Πρωτοβουλία του Βασιλείου της Δανίας ενόψει της έκδοσης από το Συμβούλιο μιας απόφασης πλαίσιο του Συμβουλίου για την καταπολέμηση του σοβαρού εγκλήματος κατά του περιβάλλοντος

(2000/C 39/05)

ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,

Έχοντας υπόψη:

τη συνθήκη για την Ευρωπαϊκή Ένωση, και ιδίως το άρθρο 31 και το άρθρο 34 παράγραφος 2 στοιχείο β),

την πρωτοβουλία του Βασιλείου της Δανίας,

τη γνώμη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου,

Εκτιμώντας τα ακόλουθα:

(1) Το Συμβούλιο ανησυχεί για την αύξηση και τις συχνά διασυνοριακές επιπτώσεις του περιβαλλοντικού εγκλήματος.

(2) Το σοβαρό περιβαλλοντικό έγκλημα απειλεί το περιβάλλον και επομένως επιβάλλεται να δοθεί σκληρή απάντηση στις παραβάσεις αυτές.

(3) Το σοβαρό περιβαλλοντικό έγκλημα είναι ένα πρόβλημα που αντιμετωπίζουν από κοινού τα κράτη μέλη και, επομένως, τα κράτη μέλη πρέπει να αναλάβουν συντονισμένη δράση για να προστατεύσουν το περιβάλλον μέσω του ποινικού δικαίου.

(4) Για την καταπολέμηση του σοβαρού περιβαλλοντικού εγκλήματος απαιτούνται αποτελεσματικές έρευνες και διώξεις στα κράτη μέλη και αποτελεσματική αστυνομική, δικαστική και διοκητική συνεργασία μεταξύ των κρατών μελών.

(5) Πρέπει να ενισχυθούν οι ανταλλαγές πληροφοριών μεταξύ των κρατών μελών σχετικά με το σοβαρό περιβαλλοντικό έγκλημα.

(6) Το Συμβούλιο της Ευρώπης ενέκρινε, στις 9 Σεπτεμβρίου 1998, σύμβαση για την προστασία του περιβάλλοντος μέσω του ποικινικού δικαίου ("Σύμβαση του 1998").

ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΑΠΟΦΑΣΗ ΠΛΑΙΣΙΟ:

Άρθρο 1

1. Για τους σκοπούς της παρούσας απόφασης πλαισίου, ο όρος "σοβαρό περιβαλλοντικό έγκλημα" δηλώνει πράξεις ή παραλείψεις, υπό επιβαρυντικές περιστάσεις και κατά παράβαση της εθνικής περιβαλλοντικής νομοθεσίας, οι οποίες συνίστανται στην:

α) ρύπανση του αέρα, των υδάτων, του χώματος ή του υπεδάφους με συνέπεια ουσιαστική βλάβη ή σαφή κίνδυνο για το περιβάλλον ή

β) αποθήκευση ή διάθεση αποβλήτων ή παρόμοιων ουσιών με συνέπεια ου σιαστική βλάβη ή σαφή κίνδυνο για το περιβάλλον.

2. Ο όρος "επιβαρυντικές περιστάσεις" σημαίνει ειδικότερα ότι:

α) η πράξη ή η παράλειψη δεν μπορεί να θεωρηθεί μέρος της κανονικής, καθημερινής λειτουργίας μιας κατά τα λοιπά νόμιμης δραστηριότητας·

β) η παράβαση είναι μεγάλης κλίμακας ή

γ) αποκτήθηκε ή επιζητήθηκε οικονομικό όφελος.

Προκειμένου να αξιολογηθεί αν η παράβαση είναι μεγάλης κλίμακας, δίδεται σημασία μεταξύ άλλων στους ακόλουθους παράγοντες:

α) αν η συμπεριφορά αυτή είναι πιο συστηματική ή επίμονη, δείχνοντας εσκεμμένη περιφρόνηση για βασικές περιβαλλοντικές παραμέτρους·

β) αν το έγκλημα ήταν προμελετημένο ή

γ) αν ο δράστης προσπάθησε να αποκρύψει τη ρύπανση ή αποθήκευση, αυξάνοντας έτσι τη ζημία ή τον κίνδυνο, μη λαμβάνοντας μέτρα καθαρισμού ή πρόληψης ή λαμβάνοντάς τα μόνο σε πολύ μεταγενέστερο στάδιο.

