Απόφαση της Επιτροπής

της 12ης Μαρτίου 2002

σχετικά με την κρατική ενίσχυση που χορήγησε η Ισπανία στους παραγωγούς αγελαδινού γάλακτος οι οποίοι θεωρούνται ως παραγωγοί προτεραιότητας

[κοινοποιηθείσα υπό τον αριθμό Ε(2002) 905]

(Το κείμενο στην ισπανική γλώσσα είναι το μόνο αυθεντικό)

(Κείμενο που παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον ΕΟΧ)

(2002/411/ΕΚ)

Η ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ,

Έχοντας υπόψη:

τη συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, και ιδίως το άρθρο 88 παράγραφος 2 πρώτη περίπτωση,

τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1255/1999 του Συμβουλίου, της 17ης Μαΐου 1999, που αφορά την κοινή οργάνωση των αγορών στον τομέα του γάλακτος και των γαλακτοκομικών προϊόντων(1), όπως τροποποιήθηκε τελευταία από τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1670/2000(2), και ιδίως το άρθρο 37,

Αφού ζήτησε από τους ενδιαφερόμενους να υποβάλουν τις παρατηρήσεις τους σύμφωνα με το προαναφερόμενο άρθρο(3),

Εκτιμώντας τα ακόλουθα:

I. ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ

(1) Μετά από καταγγελία που έγινε η Επιτροπή πληροφορήθηκε ότι η Ισπανία είχε χορηγήσει μια ενίσχυση για την απόκτηση ποσοτήτων αναφοράς στους παραγωγούς αγελαδινού γάλακτος. Με επιστολές της στις 27 Ιανουαρίου 1999 και στις 23 Μαΐου 2000 η Ισπανία διαβίβασε συμπληρωματικές πληροφορίες στην Επιτροπή.

(2) Με επιστολή στις 2 Φεβρουαρίου 2001 η Επιτροπή ενημέρωσε την Ισπανία σχετικά με την απόφασή της να κινήσει τη διαδικασία που προβλέπει το άρθρο 88 παράγραφος 2 της συνθήκης σχετικά με την εν λόγω ενίσχυση.

(3) Η απόφαση της Επιτροπής να κινήσει τη διαδικασία δημοσιεύτηκε στην Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων(4). Η Επιτροπή κάλεσε τους ενδιαφερόμενους να υποβάλουν τις παρατηρήσεις τους σχετικά με την εν λόγω ενίσχυση.

(4) Η Επιτροπή δεν έλαβε παρατηρήσεις ως προς το θέμα αυτό από τους ενδιαφερόμενους.

(5) Με επιστολή της στις 11 Ιουνίου 2001 η Ισπανία διαβίβασε τις παρατηρήσεις της.

II. ΛΕΠΤΟΜΕΡΗΣ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΗΣ ΕΝΙΣΧΥΣΗΣ

(6) Τίτλος, καθεστώς: ενισχύσεις για την απόκτηση γαλακτοκομικών ποσοστώσεων.

(7) Προϋπολογισμός: ο προϋπολογισμός για το 1998 ανέρχεται σε 40 εκατομμύρια ισπανικές πεσέτες (240404,84 ευρώ).

(8) Διάρκεια: αυτό το καθεστώς ενισχύσεων επρόκειτο να εφαρμοστεί κατά την περίοδο 1998-1999 αλλά ανεστάλη στις 31 Δεκεμβρίου 1998 εν αναμονή της απόφασης της Επιτροπής σχετικά με τη νομιμότητα της ενίσχυσης.

(9) Δικαιούχοι: οι παραγωγοί γάλακτος που ανήκουν στις κατηγορίες κτηνοτρόφων οι οποίοι θεωρούνται ως κατά προτεραιότητα παραγωγοί για τη χορήγηση ποσοτήτων αναφοράς από το εθνικό αποθεματικό δυνάμει του βασιλικού διατάγματος αριθ. 1888/1991 της 30ής Δεκεμβρίου 1991 που αφορά την αναδιοργάνωση του τομέα του γάλακτος και των γαλακτοκομικών προϊόντων(5).

(10) Στόχος της ενίσχυσης: διευκόλυνση της απόκτησης ποσοτήτων αναφοράς εκ μέρους των παραγωγών οι οποίοι θεωρούνται ως κατά προτεραιότητα παραγωγοί δυνάμει του βασιλικού διατάγματος αριθ. 1888/1991.

(11) Πιθανή επίπτωση της ενίσχυσης: παραβίαση των διατάξεων της κοινής οργάνωσης της αγοράς του γάλακτος και των γαλακτοκομικών προϊόντων.

