EL Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης L 186/28

ΣΫΣΤΑΣΗ (EE) 2016/1117 ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΉΣ

της 15ης Ιουνίου 2016

προς την Ελληνική Δημοκρατία σχετικά με τα επείγοντα μέτρα που πρέπει να ληφθούν από την Ελλάδα ενόψει της επανέναρξης των μεταφορών δυνάμει του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 604/2013 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου

Η ΕΥΡΩΠΑΪΚH ΕΠΙΤΡΟΠΗ,

Έχοντας υπόψη τη Συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και ιδίως το άρθρο 292,

Εκτιμώντας τα ακόλουθα:

(1) Η μεταφορά αιτούντων διεθνή προστασία στην Ελλάδα σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 604/2013 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (1) (εφεξής «ο κανονισμός του Δουβλίνου») έχει ανασταλεί από τα κράτη μέλη από το 2011, ύστερα από δύο αποφάσεις του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (ΕΔΔΑ) και του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΔΕΕ) (2), σύμφωνα με τις οποίες εντοπίστηκαν συστημικές ελλείψεις στο ελληνικό σύστημα χορήγησης ασύλου που συνιστούσαν παραβίαση των θεμελιωδών δικαιωμάτων των αιτούντων διεθνή προστασία που μεταφέρονται από άλλα κράτη μέλη στην Ελλάδα δυνάμει του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 343/2003 του Συμβουλίου (3).

(2) Η επιτροπή υπουργών του Συμβουλίου της Ευρώπης παρακολουθεί την κατάσταση στην Ελλάδα μετά την έκδοση απόφασης, το 2011, από το ΕΔΔΑ στην υπόθεση M.S.S κατά Βελγίου και Ελλάδας, με βάση τις εκθέσεις προόδου που η Ελλάδα οφείλει να υποβάλλει ως αποδεικτικά στοιχεία της εκτέλεσης της δικαστικής απόφασης και βάσει στοιχείων από ΜΚΟ και διεθνείς οργανισμούς, όπως η Ύπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες (UNHCR), που λειτουργούν στην Ελλάδα.

(3) Ως αποτέλεσμα της απόφασης M.S.S, η Ελλάδα δεσμεύτηκε να μεταρρυθμίσει το οικείο σύστημα ασύλου με βάση ένα εθνικό σχέδιο δράσης για τη μεταρρύθμιση του ασύλου και τη διαχείριση της μετανάστευσης, που υποβλήθηκε τον Αύγουστο του 2010 και αναθεωρήθηκε τον Ιανουάριο του 2013 (εφεξής «το ελληνικό σχέδιο δράσης»). Την 1η Οκτωβρίου 2015, η Ελλάδα παρουσίασε στο Συμβούλιο χάρτη πορείας για την εφαρμογή του προγράμματος μετεγκατάστασης και τα κέντρα υποδοχής και ταυτοποίησης, στον οποίο περιγράφονται επίσης ορισμένες δράσεις προτεραιότητας για τη διασφάλιση της εφαρμογής των συμφωνημένων δράσεων που εκκρεμούν στους τομείς του ασύλου και της υποδοχής.

(4) Στις 10 Φεβρουαρίου 2016, η Επιτροπή απηύθυνε πρώτη σύσταση προς την Ελληνική Δημοκρατία σχετικά με τα επείγοντα μέτρα που πρέπει να ληφθούν από την Ελλάδα ενόψει της επανέναρξης των μεταφορών δυνάμει του κανονισμού του Δουβλίνου (στο εξής «η πρώτη σύσταση») (4). Έκτοτε, καταβλήθηκαν συνεχείς προσπάθειες από τις ελληνικές αρχές, με τη συνδρομή της Επιτροπής, της Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας Υποστήριξης για το Άσυλο (EASO), κρατών μελών και διεθνών και μη κυβερνητικών οργανώσεων (ΜΚΟ), προκειμένου να βελτιωθεί η λειτουργία του συστήματος ασύλου, σύμφωνα με τα επτά σημεία που περιλαμβάνονται στην πρώτη σύσταση.

(5) Ταυτόχρονα, η τρέχουσα προσφυγική και μεταναστευτική κρίση συνέχισε να ασκεί τεράστιες πιέσεις στα συστήματα ασύλου και μετανάστευσης της Ελλάδας η οποία αποτελεί την κύρια χώρα πρώτης εισόδου από τη διαδρομή της Ανατολικής Μεσογείου. Μεταξύ Ιανουαρίου και Απριλίου 2016, περισσότεροι από 157 000 παράτυποι μετανάστες έφτασαν στην Ελλάδα. Λίγο μετά την πρώτη σύσταση της Επιτροπής προς την Ελλάδα, συμφωνήθηκε η δήλωση ΕΕ-Τουρκίας από τα μέλη του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου και την τουρκική κυβέρνηση τον Μάρτιο του 2016. Η δήλωση αυτή έχει ως αποτέλεσμα τη σημαντική μείωση του αριθμού των ημερήσιων αφίξεων στην Ελλάδα από την Τουρκία, ενώ επίσης ορίζει νέες αρμοδιότητες για τις ελληνικές αρχές (5). Η κατάσταση στην Ελλάδα έχει επίσης μεταβληθεί σημαντικά μετά από το de facto κλείσιμο της οδού των Δυτικών Βαλκανίων, γεγονός που εμποδίζει τους υπηκόους τρίτων χωρών να συνεχίσουν το ταξίδι τους. Ως εκ τούτου, περίπου 57 000 παράτυποι υπήκοοι τρίτων χωρών έχουν εγκλωβιστεί στην Ελλάδα (6). Ταυτόχρονα, τα συστήματα μετεγκατάστασης δεν έχουν ακόμη εφαρμοστεί κατά τρόπο ικανοποιητικό από όλα τα κράτη μέλη και θα πρέπει να ανακουφιστεί περισσότερο η Ελλάδα από την πίεση που αντιμετωπίζει (7).

(6) Η λεγόμενη «προκαταγραφή» ξεκίνησε στις 8 Ιουνίου 2016 με σκοπό την καταχώριση όλων των παράτυπων υπηκόων τρίτων χωρών που επιθυμούν να υποβάλουν αίτηση ασύλου και οι οποίοι έφθασαν στην Ελλάδα πριν από τις 20 Μαρτίου 2016 και δεν προέβησαν σε καμία ενέργεια, ενώπιον των ελληνικών αρχών, για τακτοποίηση της διαμονής τους (8). Η προκαταγραφή διενεργείται από της Ελληνική Υπηρεσία Ασύλου από κοινού με την Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Υποστήριξης για το Άσυλο (EASO), την Ύπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες (UNHCR) και τον Διεθνή Οργανισμό Μετανάστευσης (ΔΟΜ), και υποστηρίζεται από την Επιτροπή. Η προκαταγραφή θα διαρκέσει μέχρι τα τέλη Ιουλίου 2016· αναμένεται ότι περίπου 50 000 αιτούντες θα ζητήσουν ενδεχομένως άσυλο και θα χρειαστεί να φιλοξενηθούν στην Ελλάδα προκειμένου να αναμείνουν την έκδοση απόφασης για την υπόθεσή τους ως προς την επιλεξιμότητα για διεθνή προστασία, μετεγκατάσταση ή μεταφορά σε άλλο κράτος μέλος βάσει του κανονισμού του Δουβλίνου. Η διαδικασία αυτή αναμένεται να διευκολύνει και να επιταχύνει την επίσημη υποβολή των αιτήσεων παροχής διεθνούς προστασίας στην Υπηρεσία Ασύλου, αφού έχει ήδη πραγματοποιηθεί η προκαταγραφή. Σύμφωνα με το νέο σύστημα, θα αναπτυχθούν ομάδες στις ανοικτές εγκαταστάσεις υποδοχής για την άμεση καταγραφή των ατόμων στους χώρους στέγασης. Μετά την ολοκλήρωση της καταγραφής, θα χορηγείται στα άτομα επίσημο δελτίο αιτούντος άσυλο. Η αναμενόμενη αύξηση των αιτήσεων ασύλου από την εν λόγω διαδικασία προκαταγραφής είναι πιθανό να έχει ως αποτέλεσμα τουλάχιστον τετραπλάσιο αριθμό αιτήσεων ασύλου το 2016, σε σχέση με τις υποβληθείσες το 2015 (13 197).

