ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ της 7ης Δεκεμβρίου 1993 περί των ενισχύσεων που έχουν χορηγηθεί από την ισπανική κυβέρνηση στην επιχείρηση Merco (Το κείμενο στην ισπανική γλώσσα είναι το μόνο αυθεντικό) (94/343/ΕΚ)

Η ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ,

Έχοντας υπόψη:

τη συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, και ιδίως το άρθρο 93 παράγραφος 2 πρώτο εδάφιο,

τον κανονισμό (ΕΟΚ) αριθ. 136/66 του Συμβουλίου της 22ας Σεπτεμβρίου 1966 περί κοινής οργανώσεως της αγοράς στον τομέα των λιπαρών ουσιών (1), όπως τροποποιήθηκε τελευταία από τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 3179/93 (2), και ιδίως το άρθρο 33, καθώς και τις αντίστοιχες διατάξεις των άλλων κανονισμών περί κοινής οργανώσεως της αγοράς στον τομέα των γεωργικών προϊόντων,

αφού κάλεσε, σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 93 παράγραφος 2 πρώτο εδάφιο της συνθήκης, τους ενδιαφερομένους να υποβάλουν τις παρατηρήσεις τους και λαμβάνοντας υπόψη αυτές τις παρατηρήσεις,

Εκτιμώντας ότι:

Ι Με επιστολή της 17ης Φεβρουαρίου και της 20ής Μαρτίου 1992, η Μόνιμη Αντιπροσωπεία της Ισπανίας στις Ευρωπαϊκές Κοινότητες κοινοποίησε στην Επιτροπή τις ενισχύσεις που χορηγήθηκαν στην επιχείρηση Merco.

Με τηλέτυπο της 1ης Απριλίου και της 24ης Ιουλίου 1992, η Επιτροπή ζήτησε συμπληρωματικές πληροφορίες. Οι εν λόγω πληροφορίες περιήλθαν στην Επιτροπή με επιστολές της 27ης Μαΐου, 1ης Ιουλίου και 31ης Ιουλίου 1992.

Οι ισπανικές αρχές, με επιστολή της 27ης Μαΐου 1992, ενημέρωσαν την Επιτροπή ότι πραγματοποιήθηκε εισφορά κεφαλαίου ποσού 9 εκατομμυρίων ισπανικών πεσετών υπέρ της επιχείρησης Merco στις 31 Μαρτίου 1992 από το μέτοχό της το κράτος. Επιπλέον προβλέφθηκε άλλη μία εισφορά κεφαλαίου ποσού 9 εκατομμυρίων ισπανικών πεσετών ενώ μια τρίτη εισφορά υπολειπομένου κεφαλαίου, της οποίας το ποσό δεν έχει ακόμα καθοριστεί, θα μπορούσε επίσης να καθοριστεί. Η απόφαση διεξαγωγής αυτών των εισφορών είχε ληφθεί από την ισπανική κυβέρνηση στις 23 Ιανουαρίου 1992, ταυτόχρονα με την απόφαση για εκκαθάριση της επιχείρησης.

Με επιστολές της 1ης και 31ης Ιουλίου 1992, οι ισπανικές αρχές παρήχαν συμπληρωματικές πληροφορίες σύμφωνα με τις οποίες η συνολική εκκαθάριση της επιχείρησης και η παύση κάθε δραστηριότητάς της είχαν αποφασιστεί από την ισπανική κυβέρνηση στις 23 Ιανουαρίου 1992. Οι ισπανικές αρχές διευκρίνισαν επίσης ότι η εκκαθάριση αυτή βρίσκεται σε προχωρημένο στάδιο και θα ολοκληρωθεί στο προσεχές μέλλον.

Έτσι, διευκρίνισαν ότι οι εισφορές κεφαλαίου προορίζοντας και θα προορίζονται προς κάλυψη των αποζημιώσεων του προσωπικού, του ελλείμματος της επιχείρησης και των τρεχουσών ζημιών.

Η Επιτροπή, με βάση τις πληροφορίες που διέθετε, θεώρησε ότι οι εισφορές κεφαλαίου που αποφασίστηκαν στα πλαίσια της εκκαθάρισης της Merco μπορούσαν να είναι μέτρα που προορίζονται κυρίως, δεδομένης της σχετικής σημασίας των αριθμητικών στοιχείων, για τη διαγραφή των συσσωρευμένων ζημιών από την Merco και την πληρωμή των πιστωτών της, ιδίως των χρηματοδοτικών ινστιτούτων. Οι ενισχύσεις αυτές, υπό μορφή εισφοράς κεφαλαίου, επιτρέπουν στους τελευταίους αυτούς να προστατευθούν από τους κανονικούς εμπορικούς κινδύνους επιτρέποντάς τους να ανακτήσουν τις πιστώσεις τους ενώ, υπό κανονικές συνθήκες της αγοράς, δεν θα μπορούσαν να το κάνουν. Τέτοια μέτρα πρέπει να θεωρηθούν ως αναδρομική πληρωμή των ενισχύσεων λειτουργίας που έλαβε η επιχείρηση υπό μορφή τραπεζικών πιστώσεων, που χορηγήθηκαν χωρίς να υπάρχει κανονικά η προοπτική να επιστραφούν. Υπό τις περιστάσεις αυτές, ένας ιδιωτικός εμπορικός φορέας που δρα υπό κανονικές συνθήκες οικονομίας της αγοράς, δεν θα προέβαινε σε τέτοιου είδους εισφορές κεφαλαίων. Για το λόγο αυτό, η Επιτροπή θεώρησε ότι οι εισφορές αυτές αποτελούσαν ενισχύσεις κατά την έννοια του άρθρου 92 παράγραφος 1 της συνθήκης.

Λαμβάνοντας υπόψη το γεγονός ότι η ισπανική κυβέρνηση δεν τήρησε το ανασταλτικό αποτέλεσμα που προκύπτει από το άρθρο 93 παράγραφος 3 και δεν δόθηκε η δυνατότητα στην Επιτροπή να αποφανθεί πριν από την πραγματοποίηση της εισφοράς κεφαλαίου των 9 εκατομμυρίων ισπανικών πεσετών στις 31 Μαρτίου 1992, η χορήγηση αυτής της ενίσχυσης υπό μορφή εισφοράς κεφαλαίου αποτελεί, επομένως, παράβαση του άρθρου 93 παράγραφος 3 της συνθήκης και η ενίσχυση θεωρείται παράνομη. Εκτιμώντας, εξάλλου, ότι οι ενισχύσεις που αναφέρονται στην απόφαση της ισπανικής κυβέρνησης της 23ης Ιανουαρίου 1992 δεν ανταποκρίνονται στους όρους του άρθρου 92 παράγραφος 3 και δεν εμπίπτουν στο πεδίο των σχετικών παρεκκλίσεων, η Επιτροπή αποφάσισε να κινήσει τη διαδικασία που προβλέπεται στο άρθρο 93 παράγραφος 2 της συνθήκης.

Με επιστολή της 22ας Οκτωβρίου 1992, η Επιτροπή κάλεσε την ισπανική κυβέρνηση καθώς και τα άλλα κράτη μέλη και τις ενδιαφερόμενες τρίτες χώρες να υποβάλουν τις παρατηρήσεις τους (3).

