ΕΙΔΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ αριθ. 19/98 σχετικά με την κοινοτική χρηματοδότηση ορισμένων μέτρων που ελήφθησαν λόγω της κρίσης της ΣΕΒ συνοδευόμενη από τις απαντήσεις της Επιτροπής (υποβαλλόμενη δυνάμει του άρθρου 188Γ, παράγραφος 4, δεύτερο εδάφιο της συνθήκης ΕΚ) (98/C 383/01)

ΓΛΩΣΣΑΡΙΟ

>ΘΕΣΗ ΠΗΝΑΚΑ>

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΗΣ ΕΙΔΙΚΗΣ ΕΚΘΕΣΗΣ ΣΧΕΤΙΚΑ ΤΗΝ ΚΟΙΝΟΤΙΚΗ ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΗ ΟΡΙΣΜΕΝΩΝ ΜΕΤΡΩΝ ΠΟΥ ΕΛΗΦΘΗΣΑΝ ΛΟΓΩ ΤΗΣ ΚΡΙΣΗΣ ΤΗΣ ΣΕΒ

Εισαγωγή

Το Συμβούλιο εξέδωσε κανονισμούς για τη χρηματοδότηση, από το ΕΓΤΠΕ, ειδικών μέτρων για την αντιμετώπιση της κρίσης της ΣΕΒ του 1996. Οι κανονισμοί αυτοί προέβλεπαν ταχεία μεταφορά κεφαλαίων από τα κονδύλια των προϋπολογισμών της ΕΕ για το 1996 και το 1997 στα κράτη μέλη, αφήνοντας σε αυτά ένα ευρύ φάσμα επιλογών ως προς την εφαρμογή των εν λόγω μέτρων. Περίπου το 25 % (550 εκατομμύρια Ecu) του συνολικού ποσού (2 149 εκατομμύρια Ecu) διατέθηκε στο Ηνωμένο Βασίλειο για το πρόγραμμα για τα ζώα ηλικίας άνω των τριάντα μηνών (Over Thirty Months Scheme, OTMS) και για το πρόγραμμα επιλεκτικής σφαγής (Selective Cull Scheme, SCS), ενώ το υπόλοιπο κατανεμήθηκε σε όλα τα κράτη μέλη, περίπου ανάλογα με το μέγεθος των αγελών της κάθε χώρας. Δηλωμένος σκοπός του Συμβουλίου ήταν να ενεργήσει ταχέως για την προστασία της υγείας των ανθρώπων και των ζώων και για την υποστήριξη των παραγωγών βοείου κρέατος, οι οποίοι, την εποχή εκείνη, αντιμετώπιζαν ήδη μια αγορά που χαρακτηριζόταν από ανισορροπία και πλησίαζε στο αποκορύφωμα του κύκλου παραγωγής.

Στην παρούσα έκθεση, το Ελεγκτικό Συνέδριο εξετάζει τα μέτρα που ελήφθησαν για την απομάκρυνση ορισμένων βοοειδών / βοείου κρέατος, τα οποία θεωρήθηκαν ότι δημιουργούσαν κίνδυνο για τη δημόσια υγεία, καθώς και τα μέτρα που ελήφθησαν για τη στήριξη των παραγωγών και τον περιορισμό της παραγωγής, με επίκεντρο τις δαπάνες της Κοινότητας.

Μέτρα απομάκρυνσης

Τα μέτρα αυτά είναι κυρίως κτηνιατρικού χαρακτήρα (κανονικά συγχρηματοδοτούνται κατά 50 %), παρόλα αυτά συγχρηματοδοτήθηκαν από την Κοινότητα κατά 70 % και καταλογίστηκαν στη στήριξη της αγοράς στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Γεωργικού Ταμείου Προσανατολισμού και Εγγυήσεων (βλέπε σημείο 23).

Σχετικά με την εφαρμογή των προγραμμάτων απομάκρυνσης, διαπιστώθηκαν σημαντικές αδυναμίες:

α) το πρόγραμμα OTMS δημιούργησε σοβαρά προβλήματα διοικητικής μέριμνας για το Ηνωμένο Βασίλειο (βλέπε σημείο 27). Δεν πραγματοποιήθηκαν διασταυρωμένοι έλεγχοι για τον εντοπισμό διπλών αιτήσεων (βλέπε σημείο 29). Λόγω της μη εξασφάλισης πλήρους παρακολούθησης της πορείας του ελέγχου (βλέπε σημείο 31), δεν υπήρξε βεβαιότητα ότι όλα τα ζώα, για τα οποία υποβλήθηκε αίτηση, καταστράφηκαν σύμφωνα με τις διατάξεις των κανονισμών 7β) η επιλογή των βελγικών αρχών να μην προβούν στη σφαγή και καταστροφή των μόσχων που είχαν εισαχθεί από το Ηνωμένο Βασίλειο μείωσε την αποτελεσματικότητα του μέτρου όσον αφορά την αποκατάσταση της εμπιστοσύνης στο βόειο κρέας (βλέπε σημείο 35). Στη Γαλλία και τις Κάτω Χώρες, αν και το σύνολο των μόσχων αυτών υποβλήθηκαν σε σφαγή, δεν υπάρχει απόδειξη ότι όλα τα σφάγια καταστράφηκαν με τον ενδεδειγμένο τρόπο (βλέπε σημείο 34) 7

γ) η προθεσμία που όρισε η Επιτροπή για την επαναγορά βοείου κρέατος που βρισκόταν προηγουμένως στην παρέμβαση δεν εναρμονιζόταν με το στόχο της επαναγοράς κρέατος που ενδεχομένως προερχόταν από ζώα ηλικίας άνω των τριάντα μηνών κατά το χρόνο της σφαγής (βλέπε σημείο 37) 7

δ) ορισμένες επιστημονικές έρευνες υποδηλώνουν ότι το πρόγραμμα επιλεκτικής σφαγής του Ηνωμένου Βασιλείου θα έχει μόνο περιθωριακές επιπτώσεις όσον αφορά την εξάλειψη της ΣΕΒ (βλέπε σημείο 48). Δεν κατέστη δυνατόν να εντοπιστούν 65 000 από τα σχετικά ζώα, τα οποία στο σύνολό τους γεννήθηκαν πριν από τον Ιούλιο 1993 (βλέπε σημείο 50).

Μέτρα στήριξης της αγοράς

Οι προτάσεις, τις οποίες διατύπωσε η Επιτροπή πριν από την έκδοση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1357/96 του Συμβουλίου, προβλέπουν αποκλειστικά συμπληρωματικές πληρωμές στους παραγωγούς στο πλαίσιο της επιλεξιμότητας για την ειδική πριμοδότηση βοοειδών και για την πριμοδότηση θηλάζουσας αγελάδας. Η απόφαση του Συμβουλίου να χορηγήσει επίσης στα κράτη μέλη κατ' αποκοπή ενισχύσεις τους επέτρεψε να διευρύνουν την ενίσχυση και σε άλλες κατηγορίες παραγωγών (βλέπε σημείο 59). Ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 2443/96 του Συμβουλίου προχώρησε ακόμα περισσότερο προς την κατεύθυνση αυτή με τη χορήγηση 500 εκατομμυρίων Ecu στα κράτη μέλη βάσει του μεγέθους των αγελών βοοειδών κάθε χώρας, γεγονός που τους επέτρεψε να αποζημιώσουν παραγωγούς για ζώα τα οποία κανονικά δεν ήταν επιλέξιμα για πριμοδότηση και για τα οποία δεν υπάρχουν αξιόπιστες βάσεις δεδομένων. Κοινοτική ενίσχυση εισέπραξαν και κατηγορίες παραγωγών που αντλούν το κύριο εισόδημά τους από πηγές εκτός της παραγωγής βοείου κρέατος, και ειδικότερα από την παραγωγή γάλακτος και μόσχου κρέατος (βλέπε σημείο 69).

Ο βαθμός ευελιξίας που παραχωρήθηκε στα κράτη μέλη οδήγησε σε σημαντικές διακυμάνσεις ύψους των αντισταθμίσεων που καταβλήθηκαν για ζώα της ίδιας κατηγορίας (βλέπε σημείο 71). Στο βαθμό που οι επανεισπράξεις δεν επαρκούν, ενδέχεται να μην είναι δυνατόν να πληρωθούν στο ακέραιο όλοι οι παραγωγοί, των οποίων τα δικαιώματα πριμοδότησης για το ημερολογιακό έτος 1996 αφορούν περισσότερα ζώα σε σύγκριση με το 1995 (βλέπε σημείο 66).

Όσον αφορά τα μέτρα που ελήφθησαν για τον έλεγχο της παραγωγής, το καθεστώς πριμοδότησης για τη μεταποίηση των μόσχων μπορεί να δικαιολογηθεί από οικονομικούς λόγους (βλέπε σημείο 85), ενώ το 40 % της δαπάνης που πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο του καθεστώτος πριμοδότησης για πρώιμη εμπορία αποτελεί αδικαιολόγητη πληρωμή προς τους παραγωγούς. Μολονότι είναι ακόμα νωρίς για να γίνουν αισθητές οι επιπτώσεις του καθεστώτος πριμοδότησης για τη μεταποίηση των μόσχων, ο αντίκτυπος της πριμοδότησης για πρώιμη εμπορία στον τομέα της παραγωγής κόκκινου κρέατος είναι περιορισμένος και η εφαρμογή του καθεστώτος αυτού επιτεύχθηκε με υψηλό κόστος (βλέπε σημείο 88).

Συμπέρασμα

Αξίζει να εξετασθεί περαιτέρω ο βαθμός στον οποίο ο κοινοτικός προϋπολογισμός πρέπει να επιβαρύνεται με τις οικονομικές συνέπειες παρόμοιων έκτακτων περιστάσεων, εάν ληφθεί υπόψη ο οιονεί κτηνιατρικός χαρακτήρας πολλών από τα μέτρα που λαμβάνονται σε παρόμοιες περιπτώσεις.

Η μη ικανοποιητική παρακολούθηση της απαγόρευσης των ζωοτροφών στο Ηνωμένο Βασίλειο σήμαινε ότι μεγάλος αριθμός ζώων που προσβλήθηκαν από ΣΕΒ (36 000) γεννήθηκε μετά την εισαγωγή της απαγόρευσης. Υιοθετήθηκαν διάφορες προσεγγίσεις όσον αφορά τη σφαγή αγελών στις οποίες εκδηλώθηκε ΣΕΒ και τη σφαγή μόσχων που είχαν εισαχθεί από το Ηνωμένο Βασίλειο πριν από την απαγόρευση εξαγωγής.

Οι έλεγχοι στους οποίους προέβη η μονάδα εκκαθάρισης των λογαριασμών εστιάστηκαν κυρίως στο Ηνωμένο Βασίλειο και τις πληρωμές που πραγματοποιήθηκαν βάσει του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1357/96 του Συμβουλίου. Επιπλέον, οι κτηνιατρικοί υπεύθυνοι της Επιτροπής πραγματοποίησαν πολλές επισκέψεις στα κράτη μέλη. Εντούτοις, η εφαρμογή των μέτρων στα διάφορα κράτη μέλη καθώς και μεταξύ των κρατών μελών χαρακτηρίζεται από έλλειψη αυστηρότητας και συνοχής, σε τομείς όπως είναι η σφαγή μόσχων που είχαν εισαχθεί από το Ηνωμένο Βασίλειο πριν από την απαγόρευση, η επαναγορά βοείου κρέατος που προηγουμένως βρισκόταν στην παρέμβαση, τα προγράμματα σφαγής, η καταβολή ενισχύσεων στους παραγωγούς δυνάμει του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 2443/96 καθώς και τα καθεστώτα που αφορούν τους μόσχους.

Η έλλειψη συνοχής όσον αφορά την προσέγγιση του προβλήματος υπονόμευσε τα μέτρα που ελήφθησαν για την ισότιμη αποζημίωση των παραγωγών. Αυτό οφειλόταν κυρίως στο γεγονός ότι τα δύο βασικά μέτρα (κανονισμοί (ΕΚ) αριθ. 1357/96 και (ΕΚ) αριθ. 2443/96 του Συμβουλίου) παρείχαν στα κράτη μέλη τη δυνατότητα να προβούν σε πληρωμές που δεν σχετίζονταν με τα παραδοσιακά καθεστώτα πριμοδότησης (ήτοι, την ειδική πριμοδότηση βοοειδών και την πριμοδότηση θηλάζουσας αγελάδας) και, για το λόγο αυτό, δεν ενέπιπταν στο πεδίο των ελέγχων του ΟΣΔΕ.

Η εμφάνιση της ΣΕΒ και τα επακόλουθά της έδειξαν εναργώς την επείγουσα ανάγκη να προβεί η ΕΕ σε σχεδιασμό και εφαρμογή στρατηγικής (δηλαδή, σχεδίου δράσης) για τη συντονισμένη, αποτελεσματική και έγκαιρη αντιμετώπιση κρίσεων αυτού του είδους.

ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Ιστορικό

1. Η ΣΕΒ εντοπίστηκε για πρώτη φορά το 1986 από παθολόγους του κεντρικού κτηνιατρικού εργαστηρίου του Weybridge (Αγγλία). Η ΣΕΒ ανήκει σε μια κατηγορία μεταδοτικών σπογγωδών εγκεφαλοπαθειών (ΜΣΕ) που έχουν ως χαρακτηριστικό την παρουσία μιας μη φυσιολογικής πρωτεΐνης, η οποία ονομάζεται «πριόν». Οι ΜΣΕ δεν είναι μολυσματικές και τα μέχρι σήμερα επιστημονικά στοιχεία δείχνουν ότι προσβάλλουν βοοειδή που τρέφονται με ζωοτροφές, οι οποίες περιέχουν το μολυσματικό παράγοντα.

2. Το Δεκέμβριο του 1997, τα κρεατοστεάλευρα που προέρχονται από μηρυκαστικά (MBM) στις ζωοτροφές θεωρήθηκε ως η πιθανότερη αιτία της ΣΕΒ (1). Θεωρείται ότι δύο κυρίως αίτια οδήγησαν στην επιδημία που εκδηλώθηκε στο Ηνωμένο Βασίλειο: το υψηλό ποσοστό κρέατος προβάτων, μολυσμένων από την τρομώδη νόσο των προβάτων, στις παρεχόμενες δόσεις ζωοτροφής και η εφαρμογή διαδικασιών επεξεργασίας που δεν εξάλειφαν την αιτία της μόλυνσης. Κατά συνέπεια, τον Ιούλιο του 1988, το Ηνωμένο Βασίλειο απαγόρευσε τη χορήγηση στα βοοειδή τροφών με πρωτεΐνη προερχόμενη από μηρυκαστικά (2). Το Σεπτέμβριο του 1990 η απαγόρευση επεκτάθηκε σε κάθε ζωοτροφή και απαγορεύθηκαν αποτελεσματικά οι εξαγωγές τους. Τον Ιούνιο του 1994, η απόφαση 94/381/ΕΚ της Επιτροπής απαγόρευσε τη χορήγηση στα μηρυκαστικά πρωτεϊνών προερχομένων από θηλαστικά σε όλη την ΕΕ. Η απόφαση 94/382/ΕΚ της Επιτροπής, της 27ης Ιουνίου 1994, εισήγαγε εναλλακτικά συστήματα θερμικής επεξεργασίας των ζωικών αποβλήτων, προκειμένου να εξασφαλίζεται η αδρανοποίηση των παραγόντων της τρομώδους νόσου των προβάτων και της ΣΕΒ στις εγκαταστάσεις επεξεργασίας υλικών υψηλού κινδύνου.

3. Οι αρχές του Ηνωμένου Βασιλείου αναγνωρίζουν σήμερα ότι, λόγω της αμοιβαίας μόλυνσης των ζωοτροφών, η απαγόρευση ίσχυσε πλήρως μόνο από την 1η Αυγούστου 1996 (3), οπότε χαρακτηρίστηκε παράνομη η φύλαξη ΜΒΜ σε χώρους όπου αποθηκεύονται ζωοτροφές (4) ενώ ήδη είχαν εμφανισθεί περίπου 35 000 κρούσματα ΣΕΒ σε ζώα που είχαν γεννηθεί μετά την επιβολή της απαγόρευσης του 1988.

4. Στο Ηνωμένο Βασίλειο, η νομοθεσία που επιβάλλει την κοινοποίηση της ασθένειας θεσπίστηκε τον Ιούνιο του 1988, ενώ, σε επίπεδο Κοινότητας, η σχετική υποχρέωση καθιερώθηκε τον Απρίλιο του 1990 (5). Από τον Απρίλιο του 1990 (6) είναι υποχρεωτική η καταστροφή των σφαγίων και των εντοσθίων σφαγίου στις εξακριβωμένες περιπτώσεις κρουσμάτων ΣΕΒ. Ο αριθμός των εξακριβωμένων κρουσμάτων ΣΕΒ στην ΕΕ παρουσιάζεται στον πίνακα 1. Προφανώς, η συχνότητα εμφάνισής τους στο Ηνωμένο Βασίλειο είναι κατά πολύ υψηλότερη από ό,τι αλλού, αλλά μειώνεται ταχέως από το 1992.

5. Δεν είναι γνωστή η ποσότητα μολυσματικού παράγοντα που πρέπει να έχει προσληφθεί από τον οργανισμό για να προσβληθεί το ζώο. Ρόλο ενδέχεται να διαδραματίζει και η γενετική προδιάθεση. Παρατηρείται ένα μικρό ποσοστό μετάδοσης από τη μητέρα (χαμηλότερο του 10 %), το οποίο όμως μόνο του δεν αρκεί για τη διαιώνιση της ασθένειας (7). Υπάρχουν αμφιβολίες κατά πόσο η ΣΕΒ μπορεί να εμφανιστεί αυτόματα, με την έννοια ότι δεν μπορεί να αποδοθεί σε μολυσμένη ζωοτροφή ή σε κάθετη μετάδοση.

6. Στις 20 Μαρτίου του 1996, η κυβέρνηση του Ηνωμένου Βασιλείου ανήγγειλε ότι ενδέχεται να υπάρχει σχέση μεταξύ της ΣΕΒ και μιας νέας παραλλαγής της ασθένειας Creutzfeldt-Jacob (νπCJD), νόσου θανατηφόρας για τον άνθρωπο (8). Η περίοδος επώασης στον άνθρωπο δεν είναι γνωστή, αλλά, κατ' αναλογία προς άλλες ΜΣΕ, μπορεί να ανέλθει σε 30 έτη. Την 1η Ιουλίου 1998, είχαν διαπιστωθεί 27 εξακριβωμένα ή πιθανά κρούσματα νπCJD στο Ηνωμένο Βασίλειο και ένα στη Γαλλία. Δεν υπάρχει αξιόπιστη πρόβλεψη για τον αριθμό των ατόμων που ενδέχεται να εμφανίσουν μελλοντικά την ασθένεια αυτή επειδή κατανάλωσαν προϊόντα μολυσμένου βοείου κρέατος πριν από πολλά έτη. Η ανακοίνωση της κυβέρνησης του Ηνωμένου Βασιλείου έμελλε να έχει εκτεταμένες οικονομικές συνέπειες για τον τομέα βοείου κρέατος στην ΕΕ.

7. Στις 27 Μαρτίου του 1996, η Επιτροπή αποφάσισε επίσημα (απόφαση 96/239/ΕΚ της Επιτροπής) να απαγορεύσει όλες τις εξαγωγές βοείου κρέατος από το Ηνωμένο Βασίλειο τόσο προς την υπόλοιπη ΕΕ όσο και προς τρίτες χώρες. Στις 21 Ιουνίου 1996, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Φλωρεντίας συμφώνησε σε ένα πλαίσιο για την άρση της απαγόρευσης (9). Στις 17 Μαρτίου 1998, το Συμβούλιο ενέκρινε απόφαση για τη μερική άρση της απαγόρευσης όσον αφορά τη Βόρεια Ιρλανδία.

