ΑΠΌΦΑΣΗ (ΕΕ) 2018/1636 ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΉΣ ΑΡΧΉΣ ΚΙΝΗΤΏΝ ΑΞΙΏΝ ΚΑΙ ΑΓΟΡΏΝ

της 23ης Οκτωβρίου 2018

για την ανανέωση και την τροποποίηση του προσωρινού περιορισμού που θεσπίζεται με την απόφαση (ΕΕ) 2018/796 όσον αφορά τη διάθεση στην αγορά (marketing), τη διανομή και την πώληση συμβάσεων επί διαφορών (CFDs) σε ιδιώτες πελάτες

ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΠΟΠΤΩΝ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΑΡΧΗΣ ΚΙΝΗΤΩΝ ΑΞΙΩΝ ΚΑΙ ΑΓΟΡΩΝ,

Έχοντας υπόψη τη Συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης,

Έχοντας υπόψη τον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 1095/2010 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 24ης Νοεμβρίου 2010, σχετικά με τη σύσταση Ευρωπαϊκής Εποπτικής Αρχής (Ευρωπαϊκή Αρχή Κινητών Αξιών και Αγορών), την τροποποίηση της απόφασης αριθ. 716/2009/ΕΚ και την κατάργηση της απόφασης 2009/77/ΕΚ της Επιτροπής (1), και κυρίως το άρθρο 9 παράγραφος 5, το άρθρο 43 παράγραφος 2 και το άρθρο 44 παράγραφος 1,

Έχοντας υπόψη τον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 600/2014 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 15ης Μαΐου 2014, για τις αγορές χρηματοπιστωτικών μέσων και για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 648/2012 (2), και κυρίως το άρθρο 40 του κανονισμού,

Έχοντας υπόψη τον κατ' εξουσιοδότηση κανονισμό (ΕΕ) 2017/567 της Επιτροπής, της 18ης Μαΐου 2016, για τη συμπλήρωση του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 600/2014 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου όσον αφορά τους ορισμούς, τη διαφάνεια, τη συμπίεση χαρτοφυλακίου και τα εποπτικά μέτρα σχετικά με παρεμβάσεις σε προϊόντα και θέσεις (3), και ιδίως το άρθρο 19 του κανονισμού,

Εκτιμώντας τα ακόλουθα:

(1) H Ευρωπαϊκή Αρχή Κινητών Αξιών και Αγορών (ESMA), με την απόφασή της (ΕΕ) 2018/796 (4), περιόρισε τη διάθεση στην αγορά (marketing), τη διανομή και την πώληση συμβάσεων επί διαφορών (CFDs) σε ιδιώτες πελάτες με έναρξη ισχύος από 1ης Αυγούστου 2018 και για περίοδο τριών μηνών.

(2) Σύμφωνα με το άρθρο 40 παράγραφος 6 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 600/2014, η ESMA πρέπει να επανεξετάζει τα μέτρα παρέμβασης σε προϊόντα σε κατάλληλα χρονικά διαστήματα και τουλάχιστον κάθε τρεις μήνες.

(3) Η επανεξέταση των συμβάσεων επί διαφορών (CFDs) από την ESMA βασίστηκε, μεταξύ άλλων, στην έρευνα μεταξύ των εθνικών αρμόδιων αρχών (ΕΕΑ) (5) για την πρακτική εφαρμογή και τον αντίκτυπο του μέτρου παρέμβασης σε προϊόν, καθώς και σε πρόσθετες πληροφορίες που υπέβαλαν οι αρμόδιες εθνικές αρχές και τα ενδιαφερόμενα μέρη.

(4) Οι ΕΑΑ εντόπισαν περιορισμένα μόνο παραδείγματα μη συμμόρφωσης με τα μέτρα παρέμβασης σε προϊόν της ESMA, τα οποία σχετίζονταν στην πλειοψηφία τους με τις προειδοποιήσεις κινδύνου.

