ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ (ΕΚ) αριθ. 2223/96 ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ της 25ης Ιουνίου 1996 περί του ευρωπαϊκού συστήματος εθνικών και περιφερειακών λογαριασμών της Κοινότητας

ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,

Έχοντας υπόψη:

τη συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, και ιδίως το άρθρο 213,

το σχέδιο κανονισμού που υποβλήθηκε από την Επιτροπή,

τη γνώμη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου (1),

τη γνώμη του Ευρωπαϊκού Νομισματικού Ιδρύματος (2),

τη γνώμη της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής (3),

Εκτιμώντας:

(1) ότι η εφαρμογή και παρακολούθηση της Οικονομικής και Νομισματικής Ένωσης απαιτούν συγκρίσιμες, ενημερωμένες και αξιόπιστες πληροφορίες για τη δομή και την εξέλιξη της οικονομικής καταστάσεως κάθε χώρας ή/και περιφερείας 7

(2) ότι η Επιτροπή οφείλει να συμβάλει στη διαχείριση της Οικονομικής και Νομισματικής Ένωσης, και συγκεκριμένα, να υποβάλει έκθεση στο Συμβούλιο για την επιτελούμενη στα κράτη μέλη πρόοδο όσον αφορά την εκπλήρωση των υποχρεώσεών τους για την πραγματοποίηση της Οικονομικής και Νομισματικής Ένωσης 7

(3) ότι οι οικονομικοί λογαριασμοί αποτελούν ουσιαστικό μέσο αναλύσεως της οικονομικής καταστάσεως μιας χώρας ή/και περιφέρειας, εφόσον καταρτίζονται με βάση ενιαίες και σαφείς αρχές 7

(4) ότι η Επιτροπή πρέπει να χρησιμοποιεί μεγέθη των εθνικών λογαριασμών για τους διοικητικούς, και ιδίως τους δημοσιονομικούς, κοινοτικούς λογαριασμούς 7

(5) ότι το 1970 δημοσιεύθηκε διοικητικό έγγραφο υπό τον τίτλο «Ευρωπαϊκό σύστημα ολοκληρωμένων οικονομικών λογαριασμών» (ΕΣΟΛ), το οποίο κάλυπτε το ρυθμιζόμενο από τον παρόντα κανονισμό τομέα και είχε εκπονηθεί με αποκλειστική φροντίδα και ευθύνη της Στατιστικής Υπηρεσίας των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 7 ότι το έγγραφο αυτό ήταν απόρροια πολλών ετών εργασίας της Στατιστικής Υπηρεσίας των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, συνεργαζόμενης με τις στατιστικές υπηρεσίες των κρατών μελών, για την εκπόνηση συστήματος τηρήσεως των εθνικών λογαριασμών ανταποκρινόμενου στις ανάγκες της οικονομικής και κοινωνικής πολιτικής της Κοινότητας, αποτελούσε δε την κοινοτική εκδοχή του συστήματος εθνικών λογαριασμών των Ηνωμένων Εθνών, το οποίο και εχρησιμοποιείτο μέχρι τότε στην Κοινότητα 7

(6) ότι, προς ενημέρωση των στοιχείων του πρώτου εκείνου κειμένου, δημοσιεύθηκε το 1979 μια δεύτερη έκδοση του εγγράφου (αποκαλούμενη εφεξής «ΕΣΟΛ, δεύτερη έκδοση») (4) 7

(7) ότι η επιτροπή στατιστικών των Ηνωμένων Εθνών ενέκρινε το Φεβρουάριο του 1993 το νέο σύστημα εθνικών λογαριασμών (ΣΕΛ), ώστε να εξασφαλιστεί σε όλες τις χώρες μέλη των Ηνωμένων Εθνών η συγκρισιμότητα των αποτελεσμάτων σε διεθνές επίπεδο 7

(8) ότι στον τομέα των περιβαλλοντικών λογαριασμών πρέπει να ληφθεί υπόψη η ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο της 21ης Δεκεμβρίου 1994 με τίτλο «Κατευθύνσεις για την Ευρωπαϊκή Ένωση σχετικά με τους περιβαλλοντικούς δείκτες και τους πράσινους εθνικούς λογαριασμούς» 7

(9) ότι η Κοινότητα συνεργάζεται, κατά τρόπο αμοιβαίως επωφελή, με τρίτες χώρες, ιδιαίτερα με εκείνες του Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου (ΕΟΧ) 7

(10) ότι, για τις ανάγκες της Οικονομικής και Νομισματικής Ένωσης, πρέπει να καθιερωθεί ένα ευρωπαϊκό σύστημα λογαριασμών, το οποίο θα χρησιμοποιείται για τους εθνικούς και περιφερειακούς λογαριασμούς που προβλέπουν οι κοινοτικές πράξεις 7

(11) ότι τα αποτελέσματα των λογαριασμών και πινάκων όλων των κρατών μελών που θα καταρτίζονται βάσει του εισαγομένου με τον παρόντα κανονισμό συστήματος πρέπει να τίθενται στη διάθεση των χρηστών από την Επιτροπή σε συγκεκριμένες ημερομηνίες, ιδιαίτερα όσον αφορά την παρακολούθηση της οικονομικής σύγκλισης και προκειμένου να εξασφαλισθεί ο στενότερος συντονισμός των οικονομικών πολιτικών των κρατών μελών 7

(12) ότι το εισαγόμενο με τον παρόντα κανονισμό σύστημα προορίζεται να υποκαταστήσει βαθμιαίως όλα τα άλλα συστήματα και να χρησιμεύσει ως πλαίσιο αναφοράς για τα κοινά πρότυπα, ορισμούς, ταξινομήσεις και λογιστικούς κανόνες, σύμφωνα με το οποίο τα κράτη μέλη θα καταρτίζουν τους λογαριασμούς τους για τις ανάγκες της Κοινότητας, επιτρέποντας έτσι τη λήψη συγκρίσιμων αποτελεσμάτων μεταξύ κρατών μελών 7

(13) ότι οι πολίτες θα πρέπει να έχουν πρόσβαση στα στατιστικά αυτά στοιχεία βάσει της αρχής της διαφάνειας 7

(14) ότι το εισαγόμενο με τον παρόντα κανονισμό σύστημα, το οποίο αποτελεί εκδοχή του ΣΕΛ του ΟΗΕ προσαρμοσμένη στις διαρθρώσεις των οικονομιών των κρατών μελών, πρέπει να σέβεται την «αρχιτεκτονική» του ΣΕΛ, ώστε να καταστεί δυνατή η λήψη πληροφοριών συγκρίσιμων με εκείνες που συλλέγουν οι κυριότεροι διεθνείς εταίροι 7

(15) ότι οι ημερομηνίες καταρτίσεως θα πρέπει να ποικίλλουν ανά μείζονες κατηγορίες λογαριασμών και πινάκων και ότι μόνο οι πληροφορίες με ουσιαστική σημασία για τις ανάγκες της Κοινότητας θα πρέπει να αποτελούν αντικείμενο στατιστικών επεξεργασιών και κοινοποιήσεων στην Επιτροπή σε συγκεκριμένες ημερομηνίες 7

(16) ότι λαμβανομένων, ωστόσο, υπόψη του όγκου και της σπουδαιότητας των εν λόγω λογαριασμών, του λεπτομερούς χαρακτήρος και του καλυπτομένου γεωγραφικού χώρου, καθώς και της καταστάσεως σε θέματα στατιστικής που επικρατεί στα κράτη μέλη, παρέχονται, κατ' εξαίρεση και προσωρινά, ορισμένες συμπληρωματικές προθεσμίες διαβίβασης στοιχείων σε κράτη μέλη τα οποία αντικειμενικώς αδυνατούν να τηρήσουν τις προθεσμίες που τάσσει ο κανονισμός 7

(17) ότι αργότερα πρέπει να αποφασισθεί η κατανομή των εμμέσως μετρουμένων υπηρεσιών χρηματοπιστωτικής διαμεσολάβησης (IMFIS) 7

(18) ότι, σύμφωνα με την αρχή της επικουρικότητας, η δημιουργία κοινών στατιστικών προτύπων που θα επιτρέπουν τη λήψη συγκρίσιμων πληροφοριών μπορεί να αναληφθεί αποτελεσματικά μόνο σε κοινοτικό επίπεδο και ότι η εφαρμογή τους σε κάθε κράτος μέλος θα ανατεθεί στους αρμόδιους για την κατάρτιση των επίσημων στατιστικών οργανισμούς και ιδρύματα 7

(19) ότι πρέπει να καθορισθεί διαδικασία προσαρμογής και ενημέρωσης των διατάξεων του παρόντος κανονισμού σε συνεργασία με την κοινοτική επιτροπή στατιστικού προγράμματος (ΕΣΠ), η οποία συνεστήθη βάσει της αποφάσεως 89/382/ΕΟΚ, Ευρατόμ του Συμβουλίου (5) 7 ότι πρέπει η διαδικασία αυτή να περιορίζεται σε τροποποιήσεις που δεν αυξάνουν τους ίδιους πόρους 7

(20) ότι η επιτροπή στατιστικού προγράμματος και η επιτροπή στατιστικών για θέματα νομισματικά, χρηματοπιστωτικά και ισοζυγίου πληρωμών (ΕΣΝΧΙ), η οποία συνεστήθη βάσει της αποφάσεως 91/115/ΕΟΚ (6), ετάχθησαν υπέρ του προκειμένου κανονισμού 7

(21) ότι η οδηγία 89/130/ΕΟΚ, Ευρατόμ του Συμβουλίου, της 13ης Φεβρουαρίου 1989, σχετικά με την εναρμόνιση του προσδιορισμού του ακαθάριστου εθνικού προϊόντος σε τιμές της αγοράς (7) (ΑΕΠτα), ορίζει ότι η συγκρισιμότητα του ΑΕΠ εξασφαλίζεται με την τήρηση των ορισμών και των κανόνων λογιστικής του ευρωπαϊκού συστήματος ολοκληρωμένων οικονομικών λογαριασμών, και ότι ο κανονισμός (ΕΟΚ, Ευρατόμ) αριθ. 1553/89 του Συμβουλίου, της 29ης Μαΐου 1989, για το ομοιόμορφο οριστικό καθεστώς είσπραξης των ιδίων πόρων που προέρχονται από το φόρο επί της προστιθέμενης αξίας (8) προβλέπει ότι, για τον υπολογισμό του σταθμισμένου μέσου όρου του ΦΠΑ, η κατανομή των φορολογητέων συναλλαγών ορίζεται μέσω των εθνικών λογαριασμών που καταρτίζονται σύμφωνα με το ευρωπαϊκό σύστημα ολοκληρωμένων οικονομικών λογαριασμών, και ότι για τις πράξεις αυτές, καθώς και στα πλαίσια του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 3605/94 του Συμβουλίου, της 22ης Νοεμβρίου 1993, για την εφαρμογή του πρωτοκόλλου σχετικά με τη διαδικασία του υπερβολικού ελλείματος (9), και των αποφάσεων 94/728/ΕΚ, Ευρατόμ του Συμβουλίου, της 31ης Οκτωβρίου 1994, για το σύστημα των ιδίων πόρων των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων (10), και 94/729/ΕΚ του Συμβουλίου, της 31ης Οκτωβρίου 1994, σχετικά με τη δημοσιονομική πειθαρχία (11), πρέπει να προβλεφθεί μεταβατική περίοδος εφαρμογής του συστήματος που εισάγεται με τον παρόντα κανονισμό,

ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΟΝ ΠΑΡΟΝΤΑ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟ:

Άρθρο 1

Στόχοι

1. Ο παρών κανονισμός αποσκοπεί στην εισαγωγή ευρωπαϊκού συστήματος λογαριασμών 1995, εφεξής αποκαλούμενου «ΕΣΟΛ 1995», διά της καθιερώσεως:

α) μεθοδολογίας σχετικά με τα κοινά πρότυπα, ορισμούς, ονοματολογίες και λογιστικούς κανόνες, η οποία θα επιτρέψει την κατάρτιση συγκρίσιμων λογαριασμών και πινάκων για τις ανάγκες της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, καθώς και τη λήψη αποτελεσμάτων σύμφωνα με τα διαλαμβανόμενα στο άρθρο 3 7

β) προγράμματος διαβίβασης, για τις ανάγκες της Κοινότητας και σε συγκεκριμένες ημερομηνίες, των λογαριασμών και πινάκων που καταρτίζονται σύμφωνα με το ΕΣΟΛ 1995.

2. Ο παρών κανονισμός εφαρμόζεται, ως εκ των άρθρων 7 και 8, σε όλες τις κοινοτικές πράξεις όπου γίνεται μνεία του ΕΣΟΛ ή των ορισμών του.

3. Ο παρών κανονισμός δεν υποχρεώνει κανένα κράτος μέλος να καταρτίζει για ίδιες ανάγκες λογαριασμούς συμφώνους με το ΕΣΟΛ 1995.

Άρθρο 2

Μεθοδολογία

1. Η μεθοδολογία του ΕΣΟΛ 1995, περί της οποίας γίνεται λόγος στο άρθρο 1 παράγραφος 1 στοιχείο α), περιγράφεται στο παράρτημα Α.

2. Τυχόν τροποποιήσεις της μεθοδολογίας του ΕΣΟΛ 1995, που έχουν στόχο την αποσαφήνιση και βελτίωση του περιεχομένου της, εγκρίνονται με απόφαση της Επιτροπής με τη διαδικασία του άρθρου 4 εφόσον δεν αλλάζουν τις βασικές έννοιες ούτε απαιτούν συμπληρωματικούς πόρους για την εφαρμογή τους, και εφόσον η εφαρμογή τους δεν συνεπάγεται αύξηση των ίδιων πόρων.

3. Το Συμβούλιο, σύμφωνα με τις σχετικές διατάξεις της συνθήκης, θα αποφανθεί μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου 1997 το αργότερο για την εισαγωγή του συστήματος κατονομής των εμμέσως μετρουμένων υπηρεσιών χρηματοπιστωτικής διαμεσολάβησης (IMFIS), το οποίο περιγράφεται στο παράρτημα Α, και θα θεσπίσει, ενδεχομένως, τα αναγκαία για την εφαρμογή του μέτρα.

Άρθρο 3

Διαβίβαση στην Επιτροπή

1. Τα κράτη μέλη διαβιβάζουν στην Επιτροπή (Στατιστική Υπηρεσία) τους λογαριασμούς και τους πίνακες του παραρτήματος Β εντός της προθεσμίας που έχει ορισθεί για κάθε πίνακα.

Οι συμπληρωματικές προθεσμίες που χορηγούνται σε ορισμένα κράτη μέλη σύμφωνα με το παράρτημα Β λήγουν το αργότερο την 1η Ιανουαρίου 2005.

Η Επιτροπή, αφού διαβουλευθεί με την επιτροπή στατιστικού προγράμματος (ΕΣΠ), θα υποβάλει το αργότερο την 1η Ιουλίου 2003 έκθεση στο Συμβούλιο σχετικά με την εφαρμογή των χορηγουμένων συμπληρωματικών προθεσμιών, ώστε να εξακριβωθεί εάν είναι δικαιολογημένες σε όλες τις περιπτώσεις. Η έκθεση αυτή συνοδεύεται, ενδεχομένως, από πρόταση της Επιτροπής, με την οποία παρέχονται στα κράτη μέλη νέες συμπληρωματικές προθεσμίες, εφόσον χρειάζεται.

2. Τα κράτη μέλη διαβιβάζουν τα αποτελέσματα του παραρτήματος Β, συμπεριλαμβανομένων των δεδομένων που έχουν χαρακτηρισθεί ως εμπιστευτικά από τα κράτη μέλη, δυνάμει της περί στατιστικού απορρήτου εθνικής νομοθεσίας ή πρακτικής, σύμφωνα με τις διατάξεις του κανονισμού (ΕΟΚ, Ευρατόμ) αριθ. 1588/90 του Συμβουλίου, της 11ης Ιουνίου 1990, σχετικά με τη διαβίβαση στη Στατιστική Υπηρεσία των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων πληροφοριών που καλύπτονται από το απόρρητο στατιστικό (12), που διέπει την εμπιστευτική επεξεργασία των πληροφοριών.

Εντός των ορίων του άρθρου 2 παράγραφος 2, μπορούν να αποφασισθούν από την Επιτροπή με τη διαδικασία του άρθρου 4 τυχόν αναπροσαρμογές - νέοι πίνακες, χώρες ή/και περιφέρειες που αφορούν οι πληροφορίες που ζητούνται από τα κράτη μέλη.

Άρθρο 4

Διαδικασία

1. Η Επιτροπή επικουρείται από την επιτροπή στατιστικού προγράμματος, εφεξής καλούμενη «επιτροπή».

2. Ο εκπρόσωπος της Επιτροπής υποβάλλει στην επιτροπή σχέδιο ληπτέων μέτρων. Η επιτροπή εκφέρει τη γνώμη της για το σχέδιο αυτό εντός προθεσμίας που μπορεί να καθορίσει ο πρόεδρος ανάλογα με το επείγον του εξεταζόμενου θέματος. Η γνώμη εκδίδεται με την πλειοψηφία που προβλέπεται στο άρθρο 148 παράγραφος 2 της συνθήκης, προκειμένου για έγκριση αποφάσεων που καλείται να λάβει το Συμβούλιο κατόπιν προτάσεως της Επιτροπής. Κατά την ψηφοφορία εντός της επιτροπής, οι ψήφοι των εκπροσώπων των κρατών μελών σταθμίζονται όπως καθορίζεται στο προαναφερθέν άρθρο. Ο πρόεδρος δεν λαμβάνει μέρος στην ψηφοφορία.

3. Η Επιτροπή θεσπίζει μέτρα που είναι άμεσα εφαρμοστέα. Εντούτοις, εάν δεν είναι σύμφωνα με τη γνώμη που εκδόθηκε από την επιτροπή, τα μέτρα αυτά ανακοινώνονται αμέσως από την Επιτροπή στο Συμβούλιο. Στην περίπτωση αυτή:

α) η Επιτροπή αναβάλλει κατά τρεις μήνες από την ημερομηνία αυτής της ανακοίνωσης την εφαρμογή των μέτρων που η ίδια έχει αποφασίσει 7

β) το Συμβούλιο, αποφασίζοντας με ειδική πλειοψηφία, μπορεί να λάβει διαφορετική απόφαση εντός της προβλεπόμενης στο στοιχείο α) προθεσμίας.

Άρθρο 5

Έργο της επιτροπής

Η επιτροπή εξετάζει όλα τα θέματα τα σχετικά με την εφαρμογή του παρόντος κανονισμού που φέρει προς συζήτηση ο πρόεδρός της, είτε με δική του πρωτοβουλία είτε αιτήσει ενός κράτους μέλους.

Άρθρο 6

Συνεργασία με άλλες επιτροπές

1. Για όλα τα θέματα που εμπίπτουν στην αρμοδιότητα της επιτροπής στατιστικών για θέματα νομισματικά, χρηματοπιστωτικά και ισοζυγίου πληρωμών (ΕΣΝΧΙ), η Επιτροπή ζητά τη γνώμη της επιτροπής αυτής όπως ορίζεται στο άρθρο 2 της αποφάσεως 91/115/ΕΟΚ.

2. Η Επιτροπή διαβιβάζει στην επιτροπή του ακαθάριστου εθνικού προϊόντος, η οποία συνεστήθη βάσει της οδηγίας 89/130/ΕΟΚ, Ευρατόμ, κάθε πληροφορία σχετικά με την εφαρμογή του παρόντος κανονισμού που είναι απαραίτητη για την εκτέλεση της εντολής της.

Άρθρο 7

Ημερομηνία έναρξης εφαρμογής και πρώτης διαβίβασης των δεδομένων

1. Το ΕΣΟΛ 1995 θα εφαρμοστεί για πρώτη φορά στα προς διαβίβαση δεδομένα που καταρτίζονται δυνάμει του παραρτήματος Β, τον Απρίλιο του 1999.

