ΚΟΙΝΟΤΙΚΕΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ ΓΡΑΜΜΕΣ ΟΣΟΝ ΑΦΟΡΑ ΤΙΣ ΚΡΑΤΙΚΕΣ ΕΝΙΣΧΥΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΑΣΩΣΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΝΑΔΙΑΡΘΡΩΣΗ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΙΚΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ (94/C 368/05)

(Κείμενο που παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον ΕΟΧ)

1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ

1.1. Η ανάγκη για μια σφαιρική και σταθερή πολιτική στον τομέα των κρατικών ενισχύσεων στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα έχει αναγνωριστεί ευρέως τα τελευταία χρόνια. Το στρεβλωτικό αντίκτυπο των ενισχύσεων έχει αποκτήσει μεγαλύτερες διαστάσεις δεδομένου ότι άλλες στρεβλώσεις κυβερνητικής προέλευσης έχουν εξαλειφθεί και οι αγορές καθίστανται περισσότερο ανοικτές και ολοκληρωμένες. Για το λόγο αυτό, στην εσωτερική αγορά είναι σημαντικότερο παρά ποτέ να υπάρχει αυστηρός έλεγχος των κρατικών ενισχύσεων.

Μεσοπρόθεσμα η ενιαία αγορά αναμένεται να αποφέρει σημαντικά οφέλη με τη μορφή αυξανόμενης οικονομικής ανάπτυξης, μολονότι προς το παρόν η ανάπτυξη αναστέλλεται από την ύφεση. Η εν λόγω οικονομική ανάπτυξη ως τελικό αποτέλεσμα της ενιαίας αγοράς θα οφείλεται εν πολλοίς στις εκτεταμένες διαρθρωτικές αλλαγές που θα προκαλέσει στα κράτη μέλη. Μολονότι οι διαρθρωτικές αλλαγές είναι ευκολότερες σε μια ανθούσα οικονομία, ακόμη και σε περίοδο ύφεσης δεν θα ήταν σκόπιμο τα κράτη μέλη να ματαιώσουν ή να καθυστερήσουν αδικαιολόγητα τη διαδικασία της διαρθρωτικής προσαρμογής χορηγώντας επιδοτήσεις σε εταιρείες, οι οποίες στη νέα κατάσταση αγοράς θα έπρεπε να εξαφανιστούν ή να αναδιοργανωθούν. Οι ενισχύσεις αυτές θα μετέθεταν το βάρος των διαρθρωτικών αλλαγών σε άλλες αποτελεσματικότερες εταιρείες και θα ευνοούσαν έναν αγώνα δρόμου όσον αφορά τις επιχορηγήσεις. Οι επιχορηγήσεις όχι μόνο δεν επιτρέπουν στην Κοινότητα να επωφεληθεί πλήρως των πλεονεκτημάτων της ενιαίας αγοράς, αλλά μπορούν επίσης να επιβαρύνουν σοβαρά τους εθνικούς προϋπολογισμούς και κατ' αυτόν τον τρόπο να παρεμποδίσουν την οικονομική σύγκλιση.

1.2. Ωστόσο, υπάρχουν συνθήκες υπό τις οποίες οι κρατικές ενισχύσεις για τη διάσωση και την αναδιάρθρωση προβληματικών εταιρειών δικαιολογούνται. Για παράδειγμα, ενδέχεται να κριθούν απαραίτητες για λόγους περιφερειακής ή κοινωνικής πολιτικής, για τη διατήρηση μιας ανταγωνιστικής διάρθρωσης αγοράς σε περίπτωση που η εξαφάνιση εταιρειών θα μπορούσε να οδηγήσει στη δημιουργία μονοπωλίων ή ολιγοπωλίων και για τις ειδικές ανάγκες και το ευρύτερο οικονομικό όφελος του τομέα των μικρομεσαίων επιχειρήσεων (ΜΜΕ).

1.3. Η τελευταία φορά που η Επιτροπή παρουσίασε την πολιτική της όσον αφορά τις ενισχύσεις για την αναδιάρθρωση και τη διάσωση προβληματικών επιχειρήσεων ήταν το 1979 στην 8η έκθεση επί της πολιτικής ανταγωνισμού (1). Η πολιτική αυτή επικροτήθηκε επανειλημμένα από το Δικαστήριο των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων (2).

Ωστόσο, για τους λόγους που αναφέρονται στην παράγραφο 1.1 ανωτέρω, η υλοποίηση της ενιαίας αγοράς απαιτεί την επανεξέταση και τον εκσυγχρονισμό της εν λόγω πολιτικής. Επιπλέον, η πολιτική αυτή πρέπει να προσαρμοστεί κατά τρόπο που να λαμβάνει υπόψη το στόχο της οικονομικής και κοινωνικής συνοχής (3) και να αποσαφηνιστεί υπό το πρίσμα των εξελίξεων στις πολιτικές όσον αφορά τις κυβερνητικές εισφορές κεφαλαίου (4), τις χρηματικές μεταβιβάσεις σε δημόσιες επιχειρήσεις (5), και τις ενισχύσεις για τις ΜΜΕ (6).

2. ΟΡΙΣΜΟΙ ΚΑΙ ΠΕΔΙΟ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΤΩΝ ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΩΝ ΓΡΑΜΜΩΝ

2.1. Ορισμός των ενισχύσεων διάσωσης και αναδιάρθρωσης

Οι ενισχύσεις για τη διάσωση και την αναδιάρθρωση των εταιρειών εξετάζονται από κοινού, διότι και στις δύο περιπτώσεις η κυβέρνηση αντιμετωπίζει μία προβληματική εταιρεία η οποία δεν είναι σε θέση να εξυγιανθεί με ίδιους πόρους ή συγκεντρώνοντας τα κεφάλαια που χρειάζεται από μετόχους ή μέσω δανεισμού, και διότι η ενίσχυση και η αναδιάρθρωση αποτελούν συχνά δύο μέρη, μολονότι σαφώς διαφορετικά, μιας ενιαίας πράξης. Η χρηματοοικονομική αδυναμία των εταιρειών που λαμβάνουν ενισχύσεις διάσωσης ή αναδιάρθρωσης από τις κυβερνήσεις τους, οφείλεται κατά κανόνα σε πενιχρή παρελθούσα απόδοση και ισχνές μελλοντικές προοπτικές. Τα τυπικά συμπτώματα είναι η μειούμενη αποδοτικότητα ή το αυξανόμενο μέγεθος των ζημιών, ο φθίνων κύκλος εργασιών, η μεγέθυνση των αποθεμάτων, το πλεονάζον παραγωγικό δυναμικό, η μείωση των εσόδων, η κλιμάκωση των χρεών, η άνοδος των επιβαρύνσεων τόκου και η χαμηλή καθαρή αξία του ενεργητικού. Σε σοβαρές περιπτώσεις η εταιρεία ενδέχεται να έχει ήδη καταστεί αφερέγγυα ή να βρίσκεται σε εκκαθάριση.

Δεν είναι δυνατόν να θεσπιστεί μια καθολική και συγκεκριμένη σειρά χρηματοοικονομικών παραμέτρων που να καθορίζουν εάν η ενίσχυση προς μία εταιρεία προορίζεται για διάσωση ή για αναδιάρθρωση. Ωστόσο, οι δύο καταστάσεις παρουσιάζουν βασικές διαφορές.

