Απόφαση της Επιτροπής

της 30ής Απριλίου 2003

σχετικά με το καθεστώς ενίσχυσης C 65/02 (ex N 262/02) από την Αυστρία υπέρ των αυστριακών αερομεταφορέων

[κοινοποιηθείσα υπό τον αριθμό Ε(2003) 1307]

(Το κείμενο στη γερμανική γλώσσα είναι το μόνο αυθεντικό)

(Κείμενο που παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον ΕΟΧ)

(2003/637/ΕΚ)

Η ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ,

Έχοντας υπόψη:

τη συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, και ιδίως το άρθρο 93 παράγραφος 2 πρώτο εδάφιο,

τη συμφωνία για τον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο, και ιδίως το άρθρο 62 παράγραφος 1 στοιχείο α),

Αφού κάλεσε τους ενδιαφερομένους να υποβάλουν τις παρατηρήσεις τους σύμφωνα με τα εν λόγω άρθρα(1),

Εκτιμώντας τα ακόλουθα:

I. ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ

(1) Σύμφωνα με το άρθρο 88 παράγραφος 3 της συνθήκης ΕΚ, με επιστολή της 5ης Απριλίου 2002, που πρωτοκολλήθηκε στις 10 Απριλίου 2002 υπό τον αριθμό SG (2002) A/3826, η Αυστρία κοινοποίησε στην Επιτροπή το καθεστώς για την καταβολή αποζημιώσεων σε αερομεταφορείς. Η πρώτη αίτηση για συμπληρωματικές πληροφορίες απεστάλη στην Αυστρία στις 2 Μαΐου 2002 [Επιστολή DG TREN D(2002) 7022], στην οποία απάντησε η Αυστρία με επιστολή της 24ης Μαΐου 2002, η οποία πρωτοκολλήθηκε από την Επιτροπή υπό τον αριθμό TREN A/59420. Η δεύτερη αίτηση για συμπληρωματικές πληροφορίες απεστάλη από την Επιτροπή στις 5 Ιουλίου 2002 [Επιστολή DG TREN D(2002) 11286], στην οποία απάντησε η Αυστρία με επιστολή της 7ης Αυγούστου 2002, η οποία πρωτοκολλήθηκε υπό τον αριθμό SG (2002) A/8235 της 13ης Αυγούστου 2002.

(2) Με επιστολή της 16ης Οκτωβρίου 2002, η Επιτροπή ενημέρωσε την Αυστρία για την απόφασή της να θεωρήσει ότι συμβιβάζεται με την κοινή αγορά μέρος του κοινοποιηθέντος καθεστώτος ενίσχυσης, και συγκεκριμένα τέσσερα μέτρα για ανώτατο συνολικό ποσό 1419000 ευρώ, και να κινήσει τη διαδικασία που προβλέπεται στο άρθρο 88 παράγραφος 2 της συνθήκης ΕΚ έναντι των λοιπών μέτρων που προβλέπονται στο πλαίσιο αυτού του καθεστώτος ενίσχυσης(2).

(3) Η απόφαση της Επιτροπής να κινήσει τη διαδικασία δημοσιεύθηκε στην Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων. Η Επιτροπή κάλεσε τους ενδιαφερομένους να υποβάλουν τις παρατηρήσεις τους σχετικά με την εν λόγω ενίσχυση.

(4) Η Επιτροπή δεν έλαβε σχετικές παρατηρήσεις εκ μέρους των ενδιαφερομένων.

II. ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΗΣ ΕΝΙΣΧΥΣΗΣ

Ιστορικό

(5) Εξαιτίας των τρομοκρατικών επιθέσεων στις Ηνωμένες Πολιτείες στις 11 Σεπτεμβρίου 2001, ορισμένα τμήματα του εναέριου χώρου έκλεισαν επί αρκετές ημέρες. Αυτό αφορούσε ιδίως τον εναέριο χώρο των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής, ο οποίος είχε αποκλεισθεί πλήρως από τις 11 έως τις 14 Σεπτεμβρίου 2001 και μόνον μετά τις 15 Σεπτεμβρίου 2001 επιτράπηκε σταδιακά η πρόσβαση στην εναέρια κυκλοφορία. Άλλα κράτη θεώρησαν επίσης ότι θα έπρεπε να λάβουν παρόμοια μέτρα για μεμονωμένα τμήματα ή το σύνολο του εναέριου χώρου τους.

(6) Οι αερομεταφορείς έπρεπε να ακυρώσουν τις αντίστοιχες πτήσεις κατά το χρονικό αυτό διάστημα που ο εναέριος χώρος ήταν κλειστός. Επιπλέον, υπέστησαν ζημίες λόγω της διατάραξης της υπόλοιπης εναέριας κυκλοφορίας ή επειδή δεν ήταν δυνατόν να μεταφερθούν στον τόπο προορισμού τους ορισμένοι επιβάτες.

(7) Το μέγεθος και το αναπάντεχο των γεγονότων, καθώς και το κόστος που έπρεπε ως εκ τούτου να αντιμετωπίσουν οι επιχειρήσεις υπαγόρευσαν στα κράτη μέλη να εξετάσουν τη δυνατότητα κατ' εξαίρεση καθεστώτος αποζημίωσης.

