Ανακοίνωση της Επιτροπής της 15ης Δεκεμβρίου 1981 σχετικά με τη λειτουργία της οδηγίας 73/23/ΕΟΚ του Συμβουλίου της 19ης Φεβρουαρίου 1973 περί προσεγγίσεως των νομοθεσιών των κρατών μελών των αναφερομένων στο ηλεκτρολογικό υλικό που προορίζεται να χρησιμοποιηθεί εντός ορισμένων ορίων τάσεως (1) - οδηγία «χαμηλή τάση» - (1) ΕΕ αριθ. L 77 της 26.3.1973.

ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Η παρούσα ανακοίνωση εντάσσεται στο πλαίσιο των προσπαθειών προστασίας και ενισχύσεως του κοινοτικού κεκτημένου στον τομέα της ελεύθερης κυκλοφορίας εμπορευμάτων στην κοινότητα.

Όπως έχει τονίσει η Επιτροπή και σε άλλες ευκαιρίες, η ελευθερία των συναλλαγών αποτελεί βασική προϋπόθεση για την αρμονική ανάπτυξη των οικονομικών δραστηριοτήτων στην Κοινότητα και την αντικατάσταση ή διατήρηση της ανταγωνιστικότητας των βιομηχανικών τομέων· είναι απαραίτητη για την υπερνίκηση της παρούσας οικονομικής κρίσεως.

Ο τομέας της ηλεκτροτεχνίας κατέχει σημαντική θέση στην κοινοτική βιομηχανία. Η αξία της ετήσιας παραγωγής που υπολογίζεται σε 80 δισεκατομμύρια ECU, ενώ ο όγκος των σχετικών με τα υλικά αυτά ενδοκοινοτικών εμπορικών συναλλαγών ανέρχεται σε 35 δισεκατομμύρια ECU κατ’ έτος.

Στον εν λόγω τομέα, η ελευθερία αυτή συναλλαγών, καθώς άλλωστε και κάθε εμπορία ηλεκτρολογικού υλικού, διέπονται από την οδηγία του Συμβουλίου της 19ης Φεβρουαρίου 1973 περί προσεγγίσεως των νομοθεσιών των κρατών μελών των αναφερομένων στο ηλεκτρολογικό υλικό που προορίζεται να χρησιμοποιηθεί εντός ορισμένων ορίων τάσεως. Το μέρος των προϊόντων που διέπεται από την εν λόγω οδηγία υπολογίζεται στο 70% του κύκλου εργασιών του τομέα της ηλεκτροτεχνικής.

Δεδομένης της μεγάλης ποικιλίας των προϊόντων που καλύπτει και του μεγέθους των συναλλαγών, η οδηγία αυτή δεν αφορά μόνο τη βιομηχανία και το εμπόριο αλλά και κάθε καταναλωτή στην Κοινότητα, κατά άμεσο τρόπο.

Η ομαλή εξάλλου λειτουργία του καθεστώτος που θεσπίστηκε με την οδηγία «χαμηλή τάση» απαιτεί περισσότερο τη συνδρομή όλων των ενδιαφερομένων κύκλων, δημοσίων ή ιδιωτικών, παρά την προσθήκη νέων κοινοτικών κανόνων στον τομέα της ελεύθερης διακινήσεως των εμπορευμάτων.

Ενώ η εφαρμογή της οδηγίας αυτής δημιούργησε πράγματι προβλήματα στο παρελθόν, η molokoc_a του Δικαστηρίου των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, ιδίως στην υπόθεση 815/79 (Cremonini - Vrankovich) (2), επιτρέπει στο εξής τον σαφή ορισμό των υποχρεώσεων και δικαιωμάτων του καθένα.

(2) Συλλογή νομολογίας του Δικαστηρίου των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, 1980, σ. 3583.

Για το λόγο αυτόν η Επιτροπή θεώρησε αναγκαίο να εκθέσει στην παρούσα ανακοίνωση, προς όλους τους ενδιαφερόμενους , τους κυριότερους κανόνες λειτουργίας της οδηγίας «χαμηλή τάση», όπως αυτοί διευκρινίστηκαν από το Δικαστήριο.

Η Επιτροπή ελπίζει κατ’ αυτόν τον τρόπο να επιτύχει την καλύτερη κατανόηση από τους οικονομικούς κύκλους της πραγματικής εμβέλειας της εν λόγω οδηγίας, καθώς και τις διευκολύνσεις που τους προσφέρει για την ανάπτυξη των ενδοκοινοτικών συναλλαγών στον τομέα των ηλεκτρικών συσκευών και ηλεκτρολογικού υλικού.

Από πλευράς της, η Επιτροπή θα μεριμνήσει με ιδιαίτερη προσοχή, βάσει της αρμοδιότητας που της ανατίθεται από το άρθρο 155 της συνθήκης ΕΟΚ, ώστε οι διατάξεις της οδηγίας «χαμηλή τάση» να εφαρμοστούν από τα κράτη μέλη υπό το πνεύμα της παρούσας ανακοινώσεως, προκειμένου η διασφάλιση της σωστής και ομοιόμορφης εφαρμογής να παραμερίσει τα εμπόδια και τις δυσκολίες που οι παραγωγοί, εισαγωγείς και μεταπωλητές συναντούν τα τελευταία χρόνια.

Η Επιτροπή θα ήθελε άλλωστε να υπογραμμίσει γενικότερα, τα πλεονεκτήματα που ένα νομικό καθεστώς, στηριζόμενο στην παραπομπή στα πρότυπα που προβλέπει η οδηγία «χαμηλή τάση», παρουσιάζει για την πραγματοποίηση της ελεύθερης κυκλοφορίας των εμπορευμάτων στην Κοινότητα, και για την προώθηση της δράσεως για τον εκσυγχρονισμό των επιχειρήσεων.

