ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ της 12ης Δεκεμβρίου 1984 σχετικά με διαδικασία εφαρμογής του άρθρου 85 της συνθήκης ΕΟΚ (IV/30.666 - Mecaniver-PPG) (Τα κείμενα στην αγγλική και γαλλική γλώσσα είναι τα μόνα αυθεντικά)

Η ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ,

Έχοντας υπόψη:

τη συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής Κοινότητας,

τον κανονισμό αριθ. 17 του Συμβουλίου της 6ης Φεβρουαρίου 1962, πρώτος κανονισμός εφαρμογής των άρθρων 85 και 86 της συνθήκης (1), όπως τροποποιήθηκε τελευταία από την πράξη προσχώρησης της Ελλάδας, και ιδίως το άρθρο 2,

την αίτηση αρνητικής πιστοποίησης που υπέβαλαν στις 29 Ιανουαρίου 1982 οι εταιρείες BSN-Gervais Danone SA, Παρίσι (Γαλλία), Mecaniver SA Βρυξέλλες (Βέλγιο και PPG Industries Inc., Pittsburgh, Pennsylvania (ΗΠΑ), κατ' εφαρμογή του άρθρου 2 του κανονισμού αριθ. 17, η οποία αφορά σύμβαση της 17ης Δεκεμβρίου 1981 που έχει ως αντικείμενο την πώληση από τη Mecaniver SA στην PPG Industries Inc. του 67 % περίπου του κεφαλαίου της Boussois SA και του συνόλου των μετοχών της Mecaniver στις επιχειρήσεις Glasexco SA, Βρυξέλλες (Βέλγιο), Vetrocom SpA, Μιλάνο (Ιταλία), Cristal AG, Mollis (Ελβετία), Glasexco UK Ltd, Λονδίνο (Ηνωμένο Βασίλειο), Glasexco Norge A/S, Oslo (Νορβηγία), Glasunit A/S και Glaskontoret A/S, Hellerup (Δανία),

τη δημοσίευση του ουσιώδους περιεχομένου της αίτησης (2), σύμφωνα με το άρθρο 19 παράγραφος 3 του κανονισμού αριθ. 17,

Μετά από διαβουλεύσεις με τη Συμβουλευτική Επιτροπή Συμπράξεων και Δεσποζουσών Θέσεων,

Εκτιμώντας ότι:

I. ΤΑ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΑ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΑ (1) Η PPG Industries Inc. (PPG) είναι η μεγαλύτερη εταιρεία παραγωγής υάλου των ΗΠΑ, όπου ελέγχει το 32 % περίπου της εθνικής παραγωγής (με δεύτερη τη LOF με ποσοστό 24 % της εθνικής παραγωγής). Η PPG έχει θυγατρική εταιρεία στην Ευρώπη, τη Vernante Pennitalia SpA, με έδρα το Cuneo, στην Ιταλία, την οποία ελέγχει κατά 80 % και η παραγωγική ικανότητα της οποίας αντιπροσωπεύει το 4 % περίπου της παραγωγικής ικανότητας στην ΕΟΚ.

(2) Η BSN-Gervais Danone, Παρίσι, Γαλλία (BSN) είναι εταιρεία που προέκυψε από τη συγχώνευση της εταιρείας BSN Industries, που υπήρξε για μεγάλο χρονικό διάστημα μια από τις σημαντικότερες επιχειρήσεις στον κόσμο στην παραγωγή υάλου, με την επιχείρηση Gervais-Danone, η παραγωγή της οποίας προορίζεται για την αγορά προϊόντων διατροφής.

(3) Η Mecaniver SA, Βρυξέλλες, Βέλγιο (Mecaniver), αποτελεί βελγική εταιρεία holding, η οποία ελέγχεται σε ποσοστό πάνω από 78 % από την BSN. Η εταιρεία αυτή, στα πλαίσια της βιομηχανικής στρατηγικής της BSN, ανέλαβε να εγκαταλείψει τον παραδοσιακό τομέα δράσης της, την επίπεδη ύαλο, για να στραφεί προς την παραγωγή γεωργικών προϊόντων διατροφής. Στις 2 Ιουνίου 1980, η Mecaniver πώλησε στη βρετανική εταιρεία Pilkington Brothers Ltd το σύνολο των άμεσων και έμμεσων μετοχών της στην εταιρεία Flachglas AG, που παράγει επίπεδη ύαλο και είναι εγκατεστημένη στην Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας.