ΙΙ Η ισπανική κυβέρνηση υπέβαλε τις παρατηρήσεις της με επιστολές της 23ης Νοεμβρίου 1992, και της 4ης Ιανουαρίου και 8ης Σεπτεμβρίου 1993 καθώς και κατά τις συνεδριάσεις της 8ης Ιουλίου και 8ης Σεπτεμβρίου 1993, υποστηρίζοντας ότι οι εισφορές κεφαλαίων δεν αποτελούν κρατικές ενισχύσεις κατά την έννοια του άρθρου 92 της συνθήκης.

Έτσι σύμφωνα με τις ισπανικές αρχές, οι εισφορές αυτές προορίζονται και θα προορίζονται για την υλοποίηση της ελεγχόμενης εκκαθάρισης της επιχείρησης. Η εκκαθάριση επέτρεψε, σύμφωνα με τις ισπανικές αρχές, να πραγματοποιηθεί η πώληση των περιουσιακών στοιχείων στη μέγιστη αξία τους, η καταβολή των αποζημιώσεων του προσωπικού ως συνέπεια της καταγγελίας των συμβάσεων εργασίας των μισθωτών της επιχείρησης, η διαπραγμάτευση και η καταβολή των χρηματοδοτικών πιστώσεων και η πληρωμή των εμπορικών πιστωτών. Ιδιαίτερα επέτρεψε, σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, την ανάκτηση των περιουσιακών στοιχείων, ποσού 12 εκατομμυρίων ισπανικών πεσετών, την καταβολή στους πιστωτές, κυρίως τους μικρούς γεωργούς, ποσού 5 000 εκατομμυρίων ισπανικών πεσετών και την πληρωμή αποζημιώσεων στους εργαζομένους ύψους 1 500 εκατομμυρίων ισπανικών πεσετών.

Εξάλλου, στην επιστολή τους της 14ης Ιανουαρίου 1993, οι ισπανικές αρχές είχαν παράσχει στην Επιτροπή ισολογισμό της επιχείρησης από τον οποίο αναφαίνονται τα ακόλουθα στοιχεία:

"(σε εκατομμύρια ισπανικές πεσέτες)""" ID="1">3 429> ID="2">2 228> ID="3"> 1 201"> ID="1">7 992> ID="2">739> ID="3"> 7 252"> ID="1">11 080> ID="2">5 537> ID="3"> 6 542"> ID="1"> 4 545> ID="2"> 2 608> ID="3">1 936">

Οι ισπανικές αρχές θεωρούν ότι δεν πρόκειται για ενισχύσεις λειτουργίας δεδομένου ότι ο κύριος στόχος αυτών των εισφορών κεφαλαίων δεν είναι να χρηματοδοτηθούν τα χρέη αλλά να ανακτηθεί ποσό μεγαλύτερο από τους πόρους. Προκειμένου να διευκρινιστούν τα στοιχεία που περιέχονται για το σημείο αυτό στην επιστολή της 14ης Ιανουαρίου 1993, πραγματοποιήθηκαν συνεδριάσεις μεταξύ των υπηρεσιών της Επιτροπής και των ισπανικών αρχών στις 8 Ιουλίου και 8 Σεπτεμβρίου 1993.

Με επιστολή της 10ης Σεπτεμβρίου 1993, δόθηκαν στην Επιτροπή συμπληρωματικές πληροφορίες από τις ισπανικές αρχές που διευκρίνιζαν ότι εισφορά κεφαλαίου ύψους 9 εκατομμυρίων ισπανικών πεσετών πραγματοποιήθηκε το 1992 και αποφασίστηκε μια άλλη εισφορά ποσού 5 800 εκατομμυρίων ισπανικών πεσετών.

Εξάλλου, διευκρίνισαν ότι μέρος του χρέους της Merco προς τα χρηματοδοτικά ινστιτούτα καταλογιζόταν στην πληρωμή που είχαν πραγματοποιήσει οι ίδιοι προς τους γεωργούς για τα προϊόντα που προμήθευσαν στην Merco.

Οι ισπανικές αρχές θεωρούν ότι αυτές οι εισφορές κεφαλαίων δεν μπορούν να αποτελούν τη ρευστοποίηση από το κράτος μιας εγγύησης έναντι των πιστωτών αυτών. Πράγματι, τα χρηματοδοτικά ινστιτούτα, σύμφωνα με τις ισπανικές αρχές, έδρασαν με τον ίδιο τρόπο που θα δρούσε και μια ιδιωτική επιχείρηση, και η διαβεβαίωση αυτή υπονοεί ότι αρνούνται το γεγονός ότι τα χρηματοδοτικά ινστιτούτα μπορούν να απατώνται και αγνοούν, πως στην περίπτωση των επιχειρήσεων ενός ορισμένου μεγέθους και σε κακή οικονομική κατάσταση, τα χρηματοδοτικά ινστιτούτα δανείζουν σ' αυτές συμπληρωματικά κεφάλαια για να πραγματοποιήσουν την εκ νέου χρηματοδότηση ή να εξασφαλίσουν την ανάκτηση όλου ή ενός μέρους χρέους.

Όσον αφορά τη μορφή, οι ισπανικές αρχές βεβαιώνουν ότι δεν ανέμεναν από την Επιτροπή να εκφράσει άποψη για τη χορήγηση των εισφορών κεφαλαίων διότι η αναμονή θα μπορούσε να προκαλέσει σημαντικότερες ζημίες και να δημιουργήσει μια αφόρητη κατάσταση στις σχέσεις μεταξύ των γεωργών και των εργαζομένων της επιχείρησης.

ΙΙΙ Η δημόσια επιχείρηση Mercorsa (Mercados en origen de productos agrarios) δημιουργήθηκε το 1972, με το διάταγμα αριθ. 3178/70 της 15ης Οκτωβρίου 1970 του Υπουργείου Γεωργίας. Το 1987 άλλαξε την εταιρική της επωνυμία σε Merco.

Οι μέτοχοί της, που είναι εξ ολοκλήρου δημόσια πρόσωπα, είναι η Direccion General del Patrimonio del Estado (Υπουργείο Οικονομικών) με συμμετοχή 69,3 % του κεφαλαίου και η FORPPA (δημόσιος οργανισμός που εξαρτάται από το Υπουργείο Γεωργίας) με συμμετοχή 30,7 %.

Η δραστηριότητα της Merco ήταν η εμπορία των γεωργικών προϊόντων. Διέθετε κεφάλαιο 8 782 εκατομμυρίων ισπανικών πεσετών και απαριθμούσε 900 μισθωτούς. Η δραστηριότητά της αναπτύχθηκε σε 55 κέντρα αγοράς γεωργικών προϊόντων που ήσαν εγκατεστημένα στους χώρους παραγωγής και πωλούσαν γεωργικά προϊόντα για την Ισπανία και το εξωτερικό.

Ο κύκλος εργασιών της επιχείρησης το 1990 ήταν περίπου 71 000 εκατομμύρια ισπανικές πεσέτες, γεγονός που κατατάσσει τη Merco μεταξύ των σημαντικότερων επιχειρήσεων της Ισπανίας.

Η Merco, υπό την επωνυμία Uteco-Jaen το 1990 και στον τομέα της εμφιάλωσης του ελαιολάδου ήταν η τρίτη επιχείρηση της Ισπανίας με 8,9 % των πωλήσεων στην Ισπανία, ήτοι 29 798 773 λίτρα.

Σύμφωνα με έκθεση της επιχείρησης για την οικονομική χρήση 1990 που πραγματοποιήθηκε από το Price Waterhouse το 1991, η Merco είχε έλλειμμα 18 527 εκατομμύρια ισπανικές πεσέτες.