8. Οι τιμές βοείου κρέατος μειώθηκαν σε ολόκληρη την Ευρώπη λόγω πτώσης της ζήτησης. Τον Απρίλιο του 1996, ελήφθη σε επίπεδο Κοινότητας το πρώτο από μια σειρά εκτάκτων μέτρων για την εκτόνωση της κρίσης. Γενικά, τα εν λόγω μέτρα εμπίπτουν σε δύο κατηγορίες: αφενός, μέτρα που σκοπό έχουν την απομάκρυνση ζώων/κρεάτων που θεωρούνται «ύποπτα» για κάποιο λόγο, και, αφετέρου, μέτρα αγοράς με τη μορφή ενισχύσεων προς παραγωγούς (συμπληρωματικές κατά κεφαλήν ενισχύσεις και αποζημίωση για απώλειες εισοδήματος με βάση τα θανατούμενα ζώα), και ελέγχου της παραγωγής μέσω της σφαγής νεαρών μόσχων και της πριμοδότησης πρώιμης εμπορίας.

9. Το Συνέδριο έχει αναφερθεί σε προηγούμενες εκθέσεις (10) σε ορισμένες πτυχές των πρώτων καθεστώτων που εφαρμόστηκαν και συνέχισε τις έρευνές του στο Βέλγιο, τη Γερμανία, τη Γαλλία, την Ιρλανδία, την Ιταλία, το Λουξεμβούργο, τις Κάτω Χώρες, την Πορτογαλία και το Ηνωμένο Βασίλειο, κράτη που καλύπτουν από κοινού το 90 % των δαπανών της Κοινότητας για μέτρα σχετικά με τη ΣΕΒ. Όλα τα μέτρα που αφορούν τη ΣΕΒ και καταλογίστηκαν στον κοινοτικό προϋπολογισμό κατά τα έτη 1996 και 1997, με εξαίρεση τις δαπάνες για δημόσια αποθεματοποίηση και τις επιστροφές κατά την εξαγωγή, εξετάσθηκαν από την άποψη τόσο της νομιμότητας/κανονικότητάς τους όσο και της αποδοτικότητας της δαπάνης (11).

10. Η συνολική δαπάνη της Κοινότητας σε μέτρα σχετικά με τη ΣΕΒ κατά τα έτη 1996 και 1997 ανήλθε σε 2 149 εκατομμύρια Ecu - o πίνακας 2 παρέχει σχετική ανάλυση κατά κράτος μέλος. Το ποσό αυτό αντιπροσωπεύει για την εν λόγω διετία αύξηση κατά 32 %, σε σύγκριση με τις δαπάνες για το κανονικό καθεστώς πριμοδότησης (ήτοι, εξαιρουμένων της δημόσιας αποθεματοποίησης και των επιστροφών κατά την εξαγωγή).

11. Τα υπέρογκα ποσά που δαπανήθηκαν σχετικά προσέλκυσαν την ιδιαίτερη προσοχή τόσο των κρατών μελών όσο και της Κοινότητας. Από το Μάιο του 1996 έως τον Ιούνιο του 1998, η μονάδα εκκαθάρισης των λογαριασμών πραγματοποίησε μία επίσκεψη σε έξι κράτη μέλη, δύο στη Γαλλία και τρεις στη Γερμανία με σκοπό τη διενέργεια ελέγχων με αντικείμενο διάφορα μέτρα που αφορούσαν τη ΣΕΒ. Τις περισσότερες φορές, η προσοχή εστιάστηκε στις πληρωμές που είχαν πραγματοποιηθεί βάσει του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1357/96 του Συμβουλίου και σε μικρότερο βαθμό στα μέτρα που είχαν ληφθεί δυνάμει του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 2443/96 του Συμβουλίου. Επιπλέον, διάφοροι έλεγχοι πραγματοποιήθηκαν στο Ηνωμένο Βασίλειο με αντικείμενο το OTMS, το SCS και πρόσφατα το ΚΕΜΜ. Το μεγαλύτερο μέρος των δαπανών στο πλαίσιο της ΠΠΕ, των προγραμμάτων σφαγής αγελών, της καταστροφής εξαχθέντων βρετανικών μόσχων καθώς και του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 2443/96 του Συμβουλίου δεν υποβλήθηκε σε έλεγχο από την Επιτροπή. Παρά τις πολυάριθμες επισκέψεις των κτηνιατρικών υπευθύνων της Επιτροπής στα κράτη μέλη, πρόσφατοι έλεγχοι έδειξαν ότι δεν τηρούνται οι κανονισμοί που αφορούν τις ζωοτροφές και την επεξεργασία των κρεατοστεαλεύρων. Εξακολουθούν να εκκρεμούν προσφυγές επί παραβάσει κατά 13 κρατών μελών (12).

Έκθεση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου

12. Στις 18 Ιουλίου 1996, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο συγκρότησε μια προσωρινή εξεταστική επιτροπή για τη ΣΕΒ (13). Άκουσε τις μαρτυρίες διαφόρων πηγών, συμπεριλαμβανομένων Επιτρόπων και υπαλλήλων της Επιτροπής, επιστημονικών εμπειρογνωμόνων και εθνικών αντιπροσώπων. Η επιτροπή υπέβαλε την έκθεσή της το Φεβρουάριο του 1997 (14). Η έκθεση αυτή εστιάσθηκε στην περίοδο μέχρι την έναρξη της κρίσης το Μάρτιο του 1996, με έμφαση στις συνέπειες της ΣΕΒ για τη δημόσια υγεία.

13. Η έκθεση επέκρινε ιδιαιτέρως τόσο τα όργανα της ΕΕ όσο και τις αρχές του ΗΒ. Εκτός από τα πορίσματα τα σχετικά με τη δημόσια υγεία, η έκθεση κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η οργανωτική δομή και το σύστημα λήψης αποφάσεων της Επιτροπής αποδείχτηκαν ατελέσφορα για την αντιμετώπιση της ΣΕΒ. Οι έλεγχοι της Επιτροπής στον τομέα της βιομηχανικής παραγωγής και χρήσης κρεατοστεαλεύρων (MBM) θεωρήθηκαν αναποτελεσματικοί και η Επιτροπή επικρίθηκε για το γεγονός ότι δεν πραγματοποίησε σχετικούς ελέγχους στο Ηνωμένο Βασίλειο μεταξύ Ιουνίου 1990 και Μαΐου 1994. Το Συμβούλιο επικρίθηκε για το γεγονός ότι δεν ασχολήθηκε ειδικά με τη ΣΕΒ μεταξύ Ιουνίου 1990 και Ιουλίου 1994 και δεν έλαβε μέτρα για την εφαρμογή των απαγορεύσεων εξαγωγών του Ηνωμένου Βασιλείου.

14. Όσον αφορά το Ηνωμένο Βασίλειο, η έκθεση κατέληγε στο συμπέρασμα ότι η ΣΕΒ προήλθε από την εισαγωγή στο Ηνωμένο Βασίλειο νέων διαδικασιών παραγωγής κρεατοστεαλεύρων, οι οποίες δεν καταστρέφουν το μολυσματικό παράγοντα. Η απαγόρευση της χορήγησης MBM στα μηρυκαστικά θεωρήθηκε αναποτελεσματική και το Ηνωμένο Βασίλειο επικρίθηκε για το γεγονός ότι δεν εμπόδισε τους παραγωγούς MBM να συνεχίσουν να εξαγάγουν τα προϊόντα τους σε άλλες χώρες, τη στιγμή που η χρήση τους είχε ήδη απαγορευθεί για την εκτροφή μηρυκαστικών στο Ηνωμένο Βασίλειο. Η έκθεση διαπίστωνε ότι οι αρχές του Ηνωμένου Βασιλείου δεν συμμορφώθηκαν με τη νομοθεσία και τις συμφωνίες σε εθνικό και κοινοτικό επίπεδο σχετικά με τα μητρώα αναγνώρισης των ζώων, τη χρήση των MBM και την απαγόρευση εξαγωγής βοείου κρέατος.

15. Η έκθεση περιείχε πολλές συστάσεις. Εκτός από ζητήματα που αφορούσαν ειδικά τη δημόσια υγεία, οι εν λόγω συστάσεις κάλυπταν τομείς όπως η διαδικασία λήψης αποφάσεων στο πλαίσιο της Επιτροπής, οι βελτιώσεις των ρυθμίσεων που αφορούν τις ζωοτροφές, η επιβολή στις αρχές του Ηνωμένου Βασιλείου της υποχρέωσης να αναλάβουν τις οικονομικές συνέπειες της κρίσης και η εξασφάλιση της κοινοποίησης στην ΕΕ όλων των κρουσμάτων ΣΕΒ. Τον Απρίλιο του 1997, συγκροτήθηκε εξεταστική επιτροπή παρακολούθησης (15) για να εποπτεύσει την πρόοδο της Επιτροπής όσον αφορά την εφαρμογή των εν λόγω συστάσεων. Η επιτροπή αυτή εξέτασε μερικές εκθέσεις προόδου της Επιτροπής και υπέβαλε σχετική έκθεση το Νοέμβριο του 1997 (16). Στην εν λόγω έκθεση αναφέρεται ότι η Επιτροπή είχε προβεί σε ενέργειες ακολουθώντας τις περισσότερες από τις συστάσεις.

ΚΥΡΙΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΗΣ ΑΓΟΡΑΣ

16. Ο κανονικός κύκλος παραγωγής βοείου κρέατος είναι πενταετής ή εξαετής. Το 1991 η παραγωγή έφθασε στο υψηλότερο επίπεδο όλων των εποχών το οποίο και θα υπερέβαινε το 1996, αν δεν μεσολαβούσαν οι συνέπειες των μέτρων που ελήφθησαν για το μετριασμό των επιπτώσεων της κρίσης της ΣΕΒ. Μέτρα όπως τα καθεστώτα πριμοδότησης για τη μεταποίηση των μόσχων και την πρώιμη εμπορία σε συνδυασμό με το πρόγραμμα για τα ζώα ηλικίας άνω των τριάντα μηνών περιόρισαν τη συνολική ελεγχόμενη παραγωγή σε επίπεδο χαμηλότερο των 8 εκατομμυρίων τόνων (βλέπε πίνακα 3), αλλά ο αντίκτυπός τους δεν θα καταστεί πλήρως αντιληπτός πριν ο κύκλος φθάσει στη φθίνουσα φάση του.

17. Το 1995 η κατανάλωση ανήλθε σε 7,5 εκατομμύρια τόνους. Το 1996 μειώθηκε κατά 500 000 τόνους, κυρίως λόγω της κρίσης της ΣΕΒ, αλλά το 1997 σημείωσε μερική ανάκαμψη και επανήλθε στο 95 % του επιπέδου του 1995. Η κατά κεφαλή κατανάλωση ανέκαμψε από το χαμηλό επίπεδο των 18,6 χιλιογράμμων του 1996 στα 19,1 χιλιόγραμμα το 1997, αλλά η αύξηση αυτή δεν ήταν αρκετή για να καλύψει την παραγωγή και στο άμεσο μέλλον δεν αναμένεται επιστροφή στο επίπεδο του 1995.

18. Η μείωση της ζήτησης βοείου κρέατος οδήγησε σε πτώση των τιμών. Μεταξύ Ιανουαρίου και Ιουνίου 1996, οι τιμές των νεαρών ταύρων ποιότητας R3 στην ΕΕ μειώθηκαν κατά 10 %. Το Σεπτέμβριο του 1997, οι τιμές είχαν επανέλθει σε ένα μέσο επίπεδο κατά 7 % κατώτερο από το αντίστοιχο των αρχών 1996.

19. Οι εξαγωγές βοείου κρέατος (εκτός ζώντων ζώων) παρουσιάζουν σταθερή μείωση κατά τα τελευταία έτη, ήτοι από 1,24 εκατομμύρια τόνους το 1991 σε 0,96 εκατομμύρια τόνους το 1996. Οι εξαγωγές του 1997 υπολογίζονται σε 0,94 εκατομμύρια τόνους. Το επίπεδο των εισαγωγών παρουσίασε μεγαλύτερες διακυμάνσεις, δεδομένου ότι μειώθηκε από 0,45 εκατομμύρια τόνους το 1991 σε 0,36 εκατομμύρια τόνους το 1996. Οι συμφωνίες στο πλαίσιο της ΓΣΔΕ περιορίζουν τις δυνατότητες επιδότησης των εξαγωγών και, βάσει των ευρωπαϊκών συμφωνιών, οι εισαγωγές από τις συνδεδεμένες χώρες πρέπει να χαίρουν προτιμησιακής πρόσβασης.

20. Ως συνέπεια της κρίσης της ΣΕΒ, τα ανώτατα όρια παρέμβασης που είχαν ορισθεί αρχικά για τα έτη 1996 και 1997 αυξήθηκαν κατά 150 000 τόνους για κάθε έτος. Τα αποθέματα, από ένα αμελητέο επίπεδο το 1995, έφθασαν σε 434 000 τόνους στο τέλος του 1996 και το Δεκέμβριο του 1997 ανέρχονταν σε 629 000 τόνους (βλέπε πίνακα 3).

21. Η ΣΕΒ είχε σοβαρές συνέπειες για το ενδοκοινοτικό εμπόριο και τις εξαγωγές σε τρίτες χώρες, ιδίως όσον αφορά το Ηνωμένο Βασίλειο, στο οποίο επιβλήθηκε πλήρης απαγόρευση, αλλά και ως προς επιμέρους κράτη μέλη που έχασαν σημαντικούς πελάτες.

ΜΕΤΡΑ ΑΠΟΜΑΚΡΥΝΣΗΣ

Εισαγωγή

22. Τα χρηματοδοτούμενα από την Κοινότητα μέτρα που ελήφθησαν για να απομακρυνθούν από την τροφική αλυσίδα τα ζώα/κρέατα, τα οποία θεωρούνται ότι παρουσιάζουν κίνδυνο για τη δημόσια υγεία, ήταν τα εξής:

α) η κυβέρνηση του Ηνωμένου Βασιλείου εισήγαγε ένα πρόγραμμα για την απομάκρυνση από την τροφική αλυσίδα όλων των κρεάτων από βοοειδή ηλικίας άνω των τριάντα μηνών (over thirty months scheme, OTMS), τα οποία θεωρούνταν ότι ανήκαν στην ομάδα ζώων με το μεγαλύτερο κίνδυνο εκδήλωσης της ασθένειας [κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 716/96 της Επιτροπής, της 19ης Απριλίου 1996] 7

β) επιτράπηκε η αγορά και καταστροφή των μόσχων που είχαν εξαχθεί από το Ηνωμένο Βασίλειο στη Γαλλία, το Βέλγιο και τις Κάτω Χώρες για παραγωγή κρέατος μόσχου πριν από την επιβολή της απαγόρευσης [κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 717/96 της Επιτροπής, της 19ης Απριλίου 1996] 7

γ) στο Ηνωμένο Βασίλειο εφαρμόστηκε μέτρο για την επαναγορά βοείου κρέατος που προηγουμένως βρισκόταν στην παρέμβαση, καθώς και για την καταστροφή κρέατος ευρισκομένου στην παρέμβαση και αγορασμένου πριν από τις 27 Μαρτίου 1996 [κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1757/96 της Επιτροπής, της 10ης Σεπτεμβρίου 1996] 7

δ) εγκρίθηκαν προγράμματα σφαγής για την Πορτογαλία και το Ηνωμένο Βασίλειο (Ιούλιος 1996), τη Γαλλία και τη Γερμανία (αρχές 1997), καθώς και την Ιρλανδία (Ιούνιος 1997).

23. Το συνολικό κόστος των μέτρων αυτών για τον προϋπολογισμό του ΕΓΤΠΕ και για τα έτη 1996 και 1997 ανήλθε σε ποσό ύψους 620 εκατομμυρίων Ecu, του οποίου το 85 % του οποίου αφορά το πρόγραμμα OTMS (βλέπε πίνακα 2). Αντίθετα από τα καθεστώτα πριμοδότησης που αποτελούν τη βάση της παραδοσιακής στήριξης της αγοράς, τα ανωτέρω μέτρα έχουν οιονεί κτηνιατρικό χαρακτήρα και χρηματοδοτούνται μόνο μερικώς από τον προϋπολογισμό της Κοινότητας (70 %). Συγκριτικά αναφέρεται ότι η σφαγή για κτηνιατρικούς σκοπούς στην περίπτωση κλασσικής πανώλους των χοίρων συγχρηματοδοτείται κατά ποσοστό 50 %. Όσον αφορά τη δαπάνη της επιλεκτικής σφαγής (26 εκατομμύρια. Ecu), λογικότερο θα ήταν η δαπάνη να θεωρηθεί ως μέτρο κτηνιατρικού χαρακτήρα παρά ως μέτρο στήριξης της αγοράς.

Το πρόγραμμα του Ηνωμένου Βασιλείου για τα ζώα ηλικίας άνω των τριάντα μηνών (Over Thirty Months Scheme, OTMS)

24. Το Μάρτιο του 1996, η Spongiform Encephalopathy Advisory Committee (SEAC) (συμβουλευτική επιτροπή για τη σπογγώδη εγκεφαλοπάθεια) της κυβέρνησης του Ηνωμένου Βασιλείου συνέστησε να αφαιρούνται τα οστά των βοοειδών ηλικίας άνω των τριάντα μηνών σε εγκεκριμένες εγκαταστάσεις και υπό επίσημη επίβλεψη, αλλά δεν συνέστησε να θεωρείται το κρέας ακατάλληλο για κατανάλωση από τον άνθρωπο. Η κυβέρνηση, ωστόσο, αποφάσισε (17) να απομακρύνει το σύνολο του βοείου κρέατος που προερχόταν από ζώα άνω των 30 μηνών από την τροφική αλυσίδα των ανθρώπων και των ζώων με αιτιολογικό την επιδίωξη της αποκατάστασης της εμπιστοσύνης των καταναλωτών και της αγοράς.

25. Τα βοοειδή με ΣΕΒ σφάζονται πριν από την εμφάνιση των συμπτωμάτων, γεγονός που περιορίζει εξαιρετικά τον αριθμό των εξακριβωμένων κρουσμάτων. Ωστόσο, το πρόγραμμα θεωρήθηκε μέτρο παρέμβασης για τη σταθεροποίηση της γεωργικής αγοράς. Η Επιτροπή συμφώνησε να συγχρηματοδοτήσει την πτυχή των αποζημιώσεων αυτού του μέτρου με ισχύ από τις 29 Απριλίου 1996 και δαπάνησε 513 εκατομμύρια Ecu έως το τέλος του 1997. Από τη σκοπιά της Κοινότητας, πρόκειται για σημαντική επιβάρυνση του προϋπολογισμού, η οποία μάλιστα θα συνεχισθεί. Το Ηνωμένο Βασίλειο αναγνωρίζει ότι μέχρι τον Αύγουστο 1996 δεν εφάρμοσε ορθά την απαγόρευση των ζωοτροφών από μηρυκαστικά, η οποία επιβλήθηκε τον Ιούλιο 1988 (18). Η αδυναμία αυτή παρέτεινε την περίοδο κατά την οποία ενδέχεται να υπάρχουν στην αγέλη ζώα μολυσμένα με ΣΕΒ (τα οποία δεν έχουν ακόμα παρουσιάσει συμπτώματα της ασθένειας). Οι βρετανικές αρχές υπολογίζουν ότι υπάρχουν περίπου 5,5 εκατομμύρια αγελάδες που γεννήθηκαν πριν από την 1η Αυγούστου 1996 και δεν έχουν ακόμα ενταχθεί στο πρόγραμμα. Βάσει του σημερινού ύψους της χρηματοδότησης, ενδεχόμενη επεξεργασία του συνόλου των ζώων αυτών στο πλαίσιο του προγράμματος θα σήμαινε για τον κοινοτικό προϋπολογισμό πρόσθετη δαπάνη ύψους 1,6 δισεκατομμύρια Ecu.