(4) Κατά το τέλος του 1981, τη στιγμή της σύναψης της σύμβασης που αποτελεί αντικείμενο της παρούσας απόφασης, η Mecaniver έλεγχε στην Ευρώπη, εκτός από την Boussois, τις παρακάτω επτά εταιρείες διανομής (export sales companies): Glasexco SA στο Βέλγιο, Vetrocom SpA στην Ιταλία, Cristal AG στην Ελβετία, Glasexco UK Ltd στο Ηνωμένο Βασίλειο, Glasexco Norge A/S στη Νορβηγία, Glasunit A/S και Glaskontoret A/S στη Δανία. Ακόμα κατείχε συμμετοχή 20 % στο κεφάλαιο της Glaverbel SA, εταιρείας παραγωγής επίπεδης υάλου στο Βέλγιο, καθώς και στο κεφάλαιο της Machinale Glasfabriek De Maas BV, εταιρείας παραγωγής επίπεδης υάλου στις Κάτω Χώρες, ενώ το υπόλοιπο 80 % του κεφαλαίου το είχε πωλήσει στην ιαπωνική εταιρεία Asahi Glass Co., τον Ιούνιο του 1981, αλλά αργότερα διέθεσε τις εναπομένουσες μετοχές της σ' αυτές τις εταιρείες, ώστε να επιτρέψει στην Asahi να ασκεί πλήρη έλεγχο. Τον Σεπτέμβριο του 1982, η Asahi (μέσω της Glaverbel) αγόρασε επίσης την πλειοψηφία των μετοχών που κατείχε μέχρι τότε η Mecaniver στην ισπανική επιχείρηση παραγωγής επίπεδης υάλου Compana Espangola Para la Fabrication Mecanica del Vidrio (Celo). Εντούτοις, η Mecaniver συνεχίζει να κατέχει το 20 % της ισπανικής επιχείρησης παραγωγής υάλου Vidrerias de Llodio Sa (Llodio). Την πλειοψηφία των μετοχών και τον έλεγχο της Llodio έχει η Guardian Industries Corp. (αμερικανική εταιρεία παραγωγής επίπεδης υάλου παρούσα στην ΕΟΚ-Luxguard). Η Guardian έχει επίσης προνόμιο για την αγορά του απομένοντος μετοχικού κεφαλαίου της Mecaniver στη Llodio.

(5) Η Boussois SA, Levallois-Perret, Γαλλία (Boussois) η οποία, τη στιγμή της σύναψης της σύμβασης, ήταν θυγατρική σε ποσοστό 99,9 % της Mecaniver και επομένως αποτελούσε μέλος του ομίλου BSN, κατέχει τρία εργοστάσια παραγωγής επίπεδης υάλου που είναι εγκατεστημένα στο Boussois, στο Aniche και στο Wingle, στο βόρειο τμήμα της Γαλλίας και αντιπροσωπεύουν το 7 % περίπου της παραγωγικής ικανότητας μέσα στην ΕΟΚ. Η Boussois διαχειρίζεται επίσης και άλλα σημαντικά βιομηχανικά συμφέροντα στον τομέα παραγωγής υάλου.

(6) Δυνάμει σύμβασης που συνάφθηκε στις 17 Δεκεμβρίου 1981, με την ονομασία "share purchase agreement" (σύμβαση αγοράς μετοχών), η BSN και η Mecaniver συμφώνησαν την πώληση στην PPG 1 334 988 μετόχων της Boussois, δηλαδή του 67 % περίπου του κεφαλαίου της εταιρείας αυτής, καθώς και το σύνολο των συμμετοχών της Mecaniver στο κεφάλαιο επτά επιχειρήσεων που καλούνται "export sales companies", και απαριθμούνται στο σημείο 4. Εξάλλου, μια ρήτρα της σύμβασης προβλέπει τη δυνατότητα για την PPG να συμμετάσχει σε αύξηση του κεφαλαίου, με αποτέλεσμα η συμμετοχή της στο κεφάλαιο της Boussois να φθάσει στο 81 %. Η σύμβαση προέβλεπε, επίσης, ότι η ημερομηνία εκτέλεσης της σύμβασης πώλησης των μετοχών, ή "closing date", θα εξαρτιόταν από ορισμένες προϋποθέσεις διαδικαστικής και διοικητικής φύσεως, που είχαν πληρωθεί στο μεταξύ, με αποτέλεσμα να αρχίσει να εφαρμόζεται κανονικά η σύμβαση στις 23 Απριλίου 1982.

