ΚΟΙΝΗ ΔΡΑΣΗ της 22ας Δεκεμβρίου 1998 που θεσπίζεται από το Συμβούλιο βάσει του άρθρου Κ.3 της συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση κατά της δωροδοκίας στον ιδιωτικό τομέα (98/742/ΔΕΥ)

ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,

Έχοντας υπόψη τη συνθήκη για την Ευρωπαϊκή Ένωση, και ιδίως τα άρθρα Κ.1 παράγραφος 7 και Κ.3 παράγραφος 2 στοιχείο β) 7

Έχοντας υπόψη την έκθεση της Ομάδας Υψηλού Επιπέδου για το Οργανωμένο Έγκλημα, που εγκρίθηκε από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Άμστερνταμ στις 16 και 17 Ιουνίου 1997, και ιδίως την υπ' αριθμόν 6 σύσταση του σχεδίου δράσης για την καταπολέμηση του οργανωμένου εγκλήματος της 28ης Απριλίου 1997 (1), η οποία προβλέπει τη χάραξη ολοκληρωμένης πολιτικής για την καταπολέμηση της δωροδοκίας 7

Εκτιμώντας ότι τα κράτη μέλη αποδίδουν ιδιαίτερη σημασία στην καταπολέμηση της δωροδοκίας στον ιδιωτικό τομέα, σε διεθνές επίπεδο 7

Έχοντας υπόψη τα συμπεράσματα της διάσκεψης για την επίτευξη ενός περιβάλλοντος απαλλαγμένου από τη δωροδοκία (Βρυξέλλες, Απρίλιος 1998) 7

Έχοντας υπόψη το ψήφισμα του Συμβουλίου, της 21ης Δεκεμβρίου 1998, για την πρόληψη του οργανωμένου εγκλήματος όσον αφορά τη χάραξη συνολικής στρατηγικής για την καταπολέμησή του (2) 7

Εκτιμώντας ότι τα κράτη μέλη τονίζουν το γεγονός ότι, η πρόληψη είναι εξίσου σημαντική με την καταστολή, σε μια ολοκληρωμένη προσέγγιση της δωροδοκίας στον ιδιωτικό τομέα 7

Έχοντας υπόψη το πρωτόκολλο της σύμβασης σχετικά με την προστασία των οικονομικών συμφερόντων των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων (3), που εγκρίθηκε από το Συμβούλιο στις 27 Σεπτεμβρίου 1996, το δεύτερο πρωτόκολλο της σύμβασης σχετικά με την προστασία των οικονομικών συμφερόντων των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων (4), το οποίο εγκρίθηκε από το Συμβούλιο στις 19 Ιουνίου 1997, και τη σύμβαση περί της καταπολέμησης της δωροδοκίας στην οποία ενέχονται υπάλληλοι των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων ή των κρατών μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, που εγκρίθηκε από το Συμβούλιο στις 26 Μαΐου 1997 (5) 7

Εκτιμώντας ότι η παρούσα κοινή δράση δεν αποσκοπεί στη δωροδοκία η οποία καλύπτεται από τα ρηθέντα νομικά μέσα 7

Έχοντας υπόψη την ανακοίνωση της Επιτροπής, της 21ης Μαΐου 1997, προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο για την πολιτική της Ένωσης κατά της δωροδοκίας 7

Εκτιμώντας ότι η δωροδοκία στρεβλώνει το δίκαιο ανταγωνισμό, υπονομεύει τις αρχές του ανοίγματος και της ελευθερίας των αγορών, και, ειδικότερα, την ομαλή λειτουργία της εσωτερικής αγοράς, και αντιστρατεύεται τη διαφάνεια και το άνοιγμα του διεθνούς εμπορίου 7

Εκτιμώντας ότι, για τους σκοπούς της παρούσας κοινής δράσης, είναι σημαντικό να καλύπτεται η έννοια της «παράβασης καθήκοντος» με αρκετά ευρύ τρόπο από την εθνική νομοθεσία των κρατών μελών 7

Αφού εξέτασε τις απόψεις του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου (6) κατόπιν των διαβουλεύσεων που διεξήχθησαν από την Προεδρία σύμφωνα με το άρθρο Κ.6 της συνθήκης,