(12) Ένταση της ενίσχυσης, επιλέξιμο κόστος, σώρευση: η ενίσχυση χορηγείται υπό τη μορφή επιδότησης επιτοκίου στα δάνεια που λαμβάνονται από πιστωτικούς οργανισμούς για την απόκτηση ποσοτήτων αναφοράς από άλλους παραγωγούς. Οι όροι των δανείων είναι οι ακόλουθοι: η διάρκεια τους είναι εξήντα μήνες, το ανώτατο επιλέξιμο ποσό ανέρχεται σε 4 εκατομμύρια ισπανικές πεσέτες (24040,48 ευρώ), το επιτόκιο είναι 6 % κατά τη διάρκεια των πρώτων 24 μηνών και στη συνέχεια είναι ίσο με το μέσο μηνιαίο ποσοστό του MIBOR επί ένα χρόνο, προσαυξημένο κατά 1 %. Το ύψος της επιδότησης είναι 4 %. Το ισοδύναμο επιχορήγησης, που υπολογίζεται σύμφωνα με τη μέθοδο η οποία χρησιμοποιείται για τις επενδυτικές ενισχύσεις στο πλαίσιο του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 950/97 του Συμβουλίου, της 20ής Μαΐου 1997, σχετικά με τη βελτίωση της αποτελεσματικότητας των γεωργικών διαρθρώσεων(6) ανέρχεται στο 11 % του κόστους απόκτησης της ποσότητας αναφοράς. Αυτές οι ενισχύσεις δεν είναι σωρεύσιμες με άλλες ενισχύσεις που χορηγούνται για δαπάνες του ιδίου τύπου.

(13) Περιγραφή των αιτιών που οδήγησαν στην κίνηση της διαδικασίας: η ενίσχυση που χορήγησε η Ισπανία θεωρείται ότι παραβιάζει τις διατάξεις της κοινής οργάνωσης της αγοράς του γάλακτος και των γαλακτοκομικών προϊόντων, επειδή πρόκειται για μία παρέμβαση του κράτους η οποία δεν επιτρέπεται από τις εν λόγω διατάξεις σε έναν τομέα που εμπίπτει στην αποκλειστική αρμοδιότητα της Κοινότητας.

III. ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΤΗΣ ΙΣΠΑΝΙΑΣ

(14) Με επιστολή της στις 11 Ιουνίου 2001, η Ισπανία πρόβαλε τα ακόλουθα επιχειρήματα.

(15) Στις παρατηρήσεις της η Ισπανία αναφέρεται ότι οι ποσότητες αναφοράς αποτελούν περιουσία της εκμετάλλευσης, όπως προκύπτει από την ερμηνεία του άρθρου 7 παράγραφος 1 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 3950/92 του Συμβουλίου, της 28ης Δεκεμβρίου 1992, για τη θέσπιση συμπληρωματικής εισφοράς στον τομέα του γάλακτος και των γαλακτοκομικών προϊόντων(7), όπως τροποποιήθηκε τελευταία από τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 603/2001 της Επιτροπής(8). Το άρθρο 8 του ιδίου κανονισμού επιτρέπει τη μεταφορά ποσοτήτων αναφοράς ανάμεσα στις εκμεταλλεύσεις και στους δικαιούχους και τη μεταφορά στο εθνικό αποθεματικό έναντι αποζημίωσης. Το άρθρο 8 στοιχείο β) του ιδίου άρθρου προβλέπει ότι το γάλα που αποδεσμεύεται κατ' αυτόν τον τρόπο μεταβιβάζεται σε άλλους παραγωγούς με την καταβολή ενός συγκεκριμένου ποσού σε μία ή σε περισσότερες ετήσιες δόσεις.

(16) Η ποσόστωση κάθε εκμετάλλευσης αποτελεί ένα μέσο παραγωγής. Κατά συνέπεια μπορεί να είναι επιλέξιμη για ενίσχυση με στόχο την αγορά ποσοτήτων αναφοράς. Σύμφωνα με το σημείο 4.1.1.6 των κατευθυντήριων γραμμών της Κοινότητας σχετικά με τις κρατικές ενισχύσεις στο γεωργικό τομέα(9) μπορεί να χορηγηθεί ενίσχυση για την απόκτηση δικαιωμάτων παραγωγής εάν είναι σύμφωνη με τις διατάξεις της κοινής οργάνωσης των αγορών στον εν λόγω τομέα, καθώς και με τα άρθρα 87 και 88 της συνθήκης.

(17) Σύμφωνα με την Ισπανία, ο στόχος της ενίσχυσης είναι σύμφωνος προς τους στόχους των κοινοτικών κανονισμών και συγκεκριμένα με το στόχο της αναδιάρθρωσης του γαλακτοκομικού τομέα. Η ενίσχυση αυτή συμβάλλει στην αναδιάρθρωση του γαλακτοκομικού τομέα στο βαθμό που τονώνει τους μηχανισμούς οι οποίοι ευνοούν κάποια κινητικότητα των ποσοτήτων αναφοράς σε ένα δεδομένο γεωγραφικό πλαίσιο βάσει αντικειμενικών κριτηρίων. Υπάρχει αντίφαση ανάμεσα στην κοινοτική νομοθεσία που επιτρέπει την επιστροφή των ποσοτήτων αναφοράς με αποζημίωση 100 % ενώ δεν επιτρέπεται η χορήγηση μικρότερης ενίσχυσης που επιδιώκει τον ίδιο στόχο.

