ΕΙΔΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ αριθ. 2/90 για τη διαχείριση και τον έλεγχο των επιστροφών κατά την εξαγωγή συνοδευόμενη από τις απαντήσεις της Επιτροπής (90/C 133/01)

(Παρατηρήσεις βάσει του άρθρου 206α παράγραφος 4 της συνθήκης ΕΟΚ)

>ΘΕΣΗ ΠΗΝΑΚΑ>

0. Πρόλογος

1. Στα πλαίσια της έρευνας του Συνεδρίου για τις επιστροφές κατά την εξαγωγή, δύο ελεγκτές βρέθηκαν ένα πρωί το Μάιο του 1989 στο γερμανικό λιμένα του Αμβούργου για να εξετάσουν τον τρόπο διενέργειας φυσικών ελέγχων σε φορτώσεις σιτηρών. Οι ελεγκτές πληροφορήθηκαν ότι το ρωσικό πλοίο Japitan Danilkin, το οποίο ήταν αγκυροβολημένο δίπλα στα λιμενικά σιλό κατά την επίσκεψή τους, φορτωνόταν με σιτηρά στα πλαίσια ενός ειδικού κοινοτικού μέτρου για την απαλλαγή της γερμανικής αγοράς από πλεόνασμα γερμανικού σιταριού. Ύστερα από παρατήρηση της φόρτωσης, οι ελεγκτές είδαν ότι η πλώρη του πλοίου φορτωνόταν πράγματι με σιτηρά. Οι δύο ελεγκτές παρατήρησαν επίσης ότι μια παρόμοια εργασία συνέβαινε στην πρύμνη του πλοίου, με τη διαφορά ότι ύστερα από προσεκτικότερη παρατήρηση ο σωρός των σιτηρών φαινόταν να μειώνεται γρήγορα παρά να αυξάνεται σε όγκο. Πράγματι, τα σιτηρά μεταφέρονταν από το αμπάρι της πρύμνης του πλοίου στο αμπάρι της πλώρης του πλοίου μέσω ενός λιμενικού σιλό, μια επιχείρηση διάρκειας αρκετών ημερών.

2. Αργότερα οι ελεγκτές έμαθαν ότι το πλοίο αρχικά είχε φορτωθεί με γαλλικό σιτάρι στη Δουνκέρκη, και ότι, πλέοντας προς την ΕΣΣΔ, είχε ελλιμενιστεί κατόπιν στο Αμβούργο για να εκφορτωθεί ταυτόχρονα το φορτίο σιταριού που είχε και να φορτωθεί εκ νέου μέσω ενός λιμενικού σιλό. Από περαιτέρω έρευνα αποκαλύφθηκε ότι αυτό ήταν μία από τις πολλές παρόμοιες πράξεις οι οποίες είτε είχαν λάβει χώρα είτε είχαν σχεδιαστεί να λάβουν χώρα στο Αμβούργο και σε άλλους γερμανικούς λιμένες. Σαφώς όμως για μια τόσο προφανώς περιττή διαδικασία, δαπανηρή ως προς τα λιμενικά τέλη και τα έξοδα για τα σιλό, και χρονοβόρα για το πλοίο και για το πλήρωμά του συγχρόνως, δεν μπορούσε να πηγάζει από την κανονική εμπορική πρακτική. Πράγματι, η απάντηση βρίσκεται αλλού.

3. Το σιτάρι, έχοντας κοινό ορισμό σε όλα τα κράτη μέλη, μπορεί να πωληθεί για αποθεματοποίηση στην παρέμβαση σε ολόκληρη την Κοινότητα, οπουδήποτε μπορούν να επιτευχθούν οι καλύτεροι όροι. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα κατά ένα μεγάλο μέρος να εισέρχονται μέχρι και 2 εκατ. τόνοι σιταριού το χρόνο στις γερμανικές αποθήκες παρέμβασης τα τελευταία χρόνια. Τον Οκτώβριο του 1988 το γερμανικό Υπουργείο Γεωργίας, ανησυχώντας για την τάση αυτή πληροφόρησε την Επιτροπή ότι προέβλεπε επιδείνωση της κατάστασης για το 1989, δεδομένου ότι η γερμανική παραγωγή θα υπερέβαινε τις εθνικές ανάγκες και θα υπήρχε κίνδυνος «αθρόων αγορών σιταριού στην παρέμβαση» (). Η Επιτροπή συμφώνησε, και με την υπόθεση ότι η κοινοτική αγορά γενικά θα ήταν απίθανο να απορροφήσει το πλεόνασμα (), συμφωνήθηκε να υιοθετηθεί ένα ειδικό μέτρο στις 27 Ιανουαρίου 1989 για να ανακουφιστεί η γερμανική αγορά με τη χορήγηση επιδότησης για την εξαγωγή σε τρίτες χώρες πλεονασματικού γερμανικού σιταριού ().

4. Η ανταπόκριση των εμπορικών επιχειρήσεων στο ειδικό μέτρο ήταν ικανοποιητική. Το αρχικό όριο των 300 000 τόνων αυξήθηκε σε 500 000 τόνους και αργότερα σε 700 000 τόνους ύστερα από την αναστολή των γενικών ρυθμίσεων ελεύθερης αγοράς για την εξαγωγή σιταριού ως μια περαιτέρω ενθάρρυνση των εμπορικών επιχειρήσεων για να κάνουν χρήση του ειδικού μέτρου. Μέχρι τις 16 Μαρτίου 1989 δεν υπήρχε αμφιβολία για την επιτυχία του μέτρου καθώς όλη η ποσότητα των 700 000 τόνων είχε συμφωνηθεί να εξαχθεί με κόστος 47,67 εκατ. ECU περίπου ή 68 ECU ανά τόνο.

5. Εντούτοις, στις 28 Μαρτίου η Επιτροπή έλαβε μια τηλεομοιοτυπία από τις γερμανικές αρχές οι οποίες ανέφεραν ότι από το σιτάρι που είχε πραγματικά μέχρι τότε εξαχθεί στα πλαίσια του ειδικού μέτρου (470 000 τόνοι περίπου από τους οποίους τα πρώτα φορτία πλοίων είχαν πλήρως διαφύγει το φυσικό έλεγχο) κανένα μέρος δεν ήταν γερμανικής καταγωγής. Ούτε είχε ληφθεί πράγματι το σιτάρι από τη γερμανική αγορά. Προφανώς πλοία που έπλεαν προς την ΕΣΣΔ και την Πολωνία, και είχαν φορτωθεί με γαλλικό σιτάρι σε γαλλικούς λιμένες, ελλιμενίζονταν σε γερμανικούς λιμένες για την ταυτόχρονη εκφόρτωση και εκ νέου φόρτωση του φορτίου τους, έτσι ώστε να μπορεί να αναγνωριστεί το σιτάρι ως «εξαχθέν από την ΟΔ της Γερμανίας» και έτσι να δικαιούται την επιστροφή κατά την εξαγωγή που καταβαλλόταν σύμφωνα με το ειδικό μέτρο.

6. Η Επιτροπή, πιστεύοντας ότι είχε νομικό κώλυμα για τον περιορισμό της εφαρμογής οποιουδήποτε μέτρου παρέμβασης με αναφορά στην καταγωγή του αντίστοιχου γεωργικού προϊόντος (παρά το προηγούμενο που υπήρξε για το ισπανικό κριθάρι και το ελληνικό σκληρό σιτάρι), είχε προσπαθήσει να περιορίσει την έκταση του ειδικού μέτρου απαιτώντας το σιτάρι «να εξάγεται από την ΟΔ της Γερμανίας». Το τέχνασμα αυτό εξασφάλιζε φαινομενικά το διπλό πλεονέκτημα να ικανοποιεί τους νομικούς και να διευκολύνει την Επιτροπή να στοχεύσει τη γερμανική αγορά. Εντούτοις, στην πράξη φαινόταν ότι το επιπλέον κόστος που συνεπαγόταν η εξαγωγή σιταριού μη γερμανικής καταγωγής μέσω γερμανικών λιμένων δεν ήταν αποτρεπτικό για ορισμένες εμπορικές επιχειρήσεις. Ορισμένες απ' αυτές χρειάζονταν άδειες εξαγωγής για να ολοκληρώσουν μια συναλλαγή εξαγωγής με την ΕΣΣΔ, άλλες προσελκύονταν από το επίπεδο επιστροφής που ήταν υψηλότερο από το κανονικό.

7. Η αντίδραση της Επιτροπής, στις 6 Απριλίου, ήταν να αυξήσει την ποσότητα που ήταν διαθέσιμη στα πλαίσια του ειδικού μέτρου κατά 200 000 τόνους επιπλέον για να φθάσει συνολικά στους 900 000 τόνους, και να καθιερώσει μια διάταξη για ελάχιστη περιεκτικότητα σε πρωτεϊνη 12,5 %. Και οι δύο αλλαγές συνδέονταν μεταξύ τους, καθώς στο στάδιο αυτό γινόταν φανερό ότι η ποιότητα της γερμανικής εσοδείας σιταριού ήταν ίσως η καλύτερη στην Κοινότητα επειδή μόνο το σιτάρι γερμανικής καταγωγής μπορούσε να ανταποκριθεί στην απαίτηση της περιεκτικότητας σε πρωτείνη. Μόνο 145 000 τόνοι επιπλέον διατέθηκαν στα πλαίσια των νέων όρων. Το πλεόνασμα των «αθρόων ποσοτήτων σιταριού» που είχε προβλεφθεί προηγουμένως φαινόταν τώρα κατά ένα μεγάλο μέρος να μην ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα, εφόσον η κοινοτική αγορά αποδεικνυόταν μια άμεση διέξοδος γι' αυτό το σιτάρι υψηλής ποιότητας.

8. Οι τελευταίες παραδόσεις που πραγματοποιήθηκαν στα πλαίσια του προγράμματος αυτού εγκρίθηκαν στις 25 Μαΐου, όταν η Επιτροπή δέχθηκε προσφορές που ανέρχονταν συνολικά σε 55 000 τόνους με συντελεστή επιστροφής μεταξύ 51 και 54 ECU τον τόνο. Την ίδια ημέρα η Επιτροπή απέρριψε μια προσφορά που αφορούσε εξαγωγή σιταριού που προερχόταν από την ελεύθερη αγορά με συντελεστή επιστροφής κατά τι μικρότερο από 40 ECU τον τόνο, έχοντας αποφασίσει να αναστείλει όλες τις περαιτέρω πωλήσεις της αγοράς εκτός από εκείνες που υπάγονταν στα πλαίσια του ειδικού γερμανικού μέτρου.

9. Η Επιτροπή δεν γνωρίζει την καταγωγή του σιταριού που είχε εξαχθεί στα πλαίσια του ειδικού μέτρου για την απαλλαγή της γερμανικής αγοράς από το πλεόνασμα σιταριού. Η Επιτροπή πιστεύει ότι οι εμπορικές επιχειρήσεις αγνοούσαν ότι για να αναγνωριστούν τα φορτία τους από γαλλικό σιτάρι ως «εξαχθέντα από την ΟΔ της Γερμανίας» έπρεπε να εκφορτώσουν πραγματικά και να φορτώσουν εκ νέου το σιτάρι μέσω ενός γερμανικού λιμενικού σιλό, (με κόστος που μπορεί να φθάσει, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της Επιτροπής, 10$ τον τόνο) και κατά συνέπεια δεν έλαβαν υπόψη τους τα επιπλέον έξοδα όταν υπέβαλαν τις προσφορές τους για επιστροφές στα πλαίσια του ειδικού μέτρου. Οι προβλέψεις του γερμανικού υπουργείου γεωργίας και της Επιτροπής για τις «αθρόες ποσότητες» σιταριού που βρίσκονταν στα πρόθυρα των γερμανικών αποθηκών παρέμβασης ήταν λανθασμένες (πράγματι αγοράστηκαν μόνο 800 000 τόνοι σε σχέση με μια ετήσια είσοδο 2 εκατ. τόνων τα τελευταία χρόνια).

10. Το Συνέδριο, με βάση μια ανάλυση του 60 % των ποσοτήτων που έχουν εξαχθεί, πιστεύει ότι από τους 845 000 τόνους που τελικά επιδοτήθηκαν για εξαγωγή, συγκομίστηκαν στην ΟΔ της Γερμανίας μόνο 130 000 έως 160 000 τόνοι. Το υπόλοιπο των περίπου 700 000 τόνων μεταφορτώθηκε μέσω γερμανικών λιμένων, κυρίως από τη Γαλλία αλλά επίσης και από το Ηνωμένο Βασίλειο και τη Δανία καθ' οδόν προς την ΕΣΣΔ και την Πολωνία. Αντίθετα, η Επιτροπή επικαλέστηκε κάποια εμπορική πηγή η οποία πιστεύει ότι περίπου 350-400 000 τόνοι από το σιτάρι που έχει εξαχθεί έχουν συγκομιστεί στην ΟΔ της Γερμανίας. Η αιτιολόγηση του ισχυρισμού αυτού είναι ασαφής για το Συνέδριο. Το συνολικό κόστος του ειδικού μέτρου για τον κοινοτικό προϋπολογισμό ήταν περίπου 57,5 εκατ. ECU.

1. Εισαγωγή

1.1. Τα τελευταία δύο χρόνια η επιδοτούμενη εξαγωγή γεωργικών προϊόντων σε τρίτες χώρες έχει αντικαταστήσει την αποθεματοποίηση στην παρέμβαση ως κύριο όργανο με το οποίο διατηρεί η Κοινότητα την ισορροπία της εσωτερικής αγοράς, ρυθμίζοντας έτσι το επίπεδο των εσωτερικών γεωργικών τιμών. Τα εξαγόμενα προϊόντα μπορούν να προέρχονται από την ανοικτή ή «ελεύθερη» αγορά ή από τα αποθέματα παρέμβασης. Η επιδότηση μπορεί να πάρει τη μορφή μιας επιστροφής κατά την εξαγωγή, μιας πώλησης σε μειωμένη τιμή από τα αποθέματα παρέμβασης ή ενός συνδυασμού και των δύο. Με την επιδότηση μπορούν οι εξαγωγείς να είναι ανταγωνιστικοί στις παγκόσμιες αγορές όπου οι ισχύουσες τιμές (κατά ένα μέρος επηρεαζόμενες από τις επιδοτήσεις άλλων παραγωγών) είναι γενικά χαμηλότερες από τις κοινοτικές τιμές. Οι συντελεστές επιστροφής για τα εξαγόμενα προϊόντα εξαρτώνται από την ακριβή κατάταξη των αντίστοιχων προϊόντων και μπορούν επίσης να ποικίλλουν ανάλογα με τη χώρα τελικού προορισμού.

1.2. Το 1988 ο κοινοτικός προϋπολογισμός επιδότησε την εξαγωγή, είτε από την αγορά είτε από τα αποθέματα παρέμβασης, 24,8 εκατ. τόνων σιτηρών, 0,8 εκατ. τόνων βοδινού κρέατος και 16,8 εκατ. τόνων γάλακτος και γαλακτοκομικών προϊόντων με επιστροφές κατά την εξαγωγή που ανέρχονταν συνολικά σε 7 000 εκατ. ECU. Επιπλέον υπάρχουν ζημίες με τις οποίες επιβαρύνεται ο κοινοτικός προϋπολογισμός που προκύπτουν από την εξαγωγή αποθεμάτων παρέμβασης σε μειωμένες τιμές ().

1.3. Ένα μεγάλο μέρος της καθημερινής διαχείρισης των μέτρων μεταβιβάζεται στους οργανισμούς πληρωμών των κρατών μελών. Οι τελωνειακές αρχές έχουν επίσης ένα βασικό ρόλο να διαδραματίσουν στον έλεγχο των εξαγωγών. Όλες οι σημαντικές πολιτικές αποφάσεις λαμβάνονται από την Επιτροπή. Η Επιτροπή είναι εκείνη που καθορίζει, συνήθως ύστερα από συνεννόηση με τις επιτροπές διαχείρισης των σχετικών αγορών (βλ. σημείο 2.3), το ύψος της επιδότησης σε κάθε περίπτωση, ορίζοντας κυρίως τους συντελεστές επιστροφής και καθορίζοντας τις ελάχιστες τιμές για τις πωλήσεις από την παρέμβαση σε μειωμένη τιμή. Η Επιτροπή επίσης διαδραματίζει αποφασιστικό ρόλο σε βασικές παραμέτρους όπως είναι ο χρόνος, η ποσότητα και ο προορισμός των επιδοτούμενων εξαγωγών.

1.4. Οι συντελεστές των επιστροφών κατά την εξαγωγή μπορούν να καθοριστούν ύστερα από προκήρυξη διαγωνισμού, κατά την κρίση των αρμοδίων με αναφορά στην παρατηρούμενη διαφορά μεταξύ των κοινοτικών τιμών και των τιμών της παγκόσμιας αγοράς ή με καθαρά ειδικά για κάθε περίπτωση μέσα. Η εμπορική επιχείρηση, για να δικαιούται επιστροφής κατά την εξαγωγή, πρέπει κανονικά να αναλάβει να εξαγάγει μια καθορισμένη ποσότητα και ποιότητα προϊόντων εντός ορισμένης περιόδου προς μία καθορισμένη ομάδα τρίτων χωρών. Η νομική έκφραση της σύμβασης που συνάπτεται μεταξύ της Κοινότητας και της εμπορικής επιχείρησης είναι η άδεια η οποία χορηγείται στην εμπορική επιχείρηση από τους οργανισμούς πληρωμών των κρατών μελών για λογαριασμό της Επιτροπής. Η παρούσα έκθεση δεν εξετάζει το σύστημα αδειών αυτό καθεαυτό, αλλά επειδή πολλές παρατηρήσεις της έκθεσης προϋποθέτουν κάποια γνώση του συστήματος αυτού, υπάρχει συνοπτική περιγραφή του στο παράρτημα 1.

1.5. Από τη σκοπιά του κοινοτικού προϋπολογισμού, μπορούμε να πούμε ότι το σύστημα καθορισμού των συντελεστών και χορήγησης αδειών παρέχει μια βάση για τον κεντρικό έλεγχο των δαπανών. Παρέχει επίσης στην Επιτροπή ένα ευέλικτο μέσο διαχείρισης της εξαγωγικής αγοράς. Για παράδειγμα, η Επιτροπή μπορεί να εφαρμόσει «διορθωτικά» σε συντελεστές επιστροφής που εγκρίθηκαν και δημοσιεύτηκαν προηγουμένως για να αποτρέψει ή να προτρέψει εμπορικές επιχειρήσεις να πραγματοποιήσουν εξαγωγές σε ιδιαίτερες καταστάσεις ή προς έναν ειδικό προορισμό.

