EL Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης L 34/68

ΑΠΌΦΑΣΗ (ΕΕ) 2016/152 ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΉΣ

της 1ης Οκτωβρίου 2014

σχετικά με την κρατική ενίσχυση SA.27339 (12/C) (πρώην 11/NN) την οποία χορήγησε η Γερμανία στον αερολιμένα Zweibrücken και στις αεροπορικές εταιρείες που χρησιμοποιούν τον αερολιμένα

[κοινοποιηθείσα υπό τον αριθμό C(2014) 5063]

(Το κείμενο στην αγγλική γλώσσα είναι το μόνο αυθεντικό)

(Κείμενο που παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον ΕΟΧ)

Η ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ,

Έχοντας υπόψη τη Συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και ιδίως το άρθρο 108 παράγραφος 2 πρώτο εδάφιο (1),

Έχοντας υπόψη τη συμφωνία για τον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο, και ιδίως το άρθρο 62 παράγραφος 1 στοιχείο α),

Αφού κάλεσε τους ενδιαφερόμενους να υποβάλουν τις παρατηρήσεις τους σύμφωνα με την/τις εν λόγω διάταξη/διατάξεις (2) και έχοντας υπόψη τις παρατηρήσεις αυτές,

Εκτιμώντας τα ακόλουθα:

1. ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ

(1) Με κοινοβουλευτική ερώτηση που υποβλήθηκε τον Δεκέμβριο του 2008, η βουλευτής του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου Hiltrud Breyer έθεσε το ζήτημα της δημόσιας χρηματοδότησης του αερολιμένα Zweibrücken (3). Ισχυρίστηκε ότι κατά το διάστημα 2005-2006, το ομόσπονδο κράτος της Ρηνανίας-Παλατινάτου (εφεξής «ομόσπονδο κράτος») χρηματοδότησε την Flugplatz GmbH Aeroville Zweibrücken (εφεξής «FGAZ») με το ποσό των 2,4 εκατ. ευρώ, το οποίο η FGAZ χρησιμοποίησε με τη σειρά της για να χρηματοδοτήσει την πλήρως ελεγχόμενη θυγατρική της, Flughafen Zweibrücken GmbH (εφεξής «FZG»). Ισχυρίστηκε περαιτέρω ότι, κατά το ίδιο διάστημα, το ομόσπονδο κράτος κάλυψε εξ ολοκλήρου τις κατασκευαστικές εργασίες στον αερολιμένα αξίας 6,96 εκατ. ευρώ.

(2) Στην κοινοβουλευτική ερώτηση απάντησε ο επίτροπος Tajani στις 6 Ιανουαρίου 2009. Επιπλέον, έχει καταχωρισθεί ως καταγγελία με αριθμό πρωτοκόλλου CP 5/2009. Στις 22 Ιανουαρίου 2009, στις 24 Σεπτεμβρίου 2010 και στις 15 Μαρτίου 2011 η Επιτροπή ζήτησε συμπληρωματικές πληροφορίες από τη Γερμανία, οι οποίες παρασχέθηκαν με επιστολές της 23ης Μαρτίου 2009, της 27ης Ιανουαρίου 2011 και της 19ης Μαΐου 2011.

(3) Στις 8 Απριλίου 2008 η Επιτροπή ζήτησε επίσης συμπληρωματικές πληροφορίες από την αεροπορική εταιρεία Ryanair, η οποία τις παρέσχε στις 15 Ιουλίου 2011. Στις 18 Αυγούστου 2011 διαβιβάστηκε στη Γερμανία μετάφραση στη γερμανική γλώσσα των πληροφοριών που υπέβαλε η Ryanair και στις 26 Σεπτεμβρίου 2011 η Γερμανία δήλωσε ότι δεν προτίθετο να υποβάλει παρατηρήσεις επί των πληροφοριών αυτών.

(4) Με επιστολή της 22ας Φεβρουαρίου 2012, η Επιτροπή κοινοποίησε στη Γερμανία την απόφασή της να κινήσει την προβλεπόμενη στο άρθρο 108 παράγραφος 2 της Συνθήκης διαδικασία (εφεξής «απόφαση κίνησης της διαδικασίας») σχετικά με τη δημόσια χρηματοδότηση του φορέα εκμετάλλευσης του αερολιμένα Zweibrücken και τα κίνητρα υπέρ των αεροπορικών εταιρειών που χρησιμοποιούν τον αερολιμένα.

(5) Με επιστολή της 24ης Φεβρουαρίου 2012, η Επιτροπή ζήτησε συμπληρωματικές πληροφορίες μετά την απόφαση κίνησης της διαδικασίας. Η Γερμανία υπέβαλε τις παρατηρήσεις της σχετικά με την απόφαση κίνησης της διαδικασίας στις 4 Μαΐου 2012 και ανταποκρίθηκε στο αίτημα της Επιτροπής για συμπληρωματικές πληροφορίες στις 16 Απριλίου 2012.

(6) Η απόφαση της Επιτροπής να κινήσει τη διαδικασία δημοσιεύτηκε στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης (4). Η Επιτροπή κάλεσε τα ενδιαφερόμενα μέρη να υποβάλουν τις παρατηρήσεις τους σχετικά με την εικαζόμενη ενίσχυση.

(7) Η Επιτροπή έλαβε τις παρατηρήσεις τεσσάρων ενδιαφερόμενων μερών και ειδικότερα των Ryanair, Airport Marketing Services (εφεξής «AMS»), Germanwings και TUIFly. Στη συνέχεια τις διαβίβασε στη Γερμανία, στην οποία δόθηκε η δυνατότητα να απαντήσει εντός προθεσμίας ενός μηνός· η Επιτροπή έλαβε τις παρατηρήσεις της Γερμανίας με επιστολή της 26ης Οκτωβρίου 2012.

(8) Επιπλέον, η Επιτροπή έλαβε συμπληρωματικές παρατηρήσεις από τη Ryanair στις 20 Δεκεμβρίου 2013, στις 17 Ιανουαρίου 2014 και στις 31 Ιανουαρίου 2014. Τα σχετικά έγγραφα διαβιβάστηκαν στη Γερμανία, η οποία δήλωσε ότι δεν επιθυμεί να τα σχολιάσει.

(9) Με επιστολές της 6ης Νοεμβρίου 2013, της 14ης Μαρτίου 2014 και της 2ας Απριλίου 2014, η Επιτροπή ζήτησε συμπληρωματικές πληροφορίες. Η Γερμανία ανταποκρίθηκε στα αιτήματα της Επιτροπής για συμπληρωματικές πληροφορίες στις 16 Δεκεμβρίου 2013, στις 15 Ιανουαρίου 2014, στις 5 Απριλίου 2014, στις 15 Απριλίου 2014, στις 24 Απριλίου 2014, στις 11 Ιουνίου 2014 και στις 27 Ιουνίου 2014.

(10) Με επιστολή της 25ης Φεβρουαρίου 2014, η Επιτροπή ενημέρωσε τη Γερμανία για την έκδοση, στις 20 Φεβρουαρίου 2014, των κατευθυντήριων γραμμών του 2014 για τις αεροπορικές μεταφορές (5) και για το γεγονός ότι οι εν λόγω κατευθυντήριες γραμμές θα εφαρμοστούν στην επίμαχη υπόθεση από την ημερομηνία της δημοσίευσής τους στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, έδωσε δε στη Γερμανία την ευκαιρία να υποβάλει παρατηρήσεις σχετικά με τις κατευθυντήριες γραμμές και την εφαρμογή τους εντός 20 εργάσιμων ημερών από τη δημοσίευσή τους στην Επίσημη Εφημερίδα.

(11) Με επιστολές της 24ης Φεβρουαρίου 2014, η Επιτροπή ενημέρωσε επίσης τα ενδιαφερόμενα τρίτα μέρη για την έκδοση, στις 20 Φεβρουαρίου 2014, των κατευθυντήριων γραμμών του 2014 για τις αεροπορικές μεταφορές και για το γεγονός ότι οι εν λόγω κατευθυντήριες γραμμές θα εφαρμοστούν στην επίμαχη υπόθεση από την ημερομηνία δημοσίευσής τους στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, έδωσε δε στα ενδιαφερόμενα τρίτα μέρη την ευκαιρία να υποβάλουν παρατηρήσεις σχετικά με τις εν λόγω κατευθυντήριες γραμμές και την εφαρμογή τους εντός 20 εργάσιμων ημερών από τη δημοσίευσή τους στην Επίσημη Εφημερίδα.

(12) Οι κατευθυντήριες γραμμές του 2014 για τις αεροπορικές μεταφορές δημοσιεύθηκαν στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης στις 4 Απριλίου 2014. Αντικατέστησαν τις κατευθυντήριες γραμμές του 1994 για τις αεροπορικές μεταφορές (6) καθώς και τις κατευθυντήριες γραμμές του 2005 για τις αεροπορικές μεταφορές (7).

(13) Στις 15 Απριλίου 2014 δημοσιεύθηκε στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης ανακοίνωση με την οποία τα κράτη μέλη και τα ενδιαφερόμενα μέρη καλούνταν να υποβάλουν παρατηρήσεις σχετικά με την εφαρμογή των κατευθυντήριων γραμμών του 2014 για τις αεροπορικές μεταφορές στην εξεταζόμενη υπόθεση εντός προθεσμίας ενός μηνός από την ημερομηνία δημοσίευσής τους (8).

(14) Η Επιτροπή έλαβε τις παρατηρήσεις της Γερμανίας σχετικά με την εφαρμογή των κατευθυντήριων γραμμών του 2014 στις 8 Μαΐου 2014. Η Γερμανία συμφώνησε με την εφαρμογή των κατευθυντήριων γραμμών του 2014 για τις αεροπορικές μεταφορές στην παρούσα υπόθεση. Η Επιτροπή δεν έλαβε παρατηρήσεις από τα ενδιαφερόμενα τρίτα μέρη.

(15) Με επιστολή της 17ης Ιουλίου 2014, η Γερμανία συμφώνησε να παραιτηθεί κατ' εξαίρεση από τα δικαιώματά της που απορρέουν από το άρθρο 342 της Συνθήκης σε συνδυασμό με το άρθρο 3 του κανονισμού αριθ. 1/1958 (9) και να αποδεχθεί την έκδοση και την κοινοποίηση της παρούσας απόφασης σύμφωνα με το άρθρο 297 της Συνθήκης στην αγγλική γλώσσα.

2. ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΩΝ ΜΕΤΡΩΝ

2.1. ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΥ ΑΕΡΟΛΙΜΕΝΑ ZWEIBRÜCKEN

(16) Ο αερολιμένας Zweibrücken ήταν στρατιωτικός αερολιμένας έως το 1991, οπότε εγκαταλείφθηκε από τον στρατό των ΗΠΑ. Από το 1992 έως το 1999 στον αερολιμένα υλοποιήθηκε έργο μετατροπής, το οποίο συγχρηματοδοτήθηκε από την Ένωση (10). Η χρηματοδότηση της Ένωσης χρησιμοποιήθηκε για να καταστεί ο αερολιμένας διαθέσιμος για την πολιτική αεροπορία και τα απαραίτητα έργα περιελάμβαναν την απομάκρυνση εμποδίων, τον εκσυγχρονισμό και την εγκατάσταση πύργου και την αποστράγγιση του διαδρόμου απογείωσης/προσγείωσης. Οι ιδιώτες επενδυτές του έργου προέβλεπαν επίσης τη μεταγενέστερη δημιουργία επιχειρηματικού πάρκου, πάρκου πολυμέσων και εγκαταστάσεων αναψυχής.

(17) Από το 2000 έως το 2006 ο αερολιμένας δεν χρησιμοποιούνταν εν γένει για εμπορικές αεροπορικές μεταφορές. Χρησιμοποιούνταν από στρατιωτικά αεροσκάφη, ιδιωτικά αεροσκάφη, για πτήσεις αναψυχής και μόνον περιστασιακά για εμπορικές πτήσεις. Οι περισσότεροι επιβάτες που ταξίδευαν από και προς τον αερολιμένα Zweibrücken μεταφέρονταν με στρατιωτικές πτήσεις, ενώ οι υπόλοιποι χρησιμοποιούσαν εταιρικά αεροσκάφη ή πτήσεις αεροταξί. Οι προσπάθειες προσέλκυσης εμπορικών φορέων εκμετάλλευσης δεν ευοδώθηκαν. Αυτό οφειλόταν εν μέρει στην ύπαρξη ζώνης εκπαίδευσης σε αερομαχίες του NATO (POLYGONE), η οποία περιόριζε σημαντικά τη δυνατότητα μη στρατιωτικών φορέων εκμετάλλευσης να προσεγγίζουν τον αερολιμένα Zweibrücken ή να αναχωρούν από αυτόν κατά τις ώρες λειτουργίας της ζώνης εκπαίδευσης.

(18) Η προσέλκυση εμπορικού φορέα εκμετάλλευσης έγινε εφικτή μόνον μετά τη δημιουργία ζώνης ελέγχου (CTR Zweibrücken) για τη ρύθμιση της χρήσης του εναέριου χώρου από πολιτικά και στρατιωτικά αεροσκάφη. Η εμπορική κίνηση με τακτικές και ναυλωμένες πτήσεις εγκαινιάστηκε με την πρώτη πτήση της Germanwings προς το Βερολίνο στις 15 Σεπτεμβρίου 2006. Η επιχείρηση ναυλωμένων πτήσεων TUIFly ξεκίνησε τη δραστηριότητά της στις 30 Μαρτίου 2007. Η Ryanair εκτελούσε το μοναδικό δρομολόγιό της από τον αερολιμένα Zweibrücken (στον αερολιμένα Stansted του Λονδίνου) στο διάστημα από τις 28 Οκτωβρίου 2008 έως τις 22 Σεπτεμβρίου 2009 και στη συνέχεια διέκοψε τις υπηρεσίες της στον αερολιμένα Zweibrücken.

(19) Η ετήσια χωρητικότητα του αερολιμένα Zweibrücken ανέρχεται επί του παρόντος σε περίπου 700 000 επιβάτες, αλλά μπορεί να αυξηθεί σε ένα εκατομμύριο επιβάτες λαμβανομένης υπόψη της ικανότητας εξυπηρέτησης του διαδρόμου απογείωσης/προσγείωσης και των χώρων επίγειας εξυπηρέτησης.

(20) Στον Table 1 παρουσιάζεται η ανάπτυξη του αερολιμένα Zweibrücken όσον αφορά τον αριθμό επιβατών και τις κινήσεις αεροσκαφών στο διάστημα από το 2006 έως το 2012. Πίνακας 1 Αριθμός επιβατών 2006 — 2012 (11) Έτος Επιβάτες Κινήσεις αεροσκαφών 2006 78 000 23 160 2007 288 000 26 474 2008 327 000 27 000 2009 338 000 21 000 2010 265 000 16 000 2011 224 000 14 500 2012 242 880 13 230

2.2. ΓΕΩΓΡΑΦΙΚH ΘEΣΗ ΤΟΥ ΑΕΡΟΛΙΜEΝΑ ZWEIBRÜCKEN

(21) Ο αερολιμένας Zweibrücken βρίσκεται σε απόσταση 4 χιλιομέτρων νοτιοανατολικά της πόλης Zweibrücken στο γερμανικό ομόσπονδο κράτος της Ρηνανίας-Παλατινάτου. Οι πλησιέστεροι (12) αερολιμένες είναι: α) Αερολιμένας Saarbrücken (περίπου 39 χιλιόμετρα ή περίπου 29 λεπτά με αυτοκίνητο) β) Αερολιμένας Frankfurt-Hahn (περίπου 128 χιλιόμετρα ή περίπου 84 λεπτά με αυτοκίνητο) γ) Αερολιμένας Frankfurt (Main) (περίπου 163 χιλιόμετρα ή περίπου 91 λεπτά με αυτοκίνητο) δ) Αερολιμένας Λουξεμβούργου (περίπου 145 χιλιόμετρα ή περίπου 86 λεπτά με αυτοκίνητο) ε) Αερολιμένας Karlsruhe/Baden-Baden (περίπου 105 χιλιόμετρα ή περίπου 88 λεπτά με αυτοκίνητο) στ) Αερολιμένας Metz-Nancy (περίπου 129 χιλιόμετρα ή περίπου 78 λεπτά με αυτοκίνητο) ζ) Αερολιμένας Στρασβούργου (περίπου 113 χιλιόμετρα ή περίπου 87 λεπτά με αυτοκίνητο)

(22) Σύμφωνα με τη μελέτη της «Desel Consulting» και της «Airport Research GmbH» του 2009 (13), κατά μέσο όρο το 15 % περίπου των επιβατών ετησίως προέρχεται από άλλα κράτη μέλη (Λουξεμβούργο και Γαλλία). Οι υπόλοιποι επιβάτες προέρχονται από τη Γερμανία, κυρίως από την περιοχή του νοτιοδυτικού Saarpfalz, την πόλη Saarbrücken, την πόλη Saarlouis και την περιοχή Saarpfalz-Kreis.

2.3. ΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΔΙΑΡΘΡΩΣΗ ΤΟΥ ΑΕΡΟΛΙΜΕΝΑ ZWEIBRÜCKEN

(23) Ο αερολιμένας Zweibrücken ανήκει στην FZG η οποία και τον εκμεταλλεύεται. Η FZG είναι πλήρως ελεγχόμενη θυγατρική της FGAZ, με την οποία έχει συνάψει συμφωνία μεταφοράς αποτελεσμάτων χρήσης (εφεξής «συμφωνία αποτελεσμάτων χρήσης»). Με τη συμφωνία αποτελεσμάτων χρήσης διασφαλίζεται ότι το σύνολο των ζημιών της FZG καλύπτεται από την FGAZ, στην οποία μεταβιβάζονται επίσης όλα τα κέρδη.

(24) Από την άλλη πλευρά, η FGAZ τελεί υπό καθεστώς συγκυριότητας. Το ομόσπονδο κράτος της Ρηνανίας-Παλατινάτου κατέχει το 50 % των μετοχών, ενώ το υπόλοιπο 50 % ανήκει στη Zweckverband Entwicklungsgebiet Flugplatz Zweibrücken (εφεξής «ZEF»), η οποία συνιστά ένωση δημόσιων εδαφικών οντοτήτων στη Ρηνανία-Παλατινάτο. Οι δημόσιοι ιδιοκτήτες της FGAZ καλύπτουν τις χρηματοδοτικές ανάγκες της με ετήσιες εισφορές κεφαλαίου. Σύμφωνα με τη Γερμανία, η ίδια η FGAZ δεν ασκεί αεροπορικές δραστηριότητες. Όσον αφορά τις αεροπορικές μεταφορές, η FGAZ μεταβιβάζει απλώς στην FZG τη δημόσια χρηματοδότηση. Ωστόσο, η FGAZ ασκεί ορισμένες δραστηριότητες οι οποίες σχετίζονται με την εμπορία τεμαχίων γης πλησίον του αερολιμένα.

3. ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΩΝ ΜΕΤΡΩΝ ΚΑΙ ΛΟΓΟΙ ΚΙΝΗΣΗΣ ΤΗΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑΣ

(25) Η Επιτροπή διερεύνησε διάφορα μέτρα τα οποία αφορούν τον αερολιμένα Zweibrücken. Η Επιτροπή αξιολόγησε κατά πόσον τα εν λόγω μέτρα συνιστούν κρατική ενίσχυση και κατά πόσον τυχόν κρατική ενίσχυση μπορεί να θεωρηθεί συμβιβάσιμη με την εσωτερική αγορά.