(18) Αναφερόμενη στον ισχυρισμό της Επιτροπής σύμφωνα με τον οποίο η ενίσχυση αντίκειται στο άρθρο 38 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1255/1999, ο οποίος απαγορεύει τις ενισχύσεις των οποίων το ποσό καθορίζεται με βάση την τιμή ή την παραγόμενη ποσότητα, η Ισπανία θεωρεί ότι η εν λόγω ενίσχυση δεν επηρεάζει ούτε τις τιμές ούτε το σύνολο των παραγόμενων ποσοτήτων. Πράγματι οι παραγόμενες ποσότητες καθορίζονται για κάθε έτος εσοδείας και για κάθε κράτος μέλος και οι τιμές παρέμβασης είναι ίδιες για όλα τα κράτη μέλη.

IV. ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΤΗΣ ΕΝΙΣΧΥΣΗΣ

Άρθρο 87 παράγραφος 1 της συνθήκης

(19) Τα άρθρα 87 και 88 της συνθήκης εφαρμόζονται στον τομέα του γάλακτος και των γαλακτοκομικών προϊόντων δυνάμει του άρθρου 37 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1255/1999.

(20) Σύμφωνα με το άρθρο 87 παράγραφος 1 της συνθήκης είναι ασυμβίβαστες προς την κοινή αγορά στο μέτρο που επηρεάζουν το εμπόριο ανάμεσα στα κράτη μέλη οι ενισχύσεις που χορηγούνται υπό οποιαδήποτε μορφή από τα κράτη ή με κρατικούς πόρους και που νοθεύουν ή απειλούν να νοθεύσουν τον ανταγωνισμό μέσω της ευνοϊκής μεταχείρισης ορισμένων επιχειρήσεων ή ορισμένων κλάδων παραγωγής.

(21) Στην προκειμένη περίπτωση, οι ενισχύσεις παρέχουν στους δικαιούχους τους ένα πλεονέκτημα το οποίο μειώνει την επιβάρυνση του προϋπολογισμού τους. Χορηγούνται από το κράτος ή με κρατικούς πόρους. Είναι ειδικές ή επιλεκτικές κατά την έννοια ότι ευνοούν ορισμένες επιχειρήσεις ή ορισμένους κλάδους παραγωγής, και ειδικά τους παραγωγούς οι οποίοι ανήκουν στις κατηγορίες κτηνοτρόφων οι οποίοι θεωρούνται ως παραγωγοί προτεραιότητας στην περιοχή της Αστούρια.

(22) Για να εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του άρθρου 87 παράγραφος 1 της συνθήκης, οι ενισχύσεις θα πρέπει, εξάλλου, να επηρεάζουν τον ανταγωνισμό και το εμπόριο ανάμεσα στα κράτη μέλη. Το κριτήριο αυτό προϋποθέτει ότι οι δικαιούχοι των ενισχύσεων ασκούν κάποια οικονομική δραστηριότητα. Σύμφωνα με τη διαρκή νομολογία ως προς αυτήν τη διάταξη πληρούται ο όρος ότι επηρεάζεται το εμπόριο από τη στιγμή που η δικαιούχος εταιρία ασκεί μια οικονομική δραστηριότητα η οποία αποτελεί αντικείμενο συναλλαγών ανάμεσα στα κράτη μέλη. Το γεγονός και μόνο ότι η ενίσχυση βελτιώνει τη θέση αυτής της εταιρείας σε σχέση με τις άλλες ανταγωνίστριες εταιρείες στο ενδοκοινοτικό εμπόριο σημαίνει ότι επηρεάζεται πράγματι αυτό το εμπόριο.

(23) Στην εξεταζόμενη περίπτωση οι δικαιούχοι ασκούν μια οικονομική δραστηριότητα, ασχολούνται με την παραγωγή γάλακτος, το οποίο αποτελεί αντικείμενο εμπορίου ανάμεσα στα κράτη μέλη. Το εμπόριο ανάμεσα στην Κοινότητα και στην Ισπανία είναι πολύ σημαντικό. Το 1999 η Ισπανία εισήγαγε 435778 τόνους αγελαδινού γάλακτος από άλλα κράτη μέλη και εξήγαγε 195426 τόνους(10).

(24) Επομένως, οι εν λόγω ενισχύσεις επηρεάζουν το εμπόριο αγελαδινού γάλακτος ανάμεσα στα κράτη μέλη επειδή ευνοούν τους επιχειρηματίες που δραστηριοποιούνται σε ένα κράτος μέλος σε σχέση με αυτούς που δραστηριοποιούνται σε άλλα κράτη μέλη. Τα εν λόγω μέτρα επηρεάζουν άμεσα ή έμμεσα το κόστος της παραγωγής αγελαδινού γάλακτος στην Ισπανία. Κατά συνέπεια, παρέχουν στις ισπανικές εκμεταλλεύσεις πλεονέκτημα σε σχέση με τις εκμεταλλεύσεις άλλων κρατών μελών που δεν λαμβάνουν τέτοιες ενισχύσεις. Επομένως, νοθεύουν ή απειλούν να νοθεύσουν τον ανταγωνισμό.