Μια ενίσχυση διάσωσης διατηρεί προσωρινά τη θέση της εταιρείας η οποία αντιμετωπίζει μια σημαντική υποβάθμιση της οικονομικής της κατάστασης, που μεταφράζεται σε μια οξεία κρίση ρευστότητας ή τεχνική αφερεγγυότητα, μέχρι να μπορέσει η εταιρεία να αναλύσει τις περιστάσεις που προκαλούν τα προβλήματά της και να επεξεργαστεί το κατάλληλο σχέδιο για την εξυγίανση της κατάστασης. Με άλλα λόγια, οι ενισχύσεις διάσωσης δεν προσφέρουν παρά μόνο μια σύντομη ανάπαυλα, κατά κανόνα για διάστημα όχι μεγαλύτερο των έξι μηνών, από τα οικονομικά προβλήματα της εταιρείας ενώ αναζητείται μια μακροπρόθεσμη λύση.

Σε αντίθεση, η αναδιάρθρωση αποτελεί μέρος ενός εφικτού, συγκροτημένου και διεξοδικού προγράμματος για την αποκατάσταση της μακροπρόθεσμης βιωσιμότητας μιας εταιρείας. Η αναδιάρθρωση συνήθως περιλαμβάνει ένα ή περισσότερα από τα ακόλουθα στοιχεία: την αναδιοργάνωση και τον εξορθολογισμό των δραστηριοτήτων της εταιρείας σε μια αποτελεσματικότερη βάση που κατά κανόνα συνεπάγεται την εγκατάλειψη δραστηριοτήτων που δεν είναι πλέον βιώσιμες ή είναι ήδη ζημιογόνες, την αναδιάρθρωση των υπόλοιπων δραστηριοτήτων που μπορούν να καταστούν εκ νέου ανταγωνιστικές και, ενδεχομένως, την ανάπτυξη ή τη διαφοροποίηση νέων βιώσιμων δραστηριοτήτων. Η φυσική αναδιάρθρωση συνήθως πρέπει να συνοδεύεται από χρηματοοικονομική αναδιάρθρωση (εισφορές κεφαλαίου, μείωση του χρέους). Τα σχέδια αναδιάρθρωσης λαμβάνουν υπόψη, μεταξύ άλλων, τις συνθήκες που προκάλεσαν τα προβλήματα της εταιρείας, τη ζήτηση και προσφορά στην αγορά για τα σχετικά προϊόντα καθώς και την αναμενόμενη εξέλιξη τους και τα ειδικά αδύνατα και δυνατά σημεία της εταιρείας. Τα εν λόγω σχέδια επιτρέπουν την ομαλή μετάβαση της εταιρείαςσε μια νέα διάρθρωση που θα της προσφέρει βιώσιμες μακροπρόθεσμες προοπτικές και θα της επιτρέψει να αναπτύξει τις δραστηριότητες της βασιζόμενη σε ίδιους πόρους χωρίς να χρειάζεται περαιτέρω κρατική βοήθεια.

2.2. Τομεακό φάσμα

Η Επιτροπή όσον αφορά τις ενισχύσεις διάσωσης και αναδιάρθρωσης ακολουθεί τη γενική προσέγγιση που παρατίθεται στις κατευθυντήριες γραμμές σε όλους τους τομείς. Ωστόσο, σε τομείς που υπόκεινται σε ειδικούς κοινοτικούς κανόνες για τις κρατικές ενισχύσεις, οι κατευθυντήριες γραμμές θα εφαρμοστούν μόνο στο βαθμό που συμβιβάζονται με τους εν λόγω ειδικούς κανόνες. Επί του παρόντος, υπάρχουν ειδικοί κανόνες όσον αφορά τις ενισχύσεις στη γεωργία, την αλιεία, τη χαλυβουργία, τις ναυπηγικές εργασίες, την κλωστοϋφαντουργία και τα είδη ένδυσης, τις συνθετικές ίνες, την αυτοκινητοβιομηχανία, τις μεταφορές και τη βιομηχανία άνθρακα. Στο γεωργικό τομέα η εφαρμογή των ειδικών κανόνων της Επιτροπής για τις ενισχύσεις διάσωσης και αναδιάρθρωσης σε μεμονωμένους αποδέκτες είναι στη διακριτική ευχέρεια του ενδιαφερόμενου κράτους μέλους ως εναλλακτική λύση στις παρούσες κατευθυντήριες γραμμές.

2.3. Εφαρμογή του άρθρου 92 παράγραφος 1 της συνθήκης ΕΚ

Για τους λόγους που αναφέρονται στην παράγραφο 1.1, οι κρατικές ενισχύσεις για τη διάσωση ή την αναδιάρθρωση προβληματικών εταιρειών τείνουν από τη φύση τους να στρεβλώνουν τον ανταγωνισμό και να θίγουν τις εμπορικές συναλλαγές μεταξύ των κρατών μελών. Για το λόγο αυτό, οι εν λόγω ενισχύσεις εμπίπτουν κατά κανόνα στο πεδίο εφαρμογής του άρθρου 92 παράγραφος 1 της συνθήκης ΕΚ και μπορούν να εξαιρεθούν.

Η μόνη γενική εξαίρεση αφορά ενισχύσεις των οποίων το ποσό είναι τόσο μικρό που δεν κινδυνεύουν να επηρεάσουν σημαντικά τις εμπορικές συναλλαγές μεταξύ των κρατών μελών. Πρόκειται για το όριο de minimis το οποίο καθορίστηκε σε 50 000 Ecu για κάθε μια από τις δύο ευρείες κατηγορίες δαπανών (επενδύσεις και άλλες δαπάνες) από όλες τις πηγές και στο πλαίσιο οποιουδήποτε καθεστώτος άνω των τριών ετών (7). Η διευκόλυνση de minimis δεν ισχύει στους τομείς που διέπονται από ειδικούς κοινοτικούς κανόνες για τις κρατικές ενισχύσεις (8).

Οι ενισχύσεις αναδιάρθρωσης μπορούν να λάβουν πολλές μορφές, όπως εισφορές κεφαλαίου, διαγραφή χρεών, δάνεια, επιδοτήσεις επιτοκίου, φοροαπαλλαγή ή απαλλαγή από τις εισφορές κοινωνικής ασφάλισης και εγγυήσεις δανείου. Ωστόσο, οι ενισχύσεις διάσωσης περιορίζονται σε δάνεια με επιτόκια αγοράς ή εγγυήσεις δανείου (βλέπε παράγραφο 3.1 κατωτέρω). Η πηγή της ενίσχυσης μπορεί να είναι οποιοδήποτε κυβερνητικό επίπεδο, κεντρικό, περιφερειακό ή τοπικό, και οποιαδήποτε «δημόσια επιχείρηση», όπως ορίζεται στο άρθρο 2 της οδηγίας 1980 για τη διαφάνεια των χρηματοοικονομικών σχέσεων μεταξύ των κρατών μελών και των δημόσιων επιχειρήσεων (9). Για παράδειγμα, οι ενισχύσεις διάσωσης ή αναδιάρθρωσης μπορούν να προέρχονται από δημόσιες εταιρείες χαρτοφυλακίου ή επενδύσεων (10).

Η μέθοδος που χρησιμοποιεί η Επιτροπή για να κρίνει σε ποιες περιπτώσεις οι κυβερνητικές εισφορές νέου κεφαλαίου σε εταιρείες, οι οποίες είτε ανήκουν ήδη στο κράτος είτε περιέρχονται στην πλήρη ή τη μερική κυριότητά του ως αποτέλεσμα της εν λόγω πράξης, περιέχουν στοιχείο ενίσχυσης, παρατίθεται στην ανακοίνωση του 1984 (11). Η εν λόγω μέθοδος βελτιώθηκε και επεκτάθηκε σε άλλες μορφές ενίσχυσης προς τις δημόσιες εταιρείες στην ανακοίνωση του 1993 (12). Το εφαρμοζόμενο κριτήριο βασίζεται στην αρχή του «ιδιώτη επενδυτή». Αυτό σημαίνει ότι εάν ένας σώφρων ιδιώτης επενδυτής ο οποίος αναπτύσσει δραστηριότητες σε μία οικονομία αγοράς θα διέθετε τα χρηματοδοτικά μέσα, τότε η παροχή ή εγγύηση κονδυλίων σε μία εταιρεία δεν συνιστά ενίσχυση.

