EL Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης L 57/29

ΑΠΌΦΑΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΉΣ

της 24ης Μαρτίου 2010

σχετικά με την κρατική ενίσχυση C 4/03 (πρώην NN 102/02) που χορήγησε η Ιταλία υπέρ της WAM SpA

[κοινοποιηθείσα υπό τον αριθμό C(2010) 1711 cor.]

(Το κείμενο στην ιταλική γλώσσα είναι το μόνο αυθεντικό)

(Κείμενο που παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον ΕΟΧ)

(2011/134/ΕΕ)

Η ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ,

Έχοντας υπόψη τη συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και ιδίως το άρθρο 108 παράγραφος 2 πρώτο εδάφιο (1),

Έχοντας υπόψη τη συμφωνία για τον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο, και ιδίως το άρθρο 62 παράγραφος 1 στοιχείο α),

Έχοντας υπόψη την απόφαση με την οποία η Επιτροπή αποφάσισε να κινήσει τη διαδικασία του άρθρου 108 παράγραφος 2 της ΣΛΕΕ όσον αφορά την ενίσχυση C 4/2003 (πρώην NN 102/02) (2),

Αφού κάλεσε τους ενδιαφερόμενους να υποβάλουν τις παρατηρήσεις τους σύμφωνα με τα ανωτέρω άρθρα και έχοντας υπόψη αυτές τις παρατηρήσεις,

Εκτιμώντας τα ακόλουθα:

I. ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ

(1) Με επιστολή της 26ης Ιουλίου 1999, η Επιτροπή έλαβε καταγγελία εναντίον της WAM Engineering Ltd, η οποία περιείχε τον ισχυρισμό ότι στην WAM Spa είχαν χορηγηθεί από την Ιταλία παράνομες κρατικές επιχορηγήσεις.

(2) Με επιστολές της 5ης Αυγούστου 1999 και της 10ης Σεπτεμβρίου 1999, ζητήθηκαν πληροφορίες από τις ιταλικές αρχές. Ο καταγγέλλων διαβίβασε περαιτέρω πληροφορίες με επιστολή της 2ας Σεπτεμβρίου 1999. Με επιστολή της 13ης Δεκεμβρίου 1999, η Επιτροπή διαβίβασε στον καταγγέλλοντα την απάντηση των ιταλικών αρχών, η οποία είχε υποβληθεί με επιστολή της 11ης Οκτωβρίου 1999, και ανακοίνωσε την πρόθεσή της να κινήσει διαδικασία επίσημης έρευνας.

(3) Ταυτοχρόνως, ήταν σε εξέλιξη έρευνα για τα εθνικά καθεστώτα στήριξης στις άμεσες ξένες επενδύσεις με προορισμό τις τρίτες χώρες, η οποία αναμενόταν να οδηγήσει σε σχετική ανακοίνωση της Επιτροπής.

(4) Με επιστολή της 18ης Δεκεμβρίου 2001, η Επιτροπή ζήτησε από την Ιταλία συμπληρωματικές πληροφορίες, μετά από νέες ενέργειες του καταγγέλλοντος (δύο υπομνήσεις εστάλησαν στην Επιτροπή με επιστολές της 31ης Μαρτίου 2000 και της 11ης Οκτωβρίου 2000), λαμβανομένου υπόψη επίσης ότι η Επιτροπή είχε αναβάλει την έρευνα στις άμεσες ξένες επενδύσεις.

(5) Υπό το πρίσμα των πληροφοριών που παρασχέθηκαν με επιστολές της 20ής Φεβρουαρίου 2002 και της 27ης Μαρτίου 2002, με επιστολή της 12ης Απριλίου 2002 υποβλήθηκαν περαιτέρω ερωτήσεις στις ιταλικές αρχές.

(6) Οι ιταλικές αρχές απάντησαν με επιστολή της 21ης Μαΐου 2002. Με επιστολή της 5ης Ιουνίου 2002, η Επιτροπή πληροφόρησε τις ιταλικές αρχές ότι θεωρούσε ελλιπείς τις πληροφορίες που της είχαν διαβιβάσει και ζήτησε από αυτές να παράσχουν τις υπόλοιπες πληροφορίες και περαιτέρω διευκρινίσεις, εντός είκοσι εργάσιμων ημερών από τη λήψη της επιστολής.

(7) Επειδή δεν ελήφθη απάντηση και παρότι οι ιταλικές αρχές, με επιστολή της 25ης Ιουνίου 2002, είχαν ζητήσει παράταση της αρχικά προβλεφθείσας προθεσμίας μέχρι τις 31 Ιουλίου, η Επιτροπή εξέδωσε, στις 26 Σεπτεμβρίου 2002, εντολή παροχής πληροφοριών, σύμφωνα με το άρθρο 10 παράγραφος 3, του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 659/1999, του Συμβουλίου, της 22ας Μαρτίου 1999, για τη θέσπιση λεπτομερών κανόνων εφαρμογής του άρθρου 93 της συνθήκης ΕΚ (3) (εφεξής: «ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 659/1999»). Εν τω μεταξύ, η υπόθεση είχε μεταφερθεί στο μητρώο μη κοινοποιηθεισών ενισχύσεων, με αριθμό NN 102/2002.

(8) Με επιστολές της 26ης Ιουνίου 2002 και της 4ης Οκτωβρίου 2002, ο καταγγέλλων ενημερώθηκε για τις εξελίξεις που αφορούσαν αυτόν τον φάκελο. Με επιστολή της 31ης Οκτωβρίου 2002, ο καταγγέλλων ζήτησε να λάβει γνώση για το αποτέλεσμα της προαναφερθείσας εντολής.

(9) Οι ιταλικές αρχές χορήγησαν τις ζητηθείσες πληροφορίες με επιστολή της 16ης Οκτωβρίου 2002 και διαβίβασαν περαιτέρω στοιχεία με επιστολή της 24ης Οκτωβρίου 2002.

(10) Με επιστολή της 24ης Ιανουαρίου 2003, η Επιτροπή πληροφόρησε την Ιταλία σχετικά με την απόφασή της να κινήσει τη διαδικασία του άρθρου 88 παράγραφος 2 της συνθήκης ΕΚ, νυν άρθρο 108 παράγραφος 2 της ΣΛΕΕ, όσον αφορά την εν λόγω ενίσχυση (4).

(11) Ο καταγγέλλων ενημερώθηκε σχετικά με επιστολή της 29ης Ιανουαρίου 2003.

(12) Επειδή δεν είχε ακόμη λάβει αυτή την επιστολή, ο καταγγέλλων έστειλε στην Επιτροπή υπόμνηση με επιστολή της 10ης Φεβρουαρίου 2003.

(13) Μετά από την ανακοίνωση στις ιταλικές αρχές της κίνησης της διαδικασίας η WAM SpA έστειλε αμέσως επιστολή στην Επιτροπή (επιστολή της 10ης Φεβρουαρίου 2003).

(14) Με επιστολή της 27ης Φεβρουαρίου 2003, η Ιταλία ζήτησε παράταση, μέχρι τις 7 Μαρτίου 2003, της προθεσμίας 15 ημερών για την υποβολή των παρατηρήσεων όσον αφορά το απόρρητο, όπως ορίζεται στην απόφαση της Επιτροπής.

(15) Με επιστολή της 10ης Μαρτίου 2003, η Ιταλία ζήτησε από την Επιτροπή να μη δημοσιεύσει την απόφαση, δεδομένης της βούλησης του δικαιούχου να επιστρέψει την ενίσχυση, όπως δήλωσε η ίδια η WAM SpA, με επιστολή της 13ης Μαρτίου 2003 η οποία εστάλη απευθείας στην Επιτροπή.

(16) Με επιστολή της 18ης Μαρτίου 2003, η Επιτροπή επεσήμανε ότι, για να αποφευχθεί η δημοσίευση, ήταν απαραίτητο να ληφθεί η τελική απόφαση για το κλείσιμο της υπόθεσης, η οποία προϋπέθετε ότι είχε προηγουμένως προσκομισθεί απόδειξη ότι οι δύο δόσεις της ενίσχυσης, προσαυξημένες με τους τόκους υπολογισμένους κατά τρόπο εγκεκριμένο από την Επιτροπή, θα είχαν πράγματι ανακτηθεί.

(17) Επειδή το ποσό που προτάθηκε από την ιταλική κυβέρνηση με επιστολή της 13ης Μαΐου 2003 ήταν σημαντικά κατώτερο από την πρώτη εκτίμηση του ισοδύναμου επιχορήγησης της ενίσχυσης που είχε υπολογισθεί από την Επιτροπή βάσει των στοιχείων που ήταν διαθέσιμα κατά την κίνηση της διαδικασίας, η Επιτροπή πληροφόρησε την Ιταλία με επιστολή της 22ας Μαΐου 2003 ότι, επειδή το προτεινόμενο προς επιστροφή ποσό κρίθηκε ότι δεν πληρούσε τα κριτήριά της, η δημοσίευση θα πραγματοποιείτο σε σύντομο χρονικό διάστημα.

(18) Με επιστολή της 13ης Ιουνίου 2003, ο καταγγέλλων ζήτησε πληροφορίες σχετικά με τη δημοσίευση της απόφασης. Η Επιτροπή απάντησε με επιστολή της 18ης Ιουνίου 2003. Την ίδια ημέρα έστειλε στον καταγγέλλοντα περαιτέρω ανακοίνωση μέσω ηλεκτρονικού ταχυδρομείου για να τον πληροφορήσει εγκαίρως για το γεγονός ότι η δημοσίευση είχε μόλις λάβει χώρα.

(19) Με επιστολή της 1ης Ιουλίου 2003, της οποίας προηγήθηκε φαξ (που απεστάλη την ίδια ημέρα), η WAM SpA υπέβαλε αίτηση πρόσβασης σε ολόκληρο τον φάκελο, αίτηση που η Επιτροπή απέρριψε με επιστολή της 14ης Ιουλίου 2003.

(20) Με επιστολή της 20ής Ιουνίου 2003, η WAM SpA απάντησε απευθείας στην ανακοίνωση με την οποία η Επιτροπή πληροφορούσε την Ιταλία ότι είχε προβεί σε δημοσίευση της απόφασης. Η Επιτροπή απάντησε με επιστολή της 11ης Ιουλίου 2003.

(21) Με επιστολή της 27ης Ιουνίου 2003, ο καταγγέλλων εξέφρασε την πρόθεσή του να απαιτήσει αποζημίωση από την WAM SpA για τις υποστείσες ζημίες, σε περίπτωση που η τελική απόφαση της Επιτροπής ήταν αρνητική και ζήτησε να τηρηθεί ενήμερος σχετικά με τη διαδικασία που επρόκειτο να ακολουθηθεί.

(22) Με επιστολή της 4ης Ιουλίου 2003, η Morton Machine Company Limited ανακοίνωσε ότι είχε κληθεί σε δίκη ενώπιον ιταλικού δικαστηρίου από τη WAM SpA, που από την πλευρά της απαιτούσε αποζημίωση, και ζήτησε από την Επιτροπή κατά πόσον αυτή θα μπορούσε να επιτύχει την απόσυρση αυτής της κλήτευσης.

(23) Με επιστολή της 10ης Ιουλίου 2003, η Επιτροπή απάντησε σε αμφότερες τις επιστολές της Morton Machines Company.

(24) Με επιστολή της 16ης Ιουλίου 2003, τα ενδιαφερόμενα τρίτα μέρη υπέβαλαν τις παρατηρήσεις τους και ζήτησαν την τήρηση του απορρήτου.

(25) Στις 23 Ιουλίου 2003 πραγματοποιήθηκε συνεδρίαση μεταξύ των υπηρεσιών της Επιτροπής και των ιταλικών αρχών, Πριν από τη συνεδρίαση, οι ιταλικές αρχές είχαν παράσχει ορισμένες πληροφορίες με επιστολή της 22ας Ιουλίου 2003, που πρωτοκολλήθηκε στις 25 Ιουλίου 2003, ημερομηνία λήψης της. Άλλες πληροφορίες εστάλησαν στην Επιτροπή, με επιστολή της 8ης Αυγούστου 2003, απευθείας από το γραφείο του πρωθυπουργού (τμήμα για τον συντονισμό των κοινοτικών πολιτικών).

(26) Με επιστολή της 21ης Αυγούστου 2003, η Μοrton Machine Company Limited ρώτησε κατά πόσον είχε ήδη εκδοθεί τελική απόφαση και ζήτησε να τηρηθεί ενήμερη σχετικά με την εξέλιξη της κατάστασης. Η Επιτροπή απάντησε με επιστολή της 28ης Αυγούστου 2003.

(27) Με επιστολή της 19ης Σεπτεμβρίου 2003, η Ιταλία υπέβαλε στην Επιτροπή τις παρατηρήσεις της επί της απόφασης κίνησης της διαδικασίας επίσημης έρευνας.

(28) Με επιστολή της 3ης Νοεμβρίου 2003, η Ιταλία διαβίβασε τα σχόλιά της επί των παρατηρήσεων που κοινοποιήθηκαν από τα τρίτα ενδιαφερόμενα μέρη.

(29) Σε συνέχεια της αίτησης αποζημίωσης της WAM SpA της 30ής Ιουλίου 2003, επιβεβαιώθηκε από τη Γενική Γραμματεία, με επιστολή της 16ης Σεπτεμβρίου 2003, η απόρριψη πρόσβασης στα έγγραφα.

(30) Οι φάκελοι που έλειπαν από την απάντηση της 19ης Σεπτεμβρίου 2003 απεστάλησαν από την Ιταλία με επιστολή της 4ης Ιανουαρίου 2004.

(31) Στις 19 Μαΐου 2004, η Επιτροπή εξέδωσε απόφαση δυνάμει του άρθρου 7 παράγραφοι 3 και 5 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 659/1999 (5).

(32) Τόσο η WAM SpA όσο και η Ιταλία υπέβαλαν προσφυγή κατά της απόφασης της Επιτροπής της 19ης Μαΐου 2004 ενώπιον του Πρωτοδικείου. Το Πρωτοδικείο, συνεκδίκασε τις υποθέσεις και εξέδωσε στις 6 Σεπτεμβρίου 2006 απόφαση ακύρωσης της απόφασης της Επιτροπής, διότι αυτή δεν είχε παράσχει το κατάλληλο αιτιολογικό ώστε να αποδείξει ότι, στις περιστάσεις της υπόθεσης, οι ενισχύσεις θα μπορούσαν να είχαν επηρεάσει τις συναλλαγές και τον ανταγωνισμό στην αγορά ΕΕ (6).

(33) Η Επιτροπή υπέβαλε αίτηση αναιρέσεως της απόφασης του Πρωτοδικείου. Στις 30 Απριλίου 2009 το Δικαστήριο απέρριψε την αίτηση αναιρέσεως της Επιτροπής (7).

II. ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΗΣ ΕΝΙΣΧΥΣΗΣ

(34) Η WAM SpA είναι εταιρεία ιταλικού δικαίου με έδρα στο Cavezzo, Ιταλία. Κατά την υπό εξέταση περίοδο – από το 1995 έως το 2000 – δραστηριοποιείτο στον τομέα παραγωγής και εμπορίας ατέρμονων κοχλιών, κοχλιών, συλλεκτήρων σκόνης και βαλβίδων για βιομηχανικές εγκαταστάσεις. Σ’ αυτές τις αγορές, ο αριθμός παραγωγών ΕΕ είναι υψηλός. Κυρίως στον τομέα των συλλεκτήρων σκόνης, η WAM SpA είχε να αντιμετωπίσει μια σειρά ανταγωνιστών παραγωγών ΕΕ μεγαλύτερου μεγέθους, που διέθεταν προηγμένες τεχνολογίες και καλά ανεπτυγμένη εμπορική δομή (8).

(35) Όσον αφορά την παρουσία της WAM SpA στην ιταλική αγορά, το μερίδιο αγοράς που κατείχε η εταιρεία στον τομέα των ατέρμονων κοχλιών για τσιμέντο ήταν ίση με 60 % το 1991, 50 % το 2000 και 55 % το 2003. Αντιθέτως, όσον αφορά τους συλλεκτήρες σκόνης, το μερίδιο αγοράς της WAM SpA σ’ αυτό τον τομέα ήταν 40 % το 1991, και κατόπιν έφθασε το 50 % το 2000 και το 60 % το 2003 (9).

(36) Αρχής γενομένης από το 1997, η WAM SpA επέκτεινε τις πωλήσεις της και στις αγορές άλλων κρατών μελών της Ένωσης, ιδίως στη Δυτική Γερμανία και στη Γαλλία: το 2000 το μερίδιο αγοράς που κατείχε η επιχείρηση στον τομέα των ατέρμονων κοχλιών για τσιμέντο ήταν 70 % στη Γαλλία και στη Γερμανία και 60 % στο Ηνωμένο Βασίλειο, ενώ όσον αφορά τους συλλεκτήρες σκόνης το μερίδιο αγοράς της WAM SpA ήταν ίσο με 50 % στη Γαλλία, 20 % στη Γερμανία και 10 % στο Ηνωμένο Βασίλειο (10).

(37) Το 1994 ιδρύθηκε μια θυγατρική στην Ιαπωνία, η WAM Ιαπωνίας, εξειδικευμένη στην εμπορία των δύο προϊόντων δηλαδή των συλλεκτήρων σκόνης και των βαλβίδων που παράγονται στην Ιταλία, των οποίων το κόστος μεταφοράς ήταν σχετικά χαμηλό. Το 1995 ιδρύθηκε μια θυγατρική στην Κίνα, υπό μορφή κοινής επιχείρησης διαχειριζόμενης από κοινού με έναν τοπικό εταίρο και ακολούθως, αρχής γενομένης από το 1998, ως θυγατρική που ανήκε εξ ολοκλήρου στη Wam SpA (11).

(38) Κατά την υπό εξέταση περίοδο, η WAM SpA κατείχε επίσης 84 % του μετοχικού κεφαλαίου της «WAM Engineering Ltd», εταιρεία αγγλικού δικαίου με έδρα το Tewkesbury, στο Ηνωμένο Βασίλειο. Το τμήμα αγοράς στο οποίο δραστηριοποιείτο η WAM Engineering Ltd ήταν ο σχεδιασμός, η παραγωγή και η πώληση μηχανημάτων βιομηχανικής ανάμειξης που χρησιμοποιούνται κυρίως στη βιομηχανία τροφίμων, χημικών, φαρμακευτικών και περιβαλλοντικών προϊόντων.

(39) Ο καταγγέλλων, αναφερόμενος στην πολιτική τιμών που ασκούσε η WAM Engineering Ltd στο Ηνωμένο Βασίλειο, υποστήριξε ότι η εταιρεία ήταν σε θέση να προσφέρει τα ίδια προϊόντα (μηχανήματα βιομηχανικής ανάμειξης) που η ίδια παρήγε και εμπορευόταν, σε περίπου εν τρίτο των τιμών του – ποσό που κατά τη γνώμη του αντιστοιχούσε μετά βίας στο κόστος των πρώτων υλών, απαραίτητων για την παραγωγή των ίδιων των μηχανημάτων, χάρη, κατά την άποψή του, στις χρηματοδοτήσεις της ιταλικής κυβέρνησης, που χορηγούντο ιδίως δυνάμει του νόμου αριθ. 394 της 29ης Ιουλίου 1981 (εφεξής: νόμος 394/81).

(40) Σύμφωνα με τον καταγγέλλοντα, στο πλαίσιο του νόμου 394/81, χορηγήθηκε στην WAM Engineering Ltd οικονομική στήριξη για προγράμματα εμπορικής διείσδυσης σε χώρες που δεν ανήκουν στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Ο νόμος 394/81 φαίνεται ιδίως ότι είχε στηρίξει τις ιταλικές επιχειρήσεις που σκόπευαν να συστήσουν θυγατρική εταιρεία στο εξωτερικό υπό μορφή γραφείων αντιπροσωπείας, θυγατρικών πωλήσεων και αποθηκών.

(41) Οι ιταλικές αρχές επιβεβαίωσαν ότι χορήγησαν στην WAM SpA το 1995 ενισχύσεις υπό μορφή χαμηλότοκων δανείων για ποσό ίσον με 2 281 450 000 ITL (που αντιστοιχούν σε περίπου 1,18 εκατ. ευρώ) για σχέδια στην Ιαπωνία, Νότια Κορέα και Ταϊβάν. Σύμφωνα με τις ιταλικές αρχές, στην πραγματικότητα χορηγήθηκε στον δικαιούχο ένα χαμηλότοκο δάνειο για ποσό ίσο με 1 358 505 421 ITL (ίσον με περίπου 0,7 εκατ. ευρώ), δεδομένου ότι τα σχέδια που προβλέπονταν στην Κορέα και στην Ταϊβάν δεν πραγματοποιήθηκαν εξαιτίας της οικονομικής κρίσης που έπληξε αυτές τις χώρες.

(42) Το χαμηλότοκο δάνειο ανερχόταν σε ποσοστό 85 % των επιλέξιμων δαπανών. Η ενίσχυση των επιτοκίων μπορούσε να φθάσει μέχρι και το 60 % του επιτοκίου αναφοράς. Το δάνειο έπρεπε να εξοφληθεί σε πέντε έτη, με γραμμική μέθοδο και ίσες εξαμηνιαίες δόσεις, ενώ ο τόκος υπολογίζεται επί του υπολοίπου ανεξόφλητου ποσού. Προβλεπόταν περίοδος χάριτος δύο ετών.

(43) Το επιδοτούμενο επιτόκιο του συγκεκριμένου δανείου ίσο με 4,4 %, υπολογίστηκε σε σχέση με το αγοραίο επιτόκιο 11 %. Υπό το πρίσμα των ανωτέρω και βάσει των πληροφοριών που ήταν διαθέσιμες κατά την κίνηση της διαδικασίας, η ένταση της ενίσχυσης φαινόταν να είναι ίση με μεικτό ισοδύναμο ενίσχυσης 16,38 %, που αντιστοιχεί σε ενίσχυση 222,523 εκατ. ITL (περίπου 115 000 ευρώ).

(44) Οι επιλέξιμες δαπάνες αυτής της ενίσχυσης υποδιαιρέθηκαν σε δύο κατηγορίες: δαπάνες για τις μόνιμες δομές στο εξωτερικό και έξοδα για τις δραστηριότητες εμπορικής προώθησης. Οι ληφθείσες υπόψη δαπάνες, εκφρασμένες σε εκατ. ITL, αναγράφονται στον ακόλουθο πίνακα: (σε εκατ. ITL) ΕΠΙΛΕΞΙΜΕΣ ΔΑΠΑΝΕΣ ΧΟΡΗΓΗΘΕΝΤΑ ΔΑΝΕΙΑ ΜΟΝΙΜΕΣ ΔΟΜΕΣ Ενοίκια, ασφάλιστρα, υπηρεσίες κοινής ωφελείας 122,56 Λειτουργικές δαπάνες (συγκεκριμένα σχετικά με το προσωπικό, την επίπλωση και τον εξοπλισμό των μονίμων δομών) 556,94 Μοντέλα έκθεσης 38,23 Παροχή συμβουλών 29,43 Υποσύνολο 1 747,18 ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΠΡΟΩΘΗΣΗ Αποθήκευση των εμπορευμάτων 456,28 Μελέτες αγοράς 40,95 Συμμετοχή σε εμπορικές εκθέσεις 12,19 Διαφημίσεις 94,39 Ταξίδια εργασίας 7,52 Υποσύνολο 2 611,33 Γενικό σύνολο 1 358,51

(45) Επιπλέον, με επιστολή της 21ης Μαΐου 2002, οι ιταλικές αρχές, σε αίτημα πληροφοριών από μέρους της Επιτροπής, δήλωσαν ότι στις 9 Νοεμβρίου 2000 είχε χορηγηθεί στην WAM SpA ένα άλλο χαμηλότοκο δάνειο, κατ’ εφαρμογή του ίδιου καθεστώτος, για ποσό 1 940 579 808 ITL (που αντιστοιχεί περίπου σε 1 εκατ. EUR).

(46) Η Επιτροπή δεν διέθετε, κατά την κίνηση της διαδικασίας, καμιά συγκεκριμένη πληροφορία γι’ αυτή τη συμπληρωματική ενίσχυση.

III. ΛΟΓΟΙ ΠΟΥ ΔΙΚΑΙΟΛΟΓΟΥΝ ΤΗΝ ΚΙΝΗΣΗ ΤΗΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑΣ

(47) Οι ιταλικές αρχές υποστήριξαν, στην επιστολή τους της 21ης Μαΐου 2002, ότι η ενίσχυση που χορηγήθηκε στη WAM SpA το 1995 δυνάμει του νόμου 394/81, ήταν σημαντικά χαμηλότερη από το όριο «de minimis» και ότι καμία άλλη ενίσχυση «de minimis» δεν είχε χορηγηθεί στον ίδιο αποδέκτη κατά τη διάρκεια της ίδιας τριετίας. Επιπλέον, υπογράμμισαν ότι η ενίσχυση δεν θα μπορούσε κατά κανένα τρόπο να θεωρηθεί άμεσα συνδεδεμένη με τις εξαχθείσες ποσότητες.

(48) Η Επιτροπή παρατήρησε ότι το μεγαλύτερο μέρος των επιλέξιμων δαπανών που ελήφθησαν υπόψη για τη συγκεκριμένη ενίσχυση που χορηγήθηκε στη WAM SpA από το 1995 – όπως οι δαπάνες για ενοίκια, ασφάλιστρα και υπηρεσίες κοινής ωφελείας και οι δαπάνες λειτουργίας (ιδίως δαπάνες προσωπικού, επίπλωσης και εξοπλισμού) – που αφορούν μια μόνιμη εμπορική έδρα στο εξωτερικό, θα μπορούσαν να είχαν θεωρηθεί ενισχύσεις για τη δημιουργία και τη λειτουργία δικτύου διανομής.

(49) Κατ’ αναλογία, σύμφωνα με την Επιτροπή, οι δαπάνες σχετικά με παροχή υπηρεσιών σχετικά με τις μόνιμες δομές στο εξωτερικό, διαφημίσεις και ταξίδια εργασίας θα έπρεπε να είχαν θεωρηθεί τρέχουσες δαπάνες συνδεόμενες με την εξαγωγική δραστηριότητα.

(50) Στην απόφασή της για την κίνηση της διαδικασίας επίσημης έρευνας, η Επιτροπή όρισε ότι, σύμφωνα με την τελευταία παράγραφο της ανακοίνωσης της Επιτροπής για τον καθορισμό των εφαρμοστέων κανόνων για την αξιολόγηση παράνομης κρατικής ενίσχυσης (12), όταν τη στιγμή της απόφασης, οι κατευθυντήριες γραμμές αντικαταστάθηκαν από ένα κανονισμό, η Επιτροπή θεωρεί ότι, οι κανόνες οι οποίοι προβλέπονται στον κανονισμό ισχύουν εφόσον είναι ευνοϊκότεροι από τους κανόνες των κατευθυντηρίων γραμμών. Κατά συνέπεια, στην απόφαση κίνησης της διαδικασίας επίσημης έρευνας, η Επιτροπή παρατήρησε ότι, σε ό,τι αφορά τις ενισχύσεις «de minimis», πρέπει να εφαρμοστούν, καταρχήν, οι διατάξεις του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 69/2001 της Επιτροπής για την εφαρμογή των άρθρων 87 και 88 της συνθήκης ΕΚ στις ενισχύσεις ήσσονος σημασίας («de minimis») (13) (εφεξής: ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 69/2001).

(51) Ωστόσο, ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 69/2001 δεν εφαρμοζόταν στις ενισχύσεις για δραστηριότητες που σχετίζονταν με τις εξαγωγές, δηλαδή στις ενισχύσεις άμεσα συνδεόμενες με τις εξαγόμενες ποσότητες, καθώς και με τη δημιουργία και τη λειτουργία δικτύου διανομής ή με άλλες τρέχουσες δαπάνες που συνδέονται με την εξαγωγική δραστηριότητα, όπως προβλέπεται στο άρθρο 1 στοιχείο β).

(52) Όσον αφορά τη συμμόρφωση της εν λόγω ενίσχυσης με τις σχετικές διατάξεις «de minimis», θα πρέπει να σημειωθεί ότι στην απόφαση κίνησης της διαδικασίας επίσημης έρευνας η Επιτροπή όρισε ότι οι κοινοτικοί κανόνες για τις κρατικές ενισχύσεις στις ΜΜΕ του 1992 (14) (εφεξής: οι κανόνες για τις ΜΜΕ του 1992) δεν απέκλειαν ρητώς τις εξαγωγικές ενισχύσεις, αλλά όριζαν ένα κατώτατο όριο της ενίσχυσης «de minimis», ίσο με 50 000 ECU.

(53) Υπό το πρίσμα των ανωτέρω, στην απόφαση κίνησης της διαδικασίας επίσημης έρευνας η Επιτροπή διατύπωσε αμφιβολίες όσον αφορά το γεγονός ότι η ενίσχυση που χορηγήθηκε στη WAM SpA το 1995 δυνάμει του νόμου 394/81 μπορούσε να θεωρηθεί σύννομη με οποιονδήποτε σχετικό κανόνα «de minimis».

(54) Επιπλέον, βάσει προκαταρκτικής εξέτασης, η Επιτροπή έτρεφε σοβαρές αμφιβολίες για το κατά πόσο, δυνάμει οιασδήποτε διάταξης, η ενίσχυση στη WAM SpA μπορούσε να θεωρηθεί συμβιβάσιμη με τη συνθήκη ΕΚ, νυν συνθήκη ΣΛΕΕ.