(25) Λαμβανομένου υπόψη των προαναφερόμενων οι εν λόγω ενισχύσεις θεωρούνται ως κρατικές ενισχύσεις που πληρούν τα κριτήρια τα οποία προβλέπει το άρθρο 87 παράγραφος 1 της συνθήκης.

Πιθανές εξαιρέσεις βάσει του άρθρου 87 της συνθήκης

(26) Η αρχή του ασυμβίβαστου που προβλέπεται από το άρθρο 87 παράγραφος 1 υπόκειται εντούτοις και σε ορισμένες εξαιρέσεις.

(27) Είναι προφανές ότι δεν ισχύουν οι εξαιρέσεις που προβλέπεται από το άρθρο 87 παράγραφος 2. Δεν τις επικαλέστηκαν άλλωστε ούτε οι ισπανικές αρχές.

(28) Οι εξαιρέσεις που προβλέπονται από το άρθρο 87 παράγραφος 3 της συνθήκης θα πρέπει να ερμηνευτούν υπό στενή έννοια κατά την εξέταση κάθε προγράμματος ενισχύσεων περιφερειακού ή τομεακού χαρακτήρα ή κάθε περίπτωσης εφαρμογής γενικών καθεστώτων ενισχύσεων. Συγκεκριμένα, δεν μπορούν να χορηγηθούν παρά μόνο εάν η Επιτροπή είναι σε θέση να αποδείξει ότι είναι απαραίτητες για την επίτευξη ενός από τους προβλεπόμενους στόχους. Η υπαγωγή στις εν λόγω εξαιρέσεις των ενισχύσεων που δεν πληρούν αυτόν τον όρο θα σήμαινε παράβαση των διατάξεων που διέπουν το εμπόριο ανάμεσα στα κράτη μέλη, αδικαιολόγητη στρέβλωση του ανταγωνισμού από την άποψη του κοινοτικού συμφέροντος και παροχή αδικαιολόγητων πλεονεκτημάτων σε επιχειρήσεις ορισμένων κρατών μελών.

(29) Η Επιτροπή θεωρεί ότι οι εν λόγω ενισχύσεις δεν αποτελούν περιφερειακές ενισχύσεις για την πραγματοποίηση νέων επενδύσεων ή για τη δημιουργία απασχόλησης, δηλαδή για την επίλυση των προβλημάτων στο επίπεδο των υποδομών κατά οριζόντιο τρόπο για το σύνολο των παραγωγών της περιοχής, αλλά ως λειτουργικές ενισχύσεις προς όφελος του γεωργικού τομέα. Κατά συνέπεια, πρόκειται για ενισχύσεις τομεακού χαρακτήρα που θα πρέπει να εκτιμηθούν με βάση το άρθρο 87 παράγραφος 3 στοιχείο γ).

(30) Σύμφωνα με το άρθρο 87 παράγραφος 3 στοιχείο γ) μπορούν να θεωρηθούν συμβιβάσιμες με την κοινή αγορά οι ενισχύσεις για την προώθηση της ανάπτυξης ορισμένων οικονομικών δραστηριοτήτων ή ορισμένων περιοχών, εφόσον δεν αλλοιώνουν τους όρους των συναλλαγών κατά τρόπο που να αντίκειται προς το γενικό συμφέρον.

(31) Με βάση αυτή τη διάταξη θα πρέπει να εκτιμηθεί το εν λόγω καθεστώς ενισχύσεων.

(32) Σύμφωνα με το σημείο 23.3 των κατευθυντήριων γραμμών της Κοινότητας σχετικά με τις κρατικές ενισχύσεις στο γεωργικό τομέα, κάθε παράνομη ενίσχυση κατά την έννοια του άρθρου 1 στοιχείο στ) του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 659/1999 του Συμβουλίου, της 22ας Μαρτίου 1999, που αφορά τους κανόνες εφαρμογής του άρθρου 93 της συνθήκης ΕΚ(11) θα εξεταστεί σύμφωνα με τους κανόνες και τις κατευθυντήριες γραμμές που ίσχυαν τον καιρό που χορηγήθηκε.

(33) Η εν λόγω ενίσχυση, η οποία χορηγήθηκε το 1998 χωρίς να κοινοποιηθεί στην Επιτροπή, είναι μια παράνομη ενίσχυση κατά την έννοια του άρθρου 1 στοιχείο στ) του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 659/1999 και θα πρέπει να εκτιμηθεί σύμφωνα με τους κανόνες που ίσχυαν τον καιρό αυτό.