26. Δυνάμει του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 716/96 της Επιτροπής, της 19ης Απριλίου 1996, η αρμόδια αρχή του Ηνωμένου Βασιλείου μπορεί να αγοράζει βοοειδή ηλικίας άνω των τριάντα μηνών, τα οποία βρίσκονταν σε γεωργική εκμετάλλευση για τουλάχιστον τρείς μήνες (δυνάμει του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 2149/96 της 8ης Νοεμβρίου 1996, από τις 25 Νοεμβρίου 1996 η περίοδος αυτή αυξήθηκε στους έξι μήνες) και δεν παρουσιάζουν συμπτώματα της ΣΕΒ. Το Ηνωμένο Βασίλειο οφείλει να πληρώσει τον παραγωγό βάσει του βάρους του ζώου, ενώ η Κοινότητα καταβάλλει στο Ηνωμένο Βασίλειο ένα σταθερό ποσό ανά ζώο βάσει των στοιχείων που αποδεικνύουν την καταστροφή του. Το ποσό αυτό ορίσθηκε αρχικά βάσει «της πλέον πρόσφατης τιμής για σφάγια αγελάδων στην αγορά του Ηνωμένου Βασιλείου» του 1 Ecu ανά χιλιόγραμμο για μια αγελάδα υποθετικού βάρους 560 χιλιογράμμων. Η κοινοτική χρηματοδότηση ορίστηκε στο 70 % αυτής της τιμής, δηλαδή σε 392 Ecu, και μειώθηκε δύο φορές ακολουθώντας την εξέλιξη των τιμών της αγοράς. Όσον αφορά τους ταύρους, τους ευνουχισμένους μόσχους και τις δαμαλίδες, τον Αύγουστο του 1996 πραγματοποιήθηκαν προσαρμογές των συντελεστών μετατροπής από βάρος ζώντος ζώου σε βάρος θανατωθέντος ζώου από 2:1 σε 1,7:1. Ένα χρόνο αργότερα καθιερώθηκαν διαφοροποιημένες τιμές ενισχύσεων.

27. Η εφαρμογή του OTMS συνάντησε πλήθος δυσκολιών λόγω του μεγάλου αριθμού βοοειδών που αφορά και των πολύπλοκων διαδικασιών που υιοθέτησαν οι αρχές του ΗΒ. Τα βοοειδή μπορούν να προσάγονται μέσω περίπου 200 αγορών ζώντων ζώων ή απευθείας σε περίπου 60 σφαγεία. Οι παραγωγοί δεν έχουν υποχρέωση να προσάγουν τις ηλικιωμένες αγελάδες για σφαγή, αλλά δεν δικαιούνται να τις πωλήσουν. Η πλειονότητα των ζώων που προσάχθηκαν στο πλαίσιο του προγράμματος ήταν αγελάδες που προορίζονταν για σφαγή. Από την αρχή συσσωρεύτηκαν 150 000 ζώα (μεταξύ της 20ής Μαρτίου 1996 και της έναρξης του προγράμματος τα εν λόγω ζώα δεν υποβάλλονταν σε επεξεργασία), η εκκαθάριση των οποίων δεν στάθηκε δυνατή μέχρι το Δεκέμβριο του 1996. Η δυναμικότητα των μονάδων επεξεργασίας δεν αρκούσε για να απορροφήσει την ποσότητα που προερχόταν από τα σφαγεία, με αποτέλεσμα 177 000 σφάγια να σταλούν σε ψυκτικούς θαλάμους από όπου μεταφέρθηκαν αργότερα για να υποβληθούν σε επεξεργασία μέχρι το τέλος του 1997. Η εξαιρετικά περιορισμένη δυναμικότητα των αποτεφρωτήρων είχε ως αποτέλεσμα να αποθηκευθούν τεράστιες ποσότητες κρεατοστεαλεύρων και στέατος (328 000 και 170 000 τόνοι αντίστοιχα τον Ιούνιο του 1998), των οποίων η εξουδετέρωση θα διαρκέσει πολλά έτη, εκτός αν επιτευχθεί αύξηση της δυναμικότητας ή/και το υλικό ενταφιασθεί ή εξαχθεί (πρακτική που σήμερα απαγορεύεται).

28. Το Συνέδριο και η Επιτροπή διαπίστωσαν ότι, κατά τη διάρκεια των πρώτων μηνών του προγράμματος, οι έλεγχοι δεν ήταν αποτελεσματικοί. Σε διάφορα στάδια υπήρχαν δυσκολίες όσον αφορά τη συσχέτιση του προϊόντος (βάρους) των σφαγείων/ψηκτικών εγκαταστάσεων με αυτό των μονάδων επεξεργασίας και, κατά συνέπεια, με το επεξεργασμένο και αποθηκευμένο υλικό. Τα μέτρα ασφαλείας στις εν λόγω αποθήκες υπήρξαν εξαιρετικά ανεπαρκή. Το Συνέδριο συμπεραίνει ότι ελάχιστες εγγυήσεις υπάρχουν ότι όλα τα ζώα που προσάχθηκαν στο πλαίσιο του OTMS αποτεφρώθηκαν ή αποθηκεύτηκαν με τη μορφή κρεατοστεαλεύρων ή στέατος.

29. Στη συνέχεια πραγματοποιήθηκαν πολλές βελτιώσεις των διαδικασιών ελέγχου, αλλά μένουν ακόμα να ολοκληρωθούν ορισμένοι σημαντικοί διασταυρωμένοι έλεγχοι. Οι αριθμοί των ενωτίων επισήμανσης των βοοειδών που εμπίπτουν στο OTMS και τα ατομικά βάρη τους δεν καταχωρούνταν στην ηλεκτρονική βάση δεδομένων μέχρι τις 4 Αυγούστου 1997, οπότε είχαν ήδη σφαχτεί 1,6 εκατομμύρια ζώα. Τα στοιχεία αυτά καταχωρούνται επί του παρόντος, όμως μέχρι τον Απρίλιο του 1998 το σχετικό έργο δεν είχε ολοκληρωθεί. Πραγματοποιήθηκαν μερικοί διασταυρωμένοι έλεγχοι των στοιχείων των ενωτίων των ζώων που ενέπιπταν στο πρόγραμμα OTMS και το «πρόγραμμα αποζημιώσεων για την εμπορία βοείου κρέατος» (Beef Marketing Payment Scheme, BMPS). Κατά τον έλεγχο αυτό διαπιστώθηκαν περίπου 5 000 περιπτώσεις καταχώρισης του ίδιου ενωτίου και στα δύο προγράμματα ή διπλής εμφάνισής του στο ίδιο πρόγραμμα. Χρειάζονται περαιτέρω διασταυρωμένοι έλεγχοι για τον εντοπισμό ενδεχόμενων διπλών πληρωμών στο πλαίσιο τόσο του OTMS όσο και άλλων προγραμμάτων, όπως είναι η επιλεκτική σφαγή, καθώς και για την τεκμηρίωση των αιτήσεων για κοινοτική χρηματοδότηση.

30. Δυνάμει του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 716/96 της Επιτροπής, το Ηνωμένο Βασίλειο είχε δικαίωμα να ζητήσει κοινοτική ενίσχυση μόνο για ζώα που καταστρέφονται (αποτεφρώνονται). Ο κανονισμός αυτός τροποποιήθηκε (19) από τις 26 Σεπτεμβρίου 1996, έτσι ώστε να προβλέπεται προκαταβολή του 80 % βάσει του αριθμού των σφαγίων που υποβάλλονται σε επεξεργασία. Η μη καταχώριση εξαρχής ουσιαστικής σημασίας στοιχείων στην ηλεκτρονική βάση δεδομένων σημαίνει ότι οι αιτήσεις που υποβλήθηκαν από τις αρχές του Ηνωμένου Βασιλείου ήταν ανακριβείς ως προς τον αριθμό όχι μόνο των σφαγίων που υποβλήθηκαν σε επεξεργασία, αλλά και αυτών που καταστράφηκαν (προσβεβλημένα ζώα που αποτεφρώθηκαν αμέσως).

31. Καθιερώθηκε ένα σύστημα παρτίδων, στο πλαίσιο του οποίου το σύνολο των 2 εκατομμυρίων ζώων, τα οποία εσφάγησαν πριν από τις 4 Ιανουαρίου 1998, θεωρούνται ως «παρτίδα 1», ενώ στη συνέχεια εφαρμόζονται έλεγχοι κατά εβδομαδιαίες παρτίδες. Για την παρτίδα 1, η ποσότητα αποθηκευμένων MBM θα διαιρεθεί διά του συνολικού αριθμού των θανατωθέντων ζώων και η ποσότητα που θα προκύψει θα χρησιμοποιηθεί, κατά την καύση των MBM, για τον υπολογισμό του αριθμού των ζώων που καταστράφηκαν. Αυτό θα αποτελέσει τη βάση της αίτησης καταβολής του τελευταίου 20 % το οποίο, για το τέλος 1997, αντιστοιχεί περίπου σε 100 εκατομμύρια Ecu. Ο υπολογισμός αυτός θα είναι και αυτός ανακριβής, στο βαθμό που τα MBM περιλαμβάνουν και υλικό που δεν καλύπτεται από το σχετικό καθεστώς, όπως είναι τα συγκεκριμένα υλικά κινδύνου που προέρχονται από πρόβατα, τα σφάγια που εμπίπτουν στο πρόγραμμα σφαγής και τα βοοειδή που απορρίφθηκαν από το OTMS. Συνεπώς, δεν είναι δυνατή η πλήρης επαλήθευση των πληρωμών των σχετικών με την πρώτη αυτή παρτίδα.

32. Δεδομένου ότι δεν εφαρμόσθηκαν εξαρχής συστήματα κατάλληλα τα οποία να εξασφαλίζουν την ορθή παρακολούθηση της πορείας του ελέγχου, η Επιτροπή γνωστοποίησε στο Ηνωμένο Βασίλειο ότι διατηρεί τις επιφυλάξεις της όσον αφορά τη χρηματοδότηση των πρώτων 250 000 ζώων που εσφάγησαν στο πλαίσιο του OTMS. Η επιφύλαξη αυτή αφορά περίπου 80 εκατομμύρια Ecu τα οποία καταβλήθηκαν ήδη στο Ηνωμένο Βασίλειο στο πλαίσιο της σχετικής προκαταβολής.

Βρετανικοί μόσχοι που εξήχθησαν πριν από τις 20 Μαρτίου 1996

33. Ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 717/96 της Επιτροπής, της 19ης Απριλίου 1996, προέβλεπε την αγορά και καταστροφή μόσχων εισαχθέντων από το Ηνωμένο Βασίλειο, οι οποίοι, στις 20 Μαρτίου 1996, βρίσκονταν σε γεωργική εκμετάλλευση στη Γαλλία, τις Κάτω Χώρες και το Βέλγιο. Η τιμή αγοράς βασιζόταν στην τιμή των μόσχων που επικρατούσε στην αγορά και χρηματοδοτούνταν από την Κοινότητα κατά 70 %. Το μέτρο αυτό εφαρμόστηκε επειδή η πιθανότητα εισόδου στην τροφική αλυσίδα του ανθρώπου ή των ζώων μόσχων που είχαν εισαχθεί πριν από την απαγόρευση εξαγωγής της 21ης Μαρτίου 1996 είχε οδηγήσει σε έλλειψη εμπιστοσύνης των καταναλωτών. Ήταν προαιρετικό για τα ενδιαφερόμενα κράτη μέλη. Η Γαλλία και οι Κάτω Χώρες κατέστρεψαν περίπου 79 500 και 59 500 μόσχους αντιστοίχως.

34. Το Συνέδριο διαπίστωσε στη Γαλλία ανεπάρκεια των ελέγχων κατά τη μεταφορά των σφαγίων στις μονάδες επεξεργασίας (ασφράγιστα φορτηγά) και μη συστηματικό χρωματισμό τους. Επιπλέον, αποδείξεις αποτέφρωσης υπάρχουν μόνο σε συλλογική βάση: τα σφάγια αποτελούσαν απλώς μέρος του συνολικού υλικού που καταστρεφόταν. Στις Κάτω Χώρες, οι αρχές δεν ήταν σε θέση να εξηγήσουν διαφορά 872 μόσχων μεταξύ των κτηνιατρικών μητρώων και της βάσης δεδομένων αναγνώρισης.

35. Το Βέλγιο αποφάσισε να μην εφαρμόσει αυτό το μέτρο. Οι 20 000 μόσχοι, τους οποίους αφορούσε, εσφάγησαν και πωλήθηκαν για κατανάλωση μέσω των συνηθισμένων εμπορικών κυκλωμάτων. Δεδομένου ότι δεν υπήρχαν περιορισμοί των εξαγωγών, το εν λόγω γεγονός μείωσε την αποτελεσματικότητα του μέτρου.

Επαναγορά βοείου κρέατος που προηγουμένως βρισκόταν στην παρέμβαση

36. Ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1757/96 της Επιτροπής, της 10ης Σεπτεμβρίου 1996, προέβλεπε την επαναγορά και καταστροφή βοείου κρέατος που είχε πωληθεί από την παρέμβαση πριν από τις 27 Μαρτίου 1996 και την καταστροφή παλαιών αποθεμάτων βοείου κρέατος χωρίς κόκκαλα, τα οποία βρίσκονταν ακόμα στην παρέμβαση στο Ηνωμένο Βασίλειο. Τα παλαιά αποθέματα έπρεπε να είχαν καταστραφεί ώς τις 31 Μαρτίου 1997, αλλά λόγω ανεπαρκούς δυναμικότητας των μονάδων αποτέφρωσης η προθεσμία παρατάθηκε μέχρι τις 31 Οκτωβρίου 1997. Καταστράφηκαν 5 328 τόνοι εναπομεινάντων αποθεμάτων παρέμβασης και πραγματοποιήθηκαν διαγραφές ύψους 4,1 εκατομμυρίων λιρών στερλινών (5,4 εκατομμύρια Ecu). Οι αιτήσεις επαναγοράς έπρεπε να υποβληθούν έως τις 18 Σεπτεμβρίου 1996 σε προαιρετική βάση. Επαναγοράσθηκαν συνολικά 650 τόνοι κρέατος έναντι 2,4 εκατομμυρίων λιρών στερλινών (3,2 εκατομμύρια Ecu, εκ των οποίων τα 2,4 εκατομμύρια Ecu καταλογίστηκαν στον κοινοτικό προϋπολογισμό).

37. Οι προθεσμίες που είχε ορίσει η Επιτροπή ήταν σύντομες, καθώς η πληρωμή για τα αναλαμβανόμενα προϊόντα έπρεπε να πραγματοποιηθεί έως τις 15 Οκτωβρίου 1996. Ο περιορισμός αυτός δεν συμβιβαζόταν με το στόχο της επαναγοράς κρέατος το οποίο ενδεχομένως να προερχόταν από ζώα ηλικίας άνω των τριάντα μηνών κατά το χρόνο σφαγής, με σκοπό την απομάκρυνσή του από την αγορά (20). Σύμφωνα με την Επιτροπή, ο καθορισμός της προθεσμίας αυτής επηρεάστηκε από την επιθυμία αποτροπής του κινδύνου απάτης.

Προγράμματα σφαγής

Σφαγές αγελών

38. Η Πορτογαλία, η Γαλλία και η Ιρλανδία (21) εφάρμοσαν προγράμματα σφαγής ολόκληρων αγελών, τα οποία χρηματοδοτήθηκαν από την Κοινότητα. Υιοθετήθηκε πολιτική σφαγής και καταστροφής όλων των ζώων των αγελών, στις οποίες είχαν εμφανισθεί κρούσματα ΣΕΒ.

39. Η σφαγή μιας ολόκληρης αγέλης δικαιολογείται επιστημονικά, αν όλα τα ζώα της αγέλης ενδέχεται να έχουν εκτεθεί στην ίδια κτηνοτροφή με το ζώο που προσβλήθηκε από ΣΕΒ. Η προσέγγιση αυτή στηρίχθηκε επίσης και σε λόγους άσχετους με την εξάλειψη της ασθένειας. Για παράδειγμα, ένας στόχος που αναφέρεται στο ιρλανδικό σχέδιο για τον έλεγχο και την εξάλειψη της ΣΕΒ είναι η ικανοποίηση των απαιτήσεων των αγορών τρίτων χωρών και η αποκατάσταση της εμπιστοσύνης των καταναλωτών με τη σφαγή των αγελών όπου εμφανίζεται η ΣΕΒ και με την καταστροφή των ζώων που έχουν εισαχθεί από το Ηνωμένο Βασίλειο, ώστε η Ιρλανδία να αναγνωρισθεί το συντομότερο δυνατό ως χώρα απαλλαγμένη από τη ΣΕΒ. Ακόμα και αν μια μολυσμένη με ΣΕΒ αγελάδα βρίσκεται στη γεωργική εκμετάλλευση μόλις μερικές εβδομάδες και, επομένως, είναι αδύνατο να μολύνθηκε εκεί, σφάζεται ολόκληρη η αγέλη. Σε μια περίπτωση, το εν λόγω μέτρο οδήγησε στη σφαγή 738 ζώων, για τα οποία καταβλήθηκαν στον ιδιοκτήτη της αγέλης 570 000 Ecu.

40. Οι κανονισμοί επιτρέπουν στην Πορτογαλία και τη Γαλλία (αλλά όχι στην Ιρλανδία) να προβαίνουν σε συμπληρωματικές πληρωμές. Στην περίπτωση της Πορτογαλίας, καταβάλλεται ενίσχυση για «απολεσθείσα παραγωγική αξία», της οποίας το ύψος υπερβαίνει κατά πολύ το ποσό που καταβάλλεται ως άμεση αποζημίωση, ενώ στη Γαλλία συμβαίνει το αντίθετο. Κατά συνέπεια, το ποσοστό της συνολικής αποζημίωσης που καταβάλλεται στον παραγωγό από τον προϋπολογισμό της Κοινότητας κυμαίνεται σημαντικά: από 27 % στην περίπτωση της Πορτογαλίας έως 70 % στην περίπτωση της Ιρλανδίας (βλέπε πίνακα 4).

Γερμανία

41. Στις περιπτώσεις των πέντε κρουσμάτων ΣΕΒ που αναφέρθηκαν στη Γερμανία μέχρι τον Ιανουάριο του 1997, πραγματοποιήθηκε σφαγή ολόκληρης της αγέλης και οι παραγωγοί αποζημιώθηκαν από εθνικά κονδύλια. Όλα τα κρούσματα ΣΕΒ ήταν ζώα προερχόμενα από το Ηνωμένο Βασίλειο. Μετά το κρούσμα του Ιανουαρίου, αποφασίσθηκε η σφαγή όλων των βοοειδών που είχαν εισαχθεί από το Ηνωμένο Βασίλειο και την Ελβετία, ώστε να εκλείψει ο κίνδυνος μήπως τα ζώα αυτά εκδηλώσουν την ασθένεια.