(55) Κατά την κίνηση της διαδικασίας επίσημης έρευνας, η Επιτροπή δεν είχε στη διάθεσή της πληροφορίες σχετικά με οποιαδήποτε συγκεκριμένη άποψη – όπως η ένταση της ενίσχυσης και οι επιλέξιμες δαπάνες – της ενίσχυσης «όμιλος WAM» (όπως τον όρισαν οι ιταλικές αρχές) που χορηγήθηκε το 2000, πάντοτε υπό μορφή χαμηλότοκου δανείου, δυνάμει του νόμου 394/81, αφού οι ιταλικές αρχές δεν είχαν χορηγήσει σχετικές πληροφορίες.

(56) Κατά συνέπεια, σ’ εκείνο το στάδιο της διαδικασίας, η Επιτροπή δεν ήταν σε θέση να εκτιμήσει με ακρίβεια τη συγκεκριμένη ενίσχυση. Ωστόσο, η Επιτροπή είχε εκφράσει αμφιβολίες σχετικά με το κατά πόσο – επειδή είχε τον ίδιο σκοπό και είχε χορηγηθεί σύμφωνα με την ίδια νομική βάση της ενίσχυσης που χορηγήθηκε το 1995 – η ενίσχυση μπορούσε να θεωρηθεί σύμφωνη με τις διατάξεις της τότε συνθήκης ΕΚ, νυν ΣΛΕΕ, βάσει οιασδήποτε σχετικής διάταξης.

(57) Επιπλέον, οι ιταλικές αρχές υπογράμμισαν στην επιστολή τους της 24ης Οκτωβρίου 2002 ότι καμία ενίσχυση δεν είχε ποτέ χορηγηθεί άμεσα στην «WAM Engineering» και ότι δεν υπήρχε καμία επιχείρηση μ’ αυτό το όνομα εγγεγραμμένη στο ιταλικό μητρώο επιχειρήσεων. Η Επιτροπή πάντως είχε παρατηρήσει ότι καταρχάς, η «WAM SpA» κατείχε το 84 % των μετοχών της «WAM Engineering Ltd». Δεύτερον, η Επιτροπή είχε παρατηρήσει ότι οι ιταλικές αρχές είχαν αναγγείλει, ήδη με την επιστολή τους της 11ης Οκτωβρίου 1999, ότι η «WAM SpA» είχε τύχει χαμηλότοκου δανείου δυνάμει του νόμου 394/81, προσθέτοντας, με επιστολή της 21ης Μαΐου 2002, ότι στον «όμιλο WAM» είχε χορηγηθεί ένα άλλο χαμηλότοκο δάνειο, βάσει του ίδιου καθεστώτος, στις 9 Νοεμβρίου 2000.

IV. ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΤΩΝ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΜΕΝΩΝ ΜΕΡΩΝ

(58) Όσον αφορά την απόφαση κίνησης της διαδικασίας επίσημης έρευνας ελήφθησαν παρατηρήσεις από μέρους ενός τρίτου ενδιαφερόμενου στην εν λόγω υπόθεση, ο οποίος ζήτησε να μη γίνει γνωστή η ταυτότητά του.

(59) Στις παρατηρήσεις του, το τρίτο ενδιαφερόμενο μέρος εκφράζει την εκτίμησή του για τις προσπάθειες που κατέβαλε η Επιτροπή για να αποκαταστήσει κανονικές συνθήκες ανταγωνισμού στον εν λόγω τομέα και παραπονείται για την απώλεια τεχνογνωσίας και θέσεων εργασίας εξαιτίας της θέσης της WAM SpA στην αγορά.

(60) Με επιστολή της 3ης Νοεμβρίου 2003, η Ιταλία αφού πληροφορήθηκε για τις παρατηρήσεις του τρίτου ενδιαφερόμενου μέρους με επιστολή της Επιτροπής της 25ης Σεπτεμβρίου 2003, δήλωσε ότι κατά τη γνώμη της αυτές οι παρατηρήσεις δεν πρόσφεραν κανένα νέο στοιχείο, αφού περιορίζονταν να επιβεβαιώσουν ορισμένους ισχυρισμούς που είχαν ήδη εκφρασθεί σχετικά με την ίδια υπόθεση, ακόμη και από τον ίδιο τον καταγγέλλοντα. Ιδίως, η Ιταλία κρίνει ότι έχει αποδειχθεί επαρκώς η έλλειψη οιασδήποτε σχέσης μεταξύ των γεγονότων που εκτίθενται στις προαναφερθείσες παρατηρήσεις και της χρηματοδότησης της WAM SpA δυνάμει του νόμου 394/81.

V. ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΤΗΣ ΙΤΑΛΙΑΣ

(61) Όσον αφορά το δάνειο του 1995, οι ιταλικές αρχές παρέσχον αποδεικτικά στοιχεία τα οποία αποδεικνύουν ότι, τη στιγμή της χορήγησης της πρώτης ενίσχυσης και της υποβολής της συναφούς αίτησης, η WAM SpA πληρούσε, βάσει του ισολογισμού της του 1994, τον ορισμό της μεσαίας επιχείρησης που προβλέπεται στο σημείο 2.2 των κοινοτικών κανόνων για τις ΜΜΕ του 1992, δεδομένου ότι απασχολούσε 163 άτομα, είχε ετήσιο κύκλο εργασιών 16,8 εκατ. ευρώ και ετήσιο συνολικό ισολογισμό 20,1 εκατ. ευρώ, και, τέλος, ανήκε σε δύο επιχειρήσεις, οι οποίες αμφότερες πληρούσαν τον ορισμό των ΜΜΕ. Οι ιταλικές αρχές συμφώνησαν αντιθέτως με το γεγονός ότι, αρχής γενομένης από το 1998, η WAM SpA δεν ήταν πλέον ΜΜΕ και κατά συνέπεια δεν ήταν ΜΜΕ ούτε και τη στιγμή της χορήγησης της δεύτερης ενίσχυσης (το 2000).

(62) Στις πληροφορίες που ήδη ήταν εν γνώσει της Επιτροπής τη στιγμή της κίνησης της διαδικασίας δεν προστέθηκε κανένα ουσιαστικό στοιχείο όσον αφορά την πρώτη χρηματοδότηση, εκτός από το γεγονός ότι το δάνειο είχε διατεθεί στον δικαιούχο σε πολλές δόσεις σε σχέση με τις οποίες η περίοδος χάριτος μπορούσε να κυμανθεί από μηδέν έως δύο έτη. Στην αρχική σύμβαση δεν προβλεπόταν απ’ ότι φαίνεται καμία διάταξη σχετικά με την αναθεώρηση του επιτοκίου. Η πλήρης εξόφληση αυτού του δανείου είχε προβλεφθεί για τον Απρίλιο 2004.

(63) Όσον αφορά το δάνειο του 2000, οι ιταλικές αρχές διασαφήνισαν, μετά την κίνηση της διαδικασίας, με επιστολή της 25ης Ιουλίου 2003, ότι το πραγματικό συνολικό ποσό ήταν 3 603 574 689 ITL (που αντιστοιχεί σε 1 861 091,01 ευρώ) και όχι 1 940 579 808 ITL (που αντιστοιχεί σε 1 εκατ. ευρώ), όπως είχαν δηλώσει αυτές προηγουμένως με επιστολή της 21ης Μαΐου 2002 και όπως είχε αναγραφεί στην απόφαση κίνηση της διαδικασίας επίσημης έρευνας, επειδή το τελευταίο ποσό αναφερόταν μόνο σε μέρος του δανείου που είχε ήδη χορηγηθεί τη στιγμή της σύνταξης της επιστολής, ανεξαρτήτως του συνολικού ποσού της χορηγηθείσας ενίσχυσης.

(64) Στην πραγματικότητα, καταβλήθηκαν κατόπιν ακόμη δύο δόσεις της ενίσχυσης. Ιδίως, η τελευταία δόση, αξίας ίσης με 248 091,01 ευρώ, καταβλήθηκε στις 22 Ιανουαρίου 2003. Οι όροι χορήγησης του προαναφερθέντος δανείου είναι εκείνοι του δανείου του 1995, αφού αμφότερα χορηγήθηκαν δυνάμει του νόμου 394/81. Η χορήγηση του συνολικού ποσού του δανείου του 2000 αποφασίστηκε στις 9 Νοεμβρίου 2000 και η σύμβαση συνήφθη στις 20 Δεκεμβρίου 2000.

(65) Κατωτέρω παρατίθεται πίνακας επιλέξιμων δαπανών που ελήφθησαν υπόψη για την εν λόγω ενίσχυση, ο οποίος διαβιβάσθηκε από την ιταλική κυβέρνηση συνημμένα στην επιστολή της 22ας Ιουλίου 2003: (σε εκατ. ITL) ΕΠΙΛΕΞΙΜΕΣ ΔΑΠΑΝΕΣ ΧΟΡΗΓΗΘΕΝΤΑ ΔΑΝΕΙΑ ΜΟΝΙΜΕΣ ΔΟΜΕΣ Ενοίκια, ασφάλιστρα, υπηρεσίες κοινής ωφελείας 122,56 Λειτουργικές δαπάνες (συγκεκριμένα σχετικά με το προσωπικό, την επίπλωση και τον εξοπλισμό των μονίμων δομών) 556,94 Μοντέλα έκθεσης 38,23 Παροχή συμβουλών 29,43 Υποσύνολο 1 747,18 ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΠΡΟΩΘΗΣΗ Αποθήκευση των εμπορευμάτων 456,28 Μελέτες αγοράς 40,95 Συμμετοχή σε εμπορικές εκθέσεις 12,19 Διαφημίσεις 94,39 Ταξίδια εργασίας 7,52 Υποσύνολο 2 611,33 Γενικό σύνολο 1 358,51

(66) Επίσης, από τα συνημμένα έγγραφα στην επιστολή της 14ης Ιανουαρίου 2004 προκύπτει σαφώς ότι το εν λόγω πρόγραμμα έπρεπε να είχε υλοποιηθεί στην Κίνα από κοινού από την WAM SpA και την «WAM Bulk Handling Machinery Shangai Co Ltd», τοπική επιχείρηση ιδιοκτησίας κατά 100 % της WAM SpA.

(67) Θεωρήθηκε ότι ενέπιπταν στις επιλέξιμες δαπάνες το ενοίκιο των χώρων για γραφεία, αποθήκες, αίθουσες εκθέσεων και τεχνικής βοήθειας (συνολικής επιφάνειας 7 500 m2), η αγορά, η ενοικίαση ή χρηματοδοτική μίσθωση τριών οχημάτων, καθώς και οι δαπάνες προσωπικού της μητρικής εταιρείας και στο εξωτερικό (ιδίως ένας διευθυντής πωλήσεων και έξι τεχνικοί).

(68) Το επιτόκιο που εφαρμόσθηκε στο συγκεκριμένο δάνειο ήταν 2,32 %, ήτοι αξίας ίσης με το 40 % του επιτοκίου αναφοράς του 5,8 % σε ισχύ τη στιγμή της χορήγησης της ενίσχυσης. Για μια ακόμη φορά, δεν φαίνεται ότι η σύμβαση προέβλεπε οιαδήποτε τροποποίηση του επιτοκίου κατά τη διάρκεια του δανείου. Το δάνειο καταβλήθηκε στον αποδέκτη σε πολλές δόσεις, έτσι ώστε η περίοδος χάριτος κυμαίνεται από μηδέν έως δύο έτη.

(69) Όσον αφορά την εξόφληση, από τα στοιχεία που χορήγησε η Ιταλία προκύπτει ότι στις 20 Φεβρουαρίου 2003 έληξε η περίοδος χάριτος των δύο ετών, κατά τη διάρκεια της οποίας πληρώθηκαν μόνο οι τόκοι επί των δόσεων του δανείου που ήδη καταβλήθηκαν στον αποδέκτη. Στις 20 Αυγούστου 2003 άρχισε η περίοδος εξόφλησης των πέντε ετών. Η προβλεπόμενη εξόφληση είναι γραμμική, μέσω ισόποσων εξαμηνιαίων δόσεων και με την πληρωμή των τόκων επί του οφειλόμενου υπολοίπου. Σύμφωνα με το ημερολόγιο, η εξόφληση θα έπρεπε κατά συνέπεια να είχε ολοκληρωθεί εντός της 20ής Φεβρουαρίου 2008.

(70) Επιπλέον, όσον αφορά τη μεταβολή του επιτοκίου κατά τη διάρκεια της περιόδου εξόφλησης, οι ιταλικές αρχές υποστήριξαν ότι στο πλαίσιο της ιταλικής έννομης τάξης ίσχυαν γενικές διατάξεις οι οποίες επέτρεπαν όντως αυτή τη μείωση.

(71) Επιπλέον, όσον αφορά αμφότερα τα δάνεια, οι ιταλικές αρχές υποστήριξαν ότι το κόστος της υποχρεωτικής τραπεζικής εγγύησης που απαιτήθηκε πριν τη χορήγηση των δανείων έπρεπε να αφαιρεθεί από το ποσό των ενισχύσεων.

(72) Όσον αφορά τις εξαγωγές της WAM SpA εντός και εκτός της ΕΕ, χορηγήθηκαν τα ακόλουθα στοιχεία: ΕΤΟΣ ΕΞΑΓΩΓΕΣ ΣΤΟ ΕΣΩΤΕΡΙΚΟ ΤΗΣ ΕΕ ΕΞΑΓΩΓΕΣ ΕΚΤΟΣ ΤΗΣ ΕΕ ΣΥΝΟΛΟ ΕΞΑΓΩΓΩΝ 1995 10 237 196 4 477 951 14 715 147 1996 9 338 640 5 592 122 14 930 762 1997 9 974 814 5 813 442 15 788 256 1998 10 780 161 5 346 514 16 126 675 1999 11 885 473 5 276 525 17 161 998

(73) Οι ιταλικές αρχές πληροφόρησαν την Επιτροπή ότι τα στοιχεία σχετικά με το σύνολο των εξαγωγών που αναφέρονται στον προηγούμενο πίνακα αντιστοιχούν στο 52 % και στο 57,5 % του συνολικού ετήσιου κύκλου εργασιών της WAM SpA που σημειώθηκε αντιστοίχως το 1995 και το 1999.

(74) Τέλος, οι ιταλικές αρχές αναγνωρίζουν ότι κανένα από τα δύο δάνεια υπό εξέταση δεν εμπίπτει στις διατάξεις του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 69/2001 της Επιτροπής, ούτε και του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 70/2001 (15)· ωστόσο, οι ίδιες θεωρούν ότι τα κίνητρα προς τις επιχειρήσεις ΕΕ που προορίζονται για τη χρηματοδότηση προγραμμάτων προς υλοποίηση εκτός της ΕΕ δεν εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του πρώην άρθρου 87 παράγραφος 3 της συνθήκης ΕΚ, νυν άρθρο 107 παράγραφος 3 της ΣΛΕΕ.