(7) Η Mecaniver ανέλαβε την υποχρέωση να πωλήσει στην PPG την υπόλοιπη συμμετοχή της, ύψους 19 %, στο κεφάλαιο της Boussois, εφόσον το ζητούσε ρητά η PPG και μέσα σε χρονικό διάστημα δυόμισι ετών από την "closing date". Αν η PPG δεν έκανε χρήση της δυνατότητας αυτής, η Mecaniver θα είχε το δικαίωμα να υποχρεώσει την PPG, μέσα στους έξι επόμενους μήνες, να αγοράσει τις υπόλοιπες μετοχές της στο κεφάλαιο της Boussois.

(8) Η σύμβαση της 17ης Δεκεμβρίου 1981 περιέχει, εξάλλου, τις ακόλουθες διατάξεις:

α) Η BSN και η Mecaniver δεν θα αναλάβουν στην Ευρώπη χωρίς την έγκριση της PPG και για περίοδο τριών ετών από την "closing date" (δηλαδή μέχρι τις 22 Απριλίου 1985) καμία δραστηριότητα που θα ερχόταν σε ανταγωνισμό με τις δραστηριότητες των εταιρειών που πωλήθηκαν και των θυγατρικών τους, συμπεριλαμβανομένης και της δραστηριότητας συμμετοχής στο συμβούλιο άλλων επιχειρήσεων και την αγορά άλλων μετοχών εκτός από εκείνες που κατείχαν στις Glaverbel, De Maas και Llodio.

β) Μετά από αίτηση της PPG, δύο από τα στελέχη της BSN θα εξακολουθήσουν να συμμετέχουν στο διοικητικό συμβούλιο της Boussois.

γ) Η BSN διατηρεί το δικαίωμα χορήγησης, υπέρ της Boussois, μακροπρόθεσμου δανείου και ορισμένων εγγυήσεων, που της είχαν χορηγηθεί προηγουμένως.

(9) Οι συμφωνίες αφορούν κυρίως την αγορά επίπεδης υάλου γενικά.

Η επίπεδη ύαλος μπορεί να διακριθεί σε τρεις κατηγορίες, ανάλογα με τις μεθόδους κατασκευής που χρησιμοποιούνται:

- την ελκυστή ύαλο, που έχει τη μορφή άχρωμου και διαφανούς φύλλου και κανονικά χρησιμοποιείται για την παραγωγή υαλοπινάκων,

- τη χυτή ύαλο που αποτελεί φύλλο με άνιση επιφάνεια, μη διαφανές αλλά υποδιαυγές, που λαμβάνεται κατόπιν ελάσεως,

- την επικεκαλυμμένη ύαλο (verre flotte), που αποτελεί είδος υάλου που κατασκευάζεται σύμφωνα με μια μέθοδο που επεξεργάσθηκε η εταιρεία Pilkington και την εκμεταλλεύεται από τις αρχές της δεκαετίας του 60. Χάρις στα χαρακτηριστικά της, την ποιότητά της και τις δαπάνες παραγωγής της που είναι σχετικά μειωμένες, υποσκέλισε γρήγορα τους περισσότερους άλλους τύπους επίπεδης υάλου, οι οποίοι στο εξής διατηρούν μόνο ορισμένες πολύ εξειδικευμένες αγορές.

Στην Ευρώπη η επίπεδη ύαλος χρησιμοποιείται μέχρι 57 % στη βιομηχανία κατασκευών, 22 % στην κατασκευή αυτοκινήτων και 21 % σε διάφορους άλλους τομείς.