Σύμφωνα με την ετήσια έκθεση της επιχείρησης Merco, στις 31 Δεκεμβρίου 1990 είχε μη εμπορικά χρέη 33 εκατομμυρίων ισπανικών πεσετών περίπου. Στις 23 Ιανουαρίου 1992, οι ισπανικές αρχές αποφάσισαν την εκκαθάριση της επιχείρησης και την παύση κάθε δραστηριότητας. Σύμφωνα με τις εν λόγω αρχές, κατά την ημερομηνία αυτή η Merco εγκατέλειψε εντελώς την εμπορική της δραστηριότητα στους τομείς του ελαιολάδου και ελαιούχων προϊόντων, καθώς και του βάμβακα.

Όσον αφορά το τμήμα των οπωροκηπευτικών, η Merco είχε πωλήσει ή εκμισθώσει με δυνατότητα αγοράς ορισμένα από τα κέντρα της και διεξήγαγε διαπραγματεύσεις για την πώληση ή την εκμίσθωση των υπολοίπων.

Όσον αφορά το τμήμα των σιτηρών και σύμφωνα με τις σχετικές πληροφορίες των ισπανικών αρχών που παρασχέθηκαν στις 27 Μαΐου 1992, κατά την ημερομηνία αυτή δεν είχε ληφθεί ακόμα οριστική απόφαση όσον αφορά την πώληση των κέντρων ή τη δημιουργία εταιρείας παροχής υπηρεσιών.

Όσον αφορά του ομίλου της ομάδας Merco, ή τις εταιρείες που συνδέονται με τη Merco οι εταιρείες Olcesa, Coosur, Climadis, Indualagon, Indunorca, Mercocanarias, Mercolerida, Novofruit, Abasa και Agribetica είχαν πωληθεί. Οι εταιρείες Comalsa, Merco of America, Mercojaen είχαν διαλυθεί εντελώς και η Merco Castellon, Paesa, Irjasa, Los Menestrales, Indulerida και Sprona ήσαν στο στάδιο της πώλησης.

IV Κατά το παρελθόν, η Merco έλαβε άλλες κρατικές ενισχύσεις που αντιπροσώπευαν σημαντικά ποσά. Με επιστολή της 27ης Δεκεμβρίου 1990, η Επιτροπή ενημέρωσε τις ισπανικές αρχές για την απόφασή της να περατώσει τη διαδικασία που προβλέπεται στο άρθρο 93 παράγραφος 2 της συνθήκης, που είχε κινηθεί ως προς τις ενισχύσεις που χορηγήθηκαν στις επιχειρήσεις Mercorsa (Merco), Olcesa και Uteco-Jaen/Merco-Jaen, θεωρώντας ότι οι ενισχύσεις αυτές που προορίζονταν για τη χρηματοδότηση της αναδιάρθρωσης, αποτελούσαν μέτρα που αποφασίστηκαν πριν από την προσχώρηση της Ισπανίας στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα.

Εξάλλου, πρέπει να αναφερθεί ότι η Επιτροπή έλαβε στις 4 Νοεμβρίου 1992, στα πλαίσια της διαδικασίας του άρθρου 93 παράγραφος 2 της συνθήκης την απόφαση 93/133/ΕΟΚ (4) για την επιστροφή ενίσχυσης υπό μορφή εισφοράς κεφαλαίου 5 900 εκατομμυρίων ισπανικών πεσετών, που χορηγήθηκε από τις ισπανικές αρχές στην επιχείρηση Merco το 1990.

V Με βάση το άρθρο 92 παράγραφος 1 της συνθήκης, είναι ασυμβίβαστες με την κοινή αγορά, στο βαθμό που επηρεάζουν τις συναλλαγές μεταξύ των κρατών μελών, οι ενισχύσεις που χορηγούνται από τα κράτη ή από τους κρατικούς πόρους υπό οποιαδήποτε μορφή, οι οποίες στρεβλώνουν ή απειλούν να στρεβλώσουν τον ανταγωνισμό ευνοώντας ορισμένες επιχειρήσεις ή άλλες παραγωγές.

Η Επιτροπή καθόρισε τη θέση της όσον αφορά τις συμμετοχές των δημοσίων αρχών στο κεφάλαιο των επιχειρήσεων, το Σεπτέμβριο του 1984 και ενημέρωσε σχετικά τα κράτη μέλη με επιστολή της 17ης Σεπτεμβρίου 1984 (5).

Σύμφωνα με τη γνωστοποίηση αυτή, υφίσταται κρατική ενίσχυση όταν το κράτος εισφέρει νέο κεφάλαιο σε επιχειρήσεις υπό περιστάσεις που δεν θα ήταν αποδεκτές από ιδιωτικό επενδυτή που δρα υπό κανονικές συνθήκες οικονομίας της αγοράς. Αυτή είναι η περίπτωση όταν η χρηματοδοτική κατάσταση της επιχείρησης και κυρίως η δομής της και ο όγκος του χρέους είναι τέτοιου μεγέθους, ώστε δεν δικαιολογείται να εξοφληθεί με κανονική απόδοση (σε μερίσματα ή σε αξία) των κεφαλαίων που έχουν επενδυθεί εντός εύλογης προθεσμίας ή όταν η επιχείρηση δεν είναι σε θέση, εξαιτίας της ανεπάρκειας του μεικτού περιθωρίου αυτοχρηματοδότησης, που διαθέτει, να επιτύχει στην αγορά κεφαλαίων τα αναγκαία χρηματοδοτικά μέσα για να υλοποιήσει επενδυτικό πρόγραμμα.

Η πολιτική αυτή της Επιτροπής έχει κυρωθεί από το Δικαστήριο κυρίως στην απόφαση της 10ης Ιουλίου 1986 στην (υπόθεση 234/84 Βέλγιο/Επιτροπή (6), καθώς και στην απόφαση της 21ης Μαρτίου 1991 στην (υπόθεση 305/89, Ιταλία/Επιτροπή (7).

Προκειμένου να διευκρινιστεί εάν μια εισφορά κεφαλαίου αποτελεί κρατική ενίσχυση, το Δικαστήριο έκρινε αναγκαίο να διαπιστωθεί εάν η εν λόγω επιχείρηση ήταν δυνατόν να επιτύχει την αναγκαία χρηματοδότηση στην αγορά κεφαλαίων. Εφόσον τα γεγονότα καταδεικνύουν ότι η επιχείρηση δικαιούχος της ενίσχυσης δεν ήταν σε θέση να προμηθευτεί τα αναγκαία κεφάλαια από ιδιωτικό επενδυτή, μπορεί δικαιολογημένα, να συναχθεί το συμπέρασμα ότι η συνεισφορά την οποία έλαβε η επιχείρηση αυτή αποτελεί κρατική ενίσχυση.

Λαμβάνοντας υπόψη τις οικονομικές απώλειες που υπέστη η Merco, τον όγκο του χρέους της, την απουσία στον ισολογισμό της επιχείρησης στοιχείων που επιτρέπουν να διαπιστωθεί ότι οι εισφορές αυτές κεφαλαίου αποτελούν εμπορική πρακτική, καθώς και την απόφαση να εκκαθαριστεί η επιχείρηση, που έχει ληφθεί ταυτόχρονα με την απόφαση να γίνουν οι εισφορές κεφαλαίου, είναι σχεδόν απίθανο ότι η επιχείρηση αυτή μπόρεσε να λάβει στην κεφαλαιαγορά, κεφάλαια για την υλοποίηση των εν λόγω εισφορών και ότι καμία ιδιωτική επιχείρηση, βασιζόμενη στην απόφασή της για τις προβλεπόμενες δυνατότητες κέρδους και μη λαμβάνοντας υπόψη κανένα κοινωνικό στοιχείο ή στοιχείο περιφερειακής ή τομεακής πολιτικής, δεν θα προέβαινε σε τέτοιες εισφορές κεφαλαίου. Κατά συνέπεια, οι εισφορές αυτές κεφαλαίου αποτελούν κρατικές ενισχύσεις κατά την έννοια του άρθρου 92 παράγραφος 1 της συνθήκης.