Πράγματι η οδηγία αυτή αρκείται στη θέση των θεμελιακών στόχων ασφάλειας και παραπέμπει για την επίτευξη των στόχων αυτών, στα εναρμονισμένα μη υποχρεωτικά πρότυπα, επεξεργασμένα από τα ινστιτούτα τυποποίησης.

Επίσης το σύστημα αυτό δεν εμποδίζει τη νομοθεσία περί των λεπτομερειακών τεχνικών προδιαγραφών και δεν επιβραδύνει την προσαρμογή στην τεχνική πρόοδο με επαναλαμβανόμενες νομοθετικές διαδικασίες. Πρόκειται κατά συνέπεια για ένα ευέλικτο σύστημα και ευπροσάρμοστο από τεχνικής πλευράς, που κατ’ αυτό τον τρόπο δημιουργεί ευνοϊκές προϋποθέσεις στο βιομηχανικό εκσυγχρονισμό. Προωθώντας άλλωστε τη θέσπιση εναρμονισμένων προτύπων παρουσιάζει επίσης το πλεονέκτημα να επιτρέπει ήδη, υπό ορισμένες προϋποθέσεις, την ελεύθερη κυκλοφορία των προϊόντων που είναι σύμφωνα με τα εθνικά πρότυπα.

Λαμβανομένων υπόψη των πλεονεκτημάτων αυτών, η Επιτροπή εξετάζει προσεκτικά αν η προσφυγή στο καθεστώς αυτό φαίνεται δυνατή και χρήσιμη, πριν να υποβάλει πρόταση οδηγίας στο Συμβούλιο, στο πλαίσιο της εξαλείψεως των τεχνικών εμποδίων στις συναλλαγές σε άλλους βιομηχανικούς τομείς.

Η ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΗΣ ΟΔΗΓΙΑΣ «ΧΑΜΗΛΗ ΤΑΣΗ»

1. Προκαταρκτικές παρατηρήσεις

Με την απόφασή του της 2ας Δεκεμβρίου 1980 στην προδικαστική εξέταση της υποθέσεως αριθ. 815/79, Cremonini - Vrankovich (Pretura Penale di Como), το Δικαστήριο των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων παρέσχε σημαντική στήριξη στην οδηγία 73/23/ΕΟΚ του Συμβουλίου της 19ης Φεβρουαρίου 1973 περί προσεγγίσεως των νομοθεσιών των jqat~m μελών των αναφερομένων στο ηλεκτρολογικό υλικό που προορίζεται να χρησιμοποιηθεί εντός ορισμένων ορίων τάσεως, οδηγία που αποκαλείται συνήθως «οδηγία χαμηλή τάση».

Στην απόφασή του αυτή, το Δικαστήριο διαγράφει με σαφήνεια τα όρια των σημαντικότερων διατάξεων της εν λόγω οδηγίας και έτσι θέτει τέρμα στις αβεβαιότητες που η ερμηνεία τους θα μπορούσε να δημιουργήσει.

Λαμβάνοντας υπόψη την εν λόγω νομολογία, η Επιτροπή θεωρεί χρήσιμη την ανακεφαλαίωση του νομικού πλαισίου της οδηγίας καθώς και της λειτουργίας της απέναντι σε όλους τους ενδιαφερόμενους, και ιδίως

- στους κατασκευαστές,

- στους οργανισμούς πιστοποιήσεως και τυποποιήσεως στον τομέα της ηλεκτροτεχνίας,

- στους εισαγωγείς, μεταπράτες και χρήστες,

- στα κράτη μέλη.

2. Το νομικό πλαίσιο της οδηγίας «χαμηλή τάση»

2.1 Αντικειμενικός σκοπός

Η οδηγία αποσκοπεί στο να επιτρέψει την ελεύθερη κυκλοφορία του ηλεκτρολογικού υλικού στην Κοινότητα, με την ταυτόχρονη τήρηση των στόχων ασφαλείας της οδηγίας. Επειδή πρόκειται για οδηγία «καθολικής εναρμονίσεως», οι περιεχόμενες διατάξεις υποκαθιστούν τις σχετικές εθνικές διατάξεις.

2.2 Πεδίο εφαρμογής

Το πεδίο εφαρμογής της οδηγίας καλύπτει - με την εξαίρεση των υλικών που περιλαμβάνονται στο παράρτημα ΙΙ της οδηγίας - κάθε ηλεκτρολογικό υλικό που προορίζεται να χρησιμοποιηθεί σε ονομαστική τάση περιλαμβανόμενη μεταξύ 50 και 1 000 V για το εναλλασσόμενο ρεύμα και 75 και 1 500 V για το συνεχές ρεύμα.

Σε γενικές γραμμές καλύπτει κυρίως τα είδη καταναλώσεως και εξοπλισμού που προορίζονται να λειτουργούν στα εν λόγω όρια τάσεως και περιλαμβάνει ιδίως τις ηλεκτρικές οικιακές συσκευές, τα φορητά εργαλεία, τις συσκευές φωτισμού, τα σύρματα, καλώδια και υλικά εντοιχισμού καλωδίων καθώς και τα υλικά εγκαταστάσεως.

Η οδηγία αφορά όλες τις πλευρές ασφαλείας των υλικών, συμπεριλαμβανομένης και της προστασίας κατά των κινδύνων μηχανικής προελεύσεως.

