Απόφαση της Επιτροπής

της 27ης Νοεμβρίου 2002

σχετικά με τα μέτρα που ενέκρινε η Ισπανία υπέρ της Refractarios Especiales SA

[κοινοποιηθείσα υπό τον αριθμό E(2002) 4486]

(Το κείμενο στην ισπανική γλώσσα είναι το μόνο αυθεντικό)

(Κείμενο που παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον ΕΟΧ)

(2003/283/ΕΚ)

Η ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ,

Έχοντας υπόψη:

τη συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, και ιδίως το άρθρο 88 παράγραφος 2 πρώτο εδάφιο,

τη συμφωνία για τον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο, και ιδίως το άρθρο 62 παράγραφος 1 στοιχείο α),

Αφού κάλεσε τους ενδιαφερόμενους να υποβάλουν τις παρατηρήσεις τους, σύμφωνα με τα προαναφερθέντα άρθρα(1), και έχοντας υπόψη τις παρατηρήσεις αυτές,

Εκτιμώντας τα ακόλουθα:

1. ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ

(1) Με επιστολή της 20ής Απριλίου 2001, η Επιτροπή έλαβε καταγγελία σχετικά με εικαζόμενη κρατική ενίσχυση που χορήγησε η Ισπανία προς τη Refractarios Especiales SA. Ο καταγγέλλων εκδήλωνε την ανησυχία του για σειρά χρηματοοικονομικών μέτρων από τα οποία θα ωφελείτο η επιχείρηση και τα οποία θα νόθευαν τον ανταγωνισμό στην οικεία αγορά.

(2) Με επιστολές της 3ης Μαΐου (D/51821), της 17ης Ιουλίου (D/52905) και της 4ης Οκτωβρίου 2001 (D/54067), η Επιτροπή ζήτησε από την Ισπανία πληροφορίες σχετικά με τα μέτρα αυτά. Με επιστολές της 20ής Ιουνίου (D/52500) και της 7ης Νοεμβρίου 2001 (D/54592) απεστάλησαν υπομνήσεις. Με επιστολή της 23ης Ιουλίου 2001 (η οποία πρωτοκολλήθηκε με αριθμό αναφοράς A/35988 στις 25 Ιουλίου 2001), η Ισπανία ζήτησε παράταση της προθεσμίας απάντησης, η οποία της χορηγήθηκε με επιστολή της 20ής Αυγούστου 2001 (D/53447). Με επιστολές της 19ης Ιουνίου (η οποία πρωτοκολλήθηκε με αριθμό αναφοράς A/34832 στις 20 Ιουνίου), της 13ης Σεπτεμβρίου (A/37203, στις 17 Σεπτεμβρίου) και της 27ης Νοεμβρίου 2001 (A/39427, στις 30 Νοεμβρίου), η Ισπανία διαβίβασε τα στοιχεία που της ζητούσε η Επιτροπή.

(3) Στις 15 Ιανουαρίου 2002, η Επιτροπή αποφάσισε να κινήσει τη διαδικασία που προβλέπει το άρθρο 88 παράγραφος 2 της συνθήκης σχετικά με τα προαναφερθέντα μέτρα. Με επιστολή της 17ης Ιανουαρίου 2002 (D/228167), ενημέρωσε την Ισπανία για την απόφασή της. Με επιστολή της 11ης Μαρτίου 2002, η Επιτροπή κάλεσε εκ νέου την Ισπανία να διατυπώσει παρατηρήσεις σχετικά με την απόφαση και ζήτησε συμπληρωματικές πληροφορίες. Η Ισπανία απάντησε στην απόφαση για την κίνηση της διαδικασίας με επιστολή της 13ης Μαρτίου 2002 (η οποία πρωτοκολλήθηκε με αριθμό A/31982 στις 14 Μαρτίου 2002) και απάντησε στις ερωτήσεις που περιέχονταν στην υπόμνηση με επιστολή της 2ας Μαΐου 2002 (η οποία πρωτοκολλήθηκε με αριθμό A/33339 στις 6 Μαΐου 2002).

(4) Η απόφαση της Επιτροπής για την κίνηση της διαδικασίας δημοσιεύτηκε στην Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων(2) και οι ενδιαφερόμενοι κλήθηκαν να υποβάλουν τις παρατηρήσεις τους σχετικά με την ενίσχυση. Η Ισπανία δεν είχε αποστείλει αντίγραφο της απόφασης της Επιτροπής στη δικαιούχο επιχείρηση, τη Refractarios Especiales SA (στο εξής "Refractarios") μέχρι τις 18 Μαρτίου 2002. Εν συνεχεία, με επιστολή της 20ής Μαρτίου 2002 (η οποία πρωτοκολλήθηκε στις 21 Μαρτίου 2002 με αριθμό αναφοράς A/32170), η Refractarios ζήτησε παράταση της προθεσμίας για να διατυπώσει την απάντησή της στην κίνηση της διαδικασίας, την οποία της χορήγησε η Επιτροπή. Με επιστολή της 22ας Μαρτίου 2002 (D/51295), η Επιτροπή έλαβε παρατηρήσεις από τρεις ενδιαφερόμενους, συμπεριλαμβανομένης και της ίδιας της Refractarios. Με επιστολές της 5ης Απριλίου (D/51501) και της 29ης Απριλίου 2002 (D/52067), ζήτησε από την Ισπανία να σχολιάσει τις παρατηρήσεις αυτές. Με επιστολές της 21ης Μαΐου (D/52462) και της 3ης Σεπτεμβρίου 2002 (D/54883), διατυπώθηκαν συμπληρωματικές ερωτήσεις. Η τελευταία από τις επιστολές αυτές περιελάμβανε αντίγραφο της συμφωνίας που συνήφθη μεταξύ του υπουργείου και της Refractarios, η οποία είχε αποσταλεί στην Επιτροπή από τον ίδιο ενδιαφερόμενο (επιστολή της 18ης Ιουλίου 2002, η οποία πρωτοκολλήθηκε στις 25 Ιουλίου 2002 με αριθμό αναφοράς A/35709). Η Επιτροπή υπενθύμισε στην Ισπανία τα αιτήματά της με επιστολές της 27ης Ιουνίου 2002 (D/53342) και της 7ης Οκτωβρίου 2002 (D/55591). Η Ισπανία απέστειλε τις απαντήσεις της στις συμπληρωματικές ερωτήσεις με επιστολές της 2ας Ιουλίου (η οποία πρωτοκολλήθηκε στις 5 Ιουλίου με αριθμό αναφοράς A/34994) και της 9ης Οκτωβρίου 2002 (η οποία πρωτοκολλήθηκε την ίδια ημερομηνία με αριθμό αναφοράς A/37400).

2. ΛΕΠΤΟΜΕΡΗΣ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΩΝ ΜΕΤΡΩΝ

2.1. Refractarios Especiales S.A.

(5) Η Refractarios, η έδρα της οποίας βρίσκεται στη Βαλένθια (Ισπανία), κατασκευάζει ειδικά θερμοάντοχα κεραμικά (πυρίμαχα υλικά). Η επιχείρηση πωλεί τα προϊόντα της κυρίως σε επιχειρήσεις των κλάδων της μεταλλουργίας, της τσιμεντοβιομηχανίας και της κεραμοποιίας. Το προσωπικό της ανέρχεται σήμερα σε 89 εργαζόμενους περίπου, ενώ ο ετήσιος κύκλος εργασιών της σε 8 εκατομμύρια ευρώ περίπου. Στα τέλη του 2000, το συνολικό ποσό που αναφερόταν στον ισολογισμό ανήλθε σε 11400000 ευρώ. Η επιχείρηση κατατάσσεται στις ΜΜΕ σύμφωνα με τη σύσταση 96/280/ΕΚ της Επιτροπής, της 3ης Απριλίου 1996, σχετικά με τον ορισμό των μικρομεσαίων επιχειρήσεων(3).

(6) Στον παρακάτω πίνακα συνοψίζονται τα αποτελέσματα της επιχείρησης κατά την περίοδο 1996-2001.

>ΘΕΣΗ ΠΙΝΑΚΑ>

Η κρίση που εμφανίστηκε στη βιομηχανία σιδήρου και χάλυβα στις αρχές της δεκαετίας του '90 σήμαινε επίσης κρίση για τον κλάδο των πυρίμαχων υλικών και, κατά συνέπεια, για τη Refractarios. Η επιχείρηση έκλεισε τις εγκαταστάσεις της στην Asturias, η παραγωγή των οποίων αφορούσε τον τομέα σιδήρου και χάλυβα και διατήρησε τις εγκαταστάσεις στη Βαλένθια. Η σχετική βελτίωση της κατάστασης μετά το 1997 οφείλεται στην ανάπτυξη νέων προϊόντων, τα οποία πωλούνται κυρίως στην τσιμεντοβιομηχανία. Πέραν των εθνικών πωλήσεων, τα προϊόντα εξάγονται σε άλλες χώρες της Ευρώπης και σε ορισμένες χώρες της Αφρικής και της Αμερικής. Υπάρχουν επίσης προοπτικές εξαγωγών σε ασιατικές χώρες. Η αξία των πωλήσεων, κυρίως καινοτόμων προϊόντων, αυξήθηκε κατά 8,7 % μεταξύ των ετών 2000 και 2001. Για το 2002 η επιχείρηση προβλέπει αύξηση της τάξης του 14 %.

2.2. Μέτρα που έλαβε η Ισπανία

(7) Η Refractarios συνάντησε επανειλημμένα δυσχέρειες στην εξυπηρέτηση του χρέους της, κυρίως έναντι του Γενικού Ταμείου Κοινωνικής Ασφάλισης (στο εξής "Οργανισμός Κοινωνικής Ασφάλισης"), του παραρτήματος της Εφορίας της Βαλένθια του Υπουργείου Οικονομικών (στο εξής "Υπουργείο Οικονομικών") και του Ταμείου Εγγύησης Μισθών (στο εξής "FOGASA").

2.2.1. Διαδικασία αναστολής πληρωμών το διάστημα 1990-92

(8) Το Μάρτιο του 1992, ολοκληρώθηκε διαδικασία αναστολής των πληρωμών μέσω των ακόλουθων συμφωνιών που συνήφθησαν στις 12 Σεπτεμβρίου 1991:

- Οργανισμός Κοινωνικής Ασφάλισης: επετεύχθη αναδιάταξη χρέους ύψους 459786309 ESP (2763371 ευρώ) επί μία δεκαετία με διετή περίοδο χάριτος και χωρίς επιβολή τόκων για τα αναδιαταγμένα ποσά(4). Ως εγγύηση του χρέους δόθηκε υποθήκη για τα γήπεδα, τα κτίρια, το μηχανικό εξοπλισμό και τις εγκαταστάσεις της Refractarios. Η τρέχουσα καθαρή αξία, υπολογιζόμενη βάσει εμπορικού επιτοκίου ύψους 18,24 %, ανέρχεται στο 36 % της αρχικής αξίας(5).

- Υπουργείο Οικονομικών: με όρους ανάλογους με εκείνους που συμφωνήθηκαν με τον Οργανισμό Κοινωνικής Ασφάλισης, σημειώθηκε αναδιάταξη χρέους ύψους 71701058 ESP (430932 ευρώ) επί μία δεκαετία με διετή περίοδο χάριτος, χωρίς τόκους επί των αναδιαταγμένων ποσών, και με την ίδια υποθήκη ως εγγύηση.

- Οι συνήθεις πιστωτές δέχθηκαν την εξόφληση του 81,5 % του χρέους, επί συνολικής οφειλής 1080 εκατομμυρίων ESP (6490931 ευρώ).

(9) Η υποθήκη την οποία έλαβαν ο Οργανισμός Κοινωνικής Ασφάλισης και το Υπουργείο Οικονομικών επιβάρυνε την ακίνητη ιδιοκτησία με ανώτατο ποσό ύψους 531487366 ESP (3194303 ευρώ, ποσό που αντιστοιχεί στα εκκρεμή χρέη) συν 106000000 ESP (637073 ευρώ) για εκτελεστικές δαπάνες. Το συνολικό ποσό, ύψους 637487366 ESP (3817377 ευρώ) αντιστοιχούσε σε ποσοστό μεταξύ 81 και 85 % της εκτιμώμενης αξίας των περιουσιακών στοιχείων(6). Το ακίνητο δεν είχε υποθηκευτεί για καμία άλλη πίστωση.

(10) Η απόλυση εργαζομένων στην Asturias δημιούργησε χρέος ύψους 90685363 ESP (545030,01 ευρώ) έναντι του FOGASA(7). Στις 19 Νοεμβρίου 1992, συνήφθη συμφωνία αναδιάταξης του εν λόγω χρέους επί μια οκταετία με περίοδο χάριτος έξι μηνών. Οι τριμηνιαίες πληρωμές θα αυξάνονταν σταδιακά από 2 εκατ. ESP σε 8 και πλέον εκατομμύρια ESP. Το σύνολο των πληρωμών θα ανερχόταν σε 133171960 ESP (800380 ευρώ), με απλό επιτόκιο 10 %, το οποίο αντιστοιχούσε στο νόμιμο επιτόκιο εκείνης της περιόδου. Στη συμφωνία περιλαμβανόταν η υποχρέωση της Refractarios να συστήσει εγγύηση υπέρ του FOGASA για την εξασφάλιση του χρέους.

2.2.2. Προσπάθειες ανάκτησης των εκκρεμών χρεών μέχρι το 2000

(11) Ανομοιογενή εμφανίζονται τα αποτελέσματα της επιχείρησης κατά τη διανυθείσα μέχρι το 2000 περίοδο. Η Refractarios συνάντησε μερικές φορές δυσχέρειες στην εξόφληση των χρεών της. Πέραν των οικονομικών προβλημάτων, υπήρχε ένα περιβαλλοντικό πρόβλημα το οποίο εντεινόταν συνεχώς καθόσον η επιχείρηση ήταν εγκατεστημένη στο κέντρο του Quart de Poblet (Βαλένθια). Γινόταν ακόμη συζήτηση για αλλαγή του γενικού σχεδίου χωροταξίας (PGOU) που θα αύξανε σημαντικά την αξία των ακινήτων της Refractarios.