(5) Οι ΕΕΑ ανέφεραν γενική πτώση στον αριθμό λογαριασμών ιδιωτών πελατών με συμβάσεις σε CFDs, στον όγκο των συναλλαγών και στον συνολικό αριθμό καθαρών θέσεων των ιδιωτών πελατών κατά τον Αύγουστο του 2018 σε σχέση με τον Αύγουστο του 2017. Το μερίδιο των λογαριασμών ιδιωτών πελατών που εμφάνιζαν κέρδη μειώθηκε ελαφρώς, αλλά αυτό πιθανώς οφείλεται κυρίως, στις εξαιρετικά υψηλές τιμές των κρυπτονομισμάτων (cryptocurrencies) τον Αύγουστο του 2017 (6). Η σύγκριση των αποτελεσμάτων των πελατών σε βάθος χρόνου δεν επηρεάζεται μόνο από τα μέτρα παρέμβασης σε προϊόντα αλλά, για παράδειγμα, και από τις συνθήκες της αγοράς. Οι συνθήκες στην αγορά τον Αύγουστο του 2017 εμφανίζονταν ανοδικές σε σχέση με τον Αύγουστο του 2018. Επιπλέον, ο πληθυσμός των ιδιωτών πελατών άλλαξε (7). Τέλος, οι ΕΕΑ ανέφεραν μείωση του αριθμού αυτόματου κλεισίματος θέσεων και των περιπτώσεων λογαριασμών που εμφάνισαν αρνητική καθαρή θέση (8).

(6) Οι ΕΕΑ ανέφεραν επίσης ότι τον Αύγουστο του 2018, σε σύγκριση με τον Αύγουστο του 2017, αυξήθηκε ο αριθμός των πελατών που ζήτησαν να αντιμετωπίζονται ως επαγγελματίες πελάτες. H ESMA γνωρίζει ότι ορισμένοι πάροχοι CFDs προωθούν τη δυνατότητα να μετατραπούν ιδιώτες πελάτες σε επαγγελματίες πελάτες κατόπιν αιτήματος. Ωστόσο, ένας ιδιώτης πελάτης μπορεί να ζητήσει να αντιμετωπίζεται ως επαγγελματίας πελάτης ιδίως εάν υποβάλει γραπτό αίτημα σύμφωνα με τις απαιτήσεις που προβλέπονται στην ισχύουσα νομοθεσία. Οι πάροχοι πρέπει να διασφαλίζουν ότι συμμορφώνονται, ανά πάσα στιγμή, με τις εν λόγω απαιτήσεις (9). Η ESMA γνωρίζει επίσης ότι ορισμένες επιχειρήσεις τρίτων χωρών προσεγγίζουν ενεργά πελάτες της Ένωσης και ότι ορισμένοι πάροχοι CFDs στην Ένωση προωθούν τη δυνατότητα που έχουν οι ιδιώτες πελάτες να μεταφέρουν τους λογαριασμούς τους σε οντότητα τρίτης χώρας εντός του ομίλου. Ωστόσο, εάν οι επιχειρήσεις τρίτων χωρών δεν διαθέτουν άδεια ή δεν είναι εγγεγραμμένες στην ΕΕ, επιτρέπεται να παρέχουν υπηρεσίες σε πελάτες εγκατεστημένους ή ευρισκόμενους στην Ένωση μόνο με αποκλειστική πρωτοβουλία του πελάτη. Τέλος, η ESMA γνωρίζει ότι οι επιχειρήσεις έχουν αρχίσει να παρέχουν άλλα κερδοσκοπικά επενδυτικά προϊόντα. Η ESMA θα συνεχίσει να παρακολουθεί την προσφορά των εν λόγω άλλων προϊόντων προκειμένου να διαπιστώσει εάν έχουν ληφθεί άλλα κατάλληλα μέτρα σε επίπεδο ΕΕ.

(7) Κατά τη διάρκεια της περιόδου επανεξέτασης, η ESMA δεν έλαβε αποδεικτικά στοιχεία που να έρχονται σε αντίθεση με το γενικό συμπέρασμα ότι υπάρχει σημαντική ανησυχία για την προστασία των επενδυτών, όπως διαπιστώνεται στην απόφαση (ΕΕ) 2018/796. Ως εκ τούτου, η ESMA κατέληξε στο συμπέρασμα ότι σε περίπτωση μη ανανέωσης της απόφασής της για τον περιορισμό της διάθεσης στην αγορά (marketing), της προώθησης και της διάθεσης συμβάσεων επί διαφορών (CFDs), θα εξακολουθήσουν να υφίστανται σοβαρές ανησυχίες για την προστασία των επενδυτών, όπως διαπιστώνεται στην απόφαση (ΕΕ) 2018/796.