2.3 Προϋποθέσεις διαθέσεως στην αγορά και ελεύθερης κυκλοφορίας

2.3.1. Η οδηγία καθορίζει ένδεκα «στόχους ασφαλείας» (άρθρο 2 και παράρτημα Ι). Πρόκειται για τις μόνες διατάξεις με επιτακτικό χαρακτήρα στις οποίες πρέπει να ανταποκρίνονται τα προϊόντα για να διατεθούν στην αγορά και να κυκλοφορούν ελεύθερα στην Κοινότητα (άρθρα 2 και 3).

Η ανταπόκριση των προϊόντων στους εν λόγω «στόχους» θεωρείται δεδομένη, όταν το υλικό έχει κατασκευαστεί σύμφωνα με τεχνικά πρότυπα τα οποία, με τη σειρά που ορίζει η οδηγία είναι:

- τα εναρμονισμένα πρότυπα, τα οποία καταρτίζονται κατά την έννοια του άρθρου 5, από τους γνωστοποιηθέντες οργανισμούς από τα κράτη μέλη·

- εφόσον τα εναρμονισμένα κατά την έννοια του άρθρου 5 πρότυπα δεν έχουν ακόμη καταρτισθεί και δημοσιευθεί, οι διατάξεις που απορρέουν από δύο διεθνείς οργανισμούς, τη Διεθνή Επιτροπή Κανονισμών Εγκρίσεως Ηλεκτρολογικού Εξοπλισμού (CEE-el ή την International Electrotechnical Commission (Διεθνής Ηλεκτροτεχνική Επιτροπή) (IEC)(άρθρο 6, παράγραφος 1), ως προς τις οποίες έχει περατωθεί η διαδικασία δημοσιεύσεως που προβλέπεται στις παραγράφους 2 και 3·

- εφόσον δεν έχουν ακόμη καταρτισθεί εναρμονισμένα πρότυπα, κατά την έννοια του \qhqou 5 ή διεθνή πρότυπα κατά την έννοια του άρθρου 6, τα εθνικά πρότυπα του Κράτους κατασκευής (άρθρο 7).

Εξάλλου, ένα υλικό που δεν ανταποκρίνεται στα πρότυπα που αναφέρονται στα άρθρα 5, 6 και 7, είναι δυνατό να διατεθεί στην αγορά, εφόσον ανταποκρίνεται στους «στόχους ασφαλείας» που αναφέρονται στο άρθρο 2 και καθορίζονται στο παράρτημα Ι (άρθρο 8, παράγραφος 1).

2.3.2. Το τεκμήριο πιστότητας των προϊόντων στα εν λόγω τεχνικά πρότυπα πιστοποιείται με το «σήμα πιστότητας» ή το «πιστοποιητικό πιστότητας», τα οποία εκδίδονται από τους αρμοδίους εθνικούς οργανισμούς, ή ακόμη με τη «δήλωση πιστότητας» που παρέχει ο κατασκευαστής (άρθρο 10).

Τα σήματα, τα πιστοποιητικά και η δήλωση πιστότητας αναγνωρίζονται από όλα τα κράτη μέλη και επιτρέπουν τη διάθεση στο εμπόριο και την ελεύθερη κυκλοφορία των προϊόντων (άρθρα 3 και 10). Εκτός της παραπομπής στα τεχνικά πρότυπα, η συμμόρφωση στους στόχους ασφαλείας μπορεί να διασφαλισθεί με την «έκθεση πιστότητας» που προβλέπει το άρθρο 8, παράγραφος 2.

2.3.3. Περιοριστικά μέτρα όσον αφορά τη διάθεση στην αγορά ή την ελεύθερη κυκλοφορία λαμβάνονται από τα κράτη μέλη μόνο στο πλαίσιο της κοινοτικής διαδικασίας της ρήτρας διασφαλίσεως: η τήρηση της διαδικασίας αυτής αποτελεί προϋπόθεση ισχύος των εθνικών μέτρων που θίγουν τα δικαιώματα διαθέσεως στο εμπόριο και ελεύθερης κυκλοφορίας των προϊόντων (άρθρο 9).

3. Παρατηρήσεις που αφορούν τους κατασκευαστές

3.1. Άρθρο 2 σε συνδυασμό με τα άρθρα 5, 6 και 7

Μόνο τα προϊόντα που ανταποκρίνονται στους ένδεκα «στόχους ασφαλείας» (άρθρο 2 και παράρτημα Ι) μπορούν να διατεθούν στην αγορά. Πρόκειται για τους μοναδικούς νομικούς κανόνες με αναγκαστικό χαρακτήρα. Τα τεχνικά πρότυπα που αναφέρονται στα άρθρα 5, 6 και 7, που παρέχουν εξάλλου μόνο τεκμήριο πιστότητας στα υλικά που κατασκευάζονται σύμφωνα με αυτά, δεν έχουν αναγκαστικό χαρακτήρα.

Το ίδιο ισχύει και για τις εθνικές νομικές ή κανονιστικές διατάξεις που επέβαλαν την τήρηση των καθορισμένων τεχνικών προδιαγραφών.

Στο καθεστώς που εισάγεται με την οδηγία, οι προδιαγραφές αυτές έχουν αξία απλού τεκμηρίου. Άρα δεν έχουν πλέον υποχρεωτικό χαρακτήρα.