(12) Τα χρέη της Refractarios έναντι του Οργανισμού Κοινωνικής Ασφάλισης αυξήθηκαν από το Δεκέμβριο του 1991 έως το Μάρτιο του 1993. Ο Οργανισμός Κοινωνικής Ασφάλισης έλαβε διάφορα μέτρα για να εισπράξει το χρέος. Υπέβαλε διάφορες αιτήσεις για κατασχέσεις επί των υποθηκευμένων περιουσιακών στοιχείων συνολικής αξίας 194905984 ESP (1165398 ευρώ). Μια άλλη κατάσχεση που έγινε στις 28 Φεβρουαρίου 1995 αφορούσε δύο άλλα ακίνητα· το πρώτο, εμβαδού 427 m2, είχε αξία 13944650 ESP (83809 ευρώ), ενώ το δεύτερο είχε εμβαδόν 680,9 m2. Στις 7 Ιουνίου 1995, κινήθηκε η διαδικασία δημοπράτησης των υποθηκευμένων ακινήτων, αλλά ανεστάλη για να εξεταστεί παρεμβληθείσα προσφυγή. Βάσει συμφωνίας του 1995, στις 10 Μαΐου 1996 συστήθηκε εγγύηση για όλα τα νέα χρέη, ύψους 252575951 ESP (1518012 ευρώ), προσαυξημένη με τους πρόσθετους τόκους και τις αντίστοιχες επιβαρύνσεις που ανέρχονταν σε 384 εκατ. ESP (2307887 ευρώ), περιλαμβανομένων 64 εκατ. ESP (384648 ευρώ) για έξοδα εκτέλεσης, με εγγύηση μια δεύτερη υποθήκη επί των ίδιων περιουσιακών στοιχείων. Το χρέος έναντι του Οργανισμού Κοινωνικής Ασφάλισης ανερχόταν την εποχή εκείνη σε 712362259 ESP (4281383 ευρώ). Μαζί με το χρέος προς το Υπουργείο Οικονομικών (βλέπε παρακάτω), το χρέος για το οποίο είχε συσταθεί εγγύηση με τις δύο υποθήκες ανερχόταν σε 4712315 ευρώ. Οι υποθήκες επιβάρυναν την ιδιοκτησία μέχρι ανώτατου ποσού 932187366 ESP (5602559 ευρώ). Εκτός από την προγενέστερη υποθήκη και τις κατασχέσεις του Οργανισμού Κοινωνικής Ασφάλισης, η ιδιοκτησία είχε επιβαρυνθεί και με άλλη κατάσχεση υπέρ άλλου πιστωτή για ποσό ύψους 6916233 ESP (41567 ευρώ).

(13) Η κατάσταση έγινε πιο περίπλοκη κατά το δεύτερο ήμισυ της δεκαετίας του '90, εποχή κατά την οποία ξεπεράστηκε η κρίση στον κλάδο και η Refractarios διείσδυσε με αρκετή επιτυχία σε πιο αποδοτικά τμήματα της αγοράς. Εντάθηκαν συγχρόνως τα περιβαλλοντικά προβλήματα που οφείλονταν στην εγκατάσταση της επιχείρησης στο αστικό κέντρο, ενώ εξακολούθησε να είναι αβέβαιη η τροποποίηση του χωροταξικού σχεδίου, πράγμα που είχε αρνητική επίπτωση στη θεωρητική αξία του γηπέδου. Οι εκκρεμείς διαδικασίες για την τροποποίηση του χωροταξικού σχεδίου δεν απέδωσαν. Αβέβαιη εξακολουθεί να παραμένει η αξία του γηπέδου, των κτιρίων και των εγκαταστάσεων. Σε εκτίμηση της 16ης Μαρτίου 1998, την οποία ανέθεσε ο Οργανισμός Κοινωνικής Ασφάλισης, αναφέρεται ότι, σε περίπτωση αλλαγής του χωροταξικού σχεδίου, η αξία τους θα είναι χαμηλότερη των 3207820 ευρώ(8). Η Refractarios αναφέρει πολύ διαφορετικές αξίες για το 2000· σε αξιολόγηση που πραγματοποιήθηκε κατά το χρόνο υπογραφής της συμφωνίας με την κατασκευαστική επιχείρηση αναφερόταν ότι η αξία των γηπέδων ανερχόταν σε 6 εκατομμύρια ευρώ περίπου, ενώ η συμφωνηθείσα στο συμβόλαιο τιμή πώλησης των γηπέδων και των κτιρίων (με ημερομηνία 6 Ιουνίου 2002) ορίστηκε σε 7747046 ευρώ.

(14) Μεταξύ Σεπτεμβρίου 1997 και Οκτωβρίου 1998, η Refractarios σώρευσε νέα χρέη έναντι του Οργανισμού Κοινωνικής Ασφάλισης. Από το 1999 άρχισε να καταβάλλει πλήρως τις εισφορές της. Ο Οργανισμός Κοινωνικής Ασφάλισης αντέδρασε απορρίπτοντας νέες αναβολές και προβαίνοντας σε αιτήσεις κατασχέσεων. Ορισμένα από τα μέτρα αυτά δεν απέδωσαν, ωστόσο, καρπούς και, τελικά, το ποσό που επεστράφη στον Οργανισμό Κοινωνικής Ασφάλισης ανήλθε μόλις σε 33721558 ESP (202670,65 ευρώ). Ο οργανισμός δεν ζήτησε να δημοπρατηθεί το υποθηκευμένο γήπεδο. Κατά την κίνηση της δεύτερης διαδικασίας αναστολής των πληρωμών, το χρέος ανερχόταν σε 978750620 ESP (5882414,16 ευρώ), εκ των οποίων 4700000 ευρώ τύγχαναν εγγύησης μέσω της υποθήκης.

(15) Όσον αφορά το Υπουργείο Οικονομικών, ανέκυψαν ορισμένες νέες μικρές οφειλές, το 1996 (μια οφειλή) και το 1997 (δύο οφειλές). Το 1998, η επιχείρηση αντιμετώπισε σοβαρές δυσχέρειες και το 1999 δεν κατέβαλε δύο ακόμη εισφορές. Εξάλλου, προβληματική κατέστη το 1998 η πληρωμή των δόσεων που είχαν συμφωνηθεί για το παλαιό χρέος. Για την είσπραξη των χρεών του, το Υπουργείο Οικονομικών προέβη σε διάφορες κατασχέσεις του μηχανικού εξοπλισμού. Από το 1999, η Refractarios άρχισε να εκπληρώνει στο ακέραιο τις φορολογικές της υποχρεώσεις. Κατά την έναρξη της νέας διαδικασίας αναστολής των πληρωμών, το συνολικό χρέος ανερχόταν σε 129217530 ESP (776613 ευρώ), ποσό στο οποίο πρέπει να προστεθούν τόκοι ύψους 70 εκατομμυρίων ESP (420709 ευρώ), καθώς και ορισμένα ποσά που οφείλονταν μετά την κίνηση της διαδικασίας αναστολής των πληρωμών, συνολικού ύψους 17874651 ESP (107429 ευρώ). Το συνολικό ποσό ανερχόταν επομένως σε 1304751 ευρώ.

(16) Η Refractarios δεν κατέβαλε στο FOGASA καμία από τις συμφωνηθείσες δόσεις ούτε χορήγησε εγγύηση για το χρέος της έναντι του ταμείου. Λόγω της καταπάτησης της συμφωνίας, το FOGASA είχε το δικαίωμα να απαιτήσει την καταβολή του συνολικού ποσού χωρίς καμία καθυστέρηση· δεν απαίτησε όμως καμία πληρωμή από την Refractarios ούτε επέβαλε πρόσθετους τόκους. Τον Ιούλιο του 1997, η Refractarios ζήτησε επαναδιαπραγμάτευση του χρέους, αλλά το FOGASA δεν αποδέχθηκε την πρόταση. Το 2001, ο δικαστής κοινωνικών υποθέσεων(9) αποφάνθηκε ότι η άρνηση αυτή δεν ήταν σύμφωνη με τις απαιτούμενες επίσημες προδιαγραφές για αναστολή της προθεσμίας νόμιμης παραγραφής. Παρά τις επανειλημμένες αιτήσεις της Επιτροπής, η Ισπανία δεν προσκόμισε καμία απόδειξη ότι το FOGASA είχε πράγματι επιμείνει στην είσπραξη των δόσεων ή ολόκληρου του ποσού πριν από τη νέα διαδικασία αναστολής των πληρωμών. Δεν είναι γνωστό μετά βεβαιότητας εάν το FOGASA λησμόνησε απλώς το χρέος ή εάν εσκεμμένα δεν απαίτησε την καταβολή του.

2.2.3. Διαδικασία αναστολής των πληρωμών το διάστημα 2000-2002

(17) Στις 24 Ιανουαρίου 2000, η Refractarios προέβη σε νέα διαδικασία αναστολής των πληρωμών για εκκαθάριση των σωρευθέντων χρεών. Η διαδικασία ολοκληρώθηκε στις 17 Ιουνίου 2002 και βασίστηκε στις ακόλουθες συμφωνίες:

- Στις 6 Ιουνίου 2000, η Refractarios και μια κατασκευαστική επιχείρηση συνήψαν συμφωνία βάσει της οποίας η δεύτερη θα αποκτούσε την πραγματική ιδιοκτησία της πρώτης. Εξαιτίας των υποθηκών που βαρύνουν την ιδιοκτησία, η συμφωνία υπόκειται σε άλλες συμφωνίες που αφορούν τα χρέη μεταξύ της Refractarios και του Οργανισμού Κοινωνικής Ασφάλισης και του Υπουργείου Οικονομικών. Το προϊόν της πώλησης (1289 εκατομμύρια ESP, ή 7747046 ευρώ) θα χρησιμοποιείτο για την αγορά νέων γηπέδων, την κατασκευή ενός νέου εργοστασίου -που θα ανελάμβανε η ίδια κατασκευαστική επιχείρηση-, την πραγματοποίηση της μετεγκατάστασης και την εξόφληση μέρους των εκκρεμών χρεών. 527 εκατ. ESP (3167333 ευρώ) θα δίνονταν άμεσα στον Οργανισμό Κοινωνικής Ασφάλισης και στο Υπουργείο Οικονομικών. Στο φάκελο αναστολής των πληρωμών, η γνωμοδότηση του δικαστικού ελεγκτή μνημόνευε την ύπαρξη της συμφωνίας και του προϊόντος της πώλησης. Οι δημόσιες αρχές δεν γνώριζαν, ωστόσο, ούτε τις ρήτρες ούτε τους όρους της συμφωνίας.

- Τον Φεβρουάριο του 2002, η Refractarios συνήψε συμφωνία με τους συνήθεις πιστωτές για τη διαγραφή του 75 % των χρεών της. Τα χρέη αυτά ανέρχονταν συνολικά σε 434383557 ESP (2610698 ευρώ).

- Στις 26 Μαρτίου 2002, η Refractarios και ο Οργανισμός Κοινωνικής Ασφάλισης συμφώνησαν αναδιάταξη και μείωση του χρέους. Από το συνολικό ποσό των 5882414,16 ευρώ, η Refractarios θα προχωρούσε στην άμεση καταβολή 2763371,37 ευρώ μετά την πραγματοποίηση της συναλλαγής της με την κατασκευαστική επιχείρηση. Θα γινόταν αναδιάταξη διάρκειας δέκα ετών για ποσό 1309748,27 ευρώ (22 %) με ετήσιο επιτόκιο 3,5 % και θα εξακολουθούσε να ισχύει εγγύηση για το ποσό αυτό μέσω υποθήκης επί των εγκαταστάσεων και του μηχανικού εξοπλισμού της Refractarios. Το υπόλοιπο του χρέους, ύψους 1809294,52 ευρώ, θα διεγράφετο. Η πραγματική αξία, σε ποσοστό του αρχικού χρέους, ανέρχεται σε 68,4 %. Όρος ρητός της συμφωνίας ήταν ότι η Refractarios θα κατέβαλε εγκαίρως τις δόσεις και τις εισφορές της στον Οργανισμό Κοινωνικής Ασφάλισης.

- Στις 22 Μαΐου 2002, η Refractarios και το Υπουργείο Οικονομικών συμφώνησαν αναδιάταξη και μείωση του χρέους. Από συνολικό χρέος 1275705,87 ευρώ (212259597 ESP), η Refractarios θα κατέβαλε 621944,88 ευρώ (49 %). Το υπόλοιπο ποσό (51 %) θα διεγράφετο. Όπως και στη συμφωνία με τον Οργανισμό Κοινωνικής Ασφάλισης, η συμφωνία περιελάμβανε τον όρο ότι η Refractarios θα κατέβαλε εγκαίρως τις τρέχουσες δόσεις και εισφορές.

(18) Με επιστολή της 13ης Μαρτίου 2000, το FOGASA ζήτησε να περιληφθούν τα χρέη του στη διαδικασία αναστολής των πληρωμών. Ο δικαστικός ελεγκτής αποφάσισε, ωστόσο, ότι το δάνειο είχε λήξει. Με επιστολή της 9ης Φεβρουαρίου 2001, το FOGASA αξίωσε απευθείας από τη Refractarios την εξόφληση του χρέους του (133171960 ESP ή 800380 ευρώ). Ταυτόχρονα απαίτησε εκ νέου να συμπεριληφθεί το χρέος στη διαδικασία αναστολής των πληρωμών. Το FOGASA προσέφυγε κατά της απόφασης του ελεγκτή, αλλά η προσφυγή απορρίφθηκε(10).