1.6. Ο πίνακας 1 δείχνει πως εξελίχθηκαν οι δαπάνες προϋπολογισμού για τις επιστροφές κατά την εξαγωγή τα τελευταία δέκα χρόνια και ο πίνακας 2 δείχνει πως οι επιστροφές κατά την εξαγωγή έχουν αντικαταστήσει τη δημόσια αποθεματοποίηση στην παρέμβαση ως θεμελιώδες στοιχείο του συστήματος εγγύησης των τιμών στα πλαίσια της κοινής γεωργικής πολιτικής (ΚΓΠ). Ένα χαρακτηριστικό των επιστροφών κατά την εξαγωγή που δεν αποκαλύπτεται από τους πίνακες είναι ότι για ορισμένα προϊόντα η αξία της επιστροφής κατά την εξαγωγή που πρέπει να καταβληθεί για μια μεμονωμένη παρτίδα εμπορευμάτων που έχει εξαχθεί υπερβαίνει συχνά την τιμή που πρέπει να πληρώσει ο καταναλωτής της τρίτης χώρας. Ενδεικτικά, το Συνέδριο βρήκε κατά τη διάρκεια του ελέγχου του τα ακόλουθα παραδείγματα (βασισμένα στους συντελεστές που εφαρμόστηκαν το 1986/87):

(α) ένα μεμονωμένο εμπορευματοκιβώτιο βοδινού κρέατος που έχει εξαχθεί στη Λιβύη επιστροφή κατά την εξαγωγή: 34 700 ECU αξία βάσει τιμολογίου: 18 600 ECU

(β) μια αποστολή 161 τόνων βουτυρέλαιου στο Άμπου Ντάμπι επιστροφή κατά την εξαγωγή: 347 850 ECU αξία βάσει τιμολογίου: 218 000 ECU

(γ) μια σύμβαση για την εξαγωγή 450 τόνων βουτύρου στην ΕΣΣΔ επιστροφή κατά την εξαγωγή: 867 850 ECU αξία βάσει τιμολογίου: 150 620 ECU

(δ) μια σύμβαση για 2 000 τόνους σκόνης γάλακτος στην Αλγερία επιστροφή κατά την εξαγωγή: 2 515 000 ECU αξία βάσει τιμολογίου: 1 536 430 ECU

(ε) μια αποστολή φέτας στο Ιράν επιστροφή κατά την εξαγωγή: 2 720 000 ECU αξία βάσει τιμολογίου: 2 511 000 ECU

Η σημασία των περιπτώσεων αυτών για την Κοινότητα και για τους ελεγκτές της Κοινότητας βρίσκεται στο γεγονός ότι οι οικονομικοί κίνδυνοι της συναλλαγής είναι δυνητικά μεγαλύτεροι για την Κοινότητα απ' ό,τι για τον αγοραστή.

>ΘΕΣΗ ΠΗΝΑΚΑ>

1.7. Πάνω από το 35 % των δαπανών του ΕΓΤΠΕ-Εγγυήσεις αφιερώνεται στις επιστροφές κατά την εξαγωγή και πάνω από το 70 % των δαπανών αυτών αφορά τρεις τομείς: το βοδινό κρέας, τα σιτηρά και τα γαλακτοκομικά προϊόντα. Οι επιστροφές κατά την εξαγωγή στους τρεις αυτούς τομείς αποτελούν το θέμα της έκθεσης αυτής. Οι απόψεις που εξετάζονται είναι πρώτον ο κεντρικός ρόλος της Επιτροπής κατά τον ορισμό των συντελεστών επιστροφής και τον καθορισμό ελάχιστων τιμών για πωλήσεις σε μειωμένη τιμή (κεφάλαιο 2) και δεύτερον (κεφάλαιο 3) οι εθνικοί έλεγχοι σε φορτία εξαγωγών στα κυρίως ενδιαφερόμενα κράτη μέλη, δηλαδή Δανία, Ο.Δ. της Γερμανίας, Γαλλία, Ιρλανδία, Ιταλία, Κάτω Χώρες, Ηνωμένο Βασίλειο. Το δεύτερο αυτό μέρος της έκθεσης προκύπτει από επέκταση στους τομείς των σιτηρών και των γαλακτοκομικών μιας προηγούμενης εργασίας ελέγχου που είχε εκτελέσει το Συνέδριο στον τομέα του βοδινού κρέατος σε ορισμένες χώρες, της οποίας τα πρώτα συμπεράσματα παρουσιάστηκαν στην ετήσια έκθεση του Συνεδρίου για το οικονομικό έτος 1987.

1.8. Η έκθεση παρουσιάζει επίσης σε ενημερωμένη μορφή προηγούμενες παρατηρήσεις σχετικά με τις εθνικές ρυθμίσεις για συμμόρφωση με την Οδηγία 77/435/ΕΟΚ του Συμβουλίου της 27ης Ιουνίου 1977 () [που αντικαταστάθηκε από τον κανονισμό (ΕΟΚ) αριθ. 4045/89 της Επιτροπής] (), η οποία επιβάλλει στα κράτη μέλη να διενεργούν συστηματικούς κατασταλτικούς ελέγχους των εμπορικών εγγράφων των επιχειρήσεων που εισπράττουν ή πληρώνουν ποσά στα πλαίσια της ΚΓΠ. Οι έλεγχοι αυτοί είναι συμπληρωματικοί των ελέγχων που διενεργούν κανονικά τα τελωνεία και οι οργανισμοί πληρωμών.

1.9. Τα κύρια θέματα που κάλυψε η έρευνα ήταν:

(α) αν οι διαδικασίες της Επιτροπής για τον καθορισμό των συντελεστών επιστροφής, τη σύναψη ειδικών συμβάσεων και τη διάθεση σε μειωμένη τιμή συμφωνούν με τις αρχές της χρηστής δημοσιονομικής διαχείρισης και αν είναι αποτελεσματικές 7

(β) αν προβλέπονται κατάλληλοι έλεγχοι και αν λειτουργούν τόσο στο κοινοτικό όσο και στο εθνικό επίπεδο για την εξασφάλιση της νομιμότητας και της κανονικότητας όλων των κοινοτικών δαπανών σχετικά με τις επιστροφές κατά την εξαγωγή 7

(γ) αν προβλέπονται κατάλληλοι ανεξάρτητοι έλεγχοι και αν εκτελούνται αποτελεσματικά στις συναλλαγές που συνδέονται με επιστροφές κατά την εξαγωγή.

1.10. Το Συνέδριο λυπάται για τον τόνο που χρησιμοποίησε η Επιτροπή στις απαντήσεις της στις παρατηρήσεις του.

Πίνακας 2 - Εξέλιξη των δαπανών για τις επιστροφές κατά την εξαγωγή, την παρέμβαση και τις ενισχύσεις για την κατανάλωση για τρία βασικά προϊόντα (σιτηρά - γάλα και γαλακτοκομικά προϊόντα - βοδινό κρέας)

>ΑΡΧΗ ΓΡΑΦΗΚΟΥ>

<? D><?ώ><?ώ><?ώ><?ώ><? 3><?Χ42><?ώ><? 8>

<? 3><?ώ><?Π7><?²>Εκατ. ECU

<? 8><?ώ><?ό><?ϋ>

<?Π7><?±><?ώ><?Χ04><? ©><? ¨>ΠΡΟΫΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ <?Ύ>

<?Π7><?±><?ύ><?ό><?ό><?Χ11> <?©><?Ί>Επιστροφές κατά την εξαγωγή <?½> <?ν><?ό><?ό><?ϋ><?»>Αποθεματοποίηση στην παρέμβαση (δημόσια και ιδιωτική με εξαίρεση τις υποτιμήσεις) <?½> <?ν><?ό><?ό><?ϋ><?»>Ενισχύσεις για την κατανάλωση

<?Π7><? 8><?Χ09><?ϊ><?Χ18><?©>Ενισχύσεις για την κατανάλωση

<?Π7><? 8><?Χ19><?ϊ><?Χ25> <?©>Αποθεματοποίηση στην παρέμβαση

<?Π7><? 8><?Χ31><?ϊ><?Χ25><?©>Επιστροφές κατά την εξαγωγή

<?Β" ΤΕΛΟΣ ΓΡΑΦΗΚΟΥ>

>ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΦΗΛΜ>

Πίνακας 5 - Πωλήσεις ΑΓΣ (1 000 τόνοι) από τα αποθέματα παρέμβασης στα πλαίσια ειδικών κανονισμών (1) το 1987/88

>ΑΡΧΗ ΓΡΑΦΗΚΟΥ>

<?ό><?Π7><?²>(1 <? >000 τόνοι)

<? D><?ώ><?ώ><?ώ><? 3><?Χ30><?ώ><? 8>

<?Dl70506><? 8><?ώ><?ό><?©><?©><?¦><?Π7><?±>Απρίλιος 1987 <?½> Μάιος <?Ώ> Ιούνιος <?Ώ> Ιούλιος <?Ώ> Αύγ. <?Ώ> Σεπτ. <?Ώ> Οκτ. <?Ώ> Νοέμβ. <?Ώ> Δεκ. <?Ώ> Ιαν. 1988 <?Ώ> Φεβρ. <?Ώ> Μάρτ. <?Ώ> Απρ. <?Ώ>

<?Π7><?±><?ώ><?ό><?©><?©><?¨>(<?σ>1<?ς>) <? ><?Ί> (α) <? >Κανονισμός (ΕΟΚ) αριθ. 727/87 της 13ης Μαρτίου 1987 (ΑΓΣ για εξαγωγή) <? ><?ψ><?Ζ4><? > <? ><? ><? ><? ><?ζ> <?Ό><?Π7><?±><?ό><?»>(β) <? >Κανονισμός (ΕΟΚ) αριθ. 2213/76 της 10ης Σεπτεμβρίου 1976 (ΑΓΣ για εσωτερικές πωλήσεις) <? ><?χ><?ψ><?DLH300006N> <? ><?DLH300006N> <? > <?DLH300006N> <? ><?DLH300006N> <? ><?DLH300006N> <? ><?DLH300006N> <? ><?DLH300006N><?ό><?ό>

<?Β"ΤΕΛΟΣ ΓΡΑΦΗΚΟΥ>

>ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΦΗΛΜ>

2. Διαχείριση των εξαγωγών από την Επιτροπή

Κανονιστικό πλαίσιο

2.1. Οι βασικοί κανονισμοί για τη θέσπιση της κοινής οργάνωσης των αγορών στους τομείς των γαλακτοκομικών προϊόντων και του βοδινού κρέατος δημοσιεύτηκαν τον Ιούνιο του 1968 (). Ο κανονισμός της ΕΟΚ για την αγορά των σιτηρών θεσπίστηκε το 1962. Η σημερινή οργάνωση της αγοράς διέπεται από τον κανονισμό (ΕΟΚ) αριθ. 2727/75 του Συμβουλίου (). Και οι τρεις αυτοί κανονισμοί περιλαμβάνουν μια κοινή διάταξη για τη χρησιμοποίηση επιστροφών κατά την εξαγωγή για να διευκολύνεται η εξαγωγή προϊόντων για τα οποία οι παγκόσμιες τιμές είναι κατώτερες από εκείνες που ισχύουν στην Κοινότητα. Οι επιστροφές για πολλές από τις σημαντικότερες συμβάσεις εξαγωγής καθορίζονται με μειοδοτικό διαγωνισμό. Στις υπόλοιπες περιπτώσεις οι συντελεστές που εφαρμόζονται είναι εκείνοι που δημοσιεύει η Επιτροπή. Οι συντελεστές αυτοί πρέπει να καθορίζονται σε τακτικά διαστήματα, η Επιτροπή όμως μπορεί να τους τροποποιεί οποιαδήποτε στιγμή, είτε με δική της πρωτοβουλία είτε ύστερα από αίτηση ενός κράτους μέλους.

2.2. Οι συντελεστές επιστροφών κατά την εξαγωγή είναι οι ίδιοι για όλη την Κοινότητα. Ποικίλλουν κατά προϊόν και μπορεί να διαφοροποιηθούν ανάλογα με τον προορισμό. Για τα σιτηρά και το βοδινό κρέας υπάρχει σημαντική διαφοροποίηση, αλλά στον τομέα του γάλακτος η διαφοροποίηση αυτή εφαρμόζεται μόνο στο τυρί. Απαιτούνται άδειες για όλες τις εξαγωγές σιτηρών, βοδινού κρέατος, βουτύρου και αποκορυφωμένου γάλακτος σε σκόνη (ΑΓΣ), καθώς και για όλα τα υπόλοιπα γαλακτοκομικά προϊόντα αν ο εξαγωγέας επιλέξει να καθορίσει εκ των προτέρων το συντελεστή επιστροφής (διαδικασία γνωστή ως προκαθορισμός) ().

2.3. Επίσης με τους κανονισμούς καθιερώθηκαν επιτροπές διαχείρισης για κάθε αγορά οι οποίες περιλαμβάνουν εκπροσώπους από κάθε κράτος μέλος και στις οποίες προεδρεύει εκπρόσωπος της Επιτροπής. Μολονότι η Επιτροπή μπορεί να μετατρέψει το ύψος των συντελεστών επιστροφής οποιαδήποτε στιγμή, είναι υποχρεωμένη να ζητά περιοδικά τη γνώμη της αρμόδιας επιτροπής διαχείρισης για τους συντελεστές επιστροφής με σκοπό να τους κρατήσει σταθερούς ή να τους τροποποιήσει. Η επιτροπή διαχείρισης καλείται να γνωμοδοτήσει. Αν ψηφίσει κατά της πρότασης, η Επιτροπή πρέπει να παραπέμψει την πρόταση στο Συμβούλιο, το οποίο έχει στη διάθεσή του ένα μήνα για να λάβει διαφορετική απόφαση με ειδική πλειοψηφία.

2.4. Οι γενικοί κανόνες για τη χορήγηση επιστροφών κατά την εξαγωγή σχετικά με το γάλα, το βοδινό κρέας και τα σιτηρά θεσπίζονται αντίστοιχα στους κανονισμούς (ΕΟΚ) του Συμβουλίου αριθ. 876/68, αριθ. 885/68 και αριθ. 2746/75 (). Τα κριτήρια που πρέπει να λαμβάνονται υπόψη για τον καθορισμό των επιστροφών είναι βασικά τα ίδια για τις τρεις αγορές και συνοψίζονται στο παράρτημα 2.

2.5. Το νομοθετικό πλαίσιο για το σύστημα των επιστροφών κατά την εξαγωγή έχει διευρυνθεί από τότε που ιδρύθηκαν οι οργανώσεις αγοράς. Υπάρχουν πολυάριθμοι κανονισμοί σχετικά με τις άδειες εξαγωγής, τον προκαθορισμό, την προπληρωμή, τις πωλήσεις από την παρέμβαση με διαγωνισμό ή σε καθορισμένη τιμή, και πολλοί ειδικοί κανονισμοί αγορών, παραδείγματος χάριν για την εξοστέωση κρέατος, τη μεταποίηση βουτύρου σε λάδι και τους συντελεστές σιτηρών για αλεύρι.

Γενική συμφωνία δασμών και εμπορίου (ΓΣΔΕ)

2.6. Στα πλαίσια της ΓΣΔΕ (GATT) έχει αρχίσει από το Σεπτέμβριο του 1986 μια σειρά διαπραγματεύσεων (γνωστών ως ο γύρος της Ουρουγουάης) με στόχο μεταξύ άλλων τη μείωση του ύψους της γεωργικής ενίσχυσης και προστασίας. Αυτό αφορά ιδιαίτερα τις ΗΠΑ και την ΕΟΚ ως προς το παγκόσμιο εμπόριο σιτηρών, όπου συνεχίζουν μια πολιτική ανταγωνισμού βασισμένη στις επιδοτούμενες εξαγωγές. Από το «AMERICAN EXPORT ENHANCEMENT PROGRAMME» (ΕΕΡ) - αμερικανικό πρόγραμμα αύξησης των εξαγωγών) που ξεκίνησε το 1985, προήλθαν μέχρι σήμερα 102 πρωτοβουλίες που αφορούσαν 65 χώρες και 12 προϊόντα.

2.7. Η πολιτική της Επιτροπής συνίσταται στο να συναγωνίζεται τις επιδοτήσεις που χορηγούνται στις γεωργικές εξαγωγές των Ηνωμένων Πολιτειών με σκοπό να προστατεύσει τις παραδοσιακές αγορές και να προωθήσει, ιδιαίτερα στον τομέα των γαλακτοκομικών προϊόντων, τις εξαγωγές προϊόντων με υψηλή προστιθέμενη αξία. Μερικές φορές η πολιτική συναγωνισμού έχει οδηγήσει στη χορήγηση συντελεστών επιστροφής εξαιρετικά υψηλών, π.χ. για το σιτάρι με προορισμό την Αίγυπτο (βλ. σημείο 2.65) και την αύξηση κατά 20 % στους συντελεστές που εφαρμόζονται στα βοοειδή καθαρής φυλής (βλ. σημείο 2.40).

Καθορισμός του ύψους της επιδότησης

2.8. Η κοινοτική πολιτική επιδότησης των γεωργικών εξαγωγών βασίζεται στην υπόθεση ότι δεν θα ήταν δυνατό να εξαχθούν ποσότητες σιτηρών, γαλακτοκομικών προϊόντων και βοδινού κρέατος που να είναι επαρκείς για τη σταθεροποίηση των τιμών της εσωτερικής αγοράς στο επιθυμητό ύψος χωρίς να χορηγηθεί οικονομική ενίσχυση στους εξαγωγείς για να καλυφθεί η διαφορά που υπάρχει συνήθως μεταξύ του επιπέδου των τιμών που μπορούν να επιτευχθούν στις παγκόσμιες αγορές και του (υψηλότερου) επιπέδου τιμών της Κοινότητας. Αν το επίπεδο της οικονομικής ενίσχυσης υπερβαίνει το ελάχιστο που είναι αναγκαίο για το σκοπό αυτό, οι εξαγωγείς λαμβάνουν υπερβολική αντιστάθμιση εις βάρος του κοινοτικού προϋπολογισμού (και - λόγω της επίπτωσης στις εσωτερικές τιμές - του κοινοτικού καταναλωτή). Το δίλημμα για την Επιτροπή είναι πώς να επιτύχει μια λεπτή ισορροπία μεταξύ αποτελεσματικότητας (δηλαδή εξαγωγής των κοινοτικών πλεονασμάτων) και οικονομίας.

2.9. Η Επιτροπή χρησιμοποιεί δύο κύρια μέσα για να επιδοτήσει την εξαγωγή γεωργικών προϊόντων: πωλήσεις από την παρέμβαση σε μειωμένη τιμή και χορήγηση επιστροφών κατά την εξαγωγή προϊόντων είτε από την ελεύθερη αγορά είτε από την παρέμβαση. Η σχετική σημασία του κάθε μέσου ποικίλλει ανάλογα με τις περιπτώσεις, όπως ποικίλλει και ο βαθμός συμμετοχής της Επιτροπής. Υπάρχουν συντελεστές επιστροφής που δημοσιεύονται και για τους τρεις τομείς που καλύπτει η παρούσα μελέτη. Πρόκειται για τους συντελεστές που μπορεί να λάβει κάθε εμπορική επιχείρηση ανά πάσα στιγμή και οι οποίοι αναφέρονται μερικές φορές ως «σταθερές επιστροφές». Οι συντελεστές αυτοί μπορεί να αυξηθούν ή να μειωθούν με αρκετούς τρόπους, π.χ. με «διορθωτικά» που ισχύουν για ειδικούς προορισμούς και ειδικές περιόδους.

2.10. Η Επιτροπή μπορεί να στηριχθεί σε δύο κύριες πηγές εξωτερικών πληροφοριακών στοιχείων για να προσανατολίσει τις αποφάσεις της σχετικά με τους συντελεστές επιστροφών. Η μία αποτελείται από στοιχεία που δημοσιεύονται ή που είναι διαθέσιμα στα κράτη μέλη σχετικά με τα επίπεδα των κοινοτικών και παγκόσμιων τιμών. Η άλλη αποτελείται από τις τιμές της αγοράς που προκύπτουν από τους διαγωνισμούς. Καμία από τις πηγές αυτές δεν μπορεί να θεωρηθεί ως απόλυτα αξιόπιστη ή αντικειμενική.