Δεδομένου ότι, σύμφωνα με τις ισπανικές αρχές, η Merco διέθετε, μεταξύ 31 Δεκεμβρίου 1991 και 30 Σεπτεμβρίου 1992, περιουσιακά στοιχεία ακινήτων και αποθέματα ποσού περίπου 8 400 εκατομμυρίων ισπανικών πεσετών (βλέπε τμήμα ΙΙ) και ότι οι ισπανικές αρχές αποφάσισαν, στις 23 Ιανουαρίου 1993, την πραγματοποίηση εισφορών κεφαλαίου για ποσό τουλάχιστον 18 000 εκατομμυρίων ισπανικών πεσετών, η επιχείρηση υπολόγιζε κατά την ίδια περίοδο ότι θα έχει πόρους ποσού 26 000 εκατομμυρίων ισπανικών πεσετών περίπου. Ωστόσο, οι ισπανικές αρχές ενημέρωσαν την Επιτροπή μόνο για την καταβολή των αποζημιώσεων στους εργαζομένους (ποσό 1 500 εκατομμυρίων ισπανικών πεσετών) και για την πληρωμή των πιστωτών, κυρίως των μικρών γεωργών (ποσό 5 000 εκατομμυρίων ισπανικών πεσετών). Λαμβάνοντας υπόψη ότι, σύμφωνα με τις ισπανικές αρχές, οι εισφορές κεφαλαίου προορίζονται και θα προορίζονται για την καταβολή των αποζημιώσεων του προσωπικού, τις εμπορικές πιστώσεις και τις χρηματοδοτικές πιστώσεις (βλέπε τμήμα ΙΙ), προβλέπεται ότι σημαντικό μέρος αυτών των εισφορών προορίζονταν και προορίζεται για την καταβολή των χρηματοδοτικών πιστωτών.

Στην πραγματικότητα, το κόστος επέτρεψε στη Merco να συνεχίσει τις δραστηριότητές της, πράγμα το οποίο δεν θα ήταν δυνατόν υπό κανονικές συνθήκες. Το κράτος εγγυήθηκε ότι κάθε πίστωση που χορηγήθηκε στη Merco θα επιστρεφόταν από αυτήν σε περίπτωση αφερεγγυότητας ή ανικανότητας της επιχείρησης. Τέτοιου είδους μέτρα θεωρούνται ως αναδρομική πληρωμή των ενισχύσεων λειτουργίας τις οποίες έλαβε η επιχείρηση υπό μορφή τραπεζικών πιστώσεων που χορηγήθηκαν χωρίς προοπτική κανικής επιστροφής ελλείψει ανάλογων μέτρων.

Ένα τέτοιο μέτρο μπορεί επίσης από τη φύση του να ευνοήσει την ενδιαφερόμενη επιχείρηση εις βάρος άλλων ισπανικών επιχειρήσεων των άλλων κρατών μελών που δεν έλαβαν ενίσχυση αυτού του τύπου. Το μέτρο αυτό μπορεί επίσης να στρεβλώσει τον ανταγωνισμό υπέρ της Merco.

VI Οι ενισχύσεις που χορηγήθηκαν και αποφασίστηκε να χορηγηθούν από τις ισπανικές αρχές στη Merco αποτελούν, σύμφωνα με την Επιτροπή, ενισχύσεις που επηρεάζουν ή/και μπορούν να επηρεάσουν τις συναλλαγές μεταξύ των κρατών μελών, δεδομένου ότι τα γεωργικά προϊόντα που τέθηκαν σε εμπορία από την επιχείρηση αυτή, χάρη επίσης τις πιστώσεις που της χορηγήθηκαν από τα χρηματοδοτικά ινστιτούτα εξαιτίας της παρέμβασης των δημοσίων αρχών, αποτελούν το αντικείμενο μεταξύ των κρατών μελών.

Οι συναλλαγές μεταξύ της Ισπανίας και των άλλων κρατών μελών για τα προϊόντα που τέθηκαν σε εμπορία από τη Merco κατά τη διάρκεια της περιόδου 1991, τελευταίο έτος πριν από τη λήψη της απόφασης παύσης της δραστηριότητας της επιχείρησης που είχε ληφθεί στις 23 Ιανουαρίου 1992, εμφανίζονται ως εξής:

"" ID="1">Σπόροι βάμβακα (1)> ID="2">2 912> ID="3">16 343> ID="4">1 159> ID="5">6 098> ID="6">0> ID="7">0"> ID="1">Ηλιόσποροι (2)> ID="2">465 820> ID="3">995 496> ID="4">17 617> ID="5">25 436> ID="6">6 177> ID="7">11 242"> ID="1">Ελαιόλαδο (3)> ID="2">1 124 864> ID="3">436 486> ID="4">778 905> ID="5">319 417> ID="6">57 428> ID="7">23 720"> ID="1">Σιτηρά (4)> ID="2">6 220 824> ID="3">26 954 427> ID="4">250 932> ID="5">767 024> ID="6">445 821> ID="7">2 179 137"> ID="1">Οπώρες (5)> ID="2">6 050 293> ID="3">7 508 485> ID="4">1 961 096> ID="5">2 769 572> ID="6">127 143> ID="7">155 823"> ID="1">Κηπευτικά (6)> ID="2">6 216 291> ID="3">13 414 299> ID="4">964 981> ID="5">1 292 583> ID="6">211 850> ID="7">703 320">

Α: Εισαγωγές ΕΚ προελεύσεως Ισπανίας. Β: Εισαγωγές Ισπανίας προελεύσεως ΕΚ. (1) Κωδικός ΣΟ 12 07 20 (2) Κωδικός ΣΟ 12 06 00 (3) Κωδικός ΣΟ 15 09

(4) Κωδικός ΣΟ Κεφάλαιο 10

(5) Κωδικός ΣΟ Κεφάλαιο 08

(6) Κωδικός ΣΟ Κεφάλαιο 07

Η συνέχιση της δραστηριότητας της Merco χάρη στη χορήγηση κρατικής ενίσχυσης μπορεί να έχει επιπτώσεις ως προς τις ποσότητες συναλλαγών και τους όρους αυτών των συναλλαγών μεταξύ της Ισπανίας και των άλλων κρατών μελών, εξού προκύπτει ότι η ενίσχυση για υποστήριξη της Merco μπορεί να επηρεάσει τις ενδοκοινοτικές συναλλαγές.

Η ενίσχυση που χορηγείται υπό μορφή εισφοράς κεφαλαίου και οι υπόλοιπες ενισχύσεις πληρούν, ως εκ τούτου, τα κριτήρια του άρθρου 92 παράγραφος 1 της συνθήκης.