(19) Όσον αφορά το PGOU, αξίζει να σημειωθεί ότι την άνοιξη του 2002 η υπηρεσία Δημοσίων Έργων, Χωροταξίας και Μεταφορών της Κοινότητας της Βαλένθια εκπόνησε ένα γενικό προσωρινό σχέδιο για το δήμο του Quart de Poblet, επαναλαμβάνοντας την τροποποίηση για το γήπεδο της Refractarios. Στην επιστολή της, της 2ας Ιουλίου 2002, η Ισπανία αναφέρει ότι υπήρχε πρόβλεψη οριστικής έγκρισης εντός δύο μηνών.

2.2.4. Νέα επενδυτική ενίσχυση

(20) Τέλος, η Refractarios είχε ζητήσει, ή είχε την πρόθεση να ζητήσει, δάνειο ύψους 3 εκατομμυρίων ευρώ και αύξηση κεφαλαίου ύψους 300000 ευρώ από το Instituto Valenciano de Finanzas (στο εξής IVF), καθώς και επενδυτική ενίσχυση ύψους 20 % (1 εκατ. ευρώ) από την Οικονομική Υπηρεσία της Αυτόνομης Κοινότητας. Στο κεφάλαιο περί οικονομικών του σχεδίου αναδιάρθρωσης της Refractarios λαμβάνονται υπόψη οι εν λόγω ενισχύσεις. Η Ισπανία επιβεβαίωσε, ωστόσο, ότι μέχρι την ημερομηνία αυτή δεν είχε χορηγηθεί ούτε το δάνειο ούτε η ενίσχυση.

3. ΛΟΓΟΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΙΝΗΣΗ ΤΗΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑΣ ΤΟΥ ΑΡΘΡΟΥ 88 ΠΑΡΑΓΡΑΦΟΣ 2 ΤΗΣ ΣΥΝΘΗΚΗΣ

(21) Στην απόφασή της για την κίνηση της διαδικασίας του άρθρου 88 παράγραφος 2(11), η Επιτροπή εξέφρασε αμφιβολίες κατά πόσο οι ισπανικές αρχές είχαν ενεργήσει όπως θα ενεργούσε ένας πιστωτής σε οικονομία της αγοράς. Οι αμφιβολίες αυτές αφορούσαν κυρίως το γεγονός ότι το 1992, το FOGASA δεν απαίτησε εγγύηση για το αναδιαταγμένο χρέος ούτε έλαβε μέτρα που θα εγγυώνταν την πραγματική επιστροφή του. Άλλες αμφιβολίες αφορούσαν τη συμφωνία που υπεγράφη το 1992 μεταξύ της Refractarios και του Υπουργείου Οικονομικών και του Οργανισμού Κοινωνικής Ασφάλισης, σχετικά με το ότι οι πιστωτές αυτοί δέχονταν, όπως φαίνεται, επί μακρό χρονικό διάστημα, καθυστερήσεις των πληρωμών της Refractarios κατά το δεύτερο εξάμηνο του 1990, καθώς και την ενδεχόμενη ενίσχυση που περιείχε η νέα συμφωνία αναδιάταξης των χρεών. Η Επιτροπή, η οποία διέθετε ελάχιστες πληροφορίες σχετικά με την ύπαρξη σχεδίων αναδιάρθρωσης, δεν ήταν σε θέση να γνωρίζει εάν η ενδεχόμενη ενίσχυση θα πληρούσε τους όρους που θεσπίζονται στις κοινοτικές κατευθυντήριες γραμμές σχετικά με τις κρατικές ενισχύσεις για τη διάσωση και την αναδιάρθρωση προβληματικών επιχειρήσεων [στο εξής "Κατευθυντήριες γραμμές σχετικά με τις ενισχύσεις για τη διάσωση και την αναδιάρθρωση"(12)].

4. ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΤΩΝ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΜΕΝΩΝ ΜΕΡΩΝ

(22) Με τη δημοσίευση της απόφασης για την κίνηση της διαδικασίας(13), η Επιτροπή έλαβε παρατηρήσεις από την CERAME-UNIE (μία ευρωπαϊκή ένωση κεραμοποιίας), από μία ανταγωνίστρια επιχείρηση με την επωνυμία RHI και από τη δικαιούχο επιχείρηση, τη Refractarios. Οι παρατηρήσεις της τελευταίας εκτίθενται συνοπτικά στο τμήμα 5 μαζί με τις παρατηρήσεις της Ισπανίας.

(23) Η CERAME-UNIE και η RHI συμμερίζονται απολύτως τις αμφιβολίες που διατύπωσε η Επιτροπή. Τονίζουν την παρουσία υπερβολικής παραγωγικής ικανότητας σε ολόκληρο τον τομέα των πυρίμαχων υλικών και υποστηρίζουν ότι οποιαδήποτε ενίσχυση θα είχε επιβλαβείς επιπτώσεις στους ανταγωνιστές και στις εμπορικές συναλλαγές στην εσωτερική αγορά. Η CERAME-UNIE προσκόμισε ικανό αριθμό άρθρων και εγγράφων σχετικά με τον κλάδο.

(24) Η CERAME-UNIE απέστειλε αντίγραφο της συμφωνίας μεταξύ του Υπουργείου Οικονομικών και της Refractarios, εφιστώντας την προσοχή σε ένα σημείο που αναφέρεται ρητά στη συμφωνία, ότι δηλαδή το Υπουργείο Οικονομικών όχι μόνο έλαβε υπόψη την οικονομική κατάσταση και τη βιωσιμότητα της επιχείρησης, αλλά επίσης το γενικό και κοινωνικό συμφέρον για τη διατήρηση των θέσεων εργασίας. Ακόμη, η CERAME-UNIE επεσήμανε ότι στην εγκριθείσα συμφωνία πιστωτών δεν γίνεται αναφορά στη μακροχρόνια βιωσιμότητα ούτε σε κανένα σχέδιο αναδιάρθρωσης και ότι οι διατάξεις μείωσης του χρέους δεν αιτιολογούνται επαρκώς. Κατά τη γνώμη της, η ενίσχυση δεν πληροί τους όρους που θεσπίζονται στις κατευθυντήριες γραμμές σχετικά με τις ενισχύσεις για τη διάσωση και την αναδιάρθρωση.

5. ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΤΗΣ ΙΣΠΑΝΙΑΣ ΚΑΙ ΤΗΣ REFRACTARIOS

(25) Η Ισπανία και η Refractarios υποστηρίζουν ότι, κατά την εξεταζόμενη περίοδο, ο Οργανισμός Κοινωνικής Ασφάλισης, το Υπουργείο Οικονομικών και το FOGASA έπραξαν όπως θα είχε πράξει οποιοσδήποτε ιδιώτης πιστωτής. Επομένως κατά τη γνώμη τους κανένα από τα μέτρα δεν συνιστά κρατική ενίσχυση κατά την έννοια του άρθρου 87 παράγραφος 1 της συνθήκης ΕΚ.

(26) Η Ισπανία και η Refractarios θεμελίωσαν την επιχειρηματολογία τους με λεπτομερείς περιγραφές της χρηματοοικονομικής κατάστασης στην οποία θα περιέρχονταν ο Οργανισμός Κοινωνικής Ασφάλισης και το Υπουργείο Οικονομικών εάν η διαδικασία οδηγούσε σε πτώχευση. Λόγω της χαμηλής αξίας την οποία είχαν τα γήπεδα πριν από την ενδεχόμενη τροποποίηση του γενικού χωροταξικού σχεδίου (PGOU), και λόγω της προτεραιότητας που δινόταν στις οφειλές προς τους εργαζομένους, από χρηματοοικονομική άποψη, η πτώχευση θα ήταν λιγότερο ενδιαφέρουσα από τη διαδικασία που ακολουθήθηκε.

(27) Όσον αφορά τη συμφωνία του 1991, η Refractarios υποστήριξε ότι οι όροι τους οποίους αποδέχθηκαν οι δημόσιοι πιστωτές μπορούσαν άνετα να συγκριθούν με τους όρους που αποδέχθηκε ένας διακεκριμένος ιδιώτης πιστωτής, στην προκειμένη περίπτωση η BANESTO-leasing. Η επιχείρηση αυτή δεν απαίτησε την επιστροφή του μηχανικού εξοπλισμού που είχε παραδώσει με τη διαδικασία χρηματοδοτικής μίσθωσης, παρότι είχε προσχωρήσει στη συμφωνία μεταξύ της Refractarios και των συνήθων πιστωτών της με τους ίδιους όρους. Για τον ίδιο λόγο, οι συμφωνίες που συνήφθησαν με τις δημόσιες αρχές δεν συνιστούσαν ενίσχυση δυνάμει του άρθρου 87 παράγραφος 1 της συνθήκης ΕΚ.

(28) Σχετικά με την αναφορά στο "γενικό και κοινωνικό συμφέρον για τη διατήρηση των θέσεων εργασίας" στη συμφωνία μεταξύ του Υπουργείου Οικονομικών και της Refractarios, η Ισπανία παρατήρησε ότι η φράση αυτή θα μπορούσε να εκληφθεί ως στιλ γραφής και κατά κάποιο τρόπο επιβεβλημένη για το χειρισμό μιας ενέργειας πέραν της συνήθους δραστηριότητας του Υπουργείου Οικονομικών, αποκλίνουσας από τη συνήθη οδό που ακολουθείται στη διαδικασία είσπραξης, αλλά που εν πάση περιπτώσει καλύπτεται από την ισχύουσα νομοθεσία. Θα πρέπει να ερμηνευθεί ως γενική εξήγηση των κινήτρων που ωθούν τη διοίκηση να επιδιώκει την ικανοποίηση του γενικού συμφέροντος μέσω όλων της των ενεργειών.

(29) Όσον αφορά το FOGASA, η Ισπανία ανέφερε ότι το ταμείο αυτό χρηματοδοτείται από εισφορές επιχειρήσεων, οι οποίες δεν συνιστούν κρατικούς πόρους. Η Ισπανία ισχυρίστηκε ότι ο οργανισμός είχε λάβει όλα τα μέτρα που ήταν δυνατά για να ανακτήσει το χρέος του. Κατά τη γνώμη της, αυτό καταδεικνύεται από την απόφαση που εκδόθηκε στην ασκηθείσα προσφυγή, όταν το FOGASA αξίωσε να περιληφθεί το χρέος του στην διαδικασία αναστολής των πληρωμών του 2000. Η Refractarios υποστηρίζει επίσης ότι η αναδιάταξη του χρέους του FOGASA υπήρξε πλεονεκτική λύση σε σχέση με το αποτέλεσμα που είχαν άλλοι πιστωτές.

(30) Ακόμη η Refractarios υποστηρίζει ότι τα ενδεχόμενα αποκτηθέντα πλεονεκτήματα δεν θα επηρέαζαν το εμπόριο μεταξύ των κρατών μελών, δεδομένου ότι η παραγωγή της βρισκόταν κάτω από το 0,2 % της συνολικής παραγωγής της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Εξάλλου, ο κλάδος χαρακτηριζόταν από ολιγοπωλιακή δομή. Κατά συνέπεια, ούτε γι' αυτούς τους λόγους δεν υπήρξε κρατική ενίσχυση σύμφωνα με το άρθρο 87 παράγραφος 1 της συνθήκης.

(31) Η Refractarios υποστηρίζει ότι, στην περίπτωση που η Επιτροπή καταλήξει στο συμπέρασμα ότι υπήρξε πράγματι ενίσχυση, η ενίσχυση αυτή θα ήταν συμβιβάσιμη με την κοινή αγορά. Κατά την ημερομηνία σύναψης των συμφωνιών του 1991, η επιχείρηση διερχόταν κρίση, και η ενίσχυση θα ήταν στενά συνδεδεμένη με ένα σχέδιο αναδιάρθρωσης και θα περιοριζόταν στο ελάχιστο δυνατό. Κάθε ενδεχόμενη ενίσχυση που θα περιλαμβανόταν στις συμφωνίες που συνήφθησαν με τις δημόσιες αρχές το 2002 θα πληρούσε τα κριτήρια των κατευθυντηρίων γραμμών σχετικά με τις κρατικές ενισχύσεις για τη διάσωση και την αναδιάρθρωση. Η Refractarios υπέβαλε σχέδιο αναδιάρθρωσης με λεπτομερείς αναφορές στην αποκατάσταση της βιωσιμότητας και σε όλα τα προβλεπόμενα μέτρα και η επιχείρηση υποστηρίζει ότι τυχόν ενίσχυση θα περιοριζόταν στο ελάχιστο αναγκαίο.

(32) Ένα άλλο επιχείρημα που προβάλλει η Refractarios είναι ότι κάθε ενίσχυση που συνδέεται με τις συμφωνίες που υπεγράφησαν το 1991 με τους πιστωτές, καθώς και με τη μεταγενέστερη ενέργεια των οργανισμών αυτών σε σχέση με τη συμφωνία πιστωτών, θα είχε παραγραφεί βάσει των διατάξεων του άρθρου 15 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 659/1999 του Συμβουλίου, της 22ας Μαρτίου 1999, δια του οποίου θεσπίζονται διατάξεις εφαρμογής του άρθρου 93 της συνθήκης ΕΚ(14).

(33) Όσον αφορά το εμπόριο, η Refractarios υποστηρίζει ότι, παρά το γεγονός ότι κατά τα τελευταία έτη είχε παρατηρηθεί κάποια στασιμότητα στη ζήτηση των πυρίμαχων προϊόντων χαμηλότερης ποιότητας στις εκβιομηχανισμένες χώρες, η μείωση αυτή είχε αντισταθμιστεί από την αυξανόμενη ζήτηση στις αναπτυσσόμενες χώρες. Βεβαίως η Refractarios είχε ειδικευτεί κατά την τελευταία δεκαετία στην παραγωγή πυρίμαχων υλικών υψηλής ποιότητας, μεγάλης διάρκειας ζωής και υψηλής τιμής, που θα αποτελούσαν ένα αναπτυσσόμενο τμήμα της αγοράς.