(8) Από την έκδοση της εν λόγω απόφασης, οι εφαρμοστέες κανονιστικές απαιτήσεις της ενωσιακής νομοθεσίας δεν έχουν αλλάξει και εξακολουθούν να μην αντιμετωπίζουν την απειλή που προσδιορίστηκε από την ESMA. Επιπλέον, οι εθνικές αρμόδιες αρχές δεν έχουν λάβει μέτρα για την αντιμετώπιση της απειλής ή τα μέτρα που λαμβάνονται δεν αντιμετωπίζουν επαρκώς την απειλή. Συγκεκριμένα, στο χρονικό διάστημα μετά την έκδοση της απόφασης, καμία ΕΕΑ δεν θέσπισε η ίδια εθνικό μέτρο παρέμβασης σε προϊόν, σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 42 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 600/2014 (10).

(9) Η ανανέωση του περιορισμού που θεσπίστηκε με την απόφαση (ΕΕ) 2018/796 δεν έχει αρνητικές επιπτώσεις στην αποτελεσματικότητα των χρηματοπιστωτικών αγορών ή στους επενδυτές, δυσανάλογες σε σχέση με τα οφέλη του μέτρου, και δεν δημιουργεί κίνδυνο καταχρηστικής επιλογής του ευνοϊκότερου καθεστώτος εποπτείας (ρυθμιστικό αρμπιτράζ), για τους ίδιους λόγους που εκτίθενται στην εν λόγω απόφαση.

(10) Σε περίπτωση που δεν ανανεωθεί η απόφαση για τον προσωρινό περιορισμό, η ESMA θεωρεί πιθανό ότι οι συμβάσεις CFDs θα παρέχονται εκ νέου χωρίς να λαμβάνονται τα κατάλληλα μέτρα για την επαρκή προστασία των ιδιωτών πελατών από τους κινδύνους που συνδέονται με τα προϊόντα εκείνα που έχουν αρνητικές επιπτώσεις για τους καταναλωτές σύμφωνα με την απόφαση (ΕΕ) 2018/796.

(11) Για τους λόγους αυτούς, σε συνδυασμό με τους λόγους της απόφασης (ΕΕ) 2018/796, η ESMA αποφάσισε να ανανεώσει την περίοδο περιορισμού για άλλους τρεις μήνες, προκειμένου να αρθούν οι σοβαρές ανησυχίες για την προστασία των επενδυτών.

(12) Κατά την ανανέωση του περιορισμού, η ESMA εξέτασε προσεκτικά όλες τις νέες σχετικές πληροφορίες που προέκυψαν κατά τη διάρκεια της περιόδου επανεξέτασης. Από την άποψη αυτή, η ESMA ενημερώθηκε ότι, σε ορισμένες περιπτώσεις, οι πάροχοι CFDs αντιμετωπίζουν τεχνικές δυσκολίες στη χρήση της συνοπτικής προειδοποίησης κινδύνου εξαιτίας του περιορισμένου αριθμού χαρακτήρων που επιβάλλουν οι πάροχοι marketing τρίτων μερών στις ανακοινώσεις που δημοσιεύονται εκτός σταθερού μέσου (durable medium) ή δικτυακών τόπων. Συνεπώς, στην παρούσα ανανέωση θα πρέπει να περιληφθεί προειδοποίηση κινδύνου με μειωμένο αριθμό χαρακτήρων.

(13) Η προειδοποίηση κινδύνου με μειωμένο αριθμό χαρακτήρων δεν προορίζεται να αντικαταστήσει τη συνεπτυγμένη προειδοποίηση κινδύνου. Η νέα προειδοποίηση προβλέπεται να χρησιμοποιηθεί μόνο σε περιπτώσεις όπου το τρίτο μέρος το οποίο επικαλείται ο πάροχος CFDs για τη διάθεση του προϊόντος επιβάλει περιορισμό στον αριθμό των χαρακτήρων ο οποίος δεν είναι συμβατός με τον αριθμό των χαρακτήρων που περιλαμβάνεται στις προειδοποιήσεις κινδύνου.