(26) Τα ακόλουθα μέτρα διερευνήθηκαν ως δυνητική κρατική ενίσχυση προς την FGAZ και την FZG: α) άμεση δημόσια χρηματοδότηση από το ομόσπονδο κράτος της Ρηνανίας-Παλατινάτου και τη ZEF των δαπανών του αερολιμένα Zweibrücken όσον αφορά: — επενδύσεις σε υποδομές (2000-2009), — λειτουργικές δαπάνες (2000-2009)· β) τραπεζικό δάνειο και συμμετοχή στο εσωτερικό κοινό ταμείο του ομόσπονδου κράτους της Ρηνανίας-Παλατινάτου.

(27) Τα ακόλουθα μέτρα διερευνήθηκαν ως δυνητική κρατική ενίσχυση προς τις αεροπορικές εταιρείες που δραστηριοποιούνται στον αερολιμένα Zweibrücken: α) εκπτώσεις αερολιμενικών τελών για διάφορες αεροπορικές εταιρείες (Germanwings, TUIFly και Ryanair)· β) οι συμβάσεις υπηρεσιών μάρκετινγκ με τη Ryanair.

3.1. ΔΗΜΟΣΙΑ ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΗ ΤΟΥ ΑΕΡΟΛΙΜΕΝΑ ZWEIBRÜCKEN ΑΠΟ ΤΟ ΟΜΟΣΠΟΝΔΟ ΚΡΑΤΟΣ ΤΗΣ ΡΗΝΑΝΙΑΣ-ΠΑΛΑΤΙΝΑΤΟΥ ΚΑΙ ΤΗ ZEF

3.1.1. ΑΝΑΛΥΤΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΟΥ ΜΕΤΡΟΥ

(28) Η δημόσια χρηματοδότηση του αερολιμένα Zweibrücken χορηγήθηκε με δύο διαφορετικές μορφές. Πρώτον, το ομόσπονδο κράτος της Ρηνανίας-Παλατινάτου και η ZEF στήριξαν με άμεσες επιχορηγήσεις συγκεκριμένες επενδύσεις σε υποδομές της FZG. Δεύτερον, οι ιδιοκτήτες της FGAZ κατέβαλλαν ετήσιες εισφορές κεφαλαίου στην FGAZ. Σκοπός των εν λόγω εισφορών κεφαλαίου, οι οποίες κάλυπταν τις ζημίες της FGAZ, ήταν να μπορεί η FGAZ να συμμορφώνεται με τις υποχρεώσεις της που απορρέουν από τη συμφωνία αποτελεσμάτων χρήσης, βάσει της οποίας η FGAZ οφείλει να καλύπτει τις ζημίες της FZG.

(29) Οι άμεσες επιχορηγήσεις για τη στήριξη συγκεκριμένων επενδύσεων σε υποδομές οι οποίες πραγματοποιήθηκαν στο διάστημα μεταξύ 2000 και 2005 και στο διάστημα μεταξύ 2006 και 2009 απαριθμούνται στον πίνακα 2 και στον πίνακα 3. Πίνακας 2 Επενδύσεις σε υποδομές 2000-2005 Zuwendungs-bescheid vom Maßnahmen Gesamtkosten der Investitions-maßnahmen Landesmittel Mittel des Trägers Ausgezahlte Mittel insgesamt Davon Landesmittel für Baumaßnahmen 2000 5.6.2000 Wendehämmer, Bodengeräte, usw. […] (14) […] […] […] […] 30.11.2000 Flugzeughalle 25 × 25 […] […] […] […] […] 30.11.2000 Flugzeughalle 56 × 18 […] […] […] […] […] 24.11.2000 Renovierung Halle 360 […] […] […] […] […] 1.12.2000 Renovierung Halle 370 […] […] […] […] […] Gesamt 2000 […] […] […] […] […] 2001 23.7.2001 TODA 1. Phase […] […] […] […] […] 22.11.2001 Umorg. Sicherheitsbereich […] […] […] […] […] Gesamt 2001 […] […] […] […] […] 2002 16.7.2002 außerord. Rep. Start- u. Landebahn […] […] […] […] […] Gesamt 2002 […] […] […] […] […] 2003 14.4.2003 Überarb. Markierungen Flugbetr. fläche […] […] […] […] […] 15.9.2003 2. Phase TODA […] […] […] […] […] Gesamt 2003 […] […] […] […] […] 2004 26.1.2004 Gebäude 320 […] […] […] […] […] 1.11.2004 Luftsicherheitsmaßn. […] […] […] […] […] Gesamt 2004 […] […] […] […] […] 2005 4.8.2005 Feuerlöschfahrzeug […] […] […] […] […] 13.12.2005 Feuerlöschfahrzeug […] […] […] […] […] Gesamt 2005 […] […] […] […] […]

Πίνακας 3 Επενδύσεις σε υποδομές 2006-2009 Zuwendungs bescheid vom Maßnahme Gesamtkosten der Investitions- maßnahme Landesmittel Mittel des ZEF Mittel des Trägers ausgezahlte Mittel des Landes ausgezahlte Mittel des ZEF Davon Landesmittel für Baumaß-nahme 2006 22/11/2006 Trinkwasseranlage […] […] […] […] 21/11/2006 Verbesserung Verkehrssicherheit […] […] […] […] […] […] […] 13/12/2006 Erweiterung des Terminals […] […] […] […] […] […] […] Gesamt 2006 […] […] […] […] […] 2007 23/11/2007 Erweiterung Terminal, Mehrkosten […] […] […] […] […] […] […] 30/01/2007 Ausrüstung Abfertigung von Luftfahrz. […] […] […] […] […] […] […] 30/09/2007 Sicherheitsmaßnahmen […] […] […] […] […] […] […] 27/09/2007 Verbesserung der Verkehrssicherheit […] […] […] […] […] […] […] 31/10/2007 LFZ-Enteisungsfahrzeug […] […] […] […] […] […] […] 09/12/2007 Luftsicherheitsgeräte […] […] […] […] […] […] […] Gesamt 2007 […] […] […] […] […] 2008 23/11/2007 Erweiterung Terminal, Mehrkosten […] […] […] […] […] […] […] 28/03/2008 Erweiterung Terminal, Mehrkosten […] […] […] […] […] […] […] 17/06/2008 Sicherheit Vorfeld 1 […] […] […] […] […] […] […] 09/08/2008 Schlepper, Funk […] […] […] […] […] […] […] 21/10/2008 Vorfeldbeleuchtung […] […] […] […] […] […] […] 27/10/2008 Heizgerät […] […] […] […] […] […] […] 09/11/2008 Sanierung Landebahn […] […] […] […] […] […] […] 31/10/2008 Umbau Terminal […] […] […] […] […] […] […] 24/11/2008 Wetterbeobachtungssystem […] […] […] […] […] […] […] 24/11/2008 Geräte, Fahrzeuge […] […] […] […] […] […] […] Gesamt 2008 […] […] […] […] […] 2009 12/08/2009 Landebahnsanierung […] […] […] […] […] […] […] 02/09/2009 Erstellung DES […] […] […] […] […] […] […] 16/10/2009 Guard Lights […] […] […] […] […] […] […] 19/10/2009 Flugzeugschlepper, Förderband […] […] […] […] […] […] […] Gesamt 2009 […] […] […] […] […] […] […]

(30) Το συνολικό ποσό της επένδυσης στο διάστημα από το 2000 έως το 2009 ανήλθε σε 27 987 281 ευρώ, ενώ το συνολικό ποσό των επιχορηγήσεων από το ομόσπονδο κράτος ανήλθε σε 21 588 534 ευρώ. Οι μεγαλύτερες μεμονωμένες επενδύσεις ήταν η επέκταση του διαδρόμου απογείωσης/προσγείωσης το 2001/2003 ([…] ευρώ), ο εκσυγχρονισμός του τερματικού σταθμού το 2006 ([….] ευρώ) και ο εκσυγχρονισμός του διαδρόμου το 2008/2009 ([…] ευρώ).

(31) Στον πίνακα 4 παρέχονται τα στοιχεία σχετικά με τις εισφορές κεφαλαίου από το ομόσπονδο κράτος της Ρηνανίας-Παλατινάτου / τη ZEF στην FGAZ και σχετικά με την κάλυψη των ζημιών της FZG από την FGAZ.

(32) Πρέπει να σημειωθεί επιπλέον ότι, παρότι το ομόσπονδο κράτος και η ZEF κατείχαν από 50 % των μετοχών της FGAZ στο διάστημα από το 2000 έως το 2009 και παρείχαν, καταρχήν, ίσες εισφορές κεφαλαίου, στην πραγματικότητα το ομόσπονδο κράτος επιδοτούσε το μερίδιο της ZEF. Έως τα τέλη του 2005 το ομόσπονδο κράτος κάλυπτε, επιπλέον του 50 % των απαιτούμενων εισφορών κεφαλαίου που του αναλογούσε, το 90 % του μεριδίου της ZEF. Έπειτα, το ομόσπονδο κράτος μείωσε το τελευταίο αυτό ποσοστό, αρχικά σε 80 % το 2006 και στη συνέχεια σε 60 % από το 2007 και μετά. Ως εκ τούτου, το ομόσπονδο κράτος κάλυπτε από 95 % (έως το 2005) έως 80 % (από το 2007 και έπειτα) των ετήσιων ζημιών της FGAZ. Πίνακας 4 Εισφορές κεφαλαίου και αποτελέσματα επιχειρηματικών δραστηριοτήτων Έτος Εισφορές κεφαλαίου ομόσπονδου κράτους Ρηνανίας-Παλατινάτου / ZEF στη FGAZ Ετήσια αποτελέσματα της FGAZ Ετήσια αποτελέσματα FZG EBITDA (κέρδη προ τόκων, φόρων και αποσβέσεων) FZG 2000 […] […] […] […] 2001 […] […] […] […] 2002 […] […] […] […] 2003 […] […] […] […] 2004 […] […] […] […] 2005 […] […] […] […] 2006 […] […] […] […] 2007 […] […] […] […] 2008 […] […] […] […] 2009 […] […] […] […] Σύνολο […] […] […] […]

3.1.2. ΛΟΓΟΙ ΚΙΝΗΣΗΣ ΤΗΣ ΕΠΙΣΗΜΗΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

(33) Στην απόφαση κίνησης της διαδικασίας γίνεται διάκριση μεταξύ, αφενός, της δημόσιας χρηματοδότησης των επενδύσεων στις υποδομές του αερολιμένα Zweibrücken και, αφετέρου, της δημόσιας χρηματοδότησης των λειτουργικών δαπανών του.

3.1.2.1. Επενδύσεις σε υποδομές

Ύπαρξη ενίσχυσης

(34) Στην απόφαση κίνησης της διαδικασίας επισημαίνεται καταρχάς ότι, όσον αφορά τις επενδύσεις σε αερολιμενικές υποδομές, η FZG αποτελεί επιχείρηση για τους σκοπούς του άρθρου 107 παράγραφος 1 της Συνθήκης. Υπενθυμίζεται ότι στην απόφαση που εξέδωσε στην υπόθεση Leipzig/Halle (15), το Γενικό Δικαστήριο επιβεβαίωσε ότι οντότητα η οποία κατασκευάζει και εκμεταλλεύεται αερολιμενικές υποδομές επιβάλλοντας παράλληλα τέλος στους χρήστες ασκεί οικονομική δραστηριότητα. Μοναδική εξαίρεση αποτελούν ορισμένες δραστηριότητες, οι οποίες μπορούν να χαρακτηριστούν προνομίες δημόσιας εξουσίας· οι εν λόγω δραστηριότητες χαρακτηρίζονται μη οικονομικής φύσης και, επομένως, δεν υπόκεινται στους κανόνες περί κρατικών ενισχύσεων. Στην απόφαση κίνησης της διαδικασίας ζητήθηκε επίσης από τη Γερμανία να υποβάλει συμπληρωματικές πληροφορίες σχετικά με τις δραστηριότητες που μπορούν να χαρακτηριστούν μη οικονομικής φύσης.

(35) Στην απόφαση κίνησης της διαδικασίας σημειώνεται επίσης ότι η ίδια η FGAZ δεν ασκεί δραστηριότητες που σχετίζονται με τον αερολιμένα αλλά μεταβιβάζει απλώς στην FZG τη δημόσια χρηματοδότηση που λαμβάνει. Ωστόσο, επισημαίνεται ότι η FGAZ ασκεί ορισμένες οικονομικές δραστηριότητες σχετικές με τεμάχια γης τα οποία βρίσκονται πλησίον του αερολιμένα. Λόγω των συγκεκριμένων δραστηριοτήτων, η Επιτροπή έκρινε στην απόφαση κίνησης της διαδικασίας ότι η FGAZ αποτελεί επίσης επιχείρηση για τους σκοπούς του άρθρου 107 παράγραφος 1 της Συνθήκης.

(36) Λαμβανομένου υπόψη ότι οι άμεσες επιχορηγήσεις για τα επενδυτικά έργα χρηματοδοτήθηκαν από τον προϋπολογισμό του ομόσπονδου κράτους και ότι οι εισφορές κεφαλαίου υπέρ της FGAZ (και τελικώς της FZG) προέρχονταν από τον δημόσιο προϋπολογισμό του ομόσπονδου κράτους και της ZEF, στην απόφαση κίνησης της διαδικασίας διατυπώνεται το συμπέρασμα ότι τα μέτρα χρηματοδοτήθηκαν με δημόσιους πόρους.

(37) Όσον αφορά το ζήτημα του κατά πόσον η FGAZ και η FZG αποκόμισαν πλεονέκτημα, στην απόφαση κίνησης της διαδικασίας επισημαίνεται ότι η δημόσια χρηματοδότηση δεν συνιστά πλεονέκτημα εάν ο δημόσιος φορέας που τη χορηγεί ενεργεί ως ιδιώτης επενδυτής στην οικονομία της αγοράς (στο εξής «ΙΕΟΑ»). Στην απόφαση κίνησης της διαδικασίας, η Επιτροπή επεσήμανε ότι η Γερμανία δεν προσκόμισε καμία απόδειξη ότι κατά τη χορήγηση της δημόσιας χρηματοδότησης ενήργησε ως ΙΕΟΑ. Αντιθέτως, κατέστη εμφανές ότι, εν αντιθέσει με έναν ιδιώτη επενδυτή, οι δημόσιες αρχές, κατά τη χορήγηση της χρηματοδότησης, λάμβαναν υπόψη παράγοντες περιφερειακής και κοινωνικής πολιτικής. Ως εκ τούτου, καθώς δεν μπορούσε να θεωρηθεί ότι οι δημόσιες αρχές ενήργησαν ως ΙΕΟΑ, στην απόφαση κίνησης της διαδικασίας διατυπώνεται το προκαταρκτικό συμπέρασμα ότι η δημόσια χρηματοδότηση χορήγησε πλεονέκτημα στις FGAZ/FZG.

(38) Στη συνέχεια, επισημαίνεται στην απόφαση κίνησης της διαδικασίας ότι η δημόσια χρηματοδότηση χορηγήθηκε μόνον στις FGAZ/FZG, πράγμα που σημαίνει ότι ήταν επιλεκτικής φύσης.

(39) Τέλος, η Επιτροπή εξήγησε στην απόφαση κίνησης της διαδικασίας ότι, λόγω του αυξανόμενου ανταγωνισμού μεταξύ περιφερειακών αερολιμένων, κάθε πλεονέκτημα που χορηγούνταν στον αερολιμένα του Zweibrücken μπορούσε να προκαλέσει στρέβλωση του ανταγωνισμού. Ειδική αναφορά γίνεται στον αερολιμένα Saarbrücken, ο οποίος βρίσκεται σε απόσταση μόλις 39 χιλιομέτρων οδικώς από τον αερολιμένα Zweibrücken. Λαμβάνοντας επιπλέον υπόψη τις προβλέψεις για την εξέλιξη της κίνησης στον αερολιμένα Zweibrücken, η Επιτροπή επεσήμανε επίσης ότι το πλεονέκτημα κατά πάσα πιθανότητα είχε επιπτώσεις στις συναλλαγές μεταξύ των κρατών μελών.

(40) Συμπερασματικά, η Επιτροπή έκρινε στην απόφαση κίνησης της διαδικασίας ότι, εφόσον πληρούνται όλα τα απαιτούμενα στοιχεία, η δημόσια χρηματοδότηση των επενδύσεων σε υποδομές στον αερολιμένα Zweibrücken συνιστά κρατική ενίσχυση.

Συμβατότητα

(41) Στην απόφαση κίνησης της διαδικασίας, η Επιτροπή σημείωσε ότι οι κατευθυντήριες γραμμές του 2005 για τις αεροπορικές μεταφορές παρέχουν το πλαίσιο βάσει του οποίου πρέπει να αξιολογηθεί το συμβιβάσιμο της δημόσιας χρηματοδότησης των επενδύσεων σε υποδομές. Οι κατευθυντήριες γραμμές καθορίζουν ορισμένα κριτήρια τα οποία η Επιτροπή οφείλει να λαμβάνει υπόψη για την αξιολόγηση του συμβιβάσιμου βάσει του άρθρου 107 παράγραφος 3 στοιχείο γ) της Συνθήκης. Βάσει του σημείου 61 των κατευθυντήριων γραμμών του 2005 για τις αεροπορικές μεταφορές, η εν λόγω δημόσια χρηματοδότηση είναι συμβιβάσιμη εάν: α) η κατασκευή και η εκμετάλλευση ανταποκρίνονται σε σαφώς καθορισμένο στόχο γενικού συμφέροντος (περιφερειακή ανάπτυξη, δυνατότητα πρόσβασης κ.λπ.)· β) η υποδομή είναι αναγκαία και ανάλογη με τον καθορισμένο στόχο· γ) η υποδομή προσφέρει ικανοποιητικές προοπτικές χρήσης μεσοπρόθεσμα, ιδίως όσον αφορά τη χρήση των υποδομών που ήδη υπάρχουν· δ) η πρόσβαση στην υποδομή είναι ανοικτή σε όλους τους πιθανούς χρήστες με ισότιμο τρόπο και χωρίς διακρίσεις· και ε) η ανάπτυξη των συναλλαγών δεν επηρεάζεται αρνητικά σε βαθμό αντίθετο προς το ενωσιακό συμφέρον.

(42) Επιπλέον, οι κρατικές ενισχύσεις προς αερολιμένες, όπως κάθε άλλο μέτρο κρατικής ενίσχυσης, θα πρέπει να έχουν χαρακτήρα κινήτρου και να είναι αναγκαίες και ανάλογες προς τον επιδιωκόμενο θεμιτό στόχο, ώστε να είναι συμβιβάσιμες.

(43) Όσον αφορά το ερώτημα του κατά πόσον η κατασκευή και η εκμετάλλευση των υποδομών ανταποκρίνονται σε σαφώς καθορισμένο στόχο γενικού συμφέροντος, στην απόφαση κίνησης της διαδικασίας επισημαίνεται ότι ο αερολιμένας Zweibrücken συμβάλλει στη βελτίωση της προσβασιμότητας του τμήματος του ομόσπονδου κράτους της Ρηνανίας-Παλατινάτου στο οποίο βρίσκεται. Υπενθυμίζεται περαιτέρω ο ισχυρισμός της Γερμανίας ότι ο αερολιμένας προάγει την οικονομική ανάπτυξη της περιοχής. Ωστόσο, υπενθυμίζεται επίσης ότι ο αερολιμένας άρχισε να παρέχει υπηρεσίες εμπορικών αεροπορικών μεταφορών μόλις το 2006 και ότι άλλοι αερολιμένες, κυρίως εκείνος του Saarbrücken, βρίσκονται κοντά και παρέχουν συνδεσιμότητα με την περιοχή. Λαμβανομένης υπόψη της τελευταίας αυτής διαπίστωσης, στην απόφαση κίνησης της διαδικασίας εκφράζονται αμφιβολίες όσον αφορά το κατά πόσον η δημόσια χρηματοδότηση των υποδομών του αερολιμένα Zweibrücken εξυπηρετούσε στόχο γενικού συμφέροντος ή απλώς αναπαρήγε τις ήδη υφιστάμενες διαθέσιμες υποδομές στην περιοχή.