(34) Τέλος, η επιχείρηση υποστηρίζει ότι σε περίπτωση που υπήρχε πράγματι ενίσχυση θα επρόκειτο για ενίσχυση που συμβιβάζεται με την κοινή αγορά σύμφωνα με το κοινοτικό πλαίσιο σχετικά με τις κρατικές ενισχύσεις για την προστασία του περιβάλλοντος(15), αφού θα είχε ως στόχο την μεταφορά δραστηριοτήτων εκτός μιας αστικής ζώνης, σύμφωνα με τις διατάξεις της παραγράφου 39 του εν λόγω πλαισίου.

5.1. Σχόλια επί των παρατηρήσεων των τρίτων ενδιαφερομένων

(35) Η Ισπανία δεν προέβη σε σχολιασμό των παρατηρήσεων των τρίτων ενδιαφερομένων.

6. ΣΧΕΔΙΟ ΑΝΑΔΙΑΡΘΡΩΣΗΣ

(36) Το σημερινό σχέδιο αναδιάρθρωσης της Refractarios συνίσταται σε τρία βασικά στοιχεία: 1) μετεγκατάσταση της επιχείρησης· 2) μεγαλύτερη εστίαση στο τμήμα προϊόντων υψηλής ποιότητας· 3) χρηματοοικονομική αναδιάρθρωση βασιζόμενη σε σημαντικές διαγραφές χρεών.

(37) Η μετεγκατάσταση της επιχείρησης επιλύει λογικά τα περιβαλλοντικά προβλήματα. Το συνολικό κόστος της επένδυσης ανέρχεται σε 7300000 ευρώ, εκ των οποίων το κυριότερο στοιχείο αφορά τον εξοπλισμό (3900000 ευρώ).

(38) Το νέο εργοστάσιο θα έχει ικανότητα 10200 τόνων ετησίων, εκ των οποίων 8000 τόνοι θα αφορούν την παραγωγή πυρίμαχων υλικών επί παραγγελία, και 2200 τόνοι την παραγωγή τυποποιημένων υλικών. Τούτο συνεπάγεται διπλασιασμό σχεδόν της τρέχουσας παραγωγικής ικανότητας και σημαντική αύξηση του ποσοστού που διατίθεται για προϊόντα μεγάλης προστιθέμενης αξίας και υψηλών ακαθάριστων περιθωρίων.

(39)

>ΘΕΣΗ ΠΙΝΑΚΑ>

(40) Το σχέδιο αναδιάρθρωσης περιλαμβάνει εκτιμήσεις σχετικά με τα ετήσια προβλεπόμενα αποτελέσματα για την περίοδο 2002-2006, εκκινώντας από διάφορες υποθέσεις. Ακόμη και στη χειρότερη από τις υποθέσεις αυτές, η επιχείρηση θα εξακολουθούσε να είναι αποδοτική καθόλη την προαναφερθείσα περίοδο.

7. ΕΚΤΙΜΗΣΗ

7.1. Γενικές εκτιμήσεις

(41) Το άρθρο 87, παράγραφος 1 της συνθήκης ΕΚ αναφέρει ότι "ενισχύσεις που νοθεύουν ή απειλούν να νοθεύσουν τον ανταγωνισμό δια της ευνοϊκής μεταχειρίσεως ορισμένων επιχειρήσεων ή ορισμένων κλάδων παραγωγής είναι ασυμβίβαστες με την κοινή αγορά, κατά το μέτρο που επηρεάζουν τις μεταξύ κρατών μελών συναλλαγές, εκτός εάν η παρούσα συνθήκη ορίζει άλλως".

(42) Σύμφωνα με τη νομολογία του Δικαστηρίου των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, οσάκις μία οικονομική ενίσχυση χορηγούμενη από το δημόσιο ή από πόρους του δημοσίου ενισχύει τη θέση επιχειρήσεως σε σχέση με εκείνη άλλων ανταγωνιστικών στα πλαίσια του ενδοκοινοτικού εμπορίου επιχειρήσεων, πρέπει να θεωρείται ότι η ενίσχυση επηρεάζει τις επιχειρήσεις αυτές(16). Τα προϊόντα που εμπορεύεται η Refractarios αποτελούν αντικείμενο εμπορικών συναλλαγών μεταξύ κρατών μελών, ενώ υφίσταται ανταγωνισμός μεταξύ κατασκευαστών. Ενδεχόμενη ενίσχυση θα ενδυνάμωνε τη θέση της Refractarios στις αγορές αυτές. Ο μειωμένος όγκος πωλήσεων, σε σύγκριση με τον όγκο πωλήσεων (ορισμένων) ανταγωνιστών, το μειωμένο μερίδιο που διαθέτει στην αγορά και η ολιγοπωλιακή διάρθρωση δεν σημαίνουν ότι το μέτρο δεν επηρεάζει το εμπόριο μεταξύ των κρατών μελών. Το γεγονός ότι επηρεάζονται οι ενδοκοινοτικές συναλλαγές επιβεβαιώνεται εξάλλου και από το γεγονός ότι η Refractarios εξάγει μέρος της παραγωγής της σε άλλα κράτη μέλη.

(43) Για να αποφανθεί η Επιτροπή εάν η Refractarios έτυχε επιλεκτικού πλεονεκτήματος, πρέπει να εκτιμήσει τα μέτρα που έλαβαν οι δημόσιοι πιστωτές, καθώς και τις συμφωνίες τους με την Refractarios. Τα μέτρα και οι συμφωνίες δεν συνιστούν κρατική ενίσχυση, εφόσον συνάδουν με τη συμπεριφορά ιδιώτη πιστωτή που ενεργεί σε παρόμοιες συνθήκες.

7.2. Οι συμφωνίες του 1991 με τον Οργανισμό Κοινωνικής Ασφάλισης και το Υπουργείο Οικονομικών

(44) Οι όροι με τους οποίους ο Οργανισμός Κοινωνικής Ασφάλισης και το Υπουργείο Οικονομικών δέχθηκαν την αναδιάταξη των χρεών τους είναι σαφώς ευνοϊκοί σε σχέση με τις πληρωμές που έλαβαν οι συνήθεις πιστωτές, οι οποίοι δέχθηκαν διαγραφή του 81,5 % του χρέους τους. Δεν αρκεί, ωστόσο, η σύγκριση με τους συνήθεις πιστωτές για να αποδειχθεί η απουσία κρατικής ενίσχυσης, δεδομένου ότι οι δημόσιοι πιστωτές διατηρούσαν προνομιακά χρέη και για το λόγο αυτό βρίσκονταν σε διαφορετική κατάσταση.

(45) Οι όροι ήταν ευνοϊκοί ακόμη και αν συγκριθούν με τους όρους του μοναδικού προνομιούχου ιδιώτη επενδυτή, ήτοι της BANESTO Leasing SA. Η Επιτροπή εκτιμά ωστόσο ότι δεν μπορούν να συγκριθούν η θέση της BANESTO Leasing SA και η θέση των προνομιούχων δημόσιων πιστωτών και ότι το επιχείρημα δεν αρκεί για να αποδείξει την απουσία κρατικής ενίσχυσης στις συμφωνίες μεταξύ της Refractarios και των δημόσιων πιστωτών. Πρώτον, το χρέος της Refractarios έναντι της επιχείρησης ανερχόταν σε 8919299 ESP (53606 ευρώ), ποσό πολύ χαμηλότερο από τα ποσά των δημόσιων χρεών. Δεύτερον, η υποτιθέμενη δαπάνη για να ανακτήσει η BANESTO μεγαλύτερο ποσό θα ήταν πολύ υψηλότερη, με σχετικούς όρους, από οποιοδήποτε ενδεχόμενο κέρδος. Εξάλλου, η πραγματική αξία του μηχανικού εξοπλισμού θα ήταν ασφαλώς πολύ μειωμένη εάν έπρεπε να πωληθεί, ενόψει πτώχευσης, κατά τη διαδικασία αναστολής των πληρωμών της περιόδου 1990-1992.

(46) Η Ισπανία υποστήριξε ότι η μη εφαρμογή τόκων ήταν το ενδεδειγμένο αντιστάθμισμα για την εγγύηση της υποθήκης. Η γενική νομοθεσία περί κοινωνικής ασφάλισης θεσπίζει την υποχρέωση εφαρμογής του νόμιμου επιτοκίου όταν χορηγείται εξαιρετικά μεγάλη παράταση προθεσμίας, αλλά η υποχρέωση αυτή δεν εφαρμόζεται στην περίπτωση που ο Οργανισμός Κοινωνικής Ασφάλισης χορηγεί αναδιάταξη του χρέους μιας επιχείρησης με αναστολή των πληρωμών. Η Επιτροπή σημειώνει, ωστόσο, ότι τούτο δεν αποκλείει ότι σε περίπτωση αναγκαστικής και άμεσης καταβολής και επακόλουθης πτώχευσης, οι δημόσιες αρχές θα βρίσκονταν σε ακόμη καλύτερη κατάσταση. Το συμπέρασμα αυτό δεν επηρεάζεται από το γεγονός ότι ο Οργανισμός Κοινωνικής Ασφάλισης και το Υπουργείο Οικονομικών δεν δέχθηκαν καμία διαγραφή, αλλά μόνο αναδιάταξη του χρέους.

(47) Στην περίπτωση αυτή, για να διαπιστωθεί εάν οι δημόσιοι πιστωτές ενήργησαν σύμφωνα με την "αρχή του ιδιώτη πιστωτή", η Επιτροπή κρίνει αναγκαίο να προβεί σε εκτίμηση του ανώτατου ποσού το οποίο θα μπορούσαν να έχουν ανακτήσει αμφότεροι οι οργανισμοί εάν δεν είχαν έλθει σε συμφωνία, πράγμα που θα είχε ως συνέπεια την πτώχευση της επιχείρησης.

(48) Το άρθρο 32 παράγραφος 1 του Καταστατικού των εργαζομένων ορίζει ότι οφειλόμενα ημερομίσθια των τελευταίων τριάντα εργάσιμων ημερών έχουν προτεραιότητα έναντι όλων των άλλων διεκδικήσεων, εφόσον δεν υπερβαίνουν το διπλάσιο του ελάχιστου ημερομισθίου. Οι οφειλές αυτές χαίρουν προτεραιότητας έναντι των οφειλών που έχουν ενυπόθηκη εγγύηση. Το άρθρο 32 παράγραφοι 2 και 3 θεσπίζει μεγαλύτερα προνόμια για τις οφειλές ημερομισθίων. Αφού οι διαδικασίες για την είσπραξη των οφειλών των εργαζομένων είναι χωριστές και δεν καθυστερούν εξαιτίας της διαδικασίας αναστολής των πληρωμών, οι εργαζόμενοι έχουν επίσης εκ των πραγμάτων το "υπέρ-προνόμιο" της αποζημίωσης λόγω απόλυσης. Το συνολικό ποσό για το 1991 ανήλθε σε 3700000 ευρώ περίπου. Όπως υποστηρίζει η Refractarios, δεν μπορεί να αποκλειστεί ότι στην πράξη θα μπορούσαν να γίνουν διαπραγματεύσεις για την καταβολή πολύ υψηλότερων αποζημιώσεων.

(49) Ο ισολογισμός που κατήρτισε ο διορισθείς από το δικαστήριο ελεγκτής κατά τη διαδικασία αναστολής των πληρωμών ("η γνωμοδότηση") με ημερομηνία 29 Οκτωβρίου 1990, αναφέρει συνολικό ενεργητικό ύψους 15486722 ευρώ, από το οποίο 6974048 ευρώ αφορούν τα γήπεδα, 2344763 ευρώ τα κτίρια, 2191455 ευρώ τα άλλα πάγια υλικά στοιχεία του ενεργητικού, 2540 ευρώ τα άλλα πάγια στοιχεία του ενεργητικού, 2980058 ευρώ τα αποθέματα, 1001991 ευρώ τους πιστωτές και 27464 ευρώ τα ταμειακά διαθέσιμα. Εκτιμάται πάντως ότι σε περίπτωση πτώχευσης η ρευστοποιήσιμη αξία θα ήταν πολύ χαμηλότερη. Για παράδειγμα, στην αξιολόγηση που πραγματοποίησε ο Οργανισμός Κοινωνικής Ασφάλισης στις 3 Ιουλίου 1990 η αξία του γηπέδου του εργοστασίου στη Βαλένθια εκτιμάται ότι ανέρχεται σε 3200000 ευρώ. Οι εγκαταστάσεις επί του γηπέδου αυτού αποτιμήθηκαν σε 1300000 ευρώ. Τα γήπεδα στην Asturias αποτιμήθηκαν σε 1000000 ευρώ, άλλα γήπεδα στη Βαλένθια σε 300000 ευρώ. Άλλα στοιχεία του ενεργητικού τα οποία σε περίπτωση πτώχευσης θα ρευστοποιούνταν με δυσκολία θα ήταν τα πάγια στοιχεία, καθώς και τα αποθέματα· σχεδόν το ήμισυ των αποθεμάτων συνίστατο σε τελικό προϊόν, ενόσω ο κλάδος αντιμετώπιζε σοβαρή κρίση. Πρέπει επίσης να σημειωθεί ότι είναι πολύ πιθανό να είχαν υπάρξει μεταβολές στην αξία των αποθεμάτων και ιδίως των στοιχείων "πιστωτές" και "διαθέσιμα" κατά το χρόνο που μεσολάβησε μεταξύ της έκθεσης και των συμφωνιών με τους πιστωτές, ένεκα, μεταξύ άλλων παραγόντων, και των απωλειών που σημειώθηκαν κατά την περίοδο αυτή. Ακόμη, η Επιτροπή λαμβάνει υπόψη το ενδεχόμενο να εμφανίζει ο ισολογισμός ανοδική τάση, δεδομένου ότι η διαδικασία αναστολής των πληρωμών μπορεί να κινηθεί μόνον όταν υπάρχει πλεόνασμα μεταξύ του συνόλου των στοιχείων του ενεργητικού και του παθητικού. Έχοντας υπόψη όλα τα ανωτέρω και σύμφωνα με την αρχή του ιδιώτη πιστωτή, το Σεπτέμβριο του 1991, θα μπορούσε να είχε εκτιμηθεί η αξία όλων των στοιχείων του ενεργητικού σε περίπτωση πτώχευσης σε ποσό που θα προσέγγιζε την αξία του γηπέδου, των κτιρίων και των εγκαταστάσεων όπως είχαν αξιολογηθεί στις διάφορες εκτιμήσεις που περιλαμβάνει η έκθεση. Έτσι το συνολικό ποσό θα έφθανε τα 6 εκατομμύρια ευρώ περίπου.