(10) Η κατανομή της ικανότητας παραγωγής επίπεδης υάλου στην ΕΟΚ παρουσιάζεται ως εξής:

""" ID="1">40 %> ID="2">40 %"> ID="1">32 %> ID="2">32 %"> ID="1">-> ID="2">9 %"> ID="1">16 %> ID="2">-"> ID="1">4 %> ID="2">11 %"> ID="1">5 %> ID="2">5 %"> ID="1">3 %> ID="2">3 %">

(11) Μετά από τη δημοσίευση που έγινε σύμφωνα με το άρθρο 19 παράγραφος 3 του κανονισμού αριθ. 17, δεν ανακοινώθηκε στην Επιτροπή καμία παρατήρηση από τρίτους.

II. ΝΟΜΙΚΗ ΕΚΤΙΜΗΣΗ Α. Άρθρο 85 παράγραφος 1 (12) Η συμφωνία αγοράς μετοχικού κεφαλαίου και οι συναφείς συμφωνίες της 17ης Δεκεμβρίου 1981 μεταξύ των εταιρειών του ομίλου BSN-Mecaniver και της PPG συνιστούν συμφωνίες μεταξύ επιχειρήσεων.

(13) Η πώληση, που συνιστά απλή μεταβίβαση ενεργητικού (επιχείρησης), δεν συνεπάγεται αφ' εαυτής, και ελλείψει αντιθέτων ενδείξεων, περιορισμούς του ανταγωνισμού και άρα μια τέτοια πράξη δεν εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής του άρθρου 85 παράγραφος 1.

(14) Το συμπέρασμα αυτό, ότι δηλαδή η εν λόγω πώληση δεν συνεπάγεται περιορισμούς του ανταγωνισμού, δεν επηρεάζεται από το γεγονός ότι η BSN συνεχίζει να έχει αντιπροσώπους της στο συμβούλιο διευθυντών της Boussois, και συνεχίζει να διατηρεί μερίδιο μειοψηφίας τόσο στην Boussois όσο και στη Llodio. Το μερίδιο συμμετοχής της Mecaniver στην Boussois δεν μπορεί κατά κανένα τρόπο να επηρεάσει τη συμπεριφορά της τελευταίας σε θέματα ανταγωνισμού, επειδή με τη συμφωνία έχει μεταβιβαστεί, τόσο από πρακτική όσο και από νομική άποψη, ο πλήρης έλεγχος των υποθέσεων της Boussois στην PPG, ιδιαίτερα όσον αφορά τις επενδύσεις και την εμπορική πολιτική. Επιπλέον, η συμμετοχή της BSN στην Boussois φαίνεται να αποτελεί απλώς ένα μεταβατικό στάδιο προς την πλήρη αποχώρησή της. Το ίδιο το γεγονός ότι η BSN διατηρεί προσωρινά τη μειοψηφία του μετοχικού κεφαλαίου της Llodio, και μάλιστα σε πολύ μικρό ποσοστό, δεν της επιτρέπει να ασκεί στην περίπτωση αυτή πραγματικό έλεγχο, ο οποίος συνεχίζει να ανήκει στην Guardian Industry Corp. Εξάλλου, καθώς έχει ήδη από στρατηγική άποψη λάβει την απόφαση να αποσυρθεί από τον τομέα αυτό, η BSN δεν φαίνεται πιθανό να αγοράσει νέες μετοχές άλλων παραγωγών. Είναι, κατά συνέπεια, απίθανο να χρησιμοποιήσει η BSN τα οποιαδήποτε μερίδιά της σε τρίτες εταιρείες ώστε να συντονίσει την ανταγωνιστική συμπεριφορά τους με αυτήν της Boussois και της Llodio.