Ωστόσο, όταν το κράτος χορηγεί ή εγγυάται κονδύλια προς μία εταιρεία η οποία είναι σε δύσκολη χρηματοοικονομική θέση, υπάρχει πιθανότητα η μεταβίβαση χρηματοοικονομικών πόρων να περιέχει στοιχείο κρατικής ενίσχυσης. Κατά συνέπεια, οι πράξεις αυτού του είδους πρέπει να ανακοινώνονται εκ των προτέρων στην Επιτροπή, σύμφωνα με το άρθρο 93 παράγραφος 3 (13). Η πιθανότητα ενίσχυσης είναι πολύ μεγάλη όταν ο βιομηχανικός τομέας ως σύνολο αντιμετωπίζει δυσκολίες ή πάσχει από πλεονάζον παραγωγικό δυναμικό.

Η εκτίμηση των ενισχύσεων διάσωσης ή αναδιάρθρωσης δεν επηρεάζεται από αλλαγές στην ιδιοκτησία της ενισχυόμενης επιχείρησης. Αυτό σημαίνει ότι δεν είναι δυνατόν να αποφευχθεί ο έλεγχος μεταβιβάζοντας την επιχείρηση σε άλλο νομικό πρόσωπο ή ιδιοκτήτη.

2.4. Βάση της εξαίρεσης

Το άρθρο 92 παράγραφοι 2 και 3 της συνθήκης ΕΚ προβλέπει τη δυνατότητα εξαίρεσης για τις ενισχύσεις που εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του άρθρου 92 παράγραφος 1. Η μόνη βάση για την εξαίρεση ενισχύσεων διάσωσης ή αναδιάρθρωσης προβληματικών εταιρειών - εκτός από τις περιπτώσεις θεομηνίας ή άλλων έκτακτων γεγονότων που εξαιρούνται από το άρθρο 92 παράγραφος 2 στοιχείο β) και δεν καλύπτονται εν προκειμένω, και, στο βαθμό που ισχύει το άρθρο 92 παράγραφος 2 στοιχείο γ), τις ενισχύσεις στη Γερμανία που ενδέχεται να καλύπτονται από την παρούσα διάταξη - είναι το άρθρο 92 παράγραφος 3 στοιχείο γ). Βάσει της διάταξης αυτής η Επιτροπή έχει τη δυνατότητα να εγκρίνει «ενισχύσεις για την προώθηση της αναπτύξεως ορισμένων οικονομικών δραστηριοτήτων . . . εφόσον δεν αλλοιώνουν τους όρους των συναλλαγών κατά τρόπο που θα αντέκειτο προς το κοινό συμφέρον».

Η Επιτροπή θεωρεί ότι οι ενισχύσεις διάσωσης και αναδιάρθρωσης μπορούν να συμβάλλουν στην ανάπτυξη οικονομικών δραστηριοτήτων χωρίς να θίγουν τις συναλλαγές σε βάρος του κοινοτικού συμφέροντος, εφόσον τηρούνται οι όροι που παρατίθενται στο τμήμα 3 κατωτέρω, και συνεπώς θα εγκρίνει τη χορήγησή τους υπό αυτούς τους όρους. Σε περιπτώσεις που οι εταιρείες προς διάσωση ή αναδιάρθρωση είναι εγκατεστημένες σε ενισχυόμενες περιοχές, η Επιτροπή θα λάβει υπόψη της τους περιφερειακούς παράγοντες σύμφωνα με τα στοιχεία α) και γ) του άρθρου 92 παράγραφος 3, όπως περιγράφεται στην παράγραφο 3.2.3.

2.5. Υπάρχοντα καθεστώτα ενίσχυσης

Οι παρούσες κατευθυντήριες γραμμές δεν θίγουν τα καθεστώτα ενίσχυσης για τη διάσωση ή την αναδιάρθρωση προβληματικών επιχειρήσεων που έχουν ήδη εγκριθεί πριν τη δημοσίευση των κατευθυντήριων γραμμών. Ωστόσο, η Επιτροπή θα αναθεωρήσει τα εν λόγω ισχύοντα καθεστώτα βάσει του άρθρου 93 παράγραφος 1 της συνθήκης ΕΚ μέχρι την 31η Δεκεμβρίου 1995.

Επίσης, οι κατευθυντήριες γραμμές δεν θίγουν την εφαρμογή καθεστώτων ενίσχυσης που έχουν εγκριθεί για άλλους σκοπούς πλην της διάσωσης ή της αναδιάρθρωσης, όπως για παράδειγμα, την περιφερειακή ανάπτυξη ή την ανάπτυξη ΜΜΕ, υπό τον όρο ότι οι ενισχύσεις για διάσωση ή αναδιάρθρωση που χορηγούνται βάσει των εν λόγω καθεστώτων πληρούν τους όρους που η Επιτροπή έχει εγκρίνει για τα καθεστώτα.

3. ΓΕΝΙΚΟΙ ΟΡΟΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΓΚΡΙΣΗ ΕΝΙΣΧΥΣΕΩΝ

ΔΙΑΣΩΣΗΣ ΚΑΙ ΑΝΑΔΙΑΡΘΡΩΣΗΣ

3.1. Ενισχύσεις διάσωσης

Για να εγκριθούν από την Επιτροπή οι ενισχύσεις διάσωσης, όπως ορίζονται ανωτέρω, πρέπει να πληρούν τους όρους που έχει θεσπίσει η Επιτροπή το 1979 (14). Συγκεκριμένα, οι ενισχύσεις διάσωσης πρέπει:

- να αποτελούν βοήθεια ρευστότητας υπό τη μορφή εγγυήσεων δανείου ή δανείων με τα συνήθη εμπορικά επιτόκια,

- να περιορίζονται στο ποσό που απαιτείται για τη διατήρηση των δραστηριοτήτων της επιχείρησης (για παράδειγμα, να καλύπτουν τα μισθολογικά έξοδα και τις κανονικές προμήθειες),

- να καταβάλλονται μόνο για το διάστημα που απαιτείται (γενικά μέχρι 6 μήνες) (15) για να εκπονηθεί το απαραίτητο και εφικτό σχέδιο εξυγίανσης,

- να δικαιολογείται βάσει σοβαρών κοινωνικών προβλημάτων και να μην έχει αρνητικές συνέπειες στη βιομηχανική κατάσταση σε άλλα κράτη μέλη.

Ένας περαιτέρω όρος είναι ότι κατά κανόνα η ενίσχυση θα πρέπει να αποτελεί πράξη επιτελούμενη άπαξ. Οι επαναλαμβανόμενες ενισχύσεις διάσωσης που στην ουσία διατηρούν απλώς το status quo, αναβάλλουν το αναπόφευκτο και εν τω μεταξύ μεταθέτουν τα βιομηχανικά και κοινωνικά προβλήματα σε άλλους, αποτελεσματικότερους παραγωγούς και άλλα κράτη μέλη, γεγονός που είναι σαφώς ανεπίτρεπτο. Κατά συνέπεια, οι ενισχύσεις διάσωσης θα πρέπει κανονικά να χορηγούνται μία φορά για περιορισμένη χρονικά περίοδο κατά τη διάρκεια της οποίας μπορεί να εκτιμηθεί το μέλλον της εταιρείας.