2. Τα δεδομένα διαβιβάζονται στην Επιτροπή (Στατιστική Υπηρεσία) σύμφωνα με τις καθοριζόμενες στο παράρτημα Β προθεσμίες.

3. Σύμφωνα με την παράγραφο 1, πριν από την πρώτη διαβίβαση σύμφωνα με το ΕΣΟΛ 1995, τα κράτη μέλη συνεχίζουν να διαβιβάζουν στην Επιτροπή (Στατιστική Υπηρεσία) τους λογαριασμούς και τους πίνακες που καταρτίζονται κατ' εφαρμογή του ΕΣΟΛ, δεύτερη έκδοση.

4. Με την επιφύλαξη του άρθρου 19 του κανονισμού (ΕΟΚ, Ευρατόμ) αριθ. 1552/89 του Συμβουλίου, της 29ης Μαΐου 1989, για την εφαρμογή της απόφασης 88/376/ΕΟΚ, Ευρατόμ, σχετικά με το σύστημα ιδίων πόρων των Κοινοτήτων (13), η Επιτροπή ελέγχει μαζί με το ενδιαφερόμενο κράτος μέλος την εφαρμογή του παρόντος κανονισμού και υποβάλλει τα σχετικά πορίσματα στην προβλεπόμενη στο άρθρο 4 παράγραφος 1 επιτροπή.

Άρθρο 8

Μεταβατικές διατάξεις

1. Για τους σκοπούς του προϋπολογισμού και των ιδίων πόρων και κατά παρέκκλιση από το άρθρο 1 παράγραφος 2 και από το άρθρο 7, ως ισχύον ευρωπαϊκό σύστημα ολοκληρωμένων οικονομικών λογαριασμών κατά την έννοια του άρθρου 1 παράγραφος 1 της οδηγίας 89/130/ΕΟΚ, Ευρατόμ και των σχετικών νομοθετημάτων - πρόκειται συγκεκριμένα για τους κανονισμούς (ΕΟΚ, Ευρατόμ) αριθ. 1552/89 και (ΕΟΚ, Ευρατόμ) αριθ. 1553/89, και τις αποφάσεις 94/728/ΕΚ, Ευρατόμ και 94/729/ΕΚ - νοείται το ΕΣΟΛ, δεύτερη έκδοση, εφόσον η απόφαση 94/728/ΕΚ παραμένει εν ισχύι.

2. Όσον αφορά τις κοινοποιήσεις των κρατών μελών στην Επιτροπή στο πλαίσιο της προβλεπόμενης από τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 3605/93 διαδικασίας σχετικά με τα υπερβολικά δημοσιονομικά ελλείμματα, ως ισχύον ευρωπαϊκό σύστημα ολοκληρωμένων οικονομικών λογαριασμών νοείται το ΕΣΟΛ, δεύτερη έκδοση, ως την κοινοποίηση της 1ης Σεπτεμβρίου 1999.

3. Η προβλεπόμενη από τις παραγράφους 1 και 2 του προκειμένου άρθρου εφαρμογή του ΕΣΟΛ, δεύτερη έκδοση, εξασφαλίζεται διά της αναπροσαρμογής των συλλεχθέντων δυνάμει του άρθρου 7 παράγραφος 1 δεδομένων με βάση το ΕΣΟΛ 1995, ώστε να λαμβάνονται υπόψη οι διαφορές εννοιών, ορισμών ή ονομασιών μεταξύ του ΕΣΟΛ, δεύτερη έκδοση και του ΕΣΟΛ 1995.

Η εφαρμογή αυτής της αρχής θα καθοριστεί μέχρι τον Δεκέμβριο του 1996, με τη διαδικασία του άρθρου 6 της οδηγίας 89/130/ΕΟΚ, Ευρατόμ.

Άρθρο 9

Ο παρών κανονισμός αρχίζει να ισχύει την 20ή ημέρα μετά τη δημοσίευσή του στην Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων.

Ο παρών κανονισμός είναι δεσμευτικός ως προς όλα τα μέρη του και ισχύει άμεσα σε κάθε κράτος μέλος.

Βρυξέλλες, 25 Ιουνίου 1996.

Για το Συμβούλιο

Ο Πρόεδρος

M. PINTO

(1) ΕΕ αριθ. C 287 της 30. 10. 1995, σ. 114.

(2) Γνώμη που διατυπώθηκε στις 21. 6. 1995 (δεν έχει ακόμη δημοσιευθεί στην Επίσημη Εφημερίδα).

(3) ΕΕ αριθ. C 133 της 31. 5. 1995, σ. 2.

(4) Eurostat: Ευρωπαϊκό σύστημα ολοκληρωμένων οικονομικών λογαριασμών ΕΣΟΛ, δεύτερη έκδοση. Στατιστική Υπηρεσία των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, Λουξεμβούργο, 1979.

(5) ΕΕ αριθ. L 181 της 28. 6. 1989, σ. 47.

(6) ΕΕ αριθ. L 59 της 6. 3. 1991, σ. 19.

(7) ΕΕ αριθ. L 49 της 21. 2. 1989, σ. 26 7 οδηγία όπως τροποποιήθηκε από την πράξη προσχώρησης του 1994.

(8) ΕΕ αριθ. L 155 της 7. 6. 1989, σ. 9.

(9) ΕΕ αριθ. L 332 της 31. 12. 1993, σ. 7.

(10) ΕΕ αριθ. L 293 της 12. 11. 1994, σ. 9.

(11) ΕΕ αριθ. L 293 της 12. 11. 1994, σ. 14.

(12) ΕΕ αριθ. L 151 της 15. 6. 1990, σ. 1 7 κανονισμός όπως τροποποιήθηκε από την πράξη προσχώρησης του 1994.

(13) ΕΕ αριθ. L 155 της 7. 6. 1989, σ. 1 7 κανονισμός όπως τροποποιήθηκε τελευταία από τον κανονισμό (ΕΟΚ, Ευρατόμ) αριθ. 2729/94 (ΕΕ αριθ. L 293 της 12. 11. 1994, σ. 5).

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Α

ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΛΟΓΑΡΙΑΣΜΩΝ ΕΣΟΛ 1995

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ

Σελίδα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1.

ΓΕΝΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ . 18

ΧΡΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΕΣΟΛ . 18

Πλαίσιο για ανάλυση και πολιτική . 18

Οκτώ χαρακτηριστικά των εννοιών του ΕΣΟΛ . 19

Το ΕΣΟΛ 1995 και το ΣΕΛ 1993 . 25

Το ΕΣΟΛ 1995 και το ΕΣΟ 1970 . 25

ΤΟ ΕΣΟΛ ΩΣ ΣΥΣΤΗΜΑ . 26

Οι στατιστικές ομάδες και η ομαδοποίησή τους . 26

Θεσμικές μονάδες και τομείς . 27

Τοπικές μονάδες οικονομικής δραστηριότητας και βιομηχανικοί κλάδοι . 27

Μονάδες μόνιμοι κάτοικοι και μη μόνιμοι κάτοικοι, συνολική οικονομία και αλλοδαποί . 27

Ροές και αποθέματα . 28

Ροές . 28

Συναλλαγές . 28

Ιδιότητες των συναλλαγών . 29

Αλληλεπιδράσεις και συναλλαγές στο εσωτερικό των μονάδων . 29

Χρηματικές έναντι μη χρηματικών συναλλαγών . 29

Συναλλαγές με και χωρίς αντιστάθμισμα . 29

Αναδιαρθρωμένες συναλλαγές . 29

Αναδρομολόγηση . 29

Επιμερισμός . 30

Αναγνώριση του κυριότερου μέρους μιας συναλλαγής . 30

Οριακές περιπτώσεις . 30

Λοιπές μεταβολές περιουσιακών στοιχείων . 30

Λοιπές μεταβολές του όγκου των περιουσιακών στοιχείων και υποχρεώσεων . 30

Κέρδη και ζημίες κτήσης . 31

Αποθέματα . 31

Το σύστημα λογαριασμών και τα μακροοικονομικά μεγέθη . 31

Λογιστικοί κανόνες . 31

Ορολογία για τις δύο πλευρές των λογαριασμών . 31

Διπλογραφία/τετραπλογραφία . 32

Αποτίμηση . 32

Ειδικές αποτιμήσεις σχετικά με προϊόντα . 32

Αποτίμηση σε σταθερές τιμές . 33

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1.

(συνέχεια)

Σελίδα

Χρόνος καταγραφής . 33

Ενοποίηση και καθάρισμα . 33

Ενοποίηση . 33

Καθάρισμα . 34

Λογαριασμοί, εξισωτικά μεγέθη και μακροοικονομικά μεγέθη . 34

Ακολουθία λογαριασμών . 34

Ο λογαριασμός αγαθών και υπηρεσιών . 35

Ο λογαριασμός της αλλοδαπής . 35

Εξισωτικά μεγέθη . 35

Μακροοικονομικά μεγέθη . 35

Το πλαίσιο εισροών-εκροών . 35

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2.

ΟΙ ΜΟΝΑΔΕΣ ΚΑΙ Η ΟΜΑΔΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΜΟΝΑΔΩΝ . 37

ΤΑ ΟΡΙΑ ΤΗΣ ΕΘΝΙΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ . 37

ΟΙ ΘΕΣΜΙΚΕΣ ΜΟΝΑΔΕΣ . 39

ΟΙ ΘΕΣΜΙΚΟΙ ΤΟΜΕΙΣ . 40

Μη χρηματοδοτικές εταιρείες (S.11) . 42

Υποτομέας: Δημόσιες μη χρηματοδοτικές εταιρείες (S.11001) . 43

Υποτομέας: Εθνικές (ημεδαπές) ιδιωτικές μη χρηματοδοτικές εταιρείες (S.11002) . 44

Υποτομέας: Μη χρηματοδοτικές εταιρείες που ελέγχονται από την αλλοδαπή (S.11003) . 44

Χρηματοδοτικές εταιρείες (S.12) . 44

Υποτομέας: Κεντρική τράπεζα (S.121) . 46

Υποτομέας: Λοιποί νομισματικοί χρηματοπιστωτικοί οργανισμοί (S.122) . 47

Υποτομέας: Λοιποί ενδιάμεσοι χρηματοπιστωτικοί οργανισμοί, εκτός από τις ασφαλιστικές εταιρείες και τα συνταξιοδοτικά ταμεία (S.123) . 48

Υποτομέας: Επικουρικοί χρηματοπιστωτικοί οργανισμοί και φορείς (S.124) . 48

Υποτομέας: Ασφαλιστικές εταιρείες και συνταξιοδοτικά ταμεία (S.125) . 49

Δημόσιος τομέας (S.13) . 50

Υποτομέας: Κεντρική διοίκηση (S.1311) . 50

Υποτομέας: Διοίκηση ομόσπονδου κρατιδίου (S.1312) . 50

Υποτομέας: Τοπική αυτοδιοίκηση (S.1313) . 50

Υποτομέας: Οργανισμοί κοινωνικής ασφάλισης (S.1314) . 51

Νοικοκυριά (S.14) . 51

Υποτομέας: Εργοδότες (περιλαμβανομένων των αυτοαπασχολουμένων) (S.141 + S.142) . 52

Υποτομέας: Μισθωτοί (S.143) . 52

Υποτομέας: Αποδέκτες εισοδημάτων περιουσίας (S.1441) . 52

Υποτομέας: Αποδέκτες συντάξεων (S.1442) . 52

Υποτομέας: Αποδέκτες άλλων μεταβιβάσεων εισοδήματος (S.1443) . 52

Υποτομέας: Λοιπά (S.145) . 52

Μη κερδοσκοπικά ιδρύματα που εξυπηρετούν νοικοκυριά (S.15) . 53

Αλλοδαπή (S.2) . 53

Ταξινόμηση κατά τομείς των τυποποιημένων νομικών μορφών των μονάδων παραγωγής . 54

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2.

(συνέχεια)

Σελίδα

ΤΟΠΙΚΕΣ ΜΟΝΑΔΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΕΣ . 56

Η τοπική μονάδα οικονομικής δραστηριότητας . 57

Η βιομηχανία . 57

ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ ΤΩΝ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΩΝ . 58

ΜΟΝΑΔΕΣ ΟΜΟΙΟΓΕΝΟΥΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΟΜΟΙΟΓΕΝΕΙΣ ΚΛΑΔΟΙ . 58

Η μονάδα ομοιογενούς παραγωγής . 58

Ο ομοιογενής κλάδος . 58

Η ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ ΤΩΝ ΟΜΟΙΟΓΕΝΩΝ ΚΛΑΔΩΝ . 59

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3.

ΣΥΝΑΛΛΑΓΕΣ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ . 60

ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΚΑΙ ΠΡΟΪΟΝ . 61

Κύριες, δευτερεύουσες και βοηθητικές δραστηριότητες . 62

Προϊόν (P.1) . 62

Χρόνος καταγραφής και αποτίμησης προϊόντος . 68

ΕΝΔΙΑΜΕΣΗ ΑΝΑΛΩΣΗ (P.2) . 73

Χρόνος καταγραφής και αποτίμησης της ενδιάμεσης ανάλωσης . 75

ΤΕΛΙΚΗ ΚΑΤΑΝΑΛΩΣΗ (P.3, P.4) . 75

Τελική καταναλωτική δαπάνη (P.3) . 75

Πραγματική τελική κατανάλωση (P.4) . 76

Χρόνος καταγραφής και αποτίμησης της τελικής καταναλωτικής δαπάνης . 78

Χρόνος καταγραφής και αποτίμησης της πραγματικής τελικής κατανάλωσης . 78

ΑΚΑΘΑΡΙΣΤΕΣ ΕΠΕΝΔΥΣΕΙΣ (P.5) . 79

Ακαθάριστες επενδύσεις παγίου κεφαλαίου (P.51) . 79

Χρόνος καταγραφής και αποτίμησης των ακαθαρίστων επενδύσεων παγίου κεφαλαίου . 81

Μεταβολές αποθεμάτων (P.52) . 82

Χρόνος καταγραφής και αποτίμησης των μεταβολών αποθεμάτων . 83

Αγορές μείον πωλήσεις τιμαλφών (P.53) . 84

ΕΙΣΑΓΩΓΕΣ ΚΑΙ ΕΞΑΓΩΓΕΣ ΑΓΑΘΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ (P.6 ΚΑΙ P.7) . 84

Εισαγωγές και εξαγωγές αγαθών (P.61 και P.71) . 85

Εισαγωγές και εξαγωγές υπηρεσιών (P.62 και P.72) . 87

ΣΥΝΑΛΛΑΓΕΣ ΥΠΑΡΧΟΝΤΩΝ ΑΓΑΘΩΝ . 89

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4.

ΔΙΑΝΕΜΗΤΙΚΕΣ ΣΥΝΑΛΛΑΓΕΣ . 91

ΕΙΣΟΔΗΜΑ ΕΞΑΡΤΗΜΕΝΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ (D.1) . 91

Μισθοί και ημερομίσθια (D.11) . 91

Μισθοί και ημερομίσθια σε χρήμα . 91

Μισθοί και ημερομίσθια σε είδος . 91

Κοινωνικές εισφορές εργοδοτών (D.12) . 93

Πραγματικές κοινωνικές εισφορές εργοδοτών (D.121) . 93

Τεκμαρτές κοινωνικές εισφορές εργοδοτών (D.122) . 93

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4.

(συνέχεια)

Σελίδα

ΦΟΡΟΙ ΕΠΙ ΤΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΤΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΩΝ (D.2) . 94

Φόροι επί προϊόντων (D.21) . 95

Φόροι τύπου φόρου προστιθεμένης αξίας (ΦΠΑ) (D.211) . 95

Φόροι και δασμοί επί εισαγωγών εκτός από ΦΠΑ (D.212) . 95

Φόροι επί προϊόντων, εκτός από ΦΠΑ και φόρους επί εισαγωγών (D.214) . 96

Λοιποί φόροι επί της παραγωγής (D.29) . 96

Φόροι επί της παραγωγής και των εισαγωγών που καταβάλλονται στα θεσμικά όργανα της Ευρωπαϊκής Ένωσης . 97

ΕΠΙΔΟΤΗΣΕΙΣ (D.3) . 98

Επιδοτήσεις προϊόντων (D.31) . 98

Επιδοτήσεις εισαγωγών (D.311) . 99

Λοιπές επιδοτήσεις προϊόντων (D.319) . 99

Λοιπές επιδοτήσεις παραγωγής (D.39) . 99

ΕΙΣΟΔΗΜΑ ΠΕΡΙΟΥΣΙΑΣ (D.4) . 101

Τόκος (D.41) . 101

Τόκοι καταθέσεων, δανείων και εισπρακτέων και πληρωτέων λογαριασμών . 101

Τόκοι χρεογράφων . 101

Τόκοι συναλλαγματικών και παρόμοιων βραχυπρόθεσμων μέσων . 101

Τόκοι ομολόγων και ομολογιών χρέους . 101

Ανταλλαγές επιτοκίων (swaps) και προθεσμιακές συμβάσεις επιτοκίων . 102

Επιτόκιο χρηματοδοτικών μισθώσεων . 102

Λοιποί τόκοι . 102

Χρόνος καταγραφής . 103

Διανεμόμενο εισόδημα εταιρειών (D.42) . 103

Μερίσματα (D.421) . 103

Αναλήψεις από το εισόδημα οιονεί εταιρειών (D.422) . 104

Επανεπενδυόμενα έσοδα από άμεσες επενδύσεις εξωτερικού (D.43) . 105

Εισόδημα περιουσίας που διανέμεται στους κατόχους ασφαλιστηρίων συμβολαίων (D.44) . 105

Γιαοπρόσοδος και έσοδα από περιουσιακά στοιχεία του υπεδάφους (D.45) . 106

Γαιοπρόσοδος από εκτάσεις γης . 106

Έσοδα από περιουσιακά στοιχεία του υπεδάφους . 106

ΤΡΕΧΟΝΤΕΣ ΦΟΡΟΙ ΕΙΣΟΔΗΜΑΤΟΣ, ΠΛΟΥΤΟΥ, Κ.ΛΠ. (D.5) . 106

Φόροι εισοδήματος (D.51) . 107

Λοιποί τρέχοντες φόροι (D.59) . 107

ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΕΙΣΦΟΡΕΣ ΚΑΙ ΠΑΡΟΧΕΣ (D.6) . 108

Κοινωνικές εισφορές (D.61) . 110

Πραγματικές κοινωνικές εισφορές (D.611) . 110

Τεκμαρτές κοινωνικές εισφορές (D.612) . 111

Κοινωνικές παροχές εκτός από τις κοινωνικές μεταβιβάσεις σε είδος (D.62) . 112

Παροχές κοινωνικής ασφάλισης σε χρήμα (D.621) . 112

Παροχές κοινωνικής ασφάλισης με ιδιωτική χρηματοδότηση (D.622) . 113

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4.