(34) Το καθεστώς των συμπληρωματικών εισφορών που δημιουργήθηκε με τον κανονισμό (ΕΟΚ) αριθ. 857/84 του Συμβουλίου(12), ο οποίος καταργήθηκε και αντικαταστάθηκε από τον κανονισμό (ΕΟΚ) αριθ. 3950/92, έχει ως στόχο τη μείωση της ανισορροπίας ανάμεσα στην προσφορά και στη ζήτηση γάλακτος και γαλακτοκομικών προϊόντων, καθώς και των σχετικών πλεονασμάτων και αποτελεί στο εξής έναν από τους βασικούς μηχανισμούς της εν λόγω κοινής οργάνωσης των αγορών.

(35) Ο κανονισμός (ΕΟΚ) αριθ. 3950/92 καθορίζει τα περιθώρια ελιγμών που έχουν τα κράτη μέλη όσον αφορά την εφαρμογή του καθεστώτος των εισφορών.

(36) Σύμφωνα με το άρθρο 5 του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 3959/92 το κράτος μέλος μπορεί να τροφοδοτεί το εθνικό του απόθεμα, χωρίς να υπερβαίνει τη συνολική ποσότητα αναφοράς, μέσω της γραμμικής μείωσης του συνόλου των ατομικών ποσοτήτων αναφοράς, προκειμένου να χορηγεί πρόσθετες ή ειδικές ποσότητες σε παραγωγούς που καθορίζονται σύμφωνα με αντικειμενικά κριτήρια τα οποία θεσπίζονται από κοινού με την Επιτροπή. Εξάλλου, με την επιφύλαξη του άρθρου 6 παράγραφος 1 οι ποσότητες αναφοράς τις οποίες διαθέτουν οι παραγωγοί οι οποίοι δεν έχουν διοχετεύσει στο εμπόριο γάλα ή γαλακτοκομικά προϊόντα επί μια περίοδο δώδεκα μηνών, προστίθενται στο εθνικό απόθεμα και μπορούν να ανακατανεμηθούν σύμφωνα με το πρώτο εδάφιο. Όμως, για να αιτιολογήσει τις εν λόγω ενισχύσεις, η Ισπανία δεν θα μπορούσε να επικαλεστεί αυτή τη διάταξη. Πράγματι, οι ποσότητες αναφοράς για τις οποίες χρησιμοποιήθηκαν αυτές οι ενισχύσεις δεν προέρχονται από το εθνικό απόθεμα ούτε αποδεσμεύθηκαν ως συνέπεια μιας γραμμικής μείωσης του συνόλου των ατομικών ποσοτήτων αναφοράς και δεν αντιστοιχούν προς τις ποσότητες αναφοράς τις οποίες διέθεταν οι παραγωγοί οι οποίοι δεν διέθεσαν στο εμπόριο γάλα ή γαλακτοκομικά προϊόντα επί μια περίοδο δώδεκα μηνών.

(37) Το άρθρο 8 του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 3950/92 προβλέπει τις διατάξεις τις οποίες μπορούν να εφαρμόσουν τα κράτη μέλη προκειμένου να προβούν σε αναδιάρθρωση της γαλακτοκομικής παραγωγής. Η κατάσταση με τα προβλεπόμενα μέτρα είναι πλήρης. Τα κράτη μέλη επομένως διαθέτουν συγκεκριμένα και επαρκή μέσα για να προωθήσουν την αναδιάρθρωση και να αυξήσουν την παραγωγικότητα. Όμως, η χορήγηση ενισχύσεων για την απόκτηση ποσοστώσεων από άλλους παραγωγούς δεν περιλαμβάνεται στα προβλεπόμενα μέτρα. Αντίθετα, το άρθρο 8 στοιχείο β) ορίζει ότι τα κράτη μέλη μπορούν να καθορίσουν με αντικειμενικά κριτήρια τους όρους υπό τους οποίους οι παραγωγοί μπορούν να ζητήσουν στην αρχή μιας δωδεκάμηνης περιόδου την ανακατανομή από την αρμόδια αρχή ή από τον οργανισμό που αυτή έχει ορίσει των ποσοτήτων αναφοράς που αποδεσμεύτηκαν οριστικά κατά το τέλος της προηγούμενης δωδεκάμηνης περιόδου από άλλους παραγωγούς έναντι αποζημίωσης, σε μία ή περισσότερες ετήσιες δόσεις, ίσης με την προαναφερόμενη πληρωμή.

(38) Η κοινή οργάνωση της αγοράς δεν μπορεί να περιοριστεί μόνο στις διατάξεις σχετικά με το καθεστώς των τιμών. Αντίθετα, βασίζεται σε πολλούς μηχανισμούς και διατάξεις οι οποίες όλες μαζί αποτελούν ένα (πλήρες) πλαίσιο το οποίο δεν μπορεί να παραβιαστεί και το οποίο, σύμφωνα με τη διαρκή νομολογία του Δικαστηρίου, δεν παρέχει κανένα δικαίωμα στα κράτη μέλη να λαμβάνουν μέτρα κατ' εξαίρεση και κατά παράβαση αυτού [βλέπε απόφαση του Δικαστηρίου των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων της 26ης Ιουνίου 1979 στην υπόθεση 177/78, Pigs and Bacon, Επιτροπή κατά McCarren and Company Limited(13)].