VI. ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΕΝΙΣΧΥΣΗΣ

(75) Σύμφωνα με το άρθρο 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ «ενισχύσεις που χορηγούνται υπό οποιαδήποτε μορφή από τα κράτη ή με κρατικούς πόρους και που νοθεύουν ή απειλούν να νοθεύσουν τον ανταγωνισμό διά της ευνοϊκής μεταχειρίσεως ορισμένων επιχειρήσεων ή ορισμένων κλάδων παραγωγής είναι ασυμβίβαστες με την κοινή αγορά, κατά το μέτρο που επηρεάζουν τις μεταξύ κρατών μελών συναλλαγές».

(76) Από τις διατάξεις του άρθρου 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ προκύπτει ότι ένα μέτρο για να χαρακτηρισθεί κρατική ενίσχυση πρέπει να πληροί τέσσερις συγκεκριμένες προϋποθέσεις: πρέπει να πρόκειται για παρέμβαση από το κράτος μέσω κρατικών πόρων· δεύτερον, αυτή η παρέμβαση πρέπει να παρέχει ένα επιλεκτικό πλεονέκτημα στον αποδέκτη του μέτρου· τρίτον, το μέτρο πρέπει να είναι σε θέση να επηρεάσει τις μεταξύ κρατών μελών εμπορικές συναλλαγές και τέλος πρέπει να νοθεύει ή να απειλεί να νοθεύσει τον ανταγωνισμό.

(77) Θεωρείται κρατική ενίσχυση οιοδήποτε άμεσο ή έμμεσο πλεονέκτημα που χρηματοδοτείται με κρατικούς πόρους ή από το ίδιο το κράτος ή από ενδιάμεσο φορέα κατά την άσκηση αρμοδιοτήτων που του έχουν εκχωρηθεί από το κράτος. Η νομολογία του Δικαστηρίου όρισε σαφέστατα ότι δεν υπάρχει διαφορά μεταξύ ενισχύσεων που μεταφέρονται απευθείας από το κράτος και ενισχύσεων που μεταφέρονται από δημόσιους ή ιδιωτικούς οργανισμούς που έχουν συσταθεί από το κράτος γι’ αυτόν τον σκοπό (16).

(78) Οι εν λόγω ενισχύσεις χορηγήθηκαν από την επιτροπή που προβλέπεται στο άρθρο 2 του νόμου 394/81 (17) όσον αφορά το δάνειο του 1995, και από μία επιτροπή διευκολύνσεων «Comitato agevolazioni» (18) όσον αφορά το δάνειο του 2000.

(79) Το Mediocredito Centrale SpA (19) συνήψε με τη WAM SpA τη σύμβαση χρηματοδότησης του 1995 για την υλοποίηση της απόφασης της επιτροπής που προβλέπεται στο άρθρο 2 του νόμου 394/81. Η SIMESIT SpA (20) συνήψε τη σύμβαση χρηματοδότησης του 2000 με την WAM SpA για να την υλοποίηση της απόφασης «Comitato Agevolazioni».

(80) Ως εκ τούτου, στη συγκεκριμένη περίπτωση η ενίσχυση χορηγήθηκε από κρατικούς πόρους από οργανισμούς που ενήργησαν για λογαριασμό του ιταλικού κράτους με σκοπό την προώθηση των οικονομικών δραστηριοτήτων βάσει των κατευθυντηρίων γραμμών που ορίστηκαν από το κράτος και κατά συνέπεια είναι – καταλογιστέα στο κράτος (21).

(81) Τα χαμηλότοκα δάνεια βελτιώνουν την οικονομική κατάσταση του αποδέκτη της ενίσχυσης, ελαφρύνοντας τον από δαπάνες που ειδάλλως θα έπρεπε να πραγματοποιήσει για την υλοποίηση προγραμμάτων εμπορικής διείσδυσης χωρίς χρηματοδοτική στήριξη από μέρους του κράτους. Κατά συνέπεια, οι υπό εξέταση ενισχύσεις παρέχουν επιλεκτικό πλεονέκτημα στη WAM SpA έναντι των ανταγωνιστών της στην ΕΕ.

(82) Η WAM SpA, δραστηριοποιούμενη στον τομέα παραγωγής και εμπορίας ατέρμονων κοχλιών, κοχλιών, συλλεκτήρων σκόνης και βαλβίδων για βιομηχανικές εγκαταστάσεις, δεν υπάρχει αμφιβολία ότι ασκεί μια οικονομική δραστηριότητα σ’ αυτή την αγορά και κατά συνέπεια εμπίπτει στον ορισμό της επιχείρησης κατά την έννοια του δικαίου της ΕΕ (22).

(83) Εν κατακλείδι, μπορεί να εξαχθεί το συμπέρασμα ότι η ενίσχυση που χορηγήθηκε στη WAM SpA παρέσχε επιλεκτικό πλεονέκτημα σε μια επιχείρηση.

(84) Στην απόφαση της 30ής Απριλίου 2009, το Δικαστήριο υπογραμμίζει (23) ότι «ακόμη και στις περιπτώσεις κατά τις οποίες από τις συνθήκες χορηγήσεως της προκύπτει ότι η ενίσχυση είναι ικανή να επηρεάσει το μεταξύ κρατών μελών εμπόριο και να νοθεύσει ή να απειλήσει με νόθευση τον ανταγωνισμό, εναπόκειται τουλάχιστον στην Επιτροπή να αναφερθεί στις περιστάσεις αυτές με τις αιτιολογικές σκέψεις της αποφάσεώς της». Ωστόσο, σύμφωνα πάντοτε με το Δικαστήριο, η Επιτροπή δεν υποχρεούται να αποδείξει ότι η ενίσχυση έχει ένα πραγματικό αποτέλεσμα στις συναλλαγές μεταξύ των κρατών μελών αλλά μόνο να «εξετάσει εάν η εν λόγω ενίσχυση είναι ικανή να επηρεάσει αυτές τις συναλλαγές και να νοθεύσει τον ανταγωνισμό» (24). Επίσης, το Δικαστήριο όρισε ότι «η Επιτροπή δεν όφειλε να προχωρήσει σε οικονομική ανάλυση της πραγματικής καταστάσεως της οικείας αγοράς ή των επίμαχων εμπορικών ρευμάτων μεταξύ κρατών μελών, ούτε και να εξετάσει τα πραγματικά αποτελέσματα των επίμαχων ενισχύσεων» με σκοπό να αποδείξει ότι πληρούνται οι όροι σχετικά με τα αποτελέσματα επί των συναλλαγών και του ανταγωνισμού.

(85) Η WAM SpA ενεργοποιείται στην ΕΕ και στις διεθνείς αγορές, κατέχει ελεγχόμενες εταιρείες σε πολλά κράτη μέλη και διακινεί τα προϊόντα της σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση και εκτός αυτής. Μεταξύ 1995 και 1999, δύο τρίτα του κύκλου εργασιών της, ίσον με 10 εκατ. ευρώ σε απόλυτη αξία, οφειλόταν στις πωλήσεις στην ΕΕ και το ένα τρίτο στις πωλήσεις εκτός ΕΕ. Σ’ αυτές τις αγορές, η WAM SpA δραστηριοποιείται πραγματικά ή δυνητικά σε ανταγωνισμό με άλλες εταιρείες ΕΕ, οι οποίες είναι παρομοίως παρούσες στη διεθνή αγορά. Όπως αναφέρθηκε (βλέπε αιτιολογική σκέψη 34), υπήρχαν τουλάχιστον άλλοι τρεις σημαντικοί παραγωγοί ΕΕ συλλεκτήρων σκόνης σε διάφορα κράτη μέλη που ήταν παρόντες στη διεθνή αγορά και μπορούσαν να είναι τουλάχιστον δυνητικοί ανταγωνιστές της WAM SpA όσον αφορά την εξαγωγή συλλεκτήρων σκόνης στην Ιαπωνία και στην Κίνα (25). Αυτές οι επιχειρήσεις ήταν ανταγωνίστριες της WAM SpA τουλάχιστον δυνητικώς, δεδομένου ότι, αν αποφάσιζαν να εξάγουν και αυτές τα προϊόντα τους στην Ιαπωνία ή στην Κίνα, θα είχαν βρεθεί σε μία αρχικά μειονεκτική θέση έναντι της WAM SpA, η οποία – για να διεισδύσει σ’ αυτή την αγορά, είχε τύχει ενισχύσεων.

(86) Επιπλέον, όπως εξηγήθηκε στις αιτιολογικές σκέψεις 34 και 35, στην εν λόγω περίοδο η WAM SpA κατείχε ένα σημαντικό μερίδιο αγοράς στην εθνική και ευρωπαϊκή αγορά. Όπως αναφέρθηκε στην αιτιολογική σκέψη 38, αυτή ήταν επιπλέον παρούσα εμπορικώς, μέσω μιας ελεγχόμενης απ’ αυτήν, σ’ ένα άλλο κράτος μέλος.

(87) Χάρη στις ενισχύσεις που έλαβε, η WAM SpA ενίσχυσε ή ήταν σε θέση να ενισχύσει τη συνολική της θέση στην αγορά έναντι των επιχειρήσεων άλλων κρατών μελών, που είναι ανταγωνίστριές της όχι μόνο πραγματικές αλλά και δυνητικές. Σύμφωνα με την πάγια νομολογία, πράγματι, «οι ενισχύσεις που αποβλέπουν στο να απαλλάξουν μια επιχείρηση από τις δαπάνες στις οποίες θα έπρεπε να υποβληθεί η ίδια στο πλαίσιο της τρέχουσας διαχειρίσεώς της ή των συνήθων δραστηριοτήτων της, νοθεύουν, καταρχήν, τους όρους του ανταγωνισμού». (26)

(88) Στη συγκεκριμένη περίπτωση, ακόμα τρία επιχειρήματα στηρίζουν αυτό το συμπέρασμα.

(89) Πρώτον, ήταν προβλέψιμο ότι τα δάνεια για εξαγωγές που χορηγήθηκαν στη WAM SpA θα νόθευαν τον ομαλό ανταγωνισμό στην αγορά, διευκολύνοντας την WAM SpA στην αποτελεσματική εξαγωγή των προϊόντων της προς εξωτερικές αγορές σε σχέση με τους ανταγωνιστές της ΕΕ πραγματικούς ή δυνητικούς, αφού οι τελευταίοι όφειλαν να χρηματοδοτήσουν με ίδια κεφάλαια τα προγράμματα διείσδυσης στις εξωτερικές αγορές.

(90) Δεύτερον, η WAM SpA έλαβε ενίσχυση για την πραγματοποίηση ενός προγράμματος διείσδυσης, ενίσχυση που της επέτρεψε, κατά συνέπεια, να εξοικονομήσει πόρους. Επειδή η WAM SpA επένδυσε στη διείσδυση εξωτερικών αγορών προτιθέμενη να εξάγει σ’ αυτές τα προϊόντα της, αυτή η εξοικονόμηση μπορούσε να της επιτρέψει να εξάγει εκτός ΕΕ προϊόντα, που κατασκευάστηκαν στην ΕΕ, σε χαμηλότερη τιμή ή με τη δυνατότητα να πετύχει ένα μεγαλύτερο περιθώριο κέρδους.

(91) Τρίτον, επειδή το χρήμα είναι αναλώσιμο, τα κέρδη από αυτές τις δραστηριότητες μπορούν να επανεπενδυθούν στην ΕΕ. Εναλλακτικά, η χρηματοδοτική στήριξη που έλαβε η WAM SpA την ελάφρυνε από το βάρος των δαπανών που σχετίζονται με τη διείσδυση στις εξωτερικές αγορές, και της επέτρεψε να χρησιμοποιήσει τους πόρους που είχαν εξοικονομηθεί μ’ αυτόν τον τρόπο για να σταθεροποιήσει τη θέση της στην αγορά ΕΕ για άλλους σκοπούς (27). Επιπλέον, όταν πλέον έχει πραγματοποιηθεί η εξαγωγή προς αυτές τις αγορές, τα κέρδη από αυτή τη δραστηριότητα μπορούσαν να επανεπενδυθούν στην ΕΕ.

(92) Σ’ αυτή την περίπτωση, η ενίσχυση που έλαβε η επιχείρηση θα είχε κατά συνέπεια αντίκτυπο στην αγορά της ΕΕ και ένα στρεβλωτικό αποτέλεσμα έναντι των ανταγωνιστών της WAM SpA στην ΕΕ.

(93) Κατ’ αναλογία, σύμφωνα με την πάγια νομολογία, «όταν χρηματοδοτική ενίσχυση χορηγηθείσα από κράτος μέλος καθιστά ισχυρότερη τη θέση μιας επιχειρήσεως σε σχέση με άλλες επιχειρήσεις που την ανταγωνίζονται στο ενδοκοινοτικό εμπόριο, πρέπει να θεωρείται ότι οι επιχειρήσεις αυτές επηρεάζονται από την ενίσχυση» (28). Από τη στιγμή που, όπως έχει ήδη εξηγηθεί, η ενίσχυση που χορήγησε η Ιταλία στην WAM SpA ενίσχυσε τη θέση αυτής της επιχείρησης σε σχέση με τους ανταγωνιστές της στην ΕΕ τόσο πραγματικούς όσο και δυνητικούς, αυτή η ενίσχυση επηρέασε και τις συναλλαγές στο εσωτερικό της ΕΕ.

(94) Όσον αφορά το ποσό της ενίσχυσης, το Δικαστήριο απεφάνθη, στις υποθέσεις Philip Morris κατά Επιτροπής (29) και Γαλλία κατά Επιτροπής (30) ότι το σχετικά μικρό ύψος της ενίσχυσης ή το σχετικά μικρό μέγεθος της αποδέκτριας επιχείρησης δεν αποκλείουν εκ των προτέρων την πιθανότητα να επηρεαστούν οι συναλλαγές μεταξύ κρατών μελών. Βάσει αυτού του συλλογισμού, στην υπόθεση Het Vlaamse Gewest κατά Επιτροπής (31), το Πρωτοδικείο απεφάνθη ότι «ακόμη και ενίσχυση σχετικά μικρού ύψους είναι ικανή να επηρεάσει το μεταξύ κρατών μελών εμπόριο εάν […] ο τομέας εντός του οποίου δρα η δικαιούχος επιχείρηση χαρακτηρίζεται από έντονο ανταγωνισμό». Επιπλέον, στην υπόθεση Heiser (32) το Δικαστήριο απεφάνθη ότι δεν υφίσταται κατώφλιο ή ποσοστό κάτω του οποίου μπορεί να θεωρηθεί ότι δεν επηρεάζονται οι συναλλαγές μεταξύ κρατών μελών.

(95) Κατά συνέπεια, στην υπό εξέταση περίπτωση το σχετικά μικρό ύψος των ενισχύσεων δεν αντιφάσκει με το συμπέρασμα ότι αυτές μπορούσαν να επηρεάσουν το εμπόριο στο εσωτερικό της ΕΕ και τον ανταγωνισμό. Όσο και το ύψος της ενίσχυσης να είναι μάλλον μικρό, ενόψει του έντονου ανταγωνισμού, τόσο πραγματικού όσο και δυνητικού, που παρουσιάζει ο τομέας στον οποίο δραστηριοποιείται η WAM SpA, είναι τουλάχιστον πιθανό ότι μπορεί να προκύψει κίνδυνος στρέβλωσης του ανταγωνισμού και νόθευσης των συναλλαγών στο εσωτερικό της ΕΕ.