(συνέχεια)

Σελίδα

Παροχές κοινωνικής ασφάλισης σε εργαζομένους χωρίς χρηματοδότηση (D.623) . 113

Παροχές κοινωνικής πρόνοιας σε χρήμα (D.624) . 113

Κοινωνικές μεταβιβάσεις σε είδος (D.63) . 113

Κοινωνικές παροχές σε είδος (D.631) . 113

Παροχές κοινωνικής ασφάλισης, επιστροφές (D.6311) . 114

Λοιπές παροχές κοινωνικής ασφάλισης σε είδος (D.6312) . 114

Παροχές κοινωνικής βοήθειας σε είδος (D.6313) . 114

Μεταβιβάσεις ατομικών μη εμπορεύσιμων αγαθών ή υπηρεσιών (D.632) . 114

ΛΟΙΠΕΣ ΤΡΕΧΟΥΣΕΣ ΜΕΤΑΒΙΒΑΣΕΙΣ (D.7) . 115

Καθαρά ασφάλιστρα για ασφάλειες εκτός των ασφαλειών ζωής (D.71) . 115

Απαιτήσεις από ασφάλειες εκτός των ασφαλειών ζωής (D.72) . 116

Τρέχουσες μεταβιβάσεις στο εσωτερικό του δημόσιου τομέα (D.73) . 116

Τρέχουσα διεθνής συνεργασία (D.74) . 117

Διάφορες τρέχουσες μεταβιβάσεις (D.75) . 118

Τρέχουσες μεταβιβάσεις προς MKIEN . 118

Τρέχουσες μεταβιβάσεις μεταξύ νοικοκυριών . 118

Πρόστιμα . 118

Λαχεία και τυχερά παιχνίδια . 119

Πληρωμές αποζημιώσεων . 119

Τέταρτος ίδιος πόρος με βάση το ΑΕΠ . 119

Λοιπά . 119

ΔΙΟΡΘΩΣΗ ΓΙΑ ΤΗ ΜΕΤΑΒΟΛΗ ΤΗΣ ΚΑΘΑΡΗΣ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗΣ ΤΩΝ ΝΟΙΚΟΚΥΡΙΩΝ ΣΕ ΑΠΟΘΕΜΑΤΙΚΑ ΣΥΝΤΑΞΙΟΔΟΤΙΚΩΝ ΤΑΜΕΙΩΝ (D.8) . 120

ΜΕΤΑΒΙΒΑΣΕΙΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ (D.9) . 121

Φόροι κεφαλαίου (D.91) . 121

Επιχορηγήσεις επενδύσεων (D.92) . 122

Λοιπές μεταβιβάσεις κεφαλαίου (D.99) . 123

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5.

ΧΡΗΜΑΤΟΠΙΣΤΩΤΙΚΕΣ ΣΥΝΑΛΛΑΓΕΣ . 125

ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ ΧΡΗΜΑΤΟΠΙΣΤΩΤΙΚΩΝ ΣΥΝΑΛΛΑΓΩΝ . 127

Νομισματικός χρυσός και ειδικά τραβηκτικά δικαιώματα (ΕΤΔ) (F.1) . 129

Νομισματικός χρυσός (F.11) . 129

Ειδικά τραβηκτικά δικαιώματα (ΕΤΔ) (F.12) . 130

Μετρητά και καταθέσεις (F.2) . 130

Μετρητά (F.21) . 130

Μεταβιβάσιμες καταθέσεις (F.22) . 131

Λοιπές καταθέσεις (F.29) . 131

Χρεόγραφα εκτός από μετοχές (F.3) . 132

Χρεόγραφα εκτός από μετοχές, εξαιρουμένων των χρηματοπιστωτικών παραγώγων (F.33) . 132

Βραχυπρόθεσμα χρεόγραφα εκτός από μετοχές, εξαιρουμένων των χρηματοπιστωτικών παραγώγων (F.331) . 133

Μακροπρόθεσμα χρεόγραφα εκτός από μετοχές, εξαιρουμένων των χρηματοπιστωτικών παραγώγων (F.332) . 133

Χρηματοπιστωτικά παράγωγα (F.34) . 134

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5.

(συνέχεια)

Σελίδα

Δάνεια (F.4) . 135

Βραχυπρόθεσμα δάνεια (F.41) . 135

Μακροπρόθεσμα δάνεια (F.42) . 135

Μετοχές και λοιπές συμμετοχές σε κεφάλαιο (F.5) . 137

Μετοχές και λοιπές συμμετοχές σε κεφάλαιο, εξαιρουμένων των μετοχών αμοιβαίων κεφαλαίων (F.51) . 138

Μετοχές που έχουν εισαχθεί στο χρηματιστήριο, εξαιρουμένων των μετοχών αμοιβαίων κεφαλαίων (F.511), και μετοχές που δεν έχουν εισαχθεί σε χρηματιστήριο, εξαιρουμένων των μετοχών αμοιβαίων κεφαλαίων (F.512) . 138

Λοιπές συμμετοχές σε κεφάλαιο (F.513) . 139

Μετοχές αμοιβαίων κεφαλαίων (F.52) . 139

Τεχνικά ασφαλιστικά αποθεματικά (F.6) . 139

Καθαρή συμμετοχή νοικοκυριών σε αποθεματικά ασφαλειών ζωής και σε αποθεματικά συνταξιοδοτικών ταμείων (F.61) . 140

Καθαρή συμμετοχή νοικοκυριών σε αποθεματικά ασφαλειών ζωής (F.611) . 140

Καθαρή συμμετοχή νοικοκυριών σε αποθεματικά συνταξιοδοτικών ταμείων (F.612) . 141

Προκαταβολές ασφαλίστρων και αποθεματικά έναντι εκκρεμών απαιτήσεων (F.62) . 142

Λοιποί εισπρακτέοι/πληρωτέοι λογαριασμοί (F.7) . 142

Εμπορικές πιστώσεις και προκαταβολές (F.71) . 143

Λοιποί εισπρακτέοι/πληρωτέοι λογαριασμοί, εκτός από εμπορικές πιστώσεις και προκαταβολές (F.79) . 143

Υπόμνημα του ισολογισμού: άμεσες επενδύσεις εξωτερικού (F.m) . 144

ΛΟΓΙΣΤΙΚΟΙ ΚΑΝΟΝΕΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΧΡΗΜΑΤΟΠΙΣΤΩΤΙΚΕΣ ΣΥΝΑΛΛΑΓΕΣ . 144

Αποτίμηση . 144

Χρόνος καταγραφής . 147

Κατάρτιση χρηματοπιστωτικών συναλλαγών από τις μεταβολές στους ισολογισμούς . 147

Παράρτημα 5.1: Σύνδεση με τα συνολικά μεγέθη χρήματος . 147

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6.

ΛΟΙΠΕΣ ΡΟΕΣ . 149

ΑΝΑΛΩΣΗ ΠΑΓΙΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟΥ (Κ.1) . 149

ΑΓΟΡΕΣ ΚΑΙ ΠΩΛΗΣΕΙΣ ΜΗ ΧΡΗΜΑΤΟΠΙΣΤΩΤΙΚΩΝ ΜΗ ΠΑΡΑΧΘΕΝΤΩΝ ΠΕΡΙΟΥΣΙΑΚΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ (Κ.2) . 149

ΛΟΙΠΕΣ ΜΕΤΑΒΟΛΕΣ ΠΕΡΙΟΥΣΙΑΚΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ (Κ.3 - Κ.12) . 150

ΛΟΙΠΕΣ ΜΕΤΑΒΟΛΕΣ ΤΟΥ ΟΓΚΟΥ (Κ.3-Κ.10 ΚΑΙ Κ.12) . 150

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΜΦΑΝΙΣΗ ΜΗ ΠΑΡΑΧΘΕΝΤΩΝ ΠΕΡΙΟΥΣΙΑΚΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ (Κ.3) . 151

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΜΦΑΝΙΣΗ ΠΑΡΑΧΘΕΝΤΩΝ ΠΕΡΙΟΥΣΙΑΚΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ (Κ.4) . 151

ΦΥΣΙΚΗ ΑΥΞΗΣΗ ΜΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΟΥΜΕΝΩΝ ΒΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ (Κ.5) . 151

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΞΑΦΑΝΙΣΗ ΜΗ ΠΑΡΑΧΘΕΝΤΩΝ ΠΕΡΙΟΥΣΙΑΚΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ (Κ.6) . 152

ΖΗΜΙΕΣ ΛΟΓΩ ΦΥΣΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΩΝ (Κ.7) . 152

ΚΑΤΑΣΧΕΣΕΙΣ ΧΩΡΙΣ ΑΠΟΖΗΜΙΩΣΗ (Κ.8) . 152

ΛΟΙΠΕΣ ΜΕΤΑΒΟΛΕΣ ΤΟΥ ΟΓΚΟΥ ΜΗ ΧΡΗΜΑΤΟΠΙΣΤΩΤΙΚΩΝ ΠΕΡΙΟΥΣΙΑΚΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ Π.Δ.Κ.Α. (Κ.9) . 152

ΛΟΙΠΕΣ ΜΕΤΑΒΟΛΕΣ ΤΟΥ ΟΓΚΟΥ ΧΡΗΜΑΤΟΠΙΣΤΩΤΙΚΩΝ ΠΕΡΙΟΥΣΙΑΚΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ ΚΑΙ ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΩΝ Π.Δ.Κ.Α. (Κ.10) . 153

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6.

(συνέχεια)

Σελίδα

ΜΕΤΑΒΟΛΕΣ ΤΗΣ ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΔΟΜΗΣ (Κ.12) . 154

Μεταβολές της ταξινόμησης και της δομής τομέων (Κ.12.1) . 154

Μεταβολές της ταξινόμησης περιουσιακών στοιχείων και υποχρεώσεων (Κ.12.2) . 154

ΟΝΟΜΑΣΤΙΚΑ ΚΕΡΔΗ/ΖΗΜΙΕΣ ΚΤΗΣΗΣ (Κ.11) . 155

Ουδέτερα κέρδη/ζημίες χρήσης (Κ.11.1) . 156

Πραγματικά κέρδη/ζημίες κτήσης (Κ.11.2) . 156

Κέρδη κτήσης κατά είδος χρηματοπιστωτικού περιουσιακού στοιχείου . 157

Μετρητά και καταθέσεις (AF.2) . 157

Δάνεια (AF.4) και λοιποί εισπρακτέοι/πληρωτέοι λογαριασμοί (AF.7) . 157

Χρεόγραφα εκτός από μετοχές (AF.3) . 157

Μετοχές και λοιπές συμμετοχές σε μετοχικό κεφάλαιο (AF.5) . 158

Τεχνικά ασφαλιστικά αποθεματικά (AF.6) . 158

Χρηματοπιστωτικά περιουσιακά στοιχεία εκφρασμένα σε ξένα νομίσματα . 158

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 7.

ΙΣΟΛΟΓΙΣΜΟΙ . 159

ΕΙΔΗ ΠΕΡΙΟΥΣΙΑΚΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ . 160

Μη χρηματοπιστωτικά παραχθέντα περιουσιακά στοιχεία (ΑΝ.1) . 160

Μη χρηματοπιστωτικά μη παραχθέντα περιουσιακά στοιχεία (ΑΝ.2) . 160

Χρηματοπιστωτικά περιουσιακά στοιχεία και υποχρεώσεις (AF) . 161

ΑΠΟΤΙΜΗΣΗ ΤΩΝ ΕΓΓΡΑΦΩΝ ΤΟΥ ΙΣΟΛΟΓΙΣΜΟΥ . 163

Γενικές αρχές αποτίμησης . 163

ΜΗ ΧΡΗΜΑΤΟΠΙΣΤΩΤΙΚΑ ΠΕΡΙΟΥΣΙΑΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ (ΑΝ) . 164

Παραχθέντα περιουσιακά στοιχεία (ΑΝ.1) . 164

Πάγια περιουσιακά στοιχεία (ΑΝ.11) . 164

Υλικά πάγια περιουσιακά στοιχεία (ΑΝ.111) . 164

Άυλα πάγια περιουσιακά στοιχεία (ΑΝ.112) . 164

Αποθέματα (ΑΝ.12) . 164

Τιμαλφή (ΑΝ.13) . 165

Μη παραχθέντα περιουσιακά στοιχεία (ΑΝ.2) . 165

Υλικά μη παραχθέντα περιουσιακά στοιχεία (ΑΝ.21) . 165

Γη (ΑΝ.211) . 165

Περιουσιακά στοιχεία του υπεδάφους (ΑΝ.212) . 165

Λοιπά φυσικά περιουσιακά στοιχεία (ΑΝ.213 και ΑΝ.214) . 165

Άυλα μη παραχθέντα περιουσιακά στοιχεία (ΑΝ.22) . 165

Χρηματοπιστωτικά περιουσιακά στοιχεία και υποχρεώσεις (AF) . 166

Νομισματικός χρυσός και ΕΤΔ (AF.1) . 166

Μετρητά και καταθέσεις (AF.2) . 166

Χρεόγραφα εκτός από μετοχές (AF.3) . 166

Δάνεια (AF.4) . 167

Μετοχές και λοιπές συμμετοχές σε κεφάλαιο (AF.5) . 167

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 7.

(συνέχεια)

Σελίδα

Τεχνικά ασφαλιστικά αποθεματικά (AF.6) . 167

Λοιποί εισπρακτέοι/πληρωτέοι λογαριασμοί (AF.7) . 168

Υπομνήματα του ισολογισμού . 168

Διαρκή καταναλωτικά αγαθά (ΑΝ.m) . 168

Άμεσες επενδύσεις εξωτερικού (AF.m) . 168

Χρηματοπιστωτικοί ισολογισμοί . 169

Παράρτημα 7.1: Ορισμός κάθε κατηγορίας στοιχείων του ενεργητικού . 170

Παράρτημα 7.2: Σχήμα εγγράφων από ισολογισμό ανοίγματος σε ισολογισμό κλεισίματος . 178

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 8.

ΑΚΟΛΟΥΘΙΑ ΛΟΓΑΡΙΑΣΜΩΝ ΚΑΙ ΕΞΙΣΩΤΙΚΑ ΜΕΓΕΘΗ . 181

ΑΚΟΛΟΥΘΙΑ ΛΟΓΑΡΙΑΣΜΩΝ . 184

Τρέχοντες λογαριασμοί . 184

Λογαριασμός παραγωγής (Ι) . 184

Λογαριασμοί διανομής και χρήσης εισοδήματος (ΙΙ) . 184

Λογαριασμοί πρωτογενούς διανομής εισοδήματος (ΙΙ.1) . 186

Λογαριασμός παραγωγής εισοδήματος (ΙΙ.1.1) . 186

Λογαριασμός διανομής πρωτογενούς εισοδήματος (ΙΙ.1.2) . 186

Λογαριασμός επιχειρηματικού εισοδήματος (ΙΙ.1.2.1) . 186

Λογαριασμός διανομής λοιπού πρωτογενούς εισοδήματος (ΙΙ.1.2.2) . 192

Λογαριασμός δευτερογενούς διανομής εισοδήματος (ΙΙ.2) . 192

Λογαριασμός αναδιανομής εισοδήματος σε είδος (ΙΙ.3) . 200

Λογαριασμός χρήσης εισοδήματος (ΙΙ.4) . 200

Λογαριασμός χρήσης διαθεσίμου εισοδήματος (ΙΙ.4.1) . 200

Λογαριασμός χρήσης διορθωμένου διαθεσίμου εισοδήματος (ΙΙ.4.2) . 200

Λογαριασμοί συσσώρευσης (ΙΙΙ) . 202

Λογαριασμός κεφαλαίου (ΙΙΙ.1) . 202

Λογαριασμός μεταβολής της καθαρής θέσης λόγω αποταμίευσης και μεταβιβάσεων κεφαλαίου (ΙΙΙ.1.1) . 202

Λογαριασμός απόκτησης μη χρηματοπιστωτικών περιουσιακών στοιχείων (ΙΙΙ.1.2) . 202

Χρηματοπιστωτικός λογαριασμός (ΙΙΙ.2) . 202

Λογαριασμός λοιπών μεταβολών περιουσιακών στοιχείων (ΙΙΙ.3) . 202

Λογαριασμός λοιπών μεταβολών του όγκου περιουσιακών στοιχείων (ΙΙΙ.3.1) . 209

Λογαριασμός ανατίμησης (ΙΙΙ.3.2) . 209

Λογαριασμός ουδέτερων κερδών και ζημιών κτήσης (ΙΙΙ.3.2.1) . 209

Λογαριασμός πραγματικών κερδών και ζημιών κτήσης (ΙΙΙ.3.2.2) . 209

Ισολογισμοί (IV) . 218

Ισολογισμός ανοίγματος (IV.1) . 218

Μεταβολές του ισολογισμού (IV.2) . 218

Ισολογισμός κλεισίματος (IV.3) . 218

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 8.

(συνέχεια)

Σελίδα

ΛΟΓΑΡΙΑΣΜΟΙ ΤΗΣ ΑΛΛΟΔΑΠΗΣ (V) . 218

Τρέχοντες λογαριασμοί . 223

Εξωτερικός λογαριασμός αγαθών και υπηρεσιών (V.1) . 223

Εξωτερικός λογαριασμός πρωτογενών εισοδημάτων και τρεχουσών μεταβιβάσεων (V.2) . 223

Εξωτερικοί λογαριασμοί συσσώρευσης (V.3) . 223

Λογαριασμός κεφαλαίου (V.3.1) . 223

Χρηματοπιστωτικός λογαριασμός (V.3.2) . 223

Λογαριασμός λοιπών μεταβολών των περιουσιακών στοιχείων (V.3.3) . 223

Ισολογισμοί (V.4) . 224

ΛΟΓΑΡΙΑΣΜΟΣ ΑΓΑΘΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ (0) . 232

ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΟΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΙ ΛΟΓΑΡΙΑΣΜΟΙ . 233

ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΜΕΓΕΘΗ . 243

Ακαθάριστο εγχώριο προϊόν σε τιμές αγοράς (ΑΕγχΠ) . 243

Λειτουργικό πλεόνασμα του συνόλου της οικονομίας . 243

Μεικτό εισόδημα του συνόλου της οικονομίας . 243

Επιχειρηματικό εισόδημα του συνόλου της οιικονομίας . 243

Εθνικό εισόδημα (σε τιμές αγοράς) . 243

Εθνικό διαθέσιμο εισόδημα . 244

Αποταμίευση . 244

Τρέχον εξισωτικό ισοζύγιο . 244

Καθαρή χορήγηση (+) ή λήψη (-) δανείων του συνόλου της οικονομίας . 244

Καθαρή θέση του συνόλου της οικονομίας . 244

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΜΕ ΤΗ ΜΟΡΦΗ ΜΗΤΡΑΣ . 244

Παρουσίαση των λογαριασμών του ΕΣΟΛ με τη μορφή μήτρας . 245

Ιδιότητες των λογιστικών μητρών . 248

Προσαρμογή της μήτρας μειωμένου μεγέθους σε συγκεκριμένους τύπους ανάλυσης . 249

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 9.

ΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΕΙΣΡΟΩΝ-ΕΚΡΟΩΝ . 264

ΠΙΝΑΚΕΣ ΠΡΟΣΦΟΡΑΣ ΚΑΙ ΧΡΗΣΕΩΝ . 268

ΠΙΝΑΚΕΣ ΠΟΥ ΣΥΝΔΕΟΥΝ ΤΟΥΣ ΠΙΝΑΚΕΣ ΠΡΟΣΦΟΡΑΣ ΚΑΙ ΧΡΗΣΕΩΝ ΜΕ ΤΟΥΣ ΤΟΜΕΑΚΟΥΣ ΛΟΓΑΡΙΑΣΜΟΥΣ . 282

ΣΥΜΜΕΤΡΙΚΟΙ ΠΙΝΑΚΕΣ ΕΙΣΡΟΩΝ-ΕΚΡΟΩΝ . 282

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 10.

ΜΕΤΡΗΣΗ ΤΗΣ ΤΙΜΗΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΟΓΚΟΥ . 287

ΠΕΔΙΟ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΤΩΝ ΔΕΙΚΤΩΝ ΤΙΜΩΝ ΚΑΙ ΟΓΚΟΥ ΣΤΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΛΟΓΑΡΙΑΣΜΩΝ . 288

Το ολοκληρωμένο σύστημα δεικτών τιμών και όγκου . 288

Δείκτες τιμών και όγκου για άλλα συνολικά μεγέθη . 289

ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΤΗΣ ΜΕΤΡΗΣΗΣ ΤΩΝ ΔΕΙΚΤΩΝ ΤΙΜΗΣ ΚΑΙ ΟΓΚΟΥ . 290

Ορισμός των τιμών και των όγκων των εμπορευσίμων προϊόντων . 290

Διαφορές ποιότητας και διαφορές τιμής . 290

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 10.