Κατά συνέπεια οι κατασκευαστές δεν μπορούν πλέον να υποχρεώνονται στην τήρηση εθνικών προδιαγραφών με αναγκαστικό χαρακτήρα, που δεν αντιβαίνουν στα υλικά που ανταποκρίνονται στους «στόχους ασφαλείας». Εξυπακούεται ότι οι κατασκευαστές έχουν τη δυνατότητα να συμμορφωθούν στις εν λόγω προδιαγραφές προκειμένου να τύχουν τεκμηρίου πιστότητας στους «στόχους ασφαλείας», εφόσον δεν υφίστανται τεχνικά πρότυπα που αναφέρονται στα άρθρα 5 και 6.

Το μη αντιτάξιμο των προδιαγραφών αυτών αναγνωρίζεται από τη νομολογία του Δικαστηρίου, σύμφωνα με την οποία οι διοικήσεις καθώς και οι εθνικοί δικαστές έχουν την υποχρέωση να μην εφαρμόζουν τις εθνικές διατάξεις που αντιβαίνουν στις κοινοτικές διατάξεις(1).

(1) Απόφαση Simmenthal στην υπόθεση 106/77 (Συλλογή νομολογίας του Δικαστηρίου των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 1978, σ. 645 και απόφαση Ratti, στην υπόθεση 148/78 (Συλλογή 1979, σ. 1646).

3.2. Άρθρο 7

Απουσία τεχνικών προτύπων που αναφέρονται στα άρθρα 5 και 6, η t^qgsg των εθνικών προτύπων που αναφέρονται στο άρθρο 7 αρκεί για την εξάλειψη κάθε εμποδίου για τη διάθεση στην αγορά και την ελεύθερη κυκλοφορία των εμπορευμάτων, υπό τον όρο ότι τα πρότυπα αυτά ανταποκρίνονται στους στόχους ασφαλείας.

Σύμφωνα με τις διατάξεις των άρθρων 2 και 8, στο έδαφος κάθε κράτους μέλους απαιτείται μόνο η τήρηση των όρων ασφαλείας που αντιστοιχούν στους «στόχους ασφαλείας» που αναφέρονται στο άρθρο 2 και στο παράρτημα Ι.

Για το λόγο αυτό, ούτε τα κράτη μέλη, ούτε οι κατασκευαστές έχουν το δικαίωμα να επικαλούνται εθνικά τεχνικά πρότυπα που δεν ανταποκρίνονται στους κοινοτικούς στόχους ασφαλείας.

Το κριτήριο αυτό επιβάλλει λοιπόν τη διενέργεια αυστηρής επιλογής μεταξύ των εθνικών προτύπων· δεν αφήνονται περιθώρια για τα εθνικά πρότυπα που διΐστανται των στόχων αυτών.

Το μέρος της φράσεως στο τέλος του άρθρου 7 («εάν εξασφαλίζει ασφάλεια ίση με εκείνη που απαιτείται εντός του ιδικού τους εδάφους»), δεν επιτρέπει στα κράτη μέλη να απαιτήσουν την τήρηση επιπέδων ασφαλείας διαφορετικών από αυτά που προκύπτουν από τους «στόχους ασφαλείας».

Η τήρηση εντούτοις των εν λόγω στόχων ασφαλείας - που στο εξής είναι κοινοί για το σύνολο της Κοινότητας - μπορεί σε ορισμένες περιπτώσεις να συνεπάγεται την τήρηση διαφορετικών απαιτήσεων από το ένα κράτος μέλος στο άλλο, με σκοπό να ληφθούν υπόψη διαφορετικές αντικειμενικές καταστάσεις: παραδείγματος χάριν, απαιτήσεις που απορρέουν από τα δίκτυα διανομής, τα οποία, από τη μια περιοχή της Κοινότητας στην άλλη, παρουσιάζουν διαφορές (π.χ. 110 V, 125 V, 220 V, 240 V).

Στην περίπτωση αυτή, είναι δυνατή η λήψη μέτρων περιορισμού της ελεύθερης κυκλοφορίας (στο πλαίσιο βεβαίως της διαδικασίας της ρήτρας διασφαλίσεως που προβλέπεται στο άρθρο 9).

3.3 Άρθρο 8

Η πρωταρχική λειτουργία του άρθρου 8 έγκειται στην προστασία της βιομηχανικής ιδιοκτησίας και στην ανάγκη εξασφαλίσεως των καταλληλότερων προϋποθέσεων για την πρόοδο και το δυναμισμό της ηλεκτροτεχνικής βιομηχανίας.

Διασφαλίζει τη διάθεση στο εμπόριο του ηλεκτρολογικού υλικού προηγμένης τεχνολογίας, το οποίο ως εκ τούτου δεν καλύπτεται από κανένα τεχνικά πρότυπο, δεδομένου ότι τα τελευταία αυτά καταρτίζονται μετά την υιοθέτηση μιας τεχνικής καινοτομίας.

Σύμφωνα με το άρθρο 8, οι κατασκευαστές και εισαγωγείς, έχουν δικαιώματα όσον αφορά τη διάθεση στην αγορά και την ελεύθερη κυκλοφορία των υλικών, αρκεί να πιστοποιείται η τήρηση των στόχων ασφαλείας με την έκθεση πιστότητας που προβλέπεται επί τούτου στην παράγραφο 2. Θα έχουν κατά συνέπεια συμφέρον να ζητούν προκαταβολικά τη σύνταξη παρόμοιας εκθέσεως από οργανισμό που έχει γνωστοποιηθεί σύμφωνα με τη διαδικασία που προβλέπεται στο άρθρο 11, γιατί η προφύλαξη αυτή θα διευκολύνει το έργο τους σε περίπτωση αμφισβήτησης από πλευράς των αρχών (διοικητικών ή δικαστικών) ενός κράτους μέλους.