(14) Σκοπός της προειδοποίησης κινδύνου με μειωμένο αριθμό χαρακτήρων είναι να ενημερώνονται οι ιδιώτες πελάτες για το ποσοστό των λογαριασμών ιδιωτών πελατών που χάνουν χρήματα στις συναλλαγές τους σε CFDs. Ωστόσο, προκειμένου να επιστήσει την πλήρη προσοχή των πελατών στο ότι θα πρέπει να εξετάσουν κατά πόσο μπορούν να ανταπεξέλθουν οικονομικά στον υψηλό κίνδυνο απώλειας των κεφαλαίων τους όταν επενδύουν σε CFDs, βάσει της παρούσας απόφασης ανανέωσης, απαιτείται κάθε ανακοίνωση που περιλαμβάνει προειδοποίηση κινδύνου μειωμένου αριθμού χαρακτήρων να περιλαμβάνει και απευθείας σύνδεσμο προς την ιστοσελίδα του παρόχου CFDs, στην οποία θα εμφανίζεται η προειδοποίηση που απαιτείται για τα σταθερά μέσα ή τις ιστοσελίδες.

(15) Δεδομένου ότι τα προτεινόμενα μέτρα αφορούν, σε περιορισμένο βαθμό, παράγωγα γεωργικών βασικών προϊόντων, η ESMA ζήτησε τη γνώμη των δημόσιων φορέων που είναι αρμόδιοι για την εποπτεία, τη διαχείριση και τη ρύθμιση των φυσικών γεωργικών αγορών δυνάμει του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1234/2007 (11).). Κανένας από τους εν λόγω φορείς δεν προέβαλε αντιρρήσεις ως προς την προτεινόμενη ανανέωση των μέτρων.

(16) Η ESMA ενημέρωσε τις ΕΑΑ για την προτεινόμενη απόφαση ανανέωσης,

ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΑΠΟΦΑΣΗ

Άρθρο 1 Ορισμοί Για τους σκοπούς της παρούσας απόφασης ισχύουν οι ακόλουθοι ορισμοί: α) «συμβάσεις επί διαφορών» ή «CFD»: παράγωγο που δεν είναι δικαίωμα προαίρεσης (option), συμβόλαιο μελλοντικής εκπλήρωσης (future), πράξη ανταλλαγής (swap) ή προθεσμιακή συμφωνία επιτοκίων (forward rate agreement) και έχει ως σκοπό να προσφέρει στον κάτοχο θετική ή αρνητική έκθεση σε διακυμάνσεις της τιμής, του επιπέδου ή της αξίας ενός υποκείμενου μέσου, ανεξαρτήτως του αν αυτό διαπραγματεύεται σε τόπο διαπραγμάτευσης, και που πρέπει να διακανονιστεί σε μετρητά ή μπορεί να διακανονιστεί σε μετρητά κατόπιν επιλογής ενός εκ των συμβαλλομένων μερών και εξαιρουμένης της αδυναμίας πληρωμής ή συνδρομής άλλου λόγου καταγγελίας της σύμβασης β) «εξαιρούμενη μη χρηματική ανταμοιβή»: οποιαδήποτε μη χρηματική ανταμοιβή εξαιρουμένων των εργαλείων πληροφόρησης και έρευνας, εφόσον αυτά τα εργαλεία αφορούν τις συμβάσεις CFDs· γ) «αρχικό περιθώριο (initial margin)»: οποιαδήποτε πληρωμή πραγματοποιείται για το άνοιγμα θέσης σε συμβόλαιο CFD, εξαιρουμένης της προμήθειας, των χρεώσεων συναλλαγής και κάθε άλλου σχετικού κόστους· δ) «προστασία αρχικού περιθωρίου (initial margin protection)»: το αρχικό περιθώριο που καθορίζεται στο παράρτημα I· ε) «προστασία περιθωρίου κλεισίματος θέσεως (margin close-out protection)»: το κλείσιμο μίας ή περισσότερων ανοιχτών θέσεων σε συμβάσεις CFDs ενός ιδιώτη πελάτη με τους πλέον ευνοϊκούς όρους για τον πελάτη σύμφωνα με τα άρθρα 24 και 27 της οδηγίας 2014/65/ΕΕ, όταν το συνολικό ύψος των κεφαλαίων στον επενδυτικό λογαριασμό CFD και τα μη πραγματοποιηθέντα καθαρά κέρδη όλων των ανοιχτών θέσεων CFDs που συνδέονται με αυτόν τον λογαριασμό υποχωρούν σε επίπεδα χαμηλότερα από το ήμισυ της συνολικής προστασίας αρχικού περιθωρίου για όλες αυτές τις ανοιχτές θέσεις συμβάσεων CFD· στ) «προστασία αρνητικού υπολοίπου (negative balance protection)»: το όριο της συνολικής υποχρέωσης του ιδιώτη πελάτη για όλες τις συμβάσεις CFDs που συνδέονται με ένα επενδυτικό λογαριασμό CFD που ο πελάτης τηρεί σε ένα πάροχο CFD όσον αφορά τα κεφάλαια που περιλαμβάνει ο εν λόγω επενδυτικός λογαριασμός CFD.