(44) Όσον αφορά την αναγκαιότητα και την αναλογικότητα των υποδομών, η Γερμανία υποστήριξε ότι πραγματοποιήθηκαν μόνον οι επενδύσεις εκείνες οι οποίες ήταν αναγκαίες για τη διασφάλιση της συμμόρφωσης του αερολιμένα με όλα τα σχετικά πρότυπα ασφάλειας. Ωστόσο, στην απόφαση κίνησης της διαδικασίας η Επιτροπή επεσήμανε ότι ο αερολιμένας Zweibrücken βρίσκεται πλησίον του αερολιμένα Saarbrücken και ότι οι δύο αερολιμένες πρέπει να θεωρούνται ανταγωνιστές. Και άλλοι αερολιμένες ενδέχεται να ανταγωνίζονται άμεσα τον αερολιμένα Zweibrücken, ιδίως όσον αφορά τις εμπορευματικές μεταφορές ή τα ταξίδια αναψυχής. Υπό τις συγκεκριμένες περιστάσεις, η Επιτροπή εξέφρασε αμφιβολίες στην απόφαση κίνησης της διαδικασίας για το κατά πόσον οι υποδομές στον αερολιμένα Zweibrücken ήταν αναγκαίες και ανάλογες προς τον δηλωμένο στόχο.

(45) Όσον αφορά τις προοπτικές των υποδομών, στην απόφαση κίνησης της διαδικασίας η Επιτροπή υπενθύμισε τον ισχυρισμό της Γερμανίας ότι ο αριθμός επιβατών αναμενόταν να αυξηθεί σε περίπου 335 000 το 2015 και ενδεχομένως να υπερβεί το 1 000 000 έως το 2025. Η Γερμανία δήλωσε επίσης ότι ανέμενε ότι ο αερολιμένας Zweibrücken θα καθίστατο κερδοφόρος έως το 2015. Ωστόσο, στην απόφαση κίνησης της διαδικασίας, η Επιτροπή παρατήρησε ότι ο αερολιμένας Zweibrücken κατέγραψε αυξημένες ζημίες από την έναρξη των εμπορικών αεροπορικών μεταφορών το 2006, γεγονός που δημιουργεί αμφιβολίες για την ικανότητα του αερολιμένα να παραγάγει κέρδος στο μέλλον. Οι αμφιβολίες αυτές επιβεβαιώνονται από την εγγύτητα του αερολιμένα Saarbrücken, ο οποίος μπορεί να ανταγωνίζεται τον αερολιμένα Zweibrücken για τους ίδιους επιβάτες. Λαμβανομένων υπόψη των ανωτέρω, η Επιτροπή εξέφρασε αμφιβολίες στην απόφαση κίνησης της διαδικασίας όσον αφορά τις μεσοπρόθεσμες προοπτικές χρήσης των αερολιμενικών υποδομών.

(46) Τέλος, στην απόφαση κίνησης της διαδικασίας η Επιτροπή εξέφρασε αμφιβολίες σχετικά με το κατά πόσον η πρόσβαση στις υποδομές είναι ανοικτή σε όλους τους πιθανούς χρήστες με ισότιμο τρόπο και χωρίς διακρίσεις. Έθεσε επίσης το ερώτημα του κατά πόσον η ανάπτυξη των συναλλαγών θα επηρεαστεί αρνητικά σε βαθμό αντίθετο προς το ενωσιακό συμφέρον, ιδίως λαμβανομένης υπόψη της εγγύτητας του αερολιμένα Saarbrücken.

3.1.2.2. Ενισχύσεις λειτουργίας

Ύπαρξη ενίσχυσης

(47) Στην απόφαση κίνησης της διαδικασίας η Επιτροπή υπενθύμισε καταρχάς το προηγούμενο συμπέρασμά της ότι τόσο η FGAZ όσο και η FZG είναι επιχειρήσεις για τους σκοπούς του άρθρου 107 παράγραφος 1 της Συνθήκης. Υπενθύμισε επίσης ότι, καθώς οι εισφορές κεφαλαίου προήλθαν απευθείας από δημόσιες αρχές, συνιστούν μεταφορά κρατικών πόρων και είναι καταλογιστέες στο κράτος. Λαμβανομένου επίσης υπόψη ότι οι ενισχύσεις λειτουργίας απαλλάσσουν τον δικαιούχο από μέρος των δαπανών που σχετίζονται με την επιχειρηματική του δραστηριότητα, οι εισφορές κεφαλαίου χορήγησαν στην FGAZ και στην FZG οικονομικό πλεονέκτημα το οποίο δεν θα είχαν εξασφαλίσει υπό κανονικές συνθήκες αγοράς. Τέλος, η Επιτροπή υπενθύμισε ότι οι ενισχύσεις λειτουργίας μπορούν να στρεβλώσουν τον ανταγωνισμό και να επηρεάσουν τις συναλλαγές μεταξύ των κρατών μελών όπως και η δημόσια χρηματοδότηση των επενδύσεων σε υποδομές, και κατέληξε στο συμπέρασμα ότι οι ενισχύσεις λειτουργίας με τη μορφή εισφορών κεφαλαίου υπέρ της FGAZ και της FZG συνιστούν κρατική ενίσχυση.

Συμβιβάσιμο — απόφαση ΥΓΟΣ

(48) Η Γερμανία ισχυρίστηκε ότι ο αερολιμένας Zweibrücken έχει επιφορτιστεί με την παροχή υπηρεσίας γενικού οικονομικού συμφέροντος (στο εξής «ΥΓΟΣ») και ότι οι ενισχύσεις λειτουργίας απαλλάσσονται από την υποχρέωση κοινοποίησης και είναι συμβιβάσιμες με την εσωτερική αγορά βάσει της απόφασης ΥΓΟΣ του 2005 (16). Αφού παρατήρησε ότι ο αερολιμένας Zweibrücken εξυπηρετεί λιγότερους από 1 000 000 επιβάτες ετησίως και, ως εκ τούτου, πληροί την προϋπόθεση που προβλέπεται στο άρθρο 2 παράγραφος 1 στοιχείο δ) της απόφασης ΥΓΟΣ του 2005, η Επιτροπή εξέφρασε στην απόφαση κίνησης της διαδικασίας αμφιβολίες όσον αφορά το κατά πόσον η εκμετάλλευση του αερολιμένα συνιστά ΥΓΟΣ.

(49) Ειδικότερα, στην απόφαση κίνησης της διαδικασίας η Επιτροπή απέρριψε το επιχείρημα της Γερμανίας ότι η συμβολή στην περιφερειακή και οικονομική ανάπτυξη της περιοχής επαρκεί για να χαρακτηριστεί συνολικά η λειτουργία του αερολιμένα ως ΥΓΟΣ. Στην απόφαση κίνησης της διαδικασίας τονίζεται ότι η περιοχή εξυπηρετούνταν ήδη επαρκώς από άλλους αερολιμένες και ότι, ως εκ τούτου, δεν είναι προφανής ο λόγος για τον οποίο έπρεπε να επιφορτιστεί ο αερολιμένας Zweibrücken με την παροχή αερολιμενικών υπηρεσιών γενικού οικονομικού συμφέροντος (ΥΓΟΣ).

(50) Στην απόφαση κίνησης της διαδικασίας η Επιτροπή εξήγησε επίσης ότι, βάσει των διαθέσιμων πληροφοριών, δεν είναι σαφές κατά πόσον πληρούνται οι προϋποθέσεις που προβλέπονται στο άρθρο 4 της απόφασης ΥΓΟΣ του 2005. Η γενική υποχρέωση λειτουργίας του αερολιμένα, η οποία περιέχεται στο άρθρο 45 του Luftverkehrs-Zulassungs-Ordnung (διάταγμα για τη χορήγηση αδειών αεροπορικών μεταφορών, στο εξής το «LuftVZO»), δεν πληροί τις προϋποθέσεις που απαριθμούνται στο άρθρο 4 της απόφασης ΥΓΟΣ του 2005 και, σε κάθε περίπτωση, η εν λόγω υποχρέωση δεν θα υφίσταται εάν αποφασιστεί το κλείσιμο του αερολιμένα. Η Επιτροπή ανέφερε επίσης ότι, λόγω έλλειψης στοιχείων, δεν κατόρθωσε να αξιολογήσει τη συμμόρφωση με το άρθρο 5 της απόφασης ΥΓΟΣ του 2005.

(51) Τέλος, στην απόφαση κίνησης της διαδικασίας, η Επιτροπή παρατήρησε ότι, καθώς η απόφαση ΥΓΟΣ του 2012 (17) απαλλάσσει από την υποχρέωση κοινοποίησης μόνον τις κρατικές ενισχύσεις για αερολιμένες με λιγότερους από 200 000 επιβάτες, κάθε ενίσχυση προς τον αερολιμένα Zweibrücken έπρεπε να κοινοποιηθεί στην Επιτροπή για το διάστημα από τις 31 Ιανουαρίου 2014 και έπειτα, ακόμη και αν μπορούσε να θεωρηθεί σύμφωνη με την απόφαση ΥΓΟΣ του 2005.

Συμβιβάσιμο — Κατευθυντήριες γραμμές του 2005 για τις αεροπορικές μεταφορές

(52) Στην απόφαση κίνησης της διαδικασίας η Επιτροπή υπενθύμισε ότι οι ενισχύσεις λειτουργίας δεν είναι γενικά συμβιβάσιμες με την εσωτερική αγορά και ότι μπορούν να κηρυχθούν συμβιβάσιμες μόνον κατ' εξαίρεση και υπό αυστηρές προϋποθέσεις. Σύμφωνα με το σημείο 27 των κατευθυντήριων γραμμών του 2005 για τις αεροπορικές μεταφορές, οι ενισχύσεις λειτουργίας μπορούν να κηρυχθούν συμβιβάσιμες μόνον για αερολιμένες που βρίσκονται στις πλέον μειονεκτούσες περιοχές της Ένωσης, δηλαδή, εκείνες που εμπίπτουν στο άρθρο 107 παράγραφος 3 στοιχείο α) της Συνθήκης καθώς και σε υπεραπομακρυσμένες περιοχές και σε περιοχές με χαμηλή πυκνότητα πληθυσμού. Η Επιτροπή παρατήρησε ότι ο αερολιμένας Zweibrücken δεν βρίσκεται σε καμία από τις εν λόγω περιοχές και, επομένως, η ενίσχυση δεν μπορεί να θεωρηθεί συμβιβάσιμη βάσει του σημείου 27 των κατευθυντήριων γραμμών.

(53) Όσον αφορά το ενδεχόμενο κήρυξης των ενισχύσεων λειτουργίας συμβιβάσιμων βάσει του τμήματος 4.2 των κατευθυντήριων γραμμών του 2005 για τις αεροπορικές μεταφορές, στην απόφαση κίνησης της διαδικασίας επισημαίνεται ότι τα κριτήρια συμβατότητας που προβλέπονται στο εν λόγω τμήμα είναι παρόμοια με τα απαριθμούμενα στην απόφαση ΥΓΟΣ του 2005. Καθώς η Επιτροπή είχε καταλήξει στο προκαταρκτικό συμπέρασμα ότι δεν πληρούνται οι προϋποθέσεις της απόφασης ΥΓΟΣ του 2005, κατέληξε στο ίδιο συμπέρασμα όσον αφορά τις προϋποθέσεις των κατευθυντήριων γραμμών του 2005 για τις αεροπορικές μεταφορές.

(54) Τέλος, στην απόφαση κίνησης της διαδικασίας επισημαίνεται επίσης ότι, από τις 31 Ιανουαρίου 2012, οι κανόνες που περιέχονται στο τμήμα 4.2 των κατευθυντήριων γραμμών του 2005 για τις αεροπορικές μεταφορές συμπληρώνονται από τις διατάξεις του πλαισίου ΥΓΟΣ του 2012 (18). Αυτό σημαίνει ότι κάθε δημόσια χρηματοδότηση η οποία καλύπτεται από την απόφαση ΥΓΟΣ του 2005, αλλά όχι από την απόφαση ΥΓΟΣ του 2012, θα πρέπει, από τις 31 Ιανουαρίου 2014 και έπειτα, να πληροί τόσο τις απαιτήσεις που προβλέπονται στο τμήμα 4.2 των κατευθυντήριων γραμμών του 2005 για τις αεροπορικές μεταφορές όσο και τις διατάξεις του πλαισίου ΥΓΟΣ του 2012.

Συμβιβάσιμο — Κατευθυντήριες γραμμές για τη διάσωση και την αναδιάρθρωση

(55) Τέλος, στην απόφαση κίνησης της διαδικασίας η Επιτροπή σχολίασε την ενδεχόμενη συμβατότητα των εισφορών κεφαλαίου βάσει των κατευθυντήριων γραμμών για τη διάσωση και την αναδιάρθρωση (19). Παρατήρησε ότι, καθώς η εμπορική εκμετάλλευση του αερολιμένα ξεκίνησε μόλις το 2006, μπορεί να θεωρηθεί ότι αποτελεί «νέα επιχείρηση» κατά την έννοια των κατευθυντήριων γραμμών για τη διάσωση και την αναδιάρθρωση, αποκλείοντας, ως εκ τούτου, την εφαρμογή τους. Η Επιτροπή επισήμανε επίσης ότι δεν υποβλήθηκε κανένα σχέδιο αναδιάρθρωσης βάσει του οποίου θα μπορούσε να έχει χορηγηθεί η ενίσχυση.

(56) Ως εκ τούτου, βάσει των διαθέσιμων πληροφοριών, η Επιτροπή κατέληξε στο συμπέρασμα ότι οι ενισχύσεις λειτουργίας προς τις FZG/FGAZ δεν μπορούν να κηρυχθούν συμβιβάσιμες με την εσωτερική αγορά.

3.2. ΔΥΝΗΤΙΚΗ ΕΝΙΣΧΥΣΗ ΣΕ ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΤΡΑΠΕΖΙΚΟ ΔΑΝΕΙΟ ΚΑΙ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ ΣΤΟ ΕΣΩΤΕΡΙΚΟ ΚΟΙΝΟ ΤΑΜΕΙΟ ΤΟΥ ΟΜΟΣΠΟΝΔΟΥ ΚΡΑΤΟΥΣ ΤΗΣ ΡΗΝΑΝΙΑΣ-ΠΑΛΑΤΙΝΑΤΟΥ

3.2.1. ΑΝΑΛΥΤΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΟΥ ΜΈΤΡΟΥ

(57) Στις 20 Οκτωβρίου 2009 η FZG εξασφάλισε δάνειο ύψους […] εκατ. από τη Sparkasse Südwestpfalz. Το επιτόκιο ορίστηκε σε 2,05 % ετησίως έως τις 15 Οκτωβρίου 2012, οπότε οι συμβαλλόμενοι μπορούσαν να επαναδιαπραγματευτούν τους όρους του. Το ομόσπονδο κράτος της Ρηνανίας-Παλατινάτου εγγυήθηκε εξ ολοκλήρου το δάνειο της FZG χωρίς να ζητήσει ως αντάλλαγμα οποιαδήποτε αμοιβή ή εξασφάλιση.

(58) Από τις 26 Φεβρουαρίου 2003, η FGAZ είχε επίσης δικαίωμα συμμετοχής σε «κοινό ταμείο» (δηλαδή, ταμείο χρηματοδότησης), το οποίο σύστησε το Υπουργείο Οικονομικών του ομόσπονδου κράτους της Ρηνανίας-Παλατινάτου. Το κοινό ταμείο είναι ένας μηχανισμός αναχρηματοδότησης που είναι ανοικτός σε επιχειρήσεις στις οποίες το ομόσπονδο κράτος κατέχει τουλάχιστον το 50 % των μετοχών.

(59) Το μέγιστο ποσό δανείου που μπορούσε να αντλήσει η FGAZ από το κοινό ταμείο ορίστηκε σε 3,5 εκατ. ευρώ από τις 16 Ιανουαρίου 2009 και έπειτα, και αυξήθηκε σε 6 εκατ. ευρώ την 1η Οκτωβρίου 2009. Η FGAZ δεν υποχρεούται να παράσχει εξασφάλιση, τα επιτόκια είναι επιτόκια ημερήσιου δανεισμού και τα δάνεια αποπληρώνονται όταν η FGAZ έχει διαθέσιμη ρευστότητα.

(60) Η Γερμανία εξήγησε ότι το κοινό ταμείο λειτουργεί ως εξής: η FGAZ ζητεί κεφάλαια από το κοινό ταμείο για να εξασφαλίσει τη ρευστότητά της και το ομόσπονδο κράτος παρέχει τα εν λόγω κεφάλαια από το κοινό ταμείο. Τα επιτόκια είναι επιτόκια ημερήσιου δανεισμού βασισμένα στην αγορά. Εάν το υπόλοιπο του κοινού ταμείου είναι αρνητικό, το ομόσπονδο κράτος το ανατροφοδοτεί λαμβάνοντας δάνεια από την αγορά στο όνομά του. Η Γερμανία εξήγησε περαιτέρω ότι το ομόσπονδο κράτος μετακυλίει ουσιαστικά τους όρους που εξασφαλίζει στην κεφαλαιαγορά στους συμμετέχοντες στο κοινό ταμείο, παρέχοντας με τον τρόπο αυτό στους συμμετέχοντες —οι επιχειρήσεις στις οποίες το ομόσπονδο κράτος κατέχει την πλειονότητα των μετοχών— τη δυνατότητα να αναχρηματοδοτούνται υπό τους ίδιους όρους με το ομόσπονδο κράτος.

(61) Η Γερμανία ανέφερε ότι, έως τον Μάιο του 2006, το υπόλοιπο του FGAZ στο κοινό ταμείο ήταν πάντοτε θετικό και ότι άρχισε να είναι αρνητικό μόνον μετά τη συγκεκριμένη ημερομηνία. Η Γερμανία διαβίβασε τα στοιχεία που παρατίθενται στον πίνακα 5 σχετικά με το υπόλοιπο της FGAZ στο κοινό ταμείο στο διάστημα από το 2006 έως το 2009. Πίνακας 5 Υπόλοιπο FGAZ στο κοινό ταμείο στο διάστημα από 2006 έως 2009 Έτος Καταθέσεις Αναλήψεις Υπόλοιπο στις 31.12 2006 […] […] […] 2007 […] […] […] 2008 […] […] […] 2009 […] […] […]

3.2.2. ΛΟΓΟΙ ΚΙΝΗΣΗΣ ΤΗΣ ΕΠΙΣΗΜΗΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

3.2.2.1. Ύπαρξη ενίσχυσης

(62) Η Επιτροπή, στην απόφαση κίνησης της διαδικασίας επεσήμανε καταρχάς ότι η FZG και η FGAZ συνιστούν επιχειρήσεις για τους σκοπούς του άρθρου 107 παράγραφος 1 της Συνθήκης. Στη συνέχεια ανέφερε ότι είναι σαφές ότι η εγγύηση και το κοινό ταμείο ήταν καταλογιστέα στο κράτος και χορηγούνταν από δημόσιους πόρους. Ωστόσο, όσον αφορά το ίδιο το δάνειο, η Επιτροπή στην απόφαση κίνησης της διαδικασίας ζήτησε συμπληρωματικές πληροφορίες από τη Γερμανία σχετικά με το ζήτημα της δυνατότητας καταλογισμού στο κράτος της χορήγησης του δανείου από τη Sparkasse Südwestpfalz, η οποία είναι δημόσια τράπεζα.