42. Δυνάμει του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 299/97 της Επιτροπής (22), η Κοινότητα συγχρηματοδοτεί το 70 % της καταβαλλόμενης αποζημίωσης, μέχρι ανώτατου ορίου 735 Ecu ανά ζώο. Ο κανονισμός καλύπτει βοοειδή που γεννήθηκαν στο Ηνωμένο Βασίλειο ή την Ελβετία ή που είναι απευθείας απόγονοι των ζώων αυτών μέχρι 19 200 ζώα κατ' ανώτατο όριο. Ωστόσο, από το Μάρτιο του 1997, οι απευθείας απόγονοι υποβάλλονται απλώς σε επιτήρηση και έτσι ο αριθμός των ζώων προς σφαγή μειώθηκε σε 5 633. Περισσότερα από 1 000 από τα ζώα αυτά αποτέλεσαν αντικείμενο δικαστικής προσφυγής εκ μέρους των παραγωγών και κατά της εντολής σφαγής. Οι εν λόγω προσφυγές βασίζονται στο επιχείρημα απουσίας αποδείξεων ότι η ΣΕΒ είναι μεταδοτική ασθένεια.

43. Η Επιτροπή αιτιολόγησε τον ανωτέρω κανονισμό παραπέμποντας στο άρθρο 23 του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 805/68 της Επιτροπής, σύμφωνα με το οποίο «προκειμένου να ληφθούν υπόψη οι περιορισμοί της ελευθέρας κυκλοφορίας που θα επέφερε η εφαρμογή μέτρων προοριζομένων για την καταπολέμηση της διαδόσεως των ασθενειών στα ζώα, είναι δυνατόν να ληφθούν έκτακτα μέτρα στηρίξεως της αγοράς». Πρέπει να σημειωθεί σχετικά ότι:

α) οι «περιορισμοί της ελευθέρας κυκλοφορίας» για τα βοοειδή που εισάγονται από το Ηνωμένο Βασίλειο (23) επιβλήθηκαν το Μάρτιο του 1996, πολύν καιρό μετά την εισαγωγή των εξεταζόμενων βοοειδών, τα οποία συνεπώς δεν υπόκεινταν σε περιορισμούς αυτού του είδους 7

β) παρόμοιοι «περιορισμοί της ελευθέρας κυκλοφορίας» δεν επιβλήθηκαν στα βοοειδή που εισάγονται στην ΕΕ από την Ελβετία.

44. Στο πλαίσιο αυτό, οι αντισταθμιστικές πληρωμές που καταβάλλονται για τη σφαγή ζώων, για τα οποία δεν ισχύουν κοινοτικοί περιορισμοί της ελεύθερης κυκλοφορίας, δεν μπορούν να θεωρηθούν μέτρο στήριξης της αγοράς. Οι δαπάνες που πραγματοποιούνται δυνάμει του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 299/97 της Επιτροπής (3,2 εκατομμύρια Ecu) στερούνται έγκυρης νομικής βάσης.

Η επιλεκτική σφαγή στο ΗΒ

45. Η απόφαση 96/385/ΕΚ της Επιτροπής, της 24ης Ιουνίου 1996, ενέκρινε το σχέδιο του Ηνωμένου Βασιλείου για εξαφάνιση της ασθένειας και ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1484/96 της Επιτροπής, της 26ης Ιουλίου 1996, επέτρεψε στο Ηνωμένο Βασίλειο να καταβάλει αποζημιώσεις για ζώα που σφάζονται στο πλαίσιο της επιλεκτικής σφαγής, την οποία προβλέπει το πρόγραμμα. Στο αρχικό πρόγραμμα προβλεπόταν επιλεκτική υποχρεωτική σφαγή ζώων ή/και αγελών που ανήκαν σε γενιές, οι οποίες είχαν γεννηθεί τα έτη 1990/91, 1991/92 και 1992/93 και για τις οποίες θεωρήθηκε ιδιαίτερα πιθανόν να είχαν καταναλώσει μολυσμένα MBM 7 το εν λόγω σχέδιο τροποποιήθηκε ώστε να περιληφθεί η γενιά 1989-90 σε προαιρετική βάση. Περισσότερο από το 60 % των 324 000 ζώων που αναγνωρίστηκαν μέχρι το Μάρτιο του 1998 είχαν γεννηθεί τη χρονιά της προαιρετικά καλυπτόμενης γενιάς. Τα ζώα, για να είναι επιλέξιμα, πρέπει να βρίσκονταν στη γεωργική εκμετάλλευση την 1η Αυγούστου 1996.

46. Η αποζημίωση των κατόχων των εκμεταλλεύσεων βασίζεται στην αντικειμενική αγοραία αξία κάθε σχετικού ζώου και χρηματοδοτείται από την Κοινότητα κατά 70 %. Επίσης επιτράπηκε στο Ηνωμένο Βασίλειο να προβεί σε πρόσθετες πληρωμές από εθνικά κονδύλια.

47. Το άρθρο 2 της απόφασης 96/385/ΕΚ επέβαλε στο Ηνωμένο Βασίλειο την υποχρέωση να θέσει σε ισχύ, το αργότερο μέχρι την 1η Αυγούστου 1996, τις νομοθετικές, κανονιστικές και διοικητικές διατάξεις που απαιτούνται για την εφαρμογή του σχεδίου. Προτάσεις για επιλεκτική σφαγή διατυπώθηκαν για πρώτη φορά το Μάιο του 1996 και βασίζονταν αποκλειστικά στην υπόθεση ότι η ασθένεια μεταδίδεται από τις ζωοτροφές. Η έναρξη της σφαγής αναμενόταν το Σεπτέμβριο ή τον Οκτώβριο του 1996, αλλά την 1η Αυγούστου 1996 η SEAC συνέστησε στην κυβέρνηση να εξετάσει τις συνέπειες των πορισμάτων μιας έρευνας σχετικά με τη μετάδοση της ΣΕΒ από τη μητέρα, με αποτέλεσμα να ανασταλεί η εφαρμογή του σχεδίου σφαγής.

48. Αναλυτικά στοιχεία της έρευνας δημοσιεύθηκαν στις 29 Αυγούστου (24). Σύμφωνα με αυτήν, η επιδημία πρόκειται ουσιαστικά να εξαφανιστεί γύρω στο 2001, ανεξάρτητα από οποιαδήποτε περαιτέρω μέτρα. Πάντως, το Ηνωμένο Βασίλειο δεσμευόταν από το πλαίσιο, στο οποίο είχε συμφωνήσει το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο στις 21 Ιουνίου 1996 (25) και βάσει του οποίου ήταν υποχρεωμένο να εφαρμόσει επιλεκτική σφαγή ως προϋπόθεση για την άρση της απαγόρευσης των εξαγωγών. Ωστόσο, δεν προχώρησε στην υλοποίησή της παρά μόλις στις αρχές του 1997.

49. Οι γενιές επαναπροσδιορίστηκαν τον Ιούνιο του 1997. Με βάση το νέο προσδιορισμό, ορισμένα ζώα που είχαν ήδη σφαγεί δεν θα ενέπιπταν σε αυτό το πλαίσιο. Οι νέοι κανόνες δεν εφαρμόστηκαν αναδρομικά, αλλά οι κάτοχοι εκμετάλλευσης για των οποίων τις αγέλες είχε σταλεί εκείνη την εποχή προσωρινή ειδοποίηση σφαγής, μπορούσαν να υποβάλουν αίτηση για επανεκτίμηση. Όντως, περίπου 200 προέβησαν σε αυτή την ενέργεια. Επίσης τροποποιήθηκαν οι παράμετροι εντοπισμού των γενεών και το Δεκέμβριο του 1997 εγκρίθηκε τροποποίηση του σχεδίου εξάλειψης. (26) Οι μεταβολές αυτές καθυστέρησαν ακόμα περισσότερο την ολοκλήρωση του σχεδίου σφαγής.

50. Στη Μεγάλη Βρετανία (27), μέχρι τον Ιούνιο του 1998, είχαν σφαγεί 229 000 ζώα, από τα οποία οι 71 000 στο πλαίσιο της επιλεκτικής σφαγής και οι 158 000 πριν από την εφαρμογή του σχεδίου αυτού. Άλλα 65 000 ζώα δεν κατέστη δυνατόν να εντοπιστούν λόγω απουσίας συστήματος πλήρους εντοπισμού και λόγω ελλιπούς τήρησης των μητρώων των γεωργικών εκμεταλλεύσεων (28).

51. Ο σκοπός του «σχεδίου επιλεκτικής σφαγής» (Selective Cull Scheme, SCS) είναι παρόμοιος με αυτόν του OTMS, στο βαθμό που επιδιώκει την πρόληψη της εμφάνισης κρουσμάτων ΣΕΒ, αν και είναι περισσότερο επιλεκτικό. Τα δύο προγράμματα αλληλεπικαλύπτονται, με την έννοια ότι πολλά ζώα που θα υπόκεινταν ενδεχομένως σε σφαγή έχουν ήδη σφαγεί στο πλαίσιο του OTMS (21 500 τον Απρίλιο του 1998). Δεδομένου ότι το μέσο επίπεδο της αντιστάθμισης που καταβάλλεται στον παραγωγό, στο πλαίσιο του SCS, είναι τρείς φορές υψηλότερο από ό,τι στο πλαίσιο του OTMS και ότι η κοινοτική συμμετοχή είναι αντίστοιχα κατά δύο και πλέον φορές υψηλότερη [790 Ecu έναντι 370 Ecu (βλέπε πίνακα 4)], υπολογίζεται ότι η Κοινότητα εξοικονόμησε έτσι ποσό 9 εκατομμυρίων Ecu. Αντίστροφα, οι παραγωγοί που θεωρούν ότι θα ενταχθούν στο SCS είναι απίθανο να παρουσιάσουν ζώα επιλέξιμα στο πλαίσιο του OTMS.

52. Στην πράξη, η αποζημίωση για αγελάδες οποιασδήποτε ηλικίας βασίζεται στην τιμή αντικατάστασης νεαρών αγελάδων. Κατά κανόνα, οι αγελάδες που σφάζονται στο πλαίσιο του SCS είναι ηλικιωμένες και η μέση αγοραία αξία τους ανέρχεται μόλις στο 50 % της ανωτέρω τιμής. Οι αποζημιώσεις υπήρξαν σχετικά υψηλές (βλέπε πίνακα 4), κατά μέσο όρο 2 000 Ecu ανά κεφαλή (και μέχρι 250 000 Ecu για έναν καθαρόαιμο ταύρο). Ο αναγκαστικά προαιρετικός χαρακτήρας της γενιάς 1989/90 και η έλλειψη κατάλληλων μητρώων μειώνουν την αποτελεσματικότητα του SCS.

Αποζημίωση για κρούσματα ΣΕΒ

53. Η κοινοτική νομοθεσία επιβάλλει την καταστροφή των σφαγίων στην περίπτωση που πρόκειται για κρούσμα ΣΕΒ, ωστόσο η υποχρέωση αυτή δεν έχει τηρηθεί ανεξαιρέτως. Τα πρώτα σφάγια κρουσμάτων ΣΕΒ του Βελγίου και του Λουξεμβούργου υποβλήθηκαν σε επεξεργασία (το Σεπτέμβριο και τον Οκτώβριο του 1997) και ως οστεάλευρο πωλήθηκαν σε διάφορα κράτη μέλη και εξήχθησαν σε τρίτες χώρες. Και στις δύο περιπτώσεις, τα ύποπτα ζώα υποβλήθηκαν αρχικά σε εξετάσεις για λύσσα, με αρνητικά αποτελέσματα. Στη συνέχεια, οι κεφαλές των ζώων αυτών εξετάσθηκαν για ΣΕΒ. Τα αποτελέσματα αυτών των εξετάσεων ήταν θετικά αλλά κατέστησαν διαθέσιμα αρκετές εβδομάδες μετά την επεξεργασία των σφαγίων. Τα υπόλοιπα ζώα των μολυσμένων αγελών καταστράφηκαν.

54. Όλα τα κράτη μέλη διαθέτουν σύστημα αποζημίωσης για βοοειδή που θανατώνονται ως ύποπτα για ΣΕΒ. Η αποζημίωση είναι γενικά χαμηλότερη για τα εξακριβωμένα κρούσματα και διαφέρει σημαντικά μεταξύ των διαφόρων κρατών μελών (βλέπε πίνακα 5). Το μέσο ποσό που καταβάλλεται στη Γαλλία είναι το μισό από το αντίστοιχο που καταβάλλεται στην Ιρλανδία. Η Ιταλία δεν καταβάλλει αποζημίωση για ζώα που προσβλήθηκαν από ΣΕΒ πριν εισαχθούν στη χώρα. Η Κοινότητα δεν συμμετέχει στις δαπάνες για αποζημίωση για ζώα που έχουν προσβληθεί από ΣΕΒ.

55. Η απουσία ή το χαμηλό ύψος της αποζημίωσης για προσβλημένα ζώα αιτιολογεί ενδεχομένως το γεγονός ότι έχουν αναφερθεί τόσο λίγα κρούσματα σε μερικά κράτη μέλη (βλέπε πίνακα 1). Σύμφωνα με τις ιρλανδικές αρχές, ΣΕΒ διαπιστώθηκε όχι μόνο σε βοοειδή που είχαν εισαχθεί από το Ηνωμένο Βασίλειο, αλλά και σε δύο ενήλικες αγελάδες εντός μηνών μετά την εισαγωγή τους από τις Κάτω Χώρες (χώρα που είχε δηλώσει μόνο δύο κρούσματα μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου 1997), καθώς και σε μια ενήλικη αγελάδα που είχε εισαχθεί από τη Δανία. Σύμφωνα με μια μελέτη (29), στην περίοδο 1985 ώς 1989, ο αριθμός των πιθανών κρουσμάτων ΣΕΒ μεταξύ ζώων που άλλα κράτη μέλη είχαν εισαγάγει από το Ηνωμένο Βασίλειο πρέπει να ανέρχονταν περίπου σε 1 600, ενώ, μέχρι το τέλος του 1997, αναφέρθηκαν μόνο 400 κρούσματα. Αυτό οφείλεται εν μέρει στην απουσία τυποποιημένου συστήματος επιτήρησης και στην ύπαρξη διαφόρων βαθμίδων επίγνωσης των κινδύνων που εγκυμονεί η ΣΕΒ, κατάσταση ικανή να οδηγήσει σε ελλιπή εντοπισμό και λανθασμένη διάγνωση, όπως δείχνει το σημείο 53. Επιπλέον, πολλά από τα κρούσματα που αναφέρθηκαν στα διάφορα κράτη μέλη δεν αφορούν βοοειδή γεννημένα στο Ηνωμένο Βασίλειο. Φαίνεται ότι τα περισσότερα από τα ζώα αυτά προσβλήθηκαν από ΣΕΒ λόγω κατανάλωσης μολυσμένων ζωοτροφών.

ΜΕΤΡΑ ΣΤΗΡΙΞΗΣ ΤΗΣ ΑΓΟΡΑΣ

Εισαγωγή

56. Παράλληλα με τα μέτρα απομάκρυνσης, το Συμβούλιο εξέδωσε δύο κανονισμούς με σκοπό τη διάθεση ποσού συνολικού ύψους 1 350 εκατομμυρίων Ecu προς στήριξη της αγοράς. Επιπλέον, δαπανήθηκαν 16,7 εκατομμύρια Ecu για την ιδιωτική αποθεματοποίηση κρέατος μόσχου. Προς περιορισμό της αναμενόμενης υπερπαραγωγής βοείου κρέατος, καθιερώθηκαν έλεγχοι με τη μορφή πριμοδότησης για πρώιμη εμπορία και ενίσχυσης για μεταποίηση μόσχων (200 εκατομμύρια Ecu).

Στήριξη των παραγωγών

57. Ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1357/96 του Συμβουλίου προβλέπει επιπρόσθετες πληρωμές καταβλητέες το 1996 μαζί με την ειδική πριμοδότηση βοοειδών (ΕΠΒ) και την πριμοδότηση θηλάζουσας αγελάδας (ΠΘΑ), καθώς και τη χορήγηση συγκεκριμένων ποσών στα κράτη μέλη (261 εκατομμύρια Ecu). Η ενίσχυση προορίζεται για παραγωγούς του τομέα του βοείου κρέατος, οι οποίοι «λόγω της κατάστασης που επικρατεί στην αγορά, αντιμετωπίζουν σοβαρά προβλήματα . . .». Τα κράτη μέλη μπορούσαν να επιλέξουν:

α) είτε να προβούν στις κανονικές κατά κεφαλήν συμπληρωματικές πληρωμές [άρθρα 1 και 4, στοιχείο α)] του ποσού των 23 Ecu ανά ζώο για την ειδική πριμοδότηση βοοειδών και 27 Ecu ανά ζώο για την πριμοδότηση θηλάζουσας αγελάδας, και παράλληλα να κατανείμουν το ειδικό ποσό σε όμοια ή διαφορετική βάση 7

β) είτε, δυνάμει του άρθρου 5, να διαθέσουν το συνολικό ποσό που θα είχε καταβληθεί βάσει των ανωτέρω κανονικών ενισχύσεων μαζί με το ειδικό ποσό, ώστε οι πληρωμές να πραγματοποιηθούν σύμφωνα με αντικειμενικά κριτήρια, αρκεί το συνολικό ποσό να μην υπερέβαινε την απώλεια εισοδήματος, ούτε να οδηγούσε σε στρεβλώσεις του ανταγωνισμού (άρθρο 5). Όλες οι πληρωμές, προκειμένου να παρέχουν δικαίωμα για κοινοτική χρηματοδότηση, έπρεπε να πραγματοποιηθούν μέχρι τις 15 Οκτωβρίου 1996.

Διαφορές στο ύψος των ενισχύσεων

58. Όσον αφορά τις συμπληρωματικές πληρωμές στο πλαίσιο των κανονικών πριμοδοτήσεων (ΕΠΒ και ΠΘΑ), από τον πίνακα 6 προκύπτουν τεράστιες διαφορές μεταξύ των κρατών μελών, οι οποίες κυμαίνονται από μηδέν στην Ιταλία μέχρι 46 Ecu κατά κεφαλήν στη Γαλλία για τα αρσενικά βοοειδή και από 7,5 Ecu στη Γερμανία μέχρι 81,6 Ecu στο Βέλγιο όσον αφορά το ΠΘΑ.

59. Τα στοιχεία που προέρχονται από τα κράτη μέλη δείχνουν ότι ορισμένες πληρωμές καταβλήθηκαν σε παραγωγούς για ζώα που κανονικά δεν ήταν επιλέξιμα για την κανονική ειδική πριμοδότηση βοοειδών, ούτε για την πριμοδότηση θηλάζουσας αγελάδας, με βάση το επιχείρημα ότι η απώλεια εισοδήματος δεν περιοριζόταν στους τομείς που στηρίζονται παραδοσιακά από την Κοινότητα. Σε ορισμένες περιπτώσεις, αυτό σήμαινε ότι οι παραγωγοί εισέπραξαν πληρωμές για ζώα καθ' υπέρβαση του ορίου των 90 κεφαλών, το οποίο ισχύει για το καθεστώς πριμοδότησης των βοοειδών, ή σε περιπτώσεις όπου δεν ικανοποιούνταν τα κριτήρια της πυκνότητας του ζωικού κεφαλαίου (11 εκατομμύρια Ecu στη Γαλλία). Επίσης καταβλήθηκαν πληρωμές για άλλες κατηγορίες ζώων, όπως για αγελάδες γαλακτοπαραγωγής (11 εκατομμύρια Ecu στο Βέλγιο) και μόσχους κρεατοπαραγωγής (7 εκατομμύρια Ecu στις Κάτω Χώρες), καθώς και συμπληρωματικές πληρωμές για ζώα που είχαν ήδη σφαγεί/πωληθεί [16 εκατομμύρια Ecu στην Ιρλανδία, 64 εκατομμύρια Ecu στην Ιταλία και 34 εκατομμύρια Ecu στο Ηνωμένο Βασίλειο (30)].