2.11. Τελικά, η εκτίμηση της Επιτροπής είναι εκείνη που έχει ύψιστη σημασία για τον καθορισμό του συντελεστή επιστροφής και του ύψους της τιμής που εφαρμόζονται στις πωλήσεις σε μειωμένη τιμή. Οποιοιδήποτε κι αν είναι οι αντικειμενικοί μηχανισμοί που διαθέτει θεωρητικά η Επιτροπή, θα ήταν εξωπραγματικό να φανταζόμαστε ότι τέτοιοι μηχανισμοί θα μπορούσαν να είναι αρκετά ακριβείς και ευέλικτοι για να υποκαταστήσουν τελικά εκείνο που αποτελεί ουσιαστικά εκτίμηση με εμπορικά κριτήρια. Το πρόβλημα διαχείρισης για την Επιτροπή είναι πώς να εφαρμόσει μια τέτοια εκτίμηση ανταποκρινόμενη συγχρόνως στις απαιτήσεις της δημόσιας ευθύνης. Κατά την άποψη του Συνεδρίου οι πιο σημαντικές απαιτήσεις είναι οι εξής: τα πληροφοριακά στοιχεία πρέπει να τηρούνται κατά τρόπο που να ανταποκρίνεται στις απαιτήσεις της διαχείρισης και του ανεξάρτητου ελέγχου από τρίτους 7 πρέπει να τηρείται η αρχή της οικονομίας στον καθορισμό των συντελεστών και στις πωλήσεις σε μειωμένη τιμή, να εξακριβώνεται και να παρακολουθείται το κόστος τους για τον προϋπολογισμό 7 πρέπει να εκτιμάται η αποτελεσματικότητα των μέτρων που έχουν ληφθεί, για να διαπιστώνονται τα επιτεύγματα σε σχέση με το πρόγραμμα και εάν υπάρχει ανάγκη για διορθωτικά μέτρα 7 πρέπει να ακολουθούνται ορθές διαδικασίες για την ενημέρωση και τη συνεννόηση με τις εμπορικές επιχειρήσεις.

2.12. Το Συνέδριο εξέτασε τις αποφάσεις της Επιτροπής που καθορίζουν τις επιστροφές κατά την εξαγωγή και τις πωλήσεις σε μειωμένη τιμή στις τρεις εξεταζόμενες αγορές. Η εξέταση του Συνεδρίου αφορούσε κυρίως αποφάσεις που είχαν ληφθεί κατά τα έτη 1987 και 1988. Το πρόβλημα του ελέγχου, είτε από την άποψη του Ελεγκτικού Συνεδρίου είτε από εκείνη του δημοσιονομικού ελέγχου, είναι πώς να προσδιοριστεί με λογική βεβαιότητα η ορθότητα των εκτιμήσεων που έχουν γίνει. Κατά κανόνα αυτό είναι δυνατό μόνο αν γίνει συζήτηση με τους αρμόδιους υπαλλήλους, εκτίμηση των διαδικασιών που ακολούθησαν και εξέταση των εγγράφων που αναφέρουν την εκτίμησή τους για ειδικές περιπτώσεις. Κατά τον τρόπο αυτό θα έπρεπε να είναι δυνατόν να διαπιστωθεί μια σαφής σχέση μεταξύ των γεγονότων της κάθε περίπτωσης όπως τα έχει αντιληφθεί η Επιτροπή και της εκτίμησης που έγινε σχετικά με τον κατάλληλο συντελεστή επιστροφής ή με το ύψος της τιμής για τις πωλήσεις σε μειωμένη τιμή. Ελλείψει ικανοποιητικών εγγράφων στοιχείων για τις σημαντικές αυτές αποφάσεις, οι απαιτήσεις της ευθύνης δεν μπορούν να ικανοποιηθούν ούτε τυπικά ούτε ουσιαστικά.

2.13. Οι πράξεις εξαγωγής οι οποίες αποτελούν το θέμα του παρόντος κεφαλαίου είναι χονδρικά τριών ειδών. Πρώτον, υπάρχουν τυποποιημένες πράξεις κατά τις οποίες οι πωλήσεις για την εξαγωγή γίνονται από την ελεύθερη αγορά είτε με τη βοήθεια επιστροφών κατά την εξαγωγή που έχουν δημοσιευτεί είτε με ανοικτό διαγωνισμό. Δεύτερον, υπάρχουν πωλήσεις σε μειωμένη τιμή από αποθέματα παρέμβασης, όπου το ύψος της επιδότησης (που είναι συχνά ένας συνδυασμός μειωμένης τιμής και επιστροφής κατά την εξαγωγή) καθορίζεται με διαγωνισμό ή προκαθορίζεται από την Επιτροπή. Τέλος, υπάρχουν τα «ειδικά μέτρα», τα οποία λαμβάνονται είτε για να γίνει εκμετάλλευση μιας ειδικής ευκαιρίας για εξαγωγή είτε για να υπάρξει συναγωνισμός με ανταγωνιστικές προσφορές από τις ΗΠΑ ή από άλλους παραγωγούς. Η σειρά αυτή αντικατοπτρίζεται στα τρία τμήματα παρακάτω (σημεία 2.14 μέχρι 2.78) τα οποία παρουσιάζουν τις διαπιστώσεις του Συνεδρίου σχετικά με τη διαχείριση των επιδοτήσεων κατά την εξαγωγή που ασκεί η Επιτροπή στις τρεις εν λόγω αγορές.

Γάλα

Εισαγωγή

2.14. Η εξαγωγική αγορά των γαλακτοκομικών προϊόντων περιλαμβάνει προϊόντα χύμα (δηλαδή το βούτυρο και το αποβουτυρωμένο γάλα σε σκόνη, ΑΓΣ) και τα ονομαζόμενα παράγωγα προϊόντα όπως το τυρί, το εμπλουτισμένο πλήρες γάλα σε σκόνη (ΠΓΣ) και το συμπυκνωμένο γάλα. Η αγορά στο σύνολό της δεν έχει ένα αναγνωρισμένο «βαρόμετρο» για παγκόσμιες τιμές. Εντούτοις, τα επίπεδα των ελάχιστων τιμών που ορίζονται από τη GATT καθορίζουν ουσιαστικά το κατώτατο όριο της παγκόσμιας αγοράς για τα κυριότερα προϊόντα. Η μείωση των δύο προϊόντων χύμα - βουτύρου και ΑΓΣ - στα αποθέματα της ΕΟΚ υπήρξε αξιοσημείωτη. Η επίτευξη αυτή οφειλόταν σ' ένα μεγάλο βαθμό στα ειδικά προγράμματα διάθεσης (κυρίως για το βούτυρο) και στους ευνοϊκότερους όρους αγοράς που διευκόλυναν την εξαγωγή (ιδίως για το ΑΓΣ). Τα αποθέματα βουτύρου τα οποία ανέρχονταν σε 1,3 εκατ. τόνους κατά το τέλος του 1986 είχαν μειωθεί σε 64 000 τόνους το Μάρτιο του 1989 και τα αποθέματα του ΑΓΣ είχαν εξαλειφθεί.

2.15. Η παγκόσμια αγορά διαμοιράζεται κυρίως μεταξύ της Κοινότητας, της Νέας Ζηλανδίας και σ' ένα μικρότερο βαθμό των ΗΠΑ. Ο ανταγωνισμός είναι έντονος, και η άμεση εμπορική ανάμιξη του NEW ZEALAND DAIRY BOARD στις πράξεις εξαγωγής τού παρέχει τα αναγκαία πληροφοριακά στοιχεία για να καθορίζει την πιο ανταγωνιστική επιδότηση κατά την εξαγωγή χωρίς να κινδυνεύει να παραβεί τις ελάχιστες τιμές της GATT.

2.16. Ένα πρόβλημα για την Επιτροπή είναι πως να καθορίσει και να εξασφαλίσει ένα αξιόπιστο δείκτη των παγκόσμιων τρεχουσών τιμών. Ένα άλλο είναι πως να παρεμβαίνει αποτελεσματικά στην αγορά χωρίς να παραβαίνει τις ελάχιστες τιμές της GATT. Μια ακόμη δυσκολία για την Επιτροπή σ' αυτήν την ιδιαίτερα ανταγωνιστική αγορά είναι πως να ανταποκρίνεται στις απαιτήσεις της ευθύνης, μέσω π.χ. της δημοσίευσης των συντελεστών επιστροφής, χωρίς να αποκαλύπτει τις εμπορικές προθέσεις της στους ξένους ανταγωνιστές (με φανερό κίνδυνο για την επιτυχία των πρωτοβουλιών της).

Καθορισμός του ύψους της επιδότησης

Δημοσιευθέντες συντελεστές

2.17. Οι βασικοί συντελεστές είναι εκείνοι που εφαρμόζονται στο βούτυρο, στο ΑΓΣ, στο ΠΓΣ και σε ορισμένα τυριά, από τους οποίους εξάγονται όλοι οι άλλοι συντελεστές των γαλακτοκομικών προϊόντων. Οι συντελεστές αντιπροσωπεύουν τη διαφορά μεταξύ των εκτιμήσεων της Επιτροπής για τις παγκόσμιες τιμές και εκείνων για τις κοινοτικές. Η κοινοτική τιμή υπολογίζεται εβδομαδιαίως βάσει των πληροφοριακών στοιχείων τιμών που παρέχουν οι οργανισμοί πληρωμών των κρατών μελών, και η τιμή της παγκόσμιας αγοράς υπολογίζεται βάσει των διαφόρων εμπορικών πηγών και δημοσιευμάτων. Το Συνέδριο διαπίστωσε ότι ορισμένοι οργανισμοί πληρωμών δεν παρείχαν πρόθυμα πάντοτε τα απαιτούμενα πληροφοριακά στοιχεία και ότι κατά συνέπεια υπήρχαν παραδείγματα όπου χρησιμοποιούνταν οι ίδιες τιμές για πολλούς μήνες λόγω έλλειψης πληροφοριών. Επίσης, το Συνέδριο διαπίστωσε ότι δεν γινόταν από την Επιτροπή καμία συστηματική παραβολή, ανάλυση ή καταγραφή των πηγών για τις παγκόσμιες τιμές, μολονότι εκδίδεται μια εβδομαδιαία έκθεση για εσωτερική χρήση η οποία καλύπτει σημαντικά γεγονότα και παραθέτει ορισμένες τιμές.

2.18. Η Επιτροπή ισχυρίζεται ότι εφαρμόζει πάγια μέθοδο κατά τον υπολογισμό των συντελεστών επιστροφής βάσει της διαφοράς μεταξύ των παγκόσμιων και των κοινοτικών τιμών. Οι ελεγκτές του Συνεδρίου επιχείρησαν να επαναλάβουν τον υπολογισμό των συντελεστών επιστροφής για το βούτυρο, το ΑΓΣ και το τυρί CHEDDAR που δημοσιεύτηκαν με τον κανονισμό (ΕΟΚ) αριθ. 701/89 της Επιτροπής της 17ης Μαρτίου 1989 (). Τα αποτελέσματα του υπολογισμού των ελεγκτών παρατίθενται στον πίνακα 3. Δεν υπήρχαν γραπτά στοιχεία για τους υπολογισμούς των συντελεστών αυτών από την Επιτροπή. Πράγματι, οι δημοσιευθέντες συντελεστές επιστροφής για το ΑΓΣ και το βούτυρο βασίζονταν σε προφορικές οδηγίες του Επιτρόπου. Ένα από τα στοιχεία των υπολογισμών των ελεγκτών ήταν οι πληροφορίες για τις παγκόσμιες τιμές που δημοσιεύτηκαν στο «DAIRY MARJET NEWS» (Τόμος 56, αριθ. 13 της 31ης Μαρτίου 1989) που ήταν η μόνη ανεξάρτητη πηγή στοιχείων για τις παγκόσμιες τιμές που υπήρχε στην Επιτροπή για την περίοδο εκείνη. Ως κοινοτική τιμή ελήφθη η χαμηλότερη από τις τιμές «παραδοτέο στο εργοστάσιο» των τεσσάρων κύριων εξαγωγικών χωρών της Κοινότητας.

>ΘΕΣΗ ΠΗΝΑΚΑ>

2.19. Λόγω της δυσκολίας που είχαν συναντήσει για την εξακρίβωση της βάσης με την οποία είχαν καθοριστεί οι προηγούμενοι συντελεστές, οι ελεγκτές εξέτασαν και τους πιο πρόσφατους δημοσιευθέντες συντελεστές κατά το χρόνο του ελέγχου [κανονισμός (ΕΟΚ) αριθ. 1476/89 της Επιτροπής της 25ης Μαΐου 1989] (). Κατά το χρόνο του ελέγχου, δεν φαινόταν να υπάρχουν έγγραφες αποδείξεις που να στηρίζουν τους εν λόγω συντελεστές. Έπειτα όμως από μία συνάντηση με το Γενικό Διευθυντή προσκομίστηκαν αργότερα κάποια έγγραφα. Αυτά έδειχναν αξιοσημείωτες διαφορές μεταξύ των μειώσεων για ΑΓΣ, ΠΓΣ και βούτυρο που προτάθηκαν από το τμήμα αγοράς και εκείνων που εγκρίθηκαν.

Μη δημοσιευθέντες συντελεστές

2.20. Κατά τα τέλη του 1986, οι δημοσιευθέντες συντελεστές της Επιτροπής για ορισμένες εξαγωγικές αγορές συχνά υπερθεματίζονταν από το NEW ZEALAND DAIRY BOARD, και τα αποθέματα βουτύρου και ΑΓΣ παρέμειναν υψηλά (βλ. πίνακα 4). Η Επιτροπή, αντιμέτωπη με αυτόν τον ατυχή συνδυασμό περιστάσεων, αποφάσισε να υιοθετήσει μια εναλλακτική προσέγγιση για τον καθορισμό των συντελεστών επιστροφής. Οι στόχοι της νέας αυτής προσέγγισης ήταν να εκμεταλλευτεί η Επιτροπή τα χαμηλότερα έξοδα μεταφοράς (τα οποία δεν αντανακλώνται πάντοτε πλήρως στα διαθέσιμα στοιχεία τιμών) των κοινοτικών εξαγωγέων λόγω της σχετικής γειτνίασής τους με τις κυριότερες εξαγωγικές αγορές και να καθορίσει κατά το δυνατόν τους πιο ανταγωνιστικούς συντελεστές χωρίς να παραβαίνει τις ελάχιστες τιμές της GATT. Για να μην αποκαλυφθούν δημόσια οι εμπορικές προθέσεις της Επιτροπής, οι συντελεστές δεν θα δημοσιεύονταν στην Επίσημη Εφημερίδα ούτε θα εκινείτο διαδικασία για ανοικτό διαγωνισμό. Η πρόθεση της Επιτροπής ήταν να αντισταθμίσει το επιχειρησιακό πλεονέκτημα που απολάμβανε το NEW ZEALAND DAIRY BOARD λόγω της θέσης του ως μοναδικού εξαγωγέα.

2.21. Η Επιτροπή χρειαζόταν προφανώς να έρθει σε επαφή με τις εμπορικές επιχειρήσεις για να λάβει τα αναγκαία πληροφοριακά στοιχεία για την επίτευξη των στόχων που αναφέρθηκαν παραπάνω. Εντούτοις, δεν ήθελε να διαπραγματευτεί απ' ευθείας. Η διαδικασία που υιοθέτησε ομοίαζε εξωτερικά με διαγωνισμό ως προς το γεγονός ότι οι οργανισμοί παρέμβασης καλούνταν να ζητήσουν προσφορές από συνήθεις εμπορικές επιχειρήσεις σχετικά με την επιστροφή που θα ζητούσαν για να εξαγάγουν ΑΓΣ, βούτυρο ή βουτυρέλαιο σε ειδικούς προορισμούς. Οι προσφορές που λαμβάνονταν παραβάλλονταν σε εβδομαδιαία βάση και διαβιβάζονταν στην Επιτροπή. Το τμήμα αγοράς εξέταζε τις προσφορές και υπολόγιζε ένα συντελεστή που πλησίαζε τις ελάχιστες τιμές της GATT βάσει της τελευταίας τιμής συναλλάγματος του δολαρίου των ΗΠΑ. Ο συντελεστής ή οι συντελεστές επιστροφής παρουσιάζονταν σ' ένα έγγραφο απόφασης που υποβαλλόταν για υπογραφή από τον Επίτροπο. Οι υπογεγραμμένες αποφάσεις διαβιβάζονταν στους εκπροσώπους των κρατών μελών προς κοινοποίηση στις ενδιαφερόμενες εμπορικές επιχειρήσεις μέσω των οργανισμών παρέμβασης. Οι εμπορικές επιχειρήσεις που επιθυμούσαν να προβούν σε εμπορικές συναλλαγές ζητούσαν άδειες με την κανονική διαδικασία αλλά ο προκαθορισμός γινόταν με τους μη δημοσιευθέντες συντελεστές. Οι εμπορικές επιχειρήσεις δεν δεσμεύονταν από τις προσφορές που είχαν υποβάλει προηγουμένως στους οργανισμούς πληρωμών. Οι εμπορικές επιχειρήσεις που είχαν υποβάλει προσφορές με υψηλότερο συντελεστή ήταν ακόμη επιλέξιμες για να επωφεληθούν από το μη δημοσιευθέντα συντελεστή, όπως και εκείνες οι οποίες δεν είχαν υποβάλει προσφορά. Αντίστροφα, εκείνες οι οποίες είχαν ζητήσει χαμηλότερο συντελεστή επιστροφής έλαβαν το μη δημοσιευθέντα (υψηλότερο) συντελεστή.

2.22. Οι πρώτοι μη δημοσιευθέντες συντελεστές (για ΑΓΣ, βούτυρο και βουτυρέλαιο) καθορίστηκαν στην απόφαση 86/2508/ΕΟΚ για την περίοδο από 18 Δεκεμβρίου 1986 μέχρι 5 Ιανουαρίου 1987. Το 1987 είχαν ληφθεί άλλες 32 αποφάσεις, και 17 το 1988, οπότε διακόπηκε η τακτική αυτή. Ο αριθμός των ειδικών συντελεστών που καθορίστηκαν με τον τρόπο αυτό ήταν 108. Η μέση περίοδος ισχύος των συντελεστών αυτών ήταν 8 ημέρες και το μέσο πλεονέκτημα σε σχέση με τους δημοσιευθέντες συντελεστές ήταν ως εξής:

>ΘΕΣΗ ΠΗΝΑΚΑ>

Αρκετές από τις αποφάσεις αφορούν ένα μόνο προορισμό (Αλγερία, Μεξικό, Ινδία). Για τις αποφάσεις αυτές, τα σημειώματα των φακέλων εξηγούν τη μέθοδο των υπολογισμών αλλά δεν δείχνουν ούτε τα αντίστοιχα στοιχεία τιμών ούτε το είδος των προσφορών που είχαν ληφθεί.

>ΘΕΣΗ ΠΗΝΑΚΑ>

2.23. Μολονότι η Επιτροπή είχε την τάση να δέχεται ή να καθορίζει συντελεστές στη χαμηλότερη τιμή των διαφόρων προσφορών που ελάμβανε, η έλλειψη φακέλων εργασίας αποκλείει οποιαδήποτε κρίση ως προς την οικονομία της επιχείρησης γενικά. Το Συνέδριο υπολογίζει ότι περίπου 300 000 τόνοι ΑΓΣ και 450 000 τόνοι βουτύρου/βουτυρελαίου έχουν εξαχθεί με το ευεργέτημα των μη δημοσιευθέντων συντελεστών.

Ειδικές πωλήσεις

2.24. Πρόκειται για μεμονωμένες πωλήσεις προϊόντων σε χύμα, οι οποίες γίνονται είτε για εκμετάλλευση μιας ειδικής ευκαιρίας εξαγωγής, είτε για συναγωνισμό με τους όρους ανταγωνιστικών προσφορών άλλων παραγωγών. Στο γαλακτοκομικό τομέα, οι ειδικές πωλήσεις είναι έκτακτες και αφορούν μόνο τη διάθεση αποθεμάτων παρέμβασης, δηλαδή ΑΓΣ και βουτύρου. Κατά τη διάρκεια της εξεταζόμενης περιόδου υπήρξαν τρεις ειδικές πράξεις εξαγωγής, από τις οποίες οι εξής δύο είναι σημαντικές:

(α) κανονισμός (ΕΟΚ) αριθ. 765/86 της Επιτροπής (): πώληση βουτύρου παρέμβασης για εξαγωγή στην Ινδία, Πακιστάν, Μογγολία και ΕΣΣΔ 7

(β) κανονισμός (ΕΟΚ) αριθ. 727/87 της Επιτροπής (): πώληση ΑΓΣ από δημόσια αποθέματα για εξαγωγή.