(63) Στην απόφαση κίνησης της διαδικασίας, η Επιτροπή εφάρμοσε τον έλεγχο του κριτηρίου του ΙΕΟΑ προκειμένου να καθορίσει κατά πόσον το δάνειο, η εγγύηση ή το κοινό ταμείο χορήγησαν πλεονέκτημα στις FZG/FGAZ. Επεσήμανε ότι, όσον αφορά το δάνειο και το κοινό ταμείο, έπρεπε να αξιολογηθεί κατά πόσον πληρούσαν και τα δύο τις προϋποθέσεις που καθορίζονται στην ανακοίνωση του 2008 για τα επιτόκια αναφοράς (20). Καθώς δεν είχαν παρασχεθεί πληροφορίες σχετικά με το αντίστοιχο επιτόκιο αναφοράς, η Επιτροπή ζήτησε από τη Γερμανία να παράσχει κάθε απαραίτητη πληροφορία για να αξιολογηθεί αν το δάνειο και το κοινό ταμείο πληρούν τις προϋποθέσεις που καθορίζονται στην ανακοίνωση του 2008 για τα επιτόκια αναφοράς.

(64) Όσον αφορά την εγγύηση που χορήγησε το ομόσπονδο κράτος της Ρηνανίας-Παλατινάτου, η Επιτροπή παρατήρησε στην απόφαση κίνησης της διαδικασίας ότι το κατά πόσον η εγγύηση συνιστά κρατική ενίσχυση πρέπει να αξιολογηθεί βάσει της ανακοίνωσης για τις εγγυήσεις (21). Επισημαίνοντας ότι δεν υπήρχαν διαθέσιμες επαρκείς πληροφορίες, η Επιτροπή ζήτησε στην απόφαση κίνησης της διαδικασίας από τη Γερμανία να παράσχει κάθε απαραίτητη πληροφορία για την αξιολόγηση της εγγύησης στο πλαίσιο της ανακοίνωσης για τις εγγυήσεις.

(65) Στη συνέχεια, λαμβάνοντας υπόψη ότι το δάνειο, η εγγύηση και το κοινό ταμείο ήταν διαθέσιμα μόνον στις FGAZ/FZG, η Επιτροπή διαπίστωσε στην απόφαση κίνησης της διαδικασίας ότι τα μέτρα είναι επιλεκτικά. Έκρινε επίσης ότι —όπως και στην περίπτωση της δημόσιας χρηματοδότησης των υποδομών και των ενισχύσεων λειτουργίας— δεν μπορεί να αποκλειστεί το ενδεχόμενο στρέβλωσης του ανταγωνισμού από το δάνειο, την εγγύηση και το κοινό ταμείο.

(66) Επομένως, βάσει των διαθέσιμων πληροφοριών, στην απόφαση κίνησης της διαδικασίας διατυπώνεται το συμπέρασμα ότι το δάνειο, η δημόσια εγγύηση και το κοινό ταμείο συνιστούν κρατική ενίσχυση κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της Συνθήκης. Δεν αξιολογήθηκε το ενδεχόμενο συμβιβάσιμο των εν λόγω μέτρων.

3.3. ΕΚΠΤΩΣΕΙΣ ΑΕΡΟΛΙΜΕΝΙΚΩΝ ΤΕΛΩΝ ΓΙΑ ΤΙΣ RYANAIR, GERMANWINGS ΚΑΙ TUIFly

3.3.1. ΑΝΑΛΥΤΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΟΥ ΜΕΤΡΟΥ

(67) Η κλίμακα τελών που προσκόμισε η Γερμανία τέθηκε σε ισχύ την 1η Οκτωβρίου 2005. Σύμφωνα με την εν λόγω κλίμακα, τα τέλη προσγείωσης καθορίζονται με βάση το μέγιστο βάρος απογείωσης του αεροσκάφους και τον αριθμό των επιβατών. Ωστόσο, για τακτικές πτήσεις με περισσότερους από 50 επιβάτες προβλέπεται πάγιο ποσό 6 ευρώ ανά επιβάτη. Το συγκεκριμένο πάγιο ποσό καλύπτει όλα τα αερολιμενικά τέλη, συμπεριλαμβανομένου του τέλους ασφάλειας ύψους 3,58 ευρώ.

(68) Προβλέπονται διάφορες εκπτώσεις όταν πληρούνται ορισμένες προϋποθέσεις: α) Νέες τακτικές συνδέσεις: ο αερολιμένας χορηγεί έκπτωση 100 % στα τέλη προσγείωσης, επίγειας εξυπηρέτησης και επιβατών για διάστημα 12 μηνών σε κάθε αεροπορική εταιρεία η οποία εκτελεί νέο δρομολόγιο από τον αερολιμένα Zweibrücken, εφόσον ο νέος προορισμός εξυπηρετείται καθημερινά κατά τη θερινή περίοδο και τουλάχιστον τρεις φορές την εβδομάδα κατά τη χειμερινή περίοδο. Εάν η αεροπορική εταιρεία χρησιμοποιεί τον αερολιμένα ως βάση για ένα αεροσκάφος, η έκπτωση 100 % μπορεί να παραταθεί για έξι επιπλέον μήνες. β) Νέες συνδέσεις ναυλωμένων πτήσεων: ο αερολιμένας χορηγεί έκπτωση 100 % στα τέλη προσγείωσης, επίγειας εξυπηρέτησης και επιβατών σε κάθε νέα αεροπορική εταιρεία που εκτελεί πτήσεις από τον αερολιμένα Zweibrücken έως την επίτευξη κατώτατου ορίου 100 000 επιβατών· επομένως, για τους πρώτους 100 000 επιβάτες, δεν καταβάλλονται τέλη προσγείωσης, επίγειας εξυπηρέτησης και επιβατών. Η αεροπορική εταιρεία πρέπει να εκτελεί το νέο δρομολόγιο καθημερινά κατά τη θερινή περίοδο και τουλάχιστον τρεις φορές την εβδομάδα κατά τη χειμερινή περίοδο. Στις αεροπορικές εταιρείες που πληρούν συμπληρωματικές προϋποθέσεις —όπως αύξηση της συχνότητας των υπηρεσιών τους κατά 50 % — 100 % σε δύο διαδοχικές θερινές περιόδους και επίτευξη ορισμένου κατώτατου ορίου επιβατών— παρέχεται περαιτέρω έκπτωση 100 % για επιπλέον 50 000-100 000 επιβάτες.

3.3.1.1. Τέλη καταβληθέντα από την Germanwings

(69) Τον Αύγουστο/Σεπτέμβριο του 2006, η Germanwings και η FZG συνήψαν συμφωνία για την καθιέρωση του δρομολογίου Zweibrücken — Βερολίνο-Schönefeld, αρχής γενομένης από τον Σεπτέμβριο του 2006. Η σύμβαση προέβλεπε τέλη ύψους […] ευρώ ανά επιβάτη, τα οποία κάλυπταν τα τέλη προσγείωσης, στάθμευσης, επιβατών και ασφάλειας. Για το πρώτο έτος εκμετάλλευσης, τα τέλη μειώθηκαν κατά […]. Από τις 16 Σεπτεμβρίου 2007 και έπειτα, η Germanwings κατέβαλε […] ευρώ ανά επιβάτη, ενώ από την 1η Ιανουαρίου 2008 και έπειτα το εν λόγω ποσό μειώθηκε σε […] ευρώ ανά επιβάτη. Στις 9 Ιανουαρίου 2011, η Germanwings διέκοψε τις υπηρεσίες της προς και από τον αερολιμένα Zweibrücken.

3.3.1.2. Τέλη καταβληθέντα από την TUIFly

(70) Η Γερμανία προσκόμισε σύμβαση συναφθείσα μεταξύ της FZG και της TUIFly, σύμφωνα με την οποία η TUIFly έπρεπε να καταβάλλει πάγιο ποσό ύψους […] ευρώ ανά επιβάτη, το οποίο κάλυπτε όλα τα σχετικά τέλη. Ωστόσο, ανέφερε επίσης ότι η TUIFly απαλλάχθηκε από κάθε τέλος για τους πρώτους […] επιβάτες. Μετά την επίτευξη του συγκεκριμένου αριθμού επιβατών την 1η Αυγούστου 2010, η TUIFly κατέβαλλε πάγιο ποσό […] ευρώ ανά επιβάτη.

3.3.1.3. Τέλη καταβληθέντα από τη Ryanair

(71) Η Ryanair εκτελούσε το δρομολόγιο Zweibrücken — Λονδίνο-Stansted από τις 28 Οκτωβρίου 2008 έως τις 22 Σεπτεμβρίου 2009. Για το πρώτο έτος εκμετάλλευσης, η FZG και η Ryanair είχαν συμφωνήσει στο ποσό των […] ευρώ. Ως αντάλλαγμα, η Ryanair δεσμεύτηκε να επιτύχει αριθμό τουλάχιστον […] επιβατών ετησίως. Σύμφωνα με τη Γερμανία, η Ryanair κατέβαλε […].

3.3.1.4. Υπηρεσίες ληφθείσες από τις Germanwings, TUIFly και Ryanair

(72) Όλες οι συμβάσεις μεταξύ της FZG και των διαφόρων αεροπορικών εταιρειών περιέχουν ενότητα σχετικά με πρόσθετες υπηρεσίες και τέλη. Στον πίνακα 6 παρατίθεται σύγκριση των σημαντικότερων πρόσθετων υπηρεσιών και των τιμών που χρεώνονταν στις εν λόγω αεροπορικές εταιρείες. Πίνακας 6 Πρόσθετες υπηρεσίες και τέλη Υπηρεσία Τιμή TUIFly Τιμή Germanwings Τιμή Ryanair Μονάδα αεροεκκινητήρα […] […] […] Επίγεια μονάδα ισχύος […] […] […] Καθαρισμός αεροσκάφους (τυποποιημένος) […] […] […] Καθαρισμός αεροσκάφους (διανυκτέρευση) […] […] […] Αποπάγωση αεροσκάφους […] […] […] Υγρό και νερό για αποπάγωση […] […] […] Κενός χώρος σε επιφάνεια τοίχου για διαφήμιση […] […] […] Χώρος για γραφείο ενοικίασης αυτοκινήτων […] […] […] Πρόσβαση σε υπόστεγο για έκτακτη τεχνική συντήρηση […] […] […] Τουλάχιστον 4 συνεντεύξεις Τύπου ετησίως […] […] […] Δύο ταξίδια για δημοσιογράφους ετησίως, οργανωμένα από τον αερολιμένα […] […] […] Υπολογιστής, εκτυπωτές, τηλέφωνα, φαξ και εξοπλισμός SITA […] […] […]

3.3.2. ΛΟΓΟΙ ΚΙΝΗΣΗΣ ΤΗΣ ΕΠΙΣΗΜΗΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

3.3.2.1. Ύπαρξη ενίσχυσης

(73) Στην απόφαση κίνησης της διαδικασίας η Επιτροπή παρατήρησε καταρχάς ότι, δεδομένου ότι η FZG, η οποία χορήγησε τις εκπτώσεις των αερολιμενικών τελών στις διάφορες αεροπορικές εταιρείες, ανήκε εξ ολοκλήρου στο κράτος και τελούσε εξ ολοκλήρου υπό τον έλεγχό του, πρέπει να θεωρηθεί ότι οι εν λόγω εκπτώσεις χορηγήθηκαν με διαφυγόντες κρατικούς πόρους. Η Επιτροπή έκρινε επίσης ότι είναι πολύ πιθανό το κράτος να είχε ανάμειξη στην πραγματική σύναψη των συμβάσεων με τις διάφορες αεροπορικές εταιρείες και ότι η οικεία δημόσια εποπτική αρχή έπρεπε να εγκρίνει την κλίμακα τελών του αερολιμένα, με αποτέλεσμα η χορήγηση εκπτώσεων επί των αερολιμενικών τελών στις διάφορες αεροπορικές εταιρείες να είναι καταλογιστέα στο κράτος.

(74) Για να απαντηθεί το ερώτημα του κατά πόσον οι εκπτώσεις χορήγησαν πλεονέκτημα στις αντίστοιχες αεροπορικές εταιρείες, η Επιτροπή υπενθύμισε στην απόφαση κίνησης της διαδικασίας ότι πρέπει να αξιολογηθεί κατά πόσον η FZG ενήργησε ως ΙΕΟΑ κατά τη χορήγηση των εκπτώσεων. Για τη συμμόρφωση με το κριτήριο του ΙΕΟΑ, πρέπει να καταδειχθεί ότι η απόφαση χορήγησης των εκπτώσεων βασίστηκε σε ορθό οικονομικό σκεπτικό και βελτίωσε την αποδοτικότητα του αερολιμένα. Επιπλέον, τα έσοδα που αποκομίζει ο αερολιμένας από σύμβαση με συγκεκριμένη αεροπορική εταιρεία δεν πρέπει να είναι κατώτερα του κόστους παροχής αερολιμενικών υπηρεσιών στη συγκεκριμένη αεροπορική εταιρεία.

(75) Στην απόφαση κίνησης της διαδικασίας επισημαίνεται ότι δεν υπάρχει καμία ένδειξη ότι η Γερμανία συνέκρινε τα αναμενόμενα έσοδα και έξοδα κατά τη διάρκεια των αντίστοιχων συμβάσεων με τις αεροπορικές εταιρείες. Η Γερμανία διαβίβασε μόνο ένα μεσοπρόθεσμο επιχειρηματικό σχέδιο, το οποίο κάλυπτε την περίοδο 2011 — 2015. Βάσει των ανωτέρω, η Επιτροπή έκρινε στην απόφαση κίνησης της διαδικασίας ότι είναι αμφίβολο κατά πόσον τα έσοδα από τις συμβάσεις με τις αεροπορικές εταιρείες επαρκούσαν για την κάλυψη των δαπανών που σχετίζονταν με την παροχή αερολιμενικών υπηρεσιών σε αυτές. Η Επιτροπή επισήμανε ότι, από την έναρξη των εμπορικών δραστηριοτήτων της, η FZG κατέγραφε αυξανόμενες ζημίες και ότι οι συμβάσεις δεν περιείχαν ρήτρα που είναι συνήθης σε άλλες συμβάσεις και η οποία θα επέτρεπε στην FZG να ανακτήσει τις εκπτώσεις σε περίπτωση που οι αεροπορικές εταιρείες αποφάσιζαν να διακόψουν τις δραστηριότητές τους από τον αερολιμένα Zweibrücken.

(76) Η Επιτροπή έκρινε επίσης στην απόφαση κίνησης της διαδικασίας ότι, εάν ο αερολιμένας Zweibrücken είχε ενεργήσει ως ΙΕΟΑ, θα είχε εξετάσει αν το κλείσιμο του αερολιμένα θα ήταν λιγότερο δαπανηρό από τη συνέχιση της εκμετάλλευσής του. Η Επιτροπή ζήτησε από τη Γερμανία να παράσχει πληροφορίες σχετικά με το κόστος κλεισίματος του αερολιμένα σε σύγκριση με το κόστος συνέχισης της εκμετάλλευσής του. Τέλος, στην απόφαση κίνησης της διαδικασίας επισημαίνεται ότι οι εκπτώσεις φαίνεται ότι περιλάμβαναν τα τέλη ασφάλειας τα οποία η FZG όφειλε να καταβάλλει στην υπηρεσία ασφάλειας. Η Επιτροπή σημείωσε ότι οποιαδήποτε τιμή χρεωνόταν στις αεροπορικές εταιρείες η οποία δεν επέτρεπε στην FZG να ανακτήσει τα εν λόγω έξοδα θα συνιστούσε πλεονέκτημα για τις αεροπορικές εταιρείες. Συμπερασματικά, στην απόφαση κίνησης της διαδικασίας, η Επιτροπή εξέφρασε σοβαρές αμφιβολίες όσον αφορά τη συμμόρφωση των εκπτώσεων που χορηγήθηκαν στις διάφορες αεροπορικές εταιρείες με την αρχή του ΙΕΟΑ.

(77) Τέλος, λαμβάνοντας υπόψη ότι οι αεροπορικές εταιρείες λειτουργούσαν σε ανταγωνιστική αγορά και ότι κάθε χορηγηθέν σε αυτές πλεονέκτημα τούς επέτρεπε να ενισχύσουν τη θέση τους στην εν λόγω αγορά, η Επιτροπή έκρινε στην απόφαση κίνησης της διαδικασίας ότι η χορηγηθείσα επί των τελών έκπτωση ήταν πιθανό να επηρεάσει τις συναλλαγές μεταξύ των κρατών μελών και να νοθεύσει ή να απειλήσει να νοθεύσει τον ανταγωνισμό.

(78) Στην απόφαση κίνησης της διαδικασίας διατυπώνεται το προκαταρκτικό συμπέρασμα ότι οι εκπτώσεις των τελών συνιστούν κρατική ενίσχυση προς τις αντίστοιχες αεροπορικές εταιρείες (Germanwings, TUIFly και Ryanair).

3.3.2.2. Συμβιβάσιμο

(79) Στην απόφαση κίνησης της διαδικασίας η Επιτροπή αξιολόγησε κατά πόσον τα μειωμένα τέλη μπορούν να θεωρηθούν ότι συνιστούν συμβιβάσιμη ενίσχυση για την έναρξη νέων γραμμών βάσει του τμήματος 5 των κατευθυντήριων γραμμών του 2005 για τις αεροπορικές μεταφορές. Στην αξιολόγησή της η Επιτροπή εξέφρασε αμφιβολίες για το κατά πόσον πληρούνται οι διάφορες προϋποθέσεις για το συμβιβάσιμο των ενισχύσεων για την έναρξη νέων γραμμών.