Το καθεστώς που κοινοποιήθηκε

(8) Η Αυστρία είχε την πρόθεση εν προκειμένω να καθιερώσει καθεστώς για την αποζημίωση των ζημιών εκμετάλλευσης τις οποίες υπέστησαν αυστριακές αεροπορικές επιχειρήσεις το διάστημα από 11ης μέχρι 14ης Σεπτεμβρίου.

(9) Αποζημίωση είναι δυνατό να λάβουν όλοι οι αερομεταφορείς οι οποίοι διαθέτουν άδεια λειτουργίας από αυστριακή αρχή εκδοθείσα σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΟΚ) αριθ. 2407/92 του Συμβουλίου, της 23ης Ιουλίου 1992, περί της εκδόσεως αδειών των αερομεταφορέων(3). Τα μέτρα που κοινοποιήθηκαν αφορούν αποκλειστικώς τις ζημίες που είχαν γνωστοποιηθεί στις αυστριακές αρχές από τις επιχειρήσεις του ομίλου Austrian-Airlines, δηλαδή: Austrian Airlines, Tyrolean Airways, Lauda Air και Rheintalflug. Η Αυστρία επιβεβαίωσε όμως στην Επιτροπή ότι και άλλοι αερομεταφορείς, οι οποίοι δεν διαθέτουν άδεια λειτουργίας εκδοθείσα από αυστριακή αρχή, θα μπορούσαν να ζητήσουν αποζημίωση με βάση το εν λόγω καθεστώς αποζημίωσης.

(10) Η μέγιστη αποζημίωση δεν υπερβαίνει σε καμία περίπτωση τα τέσσερα τριακοσιοστά εξηκοστά πέμπτα του ετήσιου κύκλου εργασιών της επιχείρησης.

(11) Οι αποζημιωτέες ζημίες που υπολογίστηκαν με τον τρόπο αυτό ελέγχθηκαν και πιστοποιήθηκαν από τους οικονομικούς ελεγκτές της επιχείρησης με βάση τα προκαθορισθέντα κριτήρια.

(12) Η Αυστρία έχει βεβαιώσει την Επιτροπή ότι θα διαβιβάσει έκθεση σχετικά με τις πληρωμές, έξι μήνες μετά την έγκριση του καθεστώτος.

(13) Στις 16 Οκτωβρίου 2001, η Επιτροπή αποφάσισε ότι συμβιβάζεται εν μέρει με την κοινή αγορά καθεστώς το οποίο προβλέπει την αποζημίωση των ζημιών για το χρονικό διάστημα από 11 έως 14 Σεπτεμβρίου 2001. Η απόφαση αυτή βασίζεται στο άρθρο 87 παράγραφος 2 στοιχείο β) της συνθήκης ΕΚ και τους προσανατολισμούς που είχαν καθορισθεί στην ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο "Συνέπειες των τρομοκρατικών επιθέσεων στις Ηνωμένες Πολιτείες για τον κλάδο των αερομεταφορών"(4) (στο εξής "η ανακοίνωση της 10ης Οκτωβρίου 2001"). Προς το σκοπό αυτό εγκρίθηκε για την Αυστρία κονδύλιο ύψους 1419000 ευρώ.

(14) Στο καθεστώς που κοινοποιήθηκε, το οποίο αφορά η παρούσα απόφαση, προβλέπονται επιπλέον, δύο περαιτέρω μέτρα, για τα οποία κινήθηκε η επίσημη διαδικασία εξέτασης με την ίδια απόφαση της 16ης Οκτωβρίου 2002:

- το ένα μέτρο, που στην εν λόγω απόφαση αναφέρεται ως μέτρο 2β, προβλέπει την αποζημίωση για την ακυρωθείσα διατλαντική πτήση της 15ης Σεπτεμβρίου 2001 (ποσό σύμφωνα με την κοινοποίηση: 55727 ευρώ),

- το άλλο μέτρο, που αναφέρεται ως μέτρο 3, αποσκοπεί στη χορήγηση ενίσχυσης για την απώλεια εσόδων σε όλες τις πτήσεις πλην εκείνων προς τις ΗΠΑ. Προς το σκοπό αυτό συγκρίθηκε ο μέσος όρος του πλήθους των επιβατών ανά ημέρα και δρομολόγιο για το διάστημα από 11ης μέχρι 14ης Σεπτεμβρίου 2001 με εκείνον για το χρονικό διάστημα από 1ης μέχρι 10ης Σεπτεμβρίου. Η διαφορά, που ανερχόταν σε 8630 επιβάτες, πολλαπλασιάστηκε με το μέσο έσοδο ανά επιβάτη σε αυτά τα δρομολόγια, για να υπολογισθεί το συνολικό ποσό. Το ποσό που κοινοποιήθηκε ανέρχεται σε 1908128 ευρώ.