(συνέχεια)

Σελίδα

Αρχές για τις μη εμπορεύσιμες υπηρεσίες . 291

Αρχές για την προστιθέμενη αξία και το ΑΕγχΠ . 292

ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΩΝ ΑΡΧΩΝ . 292

Γενική εφαρμογή . 293

Εφαρμογή σε συγκεκριμένες ροές . 293

Ροές αγαθών και εμπορεύσιμων υπηρεσιών . 293

Ροές μη εμπορεύσιμων υπηρεσιών . 294

Φόροι και επιδοτήσεις προϊόντων και εισαγωγών . 295

Ανάλωση παγίου κεφαλαίου . 296

Εισόδημα εξαρτημένης εργασίας . 296

Αποθέματα παραχθέντων παγίων περιουσιακών στοιχείων και απογραφές . 296

Μέτρα του πραγματικού εισοδήματος για το σύνολο της οικονομίας . 297

ΕΠΙΛΟΓΗ ΑΡΙΘΜΗΤΙΚΩΝ ΤΥΠΩΝ ΤΩΝ ΔΕΙΚΤΩΝ ΚΑΙ ΕΤΟΥΣ ΒΑΣΗΣ . 298

ΔΕΙΚΤΕΣ ΤΙΜΗΣ ΚΑΙ ΟΓΚΟΥ ΓΙΑ ΣΥΓΚΡΙΣΕΙΣ ΣΤΟ ΧΩΡΟ . 298

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 11.

ΠΛΗΘΥΣΜΟΣ ΚΑΙ ΕΙΣΡΟΕΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ . 300

ΣΥΝΟΛΙΚΟΣ ΠΛΗΘΥΣΜΟΣ . 300

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΕΝΕΡΓΟΣ ΠΛΗΘΥΣΜΟΣ . 301

ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗ . 302

Μισθωτοί . 302

Αυτοπασχολούμενοι . 303

Απασχόληση και μόνιμη κατοικία . 303

ΑΝΕΡΓΙΑ . 304

ΘΕΣΕΙΣ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ . 305

Θέσεις απασχόλησης και μόνιμη κατοικία . 305

ΣΥΝΟΛΟ ΩΡΩΝ ΕΡΓΑΣΙΑΣ . 305

ΙΣΟΔΥΝΑΜΟ ΠΛΗΡΟΥΣ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ . 306

ΕΙΣΡΟΗ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΜΙΣΘΩΤΩΝ ΣΕ ΣΤΑΘΕΡΕΣ ΑΜΟΙΒΕΣ . 307

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 12.

ΤΡΙΜΗΝΙΑΙΟΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΙ ΛΟΓΑΡΙΑΣΜΟΙ . 308

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 13.

ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΟΙ ΛΟΓΑΡΙΑΣΜΟΙ . 310

ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΕΠΙΚΡΑΤΕΙΑ . 310

ΜΟΝΑΔΕΣ ΚΑΙ ΤΟΠΟΣ ΔΙΑΜΟΝΗΣ . 310

ΜΕΘΟΔΟΙ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΟΠΟΙΗΣΗΣ . 311

ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΜΕΓΕΘΗ ΚΑΤΑ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ . 312

ΛΟΓΑΡΙΑΣΜΟΙ ΝΟΙΚΟΚΥΡΙΩΝ . 314

Σελίδα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑΤΑ

Ι. ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΧΡΗΜΑΤΟΠΙΣΤΩΤΙΚΗΣ ΔΙΑΜΕΣΟΛΑΒΗΣΗΣ ΠΟΥ ΜΕΤΡΩΝΤΑΙ ΕΜΜΕΣΑ (ΥΧΔΜΕ) . 315

Αλλαγές που πρέπει να γίνουν στα κεφάλαια του ΕΣΟΛ αν κατανέμονται οι ΥΧΔΜΕ . 315

ΙΙ. ΜΙΣΘΩΣΗ ΚΑΙ ΑΓΟΡΑ ΜΕ ΔΟΣΕΙΣ ΔΙΑΡΚΩΝ ΑΓΑΘΩΝ . 321

Ορισμοί . 321

Μίσθωση . 321

Λειτουργική μίσθωση . 321

Χρηματοδοτική μίσθωση . 321

Αγορά με δόσεις . 322

Αντιμετώπιση στους λογαριασμούς . 322

Λειτουργική μίσθωση . 322

Χρηματοδοτική μίσθωση . 322

Αγορά με δόσεις . 323

ΙΙΙ. ΑΣΦΑΛΙΣΕΙΣ . 325

Εισαγωγή . 325

Ορισμοί . 325

Κοινωνικές ασφαλίσεις . 325

Κρατικά προγράμματα κοινωνικής ασφάλισης . 325

Προγράμματα κοινωνικής ασφάλισης με ιδιωτική χρηματοδότηση . 326

Προγράμματα κοινωνικής ασφάλισης χωρίς χρηματοδότηση διαχειριζόμενα από τους εργοδότες . 326

Λοιπές ασφάλειες . 326

Λοιπές ασφάλειες ζωής . 326

Λοιπές ασφάλειες, εκτός των ασφαλειών ζωής . 326

Αντασφάλιση . 327

Επικουρικοί ασφαλιστές . 327

Αντιμετώπιση στους λογαριασμούς . 327

Κοινωνικές ασφαλίσεις . 327

Κρατικά προγράμματα κοινωνικής ασφάλισης . 327

Προγράμματα κοινωνικής ασφάλισης με ιδιωτική χρηματοδότηση . 328

Προγράμματα κοινωνικής ασφάλισης χωρίς χρηματοδότηση τα οποία διαχειρίζονται εργοδότες . 329

Λοιπές ασφαλίσεις . 330

Λοιπές ασφάλειες ζωής . 331

Λοιπές ασφάλειες, εκτός των ασφαλειών ζωής . 332

Αντασφάλιση . 333

Επικουρικοί ασφαλιστές . 333

Ασφαλίσεις - Αριθμητικό παράδειγμα . 334

IV. ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΛΟΓΑΡΙΑΣΜΟΙ . 339

Ταξινομήσεις . 339

Ταξινόμηση θεσμικών τομέων (S) . 339

Σελίδα

Ταξινόμηση συναλλαγών και λοιπών ροών . 340

Ταξινόμηση εξισωτικών μεγεθών (Β) . 343

Ταξινόμηση περιουσιακών στοιχείων (στοιχείων του ενεργητικού) (Α) . 344

Ανακατάταξη και κωδικοποίηση βιομηχανιών (Α), προϊόντων (Ρ) και επενδύσεων (σχηματισμός παγίου κεφαλαίου) (Pi) . 346

Ταξινόμηση της ατομικής κατανάλωσης με βάση το σκοπό (COICOP) (μονοψήφιο και διψήφιο επίπεδο) . 354

Ταξινόμηση των κρατικών λειτουργιών (COFOG) . 355

Λογαριασμοί . 357

Πίνακες

2.1.

Τομείς και υποτομείς . 40

2.2.

Είδος παραγωγού, κύριες δραστηριότητες και λειτουργίες κατά τομέα . 42

2.3.

Ταξινόμηση των παραγωγικών μονάδων κατά τομείς σύμφωνα με τις κύριες τυποποιημένες νομικές μορφές ιδιοκτησίας . 55

3.1.

Διάκριση μεταξύ παραγωγών εμπορεύσιμου προϊόντος, παραγωγών για ίδια τελική χρήση και παραγωγών λοιπού μη εμπορεύσιμου προϊόντος για θεσμικές μονάδες . 64

3.2.

Θεσμικές μονάδες, τοπικές ΜΟΔ και παραγωγή, και η διάκριση μεταξύ εμπορεύσιμης παραγωγής, παραγωγής για ίδια τελική χρήση και λοιπής μη εμπορεύσιμης παραγωγής . 67

3.3.

Η διάκριση εμπορεύσιμης παραγωγής, παραγωγής για ίδια τελική χρήση και λοιπής μη εμπορεύσιμης παραγωγής για τοπικές ΜΟΔ και την παραγωγή τους . 68

3.4.

Αντιμετώπιση της μεταφοράς εξαγομένων αγαθών . 88

3.5.

Αντιμετώπιση της μεταφοράς εισαγομένων αγαθών . 89

5.1.

Ταξινόμηση χρηματοπιστωτικών συναλλαγών . 128

8.1.

Συνοπτική παρουσίαση των λογαριασμών, των εξισωτικών μεγεθών και των κυρίων μακροοικονομικών μεγεθών . 182

8.2.

Λογαριασμός Ι: Λογαριασμός παραγωγής . 185

8.3.

Λογαριασμός ΙΙ.1.1: Λογαριασμός δημιουργίας εισοδήματος . 187

8.4.

Λογαριασμός ΙΙ.1.2.: Λογαριασμός διανομής πρωτογενούς εισοδήματος . 189

8.5.

Λογαριασμοί ΙΙ.1.2.1: Λογαριασμός επιχειρηματικού εισοδήματος και ΙΙ.1.2.2: λογαριασμός διανομής λοιπού πρωτογενούς εισοδήματος. . 193

8.6.

Λογαριασμός ΙΙ.2: Λογαριασμός δευτερογενούς διανομής εισοδήματος . 196

8.7.

Λογαριασμός ΙΙ.3: Λογαριασμός αναδιανομής εισοδήματος σε είδος . 199

8.8.

Λογαριασμός ΙΙ.4.1: Λογαριασμός χρήσης διαθεσίμου εισοδήματος . 201

8.9.

Λογαριασμός ΙΙ.4.2: Λογαριασμός χρήσης διορθωμένου διαθεσίμου εισοδήματος . 203

8.10.

Λογαριασμός ΙΙΙ.1.1: Λογαριασμός μεταβολής της καθαρής θέσης λόγω αποταμίευσης και μεταβιβάσεων κεφαλαίου . 204

8.11.

Λογαριασμός ΙΙΙ.1.2: Λογαριασμός απόκτησης μη χρηματοπιστώτικών περιουσιακών στοιχείων . 205

8.12.

Λογαριασμός ΙΙΙ.2: Χρηματοπιστωτικός λογαριασμός . 207

8.13.

Λογαριασμός ΙΙΙ.3.1: Λογαριασμός λοιπών μεταβολών του όγκου περιουσιακών στοιχείων . 210

8.14.

Λογαριασμός ΙΙΙ.3.2: Λογαριασμός ανατίμησης . 214

8.15.

Λογαριασμός IV: Ισολογισμοί . 219

8.16.

Πλήρης ακολουθία λογαριασμών για την αλλοδαπή (λογαριασμός εξωτερικών συναλλαγών) . 224

8.17.

Λογαριασμός 0: Λογαριασμός αγαθών και υπηρεσιών . 232

8.18.

Ολοκληρωμένοι οικονομικοί λογαριασμοί . 234

8.19.

Παρουσίαση της πλήρους ακολουθίας λογαριασμών και των εξισωτικών μεγεθών για το σύνολο της οικονομίας με τη μορφή μήτρας . 250

8.20.

Σχηματική παρουσίαση μιας μήτρας κοινωνικής λογιστικής . 257

8.21.

Παράδειγμα πιο αναλυτικής μήτρας κοινωνικής λογιστικής . 260

8.22.

Παράδειγμα λεπτομερούς υπομήτρας: καθαρή προστιθέμενη αξία (βασικές τιμές) . 262

Σελίδα

9.1.

Απλουστευμένος πίνακας προσφοράς . 264

9.2.

Απλουστευμένος πίνακας χρήσεων . 264

9.3.

Απλουστευμένος συνδυασμένος πίνακας προσφοράς και χρήσεων . 265

9.4.

Απλουστευμένος συμμετρικός πίνακας εισροών-εκροών (προϊόν κατά προϊόν) . 266

9.5.

Πίνακας προσφοράς σε βασικές τιμές, περιλαμβανομένης και της μετατροπής σε τιμές αγοραστή . 269

9.6.

Πίνακας χρήσης σε τιμές διάθεσης (αγοραστή) . 270

9.7.

Απλός πίνακας εμπορικών και μεταφορικών περιθωρίων . 274

9.8.

Απλός πίνακας που παρουσιάζει φόρους μείον επιδοτήσεις προϊόντων . 275

9.9.

Πίνακας χρήσεων για τις εισαγωγές . 279

9.10.

Πίνακας χρήσεων σε βασικές τιμές για την εγχώρια παραγωγή (το εγχώριο προϊόν) . 280

9.11.

Πίνακας που συνδέει τους πίνακες προσφοράς και χρήσεων με τους τομεακούς λογαριασμούς . 282

9.12.

Συμμετρικός πίνακας εισροών-εκροών σε βασικές τιμές (προϊόν κατά προϊόν) . 284

9.13.

Συμμετρικός πίνακας εισροών-εκροών για την εγχώρια παραγωγή (προϊόν κατά προϊόν) . 286

Α.Ι.1.

Αποτέλεσμα της κατανομής των ΥΧΔΜΕ σε θεσμικούς τομείς, συμπεριλαμβανομένων των μεταβολών για τους παραγωγούς μη εμπορεύσιμου προϊόντος . 318

Α.Ι.2.

Αποτέλεσμα της κατανομής των ΥΧΔΜΕ μόνο σε πλασματικό τομέα . 319

Α.ΙΙΙ.1.

Κρατικά προγράμματα κοινωνικής ασφάλισης . 334

Α.ΙΙΙ.2.

Προγράμματα κοινωνικής ασφάλισης με ιδιωτική χρηματοδότηση . 335

Α.ΙΙΙ.3.

Προγράμματα χωρίς χρηματοδότηση, τα οποία διαχειρίζονται εργοδότες . 336

Α.ΙΙΙ.4.

Λοιπές ασφάλειες ζωής . 337

Α.ΙΙΙ.5.

Λοιπές ασφάλειες, εκτός των ασφαλειών ζωής . 338

A.IV.1.

Λογαριασμός 0: Λογαριασμός αγαθών και υπηρεσιών . 357

A.IV.2.

Πλήρης ακολουθία λογαριασμών για το σύνολο της οικονομίας . 357

A.IV.3.

Πλήρης ακολουθία λογαριασμών για μη χρηματοδοτικές εταιρείες . 371

A.IV.4.

Πλήρης ακολουθία λογαριασμών για χρηματοδοτικές εταιρείες . 380

A.IV.5.

Πλήρης ακολουθία λογαριασμών για το δημόσιο τομέα . 390

A.IV.6.

Πλήρης ακολουθία λογαριασμών για τα νοικοκυριά . 401

A.IV.7.

Πλήρης ακολουθία λογαριασμών για μη κερδοσκοπικά ιδρύματα που εξυπηρετούν νοικοκυριά . 412

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1

ΓΕΝΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ

1.01. Το ευρωπαϊκό σύστημα εθνικών και περιφερειακών λογαριασμών (ΕΣΟΛ 1995, ή απλώς: ΕΣΟΛ) είναι ένα διεθνώς συμβατό λογιστικό πλαίσιο για τη συστηματική και λεπτομερή περιγραφή μιας συνολικής οικονομίας (δηλαδή περιφέρειας, χώρας ή ομάδας χωρών), των συνιστωσών της και των σχέσεών της με άλλες συνολικές οικονομίες.

Το ΕΣΟΛ 1995 αντικαθιστά το ευρωπαϊκό σύστημα ολοκληρωμένων οικονομικών λογαριασμών που δημοσιεύτηκε το 1970 (ΕΣΟΛ 1970 7 μια δεύτερη, ελαφρά τροποποιημένη έκδοση, κυκλοφόρησε το 1978).

Το ΕΣΟΛ 1995 είναι πλήρως συμβατό με τις αναθεωρημένες παγκόσμιες κατευθυντήριες γραμμές για τους εθνικούς λογαριασμούς, το σύστημα εθνικών λογαριασμών (ΣΕΛ 1993, ή απλώς ΣΕΛ 7 αυτές οι κατευθυντήριες γραμμές καταρτίστηκαν από κοινού από τον Οργανισμό Ηνωμένων Εθνών, το ΔΝΤ, την Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, τον ΟΟΣΑ και τη Διεθνή Τράπεζα). Πάντως, το ΕΣΟΛ είναι πιο προσαρμοσμένο προς τις συνθήκες και τις ανάγκες δεδομένων της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Όπως το ΣΕΛ, το ΕΣΟΛ είναι εναρμονισμένο με τις έννοιες και τις ταξινομήσεις που χρησιμοποιούνται σε πολλές άλλες κοινωνικές και οικονομικές στατιστικές. Χαρακτηριστικά παραδείγματα είναι οι στατιστικές της απασχόλησης, οι στατιστικές της βιομηχανικής παραγωγής και οι στατιστικές του εξωτερικού εμπορίου. Επομένως το ΕΣΟΛ μπορεί να χρησιμεύσει ως κεντρικό πλαίσιο αναφοράς για τις κοινωνικές και οικονομικές στατιστικές της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των κρατών μελών της.

1.02. Το πλαίσιο του ΕΣΟΛ αποτελείται από δύο βασικά σύνολα πινάκων:

α) τομεακούς λογαριασμούς (1) 7

β) πλαίσιο εισροών - εκροών (2) και λογαριασμούς κατά βιομηχανία (3).

Οι τομεακοί λογαριασμοί παρέχουν, κατά θεσμικό τομέα, μια συστηματική περιγραφή των διαφόρων σταδίων της οικονομικής διεργασίας: παραγωγής, δημιουργίας εισοδήματος, διανομής εισοδήματος, αναδιανομής εισοδήματος, χρήσης εισοδήματος και χρηματοοικονομικής και μη χρηματοοικονομικής συσσώρευσης. Οι τομεακοί λογαριασμοί περιλαμβάνουν επίσης ισολογισμούς, οι οποίοι περιγράφουν τα αποθέματα στοιχείων του ενεργητικού και του παθητικού και την καθαρή θέση κατά την αρχή και το τέλος της λογιστικής περιόδου.

Το πλαίσιο εισροών-εκροών και οι λογαριασμοί κατά βιομηχανία περιγράφουν με περισσότερη λεπτομέρεια την παραγωγική διεργασία (διάρθρωση κόστους, δημιουργούμενο εισόδημα και αποσχόληση) και τις ροές αγαθών και υπηρεσιών (προϊόν, εισαγωγές, εξαγωγές, τελική κατανάλωση, ενδιάμεση ανάλωση και σχηματισμό κεφαλαίου κατά ομάδα προϊόντων).

Το ΕΣΟΛ περιλαμβάνει έννοιες σχετικές με τον πληθυσμό και την απασχόληση (4). Οι έννοιες αυτές αφορούν τόσο τους τομεακούς λογαριασμούς όσο και το πλαίσιο εισροών-εκροών.

Το ΕΣΟΛ δεν περιορίζεται στους ετήσιους εθνικούς λογαριασμούς αλλά εφαρμόζεται και για τριμηνιαίους λογαριασμούς (5) και περιφερειακούς λογαριασμούς (6).

ΧΡΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΕΣΟΛ

Πλαίσιο για ανάλυση και πολιτική

1.03. Το πλαίσιο ΕΣΟΛ μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την ανάλυση και αξιολόγηση των εξής:

α) της δομής μιας συνολικής οικονομίας 7 χαρακτηριστικά παραδείγματα:

(1) προστιθέμενη αξία και απασχόληση κατά βιομηχανία,

(2) προστιθέμενη αξία και απασχόληση κατά περιφέρεια,

(3) διανεμόμενο εισόδημα κατά τομέα,

(4) εισαγωγές και εξαγωγές κατά ομάδα προϊόντων,

(5) δαπάνη για τελική κατανάλωση κατά ομάδα προϊόντων,

(6) επενδύσεις παγίου κεφαλαίου και απόθεμα παγίου κεφαλαίου κατά βιομηχανία,

(7) σύνθεση των αποθεμάτων και των ροών των χρηματοπιστωτικών στοιχείων του ενεργητικού κατά είδος στοιχείου και κατά τομέα 7

β) συγκεκριμένων μερών ή πτυχών μιας συνολικής οικονομίας 7 χαρακτηριστικά παραδείγματα:

(1) τραπεζικό σύστημα και χρηματοδότηση στην εθνική οικονομία,

(2) ρόλος του δημοσίου,

(3) οικονομία μιας συγκεκριμένης περιφέρειας (σε σύγκριση με την οικονομία του συνόλου της χώρας) 7

γ) της ανάπτυξης μιας συνολικής οικονομίας διαχρονικά 7 χαρακτηριστικά παραδείγματα:

(1) ανάλυση των ρυθμών αύξησης του ΑΕγχΠ,

(2) ανάλυση του πληθωρισμού,

(3) ανάλυση εποχιακών χαρακτηριστικών των δαπανών των νοικοκυριών με βάση τους τριμηνιαίους λογαριασμούς,

(4) ανάλυση της μεταβολής της σημασίας συγκεκριμένων χρηματοδοτικών μέσων διαχρονικά, π.χ. αυξανόμενη σημασία των προαιρετικών δικαιωμάτων (options),

(5) σύγκριση των βιομηχανικών δομών της εθνικής οικονομίας μακροπρόθεσμα, π.χ. για περίοδο 30 ετών 7

δ) μιας συνολικής οικονομίας σε σχέση με άλλες συνολικές οικονομίες 7 χαρακτηριστικά παραδείγματα:

(1) σύγκριση των ρόλων του δημοσίου στα κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης,

(2) ανάλυση των αλληλεξαρτήσεων μεταξύ των οικονομιών της Ευρωπαϊκής Ένωσης,

(3) ανάλυση της σύνθεσης και του προορισμού των εξαγωγών της Ευρωπαϊκής Ένωσης,

(4) σύγκριση των ρυθμών αύξησης του ΑΕγχΠ ή του κατά κεφαλήν διαθεσίμου εισοδήματος στην Ευρωπαϊκή Ένωση και τις Ηνωμένες Πολιτείες και την Ιαπωνία.

1.04. Για την Ευρωπαϊκή Ένωση και τα κράτη μέλη της, τα στοιχεία με βάση αυτό το λογιστικό πλαίσιο παίζουν ένα πολύ σημαντικό ρόλο για τη διαμόρφωση και παρακολούθηση της κοινωνικής και οικονομικής πολιτικής τους.

Επιπλέον, υπάρχουν ορισμένες πολύ σημαντικές εξειδικευμένες χρήσεις:

α) η παρακολούθηση και η καθοδήγηση της ευρωπαϊκής νομισματικής πολιτικής: τα κριτήρια σύγκλισης για την Ευρωπαϊκή Νομισματική Ένωση καθορίστηκαν με βάση τα στοιχεία των εθνικών λογαριασμών (δημόσιο έλλειμμα, δημόσιο χρέος και ΑΕγχΠ) 7

β) η χορήγηση νομισματικής υποστήριξης σε περιφέρειες της ΕΕ: οι δαπάνες των διαρθρωτικών ταμείων της ΕΕ βασίζονται κατά ένα μέρος σε στοιχεία των εθνικών λογαριασμών προσαρμοσμένα στις περιφέρειες 7

γ) ο καθορισμός των ιδίων πόρων της ΕΕ. Αυτοί εξαρτώνται από τα στοιχεία των εθνικών λογαριασμών με τρεις τρόπους:

(1) οι συνολικοί πόροι της ΕΕ καθορίζονται ως εκατοστιαίο ποσοστό των ακαθάριστων εθνικών προϊόντων (ΑΕΠ) των κρατών μελών,

(2) ο τρίτος ίδιος πόρος της ΕΕ είναι ο ίδιος πόρος ΦΠΑ. Οι συνεισφορές από τα κράτη μέλη για τον πόρο αυτό επηρεάζονται σε υψηλό βαθμό από τα στοιχεία των εθνικών λογαριασμών, γιατί αυτά χρησιμοποιούνται για τον υπολογισμό του μέσου ποσοστού ΦΠΑ,

(3) τα σχετικά μεγέθη της συνεισφοράς του κάθε κράτους μέλους για τον τέταρτο ίδιο πόρο της ΕΕ βασίζονται στο αντίστοιχο ακαθάριστο εθνικό προϊόν.

Οκτώ χαρακτηριστικά των εννοιών του ΕΣΟΛ

1.05. Για να εξασφαλιστεί η απαραίτητη ισορροπία μεταξύ των αναγκών για δεδομένα, και των δυνατότητων κατάρτισης δεδομένων, οι έννοιες του ΕΣΟΛ έχουν οκτώ σημαντικά χαρακτηριστικά. Οι έννοιες είναι:

α) διεθνώς συμβατές 7

β) εναρμονισμένες με τις έννοιες που χρησιμοποιούνται σε άλλες κοινωνικές και οικονομικές στατιστικές 7

γ) συνεπείς 7

δ) λειτουργικές 7

ε) διαφορετικές από τις περισσότερες διοικητικές έννοιες 7

στ) παγιωμένες και σταθερές για μεγάλη χρονική περίοδο 7

ζ) εστιασμένες στην περιγραφή της οικονομικής διεργασίας με νομισματικούς και εύκολα παρατηρήσιμους όρους 7

η) ευέλικτες και κατάλληλες για πολλές χρήσεις.

1.06. Οι έννοιες είναι διεθνώς συμβατές γιατί:

α) για τα κράτη μέλη της ΕΕ, το ΕΣΟΛ είναι το πρότυπο για την υποβολή δεδομένων εθνικών λογαριασμών σε όλους τους διεθνείς οργανισμούς. Μόνο για τις εγχώριες δημοσιεύσεις δεν είναι υποχρεωτική η αυστηρή τήρηση του ΕΣΟΛ 7

β) οι έννοιες του ΕΣΟΛ είναι, από όλες τις απόψεις, συμβατές με τις έννοιες των παγκοσμίων κατευθυντήριων γραμμών για τους εθνικούς λογαριασμούς, δηλαδή του ΣΕΛ.

Η διεθνής συμβατότητα των εννοιών έχει ουσιαστική σημασία κατά τη σύγκριση στατιστικών διαφόρων χωρών.

1.07. Οι έννοιες είναι εναρμονισμένες με αυτές που χρησιμοποιούνται σε άλλες οικονομικές και κοινωνικές στατιστικές γιατί:

α) το ΕΣΟΛ χρησιμοποιεί πολλές έννοιες και ταξινομήσεις (π.χ. NACE αναθ. 1) που χρησιμοποιούνται και για τις άλλες οικονομικές και κοινωνικές στατιστικές των κρατών μελών της ΕΕ, π.χ. στατιστικές της βιομηχανικής παραγωγής, στατιστικές του εξωτερικού εμπορίου και στατιστικές της απασχόλησης 7 οι εννοιολογικές διαφορές περιορίστηκαν στο ελάχιστο. Επιπλέον, αυτές οι έννοιες και οι ταξινομήσεις της ΕΕ είναι εναρμονισμένες με τις αντίστοιχες του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών 7

β) όπως συμβαίνει και με το ΣΕΛ, οι έννοιες του ΕΣΟΛ είναι επίσης εναρμονισμένες με τις έννοιες των κυριότερων διεθνών κατευθυντηρίων γραμμών για ορισμένες άλλες οικονομικές στατιστικές, και συγκεκριμένα το εγχειρίδιο ισοζυγίου πληρωμών του ΔΝΤ, τις στατιστικές δημοσίων οικονομικών του ΔΝΤ, τις στατιστικές εσόδων του ΟΟΣΑ και τα ψηφίσματα της ΔΟΕ σχετικά με τις έννοιες της απασχόλησης, των ωρών εργασίας που πραγματοποιήθηκαν και του κόστους εργασίας.

Αυτή η εναρμόνιση με άλλες κοινωνικές και οικονομικές στατιστικές βοηθά σε σημαντικό βαθμό τη σύνδεση και τη σύγκριση των στοιχείων αυτών. Κατά συνέπεια, μπορούν να καταρτιστούν καλύτερα στοιχεία για τους εθνικούς λογαριασμούς. Επιπλέον, οι πληροφορίες που περιέχονται σε αυτές τις εξειδικευμένες στατιστικές μπορούν τώρα να συσχετιστούν καλύτερα με τις γενικές στατιστικές της εθνικής οικονομίας, δηλαδή στοιχεία των εθνικών λογαριασμών όπως το ΑΕΠ ή η προστιθέμενη αξία κατά βιομηχανία και κατά τομέα.

1.08. Οι ταυτότητες του λογιστικού πλαισίου ενισχύουν τη συνέπεια των εννοιών που χρησιμοποιούνται για την περιγραφή των διαφόρων μερών της οικονομικής διεργασίας (παραγωγή, διανομή εισοδήματος, χρήση εισοδήματος, συσσώρευση). Χάρη, σ' αυτή την εσωτερική συνέπεια, στατιστικές από διαφορετικά μέρη του λογιστικού πλαισίου μπορούν να συσχετισθούν αποτελεσματικά μεταξύ τους. Έτσι, μπορούν π.χ. να υπολογισθούν τα ακόλουθα:

α) στοιχεία για την παραγωγικότητα, όπως η προστιθέμενη αξία ανά ώρα εργασίας που πραγματοποιήθηκε (για το στοιχείο αυτό απαιτείται συνέπεια μεταξύ των εννοιών της προστιθεμένης αξίας και των ωρών εργασίας που πραγματοποιήθηκαν) 7

β) εθνικό διαθέσιμο εισόδημα κατά κεφαλήν (εδώ απαιτείται συνέπεια μεταξύ των εννοιών του εθνικού διαθεσίμου εισοδήματος και του πληθυσμού) 7

γ) επενδύσεις παγίου κεφαλαίου ως εκατοστιαίο ποσοστό του αποθέματος παγίου κεφαλαίου (εδώ απαιτείται συνέπεια μεταξύ των ορισμών αυτών των ροών και των αποθεμάτων) 7

δ) δημόσιο έλλειμμα και δημόσιο χρέος ως εκατοστιαία ποσοστά του ακαθάριστου εγχωρίου προϊόντος (για τα στοιχεία αυτά απαιτείται συνέπεια μεταξύ των εννοιών του δημοσίου ελλείμματος, του δημοσίου χρέους και του ακαθάριστου εγχωρίου προϊόντος).

Χάρη σε αυτή την εσωτερική συνέπεια των εννοιών μπορούν επίσης να γίνονται ορισμένες εκτιμήσεις βάσει καταλοίπων, π.χ. η αποταμίευση μπορεί να εκτιμάται ως η διαφορά μεταξύ του διαθεσίμου εισοδήματος και της δαπάνης για την τελική κατανάλωση (7).

1.09. Οι έννοιες του ΕΣΟΛ είναι λειτουργικές έννοιες γιατί είναι σχεδιασμένες έχοντας υπόψη τη μέτρησή τους. Ο λειτουργικός χαρακτήρας των εννοιών αποδεικνύεται με διάφορους τρόπους:

α) ορισμένες δραστηριότητες ή στοιχεία χρειάζεται να περιγράφονται μόνο όταν έχουν σημαντικό μέγεθος. Αυτό αφορά για παράδειγμα, την παραγωγή αγαθών από νοικοκυριά για ίδιο λογαριασμό: η ύφανση και η παραγωγή κεραμικών δεν καταγράφονται ως παραγωγή, γιατί αυτοί οι τύποι παραγωγής θεωρούνται ως ασήμαντοι για τις χώρες της ΕΕ. Άλλο χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι ότι μικρά, φθηνά εργαλεία και συσκευές καταγράφονται ως σχηματισμός παγίου κεφάλαιου μόνο όταν η δαπάνη του αγοραστή για τέτοια διαρκή αγαθά υπερβαίνει τα 500 Ecu (σε τιμές 1995) ανά μονάδα (ή, όταν αγοράζονται μεγάλες ποσότητες, για τη συνολική ποσότητα που αγοράζεται) 7 όταν η δαπάνη αυτή δεν υπερβαίνει αυτό το κατώτατο όριο, τα είδη αυτά καταγράφονται ως ενδιάμεση ανάλωση 7

β) ορισμένες έννοιες συνοδεύονται από σαφείς ενδείξεις όσον αφορά το πώς εκτιμώνται. Για παράδειγμα, κατά τον ορισμό της ανάλωσης κεφαλαίου γίνεται αναφορά στη γραμμική απαξίωση και για την εκτίμηση του αποθέματος παγίου κεφαλαίου συνιστάται η χρήση της μεθόδου διαρκούς απογραφής. Άλλο χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η αποτίμηση της παραγωγής για ίδιο λογαριασμό: καταρχήν, θα πρέπει να γίνεται σε βασικές τιμές αλλά, εάν χρειάζεται ως προσέγγιση των βασικών τιμών, μπορεί να χρησιμοποιηθεί το άθροισμα των διαφόρων στοιχείων του κόστους 7

γ) χρησιμοποιούνται ορισμένες συνθήκες για λόγους ευκολίας. Για παράδειγμα, κατά συνθήκην, οι συλλογικές υπηρεσίες που παρέχονται από το δημόσιο είναι όλες δαπάνη για τελική κατανάλωση 7

δ) οι έννοιες είναι εναρμονισμένες με τις έννοιες των κοινωνικών και οικονομικών στατιστικών που χρησιμοποιούνται ως εισροές για την κατάρτιση των εθνικών λογαριασμών.

1.10. Πάντως, ταυτόχρονα, οι έννοιες δεν είναι πάντα εύκολο να τεθούν σε λειτουργία, επειδή συνήθως αποκλείουν σε ορισμένα σημεία αυτές που χρησιμοποιούνται σε διοικητικές πηγές δεδομένων. Χαρακτηριστικά παραδείγματα είναι οι επιχειρηματικοί λογαριασμοί, τα δεδομένα για διάφορους τύπους φόρων (ΦΠΑ, ατομικός φόρος εισοδήματος, δασμοί εισαγωγής, κ.λπ.), δεδομένα κοινωνικών ασφαλίσεων και δεδομένα από εποπτικά όργανα τραπεζών και ασφαλιστικών εταιρειών. Αυτά τα διοικητικά δεδομένα χρησιμεύουν συχνά ως εισροές για την κατάρτιση των εθνικών λογαριασμών. Γενικά, θα πρέπει να μετασχηματίζονται για να είναι συμβατά με το ΕΣΟΛ.

Οι έννοιες του ΕΣΟΛ συνήθως διαφέρουν σε ορισμένα σημεία από τις αντίστοιχες διοικητικές έννοιες, για τους ακόλουθους λόγους:

α) οι διοικητικές έννοιες διαφέρουν από τη μια χώρα στην άλλη. Κατά συνέπεια, δεν μπορεί να επιτευχθεί διεθνής συμβατότητα με διοικητικές έννοιες 7

β) οι διοικητικές έννοιες μεταβάλλονται διαχρονικά. Κατά συνέπεια, η συγκρισιμότητα διαχρονικά δεν μπορεί να επιτευχθεί με διοικητικές έννοιες 7

γ) οι έννοιες στις οποίες βασίζονται οι πηγές διοικητικών δεδομένων δεν είναι συνήθως συνεπείς μεταξύ τους. Όμως, η σύνδεση και η σύγκριση δεδομένων, που έχει ουσιαστική σημασία για την κατάρτιση στοιχείων των εθνικών λογαριασμών, είναι δυνατή μόνο με ένα συνεπές σύνολο εννοιών 7

δ) οι διοικητικές έννοιες γενικά δεν είναι οι βέλτιστες για οικονομική ανάλυση και για αξιολόγηση της οικονομικής πολιτικής.

Πάντως, σε ορισμένες συγκεκριμένες περιπτώσεις, οι πηγές διοικητικών δεδομένων καλύπτουν πολύ ικανοποιητικά τις ανάγκες δεδομένων των εθνικών λογαριασμών και λοιπών στατιστικών, γιατί:

α) έννοιες και ταξινομήσεις που έχουν αρχικά δημιουργηθεί για στατιστικούς σκοπούς μπορούν επίσης να χρησιμοποιούνται και για διοικητικούς σκοπούς, π.χ. ταξινόμηση των δημοσίων δαπανών κατά είδος 7

β) οι πηγές διοικητικών δεδομένων μπορεί να λαμβάνουν ρητώς υπόψη τις (ξεχωριστές) ανάγκες δεδομένων των στατιστικών 7 αυτό ισχύει, για παράδειγμα, στο σύστημα Intrastat για την παροχή πληροφοριών σχετικά με παραδόσεις αγαθών μεταξύ κρατών μελών της ΕΕ.

1.11. Οι κύριες έννοιες του ΕΣΟΛ είναι παγιωμένες και σταθερές για μεγάλο χρονικό διάστημα, επειδή:

α) έχουν εγκριθεί ως διεθνές πρότυπο για τις επόμενες δεκαετίες 7

β) στις διαδοχικές διεθνείς κατευθυντήριες γραμμές για τους εθνικούς λογαριασμούς οι περισσότερες από τις βασικές έννοιες δεν έχουν υποστεί σχεδόν καμία αλλαγή.

Αυτή η εννοιολογική συνέχεια μειώνει την ανάγκη επανυπολογισμού χρονολογικών σειρών και εκμάθησης νέων εννοιών. Επιπλέον, περιορίζει την ευπάθεια των εννοιών σε εθνικές και διεθνείς πολιτικές πιέσεις. Για τους λόγους αυτούς, τα στοιχεία των εθνικών λογαριασμών είναι δυνατόν να χρησιμεύουν ως αντικειμενική βάση δεδομένων για οικονομική πολιτική και ανάλυση για πολλές δεκαετίες.

1.12. Οι έννοιες του ΕΣΟΛ είναι εστιασμένες στην περιγραφή της οικονομικής διεργασίας με νομισματικούς και εύκολα παρατηρήσιμους όρους. Ως επί το πλείστον, θέματα και ροές που δεν είναι εύκολα παρατηρήσιμα σε νομισματικούς όρους ή που δεν έχουν σαφές νομισματικό αντίστοιχο δεν λαμβάνονται υπόψη.

Η αρχή αυτή δεν εφαρμόζεται αυστηρά, γιατί θα πρέπει επίσης να λαμβάνονται υπόψη οι απαιτήσεις για συνέπεια και οι διάφορες ανάγκες δεδομένων. Για παράδειγμα, απαιτείται για λόγους συνέπειας να καταγράφεται η αξία των συλλογικών υπηρεσιών που παράγονται από το δημόσιο ως προϊόν, γιατί η πληρωμή αμοιβών στους εργαζομένους και η αγορά κάθε είδους αγαθών και υπηρεσιών από το δημόσιο είναι παρατηρήσιμα σε νομισματικούς όρους. Επιπλέον, για σκοπούς οικονομικής ανάλυσης και πολιτικής, η περιγραφή των συλλογικών υπηρεσιών του δημοσίου σε σχέση με την υπόλοιπη εθνική οικονομία αυξάνει επίσης τη χρησιμότητα των εθνικών λογαριασμών ως συνόλου.

1.13. Το πεδίο κάλυψης των εννοιών του ΕΣΟΛ μπορεί να αναδειχθεί εξετάζοντας ορισμένες σημαντικές οριακές περιπτώσεις.

Τα παρακάτω εμπίπτουν στο παραγωγικό όριο του ΕΣΟΛ (βλέπε παραγράφους 3.07 έως 3.09):

α) παραγωγή ατομικών και συλλογικών υπηρεσιών από το δημόσιο 7

β) παραγωγή υπηρεσιών στέγασης λόγω ιδιοκατοίκησης από ιδιοκτήτες κατοικιών 7

γ) παραγωγή αγαθών για ίδια τελική κατανάλωση, π.χ. γεωργικών προϊόντων 7

δ) κατασκευή για ίδιο λογαριασμό, περιλαμβανομένων των νοικοκυριών 7

ε) παραγωγή υπηρεσιών από αμοιβόμενο οικιακό προσωπικό 7

στ) καλλιέργεια ιχθύων σε ιχθυοτροφεία 7

ζ) παργωγή που απαγορεύεται από το νόμο, π.χ. πορνεία και παραγωγή ναρκωτικών 7

η) παραγωγή από την οποία τα έσοδα δεν δηλώνονται όλα στις φορολογικές αρχές, π.χ. λαθραία παραγωγή υφασμάτων.