VII Οι ισπανικές αρχές, με επιστολές της 23ης Νοεμβρίου 1992 και της 14ης Ιανουαρίου 1993, θεώρησαν ότι οι εν λόγω εισφορές κεφαλαίου δεν αποτελούσαν ούτε ενισχύσεις κατά την έννοια του άρθρου 92 παράγραφος 1 της συνθήκης, δεδομένου ότι οι χρηματοδοτικές αυτές εισφορές επέτρεψαν την ανάκτηση περιουσιακών στοιχείων ύψους 12 εκατομμυρίων ισπανικών πεσετών, ούτε σύσταση, εκ μέρους του κράτους, εγγύησης έναντι αυτών των πιστωτών. Η Επιτροπή, με τηλέτυπο της 21ης Δεκεμβρίου 1992, ζήτησε από τις ισπανικές αρχές να αιτιολογήσουν το επιχείρημά τους, που εκφράζεται στην επιστολή της 23ης Νοεμβρίου 1992, ότι οι χρηματοδοτικές εισφορές επέστρεψαν την ανάκτηση των περιουσιακών στοιχείων ύψους 12 εκατομμυρίων ισπανικών πεσετών. Η απάντηση των ισπανικών αρχών που δόθηκε στις 14 Ιανουαρίου 1993 δείχνει επίσης ότι στον ισολογισμό της επιχείρησης για την περίοδο μεταξύ 31 Δεκεμβρίου 1991 και 30 Σεπτεμβρίου 1992, σημειώθηκε μείωση των αποθεμάτων, των περιουσιακών στοιχείων ακινήτων, των πιστωτών και των προμηθειών (βλέπε τμήμα ΙΙ).

Κατά τη συνεδρίαση της 8ης Ιουλίου 1993, οι ισπανικές αρχές εξήγησαν ότι χωρίς τις εισφορές αυτές δεν υπήρχε η δυνατότητα να γίνει ελεγχόμενη εκκαθάριση της επιχείρησης και ότι, με το σκεπτικό αυτό, η ανάκτηση των περιουσιακών στοιχείων θα γίνει υπό συνθήκες λιγότερο ευνοϊκές.

Σύμφωνα με τις ισπανικές αρχές, οι εισφορές επέτρεψαν την ανάκτηση περιουσιακών στοιχείων για ποσό μεγαλύτερο των εισφορών αυτών και των περιουσιακών στοιχείων που θα είχαν πραγματοποιηθεί υπό όρους λιγότερο ευνοϊκούς και οι εν λόγω εισφορές δεν αποτελούν, επομένως, ενισχύσεις.

Η Επιτροπή δεν μπορεί να αποδεχθεί την επιχειρηματολογία των ισπανικών αρχών σύμφωνα με την οποία οι εισφορές κεφαλαίων 18 εκατομμυρίων ισπανικών πεσετών που πραγματοποιήθηκαν το 1992 και η άλλη εισφορά που είχε παραχωρηθεί και αντιπροσώπευε 5 800 εκατομμύρια ισπανικές πεσέτες, δεν αποτελούν ενισχύσεις, μολονότι επέτρεψαν την ελεγχόμενη εκκαθάριση της επιχείρησης και, ως εκ τούτου, την ανάκτηση σημαντικότερων περιουσιακών στοιχείων απ' ό,τι θα συνέβαινε υπό άλλους όρους, λιγότερο ευνοϊκούς (πτώχευση). Σε κάθε περίπτωση, τα επιχειρήματα αυτά δεν θα μπορούσαν να αφαιρέσουν από τις εισφορές αυτές το χαρακτηριστικό των ενισχύσεων - οι εισφορές επέτρεψαν απλώς και μόνο να μειωθεί το ποσό της ενίσχυσης κατά ένα ποσό που ισοδυναμεί με το πλεονέκτημα που καθορίζεται από μια ελεγχόμενη εκκαθάριση.

Πράγματι, η εγγύηση αυτή έναντι των πιστωτών της επιχείρησης, της επέτρεψε να συνεχίσει τη δραστηριότητά της υπό μη εμπορικούς όρους και να διατηρηθεί τεχνητά. Το γεγονός ότι οι εισφορές αποφασίστηκαν ταυτόχρονα με την εκκαθάριση της επιχείρησης δεν είναι σημαντικό - το στοιχείο που πρέπει να ληφθεί υπόψη είναι ότι οι εισφορές προορίζονται κυρίως για την πληρωμή των ζημιών που υπέστη η επιχείρηση και προκλήθηκαν από δραστηριότητα στην οποία προέβη η επιχείρηση αυτή υπό όρους μη εμπορικούς πριν από την εκκαθάρισή της, προορίζονται δηλαδή για την αναδρομική πληρωμή των ενισχύσεων λειτουργίας τις οποίες η επιχείρηση έλαβε υπό μορφή τραπεζικών πιστώσεων που χορηγήθηκαν χωρίς την προοπτική κανονικής επιστροφής.

Το επιχείρημα που εκφράστηκε από τις ισπανικές αρχές στην επιστολή της 10ης Σεπτεμβρίου 1993, σύμφωνα με το οποίο ένα μέρος του χρέους της Merco προς τα χρηματοδοτικά ινστιτούτα, το οποίο προέκυψε λόγω της πληρωμής εκ μέρους αυτών των ινστιτούτων προς τους γεωργούς για τα προϊόντα που αυτοί προμήθευσαν στη Merco, δεν είναι δυνατόν να μεταβάλει την εκτίμηση ότι οι πιστωτές της Merco δεν είναι γεωργοί αλλά χρηματοδοτικά ινστιτούτα. Ακόμη και αν ένα μέρος των ενισχύσεων προορίζονταν για την πληρωμή των γεωργών, δεν θα υπήρχε μεταβολή ως προς την εκτίμηση αυτή, δεδομένου ότι βασιζόταν σε άλλα στοιχεία που είναι ανεξάρτητα από την κατάσταση των πιστωτών.

Εξάλλου, αν και όπως διαβεβαίωσαν οι ισπανικές αρχές, η ανάκτηση ήταν στην πραγματικότητα μεγαλύτερη απ' ό,τι οι εισφορές αυτές και τα περιουσιακά στοιχεία που θα είχαν πραγματοποιηθεί σε περίπτωση πτώχευσης (κάθε αριθμητικό στοιχείο δεν μπορεί παρά να είναι υποθετικό), πρέπει να σημειωθεί ότι οι εισφορές αυτές έγιναν από τις ισπανικές αρχές. Οι άλλοι πιστωτές, όπως τα χρηματοδοτικά ινστιτούτα, που μπορούσαν ενδεχομένως να τύχουν ελεγχόμενης εκκαθάρισης της επιχείρησης, δεν παραχώρησαν, ταυτόχρονα με το κράτος και υπό τους ιδίους όρους, συμπληρωματικά κεφάλαια για να πραγματοποιηθεί αυτή η εκ νέου χρηματοδότηση.

Υπό τους όρους αυτούς, η Επιτροπή δεν μπορεί να θεωρήσει ότι οι εισφορές που έγιναν από το κράτος και η σχετική εισφορά που αποφασίστηκε αντιστοιχούν σε κανονική συμπεριφορά ενός οικονομικού φορέα, αλλά αποτελούν κρατικές ενισχύσεις.

