ΥΠΟΜΝΗΜΑ ΤΗΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ ΑΝΘΡΑΚΑ ΚΑΙ ΧΑΛΥΒΑ σχετικά με το μέλλον των χρηματοοικονομικών δραστηριοτήτων της ΕΚΑΧ (94/C 116/05)

(Εγκρίθηκε ομόφωνα κατά την 312η συνεδρίαση της 24ης Μαρτίου 1994)

1. Μετά το υπόμνημα της συμβουλευτικής επιτροπής της 20ής Νοεμβρίου 1992, τα αρμόδια ευρωπαϊκά όργανα εξέδωσαν διάφορα έγγραφα σχετικά με το μέλλον της συνθήκης ΕΚΑΧ, και κυρίως:

- μία ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Συμβούλιο σχετικά με το μέλλον της συνθήκης ΕΚΑΧ - Χρηματοοικονομικές δραστηριότητες (έγγρ. SEC(92) 1889 τελικό, της 18ης Νοεμβρίου 1992),

- τα συμπεράσματα του Συμβουλίου της 24ης Νοεμβρίου 1992: Συνθήκη ΕΚΑΧ και χρηματοοικονομικές δραστηριότητες,

- μία ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Συμβούλιο σχετικά με τις δανειοληπτικές και δανειοδοτικές δραστηριότητες (έγγρ. COM(93) τελικό της 20ής Οκτωβρίου 1993),

- ένα έγγραφο εργασίας της Επιτροπής για την ενημέρωση της ανακοίνωσης προς το Συμβούλιο της 18ης Νοεμβρίου 1992 σχετικά με το μέλλον της συνθήκης ΕΚΑΧ - Χρηματοοικονομικές δραστηριότητες (έγγρ. SEC(93) 1596 τελικό της 20ής Οκτωβρίου 1993),

- το ψήφισμα που εξέδωσε το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο στις 15 Δεκεμβρίου 1993 σχετικά με το σχέδιο επιχειρησιακού προϋπολογισμού της ΕΚΑΧ για το 1994.

2. Μολονότι έχει ήδη εκφράσει επανειλημμένα την άποψή της σχετικά με τα ακόλουθα σημεία (ιδιαίτερα στο υπόμνημα της 20ής Νοεμβρίου 1992 (1) και στο ψήφισμα της 17ης Δεκεμβρίου 1993 σχετικά με ορισμένες πτυχές των χρηματοοικονομικών δραστηριοτήτων της ΕΚΑΧ (2), η συμβουλευτική επιτροπή έκρινε απαραίτητο να εμβαθύνει στον προβληματισμό της σχετικά με τους τελευταίους προσανατολισμούς της Επιτροπής όσον αφορά:

- τη μεταφορά ορισμένων δανειοδοτικών δραστηριοτήτων της ΕΚΑΧ στην ΕΤΕπ,

- τη χρηματοδότηση των κοινωνικών μέτρων που συνδέονται με την αναδιάρθρωση των βιομηχανιών άνθρακα και χάλυβα,

- τη χρηματοδότηση των ερευνητικών δραστηριοτήτων ΕΚΑΧ.

Επιπλέον, η συμβουλευτική επιτροπή, αποδίδοντας ιδιαίτερη σημασία στην ομαλή μετάβαση στο νέο καθεστώς από όλες τις απόψεις, επιφυλάσσεται να επανέλθει σύντομα στα σημεία που εξετάζονται στα δύο πρώτα κεφάλαια του υπομνήματος της 20ής Νοεμβρίου 1992: Ειδικές αρμοδιότητες της Επιτροπής στον τομέα του άνθρακα και του χάλυβα - κρατικές ενισχύσεις.

3. Η συμβουλευτική επιτροπή υπενθυμίζει, καταρχάς, τη μόνιμη θέση της, σύμφωνα με την οποία τα αποθεματικά ΕΚΑΧ πρέπει να χρησιμοποιούνται κατά προτεραιότητα προς όφελος των επιχειρήσεων και των εργαζομένων τους που έχουν προσφέρει, από το 1952, το μεγαλύτερο μέρος των κεφαλαίων που επέτρεψαν τη δημιουργία των αποθεματικών αυτών.