3.4. Άρθρο 10

Η εναπόθεση επί του ηλεκτρολογικού υλικού ενός σήματος πιστότητας, ή η παροχή πιστοποιητικού πιστότητας από τους αρμοδίους οργανισμούς των κρατών μελών, πρέπει να γίνει αποδεκτή από όλα τα κράτη μέλη σαν τεκμήριο πιστότητας στα τεχνικά πρότυπα που αναφέρονται στα άρθρα 5, 6 ή 7, και κατ’ aut| τον τρόπο, στους στόχους ασφαλείας που η οδηγία καθορίζει (άρθρο 10).

Τα εν λόγω σήματα ή πιστοποιητικά πιστότητας επιτρέπουν λοιπόν τη διάθεση στην αγορά και την ελεύθερη κυκλοφορία, με την επιφύλαξη της διαδικασίας διασφαλίσεως που προβλέπεται στο άρθρο 9 (βλ. κατωτέρω σημείο 6.5.). Η ίδια παρατήρηση ισχύει για τη δήλωση πιστότητας του κατασκευαστή που αφορά ιδίως το ηλεκτρολογικό υλικό που προορίζεται για τη βιομηχανία.

Τα σήματα ή πιστοποιητικά πιστότητας παρέχονται από τους οργανισμούς που έχουν εξουσιοδοτηθεί προς το σκοπό αυτό από τα κράτη μέλη σύμφωνα με τα άρθρα 10 και 11(1).

(1) Ο πίνακας των εξουσιοδοτημένων οργανισμών και των προτύπων σημάτων δημοσιεύτηκε στην ΕΕ αριθ. C 184 της 23.7.79.

Στην περίπτωση που το υλικό είναι κατασκευασμένο σύμφωνα με εθνικό πρότυπο που αναφέρεται στο άρθρο 7, το σήμα ή το πιστοποιητικό πιστότητας μπορεί να ληφθεί σε κράτος μέλος διαφορετικό από εκείνο στο οποίο κατασκευάστηκε, υπό τον όρο ότι το εν λόγω υλικό κατασκευάστηκε σύμφωνα με το πρότυπο που ισχύει στο δεύτερο αυτό κράτος μέλος.

Δεδομένου ότι τα σήματα ή πιστοποιητικά των αρμοδίων οργανισμών είναι ισότιμα, η απόκτηση ενός από αυτά επαρκεί για τη διάθεση στο εμπόριο στο σύνολο της Κοινότητας.

4. Παρατηρήσεις που αφορούν τους γνωστοποιηθέντες από τα κράτη μέλη οργανισμούς

4.1. Οργανισμοί πιστοποιήσεως

4.1.1. Τα άρθρα 2 και 8 δείχνουν ότι, στο έδαφος κάθε κράτους μέλους, απαιτείται πλέον μόνο η τήρηση των όρων ασφαλείας που δικαιολογούνται από τους στόχους ασφαλείας που αναφέρονται στο άρθρο 2 και στο παράρτημα Ι (βλ. ανωτέρω σημείο 3.2.).

Η καλή λειτουργία της οδηγίας προϋποθέτει ότι οι οργανισμοί πιστοποιήσεως δεν παρέχουν σήματα ή πιστοποιητικά πιστότητας παρά μόνο για υλικό κατασκευασμένο σύμφωνα με τεχνικά πρότυπα, που υπακούουν τους «ένδεκα στόχους ασφαλείας» που αναφέρονται στο άρθρο 2 και στο παράρτημα Ι.

4.1.2. Δεδομένου του μη αναγκαστικού χαρακτήρα των τεχνικών προτύπων, οι οργανισμοί έχουν την υποχρέωση, κατόπιν αιτήσεως του κατασκευαστή ή του εισαγωγέα, να καταρτίζουν εκθέσεις πιστότητας για τα προϊόντα που δεν ανταποκρίνονται στα πρότυπα, αλλά ανταποκρίνονται στους «στόχους ασφαλείας» του άρθρου 2 και του παραρτήματος Ι (άρθρο 8 παράγραφος 2).

4.2. Οργανισμοί τυποποιήσεως

4.2.1. Εναπόκειται στους γνωστοποιηθέντες από τα κράτη μέλη οργανισμούς σύμφωνα με τα άρθρα 5 και 11 να προβαίνουν στον καταρτισμό εναρμονισμένων προτύπων κατά την έννοια του άρθρου 5.

Η διαδικασία λήψεως αποφάσεων με πλειοψηφία, που υιοθετήθηκε ομόφωνα από τους εν λόγω οργανισμούς που συγκεντρώνονται στους κόλπους της CENELEC (Ευρωπαϊκή Επιτροπή Τυποποιήσεως για την εναρμόνιση των προτύπων στον τομέα της ηλεκτροτεχνίας) φαίνεται να είναι πλήρως σύμφωνη με το άρθρο 5, σύμφωνα με το οποίο ο καθορισμός προτύπων είναι αποτέλεσμα «κοινής συμφωνίας».

4.2.2. Η ύπαρξη εθνικών νομικών ή κανονιστικών προδιαγραφών δεν εμποδίζει τη θέσπιση εναρμονισμένων προτύπων σύμφωνα με το άρθρο 5.

Οι εν λόγω προδιαγραφές δεν μπορούν επίσης να επιβληθούν συμπληρωματικά ή σε αντικατάσταση τεχνικών προδιαγραφών που περιέχονται σε εναρμονισμένα πρότυπα, λόγω tou ότι έχουν απολέσει τον αναγκαστικό χαρακτήρα τους (βλ. ανωτέρω σημείο 3.1.).