(50) Εάν από τη συνολική αξία των στοιχείων του ενεργητικού αφαιρεθούν οι καταβολές προς τους εργαζομένους, παραμένει ποσό 2200000 ευρώ διαθέσιμο για την ικανοποίηση εν πρώτοις των προνομιούχων πιστωτών. Επί συνολικού χρέους 3200000 ευρώ, το ποσό αυτό αντιστοιχεί σε 69 %(17).

(51) Πρόκειται ασφαλώς για θεωρητικό υπολογισμό που δεν λαμβάνει υπόψη άλλους παράγοντες που θα μπορούσαν να έχουν αρνητική επίπτωση στο πραγματικό ποσό που θα λάμβαναν οι δημόσιοι πιστωτές σε περίπτωση πτώχευσης. Σε περίπτωση πτώχευσης, η πώληση γηπέδων και εγκαταστάσεων μπορεί να αποφέρει πολύ χαμηλότερα έσοδα. Ο υπολογισμός αυτός δεν λαμβάνει εξάλλου υπόψη τις δαπάνες της διαδικασίας πτώχευσης, ούτε τις δαπάνες πώλησης του γηπέδου. Εξάλλου, η εξόφληση των δημόσιων πιστωτών είχε γίνει ύστερα από σημαντική καθυστέρηση, φαινόμενο σύνηθες σε τέτοιες περιπτώσεις. Το γεγονός ότι και οι άλλοι πιστωτές αποδέχτηκαν μία σημαντικότατη διαγραφή των χρεών επιβεβαιώνει ότι σε περίπτωση πτώχευσης θεωρείται αναμενόμενη η μείωση της πραγματικής αξίας. Ασφαλώς, η εξόφληση που περιλαμβανόταν στις συμφωνίες θα εξαρτώνταν από τη μελλοντική βιωσιμότητα της επιχείρησης και αναδρομικά καθίσταται σαφές ότι τα οικονομικά προβλήματα δεν είχαν επιλυθεί. Η υποθήκη όμως έχει σκοπό ακριβώς να εγγυηθεί αυτή την αβεβαιότητα, ενώ ο κίνδυνος μεγαλύτερων καθυστερήσεων στην εξόφληση των συμφωνηθεισών εισφορών καλύπτεται μέχρι ενός ορισμένου σημείου από τη συνήθη εφαρμογή τόκων και κυρώσεων σε περίπτωση που υπάρξει ανάλογη καθυστέρηση. Πρέπει επίσης να σημειωθεί ότι σε περίπτωση μη εκπλήρωσης υποχρεώσεων εφαρμόζεται το νόμιμο επιτόκιο. Αυτό αντιστοιχεί στο 10 % περίπου, πράγμα που, εν πάση περιπτώσει, συνεπάγεται απώλεια της πραγματικής καθαρής αξίας των χρεών.

(52) Έχοντας υπόψη όλα τα ανωτέρω, για τον Οργανισμό Κοινωνικής Ασφάλισης και, ιδίως, για το Υπουργείο Οικονομικών, ελάχιστη διαφορά είχαν οι προοπτικές είσπραξης που παρείχε η συμφωνία σε σχέση με τις προοπτικές είσπραξης σε περίπτωση πτώχευσης(18). Προς τούτο η Επιτροπή εκτιμά ότι οι όροι εξόφλησης που συμφωνήθηκαν με τον Οργανισμό Κοινωνικής Ασφάλισης και με το Υπουργείο Οικονομικών αντιστοιχούν στους όρους που θα είχε αποδεχθεί σε ανάλογη περίσταση ένας πιστωτής που λειτουργεί σε συνθήκες της αγοράς. Καταλήγει επομένως στο συμπέρασμα ότι η συμφωνία που συνήφθη το 1991 με τους εν λόγω οργανισμούς πληροί την αρχή του ιδιώτη πιστωτή και δεν συνιστά κρατική ενίσχυση υπέρ της Refractarios.

7.3. Μέτρα που έλαβαν ο Οργανισμός Κοινωνικής Ασφάλισης και το Υπουργείο Οικονομικών για την ανάκτηση των χρεών τους κατά το διάστημα που μεσολάβησε μέχρι την κίνηση της διαδικασίας αναστολής των πληρωμών του 2000

(53) Η Επιτροπή σημειώνει ότι, μεταξύ Δεκεμβρίου 1991 και Ιουνίου 1995, ο Οργανισμός Κοινωνικής Ασφάλισης δεν παρέμεινε ανενεργός. Εφάρμοσε τόκους και κυρώσεις κατά των νέων χρεών και προέβη σε διάφορες κατασχέσεις. Και τέλος, τον Ιούνιο του 1995, ο Οργανισμός Κοινωνικής Ασφάλισης κίνησε τη διαδικασία δημοπράτησης του υποθηκευμένου γηπέδου. Κατά το χρόνο αυτό, το συνολικό χρέος ανερχόταν σε 4712315 ευρώ, ενώ μόνο μέρος του χρέους αυτού είχε την εγγύηση υποθήκης. Το ποσό αυτό είναι ελαφρά χαμηλότερο από την αξία της ιδιοκτησίας η οποία, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις του 1990, κυμαινόταν μεταξύ 4516293 και 4755917 ευρώ. Οι ετήσιοι λογαριασμοί ωστόσο, τουλάχιστον μετά το 1994, αναφέρονται σε ενδεχόμενη αύξηση της αξίας σε περίπτωση αλλαγής του γενικού χωροταξικού σχεδίου. Βάσει των ενεργειών αυτών, η Επιτροπή συνάγει το συμπέρασμα ότι οι ενέργειες του Οργανισμού Κοινωνικής Ασφάλισης συμβαδίζουν με την αρχή του ιδιώτη πιστωτή, αφού δεν διαφέρουν αισθητά από τις ενέργειες στις οποίες θα είχε προβεί ένας ιδιώτης πιστωτής στις ίδιες συνθήκες. Δικαιολογείται επίσης η αποδοχή της συμφωνίας αναστολής της δημοπράτησης και θέσπισης συμπληρωματικής υποθήκης, όπως συμφωνήθηκε το 1995, λόγω της προοπτικής αύξησης της αξίας του γηπέδου σε περίπτωση αλλαγής του γενικού χωροταξικού σχεδίου και επειδή η Refractarios δεν σώρευσε άλλα χρέη μετά τον Απρίλιο του 1995. Συνεπώς, η Επιτροπή συνάγει το συμπέρασμα ότι οι ενέργειες του Οργανισμού Κοινωνικής Ασφάλισης κατά την περίοδο αυτή, καθώς και η συμφωνία για την συμπληρωματική υποθήκη, δεν συνιστούν κρατική ενίσχυση υπέρ της Refractarios.

(54) Η Επιτροπή δεν μπορεί να εξηγήσει το ιδιαίτερα χαμηλό αποτέλεσμα της εκτίμησης που ανέθεσε το 1998 ο Οργανισμός Κοινωνικής Ασφάλισης. Έρχεται σε έντονη αντίθεση με την εκτίμηση που ανέθεσε η Refractarios το 2000 και με το προϊόν της πώλησης που συνήφθη με την κατασκευαστική εταιρία. Εν πάση περιπτώσει, είναι σαφές ότι η αλλαγή του γενικού χωροταξικού σχεδίου θα οδηγούσε σε αύξηση της πραγματικής αξίας. Η αύξηση του χρέους προς τον Οργανισμό Κοινωνικής Ασφάλισης και το Υπουργείο Οικονομικών κατά την περίοδο 1996-1998 ανέρχεται σε 1200000 ευρώ και 860000 ευρώ αντίστοιχα. Η συνολική αύξηση των χρεών υπερβαίνει την αναμενόμενη βάσει της αξιολόγησης του 1998 αύξηση, αλλά είναι μικρότερη από την πράγματι σημειωθείσα αύξηση. Εξάλλου, τα νέα χρέη σωρεύτηκαν επί μία σχετικά σύντομη περίοδο, κυρίως στη διάρκεια του 1998. Ακόμη και αν είχαν εφαρμόσει διαδικασίες αναγκαστικής εξόφλησης, ο Οργανισμός Κοινωνικής Ασφάλισης και το Υπουργείο Οικονομικών δεν θα είχαν μπορέσει να αποφύγουν σώρευση χρεών.

(55) Λόγω της περίπλοκης αυτής κατάστασης, που χαρακτηρίζεται από ακανόνιστη αύξηση των χρεών, προοπτικές βελτίωσης της οικονομικής κατάστασης και ενδεχόμενη αλλαγή του γενικού χωροταξικού σχεδίου, η Επιτροπή καταλήγει στο συμπέρασμα ότι ο Οργανισμός Κοινωνικής Ασφάλισης και το Υπουργείο Οικονομικών, περιοριζόμενοι στην αίτηση κατασχέσεων και στην απειλή για εκτέλεση της υποθήκης χωρίς να φθάσουν μέχρι την κήρυξη πτώχευσης (περιγράφεται στο τμήμα 2.2.2), βελτιστοποίησαν τις προοπτικές είσπραξης των εκκρεμών χρεών τους εκ μέρους της Refractarios. Συνεπώς, η Επιτροπή δεν θεωρεί ότι η συμπεριφορά τους συνιστά κρατική ενίσχυση υπέρ της Refractarios.

7.4. Οι συμφωνίες του 2002

(56) Κατά τη διαδικασία αναστολής των πληρωμών, δεν υπήρξαν συμφωνίες με προνομιούχους ιδιώτες πιστωτές που να επιτρέπουν σύγκριση με τις συμφωνίες που συνήψε η Refractarios με τους δημόσιους πιστωτές. Η αναφορά στη συμφωνία μεταξύ του Υπουργείου Οικονομικών και της Refractarios στο "γενικό και κοινωνικό συμφέρον διατήρησης των θέσεων εργασίας" δεν αποτελεί επαρκή απόδειξη για ύπαρξη κρατικής ενίσχυσης ούτε συνιστά απόδειξη έλλειψης διεξοδικής αξιολόγησης της μελλοντικής βιωσιμότητας της επιχείρησης ή έλλειψης κινήτρου για μια τέτοια συμφωνία. Ως εκ τούτου, η Επιτροπή κρίνει αναγκαίο να προβεί σε εκτίμηση του ανώτατου ποσού το οποίο θα μπορούσαν να έχουν εισπράξει το Υπουργείο Οικονομικών και ο Οργανισμός Κοινωνικής Ασφάλισης εάν δεν είχαν συνάψει συμφωνία, πράγμα που θα είχε οδηγήσει σε πτώχευση.

(57) Σύμφωνα με την Ισπανία, η καταβολή ημερομισθίων και αποζημιώσεων σε εργαζόμενους που απολάμβαναν το "υπερπρονόμιο" (πραγματικό και νομικό) θα ανέρχονταν σε 1577031,80 ευρώ. Όπως προαναφέρθηκε, δεν μπορεί να αποκλειστεί το ενδεχόμενο οι διαπραγματευθείσες αποζημιώσεις να ήταν στην πράξη πολύ υψηλότερες. Οι καταβολές ημερομισθίων θα μπορούσαν να αυξηθούν ακόμη περισσότερο, λόγω της καθυστέρησης που θα μεσολαβούσε από την κήρυξη της πτώχευσης μέχρι την έγκριση του φακέλου απόλυσης από την αρμόδια αρχή. Η Ισπανία εκτιμά ότι η περίοδος αυτή θα μπορούσε να διαρκέσει πέντε μήνες και επομένως εικάζει ότι το πρόσθετο ποσό θα ανερχόταν σε 892013 ευρώ.

(58) Τα στοιχεία ενεργητικού της πτώχευσης συνίσταντο κυρίως στα γήπεδα και στα κτίρια. Το τίμημα που ορίστηκε στη συμφωνία αγοραπωλησίας ήταν 1289759146 ESP (7751609 ευρώ). Το τίμημα αυτό αποτελούσε ωστόσο μέρος μιας ευρύτερης συμφωνίας για την εξαγορά νέου γηπέδου και την κατασκευή του νέου εργοστασίου, η διαπραγμάτευση του οποίου γινόταν στο πλαίσιο διαφοράς που είχε ανακύψει μεταξύ των δύο μερών. Υπέκειτο επίσης σε ρήτρες και όρους που αγνοούσαν οι δημόσιες αρχές. Εύλογο είναι ότι οι δημόσιες αρχές ανέμεναν ότι η υπόθεση θα επηρεαστεί από την αλλαγή του γενικού χωροταξικού σχεδίου. Προς τούτο η Ισπανία θεωρεί "λίγο παρακινδυνευμένο" να στηρίξει τις προβλέψεις της στην τιμή που ορίζεται στη συμφωνία πώλησης. Ακόμη, όπως ανέφερε η Ισπανία, οι διαδικασίες δημοπράτησης ορίζουν ότι στην πρώτη προκήρυξη θα έπρεπε να ξεκινήσουν από την εκτίμηση του 1998, ήτοι από ποσό 3200000 ευρώ. Σε περίπτωση που απαιτείτο δεύτερη ή τρίτη προκήρυξη, η αξία δημοπράτησης θα μειωνόταν κατά 25 % και 50 % αντίστοιχα. Συνεπώς, οι δημόσιες αρχές, ακριβώς όπως και ένας συνετός ιδιώτης επενδυτής, θα μπορούσαν να είχαν ξεκινήσει από ένα πολύ πιο μετρημένο ποσό. Η Επιτροπή εκτιμά ότι μία δημοπράτηση πριν από την αλλαγή του γενικού χωροταξικού σχεδίου εμπεριέχει σημαντικό κίνδυνο και ότι η αξία που περιέχεται στη συμφωνία αγοραπωλησίας δεν αρκεί για τη δέουσα αξιολόγηση. Από τη συμφωνία πώλησης έπρεπε, ωστόσο, να έχει διαφανεί επίσης σαφώς ότι η εκτίμηση του 1998 ήταν εξαιρετικά χαμηλή. Επομένως η τρέχουσα αξία θα κυμαινόταν μεταξύ των δύο άκρων, εξαρτώμενη από την απροθυμία του μελλοντικού αγοραστή να εκτεθεί σε επενδυτικό κίνδυνο(19).