Ενίσχυση διάσωσης δεν είναι απαραίτητο να χορηγείται σε μία δόση. Ενδέχεται να κριθεί σκόπιμη η καταβολή της ενίσχυσης σε περισσότερες δόσεις ανάλογα με την εκάστοτε εκτίμηση προκειμένου να ληφθούν υπόψη οι εξωτερικές συνθήκες που ενδέχεται να παρουσιάσουν απότομες διακυμάνσεις, ή ως κίνητρο για την πάσχουσα εταιρεία προκειμένου να λάβει τα απαραίτητα διορθωτικά μέτρα.

Κατά την εφαρμογή των προαναφερθέντων όρων για τις ΜΜΕ η Επιτροπή θα λάβει υπόψη της τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά των επιχειρήσεων που ανήκουν σ' αυτήν την κατηγορία μεγέθους.

Η έγκριση των ενισχύσεων διάσωσης δεν προδικάζει την έγκριση ενισχύσεων βάσει σχεδίου αναδιάρθρωσης, το οποίο θα πρέπει να εκτιμηθεί ξεχωριστά.

3.2. Ενισχύσεις αναδιάρθρωσης

3.2.1. Βασική προσέγγιση

Οι ενισχύσεις αναδιάρθρωσης προκαλούν ιδιαίτερες ανησυχίες όσον αφορά τον ανταγωνισμό, δεδομένου ότι ενδέχεται να μετατοπίσουν αδίκως το βάρος της διαρθρωτικής προσαρμογής και των κοινωνικών και βιομηχανικών προβλημάτων σε άλλους παραγωγούς οι οποίοι δεν χρειάζονται ενίσχυση και σε άλλα κράτη μέλη. Για το λόγο αυτό, οι ενισχύσεις αναδιάρθρωσης κατά γενικό κανόνα επιτρέπονται μόνο σε περιπτώσεις κατά τις οποίες μπορεί να αποδειχθεί ότι η έγκριση της ενίσχυσης αναδιάρθρωσης είναι προς το κοινοτικό συμφέρον. Αυτό είναι δυνατό μόνον εφόσον εφαρμόζονται αυστηρά κριτήρια και λαμβάνονται πλήρως υπόψη οι ενδεχόμενες στρεβλωτικές συνέπειες της ενίσχυσης.

3.2.2. Γενικοί όροι

Βάσει των ειδικών όρων για τις ενισχυόμενες περιοχές και τις ΜΜΕ που παρατίθενται κατωτέρω, η Επιτροπή για να εγκρίνει τη χορήγηση ενίσχυσης υπέρ σχεδίου αναδιάρθρωσης, θα πρέπει αυτό να πληροί όλους τους ακόλουθους γενικούς όρους:

i) Αποκατάσταση της βιωσιμότητας

Ο εκ των ων ουκ άνευ όρος για όλα τα σχέδια αναδιάρθρωσης είναι ότι πρέπει να αποκαθιστούν τη μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα και υγεία της εταιρείας εντός εύλογου χρονικού διαστήματος και βάσει ρεαλιστικών υποθέσεων όσον αφορά τους μελλοντικούς όρους λειτουργίας. Κατά συνέπεια, η ενίσχυση αναδιάρθρωσης πρέπει να σχετίζεται με ένα βιώσιμο σχέδιο αναδιάρθρωσης/εξυγίανσης το οποίο υποβάλλεται με όλες τις σχετικές λεπτομέρειες στην Επιτροπή. Το σχέδιο πρέπει να αποκαθιστά την ανταγωνιστικότητα της εταιρείας σε εύλογο χρονικό διάτημα. Η βελτίωση της βιωσιμότητας πρέπει να αποτελεί κυρίως απόρροια των εσωτερικών μέτρων που περιλαμβάνονται στο σχέδιο αναδιάρθρωσης και μπορεί μόνο να βασίζεται σε εξωτερικούς παράγοντες, όπως η αύξηση των τιμών και της ζήτησης, που δεν εξαρτώνται από την εταιρεία, εφόσον οι υποθέσεις της για την αγορά τυγχάνουν γενικής αποδοχής. Η επιτυχής αναδιάρθρωση θα πρέπει να συνεπάγεται την εγκατάλειψη διαρθρωτικά ζημιογόνων δραστηριοτήτων.

Για την εκπλήρωση του κριτήριου βιωσιμότητας, το σχέδιο αναδιάρθρωσης θα πρέπει να προσφέρει στην εταιρεία τη δυνατότητα να καλύψει όλα της τα έξοδα, συμπεριλαμβανομένης της υποτίμησης και των χρηματοοικονομικών επιβαρύνσεων και να προβλέπει μία ελάχιστη απόδοση επί του κεφαλαίου, ώστε, μετά την ολοκλήρωση της αναδιάρθρωσης, η εταιρεία να μην χρειάζεται περαιτέρω κρατικές ενσχύσεις και να αποκτήσει ανταγωνιστική αυτοδυναμία. Κατά συνέπεια, όπως και οι ενισχύσεις διάσωσης, οι ενισχύσεις αναδιάρθρωσης θα πρέπει, υπό κανονικές συνθήκες, να χορηγούνται μόνο μία φορά.

ii) Πρόληψη της αθέμιτης στρέβλωσης του ανταγωνισμού μέσω των ενισχύσεων

Ένας περαιτέρω όρος για τη χορήγηση ενισχύσεων αναδιάρθρωσης είναι ότι πρέπει να συνοδεύονται από μέτρα τα οποία θα αντισταθμίζουν στο βαθμό του δυνατού τις αρνητικές επιπτώσεις στους ανταγωνιστές. Ειδάλλως οι ενισχύσεις είναι αντίθετες προς το κοινό συμφέρον και δεν θεωρούνται επιλέξιμες για εξαίρεση βάσει του άρθρου 92 παράγραφος 3 στοιχείο γ).

Εάν, βάσει αντικειμενικής εκτίμησης της κατάστασης προσφοράς και ζήτησης, διαπιστωθεί ότι υπάρχει διαρθρωτικό πλεονάζον δυναμικό στη σχετική αγορά της Ευρωπαϊκής Κοινότητας που εξυπηρετείται από τον αποδέκτη, το σχέδιο αναδιάρθρωσης πρέπει να συμβάλει, σε βαθμό ανάλογο προς το ποσό της ληφθείσας ενίσχυσης, στην αναδιάρθρωση του βιομηχανικού τομέα που εξυπηρετεί τη σχετική αγορά στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα μειώνοντας κατά τρόπο αμετάκλητο το παραγωγικό δυναμικό. Μία μείωση θεωρείται αμετάκλητη όταν τα σχετικά πάγια στοιχεία καταστρέφονται, υποβαθμίζεται οριστικά η παραγωγική τους ικανότητα ή μετατρέπεται οριστικά η χρήση τους. Στην περίπτωση αυτή, η πώληση παραγωγικού δυναμικού σε ανταγωνιστές δεν επαρκεί, εκτός εάν η μονάδα πωλείται για να χρησιμοποιηθεί σε περιοχή από την οποία η συνεχιζόμενη λειτουργία των εγκαταστάσεων δεν θα έχει σημαντικές επιπτώσεις όσον αφορά την κατάσταση του ανταγωνισμού στην Κοινότητα.

Η αρχή της αναλογικής μείωσης του παραγωγικού δυναμικού μπορεί να εφαρμοστεί με μικρότερη αυστηρότητα όταν η εν λόγω μείωση ενδέχεται να προκαλέσει έκδηλη υποβάθμιση στη διάρθρωση της αγοράς, για παράδειγμα με τη δημιουργία μονοπωλίου ή ολιγοπωλίου.