(7) Παρά τα συνεχή μέτρα που λήφθηκαν από την Ελλάδα για τη βελτίωση του οικείου συστήματος ασύλου, χρειάζεται ακόμα να σημειωθεί σημαντική πρόοδος πριν ενδεχομένως αποφασιστεί η επανέναρξη των μεταφορών δυνάμει του κανονισμού του Δουβλίνου. Η παρούσα σύσταση καθορίζει τα κύρια πεδία μεταρρυθμίσεων που απομένει να υλοποιηθούν από τις ελληνικές αρχές για την αντιμετώπιση των ελλείψεων στο σύστημα παροχής ασύλου, όπως περιγράφονται στις αποφάσεις που αναφέρονται ανωτέρω, ώστε να διασφαλιστεί η επαναφορά των μεταφορών δυνάμει του κανονισμού του Δουβλίνου.

(8) Στις 7 Μαρτίου 2016, η Επιτροπή έλαβε μια πρώτη έκθεση προόδου από την Ελλάδα, στην οποία παρουσιάζονται ορισμένες από τις βελτιώσεις που πραγματοποιήθηκαν στα ζητήματα που προσδιορίστηκαν στην πρώτη σύσταση της Επιτροπής. Με επιστολές της 18ης Μαΐου και της 8ης Ιουνίου 2016, οι ελληνικές αρχές παρείχαν συμπληρωματικές πληροφορίες.

(9) Η Επιτροπή σημείωσε ότι έχει σημειωθεί πρόοδος όσον αφορά τη μεταρρύθμιση του ελληνικού εθνικού δικαίου και τη διασφάλιση της μεταφοράς στο εθνικό δίκαιο των νέων νομικών διατάξεων για τις διαδικασίες ασύλου της αναδιατυπωμένης οδηγίας 2013/32/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (9) («διαδικασίες ασύλου»), και ορισμένων διατάξεων της αναδιατυπωμένης οδηγίας 2013/33/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (10) («συνθήκες υποδοχής»). Στις 3 Απριλίου 2016, ψηφίστηκε από την Ελληνική Βουλή νέος νόμος (νόμος 4375/2016), αλλά δεν έχουν τεθεί σε ισχύ όλες οι διατάξεις (11).

(10) Μετά τη σύνοδο κορυφής των ευρωπαίων ηγετών, της 25ης Οκτωβρίου 2015, η Ελλάδα δεσμεύτηκε να αυξήσει την ικανότητα υποδοχής αιτούντων διεθνή προστασία και παράτυπων μεταναστών σε 30 000 θέσεις έως το τέλος του 2015, και η UNHCR δεσμεύτηκε να παράσχει επιδοτήσεις ενοικίου και προγράμματα οικογενειών υποδοχής για τουλάχιστον άλλα 20 000 άτομα μέσω προγράμματος που διαχειρίζεται η ίδια. Η Ελλάδα έχει σημειώσει πρόοδο όσον αφορά τη δημιουργία εγκαταστάσεων έκτακτης υποδοχής και σύμφωνα με τα ημερήσια στοιχεία που παρέχουν οι ελληνικές αρχές, στις 10 Ιουνίου 2016, υπάρχουν πάνω από 50 000 προσωρινές θέσεις σε εγκαταστάσεις έκτακτης υποδοχής και μόνιμες θέσεις υποδοχής διαθέσιμες τόσο για παράτυπους μετανάστες όσο και για αιτούντες διεθνή προστασία στην Ελλάδα (12).

(11) Μολονότι η Ελλάδα έχει αυξήσει σημαντικά τη συνολική ικανότητα υποδοχής τόσο για παράτυπους μετανάστες όσο και για αιτούντες διεθνή προστασία, η πλειονότητα των εν λόγω εγκαταστάσεων είναι απλά προσωρινές εγκαταστάσεις έκτακτης ανάγκης και ορισμένες παρέχουν μόνον τις πιο στοιχειώδεις συνθήκες υποδοχής για τα πρόσωπα που στεγάζονται εκεί, όπως είναι η τροφή, το νερό, χώροι υγιεινής και βασική ιατροφαρμακευτική περίθαλψη, ενώ άλλες δεν καλύπτουν ούτε τις πιο βασικές ανάγκες (13). Ενώ τούτο μπορεί να είναι επαρκές για ένα πολύ σύντομο χρονικό διάστημα, έως ότου καταστεί δυνατή η μεταφορά των ατόμων σε καλύτερες εγκαταστάσεις, οι εν λόγω συνθήκες και εγκαταστάσεις εξακολουθούν να υπολείπονται κατά πολύ των προδιαγραφών που προβλέπονται στην οδηγία 2013/33/ΕΕ για τους αιτούντες διεθνή προστασία. Επομένως, η Ελλάδα απαιτείται να θεσπίσει σταδιακά και επειγόντως κατάλληλες ειδικές μόνιμες ανοικτές εγκαταστάσεις υποδοχής για αιτούντες άσυλο, οι οποίες να πληρούν τα κατάλληλα πρότυπα, και να διατηρεί επαρκή ικανότητα όσον αφορά τις προσωρινές εγκαταστάσεις για την κάλυψη τυχόν ελλείψεων χωρητικότητας που προκύπτουν από απρόβλεπτες εισροές.

(12) Τον Ιανουάριο του 2016, υπογράφηκε συμφωνία ανάθεσης συνολικού ύψους 80 εκατ. EUR μεταξύ της Επιτροπής και της UNHCR, για τη δημιουργία 20 000 θέσεων υποδοχής σε ανοικτά κέντρα φιλοξενίας, πρωτίστως προς όφελος των αιτούντων διεθνή προστασία που είναι επιλέξιμοι για μετεγκατάσταση (14). Τέτοιες θέσεις θα δημιουργηθούν αρχικά στο πλαίσιο προγράμματος ενοικίασης διαμερισμάτων που θα διαχειρίζεται η UNHCR. Ενώ έχει ξεκινήσει η δημιουργία των εν λόγω θέσεων, είναι υπό συζήτηση η αναθεώρηση της συμφωνίας ανάθεσης προκειμένου να καταστεί δυνατή η δημιουργία περίπου 6 000 θέσεων σε κέντρα μετεγκατάστασης αντί των διαμερισμάτων, και να επιβεβαιωθεί ότι η ομάδα-στόχος που θα φιλοξενηθεί θα μπορεί να περιλαμβάνει και αιτούντες άσυλο που δεν θα μετεγκατασταθούν ή εκείνους που θα μπορούσαν να μεταφερθούν στην Ελλάδα στο μέλλον στο πλαίσιο του κανονισμού του Δουβλίνου. Σύμφωνα με στοιχεία της UNHCR, από τις 6 Ιουνίου 2016, δημιουργήθηκαν 6 385 θέσεις υποδοχής για αιτούντες μετεγκατάσταση, η πλειονότητα των οποίων βρίσκονται σε ξενοδοχεία και διαμερίσματα (15).