Κατά συνέπεια, η αναφορά παρομοίων προδιαγραφών με επικεφαλίδα «αποκλίσεις τύπου Α» στα «έγγραφα εναρμονισμού» ή τα «ευρωπαϊκά πρότυπα» δεν έχει πλέον αντικείμενο.

Μέχρι στιγμής έχουν θεσπιστεί 100 περίπου εναρμονισμένα πρότυπα.

4.2.3. Ο ρόλος των εναρμονισμένων κατά την έννοια του άρθρου 5 προτύπων στη λειτουργία της οδηγίας είναι πρωταρχικός. Προορίζονται να αντικαταστήσουν οριστικά τις άλλες κατηγορίες τεχνικών προτύπων που προβλέπονται από την οδηγία, και προσφέρουν σε όλους τους ενδιαφερόμενους για την παραγωγή, τη διάθεση στο εμπόριο και τη χρήση του ηλεκτρολογικού υλικού, καθώς και στις διοικητικές αρχές ελέγχου, που πάντως δεν υπόκεινται στις διατάξεις του άρθρου 8, μια βάση κοινή και σαφώς καθορισμένη στο σύνολο της Κοινότητας.

Η Επιτροπή καλεί τη CENELEC να συνεχίσει να εργάζεται δραστήρια προκειμένου να υπάρξουν σε σύντομο διάστημα εναρμονισμένα πρότυπα για όλα τα προϊόντα που εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής της οδηγίας. Υπογραμμίζει εξάλλου τη σημασία που έχει για την καλή λειτουργία της οδηγίας η προσαρμογή των εναρμονισμένων προτύπων στην τεχνολογική πρόοδο και την εξέλιξη των ενδεδειγμένων κανόνων ασφαλείας.

5. Παρατηρήσεις που αφορούν τους εισαγωγείς, μεταπράτες και χρήστες

5.1. Η ομαλή λειτουργία της οδηγίας «χαμηλή τάση» απαιτεί τη συνδρομή όλων των ενδιαφερομένων. Πράγματι, μόνο η διάθεση προϊόντων που ανταποκρίνονται στους «στόχους ασφαλείας» που καθορίζει η οδηγία είναι αποδεκτή.

Η συμμόρφωση λοιπόν των προϊόντων τους προς τους εν λόγω στόχους είναι προς το συμφωέρον κάθε εισαγωγές ή πωλητή.

Χωρίς να είναι δεσμευτικά τα σήματα, πιστοποιητικά ή δηλώσεις πιστότητας που αναφέρονται στο άρθρο 10 και οι εκθέσεις που αναφέρονται στο άρθρο 8 παράγραφος 2 αποτελούν από την άποψη αυτή σημαντική εγγύηση η οποία επιτρέπει την ελεύθερη κυκλοφορία και τη διάθεση στο εμπόριο, με την επιφύλαξη του άρθρου 9.

Ένα και μόνο σήμα ή πιστοποιητικό πιστότητας επαρκεί για τη διάθεση στο εμπόριο στο σύνολο της Κοινότητας (βλ. ανωτέρω σημείο 3.4). Κατά συνέπεια, δεν συντρέχει λόγος προμήθειας του σήματος πιστότητας του κράτους μέλους όπου το προϊόν πρόκειται να διατεθεί στο εμπόριο: το σήμα ενός άλλου κράτους μέλους είναι ισοδύναμο.

Η εν λόγω ισοδυναμία σημάτων και πιστοποιητικών πιστότητας πρέπει επίσης να αναγνωριστεί από τις επιχειρήσεις διανομής ηλεκτρικού ρεύματος οι οποίες πρέπει να το αναφέρουν σαφώς στους όρους συνδέσεως (βλ. κατωτέρω σημείο 6.4.).

Στις περιπτώσεις υλικών που δεν είναι σύμφωνα με τα τεχνικά πρότυπα που αναφέρονται στα άρθρα 5, 6 ή 7, οι κατασκευαστές ή οι εισαγωγείς έχουν συμφέρον να ζητούν έγκαιρα τη σύνταξη μιας εκθέσεως από τον γνωστοποιηθέντα οργανισμό σύμφωνα με την προβλεπόμενη στο άρθρο 11 διαδικασία· αυτή η προφύλαξη θα τους διευκολύνει το έργο σε περίπτωση αμφισβητήσεως.

5.2. Όταν βάσει του άρθρου 9, απαγορεύεται η διάθεση στο εμπόριο ενός προϊόντος που εντούτοις θεωρείται σύμφωνα με τους στόχους ασφαλείας ή επιβάλλεται σ’ αυτό κάποιο περιοροστικό μέτρο, η ευθύνη της αποδείξεως της μη συμμορφώσεως βαρύνει opysd^pote το κράτος μέλος που διατυπώνει το σχετικό ισχυρισμό, στις συνθήκες που καθορίζονται στο σημείο 6.5.2 κατωτέρω.

Παρά την ύπαρξη της διαδικασίας αυτής, το κοινοτικό δίκαιο επιφυλάσσει ευρεία νομική προστασία για την προάσπιση των δικαιωμάτων που απορρέουν από την οδηγία μέσω προδικαστικών αποφάσεων του Δικαστηρίου των Ευρωπαϊκών δυνάμει του άρθρου 177 της Συνθήκης.

Η μέσω της εν λόγω οδού λήψη μέτρων προϋποθέτει τη διενέργεια προσφυγής κατά του σχετικού εθνικού μέτρου, ενώπιον δικαστηρίου του ενδιαφερομένου Κράτους.