ΘΕΣΠΙΖΕΙ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΚΟΙΝΗ ΔΡΑΣΗ:

Άρθρο 1

Ορισμοί

Για τους σκοπούς της παρούσας κοινής δράσης, νοούνται ως:

- «πρόσωπο»: κάθε μισθωτός ή άλλο πρόσωπο όταν έχει διευθυντική θέση ή εργάζεται υπό οποιαδήποτε ιδιότητα για λογαριασμό ή εξ ονόματος φυσικού ή νομικού προσώπου το οποίο ασκεί δραστηριότητα στον ιδιωτικό τομέα,

- «νομικό πρόσωπο»: το υποκείμενο δικαίου το οποίο έχει την ιδιότητα αυτή δυνάμει του εφαρμοστέου εθνικού δικαίου, με εξαίρεση τα κράτη και τα άλλα υποκείμενα του δημοσίου δικαίου κατά την άσκηση δημόσιας εξουσίας, και τους διεθνείς οργανισμού δημοσίου δικαίου,

- η έκφραση «παράβαση καθήκοντος» νοείται σύμφωνα με το εθνικό δίκαιο. Η έννοια της παράβασης καθήκοντος κατά το εθνικό δίκαιο καλύπτει τουλάχιστον κάθε αθέμιτη συμπεριφορά η οποία αποτελεί παράβαση νόμιμου καθήκοντος ή, ανάλογα με την περίπτωση, παράβαση κανονισμών ή οδηγιών επαγγελματικού χαρακτήρα, οι οποίοι εφαρμόζονται στο πλαίσιο επαγγελματικής δραστηριότητας «προσώπου» όπως ορίζεται στην πρώτη περίπτωση.

Άρθρο 2

Παθητική δωροδοκία στον ιδιωτικό τομέα

1. Για τους σκοπούς της παρούσας κοινής δράσης, παθητική δωροδοκία στον ιδιωτικό τομέα στοιχειοθετείται όταν πρόσωπο, εκ προθέσεως, κατά την άσκηση των επαγγελματικών του δραστηριοτήτων, απευθείας ή μέσω τρίτου, ζητεί ή αποδέχεται μη οφειλόμενη παροχή οιασδήποτε φύσεως ή δέχεται υπόσχεση παρόμοιας παροχής, είτε για τον εαυτό του είτε για τρίτον, προκειμένου να τελέσει ή να μην τελέσει πράξη κατά παράβαση των καθηκόντων του.

2. Με την επιφύλαξη του άρθρου 4 παράγραφος 2, κάθε κράτος μέλος λαμβάνει τα αναγκαία μέτρα για να εξασφαλίσει ότι οι πράξεις που ορίζονται στην παράγραφο 1, συνιστούν ποινικό αδίκημα. Τα μέτρα αυτά καλύπτουν τουλάχιστον τις πράξεις οι οποίες συνεπάγονται, ή θα μπορούσαν να συνεπάγονται, τη στρέβλωση του ανταγωνισμού τουλάχιστον στην κοινή αγορά και οι οποίες προξενούν, ή θα μπορούσαν να προξενήσουν, οικονομική ζημία σε τρίτους με τη μη προσήκουσα ανάθεση ή τη μη προσήκουσα εκτέλεση σύμβασης.

Άρθρο 3

Ενεργητική δωροδοκία στον ιδιωτικό τομέα

1. Για τους σκοπούς της παρούσας κοινής δράσης, ενεργητική δωροδοκία στον ιδιωτικό τομέα στοιχειοθετείται όταν οιοσδήποτε, εκ προθέσεως, απ' ευθείας ή μέσω τρίτου, υπόσχεται ή προτείνει σε πρόσωπο, μη οφειλόμενη παροχή οιασδήποτε φύσεως ή προβαίνει σε παρόμοια παροχή, είτε για τον εαυτό του είτε για τρίτον, κατά την άσκηση των επαγγελματικών δραστηριοτήτων αυτού του προσώπου, προκειμένου τούτο να τελέσει ή να μην τελέσει πράξη κατά παράβαση των καθηκόντων του.