(39) Η κοινή οργάνωση της αγοράς στον τομέα του γάλακτος, όπως και κάθε άλλη κοινή οργάνωση της αγοράς, βασίζεται στην αρχή της ανοικτής αγοράς στην οποία έχουν πρόσβαση όλοι οι παραγωγοί και της οποίας η λειτουργία ρυθμίζεται αποκλειστικά και μόνον από τις διατάξεις που προβλέπει αυτή η οργάνωση.

(40) Επομένως, η ενίσχυση που χορήγησε η Ισπανία παραβιάζει τις διατάξεις της κοινής οργάνωσης της αγοράς στον τομέα του γάλακτος και των γαλακτοκομικών προϊόντων, επειδή συνιστά παρέμβαση του κράτους, η οποία δεν επιτρέπεται από τις εν λόγω διατάξεις σε ένα τομέα που εμπίπτει στην αποκλειστική αρμοδιότητα της Κοινότητας.

(41) Η εφαρμογή των άρθρων 87, 88 και 89 υπόκειται στις διατάξεις των σχετικών κανονισμών. Με άλλα λόγια, επειδή η εφαρμογή εκ μέρους ενός κράτους μέλους των διατάξεων των άρθρων 87, 88 και 89 δεν υπερισχύει των διατάξεων του κανονισμού που διέπει την οργάνωση της εν λόγω αγοράς, η Επιτροπή δεν μπορεί σε καμία περίπτωση να εγκρίνει την ενίσχυση η οποία είναι ασυμβίβαστη προς τους κανόνες μιας κοινής οργάνωσης της αγοράς ή η οποία θα παρεμπόδιζε την καλή λειτουργία της εν λόγω οργάνωσης.

(42) Σε σχέση με τα επιχειρήματα που προέβαλε η Ισπανία, η Επιτροπή επισημαίνει τα ακόλουθα.

(43) Δεν μπορεί να χορηγηθεί ενίσχυση για την απόκτηση δικαιωμάτων παραγωγής εάν δεν είναι σύμφωνη προς τις διατάξεις της αντίστοιχης οργάνωσης της αγοράς. Η χορηγηθείσα ενίσχυση δεν είναι σύμφωνη προς τις διατάξεις της κοινής οργάνωσης της αγοράς στον τομέα του γάλακτος για τους λόγους που προαναφέρθηκαν. Ακόμη και αν δεν έχει ως στόχο την παράβαση των κανόνων της εν λόγω οργάνωσης, οι συνέπειές της θα μπορούσαν να αποτελέσουν παράβαση αυτών των κανόνων (καθώς και οποιουδήποτε άλλου μέτρου που θα νόθευε τους κανόνες λειτουργίας της αγοράς στον εν λόγω τομέα).

(44) Η αναδιάρθρωση του γαλακτοκομικού τομέα σε ολόκληρη την Κοινότητα γίνεται με τους μηχανισμούς που καθορίζονται από την κοινοτική νομοθεσία, η οποία προβλέπει επαρκή μέσα σε τρόπο ώστε να μην θεωρούνται αναγκαίες αυτού του τύπου οι κρατικές ενισχύσεις.

(45) Εξάλλου, σύμφωνα με τη διαρκή νομολογία, από τη στιγμή που η Κοινότητα θα έχει καθορίσει μια κοινή οργάνωση της αγοράς σε έναν συγκεκριμένο τομέα εναπόκειται σε αυτήν να αναζητήσει τις λύσεις μέσα στο πλαίσιο της κοινής γεωργικής πολιτικής. Για το λόγο αυτό τα κράτη μέλη θα πρέπει να αποφεύγουν οποιοδήποτε μονομερές μέτρο ακόμη και εάν το μέτρο αυτό θα αποτελέσει ενίσχυση της κοινής πολιτικής της Κοινότητας [βλέπε απόφαση του Δικαστηρίου της 6ης Νοεμβρίου 1990 στην υπόθεση C-86/89, Ιταλία κατά Επιτροπής(14)].

(46) Εξάλλου, η ενίσχυση για την απόκτηση ποσοτήτων αναφοράς θα μπορούσε να προκαλέσει αύξηση της τιμής των ποσοτήτων αυτών και να διαταράξει κατ' αυτόν τον τρόπο την καλή λειτουργία της κοινής οργάνωσης της αγοράς. Αυτός ο κίνδυνος αύξησης της τιμής προκύπτει από το γεγονός ότι ένας πωλητής ποσοτήτων αναφοράς, γνωρίζοντας ότι ο αγοραστής θα μπορούσε να λάβει ενίσχυση για την πραγματοποίηση αυτής της αγοράς, θα μπορούσε να αυξήσει την τιμή πώλησης ανάλογα με την ενίσχυση.