2.25. Η πρωτοαναφερθείσα πράξη δείχνει τις δυσκολίες της Επιτροπής η οποία βασίζεται σε διαγωνισμούς για να καθορίσει ένα ενδεδειγμένο ύψος επιστροφής όταν μια συγκεκριμένη εξαγωγική αγορά είναι προσιτή μόνο μέσω μιας μεμονωμένης εμπορικής επιχείρησης, όπως είναι η περίπτωση πολλών συμβάσεων με τις ανατολικές χώρες. Η δεύτερη πράξη, η οποία έλαβε χώρα σε μια αγορά με πολλές εμπορικές επιχειρήσεις, δείχνει τις πιθανές συνέπειες που έχει το γεγονός να μην αφήνονται οι δυνάμεις της αγοράς να καθορίζουν τις τιμές, πράγμα το οποίο θα ήταν ευκολότερο με ανοικτό διαγωνισμό.

Κανονισμός (ΕΟΚ) αριθ. 765/86 της Επιτροπής: βούτυρο για τη Ρωσία

2.26. Τα σημαντικά αποθέματα βουτύρου και ΑΓΣ, που υπήρχαν κάποτε στις αποθήκες παρέμβασης της Κοινότητας, αύξησαν τις προσδοκίες ότι η Επιτροπή θα πωλούσε στο εγγύς μέλλον σε χαμηλές τιμές. Οι προσδοκίες αυτές συμπίεζαν τις παγκόσμιες τιμές. Το φαινόμενο αυτό αναγνωρίστηκε από τη GATT η οποία, για να ανακουφίσει την παγκόσμια αγορά βουτύρου από το ιδιαίτερο αυτό βάρος, έδωσε στην Κοινότητα την άδεια να συνάπτει ειδικές συμφωνίες διάθεσης με ορισμένες τρίτες χώρες σε τιμές οι οποίες ήταν σημαντικά κατώτερες από τις ελάχιστες τιμές της GATT. Ως αποτέλεσμα εγκρίθηκε ο κανονισμός (ΕΟΚ) αριθ. 765/86 το Μάρτιο του 1986 για υψηλά επιδοτημένες πωλήσεις βουτύρου στην Ινδία, το Πακιστάν, τη Μογγολία και την ΕΣΣΔ.

2.27. Τα αποθέματα παρέμβασης της ΕΟΚ ανέρχονταν σε 1,15 εκατ. τόνους στα τέλη Φεβρουαρίου του 1986. Μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου 1986 οι πωλήσεις στα πλαίσια του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 765/86 γίνονταν με διαγωνισμό σε επίπεδο ελαφρώς κατώτερο από το 70 % του επιπέδου της τιμής παρέμβασης. Πληρώνονταν επίσης οι δημοσιευθέντες συντελεστές επιστροφής κατά την εξαγωγή. Ο συνδυασμός της χαμηλής τιμής και της επιστροφής είχε στην πραγματικότητα ως αποτέλεσμα να πωληθεί το βούτυρο κάτω από την ελάχιστη τιμή της GATT που ήταν 1000 USD/τόνο. Η ειδική παραχώρηση έπρεπε να είχε λήξει στις 31 Δεκεμβρίου 1986 [βλ. κανονισμό (ΕΟΚ) αριθ. 3535/86 της Επιτροπής] () αλλά επειδή η ΕΣΣΔ καθυστέρησε να προβεί σε αγορές με την προσδοκία ότι θα μπορούσε να επιτύχει ακόμη χαμηλότερες τιμές, πωλήθηκαν μόνο 105 000 τόνοι κατά τη διάρκεια του έτους αυτού. Έχοντας υπόψη τη σχετική αποτυχία του μέτρου, η GATT συμφώνησε να εξακολουθήσει να ισχύει η παραχώρηση για τις συμβάσεις που είχαν υπογραφεί με την ΕΣΣΔ πριν από την ημερομηνία αυτή. Μόνο μία εταιρεία είχε τέτοια σύμβαση.

2.28. Από την 1η Ιανουαρίου 1987 τερματίστηκε ο συνδυασμός της επιστροφής κατά την εξαγωγή και των μειωμένων τιμών με τον κανονισμό της Επιτροπής (ΕΟΚ) αριθ. 155/87 (). Αντ' αυτού, η επιδότηση των εξαγωγών γινόταν μόνο μέσω των πωλήσεων σε χαμηλή τιμή για τις οποίες οι τιμές μειώνονταν κατά ένα ποσό λίγο-πολύ ίσο με την επιστροφή που καταβαλλόταν προηγουμένως. Οι τιμές εξακολούθησαν να καθορίζονται μέσω μηνιαίων διαγωνισμών, μολονότι η Επιτροπή διαπραγματευόταν με μία μόνο εμπορική επιχείρηση.

2.29. Το Συνέδριο εξέτασε τις προσφορές που έλαβε ο γερμανικός οργανισμός παρέμβασης. Η Επιτροπή απέρριψε όλες τις προσφορές που υποβλήθηκαν για το διαγωνισμό της 27ης Ιανουαρίου 1987, τον πρώτο για τον οποίο δεν καταβλήθηκαν επιστροφές κατά την εξαγωγή. Στον επόμενο διαγωνισμό (10 Φεβρουαρίου 1987) μία γερμανική προσφορά υπερέβαινε κατά 20 ECU/τόνο πέντε άλλες προσφορές από την Ο.Δ. της Γερμανίας και αντιστοιχούσε ακριβώς στους συντελεστές που προσέφεραν τέσσερις εταιρείες στη Γαλλία και μία άλλη στις Κάτω Χώρες. Στους επόμενους διαγωνισμούς οι γερμανικές προσφορές ήταν ομοιόμορφες. Από μια εξέταση των εγγράφων της Επιτροπής αποκαλύφθηκε ότι το ίδιο συνέβαινε επίσης με προσφορές που υποβλήθηκαν στα άλλα κράτη μέλη. Οι προσφορές είχαν κανονιστεί από τον ανάδοχο. Χορηγήθηκαν άδειες για 610 000 τόνους σε μια μέση τιμή 215 ECU/τόνο, πράγμα που αντιπροσωπεύει επιδοτήσεις πάνω από το 90 % της τιμής παρέμβασης. Οι συνολικές πωλήσεις στα πλαίσια του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 765/86 ανήλθαν σε 715 300 τόνους.

Κανονισμός (ΕΟΚ) αριθ. 727/87 της Επιτροπής της 13ης Μαρτίου 1987: ΑΓΣ για εξαγωγή

2.30. Στα πλαίσια του κανονισμού αυτού πωλήθηκαν 261 381 τόνοι ΑΓΣ στην τιμή αγοράς που εφάρμοσε ο οργανισμός παρέμβασης την ημέρα της πώλησης, μείον 30 ECU/τόνο. Οι ισχύοντες συντελεστές επιστροφής κατά την εξαγωγή ήταν επίσης πληρωτέοι. Το 92 % των πωλήσεων έγιναν από τη γερμανική παρέμβαση.

2.31. Οι πωλήσεις ήταν μέτριες μέχρι τον Δεκέμβριο του 1987, οπότε έφθασαν στους 83 000 τόνους (περισσότερο από το τριπλάσιο του συνόλου του προηγούμενου μήνα). Η Επιτροπή δεν αντέδρασε στην αύξηση αυτή, μολονότι είχε επίγνωση της κατάστασης των πωλήσεων. Τον Ιανουάριο του 1988 οι μηνιαίες πωλήσεις έφθασαν στους 91 000 τόνους και παρατηρήθηκε μια παρόμοια αύξηση για τις πωλήσεις ΑΓΣ στην εσωτερική αγορά με την τιμή παρέμβασης [κανονισμός (ΕΟΚ) αριθ. 2213/76 της Επιτροπής] () (βλ. πίνακα 5).

2.32. Κατά τη συνεδρίαση της επιτροπής διαχείρισης που έλαβε χώρα στις 22 Ιανουαρίου 1988 αποφασίστηκε να ανασταλούν οι πωλήσεις στην τιμή παρέμβασης μείον 30 ECU/τόνο από φόβο κερδοσκοπίας των εμπορικών επιχειρήσεων. Με τον τρόπο αυτό η τιμή έφθασε στο ύψος της τιμής που ίσχυε στις εσωτερικές πωλήσεις στα πλαίσια του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 2213/76. Δεν έγινε καμία άλλη πώληση για εξαγωγή στην ανώτερη τιμή, αλλά συνεχίστηκαν με ταχύ ρυθμό οι πωλήσεις για την κοινοτική αγορά: 138 500 τόνοι βγήκαν από την παρέμβαση κατά τη διάρκεια του Απριλίου μόνο. Τους πρώτους τέσσερις μήνες του 1988 τα αποθέματα μειώθηκαν από 473 000 τόνους σε 100 000 τόνους περίπου.

2.33. Το «κόστος» του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 727/87 ανήλθε σε 265,8 εκατ. ECU για επιστροφές, συν 7,8 εκατ. ECU για τη μείωση της τιμής πώλησης της παρέμβασης. Στόχος της Επιτροπής ήταν να μειωθούν τα αποθέματα ΑΓΣ το ταχύτερο δυνατόν ενθαρρύνοντας τις εξαγωγές σε τρίτες χώρες. Κατά συνέπεια, η τιμή πώλησης από την παρέμβαση καθορίστηκε σε σχέση με τα διαθέσιμα πληροφοριακά στοιχεία για τις τιμές και κατά την κρίση των αρμοδίων. Μια σαφής και συνεχής βελτίωση των όρων της παγκόσμιας και κοινοτικής αγοράς είχε ως αποτέλεσμα η τιμή πώλησης από την παρέμβαση που καθορίστηκε από την Κοινότητα να αποδειχθεί γρήγορα πολύ χαμηλή. Εντούτοις, η Επιτροπή δεν επωφελήθηκε από την αλλαγή των όρων της αγοράς και πώλησε ΑΓΣ για εξαγωγή σε μειωμένη τιμή, ενώ αυτό δεν ήταν αναγκαίο. Πράγματι, έχοντας υπόψη τη μεγάλη ζήτηση ΑΓΣ στην εσωτερική αγορά (), είναι απίθανο ότι ήταν πραγματικά δικαιολογημένη η διάθεση ΑΓΣ παρέμβασης σε τρίτες χώρες.

Βοδινό κρέας

Εισαγωγή

2.34. Η Κοινότητα έχει μία από τις πρώτες θέσεις στην αγορά με 20 % των παγκόσμιων εξαγωγών βοδινού κρέατος το 1988. Από το 1984 και μετά η κανονική εσωτερική προσφορά κρέατος αυξήθηκε με τη σφαγή γαλακτοφόρων αγελάδων λόγω της καθιέρωσης των ποσοστώσεων γάλακτος. Από το 1987 μια μείωση του αριθμού των βοοειδών και κατά συνέπεια του ζωικού κεφαλαίου αναπαραγωγής είχε ως αποτέλεσμα μια συνολική μείωση κατά 4,5 % το 1988. Για το 1989 προβλέπεται περαιτέρω πτώση κατά 3 % περίπου. Η συνολική παραγωγή βοδινού και μοσχαρίσιου κρέατος ήταν 8,1 εκατ. τόνοι το 1987 και 7,7 εκατ. τόνοι το 1988. Η κατανάλωση μέσα στην Κοινότητα είναι περίπου 7,5 εκατ. τόνοι χονδρικά. Η Κοινότητα, εισάγοντας σχεδόν 0,5 εκατ. τόνους, έχει ένα ετήσιο πλεόνασμα της τάξης του 1 εκατ. τόνων. Οι κοινοτικές επιδοτήσεις εξαγωγής μπορούν να έχουν σημαντική επίπτωση στις παγκόσμιες τιμές της αγοράς αυτής. Το 1987 είχαν εξαχθεί 909 000 τόνοι κυρίως στη Μέση Ανατολή (28 %) και στην Αίγυπτο (20 %). Το 1988 οι εξαγωγές έπεσαν στους 789 000 τόνους. Οι πωλήσεις κρέατος παρέμβασης αντιπροσώπευαν 535 000 τόνους, οι εξαγωγές κρέατος από την ελεύθερη αγορά ανέρχονταν σε 186 000 και το υπόλοιπο (8 %) συνίστατο σε προϊόντα με βάση το κρέας ή σε ζώντα ζώα. Το 1988, 10 χώρες αγόρασαν το 74 % του συνόλου των εξαγωγών, από τις οποίες οι τρεις σημαντικότεροι αγοραστές ήταν η Αίγυπτος, το Ιράν και η Πολωνία, ο καθένας υπερβαίνοντας κατά πολύ τους 100 000 τόνους.

2.35. Η εξαγωγική αγορά της ΕΟΚ χαρακτηρίζεται από μικρό αριθμό σημαντικών εμπορικών εταιρειών. Ακόμη λιγότερες εμπορικές επιχειρήσεις ασχολούνται με την εξαγωγή σε ανατολικές χώρες. Λόγω των υψηλών οικονομικών κινδύνων που υπάρχουν και της ανάγκης να κατατίθενται εγγυήσεις για πράξεις οι οποίες αφορούν συνήθως σημαντικά ποσά, οι μικρότερες εμπορικές επιχειρήσεις μπορούν να συμμετέχουν έμμεσα μόνο σε πωλήσεις με διαγωνισμό λαμβάνοντας δικαιώματα εξαγωγής (με τη μορφή επί μέρους αδειών) από τις μεγαλύτερες εταιρείες. Για τις πωλήσεις στην ελεύθερη αγορά υπάρχει μεγαλύτερο πεδίο για τις μικρότερες εμπορικές επιχειρήσεις και για μεγαλύτερο ανταγωνισμό.

Καθορισμός του ύψους της επιδότησης

2.36. Όσον αφορά τις πωλήσεις για εξαγωγή από τη λεγόμενη «ελεύθερη» αγορά, η Επιτροπή καθορίζει, κατά κανόνα, συντελεστές επιστροφής βάσει των πληροφοριακών στοιχείων που διαθέτει για τις τιμές. Οι συντελεστές αυτοί δημοσιεύονται τότε στην Επίσημη Εφημερίδα. Στην περίπτωση των πωλήσεων από την παρέμβαση, το ύψος της επιδότησης καθορίζεται με «μίνι διαγωνισμούς», με βάση μια αποδεκτή ελάχιστη τιμή που έχει δημοσιευτεί, μολονότι σε ορισμένες περιστάσεις μπορεί να καταβληθούν επιπλέον και επιστροφές.

2.37. Επειδή δεν υπάρχει ένας δείκτης παγκόσμιων και κοινοτικών τιμών, η Επιτροπή τηρεί τους δικούς της δείκτες βάσει πληροφοριακών στοιχείων που διαθέτει για τις τιμές. Στην πράξη, οι οργανισμοί παρέμβασης των κρατών μελών διαβιβάζουν πληροφοριακά στοιχεία με τέλεξ στην Επιτροπή κάθε εβδομάδα σχετικά με τις εθνικές τιμές παραγωγού. Τα πληροφοριακά στοιχεία που αφορούν τις παγκόσμιες τιμές λαμβάνονται κυρίως από εμπορικές επιχειρήσεις που συναλλάσσονται με τρίτες χώρες, αλλά επίσης και από τις δημοσιεύσεις των ενώσεων παραγωγών.

Δημοσιευθέντες συντελεστές

2.38. Οι συντελεστές για τις πολυάριθμες διαφορετικές ποιότητες και τα τεμάχια κρέατος, συμπεριλαμβανομένων των συντελεστών για ζώντα ζώα και προϊόντα με βάση το κρέας, έχουν μια κοινή βάση με την έννοια ότι όλοι προέρχονται από το συντελεστή που εφαρμόζεται σε ένα ολόκληρο σφάγιο, που απεικονίζει την εκτίμηση που κάνει η Επιτροπή σχετικά με τη διαφορά μεταξύ των κοινοτικών και παγκόσμιων τιμών. Ο συντελεστής που εφαρμόζεται στο πρόσθιο τεταρτημόριο είναι ίσος με το 70 % - 80 % του συντελεστή του σφαγίου σε ECU/τόνο και ο συντελεστής που εφαρμόζεται στο οπίσθιο τεταρτημόριο είναι ίσος με το 120 % - 130 %. Ο συντελεστής για τα ζώντα βοοειδή είναι ίσος με το 59 % περίπου.

2.39. Ορισμένοι συντελεστές είχαν καθοριστεί για πρώτη φορά αρκετά χρόνια πριν και είχαν υποστεί μεταγενέστερα αυξήσεις και μεμονωμένες τροποποιήσεις. Για παράδειγμα, τον Νοέμβριο του 1986, για να περιοριστούν οι δαπάνες του προϋπολογισμού σχετικά με τις επιστροφές, όλοι οι συντελεστές κρέατος μειώθηκαν κατά 10 % μέσο όρο. Η μείωση αυτή δεν είχε καμία σημαντική επίπτωση στο εξαγωγικό εμπόριο.

2.40. Κατά τον καθορισμό των συντελεστών για ορισμένες εξαγωγικές αγορές η Επιτροπή μπορεί να χρειαστεί να λάβει υπόψη της όχι μόνο τη διαφορά μεταξύ των κοινοτικών και παγκόσμιων τιμών αλλά επίσης και το μέγεθος οποιασδήποτε επιδότησης κατά την εξαγωγή που παρέχεται από ξένους ανταγωνιστές (η οποία δεν φαίνεται πάντοτε στις αναφερόμενες τιμές). Μπροστά στις απειλητικές πρωτοβουλίες των ανταγωνιστών της στην παγκόσμια αγορά, η Επιτροπή δεν φαίνεται να έχει άλλη επιλογή από το να αυξάνει ανάλογα τους συντελεστές, αν θέλει να διατηρηθεί ο όγκος των εξαγωγών. Μια τέτοια κατάσταση συνέβη τον Μάρτιο του 1988 όταν σε απάντηση του EXPORT ENHANCEMENT PROGRAMME (ΕΕΡ) των ΗΠΑ και της ειδικής επιδότησης της Αυστρίας για τις πωλήσεις στην Ισπανία ο συντελεστής για τα βοοειδή καθαρής φυλής αυξήθηκε κατά 20 %.

2.41. Η Επιτροπή, όταν βλέπει δυνατότητες εξαγωγής σε τρίτες χώρες, λαμβάνει μερικές φορές τους υπάρχοντες δημοσιευθέντες συντελεστές ως βάση αυξάνοντάς τους έως ότου τονωθούν οι εξαγωγές. Δύο τέτοιες περιπτώσεις σημειώθηκαν τον Οκτώβριο του 1988:

(α) εξοστεωμένο κατεψυγμένο κρέας προοριζόμενο για τις ΗΠΑ. Η επιστροφή αυξήθηκε από 90 ECU/100 χγρ. σε 100 ECU τον Μάρτιο του 1988 και σε 112 ECU τον Οκτώβριο του 1988. Ο σκοπός της αύξησης αυτής ήταν η τόνωση των εξαγωγών για να επιτευχθεί η ετήσια ποσόστωση των 5 000 τόνων που συμφωνήθηκε με τις ΗΠΑ. Η πρώτη αύξηση αποδείχθηκε ανεπαρκής. Οι εξαγωγές από τον Οκτώβριο μέχρι τον Δεκέμβριο ανήλθαν συνολικά σε 3 590 τόνους 7

(β) σε ανταπόκριση σε μια ευκαιρία να πωληθούν 120 000 τόνοι περίπου στο Ιράν, την Αλγερία και την Τυνησία, ύστερα από την ανακωχή Ιράν-Ιράκ, ο συντελεστής για το νωπό κρέας αρσενικών βοοειδών (σε μισά σφάγια) που προοριζόταν για τη Βόρεια Αφρική, την Εγγύς και Μέση Ανατολή αυξήθηκε κατά 10 %, από 152,5 σε 168 ECU/χγρ. Μέχρι τα τέλη Μαϊου του 1989 είχαν πωληθεί 123 000 τόνοι. Στις 26 Ιουνίου 1989 η επιστροφή μειώθηκε στο συντελεστή πριν από τον Οκτώβριο του 1988.