(96) Υπό το πρίσμα των ανωτέρω, μπορεί να εξαχθεί το συμπέρασμα ότι είναι τουλάχιστον πιθανόν ότι η ενίσχυση που χορηγήθηκε στην WAM SpA από την Ιταλία επηρεάζει τις συναλλαγές και οδηγεί σε στρέβλωση του ανταγωνισμού στην εσωτερική αγορά.

(97) Εν κατακλείδι, η δημόσια στήριξη στην WAM SpA συνιστά κρατική ενίσχυση κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ.

(98) Σύμφωνα με την αρχή tempus regit actum, εκτός ρητής αντίθετης διάταξης, εφαρμόζονται στις μη κοινοποιηθείσες ενισχύσεις οι διαδικαστικοί κανόνες που ισχύουν τη στιγμή κατά την οποία πρέπει να εκδοθεί η απόφαση (33).

(99) Από τη στιγμή που οι διατάξεις απαλλαγής (συμπεριλαμβανομένων των διατάξεων «de minimis») απαλλάσσουν συγκεκριμένες ενισχύσεις από την υποχρέωση κοινοποίησης και αντικαθιστούν επιπλέον το κεντρικό σύστημα ελέγχου των κρατικών ενισχύσεων με το αποκεντρωμένο σύστημα ελέγχου, οι διατάξεις αυτές θεωρούνται από τη φύση τους διαδικαστικές.

(100) Στη συγκεκριμένη περίπτωση, μολονότι στην απόφαση κίνησης της διαδικασίας επίσημης έρευνας η Επιτροπή εξέφρασε αμφιβολίες σχετικά με το κατά πόσο η ενίσχυση μπορούσε να τύχει παρέκκλισης κατά την έννοια των κανονισμών της Επιτροπής (ΕΚ) αριθ. 69/2001 και (ΕΚ) αριθ. 70/2001, πρέπει να εφαρμοστούν οι αντίστοιχοι κανόνες που ισχύουν της στιγμή της έκδοσης της απόφασης, δηλαδή ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1998/2006 (34). Κατ’ αναλογία, ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 800/2008 της Επιτροπής, της 6ης Αυγούστου 2008, για την κήρυξη ορισμένων κατηγοριών ενισχύσεων ως συμβατών με την κοινή αγορά κατ’ εφαρμογή των άρθρων 87 και 88 της συνθήκης (35) (εφεξής: ο κανονισμός απαλλαγής κατά κατηγορία του 2008) εφαρμόζεται στις μεμονωμένες ενισχύσεις που χορηγήθηκαν πριν από τη θέση τους σε ισχύ, αν η ενίσχυση πληροί όλους τους όρους που ορίζονται στον ίδιο κανονισμό, με εξαίρεση το άρθρο 9.

(101) Οι ιταλικές αρχές δήλωσαν, στην επιστολή τους της 11ης Οκτωβρίου 1999, ότι νομική βάση των ενισχύσεων που χορηγήθηκαν στην WAM SpA, ήταν ο νόμος της 29ης Ιουλίου 1981, αριθ. 394, που είχε κοινοποιηθεί στην Επιτροπή και στον Παγκόσμιο Οργανισμό Εμπορίου (ΠΟΕ), σύμφωνα με το άρθρο 25 της συμφωνίας για τις επιδοτήσεις και τα αντισταθμιστικά μέτρα (ΠΟΕ-GATT 1994) (36).

(102) Η Επιτροπή παρατηρεί ότι κατ’ αυτόν τον τρόπο οι ιταλικές αρχές προτίθενται να χαρακτηρίσουν ως κοινοποίηση την ανακοίνωση ορισμένων στοιχείων, άκρως συνοπτικών, σχετικών με το καθεστώς, σε ένα πίνακα που διαβιβάστηκε στην Επιτροπή ή με σκοπό τη διαβίβαση στην επιτροπή επιδοτήσεων του ΠΟΕ (WTO Subsidies Committee) στο πλαίσιο της ετήσιας έκθεσης για τις κρατικές ενισχύσεις στην Ευρωπαϊκή Ένωση, τουλάχιστον αρχής γενομένης από την έκτη έκθεση (1996). Η Επιτροπή ενημερώθηκε επίσης για την ύπαρξη του καθεστώτος στο πλαίσιο της έρευνάς της στα εθνικά καθεστώτα στήριξης των άμεσων ξένων επενδύσεων εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης, σε ισχύ στα κράτη μέλη.

(103) Ωστόσο, τέτοιες μορφές ανακοίνωσης δεν μπορούν να θεωρηθούν σύμφωνες με τα προβλεπόμενα στο πρώην άρθρο 88 παράγραφος 3 της συνθήκης ΕΚ, νυν άρθρο 108 παράγραφος 3 της ΣΛΕΕ που ορίζει ότι «η Επιτροπή ενημερώνεται εγκαίρως περί των σχεδίων που αποβλέπουν να θεσπίσουν ή να τροποποιήσουν τις ενισχύσεις, ώστε να δύναται να υποβάλει τις παρατηρήσεις της».

(104) Επειδή το προαναφερθέν καθεστώς ενισχύσεων δεν κοινοποιήθηκε εκ των προτέρων στην Επιτροπή όσον αφορά τη συμβιβασιμότητά του με τους κανόνες περί κρατικών ενισχύσεων τέθηκε σε ισχύ κατά παράβαση του τότε άρθρου 88 παράγραφος 3 της συνθήκης ΕΚ, νυν άρθρο 108 παράγραφος 3 της ΣΛΕΕ και κατά συνέπεια είναι παράνομο. Επειδή η ενίσχυση στη WAM SpA χορηγήθηκε στο πλαίσιο αυτού του καθεστώτος, με εξαίρεση για την ενίσχυση που ενδεχομένως απαλλάσσεται βάσει απαλλαγής κατά κατηγορία, πρέπει και αυτή να θεωρηθεί παράνομη.

(105) Η Επιτροπή πρέπει να εξετάσει αν υπάρχουν ενισχύσεις που χορηγήθηκαν στη WAM SpA οι οποίες μπορούν να απαλλαγούν σύμφωνα με τις διατάξεις «de minimis».

(106) Κατ’ αναλογία, επειδή έχει συναχθεί ότι τα υπό εξέταση μέτρα συνιστούν κρατικές ενισχύσεις κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ, πρέπει να αξιολογηθεί η συμβιβασιμότητα αυτών των ενισχύσεων υπό το πρίσμα των σχετικών κανόνων περί κρατικών ενισχύσεων.

(107) Η ιταλική κυβέρνηση παρέσχε αποδεικτικά στοιχεία σύμφωνα με τα οποία, τη στιγμή της χορήγησης του πρώτου δανείου (1995), η WAM SpA πληρούσε τις προϋποθέσεις για να χαρακτηρισθεί ΜΜΕ κατά την έννοια της σύστασης 96/280/ΕΚ της Επιτροπής, της 3ης Απριλίου 1996, σχετικά με τον ορισμό των μικρομεσαίων επιχειρήσεων (37). Ειδικότερα, η WAM SpA ήταν μια μεσαίου μεγέθους επιχείρηση δεδομένου ότι απασχολούσε 163 εργαζομένους, είχε ετήσιο κύκλο εργασιών 16,8 εκατ. ευρώ και σύνολο ισολογισμού 20,1 εκατ. ευρώ. Ήταν δε ελεγχόμενη από δύο χρηματοδοτικές εταιρείες, οι οποίες ήταν και αυτές ΜΜΕ κατά την έννοια της προαναφερθείσας σύστασης.

(108) Στη συγκεκριμένη περίπτωση, η Επιτροπή βασίζει την ανάλυσή της στις πραγματικές δαπάνες που ελήφθησαν υπόψη για τη χορήγηση του δανείου (βλέπε τον πίνακα στην αιτιολογική σκέψη 44).

(109) Εάν ληφθεί υπόψη ότι στόχος της σύμβασης χρηματοδότησης μέσω δανείου ήταν όντως η επιδότηση ενός προγράμματος εμπορικής διείσδυσης και, ιδίως, η επιδότηση εξαγωγικών επιχειρήσεων υπό μια οπτική προγραμμάτων εμπορικής διείσδυσης προς υλοποίηση εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης, οι υπό εξέταση ενισχύσεις πρέπει να χαρακτηρισθούν ως εξαγωγικές ενισχύσεις, δηλαδή ενισχύσεις υπέρ δραστηριοτήτων συναφών με τις εξαγωγές, υπό την έννοια ότι είναι άμεσα συνδεόμενες με τη δημιουργία και τη λειτουργία ενός δικτύου διανομής ή με άλλες τρέχουσες δαπάνες σχετικές με την εξαγωγική δραστηριότητα. Ομοίως, απώτερος στόχος του προγράμματος διείσδυσης της αγοράς ήταν η πώληση των προϊόντων της Wam SpA στην ιαπωνική αγορά. Κατά συνέπεια, αυτός είναι και ο λόγος για τον οποίο αυτές οι ενισχύσεις δεν μπορούν να θεωρηθούν σχετικές με άμεσες ξένες επενδύσεις.

(110) Ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1998/2006 αποκλείει από το πεδίο εφαρμογής του τις εξαγωγικές ενισχύσεις. Το άρθρο 1 στοιχείο δ) του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1998/2006 ορίζει πράγματι ότι ο ίδιος κανονισμός δεν εφαρμόζεται στις «ενισχύσεις για δραστηριότητες που σχετίζονται με εξαγωγές προς τρίτες χώρες ή προς κράτη μέλη, ιδίως δε ενισχύσεις που συνδέονται άμεσα με τις εξαγόμενες ποσότητες, με τη δημιουργία και λειτουργία δικτύου διανομής ή με άλλες τρέχουσες δαπάνες που σχετίζονται με εξαγωγική δραστηριότητα».

(111) Εν πάση περιπτώσει, το άρθρο 5 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1998/2006 ορίζει ότι κάθε ενίσχυση που δεν πληροί τους εν λόγω όρους αξιολογείται από την Επιτροπή σύμφωνα με τα σχετικά πλαίσια, κατευθυντήριες γραμμές και ανακοινώσεις.

(112) Δεδομένου ότι η ενίσχυση χορηγήθηκε το 1995, όταν ίσχυαν οι κανόνες για τις ΜΜΕ του 1992, πρέπει να εφαρμοστούν αυτοί οι κανόνες (38). Οι εξαγωγικές ενισχύσεις δεν αποκλείονται ρητώς από το πεδίο εφαρμογής των κανόνων για τις ΜΜΕ του 1992. Ωστόσο, δεδομένου ότι στη συγκεκριμένη περίπτωση ένα μέρος της ενίσχυσης υπερβαίνει το αποδεκτό όριο «de minimis» (50 000 ευρώ), η ενίσχυση συνολικά πρέπει να θεωρηθεί ότι δεν εμπίπτει στην απαλλαγή «de minimis» και γι’ αυτό τον λόγο θεωρείται κρατική ενίσχυση (39).

(113) Εφόσον έχει ορισθεί ότι το μέτρο συνιστά κρατική ενίσχυση, πρέπει να αξιολογηθεί εάν αυτό μπορεί να θεωρηθεί συμβιβάσιμο με την εσωτερική αγορά κατά την έννοια των εφαρμοστέων κανόνων περί κρατικών ενισχύσεων.

(114) Το άρθρο 44 παράγραφος 2 του κανονισμού απαλλαγής κατά κατηγορία του 2008 ορίζει ότι οιαδήποτε ενίσχυση που έχει χορηγηθεί πριν τη θέση σε ισχύ του κανονισμού, και η οποία δεν πληροί τόσο τους όρους του κανονισμού όσο και τους όρους που ορίζονται στους κανονισμούς της Επιτροπής (ΕΚ) αριθ. 68/2001 (40), (ΕΚ) αριθ. 70/2001, (ΕΚ) αριθ. 2204/2002 (41) και (ΕΚ) αριθ. 1628/2006 (42) αξιολογείται από την Επιτροπή βάσει των κανόνων, των κατευθυντηρίων γραμμών και των ανακοινώσεων που ίσχυαν κατά την ημερομηνία χορήγησης.

(115) Στη συγκεκριμένη περίπτωση, ο κανονισμός απαλλαγής κατά κατηγορία του 2008 δεν εφαρμόζεται, δεδομένου ότι εισάγει ένα νέο στοιχείο, την εξέταση του αποτελέσματος κινήτρου ενός σχεδίου ή μιας δραστηριότητας πριν την έναρξή του – που η Ιταλία δεν πραγματοποίησε. Κατά συνέπεια, σύμφωνα με το άρθρο 8 παράγραφος 6 του κανονισμού απαλλαγής κατά κατηγορία του 2008, δεν απαλλάσσεται σύμφωνα με τον κανονισμό το σύνολο της ενίσχυσης. Επιπλέον, οι δαπάνες που αναφέρονται στον πίνακα της αιτιολογικής σκέψης 44 και που απαριθμούνται στην αιτιολογική σκέψη 118 δεν μπορούν να εμπέσουν στις απαλλαγές κατά κατηγορία βάσει των κανονισμών (ΕΚ) αριθ. 68/2001, (ΕΚ) αριθ. 70/2001, (ΕΚ) αριθ. 2204/2002 και (ΕΚ) αριθ. 1628/2006, δεδομένου ότι δεν πληρούνται οι προϋποθέσεις που προβλέπονται σ’ αυτούς τους κανονισμούς.

(116) Δεδομένου ότι κανένα από αυτά τα νομικά μέσα δεν δικαιολογεί τη συμβιβασιμότητα της ενίσχυσης, η ενίσχυση πρέπει να αξιολογηθεί στο πλαίσιο των κανόνων για τις ΜΜΕ του 1992, οι οποίοι περιείχαν τις ουσιαστικές διατάξεις που ίσχυαν την ημερομηνία κατά την οποία χορηγήθηκε η ενίσχυση το 1995 (43).