Άρθρο 2

1. Τα κράτη μέλη λαμβάνουν μέτρα για να εξασφαλίσουν ότι:

α) το σοβαρό περιβαλλοντικό έγκλημα είναι ποινικά κολάσιμο κατά τρόπο αποτελεσματικό, σύμμετρο προς την παράβαση και αποτρεπτικό και μπορεί να επισύρει την έκδοση·

β) τα νομικά πρόσωπα μπορούν να θεωρηθούν ποινικώς υπεύθυνα, σύμφωνα με την εθνική νομοθεσία, για σοβαρά περιβαλλοντικά εγκλήματα.

2. Τα κράτη μέλη λαμβάνουν μέτρα για να εξασφαλίσουν ότι:

α) στην εθνική τους νομοθεσία προβλέπεται η κατάσχεση και δήμευση εξοπλισμού και κερδών, ή στοιχείων ενεργητικού ισοδύναμης αξίας, σε περιπτώσεις σοβαρού περιβαλλοντικού εγκλήματος·

β) το σοβαρό περιβαλλοντικό έγκλημα καλύπτεται από τους εθνικούς κανόνες που θεσπίζονται για την εφαρμογή της σύμβασης του Συμβουλίου της Ευρώπης, της 8ης Νοεμβρίου 1990, για το ξέπλυμα, την έρευνα, την κατάσχεση και δήμευση των προϊόντων εγκλήματος·

γ) η καταδίκη για σοβαρό περιβαλλοντικό έγκλημα μπορεί να επιφέρει αποκλεισμό ή έκπτωση από δραστηριότητα για την οποία απαιτείται επίσημη άδεια ή έγκριση, εφόσον από τα αποδειχθέντα στοιχεία προκύπτει σαφώς κίνδυνος κατάχρησης της κατάστασης ή της δραστηριότητας·

δ) η καταδίκη για σοβαρό περιβαλλοντικό έγκλημα μπορεί, εφόσον το επιβάλλουν ειδικές περιστάσεις, να επιφέρει έκπτωση από το δικαίωμα για τη συμμετοχή σε άλλη δραστηριότητα ή από το δικαίωμα για την ίδρυση, διαχείριση ή διεύθυνση εταιρίας περιορισμένης ευθύνης, εταιρείας, ή ένωσης για τις οποίες απαιτείται ειδική επίσημη έγκριση ή ιδρύματος, υπό τις προϋποθέσεις που αναφέρονται ανωτέρω στο στοιχείο γ) και

ε) το σοβαρό περιβαλλοντικό έγκλημα καλύπτεται από αποτελεσματικούς κανόνες αποζημίωσης και από κανόνες αποκατάστασης του περιβάλλοντος βάσει της εθνικής νομοθεσίας.

Άρθρο 3

Κάθε κράτος μέλος λαμβάνει τα απαραίτητα μέτρα ώστε, πέραν της τακτικής χρήσης μέτρων καταναγκασμού όπως η έρευνα και η σύλληψη, να προβλεφθούν εξουσίες και μέθοδοι έρευνας προκειμένου οι αρχές επιβολής νόμου να μπορούν να ερευνούν αποτελεσματικώς και να διώκουν ποινικώς το σοβαρό περιβαλλοντικό έγκλημα, τηρώντας τις ενδεδειγμένες νομικές εγγυήσεις.

Άρθρο 4

1. Κάθε κράτος μέλος εξασφαλίζει ότι οι αρχές του έχουν δικαιοδοσία για σοβαρά περιβαλλοντικά εγκλήματα που τελούνται:

α) εν όλω ή εν μέρει στο έδαφός του, στο οποίο περιλαμβάνονται και τα σκάφη που είναι νηολογημένα σε αυτό·

β) από φυσικά πρόσωπα που είναι υπήκοοι ή μόνιμοι κάτοικοί του·

γ) από νομικά πρόσωπα που εδρεύουν στο έδαφός του.

2. Εάν το ποινικό αδίκημα έχει διαπραχθεί στο έδαφος άλλου κράτους, η δικαιοδοσία των εθνικών αρχών στις περιπτώσεις που αναφέρονται στην παράγραφο 1 στοιχεία β) και γ) μπορεί να εξαρτάται από το αν ή πράξη συνιστά ποινικό αδίκημα κατά τη νομοθεσία και του άλλου αυτού κράτους.