Οι καταγγελίες εξάλλου μπορούν να απευθύνονται στην Επιτροπή, η οποία, κατά περίπτωση, εξετάζει το ενδεχόμενο να κινήσει διαδικασία επί παραβάσει κατά του ενδιαφερομένου κράτους μέλους, δυνάμει του άρθρου 169 της Συνθήκης.

6. Παρατηρήσεις που αφορούν τα κράτη μέλη

6.1. Άρθρο 5

Σύμφωνα με το άρθρο 5 παράγραφος 2, τα πρότυπα που έχουν θεσπιστεί με κοινή συμφωνία από τους γνωστοποιηθέντες οργανισμούς θεωρούνται εναρμονισμένα μόλις δημοσιευτούν στο πλαίσιο των εθνικών διαδικασιών.

Παρόλο που η οδηγία δεν προβλέπει προθεσμίες για την εν λόγω δημοσίευση, η πραγματοποίηση των στόχων και η καλή λειτουργία της οδηγίας απαιτεί την καθιέρωση προθεσμίας.

Πράγματι, δυνάμει του άρθρου 5 της Συνθήκης, τα κράτη μέλη είναι υποχρεωμένα να διευκολύνουν την υλοποίηση των στόχων αυτών, και ως εκ τούτου να εκπληρώσουν τη σχετική με τη δημοσίευση υποχρέωσή τους το συντομότερο.

Από πλευράς της, η Επιτροπή δημοσιεύει ενδεικτικά στην Επίσημη Εφημερίδα τα πρότυπα που θεσπίστηκαν με κοινή συμφωνία από τους γνωστοποιηθέντες οργανισμούς, μόλις της γνωστοποιούνται από τη CENELEC (1).

(1) Τρεις πίνακες προτύπων της κατηγορίας αυτής δημοσιεύθηκαν μέχρι στιγμής στις ΕΕ αριθ. C 184 της 23.7.79, αριθ. C 107 της 30.4.80 και αριθ. C 199 της 5.8.80.

Λαμβάνοντας υπόψη την κεκτημένη πείρα στον εν λόγω τομέα, η Επιτροπή θεωρεί λογική την προθεσμία έξι μηνών μεταξύ της δημοσιεύσεως στην Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων και της δημοσιεύσεως στο πλαίσιο των εθνικών διαδικασιών.

Η Επιτροπή επιφυλάσσεται να προσφύγει στη διαδικασία του άρθρου 169 της Συνθήκης κατά κρατών μελών που δεν θα προέβαιναν στη δημοσίευση των προτύπων αυτών στα όρια της εν λόγω προθεσμίας, καθώς και κατά εκείνων που δεν θα επέτρεπαν τη διάθεση στην αγορά και την ελεύθερη κυκλοφορία υλικού που έχει κατασκευαστεί σύμφωνα με τα πρότυπα αυτά, λόγω του ότι οι τελευταίες δεν έχουν ακόμη δημοσιευθεί στο πλαίσιο της εθνικής τους διαδικασίας.

6.2.1. «Αποκλίσεις τύπου Α»

Οι εθνικές νομικές διατάξεις που παρουσιάζουν αποκλίσεις σε σχέση με τα εναρμονισμένα πρότυπα και είναι γνωστές με τον τίτλο «αποκλίσεις Α» υπόκεινται τώρα στο καθεστώς του άρθρου 7. Επομένως δεν έχουν πλέον αναγκαστικό χαρακτήρα αλλά αποτελούν μόνο απλό τεκμήριο. Με την ιδιότητα αυτή, η χρησιμοποίησή τους είναι δυνατή μόνο μέχρι τη δημοσίευση των εναρμονισμένων προτύπων ή των διεθνών προτύπων. Η διατήρησή τους στην έννομη τάξη των κρατών μελών υπό τη μορφή δεσμευτικών διατάξεων θα συνιστούσε παράλειψη της οδηγίας και θα εξέθετε τα ενδιαφερόμενα κράτη μέλη στη διαδικασία του άρθρου 169 της Sumh^jgr.

Το συμπέρασμα αυτό υποστηρίζεται από τη νομολογία του Δικαστηρίου (βλ. ανωτέρω σημείο 3.1.).

6.3. Άρθρο 7

Τα κράτη μέλη δεν δικαιούνται να θεσπίζουν δεσμευτικές τεχνικές προδιαγραφές σχετικές με την ποιότητα ή την απόδοση του ηλεκτρολογικού υλικού.

Πράγματι ο σκοπός της οδηγίας έγκειται κυρίως στο να επιτρέπει την ελεύθερη κυκλοφορία του ηλεκτρολογικού υλικού που ανταποκρίνεται στους στόχους ασφαλείας που έχουν καθοριστεί.

Ο στόχος αυτός θα γινόταν αντιληπτός εφόσον τα κράτη μέλη είχαν τη δυνατότητα να εξαρτήσουν τη διάθεση στην αγορά σχετικών προϊόντων από άλλους όρους, όπως η τήρηση ορισμένων κανόνων ποιότητας, αποδόσεως ή άλλους.