Άρθρο 2 Προσωρινός περιορισμός των συμβάσεων CFDs σε σχέση με τους ιδιώτες πελάτες Η διάθεση στην αγορά (marketing), διανομή ή πώληση συμβάσεων CFDs σε ιδιώτες πελάτες επιτρέπεται στις περιπτώσεις κατά τις οποίες συντρέχει τουλάχιστον το σύνολο των εξής προϋποθέσεων: α) ο πάροχος CFD υποχρεώνει τον ιδιώτη πελάτη να καταβάλει την προστασία αρχικού περιθωρίου· β) ο πάροχος CFD παρέχει στον ιδιώτη πελάτη την προστασία περιθωρίου κλεισίματος θέσης· γ) ο πάροχος CFD παρέχει στον ιδιώτη πελάτη την προστασία αρνητικού υπολοίπου· δ) Ο πάροχος CFD δεν παρέχει άμεσα ή έμμεσα στον ιδιώτη πελάτη μια πληρωμή, χρηματική ή εξαιρούμενη μη χρηματική ανταμοιβή σε σχέση με τη διάθεση στην αγορά (marketing), διανομή ή πώληση σύμβασης CFD, εκτός των πραγματοποιηθέντων κερδών από οποιαδήποτε προσφερόμενη σύμβαση CFD· και ε) ο πάροχος CFD δεν αποστέλλει άμεσα ή έμμεσα ανακοίνωση σε ιδιώτη πελάτη ή δεν δημοσιεύει πληροφορίες που είναι προσβάσιμες από ιδιώτη πελάτη σχετικά με τη διάθεση στην αγορά (marketing), διανομή ή πώληση σύμβασης CFD, εκτός και αν οι πληροφορίες αυτές περιλαμβάνουν την απαραίτητη προειδοποίηση κινδύνου, όπως ορίζεται στο παράρτημα II και με τις προϋποθέσεις του παραρτήματος II.

Άρθρο 3 Απαγόρευση συμμετοχής σε δραστηριότητες καταστρατήγησης Απαγορεύεται η συμμετοχή, εν γνώσει και εκ προθέσεως, σε δραστηριότητες που έχουν ως αντικείμενο ή αποτέλεσμα την καταστρατήγηση των απαιτήσεων του άρθρου 2, μεταξύ άλλων ενεργώντας ως υποκατάστατο του παρόχου CFD.

Άρθρο 4 Έναρξη ισχύος και εφαρμογή Η παρούσα απόφαση τίθεται σε ισχύ την επομένη της ημέρας δημοσίευσής της στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η παρούσα απόφαση εφαρμόζεται από την 1η Νοεμβρίου 2018 για περίοδο τριών μηνών.

Παρίσι, 23 Οκτωβρίου 2018. Για το συμβούλιο εποπτών Steven MAIJOOR Πρόεδρος

(1) ΕΕ L 331 της 15.12.2010, σ. 84.

(2) ΕΕ L 173 της 12.6.2014, σ. 84.

(3) ΕΕ L 87 της 31.3.2017, σ. 90.

(4) Απόφαση (ΕΕ) 2018/796 της Ευρωπαϊκής Αρχής Κινητών Αξιών και Αγορών, της 22ας Μαΐου 2018, σχετικά με τον προσωρινό περιορισμό των συμβάσεων επί διαφορών στην Ένωση σύμφωνα με το άρθρο 40 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 600/2014 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (ΕΕ L 136 της 1.6.2018, σ. 50)

