγχυση μεταξύ των διαφόρων τιμών συναλλάγματος που χρησιμοποιούνται όταν γίνονται πληρωμές και όταν καταλογίζονται στον προϋπολογισμό.

Εθνικές πολιτικές καθορισμού τιμών

7.6. Με το να διατηρούν σημαντική επιρροή στο επίπεδο των πράσινων ισοτιμιών τους και με το να έχουν έτσι σημαντικό βαθμό εθνικού ελέγχου στο εσωτερικό επίπεδο των τιμών τους, τα κράτη μέλη είχαν τη δυνατότητα να επιτυγχάνουν στόχους εθνικής πολιτικής καθορισμού τιμών οι οποίοι δεν συμφωνούσαν πάντα με τους κοινοτικούς στόχους (σημείο 3.12).

7.7. Η ύπαρξη διαφορετικών πράσινων ισοτιμιών για τις διάφορες αγορές, σημαίνει ότι το γεωργονομισματικό σύστημα δεν είναι ένα ουδέτερο όργανο διαχείρισης της αγοράς που επηρεάζει με ισοδύναμο τρόπο όλες τις αγορές (σημείο 3.13).

7.8. Το Συνέδριο θεωρεί ότι η διαδικασία κατάργησης των νομισματικών ανοιγμάτων σαν τμήμα της διαδικασίας κατάργησης του γεωργονομισματικού συστήματος θα έπρεπε να ακολουθηθεί σε συμφωνία με τις προτεραιότητες της Κοινότητας για επιστροφή σε ένα γνήσιο κοινό σύστημα τιμών. Επιπλέον, θεωρεί ότι οι στόχοι για κατάργηση θα έπρεπε, όποτε είναι δυνατόν, να περιλαμβάνουν τον τερματισμό των πολλαπλών πράσινων ισοτιμιών με την πρώτη ευκαιρία.

Υπολογισμός και εφαρμογή των ΝΕΠ

7.9. Στο αναλυτικό επίπεδο υπολογισμού και εφαρμογής των ΝΕΠ υπάρχει ορισμένος αριθμός τομέων όπου αποδείχτηκε δύσκολο να διατηρηθεί το γεωργονομισματικό σύστημα σαν ουδέτερο όργανο διαχείρισης των αγορών.

Χοιρινό κρέας

7.10. Ο τομέας αυτός αποτελεί ένα παράδειγμα όπου οι εξελίξεις της αγοράς επηρεάζονται από παράγοντες διαφορετικούς από αυτούς του συστήματος στήριξης της αγοράς. Σε τέτοιες περιπτώσεις η εφαρμογή των ΝΕΠ αποδείχτηκε προβληματική (σημεία 5.7 - 5.11).

Ακάλυπτα νομισματικά ανοίγματα και τριγωνικό εμπόριο

7.11. Υπήρξαν διάφορες περιπτώσεις στις οποίες ακάλυπτα νομισματικά ανοίγματα, για παράδειγμα λόγω της απουσίας ΝΕΠ (τομέας ρυζιού) ή λόγω της ύπαρξης των απαλλαγών, συντέλεσαν στην ενθάρρυνση του τριγωνικού εμπορίου. Πρόσφατο παράδειγμα αποτελεί η αισθητή αύξηση κατά το 1988 εξαγωγών προς τρίτες χώρες που διοχετεύτηκαν από άλλα κράτη μέλη μέσω των Κάτω Χωρών, με επιπλέον κόστος για τον προϋπολογισμό (σημεία 5.12 - 5.17 και 6.19 - 6.20) (βλ. επίσης σημεία 5.24 - 5.25 για ζημίες του προϋπολογισμού σχετικά με τις εισφορές ρυζιού).

7.12. Το Συνέδριο συνιστά να ενεργούν γρήγορα η Επιτροπή και το Συμβούλιο ώστε να σταματούν τέτοιου είδους ανωμαλίες όταν διαπιστώνονται. Στην περίπτωση του ρυζιού, παρά τις επανειλημμένες αποδείξεις του Συνεδρίου στις ετήσιες εκθέσεις του για το 1978, 1980 και 1985 ότι η Κοινότητα υφίστατο απώλεια ιδίων πόρων, τελικά μόνο το 1986 έγινε κάποια ενέργεια.