(15) Η Επιτροπή αποφάσισε να κινήσει τη διαδικασία της επίσημης εξέτασης, επειδή διατηρεί αμφιβολίες σχετικά με το κατά πόσον αυτό το καθεστώς ενίσχυσης συμβιβάζεται με την κοινή αγορά. Ως προς το μέτρο 2β, που αφορά τη 15η Σεπτεμβρίου 2001, οι αμφιβολίες της βασίζονται όχι μόνο στην υπέρβαση του χρονικού διαστήματος που προβλεπόταν υπό το σημείο 35 της ανακοίνωσης της 10ης Οκτωβρίου 2001, αλλά επίσης, και προπάντων, στο ότι δεν σημειώθηκαν έκτακτα συμβάντα ούτε και άλλαξε ο χαρακτήρας των αποζημιωτέων απωλειών μετά τη 14η Σεπτεμβρίου 2001. Οι αμφιβολίες της Επιτροπής ως προς το κατά πόσον το μέτρο 3, στο οποίο αντιστοιχεί χρηματικώς το μεγαλύτερο ποσό, συμβιβάζεται με την κοινή αγορά εστιάζονται στο γεγονός ότι η Αυστρία δεν απέδειξε την άμεση σχέση η οποία, σύμφωνα με το σημείο 35 της προαναφερόμενης ανακοίνωσης, πρέπει να υφίσταται μεταξύ του αποζημιωτέων δαπανών και του αποκλεισμού του εναέριου χώρου, και επιπλέον, το γεγονός ότι το μέτρο αφορά γεωγραφικές περιοχές για τις οποίες δεν ίσχυε αυτός ο αποκλεισμός του εναέριου χώρου.

III. ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΤΩΝ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΜΕΝΩΝ

(16) Η Επιτροπή δεν παρέλαβε παρατηρήσεις από τους ενδιαφερομένους εντός της προθεσμίας του ενός μηνός.

IV. ΣΧΟΛΙΑ ΤΗΣ ΑΥΣΤΡΙΑΣ

(17) Η Αυστρία διαβίβασε στην Επιτροπή περαιτέρω σχόλια, με επιστολή της 16ης Δεκεμβρίου 2002, που πρωτοκολλήθηκε από την Επιτροπή υπό τον αριθμό TREN (2002) A/72621.

(18) Ως προς τη διατλαντική πτήση της Austrian Airlines της 15ης Σεπτεμβρίου που ακυρώθηκε (μέτρο 2β), η Αυστρία δήλωσε ότι η πτήση ακυρώθηκε αφού είχε λάβει αρχικώς την απόφαση να συνοδεύεται η πτήση από οπλοφορούντες αστυνομικούς. Προς το σκοπό αυτό δεν κατέστη δυνατό να δοθεί εγκαίρως η άδεια από τις αμερικανικές αρχές, έτσι ώστε δεν ήταν δυνατό να γίνουν οι απαραίτητες προετοιμασίες για την εν λόγω πτήση. Η Αυστρία ανέφερε επιπλέον, ότι θεωρούσε πως η αποκατάσταση της εναέριας κυκλοφορίας θα ήταν σταδιακή, όπως άλλωστε ανεγνώρισε η ίδια η Επιτροπή στην απόφασή της, και ότι οι εν λόγω ακυρώσεις πτήσεων ήταν ενδεικτικές του ότι η κατάσταση παρέμενε χαώδης ακόμη και μετά τη 14η Σεπτεμβρίου 2001.

(19) Τέλος, η Αυστρία επιβεβαίωσε ότι, στο πλαίσιο του εν λόγω μέτρου 2β, επρόκειτο να καταβάλει το ποσό των 55727 ευρώ, για το οποίο υπήρχαν αμφιβολίες προτού κινηθεί η διαδικασία.

(20) Το γενικό μέτρο χορήγησης αποζημίωσης για το σύνολο του αεροπορικού δικτύου (μέτρο 3), επί του οποίου η Επιτροπή είχε εγείρει αντιρρήσεις, αιτιολογήθηκε από την Αυστρία με παραπομπή στον τρόπο που ερμήνευσε την ανακοίνωση της Επιτροπής της 10ης Οκτωβρίου 2001 καθώς και τις επιστολές της 14ης Νοεμβρίου 2001 των υπηρεσιών της Επιτροπής προς τα κράτη μέλη, και ότι δεν βασίστηκε στην πρακτική της Επιτροπής, δηλαδή στις προγενέστερες αποφάσεις σχετικά με άλλα κράτη μέλη(5), στις οποίες είχε παραπέμψει η Επιτροπή την Αυστρία. Επιπλέον, η Αυστρία έδωσε περαιτέρω στοιχεία σχετικά με το προγραμματιζόμενο μέτρο αποζημίωσης.

(21) Η Αυστρία υπολόγισε, κατ' αρχάς, με βάση τους μέσους όρους του Αυγούστου 2001, τις πραγματικές ζημίες που προέκυψαν επειδή οι επιβάτες προς μετεπιβίβαση στο δίκτυο της Austrian Airlines δεν μπόρεσαν να επιβιβαστούν στις πτήσεις ανταπόκρισης, λόγω της ακύρωσης των διατλαντικών πτήσεων της επιχείρησης μεταξύ 11ης και 14ης Σεπτεμβρίου 2001· οι ζημίες αυτές ανέρχονται σε [...] ευρώ.