2.42. Και οι δύο πρωτοβουλίες ήταν αποτελεσματικές. Εντούτοις, δεν είναι πολύ βέβαιο κατά πόσο οι ποσότητες που διατέθηκαν μέσω των πωλήσεων αυτών δεν θα μπορούσαν να είχαν εξαχθεί αλλού (ή να είχαν πωληθεί στην κοινοτική αγορά) με χαμηλότερο κόστος για τον προϋπολογισμό, έχοντας υπόψη τη μείωση κατά 700 000 τόνους σχεδόν των αποθεμάτων παρέμβασης σε βοδινό κρέας κατά την περίοδο των δεκαοκτώ μηνών που έληξε τον Ιούνιο του 1989 (βλ. πίνακα 4).

Πωλήσεις από την παρέμβαση

2.43. Η σημερινή πολιτική της Επιτροπής ενθαρρύνει τη χρήση του διαγωνισμού στην αγορά αυτή, σε αντίθεση με την προηγούμενη πολιτική των πωλήσεων σε καθορισμένη τιμή. Η μορφή του διαγωνισμού που έχει υιοθετήσει η Επιτροπή είναι ένα σύστημα με δύο φάσεις (το ονομαζόμενο «μίνι διαγωνισμός») βάσει των κανονισμών της Επιτροπής (ΕΟΚ) αριθ. 2173/79 () και αριθ. 2539/84) () κατά το οποίο ζητούνται προσφορές που να υπερβαίνουν μια ελάχιστη τιμή δημοσιευόμενη στον κανονισμό που προκηρύσσει την πώληση. Ό,τι κρέας απομείνει μετά το διαγωνισμό τίθεται προς πώληση στην ελάχιστη αυτή τιμή. Στην πραγματικότητα η ελάχιστη τιμή χρησιμεύει ως εφεδρική τιμή, με την έννοια ότι είναι η ελάχιστη αποδεκτή τιμή προσφοράς. Το Συνέδριο διαπίστωσε ότι το 1989 το 20 % με 35 % των προσφερθεισών ποσοτήτων πωλήθηκαν με διαγωνισμό και ότι οι πωλήσεις αυτές είχαν γίνει είτε στην ελάχιστη τιμή είτε σε τιμές οριακά ανώτερες από αυτή. Το Συνέδριο αναγνωρίζει το ενδιαφέρον που έχει για τις εμπορικές επιχειρήσεις μια διαδικασία που ελαχιστοποιεί τους κινδύνους του διαγωνισμού αλλά πιστεύει ότι μια πιο ανταγωνιστική διαδικασία θα ωφελούσε και τον προϋπολογισμό και την εξαγωγική πολιτική. Κατά την άποψη του Συνεδρίου η δημοσίευση των ελάχιστων τιμών είναι αμφίβολης αξίας.

2.44. Σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΟΚ) αριθ. 2173/79 (άρθρο 6) απαιτείται μια ελάχιστη περίοδος 14 ημερών μεταξύ της ημερομηνίας δημοσίευσης στην Επίσημη Εφημερίδα και της προθεσμίας υποβολής των προσφορών στους οργανισμούς παρέμβασης. Το άρθρο αυτό δεν ισχύει για τους μίνι-διαγωνισμούς. Χρησιμεύει ως κοινοποίηση το παράρτημα του κανονισμού που αναγγέλλει τις πωλήσεις. Το 1987, σε τέσσερις περιπτώσεις είχαν μεσολαβήσει μόνο 2 ημέρες μεταξύ της δημοσίευσης και της προθεσμίας. Κατά το 1988 ο μέσος όρος ήταν 5 ημέρες, δημοσιεύτηκε όμως ένας κανονισμός την ίδια μέρα με την προθεσμία και ένας άλλος μια μέρα πριν. Κατά την Επιτροπή, τα μέλη της επιτροπής διαχείρισης διαβιβάζουν τα λεπτομερή στοιχεία των επικειμένων διαγωνισμών στους οργανισμούς παρέμβασης αμέσως μετά τις συνεδριάσεις τους και η δημοσίευση απλώς πληροί μια νομική υποχρέωση. Το αποτέλεσμα είναι να επιφορτίζονται οι οργανισμοί παρέμβασης να ενημερώσουν τους ενδιαφερόμενους, πράγμα το οποίο σημαίνει ότι ο ανταγωνισμός περιορίζεται άσκοπα.

Ειδικές πωλήσεις

2.45. Από το 1986 και μετά υπήρξαν τέσσερις ειδικές πωλήσεις για εξαγωγή, από τις οποίες μόνο δύο είναι σημαντικές ως προς τις ποσότητες που πωλήθηκαν:

(α) Κανονισμός (ΕΟΚ) αριθ. 1812/86 της Επιτροπής (): 200 000 τόνοι βοδινού κρέατος για τη Βραζιλία 7

(β) Κανονισμός (ΕΟΚ) αριθ. 2415/88 της Επιτροπής (): 206 000 τόνοι βοδινού κρέατος για τις ανατολικές χώρες.

Το Συνέδριο διατυπώνει τις εξής παρατηρήσεις για τις δύο αυτές πωλήσεις.

Βραζιλία

2.46. Παρουσιάστηκε μια ευκαιρία για εξαγωγή 200 000 τόνων βοδινού κρέατος από την κοινοτική παρέμβαση στη Βραζιλία. Εκτός από τον καθορισμό ενός ανώτατου ορίου 200 000 τόνων για εξαγωγές, το μέγεθος της παρέμβασης της Επιτροπής είναι ασαφές. Φαίνεται ότι η Επιτροπή δεν προσπάθησε να φθάσει σε κάποια προσυνεννόηση για τις τιμές με τον αποκλειστικό βραζιλιανό εισαγωγέα, αλλά μάλλον ότι άφησε αυτήν την πλευρά του θέματος να διευθετηθεί με διαγωνισμό μεταξύ του εισαγωγέα και των μεμονωμένων εξαγωγέων. Η διαπραγματευτική ισχύς της Επιτροπής είναι βέβαια πολύ μεγαλύτερη στην πρώτη περίπτωση από ό,τι στη δεύτερη, πράγμα που έχει σημαντικές συνέπειες στον προϋπολογισμό.

2.47. Στις 12 Ιουνίου 1986 δημοσιεύτηκε στην Επίσημη Εφημερίδα μια προκήρυξη διαγωνισμού. Ο κανονισμός απαιτούσε να ληφθούν για την πράξη αυτή ποσότητες από τα αποθέματα τουλάχιστον τριών κρατών μελών και όριζε ότι το 40 % τουλάχιστον των ποσοτήτων έπρεπε να ληφθεί από ιταλικές αποθήκες παρέμβασης. Με τον τρόπο αυτό, η Επιτροπή είχε προφανώς την πρόθεση να μειώσει τα αποθέματα λίγο-πολύ ομοιόμορφα μεταξύ των κρατών μελών διορθώνοντας συγχρόνως μια ανισότητα στο μέγεθος των ιταλικών αποθεμάτων.

2.48. Η ελάχιστη ποσότητα για υποβολή προσφοράς καθορίστηκε στους 10 000 τόνους ενώ δεν αναφέρθηκε κανένα ανώτατο όριο. Η επιδότηση κατά την εξαγωγή συνίστατο εξ ολοκλήρου σε πώληση με μειωμένη τιμή. Ένας όρος που καθορίστηκε για την πώληση των πρώτων 100 000 τόνων ήταν η έγκριση της Επιτροπής για την εισαγωγή από τη Βραζιλία 5 000 τόνων βοδινού κρέατος ονομαζόμενου HILTON BEEF, καθώς και για την εισαγωγή 2 000 τόνων βοδινού κρέατος από την Αργεντινή και 1 000 τόνων από την Ουρουγουάη ως συμψηφισμό των ζημιών στις εμπορικές συναλλαγές. Η αξία του εισαχθέντος βοδινού κρέατος στην ευρωπαϊκή αγορά εκτιμάται σε 30 εκατ. ECU περίπου.

2.49. Όλες οι προσφορές του πρώτου γύρου (26 Ιουνίου 1986) είχαν απορριφθεί 7 όλες του δεύτερου γύρου (9 Ιουλίου 1986) που ανέρχονταν σε 100 000 τόνους έγιναν δεκτές, και από την προσφορά των 170 000 τόνων του τρίτου γύρου (13 Αυγούστου 1986) έγιναν δεκτοί μόνο 100 000 τόνοι. Για το δεύτερο και τρίτο γύρο η Επιτροπή καθόρισε χωριστές τιμές για κάθε κράτος μέλος, λαμβάνοντας ως τιμή προσανατολισμού εκείνη την τιμή που έλαβαν φαινομενικά οι ΗΠΑ σε μια πρόσφατη πώληση στη Βραζιλία η οποία αφορούσε μια παρόμοια ποσότητα βοδινού κρέατος. Και στους δύο γύρους η ιταλική τιμή ήταν η χαμηλότερη. Αυτό συμφωνεί με την επιθυμία της Επιτροπής να προωθήσει τις πωλήσεις από την ιταλική παρέμβαση, μολονότι με τον κανονισμό (ΕΟΚ) αριθ. 2388/86 του Συμβουλίου της 29ης Ιουλίου 1986 () μειώθηκε το απαιτούμενο ποσοστό από 40 % σε 30 %.

2.50. Από μια ανάλυση των προσφορών που είχαν ληφθεί είναι εμφανές ότι οι εμπορικές επιχειρήσεις συνεργάζονταν, και ότι προσφορές που προέρχονταν από διαφορετικές εμπορικές επιχειρήσεις ήταν ίδιες για κάθε κράτος μέλος. Αξίζει επίσης να αναφερθεί ότι πριν από οποιαδήποτε επίσημη κοινοποίηση της πώλησης, μια εταιρεία απευθύνθηκε στην Επιτροπή προτείνοντάς της να εξαγάγει 100 000 τόνους βοδινού κρέατος παρέμβασης στη Βραζιλία. Η ίδια εταιρεία επέτυχε να εξαγάγει συνολικά 45 000 τόνους μέσω των διαδικασιών διαγωνισμού, όπως και μια άλλη εταιρεία η οποία υπέβαλε ίδιες προσφορές για κάθε γύρο υποβολής προσφορών.

Χώρες της Ανατολικής Ευρώπης

2.51. Το Συνέδριο δεν ήταν σε θέση να εξακριβώσει τους όρους μιας συμφωνίας με την ΕΣΣΔ, η οποία φαινομενικά συνέδεε την πώληση 110 000 τόνων βουτύρου με την πώληση 200 000 τόνων βοδινού κρέατος (στόχος που καθορίστηκε τον Ιούλιο του 1988). Το βούτυρο παραδόθηκε τον Αύγουστο αλλά δεν είχε γίνει καμιά πώληση βοδινού κρέατος. Λαμβανομένου υπόψη του υψηλού επιπέδου των αποθεμάτων παρέμβασης την εποχή εκείνη (770 000 τόνοι τον Ιούνιο του 1988) η Επιτροπή αποφάσισε να προκηρύξει διαγωνισμό για μια πώληση. Η προκήρυξη αυτή δημοσιεύτηκε στις 2 Αυγούστου 1988. Τα ειδικά χαρακτηριστικά της προκήρυξης αυτής ήταν τα εξής:

(α) η εξαγωγή έπρεπε να γίνει σε χώρες της Ανατολικής Ευρώπης (Βουλγαρία, Τσεχοσλοβακία, Ουγγαρία, Πολωνία, Ρουμανία, ΕΣΣΔ και Γιουγκοσλαβία) 7

(β) μια υψηλή ελάχιστη ποσότητα διαγωνισμού (25 000 τόνοι) 7

(γ) η πωλούμενη ποσότητα από ένα κράτος μέλος δεν μπορούσε να υπερβαίνει το 50 %.

2.52. Δεν είναι σαφής ο λόγος για τον οποίο η πώληση περιορίστηκε στις χώρες της Ανατολικής Ευρώπης. Το πρώτο στοιχείο στους φακέλους της Επιτροπής που δείχνει κάποιο ενδιαφέρον του ανατολικού συνασπισμού για μια πώληση ήλθε από την Πολωνία και χρονολογείται δύο εβδομάδες μετά τη δημοσίευση της προκήρυξης του διαγωνισμού. Στον κανονισμό αναφέρεται ότι η υψηλή ελάχιστη ποσότητα του διαγωνισμού καθορίστηκε «για λόγους ελέγχου». Το αποτέλεσμα ήταν να αποκλειστούν από τη διαδικασία διαγωνισμού οι μικρομεσαίες εμπορικές επιχειρήσεις. Πράγματι, η ελάχιστη ποσότητα διαγωνισμού διπλασιάστηκε μετά τον πρώτο διαγωνισμό με την καθιέρωση μιας απαίτησης για υποβολή προσφορών τουλάχιστον 25 000 τόνων σε δύο κράτη μέλη [κανονισμός (ΕΟΚ) αριθ. 2602/88 της Επιτροπής της 19ης Αυγούστου 1988] (). Παρά τις επανειλημμένες εκκλήσεις των εμπορικών επιχειρήσεων να μειωθεί η ελάχιστη αυτή ποσότητα, η Επιτροπή αποφάσισε να τη διατηρήσει. Το όριο του 50 % αποσκοπούσε να διευκολύνει τη διάθεση του κρέατος με ορμόνες.

2.53. Για τον πρώτο διαγωνισμό μία μόνο εταιρεία υπέβαλε προσφορές (μία μέσω του γαλλικού οργανισμού παρέμβασης και μία μέσω του γερμανικού οργανισμού παρέμβασης). Και οι δύο απερρίφθησαν επειδή ήταν πολύ χαμηλές: η αξία κατά μέσο όρο ήταν 1 385 ECU/τόνο. Στο δεύτερο διαγωνισμό η ίδια εταιρεία αύξησε τις προσφορές της σε μέσο όρο 1 397,5 ECU/τόνο και επέτυχε τη σύμβαση. Για τον τρίτο γύρο δεν υπήρχε καμία προσφορά. Για τον επόμενο διαγωνισμό (10 Οκτωβρίου 1988) μια δεύτερη εταιρεία συναγωνίστηκε τις προσφορές της πρώτης, πάλι με μια μέση τιμή 1 397,5 ECU/τόνο. Δεν υπήρξε καμία προσφορά για το διαγωνισμό της 8ης Νοεμβρίου 1988. Για τον έκτο γύρο (13 Δεκεμβρίου 1988) οι δύο εταιρείες έδειξαν τον ίδιο βαθμό συνεργασίας υποβάλλοντας ίδιες προσφορές. Μόνο οι γαλλικές προσφορές έγιναν δεκτές, με 1 351 ECU/τόνο. Ένας τελικός διαγωνισμός διενεργήθηκε τον Ιανουάριο του 1989, όπου και οι δύο εταιρείες υπέβαλαν πάλι ίδιες προσφορές για συνδυασμένο σύνολο 100 000 τόνων. Οι προσφορές που υποβλήθηκαν στην ΟΔ της Γερμανίας (50 000 τόνοι) ήταν προς 1 410 ECU/τόνο, δηλαδή περίπου 4 ECU/τόνο υψηλότερες από τις επιτυχείς προσφορές του δεύτερου και τέταρτου γύρου. Παρά το γεγονός αυτό, η Επιτροπή απέρριψε όλες τις προσφορές λόγω του ότι είχε φθάσει στους 200 000 τόνους που είχε προβλέψει και επειδή είχε υποσχεθεί στην επιτροπή διαχείρισης να μη δεχθεί άλλες προσφορές χωρίς να εξετάσει τη δυνατότητα μείωσης της ελάχιστης ποσότητας του διαγωνισμού.

2.54. Συνολικά πωλήθηκαν 206 000 τόνοι βοδινού κρέατος. Η Επιτροπή δεν γνωρίζει με βεβαιότητα τι ποσότητες κατέληξαν σε κάθε χώρα, πιστεύεται όμως ότι οι μισές τουλάχιστον παραδόθηκαν στην Πολωνία και 40 000 τόνοι περίπου στην ΕΣΣΔ. Όπως και με την εξαγωγή βοδινού κρέατος στη Βραζιλία, αυτή η ειδική πώληση ήταν αποτελεσματική ως προς το ότι επιτεύχθηκε πλήρως ο στόχος σχετικά με την ποσότητα για διάθεση. Εντούτοις, λαμβανομένης υπόψη της καταβληθείσας επιστροφής κατά την εξαγωγή (895 ECU/τόνο), το βοδινό κρέας πωλήθηκε σε καθαρή τιμή 500 ECU/τόνο, τη στιγμή που τα οπίσθια τεταρτημόρια πωλούνταν στην κοινοτική μεταποιητική βιομηχανία σε τιμή τετραπλάσια από την τιμή πώλησης στις χώρες του ανατολικού συνασπισμού.

Σιτηρά

Εισαγωγή

2.55. Μολονότι η συνολική παγκόσμια παραγωγή εμφάνιζε πρόσφατα τάση μείωσης σε επίπεδο χαμηλότερο από την τρέχουσα κατανάλωση, η παραγωγικότητα μέσα στην ΕΟΚ αυξάνεται και είναι ενδεχόμενο να αυξάνεται κατά 2 μέχρι 3 % περίπου το χρόνο, παρά τις μειώσεις που σημειώθηκαν στις εγγυημένες τιμές και τη θέσπιση του καθεστώτος παύσης της καλλιέργειας των αρόσιμων γαιών. Οι μεγαλύτερες σιτοπαραγωγικές χώρες της ΕΟΚ είναι η Γαλλία, η ΟΔ της Γερμανίας, η Ισπανία, η Ιταλία και το Ηνωμένο Βασίλειο. Το 1988, η παραγωγή σιτηρών στην ΕΚ ανήλθε σε 162,5 εκατ. τόνους περίπου 7 οι κατ' εκτίμηση υπολογισμοί για το 1989 κυμαίνονται γύρω στα 160,5 εκατ. τόνους. Η εγχώρια κατανάλωση προβλέπεται ότι θα μειωθεί κατά 4 - 7 εκατ.τόνους μεταξύ του 1989 και του 1995.

2.56. Το παγκόσμιο εμπόριο σιταριού και σιτηρών υπολογίζεται ότι ανήλθε σε 200 εκατ. τόνους περίπου κατά την περίοδο 1988/89, το οποίο ισοδυναμεί με το 16 % της παγκόσμιας παραγωγής. Μολονότι η αναλογία των εξαγωγών σιτηρών της ΕΟΚ αυξήθηκε κατά την περίοδο 1988/89 σε 15 %, στην αγορά αυτή δεσπόζουσα θέση κατέχουν οι Ηνωμένες Πολιτείες, οι οποίες ελέγχουν πάνω από το 50 % όλου του εμπορίου. Η αγορά καθορίζεται από το CHICAGO CORN EXCHANGE και, κατά συνέπεια, οι τιμές είναι στενά συνδεδεμένες με την αξία του δολαρίου. Το πλεόνασμα σιτηρών της Κοινότητας ανήλθε, για την περίοδο 1988/89, σε 30 εκατ. τόνους περίπου 7 η Κοινότητα έχει αυτάρκεια για όλα τα σιτηρά, εκτός από το σόργο και τον αραβόσιτο. Οι μεγαλύτεροι πελάτες της ΕΟΚ είναι η ΕΣΣΔ, η Κίνα, η Αλγερία και πιο πρόσφατα η Πολωνία και η Αίγυπτος.