Σ' αυτό το πλαίσιο, η μεταφορά ορισμένων δανειοληπτικών/δανειοδοτικών δραστηριοτήτων της ΕΚΑΧ θα πρέπει να επιτρέψει την όσο το δυνατόν γρηγορότερη ελευθέρωση του μεγαλύτερου μέρους των αποθεματικών, πράγμα που καθιστά σήμερα επιτακτικότερο παρά ποτέ η κατάσταση που επικρατεί στις βιομηχανίες άνθρακα και χάλυβα,

- προκειμένου να χρησιμοποιηθούν κατά προτεραιότητα για την υποστήριξη της διαδικασίας αναδιάρθρωσης των βιομηχανιών άνθρακα και χάλυβα και την άμβλυνση του κοινωνικού και βιομηχανικού της κόστους,

- δημιουργώντας, συγχρόνως, τις συνθήκες που θα επιτρέψουν την περαιτέρω μείωση του ποσοστού της εισφοράς.

4. Από τη σύγκριση των διαδοχικών εγγράφων που δημοσιεύθηκαν από την Επιτροπή φαίνεται, σε διάστημα ενός έτους, μια θεμελιώδης μεταβολή των προσανατολισμών της.

Στην ανακοίνωση της 18ης Νοεμβρίου 1992, η Επιτροπή παρουσίαζε ως επιτεύξιμα:

- τη μείωση, από το 1993 και εφεξής, των δανειοδοτικών δραστηριοτήτων της ΕΚΑΧ και την ανάληψή τους από την ΕΤΕπ,

- τη χρηματοδότηση από το ΕΤΠΑ, από το 1998 και εφεξής, των επιδοτήσεων επιτοκίου σχετικά με τη μετατροπή,

- την ανάληψη από το ευρωπαϊκό κοινωνικό ταμείο, από το 1994, μέρους των ενισχύσεων για την αναπροσαρμογή στο πλαίσιο των στόχων του ταμείου αυτού,

- την ένταξη σε δύο φάσεις, από το 1994 και εφεξής, της έρευνας ΕΚΑΧ στο 4ο και 5ο ερευνητικό πρόγραμμα-πλαίσιο της ΕΚ.

Το επεξηγηματικό σενάριο, που αποτελούσε παράρτημα της ανακοίνωσης αυτής προέβλεπε, για την πενταετία 1993-1997, μείωση των αποθεματικών κατά 373 εκατομμύρια Ecu, από τα οποία, ουσιαστικά, 160 εκατομμύρια στο πλαίσιο των δανείων μετατροπής και 187 εκατομμύρια στο πλαίσιο των δανείων για επενδύσεις που έχουν ως σκοπό να προωθήσουν την κατανάλωση προϊόντων ΕΚΑΧ.

Στα έγγραφα SEC(93) 1596 και COM(93) 512 της 20ής Οκτωβρίου 1993, η Επιτροπή δεν προβλέπει πλέον την ελευθέρωση αποθεματικών πριν από το 1997.

Αυτή η μετάθεση ημερομηνίας δεν οφείλεται μόνο στο γεγονός ότι η Επιτροπή επιθυμεί να διαθέσει ένα μέρος των αποθεματικών ΕΚΑΧ για να εγγυηθεί τα δάνεια που προτίθεται να χορηγήσει προκειμένου να συμβάλει στην αναδιάρθρωση της ευρωπαϊκής χαλυβουργίας, αλλά και, προπαντός, στο ότι:

- θεωρεί, καταρχήν, ότι η μεταφορά στην ΕΤΕπ δεν μπορεί να αφορά παρά μόνο τις νέες αιτήσεις δανειοδότησης,

- δεν εξετάζει, για το άμεσο μέλλον, την εν λόγω μεταφορά παρά μόνο για τη χορήγηση "καταναλωτικών" δανείων για επενδύσεις σε μεγάλα έργα υποδομής,

- μεταθέτει στο 1996 τη μεταφορά των δανείων μετατροπής,

- εξαιρεί από τη μεταφορά ορισμένα "καταναλωτικά" δάνεια και τη "διευκόλυνση ΕΚΑΧ" ύψους 200 εκατομμυρίων Ecu για τις ΧΑΚΕ.