60. Κατά συνέπεια, στα εν λόγω κράτη μέλη, οι ενισχύσεις καταβλήθηκαν σε ευρύτερες κατηγορίες παραγωγών. Για παράδειγμα, αν οι αντισταθμίσεις είχαν καταβληθεί απλώς βάσει του δικαιώματος πριμοδότησης, στις Κάτω Χώρες μόνο 30 % των παραγωγών θα είχαν αποζημιωθεί για την απώλεια του εισοδήματός τους. Στα κράτη μέλη δεν παρασχέθηκαν οδηγίες για τον τρόπο υπολογισμού της απώλειας εισοδήματος και έτσι οι υπολογισμοί πραγματοποιήθηκαν με βάση διαφορετικές υποθέσεις. Κατά συνέπεια είναι αδύνατο να επιχειρηθούν κάπως αναλυτικά μια σύγκριση των στοιχείων ή ένας έλεγχος της εγκυρότητάς τους. Αν και υπάρχουν ορισμένες ενδείξεις που υποδηλώνουν ότι ίσως σε μερικούς τομείς καταβλήθηκαν υπερβολικές αντισταθμίσεις, ορισμένα κράτη μέλη στήριξαν τους υπολογισμούς τους σε πιο ενημερωμένες υποθέσεις και παρήγαγαν ριζικώς διαφορετικά στοιχεία για να αποδείξουν ότι οι συνολικές απώλειες υπερέβησαν τα ποσά που χορηγήθηκαν ως αντιστάθμιση. Η κατάσταση περιπλέχθηκε περαιτέρω λόγω του ότι η Επιτροπή θέσπισε αργότερα άλλα μέτρα που επέδρασαν στις τιμές με τρόπο απρόβλεπτο κατά το χρόνο της εκ των προτέρων εκτίμησης των απωλειών εισοδήματος.

61. Μερικά κράτη μέλη απέφυγαν τα προβλήματα τα συναφή με την κατά τομέα ανάλυση των εκτιμήσεων της απώλειας εισοδήματος καταβάλλοντας ένα ομοιόμορφο κατ' αποκοπή ποσό. Λόγου χάριν, για το 1996, η Γερμανία κατέβαλε 7 Ecu για κάθε ζώο που καταγράφηκε στο «ταμείο επιζωοτιών» (Tierseuchenkasse).

Έλεγχοι

62. Ο έλεγχος του Συνεδρίου σχετικά με τους κανονισμούς (ΕΚ) αριθ. 1357/96 και (ΕΚ) αριθ. 2443/96 δεν περιέλαβε τα συστήματα που χρησιμοποιήθηκαν για την εκτέλεση των κανονικών κατά κεφαλήν πληρωμών βάσει των καθεστώτων πριμοδότησης, τα οποία εξετάσθηκαν και παρουσιάστηκαν στην ετήσια έκθεσή του για το 1996 (βλέπε σημεία 4.45-4.60).

63. Πολλά από τα συστήματα που υιοθέτησαν τα κράτη μέλη δεν εμπίπτουν στο πεδίο του ολοκληρωμένου συστήματος διαχείρισης και ελέγχου (ΟΣΔΕ), το οποίο, όσον αφορά τα ζώα, αναφέρεται στα καθεστώτα πριμοδότησης (ειδικής πριμοδότησης βοοειδών, πριμοδότησης θηλάζουσας αγελάδας, καθώς και πριμοδότησης για μεταποίηση και πρώιμη εμπορία, για σφαγή εκτός εποχής και για εκτατικοποίηση - στα οποία αναφέρεται το άρθρο 4, στοιχεία α) έως κ) του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 805/68). Συνεπώς, ο βαθμός στον οποίο οι δικαιούχοι υπόκεινται σε επιθεώρηση επαφίεται στη διακριτική ευχέρεια των κρατών μελών.

64. Ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 820/97 του Συμβουλίου, της 21ης Απριλίου 1997, εκδόθηκε σε αναγνώριση της ανάγκης βελτίωσης της δυνατότητας εντοπισμού, δεδομένου ότι η εφαρμογή της οδηγίας 92/102/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 27ης Νοεμβρίου 1992, σχετικά με την αναγνώριση και τον εντοπισμό των ζώων, αποδείχθηκε μη ικανοποιητική. Ο ανωτέρω κανονισμός σκοπό έχει την αποκατάσταση της σταθερότητας στην αγορά βοείου κρέατος και προϊόντων από βόειο κρέας στην περίοδο μετά την κρίση της ΣΕΒ, αλλά οι προθεσμίες που ορίζονται για την υλοποίηση ορισμένων βασικών στοιχείων είναι μακρινές. Για παράδειγμα, οι ηλεκτρονικές βάσεις δεδομένων πρέπει να είναι πλήρως έτοιμες για λειτουργία μέχρι την 1η Ιανουαρίου 2000, ενώ η επισήμανση με διπλό ενώτιο ισχύει μόνο για τα ζώα που γεννιούνται μετά τον Ιανουάριο του 1998. Τα εν λόγω ζώα πρέπει επίσης να επισημαίνονται με διαβατήριο. Είναι συνεπώς πολύ νωρίς να διαφανούν τα πλεονεκτήματα του νέου συστήματος, αν και ορισμένα κράτη μέλη έχουν ήδη καθιερώσει μερικούς από τους προβλεπόμενους ελέγχους. Στο Ηνωμένο Βασίλειο, επί παραδείγματι, τα διαβατήρια βοοειδών κατέστησαν υποχρεωτικά από την 1η Ιουλίου 1996.

Επανεισπράξεις

65. Τα κράτη μέλη που κατέβαλαν πληρωμές σύμφωνα με το άρθρο 1, δηλαδή βάσει του 1995, πρέπει να επανεισπράξουν τα καθ' υπέρβαση καταβληθέντα ποσά από τους παραγωγούς που δεν υπέβαλαν αίτηση πριμοδότησης βάσει των καθεστώτων ΕΠΒ ή/και ΠΘΑ για το ημερολογιακό έτος 1996 ή των οποίων οι αιτήσεις αφορούν λιγότερα ζώα σε σύγκριση με το προηγούμενο έτος. Το άρθρο 3 προβλέπει ότι με τα ποσά που επανεισπράττονται με τον τρόπο αυτό, τα κράτη μέλη οφείλουν να καταβάλουν περαιτέρω επιπρόσθετες πληρωμές σε εκείνους τους παραγωγούς, των οποίων οι αιτήσεις για το 1996 αφορούν περισσότερα ζώα σε σύγκριση με το 1995.

66. Η υποχρέωση επανείσπραξης πληρωμών αποδείχθηκε διοικητικά επαχθής, λόγου χάριν, στην περίπτωση της αντιπαράθεσης αιτήσεων όταν έχει γίνει αναδιάρθρωση της γεωργικής εκμετάλλευσης και όταν πρέπει να ληφθεί υπόψη συνταξιοδότηση, θάνατος ή πτώχευση. Η Γαλλία, κατά το χρόνο του ελέγχου (Ιούλιος του 1997), είχε επανεισπράξει μόνο το 60 % των τιμολογημένων ποσών. Το Ηνωμένο Βασίλειο επανείσπραξε το 96 % των οφειλομένων ποσών και αναδιένειμε τα χρήματα αυτά στους παραγωγούς που είχαν σχετικό δικαίωμα. Δεν προβλέπεται περαιτέρω αναδιανομή. Συνεπώς, είναι απίθανο τα κράτη μέλη να μπορέσουν να επανεισπράξουν το σύνολο των οφειλομένων ποσών. Στο βαθμό που οι επανεισπράξεις δεν επαρκούν, ενδέχεται να μην είναι δυνατό να πληρωθούν στο ακέραιο όλοι οι παραγωγοί, των οποίων τα δικαιώματα πριμοδότησης για το ημερολογιακό έτος 1996 αφορούν περισσότερα ζώα σε σύγκριση με το 1995.

67. Τα κράτη μέλη που εφάρμοσαν το άρθρο 5 θεωρούν ότι δεν χρειάζεται να προβούν σε επανεισπράξεις, παρόλο που κατέβαλαν ενισχύσεις βάσει 1 995 αιτήσεων. Το Λουξεμβούργο, λόγου χάριν, κατέβαλε 0,6 εκατομμύρια Ecu σε παραγωγούς βάσει των αιτήσεων του 1995 για ΕΠΒ και το Βέλγιο 28,5 εκατομμύρια Ecu βάσει των αιτήσεων του 1995 για ΕΠΒ και ΠΘΑ. Το γεγονός αυτό αποτελεί ένα περαιτέρω παράδειγμα της άνισης μεταχείρισης των παραγωγών στα κράτη μέλη.

Άμεση στήριξη

68. Ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 2443/96 του Συμβουλίου, της 17ης Δεκεμβρίου 1996, προέβλεπε συνολική χορήγηση 491,63 εκατομμυρίων Ecu στα κράτη μέλη βάσει του μεγέθους των αγελών της εκάστοτε χώρας, ώστε αυτά να καταβάλουν πληρωμές σύμφωνα με αντικειμενικά κριτήρια προς στήριξη των εισοδημάτων των παραγωγών ή του τομέα του βοείου κρέατος, με την προϋπόθεση ότι οι πληρωμές αυτές δεν στρεβλώνουν τον ανταγωνισμό. Ο κανονισμός αυτός δεν καθόριζε τον τρόπο, με τον οποίο έπρεπε να διενεργηθούν οι πληρωμές, αλλά όριζε ως προθεσμία την 15η Οκτωβρίου 1997. Αντίθετα με τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1357/96, δεν απαιτούσε να ληφθεί υπόψη η απώλεια εισοδήματος.

69. Ο κανονισμός αυτός παρείχε στα κράτη μέλη περισσότερο χρόνο για να προετοιμάσουν τα σχετικά μέτρα από ό,τι για τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1357/96. Αυτό αντικατοπτρίζεται στη μεγαλύτερη ποικιλία προγραμμάτων που εγκρίθηκαν. Σε ορισμένες περιπτώσεις, όπως στη Γερμανία, δεν καταβλήθηκε προσπάθεια προσανατολισμού της ενίσχυσης σε συγκεκριμένους τομείς: ακολουθήθηκε η ίδια γενική προσέγγιση που εφαρμόστηκε και στο πλαίσιο του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1357/96, ωστόσο, το ύψος της ενίσχυσης ήταν χαμηλότερο (6 Ecu). Ορισμένα κράτη μέλη επέλεξαν να χρησιμοποιήσουν ένα μέρος των σχετικών κονδυλίων για πρωτοβουλίες ελέγχου/βελτίωσης της ποιότητας. Αυτό ίσχυσε, για παράδειγμα, στην περίπτωση του Βελγίου (0,5 εκατομμύρια Ecu) και του Ηνωμένου Βασιλείου (3,5 εκατομμύρια Ecu). Ακόμα μια φορά, οι συμπληρωματικές κατά κεφαλήν πληρωμές αποτέλεσαν την πιο συνηθισμένη μορφή ενίσχυσης. Το Ηνωμένο Βασίλειο, λόγου χάριν, εφάρμοσε ενιαία κατά κεφαλήν πληρωμή (40 Ecu) σε όλους τους αιτούντες πριμοδότηση θηλάζουσας αγελάδας για το 1996, ενώ η Ιρλανδία κατέβαλε 7,8 Ecu για κάθε περίπτωση στο πλαίσιο της ΕΠΒ και 15,6 Ecu στο πλαίσιο της ΠΘΑ. Επίσης έγινε εκτενέστερη χρήση των καθεστώτων που βασίζονταν στη σφαγή ζώων. Ορισμένα καθεστώτα είχαν περισσότερο διαρθρωτικό χαρακτήρα - το Λουξεμβούργο βάσισε τις πληρωμές του στις μονάδες χονδρών ζώων που χρησιμοποιούνται για τον υπολογισμό της αντισταθμιστικής ενίσχυσης και το Βέλγιο εισήγαγε πριμοδότηση της οριστικής παύσης των σχετικών δραστηριοτήτων με στόχο να ενθαρρύνει τους παραγωγούς βοείου κρέατος να συνταξιοδοτηθούν. Η Ιταλία και οι Κάτω Χώρες προέβησαν σε περαιτέρω στήριξη του κλάδου του κρέατος μόσχου.

70. Στη Γαλλία η κατανομή της ενίσχυσης πραγματοποιήθηκε σε επίπεδο νομών. Οι νομοί, προκειμένου να καθορίσουν το ύψος των ενισχύσεων, όφειλαν να λάβουν υπόψη την ενίσχυση που είχε ήδη καταβληθεί δυνάμει του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1357/96 και να διοχετεύσουν τις πρώτες κατά τρόπο ώστε να καλυφθούν πρόσφατες απώλειες που δεν είχαν ακόμα αντισταθμιστεί. Η αποκεντρωμένη αυτή προσέγγιση επέτρεψε σε κάθε νομό να κατανείμει την ενίσχυση σύμφωνα με περιφερειακές προτεραιότητες, γεγονός που είχε ως αποτέλεσμα την καταβολή διαφορετικών αντισταθμιστικών ποσών για γειτονικές γεωργικές εκμεταλλεύσεις.

Αποτελεσματικότητα

71. Οι κανονισμοί (ΕΚ) αριθ. 1357/96 και (ΕΚ) αριθ. 2443/96 του Συμβουλίου εφαρμόστηκαν πολύ διαφορετικά στα επιμέρους κράτη μέλη. Ο μη συσχετισμός της ενίσχυσης με απώλεια εισοδήματος στο πλαίσιο του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 2443/96 αυξάνει την πιθανότητα άνισης κατανομής της ενίσχυσης και καταβολής υπερβολικών αντισταθμίσεων. Στο πλαίσιο αυτό, πρέπει να γίνει δεκτή η γαλλική απόφαση εφαρμογής του εν λόγω συσχετισμού. Ο πολλαπλασιασμός των μέτρων και η ποικιλία των καταβαλλόμενων ποσών αντικατοπτρίζουν εν μέρει τις διαφορετικές αντιδράσεις των καταναλωτών στα κράτη μέλη αλλά δεν τις αιτιολογούν πλήρως.

Έλεγχος της παραγωγής

Εισαγωγή

72. Ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 2222/96 του Συμβουλίου, της 18ης Νοεμβρίου 1996, επέβαλε στα κράτη μέλη την υποχρέωση να εφαρμόσουν το καθεστώς ενισχύσεων για τη μεταποίηση μόσχων (ΚΕΜΜ) ή/και την πριμοδότηση για πρώιμη εμπορία (ΠΠΕ) μέχρι την 1η Δεκεμβρίου 1996 για την περίοδο που λήγει στις 30 Νοεμβρίου 1998. Το Ηνωμένο Βασίλειο και η Πορτογαλία αντέδρασαν στην κρίση της ΣΕΒ εφαρμόζοντας ήδη το ΚΕΜΜ από τον Απρίλιο και το Μάιο του 1996 αντίστοιχα. Η Γαλλία αποφάσισε επίσης να εφαρμόσει το καθεστώς από τον Οκτώβριο 1996. Η Ιρλανδία ήταν το μόνο κράτος μέλος που υιοθέτησε το καθεστώς ως άμεση συνέπεια των απαιτήσεων του κανονισμού, αλλά το έπραξε δύο μήνες μετά τη λήξη της προθεσμίας. Μέχρι το τέλος 1997, περίπου 1,5 εκατομμύρια μόσχοι είχαν υποβληθεί σε μεταποίηση με βάση κάθε ένα από τα δύο καθεστώτα (πίνακες 7 και 8).

73. Σκοπός των δύο καθεστώτων ήταν ο περιορισμός του αριθμού των μόσχων που εισέρχονται στην παραγωγή κόκκινου κρέατος κατά 1 εκατομμύριο ετησίως. Το ΚΕΜΜ υπήρξε το δραστικότερο από τα δύο, δεδομένου ότι αφορούσε τη σφαγή και καταστροφή μόσχων ηλικίας κάτω των 20 ημερών, ενώ το ΠΠΕ ενθάρρυνε τους παραγωγούς να προβούν στη σφαγή ελαφρώς νεαρώτερων και συνεπώς ελαφρότερων μόσχων, με αποτέλεσμα την αύξηση του αριθμού των μόσχων που χρησιμοποιούνταν για την παραγωγή μιας δεδομένης ποσότητας κρέατος μόσχου. Συνεπώς, οι πρόσθετοι μόσχοι που χρησιμοποιούνταν στο πλαίσιο αυτής της διαδικασίας δεν μπορούσαν να εισέλθουν στην παραγωγή κόκκινου κρέατος.

74. Το πρόγραμμα OTMS του Ηνωμένου Βασιλείου έχει σημαντικό αντίκτυπο στην παραγωγή, με την έννοια ότι 300 000 τόνοι ετησίως αποσύρονται από την τροφική αλυσίδα. Επίσης, τα προγράμματα σφαγής αγελών ενδέχεται να είχαν ήσσονος σημασίας αντίκτυπο στην παραγωγή του 1997 (30 000 τόνοι).

Το καθεστώς ενισχύσεων για τη μεταποίηση μόσχων (ΚΕΜΜ)

75. Ο πίνακας 7 δείχνει ότι το 70 % του συνόλου των μόσχων που εμπίπτουν στο εν λόγω καθεστώς υποβάλλονται σε μεταποίηση στο Ηνωμένο Βασίλειο. Αυτό είναι εύλογο, δεδομένου ότι δεν υπάρχει δυνατότητα εξαγωγής μόσχων στα άλλα κράτη μέλη που παραδοσιακά τους αγοράζουν για πάχυνση. Οι κανονισμοί δεν προσδιορίζουν την προέλευση των μόσχων, προβλέποντας απλώς ότι πρέπει να έχουν γεννηθεί στην ΕΕ. Το ποσό της ενίσχυσης ανερχόταν σε 120 Ecu ανά αρσενικό μόσχο της κατηγορίας των γαλακτοπαραγωγών βοοειδών και σε 150 Ecu για τις λοιπές κατηγορίες, μειώθηκε δε κατά 5 Ecu το Μάιο του 1997 και εναρμονίσθηκε στα 115 Ecu για όλες τις κατηγορίες το Δεκέμβριο του 1997.

76. Το Συνέδριο σχολίασε την υιοθέτηση του εν λόγω καθεστώτος στην Πορτογαλία και το Ηνωμένο Βασίλειο στην ετήσια έκθεσή του για το 1996. Κύρια ανησυχία του υπήρξε η έλλειψη βεβαιότητας ως προς την επιλεξιμότητα των μόσχων που σφάζονταν και την κατάλληλη διάθεσή τους.

77. Στη Γαλλία, περίπου το 40 % των μόσχων που σφάζονται προέρχονται από κράτη μέλη όπως η Ιταλία, η Ολλανδία και η Γερμανία, τα οποία δεν εφαρμόζουν το καθεστώς.

78. Το ΚΕΜΜ καθιερώθηκε στην Ιρλανδία το Φεβρουάριο του 1997, σχεδόν ένα χρόνο μετά την εισαγωγή του στη Βόρεια Ιρλανδία. Στην Ιρλανδία, οι σχετικά υψηλές τιμές των μόσχων αποτελούν αντικίνητρο για την υπαγωγή στο καθεστώς αυτό, με μόνη εξαίρεση τους μόσχους που ανήκουν καθαρά στην κατηγορία των βοοειδών γαλακτοπαραγωγής, για τους οποίους η ζήτηση είναι ελάχιστη ή ανύπαρκτη. Επιπλέον, το σύστημα καταγραφής ημερομηνιών γέννησης δεν αποκλείει τις καταχρήσεις, καθώς παρέχει στους κατόχους εκμετάλλευσης τη δυνατότητα να δηλώνουν για υπαγωγή στο καθεστώς μόσχους κακής ποιότητας, μολονότι έχουν υπερβεί το όριο ηλικίας.