3. Κάθε κράτος μέλος εξασφαλίζει ότι οι αρχές του έχουν δικαιοδοσία για σοβαρά περιβαλλοντικά εγκλήματα που επιφέρουν ή που επιφέρουν ή που επιδιώκεται να επιφέρουν τα αποτελέσματά τους στο έδαφός του.

Άρθρο 5

Κάθε κράτος μέλος λαμβάνει τα απαραίτητα μέτρα για να εξασφαλίσει τον δέοντα συντονισμό των προσπαθειών των εθνικών αρχών που είναι υπεύθυνες για την καταπολέμηση του σοβαρού περιβαλλοντικού εγκλήματος. Ανάλογα με τη διοικητική δομή και το νομικό σύστημα του οικείου κράτους μέλους, ο σχετικός εθνικός, περιφερειακός ή τοπικός συντονισμός μπορεί, παραδείγματος χάριν, να περιλαμβάνει τα υπουργεία, τις εισαγγελικές αρχές, την αστυνομία και τις περιβαλλοντικές αρχές.

Άρθρο 6

1. Τα κράτη μέλη συνεργάζονται σε όσο το δυνατόν μεγαλύτερη έκταση κατά την έρευνα και τη δίωξη του σοβαρού περιβαλλοντικού εγκλήματος.

2. Τα κράτη μέλη που διατύπωσαν επιφυλάξεις ή έκαναν δηλώσεις σύμφωνα με το άρθρο 5 της ευρωπαϊκής σύμβασης αμοιβαίας δικαστικής συνδρομής επί ποινικών υποθέσεων της 20ής Απριλίου 1959, θα εξετάσουν μήπως αυτές οι επιφυλάξεις ή δηλώσεις εμποδίζουν την αποτελεσματική συνεργασία με άλλα κράτη μέλη κατά την καταπολέμηση του σοβαρού περιβαλλοντικού εγκλήματος και, έαν ναι, θα περιορίσουν το εύρος των επιφυλάξεων ή δηλώσεων όσον αφορά άλλα κράτη μέλη.

3. Τα κράτη μέλη εξασφαλίζουν, σύμφωνα με τις σχετικές συμφωνίες, συμβάσεις και άλλες πράξεις, την ταχεία διεκπεραίωση δικαστικών παραγγελιών σχετικά με σοβαρά περιβαλλοντικά εγκλήματα και τηρούν το αιτούν κράτος ενήμερο για την πορεία της υπόθεσης, καθώς και για το αν συναντούν προβλήματα κατά το χειρισμό της.

4. Τα κράτη μέλη, όποτε συντρέχει περίπτωση, λαμβάνουν τα απαραίτητα μέτρα για την άμεση προώθηση των δικαστικών παραγγελιών μεταξύ των κατά τόπον αρμόδιων αρχών.

Άρθρο 7

1. Τα κράτη μέλη παρέχουν όσο το δυνατόν ευρύτερη αμοιβαία συνδρομή, σύμφωνα με την εθνική νομοθεσία και τις διεθνείς συμβάσεις και συμφωνίες, για την ανταλλαγή πληροφοριών σχετικά με σοβαρά περιβαλλοντικά εγκλήματα, καθώς και πληροφοριών διοικητικής φύσης ή πληροφοριών υπαγομένων στην αρμοδιότητα των διοικητικών αρχών.

2. Κάθε κράτος μέλος διαβιβάζει αυτεπαγέλτως σε άλλα κράτη μέλη, σύμφωνα με την εθνική νομοθεσία, συγκεκριμένες πληροφορίες για σοβαρά περιβαλλοντικά εγκλήματα, όταν θεωρεί ότι η παροχή των πληροφοριών αυτών ενδείκνυται για την έναρξη ή τη διεξαγωγή έρευνας ή ποινικής δίωξης.

3. Κάθε κράτος μέλος διαβιβάζει χωρίς καθυστέρηση προς άλλο κράτος μέλος, τις πληροφορίες για σοβαρά περιβαλλοντικά εγκλήματα που είναι απαραίτητες ώστε να ληφθούν μέτρα καθαρισμού ή πρόληψης στο εν λόγω κράτος μέλος ή που είναι κατ' άλλο τρόπο απαραίτητες για την απόδειξη σοβαρού περιβαλλοντικού εγκλήματος ή τη σύλληψη του δράστη. Ανάλογα με τις περιστάσεις, οι πληροφορίες μπορούν να δοθούν μέσω των εθνικών σημείων επαφής που ορίζονται σύμφωνα με το άρθρο 9.