(22) Επιπλέον, η Αυστρία υπολόγισε ότι, περίπου [...] % των επιβατών των διατλαντικών πτήσεων της Austrian Airlines, οι οποίες ακυρώθηκαν κατά το χρονικό διάστημα μεταξύ της 11ης και 14ης Σεπτεμβρίου 2001 και για τις οποίες εγκρίθηκε η χορήγηση αποζημίωσης για τις αντίστοιχες ζημίες με την απόφαση της 16ης Οκτωβρίου, βρίσκονταν στην πτήση μετάβασης και ότι, ευλόγως, ακυρώθηκε η πτήση επιστροφής αυτών των επιβατών. Η Αυστρία επιβεβαίωσε ότι αυτή η συνιστώσα δεν είχε συμπεριληφθεί στην πρώτη κοινοποίησή της και υπέβαλε ακριβή εκτίμηση βασιζόμενη στα δεδομένα του προγενέστερου μήνα, σύμφωνα με την οποία η αντίστοιχη ζημία ανέρχεται σε 1235700 ευρώ.

(23) Περαιτέρω ζημίες σχετιζόμενες με τους επιβάτες οι οποίοι τελούσαν υπό μετεπιβίβαση σε πτήσεις στο υπόλοιπο δίκτυο της Austrian Airlines και δεν εκτελέστηκαν οι πτήσεις επιστροφής τους, υπολογίστηκαν όπως περιγράφηκε υπό την αιτιολογική σκέψη 21 και εκτιμήθηκε ότι ανέρχονται σε [...] ευρώ.

(24) Τέλος, ο όμιλος Austrian Airlines υπέστη αντίστοιχες ζημίες ύψους [...] ευρώ, επειδή τις ίδιες ημέρες χρειάστηκε να ακυρωθούν οι πτήσεις που μετέφεραν επιβάτες προς μετεπιβίβαση στις διατλαντικές πτήσεις άλλων αερομεταφορέων.

(25) Τέλος, η Αυστρία επιβεβαίωσε ότι, αντί του αρχικώς κοινοποιηθέντος ποσού ύψους 1908128 ευρώ, στο πλαίσιο του εν λόγω μέτρου επρόκειτο να καταβάλει το ποσό των 1983333 ευρώ, που αντιστοιχεί στο άθροισμα των τεσσάρων επιμέρους ποσών που αναφέρονται στις αιτιολογικές σκέψεις 21 έως 24.

V. ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΤΗΣ ΕΝΙΣΧΥΣΗΣ

Ύπαρξη ενίσχυσης

(26) Σύμφωνα με το άρθρο 87 παράγραφος 1 της συνθήκης ΕΚ, "ενισχύσεις που χορηγούνται υπό οποιαδήποτε μορφή από τα κράτη ή με κρατικούς πόρους και που νοθεύουν ή απειλούν να νοθεύσουν τον ανταγωνισμό διά της ευνοϊκής μεταχειρίσεως ορισμένων επιχειρήσεων ή ορισμένων κλάδων παραγωγής είναι ασυμβίβαστες με την κοινή αγορά, κατά το μέτρο που επηρεάζουν τις μεταξύ κρατών μελών συναλλαγές, εκτός αν η παρούσα συνθήκη ορίζει άλλως"

(27) Οι ενισχύσεις υπέρ των αερομεταφορέων χορηγούνται από κρατικούς πόρους και τους παρέχουν ως εκ τούτο οικονομικό πλεονέκτημα.

(28) Το μέτρο υπέρ των αερομεταφορέων, που αποτελεί αντικείμενο της παρούσας απόφασης, έχει επιλεκτικό χαρακτήρα. Εξάλλου, αναφέρονται σαφώς οι τέσσερις αερομεταφορείς για τους οποίους προορίζονται κατ' αρχάς οι ενισχύσεις (βλέπε αιτιολογική σκέψη 9).

(29) Οι αερομεταφορείς των κρατών μελών ανταγωνίζονται μεταξύ τους αφότου άνοιξε η αγορά αερομεταφορών, δηλαδή από την 1η Ιανουαρίου 1993 όταν άρχισε να ισχύει ο κανονισμός (ΕΟΚ) αριθ. 2407/92 και ο κανονισμός (ΕΟΚ) αριθ. 2408/92 του Συμβουλίου, της 23ης Ιουλίου 1992, για την πρόσβαση των κοινοτικών αερομεταφορέων σε δρομολόγια ενδοκοινοτικών αεροπορικών γραμμών(6), όπως τροποποιήθηκαν από την πράξη προσχώρησης της Αυστρίας, της Φινλανδίας και της Σουηδίας. Οι τέσσερις αερομεταφορείς για τους οποίους προορίζεται η ενίσχυση δραστηριοποιούνται στην αγορά της Κοινότητας. Οι προβλεπόμενες ενισχύσεις και τα πλεονεκτήματα που απορρέουν για τις επιχειρήσεις αυτές επηρεάζουν το εμπόριο μεταξύ των κρατών και θα ήταν δυνατό να νοθεύσουν τον ανταγωνισμό.

(30) Τα μέτρα αυτά, που συνιστούν κρατική ενίσχυση, συμβιβάζονται με την κοινή αγορά μόνον εφόσον εμπίπτουν σε μία από τις προβλεπόμενες παρεκκλίσεις.

Νομική βάση για την εκτίμηση της ενίσχυσης

(31) Οι παρεκκλίσεις που προβλέπονται στο άρθρο 87 παράγραφος 2 στοιχεία α) και γ) της συνθήκης ΕΚ δεν μπορούν να εφαρμοστούν, καθόσον δεν πρόκειται στη δεδομένη περίπτωση για ενίσχυση κοινωνικού χαρακτήρα που χορηγείται σε μεμονωμένους καταναλωτές, ούτε για ενίσχυση που χορηγείται σε ορισμένες περιφέρειες της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Γερμανίας.