Η πριμοδότηση για πρώιμη εμπορία (ΠΠΕ)

79. Τα ανώτατα βάρη σφαγίων που επιτρέπονται για την υπαγωγή στο ΠΠΕ καθορίστηκαν ανά κράτος μέλος βάσει των στατιστικών στοιχείων της Eurostat για το 1995 (ή εναλλακτικών στατιστικών που ενέκρινε η Επιτροπή) μείον 15 %. Το φάσμα βαρών που προκύπτει είναι ευρύ και παρουσιάζει σημαντικές διαφορές μεταξύ των κυριότερων κρατών μελών παραγωγής κρέατος μόσχου, δηλαδή των Κάτω Χωρών, της Γαλλίας και της Ιταλίας, που αντιπροσωπεύουν αντίστοιχα το 33 %, 21 % και 18 % των αιτήσεων (βλέπε πίνακα 8). Η Γαλλία, για παράδειγμα, έχει όριο βάρους τα 108 χιλιόγραμμα, ενώ οι Κάτω Χώρες τα 138 χιλιόγραμμα.

80. Το βασικό ύψος της ενίσχυσης ορίστηκε στα 65 Ecu ανά μόσχο που εσφάγη το Δεκέμβριο 1996 και τον Ιανουάριο 1997 και στη συνέχεια μειώθηκε σε 60 Ecu και αργότερα σε 45 Ecu. Λαμβάνοντας υπόψη το γεγονός ότι, στο πλαίσιο της παραγωγής κρέατος μόσχου, τα σφάγια βάρους λιγότερου των 120 χιλιογράμμων είναι ασυνήθιστα, ορίστηκαν διαφοροποιημένα ποσά ενίσχυσης (31).

81. Στα κυριότερα κράτη μέλη παραγωγής κρέατος μόσχου, παρατηρείται έντονη συγκέντρωση της παραγωγής με αποτέλεσμα το μεγαλύτερο μέρος της ενίσχυσης να καταβάλλεται σε ολιγάριθμους ειδικευμένους παραγωγούς μεγάλης κλίμακας.

82. Το καθεστώς είναι σχετικά απλό στη διαχείρισή του. Η κύρια δυσκολία αφορά το ατομικό ζύγισμα των σφαγίων. Όσον αφορά τον ακριβή τρόπο παρουσίασης των σφαγίων, τα κράτη μέλη διαθέτουν έναν ορισμένο βαθμό ευελιξίας. Ελάχιστα σφαγεία είναι εφοδιασμένα με ηλεκτρονικές ζυγαριές οι οποίες έχουν τη δυνατότητα εκτύπωσης δελτίου με το πραγματικό βάρος και συνεπώς, σπανίως είναι δυνατός ο εκ των υστέρων έλεγχος των πραγματικών βαρών των ζώων που αποτελούν αντικείμενο αίτησης.

83. Στις περισσότερες περιπτώσεις, η παρακολούθηση της πορείας του ελέγχου, από τις αιτήσεις μέχρι τα μητρώα των γεωργικών εκμεταλλεύσεων, παρουσιάζει κενά λόγω απουσίας σαφούς αντιστοιχίας μεταξύ των αιτήσεων και των συγκεκριμένων μόσχων, δεδομένου ότι δεν καταγράφονται οι αριθμοί των ενωτίων επισήμανσης. Συχνά δεν υπάρχουν στοιχεία τα οποία να ικανοποιούν την υποχρέωση παραμονής (που αρχικά ήταν 60 ημέρες στην ΕΕ αλλά στη συνέχεια αυξήθηκε σε 90 ημέρες από την 8η Ιανουαρίου 1997). Στη Γαλλία δεν ήταν σαφής η διαδρομή του ελέγχου από το μητρώο της γεωργικής εκμετάλλευσης έως την αίτηση. Στην Ιταλία οι διαδικασίες διέφεραν μεταξύ σφαγείων και περιοχών και σε μερικές περιπτώσεις δεν υπάρχουν σαφή αποδεικτικά στοιχεία προς υποστήριξη των δεδηλωμένων βαρών, δεδομένου ότι το πραγματικό βάρος δεν τηρείται σε αρχείο.

Αποτελεσματικότητα των καθεστώτων για τους μόσχους

84. Σύμφωνα με το άρθρο 1 παράγραφος 6, του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 2222/96, η Επιτροπή συνέταξε ενδιάμεση έκθεση σχετικά με την εφαρμογή των δύο μέτρων (Απρίλιος 1997) (32) και κατέληξε στο συμπέρασμα ότι, ως προς το ΠΠΕ και όσον αφορά τις Κάτω Χώρες, τη Γαλλία, τη Γερμανία και την Αυστρία, το 75 %, των πληρωμών αφορούσαν μόσχους που θα είχαν σφαγεί στο απαιτούμενο βάρος ή σε χαμηλότερο, ανεξάρτητα από την πριμοδότηση. Σε μια δεύτερη έκθεση, που εκπονήθηκε με εντολή του Συμβουλίου (Σεπτέμβριος 1997) (33), διατυπώθηκαν διαφορετικές υποθέσεις και υπολογίσθηκε ότι το 40 % του συνόλου των μόσχων επιδοτήθηκαν αδικαιολόγητα βάσει του ΠΠΕ. Χρησιμοποιώντας πραγματικά στοιχεία για το 1997 και με βάση τις ίδιες υποθέσεις, το 42 % των μόσχων εμπίπτουν στην κατηγορία αυτή. Η σχετική δαπάνη συνεπάγεται επιβάρυνση του κοινοτικού προϋπολογισμού με 23 εκατομμύρια Ecu για το 1997 και, αν δεν υπάρξουν μεταβολές, το ίδιο προβλέπεται για το 1998.

85. Η Επιτροπή υπολογίζει ότι το ΚΕΜΜ θα έχει ως αποτέλεσμα την εξοικονόμηση υπέρ του κοινοτικού προϋπολογισμού καθαρού ποσού ύψους περίπου 559 εκατομμύρια Ecu ετησίως, κατά τη διάρκεια της διετίας, λόγω μείωσης των παρεμβάσεων.

86. Όσον αφορά τη Γαλλία, δεν υπάρχει ένδειξη ότι το ΠΠΕ είχε επιπτώσεις στις πρακτικές παραγωγής. Το μέσο βάρος σφαγής κατά τους πρώτους έξη μήνες του 1997 ανερχόταν σε 124,8 χιλιόγραμμα και υπερβαίνει αρκετά το ανώτατο όριο βάρους του καθεστώτος πριμοδότησης για πρώιμη εμπορία, με αποτέλεσμα μόνο το 15 % περίπου των σφαζόμενων μόσχων να ικανοποιούν τα κριτήρια πριμοδότησης. Το επίπεδο αυτό είναι σημαντικά χαμηλότερο από το επίπεδο που ισχύει στα άλλα κύρια κράτη μέλη παραγωγής μοσχείου κρέατος (βλέπε πίνακα 8). Στο Βέλγιο, ωστόσο, μερικοί παραγωγοί περιόρισαν τον κύκλο πάχυνσης για ορισμένες κατηγορίες μόσχων, ώστε να αυξηθεί ο αριθμός των μόσχων που ικανοποιούν τα κριτήρια του ΠΠΕ. Στο Βέλγιο και τις Κάτω Χώρες, το μέσο βάρος σφαγής κατά το πρώτο εξάμηνο του 1997 μειώθηκε κατά περίπου 9 % σε σύγκριση με τον μέσο όρο του 1996. Μεταξύ 1996 και 1997, ο κοινοτικός μέσος όρος μειώθηκε κατά 5 % (από 139,1 χιλιόγραμμα σε 131,5 χιλιόγραμμα). Κατά την αυτή περίοδο, ο συνολικός αριθμός των μόσχων που χρησιμοποιούνται για την παραγωγή κρέατος μόσχου αυξήθηκε κατά 4 %, ενώ από το 1992 μέχρι τότε μειωνόταν κάθε χρόνο. Κατά την περίοδο 1995-1997, η παραγωγή κρέατος μόσχου ήταν σταθερή και ανερχόταν σε 790 000 τόνους περίπου.

87. Επιτεύχθηκε ο στόχος ο οποίος ορίζεται στο προοίμιο του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 2222/96 του Συμβουλίου και αφορά τη μείωση κατά ένα εκατομμύριο του αριθμού μόσχων που χρησιμοποιούνται για παραγωγή βοείου κρέατος. Ωστόσο, ο πίνακας 3 δείχνει ότι η συνολική παραγωγή κόκκινου κρέατος (κατόπιν των προσαρμογών ως αποτέλεσμα της εφαρμογής του OTMS κ.λπ.) εμφάνισε μείωση μόνο κατά 2 % το 1997, η οποία αποδίδεται ως επί το πλείστον στον κύκλο παραγωγής. Ο πλήρης αντίκτυπος του ΚΕΜΜ δεν θα γίνει αισθητός πριν από την περίοδο 1998/99.

88. Το ΠΠΕ σημείωσε μικρότερη επιτυχία από το ΚΕΜΜ και τα αποτελέσματα που επιτεύχθηκαν δεν είναι ικανοποιητικά από την άποψη της αποδοτικότητας της σχετικής δαπάνης - 234 000 επιπλέον μόσχοι για παραγωγή κρέατος μόσχου έναντι 55,6 εκατομμυρίων Ecu, ποσού που ισοδυναμεί με 237 Ecu ανά μόσχο, δηλαδή το τετραπλάσιο του ύψους της πριμοδότησης. Συνεπώς, το ΠΠΕ πρέπει είτε να εγκαταλειφθεί είτε να τροποποιηθεί, ώστε να ελαχιστοποιηθεί ο κίνδυνος είσπραξης «χαριστικών» επιδοτήσεων.

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ

89. Ο έλεγχος έδειξε ότι η δαπάνη ύψους 2 149 εκατομμυρίων Ecu για μέτρα «απομάκρυνσης ζώων» και «στήριξης της αγοράς», σε συνδυασμό με τα μέτρα «ελέγχου της παραγωγής», επέφερε μερική ανάκαμψη της κατανάλωσης βοείου κρέατος και είχε θετικό αντίκτυπο στο εισόδημα των παραγωγών (βλέπε σημείο 17).

90. Αξίζει να εξετασθεί περαιτέρω ο βαθμός στον οποίο ο κοινοτικός προϋπολογισμός πρέπει να επιβαρύνεται με τις οικονομικές συνέπειες παρόμοιων έκτακτων περιστάσεων, εάν ληφθεί υπόψη ο οιονεί κτηνιατρικός χαρακτήρας πολλών από τα μέτρα που λαμβάνονται σε παρόμοιες περιπτώσεις (βλέπε σημείο 23).

91. Η κρίση της ΣΕΒ υπογραμμίζει τη σπουδαιότητα της καθιέρωσης πλήρων και αξιόπιστων μητρώων ζώων στα κράτη μέλη. Το Συνέδριο αναφέρθηκε επανειλημμένα στην ανάγκη αυτή κατά το παρελθόν και, πιο πρόσφατα, στο πλαίσιο της ετήσιας έκθεσής του για το 1996 και ειδικότερα στις παρατηρήσεις του για τη διαχείριση και τον έλεγχο των πριμοδοτήσεων της ΕΕ υπέρ ορισμένων παραγωγών βοοειδών. Η απουσία τέτοιων μητρώων επηρεάζει αρνητικά την αποτελεσματικότητα κάθε δράσης σχετικής με τις αγέλες ζώων. Συνέπεια αυτού είναι η αδυναμία εντοπισμού, η οποία εκδηλώνεται με τον οξύτερο τρόπο στην περίπτωση του προγράμματος της επιλεκτικής σφαγής του Ηνωμένου Βασιλείου, στο πλαίσιο του οποίου δεν είναι δυνατόν να διαπιστωθεί η τελική κατάληξη 65 000 βοοειδών (βλέπε σημείο 50).

92. Η μη ικανοποιητική παρακολούθηση της απαγόρευσης των ζωωτροφών στο Ηνωμένο Βασίλειο σήμαινε ότι μεγάλος αριθμός ζώων που προσβλήθηκαν από ΣΕΒ (36 000) γεννήθηκε μετά την εισαγωγή της απαγόρευσης (βλέπε σημείο 25). Τα κράτη μέλη υιοθέτησαν διάφορες προσεγγίσεις όσον αφορά τη σφαγή αγελών στις οποίες εκδηλώθηκε ΣΕΒ και τους μόσχους που είχαν εισαχθεί από το Ηνωμένο Βασίλειο (βλέπε σημεία 35, 38 και 45).

93. Οι έλεγχοι στους οποίους προέβη η μονάδα εκκαθάρισης των λογαριασμών εστιάστηκαν κυρίως στο Ηνωμένο Βασίλειο και τις πληρωμές που πραγματοποιήθηκαν βάσει του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1357/96 του Συμβουλίου. Επιπλέον, οι κτηνιατρικοί υπεύθυνοι της Επιτροπής πραγματοποίησαν πολλές επισκέψεις στα κράτη μέλη (βλέπε σημείο 11). Εντούτοις, η εφαρμογή των μέτρων στα διάφορα κράτη μέλη καθώς και μεταξύ των κρατών μελών χαρακτηρίζεται από έλλειψη αυστηρότητας και συνοχής, σε τομείς όπως είναι η σφαγή μόσχων που είχαν εισαχθεί από το Ηνωμένο Βασίλειο πριν από την απαγόρευση, η επαναγορά βοείου κρέατος που προηγουμένως βρισκόταν στην παρέμβαση, τα προγράμματα σφαγής, η καταβολή ενισχύσεων στους παραγωγούς δυνάμει του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 2443/96 καθώς και τα καθεστώτα που αφορούν τους μόσχους.

94. Η έλλειψη συνοχής όσον αφορά την προσέγγιση του προβλήματος υπονόμευσε τα μέτρα που ελήφθησαν για την ισότιμη αποζημίωση των παραγωγών. Αυτό οφειλόταν κυρίως στο γεγονός ότι τα δύο βασικά μέτρα (κανονισμοί (ΕΚ) αριθ. 1357/96 και (ΕΚ) αριθ. 2443/96 του Συμβουλίου) παρείχαν στα κράτη μέλη τη δυνατότητα να προβούν σε πληρωμές που δεν σχετίζονταν με τα παραδοσιακά καθεστώτα πριμοδότησης (ήτοι, την ειδική πριμοδότηση βοοειδών και την πριμοδότηση θηλάζουσας αγελάδας) και, για το λόγο αυτό, δεν ενέπιπταν στο πεδίο των ελέγχων του ΟΣΔΕ (βλέπε σημεία 60 και 63).

95. Οι έλεγχοι της παραγωγής που καθιερώθηκαν είναι εξ ορισμού βραχυπρόθεσμοι και, σε κάθε περίπτωση θα παύσουν να έχουν σημαντικές συνέπειες σε περίπτωση άρσης της απαγόρευσης εξαγωγής, η οποία επί του παρόντος ισχύει για το Ηνωμένο Βασίλειο. Ομοίως, οποιαδήποτε απόφαση κατάργησης του προγράμματος OTMS θα οδηγούσε στην πράξη σε αύξηση της παραγωγής (βλέπε σημείο 74). Δεδομένων των περιορισμών που επιβάλλονται στο πλαίσιο της ΓΣΔΕ όσον αφορά τις επιδοτούμενες εξαγωγές, υφίσταται το ενδεχόμενο δημιουργίας αποθεμάτων, τα οποία θα μπορούσαν να φθάσουν, κατά τους υπολογισμούς της Επιτροπής, τους 1,5 εκατομμύρια τόνους μέχρι το έτος 2005 (34).

96. Η εμφάνιση της ΣΕΒ και τα επακόλουθά της έδειξαν εναργώς την επείγουσα ανάγκη να προβεί η ΕΕ σε σχεδιασμό και εφαρμογή στρατηγικής (δηλαδή, σχεδίου δράσης) για τη συντονισμένη, αποτελεσματική και έγκαιρη αντιμετώπιση κρίσεων αυτού του είδους.

Η παρούσα έκθεση εγκρίθηκε από το Ελεγκτικό Συνέδριο στο Λουξεμβούργο κατά τη συνεδρίασή του της 7ης Οκτωβρίου 1998.

Για το Ελεγκτικό Συνέδριο

Bernhard FRIEDMANN

Πρόεδρος

>ΘΕΣΗ ΠΗΝΑΚΑ>

>ΘΕΣΗ ΠΗΝΑΚΑ>

>ΘΕΣΗ ΠΗΝΑΚΑ>

>ΘΕΣΗ ΠΗΝΑΚΑ>

>ΘΕΣΗ ΠΗΝΑΚΑ>

>ΘΕΣΗ ΠΗΝΑΚΑ>

>ΘΕΣΗ ΠΗΝΑΚΑ>

>ΘΕΣΗ ΠΗΝΑΚΑ>

(1) BSE in Great Britain: A Progress Report (Ιούνιος 1997) Υπουργείο Γεωργίας, Αλιείας και Τροφίμων.

(2) Το διάταγμα για τη ΣΕΒ του 1988 (Statutory Instrument 1988 No 1039) απαγορεύει την πώληση, προμήθεια και χρήση ορισμένων ζωοτροφών για την εκτροφή μηρυκαστικών. Η απαγόρευση ίσχυε αρχικά για συγκεκριμένη περίοδο, αλλά το Δεκέμβριο 1989 παρατάθηκε επ' αόριστον.

(3) Διάταγμα για τη ΣΕΒ του 1996 (SI 1996/2007).

(4) Απόφαση 90/134/ΕΟΚ της Επιτροπής της 6.3.1990 (ΕΕ L 76 της 22.3.1990, σ. 23).

(5) Εάν εξακριβωθεί ΣΕΒ, το ζώο πρέπει να καταστραφεί σύμφωνα με το άρθρο 2 της απόφασης 94/474/ΕΚ της Επιτροπής (ΕΕ L 194 της 29.7.1994, σ. 96).

(6) Spongiform Encephalopathy Advisory Committee (SEAC - Statement on maternal transmission (17 Απριλίου 1997).

(7) Στις 18 Σεπτεμβρίου 1997 η συμβουλευτική επιτροπή της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τους επικίνδυνους παθογόνους παράγοντες (Advisory Committee on Dangerous Pathogens) κατέληξε στο συμπέρασμα ότι ο παράγοντας της ΣΕΒ πρέπει να καταχωρηθεί στους παθογόνους παράγοντες για τον άνθρωπο.

(8) Οι πέντε προϋποθέσεις είναι: 1. Εφαρμογή προγράμματος επιλεκτικής σφαγής 7 2. Καθιέρωση αποτελεσματικού συστήματος αναγνώρισης και καταγραφής των κινήσεων των ζώων 7 3. Νομοθεσία για την απομάκρυνση των ΜΒΜ θηλαστικών από τις εγκαταστάσεις παρασκευής ζωοτροφών και τις γεωργικές εκμεταλλεύσεις 7 4. Αποτελεσματική εφαρμογή του κανόνα που θέτει το OTMS 7 5. Βελτίωση των μεθόδων απομάκρυνσης του ειδικού υλικού κινδύνου βοοειδών από τα σφάγια.

(9) Ετήσια έκθεση του Ελεγκτικού Συνεδρίου για το 1966, σημεία 4.61-4.75.

(10) Η εφαρμογή της απαγόρευσης των εξαγωγών δεν εξετάστηκε.

(11) COM(98) 282.

(12) ΕΕ C 261 της 9.9.1996.

(13) Α4-0020/97.

(14) ΕΕ C 150 της 19.5.1997.

(15) A4-0362/97.

(16) The Beef (Emergency Control) Order 1996.

(17) BSE in Great Britain: A Progress Report, Δεκέμβριος 1997.

(18) Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1846/96 της Επιτροπής της 25ης Σεπτεμβρίου 1996 (ΕΕ L 245 της 26.9.1996, σ. 9).