Τα παρακάτω δεν εμπίπτουν στο παραγωγικό όριο:

α) οικιακές και προσωπικές υπηρεσίες που παράγονται και αναλώνονται μέσα στο ίδιο νοικοκυριό, π.χ. καθαρισμός, παρασκευή γευμάτων ή περίθαλψη ασθενών ή ηλικιωμένων 7

β) εθελοντικές υπηρεσίες που δεν έχουν ως αποτέλεσμα την παραγωγή αγαθών, π.χ. περίθαλψη και καθαρισμός χωρίς αμοιβή 7

γ) φυσική αναπαραγωγή ιχθύων στην ανοικτή θάλασσα.

Γενικά, το ΕΣΟΛ καταγράφει όλες τις εκροές που προέρχονται από παραγωγή που πραγματοποιείται μέσα στο όριο παραγωγής. Πάντως, υπάρχουν ορισμένες ειδικές εξαιρέσεις στον κανόνα αυτό:

α) οι εκροές των βοηθητικών δραστηριοτήτων δεν καταγράφονται 7 όλες οι εισροές που αναλώνονται από μια βοηθητική δραστηριότητα - υλικά, εργασία, ανάλωση παγίου κεφαλαίου, κ.λπ. - αντιμετωπίζονται ως εισροές στην κύρια ή δευτερεύουσα δραστηριότητα την οποία υποστηρίζει η βοηθητική δραστηριότητα 7

β) οι εκροές που παράγονται για ενδιάμεση ανάλωση στην ίδια μονάδα οικονομικής δραστηριότητας (ΜΟΔ, βλέπε επίσης παράγραφο 1.29) δεν καταγράφονται 7 πάντως, όλες οι εκροές που παράγονται για άλλες τοπικές ΜΟΔ που ανήκουν στην ίδια θεσμική μονάδα πρέπει να καταγράφονται ως προϊόν.

Σύμφωνα με τη λογιστική λογική του ΕΣΟΛ, αν οι δραστηριότητες θεωρούνται ως παραγωγή και το προϊόν τους πρέπει να καταγράφεται, τότε πρέπει επίσης να καταγράφονται το συνακόλουθο εισόδημα, η απασχόληση, η τελική κατανάλωση κ.λπ. Για παράδειγμα, εφόσον η παραγωγή υπηρεσιών στέγασης για ίδιο λογαριασμό λόγω ιδιοκατοίκησης καταγράφεται ως παραγωγή, καταγράφεται και το εισόδημα και η δαπάνη για τελική κατανάλωση που δημιουργούνται, από την παραγωγή αυτή, για αυτούς που διαμένουν σε ιδιόκτητες κατοικίες. Το αντίστροφο ισχύει όταν οι δραστηριότητες δεν καταγράφονται ως παραγωγή: οι οικιακές υπηρεσίες που παράγονται και αναλώνονται μέσα στο ίδιο νοικοκυριό δεν δημιουργούν εισόδημα και δαπάνη για τελική κατανάλωση και, επομένως, σύμφωνα με τις έννοιες του ΕΣΟΛ, δεν υπάρχει απασχόληση.

Το ΕΣΟΛ περιέχει επίσης πολλές ειδικές συνθήκες, π.χ.:

α) αποτίμηση της παραγωγής του δημοσίου τομέα 7

β) αποτίμηση της παραγωγής των ασφαλιστικών υπηρεσιών και των υπηρεσιών χρηματοπιστωτικής διαμεσολάβησης που μετρώνται έμμεσα 7

γ) καταγραφή όλων των συλλογικών υπηρεσιών που παρέχονται από το δημόσιο ως δαπάνη για τελική κατανάλωση και όχι ως ενδιάμεση ανάλωση 7

δ) καταγραφή της χρήσης των υπηρεσιών χρηματοπιστωτικής διαμεσολάβησης που μετρώνται έμμεσα ως ενδιάμεση ανάλωση ενός πλασματικού τομέα ή μιας πλασματικής βιομηχανίας.

1.14. Οι έννοιες του ΕΣΟΛ είναι πολλαπλής χρήσης: για ένα μεγάλο φάσμα χρήσεων, οι έννοιες του ΕΣΟΛ είναι αποδεκτές, αν και για ορισμένες χρήσεις μπορεί να χρειάζεται συμπλήρωση των εννοιών (βλέπε επίσης παράγραφο 1.18).

1.15. Το επίπεδο λεπτομέρειας του εννοιολογικού πλαισίου του ΕΣΟΛ παρέχει δυνατότητες για ευέλικτη χρήση: ορισμένες έννοιες δεν εμφανίζονται ρητώς στο ΕΣΟΛ, μπορούν όμως εύκολα να παραχθούν από αυτό. Για παράδειγμα, η προστιθέμενη αξία σε τιμές κόστους συντελεστών παραγωγής μπορεί να προκύψει αφαιρώντας τους καθαρούς λοιπούς φόρους επί της παραγωγής από την προστιθέμενη αξία σε βασικές τιμές. Άλλο χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η δημιουργία νέων τομέων με αναδιάταξη των υποτομέων που ορίζονται από το ΕΣΟΛ.

1.16. Η ευέλικτη χρήση είναι επίσης δυνατή με εισαγωγή πρόσθετων κριτηρίων που δεν έρχονται σε σύγκρουση με τη λογική του συστήματος. Για παράδειγμα, τα κριτήρια αυτά μπορούν να είναι το μέγεθος της απασχόλησης για τις παραγωγικές μονάδες ή το μέγεθος του εισοδήματος για τα νοικοκυριά. Για την απασχόληση, μπορεί να εισαχθεί η επιμέρους ταξινόμηση κατά επίπεδο εκπαίδευσης, ηλικία και φύλο.

1.17. Αυτή η ευέλικτη χρήση μπορεί να ενταχθεί σε μια μήτρα κοινωνικής λογιστικής (Social Accounting Matrix - SAM). Η SAM είναι μια παρουσίαση με τη μορφή μητρών που εξετάζει τις διασυνδέσεις μεταξύ ενός πίνακα προσφοράς και χρήσεων και των τομεακών λογαριασμών (βλέπε επίσης παραγράφους 8.133 έως 8.155). Μια SAM παρέχει κατά κανόνα πρόσθετες πληροφορίες σχετικά με το επίπεδο και τη σύνθεση της απασχόλησης/ανεργίας, μέσω της υποδιαίρεσης του εισοδήματος εξαρτημένης εργασίας κατά τύπο απασχολούμενου. Αυτή η υποδιαίρεση εφαρμόζεται τόσο στη χρήση της εργασίας από τη βιομηχανία, όπως εμφανίζεται στους πίνακες χρήσεων, όσο και στην προσφορά εργασίας κατά κοινωνικοοικονομική υποομάδα, όπως εμφανίζεται στο λογαριασμό διανομής πρωτογενούς εισοδήματος των υποτομέων του τομέα των νοικοκυριών. Έτσι, παρουσιάζεται με συστηματικό τρόπο η προσφορά και η χρήση διαφόρων κατηγοριών υπηρεσιών εργασίας.

1.18. Για ορισμένες εξειδικευμένες ανάγκες δεδομένων η καλύτερη λύση είναι η κατάρτιση ξεχωριστών δορυφορικών λογαριασμών. Χαρακτηριστικά παραδείγματα είναι π.χ. οι ανάγκες δεδομένων για τα ακόλουθα:

α) ανάλυση του ρόλου του τουρισμού στην εθνική οικονομία 7

β) ανάλυση του κόστους και της χρηματοδότησης της υγειονομικής περίθαλψης 7

γ) ανάλυση της σημασίας της έρευνας και ανάπτυξης και του ανθρώπινου δυναμικού για την εθνική οικονομία 7

δ) ανάλυση του εισοδήματος και των δαπανών των νοικοκυριών με βάση έννοιες με μικροοικονομικό προσανατολισμό για το εισόδημα και τις δαπάνες 7

ε) ανάλυση της αλληλεπίδρασης μεταξύ του περιβάλλοντος και της οικονομίας 7

στ) ανάλυση της παραγωγής στο εσωτερικό των νοικοκυριών 7

ζ) ανάλυση των μεταβολών της ευημερίας 7

η) ανάλυση των διαφορών μεταξύ στοιχείων των εθνικών λογαριασμών και των επιχειρηματικών λογαριασμών και της επίδρασής τους στις αγορές μετοχών και συναλλάγματος 7

θ) εκτίμηση των φορολογικών εισόδων.

1.19. Οι δορυφορικοί λογαριασμοί μπορούν να εξυπηρετήσουν τέτοιες ανάγκες δεδομένων με τους ακόλουθους τρόπους:

α) παρουσίαση περισσότερων λεπτομερειών όπου απαιτούνται και εξάλειψη περιττών λεπτομερειών 7

β) διεύρυνση του πεδίου εφαρμογής του λογιστικού πλαισίου με την προσθήκη μη νομισματικών πληροφοριών, π.χ. σχετικά με τη ρύπανση και τα περιβαλλοντικά στοιχεία του ενεργητικού 7

γ) μεταβολή ορισμένων βασικών εννοιών, π.χ. με τη διεύρυνση της έννοιας του σχηματισμού κεφαλαίου, συμπεριλαμβάνοντας τα ποσά των δαπανών για έρευνα και ανάπτυξη ή των δαπανών για εκπαίδευση.

1.20. Ένα σημαντικό χαρακτηριστικό των δορυφορικών λογαριασμών είναι ότι, καταρχήν, διατηρούνται όλες οι βασικές έννοιες και ταξινομήσεις του προτύπου πλαισίου. Αλλαγές των βασικών εννοιών εισάγονται μόνο όταν ο συγκεκριμένος σκοπός του δορυφορικού λογαριασμού απαιτεί οπωσδήποτε μια τροποποίηση. Σε τέτοιες περιπτώσεις, ο δορυφορικός λογαριασμός θα πρέπει επίσης να περιέχει έναν πίνακα που θα δείχνει τη διασύνδεση μεταξύ των κυρίων μακροοικονομικών μεγεθών του δορυφορικού λογαρισμού και των αντίστοιχων του τυπικού πλαισίου. Έτσι, το τυπικό πλαίσιο διατηρεί το ρόλο του ως πλαισίου αναφοράς και ταυτόχρονα ικανοποιούνται πιο εξειδικευμένες ανάγκες.

1.21. Το πρότυπο πλαίσιο δεν δίνει ιδιαίτερη προσοχή σε αποθέματα και ροές που δεν είναι άμεσα παρατηρήσιμα σε νομισματικούς όρους (ή χωρίς σαφές νομισματικό αντίστοιχο). Λόγω της φύσης τους, η ανάλυση αυτών των αποθεμάτων και ροών καλύπτεται συνήθως ικανοποιητικά με την κατάρτιση στατιστικών σε μη νομισματικούς όρους, π.χ.:

α) η παραγωγή στο εσωτερικό των νοικοκυριών μπορεί να περιγραφεί εύκολα με βάση τις ώρες που διατίθενται για τις εναλλακτικές χρήσεις 7

β) η εκπαίδευση μπορεί να περιγραφεί με βάση τον τύπο εκπαίδευσης, τον αριθμό μαθητών, το μέσο αριθμό ετών εκπαίδευσης πριν από την απόκτηση του πτυχίου, κ.λπ. 7

γ) οι συνέπειες της ρύπανσης περιγράφονται καλύτερα με βάση τις μεταβολές του αριθμού των ζωντανών ειδών, την υγεία των δέντρων ενός δάσους, του όγκου απορριμμάτων, των ποσοστών μονοξειδίου του άνθρακα και των επιπέδων ακτινοβολίας, κ.λπ.

Οι δορυφορικοί λογαριασμοί παρέχουν τη δυνατότητα διασύνδεσης τέτοιων στατιστικών με μη νομισματικές μονάδες με το πρότυπο πλαίσιο εθνικών λογαριασμών. Η διασύνδεση είναι δυνατή χρησιμοποιώντας όσο το δυνατόν περισσότερο για αυτές τις μη νομισματικές στατιστικές τις ταξινομήσεις που χρησιμοποιούνται στο πρότυπο πλαίσιο, π.χ. την ταξινόμηση κατά τύπο νοικοκυριού ή την ταξινόμηση κατά βιομηχανία. Έτσι, καταρτίζεται ένα συνεπές διευρυμένο πλαίσιο. Το πλαίσιο αυτό μπορεί στη συνέχεια να χρησιμεύσει ως βάση δεδομένων για την ανάλυση και αξιολόγηση κάθε είδους αλληλεπιδράσεων μεταξύ των μεταβλητών του προτύπου πλαισίου και αυτών του διευρυμένου τμήματος.

1.22. Το πρότυπο πλαίσιο και τα κύρια μακροοικονομικά μεγέθη του δεν περιγράφουν τις μεταβολές της ευημερίας. Μπορούν να καταρτιστούν διευρυμένοι λογαριασμοί που περιλαμβάνουν επίσης και τις τεκμαρτές νομισματικές αξίες π.χ. των ακόλουθων:

α) οικιακών και προσωπικών υπηρεσιών που παράγονται και αναλώνονται μέσα στο ίδιο νοικοκυριό 7

β) μεταβολές του ελευθέρου χρόνου 7

γ) θετικά και αρνητικά σημεία της ζωής σε αστικές περιοχές 7

δ) ανισότητες στη διανομή του εισοδήματος μεταξύ των ατόμων.

Μπορούν επίσης να αναταξινομήσουν την τελική δαπάνη για αναγκαία κακά (π.χ. άμυνα) ως ενδιάμεση ανάλωση, δηλαδή κατανάλωση που δεν συμβάλει στην ευημερία. Επίσης, οι ζημιές από πλημμύρες και άλλες φυσικές καταστροφές μπορούν να ταξινομηθούν ως ενδιάμεση ανάλωση, ως μείωση της (απόλυτης) ευημερίας.

Έτσι, μπορεί κάποιος να επιχειρήσει την κατασκευή ενός πολύ πρόχειρου και πολύ ατελούς δείκτη των μεταβολών της ευημερίας. Πάντως, η ευημερία έχει πολλές διαστάσεις, οι περισσότερες από τις οποίες δύσκολα μπορούν να εκφραστούν σε νομισματικούς όρους. Επομένως, μια καλύτερη λύση για τη μέτρηση της ευημερίας είναι η χρήση, για κάθε διάσταση, ξεχωριστών δεικτών και μονάδων μέτρησης. Οι δείκτες αυτοί μπορεί να είναι, για παράδειγμα, η παιδική θνησιμότητα, η προσδοκώμενη ζωή, το ποσοστό αναλφαβητισμού των ενηλικών και το εθνικό εισόδημα κατά κεφαλή. Οι δείκτες αυτοί θα μπορούσαν να ενσωματωθούν σε ένα δορυφόρο λογαριασμό.

1.23. Για να επιτευχθεί ένας συνεπές, διεθνώς συμβατό πλαίσιο, διοικητικές έννοιες δεν χρησιμοποιούνται στο ΕΣΟΛ. Πάντως, για διάφορους σκοπούς στο εσωτερικό μιας χώρας, η συγκέντρωση στοιχείων με βάση διοικητικές έννοιες μπορεί να είναι ιδιαίτερα χρήσιμη. Για παράδειγμα, για την εκτίμηση των φορολογικών εσόδων απαιτούνται στατιστικές του φορολογήσιμου εισοδήματος. Οι στατιστικές αυτές μπορούν να παραχθούν με ορισμένες τροποποίησεις των στατιστικών των εθνικών λογαριασμών. Μια παρόμοια προσέγγιση μπορεί να χρησιμοποιηθεί για ορισμένες έννοιες που χρησιμοποιούνται στην εθνική οικονομική πολιτική, π.χ. για τα ακόλουθα:

α) την έννοια του πληθωρισμού που χρησιμοποιείται για την αύξηση των συντάξεων, των επιδομάτων ανεργίας ή του εισοδήματος εξαρτημένης εργασίας των δημοσίων υπαλλήλων 7

β) τις έννοιες των φόρων, των κοινωνικών εισφορών, του δημοσίου και του συλλογικού τομέα που χρησιμοποιούνται για την εξέταση του βέλτιστου μεγέθους του συλλογικού τομέα 7

γ) την έννοια των «στρατηγικών» τομέων/βιομηχανιών που χρησιμοποιούνται στην εθνική οικονομική πολιτική ή στην οικονομική πολιτική της ΕΕ 7

δ) την έννοια των «επιχειρηματικών επενδύσεων» που χρησιμοποιούνται στην εθνική οικονομική πολιτική.

Οι δορυφορικοί λογαριασμοί ή απλοί συμπληρωματικοί πίνακες μπορούν να καλύψουν τέτοιες ανάγκες δεδομένων που είναι συνήθως εξειδικευμένες για κάθε χώρα.

Το ΕΣΟΛ 1995 και το ΣΕΛ 1993

1.24. Το ΕΣΟΛ (ΕΣΟΛ 1995) είναι πλήρως συμβατό με το αναθεωρημένο σύστημα εθνικών λογαρισμών (ΣΕΛ 1993), που παρέχει κατευθυντήριες γραμμές για τους εθνικούς λογαριασμούς για τις χώρες όλου του κόσμου. Πάντως, υπάρχουν ορισμένες διαφορές μεταξύ του ΕΣΟΛ 1995 και του ΣΕΛ 1993:

α) διαφορές παρουσίασης, π.χ.:

(1) στο ΕΣΟΛ υπάρχουν ξεχωριστά κεφάλαια περί συναλλαγών προϊόντων, διανεμητικών συναλλαγών και χρηματοπιστωτικών συναλλαγών. Αντίθετα στο ΣΕΛ οι συναλλαγές αυτές παρουσιάζονται σε επτά κεφάλαια διαμορφωμένα κατά λογαριασμό, π.χ. κεφάλαια για το λογαριασμό παραγωγής, το λογαριασμό διανομής πρωτογενούς εισοδήματος, το λογαριασμό κεφαλαίου και το λογαριασμό της αλλοδαπής,

(2) το ΕΣΟΛ περιγράφει μια έννοια παρέχοντας έναν ορισμό και έναν κατάλογο του τι περιλαμβάνεται και τι εξαιρείται. Το ΣΕΛ περιγράφει συνήθως τις έννοιες πιο γενικά και προσπαθεί επίσης να εξηγήσει το σκεπτικό των συνθηκών που χρησιμοποιούνται,

(3) το ΕΣΟΛ περιέχει επίσης κεφάλαια για τους περιφερειακούς λογαριασμούς και τους τριμηνιαίους λογαριασμούς,

(4) το ΣΕΛ περιέχει επίσης ένα κεφάλαιο για τους δορυφορικούς λογαριασμούς 7

β) οι έννοιες του ΕΣΟΛ είναι, σε πολλές περιπτώσεις, πιο εξειδικευμένες και πιο ακριβείς από τις αντίστοιχες του ΣΕΛ, π.χ.:

(1) το ΣΕΛ δεν περιέχει πολύ ακριβείς ορισμούς όσον αφορά τη διάκριση μεταξύ εμπορεύσιμης παραγωγής, παραγωγής για ίδια τελική χρήση και λοιπής μη εμπορεύσιμης παραγωγής για θεσμικές μονάδες, τοπικές ΜΟΔ και την παραγωγή τους. Αυτό σημαίνει ότι στο θέμα αυτό η αξιολόγηση της παραγωγής και η ταξινόμηση κατά τομείς δεν ορίζονται με ακρίβεια. Για το λόγο αυτό, το ΕΣΟΛ εισάγει πολλές ιδιαίτερες αποσαφηνίσεις και προσθέτει σε ορισμένες συγκεκριμένες περιπτώσεις το κριτήριο ότι οι πωλήσεις ενός παραγωγού εμπορεύσιμου προϊόντος θα πρέπει να καλύπτουν τουλάχιστον 50 % του κόστους παραγωγής (βλέπε πίνακα 3.1),

(2) το ΕΣΟΛ ορίζει συγκεκριμένα κατώτατα όρια καταγραφής, π.χ. για την καταγραφή μικρών εργαλείων και συσκευών ως ενδιάμεσης ανάλωσης,

(3) το ΕΣΟΛ υποθέτει ότι διάφοροι τύποι παραγωγής αγαθών από νοικυριά, όπως η ύφανση και η κατασκευή επίπλων, δεν είναι σημαντική στα κράτη μέλη της ΕΕ και, επομένως, δεν χρειάζεται να καταγράφονται,

(4) το ΕΣΟΛ αναφέρεται ρητώς σε συγκεκριμένους θεσμικούς διακανονισμούς στην ΕΕ, όπως το σύστημα Intrastat για την καταγραφή ροών αγαθών στο εσωτερικό της ΕΕ και των συνεισφορών των κρατών μελών στην ΕΕ,

(5) το ΕΣΟΛ περιέχει ειδικές ταξινομήσεις της ΕΕ, π.χ.: CPA για προϊόντα και NACE αναθ. 1 για βιομηχανίες (ειδικές αλλά εναρμονισμένες με τις αντίστοιχες ταξινομήσεις του ΟΗΕ),

(6) το ΕΣΟΛ περιέχει μια πρόσθετη ταξινόμηση για όλες τις εξωτερικές συναλλαγές: θα πρέπει να διαιρούνται σε συναλλαγές μεταξύ μονικών κατοίκων της ΕΕ και συναλλαγές με μονίμους κατοίκους του εξωτερικού της ΕΕ.