Πράγματι, το 1980, ο όμιλος BSN-Mecaniver αποφάσισε να αποσυρθεί από την ευρωπαϊκή αγορά επίπεδης υάλου. Πώλησε πρώτα τη γερμανική θυγατρική του Flachglas AG στη βρετανική εταιρεία Pilkington Brothers Ltd, που ήδη παρήγαγε επικαλυμμένη ύαλο (verre flotte), και συνέχισε πωλώντας στην αρχή την πλειοψηφία και ύστερα το υπόλοιπο των μετοχών της στις θυγατρικές της, Βελγίου, Ολλανδίας και Ισπανίας, Glaverbel SA, De Maas BV και Celo, αντίστοιχα, στην ιαπωνική εταιρεία Asahi Glass Ltd, η οποία από το γεγονός αυτό έγινε νέος ανταγωνιστής στην ευρωπαϊκή αγορά. Η αποχώρηση της BSN-Mecaniver σχεδόν ολοκληρώθηκε με την πώληση της πλειοψηφίας των μετοχών της που κατείχε στην Boussois στον αμερικανικό όμιλο PPG με δυνατότητα αγοράς των υπολοίπων μετοχών της.

(15) Η υποχρέωση που ανέλαβε η BSN-Mecaniver να μην ανταγωνίζεται την PPG, για ορισμένη περίοδο μετά τις πωλήσεις της Boussois (βλέπε σημείο 8), πρέπει να θεωρηθεί ότι αποτελεί νόμιμο μέσο για να διασφαλιστεί το ότι ο πωλητής θα τηρήσει την υποχρέωσή του να μεταβιβάσει το σύνολο της εμπορικής αξίας της επιχείρησης, καθώς η πώληση επιχείρησης συνεπάγεται τη μεταβίβαση όχι μόνο των ακινήτων αλλά επίσης των δικαιωμάτων στις εμπορικές γνώσεις και την πελατεία.

Κατά συνέπεια, ακόμη και αν η BSN ουσιαστικά αποχώρησε εντελώς από την αγορά επίπεδης υάλου και δεν πρόκειται, σε προβλέψιμο χρόνο, να επανακάμψει στην αγορά αυτή σαν ένας πραγματικός ανταγωνιστής, η περίοδος μη ανταγωνισμού απλώς εξασφαλίζει από νομική άποψη τον αγοραστή, πράγμα που μπορεί νόμιμα να ζητήσει ο οποιοσδήποτε αγοραστής, ότι η αξία της αγοράς του δεν πρόκειται να μειωθεί λόγω του ανταγωνισμού που ασκεί ο πωλητής.

Αν και κάθε περίπτωση πρέπει να κρίνεται βάσει του ιδιαίτερου πλαισίου της, η περίοδος προστασίας που παρέχεται με τη ρήτρα περί μη ανταγωνισμού και το γεωγραφικό πεδίο εφαρμογής της δεν μπορούν να θεωρηθούν υπερβολικά, αν ληφθούν υπόψη τα κριτήρια που έχει θεσπίσει η Επιτροπή με τις αποφάσεις της 76/743/ΕΟΚ) (Reuter/BASF (3), 83/670/ΕΟΚ (Nutricia (4) και 84/387/ΕΟΚ (5). Λαμβανομένων υπόψη, αφενός, ότι μεταβιβάσθηκαν τόσο η τεχνολογία όσο και τα δικαιώματα τα συναφή με την πελατεία και, αφετέρου, ότι η PPG διαθέτει ήδη μια πραγματική γνώση του βιομηχανικού κλάδου (και δεδομένου ότι η αφομοίωση μιας τέτοιας τεχνολογίας δεν είναι εξαιρετικά δυσχερής), ρήτρα που προβλέπει τριετή περίοδο μη ανταγωνισμού δεν μπορεί να επισύρει την εφαρμογή του άρθρου 85 παράγραφος 1. Παρόμοια, το γεωγραφικό πεδίο εφαρμογής μιας ρήτρας μη ανταγωνισμού, που καλύπτει το σύνολο της ευρωπαϊκής αγοράς, δεν συνεπάγεται την εφαρμογή του άρθρου 85 παράγραφος 1 στη συγκεκριμένη περίπτωση γιατί προηγουμένως, πριν ο όμιλος BSN-Mecaniver αρχίσει τη συνολική του αποχώρηση από την αγορά, αποτελούσε ενεργό ανταγωνιστή στο σύνολο της ευρωπαϊκής αγοράς.