(19) Μετά την ημερομηνία λήξης της προθεσμίας για την υποβολή αιτήσεων, τρείς εμπορικές επιχειρήσεις αποτάθηκαν στον οργανισμό παρέμβασης του Ηνωμένου Βασιλείου ζητώντας του να επαναγοράσει κρέας (26 τόνους). Ήταν γνωστό ότι περαιτέρω 450 τόνοι βρίσκονταν σε ελεύθερη κυκλοφορία αλλά το κρέας αυτό δεν επαναγοράσθηκε στο πλαίσιο αυτού του κανονισμού.

(20) Αντιστοίχως, κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1508/96 της Επιτροπής της 29ης Ιουλίου 1996 (ΕΕ L 189 της 30.7.1996, σ. 86), κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 164/97 της Επιτροπής της 30ής Ιανουαρίου 1997 (ΕΕ L 29 της 31.1.1997, σ. 1) και κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1112/97 της Επιτροπής της 18ης Ιουνίου 1997 (ΕΕ L 162 της 19.6.1997, σ. 17).

(21) Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 299/97 της Επιτροπής, της 19ης Φεβρουαρίου 1997, για τη θέσπιση έκτακτων μέτρων στήριξης της αγοράς βοείου κρέατος στη Γερμανία (ΕΕ L 50 της 20.2.1997, σ. 16).

(22) Βλέπε την πρώτη αιτιολογική σκέψη του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 299/97 της Επιτροπής.

(23) Anderson et al., «Transmission dynamics and epidemiology of BSE in British cattle», Nature, 29 Αυγούστου 1996.

(24) Απόφαση 97/870/ΕΚ της Επιτροπής.

(25) Στη Βόρεια Ιρλανδία, το σύνολο των 1 461 ζώων που βρίσκονταν ακόμα εν ζωή εντοπίστηκαν μέσω του ηλεκτρονικού συστήματος και εσφάγησαν.

(26) BSE in GB June 1998, Progress report.

(27) B.E.C. Schreuder et al., «Risk of BSE from the import of cattle from the UK into countries of the EU», The Veterinary Record, 23 Αυγούστου 1997.

(28) Για παρατηρήσεις σχετικά με την εφαρμογή αυτού του μέτρου στο Ηνωμένο Βασίλειο, βλέπε την ετήσια έκθεση για το 1996.

(29) 50/65/80 Ecu για > 120 χιλιόγραμμα/120-110 χιλιόγραμμα/110 χιλιόγραμμα ή λιγότερο αντιστοίχως μέχρι τον Ιούνιο του 1997 και 50/57,5/65 Ecu αντιστοίχως για το υπόλοιπο έτος. Τα ποσά αυτά τροποποιήθηκαν περαιτέρω βάσει του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 2502/97 της Επιτροπής της 15ης Δεκεμβρίου 1997.

(30) COM(97) 165 τελικό της 18.4.1997.

(31) COM(97) 461 τελικό της 22.9.1997.

(32) Κατάσταση και προοπτικές στον τομέα του βοείου κρέατος SEC(97) 819.

ΑΠΑΝΤΗΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ

ΠΕΡΙΛΗΨΗ

Μέτρα απομάκρυνσης

Η Επιτροπή δεν συμφωνεί με τη γνώμη του Συνεδρίου όσον αφορά τον «οιονεί κτηνιατρικό» χαρακτήρα των μέτρων. Η φύση των μέτρων αυτών, όπως και το ποσοστό της σχετικής κοινοτικής συνεισφοράς καθορίστηκαν από το Συμβούλιο κατά την έκτακτη σύνοδό του στις αρχές Απριλίου 1996. Το ποσοστό συγχρηματοδότησης είναι το σύνηθες για τα μέτρα που αφορούν την αγορά (70 %, δηλαδή ίσο με το ποσοστό που χρησιμοποιήθηκε επανειλημμένως στον τομέα του χοιρείου κρέατος).

α) Μελετάται η επιβολή διορθώσεων για το OTMS στο πλαίσιο της διαδικασίας εκκαθάρισης λογαριασμών, λόγω των αδυναμιών που ανακαλύφθηκαν από την Επιτροπή κατά τις επτά αποστολές που διεξήγαγε για την αξιολόγηση της υλοποίησης του προγράμματος αυτού.

β) Η Επιτροπή θεωρεί ότι εν αναμονή επακριβούς αξιολόγησης του μέτρου δεν αποδεικνύεται ότι η απουσία εφαρμογής του μέτρου στο Βέλγιο οδήγησε σε μείωση της αποτελεσματικότητάς του από την άποψη της αποκατάστασης της εμπιστοσύνης των καταναλωτών στην Γαλλία και στις Κάτω Χώρες (βλέπε απάντηση στο σημείο 34).

γ) Η σύντομη προθεσμία που προέβλεπε ο κανονισμός για τις πληρωμές καθορίστηκε σκόπιμα ενόψει των αποδεκτών του μέτρου και του συμφέροντος να σταλεί σαφές μήνυμα στους καταναλωτές, δίνοντας έτσι την δυνατότητα να βελτιωθεί η αποτελεσματικότητα του μέτρου και ταυτόχρονα να αποφευχθούν οι απάτες (βλέπε απάντηση στο σημείο 37).

δ) Στην περίπτωση των 65 000 βοοειδών που δεν μπόρεσαν να εντοπιστούν στο Ηνωμένο Βασίλειο, πρέπει να σημειωθεί ότι αυτά ανήκουν κατά μέγα μέρος στην «προαιρετική» κλάση του 1989/1990. Αναγνωρίστηκε, όταν η κλάση αυτή συμπεριελήφθη στο πρόγραμμα επιλεκτικής σφαγής, ότι πολλά από τα ζώα δεν θα μπορούσαν να εντοπιστούν, διότι η αναγκαία νομοθεσία (εθνική ή κοινοτική) σχετικά με τον εντοπισμό δεν υφίστατο την εποχή εκείνη. Πρέπει εντούτοις να σημειωθεί ότι κανένα από τα ζώα που δεν εντοπίστηκαν στο πλαίσιο του προγράμματος επιλεκτικής σφαγής δεν μπορούσε να εισέλθει νόμιμα στην ανθρώπινη ή ζωική τροφική αλυσίδα, διότι όλα θα ήσαν ηλικίας άνω των 30 μηνών και θα καταστρέφονταν βάσει του προγράμματος OTMS.

Μέτρα για την στήριξη της αγοράς

Η Επιτροπή θεωρεί ότι το Συμβούλιο θέλησε ρητά να δώσει αυξημένη ευελιξία, ώστε να ληφθούν υπόψη οι διαφορές στην κατάσταση μεταξύ των κρατών μελών, των παραγωγών και των καταναλωτών, πράγμα που οδηγεί στην χορήγηση διαφορετικών ποσών σε διαφορετικούς δικαιούχους. Εξάλλου, πρέπει να υπομνησθεί ότι οι γαλακτοπαραγωγοί όπως και οι εκτροφείς μόσχων είχαν επίσης απώλειες λόγω της κρίσεως της ΣΕΒ. Αυτό που είναι σημαντικό στην προσπάθεια αυτή, είναι κάθε κράτος μέλος να έχει επιλέξει τις αποτελεσματικότερες λύσεις σε σχέση με τις δυσχέρειες τις οποίες αντιμετώπιζε, χωρίς να προκαλέσει στρεβλώσεις του ανταγωνισμού (βλέπε απαντήσεις στα σημεία 58-71).

Η Επιτροπή θέλει να υπενθυμίσει ότι η σοβαρότητα της κρίσης, η οποία είναι κατά πάσα πιθανότητα η μεγαλύτερη κρίση που παρουσιάστηκε στον τομέα του βοείου κρέατος, επέβαλε τη λήψη επειγόντων μέτρων και ότι η ανάκτηση των αχρεωστήτως καταβληθέντων ήταν απολύτως αναγκαία για να καταστούν δίκαιες οι χορηγούμενες αποζημιώσεις (βλέπε απαντήσεις στα σημεία 66 και 67).

Όσον αφορά τα μέτρα που αφορούσαν τους νεαρούς μόσχους, η Επιτροπή επισημαίνει ότι τα δύο μέτρα πρέπει να θεωρηθεί ότι υπάγονται στην ίδια δέσμη, διότι από πολιτική άποψη δεν ήταν δυνατό να εγκριθεί μόνο το ένα ή το άλλο μέτρο, αλλά και τα δύο ταυτόχρονα. Επομένως, πρέπει επίσης και η αποτελεσματικότητά τους να κριθεί από κοινού (βλέπε απαντήσεις στα σημεία 84 έως 88).

Στο πλαίσιο της διαδικασίας εκκαθάρισης λογαριασμών, η Επιτροπή παρακολουθεί στενά την ανάκτηση των αχρεωστήτως καταβληθέντων ποσών.

Συμπέρασμα

Η φύση των μέτρων διευκρινίστηκε σαφώς από το Συμβούλιο κατά την θέσπισή τους τον Απρίλιο 1996. Το ποσοστό συγχρηματοδότησης αντιστοιχεί έτσι στο σύνηθες για τα μέτρα που αφορούν την αγορά.

Δεν υπήρχε νομική βάση για την παρακολούθηση εκ μέρους της Επιτροπής της απαγόρευσης κρεατοστεάλευρου στο Ηνωμένο Βασίλειο το 1988/1989, η οποία ήταν η πλέον ευαίσθητη περίοδος για την τυχόν εξάπλωση της ΣΕΒ εκτός του Ηνωμένου Βασιλείου. Πράγματι, η Επιτροπή προειδοποίησε για τον πιθανό κίνδυνο στο πλαίσιο της μόνιμης κτηνιατρικής επιτροπής και συμβούλευσε τα άλλα κράτη μέλη, εν απουσία κοινοτικής νομικής βάσεως, να λάβουν το καθένα τα μέτρα του.

Η Επιτροπή οφείλει να τονίσει ότι, εάν τα κράτη μέλη δεν έχουν εφαρμόσει τα μέτρα για την ΣΕΒ σύμφωνα με τους κανονισμούς, θα υπάρξουν συνέπειες στο πλαίσιο της εκκαθάρισης των λογαριασμών. Όπως τονίστηκε στην απάντηση στο σημείο 4.75 της ετήσιας έκθεσης του Συνεδρίου για το οικονομικό έτος 1996 και υπογραμμίστηκε στην απάντηση σε ορισμένα σημεία της ειδικής έκθεσης του Συνεδρίου, η Επιτροπή πραγματοποίησε πολυάριθμες αποστολές στα περισσότερα κράτη μέλη, για να αξιολογήσει την εφαρμογή των κανονισμών (ΕΚ) αριθ. 1357/96 και (ΕΚ) αριθ. 2443/96 (συμπληρωματικές πληρωμές προς τους παραγωγούς βοοειδών), το καθεστώς μεταποίησης μόσχων και την πριμοδότηση πρώιμης εμπορίας.

Στόχος του ότι δόθηκε κάποιο περιθώριο επικουρικότητας στα κράτη μέλη δεν ήταν με κανένα τρόπο να αποφευχθούν οι έλεγχοι που προβλέπονται από το ΟΣΔΕ, αλλά να δοθεί στα κράτη μέλη η δυνατότητα να προσφύγουν σε ένα αποτελεσματικότερο σύστημα, για να εκπληρώσουν τους στόχους που επιδιώκει το εν λόγω καθεστώς ενισχύσεων. Η Επιτροπή θεωρεί ότι, αν και δεν διεξήχθησαν έλεγχοι στο πλαίσιο του ΟΣΔΕ για τα μέτρα βάσει των κανονισμών (ΕΚ) αριθ. 1357/96 και (ΕΚ) αριθ. 2443/96 από όλα τα κράτη μέλη, στάθηκε δυνατό να ελεγχθούν τα μέτρα με άλλους τρόπους, π.χ. όταν γίνονταν πληρωμές με βάση ασφάλεια για ζωικές ασθένειες (Γερμανία) ή αιτήσεις συνοδευτικών μέτρων (Αυστρία).

Η Κοινότητα ήδη διαθέτει νομική βάση για την αντιμετώπιση εκδηλώσεων ζωικών ασθενειών, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που προσβάλλουν τον άνθρωπο. Στην περίπτωση των μεταδοτικών σπογγωδών εγκεφαλοπαθειών, ετοιμάζεται ειδικός κανονισμός του Συμβουλίου και του Κοινοβουλίου, ο οποίος θα αντικαταστήσει τα περισσότερα από τα ισχύοντα μέτρα διασφάλισης. Επιπλέον, στις δημοσιονομικές προτεραιότητες του προσχεδίου προϋπολογισμού 1999, η Επιτροπή εξήγγειλε ότι θα προκαλέσει συζήτηση για το ζήτημα της ευαισθητοποίησης των διαφόρων μερών που συμμετέχουν στην καταπολέμηση των επιζωοτιών, δηλαδή των παραγωγών, των κρατών μελών και της Ένωσης. Πλην όμως, εφόσον η εξέταση του θέματος δεν έχει ακόμη αρχίσει, είναι πρόωρο να λέγεται ότι πρέπει να δημιουργηθεί ένα ταμείο ασφάλισης.

ΓΕΝΙΚΗ ΔΗΛΩΣΗ

1. Γενικά, η Επιτροπή θεωρεί ότι ανελήφθη ταχύτατη και αποτελεσματική δράση, για να εξασφαλιστεί η ορθή ανταπόκριση της Κοινότητας στην άνευ προηγουμένου κρίση που ακολούθησε την ανακοίνωση της κυβέρνησης του Ηνωμένου Βασιλείου στις 20 Μαρτίου 1996. Από τη μια μέρα στην άλλη η κοινοτική αγορά βοείου κρέατος έφθασε στο χείλος της κατάρρευσης, καθώς η εμπιστοσύνη των καταναλωτών μειωνόταν.

Δεδηλωμένος στόχος του Συμβουλίου ήταν να δράσει γρήγορα, για να προστατεύσει την υγεία ανθρώπων και ζώων και να στηρίξει τους παραγωγούς βοείου κρέατος. Εντός βραχύτατου διαστήματος η Επιτροπή και το Συμβούλιο εισήγαγαν μέτρα που αποσκοπούσαν στην εκπλήρωση του στόχου αυτού.

Τα μέτρα διαφοροποιούνταν ως προς τον στόχο και τη μορφή, για να εξασφαλιστεί ότι θα αντιμετωπίζονταν όσο το δυνατόν περισσότερες πλευρές της κρίσης με γοργό και αποτελεσματικό τρόπο. Για παράδειγμα, το πρόγραμμα σφαγής ζώων άνω των τριάντα μηνών (Over Thirty Month Scheme) χρησίμευσε για την προστασία της ανθρώπινης υγείας, για την αποκατάσταση της εμπιστοσύνης των καταναλωτών και για τη στήριξη των παραγωγών βοείου κρέατος, ενώ οι συμπληρωματικές άμεσες ενισχύσεις των παραγωγών βοείου κρέατος (κανονισμοί (ΕΚ) αριθ. 1357/96 και (ΕΚ) αριθ. 2443/96) εξασφάλισαν ότι οι πληρωμές γίνονταν προς τους παραγωγούς με αντικειμενικά κριτήρια, τα οποία καθορίζονταν από κάθε κράτος μέλος, ώστε να λαμβάνεται υπόψη η ιδιαίτερη κατάστασή τους. Οι εν λόγω κανονισμοί άφηναν περιθώριο για ένα στοιχείο επικουρικότητας, την οποία πολλοί ζητούν, αλλά η οποία σπάνια είναι δυνατή στο πλαίσιο της Κοινής Γεωργικής Πολιτικής.

Εκτός από τη χρηματοδότηση του ΕΓΤΠΕ, θεσπίστηκαν μέτρα όπως βελτιώσεις στην επισήμανση του βοείου κρέατος και στην ταυτοποίηση των ζώων, ώστε να αποκατασταθεί η εμπιστοσύνη των καταναλωτών και να προστατευθεί η υγεία ανθρώπου και ζώων.

Επιπλέον, η Επιτροπή ενήργησε με βάση τις συστάσεις του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, όσον αφορά τόσο την οργάνωση των υπηρεσιών της Επιτροπής όσο και τις βελτιώσεις των κανονισμών, όπως άλλωστε αναγνωρίστηκε από την έκτακτη επιτροπή του Κοινοβουλίου για την παρακολούθηση των συστάσεων σχετικά με την ΣΕΒ.

Όσον αφορά την αποτελεσματικότητα των μέτρων που θεσπίστηκαν για την αποκατάσταση των αγορών, η Επιτροπή συμφωνεί με το Συνέδριο ότι είναι πολύ νωρίς για να αξιολογηθεί ο πλήρης αντίκτυπος μέτρων όπως το καθεστώς μεταποίησης μόσχων και το καθεστώς πριμοδότησης για πρώιμη εμπορία, αλλά δεν υπάρχει αμφιβολία ότι η παραγωγή βοείου κρέατος μειώθηκε ως αποτέλεσμα των καθεστώτων αυτών και άλλων μέτρων για την ΣΕΒ, ιδίως του προγράμματος σφαγής ζώων άνω των τριάντα μηνών στο Ηνωμένο Βασίλειο.

2. Η Επιτροπή παρακολούθησε εξαρχής στενά την εφαρμογή των μέτρων για την ΣΕΒ.

Η μονάδα εκκαθάρισης λογαριασμών διεξήγαγε πολυάριθμες αποστολές στα κυρίως ενδιαφερόμενα κράτη μέλη, για να αξιολογήσει τις διαδικασίες ελέγχου που ήταν αναγκαίες για την εξασφάλιση της ορθής καταβολής των επιδοτήσεων για την ΣΕΒ και της ορθής καταστροφής του υλικού που δεν πρέπει να εισέλθει στην ανθρώπινη τροφική αλυσίδα. Οι αποστολές αυτές κατέληξαν σε ορισμένες συστάσεις για βελτιώσεις των διαδικασιών ελέγχου. Είναι σημαντικό να τονιστεί ότι ο στόχος τους ήταν διττός, δηλαδή να εξασφαλιστεί ότι τηρούνται οι κοινοτικοί κανόνες από τα κράτη μέλη και, εάν όχι, να αποκλεισθεί η κοινοτική χρηματοδότηση, αλλά επίσης να εξασφαλιστεί ότι το υλικό κινδύνου διατηρείται χωριστά από όλα τα άλλα υλικά, ελέγχεται ορθά και η διάθεσή του γίνεται με τον κατάλληλο τρόπο.

Και άλλες υπηρεσίες της Επιτροπής πραγματοποίησαν πολυάριθμες αποστολές για την παρακολούθηση των ενεργειών των κρατών μελών σχετικά με την εξάλειψη της ΣΕΒ και την τήρηση της απαγόρευσης εξαγωγών από τη Ηνωμένο Βασίλειο. Οι κτηνιατρικές υπηρεσίες και η UCLAF συμμετείχαν στη σημαντική αυτή προσπάθεια (βλέπε παράρτημα: κατάλογος των αποστολών που πραγματοποιήθηκαν από τις υπηρεσίες της Επιτροπής).

ΕΙΣΑΓΩΓΗ

11. Εκτός από τις επισκέψεις που ανέφερε το Συνέδριο, πραγματοποιήθηκε επίσης μια αποστολή στις Κάτω Χώρες, το σημαντικότερο κράτος μέλος από την άποψη των δαπανών για την πριμοδότηση πρώιμης εμπορίας, σε πρώιμο στάδιο της υλοποίησης του καθεστώτος, ώστε να εξασφαλιστεί ότι εφαρμόζονταν οι ορθές ελεγκτικές διαδικασίες. Το καθεστώς μεταποίησης μόσχων ελέγχθηκε και στο Ηνωμένο Βασίλειο και στη Γαλλία, χώρες που αντιπροσωπεύουν άνω του 93 % των ζώων που εσφάγησαν συνολικά στο πλαίσιο του καθεστώτος. Όσον αφορά τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 2443/96, έγιναν επισκέψεις σε ορισμένα κράτη μέλη, πριν ακόμη γίνουν πληρωμές και έτσι ο έλεγχος των δαπανών αυτών μπορεί να ολοκληρωθεί μόνο σε μεταγενέστερο στάδιο. Η Επιτροπή θεωρεί επομένως την παρατήρηση του Συνεδρίου σχετικά με το μέτρο αυτό πρόωρη.