2.57. Στην εξαγωγική αγορά σχετικά με τα σιτηρά κυριαρχούν ακόμη πιο ολιγάριθμοι και μεγαλύτεροι επιχειρηματίες από ό,τι στην αγορά του βοδινού κρέατος. Σ' αυτές τις εταιρείες περιλαμβάνονται πολυεθνικές με πολύπλοκο δίκτυο που καλύπτει όλα τα κράτη μέλη στα οποία καλλιεργούνται σιτηρά για εξαγωγές. Συχνά έχουν παραρτήματα ή θυγατρικές εταιρείες σε χώρες εκτός ΕΟΚ. Πράγματι, τέτοιες εταιρείες μπορούν να έχουν, και έχουν πράγματι, εμπορικές σχέσεις με τις επιχειρήσεις που αποτελούν συστατικό τους στοιχείο. Έτσι, μια επιστροφή κατά την εξαγωγή μπορεί να χορηγηθεί σε μια θυγατρική εταιρεία μέσα στην Κοινότητα η οποία εξάγει σε άλλη θυγατρική της ίδιας εταιρείας έξω από την Κοινότητα. Από κανονιστική πλευρά, αυτό επιτρέπεται: εφόσον τα σιτηρά εξέρχονται από την ΕΟΚ για να καταναλωθούν σε τρίτη χώρα πρέπει να καταβάλλονται επιστροφές. Δεν απαιτείται να υπάρξει αλλαγή κυριότητας.

Καθορισμός του επιπέδου της επιδότησης

2.58. Το 90 % περίπου όλων των εξαγωγών σιτηρών από την ΕΟΚ πραγματοποιείται μετά από διαγωνισμό. Ο διαγωνισμός αυτός λαμβάνει μία από τις δύο μορφές:

(α) διαγωνισμός για τιμή αγοράς από την παρέμβαση 7

(β) διαγωνισμός για επιστροφή κατά την εξαγωγή.

Οι υπόλοιπες εξαγωγές γίνονται είτε χρησιμοποιώντας τους δημοσιευόμενους συντελεστές επιστροφής, μολονότι αυτοί αυξάνονται συχνά με «διορθωτικά» (τα οποία δημοσιεύονται επίσης) ή χρησιμοποιώντας ειδικούς συντελεστές. Οι διάφορες επιλογές περιγράφονται λεπτομερέστερα παρακάτω.

Δημοσιευόμενοι συντελεστές

2.59. Οι δημοσιευόμενοι βασικοί συντελεστές εφαρμόζονται τόσο στις αγορές από την παρέμβαση όσο και στις αγορές από την ελεύθερη αγορά. Κατά την τελευταία διετία κυμάνθηκαν μεταξύ 20 και 60 ECU/τόνο για τα κυριότερα σιτηρά. Βασίζονται σε κριτική εκτίμηση (δηλαδή δεν υπολογίζονται σύμφωνα με έναν τύπο). Στην πράξη, οι βασικοί δημοσιευόμενοι συντελεστές σπάνια χρησιμοποιούνται. Οι πραγματικοί συντελεστές για εξαγωγές από την ελεύθερη αγορά και από την παρέμβαση καθορίζονται με διαγωνισμό, με την προσθήκη διορθωτικών σε ορισμένες περιπτώσεις.

Διορθωτικά

2.60. Τα διορθωτικά συνίστανται σε προσθήκες ή αφαιρέσεις από τους δημοσιευόμενους συντελεστές για ειδικούς προορισμούς και αποτελούν μοναδικό χαρακτηριστικό στοιχείο της διαχείρισης της αγοράς στον τομέα των σιτηρών. Μπορούν επίσης να εφαρμοστούν στους συντελεστές επιστροφής που καθορίζονται με διαγωνισμό και, κατά γενικό κανόνα, χρησιμοποιούνται στο πλαίσιο αυτό. Η Επιτροπή πιστεύει ότι το πλεονέκτημα που εμφανίζουν τα διορθωτικά, σε σχέση με τους ειδικούς συντελεστές, είναι ότι αποτελούν εύκαμπτο μηχανισμό που επιτρέπει την αντίδραση στις εξελίξεις που σημειώνονται στις διάφορες αγορές.

2.61. Τα διορθωτικά δημοσιεύονται κατά κανόνα κάθε εβδομάδα, μπορούν όμως να μεταβάλλονται συχνότερα. Εξυπηρετούν διττό σκοπό:

(α) ενθάρρυνση των εξαγωγών με συγκεκριμένο προορισμό (θετικά διορθωτικά) 7

(β) εξασφάλιση ότι οι εξαγωγές θα πραγματοποιηθούν μάλλον ενωρίτερα παρά αργότερα (αρνητικά διορθωτικά).

2.62. Τα θετικά διορθωτικά στοιχεία είναι γενικά χαμηλά σε σχέση με την ίδια την επιστροφή κατά την εξαγωγή, συνήθως δε ανέρχονται σε 3 ή 4,5 ECU/τόνο. Εντούτοις, η ελεγκτική ομάδα επισήμανε ότι οι εξαιρέσεις είχαν σημαντικές συνέπειες για τον προϋπολογισμό. Για παράδειγμα, το Σεπτέμβριο του 1987 χορηγήθηκε διορθωτικό ποσό 20 ECU/τόνο για την εξαγωγή στη Ρωσία 850 000 τόνων κριθαριού και 650 000 τόνων σιταριού που προοριζόταν για ζωοτροφές. Ομοίως, διορθωτικό ποσό 30 ECU/τόνο χορηγήθηκε για 900 000 τόνους σιταριού που εξήχθησαν στη Ρωσία βάσει του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 395/89 της Επιτροπής (βλ. σημείο 2.76). Το κόστος μόνον αυτών των δύο διορθωτικών στοιχείων ανήλθε σε 57 εκατ. ECU. Δεν είναι γνωστό το ποσό που δαπανάται γενικά για τα διορθωτικά στοιχεία, εφόσον η Επιτροπή δεν διαθέτει αυτά τα πληροφοριακά στοιχεία.

2.63. Τα αρνητικά διορθωτικά στοιχεία είναι πολύ μεγαλύτερα: P30, P40 ή P50 ECU/τόνο. Συνήθως αρχίζουν να εφαρμόζονται δύο ή τρεις μήνες μετά τη δημοσίευση και προορίζονται για ενθάρρυνση του εμπόρου να εξαγάγει τα σιτηρά του ενωρίτερα από την κανονική λήξη της προθεσμίας που θα προέβλεπε το πιστοποιητικό εξαγωγής. Τα αρνητικά διορθωτικά στοιχεία αποσκοπούν επίσης στη μείωση της κερδοσκοπίας, σχετικά με τα πιστοποιητικά, που γίνεται μεταξύ των εμπόρων.

2.64. Οι σημαντικότεροι πελάτες επιτυγχάνουν συχνά καλύτερα ποσά. Για παράδειγμα, το διορθωτικό ποσό 4,5 ECU/τόνο κατέστη κανόνας για τις εξαγωγές στην ΕΣΣΔ και χορηγήθηκε επίσης στην Κίνα για μία ημέρα, στις 23 Δεκεμβρίου 1988, οπότε ζητήθηκαν πιστοποιητικά για 1,3 εκατ. τόνους.

Ειδικοί συντελεστές

2.65. Οι αγορές για ορισμένα παράγωγα προϊόντα των σιτηρών είναι ιδιαίτερα περιορισμένες ή υπόκεινται σε έντονο ανταγωνισμό μεταξύ ΗΠΑ και Κοινότητας. Για παράδειγμα, στην περίπτωση του αλεύρου, οι ΗΠΑ κατέβαλαν επιπλέον ποσά περίπου 100 USD ανά τόνο τον Αύγουστο του 1988. Τα κοινοτικά ποσά επιστροφής για το αλεύρι βασίζονται στους συντελεστές που εφαρμόζονται στα ποσά που ισχύουν για το σιτάρι, τα οποία ποικίλλουν ανάλογα με την περιεκτικότητα σε τέφρα. Οι βασικοί συντελεστές για το αλεύρι είναι οι συντελεστές που αναφέρονται στον κανονισμό (ΕΟΚ) αριθ. 162/67 της Επιτροπής (). Σχετικά με το αλεύρι, στο διεθνές εμπόριο εφαρμόζονται δύο συντελεστές: 1,51 για περιεκτικότητα σε τέφρα μικρότερη από 521 MG ανά 100 γραμμάρια και 1,43 για περιεκτικότητα σε τέφρα ίση ή μεγαλύτερη από αυτό. Εντούτοις, από το 1985 και μετά η Επιτροπή εφάρμοσε αυτό που ονομάζεται μέσος συντελεστής κατόπιν διεθνούς συμφωνίας και είναι 1,40. Εφαρμόζοντας το συντελεστή 1,4 στα ποσά επιστροφής για το σιτάρι, όπως ορίστηκε με διαγωνισμό τον Αύγουστο του 1988, προκύπτει ποσό επιστροφής 85 ECU/τόνο περίπου. Παρ' όλα αυτά, προκειμένου να φθάσει στο επίπεδο της αμερικανικής επιδότησης, το ποσό αυξήθηκε όταν προοριζόταν για συγκεκριμένες χώρες, για παράδειγμα το πραγματικό ποσό για την Αίγυπτο ήταν 116,8 ECU/τόνο.

2.66. Η επιστροφή για το σιμιγδάλι υπολογίζεται με συντελεστή βασιζόμενο στη χρησιμοποιούμενη για την παρασκευή του ποσότητα σιτηρών. Ο επίσημος συντελεστής είναι 1,58 (κανονισμός (ΕΟΚ) αριθ. 162/67) αλλά από το έτος 1985 και μετά η Επιτροπή εφάρμοσε συντελεστή 1,67. Το σιμιγδάλι που εξάγεται στην Αλγερία (όπου χρησιμοποιείται για την παρασκευή κουσκούς) τυγχάνει ενός ιδιαίτερα ευνοϊκού ποσού επιστροφής. Ο κυριότερος προμηθευτής είναι η Ιταλία. Με τον κανονισμό (ΕΟΚ) αριθ. 330/89 της Επιτροπής της 9ης Φεβρουαρίου 1989 () καθορίστηκε επιστροφή 230 ECU/τόνο για την εξαγωγή σιμιγδαλίου στην Αλγερία, η οποία είναι κατά 51 ECU/τόνο υψηλότερη από την επιστροφή που λαμβάνεται με την εφαρμογή του επίσημου συντελεστή 1,58. Βάσει του κανονισμού αυτού η Επιτροπή επέτρεψε να εκδοθούν πιστοποιητικά εξαγωγής για 300 000 τόνους (κανονισμός (ΕΟΚ) αριθ. 355/89 της Επιτροπής της 13ης Φεβρουαρίου 1989) (). Αν όλες οι παραδόσεις βάσει αυτού του κανονισμού είχαν ως προορισμό την Αλγερία (όπως είναι πιθανό, μολονότι δεν είναι βέβαιο ()) το επιπλέον κόστος για τις εξαγωγές αυτές θα ανερχόταν σε 15 εκατ. ECU. Για την εξαγωγή των εν λόγω 300 000 τόνων η Επιτροπή παρέλαβε αιτήσεις για πιστοποιητικά εξαγωγής που αφορούσαν 5,01 εκατ. τόνους συνολικά. Αυτές οι αιτήσεις προέρχονταν από δύο εταιρείες που κατέχουν δεσπόζουσα θέση στην εξαγωγική αγορά για το σιμιγδάλι από την Ιταλία στην Αλγερία. Οι αιτήσεις υποβλήθηκαν έχοντας επίγνωση ότι η Επιτροπή θα μείωνε βαθμιαία τις ποσότητες που θα έκανε δεκτές. Το Συμβούλιο αρνήθηκε στο παρελθόν να επιτρέψει τη διενέργεια διαγωνισμού για μεταποιημένα προϊόντα τα οποία θα είχαν εισαγάγει κάποιον ανταγωνισμό.

Διαγωνισμοί

Ελεύθερη αγορά

2.67. Οι διαγωνισμοί προκηρύσσονται από την Επιτροπή προκειμένου να διατίθενται τα πλεονασματικά προϊόντα που απορρέουν από τη συγκομιδή του τρέχοντος έτους και με τον τρόπο αυτό να μειώνεται ή να αποφεύγεται η ανάγκη για αγορές από την παρέμβαση αργότερα κατά τη διάρκεια της περιόδου εμπορίας. Κατά κανόνα, διενεργείται μόνον ένας διαγωνισμός το χρόνο για κάθε είδος σιτηρού, εκτός αν με τον πρώτο διαγωνισμό δεν επιτυγχάνεται το επιθυμητό επίπεδο πωλήσεων. Οι ποσότητες σιτηρών που τίθενται σε πώληση με διαγωνισμό μπορεί να κυμαίνονται από 100 000 τόνους μέχρι αρκετά εκατομμύρια τόνους. Η Επιτροπή δίνει συνήθως έμφαση στη δραστηριότητα αυτή ενωρίτερα κατά τη διάρκεια της περιόδου εμπορίας και της δίνει προτεραιότητα σε σχέση με τις πωλήσεις από την παρέμβαση για εξαγωγές. Διαγωνισμοί γίνονται κάθε εβδομάδα. Οι προσφορές μπορούν να υποβληθούν στους ενδεδειγμένους οργανισμούς σε κάθε κράτος μέλος, οι οποίοι τις διαβιβάζουν, τηρώντας την ανωνυμία, στην Επιτροπή. Η επιτροπή διαχείρισης σιτηρών συνεδριάζει κάθε Πέμπτη απόγευμα προκειμένου να εξετάζει τις προσφορές και τότε η Επιτροπή αποφασίζει αν θα θέσει ανώτατο όριο για το ποσό επιστροφής που είναι διατεθειμένη να καταβάλει και, αν ναι, καθορίζει το σχετικό επίπεδο.

2.68. Όλες οι προσφορές ίσου ή χαμηλότερου επιπέδου από το ποσό αυτό γίνονται δεκτές εντός των ορίων των διαθέσιμων ποσοτήτων. Αν η προσφορά του εμπόρου είναι χαμηλότερη από το μέγιστο ποσό που ορίστηκε, δεν μπορεί να τύχει παρά μόνο του ποσού της προσφοράς. Κατά την περίοδο 1987/88, η Επιτροπή προσπάθησε να πωλήσει 11,3 εκατ. τόνους σιτηρών συνολικά από την ελεύθερη αγορά μέσω διαγωνισμού και κατόρθωσε να διαθέσει τα 8,5 εκατ. ή ποσοστό 75 %.

2.69. Η Επιτροπή, προκειμένου να διενεργεί διασταυρούμενο έλεγχο στα αποτελέσματα των διαγωνισμών στα πλαίσια της ελεύθερης αγοράς, υπολογίζει μια επιστροφή αναφοράς, βασιζόμενη στις θεωρητικές επιστροφές που απαιτούνται για την εξαγωγή σιταριού και κριθαριού από τους γαλλικούς και τους βρετανικούς λιμένες. Ο υπολογισμός βασίζεται στην τελευταία τιμή FOB προσαρμοσμένη ώστε να φθάνει σε μια τελική τιμή λιμένος. Η τιμή αυτή συγκρίνεται με την τρέχουσα παγκόσμια τιμή και η διαφορά, αφού προσαρμοστεί με το νομισματικό συντελεστή, αποτελεί την επιστροφή αναφοράς. Η Επιτροπή όμως μπορεί να ορίζει υψηλότερα μέγιστα ποσά επιστροφής, και συχνά επέλεξε να το πράξει, συνήθως για να αντιπαρατάσσονται στις επιχορηγήσεις που παρέχουν οι ΗΠΑ στα πλαίσια του ΕΕΡ.

Πωλήσεις από την παρέμβαση

2.70. Διαγωνισμοί μπορούν να προκηρυχθούν με πρωτοβουλία της Επιτροπής ή μετά από αίτηση κράτους μέλους. Οι προσκλήσεις για την υποβολή προσφορών δημοσιεύονται με τη μορφή κανονισμών στην Επίσημη Εφημερίδα και αναφέρουν τα αποθέματα που τηρούνται κατά αποθήκη. Οι έμποροι καλούνται να υποβάλλουν προσφορές για τις παρτίδες αυτές όσον αφορά την τιμή παράδοσης αλλά όχι εκφόρτωσης στον οριζόμενο λιμένα (ECU ανά τόνο). Τηρουμένων των αναλογιών, οι διαδικασίες διαγωνισμού είναι οι ίδιες με εκείνες που εφαρμόζονται για τους διαγωνισμούς της ελεύθερης αγοράς. Το δημοσιευόμενο ποσό επιστροφής καταβάλλεται σε όλους τους εμπόρους που έγιναν δεκτοί, δηλαδή που υπέβαλαν προσφορές ίσες ή υψηλότερες από την ελάχιστη τιμή που καθόρισε η Επιτροπή. Κατά την περίοδο 1987/88 προκηρύχθηκαν διαγωνισμοί για συνολική ποσότητα 7,2 εκατ. τόνων, σχετικά με την οποία η Επιτροπή κατέγραψε «πωλήσεις» 6,1 εκατ. τόνων.

