Γνώμη του Συμβουλίου

της 9ης Μαρτίου 2004

σχετικά με το επικαιροποιημένο πρόγραμμα σταθερότητας της Ισπανίας, 2003-2007

(2004/C 68/01)

ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,

Έχοντας υπόψη:

τη συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας,

τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1466/97 του Συμβουλίου της 7ης Ιουλίου για την ενίσχυση της εποπτείας της δημοσιονομικής κατάστασης και την εποπτεία και το συντονισμό των οικονομικών πολιτικών(1) και ιδίως το άρθρο 5 παράγραφος 3,

τη σύσταση της Επιτροπής, έπειτα από διαβουλεύσεις με την Οικονομική και Δημοσιονομική Επιτροπή,

ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΑΚΟΛΟΥΘΗ ΓΝΩΜΗ:

Στις 9 Μαρτίου 2003 το Συμβούλιο εξέτασε το επικαιροποιημένο πρόγραμμα σταθερότητας της Ισπανίας, το οποίο καλύπτει την περίοδο 2003-2007. Το επικαιροποιημένο πρόγραμμα ανταποκρίνεται σε μεγάλο βαθμό στις απαιτήσεις του αναθεωρημένου "κώδικα δεοντολογίας όσον αφορά το περιεχόμενο και τη μορφή των προγραμμάτων σταθερότητας και σύγκλισης". Ωστόσο, το επικαιροποιημένο πρόγραμμα υποβλήθηκε έξι εβδομάδες μετά την παρέλευση της προθεσμίας που προβλέπει ο κώδικας δεοντολογίας, χωρίς εμφανή λόγο.

Η δημοσιονομική στρατηγική του επικαιροποιημένου προγράμματος, η οποία έχει παραμείνει στην ουσία αμετάβλητη σε σχέση με το προηγούμενο πρόγραμμα, αποσκοπεί στη διατήρηση των δημόσιων οικονομικών σε υγιή κατάσταση η οποία, σύμφωνα με τον ορισμό, ισοδυναμεί με σχεδόν ισοσκελισμένη ή πλεονασματική δημοσιονομική θέση. Προς τον σκοπό αυτό, το πρόγραμμα προβλέπει τη διατήρηση του δείκτη εσόδων και δαπανών πλην των πληρωμών τόκων προς το ΑΕΠ σε σταθερά επίπεδα καθ' όλη την περίοδο του προγράμματος, δηλαδή σε 40 % και 37,4 % αντίστοιχα, λαμβάνοντας υπόψη κάποια αύξηση του μεριδίου των κεφαλαιουχικών δαπανών και αντίστοιχη μείωση του μεριδίου των τρεχουσών δαπανών. Τα πρωτογενή πλεονάσματα που προκύπτουν αντιστοιχούν σε σχεδόν ισοσκελισμένη ή πλεονασματική θέση επί του συνολικού αποτελέσματος και σε σταθερή υποχώρηση του δείκτη χρέους, που προβλέπεται να μειωθεί από 51,8 % του ΑΕΠ το 2003 σε 43,8 % του ΑΕΠ το 2007.

Το επικαιροποιημένο πρόγραμμα προβλέπει ότι η αύξηση του πραγματικού ΑΕΠ θα παρουσιάσει ανάκαμψη από 2,3 % το 2003 σε 3 % από το 2004 και μετά. Η απασχόληση αναμένεται ότι θα ενισχυθεί από 1,8 % το 2003 σε κάτι παραπάνω από 2 % κατά μέσο όρο κατά την περίοδο του προγράμματος. Ο πληθωρισμός με βάση τον αποπληθωριστή ιδιωτικής κατανάλωσης προβλέπεται ότι θα μειωθεί από 3,2 % το 2003 σε 2,7 % το 2004 και ότι κατόπιν θα σταθεροποιηθεί σε 2,4 %. Βάσει των διαθέσιμων πληροφοριών το μακροοικονομικό σενάριο στο οποίο στηρίζεται το επικαιροποιημένο πρόγραμμα φαίνεται ρεαλιστικό. Συγκεκριμένα, ο μεσοπρόθεσμος ρυθμός ανάπτυξης της οικονομίας ανταποκρίνεται, εν γένει, στην επικρατούσα εκτίμηση όσον αφορά τη δυνητική ανάπτυξη.