(5) Στην έρευνα συμμετείχαν 23 ΕΑΑ: Financial Services and Markets Authority (BE – FSMA), Czech National Bank (CZ – CNB), Finanstilsynet (DK-Finanstilsynet), Bundesanstalt für Finanzdienstleistungsaufsicht (DE – BaFin), Central Bank of Ireland (IE – CBI), Ελληνική Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς (EL-HCMC), Comisión Nacional del Mercado de Valores (ES – CNMV), Autorité des Marchés Financiers (FR – AMF), Commissione Nazionale per le Società e la Borsa (IT – Consob), Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς Κύπρου (CY-CySEC), Finanšu un kapitāla tirgus komisija (LV - FKTK), Commission de Surveillance du Secteur Financier (LU – CSSF), Magyar Nemzeti Bank (HU – MNB), Malta Financial Services Authority (MT – MFSA), Autoriteit Financiële Markten (NL-AFM), Financial Market Authority (AT – FMA), Komisja Nadzoru Finansowego (PL - KNF), Comissão do Mercado de Valores Mobiliários (PT – CMVM), Romanian Financial Supervisory Authority (RO – FSA), Agencija za trg vrednostnih papirjev (SI - ATVP), Finnish Financial Supervisory Authority (FI – FSA), Financial Conduct Authority (UK- FCA), Fjármálaeftirlitið (IS - FME).

(6) Για παράδειγμα, για τα εικονικά νομίσματα (bitcoins) η ποσοστιαία μεταβολή στην τιμή από 31 Ιουλίου 2017 έως 31 Αυγούστου 2017 ήταν + 65,8 % ενώ κατά την ίδια περίοδο του 2018 η αντίστοιχη μεταβολή ήταν – 9,3 % (Διατίθεται στην Coindesk.com – https://www.coindesk.com/).

(7) Επίσης υπήρξε επανακατηγοριοποίηση ιδιωτών πελατών σε επαγγελματίες κατ' αίτημά τους και ενεργοί ιδιώτες πελάτες μετέφεραν τον λογαριασμό τους σε παρόχους τρίτων χωρών.

(8) Τον Αύγουστο του 2018, η προστασία αρνητικού υπολοίπου (negative balance protection) βρισκόταν σε ισχύ. Ωστόσο, η αιφνίδια μεταβολή των τιμών (gapping) στην αγορά μπορεί να οδηγήσει αρχικά στο κλείσιμο της θέσης πελάτη με αρνητικό πρόσημο στο λογαριασμό του και στη συνέχεια την επαναπίστωση του λογαριασμού του σε μηδενικό επίπεδο από τον πάροχο προκειμένου να ανταποκριθεί στη νέα απαίτηση προστασίας αρνητικού υπολοίπου (negative balance protection). Αυτό συνέβη στην περίπτωση των παρόχων που προσέφεραν προστασία αρνητικού υπολοίπου (negative balance protection) τον Αύγουστο του 2017.

(9) Παράρτημα II, τμήμα II της οδηγίας 2014/65/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 15ης Μαΐου 2014, για τις αγορές χρηματοπιστωτικών μέσων και την τροποποίηση της οδηγίας 2002/92/ΕΚ και της οδηγίας 2011/61/ΕΕ (ΕΕ L 173 της 12.6.2014, σ. 349). Βλέπε επίσης τμήμα 11 του εγγράφου ESMA - Ερωτήσεις και Απαντήσεις σχετικά με την προστασία των επενδυτών και ζητήματα διαμεσολάβησης στο πλαίσιο της οδηγίας MiFID II και του κανονισμού MiFIR (Questions and Answers on MiFID II and MiFIR investor protection and intermediaries topics) (ESMA35-43-349), όπου η ESMA έχει εντοπίσει μορφές πρακτικής τις οποίες οι επιχειρήσεις επενδύσεων δεν θα πρέπει να χρησιμοποιούν κατά την εφαρμογή των νομικών απαιτήσεων σχετικά με την κατηγοριοποίηση ιδιωτών πελατών ως επαγγελματιών κατόπιν σχετικού αιτήματος. Το τμήμα 11 επικαιροποιήθηκε τελευταία στις 25 Μαΐου 2018.

(10) Στις 4 Ιουνίου 2018, αρμόδια αρχή κράτους του ΕΟΧ και της ΕΖΕΣ, η νορβηγική NO-Finanstilsynet, ενέκρινε εθνικά μέτρα παρέμβασης σε προϊόντα σύμφωνα με τους ίδιους όρους και τις ίδιες ημερομηνίες εφαρμογής που ισχύουν για τα μέτρα της ESMA.

(11) Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1234/2007 του Συμβουλίου, της 22ας Οκτωβρίου 2007, για τη θέσπιση κοινής οργάνωσης των γεωργικών αγορών και ειδικών διατάξεων για ορισμένα γεωργικά προϊόντα («Ενιαίος κανονισμός ΚΟΑ») (ΕΕ L 299 της 16.11.2007, σ. 1).