(13) Έχουν σημειωθεί σημαντικές βελτιώσεις όσον αφορά την ίδρυση των Περιφερειακών Γραφείων Ασύλου. Η ελληνική νομοθεσία προβλέπει τη δημιουργία Περιφερειακών Γραφείων Ασύλου στις περιφέρειες Αττικής, Θεσσαλονίκης, Θράκης, Ηπείρου, Θεσσαλίας, Δυτικής Ελλάδας, Κρήτης, Λέσβου, Χίου, Σάμου, Λέρου και Ρόδου (16). Μέχρι σήμερα, έχουν αρχίσει να λειτουργούν οκτώ Περιφερειακά Γραφεία στις περιφέρειες Αττικής, Θράκης, Θεσσαλονίκης, Λέσβου, Σάμου, Χίου και Ρόδου. Επιπλέον Περιφερειακό Γραφείο Ασύλου αναμένεται να ανοίξει στην περιφέρεια Αττικής (Πειραιάς) κατά τους προσεχείς μήνες. Τέσσερα επιπλέον Περιφερειακά Γραφεία Ασύλου αναμένεται να τεθούν σε λειτουργία το 2016, στις περιοχές της Κω, Λέρου, Κρήτης (Ηράκλειο) και Δυτικής Ελλάδας (Πάτρα)· το τελευταίο Γραφείο αναμένεται να αρχίσει να λειτουργεί πολύ σύντομα. Υπολείπεται η δημιουργία των προβλεπόμενων Περιφερειακών Γραφείων Ασύλου στην περιφέρεια Θεσσαλίας (Βόλος) και Ηπείρου (Ιωάννινα). Επιπλέον, έχουν δημιουργηθεί δύο επιπλέον μονάδες ασύλου στη Χίο και στην Κω, με αποτέλεσμα ο συνολικός αριθμός των μονάδων ασύλου να ανέρχεται σε πέντε (Αμυγδαλέζα, Ξάνθη, Πάτρα, Χίος, Κως). Έχει επίσης δημιουργηθεί μονάδα μετεγκατάστασης στον Άλιμο και αναμένεται να τεθεί σε λειτουργία τον Ιούλιο του 2016.

(14) Στην πρώτη τους έκθεση, οι ελληνικές αρχές ανέφεραν επίσης ότι βρίσκονται στη διαδικασία πρόσληψης πρόσθετου προσωπικού για την Υπηρεσία Ασύλου, με σκοπό την αύξηση της ικανότητας διεκπεραίωσης αυτής. Σήμερα, η Υπηρεσία Ασύλου αριθμεί 370 υπαλλήλους, αριθμό διπλάσιο του διαθέσιμου ανθρώπινου δυναμικού το 2015. Το ένα τρίτο εξ αυτών είναι συμβασιούχοι υπάλληλοι ορισμένου χρόνου και χρηματοδοτούνται από διαφορετικές χρηματοδοτικές πηγές της ΕΕ και του ΕΟΧ. Το Ελληνικό Κοινοβούλιο ενέκρινε 300 επιπλέον θέσεις μονίμων υπαλλήλων που θα προσληφθούν κατά τους προσεχείς μήνες (17). Οι εν λόγω υπάλληλοι προστίθενται στο προσωπικό που έχει προσληφθεί με σύμβαση ορισμένου χρόνου από την Ύπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες και στους εμπειρογνώμονες των κρατών μελών που απεστάλησαν μέσω της EASO στην ελληνική Υπηρεσία Ασύλου για ορισμένο χρονικό διάστημα. Ωστόσο, είναι σαφές ότι τα τρέχοντα και σχεδιαζόμενα επίπεδα προσωπικού της Υπηρεσίας Ασύλου εξακολουθούν να είναι πολύ χαμηλότερα από ό,τι απαιτείται για τη δέουσα επεξεργασία του σημερινού και δυνητικού μελλοντικού φόρτου υποθέσεων. Η Ελλάδα θα πρέπει να διασφαλίσει την περαιτέρω ενίσχυση της Υπηρεσίας Ασύλου με πολύ περισσότερα στελέχη και υλικούς πόρους για να καταστεί δυνατή η διεκπεραίωση του αυξημένου αριθμού αιτήσεων ασύλου. Για τον σκοπό αυτό, θα πρέπει να πραγματοποιηθεί εκτίμηση των αναγκών η οποία να λαμβάνει υπόψη τον αριθμό των αιτήσεων ασύλου που είναι πιθανό ότι θα διεκπεραιώνει ανά πάσα στιγμή η ελληνική Υπηρεσία Ασύλου και τον αριθμό των διαθέσιμων υπαλλήλων που καλούνται ή ενδέχεται να κληθούν να επεξεργαστούν αυτές τις αιτήσεις.

(15) Η νέα Αρχή Προσφυγών και οι επιτροπές προσφυγών που ιδρύονται δυνάμει της προσφάτως εκδοθείσας νομοθεσίας (νόμος 4375/2016) θα πρέπει να συσταθούν σταδιακά και να τεθούν πλήρως σε εφαρμογή μέχρι τα τέλη του 2016. Λαμβάνοντας υπόψη τη σημαντική αύξηση του αριθμού των αιτήσεων που θα υποβληθούν στην Ελλάδα κατά τους προσεχείς μήνες, είναι ουσιαστικής σημασίας να υπάρχει μια πλήρως στελεχωμένη Αρχή Προσφυγών, η οποία να είναι σε θέση να χειρίζεται μια αναμενόμενη σημαντική αύξηση του αριθμού των προσφυγών. Η πρόσβαση σε πραγματική προσφυγή στην Ελλάδα αποτέλεσε αντικείμενο ιδιαίτερων επικρίσεων στην απόφαση M.S.S, είναι επομένως επιτακτικής σημασίας, κατά την ενδεχόμενη μελλοντική επαναφορά των μεταφορών δυνάμει του κανονισμού του Δουβλίνου, οι αιτούντες άσυλο να είναι σε θέση να ασκήσουν πραγματική δικαστική προσφυγή κατά αρνητικής απόφασης σχετικά με το αίτημά τους.

(16) Εν τω μεταξύ, πρόσθετη εντολή ανατέθηκε στις επιτροπές προσφυγών που είχαν συσταθεί για την εξέταση προσφυγών ασύλου από τον όγκο των συσσωρευμένων εκκρεμών υποθέσεων της Ελλάδας. Κατά τη διάρκεια μεταβατικής περιόδου, οι εν λόγω επιτροπές συσσωρευμένων προσφυγών προτίθενται να εξετάσουν, πέραν των προσφυγών επί της ουσίας κατά πρωτοβάθμιων αποφάσεων, τις προσφυγές κατά των αποφάσεων για λόγους παραδεκτού, στο πλαίσιο της δήλωσης ΕΕ–Τουρκίας.

(17) Σημειώθηκε μεγαλύτερη πρόοδος όσον αφορά επί μακρόν συσσωρευμένες εκκρεμείς προσφυγές σύμφωνα με την «παλαιά διαδικασία» που ρύθμιζε το προεδρικό διάταγμα 114/2010. Οι εκκρεμείς υποθέσεις ανέρχονται σήμερα σε περίπου 13 975 (εκ συνόλου περίπου 51 000 υποθέσεων που θεωρήθηκαν ότι εκκρεμούν στις αρχές του 2013). Οι ελληνικές αρχές έχουν δεσμευτεί να χορηγήσουν άδεια για ανθρωπιστικούς σκοπούς σε άτομα των οποίων η αίτηση ασύλου εκκρεμεί για μεγάλο χρονικό διάστημα και για τα οποία συντρέχουν οι προϋποθέσεις χορήγησης άδειας διαμονής για ανθρωπιστικούς λόγους ή λόγω εξαιρετικών περιστάσεων, σύμφωνα με τον ελληνικό νόμο 4375/2016. Αναμένεται ότι με την εφαρμογή του εν λόγω μέτρου θα περατωθούν περίπου 10 000 εκκρεμείς υποθέσεις. Η άδεια διαμονής θα χορηγείται για περίοδο δύο ετών και μπορεί να ανανεωθεί (18). Θα παρέχει τα ίδια δικαιώματα και οφέλη με αυτά που παρέχει το καθεστώς δικαιούχου επικουρικής προστασίας στην Ελλάδα (19). Στο πλαίσιο αυτό, η Ελλάδα θα πρέπει να συνεχίσει την πρόοδό της προς την εκκαθάριση του όγκου των συσσωρευμένων προσφυγών, διασφαλίζοντας ότι οι αιτούντες με εκκρεμή αίτηση προσφυγής θα έχουν την ευκαιρία να ασκήσουν το δικαίωμά τους σε πραγματική προσφυγή.