(32) Αλλά και οι παρεκκλίσεις που προβλέπονται στο άρθρο 87 παράγραφος 3 στοιχεία α) και γ) της συνθήκης ΕΚ δεν μπορούν να εφαρμοσθούν, καθόσον δεν πρόκειται για ενίσχυση με σκοπό να προωθηθεί η οικονομική ανάπτυξη περιοχών στις οποίες το βιοτικό επίπεδο είναι ασυνήθως χαμηλό ή στις οποίες επικρατεί σοβαρή υποαπασχόληση, ούτε πρόκειται για ενίσχυση για την προώθηση της αναπτύξεως ορισμένων οικονομικών δραστηριοτήτων ή οικονομικών περιοχών.

(33) Τέλος, δεν μπορούν να εφαρμοσθούν οι παρεκκλίσεις που προβλέπονται στο άρθρο 87 παράγραφος 3 στοιχεία β) και δ) της συνθήκης ΕΚ, οι οποίες αποσκοπούν, αντιστοίχως, στην προώθηση σημαντικών σχεδίων κοινού ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος ή για την άρση σοβαρής διαταραχής της οικονομίας κράτους μέλους, και στην προώθηση του πολιτισμού και της διατήρησης της πολιτιστικής κληρονομιάς.

(34) Βάσει του άρθρου 87 παράγραφος 2 στοιχείο β) της συνθήκης ΕΚ, συμβιβάζονται με την κοινή αγορά "οι ενισχύσεις για την επανόρθωση ζημιών που προκαλούνται από θεομηνίες ή άλλα έκτακτα γεγονότα". Στην ανακοίνωση της 10ης Οκτωβρίου 2001 σημείο 33, η Επιτροπή κρίνει ότι τα γεγονότα της 11ης Σεπτεμβρίου 2001 είναι δυνατόν να χαρακτηριστούν ως έκτακτα υπό την έννοια του άρθρου 87 παράγραφος 2 στοιχείο β) της συνθήκης ΕΚ.

(35) Στο σημείο 35 της ανακοίνωσης της 10ης Οκτωβρίου 2001, η Επιτροπή εξηγεί τις προϋποθέσεις που κρίνει αναγκαίες για να θεωρηθεί ότι οι αποζημιώσεις που συνδέονται με τα γεγονότα αυτά τηρούν τους όρους του άρθρου 87 παράγραφος 2 στοιχείο β) της συνθήκης ΕΚ:

"Η Επιτροπή είναι της άποψης ότι το άμεσο κόστος από το κλείσιμο του αμερικανικού εναέριου χώρου την περίοδο από τις 11 έως τις 14 Σεπτεμβρίου 2001 αποτελεί άμεση συνέπεια των γεγονότων της 11ης Σεπτεμβρίου 2001. Συνεπώς, μπορεί να αποτελέσει αντικείμενο αποζημίωσης από τα κράτη μέλη, δυνάμει των διατάξεων του άρθρου 87 παράγραφος 2 στοιχείο β) της συνθήκης, εφόσον πληρούνται οι ακόλουθες προϋποθέσεις:

- η αποζημίωση χορηγείται χωρίς διακρίσεις σε όλες τις αεροπορικές εταιρείες του ίδιου κράτους μέλους,

- αφορά αποκλειστικά τις δαπάνες της περιόδου 11 έως 14 Σεπτεμβρίου 2001, μετά το κλείσιμο του εναέριου χώρου που αποφασίστηκε από τις αμερικανικές αρχές,

- το ύψος της αποζημίωσης υπολογίζεται με ακριβή και αντικειμενικό τρόπο, συγκρίνοντας την κυκλοφορία που καταγράφηκε από κάθε αεροπορική εταιρεία στη διάρκεια των τεσσάρων ημερών με αυτήν που σημείωσε η ίδια εταιρεία στη διάρκεια της προηγούμενης εβδομάδας, διορθωμένη σύμφωνα με την εξέλιξη που σημειώθηκε την αντίστοιχη περίοδο του έτους 2000. Το μέγιστο ύψος της αποζημίωσης, στο οποίο πρέπει να συνυπολογιστούν ιδιαίτερα τόσο οι δαπάνες που προέκυψαν όσο και αυτές που αποφεύχθηκαν, ισούται με την απώλεια εσόδων που διαπιστώθηκε την εν λόγω περίοδο των τεσσάρων ημερών. Προφανώς, αυτό το ποσό δεν μπορεί να υπερβαίνει το τετραπλάσιο του ενός τριακοσιοστού εξηκοστού πέμπτου του κύκλου εργασιών της εταιρείας".