Άρθρο 8

1. Κάθε κράτος μέλος εξασφαλίζει ότι οι ποινικές δικογραφίες που σχηματίζονται για σοβαρά περιβαλλοντικά εγκλήματα μπορούν να μεταφέρονται σε άλλα κράτη μέλη, σύμφωνα με τις αρχές που καθορίζονται στην ευρωπαϊκή σύμβαση, της 15ης Μαΐου 1972, για τη διαβίβαση των ποινικών δικογραφιών.

2. Κάθε κράτος μέλος εξασφαλίζει ότι οι ποινικές κυρώσεις μπορούν να εκτελούνται σύμφωνα με τις αρχές που προβλέπονται στην ευρωπαϊκή σύμβαση, της 28ης Μαΐου 1970, για τη διεθνή ισχύ των ποινικών αποφάσεων.

Άρθρο 9

1. Κάθε κράτος μέλος ορίζει ένα ή περισσότερα σημεία επαφής για τη συλλογή των πληροφοριών για το σοβαρό περιβαλλοντικό έγκλημα και την ανταλλαγή τους με άλλα κράτη μέλη.

Όταν ένα σημείο επαφής αδυνατεί να ανταποκριθεί σε μια αίτηση ή να ικανοποιήσει ένα αίτημα άλλου κράτους μέλους, δύναται να διαβιβάσει την αίτηση ή το αίτημα προς την αρμόδια αρχή στο εν λόγω κράτος μέλος. Τουλάχιστον ένα σημείο επαφής σε κάθε κράτος μέλος θα είναι επανδρωμένο εικοσιτέσσερις ώρες το εικοσιτετράωρο.

2. Η Γενική Γραμματεία του Συμβουλίου θα καταρτίσει κατάλογο σημείων επαφής κάθε κράτους μέλους και θα τον ενημερώνει τακτικά. Ο κατάλογος θα κυκλοφορήσει σε όλα τα κράτη μέλη. Εάν η Ευρωπόλ, προκειμένου να επιτύχει τους στόχους του άρθρου 2 παράγραφος 1 της σύμβασης Ευρωπόλ, αναλάβει την ευθύνη αντιμετώπισης του περιβαλλοντικού εγκλήματος, το καθήκον αυτό θα μεταβιβαστεί στην Ευρωπόλ.

Άρθρο 10

1. Η Γενική Γραμματεία του Συμβουλίου, εφεξής καλούμενη "θεματοφύλακας του μητρώου", θα αναλάβει να καταρτίσει, να φυλάσσει και να παρέχει μητρώο ειδικών ικανοτήτων ή τεχνογνωσίας όσον αφορά την καταπολέμηση του σοβαρού περιβαλλοντικού εγκλήματος, εφεξής καλούμενο "μητρώο".

2. Εάν η Ευρωπόλ, προκειμένου να επιτύχει τους στόχους του άρθρου 2 παράγραφος 1 της σύμβασης Ευρωπόλ, αναλάβει την ευθύνη αντιμετώπισης του περιβαλλοντικού εγκλήματος, το καθήκον αυτό θα μεταβιβαστεί στην Ευρωπόλ.

Άρθρο 11

1. Τα κράτη μέλη υποβάλλουν στο θεματοφύλακα τις συμβολές τους ώστε να συμπεριληφθούν στο μητρώο.

2. Ο θεματοφύλακας του μητρώου καταρτίζει το μητρώο βάσει των συμβολών των κρατών μελών.

3. Ο θεματοφύλακας μεριμνά ώστε τυχόν τροποποιήσεις ή προσθήκες στο μητρώο βασει νεότερων συμβολών κρατών μελών να περιληφθούν δεόντως σε αυτό και οι τροποποιήσεις και προσθήκες να κοινοποιηθούν στα κράτη μέλη.

Άρθρο 12

1. Για τους σκοπούς του μητρώου κάθε κράτος μέλος παρέχει πληροφορίες για ειδική εμπειρογνωμοσύνη, ικανότητες ή τεχνογνωσία που έχει εποκτήσει στην καταπολέμηση του σοβαρού περιβαλλοντικού εγκλήματος και που θεωρεί ότι πρέπει να τεθεί στην διάθεση όλων των κρατών μελών.