(80) Ειδικότερα, στην απόφαση κίνησης της διαδικασίας αναφερόταν ότι: α) είναι αμφίβολο κατά πόσον τα μειωμένα τέλη πληρούν τις προϋποθέσεις που προβλέπονται στο σημείο 79 στοιχείο γ) των κατευθυντήριων γραμμών του 2005 για τις αεροπορικές μεταφορές, καθώς δεν είναι σαφές κατά πόσον και με ποιον τρόπο οι εκπτώσεις συνδέονταν με την αύξηση του αριθμού των επιβατών· β) είναι αμφίβολο κατά πόσον τα μειωμένα τέλη πληρούν τις προϋποθέσεις που προβλέπονται στο σημείο 79 στοιχείο δ) των κατευθυντήριων γραμμών του 2005 για τις αεροπορικές μεταφορές, καθώς δεν είναι σαφές κατά πόσον οι εκπτώσεις μειώνονταν προοδευτικά και ήταν χρονικά περιορισμένες· γ) είναι αμφίβολο κατά πόσον τα μειωμένα τέλη πληρούν τις προϋποθέσεις που προβλέπονται στο σημείο 79 στοιχείο ε) των κατευθυντήριων γραμμών του 2005 για τις αεροπορικές μεταφορές, καθώς δεν είναι σαφές ποιες δαπάνες καλύπτονταν από τα μειωμένα τέλη· δ) είναι αμφίβολο κατά πόσον τα μειωμένα τέλη πληρούν τις προϋποθέσεις που προβλέπονται στο σημείο 79 στοιχείο στ) των κατευθυντήριων γραμμών του 2005 για τις αεροπορικές μεταφορές, καθώς το μέτρο δεν φαίνεται να συνδέεται με επιλέξιμο κόστος· ε) είναι αμφίβολο κατά πόσον τα μειωμένα τέλη πληρούν τις προϋποθέσεις που προβλέπονται στο σημείο 79 στοιχείο η) των κατευθυντήριων γραμμών του 2005 για τις αεροπορικές μεταφορές, καθώς δεν υπάρχει καμία ένδειξη ότι η FZG δημοσιοποίησε την πρόθεσή της να χορηγήσει τις εκπτώσεις και τις πρόσφερε και σε άλλες αεροπορικές εταιρείες· στ) είναι αμφίβολο κατά πόσον τα μειωμένα τέλη πληρούν τις προϋποθέσεις που προβλέπονται στο σημείο 79 στοιχείο θ) των κατευθυντήριων γραμμών του 2005 για τις αεροπορικές μεταφορές, καθώς δεν παρασχέθηκε κανένα επιχειρηματικό σχέδιο για την αποδοτικότητα των δρομολογίων που επωφελούνταν των μειωμένων τελών και δεν ήταν σαφές αν υπήρξε οποιαδήποτε επίπτωση σε ανταγωνιστικά δρομολόγια· ζ) είναι αμφίβολο κατά πόσον τα μειωμένα τέλη πληρούν τις προϋποθέσεις που προβλέπονται στο σημείο 79 στοιχείο ι) των κατευθυντήριων γραμμών του 2005 για τις αεροπορικές μεταφορές, καθώς δεν υπάρχει καμία ένδειξη κατάρτισης του απαιτούμενου καταλόγου· η) είναι αμφίβολο κατά πόσον τα μειωμένα τέλη πληρούν τις προϋποθέσεις που προβλέπονται στο σημείο 79 στοιχεία ια) και ιβ) των κατευθυντήριων γραμμών του 2005 για τις αεροπορικές μεταφορές· και θ) είναι αμφίβολο κατά πόσον τα μειωμένα τέλη πληρούν τις προϋποθέσεις που προβλέπονται στο σημείο 80 των κατευθυντήριων γραμμών του 2005 για τις αεροπορικές μεταφορές, καθώς δεν είναι σαφές αν τα μειωμένα τέλη σωρεύτηκαν με άλλους τύπους ενίσχυσης.

(81) Συμπερασματικά, η Επιτροπή κατέληξε στο προκαταρκτικό συμπέρασμα ότι τα μειωμένα τέλη δεν μπορούν να θεωρηθούν συμβιβάσιμη ενίσχυση για την έναρξη νέων γραμμών, καθώς δεν πληρούν όλες τις προϋποθέσεις που απαριθμούνται στο τμήμα 5 των κατευθυντήριων γραμμών του 2005 για τις αεροπορικές μεταφορές.

3.4. ΟΙ ΣΥΜΒΑΣΕΙΣ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ ΜΕ ΤΗ RYANAIR ΚΑΙ ΤΗΝ AMS

3.4.1. ΑΝΑΛΥΤΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΟΥ ΜΕΤΡΟΥ

(82) Συνήφθησαν δύο συμβάσεις υπηρεσιών μάρκετινγκ με τη Ryanair και τη θυγατρική της AMS. Βάσει της πρώτης σύμβασης, η οποία συνήφθη μεταξύ της Ryanair και της FZG, η τελευταία κατέβαλε […] ευρώ στη Ryanair για διάφορες δραστηριότητες μάρκετινγκ τις οποίες εκτέλεσε η Ryanair.

(83) Η δεύτερη σύμβαση συνήφθη στις 6 Οκτωβρίου 2008 μεταξύ, αφενός, του ομόσπονδου κράτους της Ρηνανίας-Παλατινάτου, εκπροσωπούμενου από τον υπουργό Οικονομικών, Μεταφορών, Γεωργίας και Αμπελουργίας, και, αφετέρου, της AMS. Στη σύμβαση αυτή δεν είναι συμβαλλόμενα μέρη ούτε η FGAZ ούτε η FZG. Βάσει της σύμβασης, η AMS παρείχε διάφορες υπηρεσίες μάρκετινγκ, όπως τοποθέτηση στον δικτυακό τόπο της Ryanair συνδέσμων προς δικτυακούς τόπους τους οποίους καθόρισε το ομόσπονδο κράτος, και ανάρτηση σύντομων κειμένων σχετικά με το ομόσπονδο κράτος της Ρηνανίας-Παλατινάτου στον δικτυακό τόπο της Ryanair. Κατά τη διάρκεια του πρώτου έτους, το ομόσπονδο κράτος κατέβαλε στην AMS το συνολικό ποσό των […] ευρώ, ενώ για το δεύτερο έτος οι υπηρεσίες επρόκειτο να μειωθούν και το ομόσπονδο κράτος επρόκειτο να καταβάλει […] ευρώ.

(84) Καθώς η Ryanair διέκοψε την παροχή των υπηρεσιών της προς και από τον αερολιμένα Zweibrücken ύστερα από λιγότερο από ένα έτος, η σύμβαση υπηρεσιών μάρκετινγκ για το δεύτερο έτος ακυρώθηκε τελικά και η τιμή για το πρώτο έτος μειώθηκε σε […] της συμφωνηθείσας τιμής. Στην πράξη, το ομόσπονδο κράτος της Ρηνανίας-Παλατινάτου κατέβαλε τότε το συνολικό ποσό των 320 833 ευρώ στην AMS για υπηρεσίες μάρκετινγκ. Φαίνεται ότι η AMS εκτέλεσε όλες τις συμφωνηθείσες δραστηριότητες.

3.4.2. ΛΟΓΟΙ ΚΙΝΗΣΗΣ ΤΗΣ ΕΠΙΣΗΜΗΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

3.4.2.1. Ύπαρξη ενίσχυσης

(85) Στην απόφαση κίνησης της διαδικασίας, η Επιτροπή παρατήρησε καταρχάς ότι οι πληρωμές του ομόσπονδου κράτους της Ρηνανίας-Παλατινάτου προς τις AMS/Ryanair εμπεριέχουν κρατικούς πόρους και είναι καταλογιστέες στο κράτος. Εφόσον η τιμή που κατέβαλε το ομόσπονδο κράτος της Ρηνανίας-Παλατινάτου υπερβαίνει την οικονομική αξία των υπηρεσιών που παρείχαν οι AMS/Ryanair, οι πληρωμές συνιστούν απώλεια κρατικών πόρων.

(86) Για να αξιολογήσει κατά πόσον οι συμβάσεις υπηρεσιών μάρκετινγκ χορήγησαν πλεονέκτημα στις AMS/Ryanair, η Επιτροπή έπρεπε να εφαρμόσει και πάλι την αρχή του ΙΕΟΑ. Παρατήρησε ότι στον αερολιμένα Zweibrücken, μόνον η Ryanair είχε λάβει στήριξη μάρκετινγκ σε βαθμό τέτοιο ώστε οι πληρωμές να μην εξαρτώνται κατά τα φαινόμενα από μετρήσιμο αντίκτυπο των μέτρων μάρκετινγκ (όπως αύξηση του αριθμού των επιβατών), και ότι δεν ήταν γνωστό κατά πόσον το ομόσπονδο κράτος της Ρηνανίας-Παλατινάτου ασκούσε οποιονδήποτε έλεγχο στην παροχή των υπηρεσιών μάρκετινγκ από τις AMS/Ryanair. Στην απόφαση κίνησης της διαδικασίας επισημαίνεται περαιτέρω ότι η σύμβαση υπηρεσιών μάρκετινγκ συνδεόταν σαφώς με το δρομολόγιο Zweibrücken — Λονδίνο-Stansted, ώστε να μπορεί να θεωρηθεί κίνητρο για το συγκεκριμένο νέο δρομολόγιο που καθιέρωσε η Ryanair τον Οκτώβριο του 2008. Εκτιμώντας ότι η Ryanair επωφελήθηκε άμεσα από τις δραστηριότητες μάρκετινγκ, η Επιτροπή κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η Ryanair έπρεπε να καλύψει τουλάχιστον μέρος του σχετικού κόστους. Συμπερασματικά, η Επιτροπή εξέφρασε αμφιβολίες για το κατά πόσον το ομόσπονδο κράτος της Ρηνανίας-Παλατινάτου ενήργησε ως ΙΕΟΑ, θεωρώντας κατ' επέκταση ότι χορήγησε πλεονέκτημα στις AMS/Ryanair.

(87) Καθώς η στήριξη μάρκετινγκ χορηγήθηκε μόνον στις AMS/Ryanair, είναι σαφές ότι το μέτρο ήταν επιλεκτικό. Για τους ίδιους λόγους που περιγράφονται σχετικά με τα μειωμένα αερολιμενικά τέλη, η Επιτροπή έκρινε στην απόφαση κίνησης της διαδικασίας ότι το μέτρο επηρέασε τις συναλλαγές μεταξύ των κρατών μελών και νόθευσε ή απείλησε να νοθεύσει τον ανταγωνισμό. Ως εκ τούτου, κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η στήριξη μάρκετινγκ αποτελεί κρατική ενίσχυση κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της Συνθήκης.

3.4.2.2. Συμβιβάσιμο

(88) Στην απόφαση κίνησης της διαδικασίας η Επιτροπή αξιολόγησε κατά πόσον η στήριξη μάρκετινγκ που χορηγήθηκε στις AMS/Ryanair μπορούσε να θεωρηθεί ότι συνιστά συμβιβάσιμη ενίσχυση για την έναρξη νέων γραμμών βάσει του τμήματος 5 των κατευθυντήριων γραμμών του 2005 για τις αεροπορικές μεταφορές. Στην αξιολόγησή της, η Επιτροπή εξέφρασε αμφιβολίες για το κατά πόσον πληρούνται οι διάφορες προϋποθέσεις για το συμβιβάσιμο των ενισχύσεων για την έναρξη νέων γραμμών. Οι λόγοι είναι ουσιαστικά ίδιοι με τους απαριθμούμενους στην αιτιολογική σκέψη 80 της παρούσας απόφασης όσον αφορά το συμβιβάσιμο των μειωμένων τελών. Ως εκ τούτου, η Επιτροπή κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η στήριξη μάρκετινγκ δεν συνιστά συμβιβάσιμη ενίσχυση για την έναρξη νέων γραμμών.

4. ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΤΗΣ ΓΕΡΜΑΝΙΑΣ

4.1. ΔΗΜΟΣΙΑ ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΗ ΤΟΥ ΑΕΡΟΛΙΜΕΝΑ ZWEIBRÜCKEN ΑΠΟ ΤΟ ΟΜΟΣΠΟΝΔΟ ΚΡΑΤΟΣ ΤΗΣ ΡΗΝΑΝΙΑΣ-ΠΑΛΑΤΙΝΑΤΟΥ / ΤΗ ZEF

4.1.1. ΥΠΟΔΟΜΗ

4.1.1.1. Ύπαρξη ενίσχυσης

Οικονομική δραστηριότητα και πλεονέκτημα

(89) Οι γερμανικές αρχές υπενθύμισαν καταρχάς ότι δεν συμφωνούν με τη θέση της Επιτροπής ότι η κατασκευή των αερολιμενικών υποδομών αποτελεί οικονομική δραστηριότητα. Επισημαίνοντας ότι η Επιτροπή αναφέρθηκε κυρίως στην απόφαση που εξέδωσε το Γενικό Δικαστήριο στην υπόθεση Leipzig/Halle, η Γερμανία επεσήμανε ότι εξακολουθεί να εκκρεμεί ενώπιον του Δικαστηρίου αναίρεση ασκηθείσα κατά της εν λόγω απόφασης και επιφυλάχθηκε να διατυπώσει τη θέση της μετά την έκδοση της απόφασης του Δικαστηρίου.

(90) Δεύτερον, οι γερμανικές αρχές υποστήριξαν ότι καμία από τις επενδύσεις σε υποδομές που πραγματοποιήθηκαν πριν από το 2006, έτος κατά το οποίο ο αερολιμένας Zweibrücken ξεκίνησε τις εμπορικές δραστηριότητές του, δεν εμπίπτει στους κανόνες περί κρατικών ενισχύσεων. Έως το 2006 ο αερολιμένας εξυπηρετούσε μόνον σκοπούς γενικής αεροπορίας και στρατιωτικής αεροπορίας και οι γερμανικές αρχές ισχυρίστηκαν ότι η παροχή αερολιμενικών υπηρεσιών για τους εν λόγω σκοπούς δεν συνιστά οικονομική δραστηριότητα. Σε κάθε περίπτωση, υποστήριξαν ότι, λόγω της μικρής κλίμακας των δραστηριοτήτων στον αερολιμένα Zweibrücken έως το 2006 (ο αριθμός των επιβατών δεν υπερέβη ποτέ τους 30 000 ετησίως έως το 2006), τυχόν δημόσια χρηματοδότηση δεν στρέβλωσε ούτε απείλησε να στρεβλώσει τον ανταγωνισμό και δεν επηρέασε τις συναλλαγές μεταξύ των κρατών μελών.

(91) Τρίτον, οι γερμανικές αρχές υποστήριξαν ότι η πλειονότητα των επενδύσεων που έλαβαν στήριξη με δημόσιες επιχορηγήσεις εμπίπτουν στις αρμοδιότητες του κράτους. Τόνισαν ότι οι περισσότερες επενδύσεις ήταν απαραίτητες προκειμένου να διασφαλιστεί η ασφάλεια των δραστηριοτήτων στον αερολιμένα (ιδίως μετά την εντολή της οικείας εποπτικής αρχής ασφάλειας και τις καταγγελίες της ένωσης πιλότων «Cockpit»). Επομένως, όλα τα μέτρα που συνδέονται με τη διασφάλιση της ασφάλειας των δραστηριοτήτων στον αερολιμένα θεωρούνται ότι εμπίπτουν στις αρμοδιότητες του κράτους.

(92) Η Γερμανία εξέφρασε την έντονη αντίθεσή της στην ιδέα ότι οποιοδήποτε μέτρο το οποίο εμπίπτει στις αρμοδιότητες του κράτους μπορεί, έστω και μερικώς, να χορηγεί πλεονέκτημα στον επίμαχο αερολιμένα, εάν η σχετική χρηματοδότηση δεν χορηγείται χωρίς διακρίσεις σε όλους τους λοιπούς αερολιμένες του κράτους μέλους. Η Γερμανία υποστήριξε ότι η χρηματοδότηση μέτρων που εμπίπτουν στις αρμοδιότητες του κράτους δεν συνιστά κρατική ενίσχυση, ανεξάρτητα από το κατά πόσον ένας ή όλοι οι αερολιμένες πρέπει να επιβαρυνθούν με το κόστος των εν λόγω μέτρων. Συναφώς, θα πρέπει να υπάρχει ομοιόμορφη ερμηνεία της έννοιας «αρμοδιότητες του κράτους», ιδίως λαμβανομένων υπόψη των διαφορετικών ερμηνειών της έννοιας από τα κράτη μέλη.

(93) Η Γερμανία υπέβαλε κατάλογο των επενδύσεων που πραγματοποιήθηκαν σε σχέση με τις αρμοδιότητες του κράτους στο διάστημα από το 2006 έως το 2009 (συγκριτικά, το ποσό των συνολικών επενδύσεων κατά την εν λόγω περίοδο ανήλθε σε 22 476 812 ευρώ). Πίνακας 7 Επισκόπηση δαπανών που εμπίπτουν στις αρμοδιότητες του κράτους υποβληθείσα από τη Γερμανία (22) Μέτρα Δαπάνες Συνολικές δαπάνες 2006 […] […] […] 2007 […] […] […] […] […] […] […] […] […] 2008 […] […] […] […] […] […] […] […] […] […] […] 2009 […] […] […] […] […] Γενικό σύνολο 19 707 315 ευρώ

(94) Η Γερμανία ανέφερε ότι εκτιμά ότι η πρόβλεψη μέτρων ασφάλειας αερολιμένα βάσει του άρθρου 8 του Luftsicherheitsgesetz (νόμος για την ασφάλεια των αεροπορικών μεταφορών), μέτρων για την επιχειρησιακή ασφάλεια, μέτρων ελέγχου της εναέριας κυκλοφορίας και ασφάλειας των πτήσεων βάσει του άρθρου 27c παράγραφος 2 του Luftverkehrsgesetz (νόμος για την εναέρια κυκλοφορία), μετεωρολογικών υπηρεσιών και πυροσβεστικών υπηρεσιών εμπίπτει στις αρμοδιότητες του κράτους, ανεξάρτητα από το αν πρόκειται για επενδύσεις ή λειτουργικές δαπάνες.

(95) Η Γερμανία υποστήριξε ότι, όσον αφορά τα μέτρα ελέγχου της εναέριας κυκλοφορίας και ασφάλειας των πτήσεων, η χρηματοδότηση των εν λόγω δραστηριοτήτων πρέπει να εξετασθεί στο πλαίσιο του άρθρου 27c παράγραφος 2 του Luftverkehrsgesetz. Βάσει της εν λόγω διάταξης, γίνεται διάκριση μεταξύ, αφενός, ορισμένων αερολιμένων στους οποίους η χρηματοδότηση των συγκεκριμένων μέτρων ασφάλειας σε ομοσπονδιακό επίπεδο θεωρείται απαραίτητη για λόγους ασφάλειας και πολιτικής μεταφορών και, αφετέρου, άλλων περιφερειακών αερολιμένων στους οποίους τα συγκεκριμένα μέτρα δεν θεωρούνται απολύτως αναγκαία από ομοσπονδιακή άποψη. Για τον λόγο αυτό είναι δικαιολογημένη η χρηματοδότηση από το ομόσπονδο κράτος των μέτρων ελέγχου της εναέριας κυκλοφορίας και ασφάλειας των πτήσεων σε περιφερειακούς αερολιμένες, όπως αυτός του Zweibrücken, καθώς σε διαφορετική περίπτωση ο αερολιμένας θα έπρεπε να επωμιστεί τις εν λόγω δαπάνες. Ως εκ τούτου, η Γερμανία θεωρεί ότι η χρηματοδότηση των μέτρων ελέγχου της εναέριας κυκλοφορίας και ασφάλειας των πτήσεων, είτε απευθείας από το κράτος σε ομοσπονδιακό επίπεδο είτε από τα ομόσπονδα κράτη, εμπίπτει σε κάθε περίπτωση στις αρμοδιότητες του κράτους.

(96) Επιπλέον, σύμφωνα με τη Γερμανία, οι δαπάνες της πυροσβεστικής υπηρεσίας δεν ρυθμίζονται σε ομοσπονδιακό επίπεδο, αλλά υπάγονται στην αρμοδιότητα των ομόσπονδων κρατών, και για τον λόγο αυτό η πυροσβεστική υπηρεσία δεν χρηματοδοτείται από το κράτος σε όλους τους αερολιμένες. Η Γερμανία υποστήριξε ότι η διαφορετική αυτή μεταχείριση οφείλεται τόσο σε ιστορικούς όσο και αντικειμενικούς λόγους. Κυρίως λόγω της φύσης των αερολιμενικών δραστηριοτήτων, οι μικρότεροι περιφερειακοί αερολιμένες δεν μπορούν να επωμιστούν το υψηλό πάγιο κόστος της πυροσβεστικής υπηρεσίας και, ως εκ τούτου, το κόστος αυτό βαρύνει το οικείο ομόσπονδο κράτος.