(18) Η παροχή δωρεάν νομικής συνδρομής στους αιτούντες κατά το στάδιο της προσφυγής έχει συμπεριληφθεί στον νέο νόμο (νόμος 4375/2016)· ωστόσο, μέχρι σήμερα, οι ελληνικές αρχές δεν παρέχουν στην πράξη δωρεάν νομική συνδρομή. Οριστικοποιείται υπουργική απόφαση σχετικά με την εφαρμογή της διάταξης για την παροχή νομικής συνδρομής δυνάμει του νόμου 4375/2016 και οι ελληνικές αρχές, στις 8 Ιουνίου 2016, δημοσίευσαν πρόσκληση υποβολής προτάσεων για την παροχή δωρεάν νομικής συνδρομής και εκπροσώπησης κατά το στάδιο της προσφυγής σε 6 750 επιλέξιμους αιτούντες βάσει του εθνικού προγράμματός τους, στο πλαίσιο του Ταμείου Ασύλου, Μετανάστευσης και Ένταξης (ΤΑΜΕ) για τη στήριξη ενός καταλόγου δικηγόρων για νομική συνδρομή (20). Η εν λόγω πρόσκληση θα λήξει στις 24 Ιουνίου 2016. Επιπλέον, ανατέθηκε σύμβαση επιχορήγησης στην Ύπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες στο πλαίσιο της χρηματοδότησης επείγουσας βοήθειας της ΕΕ για συνολικό ποσό 30 εκατ. EUR. Η χρηματοδότηση αυτή θα χρησιμοποιηθεί, μεταξύ άλλων, από την Ύπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες για την παροχή δωρεάν νομικής συνδρομής στους αιτούντες διεθνή προστασία κατά το στάδιο της προσφυγής για μέγιστη περίοδο τεσσάρων μηνών έως ότου οι ελληνικές αρχές θεσπίσουν το δικό τους καθεστώς δωρεάν νομικής συνδρομής. Η Ελλάδα θα πρέπει να λάβει τα αναγκαία μέτρα για να διασφαλίσει το δικαίωμα σε δωρεάν νομική συνδρομή κατά τη διαδικασία ασύλου χωρίς χρονοτριβή.

(19) Ο νέος νόμος 4375/2016 προβλέπει τη σύσταση νέας Διεύθυνσης Υποδοχής και Διεύθυνσης Κοινωνικής Ένταξης οι οποίες διαρθρώνονται αμφότερες σε ειδικά τμήματα για την υποδοχή και την ένταξη των ασυνόδευτων ανηλίκων, συμπεριλαμβανομένης της παροχής εκπροσώπου. Παρόλα αυτά, οι ελληνικές αρχές πρέπει και πάλι να εγκρίνουν μέτρα εφαρμογής για να διασφαλιστεί η παροχή στην πράξη των κατάλληλων διαδικαστικών εγγυήσεων και συνθηκών υποδοχής στους ασυνόδευτους ανηλίκους. Μολονότι η ελληνική κυβέρνηση έχει ήδη εκδώσει υπουργική απόφαση σχετικά με την εκτίμηση της ηλικίας των ασυνόδευτων ανηλίκων που ζητούν άσυλο (21), εκκρεμεί η έκδοση προεδρικού διατάγματος που θα πρέπει να περιλαμβάνει διατάξεις για ένα αποτελεσματικό σύστημα επιτροπείας.

(20) Από τον Ιούνιο του 2016, ο συνολικός αριθμός των θέσεων για ασυνόδευτους ανηλίκους στις διαθέσιμες εγκαταστάσεις υποδοχής στην Ελλάδα ανέρχεται σε 585. Οι εν λόγω εγκαταστάσεις είναι επί του παρόντος πλήρεις και υπάρχει κατάλογος αναμονής για 625 ασυνόδευτους ανηλίκους που πρέπει να τοποθετηθούν στις κατάλληλες εγκαταστάσεις. Σύμφωνα με την επιστολή των ελληνικών αρχών προς στην Επιτροπή, της 8ης Ιουνίου 2016, η Ελλάδα προτίθεται να δημιουργήσει 800 επιπλέον θέσεις υποδοχής για τους ασυνόδευτους ανηλίκους έως τα τέλη Ιουλίου 2016. Η Ελλάδα πρέπει να διασφαλίσει τη δημιουργία επαρκών εγκαταστάσεων υποδοχής για ασυνόδευτους ανηλίκους προκειμένου να αντιμετωπίσει τη ζήτηση για αυτά τα καταλύματα.

(21) Ορισμένες ΜΚΟ έχουν εκφράσει αυξανόμενες ανησυχίες ότι πολλά παιδιά στην Ελλάδα δεν έχουν πρόσβαση στην εκπαίδευση και ότι η κατάσταση των ασυνόδευτων ανηλίκων είναι γενικά επισφαλής, ενώ άλλες αναφέρουν ότι τα παιδιά βρίσκονται ακόμη υπό κράτηση μέχρις ότου βρεθούν τα κατάλληλα γι αυτά καταλύματα.

(22) Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρέχει σημαντική χρηματοδότηση στην Ελλάδα για να στηρίξει τις προσπάθειες της χώρας να εναρμονίσει το σύστημα διαχείρισης του ασύλου με τα πρότυπα της ΕΕ.

(23) Από τις αρχές του 2015, χορηγήθηκε στην Ελλάδα επείγουσα βοήθεια συνολικού ύψους 262 εκατ. EUR μέσω Ταμείων Εσωτερικών Υποθέσεων [του ΤΑΜΕ και του Ταμείου Εσωτερικής Ασφάλειας (ΤΕΑ)], είτε απευθείας στις ελληνικές αρχές είτε μέσω οργανισμών της Ένωσης και διεθνών οργανισμών που δρουν στην Ελλάδα· από το ποσό αυτό περίπου 81 εκατ. EUR χορηγήθηκαν τον Μάιο του 2016. Στις 20 Μαΐου 2016, χορηγήθηκε χρηματοδότηση έκτακτης ανάγκης ύψους 56 εκατ. EUR στις ελληνικές αρχές (13 εκατ. EUR), στον ΔΟΜ (13 εκατ. EUR) και στην Ύπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες (30 εκατ. EUR), με στόχο την αύξηση της ικανότητας των ελληνικών αρχών όσον αφορά την καταγραφή νεοαφιχθέντων μεταναστών και τη διεκπεραίωση των αιτήσεων ασύλου που υποβάλλουν, τη δημιουργία καλύτερων συνθηκών για τους ευάλωτους μετανάστες και την ενίσχυση της διαδικασίας καταγραφής και ασύλου με πρόσθετους ανθρώπινους πόρους, τη βελτίωση της υποδομής ΤΠ, την αύξηση της διαθεσιμότητας διερμηνέων και τη διασφάλιση καλύτερης πρόσβασης στην ενημέρωση. Στις 24 Μαΐου 2016, η Επιτροπή χορήγησε χρηματοδότηση έκτακτης ανάγκης ύψους 25 εκατ. EUR (ΤΑΜΕ) στην EASO προκειμένου να ενισχύσει την ικανότητά της να στηρίζει περισσότερο τις ελληνικές αρχές. Η χρηματοδότηση θα συμβάλει στην εφαρμογή του σχεδίου αντιμετώπισης έκτακτης ανάγκης που αναπτύχθηκε από κοινού από την Επιτροπή, τις ελληνικές αρχές και τα ενδιαφερόμενα μέρη για την αντιμετώπιση της τρέχουσας ανθρωπιστικής κατάστασης στην περιοχή και την εφαρμογή της δήλωσης ΕΕ–Τουρκίας της 18ης Μαρτίου.