Πολυπλοκότητα

7.13. Οι γεωργονομισματικές ρυθμίσεις, ιδιαίτερα μετά την εισαγωγή του «Switchover» και των ρυθμίσεων για αυτόματη κατάργηση, είναι εξαιρετικά πολύπλοκες και δυσνόητες. Εκτός του ότι αυτό είναι από μόνο του ανεπιθύμητο, διευκολύνει επίσης τις απόπειρες για δόλιους χειρισμούς, με οικονομικές συνέπειες για την Κοινότητα (σημεία 5.28 - 5.32).

Προοπτικές για πλήρη κατάργηση του γεωργονομισματικού συστήματος

7.14. Ο παρών στόχος του Συμβουλίου και της Επιτροπής είναι η κατάργηση του γεωργονομισματικού συστήματος μέχρι το 1992 ώστε να μπορέσει να λειτουργήσει ένα πραγματικό σύστημα κοινών τιμών όπως προβλεπόταν αρχικά. Οι αποφάσεις του Ιουνίου 1987 και 1988, για την κατάργηση των νομισματικών ανοιγμάτων αποτελούν ένα στοιχείο-κλειδί, αν και ακόμη ανολοκλήρωτο, γι' αυτή την προοπτική. Το Συνέδριο υποστηρίζει το στόχο αυτό, αλλά αναγνωρίζει ότι υπάρχουν σημαντικές δυσκολίες που πρέπει να ξεπεραστούν.

7.15. Οι κοινές οργανώσεις γεωργικών αγορών διαταράσσονται επί 20 χρόνια από το γεωργονομισματικό σύστημα. Εντούτοις, το ίδιο το σύστημα αποτελεί συνέπεια της εγγενούς ασυμβατότητας μεταξύ της πολιτικής γεωργικής υποστήριξης που βασίζεται σε κοινές θεσμικές τιμές που ασκούν σημαντική επίδραση στις τιμές της αγοράς και των αποκλινουσών τάσεων στις οικονομίες των κρατών μελών.

7.16. Οι επιπτώσεις της απόφασης για κατάργηση του γεωργονομισματικού συστήματος στα πλαίσια των στόχων της ενιαίας αγοράς είναι σημαντικές. Είναι προφανές ότι η ύπαρξη πράσινων ισοτιμιών που αποκλίνουν από τις τιμές της αγοράς, και των ΝΕΠ, δεν συμβιβάζονται με μια πραγματική ενιαία αγορά. Σε πρακτικό επίπεδο, για παράδειγμα, ένα σύστημα ΝΕΠ δεν μπορεί να λειτουργήσει χωρίς συνοριακούς ελέγχους που αποσκοπούν στο να επαληθεύσουν την πραγματικότητα της διακίνησης των εμπορευμάτων για τα οποία χρεώνονται ή πληρώνονται τα ΝΕΠ. Επιπλέον η κατάργηση των ΝΕΠ θα απαιτούσε την αποδοχή από τα κράτη μέλη των άμεσων συνεπειών για τις γεωργικές τιμές από τις τροποποιήσεις των νομισματικών αξιών μετά από μια νομισματική επανευθυγράμμιση. Οι τιμές που παίρνουν οι αγρότες ή που πληρώνουν οι καταναλωτές θα αυξάνονταν σε εθνικά νομίσματα σε κράτη μέλη το νόμισμα των οποίων υποτιμάται σε αξία, γεγονός που θα έτεινε να οδηγήσει σε αύξηση της γεωργικής παραγωγής. Οι τιμές θα μειώνονταν σε κράτη μέλη το νόμισμα των οποίων υπερτιμάται, με αντίθετη επίδραση στη γεωργική παραγωγή. Εάν, σε τελική ανάλυση, μετά από μια επανευθυγράμμιση αυξηθεί η γεωργική παραγωγή, αυτό μπορεί να οδηγήσει σε αύξηση των δαπανών του προϋπολογισμού, γεγονός που μπορεί με τη σειρά του να θέσει σε κίνδυνο τους στόχους της δημοσιονομικής πειθαρχίας.

7.17. Τρεις συντελεστές θα καθορίσουν κατά πόσο θα είναι αποδεκτές από τα κράτη μέλη τέτοιου είδους ρυθμίσεις:

(α) η πρόοδος της οικονομικής και νομισματικής σύγκλισης θα μείωνε τη συχνότητα και την ένταση των νομισματικών κινήσεων: εάν οι κινήσεις είναι λίγες και σχετικά μικρές θα μπορούν ενδεχομένως τα κράτη μ