(97) Όσον αφορά την ανακαίνιση του διαδρόμου απογείωσης/προσγείωσης, η Γερμανία υποστήριξε ότι τα σχετικά μέτρα εμπίπτουν στις αρμοδιότητες του κράτους, καθώς ήταν επείγοντα και απαραίτητα για τη διασφάλιση της ασφαλούς χρήσης του αερολιμένα Zweibrücken. Συναφώς, η Γερμανία υποστήριξε ότι η χρήση του αερολιμένα, ακόμη και για στρατιωτικούς σκοπούς δεν θα ήταν εφικτή χωρίς τα εν λόγω μέτρα. Ως εκ τούτου, η ανακαίνιση ήταν απαραίτητη για να διασφαλιστεί η δυνατότητα χρήσης είτε για στρατιωτικούς σκοπούς είτε για σκοπούς γενικής αεροπορίας. Επομένως, η Γερμανία ισχυρίζεται ότι οι δαπάνες ανακαίνισης δεν συνδέονται αποκλειστικά με τις εμπορικές αεροπορικές μεταφορές.

(98) Συναφώς, η Γερμανία ανέφερε ότι το είδος της ανακαίνισης και οι σχετικές με αυτήν δαπάνες υπαγορεύτηκαν από τη στρατιωτική ιστορία του αερολιμένα. Σύμφωνα με τη Γερμανία, οι εργασίες ενείχαν ορισμένους κινδύνους, καθώς δεν μπορούσε να αποκλειστεί η ύπαρξη βομβών από την εποχή του πολέμου, οι οποίες δεν είχαν εκραγεί. Πράγματι, φαίνεται ότι κατά τη διάρκεια της ανακαίνισης απομακρύνθηκαν δύο βόμβες οι οποίες δεν είχαν εκραγεί.

(99) Κατά τα λοιπά, οι εργασίες ανακαίνισης περιελάμβαναν, μεταξύ άλλων, προσαρμογή του διαδρόμου απογείωσης/προσγείωσης σε σύγχρονα πρότυπα όσον αφορά το πλάτος, ανανέωση του συστήματος αποστράγγισης, φώτα πλοήγησης και προειδοποιητικά φώτα ασφάλειας, σήμανση, παροχή ισχύος ανάγκης με παραλληλισμό δικτύου και επέκταση της περίφραξης και του τροχοδρόμου. Οι ανακαινίσεις που αφορούσαν τα φώτα, τη σήμανση και την ανύψωση του τροχοδρόμου αποτελούσαν αιτήματα που είχαν διατυπωθεί σε καταγγελίες της ένωσης πιλότων «Cockpit». Ένα άλλο σημαντικό μέρος της ανακαίνισης αφορούσε την αναδιοργάνωση της ασφάλειας του αερολιμένα, συμπεριλαμβανομένων νέων περιφράξεων, θυρών, συστήματος επιτήρησης μέσω βίντεο και συστήματος ενδοεπικοινωνίας, εγκατάστασης συρόμενων θυρών, ναρθήκων καλωδιώσεων κ.λπ.

(100) Τέλος, η Γερμανία υποστήριξε ότι το κλείσιμο του αερολιμένα Zweibrücken δεν θεωρήθηκε ποτέ βιώσιμη επιλογή, καθώς η συνεχής λειτουργία του αερολιμένα είναι απαραίτητη λόγω των σκοπών στρατιωτικής και γενικής αεροπορίας που εξυπηρετεί. Συναφώς, η Γερμανία υποστήριξε περαιτέρω ότι το κλείσιμο και η κατεδάφιση του αερολιμένα θα συνεπάγονταν αδικαιολόγητες δαπάνες οι οποίες θα υπερέβαιναν κατά πολύ τα επενδυμένα ποσά. Ωστόσο, η Γερμανία δεν υπέβαλε καμία εκτίμηση των σχετικών με το κλείσιμο δαπανών ούτε σύγκριση των εν λόγω δαπανών με το κόστος συνέχισης της λειτουργίας.

(101) Με βάση τα ανωτέρω, η Γερμανία υποστήριξε ότι η παροχή αερολιμενικών υπηρεσιών στις εμπορικές αεροπορικές μεταφορές έχει νόημα από οικονομική άποψη. Η Γερμανία υποστήριξε ότι το μεγαλύτερο μέρος των δαπανών θα έπρεπε να πραγματοποιηθεί ούτως ή άλλως προκειμένου να είναι δυνατή η παροχή αερολιμενικών υπηρεσιών στους χρήστες της στρατιωτικής και της γενικής αεροπορίας (υποδομές κ.λπ.) και ότι, επομένως, η εξυπηρέτηση και των εμπορικών αεροπορικών μεταφορών συνεπάγεται μόνον περιορισμένες πρόσθετες δαπάνες, ενώ δημιουργεί πρόσθετα έσοδα.

Στρέβλωση του ανταγωνισμού και αντίκτυπος στις συναλλαγές

(102) Η Γερμανία υποστήριξε ότι η δημόσια χρηματοδότηση των υποδομών του αερολιμένα Zweibrücken δεν στρεβλώνει τον ανταγωνισμό και δεν έχει αντίκτυπο στις συναλλαγές μεταξύ των κρατών μελών. Η Γερμανία ανέφερε περαιτέρω ότι ούτε η στρέβλωση του ανταγωνισμού ούτε ο αντίκτυπος στις συναλλαγές μπορούν να συναχθούν απλώς και μόνο από το γεγονός ότι πλησίον του αερολιμένα Zweibrücken υπάρχουν και άλλοι αερολιμένες. Η Γερμανία υποστήριξε ότι ο αερολιμένας Zweibrücken δεν ανταγωνίζεται τους αερολιμένες που απαριθμούνται στην απόφαση κίνησης της διαδικασίας, και κυρίως τον αερολιμένα Saarbrücken.

(103) Όσον αφορά τη σχέση μεταξύ των αερολιμένων Zweibrücken και Saarbrücken, η Γερμανία ανέφερε ότι οι δύο αερολιμένες συμπληρώνουν μάλλον παρά ανταγωνίζονται ο ένας τον άλλον. Η Γερμανία εξήγησε ότι οι δύο αερολιμένες έχουν διαφορετικά προφίλ λόγω των διαφορετικών υποδομών τους: ο αερολιμένας Saarbrücken διαθέτει επιβατικές υποδομές ανώτερης ποιότητας (όπως σύγχρονο τερματικό σταθμό) και επικεντρώνεται σε τακτικές πτήσεις και επιβάτες που ταξιδεύουν για επαγγελματικούς λόγους· από την άλλη πλευρά, ο αερολιμένας Zweibrücken διαθέτει μακρύτερο διάδρομο απογείωσης/προσγείωσης με υψηλότερη φέρουσα ικανότητα, πράγμα που τον καθιστά καταλληλότερο για βαρύτερα αεροσκάφη τα οποία εκτελούν πτήσεις μεγάλων αποστάσεων ή εμπορευματικές μεταφορές. Ως εκ τούτου, σύμφωνα με τη Γερμανία, ο αερολιμένας Zweibrücken επικεντρώνεται σε ναυλωμένες πτήσεις και εμπορευματικές μεταφορές.

(104) Βασιζόμενη στην εικαζόμενη συμπληρωματικότητα των αερολιμένων Zweibrücken και Saarbrücken, η Γερμανία ανέφερε ότι προβλέπεται στενότερη συνεργασία μεταξύ των δύο αερολιμένων. Η Γερμανία υποστήριξε περαιτέρω ότι οι αντίστοιχες περιφερειακές κυβερνήσεις έχουν ήδη αποφασίσει να συνεργαστούν στενότερα στο μέλλον, προβλέποντας τη δημιουργία κοινού αερολιμένα (εφεξής «αερολιμένας Σάαρ-Παλατινάτου») με δύο τοποθεσίες (Saarbrücken και Zweibrücken). Κατά την άποψη της Γερμανίας, η συνεργασία θα αποφέρει συνέργειες και θα συμβάλει στην εξοικονόμηση κεφαλαίων. Τέλος, η Γερμανία υπογράμμισε τη ζήτηση για αεροπορικές υπηρεσίες στην περιοχή (οι δύο αερολιμένες έχουν ήδη από κοινού 750 000 επιβάτες), υποστηρίζοντας ότι οι αερολιμένες Saarbrücken και Zweibrücken μπορούν μόνον από κοινού να ικανοποιήσουν την εν λόγω ζήτηση, κυρίως επειδή οι άλλοι γειτονικοί αερολιμένες δεν μπορούν να λειτουργήσουν ως υποκατάστατα. Επομένως, σύμφωνα με τη Γερμανία, ο νέος «αερολιμένας Σάαρ-Παλατινάτου» δεν θα ανταγωνίζεται τους γειτονικούς αερολιμένες, όπως τον αερολιμένα του Λουξεμβούργου, τον αερολιμένα Metz-Nancy-Lorraine και τον αερολιμένα Frankfurt-Hahn.

4.1.1.2. Συμβιβάσιμο

(105) Η Γερμανία εξήγησε ότι, ακόμη και αν θεωρηθεί ότι η δημόσια χρηματοδότηση των μέτρων υποδομών συνιστά κρατική ενίσχυση, αυτή θα είναι συμβιβάσιμη με την εσωτερική αγορά, καθώς πληροί τις προϋποθέσεις που προβλέπονται στο σημείο 61 των κατευθυντήριων γραμμών του 2005 για τις αεροπορικές μεταφορές. Προτού αναφερθεί σε κάθε απαιτούμενο στοιχείο, η Γερμανία τόνισε ότι οι επενδύσεις σε υποδομές που πραγματοποιήθηκαν στον αερολιμένα Zweibrücken είναι σχετικά ήσσονος σημασίας σε σύγκριση με εκείνες που κρίθηκαν συμβιβάσιμες με την εσωτερική αγορά σε άλλους δημόσια χρηματοδοτούμενους περιφερειακούς αερολιμένες και αποσκοπούσαν μόνον στη μετατροπή υφιστάμενων στρατιωτικών υποδομών σε υποδομές για μη στρατιωτική χρήση.

Η κατασκευή και η εκμετάλλευση της υποδομής ανταποκρίνονται σε σαφώς καθορισμένο στόχο γενικού συμφέροντος

(106) Η Γερμανία υποστήριξε καταρχάς ότι η δημόσια στήριξη των επενδύσεων σε υποδομές ανταποκρίνεται σε σαφώς καθορισμένο στόχο γενικού συμφέροντος: οι επενδύσεις σε υποδομές πραγματοποιήθηκαν σε ενισχυόμενη περιφέρεια κατηγορίας Γ με στόχο τη βελτίωση των περιφερειακών οικονομικών δομών. Η Γερμανία επεσήμανε ότι χρηματοδότηση της Ένωσης (η οποία παρασχέθηκε από το 1991 και έπειτα μέσω των προγραμμάτων Konver I, Konver II και PERIFRA) χρησιμοποιήθηκε για τη μετατροπή των στρατιωτικών υποδομών σε υποδομές για μη στρατιωτική χρήση, χρηματοδοτώντας για παράδειγμα τον εκσυγχρονισμό και την εγκατάσταση πύργου και την αποστράγγιση του διαδρόμου απογείωσης/προσγείωσης. Η Γερμανία ισχυρίστηκε ότι δεν αντιλαμβάνεται για ποιον λόγο η Επιτροπή έχει αμφιβολίες όσον αφορά τον στόχο γενικού συμφέροντος, αφού έλαβε μέρος στη χρηματοδότηση της μετατροπής του πρώην στρατιωτικού αερολιμένα.

(107) Παρουσιάζοντας το ιστορικό πλαίσιο, η Γερμανία εξήγησε ότι η αποχώρηση των αμερικανικών ενόπλων δυνάμεων από τον αερολιμένα Zweibrücken το 1991 προκάλεσε σημαντικά διαρθρωτικά προβλήματα στην περιοχή, όπως ποσοστό ανεργίας της τάξης του 20 % στην πόλη Zweibrücken. Η Γερμανία δήλωσε ότι, ως εκ τούτου, η μετατροπή του στρατιωτικού αερολιμένα σε μη στρατιωτικό αερολιμένα εξυπηρετούσε τον σκοπό της δημιουργίας θέσεων εργασίας και της βελτίωσης των περιφερειακών οικονομικών υποδομών. Η Γερμανία υποστήριξε επίσης ότι οι υπηρεσίες που παρέχει ο αερολιμένας είναι απαραίτητες για την περιοχή και ότι η περιφερειακή οικονομία εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από την εύκολη πρόσβαση σε αεροπορικές υποδομές.

(108) Η Γερμανία ισχυρίστηκε ότι ο μόνος λόγος για τον οποίο η Επιτροπή αμφιβάλλει για τη συμμόρφωση προς το συγκεκριμένο κριτήριο φαίνεται να είναι και πάλι η εγγύτητα με τον αερολιμένα Saarbrücken και ο θεωρούμενος ανταγωνισμός με αυτόν. Συναφώς, η Γερμανία αναφέρθηκε εκ νέου στη συμπληρωματικότητα των δύο αερολιμένων, αποκλείοντας κάθε ανταγωνισμό μεταξύ τους. Επιπλέον, ισχυρίστηκε περαιτέρω ότι η εγγύτητα με άλλους περιφερειακούς αερολιμένες δεν έχει σημασία όσον αφορά το κατά πόσον οι επιδοτούμενες υποδομές ανταποκρίνονται σε στόχο γενικού συμφέροντος. Η Γερμανία δήλωσε επίσης ότι ο μόνος σχετικός παράγοντας είναι το συμφέρον του ομόσπονδου κράτους της Ρηνανίας-Παλατινάτου, καθώς πρόθεσή του ήταν να εξυπηρετήσει το γενικό συμφέρον στο έδαφός του χωρίς να εξαρτάται από υποδομές οι οποίες βρίσκονται σε άλλες περιφέρειες.

Η υποδομή είναι αναγκαία και ανάλογη του επιδιωκόμενου στόχου

(109) Η Γερμανία εξήγησε ότι η υποδομή είναι αναγκαία και ανάλογη του καθορισμένου στόχου. Σύμφωνα με τη Γερμανία, οι επενδύσεις σε υποδομές περιορίστηκαν σε κάθε περίπτωση στη συμπλήρωση και στην επέκταση υφιστάμενων υποδομών, χωρίς τη δημιουργία περιττών εξειδικευμένων ή δαπανηρών πρόσθετων εγκαταστάσεων. Τόνισε ότι δεν κατασκευάστηκε νέος αερολιμένας στο Zweibrücken, αλλά ότι απλώς μετατράπηκε ένας πρώην στρατιωτικός αερολιμένας σε μη στρατιωτικό αερολιμένα. Η Γερμανία τόνισε επίσης ότι οι υποδομές είναι αναγκαίες για τη δημιουργία θέσεων εργασίας. Σύμφωνα με τη Γερμανία, σε ολόκληρο το ομόσπονδο κράτος της Ρηνανίας-Παλατινάτου δημιουργήθηκαν, άμεσα ή έμμεσα, περίπου 5 000 θέσεις εργασίας σε σχέση με τον αερολιμένα Zweibrücken. Εξ αυτών, 2 708 θέσεις εργασίας δημιουργήθηκαν άμεσα ή έμμεσα στον αερολιμένα ή στη γύρω περιοχή μετατροπής του αερολιμένα έως το 2011. Οι εν λόγω θέσεις εργασίας συνέβαλαν επίσης στην εξοικονόμηση κοινωνικών δαπανών (25 εκατ. ευρώ ετησίως) και στη δημιουργία φορολογικών εσόδων. Η Γερμανία επεσήμανε περαιτέρω ότι οι θέσεις εργασίας έχουν ιδιαίτερη σημασία για τη συγκεκριμένη περιοχή στην οποία το ποσοστό ανεργίας είναι κατά 2 % υψηλότερο του μέσου όρου του ομόσπονδου κράτους. Η Γερμανία ανέφερε ότι η σημασία του αερολιμένα για την περιφερειακή οικονομία υπογραμμίζεται σε δύο γνωμοδοτήσεις εμπειρογνωμόνων (23).

(110) Η Γερμανία τόνισε εκ νέου ότι η εγγύτητα του αερολιμένα Saarbrücken δεν υπονομεύει την αναγκαιότητα και την αναλογικότητα των υποδομών στον αερολιμένα Zweibrücken. Σύμφωνα με τη Γερμανία, οι υποδομές στον αερολιμένα Zweibrücken είναι αναγκαίες για μεγάλα και βαρέα αεροσκάφη, διότι η προσγείωση αυτών των αεροσκαφών είναι δυνατή μόνον στον αερολιμένα Zweibrücken, καθώς ο διάδρομος απογείωσης/προσγείωσης του αερολιμένα Saarbrücken δεν έχει το απαιτούμενο μήκος. Η Γερμανία υποστηρίζει επίσης ότι ο αερολιμένας Zweibrücken παρέχει επίσης τη δυνατότητα εκτέλεσης νυχτερινών πτήσεων, οι οποίες είναι σημαντικές για τις εμπορευματικές μεταφορές.

Η υποδομή προσφέρει ικανοποιητικές προοπτικές χρήσης μεσοπρόθεσμα

(111) Η Γερμανία ανέφερε ότι η υποδομή προσφέρει ικανοποιητικές προοπτικές χρήσης μεσοπρόθεσμα. Τόνισε ότι ο αριθμός των επιβατών στον αερολιμένα Zweibrücken αυξήθηκε από μόλις 17 732 επιβάτες το 2005 σε 223 165 επιβάτες το 2011. Εξήγησε ότι, βάσει του συγκεκριμένου κριτηρίου, συναφείς είναι μόνον οι προβλέψεις σχετικά με τον αριθμό των επιβατών και ότι αυτές υποδεικνύουν αυξανόμενη ζήτηση στην περιοχή. Παραπέμποντας σε μελέτη προβλέψεων της «Desel Consulting» και της «Airport Research GmbH» του 2009, η Γερμανία υποστήριξε ότι έως το 2025 μπορεί να αναμένεται αύξηση του αριθμού των επιβατών στον αερολιμένα Zweibrücken σε τουλάχιστον 1 350 000.

(112) Η Γερμανία ισχυρίστηκε για ακόμη μία φορά ότι η εγγύτητα του αερολιμένα Saarbrücken δεν μειώνει τις μεσοπρόθεσμες προοπτικές χρήσης του αερολιμένα Zweibrücken. Υπέβαλε προβλέψεις σύμφωνα με τις οποίες αύξηση του αριθμού των επιβατών μπορεί να αναμένεται και στον αερολιμένα Saarbrücken, και υποστήριξε ότι η προβλεπόμενη συνεργασία των δύο αερολιμένων θα διασφαλίσει ότι στο μέλλον δεν θα δημιουργηθεί ανταγωνισμός μεταξύ των δύο αερολιμένων για τους ίδιους επιβάτες.

Ισότιμη και χωρίς διακρίσεις πρόσβαση στις υποδομές

(113) Η Γερμανία ανέφερε ότι η πρόσβαση στις υποδομές είναι ανοικτή σε όλους τους πιθανούς χρήστες με ισότιμο τρόπο και χωρίς διακρίσεις. Η κλίμακα τελών του 2005 εφαρμόζεται καταρχήν ομοιόμορφα σε όλους τους χρήστες του αερολιμένα υπό τις ίδιες προϋποθέσεις. Η Γερμανία, παρότι ανέφερε ότι συμφωνήθηκαν στην πράξη ορισμένες παρεκκλίσεις από την επίσημη κλίμακα τελών για τακτικές και ναυλωμένες πτήσεις, επέμεινε ότι μειωμένα τέλη για το πρώτο έτος και εκπτώσεις προσφέρθηκαν σε όλες τις αεροπορικές εταιρείες χωρίς διακρίσεις, με συγκρίσιμες ποσοστώσεις.