Το ΕΣΟΛ μπορεί να είναι πιο εξειδικευμένο από το ΣΕΛ, γιατί το ΕΣΟΛ ισχύει κυρίως για τα κράτη μέλη της ΕΕ. Για τις ανάγκες δεδομένων της ΕΕ, το ΕΣΟΛ θα πρέπει επίσης να είναι πιο εξειδικευμένο.

Το ΕΣΟΛ 1995 και το ΕΣΟΛ 1970

1.25. Το ΕΣΟΛ 1995 διαφέρει από το ΕΣΟΛ 1970 τόσο από άποψη πεδίου εφαρμογής όσο και από άποψη εννοιών. Οι περισσότερες από τις διαφορές αυτές αντιστοιχούν με τις διαφορές μεταξύ του ΣΕΛ 1968 και του ΣΕΛ 1993. Ορισμένες από αυτές τις σημαντικές διαφορές ως προς το πεδίο εφαρμογής είναι οι ακόλουθες:

α) η συμπερίληψη των ισολογισμών 7

β) η συμπερίληψη των λογαριασμών λοιπών μεταβολών των περιουσιακών στοιχείων, δηλαδή η εισαγωγή των εννοιών των λοιπών μεταβολών του, των ονομαστικών κερδών, επίσης, και των πραγματικών κερδών κτήσης 7

γ) η εισαγωγή υποτομέων για τα νοικοκυριά 7

δ) η εισαγωγή μιας νέας έννοιας της τελικής κατανάλωσης: πραγματική τελική κατανάλωση 7

ε) η εισαγωγή μιας νέας έννοιας τιμαριθμικά διορθωμένου εισοδήματος: πραγματικό εθνικό διαθέσιμο εισόδημα 7

στ) η εισαγωγή της έννοιας της ισοτιμίας αγοραστικής δύναμης.

Ορισμένες από τις κύριες διαφορές όσον αφορά τις έννοιες είναι οι ακόλουθες:

α) οι λογοτεχνικές/καλλιτεχνικές εργασίες (συγγραφή βιβλίων, σύνθεση μουσικής) θεωρούνται πλέον ως παραγωγή 7 επομένως, οι πληρωμές για λογοτεχνικές/καλλιτεχνικές εργασίες είναι πληρωμές για υπηρεσίες και όχι εισόδημα περιουσίας 7

β) η αποτίμηση του προϊόντος των ασφαλιστικών υπηρεσιών μεταβλήθηκε από ορισμένες πλευρές, π.χ. τα έσοδα από την επένδυση των τεχνικών αποθεματικών λαμβάνονται τώρα υπόψη κατά την αποτίμηση του προϊόντος των λοιπών ασφαλειών εκτός από την ασφάλεια ζωής 7

γ) πιο λεπτομερής αντιμετώπιση των εμπορικών και μεταφορικών περιθωρίων 7

δ) εισαγωγή της αλυσιδωτής σύνδεσης για τον υπολογισμό των σταθερών τιμών 7

ε) εισαγωγή της έννοιας της χρηματοδοτικής μίσθωσης (το ΣΕΛ 1968 και το ΕΣΟΛ 1970 περιλάμβαναν μόνο την έννοια της λειτουργικής μίσθωσης) 7

στ) η δαπάνη για μεταλλευτικές έρευνες και για λογισμικό υπολογιστών καταγράφεται τώρα ως σχηματισμός κεφαλαίου (και όχι ως ενδιάμεση ανάλωση) 7

ζ) θα πρέπει να καταγράφεται ανάλωση κεφαλαίου και για δημόσια έργα υποδομής (δρόμους, φράγματα, κ.λπ.) 7

η) επισήμανση νέων χρηματοπιστωτικών μέσων, όπως οι συμφωνίες επαναγοράς, και παραγώγων χρηματοπιστωτικών μέσων, όπως τα προαιρετικά δικαιώματα (οψιόν).

Υπάρχουν επίσης διαφορές που δεν οφείλονται σε αλλαγές του ΣΕΛ, π.χ.:

α) η εισαγωγή πινάκων προσφοράς και χρήσεων (αυτό περιλαμβανόταν ήδη στο ΣΕΛ 1968) 7

β) η εισαγωγή ορισμένων κατωτάτων ορίων εγγραφής και η αναφορά σε συγκεκριμένες θεσμικές διευθετήσεις της ΕΕ (βλέπε παράγραφο 1.24) 7

γ) μια σαφής επιλογή προς όφελος της αποτίμησης του προϊόντος σε βασικές τιμές (το ΕΣΟΛ 1970, το ΣΕΛ 1968 και το ΣΕΛ 1993 αποδέχονται επίσης την αποτίμηση σε τιμές παραγωγού) 7

δ) η εισαγωγή των εννοιών του οικονομικά ενεργού πληθυσμού και της ανεργίας (οι έννοιες αυτές απουσιάζουν από το ΣΕΛ 1968 και το ΣΕΛ 1993).

ΤΟ ΕΣΟΛ ΩΣ ΣΥΣΤΗΜΑ

1.26. Τα κύρια χαρακτηριστικά του συστήματος είναι τα ακόλουθα:

α) στατιστικές μονάδες και ομαδοποίησή τους 7

β) ροές και αποθέματα 7

γ) το σύστημα λογαριασμών και τα μακροοικονομικά μεγέθη 7

δ) το πλαίσιο εισροών-εκροών.

ΟΙ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΕΣ ΜΟΝΑΔΕΣ ΚΑΙ Η ΟΜΑΔΟΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥΣ (8)

1.27. Ένα ιδιαίτερο χαρακτηριστικό του συστήματος είναι η χρήση δύο τύπων μονάδων και δύο τρόπων υποδιαίρεσης της οικονομίας που διαφέρουν σημαντικά μεταξύ τους και εξυπηρετούν ξεχωριστούς αναλυτικούς σκοπούς.

Για την περιγραφή του εισοδήματος, της δαπάνης και των χρηματοπιστωτικών ροών, όπως και των ισολογισμών, το σύστημα ομαδοποιεί τις θεσμικές μονάδες σε τομείς με βάση τις κύριες λειτουργίες τους, τη συμπεριφορά τους και τους στόχους τους.

Για την περιγραφή των παραγωγικών διεργασιών και για ανάλυση εισροών-εκροών, το σύστημα ομαδοποιεί τοπικές μονάδες οικονομικής δραστηριότητας (τοπικές ΜΟΔ) σε βιομηχανίες με βάση τον τύπο δραστηριότητάς τους. Μια δραστηριότητα χαρακτηρίζεται από μια εισροή προϊόντων, μια παραγωγική διεργασία και μια εκροή προϊόντων.

Θεσμικές μονάδες και τομείς

1.28. Οι θεσμικές μονάδες είναι οικονομικές οντότητες που μπορούν να κατέχουν αγαθά και περιουσιακά στοιχεία, να αναλαμβάνουν υποχρεώσεις και να επιδίδονται σε οικονομικές δραστηριότητες και συναλλαγές με άλλες μονάδες. Για τους σκοπούς του συστήματος, οι θεσμικές μονάδες ομαδοποιούνται σε πέντε αποκλειστικούς θεσμικούς τομείς που αποτελούνται από τους ακόλουθους τύπους μονάδων:

α) μη χρηματοδοτικές εταιρείες 7

β) χρηματοδοτικές εταιρείες 7

γ) δημόσιο τομέα 7

δ) νοικοκυριά 7

ε) μη κερδοσκοπικά ιδρύματα που εξυπηρετούν νοικοκυριά.

Οι πέντε αυτοί τομείς απαρτίζουν τη συνολική οικονομία. Επίσης, ο κάθε τομέας υποδιαιρείται σε υποτομείς. Το σύστημα προβλέπει την κατάρτιση ενός πλήρους συνόλου λογαριασμών ροών και ισολογισμών για κάθε τομέα, και κάθε υποτομέα εάν θέλουμε, καθώς και για τη συνολική οικονομία.

Τοπικές μονάδες οικονομικής δραστηριότητας και βιομηχανικοί κλάδοι

1.29. Οι περισσότερες θεσμικές μονάδες υπό την ιδιότητά τους ως παραγωγών πραγματοποιούν περισσότερες από μία δραστηριότητες 7 για να δοθεί έμφαση στις τεχνοοικονομικές σχέσεις, πρέπει να κατανέμονται με βάση το είδος της δραστηριότητας.

Οι τοπικές μονάδες οικονομικής δραστηριότητας αποσκοπούν στην κάλυψη αυτής της απαίτησης ως λειτουργική προσέγγιση προσανατολισμένη προς την πρακτική. Μια τοπική ΜΟΔ ομαδοποιεί όλα τα μέρη μιας θεσμικής μονάδας, υπό την ιδιότητά της ως παραγωγού, που βρίσκονται σε μια ή σε γειτονικές τοποθεσίες, και που συμβάλλουν στην πραγματοποίηση μιας δραστηριότητας σε επίπεδο κλάσης (τετραψήφια) της NACE αναθ. 1.

Καταρχήν, πρέπει να καταγράφεται αριθμός τοπικών μονάδων οικονομικής δραστηριότητας ίσων με τον αριθμό των δευτερευουσών δραστηριοτήτων 7 πάντως, αν δεν υπάρχουν τα λογιστικά έγγραφα που απαιτούνται για την περιγραφή μιας τέτοιας δραστηριότητας, μια τοπική μονάδα οικονομικής δραστηριότητας μπορεί να συμπεριλαμβάνει μία ή περισσότερες δευτερεύουσες δραστηριότητες.

Η ομάδα όλων των τοπικών ΜΟΔ που επιδίδονται στο ίδιο, ή σε παρόμοιο, είδος δραστηριότητας αποτελεί ένα βιομηχανικό κλάδο.

Υπάρχει μια ιεραρχική σχέση μεταξύ θεσμικών μονάδων και τοπικών ΜΟΔ. Μια θεσμική μονάδα περιέχει μία ή περισσότερες ολόκληρες τοπικές ΜΟΔ 7 μια τοπική ΜΟΔ ανήκει σε μία και μόνο μία θεσμική μονάδα.

Για πιο λεπτομερή ανάλυση της παραγωγικής διεργασίας, χρησιμοποιείται μια αναλυτική μονάδα παραγωγής. Η μονάδα αυτή, που δεν είναι παρατηρήσιμη (παρά μόνο στην περίπτωση μιας τοπικής ΜΟΔ που παράγει μόνο ένα είδος προϊόντων), είναι η μονάδα ομοιογενούς παραγωγής, που ορίζεται ως μονάδα που δεν καλύπτει δευτερεύουσες δραστηριότητες. Οι ομαδοποιήσεις των μονάδων αυτών απαρτίζουν ομοιογενείς κλάδους.

Μονάδες μόνιμοι κάτοικοι και μη μόνιμοι κάτοικοι, συνολική οικονομία και αλλοδαπή

1.30. Η συνολική οικονομία ορίζεται με βάση μονάδες μονίμους κατοίκους. Μια μονάδα θεωρείται μόνιμος κάτοικος μιας χώρας όταν έχει ένα επίκεντρο οικονομικού ενδιαφέροντος στην οικονομική επικράτεια της χώρας αυτής, δηλαδή όταν επιδίδεται για μεγάλη χρονική περίοδο (ένα έτος ή περισσότερο) σε οικονομικές δραστηριότητες σ' αυτήν την επικράτεια. Οι θεσμικοί τομείς που αναφέρονται ανωτέρω είναι ομάδες θεσμικών μονάδων μονίμων κατοίκων.

Μονάδες μόνιμοι κάτοικοι επιδίδονται σε συναλλαγές με μονάδες μη μονίμους κατοίκους (δηλαδή, μονάδες που είναι μόνιμοι κάτοικοι άλλων οικονομιών). Οι συναλλαγές αυτές είναι οι εξωτερικές συναλλαγές της οικονομίας και ομαδοποιούνται στο λογαριασμό της αλλοδαπής. Έτσι, στη λογιστική δομή του συστήματος, η αλλοδαπή παίζει ρόλο παρόμοιο με το ρόλο ενός θεσμικού τομέα, αν και οι μονάδες μη μόνιμοι κάτοικοι περιλαμβάνονται μόνο εφόσον επιδίδονται σε συναλλαγές με θεσμικές μονάδες μονίμους κατοίκους. Κατά συνέπεια, όσον αφορά την κωδικοποίηση των ταξινομήσεων, ένα ιδιαίτερο στοιχείο που αφορά την αλλοδαπή περιλαμβάνεται στο τέλος της ταξινόμησης των τομέων.

Οι πλασματικές μονάδες μόνιμοι κάτοικοι, που αντιμετωπίζονται από το σύστημα ως θεσμικές μονάδες, ορίζονται ως εξής:

α) τα μέρη μονάδων μη μονίμων κατοίκων που έχουν επίκεντρο οικονομικού ενδιαφέροντος (δηλαδή, στις περισσότερες περιπτώσεις, που επιδίδονται σε οικονομικές συναλλαγές για ένα έτος ή περισσότερο, ή που πραγματοποιούν κατασκευαστική δραστηριότητα για περίοδο μικρότερη του έτους εάν το προϊόν αποτελεί ακαθάριστο σχηματισμό παγίου κεφαλαίου) στην οικονομική επικράτεια της χώρας 7

β) μονάδες μη μόνιμοι κάτοικοι υπό την ιδιότητά τους ως ιδιοκτητών γης ή κτιρίων στην οικονομική επικράτεια της χώρας, αλλά μόνο εφόσον πρόκειται για συναλλαγές που αφορούν αυτή τη γη ή τα κτίρια.

ΡΟΕΣ ΚΑΙ ΑΠΟΘΕΜΑΤΑ

1.31. Το σύστημα καταγράφει δύο βασικά είδη πληροφοριών: ροές και αποθέματα. Οι ροές αναφέρονται σε δράσεις και τα αποτελέσματα γεγονότων που συμβαίνουν μέσα σε μια δεδομένη χρονική περίοδο, ενώ τα αποθέματα αφορούν θέσεις σε μια συγκεκριμένη χρονική στιγμή.

Ροές

1.32. Οι ροές αντανακλούν τη δημιουργία, το μετασχηματισμό, την ανταλλαγή, τη μεταβίβαση ή την εξαφάνιση οικονομικής αξίας. Περιλαμβάνουν μεταβολές της αξίας των στοιχείων του ενεργητικού ή του παθητικού μιας θεσμικής μονάδας. Οι οικονομικές ροές είναι δύο ειδών: συναλλαγές και λοιπές μεταβολές περιουσιακών στοιχείων. Οι συναλλαγές εμφανίζονται σε όλους τους λογαριασμούς και τους πίνακες όπου εμφανίζονται ροές, με εξαίρεση το λογαριασμό λοιπών μεταβολών του όγκου περιουσιακών στοιχείων και το λογαριασμό ανατίμησης. Οι λοιπές μεταβολές των περιουσιακών στοιχείων εμφανίζονται μόνο σε αυτούς τους δύο λογαριασμούς.

Υπάρχει άπειρος αριθμός στοιχειωδών συναλλαγών και άλλων ροών. Το σύστημα της ομαδοποίησης σε ένα σχετικά μικρό αριθμό τύπων, ανάλογα με τη φύση τους.

Συναλλαγές

1.33. Μια συναλλαγή είναι μια οικονομική ροή που είναι αλληλεπίδραση μεταξύ θεσμικών μονάδων με κοινή συμφωνία, ή μια δράση στο εσωτερικό μιας θεσμικής μονάδας που είναι χρήσιμο να αντιμετωπίζεται ως συναλλαγή, συχνά επειδή η μονάδα λειτουργεί υπό δύο διαφορετικές ιδιότητες. Είναι χρήσιμη η διαίρεση των συναλλαγών σε τέσσερις κύριες ομάδες:

α) Συναλλαγές προϊόντων που περιγράφουν την προέλευση (εγχώρια παραγωγή ή εισαγωγές) και τη χρήση (ενδιάμεση ανάλωση, τελική κατανάλωση, σχηματισμός κεφαλαίου ή εξαγωγές) των προϊόντων (9) 7

β) Διανεμητικές συναλλαγές που περιγράφουν με ποιο τρόπο η προστιθέμενη αξία που δημιουργείται από την παραγωγή κατανέμεται στην εργασία, το κεφάλαιο και το δημόσιο τομέα, καθώς και την αναδιανομή του εισοδήματος και του πλούτο (φόροι εισοδήματος και πλούτου και λοιπές μεταβιβάσεις) (10) 7

γ) Χρηματοπιστωτικές συναλλαγές που περιγράφουν την καθαρή απόκτηση χρηματοπιστωτικών περιουσιακών στοιχείων ή την καθαρή ανάληψη υποχρεώσεων για κάθε τύπο χρηματοπιστωτικού μέσου. Οι συναλλαγές αυτές συχνά πραγματοποιούνται ως αντίστοιχα μη χρηματοπιστωτικών συναλλαγών, μπορούν όμως και να εμφανίζονται ως συναλλαγές που αφορούν μόνο χρηματοπιστωτικά μέσα (11) 7

δ) Συναλλαγές που δεν περιλαμβάνονται στις τρεις ανωτέρω ομάδες: ανάλωση παγίου κεφαλαίου και αγορές μείον πωλήσεις μη παραχθέντων μη χρηματοπιστωτικών μη περιουσιακών στοιχείων (12) 7

Ιδιότητες των συναλλαγών

Αλληλεπιδράσεις και συναλλαγές στο εσωτερικό των μονάδων

1.34. Οι περισσότερες συναλλαγές είναι αλληλεπιδράσεις μεταξύ δύο ή περισσοτέρων θεσμικών μονάδων. Πάντως, το σύστημα καταγράφει ορισμένες δράσεις στο εσωτερικό θεσμικό μονάδων ως συναλλαγές. Ο σκοπός της καταγραφής αυτών των συναλλαγών στο εσωτερικό των μονάδων είναι η παροχή μιας πιο χρήσιμης αναλυτικά εικόνας του προϊόντος, των τελικών χρήσεων και του κόστους.

Οι αποσβέσεις παγίου κεφαλαίου, που κατραγράφονται ως κόστος στο σύστημα, είναι μια σημαντική συναλλαγή στο εσωτερικό μονάδας. Οι περισσότερες από τις άλλες συναλλαγές στο εσωτερικό μονάδων είναι συναλλαγές προϊόντων, που κατά κανόνα καταγράφονται όταν θεσμικές μονάδες που λειτουργούν τόσο ως παραγωγοί όσο και ως τελικοί καταναλωτές επιλέγουν να αναλώσουν μέρος του προϊόντος που έχουν παραγάγει οι ίδιες. Αυτό συμβαίνει συχνά στην περίπτωση των νοικοκυριών και του δημοσίου τομέα.