(117) Σύμφωνα με αυτούς τους κανόνες, μεμονωμένα μέρη της ενίσχυσης δύνανται να θεωρηθούν συμβιβάσιμα με την εσωτερική αγορά. Ιδίως, οι ενισχύσεις για υπηρεσίες παροχής συμβουλών (29,43 εκατ. ITL) και για έρευνες αγοράς (40,95 εκατ. ITL) δύνανται να θεωρηθούν συμβιβάσιμες αφού συμφωνούν με το σημείο 4.3 των κανόνων («Ενισχύσεις για την παροχή συμβουλών, εκπαίδευση και διάδοση γνώσεων»). Οι ενισχύσεις για τη συμμετοχή σε εκθέσεις (12,19 εκατ. di ITL) μπορούν να χαρακτηρισθούν συμβιβάσιμες με τις διατάξεις των κανόνων για τις ΜΜΕ του 1992, ιδίως με το σημείο 4.5 («Ενίσχυση για άλλους σκοπούς»), αφού μπορούν να χαρακτηρισθούν ως ενισχύσεις υπέρ άλλων τρόπων προώθησης των ΜΜΕ, π.χ. μέτρα ενθάρρυνσης της συνεργασίας. Οι υπόλοιπες ενισχύσεις (βλέπε πίνακα στην αιτιολογική σκέψη 44) δεν μπορούν να θεωρηθούν συμβιβάσιμες αφού δεν απευθύνονταν άμεσα στη στήριξη παραγωγικών επενδύσεων ούτε σε κανένα άλλο επιλέξιμο στόχο καθορισμένο από τους κανόνες για τις ΜΜΕ του 1992. Πράγματι, δεν επρόκειτο για ενισχύσεις στις επενδύσεις γενικά εκτός των ενισχυόμενων περιοχών που αποτελούν αντικείμενο εθνικών προγραμμάτων ανάπτυξης ή στο εσωτερικό τους, ενισχύσεις στις επενδύσεις για την προστασία του περιβάλλοντος ή ενισχύσεις για την έρευνα και ανάπτυξη.

(118) Κατά συνέπεια, η Επιτροπή θεωρεί ότι το μεγαλύτερο μέρος των επιλέξιμων δαπανών σχετικών με τη δημιουργία μόνιμων δομών στο εξωτερικό, που έλαβε υπόψη της η ιταλική κυβέρνηση για να χορηγήσει το πρώτο χαμηλότοκο δάνειο στη WAM το 1995, δεν μπορούν κατά κανένα τρόπο να θεωρηθούν προοριζόμενες να στηρίξουν παραγωγικές επενδύσεις· αντιθέτως, η Επιτροπή είναι της άποψης ότι οι ενισχύσεις που επιδοτούν αυτές τις δαπάνες πρέπει να χαρακτηρισθούν ως ενισχύσεις λειτουργίας. Τέτοιες επιλέξιμες δαπάνες – δηλαδή: τα ενοίκια, ασφάλιστρα και υπηρεσίες κοινής ωφελείας (122,56 εκατ. ITL), δαπάνες λειτουργίας όπως εκείνες για το προσωπικό, την επίπλωση και τον εξοπλισμό των χώρων (556,94 εκατ. ITL) – είναι δαπάνες που η επιχείρηση έπρεπε να πραγματοποιήσει μόνη της· το ίδιο πρέπει να λεχθεί για τα μοντέλα εκθέσεων και για τα ανταλλακτικά για τη βοήθεια μετά τις πωλήσεις στους πελάτες (38,23 εκατ. ITL). Κατά τον ίδιο τρόπο, όσον αφορά τις επιλέξιμες δαπάνες για τη στήριξη της εμπορικής προώθησης, το κόστος αποθήκευσης των εμπορευμάτων (456,28 εκατ. ITL) δεν είναι σύννομο, κατά την άποψη της Επιτροπής, με τους κανόνες για τις ΜΜΕ, δεδομένου ότι δεν θεωρείται αρχική επένδυση, έτσι όπως δεν θεωρούνται σύννομες οι δαπάνες για διαφημίσεις (94,39 εκατ. ITL) και τα ταξίδια εργασίας (7,52 εκατ. ITL).

(119) Κατά συνέπεια, βάσει αυτής της αξιολόγησης, η Επιτροπή καταλήγει στο συμπέρασμα ότι: α) το μέρος της ενίσχυσης σχετικά με τις ενισχύσεις για υπηρεσίες παροχής συμβουλών (29,43 εκατ. ITL) και για μελέτες αγοράς (40,95 εκατ. ITL), όπως επίσης και για επενδύσεις για τη συμμετοχή σε εκθέσεις (12,19 εκατ. ITL) συνιστά κρατική ενίσχυση συμβιβάσιμη με την εσωτερική αγορά κατά την έννοια των κανόνων για τις ΜΜΕ το 1992· β) το μέρος της ενίσχυσης που δεν αναφέρεται στο σημείο α) (βλέπε αιτιολογική σκέψη 118) συνιστά κρατική ενίσχυση μη συμβιβάσιμη με την εσωτερική αγορά.

(120) Τη στιγμή της χορήγησης της δεύτερης ενίσχυσης, το 2000, η WAM SpA ήταν, κατ’ ομολογία των ίδιων των ιταλικών αρχών επιχείρηση μεγάλου μεγέθους. Επιπλέον, έδρευε σε μη ενισχυόμενη περιοχή.

(121) Το δάνειο που χορηγήθηκε το 2000 μπορεί να θεωρηθεί και αυτό ως εξαγωγική ενίσχυση υπέρ της WAM SpA, από τη στιγμή που επεδίωκε τον ίδιο στόχο του δανείου του 1995 και επιπλέον είχε υλοποιηθεί για τη διείσδυση των ξένων αγορών και την εξαγωγή σ’ αυτές τις αγορές (ακριβέστερα στην κινεζική αγορά). Είναι προφανές ότι οι ενισχύσεις για την τεχνική βοήθεια, για τα κτίρια και για το προσωπικό στο εξωτερικό (ένας διευθυντής πωλήσεων, ένας γενικός διευθυντής, τέσσερις υπάλληλοι και έξι τεχνικοί) δύσκολα μπορούν να θεωρηθούν ότι προορίζονται για δραστηριότητες διαφορετικές από τις εμπορικές δραστηριότητες. Κατά συνέπεια, στο δάνειο που χορηγήθηκε το 2000 μπορεί να εφαρμοστεί ο ίδιος συλλογισμός με εκείνον για το δάνειο του 1995.

(122) Επιπλέον, στη σύνταξη της σύμβασης χορήγησης της ενίσχυσης το 2000, χρησιμοποιήθηκε η ίδια διατύπωση που χαρακτηρίζει το πρώτο δάνειο προς την WAM SpA ως ένα κίνητρο για προγράμματα εμπορικής διείσδυσης. Παρατηρείται επίσης ότι το συγκεκριμένο πρόγραμμα έπρεπε να το είχαν υλοποιήσει από κοινού η WAM SpA και η τοπική επιχείρηση WAM Bulk Handling Machinery Shangai Co Ltd, μια ελεγχόμενη κατά 100 % της WAM SpA, γεγονός που μαρτυρεί την εδραιωμένη παρουσία της ίδιας της WAM SpA σ’ αυτή τη συγκεκριμένη αγορά.

(123) Δεδομένου ότι οι εν λόγω ενισχύσεις είναι εξαγωγικές ενισχύσεις, όπως δηλώθηκε προηγουμένως, δεν εφαρμόζεται ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1998/2006.

(124) Συνεπώς, είναι αναγκαίο να αξιολογηθεί η ενίσχυση σε σχέση με την εσωτερική αγορά. Η Επιτροπή φρονεί ότι οι διαδικαστικοί κανόνες που ίσχυαν την ημερομηνία έκδοσης της απόφασης, συγκεκριμένα ο κανονισμός απαλλαγής κατά κατηγορία του 2008, δεν δύνανται να εφαρμοστούν ούτε και στην εν θέματι υπόθεση. Αυτός ο κανονισμός εισάγει πράγματι ένα νέο στοιχείο – την εξέταση του αποτελέσματος κινήτρου ενός σχεδίου ή μιας δραστηριότητας πριν την έναρξή του – που η Ιταλία δεν πραγματοποίησε. Κατά συνέπεια, σύμφωνα με το άρθρο 8 παράγραφος 6 αυτού του κανονισμού, το σύνολο της ενίσχυσης δεν απαλλάσσεται σύμφωνα με τον κανονισμό απαλλαγής κατά κατηγορία του 2008. Κατά συνέπεια, σύμφωνα με το άρθρο 44 παράγραφος 2 του κανονισμού απαλλαγής κατά κατηγορία του 2008, πρέπει να αξιολογηθεί η συμβιβασιμότητα της ενίσχυσης με τους κανονισμούς (ΕΚ) αριθ. 68/2001, (ΕΚ) αριθ. 70/2001, (ΕΚ) αριθ. 2204/2002 και (ΕΚ) αριθ. 1628/2006.

(125) Η Επιτροπή φρονεί ότι οι δαπάνες επαγγελματικής κατάρτισης που αναφέρονται λεπτομερώς στην επιστολή της 22ας Ιουλίου 2003 (25 240 ευρώ, σε σύγκριση με το συνολικό ποσό του δανείου 1,8 εκατ. ευρώ) (βλέπε τον πίνακα στην αιτιολογική σκέψη 65) δύνανται να τύχουν απαλλαγής δυνάμει του άρθρου 4 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 68/2001 σχετικά με την εφαρμογή των άρθρων 87 και 88 της συνθήκης ΕΚ στις ενισχύσεις για επαγγελματική εκπαίδευση [εφεξής «ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 68/2001»] και να χαρακτηρισθούν κατά συνέπεια συμβιβάσιμες με την εσωτερική αγορά κατά την έννοια του τότε άρθρου 87, παράγραφος 3, της συνθήκης ΕΚ, νυν άρθρο 107 παράγραφος 3 της ΣΛΕΕ, ανεξαρτήτως από το γεγονός ότι η αξιολόγηση βασίζεται στο άρθρο 4 παράγραφος 2 (ειδική επαγγελματική κατάρτιση) ή στο άρθρο 4 παράγραφος 3 (γενική επαγγελματική κατάρτιση).

(126) Ωστόσο, το υπόλοιπο της εν λόγω ενίσχυσης δεν μπορεί να χαρακτηρισθεί συμβιβάσιμο κατά την έννοια των κανονισμών (ΕΚ) αριθ. 70/2001, (ΕΚ) αριθ. 2204/2002 και (ΕΚ) αριθ. 1628/2006 ή δυνάμει άλλων νομικών βάσεων, εφόσον δεν προωθεί κανέναν άλλον οριζόντιο στόχο της Ευρωπαϊκής Ένωσης κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 3 της ΣΛΕΕ όπως η έρευνα και η ανάπτυξη, η απασχόληση, το περιβάλλον ή η διάσωση και αναδιάρθρωση κατά την έννοια των σχετικών κατευθυντηρίων γραμμών, πλαισίων και κανονισμών.

(127) Κατά συνέπεια, πρέπει να εξαχθεί το συμπέρασμα ότι – από τη στιγμή που οι δραστηριότητες σχετικά με τις εξαγωγές δεν εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1998/2006 και ότι καμία νομική βάση δεν επέτρεψε τον καθορισμό της συμβιβασιμότητας κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 3 στοιχείο γ) της ΣΛΕΕ – οι ενισχύσεις που χορηγήθηκαν μέσω του δευτέρου δανείου δεν είναι συμβιβάσιμες με την εσωτερική αγορά, με εξαίρεση το προαναφερθέν συμβιβάσιμο μέρος των ενισχύσεων στην επαγγελματική κατάρτιση.

(128) Όσον αφορά τη μεταβολή του επιτοκίου κατά τη διάρκεια της περιόδου εξοφλήσεως των δανείων, οι ιταλικές αρχές ισχυρίζονται ότι υπήρχαν πράγματι γενικοί κανόνες που επέτρεπαν αυτή τη μείωση. Παρά ταύτα, το υπουργικό διάταγμα της 31ης Μαρτίου 2000, το οποίο αποτελεί τη μοναδική νομική βάση που προσφέρεται γι’ αυτόν τον σκοπό, ισχύει μόνον για τις πρωτοβουλίες που χρηματοδοτήθηκαν βάσει των νόμων 394/81 και 304/1990, και κατά συνέπεια φαίνεται να είναι πολύ περιοριστικό. Επιπλέον, επισημαίνεται ότι δεν χορηγήθηκαν περαιτέρω αποδεικτικά στοιχεία όσον αφορά τη μεταβολή του επιτοκίου της εν λόγω ενίσχυσης (44).

(129) Όσον αφορά αμφότερες τις ενισχύσεις, οι ιταλικές αρχές ισχυρίζονται επιπλέον ότι το κόστος της υποχρεωτικής τραπεζικής εγγύησης η οποία ζητήθηκε πριν από τη χορήγηση των δανείων πρέπει να αφαιρεθεί από το ποσό των ενισχύσεων. Η Επιτροπή παρατηρεί, πρώτον, ότι μια τέτοια εγγύηση, ή το ισοδύναμό της, θα έπρεπε κανονικά να είχε ζητηθεί και από έναν ιδιωτικό πιστωτικό οργανισμό που χορηγεί δάνεια σύμφωνα με τη γενική αρχή του ιδιώτη επενδυτή στην οικονομία της αγοράς. Δεύτερον, η ίδια παρατηρεί ότι από τους όρους που συνοδεύουν τη σύμβαση προκύπτει ότι δεν είναι αποδεκτή η επικάλυψη των ενισχύσεων όσον αφορά το ίδιο πρόγραμμα, εκτός από τις ενισχύσεις που συνδέονται με την εγγύηση, που κατά συνέπεια θεωρείται ότι είναι και αυτή επιλέξιμη για ενισχύσεις.

VII. ΤΕΛΙΚΕΣ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ

(130) Η Επιτροπή παρατηρεί ότι οι παρεκκλίσεις του άρθρου 107 παράγραφος 2, στοιχεία από α) έως γ) (45) της ΣΛΕΕ δεν εφαρμόζονται στα εν λόγω δάνεια, δεδομένου ότι αυτά δεν αποσκοπούν σε κανέναν από τους στόχους οι οποίοι απαριθμούνται σ’ αυτό το άρθρο, ούτε άλλωστε η ιταλική κυβέρνηση ισχυρίστηκε αυτό.

(131) Τα δάνεια δεν αποσκοπούσαν να ευνοήσουν την οικονομική ανάπτυξη περιοχών ή να προωθήσουν την προώθηση σημαντικού σχεδίου κοινού ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος ή να άρουν σοβαρή διαταραχή της οικονομίας κράτους μέλους, ούτε και να προωθήσουν τον πολιτισμό ή τη διατήρηση της πολιτιστικής κληρονομιάς. Κατά συνέπεια, η Επιτροπή φρονεί ότι στα υπό εξέταση δάνεια δεν εφαρμόζεται ούτε το άρθρο 107 παράγραφος 3 στοιχείο α) (46), ούτε το άρθρο 107 παράγραφος 3 στοιχείο β) (47) της ΣΛΕΕ, ούτε το άρθρο 107 παράγραφος 3 στοιχείο δ) (48), της ΣΛΕΕ.

VIII. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ

(132) Αμφότερα τα δάνεια χορηγήθηκαν στη WAM SpA χωρίς να έχουν κοινοποιηθεί προηγουμένως στην Επιτροπή. Το δάνειο του 1995 χορηγήθηκε στις 24 Νοεμβρίου 1995 και το δάνειο του 2000 χορηγήθηκε στις 9 Νοεμβρίου 2000. Κατά συνέπεια, η Επιτροπή καταλήγει στο συμπέρασμα ότι με εξαίρεση το μέρος της ενίσχυσης που εμπίπτει στην απαλλαγή κατά κατηγορία, στο μέτρο που τα προαναφερθέντα δάνεια χορηγήθηκαν κατά παράβαση του τότε άρθρου 3 της συνθήκης ΕΚ, νυν άρθρο 108 παράγραφος 3 της ΣΛΕΕ, αυτά χορηγήθηκαν παρανόμως στον αποδέκτη.