Η ανάπτυξη των συναλλαγών δεν επηρεάζεται αρνητικά σε βαθμό αντίθετο προς το ενωσιακό συμφέρον· οι γενικές αρχές της αναγκαιότητας και της αναλογικότητας

(114) Η Γερμανία εξήγησε ότι η ανάπτυξη των συναλλαγών δεν επηρεάζεται αρνητικά σε βαθμό αντίθετο προς το γενικό συμφέρον βάσει των επιχειρημάτων που ήδη προβλήθηκαν. Σύμφωνα με τη Γερμανία, τα μέτρα είναι αναγκαία επειδή ο αερολιμένας Saarbrücken δεν μπορεί να υποκαταστήσει τον αερολιμένα Zweibrücken. Η Γερμανία δήλωσε επίσης ότι οι επενδύσεις σε υποδομές περιορίστηκαν σε μέτρα αναγκαία για την επιχειρησιακή ασφάλεια του αερολιμένα. Τόνισε, στο πλαίσιο αυτό, ότι ο εκσυγχρονισμός του διαδρόμου απογείωσης/προσγείωσης θα ήταν αναγκαίος ακόμη και αν ο αερολιμένας δεν είχε χρησιμοποιηθεί για σκοπούς εμπορικών αεροπορικών μεταφορών.

4.1.2. ΕΝΙΣΧΥΣΕΙΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ

4.1.2.1. Ύπαρξη ενίσχυσης

(115) Όσον αφορά το κατά πόσον η εκμετάλλευση αερολιμένα συνιστά οικονομική δραστηριότητα, η Γερμανία επανέλαβε ότι, προτού αρχίσει να παρέχει υπηρεσίες εμπορικών αεροπορικών μεταφορών το 2006, ο αερολιμένας εξυπηρετούσε απλώς σκοπούς γενικής και στρατιωτικής αεροπορίας. Συναφώς, η Γερμανία υποστήριξε ότι η χρηματοδότηση της εκμετάλλευσης του αερολιμένα όσον αφορά τις συγκεκριμένες δραστηριότητες δεν συνιστά οικονομική δραστηριότητα.

(116) Η Γερμανία ισχυρίστηκε περαιτέρω ότι οι περισσότερες ζημίες της FZG τις οποίες καλύπτει η FGAZ μέσω της συμφωνίας αποτελεσμάτων χρήσης απορρέουν από την άσκηση εκ μέρους της FZG καθηκόντων που εμπίπτουν στις αρμοδιότητες του κράτους. Σύμφωνα με τη Γερμανία, η κάλυψη δαπανών που σχετίζονται με την άσκηση δημόσιας εξουσίας δεν μπορεί να συνιστά κρατική ενίσχυση.

(117) Όσον αφορά τα υπόλοιπα στοιχεία του ορισμού της κρατικής ενίσχυσης που περιλαμβάνεται στο άρθρο 107 παράγραφος 1 της Συνθήκης, η Γερμανία παρέπεμψε στα επιχειρήματα που προέβαλε συναφώς όσον αφορά τα μέτρα επενδύσεων σε υποδομές, υποστηρίζοντας ότι ισχύουν ομοίως και στην προκειμένη περίπτωση.

4.1.2.2. Συμβιβάσιμο

Απόφαση ΥΓΟΣ του 2005

(118) Η Γερμανία ισχυρίστηκε ότι οι ετήσιες πληρωμές που καλύπτουν τις ζημίες της FZG είναι σύμφωνες με τις αρχές της απόφασης ΥΓΟΣ του 2005. Η Γερμανία υποστήριξε ότι η άδεια εκμετάλλευσης του αερολιμένα, η οποία επιβάλλει υποχρέωση λειτουργίας, συνιστά την πράξη ανάθεσης. Επιπλέον, η Γερμανία ανέφερε ότι στον αερολιμένα ανατέθηκε τουλάχιστον «εκ των πραγμάτων» η παροχή ΥΓΟΣ. Ωστόσο, σύμφωνα με τη Γερμανία, ακόμη και αν η Επιτροπή θεωρήσει ότι δεν υφίσταται πράξη ανάθεσης, οι ενισχύσεις λειτουργίας προς τον αερολιμένα συμμορφώνονται με τις αρχές των κανόνων για τις ΥΓΟΣ και πρέπει, επομένως, να θεωρηθούν συμβιβάσιμες με την εσωτερική αγορά.

(119) Επιπλέον, η Γερμανία απέρριψε την παρατήρηση της Επιτροπής ότι η υποχρέωση λειτουργίας που απορρέει από την άδεια εκμετάλλευσης του αερολιμένα θα τερματιστεί αυτομάτως εάν ο αερολιμένας διακόψει τη δραστηριότητά του. Η Γερμανία ισχυρίστηκε ότι η χρηματοδοτική στήριξη στον αερολιμένα έχει ως στόχο να καταστήσει δυνατή τη συνέχιση της λειτουργίας του και, επομένως, της εκπλήρωσης της υποχρέωσης λειτουργίας του, δηλαδή του καθήκοντος παροχής των ΥΓΟΣ που του έχουν ανατεθεί. Η Γερμανία ισχυρίστηκε επίσης ότι ο βασικός στόχος της υποχρέωσης λειτουργίας είναι να αποφευχθεί το κλείσιμο του αερολιμένα.

(120) Παραπέμποντας στην ευρεία διακριτική ευχέρεια των κρατών μελών όσον αφορά τον ορισμό των ΥΓΟΣ, η Γερμανία επεσήμανε ότι έχει τη διακριτική ευχέρεια να καθορίσει την αναγκαιότητα και την έκταση της ανάθεσης ΥΓΟΣ στον αερολιμένα. Ως προς την αναφορά της Επιτροπής στην εγγύτητα του αερολιμένα Saarbrücken, η Γερμανία τόνισε εκ νέου ότι, χωρίς τους δύο αερολιμένες, η περιοχή θα ερχόταν αντιμέτωπη με σοβαρή έλλειψη προσφοράς αερολιμενικών υπηρεσιών, γεγονός που θα συνεπάγονταν την ανάθεση ΥΓΟΣ και στους δύο αερολιμένες.

Τμήματα 4.2 και 4.3 των κατευθυντήριων γραμμών του 2005 για τις αεροπορικές μεταφορές

(121) Η Γερμανία υποστήριξε ότι, ακόμη και αν θεωρηθεί ότι οι ενισχύσεις λειτουργίας δεν απαλλάσσονται από την υποχρέωση κοινοποίησης βάσει της απόφασης ΥΓΟΣ του 2005, είναι συμβιβάσιμες βάσει των κατευθυντήριων γραμμών του 2005 για τις αεροπορικές μεταφορές.

(122) Καταρχάς, η Γερμανία τόνισε ότι μεγάλο μέρος των καλυπτόμενων ζημιών προκύπτει από την άσκηση από τον αερολιμένα δραστηριοτήτων που εμπίπτουν στις αρμοδιότητες του κράτους. Επιπλέον, επεσήμανε ότι η συμφωνία αποτελεσμάτων χρήσης δεν καλύπτει δαπάνες οι οποίες βαρύνουν «συνήθως» τον φορέα εκμετάλλευσης αερολιμένα. Στο πλαίσιο αυτό, ισχυρίστηκε ότι μεγάλο μέρος των δαπανών που δεν σχετίζονται με την άσκηση δραστηριοτήτων που εμπίπτουν στις αρμοδιότητες του κράτους προκύπτουν από το ιδιαίτερο παρελθόν του αερολιμένα Zweibrücken και, υπό την έννοια αυτή, δεν συνιστούν «συνήθεις δαπάνες». Η Γερμανία υποστήριξε ότι ο αερολιμένας έχει την υποχρέωση να παρέχει υπηρεσίες γενικής αεροπορίας και ότι είχε υποχρεωθεί να καλύψει τις δαπάνες για τη μετατροπή των στρατιωτικών υποδομών που υπήρχαν.

(123) Σε κάθε περίπτωση, η Γερμανία υποστήριξε ότι οι προϋποθέσεις που προβλέπονται στα τμήματα 4.2 και 4.3 των κατευθυντήριων γραμμών του 2005 για τις αεροπορικές μεταφορές πληρούνται «εκ των πραγμάτων». Ειδικότερα, η Γερμανία δήλωσε ότι, καθώς καλύπτονται μόνον οι πραγματικές ζημίες, μπορεί να αποκλειστεί η ύπαρξη υπεραντιστάθμισης.

4.2. ΔΥΝΗΤΙΚΗ ΕΝΙΣΧΥΣΗ ΣΕ ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΤΡΑΠΕΖΙΚΟ ΔΑΝΕΙΟ ΚΑΙ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ ΣΤΟ ΕΣΩΤΕΡΙΚΟ ΚΟΙΝΟ ΤΑΜΕΙΟ ΤΟΥ ΟΜΟΣΠΟΝΔΟΥ ΚΡΑΤΟΥΣ ΤΗΣ ΡΗΝΑΝΙΑΣ-ΠΑΛΑΤΙΝΑΤΟΥ

(124) Όσον αφορά το τραπεζικό δάνειο, η Γερμανία υποστήριξε ότι η Sparkasse Südwestpfalz, η οποία χορήγησε το δάνειο, λειτουργεί ως συνήθης εμπορική τράπεζα και ότι ενήργησε ως τέτοια κατά τη χορήγηση του δανείου, με αποτέλεσμα η απόφαση χορήγησης του δανείου να μην είναι καταλογιστέα στο κράτος. Η Γερμανία δήλωσε επίσης ότι κατά τη σύναψη του δανείου, η FZG συνέκρινε προσφορές από διάφορες τράπεζες, και το δάνειο της Sparkasse πληρούσε τους όρους της αγοράς.

(125) Όσον αφορά την πλήρη εγγύηση του δανείου από το ομόσπονδο κράτος, η Γερμανία υποστήριξε ότι αποτελεί συνήθη εμπορική πρακτική η εγγύηση από μέτοχο των δανείων που λαμβάνουν οι θυγατρικές του. Σε κάθε περίπτωση, η Γερμανία ισχυρίστηκε ότι το δάνειο χρησιμοποιήθηκε αποκλειστικά για τον εκσυγχρονισμό του διαδρόμου απογείωσης/προσγείωσης, ο οποίος ήταν αναγκαίος για λόγους ασφάλειας και, ως εκ τούτου, εμπίπτει στις αρμοδιότητες του κράτους. Επομένως, καθώς το μέτρο που χρηματοδοτήθηκε από το δάνειο δεν υπόκειται στους κανόνες περί κρατικών ενισχύσεων, η Γερμανία ισχυρίστηκε ότι η εγγύηση που χορήγησε το ομόσπονδο κράτος δεν συνιστά ούτε αυτή ενίσχυση. Τέλος, η Γερμανία υποστήριξε ότι, ακόμη και αν θεωρηθεί ότι η εγγύηση υπόκειται στους κανόνες περί κρατικών ενισχύσεων, η FZG δεν απέκτησε κανένα πλεονέκτημα καθώς το επιτόκιο του εγγυημένου δανείου εξακολουθούσε να είναι υψηλότερο από εκείνο συγκρίσιμων δανείων που χορηγήθηκαν στην FGAZ τα οποία δεν ήταν εξασφαλισμένα με εγγύηση.

(126) Όσον αφορά το εσωτερικό κοινό ταμείο, η Γερμανία ισχυρίστηκε ότι το εσωτερικό κοινό ταμείο του ομόσπονδου κράτους αποτελεί συνήθη χρηματοδοτικό μηχανισμό ο οποίος χρησιμοποιείται στις σχέσεις μεταξύ μητρικής εταιρείας και θυγατρικών. Η Γερμανία ανέφερε ότι το κοινό ταμείο είναι χρηματοδοτικό μέσο το οποίο σύστησε το ομόσπονδο κράτος το 2002. Στον μηχανισμό του κοινού ταμείου μπορούν να συμμετέχουν θεσμικά όργανα και ιδρύματα του ομόσπονδου κράτους και όλες οι επιχειρήσεις ιδιωτικού δικαίου στις οποίες το ομόσπονδο κράτος κατέχει ποσοστό άνω του 50 %. Η Γερμανία εξήγησε ότι το «Landeshauptkasse» του ομόσπονδου κράτους διαχειρίζεται σε καθημερινή βάση το υπόλοιπο του λογαριασμού του κοινού ταμείου.

(127) Σύμφωνα με τη Γερμανία, το κοινό ταμείο δεν χρηματοδοτείται άμεσα από τον προϋπολογισμό του ομόσπονδου κράτους, αλλά από το πλεόνασμα ρευστών διαθεσίμων των συμμετεχόντων. Η Γερμανία εξήγησε περαιτέρω ότι τυχόν πλεόνασμα ρευστών διαθεσίμων στο κοινό ταμείο επενδύεται στις κεφαλαιαγορές· αντίστοιχα, τυχόν έλλειμμα καλύπτεται με δάνεια από την κεφαλαιαγορά. Ως εκ τούτου, η Γερμανία εκφράζει την άποψη ότι κάθε οικονομική στήριξη από τον μηχανισμό του κοινού ταμείου δεν χορηγείται μέσω κρατικών πόρων και επίσης δεν είναι καταλογιστέα στο κράτος.

(128) Η Γερμανία επεσήμανε ότι, παρότι δεν απαιτούνται ασφάλειες από τις επιχειρήσεις που επωφελούνται από το κοινό ταμείο, οι επιχειρήσεις αυτές τελούν υπό την εποπτεία του ομόσπονδου κράτους και, υπό την ιδιότητα του πλειοψηφικού μετόχου της FGAZ, το ομόσπονδο κράτος μπορεί σε κάθε περίπτωση να ζητήσει εξασφαλίσεις.

(129) Κατά την άποψη της Γερμανίας, το γεγονός ότι η μητρική εταιρεία παρέχει τη δυνατότητα στις θυγατρικές της να χρηματοδοτούνται με επιτόκια συγκρίσιμα εκείνων που είναι διαθέσιμα για τη μητρική εταιρεία —εν προκειμένω, το ομόσπονδο κράτος της Ρηνανίας-Παλατινάτου— έχει νόημα από οικονομική άποψη. Επομένως, σύμφωνα με τη Γερμανία, η χρηματοδότηση που προκύπτει από το κοινό ταμείο δεν μπορεί να συγκριθεί με σύνηθες δάνειο. Τέλος, η Γερμανία ανέφερε ότι το ομόσπονδο κράτος δεν συνεισέφερε ποτέ πόρους από τον τακτικό προϋπολογισμό του στο κοινό ταμείο, αλλά ότι αντιθέτως άντλησε κεφάλαια από την αγορά, όποτε κρίθηκε αναγκαίο.

(130) Ισχυριζόμενη ότι το δάνειο, η εγγύηση και το κοινό ταμείο δεν συνιστούν κρατική ενίσχυση, η Γερμανία δεν ανέπτυξε επιχειρήματα σχετικά με το συμβιβάσιμό τους.

4.3. ΕΚΠΤΩΣΕΙΣ ΑΕΡΟΛΙΜΕΝΙΚΩΝ ΤΕΛΩΝ ΓΙΑ ΤΙΣ RYANAIR, GERMANWINGS ΚΑΙ TUIFly

(131) Η Γερμανία υποστήριξε ότι οι συμβάσεις μεταξύ του αερολιμένα Zweibrücken και των διαφόρων αεροπορικών εταιρειών δεν περιέχουν καμία κρατική ενίσχυση καθώς δεν είναι εξαρχής καταλογιστέες στο κράτος. Υποστήριξε ότι η διαπραγμάτευση και η σύναψη των εν λόγω συμφωνιών ήταν ευθύνη της FZG, στο πλαίσιο των αμιγώς εμπορικών καθηκόντων της. Σύμφωνα με τη Γερμανία, παρότι οι συμβάσεις συζητήθηκαν με το εποπτικό συμβούλιο της FZG, το ομόσπονδο κράτος της Ρηνανίας-Παλατινάτου συμμετείχε μόνον έμμεσα σε αυτές, μέσω των εκπροσώπων του στο εποπτικό συμβούλιο της FGAZ. Η Γερμανία ανέφερε επίσης ότι το ομόσπονδο κράτος δεν συμμετείχε άμεσα σε καμία διαπραγμάτευση με τις αεροπορικές εταιρείες σχετικά με εκπτώσεις. Τέλος, η Γερμανία υποστήριξε ότι η δυνατότητα καταλογισμού δεν μπορεί να προκύψει από το γεγονός ότι η κλίμακα τελών έπρεπε να εγκριθεί από δημόσια εποπτική αρχή σύμφωνα με το άρθρο 43a του LuftVZO, καθώς η έγκριση αυτή αποτελεί γενική κανονιστική απαίτηση η οποία ισχύει τόσο για τους δημόσιους όσο και για τους ιδιωτικούς αερολιμένες.

(132) Η Γερμανία υποστήριξε επίσης ότι οι εκπτώσεις που χορηγήθηκαν σε διάφορες αεροπορικές εταιρείες δεν χορήγησαν επιλεκτικό πλεονέκτημα σε αυτές, καθώς οι εκπτώσεις ήταν διαθέσιμες εξίσου σε όλες τις ενδιαφερόμενες αεροπορικές εταιρείες. Υποστήριξε ότι οι εκπτώσεις θα χορηγούσαν επιλεκτικό πλεονέκτημα μόνον εάν είχαν διατεθεί κατά τρόπο που να δημιουργούνταν διακρίσεις και εάν μια αεροπορική εταιρεία είχε καταβάλει υψηλότερα ή χαμηλότερα τέλη από άλλες, χωρίς να υφίσταται αντικειμενικός λόγος για τη διαφοροποίηση αυτή.

(133) Ταυτόχρονα, σύμφωνα με τη Γερμανία, η χορήγηση των εκπτώσεων είχε οικονομικό αντίκτυπο για την FZG, καθώς παρείχε τη δυνατότητα στις αεροπορικές εταιρείες να δραστηριοποιηθούν σε έναν αερολιμένα που μόλις ξεκινούσε δραστηριότητες εμπορικών αεροπορικών μεταφορών. Η Γερμανία υποστήριξε ότι, χορηγώντας τις εκπτώσεις, ο αερολιμένας κατένειμε τον κίνδυνο που ενείχε η δημιουργία νέου δρομολογίου μεταξύ του ιδίου και των αεροπορικών εταιρειών, παρέχοντας επίσης και στα δύο μέρη τη δυνατότητα να επωφεληθούν από τον αυξανόμενο αριθμό επιβατών. Η Γερμανία υποστήριξε ότι, χωρίς τις εκπτώσεις, οι αεροπορικές εταιρείες δεν θα ήταν πρόθυμες να δραστηριοποιηθούν στον αερολιμένα Zweibrücken.

(134) Η Γερμανία δήλωσε ότι οι εκπτώσεις προς τις αεροπορικές εταιρείες πρέπει να εκληφθούν ως δυνατότητα παραγωγής πρόσθετων εσόδων για την FZG, καθώς οι πάγιες λειτουργικές δαπάνες του αερολιμένα έπρεπε να καταβληθούν σε κάθε περίπτωση (για την εξυπηρέτηση σκοπών γενικής και στρατιωτικής αεροπορίας), ενώ η εγκατάσταση νέων αεροπορικών εταιρειών συνεπάγεται μόνον πολύ οριακές πρόσθετες μεταβλητές δαπάνες. Σύμφωνα με τη Γερμανία, επειδή η εξυπηρέτηση νέων αεροπορικών εταιρειών δεν έχει ως αποτέλεσμα αξιοσημείωτες πρόσθετες δαπάνες, δεν ήταν αναγκαία η εκ των προτέρων κατάρτιση επιχειρηματικών σχεδίων για να διαπιστωθεί αν μια σύμβαση με αεροπορική εταιρεία θα απέφερε πρόσθετα κέρδη.