(59) Ο ισολογισμός των στοιχείων ενεργητικού και παθητικού, τον οποίο εκπόνησε ο δικαστικός ελεγκτής της διαδικασίας αναστολής των πληρωμών (η "γνωμοδότηση"), αναφέρει ποσό ύψους 3090859 ευρώ για τα ακίνητα περιουσιακά στοιχεία, τα άλλα πάγια στοιχεία, τα αποθέματα, τους πιστωτές και τα μετρητά/τράπεζες. Εάν ξεκινήσουμε από συνετές και απαισιόδοξες προβλέψεις, το ποσό που θα λαμβανόταν σε μία διαδικασία πτώχευσης θα ήταν πιθανόν χαμηλότερο. Για παράδειγμα, σε περίπτωση πτώχευσης, θα ήταν πολύ δύσκολο να ρευστοποιηθούν τα ακίνητα στοιχεία του ενεργητικού, ενώ τα "άλλα πάγια στοιχεία" μπορεί να χάσουν μεγάλο μέρος της αξίας τους εάν έχουν περιπέσει σε αχρησία και αν η πώληση είναι αναγκαστική. Πρέπει επίσης να σημειωθεί ότι τα ποσά που αντιστοιχούν στα αποθέματα και, ιδίως, στα στοιχεία πιστωτές και μετρητά/τράπεζες θα μπορούσαν άριστα να μεταβληθούν κατά το χρονικό διάστημα που παρήλθε μεταξύ της γνωμοδότησης και της σύναψης των πραγματικών συμφωνιών(20).

(60) Το Υπουργείο Οικονομικών δέχθηκε άμεση εξόφληση χωρίς άλλες εισφορές που εξαρτώνταν από το οικονομικό μέλλον της Refractarios. Αντιθέτως, η πραγματική αξία της συμφωνίας με τον Οργανισμό Κοινωνικής Ασφάλισης εξαρτάται εν μέρει από το μέλλον αυτό. Οι συμφωνίες δεν αναφέρονται ευθέως στο σχέδιο αναδιάρθρωσης ούτε στη μελλοντική βιωσιμότητα της επιχείρησης, όμως οι δημόσιες αρχές γνώριζαν ότι οι απώλειες στα τέλη της δεκαετίας του '90 μειώθηκαν στη διάρκεια του 2000 και μετατράπηκαν σε μέτρια κέρδη. Εξάλλου, η Refractarios τήρησε τις νέες της υποχρεώσεις. Ενδέχεται οι αρχές να είχαν λάβει γνώση των πιο πρόσφατων περιστατικών, όπως η αύξηση των πωλήσεων, ιδίως καινοτόμων προϊόντων. Στο μεταξύ, τα πραγματικά περιστατικά επιβεβαίωσαν τη σημαντική αυτή αύξηση στη διάρκεια του 2001, ενώ ο όγκος των πωλήσεων που προβλέπεται για το 2002 εμφανίζει εκ νέου αξιοσημείωτη αύξηση.

(61) Εξάλλου, η γνωμοδότηση που απέστειλαν οι δικαστικοί ελεγκτές που διορίστηκαν το 2002 αναφέρεται στο δάνειο του IVF, στη συμμετοχή κεφαλαίου και σε μία επενδυτική ενίσχυση ως σημαντική πηγή χρηματοδότησης της μετεγκατάστασης. Το γεγονός ότι δεν χορηγήθηκαν τα μέτρα αυτά θέτει εν αμφιβόλω τη βιωσιμότητα της επιχείρησης μετά την αναδιάταξη των χρεών. Δεν υπάρχει, ωστόσο, ούτε επιβεβαίωση απόρριψης ανάλογων μέτρων. Εξάλλου, τόσο ο Οργανισμός Κοινωνικής Ασφάλισης όσο και το Υπουργείο Οικονομικών συμπεριέλαβαν ρήτρα που υποχρεώνει τη Refractarios να καταβάλει τις τρέχουσες εισφορές της, επί ποινή καταγγελίας της συμφωνίας. Τέλος, ο Οργανισμός Κοινωνικής Ασφάλισης εξασφάλισε εγγύηση εκ μέρους της Refractarios για τις συμφωνηθείσες εισφορές με υποθήκη η οποία βαρύνει τη νέα ιδιοκτησία.

(62) Έχοντας υπόψη όλα τα ανωτέρω στοιχεία, τα οποία εξετάστηκαν κατά μετριοπαθή και απαισιόδοξο τρόπο, και σύμφωνα με την αρχή του ιδιώτη πιστωτή, το συνολικό διαθέσιμο ποσό για τα χρέη μπορεί να εκτιμηθεί σε αξία η οποία προσεγγίζει την πραγματική καθαρή αξία των ποσών που πράγματι ελήφθησαν βάσει των συμφωνιών με τον Οργανισμό Κοινωνικής Ασφάλισης και το Υπουργείο Οικονομικών. Η καθαρή πραγματική αξία όσον αφορά το Υπουργείο Οικονομικών, επί ποσοστού του αρχικού χρέους, είναι πολύ χαμηλότερη από την αντίστοιχη του Οργανισμού Κοινωνικής Ασφάλισης. Τούτο ενδέχεται να αντανακλά ευφυή διαπραγματευτική στρατηγική της Refractarios, η οποία συνίσταται στην άσκηση της μέγιστης δυνατής πίεσης επί του σχετικά μικρότερου πιστωτή. Εν πάση περιπτώσει, η Επιτροπή οφείλει να στηρίξει την απόφασή της κατά κύριο λόγο στα πραγματικά περιστατικά.

(63) Πρέπει να σημειωθεί ότι, σε περίπτωση πτώχευσης, οι δημόσιες αρχές θα εισέπρατταν τα οφειλόμενα ποσά με μεγάλη καθυστέρηση. Επιπλέον, οι διαφορές μεταξύ των προοπτικών είσπραξης και των πράγματι διαπραγματευθέντων ποσών είναι μειωμένες σε απόλυτους όρους. Λόγω της επικρατούσας αβεβαιότητας, της καθυστέρησης και των δαπανών που συνεπάγεται η διαδικασία πτώχευσης, η Επιτροπή καταλήγει στο συμπέρασμα ότι οι συμφωνίες μεταξύ της Refractarios και του Οργανισμού Κοινωνικής Ασφάλισης και του Υπουργείου Οικονομικών είναι σύμφωνες με την αρχή του ιδιώτη πιστωτή.

(64) Κατά συνέπεια, η Επιτροπή εκτιμά ότι οι συμφωνίες που συνήφθησαν μεταξύ του Οργανισμού Κοινωνικής Ασφάλισης και του Υπουργείου Οικονομικών, αφενός, και της Refractarios, αφετέρου, δεν συνιστούν κρατική ενίσχυση.

7.5. Περαιτέρω επενδυτικές ενισχύσεις

(65) Η Ισπανία επιβεβαίωσε ότι δεν χορήγησε καμία επενδυτική ενίσχυση και δεν υπάρχουν αποδείξεις περί του αντιθέτου. Ως εκ τούτου, η Επιτροπή δεν μπορεί να εκτιμήσει παρόμοιες ενισχύσεις. Το συμπέρασμα αυτό δεν επηρεάζεται από το γεγονός ότι η Refractarios ανακοίνωσε αιτήσεις παρόμοιων ενισχύσεων και ότι οι ενισχύσεις αυτές αναφέρονταν στη γνωμοδότηση και στο σχέδιο βιωσιμότητας. Η Επιτροπή παρατηρεί, ωστόσο, ότι ενδέχεται σημαντικό μέρος της επένδυσης, ή ακόμη και το σύνολό της, να μην αποτελούσε αρχική επένδυση κατά την έννοια του σημείου 4.4 των κατευθυντηρίων γραμμών σχετικά με τις κρατικές ενισχύσεις περιφερειακού χαρακτήρα, εφόσον πρόκειται για μετεγκατάσταση που δεν συνεπάγεται ουσιώδη αλλαγή του προϊόντος ή της παραγωγικής διαδικασίας(21). Η Επιτροπή επισημαίνει επίσης ότι το σχέδιο βιωσιμότητας προέβλεπε περιορισμένη μόνο εισφορά ιδιωτικού κεφαλαίου (300500 ευρώ), οπότε θα ήταν αμφίβολο εάν ενδεχόμενη εισφορά δημόσιου κεφαλαίου (όπως η αναφερθείσα πίστωση ύψους 3005000 ευρώ εκ μέρους του IVF) ήταν σύμφωνη με την αρχή του ιδιώτη πιστωτή. Επομένως η Επιτροπή θα ζητήσει από την Ισπανία να την ενημερώσει σχετικά με τυχόν επενδυτική ενίσχυση που θα μπορούσε να χορηγηθεί υπέρ της Refractarios σχετικά με τη μετεγκατάστασή της, καθώς και για οποιαδήποτε εισφορά δημόσιου κεφαλαίου κατά τα τρία προσεχή έτη.

7.6. FOGASA

(66) Η Επιτροπή παρατηρεί ότι το FOGASA είναι ανεξάρτητος οργανισμός τον οποίο ίδρυσαν οι ισπανικές αρχές και ο οποίος διέπεται από την ισπανική νομοθεσία. Εξαρτάται από το Υπουργείο Εργασίας και Κοινωνικών Υποθέσεων. Το Υπουργείο διορίζει τον πρόεδρο και τα 4 από τα 14 μέλη του διοικητικού συμβουλίου, καθώς και το γενικό γραμματέα, που είναι υπεύθυνος για τη διαχείριση του Ταμείου. Η εκταμίευση και ο προορισμός των κεφαλαίων αποφασίζονται από το νόμο. Σε διάφορες αποφάσεις του το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο έχει αποφανθεί ότι οι φόροι υπέρ τρίτων μπορεί να συνιστούν κρατική ενίσχυση(22). Η Επιτροπή έχει επανειλημμένα δηλώσει ότι η χρήση κεφαλαίων εκ μέρους του FOGASA μπορεί να συνιστά κρατική ενίσχυση, πράγμα το οποίο επιβεβαίωσε και το Δικαστήριο(23).

(67) Το FOGASA δεν χορηγεί δάνεια σε επιχειρήσεις που βρίσκονται σε εκκαθάριση ή αντιμετωπίζουν οικονομικές δυσχέρειες, αλλά ικανοποιεί τις έγκυρες αιτήσεις των μισθωτών με τους δικούς του πόρους, απαιτώντας στη συνέχεια την επιστροφή τους από την εκάστοτε επιχείρηση. Η Επιτροπή δεν αντιτίθεται στην ικανοποίηση εκ μέρους του FOGASA των νόμιμων οφειλών προς ορισμένους εργαζόμενους της Refractarios για οφειλόμενους μισθούς και αποζημιώσεις απόλυσης στις αρχές της δεκαετίας του '90. Στο σημείο αυτό, η συμφωνία δεν περιέχει κανένα στοιχείο που να συνιστά κρατική ενίσχυση. Μέτρα του είδους αυτού στόχος των οποίων είναι η προστασία των δικαιωμάτων των εργαζομένων συνάδουν με την οδηγία 80/987/ΕΟΚ(24). Οι πληρωμές αυτές αποτελούν, ωστόσο, μέρος των συνήθων δαπανών της επιχειρηματικής δραστηριότητας, κατά συνέπεια, όταν μία επιχείρηση συνεχίζει τις δραστηριότητές της ύστερα από διαδικασία αναστολής των πληρωμών, το χρέος που προκύπτει προς το FOGASA θα πρέπει να καταβληθεί σύμφωνα με την αρχή του πιστωτή σε συνθήκες οικονομίας της αγοράς.

(68) Η Επιτροπή δεν μπορεί να αρνηθεί ότι οι ρήτρες της συμφωνίας για την αναδιάταξη του χρέους μεταξύ FOGASA και Refractarios δικαιολογούνταν από το γεγονός ότι οι προοπτικές ανάκτησης θα ήταν πολύ μικρότερες σε περίπτωση πτώχευσης, κατάσταση στην οποία θα είχε οδηγήσει η επιβολή δυσμενέστερων όρων αναδιάταξης. Παρότι η ημερομηνία της συμφωνίας έπετο κατά ένα εξάμηνο και πλέον της ημερομηνίας λήξης της διαδικασίας αναστολής των πληρωμών, η οικονομική κατάσταση της Refractarios εξακολουθούσε να είναι εύθραυστη, ενώ δεν είχε ξεπεραστεί η κρίση του κλάδου. Το μέσο επιτόκιο που εφαρμόζουν οι ιδιωτικές τράπεζες στα δάνεια που υπερβαίνουν την τριετία ήταν 17,28 %(25), αισθητά υψηλότερο από το απλό επιτόκιο ύψους 10 % που θεσπίζει η συμφωνία. Σύμφωνα, ωστόσο, με την ισπανική νομοθεσία, ο πιστωτής δεν μπορεί να απαιτήσει να εφαρμοστεί για τις καθυστερημένες πληρωμές επιτόκιο υψηλότερο από το νόμιμο, έτσι ώστε το τελευταίο αυτό επιτόκιο είναι εκείνο που πρέπει να λάβει υπόψη της η Επιτροπή(26). Συνεπώς, η Επιτροπή εκτιμά ότι η συμφωνία δεν συνιστά κρατική ενίσχυση.