Συμβατότητα υπό την έννοια του άρθρου 87 παράγραφος 2 στοιχείο β) της συνθήκης

α) Μέτρο 2β (Διατλαντική πτήση της 15ης Σεπτεμβρίου 2001)

(36) Το καθεστώς που κοινοποιήθηκε υπερβαίνει αναμφισβήτητα το πλαίσιο το οποίο θεωρείται αποδεκτό στην ανακοίνωση της 10ης Οκτωβρίου 2001 σχετικά με την εφαρμογή του άρθρου 87 παράγραφος 2 στοιχείο β) της συνθήκης ΕΚ, δηλαδή το χρονικό περιορισμό από 11ης μέχρι 14ης Σεπτεμβρίου 2001 και αποκλειστικά για απώλειες που προέκυψαν κατά το διάστημα αυτό και ήδη αναγνωρίσθηκαν και είναι δυνατόν να αποδοθούν άμεσα στο κλείσιμο του εναερίου χώρου.

(37) Η Επιτροπή έκρινε μεν στο σημείο 35 της ανακοίνωσης της 10ης Οκτωβρίου 2001 ως "έκτακτο γεγονός" το κλείσιμο του εναερίου χώρου των Ηνωμένων Πολιτειών από τις 11 έως τις 14 Σεπτεμβρίου 2001 και συμβιβάσιμες τις αποζημιώσεις για τις απώλειες που προέκυψαν από το κλείσιμο του εναερίου χώρου, δεν έκρινε όμως συμβιβάσιμες άλλες ζημίες που συνδέονταν έμμεσα με το κλείσιμο του εναερίου χώρου. Πρόκειται ιδίως για τις ζημίες των αεροπορικών εταιρειών μετά το εκ νέου άνοιγμα του εναερίου χώρου στις 15 Σεπτεμβρίου.

(38) Η Επιτροπή εξήγησε στην ανακοίνωση της 10ης Οκτωβρίου 2001 ότι οι αποζημιωτέες ζημίες πρέπει να αφορούν "τις δαπάνες που σημειώθηκαν [...] μετά το κλείσιμο του εναέριου χώρου που αποφασίστηκε από τις αμερικανικές αρχές". Από τις διευκρινίσεις των αυστριακών αρχών προκύπτει ωστόσο αναμφίβολα ότι η εν λόγω πτήση δεν κατέστη δυνατό να εκτελεσθεί λόγω της απόφασης των αυστριακών αρχών να λάβουν ειδικό μέτρο και να χρησιμοποιήσουν οπλισμένο προσωπικό, για το οποίο χρειαζόταν η άδεια των αμερικανικών αρχών η οποία δεν χορηγήθηκε εγκαίρως. Οι αυστριακές αρχές αναγνωρίζουν λοιπόν ότι αποφασιστικής σημασίας για την κατάσταση μετά τη 14η Σεπτεμβρίου 2001 δεν ήταν πλέον η διακοπή της εναέριας κυκλοφορίας, αλλά οι μεγαλύτεροι περιορισμοί στην εκμετάλλευση των δρομολογίων.

(39) Έτσι, η Επιτροπή δεν μπορεί να θεωρήσει ότι οι έμμεσες συνέπειες των γεγονότων της 11ης Σεπτεμβρίου 2001, όπως οι δυσχέρειες στην εκμετάλλευση αεροπορικών γραμμών από τις 15 Σεπτεμβρίου, τίθενται στο ίδιο επίπεδο με τις άμεσες συνέπειες των γεγονότων, δηλαδή το πλήρες κλείσιμο ορισμένων τμημάτων του εναερίου χώρου έως τις 14 Σεπτεμβρίου και, κατά συνέπεια, με την αδυναμία εκμετάλλευσης των αεροπορικών γραμμών για τις οποίες χρησιμοποιούνται αυτά τα τμήματα του εναερίου χώρου. Οι έμμεσες συνέπειες των γεγονότων, κατά το μάλλον ή ήττον παρατεταμένες, έγιναν και εξακολουθούν έως και σήμερα να είναι αισθητές σε πολυάριθμους τομείς της παγκόσμιας οικονομίας, αλλά, όπως κάθε άλλη οικονομική ή πολιτική κρίση, οι δυσχέρειες αυτές, όσο επιζήμιες και αν είναι, δεν μπορούν να έχουν το χαρακτήρα έκτακτων γεγονότων, και επομένως να επιτρέπουν την εφαρμογή του άρθρου 87 παράγραφος 2 στοιχείο β) της συνθήκης ΕΚ.

(40) Εξάλλου, η Επιτροπή επισημαίνει ότι στο πλαίσιο της άσκησης του καθήκοντός της να εξασφαλίζει την ισότιμη μεταχείριση των επιχειρήσεων, δεν έχει μέχρι στιγμής για καμία από τις αποφάσεις της(7) εγκρίνει αποζημιώσεις για χρονικό διάστημα μεταγενέστερο της 14ης Σεπτεμβρίου 2001.

(41) Η Επιτροπή καταλήγει λοιπόν στο συμπέρασμα ότι το μέτρο 2β, ύψους 55727 ευρώ για την αποζημίωση απωλειών μετά τη 14η Σεπτεμβρίου 2001 δεν συμβιβάζεται με την κοινή αγορά και ότι δεν είναι δυνατό να υπαχθεί στο καθεστώς παρέκκλισης που προβλέπεται στο άρθρο 87 παράγραφος 2 στοιχείο β) της συνθήκης ΕΚ, όπως ερμηνεύεται στην ανακοίνωση της 10ης Οκτωβρίου 2001.