Αντίθετα, όταν δεν υπάρχει διαρθρωτικό πλεονάζον παραγωγικό δυναμικό σε μια σχετική αγορά στην Κοινότητα που εξυπηρετείται από τον αποδέκτη, η Επιτροπή κανονικά δεν απαιτεί μείωση του παραγωγικού δυναμικού σε αντάλλαγμα της ενίσχυσης. Ωστόσο, πρέπει να εξασφαλιστεί ότι η ενίσχυση θα χρησιμοποιηθεί μόνο με σκοπό την αποκατάσταση της βιωσιμότητας της εταιρείας και ότι δεν θα επιτρέψει στον αποδέκτη κατά τη διάρκεια της εφαρμογής του σχεδίου αναδιάρθρωσης να επεκτείνει το παραγωγικό του δυναμικό παρά μόνο στο βαθμό που αυτό είναι απαραίτητο για την αποκατάσταση της βιωσιμότητας του, χωρίς να στρεβλώνει αδικαιολόγητα τον ανταγωνισμό. Για να είναι βέβαιη ότι η η ενίσχυση δεν στρεβλώνει τον ανταγωνισμό σε βαθμό αντίθετο προς το κοινό συμφέρον, η Επιτροπή ενδέχεται να επιβάλλει οποιουσδήποτε όρους και υποχρεώσεις που θα κρίνει απαραίτητους.

iii) Ενισχύσεις ανάλογες με τις δαπάνες και τα οφέλη της αναδιάρθρωσης

Το ποσό και η ένταση της ενίσχυσης πρέπει να περιορίζονται στο ελάχιστο δυνατό που απαιτείται για να καταστεί δυνατή η αναδιάρθρωση και πρέπει να σχετίζονται με τα προβλεπόμενα οφέλη από κοινοτική άποψη. Κατά συνέπεια, οι αποδέκτες της ενίσχυσης θα πρέπει κανονικά να συμβάλουν στο σχέδιο αναδιάρθρωσης χρησιμοποιώντας ίδιους πόρους ή εξωτερικές εμπορικές πηγές χρηματοδότησης. Για να περιορισθούν οι στρεβλωτικές συνέπειες, η μορφή υπό την οποία χορηγείται η ενίσχυση πρέπει να είναι τέτοια που να μην δημιουργεί στην εταιρεία πλεόνασμα μετρητών το οποίο θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί για επιθετικές δραστηριότητες στρέβλωσης της αγοράς ανεξάρτητες από τη διαδικασία αναδιάρθρωσης. Επίσης, η ενίσχυση δεν θα πρέπει να διατεθεί για τη χρηματοδότηση νέας επένδυσης που δεν απαιτείται για την αναδιάρθρωση. Οι ενισχύσεις για την χρηματοοικονομική αναδιάρθρωση δεν θα πρέπει να μειώνουν αδικαιολόγητα της χρηματοοικονομικές επιβαρύνσεις της εταιρείας.

Εάν η ενίσχυση χρησιμοποιείται για την παραγραφή χρεών που προέρχονται από παρελθούσες ζημίες, οποιεσδήποτε φορολογικές πιστώσεις που σχετίζονται με τις ζημίες πρέπει να εξαλειφθούν και να μην συμψηφιστούν με μελλοντικά κέρδη, πωληθούν ή μεταβιβαστούν σε τρίτους ενδιαφερόμενους, διότι στην περίπτωση αυτή η εταιρεία θα ελάμβανε δύο φορές την ενίσχυση.

iv) Πλήρης εφαρμογή του σχεδίου αναδιάρθρωσης και τήρηση των όρων

Η εταιρεία πρέπει να εφαρμόσει πλήρως το υποβληθέν σχέδιο αναδιάρθρωσης το οποίο ενέκρινε η Επιτροπή και πρέπει να εκπληρώσει όλες της υποχρεώσεις που καθορίζονται στην απόφαση της Επιτροπής. Ειδάλλως, με την επιφύλαξη τροποποίησης της αρχικής απόφασης ως αποτέλεσμα νέας κοινοποίησης από το κράτος μέλος, η Επιτροπή θα λάβει μέτρα για την επιστροφή της ενίσχυσης.

v) Παρακολούθηση και ετήσια έκθεση

Για την παρακολούθηση της εφαρμογής, της προόδου και της επιτυχίας του σχεδίου αναδιάρθρωσης η εταιρεία υποχρεούται να υποβάλει στην Επιτροπή λεπτομερείς ετήσιες εκθέσεις. Η ετήσια έκθεση θα πρέπει να περιέχει όλες τις σχετικές πληροφορίες που θα επιτρέψουν στην Επιτροπή να παρακολουθεί την εφαρμογή του συμφωνηθέντος σχεδίου αναδιάρθρωσης, την παραλαβή της ενίσχυσης από την εταιρεία, τη χρηματοοικονομική της θέση και την τήρηση των όρων ή υποχρεώσεων που καθορίζονται στην απόφαση της Επιτροπής με την οποία εγκρίνεται η ενίσχυση. Εάν παραστεί ιδιαίτερη ανάγκη για την έγκαιρη επιβεβαίωση ορισμένων καίριων πληροφοριών, όπως κλείσιμο, μειώσεις παραγωγικού δυναμικού κ.λπ., η Επιτροπή μπορεί να ζητήσει τη συχνότερη υποβολή εκθέσεων.

3.2.3. Όροι για τη χορήγηση ενισχύσεων αναδιάρθρωσης σε ενισχυόμενες περιοχές

Δεδομένου ότι η οικονομική και κοινωνική συνοχή αποτελεί πρωταρχικό στόχο της Κοινότητας βάσει του άρθρου 130 Α της συνθήκης ΕΚ και ότι απαιτούνται άλλες πολιτικές για την επίτευξη του εν λόγω στόχου βάσει του άρθρου 130 Β (16) η Επιτροπή πρέπει να λαμβάνει υπόψη της τις ανάγκες της περιφερειακής ανάπτυξης όταν καλείται να εκτιμήσει μια ενίσχυση αναδιάρθρωσης σε ενισχυόμενες περιοχές. Ωστόσο, το γεγονός ότι μία προβληματική εταιρεία είναι εγκατεστημένη σε ενισχυόμενη περιοχή δεν δικαιολογεί μια απόλυτα ανεκτική προσέγγιση όσον αφορά τις ενισχύσεις αναδιάρθρωσης. Η τακτική αυτή τόσο μεσοπρόθεσμα όσο και μακροπρόθεσμα δεν βοηθά μια περιοχή να αναζωογονήσει τεχνητά εταιρείες οι οποίες για διαρθρωτικούς ή άλλους λόγους είναι τελικά καταδικασμένες να χρεωκοπήσουν.

Επιπλέον, λαμβάνοντας υπόψη τους περιορισμένους κοινοτικούς και εθνικούς πόρους για την προώθηση της περιφερειακής ανάπτυξης, είναι προς το συμφέρον των περιφερειών να διαθέσουν τους εν λόγω πενιχρούς πόρους για να αναπτύξουν το ταχύτερο δυνατό βιώσιμες και ανθεκτικές στο χρόνο εναλλακτικές δραστηριότητες. Τέλος, οι στρεβλώσεις του ανταγωνισμού πρέπει να ελαχιστοποιηθούν ακόμη και σε περιπτώσεις ενίσχυσης εταιρειών σε ενισχυόμενες περιοχές.