(133) Η ενίσχυση που η Ιταλία χορήγησε στη WAM SpA στις 24 Νοεμβρίου 1995 υπό μορφή ενίσχυσης επιτοκίου συνιστά κρατική ενίσχυση. Το μέρος που αντιστοιχεί στις επιλέξιμες δαπάνες σχετικά με υπηρεσίες παροχής συμβουλών, συμμετοχή σε εκθέσεις και μελέτες αγοράς συνιστά κρατική ενίσχυση συμβιβάσιμη με την εσωτερική αγορά.

(134) Όσον αφορά το συνολικό ισοδύναμο επιχορήγησης της συγκεκριμένης ενίσχυσης, έχει ληφθεί υπόψη ότι το δάνειο καταβλήθηκε στον αποδέκτη σε τρεις δόσεις (που καταβλήθηκαν στις 24 Απριλίου 1998, στις 23 Ιουλίου 1997 και στις 24 Απριλίου 1998) και ότι η περίοδος χάριτος κυμαινόταν κατά συνέπεια από μηδέν έως δύο έτη. Επίσης, ελήφθη υπόψη το επιτόκιο που καθορίστηκε στη σύμβαση του δανείου (4,4 %) σε σχέση με το επιτόκιο αναφοράς που ορίζει περιοδικώς η Επιτροπή (49) που ίσχυε τη στιγμή της χορήγησης του δανείου (11,35 %). Το στοιχείο της ενίσχυσης υπολογίστηκε κατά συνέπεια ως η διαφορά μεταξύ του επιτοκίου που καθορίζεται στη σύμβαση και του επιτοκίου που ίσχυε την ημερομηνία κατά την οποία χορηγήθηκε το δάνειο. Βάσει αυτού του υπολογισμού, το ισοδύναμο επιχορήγησης, το οποίο αναπροσαρμόστηκε στις 24 Απριλίου 1996 ημερομηνία κατά την οποία καταβλήθηκε στη WAM SpA η πρώτη δόση του δανείου, είναι ίσον με 108 165,10 ευρώ.

(135) Ωστόσο, αυτό το ποσό ενίσχυση πρέπει να διορθωθεί βάσει του συμβιβάσιμου μέρους της κρατικής ενίσχυσης.

(136) Δεδομένου ότι ένα μέρος του εν λόγω δανείου έχει θεωρηθεί συμβιβάσιμο, πρέπει να αφαιρεθεί από το ποσό της ενίσχυσης σχετικά με το δάνειο του 1995, που ήταν ίσο με 108 165,10 ευρώ. Ενόψει της αδυναμίας να καθοριστεί μια άμεση σχέση μεταξύ μιας συγκεκριμένης δόσης του δανείου και συγκεκριμένων ειδικών δαπανών, εφαρμόστηκε σ’ αυτό το συνολικό ισοδύναμο επιχορήγησης το ίδιο ποσοστό που αντιπροσωπεύεται από τα συμβιβάσιμα στοιχεία έναντι του συνολικού δανείου (82,57 εκατ. ITL επί 1 358,51 εκατ. ITL, δηλαδή 6 %). Δεδομένου ότι το 6 % των 108 165,10 ευρώ αντιστοιχεί σε 6 489,906 ευρώ, θεωρείται ότι το τελευταίο ποσό συνιστά το συμβιβάσιμο μέρος της ενίσχυσης.

(137) Κατά συνέπεια, το ισοδύναμο επιχορήγησης του μη συμβιβάσιμου μέρους της ενίσχυσης με την εσωτερική αγορά υπολογίζεται σε 101 675,194 ευρώ.

(138) Οι ενισχύσεις που χορηγήθηκαν στη WAM SpA το 2000, εκτός από το συμβιβάσιμο μέρος προς στήριξη των δραστηριοτήτων επαγγελματικής κατάρτισης, που ισοδυναμεί με 25 240 ευρώ επιλέξιμων δαπανών, δεν συμβιβάζονται με την εσωτερική αγορά.

(139) Σ’ αυτή την περίπτωση, το δάνειο καταβλήθηκε στη WAM SpA σε πέντε δόσεις (που καταβλήθηκαν στις 12 Φεβρουαρίου 2001, στις 28 Σεπτεμβρίου 2001, στις 26 Απριλίου 2002, στις 27 Σεπτεμβρίου 2002 και στις 22 Ιανουαρίου 2003)· ως εκ τούτου, όπως και στην πρώτη ενίσχυση, η περίοδος χάριτος κυμαίνεται από μηδέν έως 2 έτη., Κατ’ αναλογία, για τον υπολογισμό του ισοδύναμου επιχορήγησης, η Επιτροπή έλαβε υπόψη το επιτόκιο που ορίζεται στη σύμβαση δανείου (2,32 %) σε σχέση με το επιτόκιο αναφοράς που ορίζεται περιοδικώς από την Επιτροπή, που ίσχυε κατά τη χρονική περίοδο χορήγησης του εν λόγω δανείου (5,70 %). Η συνολική εξόφληση, συμπεριλαμβανομένου του κεφαλαίου και των τόκων, έπρεπε να περατωθεί στις 20 Φεβρουαρίου 2008. Κατά συνέπεια, το ισοδύναμο επιχορήγησης που συνιστά ενίσχυση ολόκληρου του δανείου που προσαρμόστηκε στις 12 Φεβρουαρίου 2001 (ημερομηνία κατά την οποία η πρώτη δόση του συγκεκριμένου δανείου καταβλήθηκε στη WAM SpA) είναι 176 329 ευρώ, υποθέτοντας ότι οι εξοφλήσεις εκτελέστηκαν σύμφωνα με το χρονοδιάγραμμα εξόφλησης.

(140) Όσον αφορά το συμβιβάσιμο μέρος του δανείου, σ’ αυτή την περίπτωση αφαιρείται από το ισοδύναμο επιχορήγησης της ενίσχυσης το ποσοστό του συμβιβάσιμου μέρους του δανείου σε σχέση με το συνολικό δάνειο, που είναι ίσον με 1,35 %. Εάν οι επιστροφές εκτελέστηκαν σύμφωνα με το χρονοδιάγραμμα εξόφλησης, το ισοδύναμο επιχορήγησης του δεύτερου δανείου είναι ίσον με 173 948,56 ευρώ (176 329 ευρώ – 2 380,44 ευρώ).

(141) Αποτελεί πάγια πρακτική της Επιτροπής, σύμφωνα με το άρθρο 107 της ΣΛΕΕ, να απαιτείται από τον αποδέκτη η ανάκτηση της ενίσχυσης που, σύμφωνα με το ίδιο άρθρο, χορηγήθηκε παράνομα και δεν είναι συμβιβάσιμη με την εσωτερική αγορά, υπό τον όρο ότι η ενίσχυση δεν εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής των κανόνων «de minimis». Αυτή η πρακτική επιβεβαιώθηκε από το άρθρο 14 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 659/1999.

(142) Βάσει του άρθρου 14 παράγραφος 2 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 659/1999, η ενίσχυση που πρέπει να ανακτηθεί συνεπεία απόφασης ανάκτησης περιλαμβάνει τους τόκους που υπολογίζονται βάσει ενός καταλλήλου επιτοκίου που καθορίζεται από την Επιτροπή. Οι τόκοι είναι πληρωτέοι από την ημερομηνία κατά την οποία χορηγήθηκε στον αποδέκτη η παράνομη ενίσχυση μέχρι την ημερομηνία ανάκτησής της, για την περίοδο κατά την οποία αυτή ήταν στη διάθεση της επιχείρησης.

(143) Οι λεπτομέρειες εφαρμογής του επιτοκίου αναφέρονται στο κεφάλαιο V του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 794/2004 της Επιτροπής, της 21ης Απριλίου 2004 σχετικά με την εφαρμογή του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 659/1999 του Συμβουλίου για τη θέσπιση λεπτομερών κανόνων εφαρμογής του άρθρου 93 της συνθήκης ΕΚ (50) (εφεξής: ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 794/2004) και στον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 271/2008 της Επιτροπής, της 30ής Ιανουαρίου 2008, για τροποποίηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 794/2004 σχετικά με την εφαρμογή του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 659/1999 του Συμβουλίου για τη θέσπιση λεπτομερών κανόνων εφαρμογής του άρθρου 93 της συνθήκης CE (51) [εφεξής: «ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 271/2008»].

(144) Η Επιτροπή διευκρινίζει ότι η παρούσα απόφαση λαμβάνεται με την επιφύλαξη της συμβιβασιμότητας της εθνικής νομοθεσίας που αντιπροσωπεύεται από τον νόμο 394/81, που αποτελεί τη νομική βάση της κρατικής ενίσχυσης που χορηγήθηκε στη WAM SpA, έναντι της οποίας η Επιτροπή, ευθυγραμμιζόμενη με τη νομολογία του Πρωτοδικείου (52), δεν έκρινε αναγκαίο, στην παρούσα υπόθεση, να κινήσει τη διαδικασία. Ωστόσο, η ίδια δεν αποκλείει τη δυνατότητα κίνησης διαδικασίας σε μεταγενέστερο στάδιο.

ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΑΠΟΦΑΣΗ:

Άρθρο 1

Οι ενισχύσεις που χορηγήθηκαν από την Ιταλία στη WAM SpA, σύμφωνα με τον νόμο 394/81, εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του άρθρου 107 παράγραφος 1 της συνθήκης ΣΛΕΕ.

Δεδομένου ότι οι εν λόγω ενισχύσεις δεν κοινοποιήθηκαν εγκαίρως στην Επιτροπή, κατά παράβαση του άρθρου 88 παράγραφος 3 της συνθήκης ΕΚ, νυν άρθρο 108 παράγραφος 3 της ΣΛΕΕ, αυτές είναι παράνομες, με εξαίρεση το μέρος της ενίσχυσης που απαλλάσσεται βάσει απαλλαγής κατά κατηγορία.

Άρθρο 2

1. Η ενίσχυση ύψους 108 165,10 EUR που η Ιταλία χορήγησε στη WAM SpA στις 24 Νοεμβρίου 1995 υπό μορφή ενίσχυσης επιτοκίου συνιστά κρατική ενίσχυση. Το μέρος που αντιστοιχεί στις επιλέξιμες δαπάνες σχετικά με υπηρεσίες παροχής συμβουλών, συμμετοχή σε εκθέσεις και μελέτες αγοράς, ίσο με 6 489,906 EUR, συνιστά κρατική ενίσχυση συμβιβάσιμη με την εσωτερική αγορά.

Η Ιταλία λαμβάνει όλα τα αναγκαία μέτρα για να ανακτήσει από τον αποδέκτη, WAM SpA, το ποσό της μη συμβιβάσιμης ενίσχυσης, που ισοδυναμεί με 101 675,194 EUR.

2. Η ενίσχυση ύψους 176 329 EUR που η Ιταλία χορήγησε στη WAM SpA στις 9 Νοεμβρίου 2000 υπό μορφή ενίσχυσης επιτοκίου συνιστά κρατική ενίσχυση. Το μέρος που αντιστοιχεί στις επιλέξιμες δαπάνες για επαγγελματική κατάρτιση, ίσο με 2 380,44 EUR, συνιστά κρατική ενίσχυση συμβιβάσιμη με την εσωτερική αγορά

Η Ιταλία λαμβάνει όλα τα αναγκαία μέτρα για να ανακτήσει από τον αποδέκτη, WAM SpA, το ποσό της μη συμβιβάσιμης ενίσχυσης, που ισοδυναμεί με 173 948,56 EUR.

3. Οι τόκοι των προς ανάκτηση ποσών βάσει της παρούσας απόφασης υπολογίζονται από την ημερομηνία που οι μη συμβιβάσιμες κρατικές ενισχύσεις τέθηκαν στη διάθεση του αποδέκτη, WAM SpA, μέχρι την πραγματική είσπραξή τους.

4. Οι τόκοι υπολογίζονται με τη μέθοδο του ανατοκισμού σύμφωνα με τις διατάξεις του κεφαλαίου V του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 794/2004 και του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 271/2008 ο οποίος τροποποιεί τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 794/2004.

Άρθρο 3

1. Η ανάκτηση των ενισχύσεων που αναφέρονται στο άρθρο 2 είναι άμεση και πραγματική.

2. Η Ιταλία διασφαλίζει την εκτέλεση της παρούσας απόφασης εντός τεσσάρων μηνών από την ημερομηνία κοινοποίησής της στις ιταλικές αρχές.

Άρθρο 4

1. Εντός δύο μηνών από την κοινοποίηση της παρούσας απόφασης, η Ιταλία υποβάλλει στην Επιτροπή τις ακόλουθες πληροφορίες:

α) το συνολικό ποσό (αρχικό κεφάλαιο και τόκους ανάκτησης) που θα πρέπει να ανακτηθεί από τη δικαιούχο, WAM SpΑ·

β) λεπτομερή περιγραφή των μέτρων που έχει ήδη λάβει και προγραμματίσει για να συμμορφωθεί με την παρούσα απόφαση·

γ) έγγραφα που αποδεικνύουν ότι έχει δοθεί εντολή στη δικαιούχο, WAM SpA, να επιστρέψει την ενίσχυση.

2. Η Ιταλία ενημερώνει την Επιτροπή για την πρόοδο των εθνικών μέτρων που ελήφθησαν για την εκτέλεση της παρούσας απόφασης μέχρι να ολοκληρωθεί η ανάκτηση της ενίσχυσης που αναφέρεται στο άρθρο 2. Αυτή υποβάλλει αμέσως, με απλό αίτημα της Επιτροπής, πληροφορίες σχετικά με τα μέτρα που έχει ήδη λάβει και προγραμματίσει για να συμμορφωθεί με την παρούσα απόφαση. Παρέχει επίσης λεπτομερείς πληροφορίες για τα ποσά των ενισχύσεων και των τόκων που έχουν ήδη ανακτηθεί από τη δικαιούχο.

Άρθρο 5

Η παρούσα απόφαση απευθύνεται στην Ιταλική Δημοκρατία.

Βρυξέλλες, 24 Μαρτίου 2010. Για την Επιτροπή Joaquín ALMUNIA Αντιπρόεδρος

(1) Από την 1η Δεκεμβρίου 2009, τα άρθρα 87 και 88 της συνθήκης ΕΚ μετατράπηκαν στα άρθρα 107 και 108, αντιστοίχως, της συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Οι δύο δέσμες διατάξεων είναι κατ’ ουσίαν ταυτόσημες. Για τους σκοπούς της παρούσας απόφασης, οι αναφορές στα άρθρα 107 και 108 της ΣΛΕΕ νοούνται κατά περίπτωση ως αναφορές στα άρθρα 87 και 88, αντιστοίχως, της συνθήκης ΕΚ, και η αναφορά στο Πρωτοδικείο ως αναφορά στο Δικαστήριο.