Προσφορές

2.71. Το Συνέδριο εξέτασε ένα δείγμα προσφορών που υποβλήθηκαν στην Επιτροπή σχετικά με διαγωνισμούς στα πλαίσια τόσο της ελεύθερης αγοράς όσο και της παρέμβασης και διεξήγαγε λεπτομερή εξέταση αυτών των προσφορών, καθώς και άλλων, σε τρεις οργανισμούς παρέμβασης: BALM (Ο.Δ. της Γερμανίας), ONIC (Γαλλία) και ΙΒΑΡ (Ηνωμένο Βασίλειο). Το Συνέδριο διατυπώνει τις παρακάτω παρατηρήσεις:

(α) προθεσμίες: οι κανονισμοί ορίζουν τις προθεσμίες για την υποβολή των προσφορών στον οργανισμό πληρωμών - κάθε Πέμπτη 10 π.μ. (ώρα Βρυξελλών) για τις πωλήσεις της ελεύθερης αγοράς και κάθε Τετάρτη 1 μ.μ. για τις πωλήσεις της παρέμβασης. Σε πολλές περιπτώσεις, οι ελεγκτές του Συνεδρίου δεν μπόρεσαν να επαληθεύσουν το χρόνο παραλαβής των προσφορών, διότι τα τέλεξ δεν έφεραν ένδειξη του χρόνου και/ή της ημερομηνίας ή έφεραν εσφαλμένες σχετικές ενδείξεις. Επιπλέον, η προθεσμία ερμηνευόταν με διαφορετικό τρόπο από οργανισμό σε οργανισμό. Έτσι, μια από τις βασικές αρχές του διαγωνισμού (ίση μεταχείριση των υποβαλλόντων προσφορές) δεν τηρούνταν και το Συνέδριο δεν ήταν σε θέση να εξακριβώσει αν οι προσφορές είχαν ληφθεί εγκαίρως και αν ήταν επιλέξιμες για εξέταση από την Επιτροπή 7

(β) απόρριψη των προσφορών: στα πλαίσια του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 2735/87 της Επιτροπής () (πωλήσεις από την παρέμβαση μαλακού αρτοποιήσιμου σιταριού) τρεις εμπορικές επιχειρήσεις υπέβαλαν προσφορές στο BALM για το διαγωνισμό της 9ης Δεκεμβρίου 1987. Έγινε δεκτή η χαμηλότερη από αυτές τις προσφορές (53,25 ECU/τόνο) ενώ απορρίφθηκαν προσφορές με υψηλότερες τιμές (55,13 και 56,33 ECU/τόνο). Η χαμηλότερη προσφορά αφορούσε προϊόντα που προορίζονταν για την ΕΣΣΔ 7 οι υπόλοιπες αφορούσαν άλλες τρίτες χώρες. Η Επιτροπή δεν δεσμεύεται νομικά να δεχθεί την καλύτερη προσφορά και, στην περίπτωση αυτή, επέλεξε να μη το πράξει. Η Επιτροπή αποφάσισε προφανώς να καταβάλει πριμοδότηση για εξαγωγές στην ΕΣΣΔ διότι η χώρα αυτή είναι σημαντικός πελάτης και υπόκειται σε αμερικανικές πρωτοβουλίες στα πλαίσια του ΕΕΡ 7

(γ) μεταβίβαση πιστοποιητικών: μολονότι στον τομέα του βοδινού κρέατος πραγματοποιούνται ορισμένες μεταβιβάσεις, το εμπόριο των πιστοποιητικών είναι περιορισμένο στον τομέα αυτό σε σύγκριση με τον τομέα των σιτηρών όπου τα πιστοποιητικά εξαγωγής κατέστησαν, αυτά καθεαυτά, «προϊόν». Συχνά οι μεγάλοι επιχειρηματίες διαδραματίζουν το ρόλο «μεσιτών». Δεν εξάγουν οι ίδιοι (και μπορεί να μην έχουν στην κατοχή τους) τα σιτηρά σχετικά με τα οποία απέκτησαν το δικαίωμα να τύχουν επιστροφής. Έχοντας λάβει το δικαίωμα να υποβάλουν αίτηση για πιστοποιητικά εξαγωγής μετά την αποδοχή των προσφορών που υπέβαλαν σχετικά με σιτηρά για τα οποία προκηρύχθηκε διαγωνισμός, μπορούν να μεταβιβάσουν τα δικαιώματα σε άλλες εμπορικές επιχειρήσεις με τη μορφή «αποσπασμάτων» ή τμηματικών πιστοποιητικών. Οι έμποροι μπορούν να υποβάλλουν προσφορές για υψηλά ποσά επιστροφών κατά την εξαγωγή, τα οποία γνωρίζουν ότι δεν έχουν πολλές πιθανότητες να γίνουν δεκτά, υποθέτοντας ότι θα μπορέσουν να λάβουν τμηματικά πιστοποιητικά με τιμή που θα συμφωνηθεί με τον τελευταίο πλειοδότη. Το Συνέδριο διαπίστωσε ότι συχνά εκείνοι που ελάμβαναν τα αποσπάσματα αυτά ήταν εμπορικές επιχειρήσεις των οποίων οι προσφορές είχαν απορριφθεί κατά το διαγωνισμό.

2.72. Άλλος ένας κίνδυνος που απορρέει από την έλλειψη πραγματικού ανταγωνισμού στην αγορά αυτή συνίσταται στο ότι ένας έμπορος δεν παρακινείται αρκετά προκειμένου να επιτύχει την καλύτερη τιμή από τον πελάτη του, εφόσον γνωρίζει ότι η Επιτροπή πρέπει να καταβάλει επαρκή επιστροφή ώστε να καταστήσει την εξαγωγή ενδιαφέρουσα για τον ίδιο αν επιθυμεί να εξαχθούν τα σιτηρά. Κατ' αυτήν την κατάσταση πραγμάτων, ο αγοραστής της τρίτης χώρας πληρώνει λιγότερα από ό,τι θα πλήρωνε σε διαφορετικές περιστάσεις και το περιθώριο του εμπόρου καλύπτεται με τη χορήγηση μεγαλύτερης επιστροφής από ό,τι θα ήταν αναγκαίο υπό συνθήκες ανοιχτού ανταγωνισμού.

Ειδικές πωλήσεις

2.73. Το 1987 ελήφθησαν δύο ειδικά μέτρα σχετικά με τις εξαγωγές για να αποφευχθεί η παρέμβαση: ένα μέτρο για 200 000 τόνους αραβοσίτου και ένα δεύτερο για 1,2 εκατ. τόνους κριθαριού, και τα δύο από την Ισπανία. Το 1988 αναλήφθηκαν τέσσερα μέτρα:

(α) 100 000 τόνοι μαλακού αρτοποιήσιμου σιταριού εξήχθησαν από την Ο.Δ. της Γερμανίας [κανονισμός (ΕΟΚ) αριθ. 633/88 της Επιτροπής] (). Ο προορισμός της εξαγωγής αυτής περιοριζόταν αρχικά στην Πολωνία. Μεταγενέστερα τροποποιήθηκε ο κανονισμός ώστε να καλυφθούν όλες οι περιοχές. Στη συνέχεια, πραγματοποιήθηκαν πωλήσεις με επιστροφές 112,50 ECU και 109,89 ECU/τόνο, την εποχή κατά την οποία οι πωλήσεις από την ελεύθερη αγορά γίνονταν με 104 ECU/τόνο. Πωλήθηκε η συνολική ποσότητα που περιλαμβανόταν στην προσφορά 7

(β) 200 000 τόνοι σιταριού που προορίζονταν για εξαγωγή στην Αλγερία και/ή την Τυνησία [κανονισμός (ΕΟΚ) αριθ. 2191/88 της Επιτροπής] (). Αυτό το μέτρο δεν κατόρθωσε να προσελκύσει κανένα ενδιαφέρον και εγκαταλείφθηκε 7

(γ) 1 εκατ. τόνοι κριθαριού που παράχθηκαν στην Ισπανία [κανονισμός (ΕΟΚ) αριθ. 2444/88 της Επιτροπής] (). Το μέτρο αυτό όριζε σαφώς ότι για να τύχει το κριθάρι επιστροφής έπρεπε να είχε παραχθεί στην Ισπανία και πωλήθηκαν 407 300 τόνοι 7

(δ) 600 000 τόνοι σκληρού σιταριού από την Ελλάδα [κανονισμός (ΕΟΚ) αριθ. 2751/88 της Επιτροπής] (). Από τους 300 000 τόνους που πωλήθηκαν στα πλαίσια αυτού του μέτρου για τους 250 000 τόνους χορηγήθηκε μέγιστη επιστροφή 130 ECU/τόνο, τη στιγμή κατά την οποία οι πωλήσεις στην ελεύθερη αγορά πραγματοποιούνταν με 122-123 ECU/τόνο. Η αιτιολόγηση για το επιπλέον κόστος είναι αμφισβητήσιμη.

2.74. Κατά το 1989 εισήχθησαν τρία ειδικά μέτρα. Ακόμη μια φορά προκηρύχθηκε διαγωνισμός σχετικά με κριθάρι που παράχθηκε στην Ισπανία (300 000 τόνοι). Καθένα από τα άλλα δύο μέτρα αφορούσε 900 000 τόνους μαλακού σιταριού. Ένα από τα μέτρα αυτά αποτελεί το αντικείμενο του προλόγου της παρούσας έκθεσης. Το άλλο εξετάζεται λεπτομερώς παρακάτω.

Διαγωνισμός για την επιστροφή κατά την εξαγωγή μαλακού σιταριού στη Σοβιετική Ένωση

2.75. Το Νοέμβριο του 1988, ορισμένοι έμποροι υπέγραψαν σύμβαση για την εξαγωγή 1,5 εκατ. τόνων σιταριού στην ΕΣΣΔ, οι οποίοι έπρεπε να παραδοθούν από τον Ιανουάριο μέχρι το Μάρτιο 1989. Η Επιτροπή δεν φαίνεται να είχε αναμειχθεί κατά τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων στο στάδιο αυτό. Την εποχή εκείνη, οι παγκόσμιες τιμές ήταν σχετικά χαμηλές και αυτό αντικατοπτριζόταν στη σύμβαση που έγινε με την ΕΣΣΔ, η οποία θεωρείται ότι συνήφθη με τιμή χαμηλότερη κατά 5 USD - 10 USD/τόνο από τις τιμές της αγοράς. Οι έμποροι πίστευαν ότι οι παγκόσμιες τιμές θα εξακολουθούσαν να μειώνονται. Εντούτοις, αγόρασαν σιτηρά από την εσωτερική αγορά προσδοκώντας τη λήψη πιστοποιητικών εξαγωγής με υψηλότερα ποσά επιστροφής. Αντίθετα προς τις προσδοκίες, σημειώθηκε ανάκαμψη στην αγορά στον τομέα των σιτηρών, οι τιμές στην παγκόσμια αγορά άρχισαν να ανέρχονται και οι προσφορές των εμπόρων για επιστροφές κατά την εξαγωγή στο πλαίσιο διαγωνισμού για σιτάρι πωλούμενο στην ελεύθερη αγορά [κανονισμός (ΕΟΚ) αριθ. 2470/88 της Επιτροπής] () αποδείχθηκε ότι δεν ήταν ανταγωνιστικές και απορρίφθηκαν. Το Δεκέμβριο εκδόθηκαν πιστοποιητικά που αφορούσαν 2,2 εκατ. τόνους περίπου με διορθωτικό 4,5 ΕCU/τόνο, το οποίο ίσχυε για τις εξαγωγές στην Κίνα και την ΕΣΣΔ. Τα πιστοποιητικά αυτά τα έλαβαν έμποροι των οποίων οι προσφορές έγιναν δεκτές για επιστροφές κατά την εξαγωγή στα πλαίσια του διαγωνισμού στην ελεύθερη αγορά. Όμως, οι έμποροι αυτοί δεν ήταν οι ίδιοι με τους εμπόρους της σύμβασης που συνήφθη με τη Ρωσία, γεγονός το οποίο αντελήφθη η Επιτροπή μόνο μεταγενέστερα. Επίσης, οι εν λόγω έμποροι δεν μπορούσαν να αγοράσουν πιστοποιητικά από την αγορά. Επομένως, δεν ήταν σε θέση να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις σχετικά με την παράδοση που προβλέπονταν στην σύμβαση με τη Ρωσία και τα σιτηρά παρέμειναν στις σιταποθήκες (σιλό) ορισμένων μεγάλων λιμένων, δημιουργώντας συμφόρηση, εφόσον δεν μπορούσαν να φορτωθούν στα ρωσικά πλοία που περίμεναν (ορισμένα από τα οποία αναχώρησαν άδεια).

2.76. Τον Ιανουάριο του 1989, η Επιτροπή ήταν έτοιμη να καλύψει την «ανεπάρκεια πιστοποιητικών» με ειδικό κανονισμό. Στις 16 Φεβρουαρίου δημοσιεύθηκε ο κανονισμός (ΕΟΚ) αριθ. 395/89 της Επιτροπής (), με τον οποίο προσφέρονταν 900 000 τόνοι για εξαγωγή στην ΕΣΣΔ 7 συγχρόνως, η ΕΣΣΔ αποσύρθηκε από τους διαγωνισμούς στην ελεύθερη αγορά ως επιλέξιμος προορισμός [κανονισμός (ΕΟΚ) αριθ. 2470/88 της Επιτροπής].

2.77. Οι 900 000 τόνοι στους οποίους ανερχόταν η προσφορά κατακυρώθηκαν στο μοναδικό έμπορο που υπέβαλε προσφορά κατά το διαγωνισμό της 23ης Φεβρουαρίου 1989, ημερομηνία κατά την οποία χορηγήθηκε διορθωτικό στοιχείο 30 ECU που έδινε πραγματικό ποσό 71 ECU/τόνο. Το ειδικό διορθωτικό στοιχείο δημοσιεύθηκε την ίδια ημέρα κατά την οποία πραγματοποιήθηκε ο διαγωνισμός. Συγχρόνως, απορρίφθηκε προσφορά 61,9 ECU/τόνο στα πλαίσια διαγωνισμού στην ελεύθερη αγορά [κανονισμός (ΕΟΚ) αριθ. 2470/88 της Επιτροπής] διότι ήταν πολύ υψηλή.

2.78. Δεν κατέστη δυνατό να δοθεί στο Συνέδριο ικανοποιητική αιτιολογία για το διορθωτικό στοιχείο των 30 ECU που θέσπισε η Επιτροπή, ή για να διαπιστώσει πως έγινε η συμφωνία για την πράξη εξαγωγής. Η Επιτροπή πιστεύει ότι ο έμπορος υπέστη ζημίες κατά τη συναλλαγή αυτή παρά το προτιμησιακό ποσό που του χορηγήθηκε.

Προγραμματισμός και παρακολούθηση των εξαγωγικών πωλήσεων

2.79. Στην αρχή κάθε έτους η Επιτροπή καταρτίζει τον ισολογισμό των προμηθειών. Για την περίοδο εμπορίας 1988/89 σχετικά με τα σιτηρά βλ. πίνακα 6. Ο πίνακας αυτός περιλαμβάνει τις συνολικές ποσότητες που αποτελούν τη βάση για την εκτίμηση του χρηματο-οικονομικού κόστους της πραγματοποίησης των προβλεπόμενων εξαγωγών. Η Επιτροπή, βασιζόμενη στη μέση τάση εξαγωγής και τα ισχύοντα ποσά επιστροφής, υπολογίζει κατ' εκτίμηση το ενδεχόμενο κόστος σχετικά με τις επιστροφές.

2.80. Η Επιτροπή καταρτίζει τις εβδομαδιαίες εσωτερικές εκθέσεις που αναφέρονται στο σημείο 2.17, στις οποίες καταγράφονται όλες οι λαμβανόμενες αποφάσεις, τόσο κατά τη διάρκεια όσο και εκτός των συνεδριάσεων της επιτροπής διαχείρισης. Στις εκθέσεις αυτές τονίζεται επίσης κάθε σημαντικό γεγονός που σημειώνεται στις σχετικές αγορές. Τα κράτη μέλη προσκομίζουν τακτικά δηλωτικές καταστάσεις, στις οποίες παρουσιάζεται ο αριθμός των τόνων για τους οποίους ζητήθηκαν ή εκδόθηκαν πιστοποιητικά.

>ΘΕΣΗ ΠΗΝΑΚΑ>

2.81. Η Επιτροπή πρέπει να βασίζεται στα κράτη μέλη για την ενημέρωσή της σχετικά με την πρόοδο που σημειώνουν οι πωλήσεις. Αυτό δεν συνέβαινε πάντοτε στο παρελθόν. Η Επιτροπή υποχρεώθηκε να ζητήσει επανειλημμένα την παροχή πληροφοριών, οι οποίες συχνά της παρασχέθηκαν προφορικά. Μετά την εισαγωγή του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 859/89 της Επιτροπής της 29ης Μαρτίου 1989 (), ο οποίος αφορά τον τομέα του βοδινού και μοσχαρίσιου κρέατος, βελτιώθηκε η κατάσταση αυτής της αγοράς. Τώρα ζητείται από τα κράτη μέλη να αποστέλλουν στην Επιτροπή λεπτομερή στοιχεία για τις ποσότητες που πωλούνται από την παρέμβαση, αναλυόμενες κατά κανονισμό πωλήσεων. Εντούτοις, για τους μίνι-διαγωνισμούς δεν παρέχονται λεπτομέρειες για το διαχωρισμό μεταξύ των πωλήσεων με διαγωνισμό και των πωλήσεων με σταθερή τιμή και δεν γνωστοποιούνται οι τιμές. Βάσει του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 2377/80 της Επιτροπής της 4ης Σεπτεμβρίου 1980 () [όπως τροποποιήθηκε από τον κανονισμό (ΕΟΚ) αριθ. 3988/87 της Επιτροπής της 22ας Δεκεμβρίου 1987 ()] τα κράτη μέλη οφείλουν να αναφέρουν κάθε εβδομάδα τις ποσότητες για τις οποίες έχουν εκδοθεί πιστοποιητικά. Οι πληροφορίες αυτές παρέχονται για 14 ομάδες συνδυασμένων κωδικών ονομοτολογίας και επομένως δεν επιτρέπουν στην Επιτροπή να παρακολουθήσει τις εξαγωγές συγκεκριμένων τεμαχίων κρέατος μέσα σε καθεμία από αυτές τις ομάδες.

Διαδικασία λήψης αποφάσεων

2.82. Μέχρι τώρα οι προτάσεις που έφερνε η Επιτροπή στις επιτροπές διαχείρισης δεν υποστηρίζονταν από πλήρη στοιχεία για τις δημοσιονομικές επιπτώσεις, π.χ. όσον αφορά την επίπτωση στον προϋπολογισμό μιας αύξησης (ή μείωσης) των ποσών επιστροφής και τη ζημία από την πώληση που απορρέει από τον καθορισμό ελάχιστων τιμών. Η Επιτροπή γνωρίζει αυτήν την έλλειψη και σημείωσε κάποια πρόοδο στην ενασχόλησή της με το πρόβλημα αυτό. Οι προτάσεις που υποβάλλονται στην επιτροπή διαχείρισης πρέπει να συνοδεύονται επί του παρόντος από μια δήλωση PROFORMA των δημοσιονομικών συνεπειών του οικείου μέτρου. Σ' αυτήν περιλαμβάνεται ένα τμήμα σχετικά με τη χρηματοδότηση και τις επιπτώσεις για το επόμενο οικονομικό έτος. Ζητείται από τη διεύθυνση αγοράς να συμπληρώνει αυτήν τη δήλωση τρεις ημέρες πριν από την ημέρα κατά την οποία αναμένεται να εξεταστεί το μέτρο από την επιτροπή διαχείρισης. Αυτό το έγγραφο θεσπίστηκε μόλις πρόσφατα και δεν υφίστατο για τις πράξεις σχετικά με το 1987 και το 1988 που εξέτασε το Συνέδριο.

2.83. Στα πλαίσια των υπηρεσιών της Επιτροπής, η έναρξη και η θέση σε εφαρμογή της πολιτικής σχετικά με την επιχορήγηση των εξαγωγών αποτελεί πρωταρχική (αλλά όχι και αποκλειστική) ευθύνη των οικείων διευθύνσεων αγοράς της ΓΔ VI. Μετά ακολουθεί η παρέμβαση του δημοσιονομικού ελεγκτή, ο οποίος εκπροσωπείται στις συνεδριάσεις της επιτροπής διαχείρισης και, ορισμένες φορές, υπέβαλε ερωτήσεις σχετικά με συγκεκριμένες αποφάσεις εκ των υστέρων. Στο εξωτερικό επίπεδο, οι επιτροπές διαχείρισης αποτελούν, κατ' αρχήν, μια συνέλευση όπου εξετάζονται λεπτομερώς, σε επίπεδο πραγματογνωμόνων, οι προτάσεις της Επιτροπής από τους εκπροσώπους των κρατών μελών, η αποτελεσματικότητά τους όμως ως προς αυτό είναι δύσκολο να εκτιμηθεί, διότι δεν υπάρχουν λεπτομερή πρακτικά της συζήτησης και το μόνο που καταγράφεται είναι μια συνοπτική κατάσταση των αποφάσεων που λαμβάνονται.

2.84. Η Επιτροπή προτίθεται να χρησιμοποιήσει πρόγραμμα πληροφορικής προκειμένου να παρακολουθεί ορισμένες από τις αποφάσεις της (οι οποίες λαμβάνονται μετά από διαβούλευση με την επιτροπή διαχείρισης), σχετικά με την αγορά στον τομέα των σιτηρών. Το πρόγραμμα βασίζεται στο πρότυπο που καθιερώθηκε για τη ζάχαρη. Το πρόγραμμα θα καθιστά δυνατή την εκτίμηση των αποτελεσμάτων των εβδομαδιαίων διαγωνισμών και θα εξασφαλίζει τη συνεχή παρακολούθηση των οικονομικών υποχρεώσεων που απορρέουν από τις αποφάσεις. Εντούτοις, κατά το χρόνο διενέργειας του ελέγχου, το σύστημα σχετικά με τα σιτηρά δεν λειτουργούσε λόγω προβλημάτων προγραμματισμού.