(24) Η επείγουσα αυτή συνδρομή προστίθεται στο ποσό των 509 εκατ. EUR που χορηγείται στην Ελλάδα για το διάστημα 2014-2020 μέσω των εθνικών προγραμμάτων της στο πλαίσιο των ταμείων ΤΑΜΕ και ΤΕΑ, καθιστώντας την Ελλάδα το πρώτο κράτος μέλος δικαιούχο των Ταμείων Εσωτερικών Υποθέσεων της ΕΕ.

(25) Η Ελλάδα θα πρέπει να διασφαλίσει ότι αυτοί οι χρηματοδοτικοί πόροι θα χρησιμοποιηθούν εξ ολοκλήρου με τον πλέον αποδοτικό και αποτελεσματικό τρόπο και χωρίς περαιτέρω καθυστέρηση. Για τον σκοπό αυτό θα πρέπει να ολοκληρωθεί επειγόντως η εν εξελίξει αναθεώρηση των εθνικών προγραμμάτων της Ελλάδας στο πλαίσιο των Ταμείων Εσωτερικών Υποθέσεων (ΤΑΜΕ, ΤΕΑ) ώστε να προσαρμοστούν στις νέες προτεραιότητες. Ομοίως, θα πρέπει θα ολοκληρωθεί επειγόντως η διαδικασία μεταφοράς της υπεύθυνης αρχής διαχείρισης των κονδυλίων αυτών στο ίδιο υπουργείο που είναι αρμόδιο για τη διαχείριση των διαρθρωτικών ταμείων, προκειμένου να εξασφαλιστεί η αποδοτικότερη χρήση των διαθέσιμων πόρων. Η Ελλάδα θα πρέπει συγκεκριμένα να ολοκληρώσει ορισμένα πρακτικά θέματα εφαρμογής (όσον αφορά τη στελέχωση, τη διαχείριση και τον έλεγχο, τη γνωμοδότηση ελέγχου, την επίσημη κοινοποίηση), ώστε η νέα αρμόδια αρχή να καταστεί λειτουργική πριν από τον Ιούλιο του 2016.

(26) Όπως αναγνωρίζεται στην ανακοίνωση της Επιτροπής της 4ης Μαρτίου 2016 με θέμα «Αποκατάσταση του χώρου Σένγκεν» (22), η διασφάλιση ενός πλήρως λειτουργικού συστήματος του Δουβλίνου αποτελεί αναπόσπαστο μέρος των ευρύτερων προσπαθειών για τη σταθεροποίηση της πολιτικής ασύλου, μετανάστευσης και συνόρων. Οι προσπάθειες αυτές θα πρέπει να οδηγήσουν στην επιστροφή στην ομαλή λειτουργία του χώρου Σένγκεν, το αργότερο μέχρι τα τέλη Δεκεμβρίου 2016. Κρίνεται επομένως σημαντικό να λάβει επειγόντως η Ελλάδα τα μέτρα που προσδιορίζονται στην εν λόγω ανακοίνωση για να διασφαλιστεί η επανέναρξη των μεταφορών προς την Ελλάδα δυνάμει του κανονισμού του Δουβλίνου εντός του ίδιου χρονικού διαστήματος και, το αργότερο, μέχρι τον Δεκέμβριο του 2016. Παράλληλα, η μεταρρύθμιση των κανόνων του Δουβλίνου, όπως προτείνει η Επιτροπή (23), με βάση τον στόχο της αλληλεγγύης και της δίκαιης κατανομής βαρών μεταξύ των κρατών μελών, θα πρέπει να αποτελέσει προτεραιότητα.

(27) Η τακτική υποβολή εκθέσεων από την Ελλάδα όσον αφορά την πρόοδο που σημειώνεται στην υλοποίηση των εν λόγω δράσεων, καθώς και άλλα συναφή στοιχεία, συμπεριλαμβανομένων τυχόν μελλοντικών εκθέσεων της Ύπατης Αρμοστείας του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες και άλλων συναφών οργανισμών, θα πρέπει να επιτρέψουν να εκτιμηθεί σαφέστερα κατά πόσον οι συνθήκες είναι τέτοιες που να επιτρέπουν στα κράτη μέλη να αρχίσουν εκ νέου μεμονωμένες μεταφορές προς την Ελλάδα δυνάμει του κανονισμού του Δουβλίνου, λαμβανομένου υπόψη του γεγονότος ότι ο αριθμός των μεταφορών και οι κατηγορίες των προσώπων προς μεταφορά θα πρέπει να ανταποκρίνονται στη συγκεκριμένη πρόοδο που έχει σημειωθεί. Η Ελλάδα θα πρέπει να υποβάλει επικαιροποιημένη έκθεση που να καλύπτει την περίοδο από τον Απρίλιο έως τον Ιούνιο 2016 δεδομένου ότι δεν έχει παραληφθεί μηνιαία έκθεση για την επόμενη περίοδο αναφοράς του Ιουνίου 2016.

(28) Η Επιτροπή προτίθεται να προβεί σε απολογισμό της επιτευχθείσας προόδου και σε ενδεχόμενη επικαιροποίηση των ειδικών συστάσεών της τον Σεπτέμβριο του 2016.

(29) Κάθε επανέναρξη των μεταφορών βάσει του Δουβλίνου προς την Ελλάδα θα πρέπει επίσης να λαμβάνει υπόψη ότι η Ελλάδα πρέπει ακόμη να αντιμετωπίσει δυνητικά μεγάλο αριθμό νέων αιτούντων άσυλο, ιδίως λόγω της εφαρμογής της καλούμενης διαδικασίας προκαταγραφής, και θα πρέπει να αποφευχθεί η δυσβάστακτη επιβάρυνση για την Ελλάδα.

(30) Την ευθύνη των αποφάσεων για την επανέναρξη αυτών των μεταφορών σε μεμονωμένες περιπτώσεις φέρουν αποκλειστικά οι αρχές των κρατών μελών, υπό τον έλεγχο των δικαστηρίων, τα οποία μπορούν να υποβάλλουν αίτηση έκδοσης προδικαστικής απόφασης στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο σχετικά με την ερμηνεία του κανονισμού του Δουβλίνου,

ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΣΥΣΤΑΣΗ:

ΣΥΝΘΗΚΕΣ ΚΑΙ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΥΠΟΔΟΧΗΣ

1. Η Ελλάδα θα πρέπει να εξασφαλίζει ότι οι εγκαταστάσεις υποδοχής επαρκούν και ότι οι συνθήκες υποδοχής σε όλες τις εγκαταστάσεις υποδοχής των αιτούντων διεθνή προστασία πληρούν τις απαιτήσεις που καθορίζονται στη νομοθεσία της ΕΕ, ιδίως την οδηγία 2013/33/ΕΕ. Ειδικότερα, η Ελλάδα θα πρέπει, τουλάχιστον: α) να δημιουργήσει κατάλληλο αριθμό ανοικτών εγκαταστάσεων μόνιμης υποδοχής που να αντιστοιχούν στον αριθμό των αιτούντων διεθνή προστασία που υποδέχεται ή ενδέχεται να υποδεχθεί και να μπορούν να στεγάσουν όλους τους αιτούντες διεθνή προστασία και τα εξαρτώμενα από αυτούς πρόσωπα υπό κατάλληλες συνθήκες κατά τη διάρκεια της διαδικασίας ασύλου· β) να εξασφαλίσει ότι υφίσταται κατάλληλος αριθμός ανοικτών εγκαταστάσεων προσωρινής υποδοχής, ή ότι μπορεί να δημιουργηθεί σε σύντομο χρονικό διάστημα, ώστε να καταστεί δυνατή η στέγαση απρόβλεπτων εισροών αιτούντων διεθνή προστασία, και ότι οι εγκαταστάσεις αυτές μπορούν να στεγάσουν όλους τους εν λόγω αιτούντες διεθνή προστασία και τα εξαρτώμενα από αυτούς πρόσωπα υπό κατάλληλες συνθήκες· γ) να εξασφαλίσει ότι οι εν λόγω εγκαταστάσεις έχουν χωριστές ανοικτές θέσεις στέγασης για άνδρες μόνους, γυναίκες μόνες, οικογένειες και ευάλωτα άτομα, ιδίως ασυνόδευτους ανήλικους, που να εγγυώνται την προστασία της ιδιωτικής ζωής και της οικογενειακής ενότητας· δ) να εξασφαλίσει ότι οι ασυνόδευτοι ανήλικοι που αιτούνται άσυλο τοποθετούνται αμέσως σε κατάλληλο χώρο στέγασης και δεν ζουν σε υποβαθμισμένες συνθήκες κράτησης. Η Ελλάδα θα πρέπει να δημιουργήσει επειγόντως τις απαραίτητες θέσεις στέγασης για τους ασυνόδευτους ανηλίκους και να εξασφαλίσει ότι οι εγκαταστάσεις αυτές συντηρούνται· ε) να εξασφαλίσει τη συντήρηση των χώρων στέγασης και την κατάλληλη χρηματοδότηση των διαφόρων υπηρεσιών που παρέχονται βάσει σύμβασης όπως του καθαρισμού, της απολύμανσης και της τροφοδοσίας, ώστε να αποφεύγεται η διακοπή των υπηρεσιών· στ) να εξασφαλίσει ότι όλες οι προσωρινές εγκαταστάσεις στην Ελλάδα αναβαθμίζονται για να παρέχουν όλα τα ανωτέρω, στους χώρους όπου στεγάζονται οι αιτούντες άσυλο οι οποίοι και παραμένουν στην Ελλάδα κατά τη διάρκεια της διαδικασίας ασύλου. Οι συνθήκες υποδοχής σε όλες τις εγκαταστάσεις υποδοχής θα πρέπει επίσης: ζ) να εξασφαλίζουν ότι οι αιτούντες λαμβάνουν την απαραίτητη ιατροφαρμακευτική περίθαλψη, η οποία περιλαμβάνει, τουλάχιστον, την επείγουσα ιατροφαρμακευτική περίθαλψη και την αναγκαία θεραπευτική αγωγή ασθενειών και σοβαρών πνευματικών διαταραχών· η) να παρέχουν ουσιαστική πρόσβαση των ανηλίκων στο σύστημα δημόσιας εκπαίδευσης κατά τη διάρκεια της διαδικασίας ασύλου, συμπεριλαμβανομένων γλωσσικών μαθημάτων, ώστε κανένα παιδί να μην στερείται την εκπαίδευση. Οι ελληνικές αρχές θα πρέπει να διενεργούν αξιολόγηση των αναγκών όσον αφορά το σύνολο της απαιτούμενης ικανότητας υποδοχής και τη φύση αυτής της ικανότητας, και να επικαιροποιούν διαρκώς την αξιολόγηση αυτή, υπό το φως των νέων εξελίξεων. Βάσει της εν λόγω αξιολόγησης των αναγκών θα πρέπει να ενημερώνονται διαρκώς οι ικανότητες που καθορίζονται σύμφωνα με τις ανωτέρω συστάσεις 1 α) και β). Επίσης, οι ελληνικές αρχές θα πρέπει να εξασφαλίζουν τη διαρκή διαχείριση και τον συντονισμό όλων των εγκαταστάσεων, καθώς και να εξασφαλίζουν ότι τα αρμόδια υπουργεία διαθέτουν επαρκείς πόρους για τον σκοπό αυτό.

ΠΡΟΣΒΑΣΗ ΣΤΗ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΑΣΥΛΟΥ ΚΑΙ ΠΟΡΟΙ ΤΗΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑΣ ΑΥΤΗΣ

2. Η Ελλάδα θα πρέπει να συνεχίσει να καταβάλλει προσπάθειες για να εξασφαλίσει ότι όλοι οι αιτούντες διεθνή προστασία έχουν ουσιαστική πρόσβαση στη διαδικασία ασύλου με: α) επείγουσα πρόσληψη προσωπικού, για να εξασφαλιστεί ότι η Υπηρεσία Ασύλου είναι επαρκώς στελεχωμένη ώστε όλα τα γραφεία της να λειτουργούν πλήρως και να μπορούν να επεξεργαστούν όλες τις αιτήσεις ασύλου εγκαίρως. Επομένως, απαιτείται να τεθεί γρήγορα σε εφαρμογή διαδικασία πρόσληψης για πολύ σημαντική αύξηση των χειριστών υποθέσεων και του λοιπού σχετικού προσωπικού της Υπηρεσίας Ασύλου· β) το άνοιγμα, επειγόντως, πρόσθετων Περιφερειακών Γραφείων Ασύλου στην περιοχή της Αττικής (Πειραιάς), της Κω, της Λέρου, της Κρήτης (Ηράκλειο), της Δυτικής Ελλάδας (Πάτρα) και της Θεσσαλίας και Ηπείρου (Βόλος και Ιωάννινα)· γ) εξασφάλιση της αποτελεσματικής διαδικασίας διαχείρισης των υποθέσεων ώστε να διασφαλίζεται η καλά οργανωμένη διεκπεραίωσή τους και να ενισχύεται η ικανότητα των αρχών να μετρούν τις τρέχουσες επιδόσεις, να εντοπίζουν τα εν δυνάμει προβληματικά σημεία, καθώς και να σχεδιάζουν τις επικείμενες απαιτήσεις σε πόρους· δ) εξασφάλιση ότι η Υπηρεσία Ασύλου έχει επαρκή αριθμό προσωπικού διοικητικής υποστήριξης για κάθε Γραφείο ώστε να μπορεί να προγραμματίζει συνεντεύξεις, να κλείνει ραντεβού για καταγραφή, να εξασφαλίζει την παρουσία διερμηνέων και να διαχειρίζεται τη συνολική ροή των εργασιών κάθε Γραφείου για την εύρυθμη λειτουργία της διαδικασίας ασύλου. Η ελληνική Υπηρεσία Ασύλου θα πρέπει να προσδιορίσει, βάσει πλήρους και διαρκούς αξιολόγησης, πόσα μέλη του προσωπικού ενδέχεται να απαιτούνται για την επεξεργασία των λαμβανόμενων αιτήσεων ασύλου εντός της εξάμηνης προθεσμίας που ορίζεται στην οδηγία 2013/32/ΕΕ. Η εν λόγω αξιολόγηση των αναγκών θα πρέπει να επικαιροποιείται διαρκώς και να περιλαμβάνει πληροφορίες σχετικά με τον αριθμό των μελών του προσωπικού που πρέπει να προσληφθούν σύμφωνα με την ανωτέρω σύσταση 2 α).