Η Επιτροπή πραγματοποίησε πολυάριθμες αποστολές σχετικές με τα μέτρα για την ΣΕΒ και θεωρεί ότι η κάλυψή της είναι επαρκής. Κατά τον σχεδιασμό του ελέγχου των μέτρων για την ΣΕΒ, η ανάλυση κινδύνου των υπηρεσιών της Επιτροπής έλαβε υπόψη τον σχεδιασμό των ερευνών που προγραμματίζονταν από το Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο και έτσι η Επιτροπή αποφάσισε να βασιστεί στον έλεγχο του Συνεδρίου για τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 717/96 (καταστροφή βρετανικών μόσχων που είχαν εξαχθεί) και για τα καθεστώτα σφαγής αγελών στα άλλα κράτη μέλη πλην του Ηνωμένου Βασιλείου, έτσι ώστε να αποφύγει την επανάληψη της ίδιας εργασίας, ιδίως επειδή τα μέτρα αυτά αφορούσαν μόνο περιορισμένο αριθμό ζώων και έτσι είχαν μικρή διάρκεια εφαρμογής. Ο χρόνος και οι προσπάθειες αφιερώθηκαν αντίθετα στα πλέον σημαντικά μέτρα για την ΣΕΒ από την άποψη των δαπανών.

Στο πλαίσιο του συντονισμού των αποστολών μεταξύ των υπηρεσιών της Επιτροπής και του Ελεγκτικού Συνεδρίου, η Επιτροπή μπορεί να αποφασίσει να μην προχωρήσει σε έρευνα μέτρων τα οποία θα καλυφθούν από έρευνα του Συνεδρίου, όπως για το καθεστώς καταστροφής των βρετανικών μόσχων και τα καθεστώτα σφαγής αγελών. Στις περιπτώσεις αυτές, η Επιτροπή καθορίζει τις κατάλληλες δημοσιονομικές συνέπειες με βάση τα ευρήματα του Συνεδρίου, πράγμα που καθιστά περιττές τις δικές της αποστολές για το ίδιο θέμα.

Έκθεση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου

12-15. Η Επιτροπή έχει δώσει πλήρεις απαντήσεις στις εκθέσεις τόσο της έκτακτης εξεταστικής επιτροπής όσο και της επιτροπής παρακολούθησης, σχετικά με τις επικρίσεις που αναφέρονταν στην Επιτροπή. Η τελευταία ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Κοινοβούλιο, η οποία ανέφερε τις ενέργειες που εκτελούνταν και προγραμματίζονταν ως ανταπόκριση στις εκθέσεις του Κοινοβουλίου, εκδόθηκε στις 6 Μαΐου 1998 (COM(1998) 282 τελικό).

Μετά την έκδοση της έκθεσης της έκτακτης εξεταστικής επιτροπής τον Φεβρουάριο 1997, υπήρξε στενή και εποικοδομητική συνεργασία μεταξύ Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και Επιτροπής. Η συνεργασία αυτή έθεσε την υγεία και την ασφάλεια των καταναλωτών στο κέντρο μιας μείζονος κοινής πολιτικής προσπάθειας. Τα θεμέλια για την αποκατάσταση της εμπιστοσύνης των καταναλωτών στην ασφάλεια των τροφίμων έχουν τεθεί με ορισμένα σημαντικά επιτεύγματα από τον Φεβρουάριο 1997.

Ορισμένα από τα επιτεύγματα αυτά αφορούν γενικά την ασφάλεια των τροφίμων και την προστασία των καταναλωτών, ιδίως η υλοποίηση νέων προσεγγίσεων στους τομείς των επιστημονικών συμβουλών, της ανάλυσης κινδύνου, της αναγνώρισης των ζώων και των ελέγχων και επιθεωρήσεων, με βάση τις αρχές της αξίας, της ανεξαρτησίας και της διαφάνειας. Υπήρξαν επίσης σημαντικές εξελίξεις, οι οποίες εστιάζονταν ειδικά στην καταπολέμηση της ΣΕΒ. Έχουν ληφθεί χρηματοδοτικές αποφάσεις για την στήριξη της έρευνας σχετικά με την ΣΕΒ. Έχει εκδοθεί νομοθεσία για την πρόληψη της εξάπλωσης της ΣΕΒ και για την προστασία της δημόσιας υγείας, ιδίως για την ενδυνάμωση των κανόνων σχετικά με την επιτήρηση της ΣΕΒ και σχετικά με την εμπορία και χρήση κρεατοστεάλευρου. Επιπλέον, η Επιτροπή ανέλαβε έντονη δράση για να εξασφαλίσει την τήρηση της κοινοτικής νομοθεσίας στον τομέα της ΣΕΒ. Πραγματοποιήθηκαν πολλές κτηνιατρικές επιθεωρήσεις. Λόγω της μη ικανοποιητικής εφαρμογής των κοινοτικών κανόνων, κινήθηκαν διαδικασίες επί παραβάσει κατά των παραβατών κρατών μελών.

Η Επιτροπή θεωρεί ότι η εμπιστοσύνη των καταναλωτών μπορεί να αποκατασταθεί, μόνον εάν το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο και η Επιτροπή συνεργαστούν στενά με τα κράτη μέλη με βάση την δέσμευση για την προστασία της δημόσιας υγείας.

ΚΥΡΙΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΗΣ ΑΓΟΡΑΣ

17. Χάρη στα μέτρα που έλαβε η Επιτροπή, ιδίως στον τομέα των κτηνιατρικών μέτρων, της προώθησης και της επισήμανσης, προβλέπεται η μέγιστη ανάκαμψη της κατανάλωσης βοείου κρέατος, η οποία θα μπορούσε να φθάσει την πλήρη ανάκαμψη περί το έτος 2001, σε σχέση με την απώλεια κατανάλωσης που μπορεί να αποδοθεί στις συνέπειες της ΣΕΒ (1)

ΜΕΤΡΑ ΑΠΟΜΑΚΡΥΝΣΗΣ

Εισαγωγή

Η Επιτροπή δεν συμφωνεί με τη γνώμη του Συνεδρίου όσον αφορά τον «οιονεί κτηνιατρικό» χαρακτήρα των μέτρων. Η φύση των μέτρων αυτών, καθώς και το σχετικό ποσοστό κοινοτικής συνεισφοράς καθορίστηκαν από το Συμβούλιο, κατά την έκτακτη σύνοδό του στις αρχές Απριλίου 1996. Το ποσοστό συγχρηματοδότησης είναι το σύνηθες για τα μέτρα που αφορούν την αγορά (70 %, δηλαδή ίσο με εκείνο που χρησιμοποιήθηκε επανειλημμένως στον τομέα του χοιρείου κρέατος).

Το πρόγραμμα του Ηνωμένου Βασιλείου για τα ζώα άνω των τριάντα μηνών (OTMS)

26. Κατά την έναρξη της εφαρμογής του μέτρου, και για λόγους απλοποίησης, καθορίστηκε κατά μονάδα αξία αποζημίωσης (ποσό κατά κεφαλή σφαζόμενου ζώου) με βάση την εμπορική αξία της αγελάδας, η οποία άλλωστε κάλυπτε τις περισσότερες περιπτώσεις ζώων που σφάζονται σε ηλικία πέραν των τριάντα μηνών και της οποίας η τιμή ήταν σαφώς κατώτερη σε σχέση με την τιμή των αρσενικών και των δαμαλίδων. Στη συνέχεια, όταν η Επιτροπή διεπίστωσε ότι η κατάσταση της αγοράς είχε εξελιχθεί σημαντικά, το ποσό ανά αγελάδα μειώθηκε (σε δύο στάδια), και καθορίστηκε τελικά διαφορετική τιμή για τα αρσενικά και τις δαμαλίδες, αλλά σε επίπεδο που αρκούσε για να διατηρηθεί η αποτελεσματικότητα του μέτρου.

27-32. Όπως ανέφερε το Συνέδριο, η Επιτροπή ανακάλυψε ορισμένες αδυναμίες στην εφαρμογή του OTMS στο Ηνωμένο Βασίλειο, συμπεριλαμβανομένων των ελλείψεων στην διαδρομή ελέγχου και στον μετά τη σφαγή έλεγχο του υλικού που υπαγόταν στο πρόγραμμα, της καθυστέρησης στη διενέργεια διασταυρούμενων ελέγχων εντός του προγράμματος και με άλλα προγράμματα και της καθυστέρησης στην καταστροφή του υλικού.

Όλα τα θέματα αυτά, καθώς και ορισμένα άλλα ευρήματα της Επιτροπής, παρακολουθούνται στο πλαίσιο των διαδικασιών εκκαθάρισης των λογαριασμών. Μελετάται η επιβολή διορθώσεων για τα οικονομικά έτη 1996 και 1997 και έχει ανακοινωθεί στις αρχές του Ηνωμένου Βασιλείου μια επιφύλαξη σχετικά με τις δαπάνες του 1998.

Βρετανικοί μόσχοι που είχαν εξαχθεί πριν από τις 20 Μαρτίου 1996

34. Τα ευρήματα του Συνεδρίου και της Επιτροπής όπως και οι απαντήσεις των κρατών μελών παρακολουθούνται στο πλαίσιο της διαδικασίας εκκαθάρισης λογαριασμών.

35. Η καταστροφή των μόσχων που είχαν εισαχθεί από το Ηνωμένο Βασίλειο ήταν μέτρο που αφορούσε την αγορά και αποσκοπούσε στην αποκατάσταση της εμπιστοσύνης του καταναλωτή και όχι υγειονομικό μέτρο. Εξυπακούεται ότι η εφαρμογή του ανήκει στην αρμοδιότητα των κρατών μελών, διότι αυτά είναι καλύτερα σε θέση να εκτιμήσουν την ευαισθησία των καταναλωτών τους. Η Επιτροπή θεωρεί ότι, εν αναμονή επακριβούς αξιολόγησης του μέτρου, δεν αποδεικνύεται ότι υπήρξε μείωση της αποτελεσματικότητάς του από την άποψη της αποκατάστασης της εμπιστοσύνης των καταναλωτών.

Επαναγορά βοείου κρέατος που προηγουμένως βρισκόταν στην παρέμβαση

37. Πρέπει να ληφθεί υπόψη ότι πρωταρχικός στόχος του μέτρου ήταν η απομάκρυνση κρεάτων σε συνάρτηση με το διάστημα αποθεματοποίησής τους, όπως διατυπώνεται στην αιτιολογική σκέψη του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1757/96 της Επιτροπής, και τούτο σε μια συγκυρία κρίσεων στην αγορά, η οποία απαιτεί επείγοντα μέτρα για την αποκατάσταση της εμπιστοσύνης των καταναλωτών. Επομένως, η προθεσμία που προέβλεπε ο κανονισμός για τις πληρωμές καθορίστηκε σκόπιμα ενόψει των αποδεκτών του μέτρου και το ενδιαφέρον να σταλεί ένα σαφές μήνυμα στους καταναλωτές που θα επέτρεπε τη βελτίωση της αποτελεσματικότητας του μέτρου και ταυτόχρονα την αποτροπή της απάτης.

Προγράμματα σφαγής

Σφαγές αγελών

40. Τα κράτη μέλη, πλην της Ιρλανδίας, είχαν ζητήσει την δυνατότητα, εκτός από το 30 % που κανονικά βαρύνει τον εθνικό προϋπολογισμό, να μπορούν, εάν χρειαστεί, να συμπληρώσουν το κοινοτικό μερίδιο με ένα μερίδιο εθνικής ενίσχυσης (ιδίως όταν το συνολικό ποσό κρίνεται από το κράτος μέλος ανεπαρκές για να καταστεί το μέτρο αποτελεσματικό). Η εφαρμογή της δυνατότητας αυτής έχει ως αποτέλεσμα το ποσοστό του κοινοτικού μεριδίου σε σχέση με το συνολικό ποσό που καταβάλλεται για κάθε ζώο να είναι διαφορετικό μεταξύ των κρατών μελών, γεγονός που φυσικά ανταποκρίνεται στην ευελιξία που επιδίωξαν και έλαβαν τα κράτη μέλη.

Γερμανία

43-44. Όπως αναφέρεται στην πρώτη αιτιολογική σκέψη του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 299/97 της Επιτροπής, ζώα που είχαν γεννηθεί στο Ηνωμένο Βασίλειο είχαν εξαχθεί σε άλλα κράτη μέλη πριν από την θέσπιση της απαγόρευσης εξαγωγών. Η πιθανότητα να εισέλθουν στην ανθρώπινη ή ζωική τροφική αλυσίδα τα ζώα αυτά, όπως και ζώα που εισάγονταν από την Ελβετία ή οι απόγονοί τους, είχε οδηγήσει σε έλλειψη εμπιστοσύνης των καταναλωτών στο βόειο κρέας και στη διαταραχή της αγοράς στην Γερμανία. Επομένως, συνεπεία της μεταγενέστερης απαγόρευσης εξαγωγών, η πιθανότητα αυτή προκάλεσε γενική μείωση της εμπιστοσύνης των καταναλωτών στο βόειο κρέας ασχέτως καταγωγής και αυτό κατέστησε αναγκαία τα εν λόγω έκτακτα μέτρα στήριξης της αγοράς.

Το άρθρο 23 του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 805/68 αφορά καταστάσεις όπου θα μπορούσαν να προκύψουν περιορισμοί στην ελεύθερη κυκλοφορία λόγω της εφαρμογής ορισμένων μέτρων που αποσκοπούν στην καταπολέμηση της εξάπλωσης ασθενειών. Αυτός ο κίνδυνος υπήρχε στην Γερμανία. Η αποζημίωση που καταβλήθηκε για την καταστροφή των σχετικών ζώων είχε το επιθυμητό αποτέλεσμα και απέτρεψε καταστάσεις που θα καθιστούσαν αναγκαία την λήψη μέτρων πολύ ευρύτερης εμβέλειας.

Η επιλεκτική σφαγή στο Ηνωμένο Βασίλειο

50. Στην περίπτωση των 65 000 βοοειδών που δεν μπόρεσαν να εντοπιστούν στο Ηνωμένο Βασίλειο, πρέπει να σημειωθεί ότι αυτά ανήκουν κατά μέγα μέρος στην «προαιρετική» κλάση του 1989/1990. Αναγνωρίστηκε, όταν η κλάση αυτή συμπεριελήφθη στην επιλεκτική σφαγή, ότι πολλά από τα ζώα δεν θα μπορούσαν να εντοπιστούν, διότι η αναγκαία νομοθεσία (εθνική ή κοινοτική) σχετικά με τον εντοπισμό δεν υφίστατο την εποχή εκείνη. Πρέπει επίσης να σημειωθεί ότι τα ζώα που δεν εντοπίζονταν στο πλαίσιο της επιλεκτικής σφαγής δεν θα μπορούσαν να εισέλθουν στην ανθρώπινη ή ζωική τροφική αλυσίδα, διότι θα ήσαν όλα ηλικίας άνω των 30 μηνών και επομένως θα καταστρέφονταν στο πλαίσιο του προγράμματος OTMS.

51. Τα δύο αναφερόμενα μέτρα έχουν διαφορετική εμβέλεια. Το OTMS είναι μέτρο γενικού χαρακτήρα, το οποίο αποσκοπεί να καθησυχάσει τους καταναλωτές ότι τα ζώα μιας ορισμένης ηλικίας που θα μπορούσαν ακόμη να ασθενήσουν απομακρύνονταν και αποκλείονταν από την ανθρώπινη τροφική αλυσίδα. Το πρόγραμμα επιλεκτικής σφαγής (SCS) είναι ειδικό μέτρο, εφαρμοστέο σε ζώα που βρίσκονταν από το 1989 στις ίδιες συνθήκες εκτροφής με τα ζώα που προσβλήθηκαν από ΣΕΒ 7 επομένως, ο υγειονομικός κίνδυνος είναι σαφώς μεγαλύτερος στην περίπτωση των ζώων που αφορά η «επιλεκτική σφαγή» και η αντιμετώπισή τους πρέπει να είναι επίσης διαφορετική. Αντίθετα από μεγάλο μέρος των ζώων που προσήχθησαν υπό το OTMS, τα ζώα που σφάζονται υπό το πρόγραμμα επιλεκτικής σφαγής βρίσκονται κατά γενικό κανόνα σε περίοδο πλήρους παραγωγής, γεγονός που εξηγεί την υψηλότερη αξία τους, και ως εκ τούτου την ανάγκη να καταβληθεί υψηλότερη πριμοδότηση στους παραγωγούς.

52. Η Επιτροπή χρηματοδοτεί το 70 % της αγοραίας αξίας μόνο των ζώων που σφάζονται στο πλαίσιο του SCS, ενώ το Ηνωμένο Βασίλειο καταβάλλει το ποσό που υπερβαίνει την αξία αυτή έως το κόστος αντικατάστασης του ζώου. Για να εξασφαλιστεί ακριβής εκτίμηση, η αγοραία αξία και η αξία αντικατάστασης καθορίζονται από επαγγελματίες ανεξάρτητους αποτιμητές. Στο πλαίσιο της διαδικασίας εκκαθάρισης λογαριασμών η Επιτροπή παρακολουθεί τις αξίες που καθορίζονται.

Αποζημίωση για κρούσματα ΣΕΒ

53. Η κοινοτική νομοθεσία απαιτεί τα βοοειδή, τα οποία στην εξέταση προ της σφαγής εμφανίζουν κλινικές υποψίες ΣΕΒ, να κρατούνται, να σφάζονται χωριστά και οι εγκέφαλοί τους να εξετάζονται για ΣΕΒ. Εάν επιβεβαιωθεί η παρουσία ΣΕΒ, το ζώο πρέπει να καταστρέφεται (άρθρο 2 της απόφασης 94/474/ΕΚ της Επιτροπής, ΕΕ L 194 της 29.7.1994, σ. 96). Στις περιπτώσεις του Βελγίου και του Λουξεμβούργου που αναφέρθηκαν, δεν υπήρχαν κλινικές υποψίες για ΣΕΒ, αλλ' όλες οι ύποπτες περιπτώσεις λύσσας εξετάζονται για ΣΕΒ στο πλαίσιο του συνήθους προγράμματος επιτήρησης.

55. Στην παράγραφο αυτή παρουσιάζονται ως γεγονός ορισμένοι ισχυρισμοί σχετικά με την υποτιθέμενη προέλευση ορισμένων κρουσμάτων ΣΕΒ στην Ιρλανδία. Οι ισχυρισμοί αυτοί δεν έχουν αποδειχθεί και αμφισβητούνται από τις Κάτω Χώρες και τη Δανία. Επιπλέον, αναφέρονται εκτιμήσεις «απολεσθέντων» κρουσμάτων ΣΕΒ που εξήχθησαν από το Ηνωμένο Βασίλειο, αλλά ποτέ δεν δηλώθηκαν στα κράτη μέλη προορισμού. Όταν οι εκτιμήσεις αυτές δημοσιεύθηκαν σε άρθρο του Veterinary Record το 1997, αμφισβητήθηκαν από τα ενδιαφερόμενα κράτη μέλη (Γερμανία, Ιρλανδία και Δανία). Ενώπιον των αντιρρήσεων των εν λόγω κρατών μελών, οι συντάκτες απάντησαν (Veterinary Record, 13/9/1997, σ. 287) ότι το άρθ