(69) Το γεγονός όμως ότι το FOGASA δεν απαίτησε συμπληρωματικό επιτόκιο όταν δεν καταβλήθηκαν οι συμφωνηθείσες δόσεις, δεν επέμεινε για σύσταση εγγύησης επί του αναδιαταγμένου χρέους, δεν κατέβαλε καμία προσπάθεια για την εξόφληση του οφειλόμενου ποσού πριν από τη νέα αναστολή των πληρωμών του 2000 και δεν έπραξε τίποτε για να αποφύγει τον κίνδυνο παραγραφής του χρέους, δεν δικαιολογείται από την άποψη της αρχής του πιστωτή σε οικονομία της αγοράς. Ασφαλώς τόση αμέλεια δεν συνάδει με τη συμπεριφορά ιδιώτη πιστωτή σε συνθήκες αγοράς. Ένας συνετός ιδιώτης πιστωτής δεν θα είχε λησμονήσει την οφειλή και, λόγω των παραβάσεων της συμφωνίας, θα είχε αναμφίβολα ενεργήσει έτσι ώστε να έχει μεγαλύτερη ασφάλεια και πρόσθετο επιτόκιο για τις καθυστερημένες πληρωμές. Το γεγονός ότι, το 1995, ο Οργανισμός Κοινωνικής Ασφάλισης περιήλθε σε συνθήκες που του επέτρεπαν να λάβει και άλλη υποθήκη καταδεικνύει ότι επρόκειτο για κάτι εφικτό, παρά το γεγονός ότι η αξία της υποθήκης ήταν αβέβαιη λόγω της πραγματικής αξίας της ιδιοκτησίας. Εν κατακλείδι, η έλλειψη πρωτοβουλιών εκ μέρους του FOGASA καλλιέργησε το έδαφος για την ύπαρξη κρατικής ενίσχυσης.

(70) Η έλλειψη εγγύησης και η μη τήρηση των ορισθεισών προθεσμιών επέτρεψαν στο FOGASA να ασκήσει προσφυγή για την άμεση είσπραξη του αρχικού χρέους. Είναι πιθανό ότι ένας ιδιώτης πιστωτής δεν θα είχε χρησιμοποιήσει αυτό το "ύστατο μέσο" με την πρώτη ευκαιρία, αλλά σε κάποια δεδομένη στιγμή, και, εν πάση περιπτώσει, αρκετά πριν το τέλος της περιόδου παραγραφής, θα είχε ασκήσει προσφυγή για την εξόφληση του χρέους. Η Επιτροπή εκτιμά ότι η προσφυγή αυτή θα έπρεπε να έχει εκτελεστεί το αργότερο τον Ιούνιο του 1995, αφού το καθυστερούμενο ποσό ανερχόταν τότε σε 100000 ευρώ περίπου. Ακόμη, στις 7 Ιουνίου 1995, ο Οργανισμός Κοινωνικής Ασφάλισης έλαβε μέτρα σχετικά με τις σωρευθείσες καθυστερήσεις της Refractarios, κινώντας τη διαδικασία δημοπράτησης των υποθηκευμένων γηπέδων. Η Ισπανία υποστήριξε ότι η συμπεριφορά αυτή αντιστοιχεί στη συμπεριφορά ιδιώτη πιστωτή. Οι καθυστερήσεις προς το FOGASA ήταν πολύ μικρότερης σημασίας από τις καθυστερήσεις προς τον Οργανισμό Κοινωνικής Ασφάλισης, αλλά το FOGASA δεν είχε λάβει ακόμη καμία εγγύηση, σε αντίθεση με τον Οργανισμό Κοινωνικής Ασφάλισης και το Υπουργείο Οικονομικών. Θα έπρεπε επομένως να έχει ενεργήσει πριν από τον Οργανισμό Κοινωνικής Ασφάλισης και όχι μετά. Συνεπώς, η Επιτροπή εκτιμά ότι το συνολικό ποσό του χρέους συνιστά κρατική ενίσχυση, τουλάχιστον μετά τον Ιούνιο του 1995.

(71) Η ενίσχυση είναι παράνομη, διότι η Επιτροπή δεν ενημερώθηκε πριν από το χορήγησή της, σύμφωνα με το άρθρο 88 παράγραφος 3 της συνθήκης ΕΚ.

7.7. Συμβιβάσιμο της ενίσχυσης που χορήγησε το FOGASA

(72) Η Επιτροπή εξέτασε εάν μπορούν να εφαρμοστούν οι παρεκκλίσεις που θεσπίζει το άρθρο 87 παράγραφοι 2 και 3 της συνθήκης ΕΚ. Οι παρεκκλίσεις της παραγράφου 2 θα μπορούσαν να χρησιμεύσουν ως βάση για να εξεταστεί εάν η ενίσχυση συμβιβάζεται με την κοινή αγορά. Η ενίσχυση όμως α) δεν έχει κοινωνικό χαρακτήρα ούτε χορηγείται σε μεμονωμένους καταναλωτές· β) δεν προορίζεται για την επανόρθωση ζημιών που προκαλούνται από θεομηνίες ή άλλα έκτακτα γεγονότα· και γ) δεν είναι αναγκαία για την αντιστάθμιση των οικονομικών μειονεκτημάτων που προκαλούνται από τη διαίρεση της Γερμανίας. Δεν είναι ακόμη εφαρμοστέες οι παρεκκλίσεις που θεσπίζονται στο άρθρο 87 παράγραφος 3 στοιχεία α), β) και γ) της συνθήκης ΕΚ, που αφορούν την προώθηση της οικονομικής αναπτύξεως περιοχών, στις οποίες το βιοτικό επίπεδο είναι ασυνήθως χαμηλό ή στις οποίες επικρατεί σοβαρή υποαπασχόληση, για την προώθηση σημαντικών σχεδίων κοινού ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος και για την προώθηση του πολιτισμού και της διατήρησης της πολιτιστικής κληρονομιάς.

(73) Η Ισπανία δεν επιχείρησε να αιτιολογήσει την ενίσχυση βάσει των παραπάνω διατάξεων.

(74) Όσον αφορά το πρώτο μέρος της παρέκκλισης που θεσπίζεται στο άρθρο 87 παράγραφος 3 στοιχείο γ) της συνθήκης, ήτοι ενισχύσεις για την προώθηση της αναπτύξεως ορισμένων οικονομικών δραστηριοτήτων, η Επιτροπή παρατηρεί ότι στους στόχους της ενίσχυσης δεν περιλαμβάνονταν δραστηριότητες Ε+Α ή επενδύσεις σε ΜΜΕ. Οι στόχοι δεν ήταν ούτε περιβαλλοντικοί· τα περιβαλλοντικά προβλήματα που προκάλεσε η εγκατάσταση της Refractarios ανέκυψαν κυρίως σε μεταγενέστερη χρονική περίοδο και δεν υπάρχει άμεση σχέση μεταξύ της ενίσχυσης και οποιουδήποτε μέτρου που προορίζεται για την επίλυση των προβλημάτων αυτών. Αποκλείεται ακόμη το ενδεχόμενο να αποσκοπούσε η ενίσχυση στη διάσωση και την αναδιάρθρωση της Refractarios. Το γεγονός ότι το FOGASA επιχείρησε να απαιτήσει την οφειλή του φανερώνει ότι η ενίσχυση δεν ανταποκρινόταν σε κανένα στόχο. Πιθανόν ο στόχος να ήταν η αποτροπή μιας άμεσης χρηματοοικονομικής κρίσης της επιχείρησης. Αν δεχθούμε αυτή την εκδοχή, η ενίσχυση θα μπορούσε να θεωρηθεί ενίσχυση διάσωσης. Η ενίσχυση όμως δεν συνοδευόταν από κανένα όρο ώστε να πληροί τις απαιτήσεις που συνήθως εφαρμόζει η Επιτροπή σε σχέση με ενισχύσεις του είδους αυτού, ιδίως την παρουσίαση ενός (νέου) σχεδίου αναδιάρθρωσης εντός καθορισμένης προθεσμίας. Δεν μπορεί επομένως, βάσει αυτού, να θεωρηθεί συμβιβάσιμη με την κοινή αγορά.

(75) Η Refractarios υποστήριξε ότι κάθε ενίσχυση που θα μπορούσε να προκύψει από τις συναφθείσες το 1991 συμφωνίες με τους πιστωτές θα συμβιβαζόταν με την κοινή αγορά ως ενίσχυση για την αναδιάρθρωση μιας προβληματικής επιχείρησης. Η εκτίμηση αυτή, ωστόσο, δεν μπορεί να ισχύσει για την ενίσχυση που χορήγησε το FOGASA, δεδομένου ότι η ενίσχυση δεν προέρχεται από συμφωνία με το FOGASA, αλλά από την απουσία πρωτοβουλιών εκ μέρους του για την εγγύηση της εκτέλεσης της συμφωνίας του 1992. Όπως προαναφέρθηκε, η ενίσχυση άρχισε να χορηγείται τουλάχιστον από τον Ιούνιο του 1995. Η ενίσχυση δεν μπορεί να συνδεθεί με την υλοποίηση της αναδιάρθρωσης. Η συμπεριφορά αυτή φανερώνει ότι δεν θεσπίστηκε κανένας όρος για την αποκατάσταση της βιωσιμότητας, και ασφαλώς δεν μπορεί να θεωρηθεί ούτε ως η ελάχιστη απαιτούμενη ενίσχυση για μια παρόμοια κατάσταση. Βάσει αυτών και όλων των προαναφερθέντων επιχειρημάτων, η Επιτροπή καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η ενίσχυση είναι ασυμβίβαστη με την κοινή αγορά.

(76) Η Επιτροπή δεν συμφωνεί με τη Refractarios, η οποία υποστηρίζει ότι οποιαδήποτε ενίσχυση σχετικά με την αναδιάταξη του χρέους θα είχε παραγραφεί και ότι θα είχε εκπνεύσει η δεκαετής προθεσμία παραγραφής μετά την οποία η Επιτροπή δεν δύναται να ανακτήσει την ενίσχυση. Πρέπει να σημειωθεί ότι η πρώτη πρωτοβουλία της Επιτροπής υπήρξε η αίτηση παροχής πληροφοριών, η οποία απεστάλη στις 3 Μαΐου 2001, δηλαδή πριν από τη συμπλήρωση δεκαετίας από την υπογραφή της συμφωνίας μεταξύ της Refractarios και της FOGASA. Σύμφωνα με πάγια νομολογία(27), η επιστολή αυτή σημαίνει ότι κατά τη στιγμή εκείνη η Επιτροπή είχε κινήσει τη διαδικασία για την εκτίμηση των μέτρων. Εξάλλου, η ενίσχυση οφείλεται στην απουσία πρωτοβουλιών εκ μέρους του FOGASA για την ανάκτηση του οφειλόμενου ποσού τουλάχιστον από τον Ιούνιο του 1995. Κατά συνέπεια, δεν υφίσταται παραγραφή κατά την έννοια του άρθρου 15 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 659/1999 και πρέπει να ζητηθεί η ανάκτηση της ασυμβίβαστης ενίσχυσης από το δικαιούχο.

8. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ

(77) Η Επιτροπή εκτιμά ότι οι συμφωνίες αναδιάταξης του χρέους που αποδέχθηκαν το Υπουργείο Οικονομικών και ο Οργανισμός Κοινωνικής Ασφάλισης στο πλαίσιο της διαδικασίας αναστολής των πληρωμών της περιόδου 1990-1992 είναι σύμφωνες με την αρχή του ιδιώτη πιστωτή. Καταλήγει, επομένως, στο συμπέρασμα ότι οι συμφωνίες αυτές δεν συνιστούν κρατική ενίσχυση υπέρ της Refractarios.

(78) Η Επιτροπή συμπεραίνει ότι οι προσπάθειες τις οποίες κατέβαλαν ο Οργανισμός Κοινωνικής Ασφάλισης και το Υπουργείο Οικονομικών μεταξύ των ετών 1992 και 2000 για την ανάκτηση των οφειλών της Refractarios είναι σύμφωνες με την αρχή του ιδιώτη πιστωτή. Κατά συνέπεια, η Επιτροπή συμπεραίνει ότι οι συμφωνίες αυτές δεν συνιστούν κρατικές ενισχύσεις υπέρ της Refractarios.

(79) Η Επιτροπή συνάγει το συμπέρασμα ότι οι συμφωνίες αναδιάταξης του χρέους τις οποίες αποδέχθηκαν το Υπουργείο Οικονομικών και ο Οργανισμός Κοινωνικής Ασφάλισης στο πλαίσιο της διαδικασίας αναστολής των πληρωμών της περιόδου 2000-2002 είναι σύμφωνες με την αρχή του ιδιώτη πιστωτή. Ως εκ τούτου, συνάγει ότι οι συμφωνίες αυτές δεν συνιστούν κρατική ενίσχυση υπέρ της Refractarios.