Όταν μια χρηματοδοτική ενίσχυση που χορηγείται από τις δημόσιες υπηρεσίες ενισχύει ή συντελεί στη διατήρηση της θέσης ορισμένων επιχειρήσεων εις βάρος των ανταγωνιστών τους της Κοινότητας, πρέπει να θεωρείται ότι η ενίσχυση αυτή ζημιώνει τους τελευταίους. Οι χορηγούμενες ενισχύσεις και το σχέδιο ενίσχυσης επιτρέπουν, ως εκ τούτου, να ευνοηθεί συγκεκριμένη επιχείρηση (Merco) και στρεβλώνουν τον ανταγωνισμό μεταξύ αυτής της επιχείρησης που έλαβε την ενίσχυση και των άλλων επιχειρήσεων στην Ισπανία και τα υπόλοιπα κράτη μέλη που δεν έλαβαν και δεν θα λάβουν τις ενισχύσεις που προορίζονται για τη Merco. Αυτό αληθεύει καθότι, όπως στη συγκεκριμένη περίπτωση, η ενίσχυση βοηθά μια επιχείρηση που, υπό κανονικές συνθήκες, θα έπρεπε να εξαφανιστεί πολύ νωρίτερα ή θα έπρεπε να αναδιαρθρωθεί για να συνεχίσει να λειτουργεί.

Δεδομένων των ανωτέρων παρατηρήσεων, η ενίσχυση στη Merco μπορεί να επηρεάσει τις συναλλαγές μεταξύ των κρατών μελών και να στρεβλώσει τον ανταγωνισμό ευνοώντας την επιχείρηση Merco σε σχέση με τις ανταγωνιστικές επιχειρήσεις και, επομένως, πληροί τους όρους του άρθρου 92 παράγραφος 1 της συνθήκης.

VIII Η ισπανική κυβέρνηση δεν τήρησε το ανασταλτικό αποτέλεσμα που προκύπτει από το άρθρο 93 παράγραφος 3 της συνθήκης στο βαθμό που δεν ανέμενε ότι η Επιτροπή μπορεί να εκφράσει άποψη πριν χορηγήσει ενισχύσεις 18 εκατομμυρίων ισπανικών πεσετών το 1992. Κατά συνέπεια, οι ενισχύσεις αυτές είναι παράνομες έναντι του κοινοτικού δικαίου, από τη στιγμή της χορήγησής τους, λόγω του ότι δεν τηρήθηκαν οι διατάξεις του άρθρου 93 παράγραφος 3 της συνθήκης.

Πρέπει να υπενθυμιστεί σχετικά ότι, δεδομένου του επιτακτικού χαρακτήρα των κανόνων διαδικασίας που ορίζονται στο άρθρο 93 παράγραφος 3 της συνθήκης, κανόνες που είναι σημαντικοί επίσης από άποψη δημόσιας τάξης και των οποίων το Δικαστήριο αναγνώρισε τον άμεσο χαρακτήρα στις αποφάσεις του που έλαβε στις 19 Ιουνίου 1973, στην υπόθεση 77/72, Carmine Capolongo/Azienda Agricola Maya (8), στις 11 Δεκεμβρίου 1973 στην υπόθεση 120/73, Gebrueder Lorenz Gmbh/Γερμανία (9), στις 22 Μαρτίου 1977 στην υπόθεση 78/76, Steinike και Weinling/Γερμανία, Κρατίδιο της Ρηνανίας Παλατινάτο (10), και στις 21 Νοεμβρίου 1991 στην υπόθεση C-354/90, Εθνική ομοσπονδία εξωτερικού εμπορίου τροφίμων και άλλων προϊόντων/Γαλλία (11), δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί εκ των υστέρων ο παράνομος χαρακτήρας της εν λόγω ενίσχυσης.

Εξάλλου, στην περίπτωση της μη συμβατότητας μιας ενίσχυσης με την κοινή αγορά, η Επιτροπή μπορεί να κάνει χρήση της ευχέρειας που της προσφέρει μια απόφαση του Δικαστηρίου της 12ης Ιουλίου 1973 στην υπόθεση 70/72, Επιτροπή/Γερμανία (12), όπως επιβεβαιώθηκε στην απόφαση της 24ης Φεβρουαρίου 1987 στην υπόθεση 310/85, Deufil/Επιτροπή (13), και στην απόφαση της 20ής Σεπτεμβρίου 1990 στην υπόθεση C-5/85, Επιτροπή/Γερμανία (14), υποχρεώνοντας τα κράτη μέλη να ασκήσουν από τους δικαιούχους το ποσό κάθε ενίσχυσης της οποίας η χορήγηση είναι παράνομη.

IX Το άρθρο 92 παράγραφος 1 της συνθήκης καθορίζει καταρχήν ότι δεν είναι συμβατές με την κοινή αγορά οι ενισχύσεις που έχουν χαρακτηριστικά τα οποία αναφέρονται σ' αυτό.

Όσον αφορά τις παρεκκλίσεις από την αρχή αυτή, οι προβλεπόμενες στο άρθρο 92 παράγραφος 2 της συνθήκης, δεν είναι εφαρμοστέες στη συγκεκριμένη περίπτωση, δεδομένης της φύσης και των στόχων της προβλεπόμενης ενίσχυσης. Η ισπανική κυβέρνηση δεν αναφέρθηκε εξάλλου στην παρέκκλιση αυτή.

Σύμφωνα με το άρθρο 92 παράγραφος 3 της συνθήκης, προκειμένου για να διασφαλιστεί η καλή λειτουργία της κοινής αγοράς και να ληφθούν υπόψη οι στόχοι που αναφέρονται στο άρθρο 3 στοιχείο στ) της εν λόγω συνθήκης, οι παρεκκλίσεις από την αρχή της ασυμβατότητας των ενισχύσεων πρέπει να ερμηνεύονται αυστηρά κατά την εξέταση κάθε καθεστώτος ενισχύσεων ή κάθε μεμονωμένου μέτρου ενίσχυσης.

Ειδικότερα, οι παρεκκλίσεις μπορούν να παραχωρηθούν μόνον εάν η Επιτροπή μπορεί να επαληθεύσει ότι, ελλείψει ενισχύσεων, η ελεύθερη λειτουργία των δυνάμεων της αγοράς δεν θα αρκούσε από μόνη της να ωθήσει τους ενδεχόμενους δικαιούχους να δράσουν για να επιτύχουν έναν από τους αναφερόμενους στόχους.

Η εφαρμογή των παρεκκλίσεων σε περιπτώσεις που δεν συμβάλλουν σε έναν τέτοιο στόχο ή κατά τις οποίες είναι αναγκαία η ενίσχυση, θα παρείχε πλεονεκτήματα στις βιομηχανίες και στις επιχειρήσεις ορισμένων κρατών μελών, η χρηματοδοτική θέση των οποίων θα ενισχύονταν τεχνητά, θα επηρέαζε τους όρους συναλλαγών μεταξύ των κρατών μελών και θα στρέβλωνε τον ανταγωνισμό, χωρίς αιτιολόγηση βασιζόμενη στο κοινό συμφέρον που αναφέρεται στο άρθρο 92 παράγραφος 3 της συνθήκης.

Οι εξαιρέσεις που προβλέπονται από το άρθρο 92 παράγραφος 3 στοιχεία α) και γ) και αφορούν τις ενισχύσεις που προορίζονται για την προώθηση ή τη διευκόλυνση της ανάπτυξης ορισμένων περιοχών δεν εφαρμόζονται στο συγκεκριμένο μέτρο ενίσχυσης.