β) Μέτρο 3 (άλλες προγραμματισθείσες αποζημιώσεις)

(42) Η Επιτροπή επιβεβαιώνει ότι είναι δυνατόν να χορηγηθεί αποζημίωση σε όλους τους αερομεταφορείς οι οποίοι είναι κάτοχοι άδειας εκμετάλλευσης που έχει εκδοθεί από κράτος μέλος. Είναι προφανές ότι πρόκειται για μέτρο που δεν δημιουργεί διακριτική μεταχείριση.

(43) Με την ανακοίνωση της 10ης Οκτωβρίου 2001 εγκρίνεται κατ' αρχήν η χορήγηση αποζημίωσης για τις άμεσες συνέπειες που είχε η απόφαση κλεισίματος του εναέριου χώρου εκ μέρους των αμερικανικών αρχών. Οι τρόποι εφαρμογής της ανακοίνωσης της Επιτροπής καθορίστηκαν με τις επιστολές των υπηρεσιών της Επιτροπής της 14ης Νοεμβρίου 2001 προς τα κράτη μέλη. Σε αυτές τις επιστολές επισημαίνεται η άμεση συσχέτιση που πρέπει να υφίσταται μεταξύ "της διακοπής της εναέριας κυκλοφορίας υπεράνω του αμερικανικού εδάφους και της αναστάτωσης που προέκυψε για τον ευρωπαϊκό εναέριο χώρο". Εν προκειμένω, υπό το εν λόγω μέτρο προβλέπονται, σύμφωνα με τις πληροφορίες που έδωσε η Αυστρία στην απάντησή της σχετικά με την κίνηση της διαδικασίας, η αποζημίωση μόνο για τα δίκτυα και τα μεμονωμένα δρομολόγια τα οποία επλήγησαν από το κλείσιμο του εναέριου χώρου καθώς και από τις συνακόλουθες διαταράξεις σε άλλα δίκτυα αερομεταφορών, για παράδειγμα όταν δεν ήταν δυνατή η μεταφορά των επιβατών έως τον τόπο προορισμού τους. Η Επιτροπή θεωρεί ότι το μέτρο αυτό ανταποκρίνεται στη θέση που καθορίστηκε με την ανακοίνωση της 10ης Οκτωβρίου 2001, ιδίως όσον αφορά την άμεση συσχέτιση που θα πρέπει να υφίσταται μεταξύ του αποζημιωτέου κόστους και του κλεισίματος του εναέριου χώρου.

(44) Το μέτρο αυτό αφορά αποκλειστικώς το χρονικό διάστημα από 11ης μέχρι 14ης Σεπτεμβρίου 2001 και περιορίζεται στις ζημίες που προέκυψαν κατ' αυτό το χρονικό διάστημα οι οποίες είναι δυνατό να αποδοθούν άμεσα στο κλείσιμο του εναέριου χώρου. Το μέτρο αυτό ανταποκρίνεται λοιπόν στους περιορισμούς που είχε καθορίσει η Επιτροπή εν προκειμένω.

(45) Η μέθοδος υπολογισμού των απωλειών εκμετάλλευσης για τις οποίες είναι δυνατό να καταβληθεί αποζημίωση βασίζεται στη μέθοδο την οποία καθόρισε η Επιτροπή στην ανακοίνωσή της και αναλύθηκε λεπτομερώς στις επιστολές των υπηρεσιών της Επιτροπής της 14ης Νοεμβρίου 2001 προς τα κράτη μέλη. Η απώλεια εσόδων κατά τις εν λόγω τέσσερις ημέρες υπολογίστηκε με βάση τις τελευταίες στατιστικές κίνησης των επιχειρήσεων κατά τη χρονική στιγμή των επιθέσεων. Συγκεκριμένα, η Αυστρία έλαβε απλώς υπόψη τις απώλειες εσόδων λόγω των πραγματικών ακυρώσεων διατλαντικών πτήσεων ή των αντίστοιχων πτήσεων ανταπόκρισης.

Ως προς τις απώλειες εσόδων ανά επιβάτη, η Αυστρία κατέστησε σαφές στην απαντητική της επιστολή ότι για τις πτήσεις αυτές δεν επρόκειτο να αφαιρεθεί μεταβλητό κόστος, επειδή εκτελέστηκαν όλες κανονικά.

Τέλος, το τετραπλάσιο του ενός τριακοσιοστού εξηκοστού πέμπτου του κύκλου εργασιών που καθόρισε το κράτος μέλος ως ανώτατο ποσό αντιστοιχεί στο μέγιστο ποσό που καθόρισε η Επιτροπή.

Η Επιτροπή θεωρεί ως εκ τούτου ότι αυτός ο υπολογισμός δεν υπερβαίνει το ανώτατο ποσό το οποίο είχε καθορίσει με την ανακοίνωσή της της 10ης Οκτωβρίου 2001 και ότι αντιστοιχεί στις καθαρές απώλειες εσόδων κατά τη διάρκεια αυτών των τεσσάρων ημερών.

(46) Σύμφωνα με τις διατάξεις εφαρμογής, που προκαθορίστηκαν με τις προαναφερόμενες επιστολές της 14ης Νοεμβρίου 2001 των υπηρεσιών της Επιτροπής, το κράτος μέλος ανέλαβε την υποχρέωση να ενημερώσει την Επιτροπή, μετά την αρχική κοινοποίηση, σχετικά με τους όρους εφαρμογής του καθεστώτος ενίσχυσης εντός έξι μηνών μετά την έγκρισή του.