6.4. Άρθρο 4

Η αμοιβαία αναγνώριση των σημάτων και πιστοποιητικών πιστότητας είναι επίσης υποχρεωτική για τις επιχειρήσεις διανομής ηλεκτρικού ρεύματος δυνάμει του άρθρου 4. Οι τελευταίες δεν μπορούν λοιπόν να εξαρτούν τη σύνδεση στο δίκτυο και την ηλεκτροδότηση των καταναλωτών από το εάν το ηλεκτρολογικό υλικό διαθέτει καθορισμένο σήμα πιστότητας (π.χ. εθνικό). Είναι υποχρεωμένες να αποδεχθούν στον ίδιο βαθμό τα σήματα που περιέχουν οι εξουσιοδοτημένοι οργανισμοί όλων των κρατών μελών, καθώς και τις δηλώσεις και εκθέσεις πιστότητας που αναφέρονται στα άρθρα 10 και 8 παράγραφος 2. Οι γενικοί όροι εγγραφής συνδρομητών σ’ αυτές πρέπει να το αναφέρουν σαφώς. Η συνεπής εκπλήρωση της εν λόγω υποχρεώσεως, για την τήρηση της οποίας τα κράτη μέλη πρέπει να μεριμνούν, θα είναι σε θέση, ταυτόχρονα, να στερήσει από κάθε σχετικό συμφέρον ορισμένες ασφαλιστικές εταιρείες οι οποίες συνηθίζουν να απαιτούν από τον αγοραστή τη χρήση υλικών που φέρουν καθορισμένο σήμα πιστότητας.

6.5. Άρθρο 9

6.5.1 Η λήψη από τα κράτη μέλη οποιουδήποτε μέτρου που περιορίζει την ελεύθερη κυκλοφορία ή τη διάθεση στην αγορά ηλεκτρολογικού υλικού που συνοδεύεται από σήματα, πιστοποιητικά, εκθέσεις ή δηλώσεις πιστότητας που αναφέρονται στα άρθρα 8 παράγραφοι 2 και 10, είναι δυνατή μόνο στο πλαίσιο της κοινοτικής διαδικασίας της ρήτρας διασφαλίσεως που προβλέπεται στο άρθρο 9. Η τήρηση της εν λόγω διαδικασίας αποτελεί προϋπόθεση εγκυρότητας των εθνικών μέτρων που παρεκκλίνουν των δικαιωμάτων διαθέσεως στο εμπόριο και ελεύθερης κυκλοφορίας.

Μόνο μία διοικητική αρχή υπεύθυνη εξ ονόματος του κράτους μέλους και αρμόδια να συμμετάσχει στην εξέλιξη της διαδικασίας αυτής είναι σε θέση να προβεί στη λήψη τέτοιων περιοριστικών μέτρων. Πράγματι το Δικαστήριο έχει ρητά αποκλείσει τις δικαστικές αρχές, εκτός της περιπτώσεως του άρθρου 8, όταν δεν έχει ακόμη υποβληθεί έκθεση πιστότητας. Μόνο στην περίπτωση αυτή είναι σε θέση μία δικαστική αρχή να προβεί στη λήψη περιοριστικού μέτρου.

6.5.2. Το άρθρο 9 αναφέρει ότι το κράτος μέλος που καταφεύγει σε τέτοια μέτρα, έχει την υποχρέωση να ενημερώνει αμέσως - παραθέτοντας τα κίνητρα της αποφάσεώς του και της μη συμμορφόσεως του υλικού - όλα τα άλλα κράτη μέλη καθώς και την Επιτροπή, η οποία δίνει στην εν λόγω διοικητική διαδικασία τη συνέχεια που περιγράφεται στο εν λόγω άρθρο.

Η ευθύνη της μη συμμορφώσεως βαρύνει το κράτος μέλος που διατυπώνει το σχετικό ισχυρισμό. Τα μέτρα που κοινοποιούνται stgm Επιτροπή πρέπει λοιπόν να συνοδεύονται από λεπτομερή αιτιολόγηση στην οποία να αναφέρονται ιδίως οι λόγοι για τους οποίους οι στόχοι ασφαλείας που αναφέρονται στο άρθρο δεν τηρούνται από το εν λόγω υλικό. Κατά συνέπεια δεν αρκεί να αναφερθεί π.χ. ότι το υλικό δεν ανταποκρίνεται στο ένα ή το άλλο εθνικό πρότυπο της χώρας που εφαρμόζει τη ρήτρα διασφαλίσεως.

6.5.3. Όταν το μέτρο, εξαιτίας της ελλείψεως ή ανεπάρκειας αιτιολογήσεως, είναι έκδηλα μη δικαιολογημένο, η Επιτροπή επιφυλάσσεται να προσφύγει στη διαδικασία του άρθρου 169 της συνθήκης. Παρέχει επαρκή δημοσιότητα στις διαδικασίες που τίθενται σε λειτουργία προς το σκοπό αυτό. Η Επιτροπή εξάλλου, εξετάζει το ενδεχόμενο της δημοσιεύσεως στην Επίσημη Εφημερίδα των συστάσεων και γνωμών που θα διατυπώσει όταν ολοκληρωθεί η διαδικασία του άρθρου 9.

Ανακοίνωση της Επιτροπής βάσει του άρθρου 115 της συνθήκης ΕΟΚ

Η Επιτροπή, με απόφαση της 8ης Μαρτίου 1982 βάσει του άρθρου 115 της συνθήκης ΕΟΚ, απέρριψε την αίτηση της Ιταλικής Δημοκρατίας περί εξουσιοδοτήσεως για τη μη εφαρμογή της κοινοτικής μεταχειρίσεως όσον αφορά τις εισαγωγές προϊόντων κατηγορίας 2 της κλάσεως 55.09 του Κοινού Δασμολογίου, καταγωγής Ρουμανίας, που τίθενται σε ελεύθερη κυκλοφορία στα άλλα κράτη μέλη.