2. Με την επιφύλαξη του άρθρου 4 παράγραφος 2, κάθε κράτος μέλος λαμβάνει τα αναγκαία μέτρα προκειμένου να εξασφαλίσει ότι οι πράξεις που ορίζονται στην παράγραφο 1, συνιστούν ποινικό αδίκημα. Τα μέτρα αυτά καλύπτουν τουλάχιστον τις πράξεις οι οποίες συνεπάγονται, ή θα μπορούσαν να συνεπάγονται, τη στρέβλωση του ανταγωνισμού, τουλάχιστον στην κοινή αγορά και οι οποίες προξενούν, ή θα μπορούσαν να προξενήσουν, οικονομική ζημία σε τρίτους με τη μη προσήκουσα ανάθεση ή τη μη προσήκουσα εκτέλεση σύμβασης.

Άρθρο 4

Ποινές

1. Κάθε κράτος μέλος λαμβάνει τα αναγκαία μέτρα ώστε, οι κατ' άρθρα 2 και 3 πράξεις, καθώς και οι συνδεόμενες με αυτές συνέργεια ή ηθική αυτουργία, να επισύρουν ποινές αποτελεσματικές, ανάλογες και αποτρεπτικές, περιλαμβάνουσες, στις σοβαρές τουλάχιστον περιπτώσεις, στερητικές της ελευθερίας ποινές για τις οποίες χωρεί έκδοση.

2. Πάντως, για ελάσσονος σημασίας περιπτώσεις ενεργητικής ή παθητικής δωροδοκίας, στον ιδιωτικό τομέα, τα κράτη μέλη μπορούν να προβλέψουν ποινές διαφορετικές από τις οριζόμενες στην παράγραφο 1.

Άρθρο 5

Ευθύνη των νομικών προσώπων

1. Κάθε κράτος μέλος λαμβάνει τα αναγκαία μέτρα προκειμένου να εξασφαλίσει ότι τα νομικά πρόσωπα είναι δυνατόν να υπέχουν ευθύνη για ενεργητική δωροδοκία, όπως αναφέρεται στο άρθρο 3, που διαπράττεται προς όφελός τους από οιονδήποτε ενεργεί είτε ατομικά είτε ως μέλος οργάνου του νομικού προσώπου και κατέχει, εντός του νομικού προσώπου, ιθύνουσα θέση, βασιζόμενη:

- σε εξουσία εκπροσώπησης του νομικού προσώπου, ή

- σε εξουσία λήψης αποφάσεων για λογαριασμό του νομικού προσώπου, ή

- σε εξουσία ασκήσεως ελέγχου εντός του νομικού προσώπου,

καθώς και για συνέργεια ή ηθική αυτουργία στην εν λόγω ενεργητική δωροδοκία.

2. Πέραν των περιπτώσεων που προβλέπονται στην παράγραφο 1, κάθε κράτος μέλος λαμβάνει τα αναγκαία μέτρα προκειμένου να εξασφαλίσει ότι ένα νομικό πρόσωπο μπορεί να θεωρηθεί υπεύθυνο σε περίπτωση που η ελλιπής επιτήρηση ή έλεγχος, εκ μέρους ενός από τα πρόσωπα που αναφέρονται στην παράγραφο 1, έχει καταστήσει δυνατή τη διάπραξη πράξης ενεργητικής δωροδοκίας που αναφέρεται στο άρθρο 3, προς όφελος του εν λόγω νομικού προσώπου, από πρόσωπο το οποίο τελεί υπό την εξουσία του.

3. Η ευθύνη του νομικού προσώπου δυνάμει των παραγράφων 1 και 2, δεν αποκλείει την ποινική δίωξη των φυσικών προσώπων τα οποία είναι αυτουργοί, ηθικοί αυτουργοί ή συνεργοί της ενεργητικής δωροδοκίας.

Άρθρο 6

Κυρώσεις κατά νομικών προσώπων

1. Κάθε κράτος μέλος λαμβάνει τα αναγκαία μέτρα προκειμένου να εξασφαλίσει ότι το νομικό πρόσωπο το οποίο υπέχει ευθύνη βάσει του άρθρου 5 παράγραφος 1, υπόκειται σε ποινικές κυρώσεις αποτελεσματικές, ανάλογες και αποτρεπτικές, περιλαμβάνουσες χρηματικές ποινές ή πρόστιμο και ενδεχομένως άλλες κυρώσεις, όπως:

α) αποκλεισμό από δημόσιες παροχές ή ενισχύσεις 7

β) μέτρα προσωρινής ή οριστικής απαγόρευσης της άσκησης εμπορικής δραστηριότητας 7

γ) επιβολή δικαστικής εποπτείας 7

δ) δικαστική εκκαθάριση.