(16) Με βάση τα στοιχεία των οποίων έλαβε γνώση η Επιτροπή, δεν υπάρχει λόγος να παρέμβει όσον αφορά τις εν λόγω συμφωνίες, δυνάμει των διατάξεων του άρθρου 85 παράγραφος 1 της συνθήκης.

Β. Άρθρο 86 (17) Ο αμερικανικός όμιλος PPG κατείχε, μέσω της ιταλικής θυγατρικής του Vernante Pennitalia, μέρος της αγοράς με ποσοστό 4 % μέσα στην ΕΟΚ. Με τη συμμετοχή του στην Boussois καταλαμβάνει τώρα ένα τμήμα ίσο με 11 % περίπου. Επομένως, δεν υπάρχει ενίσχυση προϋπάρχουσας δεσπόζουσας θέσης, πράγμα που θα μπορούσε να θεωρηθεί ως κατάχρηση κατά την έννοια του άρθρου 86 της συνθήκης (6). Εξάλλου, η BSN που δεν κατείχε πια περισσότερο από 7 % της αγοράς εξαφανίζεται τελείως. Όσον αφορά την PPG, παραμένει ανταγωνιστική όχι μόνο όσον αφορά την Asahi αλλά και άλλους κατασκευαστές επίπεδης υάλου και μάλιστα τη Saint-Gobain και την Pilkington που κατέχουν τμήματα της αγοράς κατά πολύ μεγαλύτερα.

(18) Λαμβάνοντας υπόψη τα προηγούμενα, δεν υπάρχει λόγος να παρέμβει η Επιτροπή όσον αφορά τις εν λόγω συμφωνίες, δυνάμει του άρθρου 86 της συνθήκης.

(19) Υπό τους όρους αυτούς, είναι δυνατό να χορηγηθεί η αρνητική πιστοποίηση που ζητήθηκε,

ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΑΠΟΦΑΣΗ:

Άρθρο 1

Η Επιτροπή κρίνει ότι δεν υπάρχει λόγος, με βάση τα στοιχεία που έχει στη διάθεσή της, να παρέμβει, δυνάμει των διατάξεων του άρθρου 85 παράγραφος 1 και του άρθρου 86 της συνθήκης ΕΟΚ, όσον αφορά τη σύμβαση που έχει συναφθεί στις 17 Δεκεμβρίου 1981 μεταξύ της BSN-Gervais Danone και της Mecaniver SA, αφενός, και της PPG Industries Inc. αφετέρου, η οποία αφορά την πώληση της πλειοψηφίας των μετοχών της Boussois SA και την πώληση του συνόλου των μετοχών που κατείχε η Mecaniver στις εταιρείες διανομής Glasunit A/S και Glaskontoret A/S στη Δανία, Glasexco SA στο Βέλγιο, Vetrocom SpA στην Ιταλία, Cristal AG στην Ελβετία, Glasexco Norge A/S στη Νορβηγία και Glasexco UK Ltd στο Ηνωμένο Βασίλειο.

Άρθρο 2

Η παρούσα απόφαση απευθύνεται στις ακόλουθες επιχειρήσεις:

- PPG Industries Inc.,

One Gateway Center,

Pittsburgh, Pennsylvania 15222, USA,

- BSN-Gervais Danone SA,

7 rue de Teheran,

F-75008 Paris, France,

- Mecaniver SA,

Chaussee de la Hulpe 166,

B-1170 Bruxelles, Belgique.

Βρυξέλλες, 12 Δεκεμβρίου 1984.

Για την Επιτροπή

Frans ANDRIESSEN

Μέλος της Επιτροπής

(1) ΕΕ αριθ. 13 της 21. 2. 1962, σ. 204/62.

(2) ΕΕ αριθ. C 289 της 25. 10. 1983, σ. 2.

(3) ΕΕ αριθ. L 254 της 17. 9. 1976, σ. 40.

(4) ΕΕ αριθ. L 376 της 31. 12. 1983, σ. 22.

(5) ΕΕ αριθ. L 212 της 8. 8. 1984, σ. 1.

(6) Βλέπε ΔΕΚ, Continental/Επιτροπή, υπόθεση 6/72, Συλλογή 1973, σ. 215.