5. Η συμβουλευτική επιτροπή:

5.1. εγκρίνει, βέβαια, την άποψη της Επιτροπής, εφόσον προβλέπει τη διάθεση μέρους των χρηματοδοτικών μέσων ΕΚΑΧ για την προχρηματοδότηση των εθελοντικών μηχανισμών αναδιάρθρωσης της χαλυβουργίας (η οποία, ωστόσο, αντιπροσωπεύει, σύμφωνα με τα δικά της αριθμητικά στοιχεία, το πολύ το ένα πέμπτο του συνόλου των δανείων ΕΚΑΧ "που πρόκειται να χορηγηθούν")-

5.2. αλλά εκτιμά ότι θα έπρεπε να μεταφέρει στην ΕΤΕπ, γρηγορότερα από ό,τι προβλέπεται, τη χορήγηση των "καταναλωτικών" δανείων και των δανείων μετατροπής, σύμφωνα, εξάλλου, με την αποστολή της ΕΤΕπ, όπως ορίζεται στο άρθρο 198 Ε της συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση.

Παράλληλα με τη μεταφορά στην ΕΤΕπ της δραστηριότητας χορήγησης δανείων μετατροπής ΕΚΑΧ, θεωρείται δυνατή η συστηματική χρησιμοποίηση των δυνατοτήτων του ΕΤΠΑ.

Επιπλέον, οι ενισχύσεις υπό μορφή επιδοτήσεων επιτοκίου για τα δάνεια μετατροπής, οι οποίες σήμερα χρηματοδοτούνται από τον προϋπολογισμό της ΕΚΑΧ, θα μπορούσαν να μεταφερθούν στο γενικό προϋπολογισμό, όπως αποφασίστηκε και για τον προσωρινό μηχανισμό υπέρ των ΜΜΕ.

Η συμβουλευτική επιτροπή στηρίζει, όσον αφορά το θέμα αυτό, το αίτημα που διατύπωσε το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο στο ψήφισμά του της 15ης Δεκεμβρίου 1993-

5.3. συνιστά, ιδιαίτερα, να μη χορηγούν στο εξής οι υπηρεσίες της Επιτροπής κανένα δάνειο ΕΚΑΧ που εμπίπτει στις δύο αυτές κατηγορίες (δάνεια μετατροπής και "καταναλωτικά δάνεια"), που παρουσιάζουν γενικό ενδιαφέρον, και να αφήνουν στην ΕΤΕπ να εξετάζει, με βάση, τα δικά της κριτήρια, τις αιτήσεις δανείων που τους υποβάλλονται-

5.4. ζητεί να εξεταστεί πάραυτα και σε μεγαλύτερο βάθος η δυνατότητα άμεσης προσφυγής στην εγγύηση ΕΚ για τα δάνεια που εμπίπτουν στις κατηγορίες που αναφέρονται στο σημείο 5.3 και που έχουν ήδη χορηγηθεί-

5.5. εκτιμά ότι η Επιτροπή θα πρέπει ήδη να αναθεωρήσει τη θέση της όσον αφορά τη χορήγηση δανείων ΕΚΑΧ στις ΧΑΚΕ, η οποία, κρίνει ότι εμπίπτει στην αρμοδιότητα των γενικών χρηματοδοτικών οργάνων της Ευρωπαϊκής Ένωσης ή της ΕΤΑΑ-

5.6. ζητά να μελετήσουν οι υπηρεσίες της Επιτροπής το μέλλον της πολιτικής για τις εργατικές κατοικίες ΕΚΑΧ, στην οποία η συμβουλευτική επιτροπή αποδίδει ιδιαίτερο ενδιαφέρον, καθώς και τις χρηματοοικονομικές συνέπειες της εν λόγω πολιτικής-

5.7. καλεί την Επιτροπή να της παράσχει όλες τις κατάλληλες εξηγήσεις όσον αφορά την κατάσταση των αποθεματικών, καθώς και τους κινδύνους που συνδέονται με τις υποχρεώσεις "εκτός ισολογισμού" και να καθορίσει τις σχετικές χρηματοοικονομικές υποχρεώσεις στο επίπεδο του εγγυητικού κεφαλαίου.