2. Κάθε κράτος μέλος λαμβάνει τα αναγκαία μέτρα προκειμένου να εξασφαλίσει ότι το νομικό πρόσωπο το οποίο υπέχει ευθύνη βάσει του άρθρου 5 παράγραφος 2, υπόκειται σε ποινικές κυρώσεις ή μέτρα αποτελεσματικά, ανάλογα και αποτρεπτικά.

Άρθρο 7

Δικαιοδοσία

1. Κάθε κράτος μέλος λαμβάνει τα αναγκαία μέτρα για τη θεμελίωση της δικαιοδοσίας του έναντι των αξιόποινων πράξεων που ορίζονται στα άρθρα 2 και 3, όταν η αξιόποινη πράξη έχει τελεστεί:

α) εν όλω ή εν μέρει στην επικράτειά του 7 ή

β) από υπήκοό του, εφόσον η νομοθεσία του απαιτεί να τιμωρούνται αυτές οι πράξεις και στη χώρα στην οποία τελούνται 7 ή

γ) προς όφελος νομικού προσώπου το οποίο λειτουργεί στον ιδιωτικό τομέα και έχει την έδρα του στο έδαφός του.

2. Κάθε κράτος μέλος μπορεί να αποφασίσει να μην εφαρμόζει ή να εφαρμόζει μόνον σε ειδικές περιπτώσεις και υπό ειδικές συνθήκες, τον κανόνα θεμελίωσης δικαιοδοσίας που θεσπίζεται:

- στην παράγραφο 1, στοιχείο β),

- στην παράγραφο 1, στοιχείο γ).

3. Τα κράτη μέλη ενημερώνουν τη Γενική Γραμματεία του Συμβουλίου σχετικά με τις αποφάσεις τους να εφαρμόσουν την παράγραφο 2, και, κατά περίπτωση, προσδιορίζουν σε ποιές ειδικές περιπτώσεις και υπό ποιές συνθήκες η απόφαση εφαρμόζεται.

4. Όποιο κράτος μέλος δεν διαθέτει, βάσει της νομοθεσίας του, την ευχέρεια να εκδίδει υπηκόους του, λαμβάνει τα δέοντα μέτρα ώστε να καθορίσει τη δικαιοδοσία του έναντι των αξιόποινων πράξεων που ορίζονται στα άρθρα 2 και 3, όταν αυτές τελούνται από υπηκόους του εκτός του εδάφους του.

Άρθρο 8

Εφαρμογή της κοινής δράσης

1. Κάθε κράτος μέλος, εντός δύο ετών από την έναρξη ισχύος της παρούσας κοινής δράσης, υποβάλλει προς εξέταση στις αρμόδιές αρχές του, τις δέουσες προτάσεις εφαρμογής της παρούσας κοινής δράσης, με στόχο την έγκρισή τους.

2. Εντός τριετίας από την έναρξη ισχύος της παρούσας κοινής δράσης, και βάσει των ενδεδειγμένων στοιχείων, το Συμβούλιο θα προβεί σε εκτίμηση του τρόπου με τον οποίο θα έχουν εκπληρωθεί από τα κράτη μέλη οι υποχρεώσεις τους, που απορρέουν από την παρούσα κοινή δράση.

Άρθρο 9

Η παρούσα κοινή δράση δημοσιεύεται στην Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων.

Άρθρο 10

Η παρούσα κοινή δράση αρχίζει να ισχύει την ημέρα της δημοσίευσής της στην Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων.

Βρυξέλλες, 22 Δεκεμβρίου 1998.

Για το Συμβούλιο

Ο Πρόεδρος

C. EINEM

(1) ΕΕ C 251 της 15. 8. 1997, σ. 1.

(2) ΕΕ C 408 της 29. 12. 1998, σ. 1.

(3) ΕΕ C 313 της 23. 10. 1996, σ. 2.

(4) ΕΕ C 221 της 19. 7. 1997, σ. 11.

(5) ΕΕ C 195 της 25. 6. 1997, σ. 2.

(6) ΕΕ C 371 της 8. 12. 1997, σ. 193.