Συνεπώς, τα κριτήρια που παρατίθενται στην παράγραφο 3.2.2 ανωτέρω ισχύουν εξίσου και στις ενισχυόμενες περιοχές, ακόμη και όταν λαμβάνονται υπόψη οι ανάγκες της περιφερειακής ανάπτυξης. Συγκεκριμένα, η αναδιάρθρωση πρέπει να έχει ως αποτέλεσμα μία οικονομικά βιώσιμη επιχείρηση η οποία θα συμβάλει στην πραγματική ανάπτυξη της περιοχής χωρίς να απαιτεί συνεχώς ενίσχυση. Συνεπώς, οι επαναλαμβανόμενες εισφορές ενίσχυσης δεν θα αντιμετωπιστούν με μεγαλύτερη επιείκεια απ' ό,τι στις μη ενισχυόμενες περιοχές. Ομοίως, τα σχέδια αναδιάρθρωσης πρέπει να ολοκληρώνονται και να παρακολουθούνται. Επίσης, για την πρόληψη αθέμιτων στρεβλώσεων του ανταγωνισμού η ενίσχυση πρέπει να είναι ανάλογη με τα έξοδα και τα οφέλη αναδιάρθρωσης. Ωστόσο, η Επιτροπή μπορεί να επιδείξει μεγαλύτερη ελαστικότητα όσον αφορά την απαίτηση για τη μείωση του παραγωγικού δυναμικού στην περίπτωση αγορών με διαρθρωτικό πλεονάζον δυναμικό. Εφόσον δικαιολογείται από ανάγκες περιφερειακής ανάπτυξης, η Επιτροπή θα απαιτεί μια μικρότερης κλίμακας μείωση του παραγωγικού δυναμικού για το σκοπό αυτό στις ενισχυόμενες περιοχές από ό,τι στις μη ενισχυόμενες και θα κάνει διάκριση μεταξύ των περιοχών που είναι επιλέξιμες για περιφερειακή ενίσχυση βάσει του άρθρου 92 παράγραφος 3 στοιχείο α) της συνθήκης και αυτών που είναι επιλέξιμες βάσει του άρθρου 92 παράγραφος 3 στοιχείο γ), λαμβάνοντας υπόψη τη μεγαλύτερη σοβαρότητα των περιφερειακών προβλημάτων στις πρώτες περιοχές.

Κάθε ενίσχυση για νέα επένδυση που δεν απαιτείται για την αναδιάρθρωση δεν πρέπει να υπερβαίνει τα όρια περιφερειακής ενίσχυσης που έχει εγκρίνει η Επιτροπή.

3.2.4. Ενίσχυση για την αναδιάρθρωση μικρομεσαίων επιχειρήσεων

Εφόσον τηρούνται τα αποδεκτά όρια όσον αφορά την ένταση της ενίσχυσης, οι ενισχύσεις για εταιρείες που ανήκουν στην κατηγορία των μικρομεσαίων, τείνουν να επηρεάζουν τους όρους των εμπορικών συναλλαγών λιγότερο από ό,τι οι ενισχύσεις για μεγάλες εταιρείες και οι ενδεχόμενες αρνητικές συνέπειες στον ανταγωνισμό είναι πιθανότερο να αντισταθμιστούν από τα οικονομικά οφέλη (17). Το ίδιο ισχύει και για τις ενισχύσεις αναδιάρθρωσης. Κατά συνέπεια, η Επιτροπή δικαιολογείται να τηρεί ανεκτικότερη στάση έναντι των ενισχύσεων αυτών όταν χορηγούνται σε ΜΜΕ.

Στους κοινοτικούς κανόνες για τις κρατικές ενισχύσεις στις μικρομεσαίες επιχειρήσεις (ΜΜΕ) (18), η Επιτροπή θέσπισε ενιαίο ορισμό της ΜΜΕ με σκοπό τον έλεγχο των κρατικών ενισχύσεων.

Ως «ΜΜΕ» ορίζεται η επιχείρηση η οποία:

- απασχολεί μέχρι 250 άτομα κατ' ανώτατο όριο και είτε

- έχει ετήσιο κύκλο εργασιών που δεν υπερβαίνει τα 20 εκατομμύρία Ecu είτε

- έχει συνολικό ισολογισμό που δεν υπερβαίνει τα 10 εκατομμύρια Ecu και

- στο κεφάλαιο της οποίας δεν συμμετέχει με ποσοστό που υπερβαίνει το 25 % μία ή περισσότερες επιχειρήσεις που δεν πληρούν τον ορισμό αυτό, πλην δημοσίων εταιρείων χαρτοφυλακίου, εταιρειών επιχειρηματικού κεφαλαίου ή, εφόσον δεν ασκείται έλεγχος, θεσμικών επενδυτών.

Για τη χορήγηση ενισχύσεων αναδιάρθρωσης η Επιτροπή δεν θα επιβάλλει στις ΜΜΕ τους ίδιους αυστηρούς όρους όπως για τις ενισχύσεις αναδιάρθρωσης μεγάλων εταιρειών, ιδίως όσον αφορά τις μειώσεις του παραγωγικού δυναμικού και τις υποχρεώσεις υποβολής έκθεσης.

3.2.5. Ενισχύσεις για την κάλυψη του κοινωνικού κόστους της αναδιάρθρωσης

Τα σχέδια αναδιάρθρωσης συνεπάγονται κανονικά μειώσεις ή εγκατάλειψη των προβληματικών δραστηριοτήτων. Η υποβάθμιση των δραστηριοτήτων της εταιρείας είναι συχνά απαραίτητη για να επιτευχθεί ο εξορθολογισμός και η αποτελεσματικότητά της, ανεξάρτητα από τις μειώσεις παραγωγικού δυναμικού που ενδέχεται να επιβληθούν ως όρος για τη χορήγηση της ενίσχυσης, σε περίπτωση που η εταιρεία πάσχει από διαρθρωτικό πλεονάζον δυναμικό. Ανεξάρτητα από το αίτιο που τα προκάλεσε, τα μέτρα αυτά οδηγούν γενικά σε μείωση του εργατικού δυναμικού της εταιρείας.

Η νομοθεσία των κρατών μελών ενδέχεται να προβλέπει γενικά καθεστώτα κοινωνικής ασφάλισης, βάσει των οποίων οι αποζημιώσεις απόλυσης και οι συντάξεις πρόωρης συνταξιοδότησης καταβάλλονται απευθείας στους απολυθέντες. Τα καθεστώτα αυτά δεν πρέπει να θεωρούνται ως κρατικές ενισχύσεις που εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του άρθρου 92 παράγραφος 1, στο βαθμό που το κράτος διευθετεί το θέμα με τους εργαζόμενους χωρίς τη συμμετοχή της εταιρείας.

Εκτός από την άμεση αποζημίωση λόγω απόλυσης και την πρόωρη συνταξιοδότηση, τα γενικά καθεστώτα κοινωνικής στήριξης είναι διαδεδομένα, βάσει των οποίων η κυβέρνηση καλύπτει το κόστος των αποζημιώσεων που η εταιρεία χορηγεί στους απολυθέντες εργαζόμενους και που υπερβαίνουν τις καταστατικές ή συμβατικές υποχρεώσεις της. Όταν τα καθεστώτα αυτά είναι γενικά διαθέσιμα, χωρίς τομεακούς περιορισμούς σε εργάτες που πληρούν προκαθορισμένους και αυτόματους όρους επιλεξιμότητας, τότε δεν θεωρούνται ότι συνιστούν ενίσχυση βάσει του άρθρου 92 παράγραφος 1 για εταιρείες υπό αναδιάρθρωση. Αντίθετα, εάν τα καθεστώτα χρησιμοποιούνται για να στηρίζουν την αναδιάρθρωση σε ειδικούς βιομηχανικούς τομείς, ενδέχεται να περιέχουν στοιχείο ενίσχυσης λόγω του επιλεκτικού τρόπου χρησιμοποίησής τους.