Συμπεράσματα

Κόστος της πολιτικής

2.85. Η καταβολή επιχορηγήσεων κατά τις εξαγωγές αποτελεί ένα από τα κυριότερα μέσα που διαθέτει η Επιτροπή για τη διαχείριση των γεωργικών αγορών. Είναι επίσης πολύπλοκη και δαπανηρή και αποτελεί σχεδόν το ένα τρίτο του συνολικού κοινοτικού προϋπολογισμού που δαπανάται για τις επιχορηγήσεις κατά την εξαγωγή (δηλ. επιστροφές και επιπλέον πωλήσεις με χαμηλές τιμές). Η πολυπλοκότητα του καθεστώτος επιχορήγησης των εξαγωγών, όπως εξελίχθηκε με την πάροδο των ετών, έρχεται σε χτυπητή αντίθεση με τη βασική νομοθεσία. Όσον αφορά τους στόχους των επιστροφών κατά την εξαγωγή, οι κανονισμοί περιλαμβάνουν ευρείες δηλώσεις σχετικά με τις προθέσεις. Η βασική κοινοτική νομοθεσία δεν αναφέρεται στη χρησιμοποίηση των πωλήσεων με χαμηλή τιμή ως μέσου προώθησης των εξαγωγών.

2.86. Στην πράξη, το καθεστώς της επιστροφής κατά την εξαγωγή εξελίχθηκε στο κυριότερο μέσο διαχείρισης της εσωτερικής αγοράς. Επιπλέον, το καθεστώς επιχορήγησης των εξαγωγών εξελίχθηκε σε ευέλικτο μέσο της εμπορικής πολιτικής και της πολιτικής των εξωτερικών σχέσεων. Και οι δύο εξελίξεις συνεπάγονται κινδύνους για τον κοινοτικό προϋπολογισμό. Ο κίνδυνος στην πρώτη περίπτωση (σχετικό παράδειγμα αποτελούν το ειδικό μέτρο για το γερμανικό σιτάρι και το ΑΓΣ για πρωτοβουλία εξαγωγής) συνίσταται στο ότι θα χρησιμοποιείται ο προϋπολογισμός για τη χρηματοδότηση της εξαγωγής προϊόντων τα οποία θα μπορούσε να απορροφήσει η εγχώρια αγορά. Έτσι, το καθεστώς επιχορήγησης των εξαγωγών εμφανίζει την τάση να αυξάνει το επίπεδο των κοινοτικών τιμών σε ορισμένες αγορές και αποτελεί έναν παράγοντα ο οποίος, από κοινού με τη χαμηλή αξία του δολαρίου, σε άλλες αγορές συμβάλλει στη συμπίεση των παγκόσμιων τιμών. Σχετικό παράδειγμα αποτελεί το βοδινό κρέας. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα να διευρύνεται το χάσμα το οποίο το καθεστώς έχει ως προορισμό να γεφυρώσει, και ως εκ τούτου να αυξάνεται το κόστος της διάθεσης των προϊόντων.

2.87. Στη δεύτερη περίπτωση υπάρχει ο εξής κίνδυνος: η Επιτροπή, συσχετίζοντας τις εξαγωγικές πωλήσεις με γεωγραφικές προϋποθέσεις (π.χ. καθορίζοντας μία μόνο χώρα ως προορισμό ή ως προέλευση) θα μειώνει το επίπεδο του ενδιαφέροντος του εμπόρου και έτσι θα αυξάνεται το κόστος για τον κοινοτικό προϋπολογισμό. Ο πρόλογος καθώς και διάφορες περιπτώσεις που έχουν περιγραφεί στο κεφάλαιο αυτό αφήνουν να εννοηθεί ότι αυτός ο κίνδυνος είναι πραγματικός, π.χ. σημεία 2.42, 2.73 (α) και (β) και 2.77.

2.88. Η Επιτροπή, στα πλαίσια της διαχείρισης που ασκεί στις επιχορηγούμενες εξαγωγές γεωργικών προϊόντων, είναι πράγματι υπεύθυνη για μια εμπορική πράξη σε διεθνή κλίμακα. Σε σύγκριση με τις εμπορικές επιχειρήσεις με τις οποίες διεξάγει τις περισσότερες εμπορικές δοσοληψίες της, η Επιτροπή υφίσταται τις συνέπειες διαφόρων μειονεκτημάτων. Ένα μειονέκτημα είναι το ότι για το μεγαλύτερο μέρος της προηγούμενης δεκαετίας υποχρεώθηκε να πωλεί σε αγορές οι οποίες εμφάνιζαν την τάση να κυριαρχούνται από περιορισμένο αριθμό μεγαλεμπόρων.

2.89. Ορισμένα όμως από τα μειονεκτήματα από τα οποία υποφέρει η Επιτροπή τα δημιούργησε η ίδια: για παράδειγμα, η έλλειψη, σε πολλές περιπτώσεις, της τεκμηρίωσης, παρακολούθησης ή αξιολόγησης των αποφάσεων. Η χρήση την οποία κάνει η Επιτροπή της προκήρυξης διαγωνισμών και η ανάλυση που πραγματοποιεί των πληροφοριακών στοιχείων σχετικά με τις τιμές για τον καθορισμό του ενδεδειγμένου επιπέδου της επιχορήγησης θα μπορούσαν να βελτιωθούν. Προκηρύχθηκαν διαγωνισμοί στα πλαίσια απρόσφορων αγορών (δηλ. όπου δεν υπήρχαν αρκετοί έμποροι για να διευκολύνουν τον πραγματικό ανταγωνισμό ή όπου υπήρχε μόνον ένας έμπορος) ή υπό όρους που θα μπορούσαν να θεωρηθούν ως «μη ανταγωνιστικοί» (π.χ. διότι απαιτούσαν προσφορές για μεγάλες ποσότητες, όπως στην περίπτωση του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 2415/88 της Επιτροπής ο οποίος όριζε την ελάχιστη προσφορά σε 25 000 τόνους βοδινού κρέατος). Η αξιοπιστία και η πληρότητα των πληροφοριακών στοιχείων της Επιτροπής σχετικά με τις τιμές είναι αβέβαιη. Σημειώθηκαν σημαντικές αυξήσεις στο επίπεδο της επιχορήγησης, η Επιτροπή όμως δεν μπόρεσε να παράσχει στο Συνέδριο καμία αιτιολογία για τις μεταβολές του είδους αυτού. Το παρόν κεφάλαιο περιλαμβάνει αποδεικτικά στοιχεία ότι το κόστος της επιχορήγησης μπορεί να είναι συχνά υψηλότερο από ό,τι είναι αναγκαίο για την επίτευξη των στόχων της Επιτροπής σχετικά με τις εξαγωγές (π.χ. σημεία 2.21, 2.33. 2.46, 2.66).

Ευθύνη

2.90. Με οποιοδήποτε μέσο κι αν λαμβάνει η Επιτροπή τα αναγκαία πληροφοριακά στοιχεία για τον καθορισμό του ενδεδειγμένου επιπέδου της επιχορήγησης, το σύνολό τους υπόκειται στην κρίση ή την ευχέρεια της Επιτροπής για τους λόγους που παρατίθενται στο σημείο 2.11. Αυτό δεν θα αποτελούσε κατ' ανάγκη θέμα ανησυχίας αν τηρούνταν η κατάλληλη τεκμηρίωση σχετικά με τα γεγονότα, την εξέταση των γεγονότων από την Επιτροπή, τις αποφάσεις που λαμβάνονται και τα αποτελέσματα. Εντούτοις, αυτό δεν συμβαίνει και οι συνέπειες είναι σοβαρές για τη διεξαγωγή ανεξάρτητου ελέγχου από τρίτους και για τη διαχείριση. Το Συνέδριο δεν μπόρεσε να συγκεντρώσει, από τα έγγραφα που τηρούνταν στην Επιτροπή, τίποτε παραπάνω από τις αναγκαίες πληροφορίες για την πλέον στοιχειώδη εκτίμηση πολλών πλευρών των επιχορηγήσεων κατά την εξαγωγή. Λαμβανομένων υπόψη των διαπιστώσεων του Συνεδρίου, δεν είναι σαφές με ποιο τρόπο μπορεί να λειτουργήσει ορθά η διαχείριση και πώς μπορούν οι διάφορες επιτροπές διαχείρισης να ασκήσουν αποτελεσματικό έλεγχο στην Επιτροπή.

Προκηρύξεις διαγωνισμών

2.91. Θεωρητικά, το επίπεδο της επιχορήγησης αντιπροσωπεύει τη διαφορά μεταξύ των τιμών που επικρατούν στην παγκόσμια αγορά και των κοινοτικών τιμών. Στην πράξη, η εξίσωση δεν μπορεί να γίνεται τόσο ευθέως, δεδομένου ότι παράγοντες όπως οι εξαγωγικές πρωτοβουλίες των ΗΠΑ, τα έξοδα μεταφοράς και διακίνησης είναι απίθανο να απεικονίζονται με τον ενδεδειγμένο τρόπο στα διαθέσιμα πληφοριακά στοιχεία σχετικά με τις τιμές. Υπό τις περιστάσεις αυτές, η προκήρυξη διαγωνισμών φαίνεται ότι είναι η μόνη λύση που διαθέτει η Επιτροπή ώστε να καθίσταται δυνατό αυτός ο ανεξάρτητος κανόνας των δυνάμεων της αγοράς να μπορεί να βαρύνει κατά τον καθορισμό των ποσοστών και των τιμών, εξασφαλίζοντας συγχρόνως ότι το επίπεδο της παρεχόμενης επιχορήγησης δεν θα υπερβαίνει το κατώτατο όριο που είναι αναγκαίο για την εξασφάλιση της εξαγωγής. Από θεωρητική πλευρά, η προκήρυξη διαγωνισμού εμφανίζει το πρόσθετο πλεονέκτημα να εξασφαλίζει την ισότητα μεταχείρισης μεταξύ των υποβαλλόντων προσφορά.

2.92. Στην περίπτωση των εξαγωγών ΑΓΣ (σημεία 2.30 - 2.33), η προσφυγή στην προκήρυξη διαγωνισμών θα παρείχε στην Επιτροπή μια ένδειξη σχετικά με την έκταση της ζήτησης που υπάρχει στην αγορά και ενδεχομένως θα παρακινούσε στο να επανεξεταστεί κατά πόσο είναι αναγκαίο να επιχορηγεί η Κοινότητα την πώληση ΑΓΣ. Επίσης, δεν υπάρχουν πολλές αμφιβολίες ότι το ύψος της επιχορήγησης που καταρτίζεται με τον τρόπο αυτό θα απεικόνιζε καλύτερα τις συνθήκες της αγοράς από ό,τι εκείνο το οποίο είχε πράγματι καθοριστεί, και αυτό θα αντιπροσώπευε σημαντική οικονομία για τον προϋπολογισμό.

2.93. Το Συνέδριο συνιστά στην Επιτροπή να εξετάσει τη δυνατότητα επέκτασης της χρήσης των διαγωνισμών, ιδίως για τα προϊόντα σε χύμα. Έχοντας υπόψη ότι σε ορισμένες αγορές δεν υπάρχει πραγματικός ανταγωνισμός, η Επιτροπή πρέπει να αποφασίζει για τον καθορισμό μιας ελάχιστης τιμής ή μιας τιμής εκκίνησης σε κάθε περίπτωση πριν από τη δημοσίευση της πρόσκλησης για την υποβολή προσφορών. Όλες αυτές οι αποφάσεις πρέπει να είναι τεκμηριωμένες αλλά (αντίθετα με την πρακτική που εφαρμόζεται επί του παρόντος στον τομέα του βοδινού κρέατος) οι ελάχιστες τιμές ή οι τιμές εκκίνησης δεν πρέπει να δημοσιεύονται. Στις περιπτώσεις που τα προϊόντα που εξάγονται προς τρίτες χώρες πωλούνται σε ένα μόνον αγοραστή, η Επιτροπή πρέπει να διαπραγματεύεται απ' ευθείας προκειμένου να συμφωνηθεί η τιμή και να προκηρύσσει διαγωνισμό για τα λοιπά στοιχεία. Όσον αφορά τις πωλήσεις από την παρέμβαση, αυτό θα σημαίνει πράγματι ότι η Επιτροπή προκηρύσσει διαγωνισμό για τα έξοδα μεταφοράς και διακίνησης, διότι η τιμή πώλησης από την παρέμβαση εμπίπτει στις αρμοδιότητές της.

3. Εθνικοί έλεγχοι

Εισαγωγή

3.1. Σύμφωνα με τις γενικές διατάξεις σχετικά με τη διαχείριση των δαπανών του ΕΓΤΠΕ-Εγγυήσεις, την πρωταρχική ευθύνη για τον έλεγχο των εξαγόμενων εμπορευμάτων και την εξέταση των αιτήσεων για επιστροφές φέρουν τα κράτη μέλη. Εντούτοις, η Κοινότητα καθόρισε ορισμένες από τις κυριότερες βασικές απαιτήσεις. Ο κανονισμός της Επιτροπής (ΕΟΚ) αριθ. 3665/87 της 27ης Νοεμβρίου 1987 () ενοποιεί τους κοινούς λεπτομερείς κανόνες για την εφαρμογή του καθεστώτος των επιστροφών κατά την εξαγωγή γεωργικών προϊόντων, συμπεριλαμβανομένων των κανόνων για τα δικαιολογητικά που απαιτούνται για τη στήριξη μιας αίτησης: απαιτούμενα αποδεικτικά στοιχεία εξαγωγής και άφιξης για εγχώρια κατανάλωση στη χώρα του τελικού προορισμού, υπολογισμός των ποσών της επιστροφής και ειδικές διατάξεις για την προχρηματοδότηση των επιστροφών. Η οδηγία του Συμβουλίου 77/435/ΕΟΚ της 27ης Ιουνίου 1977 () (που αντικαταστάθηκε από τον κανονισμό (ΕΟΚ) αριθ. 4045/89 της Επιτροπής της 21ης Δεκεμβρίου 1989 ()) υποχρεώνει τα κράτη μέλη να διενεργούν κατασταλτικούς ελέγχους στα εμπορικά έγγραφα των επιχειρήσεων που λαμβάνουν ποσά από το ΕΓΤΠΕ, συμπεριλαμβανομένης της καταβολής επιστροφών κατά την εξαγωγή.

3.2. Στο παρόν κεφάλαιο συνοψίζονται τα αποτελέσματα του ελέγχου που διεξήγαγε το Συνέδριο σχετικά με τους ελέγχους που διενήργησαν τα κράτη μέλη στις δαπάνες για επιστροφές κατά την εξαγωγή σχετικά με τα τρία κυριότερα προϊόντα δηλ. τα σιτηρά, τα γαλακτοκομικά προϊόντα και το βοδινό κρέας. Ο έλεγχος κάλυψε τους οργανισμούς πληρωμών και τους τελωνειακούς ελέγχους στο Ηνωμένο Βασίλειο, την Ιρλανδία, τις Κάτω Χώρες, τη Γαλλία, την Ο.Δ. της Γερμανίας, την Ιταλία και τη Δανία. Εξάλλου εξετάστηκαν στο Βέλγιο και την Ελλάδα, οι τελωνειακοί έλεγχοι που διενεργούνται στις πράξεις επιστροφών κατά την εξαγωγή. Το Συνέδριο αξιολόγησε, σε τελωνεία που επελέγησαν, κατά το μέτρο του δυνατού, σύμφωνα με τον όγκο των πράξεων των επιστροφών κατά την εξαγωγή, τόσο τις θεωρητικές όσο και τις πραγματικές διαδικασίες σχετικά με τους φυσικούς ελέγχους που διενεργούνται στις αποστολές εμπορευμάτων που τυγχάνουν επιστροφών κατά την εξαγωγή και την τελική πιστοποίηση της εξαγωγής. Το Συνέδριο έλεγξε, στο επίπεδο των οργανισμών πληρωμών, τα αποδεικτικά στοιχεία εξαγωγής και άφιξης στον τελικό προορισμό.

3.3. Τα κυριότερα θέματα που εξετάστηκαν ήταν κατά πόσο:

(α) είχαν υποβληθεί τα ενδεδειγμένα αποδεικτικά στοιχεία προκειμένου να βασίζονται οι αιτήσεις επιστροφής 7

(β) οι καταβολές των επιστροφών γίνονταν βάσει του ορθού ποσού λαμβάνοντας υπόψη την ημερομηνία, την περιγραφή, την ποσότητα και τον προορισμό 7

(γ) προβλέπονταν και πράγματι εκτελέστηκαν οι ενδεδειγμένοι έλεγχοι που καταλήγουν σε πιστοποίηση της ημερομηνίας, της περιγραφής, της ποσότητας, της ποιότητας και της εξαγωγής 7

(δ) οι ενδεδειγμένοι κατασταλτικοί έλεγχοι σχετικά με την αυθεντικότητα της πράξης ήταν αποτελεσματικοί τόσο ως προς την έκταση όσο και τη συχνότητά τους.

3.4. Η συνεργασία που πρόσφεραν τα κράτη μέλη κατά τη διεξαγωγή αυτής της έρευνας ήταν καλή. Εντούτοις, σε ορισμένα κράτη μέλη το Συνέδριο δεν μπόρεσε να έχει πλήρη πρόσβαση στις εκθέσεις και τα έγγραφα που αφορούσαν την εργασία που διεξήχθη στα πλαίσια της οδηγίας 77/435/ΕΟΚ (2) Το πρόβλημα αυτό ανέκυψε στην Ιρλανδία και στο Ηνωμένο Βασίλειο το 1987, και στη Γαλλία το 1988. Επιπλέον, ένα κράτος μέλος (Ηνωμένο Βασίλειο) δεν επέτρεψε άμεση πρόσβαση στα λογιστικά στοιχεία σχετικά με τις δαπάνες για επιστροφές κατά την εξαγωγή. Έκτοτε, οι αρχές του Ηνωμένου Βασιλείου ανέφεραν ότι είναι πρόθυμες να επανεξετάσουν αυτόν τον περιορισμό κατά περίπτωση, οι δε πολιτικές αρχές στην Ιρλανδία, όταν τέθηκε υπόψη τους το θέμα, έδωσαν οδηγίες στις εθνικές διοικητικές υπηρεσίες να επιτρέπουν στο μέλλον την πρόσβαση του Συνεδρίου σε όλες τις αναγκαίες πληροφορίες. Αντίθετα, ορισμένα κράτη μέλη (ιδίως η Δανία και οι Κάτω Χώρες) παρέσχαν πληροφοριακά στοιχεία υψηλής ποιότητας σχετικά με τη διαχείριση. Η έκταση των παρατηρήσεων που περιλαμβάνονται στα παρακάτω σημεία απεικονίζει κατ' ανάγκη τη διαφορά στην έκταση του ελέγχου στα διάφορα κράτη μέλη και στη συνεργασία και τις πληροφορίες που ελήφθησαν. Σύμφωνα με τη συνήθη πρακτική του Συνεδρίου, τα πραγματικά στοιχεία των παρατηρήσεων για κράτη μέλη που περιλαμβάνονται στο παρόν κεφάλαιο τέθηκαν επίσημα υπόψη των αρμόδιων εθνικών αρχών σε διμερή βάση και τα σχόλιά τους έχουν ληφθεί υπόψη.