(80) Η απουσία πρωτοβουλιών εκ μέρους του FOGASA, τουλάχιστον από τον Ιούνιο του 1995, για την ανάκτηση, ή τουλάχιστον, για την εγγύηση της είσπραξης του χρέους της Refractarios, συνιστά κρατική ενίσχυση. Η ενίσχυση αυτή είναι ασυμβίβαστη με την κοινή αγορά και πρέπει να ζητηθεί η ανάκτησή της από το δικαιούχο. Προκειμένου να αποκατασταθεί η κατάσταση που θα υπήρχε εάν δεν είχε χορηγηθεί ενίσχυση, στον υπολογισμό του υπό ανάκτηση ποσού περιλαμβάνεται τόκος από την ημερομηνία κατά την οποία η ενίσχυση τέθηκε στη διάθεση του δικαιούχου μέχρι την ημερομηνία ανάκτησής της. Οι τόκοι θα καθοριστούν βάσει του επιτοκίου που χρησιμοποιείται για τον υπολογισμό του ισοδύναμου επιχορήγησης για τις περιφερειακές ενισχύσεις,

ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΑΠΟΦΑΣΗ:

Άρθρο 1

Οι συμφωνίες μεταξύ του Γενικού Ταμείου Κοινωνικής Ασφάλισης και της Φορολογικής Υπηρεσίας του Υπουργείου Οικονομικών, αφενός, και της Refractarios Especiales SA, αφετέρου, τα μέτρα που έλαβαν οι εν λόγω οργανισμοί για την είσπραξη οφειλών τους κατά τη δεκαετία του '90, καθώς και η συμφωνία που συνήφθη το 2002 μεταξύ του Γενικού Ταμείου Κοινωνικής Ασφάλισης και της Refractarios Especiales SA δεν περιέχουν στοιχεία κρατικής ενίσχυσης υπέρ της Refractarios Especiales SA σύμφωνα με το άρθρο 87 παράγραφος 1 της συνθήκης ΕΚ.

Άρθρο 2

Η έλλειψη πρωτοβουλιών εκ μέρους του Ταμείου Εγγύησης Μισθών (FOGASA) για την είσπραξη του χρέους της Refractarios Especiales SA από τον Ιούνιο του 1995 συνιστά κρατική ενίσχυση υπέρ της τελευταίας σύμφωνα με το άρθρο 87 παράγραφος 1 της συνθήκης ΕΚ.

Άρθρο 3

Η κρατική ενίσχυση που αναφέρεται στο άρθρο 2 είναι ασυμβίβαστη με την κοινή αγορά.

Άρθρο 4

1. Η Ισπανία λαμβάνει όλα τα αναγκαία μέτρα για την ανάκτηση από τον δικαιούχο της αναφερόμενης στο άρθρο 2 ενίσχυσης που χορηγήθηκε παράνομα στο δικαιούχο.

2. Η ανάκτηση πραγματοποιείται αμελλητί σύμφωνα με τις διαδικασίες της εθνικής νομοθεσίας υπό τον όρο ότι επιτρέπουν την άμεση και αποτελεσματική εκτέλεση της απόφασης. Οι ανακτώμενες ενισχύσεις περιλαμβάνουν τόκους από τον χρόνο κατά τον οποίο τέθηκαν στη διάθεση του δικαιούχου μέχρι το χρόνο της πραγματικής τους ανάκτησης. Οι τόκοι αυτοί υπολογίζονται με βάση το επιτόκιο αναφοράς που χρησιμοποιείται για τον υπολογισμό του ισοδύναμου επιχορήγησης στο πλαίσιο των περιφερειακών ενισχύσεων.

Άρθρο 5

Η Ισπανία ενημερώνει την Επιτροπή εντός προθεσμίας δύο μηνών από την κοινοποίηση της παρούσας απόφασης, για τα μέτρα που έλαβε για την εφαρμογή της.

Άρθρο 6

Η παρούσα απόφαση απευθύνεται στην Ισπανία.

Βρυξέλλες, 27 Νοεμβρίου 2002.

Για την Επιτροπή

Mario Monti

Μέλος της Επιτροπής

(1) ΕΕ C 55 της 2.3.2002, σ. 33.

(2) Βλέπε υποσημείωση 1.

(3) ΕΕ L 107 της 30.4.1996, σ. 4.

(4) Λόγω αδυναμίας πληρωμής εντός των προβλεπόμενων προθεσμιών, υπολογίστηκε το αντίστοιχο επιτόκιο.

(5) Κατά κανόνα, για να καθορίσει εάν, πράγματι, ένα επιτόκιο είναι σύμφωνο με τους όρους της αγοράς, η Επιτροπή προβαίνει σε σύγκριση με το επιτόκιο αναφοράς που έχει καθοριστεί για το εκάστοτε κράτος μέλος την εξεταζόμενη ημερομηνία. Κατά τη χρονική εκείνη στιγμή δεν είχε, ωστόσο, καθοριστεί ανάλογο επιτόκιο αναφοράς για την Ισπανία. Ως εκ τούτου, σύμφωνα με το πρώτο ψήφισμα, της 20ής Οκτωβρίου 1971, των εκπροσώπων των κυβερνήσεων των κρατών μελών, οι οποίοι συναντήθηκαν στα πλαίσια του Συμβουλίου, σχετικά με τα γενικά καθεστώτα ενισχύσεων περιφερειακού χαρακτήρα (ΕΕ C 111 της 4.11.1971, σ. 1), η Επιτροπή οφείλει να προβεί να σύγκριση με το μέσο επιτόκιο που ισχύει στην οικεία αγορά, το οποίο, στην παρούσα περίπτωση, είναι το μέσο επιτόκιο που εφαρμόζουν οι ιδιωτικές τράπεζες στην Ισπανία για τα δάνεια που υπερβαίνουν την τριετία. Το 1991, σύμφωνα με στατιστικές που δημοσίευσε η Τράπεζα της Ισπανίας το επιτόκιο αυτό ανερχόταν σε 18,24 %. Η Επιτροπή χρησιμοποίησε επανειλημμένα στο παρελθόν το επιτόκιο αυτό [βλέπε για παράδειγμα απόφαση 91/1/ΕΟΚ (ΕΕ L 5 της 8.1.1991, σ. 18), και απόφαση 96/655/ΕΚ (ΕΕ L 298 της 22.11.1996, σ. 14)].

(6) Σύμφωνα με υπολογισμό που πραγματοποίησε η Unidad de Recaudación Ejecutiva de la Seguridad Social, η αξία των δύο γηπέδων και των εγκαταστάσεων που υποθηκεύτηκαν εκ των υστέρων, ανερχόταν σε 448908000 και 82290000 ESP αντίστοιχα (συνολικά 3192564 ευρώ). Στο σχέδιο βιωσιμότητας της επιχείρησης γινόταν αναφορά σε άλλη εκτίμηση της 16ης Μαΐου 1990, σχετικά με το δεύτερο γήπεδο ύψους 122160000 ESP, πράγμα που ανέβασε τη συνολική αξία σε 3432187 ευρώ. Η αξία του μηχανικού εξοπλισμού και των εγκαταστάσεων θα ανερχόταν σε 220250000 ESP (1323729 ευρώ), ανεβάζοντας την εκτιμώμενη αξία συνολικά σε 751448000 - 791318000 ESP (4516293 - 4755917 ευρώ).

(7) Σε περίπτωση αφερεγγυότητας ή πτώχευσης της επιχείρησης, το FOGASA καταβάλλει τις αποζημιώσεις στους απολυθέντες εργαζόμενους και λαμβάνει τα δικαιώματά του, μόνον όμως για τα ποσά που θεσπίζει ο νόμος. Τούτο προβλέπεται στο βασιλικό διάταγμα 505/1985, της 6ης Μαρτίου 1985, για την οργάνωση και τη λειτουργία του Ταμείου Εγγυήσεως των Μισθών (BOE αριθ. 92 της 17.4.1985, σ. 10203), βάσει του οποίου η Ισπανία ενσωματώνει την οδηγία 80/987/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 20ής Οκτωβρίου 1980, για την προσέγγιση των νομοθεσιών των κρατών μελών σχετικά με την προστασία των έμμισθων εργαζομένων σε περίπτωση αφερεγγυότητας της επιχείρησης (ΕΕ L 283 της 28.10.1980, σ. 23). Σύμφωνα με το άρθρο 32 του βασιλικού διατάγματος, το FOGASA μπορεί να συνάψει συμφωνίες επιστροφής με τις θιγόμενες επιχειρήσεις. Οι λεπτομέρειες και οι όροι της επιστροφής θεσπίζονται στο υπουργικό διάταγμα της 20ής Αυγούστου 1985 (BOE αριθ. 206 της 28.8.1985, σ. 27071).

(8) Σύμφωνα με την αξιολόγηση της 16.3.1998, την οποία επίσης ανέθεσε ο Οργανισμός Κοινωνικής Ασφάλισης, η αξία των γηπέδων και των κτιρίων θα ανερχόταν σε 1528776 ευρώ σε περίπτωση μη τροποποίησης του χωροταξικού σχεδίου, και σε 3207820 ευρώ σε περίπτωση τροποποίησής του.

(9) Βλέπε αιτιολογική σκέψη 18.

(10) Απόφαση της 2ας Ιουλίου 2001 του Κοινωνικού Δικαστηρίου αριθ. 3, Oviedo, αίτηση 525/2001, απόφαση 503/2001. Η απόφαση βεβαιώνει ότι το FOGASA δεν έκανε τίποτα για να αναστείλει την προθεσμία παραγραφής.

(11) Βλέπε υποσημείωση 1.

(12) ΕΕ C 288 της 9.10.1999, σ. 2.

(13) Βλέπε υποσημείωση 1.

(14) ΕΕ L 83 της 27.3.1999, σ. 1.

(15) ΕΕ C 37 της 3.2.2001, σ. 3.

(16) Απόφαση του Δικαστηρίου της 17ης Σεπτεμβρίου 1980 στην υπόθεση 730/79 Philip Morris κατά Επιτροπής, Συλλογή 1980, σ. 2671, σημείο 11 του σκεπτικού της απόφασης, και απόφαση του Πρωτοδικείου της 30ής Απριλίου 1998 στην υπόθεση T-214/95, Vlaams Gewes κατά Επιτροπής, Συλλογή 1998 σ. II-717, σημείο 50 του σκεπτικού της απόφασης.

(17) Η Refractarios (επιστολή της 15ης Απριλίου 2002, σ. 45) υποστήριξε ότι, σε περίπτωση πτώχευσης, θα καταβαλλόταν μόνο το 17 % του χρέους, αλλά ο υπολογισμός αυτός στηρίζεται αποκλειστικά στην αξία των γηπέδων και των εγκαταστάσεων που υποθηκεύτηκαν μεταγενέστερα.

(18) Ένα άλλο επιχείρημα που προέβαλε η ισπανική κυβέρνηση είναι ότι εάν οι δημόσιες αρχές είχαν επιμείνει σε καλύτερο αποτέλεσμα, θα είχαν μείνει λιγότεροι διαθέσιμοι πόροι για τους συνήθεις πιστωτές οπότε δεν θα ήταν ιδιαίτερα διατεθειμένοι να αποδεχθούν μείωση του χρέους. Το επιχείρημα αυτό ισχύει ωστόσο μόνο στην υποθετική περίπτωση που οι δημόσιες αρχές σκοπεύουν να λάβουν περισσότερα από όσα μπορούν ευλόγως να αναμένουν σε περίπτωση πτώχευσης.

(19) Η Refractarios υποστηρίζει ότι οι δημόσιες αρχές στήριξαν τις προοπτικές είσπραξης στην αρχική αξιολόγηση του 1990, η οποία ανέφερε αξία 4516293 ευρώ.

(20) Η γνωμοδότηση χρονολογείται στις 12 Σεπτεμβρίου 2000. Τα κέρδη που πραγματοποίησε η Refractarios το 2000 και το 2001 ανέρχονται σε 104000 ευρώ και 768402 ευρώ αντίστοιχα. Οι ετήσιοι λογαριασμοί εγκρίθηκαν μόλις στις 27 Ιουνίου 2002, επομένως ο Οργανισμός Κοινωνικής Ασφάλισης και το Υπουργείο Οικονομικών δεν θα γνώριζαν τα στοιχεία αυτά κατά την ημερομηνία σύναψης των συμφωνιών τους με τη Refractarios. Ένας ιδιώτης πιστωτής θα είχε ενδεχομένως πραγματοποιήσει μια συνολική ανάλυση, αλλά ούτε εκείνος δεν θα διέθετε τα αριθμητικά στοιχεία των ετήσιων αποτελεσμάτων.

(21) ΕΕ C 74 της 10.3.1998, σ. 9.

(22) Βλέπε για παράδειγμα, την απόφαση του Δικαστηρίου των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων της 22ας Μαρτίου 1977 στην υπόθεση C 78/76, Steinike y Weinlig κατά Γερμανίας, Συλλογή 1977, σ. 595.

(23) Βλέπε για παράδειγμα, την υπόθεση Magefesa, απόφαση 91/1/ΕΟΚ (αναφέρεται στην υποσημείωση 6) και απόφαση 1999/509/ΕΚ της Επιτροπής (ΕΕ L 198 της 30.7.1999, σ. 15) (εκδοθείσα από το Δικαστήριο των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων με απόφαση της 2ας Ιουλίου 2002 στην υπόθεση C-499/99, Επιτροπή κατά Ισπανίας, που δεν έχει ακόμη δημοσιευτεί)· την υπόθεση La Seda Barcelona SA, απόφαση 96/655/ΕΚ (αναφέρεται στην υποσημείωση 6)· καθώς και την υπόθεση Tubacex, αποφάσεις της Επιτροπής 97/21/ΕΚΑΧ, ΕΚ (ΕΕ L 8 της 11.1.1997, σ. 14), και 2001/142/ΕΚ (ΕΕ L 52 της 22.2.2001, σ. 26), καθώς και την απόφαση του Δικαστηρίου των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων της 29ης Απριλίου 1999 στην Υπόθεση C-342/96, Ισπανία κατά Επιτροπής, Συλλογή 1999, σ. I-2459.

(24) Βλέπε υποσημείωση 8.

(25) Βλέπε υποσημείωση 6.

(26) Βλέπε συγκεκριμένα, την απόφαση του Δικαστηρίου στην υπόθεση Tubacex, που αναφέρεται στην υποσημείωση 24.

(27) Απόφαση του Πρωτοδικείου, της 15ης Σεπτεμβρίου 1998, στην υπόθεση T-95/96, Gestevisión Telecinco κατά Επιτροπής, Συλλογή 1998, σ. II-3407.