Οι υποχρεώσεις που έχει μία εταιρεία βάσει του εργατικού δικαίου ή των συλλογικών συμβάσεων με τα εργατικά σωματεία όσον αφορά τις αποζημιώσεις λόγω απόλυσης ή/και συντάξεις πρόωρης συνταξιοδότησης αποτελούν μέρος των συνήθων εξόδων μιας επιχέριησης τα οποία η εταιρεία πρέπει να καταβάλει από ίδιους πόρους. Κατά συνέπεια, κάθε κρατική εισφορά στα εν λόγω έξοδα πρέπει να θεωρείται ενίσχυση. Αυτό ισχύει ανεξάρτητα από το εάν οι πληρωμές πραγματοποιούνται άμεσα στην εταιρεία ή εάν χορηγούνται μέσω κυβερνητικού φορέα στους εργαζόμενους.

Η Επιτροπή αντιμετωπίζει θετικά τις ενισχύσεις αυτού του είδους, διότι αποφέρουν οικονομικά οφέλη τα οποία υπερβαίνουν τα συμφέροντα της ενδιαφερόμενης εταιρείας, διευκολύνοντας τη διαρθρωτική αλλαγή και μειώνοντας τα προβλήματα, και συχνά εξομοιώνουν μόνο τις διαφορετικές τις υποχρεώσεις που επιβάλλει στις εταιρείες η εθνική νομοθεσία.

Εκτός από την κάλυψη των αποζημιώσεων λόγω απόλυσης κια πρόωρης συνταξιοδότησης, η ενίσχυση καταβάλλεται συνήθως σε σχέση με μια ειδική περίπτωση αναδιάρθρωσης για την κατάρτιση, την παροχή συμβουλών και πρακτικής βοήθειας για την εξεύρεση εναλλακτικής απασχόλησης και την επανεγκατάσταση, και την παροχή επαγγελματικής κατάρτισης και βοήθειας για εργαζόμενους που επιθυμούν να ξεκινήσουν νέες επιχειρήσεις. Η Επιτροπή λαμβάνει συστηματικά ευνοϊκή θέση όσον αφορά τις ενισχύσεις αυτές.

Οι ενισχύσεις για κοινωνικά μέτρα αποκλειστικά προς όφελος των εργαζόμενων που απολύονται λόγω της αναδιάρθρωσης, δεν λαμβάνονται υπόψη για να καθοριστεί η κλίμακα μείωσης του παραγωγικού δυναμικού σύμφωνα με την παράγραφο 3.2.2. i) ανωτέρω.

4. ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ ΚΟΙΝΟΠΟΙΗΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΚΑΙ

ΕΠΑΝΕΞΕΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΩΝ

ΓΡΑΜΜΩΝ

4.1. Καθεστώτα για τη διάσωση ή την αναδιάρθρωση ΜΜΕ

Για τις ΜΜΕ που εμπίπτουν στον ορισμό της παραγράφου 3.2.4, η Επιτροπή είναι διατεθειμένη να επιτρέψει καθεστώτα ενίσχυσης για σκοπούς διάσωσης ή αναδιάρθρωσης. Αυτό θα συμβεί εντός της συνήθους περιόδου δύο μηνών από την παραλαβή όλων των πληροφοριών, εκτός εάν το καθεστώς δικαιολογεί την ταχεία διαδικασία χορήγησης απαλλαγής, στην οποία περίπτωση η Επιτροπή έχει στη διάθεσή της είκοσι εργάσιμες ημέρες (19). Τα καθεστώτα αυτού του είδους πρέπει να προσδιορίζουν σαφώς τις επιλέξιμες εταιρείες, τις περιστάσεις υπό τις οποίες μπορεί να χορηγηθεί ενίσχυση αναδιάρθρωσης ή διάσωσης και το ανώτατο ποσό της διαθέσιμης ενίσχυσης. Προϋπόθεση της έγκρισης θα αποτελεί η υποβολή ετήσιας έκθεσης σχετικά με τη λειτουργία του καθεστώτος, η οποία θα περιλαμβάνει τις πληροφορίες που προσδιορίζονται στις οδηγίες της Επιτροπής για τις τυποποιημένες εκθέσεις (20). Οι εκθέσεις πρέπει επίσης να περιλαμβάνουν επιμέρους κατάλογο όλων των αποδέκτριων εταιρειών αναφέροντας: την επωνυμία της εταιρείας, τον τομεακό κώδικα - σύμφωνα με τη NACE (21), διψήφιους κώδικες τομεακής κατάταξης - τον αριθμό των υπαλλήλων, τον ετήσιο κύκλο εργασιών, το ποσό ενίσχυσης ανά έτος, επιβεβαίωση για το εάν έχει ληφθεί ενίσχυση αναδιάρθρωσης ή διάσωσης κατά τα προηγούμενα δύο έτη και, στην περίπτωση αυτή, το συνολικό ποσό που χορηγήθηκε προηγουμένως.

Η χορήγηση ενίσχυσης για τη διάσωση ή αναδιάρθρωση ΜΜΕ εκτός εγκεκριμένου καθεστώτος πρέπει να κοινοποιείται ξεχωριστά στην Επιτροπή, όπως και στην περίπτωση χορήγησης ενίσχυσης για μεγάλες εταιρείες.

Για τη χορήγηση ενισχύσεων ή τα καθεστώτα ενίσχυσης για τη διάσωση ή την αναδιάρθρωση εταιρειών που πληρούν τους όρους της διευκόλυνσης de minimis (βλέπε παράγραφο 2.3 ανωτέρω) δεν χρειάζεται κοινοποίηση.

4.2. Ενισχύσεις για τη διάσωση ή την αναδιάρθρωση μεγάλων επιχειρήσεων

Για τη χορήγηση ενισχύσεων διάσωσης ή αναδιάρθρωσης μεγάλων εταιρειών, δηλαδή αυτών που δεν εμπίπτουν στον ορισμό των ΜΜΕ, απαιτείται η μεμονωμένη κοινοποίηση κάθε χορήγησης. Λαμβάνοντας υπόψη ότι κάθε καθυστέρηση αποβαίνει σε βάρος των εταιρειών ιδίως σε περιπτώσεις διάσωσης, η Επιτροπή θα καταβάλει κάθε δυνατή προσπάθεια για την ταχεία λήψη απόφασης. Η προθεσμία για τη λήψη απόφασης σχετικά με την κοινοποίηση μεμονωμένων ενισχύσεων εκτός εγκεκριμένων καθεστώτων είναι δύο μήνες από την παραλαβή όλων των πληροφοριών.

Τα κράτη μέλη πρέπει επίσης να καταβάλλουν προσπάθειες για να αποφευχθούν οι περιττές καθυστερήσεις:

- κοινοποιώντας έγκαιρα την πρόθεσή τους να χορηγήσουν ενίσχυση. Εάν, λόγω εσωτερικών διοικητικών διαδικασιών, το κράτος μέλος δεν μπορεί να κοινοποιήσει αμέσως όλες τις λεπτομέρειες της προτεινόμενης ενίσχυσης διάσωσης ή αναδιάρθρωσης, θα ήταν σκόπιμο να ενημερωθεί η Επιτροπή για τα θέματα που έχουν ήδη αποφασιστεί, προκειμένου να εξοικειωθεί με την περίπτωση και να αποφύγει ή να μειώσει ενδεχόμενες αιτήσεις για περαιτέρω πληροφορίες λόγω μεταγενέστερης ατελούς κοινοποίησης,

- αποστέλλοντας πλήρεις κοινοποιήσεις. Στις κοινοποιήσεις πρέπει ιδιαίτερα να γίνεται σαφής διάκριση μεταξύ ενισχύσεων που εντάσσονται στην κατηγορία των ενισχύσεων διάσωσης και αυτών που ανήκουν στην κατηγορία των ενισχύσεων αναδιάρθρωσης, και τηρούνται τα άμεσα και σαφώς όλοι οι γενικοί όροι έκρισης που αναφέρονται ανωτέρω για την έγκριση της ενίσχυσης διάσωσης ή αναδιάρθρωσης στο πλαίσιο των κατευθυντήριων γραμμών. Στην αντίθετη περίπτωση, η κοινοποίηση θα είναι ατελής και θα καθυστερήσει τη χορήγηση πιστοποίησης. Στην κοινοποίηση τα κράτη μέλη θα πρέπει επίσης να ενημερώνουν την Επιτροπή για όλες τις ενισχύσεις που χορήγησαν στην εταιρεία οι οποίες δεν σχετίζονται άμεσα με την πράξη, ώστε η Επιτροπή να λαμβάνει γνώση όλων των στοιχείων που αφορούν την υπόθεση.