(2) C(2003)35 τελικό (ΕΕ C 142 της 18.6.2003, σ. 2).

(3) ΕΕ L 83 της 27.3.1999, σ. 1.

(4) Βλέπε υποσημεíωση 2.

(5) ΕΕ L 63 της 4.3.2006, σ. 11.

(6) Συνεκδικασθείσες υποθέσεις T-304/04 και T-316/04, Ιταλική Δημοκρατία και Wam SpA κατά Επιτροπής, Συλλογή (2006) σ. II-64.

(7) Απόφαση του Δικαστηρίου της 30ής Απριλίου 2009, στην υπόθεση C-494/06 Επιτροπή κατά Ιταλικής Δημοκρατίας και Wam SpA, δεν έχει ακόμη δημοσιευθεί.

(8) Για παράδειγμα Dce και R-Master (ΗΒ), Infa-Stauband Ats (Γερμανία) και Fda (Γαλλία); πρβ. The Rise of A District Lead Firm: The Case of Wam (1968-2003), febbraio 2009, Recent, Centre for Economic Research (Dipartimento di Economia politica dell’Università di Modena e Reggio Emilia).

(9) The Rise of A District Lead Firm: The Case of Wam (1968-2003), febbraio 2009, Recent, Centre for Economic Research (Dipartimento di Economia politica dell’Università di Modena e Reggio Emilia).

(10) Βλέπε υποσημείωση 9.

(11) Βλέπε υποσημείωση 9.

(12) ΕΕ C 119 της 22.5.2002, σ. 22.

(13) ΕΕ L 10 της 13.1.2001, σ. 30.

(14) ΕΕ C 213 της 19.8.1992, σ. 2.

(15) ΕΕ L 10 της 13.1.2001, σ. 33.

(16) Πρβ. υπόθεση 78/76, Steinike & Weinlig κατά Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Γερμανίας, Συλλογή 1977, σ. 595, σημείο 21· υπόθεση 290/83 Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων κατά Γαλλικής Δημοκρατίας, Συλλογή 1985, σ. 439, σημείο 14· Συνεκδικασθείσες υποθέσεις 67/85, 68/85 και 70/85, Kwekerij Gebroeders Van der Kooy BV και άλλοι κατά Επιτροπής των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, Συλλογή 1988, σ. 219, σημείο 35 και υπόθεση C-305/89, Ιταλική Δημοκρατία κατά Επιτροπής των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, Συλλογή 1991, σ. I-1603, σημείο 13.

(17) Δυνάμει του άρθρου 2 του νόμου 394/81, δημιουργήθηκε στο Mediocredito centrale ένα ταμείο για τη χορήγηση χρηματοδοτήσεων επιδοτούμενου επιτοκίου σε εξαγωγικές επιχειρήσεις έναντι προγραμμάτων εμπορικής διείσδυσης στο εξωτερικό. Το ταμείο διαχειρίζεται μια επιτροπή η οποία αποφασίζει τη χορήγηση χρηματοδοτήσεων σύμφωνα με τον νόμο. Η επιτροπή ορίστηκε με διάταγμα του Υπουργού Εξωτερικού Εμπορίου σε συντονισμό με τον Υπουργό Θησαυροφυλακίου και τον Υπουργό Βιομηχανίας, Εμπορίου και Βιοτεχνίας. Η επιτροπή, η οποία έχει συσταθεί στο πλαίσιο του Υπουργείου Εξωτερικού Εμπορίου, απαρτίζεται από: α) τον Υπουργό εξωτερικού Εμπορίου ή, με εκχώρηση αρμοδιοτήτων, από τον Υφυπουργό, ο οποίος προΐσταται της επιτροπής· β) από ένα διευθυντικό μέλος από το καθένα από τα Υπουργεία Θησαυροφυλακίου, Βιομηχανίας, Εμπορίου και Βιοτεχνίας, Εσωτερικού Εμπορίου και από αντίστοιχους αναπληρωτές ίδιου βαθμού που ορίζονται από τα αντίστοιχα υπουργεία· γ) από τον Γενικό Διευθυντή του Mediocredito centrale ή, σε περίπτωση απουσίας του ή αδυναμίας, από εκπρόσωπό του· δ) από τον Γενικό Διευθυντή του Εθνικού Ινστιτούτου για το Εξωτερικό Εμπόριο (ICE), ή, σε περίπτωση απουσίας του ή αδυναμίας από εκπρόσωπό του.

(18) Το άρθρο 1 του υπουργικού διατάγματος της 19ης Ιανουαρίου 1999 ορίζει ότι η επιτροπή που προβλέπεται από το νομοθετικό διάταγμα αριθ. 143, της 31ης Μαρτίου 1998, ιδίως το άρθρο 25 παράγραφος 1, απαρτίζεται από δύο διευθυντικά μέλη του Υπουργείου για το Εξωτερικό Εμπόριο, από ένα διευθυντικό μέλος του Υπουργείου Θησαυροφυλακίου, προϋπολογισμού και οικονομικού προγραμματισμού, από ένα διευθυντικό μέλος του Υπουργείου Εξωτερικών, από ένα διευθυντικό μέλος του Υπουργείου Βιομηχανίας, Εμπορίου και Βιοτεχνίας, από έναν εκπρόσωπο που ορίζεται από τη σύνοδο των προέδρων των περιφερειών και των αυτόνομων επαρχιών και από ένα εκπρόσωπο που ορίζεται από την Ένωση Ιταλικών Τραπεζών.

(19) Εκείνη την εποχή, συστήθηκε στο Mediocredito Centrale ένα ταμείο που περιείχε κρατικούς πόρους, ήταν διαχειριζόμενο από την επιτροπή που προβλέπεται στο άρθρο 2 του νόμου 394/81. Με επιστολή της 27ης Δεκεμβρίου 1995, το Υπουργείο Εξωτερικών ζήτησε από το Mediocredito centrale να συνάψει (εντός τριών μηνών) σύμβαση με τη WAM SpA με σκοπό την υλοποίηση της απόφασης της επιτροπής του άρθρου 2 του νόμου 394/81 που εξεδόθη κατά τη συνεδρίαση της 24ης Νοεμβρίου 1995.

(20) Κατά την έννοια του νομοθετικού διατάγματος αριθ. 143 της 31ης Μαρτίου 1998 και, ιδίως, το άρθρο 25 εδάφιο 1, αρχής γενομένης από την 1η Ιανουαρίου 1999 η απόφαση των παρεμβάσεων χρηματοδοτικής στήριξης στη διεθνοποίηση του παραγωγικού συστήματος προβλέπεται στον νόμο 394/81 εκχωρείται στη SIMESIT SpA Η SIMESIT SpA είναι δημόσιος οργανισμός που ιδρύθηκε το 1990 (νόμος αριθ. 100 της 24ης Απριλίου 1990) από την ιταλική κυβέρνηση για να συνδράμει τις ιταλικές επιχειρήσεις στις τρίτες χώρες Ο οργανισμός είναι ελεγχόμενος από την ιταλική κυβέρνηση, η οποία κατέχει το 76 % του κεφαλαίου του και ορίζει τις κατευθύνσεις για την επιλογή των επενδύσεων που πραγματοποιεί η SIMESIT SpA Το διοικητικό συμβούλιο της SIMESIT αποτελείται από εννέα μέλη, πέντε εκ των οποίων ορίζονται από την ιταλική κυβέρνηση.

(21) Βλέπε την υπόθεση C-482/99, Γαλλική Δημοκρατία κατά Επιτροπής των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων (Stardust), Συλλογή 2002, σ. I-4397, σημεία 55 και 56.

(22) Βλέπε την υπόθεση C-41/90, Höfner και Elser, Συλλογή 1991, σ. I-01979, σημείο 21.

(23) Βλέπε υπόθεση C-494/06 P, Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων κατά Ιταλικής Δημοκρατίας και Wam SpA, που δεν έχει ακόμη δημοσιευθεί, σημείο 49 και ακόλουθα.

(24) Βλέπε επίσης τις υποθέσεις C-372/97, Ιταλία κατά Επιτροπής, Συλλογή 2004, σ. I-3679, σημείο 52, και C-66/2002, Ιταλία κατά Επιτροπής, Συλλογή 2005, σ. I-10901.

(25) The Rise of A District Lead Firm: The Case of Wam (1968-2003), febbraio 2009, Recent, Centre for Economic Research (Dipartimento di Economia politica dell’Università di Modena e Reggio Emilia).

(26) Βλέπε τις υποθέσεις T-459/93, Siemens κατά Επιτροπής, Συλλογή 1995, σ. II-1675, σημεία 48 και 77, T-214/95, Het Vlaamse Gewest κατά Επιτροπής, Συλλογή 1998, σ. II-717, σημείο 43, και T- 217/02, Ter Lembeek κατά Επιτροπής, Συλλογή 2006, σ. II-4483, σημείο 177.

(27) Στην υπόθεση T-369/06, Holland Malt κατά Επιτροπής, που δεν έχει ακόμα δημοσιευθεί, το Πρωτοδικείο καθόρισε στο σημείο τα ακόλουθα: «Από τη νομολογία προκύπτει σαφώς ότι η μείωση, μέσω κρατικών πόρων, του κόστους της τρέχουσας διαχειρίσεως ή των συνήθων δραστηριοτήτων μιας επιχείρησης δεν είναι η μόνη που έχει, αφεαυτής, τη δυνατότητα να νοθεύσει τον ανταγωνισμό, αλλά την ίδια δυνατότητα έχει και η επιδότηση που απαλλάσσει τα ον δικαιούχο από το σύνολο ή από μέρος των δαπανών για την πραγματοποίηση επενδύσεων».

(28) Βλέπε τις υποθέσεις 730/79, Philip Morris Holland κατά Επιτροπής, Συλλογή 1980, σ. 2671, σημείο 11, C-53/00, Ferring, Συλλογή 2001, σ. I-9067, σημείο 21 και C-372/97, Ιταλία κατά Επιτροπής, Συλλογή 2004, σ. I-3679, σημείο 52.

(29) Βλέπε Την υπόθεση 730/79, Philip Morris κατά Επιτροπής, Συλλογή 1980, σ 2671.

(30) Βλέπε την υπόθεση 259/85, Francia κατά Επιτροπής, Συλλογή 1978, σ. 4393.

(31) Βλέπε Την υπόθεση T-214/95, Het Vlaamse Gewest κατά Επιτροπής, Συλλογή 1998, σ. II-717, σημείο 49.

(32) Βλέπε Την υπόθεση C-172/03, Heiser κατά Finanzamt Innsbruck, Συλλογή 1998, σ. I-1627, σημείο 32.

(33) Βλέπε Τις συνεκδικασθείσες υποθέσεις από 212/80 έως 217/80, Meridionale Industria Salumi et al., Συλλογή 1981, σ. 2735· τις συνεκδικασθείσες υποθέσεις, CT Control Rotterdam και JCT Benelux κατά Επιτροπής, Συλλογή1981, σ. I-3873, και την υπόθεση C-61/98, De Haan Beheer, Συλλογή 2000, σ. I-5003.

(34) ΕΕ L 379 της 28.12.2006, σ. 11.

(35) ΕΕ L 214 της 9.8.2008, σ. 3.

(36) Πολυμερείς διαπραγματεύσεις του γύρου της Ουρουγουάης (1986-94) - παράρτημα 1 – παράρτημα 1A – συμφωνία για τις επιδοτήσεις και τα αντισταθμιστικά μέτρα (ΠΟΕ-GATT 1994) (ΕΕ L 336 της 23.12.1994, σ.156-183).

(37) ΕΕ L 107 της 30.4.1996, σ. 4.

(38) Βλέπε υποσημείωση 12.

(39) Σύμφωνα με την πάγια πρακτική της Επιτροπής. Βλέπε για παράδειγμα την απόφαση της 13ης Μαΐου 2003 σχετικά με την κρατική ενίσχυση που η Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας έθεσε σε εφαρμογή υπέρ των επιχειρήσεων Kahla Porzellan GmbH και Kahla/Thüringen Porzellan GmbH (ΕΕ L 227 της 11.9.2003, σ. 12).

(40) ΕΕ L 10 της 13.1.2001, σ. 20.

(41) ΕΕ L 337 της 13.12.2002, σ. 3.

(42) ΕΕ L 302 της 1.11.2006, σ. 29.

(43) Βλέπε υποσημείωση 12.

(44) Αυτή η μεταβολή, εν πάση περιπτώσει, μπορούσε να είχε εφαρμοστεί μόνο στο πρώτο χαμηλότοκο δάνειο που χορηγήθηκε στη WAM SpA, αφού εφαρμοζόταν σε υφιστάμενες κατά το χρονικό διάστημα της θέσης του σε ισχύ χρηματοδοτήσεις, ενώ το δεύτερο δάνειο δεν είχε ακόμα χορηγηθεί στη WAM SpA.

(45) Το άρθρο 107 παράγραφος 2, ορίζει ότι συμβιβάζονται με την κοινή αγορά: α) οι ενισχύσεις κοινωνικού χαρακτήρα προς μεμονωμένους καταναλωτές, υπό τον όρο ότι χορηγούνται χωρίς διάκριση προελεύσεως των προϊόντων· β) οι ενισχύσεις για την επανόρθωση ζημιών που προκαλούνται από θεομηνίες ή άλλα έκτακτα γεγονότα· γ) οι ενισχύσεις προς την οικονομία ορισμένων περιοχών της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Γερμανίας […].

(46) «Οι ενισχύσεις για την ώθηση της οικονομικής αναπτύξεως περιοχών, στις οποίες το βιοτικό επίπεδο είναι ασυνήθως χαμηλό ή στις οποίες επικρατεί σοβαρή υποαπασχόληση, καθώς και στις περιοχές του άρθρου 349, λαμβανομένης υπόψη της δομικής, οικονομικής και κοινωνικής τους κατάστασης».

(47) «Οι ενισχύσεις για την προώθηση σημαντικών σχεδίου κοινού ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος ή για την άρση σοβαρής διαταραχής της οικονομίας κράτους μέλους».

(48) «Οι ενισχύσεις για την προώθηση του πολιτισμού και της διατήρησης της πολιτιστικής κληρονομιάς, εφόσον δεν αλλοιώνουν τους όρους των συναλλαγών και του ανταγωνισμού στην Κοινότητα σε βαθμό αντίθετο με το κοινό συμφέρον».

(49) Που δημοσιεύεται τακτικά στην Επίσημη Εφημερίδα.

(50) ΕΕ L 140 της 30.4.2004, σ. 1.

(51) ΕΕ L 82 της 25.3.2008, σ. 1.

(52) Βλέπε τις υποθέσεις T-92/00 και T-103/00, Diputación Foral de Álava κατά Επιτροπής (Ramondín), Συλλογή 2002, σ. II-1385.