(47) Η Επιτροπή έχει ήδη κρίνει κατά το παρελθόν ότι οι ενισχύσεις που χορηγούνται υπό τη μορφή δανείων με χαμηλό επιτόκιο για την αγορά ποσοτήτων αναφοράς είναι ασυμβίβαστες προς την κοινή αγορά κατά την έννοια του άρθρου 87 (πρώην άρθρο 82) της συνθήκης [βλέπε απόφαση 96/616/ΕΚ της Επιτροπής(15) σχετικά με τις ενισχύσεις που χορήγησε η περιφέρεια Friul-Venecia Julia]. Προς το παρόν, οι κατευθυντήριες γραμμές της Κοινότητας σχετικά με τις κρατικές ενισχύσεις στο γεωργικό τομέα προβλέπουν στο σημείο 4.1.1.6 ότι ενισχύσεις για την αγορά δικαιωμάτων παραγωγής μπορούν να χορηγούνται μόνο κατ' εφαρμογή των ειδικών διατάξεων της κοινής οργάνωσης της αγοράς στον εξεταζόμενο τομέα και των αρχών που προβλέπουν τα άρθρα 87, 88 και 89 της συνθήκης.

(48) Λαμβανομένων υπόψη των προαναφερθέντων η Επιτροπή δεν μπορεί να δεχθεί τα επιχειρήματα που προβάλλει η Ισπανία.

Συμπέρασμα

(49) Όσον αφορά τις εξαιρέσεις που προβλέπονται από το άρθρο 87 παράγραφος 3 στοιχεία α) και γ) σχετικά με τις ενισχύσεις που έχουν ως στόχο να προωθήσουν την οικονομική ανάπτυξη ορισμένων περιοχών ή ορισμένων οικονομικών δραστηριοτήτων, η Επιτροπή καταλήγει στο συμπέρασμα με βάση την προηγηθείσα ανάλυση και με βάση τους ισχύοντες κοινοτικούς κανόνες ότι οι εν λόγω ενισχύσεις μπορούν να επηρεάσουν τους όρους των συναλλαγών κατά τρόπο που να αντίκειται προς το κοινό συμφέρον.

(50) Οι ενισχύσεις αυτές, οι οποίες χορηγούνται κατά παράβαση της κοινοτικής νομοθεσίας, δεν μπορούν να υπαχθούν στις εξαιρέσεις που προβλέπονται από το άρθρο 87 παράγραφος 3 της συνθήκης.

V. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ

(51) Η Επιτροπή διαπιστώνει ότι η Ισπανία χορήγησε τις εν λόγω ενισχύσεις κατά παράβαση του άρθρου 88 παράγραφος 3. Οι ενισχύσεις αυτές, οι οποίες δεν είχαν κοινοποιηθεί στην Επιτροπή, χορηγήθηκαν παράνομα, δηλαδή χωρίς να εξετάσει προηγουμένως η Επιτροπή κατά πόσο είναι συμβιβάσιμες με την κοινή αγορά.

(52) Επιπλέον, για τους λόγους που εκτίθενται παραπάνω, οι ενισχύσεις αυτές είναι ασυμβίβαστες προς την κοινή αγορά εξαιτίας του γεγονότος ότι εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του άρθρου 87 παράγραφος 1 και δεν μπορούν να υπαχθούν στις εξαιρέσεις που προβλέπονται από τις παραγράφους 2 και 3 του εν λόγω άρθρου.

(53) Στις περιπτώσεις που ορισμένες ενισχύσεις είναι ασυμβίβαστες προς την κοινή αγορά η Επιτροπή μπορεί να κάνει χρήση της δυνατότητας που της δίνει η απόφαση του Δικαστηρίου της 12ης Ιουλίου 1973 στην υπόθεση 70/72, Επιτροπή κατά Γερμανίας(16), η οποία επιβεβαιώθηκε από την απόφαση της 24ης Φεβρουαρίου 1987 στην υπόθεση 310/85, Deufil GmbH και Co. KG κατά Επιτροπής(17) και την απόφαση της 20ής Σεπτεμβρίου 1990 στην υπόθεση C-5/89, Επιτροπή κατά Γερμανίας(18), και να υποχρεώσει το κράτος μέλος να ανακτήσει από τους δικαιούχους όλες τις ενισχύσεις που χορηγήθηκαν κατά τρόπο παράνομο. Η ανάκτηση αυτή, η οποία προβλέπεται επίσης και από το άρθρο 14 παράγραφος 1 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 659/1999, είναι απαραίτητη για την επαναφορά της προηγούμενης κατάστασης με την κατάργηση όλων των οικονομικών πλεονεκτημάτων που κακώς απέκτησαν οι αποδέκτες αυτής της παράνομης ενίσχυσης.

(54) Θα πρέπει να επιστραφούν όλες οι χορηγηθείσες ενισχύσεις.