Μετά το πλεόνασμα που υπολογίζεται για το 2003 το επικαιροποιημένο πρόγραμμα διατηρεί τον στόχο της ισοσκέλισης το 2004 και προβλέπει μικρά, αυξανόμενα πλεονάσματα για τα υπόλοιπα έτη (0,1 %, 0,2 % και 0,3 % του ΑΕΠ για τα έτη 2005, 2006 και 2007, αντίστοιχα) σε συμφωνία με παλαιότερες προβλέψεις. Σε κυκλικά προσαρμοσμένους όρους, βάσει των υπολογισμών των υπηρεσιών της Επιτροπής, το πλεόνασμα μειώνεται κατά μισή εκατοστιαία μονάδα σε 0,1 % του ΑΕΠ το 2004. Αυτό αντικατοπτρίζει το καλύτερο από το αναμενόμενο αποτέλεσμα που υπολογίσθηκε για το 2003 και τη διατήρηση του στόχου του προηγούμενου έτους για ισοσκέλιση του προϋπολογισμού. Για το υπόλοιπο της περιόδου του προγράμματος, το κυκλικά προσαρμοσμένο αποτέλεσμα του προϋπολογισμού βελτιώνεται κατά 0,2 % σε πλεόνασμα 0,3 % του ΑΕΠ το 2007.

Οι δημοσιονομικοί στόχοι που παρουσιάζει το πρόγραμμα ανταποκρίνονται σε μια σχεδόν ισοσκελισμένη ή πλεονασματική θέση για καθένα από τα έτη του προγράμματος. Οι κίνδυνοι μπορούν να θεωρηθούν ισορροπημένοι: οι στόχοι και, ειδικότερα, η ισοσκέλιση του προϋπολογισμού για το 2004, φαίνονται επιφυλακτικοί και μπορεί να επιτευχθούν με το παραπάνω, με αποτέλεσμα να δημιουργηθούν περιθώρια ελιγμών σε περίπτωση λιγότερο θετικών οικονομικών εξελίξεων. Συνεπώς, ο δημοσιονομικός προσανατολισμός μπορεί να θεωρηθεί ικανός να διασφαλίσει τη διατήρηση του στόχου του Συμφώνου σταθερότητας και ανάπτυξης για σχεδόν ισοσκελισμένη ή πλεονασματική δημοσιονομική θέση για ολόκληρη την περίοδο που καλύπτει το πρόγραμμα. Για τους ίδιους λόγους, προβλέπει, επίσης, επαρκές περιθώριο ασφαλείας ώστε το έλλειμμα να μην υπερβεί το ανώτατο όριο του 3 % του ΑΕΠ.

Βάσει των τρεχουσών πολιτικών, όπως αντικατοπτρίζονται στην κατάσταση των δημόσιων οικονομικών και την μεσοπρόθεσμη εξέλιξή τους σύμφωνα με το πρόγραμμα καθώς και στις μακροπρόθεσμες προβλέψεις του προγράμματος όσον αφορά τις δαπάνες που σχετίζονται με τη γήρανση του πληθυσμού, η Ισπανία φαίνεται ότι είναι σε αρκετά καλή θέση ώστε να αντεπεξέλθει στο δημοσιονομικό κόστος που συνεπάγεται η γήρανση του πληθυσμού. Ωστόσο, αν ληφθούν υπόψη οι κίνδυνοι που περιβάλλουν τέτοιες μακροπρόθεσμες προβλέψεις όσον αφορά τις δαπάνες και η μεγάλη αύξηση των συνταξιοδοτικών δαπανών που προβλέπεται για τον πολύ μακροπρόθεσμο χρονικό ορίζοντα, οι τρέχουσες πολιτικές πρέπει να συμπληρωθούν με μέτρα για την πρόληψη της εμφάνισης μη διατηρήσιμων τάσεων και, συγκεκριμένα, την πλήρη μεταρρύθμιση του συστήματος συντάξεων, σύμφωνα με τις συστάσεις της πολυμερούς συμφωνίας "Pacto de Toledo".

Οι οικονομικές πολιτικές, όπως αντικατοπτρίζονται στο επικαιροποιημένο πρόγραμμα, παρουσιάζουν ευρεία συνοχή προς τις συστάσεις των γενικών προσανατολισμών οικονομικής πολιτικής και ιδίως εκείνες που έχουν δημοσιονομικές επιπτώσεις. Ωστόσο, όσον αφορά τις συστάσεις για την αντιμετώπιση της πρόκλησης που αντιπροσωπεύει η διασφάλιση της μακροπρόθεσμης διατηρησιμότητας των δημόσιων οικονομικών ενόψει της γήρανσης του πληθυσμού, μολονότι πρόσφατα εφαρμόσθηκαν ορισμένα θετικά μέτρα, δεν έχουν ακόμη γίνει ενέργειες για την εφαρμογή μιας σοβαρής μεταρρύθμισης των συντάξεων.

(1) ΕΕ L 209 της 2.8.1997.