Το άρθρο 92 παράγραφος 3 στοιχείο α) προβλέπει παρέκκλιση από τις ενισχύσεις που προορίζονται να ευνοήσουν την ανάπτυξη των ζωνών στις οποίες το επίπεδο ζωής είναι ασυνήθιστα χαμηλό και στις οποίες υπάρχει σοβαρή υποαπασχόληση. Το άρθρο 92 παράγραφος 3 στοιχείο γ) προβλέπει επίσης παρέκκλιση για την ανάπτυξη ορισμένων περιοχών. Αν και η Merco μπόρεσε να αναπτύξει ορισμένες από τις δραστηριότητές της στις περιοχές που έγιναν αποδεκτές για τις περιφερειακές ενισχύσεις βάσει του άρθρου 92 παράγραφος 3 στοιχεία α) και γ), είναι σκόπιμο να υπενθυμιστεί ότι τα εν λόγω μέτρα ενίσχυσης δεν είχαν εγκριθεί στα πλαίσια των προγραμμάτων περιφερειακής ενίσχυσης αλλά με βάση τις ad hoc αποφάσεις της ισπανικής κυβέρνησης και υπό μορφή αυξήσεων κεφαλαίου που πραγματοποιήθηκαν με τρόπο που δημιουργούσε διακρίσεις.

Ακόμα και αν οι εν λόγω ενισχύσεις έπρεπε να θεωρηθούν ως περιφερειακές, δεν μπορούν, ωστόσο να τύχουν των παρεκκλίσεων που προβλέπονται στο άρθρο 92 παράγραφος 3 στοιχεία α) και γ), διότι οι χορηγούμενες ενισχύσεις δυνάμει των διατάξεων του εν λόγω άρθρου πρέπει να συμβάλουν στη μακροπρόθεσμη ανάπτυξη της περιοχής - γεγονός που στη συγκεκριμένη περίπτωση θα έθετε τουλάχιστον ως προϋπόθεση ότι οι ενισχύσεις αυτές χρησιμοποιούνται για την αποκατάσταση της αποδοτικότητας της επιχείρησης, στόχος που δεν μπόρεσε να επιτευχθεί για τη Merco δεδομένου ότι η απόφαση για εισφορές κεφαλαίου είχε ληφθεί ταυτόχρονα με την απόφαση της εκκαθάρισής της - χωρίς να συνεπάγεται απαράδεκτα αρνητικά αποτελέσματα ως προς τους όρους ανταγωνισμού στην Κοινότητα.

Όσον αφορά τις παρεκκλίσεις που αναφέρονται στο άρθρο 92 παράγραφος 3 στοιχείο β) της συνθήκης, είναι προφανές ότι οι ενισχύσεις δεν προορίζονται για την υποστήριξη σχεδίου κοινού ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος, ούτε για την αντιμετώπιση σοβαρής διαταραχής της ισπανικής οικονομίας. Η ισπανική κυβέρνηση δεν ανέφερε εξάλλου τέτοιου είδους λόγους για να δικαιολογήσει τις εν λόγω ενισχύσεις.

Τέλος, όσον αφορά την παρέκκλιση που προβλέπεται στο άρθρο 92 παράγραφος 3 στοιχείο γ) της συνθήκης υπέρ των ενισχύσεων που προορίζονται να διευκολύνουν την ανάπτυξη ορισμένων οικονομικών δραστηριοτήρων, η Επιτροπή μπορεί να εκτιμήσει ότι ορισμένες τομεακές ενισχύσεις είναι συμβατές με την κοινή αγορά εάν πληρούνται δύο όροι από τους αναφερόμενους στην εν λόγω διάταξη: αφενός, οι ενισχύσεις προορίζονται να διευκολύνουν την ανάπτυξη του τομέα προς το συμφέρον της Κοινότητας και, αφετέρου, δεν στρεβλώνουν τους όρους των συναλλαγών κατά τρόπο που αντίκειται στο κοινό συμφέρον.

Λαμβάνοντας υπόψη ότι οι εν λόγω εισφορές κεφαλαίου είχαν αποφασιστεί ταυτόχρονα με την απόφαση της επιχείρησης, δεν μπορούν να θεωρηθούν ως προοριζόμενες για την υλοποίηση προγράμματος αναδιάρθρωσης προς εξυγίανση της επιχείρησης και την ανάπτυξη του τομέα.

Πράγματι, από την απόφαση του Δικαστηρίου υπόθεση 234/84 και την απόφαση της 10ης Ιουλίου 1986 στην υπόθεση 40/85, Βέλγιο/Επιτροπή (15), προκύπτει σαφώς ότι ο τύπος αυτός ενισχύσεων δεν ανταποκρίνεται στους όρους που απαιτούνται για τη χορήγηση μιας των παρεκκλίσεων που προβλέπονται στο άρθρο 92 εφόσον οι ενισχύσεις αυτές δεν συμβάλουν στην εξυγίανση της επιχείρησης, δηλαδή εφόσον δεν είναι δυνατόν να αναμένεται ότι η εκμετάλλευση της επιχείρησης θα καταστεί αποδοτικότερη χωρίς άλλη βοήθεια και μέσα σε εύλογη προθεσμία.

Δεδομένου ότι οι χρηματοδοτικές εισφορές έγιναν πριν αποφανθεί η Επιτροπή ως προς τη συμβατότητά τους, και ένα μέρος των εισφορών χρησιμοποιήθηκε ή θα χρησιμοποιηθεί προκειμένου να αντισταθμιστούν τουλάχιστον κατά ένα μέρος οι ζημίες, να μειωθεί το χρηματικό χρέος και να πληρωθούν οι πιστώσεις, κυρίως τα χρηματοδοτικά ινστιτούτα, και καθότι τα μέτρα αυτά δεν συνδέονταν με πρόγραμμα αναδιάρθρωσης που προοριζόταν για την εξυγίανση της επιχείρησης και μπορεί να είχαν δυσμενές αποτέλεσμα για τους ανταγωνιστές της στην Κοινότητα, η Επιτροπή δεν μπορεί να θεωρήσει ως συμβατές με την κοινή αγορά τις εν λόγω ενισχύσεις.

Συνάγεται λοιπόν ότι οι εν λόγω ενισχύσεις που αποφασίστηκαν υπέρ της επιχείρησης Merco επέτρεψαν, αφενός, να διατηρηθεί με τεχνητό τρόπο η δραστηριότητα αυτής της εταιρείας που, αν υπέκειτο στους κοινοτικούς όρους της αγοράς, θα είχε εξαφανιστεί ή θα έπρεπε να αναδιαρθρωθεί και, αφετέρου, να εμποδιστούν οι άλλοι φορείς να αυξήσουν το μερίδιό τους στην αγορά.

Κατά συνέπεια, οι ενισχύσεις που χορηγήθηκαν και πρόκειται να χορηγηθούν στη Merco υπό μορφή εισφορών κεφαλαίου δεν είναι συμβατές με την κοινή αγορά εφόσον δεν πληρούν κανένα από τους όρους παρέκκλισης που προβλέπονται στο άρθρο 92 της συνθήκης.

Χ Όπως αναφέρεται στο τμήμα VIII, η Επιτροπή μπορεί στην περίπτωση αυτή να απαιτήσει από τα κράτη μέλη να υποχρεώσουν τους δικαιούχους των ενισχύσεων, που είχαν χορηγηθεί παράνομα, να τις επιστρέψουν.

Πρέπει καταρχήν να επισημανθεί ότι η κατάργηση παράνομης ενίσχυσης με ανάκτησή της αποτελεί λογική συνέπεια της διαπίστωσης του παράνομου χαρακτήρα της (βλέπε απόφαση Δικαστηρίου της 21ης Μαρτίου 1990 στην υπόθεση C-142/87, Βέλγιο/Επιτροπή) (16).