2. Οι συμβολές των κρατών μελών θα πρέπει το λιγότερο να περιέχουν μια επαρκώς λεπτομερή περιγραφή των διάφορων ειδών ειδικής εμπειρογνωμοσύνης, ικανοτήτων ή τεχνογνωσίας, ώστε οι αρμόδιοι φορείς στα κράτη μέλη να διαθέτουν μια βάση για να αξιολογήσουν εάν οι πληροφορίες αυτές μπορούν να αξιοποιηθούν κατά τη διενέργεια των επιχειρήσεών τους κατά του σοβαρού περιβαλλοντικού εγκλήματος. Στις συμβολές θα προσδιορίζεται επίσης πώς μπορεί κανείς να έρθει σύντομα σε επαφή με την πηγή της εμπειρογνωμοσύνης.

3. Τα κράτη μέλη ενημερώνουν τη συμβολή τους, αν χρειαστεί.

4. Τα κράτη μέλη μπορούν οποιαδήποτε στιγμή να προσθέτουν νέες συμβολές ή να ζητούν τη διαγραφή παλαιοτέρων από το μητρώο.

5. Το μητρώο δεν μπορεί να περιλαμβάνει προσωπικά δεδομένα, πέρα από τα ονόματα και τα στοιχεία επαφής που απαιτούνται για τη λειτουργία του συστήματος.

Άρθρο 13

1. Σε κάθε κράτος μέλος χορηγείται ένα αντίγραφο του μητρώου ή άλλου είδους πρόσβαση σε αυτό. Οι αρμόδιοι φορείς στα κράτη μέλη που επιθυμούν να κάνουν χρήση της εμπειρογνωμοσύνης, των ικανοτήτων ή της τεχνογνωσίας που απαριθμούνται στο μητρώο έρχονται οι ίδιοι σε επαφή με το κράτος μέλος απ' το οποίο προέρχονται οι πληροφορίες.

2. Το θέμα των όρων και των προϋποθέσεων για τη χρήση της ειδικής εμπειρογνωμοσύνης, των ικανοτήτων ή της τεχνογνωσίας που απαριθμούνται στο μητρώο ρυθμίζονται απευθείας μεταξύ των ενδιαφερόμενων κρατών μελών, καθότι δεν υφίσταται δικαίωμα προς χρήση τους υπό οποιεσδήποτε περιστάσεις.

Άρθρο 14

Κάθε κράτος μέλος λαμβάνει το συντομότερο δυνατόν, και πριν από την 1η Ιανουαρίου 2000, τα απαραίτητα μέτρα, σύμφωνα με την εθνική νομοθεσία, για την υπογραφή της σύμβασης του 1998. Κάθε κράτος μέλος υποβάλει ενώπιον του κοινοβουλίου του, πριν από την 1η Ιανουαρίου 2001, προτάσεις για την επικύρωση της σύμβασης του 1998. Κατά την επικύρωση της σύμβασης του 1998, τα κράτη μέλη προσπαθούν ει δυνατόν να αποφύγουν τη διατύπωση επιφυλάξεων.

Άρθρο 15

1. Τα κράτη μέλη λαμβάνουν τα αναγκαία μέτρα για να συμμορφωθούν προς την παρούσα απόφαση πλαίσιο πριν από το τέλος του 2000.

2. Τα κράτη μέλη διαβιβάζουν στην Γενική Γραμματεία του Συμβουλίου το κείμενο των διατάξεων μεταφοράς στην εθνική νομοθεσία των εκ της παρούσας απόφασης πλαίσιο υποχρεώσεών τους. Το Συμβούλιο, πριν από τις 30 Ιουνίου 2001 και βάσει των πληροφοριών που θα συγκεντρώσει η Γενική Γραμματεία του Συμβουλίου, θα εκτιμήσει εάν τα κράτη μέλη έχουν συμμορφωθεί προς την παρούσα απόφαση πλαίσιο.

Άρθρο 16

Η παρούσα απόφαση πλαίσιο αρχίζει να ισχύει την ημέρα της δημοσίευσής της στην Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων.

...

Για το Συμβούλιο

Ο Πρόεδρος

...