(47) Η Επιτροπή καταλήγει ως εκ τούτου στο συμπέρασμα ότι το πρόσθετο μέτρο που έλαβε η Αυστρία υπέρ των αερομεταφορέων μετά το κλείσιμο του εναέριου χώρου από 11ης μέχρι 14ης Σεπτεμβρίου 2001, ύψους 1983333 ευρώ, πληροί τις διατάξεις που καθορίστηκαν στην ανακοίνωσή της της 10ης Οκτωβρίου 2001, και, συνεπώς, είναι δυνατό να θεωρηθεί ότι συμβιβάζεται με τη συνθήκη ΕΚ κατά την έννοια του άρθρου 87 παράγραφος 2 στοιχείο β) της συνθήκης ΕΚ.

IV. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ

(48) Η Επιτροπή καταλήγει στο συμπέρασμα ότι το κοινοποιηθέν μέτρο ύψους 55727 ευρώ για την αποζημίωση των ζημιών μετά τη 14η Σεπτεμβρίου 2001 δεν συμβιβάζεται με την κοινή αγορά και, ιδίως, δεν εμπίπτει στην παρέκκλιση που προβλέπεται στο άρθρο 87 παράγραφος 2 στοιχείο β) της συνθήκης ΕΚ, όπως ερμηνεύθηκε στην ανακοίνωσή της της 10ης Οκτωβρίου 2001. Αντιθέτως, η Επιτροπή κρίνει ότι το πρόσθετο μέτρο που αποφασίστηκε από την Επιτροπή υπέρ των αερομεταφορέων μετά το κλείσιμο του εναέριου χώρου από 11ης μέχρι 14ης Σεπτεμβρίου 2001, ύψους 1.983.333 ευρώ, πληροί τις διατάξεις που καθορίστηκαν στην ανακοίνωσή της της 10ης Οκτωβρίου 2001 και, συνεπώς, είναι δυνατό να θεωρηθεί ότι συμβιβάζεται με την κοινή αγορά σύμφωνα με το άρθρο 87 παράγραφος 2 στοιχείο β) της συνθήκης ΕΚ,

ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΑΠΟΦΑΣΗ:

Άρθρο 1

Η κρατική ενίσχυση που προτίθεται να θέσει σε εφαρμογή η Αυστρία υπέρ αυστριακού αερομεταφορέα ως αποζημίωση για τις ζημίες που υπέστη μετά τη 14η Σεπτεμβρίου 2001 λόγω του αποκλεισμού ορισμένων περιοχών του εναέριου χώρου, ύψους 55727 ευρώ, δεν συμβιβάζεται με την κοινή αγορά.

Κατά συνέπεια, η ενίσχυση αυτή δεν μπορεί να τεθεί σε εφαρμογή.

Άρθρο 2

Αντιθέτως, η κρατική ενίσχυση που προτίθεται να θέσει σε εφαρμογή η Αυστρία υπέρ των αυστριακών αερομεταφορέων, ύψους 1983333 ευρώ, συμβιβάζεται με την κοινή αγορά βάσει του άρθρου 87 παράγραφος 1 της συνθήκης.

Κατά συνέπεια, επιτρέπεται η θέση σε εφαρμογή αυτής της ενίσχυσης.

Άρθρο 3

Η Αυστρία ενημερώνει την Επιτροπή εντός προθεσμίας δύο μηνών από την κοινοποίηση της παρούσας απόφασης, για τα μέτρα που έλαβε για την εφαρμογή της.

Άρθρο 4

Η παρούσα απόφαση απευθύνεται στη Δημοκρατία της Αυστρίας.

Βρυξέλλες, 30 Απριλίου 2003.

Για την Επιτροπή

Loyola De Palacio

Αντιπρόεδρος

(1) ΕΕ C 309 της 12.12.2002, σ. 5.

(2) Βλέπε υποσημείωση 1.

(3) ΕΕ L 240 της 24.8.1992, σ. 1.

(4) COM(2001) 574 τελικό της 10.10.2001. http://europa.eu.int/eur-lex/de/ com/cnc/2001/com2001_0574de01.pdf

(5) Βλέπε συναφείς αποφάσεις για τη Γαλλία (N 806/01 της 30ής Ιανουαρίου 2002), το Ηνωμένο Βασίλειο (N 854/01 της 12ης Μαρτίου 2002) και τη Γερμανία (N 269/02 της 2ας Ιουλίου 2002), που παρέχονται στην ακόλουθη διεύθυνση του Ιντερνέτ:

http://europa.eu.int/comm/ secretariat_general/sgb/state_aids/ transports.htm

(6) ΕΕ L 240 της 24.8.1992, σ. 8.

(7) Εκτός των αποφάσεων που αναφέρονται στην υποσημείωση 5, βλέπε επίσης την τελική απορριπτική απόφαση 2003/196/ΕΚ (ΕΕ L 77 της 24.3.2003, σ. 61) σχετικά με την κρατική ενίσχυση C 42/02 την οποία προτίθεται να θέσει σε εφαρμογή η Γαλλία και αποσκοπούσε να επεκταθεί πέραν της 14ης Σεπτεμβρίου η αποζημίωση του κόστους που είχε εγκριθεί με την απόφαση N 806/01.