Οι ενισχύσεις των 18 εκατομμυρίων ισπανικών πεσετών υπό μορφή εισφορών κεφαλαίου υπέρ της επιχείρησης Merco, που χορηγήθηκαν το 1992, πρέπει να καταργηθούν και να επιστραφούν.

Πρέπει να επισημανθεί σχετικά ότι οι πληροφορίες που είχαν παράσχει οι ισπανικές αρχές δεν δίδουν στην Επιτροπή το δικαίωμα να πιστεύει ότι η Merco έχει ήδη χρησιμοποιήσει τα ποσά που προέρχονται από εισφορές κεφαλαίων για να πληρώσει τους πιστωτές της.

Η Επιτροπή θεωρεί ότι η απόφαση που είχε λάβει η ισπανική κυβέρνηση να εκκαθαρίσει την επιχείρηση δεν έπρεπε να αμφισβητεί την υποχρέωση επιστροφής των ενισχύσεων ύψους 18 εκατομμυρίων ισπανικών πεσετών που χορηγήθηκαν το 1992.

Η κατάργηση της υποχρέωσης επιστροφής στα πλαίσια της απόφασης εκκαθάρισης μιας επιχείρησης θα κατέληγε στο αποτέλεσμα να καταστήσει άνευ αντικειμένου τους κανόνες που αφορούν τις κρατικές ενισχύσεις καθώς και τις διατάξεις που θεσπίστηκαν στον τομέα της ανάκτησης των παρανόμων και ασύμβατων ενισχύσεων (17). Πράγματι, θα αρκούσε σε μια επιχείρηση που έλαβε χρηματοδοτική υποστήριξη εκ μέρους του κράτους να αποτελέσει αντικείμενο απόφασης εκκαθάρισης για να αποτραπεί η εφαρμογή των διατάξεων των άρθρων 92 και 93 της συνθήκης εναντίον της.

Επιπλέον, πρέπει να υπενθυμιστεί ότι έχει ήδη αναπτυχθεί χωρίς επιτυχία ενώπιον του Δικαστηρίου (18) κάθε επιχείρημα σύμφωνα με το οποίο η ανάκτηση των ενισχύσεων θα ήταν άνευ αντικειμένου, δεδομένης της εκκαθάρισης μιας επιχείρησης.

Η επιστροφή πρέπει να πραγματοποιηθεί σύμφωνα με τις ισχύουσες διαδικασίες και διατάξεις της ισπανικής νομοθεσίας, και ιδίως τις διατάξεις που αφορούν τους τόκους υπερημερίας για τις πιστώσεις του κράτους, οι οποίοι αρχίζουν να τρέχουν από την ημερομηνία χορήγησης της εν λόγω παράνομης ενίσχυσης. Το μέτρο αυτό φαίνεται αναγκαίο προκειμένου να αποκατασταθεί η προηγούμενη ισορροπία καταργώντας όλα τα χρηματοδοτικά πλεονεκτήματα που έλαβε παράνομα η δικαιούχος επιχείρηση από την ημερομηνία καταβολής αυτών των ενισχύσεων.

Η ενίσχυση που προβλέπεται από τις ισπανικές αρχές και περιλαμβάνει τη χορήγηση 5 800 εκατομμυρίων ισπανικών πεσετών και προορίζεται για τους ίδιους σκοπούς που προορίζονται και οι ενισχύσεις των 18 εκατομμυρίων ισπανικών πεσετών που πραγματοποιήθηκαν υπέρ της επιχείρησης Merco το 1992, δεν μπορεί να χορηγηθεί.

Η παρούσα απόφαση δεν προδικάζει τις συνέπειες που συνάγει η Επιτροπή, ενδεχομένως, όσον αφορά τη χρηματοδότηση της Κοινής Γεωργικής Πολιτικής από το Ευρωπαϊκό Γεωργικό Ταμείο Προσανατολισμού και Εγγυήσεων (ΕΓΤΠΕ),

ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΑΠΟΦΑΣΗ:

Άρθρο 1

Οι ενισχύσεις που έχουν χορηγηθεί από την Ισπανία υπό μορφή εισφορών κεφαλαίου 18 εκατομμυρίων ισπανικών πεσετών στην επιχείρηση Merco το 1992 είναι παράνομες, δεδομένου ότι είχαν χορηγηθεί κατά παράβαση των αναφερόμενων στο άρθρο 93 παράγραφος 3 της συνθήκης ΕΚ κανόνων διαδικασίας. Επιπλέον, οι ενισχύσεις αυτές, καθώς και η ενίσχυση που έχει αποφασιστεί από την Ισπανία υπέρ της Merco και αφορά τη χορήγηση ποσού 5 800 εκατομμυρίων ισπανικών πεσετών είναι ασύμβατες με την κοινή αγορά κατά την έννοια του άρθρου 92 της εν λόγω συνθήκης.

Άρθρο 2

Η Ισπανία υποχρεούται να καταργήσει τις ενισχύσεις που έχουν χορηγηθεί το 1992 και αντιπροσωπεύουν ποσό 18 000 εκατομμυρίων ισπανικών πεσετών και να απαιτήσει από την επιχείρηση Merco την επιστροφή τους, εντός προθεσμίας δύο μηνών από την κοινοποίηση της παρούσας απόφασης.

Η επιστροφή πρέπει να πραγματοποιηθεί σύμφωνα με τις διαδικασίες και τις διατάξεις της εθνικής νομοθεσίας, και ιδίως τις διατάξεις που αφορούν τους τόκους υπερημερίας που καταβάλλονται επί των πιστώσεων του κράτους, οι οποίοι αρχίζουν να τρέχουν από την ημερομηνία χορήγησης των εν λόγω παράνομων ενισχύσεων.

Άρθρο 3

Η Ισπανία οφείλει να ενημερώσει την Επιτροπή, εντός προθεσμίας δύο μηνών από την κοινοποίηση της παρούσας απόφασης, για τα μέτρα που έχει λάβει για να συμμορφωθεί προς αυτήν.

Άρθρο 4

Η παρούσα απόφαση απευθύνεται στο Βασίλειο της Ισπανίας.

Βρυξέλλες, 7 Δεκεμβρίου 1993.

Για την Επιτροπή

Rene STEICHEN

Μέλος της Επιτροπής

(1) ΕΕ αριθ. L 172 της 30. 9. 1966, σ. 3025/66.

(2) ΕΕ αριθ. L 285 της 20. 11. 1993, σ. 9.

(3) ΕΕ αριθ. C 291 της 7. 11. 1992, σ. 7.

(4) ΕΕ αριθ. L 55 της 6. 3. 1993, σ. 54.

(5) Ανακοίνωση στα κράτη μέλη που αφορούν τις συμετοχές των δημοσίων αρχών στα κεφάλαια των επιχειρήσεων (Δελτίο ΕΚ 1984).

(6) Συλλογή 1986, σ. 2263.

(7) Συλλογή 1991, σ. Ι-1603.

(8) Συλλογή 1973, σ. 611.

(9) Συλλογή 1973, σ. 1471.

(10) Συλλογή 1977, σ. 595.

(11) Συλλογή 1991, σ. Ι-5505.

(12) Συλλογή 1973, σ. 813.

(13) Συλλογή 1987, σ. 901.

(14) Συλλογή 1990, σ. Ι-3437.

(15) Συλλογή 1986, σ. 2321.

(16) Συλλογή 1990, σ. Ι-959.

(17) Βλέπε ανακοίνωση της Επιτροπής, ΕΕ αριθ. C 318 της 24. 11. 1983, σ. 3.

(18) Υπόθεση C 142/87.