ΑΡΧΗ ΠΡΟΣΦΥΓΩΝ

3. Η Ελλάδα θα πρέπει να εξασφαλίσει ότι η νέα Αρχή Προσφυγών συστήνεται χωρίς καθυστέρηση και διαθέτει κατάλληλο αριθμό επιτροπών προσφυγών για να λαμβάνουν αποφάσεις επί των αιτήσεων διεθνούς προστασίας, και ότι αυτές οι επιτροπές είναι επαρκώς στελεχωμένες ώστε να επιλαμβάνονται όλων των εκκρεμουσών και εν δυνάμει μελλοντικών προσφυγών. Ειδικότερα, η Ελλάδα θα πρέπει: α) να εξασφαλίσει επαρκή αριθμό των ανθρώπινων πόρων και των επιτροπών που θα χρειαστεί η Αρχή Προσφυγών για την εξέταση των προσφυγών οι οποίες υποβάλλονται από αιτούντες, και να επικαιροποιεί διαρκώς την αξιολόγηση αυτή· β) να προτείνει επειγόντως τον διορισμό όλου του αναγκαίου προσωπικού για την Αρχή Προσφυγών και τις επιτροπές, συμπεριλαμβανομένου του αριθμού του προσωπικού υποστήριξης για κάθε επιτροπή· γ) να θέσει επειγόντως σε λειτουργία την Αρχή Προσφυγών και τις επιτροπές· δ) να διεκπεραιώσει όλες τις εκκρεμούσες, επί του παρόντος, αιτήσεις δικαστικού ελέγχου των διοικητικών αποφάσεων το συντομότερο δυνατό και εν πάση περιπτώσει έως το τέλος του 2016. Οι ελληνικές αρχές θα πρέπει να καθορίσουν, βάσει πλήρους και διαρκούς αξιολόγησης των αναγκών, τον αριθμό των επιτροπών προσφυγών στο πλαίσιο της νέας Αρχής Προσφυγών που θα χρειαστούν για να εξετάσουν όλες τις προσφυγές που υποβάλλονται από τους αιτούντες διεθνή προστασία, καθώς και τον αριθμό των ανθρώπινων πόρων ώστε να συνεχιστεί η ομαλή λειτουργία των εν λόγω επιτροπών σύμφωνα με τις ανωτέρω συστάσεις 3 α) και β).

ΝΟΜΙΚΗ ΣΥΝΔΡΟΜΗ

4. Η Ελλάδα θα πρέπει να εξασφαλίσει ότι λειτουργεί στην πράξη η πρόσβαση σε δωρεάν νομική συνδρομή και ότι σε όλους τους αιτούντες άσυλο παρέχεται η αναγκαία νομική συνδρομή για τον δικαστικό έλεγχο των διοικητικών αποφάσεων επί αιτήσεων διεθνούς προστασίας. Ειδικότερα, η Ελλάδα θα πρέπει: α) να εκδώσει γρήγορα και να εφαρμόσει αποτελεσματικά υπουργική απόφαση για την παροχή δωρεάν υπηρεσιών νομικής συνδρομής· β) να διαθέσει τα αναγκαία κονδύλια από το εθνικό πρόγραμμα ΤΑΜΕ για την παροχή νομικής συνδρομής, καθώς και να καταρτίσει γρήγορα σύμβαση για μητρώο δικηγόρων οι οποίοι μπορούν να παρέχουν αυτές τις υπηρεσίες στους αιτούντες κατά το στάδιο της προσφυγής στην Ελλάδα.

ΜΕΤΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΩΝ ΑΣΥΝΟΔΕΥΤΩΝ ΑΝΗΛΙΚΩΝ ΚΑΙ ΕΥΑΛΩΤΩΝ ΠΡΟΣΩΠΩΝ ΚΑΤΑ ΤΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑΣ ΑΣΥΛΟΥ

5. Η Ελλάδα θα πρέπει να εξασφαλίσει τη δημιουργία των κατάλληλων δομών για την ταυτοποίηση και τη μεταχείριση των ευάλωτων αιτούντων, συμπεριλαμβανομένων των ασυνόδευτων ανηλίκων. Ειδικότερα, η Ελλάδα θα πρέπει: α) να εφαρμόσει επειγόντως κατάλληλη διαδικασία επιτροπείας με την έκδοση του αναγκαίου προεδρικού διατάγματος για την υλοποίηση των σχετικών διατάξεων του νόμου 4375/2016· β) να προσδιορίσει και να προσλάβει το απαραίτητο προσωπικό για τη Διεύθυνση Υποδοχής και το Τμήμα Προστασίας Ασυνόδευτων Ανηλίκων, ώστε να παρέχονται οι αναγκαίες εγγυήσεις σύμφωνα με το κεκτημένο περί ασύλου για τον εντοπισμό της οικογένειας και τη νομική εκπροσώπηση· γ) να εξασφαλίζει την εφαρμογή στην πράξη των διαδικασιών για τον εντοπισμό των αιτούντων με ειδικές διαδικαστικές ανάγκες και ανάγκες υποδοχής ώστε να παρέχεται στους εν λόγω αιτούντες η απαραίτητη ψυχοκοινωνική στήριξη, ιδίως όταν αυτοί ενδέχεται να είναι θύματα σεξουαλικής βίας και εκμετάλλευσης ή εμπορίας ανθρώπων.

ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΕΝΩΣΙΑΚΗΣ ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΗΣ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΕΘΝΙΚΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ

6. Η Ελλάδα θα πρέπει να εξασφαλίσει ότι αξιοποιείται πλήρως η σημαντική χρηματοδότηση από την ΕΕ, χωρίς περαιτέρω καθυστέρηση, ιδίως με την κινητοποίηση των διαθέσιμων πόρων στο πλαίσιο των εθνικών προγραμμάτων του ΤΑΜΕ και του ΤΕΑ και τη διερεύνηση συμπληρωματικών χρηματοδοτικών πόρων από τα διαρθρωτικά ταμεία. Στο πλαίσιο αυτό, η Ελλάδα θα πρέπει να ολοκληρώσει επειγόντως την εν εξελίξει αναθεώρηση των εθνικών προγραμμάτων, για να τα προσαρμόσει καλύτερα στις νέες προτεραιότητες, καθώς και να εξασφαλίσει την άμεση έναρξη λειτουργίας της νέας αρχής που είναι υπεύθυνη για τη διαχείριση των ταμείων εσωτερικών υποθέσεων.

ΥΠΟΒΟΛΗ ΕΚΘΕΣΕΩΝ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΑ ΜΕΤΡΑ ΠΟΥ ΕΧΟΥΝ ΛΗΦΘΕΙ