(135) Σύμφωνα με τη Γερμανία, τα μειωμένα αερολιμενικά τέλη δεν είναι επιλεκτικά, διότι χορηγούνται χωρίς διακρίσεις. Ως εκ τούτου, η Γερμανία ήταν της γνώμης ότι δεν υπάρχει στρέβλωση του ανταγωνισμού. Η Γερμανία υποστήριξε ότι οι αεροπορικές εταιρείες δεν μπορούν να ενισχύσουν τη θέση τους στην αγορά βάσει των εν λόγω τελών.

(136) Υποστηρίζοντας ότι οι εκπτώσεις προς τις διάφορες αεροπορικές εταιρείες δεν συνιστούν κρατική ενίσχυση, η Γερμανία δεν ανέπτυξε επιχειρήματα σχετικά με το συμβιβάσιμό τους.

4.4. ΟΙ ΣΥΜΒΑΣΕΙΣ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ ΜΕ ΤΗ RYANAIR ΚΑΙ ΤΗΝ AMS

(137) Η Γερμανία τόνισε ότι οι συμβάσεις υπηρεσιών μάρκετινγκ που συνήφθησαν μεταξύ του ομόσπονδου κράτους και της AMS είναι ανεξάρτητες από την FZG. Η Γερμανία υποστήριξε ότι στόχος των συμβάσεων υπηρεσιών μάρκετινγκ ήταν η προμήθεια υπηρεσιών μάρκετινγκ σε τιμή αγοράς πρωτίστως για την προώθηση του ομόσπονδου κράτους της Ρηνανίας-Παλατινάτου ως τουριστικού προορισμού και ως προορισμού για την άσκηση οικονομικών δραστηριοτήτων. Σύμφωνα με τη Γερμανία, καθώς η συμφωνία υπηρεσιών μάρκετινγκ δεν προοριζόταν συγκεκριμένα για την προώθηση του αερολιμένα, δεν υπάρχει σύνδεσμος μεταξύ των μέτρων μάρκετινγκ και του αριθμού των επιβατών. Η Γερμανία δήλωσε ότι τα μέτρα μάρκετινγκ παρεμπιπτόντως αποσκοπούσαν επίσης στην προώθηση του αερολιμένα Zweibrücken.

(138) Τονίζοντας ότι με τη σύναψη της συμφωνίας υπηρεσιών μάρκετινγκ το ομόσπονδο κράτος προμηθεύτηκε απλώς υπηρεσίες μάρκετινγκ σε τιμή αγοράς, η Γερμανία υποστήριξε ότι η σύμβαση υπηρεσιών μάρκετινγκ δεν περιέχει κρατική ενίσχυση και δεν πρέπει να αξιολογηθεί ως μέτρο ενίσχυσης υπέρ αεροπορικής εταιρείας βάσει των κατευθυντήριων γραμμών του 2005 για τις αεροπορικές μεταφορές.

5. ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΤΩΝ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΜΕΝΩΝ ΜΕΡΩΝ

5.1. RYANAIR

5.1.1. ΕΚΠΤΩΣΕΙΣ ΑΕΡΟΛΙΜΕΝΙΚΩΝ ΤΕΛΩΝ

(139) Η Ryanair ισχυρίστηκε ότι οι εκπτώσεις που χορήγησε η FZG σε διάφορες αεροπορικές εταιρείες δεν περιλαμβάνουν κρατική ενίσχυση, επειδή είναι σύμφωνες με την αρχή του ΙΕΟΑ. Πρώτον, η Ryanair ισχυρίστηκε ότι, κατά την εφαρμογή της αρχής του ΙΕΟΑ στη σχέση μεταξύ αερολιμένα και αεροπορικών εταιρειών, θα πρέπει μόνον να τίθεται το ερώτημα του κατά πόσον η σύμβαση αποφέρει πρόσθετη αποδοτικότητα στον αερολιμένα. Σύμφωνα με τη Ryanair, όλες οι δαπάνες που αφορούν τις υποδομές και οι πάγιες λειτουργικές δαπάνες θα πρέπει να αντιμετωπίζονται ως μη ανακτήσιμες δαπάνες. Σύμφωνα με τη Ryanair, κατά την αξιολόγηση του κατά πόσον η σύμβαση είναι σύμφωνη με την αρχή του ΙΕΟΑ, η Επιτροπή θα πρέπει, επομένως, να λάβει υπόψη μόνον τις πρόσθετες δαπάνες του αερολιμένα, οι οποίες συνδέονται άμεσα με την παροχή αερολιμενικών υπηρεσιών στην επίμαχη αεροπορική εταιρεία, και να εξετάσει κατά πόσον τα συνολικά έσοδα που προκύπτουν από τη σύμβαση υπερβαίνουν τις εν λόγω πρόσθετες δαπάνες. Στο πλαίσιο αυτό, η Ryanair υπογράμμισε ότι καμία από τις δαπάνες που αφορούν τις υποδομές δεν πραγματοποιήθηκε σε σχέση με τη συμφωνία μεταξύ της Ryanair και της FZG και, ως εκ τούτου, αυτές δεν μπορούν να ληφθούν υπόψη ως πρόσθετες δαπάνες που συνδέονται με την εν λόγω συμφωνία.

(140) Από την άλλη πλευρά, η Ryanair υποστήριξε ότι, κατά την αξιολόγηση των εσόδων, η Επιτροπή πρέπει να λάβει επίσης υπόψη τις εξωτερικές επιπτώσεις δικτύου που αναμενόταν να προκύψουν όταν η FZG και η Ryanair συνήψαν τη σύμβαση υπηρεσιών το 2008. Η Ryanair ανέφερε ότι το γεγονός ότι οι εν λόγω εξωτερικές επιπτώσεις δικτύου δεν προέκυψαν τελικά δεν μπορούσε να είχε προβλεφθεί και είναι, ως εκ τούτου, αλυσιτελές.

(141) Η Ryanair εξήγησε επίσης ότι η έκπτωση δεν ευνόησε επιλεκτικά τη Ryanair. Η Ryanair υποστήριξε ότι η έκπτωση για το πρώτο έτος λειτουργίας προσφέρθηκε ως αναγνώριση του σημαντικού εμπορικού κινδύνου που αυτή ανέλαβε με την καθιέρωση τακτικών πτήσεων καθ' όλη τη διάρκεια του έτους σε έναν αερολιμένα που ήταν άγνωστος τότε. Σύμφωνα με τη Ryanair, στην περίπτωση του αερολιμένα Zweibrücken, δεν θα ήταν λογικό για τη Ryanair να αποδεχθεί έναν τέτοιο εμπορικό κίνδυνο χωρίς καθεστώς παροχής κινήτρων.

(142) Επιπλέον, η Ryanair δήλωσε ότι παρόμοια συμφωνία ήταν ανοικτή σε οποιαδήποτε άλλη αεροπορική εταιρεία, δηλαδή η έκπτωση των τελών αερολιμενικών υπηρεσιών για το πρώτο έτος λειτουργίας ήταν διαθέσιμη σε όλες τις αεροπορικές εταιρείες που εγκαινίαζαν νέα δρομολόγια από τον αερολιμένα Zweibrücken. Ειδικότερα, η Ryanair τόνισε ότι η σύμβασή της με την FZG περιελάμβανε ρήτρα η οποία προέβλεπε ότι «[η] παρούσα συμφωνία συνάπτεται σε μη αποκλειστική βάση. Οι συμβαλλόμενοι συμφωνούν ότι οι όροι που παραχωρούνται στη Ryanair βάσει της συμφωνίας είναι επίσης διαθέσιμοι, με διαφανή τρόπο και χωρίς διακρίσεις, σε κάθε άλλη αεροπορική εταιρεία που θα δεσμευτεί για παρόμοιο όγκο αεροπορικής δραστηριότητας στον αερολιμένα.» (24)

(143) Σε κάθε περίπτωση, η Ryanair ισχυρίστηκε ότι οι συμφωνίες μεταξύ αυτής και της FZG δεν μπορούν να περιέχουν κρατική ενίσχυση καθώς δεν είναι καταλογιστέες στο κράτος. Η Ryanair ισχυρίστηκε ότι τα αποδεικτικά στοιχεία που χρησιμοποίησε η Επιτροπή για να καταδείξει τη δυνατότητα καταλογισμού στο κράτος δεν επαρκούν, καθώς μπορεί να αντικατοπτρίζουν το συμφέρον των δημόσιων αρχών όσον αφορά τις εμπορικές σχέσεις και το μέλλον του αερολιμένα, αλλά δεν καταδεικνύουν καμία πραγματική ανάμειξη οποιασδήποτε δημόσιας αρχής στις διαπραγματεύσεις και στις συμφωνίες της FZG με τη Ryanair.

(144) Επιπλέον, η Ryanair υπέβαλε σειρά υπομνημάτων που συνέταξε η Oxera, καθώς και ανάλυση που εκπόνησε ο καθηγητής Damien P. McLoughlin.

Υπόμνημα 1 της Oxera — Προσδιορισμός της αγοραίας τιμής αναφοράς κατά την ανάλυση συγκρίσιμων αερολιμένων ενόψει των ελέγχων του κριτηρίου του ΙΕΟΑ. Υποθέσεις κρατικών ενισχύσεων που αφορούν τη Ryanair, υπόμνημα που συνέταξε η Oxera για τη Ryanair στις 9 Απριλίου 2013

(145) Η Oxera εκτιμά ότι η μέθοδος της Επιτροπής που συνίσταται στο να αποδέχεται ως συγκρίσιμους αερολιμένες μόνον αυτούς που βρίσκονται στην ίδια ζώνη επιρροής με αυτή του αερολιμένα που αποτέλεσε αντικείμενο της έρευνας είναι εσφαλμένη.

(146) Η Oxera ισχυρίστηκε ότι οι αγοραίες τιμές αναφοράς που ελήφθησαν από συγκρίσιμους αερολιμένες δεν επηρεάζονται από τις κρατικές ενισχύσεις προς γειτονικούς αερολιμένες. Επομένως, είναι δυνατό να εκτιμηθεί με αξιόπιστο τρόπο μια αγοραία αξία αναφοράς κατά τον έλεγχο του κριτηρίου του ΙΕΟΑ.

(147) Αυτό συμβαίνει διότι: α) οι συγκριτικές αναλύσεις χρησιμοποιούνται ευρέως κατά τον έλεγχο του κριτηρίου του ΙΕΟΑ και σε άλλους τομείς εκτός από τις κρατικές ενισχύσεις· β) οι επιχειρήσεις αλληλοεπηρεάζονται κατά τη λήψη των αποφάσεών τους μόνο στο μέτρο που τα προϊόντα τους είναι υποκατάστατα ή συμπληρωματικά· γ) οι αερολιμένες εντός της ίδιας ζώνης επιρροής δεν ανταγωνίζονται κατ' ανάγκη μεταξύ τους, και οι συγκρίσιμοι αερολιμένες που χρησιμοποιούνται στις υποβληθείσες εκθέσεις αντιμετωπίζουν περιορισμένο μόνον ανταγωνισμό από κρατικούς αερολιμένες εντός των αντίστοιχων ζωνών επιρροής τους [κάτω του 1/3 των εμπορικών αερολιμένων εντός των ζωνών επιρροής των συγκρίσιμων αερολιμένων είναι εξ ολοκλήρου κρατικοί, και κανένας εξ αυτών δεν αποτέλεσε αντικείμενο έρευνας στο πλαίσιο κρατικών ενισχύσεων (σύμφωνα με στοιχεία του Απριλίου του 2013)]· δ) ακόμη και όταν οι συγκρίσιμοι αερολιμένες αντιμετωπίζουν ανταγωνισμό από κρατικούς αερολιμένες στην ίδια ζώνη επιρροής, ενδέχεται να υπάρχουν λόγοι ώστε να θεωρηθεί ότι η συμπεριφορά τους είναι σύμφωνη με την αρχή του ΙΕΟΑ (π.χ. εάν ο ιδιωτικός τομέας κατέχει σημαντική συμμετοχή ή η διαχείριση του αερολιμένα ασκείται από ιδιωτικό φορέα)· ε) οι αερολιμένες ΙΕΟΑ δεν καθορίζουν τιμές χαμηλότερες του πρόσθετου κόστους.

Υπόμνημα 2 της Oxera — Αρχές που διέπουν την ανάλυση της αποδοτικότητας κατά τη διάρκεια των ελέγχων με βάση την αρχή του ΙΕΟΑ. Υποθέσεις κρατικών ενισχύσεων που αφορούν τη Ryanair, υπόμνημα που συνέταξε η Oxera για τη Ryanair στις 9 Απριλίου 2013

(148) Η Oxera προέβαλε το επιχείρημα ότι η ανάλυση της αποδοτικότητας που εκπόνησε η ίδια στις εκθέσεις της που υποβλήθηκαν στην Επιτροπή τηρεί τις αρχές που θα υιοθετούσε ένας συνετός επενδυτής του ιδιωτικού τομέα και αντικατοπτρίζει τη μέθοδο που προκύπτει από την προηγούμενη πρακτική της Επιτροπής.

(149) Οι αρχές που διέπουν την ανάλυση της αποδοτικότητας είναι οι εξής: α) η αξιολόγηση θα έπρεπε να γίνεται σταδιακά· β) δεν θα ήταν υποχρεωτικό να υπάρχει εκ των προτέρων επιχειρηματικό σχέδιο· γ) στην περίπτωση ενός μη κορεσμένου αεροδρομίου, η μέθοδος του ενιαίου ταμείου θα ήταν η κατάλληλη μέθοδος τιμολόγησης· δ) θα έπρεπε να λαμβάνονται υπόψη μόνο τα εισοδήματα που συνδέονται με την οικονομική δραστηριότητα του αερολιμένα· ε) θα έπρεπε να λαμβάνονται υπόψη η συνολική διάρκεια της συμφωνίας καθώς και οι ενδεχόμενες παρατάσεις· στ) οι μελλοντικές χρηματοδοτικές ροές θα έπρεπε να προεξοφλούνται με σκοπό να αξιολογηθεί η αποδοτικότητα των συμφωνιών· ζ) η πρόσθετη αποδοτικότητα που αποφέρουν οι συμφωνίες που έχει συνάψει η Ryanair με τους αερολιμένες θα έπρεπε να αξιολογηθεί με βάση τις εκτιμήσεις για τον εσωτερικό συντελεστή απόδοσης ή με βάση μετρήσεις που βασίζονται στην καθαρή παρούσα αξία.

Ανάλυση του καθηγητή Damien P. McLoughlin — Ανάπτυξη εμπορικού σήματος: γιατί και πώς οι λιγότερο γνωστοί αερολιμένες πρέπει να επενδύσουν στο μάρκετινγκ, ανάλυση που εκπονήθηκε για λογαριασμό της Ryanair στις 10 Απριλίου 2013

(150) Σκοπός του εν λόγω εγγράφου είναι να καθοριστεί το εμπορικό σκεπτικό που διέπει τις αποφάσεις των περιφερειακών αερολιμένων για την αγορά διαφημιστικών υπηρεσιών στον δικτυακό τόπο Ryanair.com από την AMS.

(151) Στο έγγραφο διατυπώνεται ο ισχυρισμός ότι υπάρχει μεγάλος αριθμός πολύ ισχυρών, ευρέως γνωστών και συνήθως χρησιμοποιούμενων αερολιμένων. Οι ασθενέστεροι ανταγωνιστές πρέπει να ξεπεράσουν τη στατική αγοραστική συμπεριφορά των καταναλωτών προκειμένου να διασφαλίσουν την επέκταση της επιχειρηματικής τους δραστηριότητας. Οι μικρότεροι περιφερειακοί αερολιμένες πρέπει να αναζητήσουν τρόπους ώστε να προβάλλουν σε μόνιμη βάση το εμπορικό σήμα τους σε όσο το δυνατόν ευρύτερο κοινό. Οι παραδοσιακές μορφές διαφημιστικής προβολής προϋποθέτουν δαπάνες οι οποίες υπερβαίνουν τους πόρους τους.

Υπομνήματα 3 και 4 της Oxera που εκπονήθηκαν στις 17 και 31 Ιανουαρίου 2014 — Πώς πρέπει να αντιμετωπίζονται οι συμφωνίες της AMS κατά την ανάλυση αποδοτικότητας στο πλαίσιο του ελέγχου του κριτηρίου του ΙΕΟΑ;

(152) Η Ryanair υπέβαλε επιπρόσθετες εκθέσεις που κατάρτισε η εταιρεία παροχής συμβουλευτικών υπηρεσιών Oxera. Στις εν λόγω εκθέσεις, η Oxera εξέτασε τις αρχές που θα πρέπει, σύμφωνα με την άποψη της αεροπορικής εταιρείας, να λαμβάνονται υπόψη στο πλαίσιο του ελέγχου του κριτηρίου του ΙΕΟΑ κατά την ανάλυση της αποδοτικότητας, αφενός, των συμφωνιών αερολιμενικών υπηρεσιών μεταξύ της Ryanair και αερολιμένων και, αφετέρου, των συμφωνιών υπηρεσιών μάρκετινγκ μεταξύ της AMS και των ίδιων αερολιμένων (25). Η Ryanair τόνισε ότι οι εκθέσεις αυτές δεν μεταβάλλουν κατά κανένα τρόπο τη θέση της εταιρείας που διατυπώθηκε ανωτέρω ότι οι συμφωνίες αερολιμενικών υπηρεσιών και οι συμφωνίες υπηρεσιών μάρκετινγκ θα πρέπει να εξετάζονται στο πλαίσιο χωριστών ελέγχων του κριτηρίου του ΙΕΟΑ.

(153) Από τις εκθέσεις προέκυψε ότι τα κέρδη που παράγονται από την AMS θα πρέπει να συμπεριλαμβάνονται ως έσοδα σε κοινή ανάλυση σχετικά με την αποδοτικότητα, ενώ οι δαπάνες της AMS θα πρέπει να ενσωματώνονται στο κόστος. Προς τον σκοπό αυτό, στις εκθέσεις προτάθηκε η εφαρμογή μεθοδολογίας βάσει των ταμειακών ροών στην κοινή ανάλυση της αποδοτικότητας, η οποία συνεπάγεται τη δυνατότητα αντιμετώπισης των δαπανών των αερολιμένων για την AMS ως πρόσθετων λειτουργικών δαπανών.

(154) Στις εκθέσεις δόθηκε έμφαση στο γεγονός ότι οι δραστηριότητες μάρκετινγκ συμβάλλουν στη δημιουργία και στη στήριξη της αξίας του εμπορικού σήματος, το οποίο συνδράμει στην παραγωγή αποτελεσμάτων και οφελών όχι μόνο κατά τη διάρκεια της σύμβασης, αλλά και μετά τη λήξη της. Αυτό συμβαίνει ιδίως σε περιπτώσεις όπου, λόγω του γεγονότος ότι η Ryanair έχει συνάψει συμφωνία με τον συγκεκριμένο αερολιμένα, εγκαθίστανται στον αερολιμένα και άλλες αεροπορικές εταιρείες, με αποτέλεσμα να προσελκύονται περισσότερα καταστήματα στον αερολιμένα και να παράγονται, συνεπώς, περισσότερα έσοδα από μη αεροναυτικές δραστηριότητες για τον αερολιμένα. Κατά την άποψη της Ryanair, εάν η Επιτροπή προβαίνει σε κοινή ανάλυση της αποδοτικότητας, τα εν λόγω οφέλη πρέπει να λαμβάνονται υπόψη με την αντιμετώπιση των δαπανών της AMS ως πρόσθετων λειτουργικών δαπανών, αφαιρουμένων των πληρωμών προς την AMS.

(155) Επιπλέον, η Ryanair φρονεί ότι στις προβλέψεις των πρόσθετων κερδών κατά τη λήξη της συμφωνίας αερολιμενικών υπηρεσιών θα πρέπει να συμπεριλαμβάνεται μια τελική αξία, ώστ