(55) Η επιστροφή αυτών των ενισχύσεων θα πρέπει να γίνει σύμφωνα με τις διαδικασίες που προβλέπει η ισπανική νομοθεσία. Μαζί με τα υπό ανάκτηση ποσά θα πρέπει να καταβληθούν και τόκοι από την ημέρα της χορήγησής τους μέχρι την ημέρα της ανάκτησής τους. Οι τόκοι αυτοί θα πρέπει να υπολογιστούν με βάση το επιτόκιο της αγοράς και κατά προτίμηση με βάση το επιτόκιο που χρησιμοποιείται για τον υπολογισμό του ισοδυνάμου επιχορήγησης στο πλαίσιο των ενισχύσεων περιφερειακού χαρακτήρα, σύμφωνα με τις διατάξεις των κατευθυντήριων γραμμών που αφορούν τις κρατικές ενισχύσεις περιφερειακού χαρακτήρα(19).

(56) Η παρούσα απόφαση δεν προδικάζει τα συμπεράσματα που ενδέχεται να βγάλει η Επιτροπή σχετικά με το σχέδιο χρηματοδότησης της κοινής γεωργικής πολιτικής από το Ευρωπαϊκό Γεωργικό Ταμείο Προσανατολισμού και Εγγυήσεων (ΕΓΤΠΕ),

ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΑΠΟΦΑΣΗ:

Άρθρο 1

Η κρατική ενίσχυση που χορήγησε η Ισπανία στους παραγωγούς αγελαδινού γάλακτος για την απόκτηση ποσοτήτων αναφοράς είναι ασυμβίβαστη προς την κοινή αγορά.

Άρθρο 2

1. Η Ισπανία υποχρεούται να λάβει όλα τα απαραίτητα μέτρα για την ανάκτηση της ενίσχυσης περί της οποίας γίνεται λόγος στο άρθρο 1 η οποία χορηγήθηκε παράνομα στους παραγωγούς.

2. Η ανάκτηση θα πρέπει να γίνει αμέσως και σύμφωνα με τις διαδικασίες του εθνικού δικαίου, υπό τον όρο ότι επιτρέπουν την άμεση και αποτελεσματική εκτίμηση της παρούσας απόφασης. Το ποσό των ενισχύσεων που πρέπει να ανακτηθεί περιλαμβάνει και τους τόκους από την ημερομηνία κατά την οποία χορηγήθηκαν στους παραγωγούς μέχρι την ημερομηνία της ανάκτησής τους. Οι τόκοι υπολογίζονται με βάση το επιτόκιο αναφοράς που χρησιμοποιείται για τον υπολογισμό του ισοδυνάμου επιχορήγησης στο πλαίσιο των ενισχύσεων περιφερειακού χαρακτήρα.

Άρθρο 3

Η Ισπανία υποχρεούται να ενημερώσει την Επιτροπή εντός δύο μηνών από την ημερομηνία της κοινοποίησης της παρούσας απόφασης σχετικά με τα μέτρα που θα έχει λάβει για να συμμορφωθεί προς αυτήν.

Άρθρο 4

Η παρούσα απόφαση απευθύνεται στο Βασίλειο της Ισπανίας.

Βρυξέλλες, 12 Μαρτίου 2002.

Για την Επιτροπή

Franz Fischler

Μέλος της Επιτροπής

(1) ΕΕ L 160 της 26.6.1999, σ. 48. Ο κανονισμός αυτός αντικαθιστά τον κανονισμό (ΕΟΚ) αριθ. 804/68 που ίσχυε τον καιρό που χορηγήθηκαν οι εν λόγω ενισχύσεις. Το άρθρο 23 του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 804/68 καθιστούσε εφαρμοστέα στον εν λόγω τομέα τα άρθρα 87 και 88 (πρώην 92 και 93) της συνθήκης.

(2) ΕΕ L 193 της 29.7.2000, σ. 10.

(3) ΕΕ C 87 της 17.3.2001.

(4) Βλέπε υποσημείωση 3.

(5) Εφημερίδα της Κυβερνήσεως αριθ. 2 της 2.1.1992, σ. 84.

(6) ΕΕ L 142 της 2.6.1997, σ. 1.

(7) ΕΕ L 405 της 31.12.1992, σ. 1.

(8) ΕΕ L 89 της 29.3.2001, σ. 18.

(9) ΕΕ C 28 της 1.2.2000, σ. 2· (διορθωμένη έκδοση στην ΕΕ C 232 της 12.8.2000, σ. 17).

(10) Πηγή: Eurostat (1998).

(11) ΕΕ L 83 της 27.3.1999, σ. 1.

(12) ΕΕ L 90 της 1.4.1984, σ. 13.

(13) Συλλογή 1979, σ. 2161.

(14) Συλλογή 1990, σ. I-3891.

(15) ΕΕ L 274 της 26.10.1996, σ. 26.

(16) Συλλογή 1973, σ. 813.

(17) Συλλογή 1987, σ. 901.

(18) Συλλογή 1990, σ. I-3437.

(19) ΕΕ C 74 της 10.3.1998, σ. 9.