6. Κοινωνικά μέτρα

Η συμβουλευτική επιτροπή εμμένει στην άποψη ότι η Επιτροπή θα πρέπει να διευκρινίσει το συντομότερο δυνατόν τον τρόπο με τον οποίο το ευρωπαϊκό κοινωνικό ταμείο και ο γενικός προϋπολογισμός θα μπορούν να συμβάλλουν στη χρηματοδότηση των κοινωνικών πτυχών άνθρακα και χάλυβα, οι οποίες, εξάλλου, θα πρέπει να είναι σημαντικά αυξημένες, δεδομένου ότι ξεπεράστηκαν ήδη κατά πολύ οι αρχικές εκτιμήσεις όσον αφορά τις κοινωνικές συνέπειες της αναδιάρθρωσης των τομέων άνθρακα και χάλυβα.

7. Χρηματοδότηση της έρευνας

Η συμβουλευτική επιτροπή:

7.1. ζητά να διατηρηθούν οι λεπτομέρειες οργάνωσης της έρευνας ΕΚΑΧ, τόσο στον τεχνικό όσο και στον κοινωνικό τομέα, οι οποίες εφαρμόστηκαν με επιτυχία κατά τη διάρκεια 40 ετών κοινοτικής πρακτικής-

7.2. εκτιμά ότι, αντίθετα με τις περικοπές που πραγματοποιήθηκαν όσον αφορά τη χρηματοδότησή της, στο πλαίσιο του προϋπολογισμού 1994, θα πρέπει να διατεθούν επαρκή κεφάλαια για την έρευνα ΕΚΑΧ μέχρι τη λήξη της συνθήκης, προκειμένου να εξασφαλιστεί η επιθυμητή μετάβαση από το καθεστώς της ΕΚΑΧ στο καθεστώς της ΕΚ-

7.3. επιθυμεί να καθορίσει η Επιτροπή σύντομα τις πραγματικές δυνατότητες ενσωμάτωσης των ερευνητικών δραστηριοτητων ΕΚΑΧ στα γενικά ερευνητικά προγράμματα της ΕΚ-

8. Συμπεράσματα

Η συμβουλευτική επιτροπή θεωρεί, γενικά, ότι μέχρι τη λήξη της ισχύος της συνθήκης, τα χρηματοδοτικά μέσα της ΕΚΑΧ θα πρέπει να επικεντρώνονται στις επείγουσες ανάγκες και τις ανάγκες προτεραιότητας των βιομηχανιών άνθρακα και χάλυβα, στις οποίες ή ίδια η Επιτροπή συνιστά επίμονα να προβούν σε θεμελιώδεις δαρθρωτικές αναπροσαρμογές.

Αυτή η συγκέντρωση των χρηματοδοτικών μέσων της ΕΚΑΧ είναι δυνατή μόνο μέσω της γρηγορότερης και ουσιαστικότερης μεταφοράς των δανειοληπτικών/δανειοδοτικών δραστηριοτήτων από εκείνη που προβλέπει η Επιτροπή και, παράλληλα, μέσω της ένταξης, επίσης ουσιαστικότερης, των βιομηχανιών άνθρακα και χάλυβα στη σφαίρα οικονομικής ευθύνης της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των διατομεακών οργάνων της.

Η συμβουλευτική επιτροπή υπογραμμίζει το δικαιολογημένο χαρακτήρα μιας τέτοιας ένταξης η οποία θα εξισώσει τις βιομηχανίες άνθρακα και χάλυβα με τις υπόλοιπες οικονομικές δραστηριότητες της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Κατά την άποψή της, η εν λόγω ένταξη θα πρέπει να πραγματοποιηθεί το συντομότερο δυνατόν και, κατά προτεραιότητα, μέσω της παροχής της εγγύησης ΕΚ στα χορηγούμενα δάνεια γενικού συμφέροντος.

(1) ΕΕ αριθ. C 14 της 20. 1. 1993, σ. 5.

(2) ΕΕ αριθ. C 8 της 12. 1. 1994, σ. 3.