7. Η Ελλάδα καλείται να υποβάλει, έως την 30η Ιουνίου, έκθεση που να καλύπτει την πρόοδο που σημειώθηκε ως προς την εφαρμογή της παρούσας σύστασης και της σύστασης της 10ης Φεβρουαρίου. Κατόπιν, η Ελλάδα θα πρέπει να υποβάλλει έκθεση στην Επιτροπή έως το τέλος κάθε μήνα σχετικά με την πρόοδο που σημειώθηκε ως προς την εφαρμογή των μέτρων που προβλέπονται στην παρούσα σύσταση. Οι εκθέσεις θα πρέπει επίσης να περιλαμβάνουν περιγραφή του τρόπου με τον οποίο οι ελληνικές αρχές έχουν εξασφαλίσει ή σχεδιάζουν να εξασφαλίσουν τη διάθεση των απαραίτητων ανθρώπινων και υλικών πόρων που αναφέρονται στις παραγράφους 1 έως 5 της παρούσας σύστασης. Οι εκθέσεις αυτές θα πρέπει επίσης να περιλαμβάνουν περιγραφή των διαρκών αξιολογήσεων των αναγκών που αναφέρονται στις παραγράφους 1 έως 3 της παρούσας σύστασης, στις οποίες βασίζεται ή έχει βασιστεί ο προγραμματισμός και η εφαρμογή των μέτρων. Κάθε έκθεση θα πρέπει να περιλαμβάνει επίσης τις ακόλουθες πληροφορίες: α) το σύνολο της υφιστάμενης και προγραμματιζόμενης ικανότητας μόνιμης και προσωρινής υποδοχής των αιτούντων διεθνή προστασία και τη φύση αυτής της ικανότητας· β) το συνολικό αριθμό του υφιστάμενου και προγραμματιζόμενου προσωπικού για την επεξεργασία των αιτήσεων ασύλου που καταχωρίζονται στην Υπηρεσία Ασύλου και για τη Διεύθυνση Υποδοχής· και γ) τον συνολικό υφιστάμενο και προγραμματιζόμενο αριθμό προσωπικού και τον αριθμό των επιτροπών που η Αρχή Προσφυγών έχει σταδιακά καταστήσει λειτουργικές.

Βρυξέλλες, 15 Ιουνίου 2016. Για την Επιτροπή Δημήτρης ΑΒΡΑΜΟΠΟΥΛΟΣ Μέλος της Επιτροπής

(1) Κανονισμός (ΕΕ) αριθ. 604/2013 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 26ης Ιουνίου 2013, για τη θέσπιση των κριτηρίων και μηχανισμών για τον προσδιορισμό του κράτους μέλους που είναι υπεύθυνο για την εξέταση αίτησης διεθνούς προστασίας που υποβάλλεται σε κράτος μέλος από υπήκοο τρίτης χώρας ή από απάτριδα (ΕΕ L 180 της 29.6.2013, σ. 31).

(2) M.S.S κατά Βελγίου και Ελλάδας (προσφυγή αριθ. 30696/09) και NS κατά Secretary of State for the Home Department, C-411/10 και C-493/10.

(3) Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 343/2003 του Συμβουλίου, της 18ης Φεβρουαρίου 2003, για τη θέσπιση των κριτηρίων και μηχανισμών για τον προσδιορισμό του κράτους μέλους που είναι υπεύθυνο για την εξέταση αίτησης ασύλου που υποβάλλεται σε κράτος μέλος από υπήκοο τρίτης χώρας (ΕΕ L 50 της 25.2.2003, σ. 1).

(4) Σύσταση της Επιτροπής της 10ης Φεβρουαρίου 2016 προς την Ελληνική Δημοκρατία σχετικά με τα επείγοντα μέτρα που πρέπει να ληφθούν από την Ελλάδα ενόψει της επανέναρξης των μεταφορών δυνάμει του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 604/2013 — C(2016) 871 final.

(5) Δήλωση ΕΕ-Τουρκίας, 18 Μαρτίου 2016.

(6) http://www.media.gov.gr/index.php, πρόσβαση στις 10 Ιουνίου 2016.

(7) Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο και το Συμβούλιο, Tέταρτη έκθεση σχετικά με τη μετεγκατάσταση και την επανεγκατάσταση, COM(2016) 416 final της 15 Ιουνίου 2016.

(8) http://asylo.gov.gr/en/?page_id=1278

(9) Οδηγία 2013/32/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 26η Ιουνίου 2013, σχετικά με κοινές διαδικασίες για τη χορήγηση και ανάκληση του καθεστώτος διεθνούς προστασίας (ΕΕ L 180 της 29.6.2013, σ. 60).

(10) Οδηγία 2013/33/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 26ης Ιουνίου 2013, σχετικά με τις απαιτήσεις για την υποδοχή των αιτούντων διεθνή προστασία (ΕΕ L 180 της 29.6.2013, σ. 96).

(11) «Νόμος 4375/2016 σχετικά με την οργάνωση και λειτουργία Υπηρεσίας Ασύλου, Αρχής Προσφυγών, Υπηρεσίας Υποδοχής και Ταυτοποίησης, σύσταση Γενικής Γραμματείας Υποδοχής, προσαρμογή της Ελληνικής Νομοθεσίας προς τις διατάξεις της οδηγίας 2013/32/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 26ης Ιουνίου 2013, σχετικά με τις κοινές διαδικασίες για τη χορήγηση και ανάκληση του καθεστώτος διεθνούς προστασίας (αναδιατύπωση) και άλλες διατάξεις», που είναι διαθέσιμος στη διεύθυνση: http://www.hellenicparliament.gr/UserFiles/bcc26661-143b-4f2d-8916-0e0e66ba4c50/o-prosf-pap.pdf

Πρέπει να θεσπιστούν διάφορες εκτελεστικές πράξεις με τη μορφή υπουργικών ή διυπουργικών αποφάσεων προκειμένου οι ελληνικές αρχές να είναι σε θέση να εφαρμόσουν τον νόμο στο σύνολό του.

(12) http://www.media.gov.gr/index.php

http://rrse-smi.maps.arcgis.com/apps/MapSeries/index.html?appid=d5f377f7f6f2418b8ebadaae638df2e1

Οι εν λόγω προσωρινές εγκαταστάσεις έκτακτης ανάγκης και μόνιμες εγκαταστάσεις έχουν δημιουργηθεί σε κέντρα υποδοχής και ταυτοποίησης (hotspots) στα νησιά του Αιγαίου, καθώς και στην ηπειρωτική χώρα. Από τις 2 Ιουνίου 2016, υφίστανται επί του παρόντος μόνο 1 108 θέσεις σε μόνιμες εγκαταστάσεις στέγασης που φιλοξενούν αποκλειστικά αιτούντες διεθνούς προστασίας και ασυνόδευτους ανηλίκους.

(13) http://www.unhcr.org/news/briefing/2016/5/57480cb89/greece-unhcr-concerned-conditions-new-refugee-sites-urges-alternatives.html

(14) Ενώ θα δοθεί προτεραιότητα σε αιτούντες επιλέξιμους για μετεγκατάσταση, από τις εν λόγω δραστηριότητες θα επωφεληθούν και αιτούντες διεθνή προστασία που αναμένουν την επανένωση με μέλη της οικογενείας τους σε άλλο κράτος μέλος της ΕΕ, δυνάμει του κανονισμού του Δουβλίνου, καθώς και αιτούντες άσυλο στην Ελλάδα, ιδίως από τις ευπαθείς ομάδες, συμπεριλαμβανομένων των ασυνόδευτων και των αποχωρισμένων από την οικογένειά τους παιδιών, των ατόμων με αναπηρίες, των ηλικιωμένων, των μονογονεϊκών οικογενειών, των πασχόντων από χρόνιες ασθένειες, των εγκύων γυναικών κ.λπ.

(15) http://data.unhcr.org/mediterranean/country.php?id=83

(16) Άρθρο 3 παράγραφος 3 του νόμου 4375/2016.

(17) Σύμφωνα με το άρθρο 2 παράγραφοι 3 και 4 του νόμου 4375/2016, που προβλέπει τη στελέχωση της Υπηρεσίας Ασύλου.

(18) Άρθρο 22 παράγραφος 3 του νόμου 4375/2016.

(19) Άρθρο 28 του προεδρικού διατάγματος 114/2010.

(20) http://asylo.gov.gr/?p=2802

(21) Υπουργική απόφαση 1982/16.2.2016 (ΦΕΚ Β' 335)

(22) Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο και το Συμβούλιο, «Αποκατάσταση του χώρου Σένγκεν — Χάρτης πορείας», COM(2016) 120 final της 4 Μαρτίου 2016.

(23) COM (2016) 270 final.