4.3. Μη κοινοποιηθείσες ενισχύσεις

Η κοινοποίηση και εκ των προτέρων έγκριση της ενίσχυσης πριν την χορήγησή της είναι αυστηρά επιβεβλημένες. Υπενθυμίζεται στα κράτη μέλη ότι σε περίπτωση παράνομης χορήγησης ενίσχυσης, η Επιτροπή έχει το δικαίωμα να ζητήσει την επιστροφή της ενίσχυσης αυτής (22).

4.4. Διάρκεια και επανεξέταση των κατευθυντήριων γραμμών

Η Επιτροπή θα ακολουθήσει της παρούσες κατευθυντήριες γραμμές κατά την εκτίμηση των ενισχύσεων για τη διάσωση ή την αναδιάρθρωση προβληματικών επιχειρήσεων επί τρία έτη από την ημερομηνία της δημοσίευσής τους. Πριν τη λήξη της εν λόγω περιόδου θα επανεξετάσει τη λειτουργία των κατευθυντήριων γραμμών.

(1) Παράγραφοι 227-228 και παράγραφος 177.

(2) Βλέπε συγκεκριμένα, Συλλογή της 14ης Φεβρουαρίου 1990, υπόθεση C-301/87, Γαλλία κατά Επιτροπής, Συλλογή 1990, 1-307 (Boussac) 7 Συλλογή της 21ης Μαρτίου 1990, υπόθεση C-142/87, Βέλγιο κατά Επιτροπής, Συλλογή 1990, Ι-959 (Tubemeuse) 7 Συλλογή της 21ης Μαρτίου 1990, υπόθεση C-303/88, Ιταλία κατά Επιτροπής 7 Συλλογή 1991, 1-1433 (ENI-Lanerossi) 7 Συλλογή 1991, Ι-1603 7 Συλλογή της 21ης Μαρτίου 1991, υπόθεση C-305/89, Ιταλία κατά Επιτροπής (Alfa Romeo). Βλέπε επίσης Συλλογή της 14ης Νοεμβρίου 1984, υπόθεση 323/82, Intermills κατά Επιτροπής, Συλλογή 1984, σ. 3809 7 Συλλογή της 13ης Μαρτίου 1985, υποθέσεις 296 και 318/82, Κάτω Χώρες και Leeuwarder Papierwarenfabriek κατά Επιτροπής, Συλλογή 1985, σ. 809 7 Συλλογή 10 Ιουλίου 1986, υπόθεση 234/84, Βέλγιο κατά Επιτροπής, Συλλογή 1986, σ. 2263 (Meura).

(3) Άρθρο 130 Α της συνθήκης ΕΚ. Το άρθρο 130 Β της συνθήκης ΕΚ που προστέθηκε από τη συνθήκη για την Ευρωπαϊκή Ένωση ορίζει ότι και άλλες πολιτικές πρέπει να συμβάλλουν στην επίτευξη του εν λόγω στόχου: «Η διαμόρφωση και η υλοποίηση των πολιτικών και δράσεων της Κοινότητας καθώς και η υλοποίηση της εσωτερικής αγοράς, λαμβάνουν υπόψη τους στόχους του άρθρου 130 Α και συμβάλλουν στην πραγματοποίηση τους».

(4) Δελτίο των ΕΚ 9-1984, παράγραφος 3.5.1.

(5) ΕΕ αριθ. C 307 της 13. 11. 1993, σ. 3.

(6) ΕΕ αριθ. C 213 της 19. 8. 1992, σ. 2.

(7) Βλέπε κατευθυντήριες γραμμές για τις ενισχύσεις προς τις ΜΜΕ, ανωτέρω σημείωση 6, παράγραφος 3.2, και της οδηγίας για τη χρησιμοποίηση της διευκόλυνσης de minimis, επιστολή της 23 Μαρτίου 1993, αναφ. IV (93) D/06878.

(8) Βλέπε παράγραφο 2 ανωτέρω.

(9) ΕΕ αριθ. L 195 της 29. 7. 1980, σ. 35, όπως τροποποιήθηκε από την ΕΕ αριθ. L 254 της 12. 10. 1993, σ. 16.

(10) Βλέπε Συλλογή της 22α Μαρτίου 1977, υπόθεση 78/76, Steinike und Weinlig v. Germany, Συλλογή 1977, σ. 595 7 Crιdit Lyonnais/Usinor-Sacilor, ανακοίνωση τύπου της Επιτροπής IP (91) 1045.

(11) Βλέπε ανωτέρω σημείωση 4.

(12) Βλέπε ανωτέρω σημείωση 5.

(13) Βλέπε παράγραφο 27 του εγγράφου για τις δημόσιες επιχειρήσεις, ανωτέρω σημείωση 5.

(14) 8η Έκθεση επί της πολιτικής ανταγωνισμού, παράγραφος 228.

(15) Εάν η Επιτροπή δεν έχει ολοκληρώσει την εξέταση του προγράμματος αναδιάρθρωσης πριν τη λήξη της περιόδου για την οποία έχει εγκριθεί η χορήγηση της ενίσχυσης διάσωσης, θα αντιμετωπίσει ευνοϊκά το ενδεχόμενο παράτασης της ενίσχυσης διάσωσης μέχρι την περάτωση της εξέτασης (βλέπε 23η έκθεση ανταγωνισμού, σημείο 527).

(16) Βλέπε σημείωση 3 ανωτέρω.

(17) Κοινοτικοί κανόνες για τις κρατικές ενισχύσεις στις ΜΜΕ (ΕΕ αριθ. C 213 της 19. 8. 1992, σ. 2) παράγραφος 3.3.

(18) Παράγραφος 2.2.

(19) ΕΕ αριθ. C 213 της 19. 8. 1992, σ. 10.

(20) Βλέπε επιστολή προς τα κράτη μέλη της 22 Φεβρουαρίου 1994.

(21) Γενική ονοματολογία των οικονομικών δραστηριοτήτων στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα που δημοσιεύθηκε από τη Στατιστική Υπηρεσία των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων.

(22) Κοινοποίηση της Επιτροπής σχετικά με την παράνομη χορήγηση ενίσχυσης, ΕΕ αριθ. C 318 της 24. 11. 1983. Η Επιτροπή επισημαίνει επίσης την απόφαση του Δικαστηρίου στην υπόθεση 301/87 (Boussac), βλέπε ανωτέρω σημείωση 2, και τα συμπεράσματα που συνήγαγε από την εν λόγω απόφαση για τον χειρισμό των υποθέσεων αυτού του είδους όπως αναφέρεται στην επιστολή της στα κράτη μέλη της 4ης Μαρτίου 1991.