1.35. Καταγράφεται όλη η παραγωγή για ίδιο λογαριασμό που χρησιμοποιείται για τελικές χρήσεις μέσα στην ίδια θεσμική μονάδα. Η παραγωγή ιδίου λογαριασμού χρησιμοποιείται για ενδιάμεση ανάλωση μέσα στην ίδια θεσμική μονάδα και καταγράφεται μόνο όταν η παραγωγή και η ενδιάμεση ανάλωση πραγματοποιούνται σε διαφορετικές τοπικές μονάδες οικονομικές δραστηριότητες στο εσωτερικό της ίδιας θεσμικής μονάδας. Το προϊόν που παράγεται και χρησιμοποιείται ως ενδιάμεση ανάλωση στο εσωτερικό της ίδιας τοπικής μονάδας οικονομικής δραστηριότητας δεν καταγράφεται.

Χρηματικές έναντι μη χρηματικών συναλλαγών

1.36. Οι περισσότερες συναλλαγές που καταγράφονται στο σύστημα είναι χρηματικές συναλλαγές, στις οποίες οι εμπλεκόμενες μονάδες καταβάλλουν ή εισπράττουν πληρωμές ή αναλαμβάνουν υποχρεώσεις ή αποκτούν στοιχεία του ενεργητικού, εκφρασμένα σε νομισματικές μονάδες.

Οι συναλλαγές που δεν περιλαμβάνουν την ανταλλαγή μετρητών ή απαιτήσεων ή υποχρεώσεων εκφρασμένων σε νομισματικές μονάδες είναι μη χρηματικές συναλλαγές. Οι συναλλαγές στο εσωτερικό των μονάδων είναι κατά κανόνα μη χρηματικές συναλλαγές. Μη χρηματικές συναλλαγές όπου εμπλέκονται περισσότερες από μία θεσμικές μονάδες εμφανίζονται στις συναλλαγές προϊόντων (ανταλλαγή σε είδος), τις διανεμητικές συναλλαγές (αμοιβή σε είδος, μεταβιβάσεις σε είδος, κ.λπ.) και τις λοιπές συναλλαγές (ανταλλαγή μη παραχθέντων μη χρηματοπιστωτικών περιουσιακών στοιχείων).

Το σύστημα καταγράφει όλες τις συναλλαγές σε νομισματικούς όρους. Επομένως, οι αξίες που θα πρέπει να καταγράφονται για τις μη χρηματικές συναλλαγές πρέπει να μετρώνται έμμεσα ή να εκτιμώνται με άλλους τρόπους.

Συναλλαγές με και χωρίς αντιστάθμισμα

1.37. Οι συναλλαγές όπου εμπλέκονται περισσότερες από μία μονάδες είναι είτε συναλλαγές «κάτι για κάτι» είτε συναλλαγές «κάτι για τίποτα». Οι πρώτες είναι ανταλλαγές μεταξύ θεσμικών μονάδων, δηλαδή παροχή αγαθών, υπηρεσιών ή περιουσιακών στοιχείων έναντι κάποιου αντισταθμίσματος, π.χ. χρήματος. Οι δεύτερες είναι κατά κανόνα πληρωμές σε χρήμα ή σε είδος από μια θεσμική μονάδα προς άλλη χωρίς αντιστάθμισμα. Συναλλαγές του τύπου «κάτι για κάτι» εμφανίζονται και στις τέσσερις ομάδες συναλλαγών, ενώ συναλλαγές του τύπου «κάτι για τίποτα» εμφανίζονται κυρίως στις διανεμητικές συναλλαγές, π.χ. με τη μορφή φόρων, κοινωνικών παροχών ή δωρεών.

Αναδιαρθρωμένες συναλλαγές

1.38. Η αντιμετώπιση των περισσότερων συναλλαγών εκ μέρους του συστήματος είναι ευθεία, δηλαδή οι συναλλαγές καταγράφονται με τον ίδιο τρόπο όπως εμφανίζονται στις σχετικές θεσμικές μονάδες. Πάντως, ορισμένες συναλλαγές αναδιαρθρώνονται έτσι ώστε να εμφανιστούν σαφέστερα οι υποκείμενες οικονομικές σχέσεις. Η αναδιάρθρωση των συναλλαγών μπορεί να γίνει με τρεις τρόπους: αναδρομολόγηση, επιμερισμό και αναγνώριση του κυριότερου μέρους μιας συναλλαγής.

Αναδρομολόγηση

1.39. Μια συναλλαγή που εμφανίζεται για τις εμπλεκόμενες μονάδες σαν να πραγματοποιείται απευθείας μεταξύ των μονάδων Α και Γ μπορεί να καταγραφεί σαν να πραγματοποιείται έμμεσα μέσω μιας τρίτης μονάδας Β. Έτσι, η μία συναλλαγή μεταξύ των Α και Β καταγράφεται ως δύο συναλλαγές: μιας μεταξύ Α και Β, και μιας μεταξύ Β και Γ. Στην περίπτωση αυτή η συναλλαγή υφίσταται αναδρομολόγηση.

Ένα γνωστό παράδειγμα αναδρομολόγησης είναι οι κοινωνικές εισφορές των εργοδοτών που καταβάλλονται απευθείας από τους εργοδότες στα ταμεία κοινωνικής ασφάλισης. Το σύστημα καταγράφει αυτές τις πληρωμές ως δύο συναλλαγές: i) οι εργοδότες καταβάλλουν τις κοινωνικές εισφορές εργοδοτών προς τους εργαζομένους τους, και ii) οι εργαζόμενοι καταβάλλουν τις ίδιες εισφορές στα ταμεία κοινωνικής ασφάλισης. Όπως συμβαίνει και με όλες τις αναδρομολογήσεις, ο σκοπός της αναδρομολόγησης των κοινωνικών εισφορών των εργοδοτών είναι να εμφανιστεί η οικονομική ουσία που κρύβεται πίσω από τη συναλλαγή. Στην περίπτωση αυτή, αυτό σημαίνει να εμφανιστούν οι κοινωνικές εισφορές των εργοδοτών ως εισφορές που καταβάλλονται προς όφελος των εργαζομένων.

Ένας άλλος τύπος αναδρομολόγησης είναι να καταγράφονται οι συναλλαγές σαν να πραγματοποιούνται μεταξύ δύο ή περισσοτέρων θεσμικών μονάδων, αν και σύμφωνα με τα μέρη της συναλλαγής δεν πραγματοποιείται καμιά συναλλαγή. Ένα παράδειγμα είναι η αντιμετώπιση του εισοδήματος περιουσίας ορισμένων ασφαλιστικών ταμείων, το οποίο παρακρατείται από τις ασφαλιστικές επιχειρήσεις. Το σύστημα καταγράφει αυτό το εισόδημα περιουσίας σαν να καταβάλλεται από τις ασφαλιστικές επιχειρήσεις στους κατόχους ασφαλιστηρίων συμβολαίων, οι οποίοι με τη σειρά τους επιστρέφουν το ίδιο ποσό στις ασφαλιστικές επιχειρήσεις ως συμπληρωματικά ασφάλιστρα.

Επιμερισμός

1.40. Όταν μια συναλλαγή που εμφανίζεται για τα εμπλεκόμενα μέρη ως μία συναλλαγή καταγράφεται ως δύο ή περισσότερες συναλλαγές που ταξινομούνται διαφορετικά, η συναλλαγή υφίσταται επιμερισμό. Ο επιμερισμός συνήθως δεν σημαίνει την εμπλοκή πρόσθετων μονάδων στις συναλλαγές.

Η πληρωμή ασφαλίστρων για ασφάλειες εκτός από ασφάλειες ζωής είναι μια χαρακτηριστική περίπτωση επιμερισμένης συναλλαγής. Αν και οι κάτοχοι ασφαλιστηρίων συμβολαίων και οι ασφαλιστές θεωρούν τις πληρωμές αυτές ως μία συναλλαγή, το σύστημα τις διαιρεί σε δύο διαφορετικές συναλλαγές: i) πληρωμές έναντι της παροχής υπηρεσιών ασφάλισης εκτός από ασφάλειες ζωής, και ii) καθαρά ασφάλιστρα για ασφάλειες εκτός από ασφάλειες ζωής. Η καταγραφή των εμπορικών περιθωρίων είναι άλλο σημαντικό παράδειγμα επιμερισμού.

Αναγνώριση του κυριότερου μέρους μιας συναλλαγής

1.41. Όταν μια μονάδα πραγματοποιεί μια συναλλαγή για λογαριασμό άλλης μονάδας, η συναλλαγή καταγράφεται αποκλειστικά στους λογαριασμούς του κύριου μέρους. Κατά κανόνα, θα πρέπει να αποφεύγεται η υπέρβαση αυτής της αρχής και η προσπάθεια, για παράδειγμα, κατανομής των φόρων ή των επιδοτήσεων σε τελικούς πληρωτές ή τελικούς αποδέκτες με τη χρήση υποθέσεων.

Οριακές περιπτώσεις

1.42. Σύμφωνα με τον ορισμό της συναλλαγής, οποιαδήποτε αλληλεπίδραση μεταξύ θεσμικών μονάδων γίνεται με κοινή συμφωνία. Όταν πραγματοποιείται μια συναλλαγή με κοινή συμφωνία, εννοείται ότι οι θεσμικές μονάδες γνωρίζουν περί αυτής και συγκατατίθενται. Πάντως, αυτό δεν σημαίνει ότι όλες οι μονάδες πραγματοποιούν με τη θέλησή τους μια συναλλαγή, γιατί ορισμένες συναλλαγές επιβάλλονται από το νόμο. Αυτό ισχύει κυρίως για ορισμένες διανεμητικές συναλλαγές, όπως οι πληρωμές φόρων, προστίμων και χρηματικών κυρώσεων. Πάντως, η χωρίς αποζημίωση κατάσχεση περιουσιακών στοιχείων δεν θεωρείται ως συναλλαγή, ακόμη και αν επιβάλεται από το νόμο.

Οι παράνομες οικονομικές πράξεις είναι συναλλαγές μόνο όταν όλες οι εμπλεκόμενες μονάδες τις πραγματοποιούν με τη θέλησή τους. Έτσι, οι αγορές, οι πωλήσεις ή οι ανταλλαγές παράνομων ναρκωτικών ή κλοπιμαίων είναι συναλλαγές, ενώ η κλοπή δεν είναι.

Λοιπές μεταβολές περιουσιακών στοιχείων

1.43. Οι λοιπές μεταβολές περιουσιακών στοιχείων καταγράφουν τις μεταβολές που δεν είναι αποτέλεσμα συναλλαγών (13). Πρόκειται:

α) είτε για λοιπές μεταβολές του όγκου περιουσιακών στοιχείων και υποχρεώσεων 7

β) είτε για κέρδη και ζημίες κτήσης.

Λοιπές μεταβολές του όγκου περιουσιακών στοιχείων και υποχρεώσεων

1.44. Οι μεταβολές αυτές μπορούν γενικά να διαιρεθούν σε τρεις κύριες κατηγορίες:

α) κανονική εμφάνιση και εξαφάνιση περιουσιακών στοιχείων με άλλους τρόπους, εκτός από συναλλαγές 7

β) μεταβολές περιουσιακών στοιχείων και υποχρεώσεων λόγω εξαιρετικών, απροσδόκητων γεγονότων 7

γ) μεταβολές ταξινόμησης και δομής.

1.45. Ως παραδείγματα μεταβολών της κατηγορίας α) είναι η ανακάλυψη ή η εξάντληση πόρων του υπεδάφους, και η φυσική αύξηση μη καλλιεργουμένων υλικών πόρων. Η κατηγορία β) περιλαμβάνει μεταβολές (συνήθως απώλειες) περιουσιακών στοιχείων λόγω φυσικών καταστροφών, πολέμου ή σοβαρών εγκληματικών πράξεων (14). Η μονομερής παραγραφή ενός χρέους και η χωρίς αποζημίωση κατάσχεση περιουσιακών στοιχείων ανήκουν επίσης στην κατηγορία β). Η κατηγορία γ) περιλαμβάνει μεταβολές που είναι αποτέλεσμα αναταξινόμησης και αναδιάρθρωσης θεσμικών μονάδων ή περιουσιακών στοιχείων και υποχρεώσεων.

Κέρδη και ζημίες κτήσης

1.46. Τα κέρδη και οι ζημίες κτήσης είναι αποτέλεσμα μεταβολών της τιμής των περιουσιακών στοιχείων. Εμφανίζονται σε όλα τα είδη χρηματοπιστωτικών και μη χρηματοπιστωτικών περιουσιακών στοιχείων, καθώς και υποχρεώσεων. Τα κέρδη και οι ζημίες κτήσης εμφανίζονται για τους ιδιοκτήτες περιουσιακών στοιχείων και υποχρεώσεων αποκλειστικά ως αποτέλεσμα της κατοχής των περιουσιακών στοιχείων ή των υποχρεώσεων διαχρονικά χωρίς να τα μετασχηματίσουν με οποιοδήποτε τρόπο.

Τα κέρδη και οι ζημίες κτήσης που μετρώνται με βάση τις τρέχουσες αγοραίες τιμές καλούνται ονομαστικά κέρδη και ζημίες κτήσης. Αυτά μπορούν να αναλυθούν σε ουδέτερα κέρδη και ζημίες κτήσης που αντανακλούν τις μεταβολές του γενικού επιπέδου τιμών, και πραγματικά κέρδη και ζημίες κτήσης που αντανακλούν μεταβολές των σχετικών τιμών των περιουσιακών στοιχείων.

Αποθέματα

1.47. Τα αποθέματα είναι τα περιουσιακά στοιχεία και οι υποχρεώσεις που κατέχει κάποιος σε μια χρονική στιγμή. Τα αποθέματα καταγράφονται στην αρχή και στο τέλος κάθε λογιστικής περιόδου. Οι λογαριασμοί που δείχνουν τα αποθέματα καλούνται ισολογισμοί (15).

Καταγράφονται επίσης αποθέματα για τον πληθυσμό και την απασχόληση. Πάντως, τα αποθέματα αυτά καταγράφονται ως μέσες τιμές για όλη τη λογιστική περίοδο.

Καταγράφονται αποθέματα για όλα τα περιουσιακά στοιχεία που εμπίπτουν στα όρια του συστήματος 7 δηλαδή για χρηματοπιστωτικά περιουσιακά στοιχεία και υποχρεώσεις και για μη χρηματοπιστωτικά περιουσιακά στοιχεία, τόσο παραχθέντα όσο και μη παραχθέντα. Πάντως, η κάλυψη περιορίζεται στα περιουσιακά στοιχεία που χρησιμοποιούνται στην οικονομική δραστηριότητα και που υπόκεινται σε δικαιώματα ιδιοκτησίας. Έτσι, δεν καταγράφονται αποθέματα όσον αφορά το ανθρώπινο δυναμικό και τους φυσικούς πόρους που δεν ανήκουν σε κανέναν.

Μέσα στα όριά του, το σύστημα είναι διεξοδικό όσον αφορά τόσο τις ροές όσο και τα αποθέματα. Αυτό σημαίνει ότι όλες οι μεταβολές αποθεμάτων μπορούν να εξηγηθούν πλήρως με τις καταγραφείσες ροές.

ΤΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΛΟΓΑΡΙΑΣΜΩΝ ΚΑΙ ΤΑ ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΜΕΓΕΘΗ (16)

Λογιστικοί κανόνες

1.48. Ένας λογαριασμός είναι ένα μέσο καταγραφής, για μια δεδομένη πτυχή της οικονομικής ζωής, των χρήσεων και των πόρων ή των μεταβολών των στοιχείων του ενεργητικού, και των μεταβολών των στοιχείων του παθητικού κατά τη διάρκεια της λογιστικής περιόδου, ή του αποθέματος στοιχείων του ενεργητικού και του παθητικού που υπάρχουν κατά την αρχή ή το τέλος αυτής της περιόδου.

Ορολογία για τις δύο πλευρές των λογαριασμών

1.49. Το σύστημα χρησιμοποιεί τον όρο «πόροι» για τη δεξιά πλευρά των τρεχόντων λογαριασμών όπου εμφανίζονται οι συναλλαγές που αυξάνουν την οικονομική αξία μιας μονάδας ή ενός τομέα. Η αριστερή πλευρά των λογαριασμών, που αφορά συναλλαγές οι οποίες μειώνουν την οικονομική αξία μιας μονάδας ή ενός τομέα, χαρακτηρίζεται με τον όρο «χρήσεις».

Η δεξία πλευρά των λογαριασμών συσσώρευσης καλείται «μεταβολές των στοιχείων του παθητικού και της καθαρής θέσης», ενώ η αριστερή πλευρά καλείται «μεταβολές στοιχείων του ενεργητικού».

Οι ισολογισμοί εμφανίζονται με τα «στοιχεία του παθητικού και καθαρή θέση» (που είναι η διαφορά μεταξύ στοιχείων του ενεργητικού και στοιχείων του παθητικού) στη δεξιά πλευρά και τα «στοιχεία του ενεργητικού» στην αριστερή. Η σύγκριση δύο διαδοχικών ισολογισμών δείχνει τις μεταβολές των στοιχείων του παθητικού και της καθαρής θέσης και τις μεταβολές των στοιχείων του ενεργητικού.

Διπλογραφία/τετραπλογραφία

1.50. Για μια μονάδα ή έναν τομέα, οι εθνικοί λογαριασμοί βασίζονται στην αρχή της διπλογραφίας. Κάθε συναλλαγή πρέπει να καταγράφεται δύο φορές, μία φορά ως πόρος (ή ως μεταβολή στοιχείων του παθητικού) και μία φορά ως χρήση (ή ως μεταβολή των στοιχείων του ενεργητικού). Το σύνολο των συναλλαγών που καταγράφονται ως πόροι ή μεταβολές στοιχείων του παθητικού και το σύνολο των συναλλαγών που καταγράφονται ως χρήσεις ή μεταβολές των στοιχείων του ενεργητικού πρέπει να ισούνται μεταξύ τους, πράγμα που επιτρέπει τον έλεγχο της συνέπειας των λογαριασμών.

Πάντως, στην πράξη, οι εθνικοί λογαριασμοί - με όλες τις μονάδες και όλους τους τομείς - βασίζονται στην αρχή της τετραπλογραφίας, δεδομένου ότι οι περισσότερες συναλλαγές αφορούν δύο θεσμικές μονάδες. Κάθε συναλλαγή αυτού το τύπου πρέπει να καταγράφεται δύο φορές από τα δύο μέρη που υπεισέρχονται στη συναλλαγή. Για παράδειγμα, μια κοινωνική παροχή σε χρήμα που καταβάλλεται από μια μονάδα του δημοσίου σε ένα νοικοκυριό καταγράφεται στους λογαριασμούς του δημοσίου ως χρήση στο πλαίσιο των μεταβιβάσεων και ως αρνητική απόκτηση στοιχείων του ενεργητικού στο πλαίσιο των μετρητών και καταθέσεων 7 στους λογαριασμούς του τομέα των νοικοκυριών, καταγράφεται ως πόρος στις μεταβιβάσεις και ως απόκτηση περιουσιακών στοιχείων στα μετρητά και καταθέσεις.

Εξάλλου, οι συναλλαγές στο εσωτερικό της ίδιας μονάδας (όπως η ανάλωση προϊόντος από την ίδια μονάδα που το παρήγαγε) απαιτούν μόνο δύο εγγραφές, των οποίων οι αξίες πρέπει να υπολογίζονται κατ' εκτίμηση.

Αποτίμηση

1.51. Με εξαίρεση ορισμένες μεταβλητές που αφορούν πληθυσμό και εργατικό δυναμικό, το σύστημα εμφανίζει όλες τις ροές και όλα τα αποθέματα σε νομισματικούς όρους. Το σύστημα δεν επιχειρεί να προσδιορίσει τη χρησιμότητα των ροών και των αποθεμάτων. Αντίθετα, οι ροές και τα αποθέματα μετρώνται σύμφωνα με την ανταλλακτική αξία τους, δηλαδή την αξία με την οποία οι ροές και τα αποθέματα ανταλλάσονται ή θα μπορούσαν να ανταλλαγούν με χρήματα. Έτσι, οι αγοραίες τιμές είναι το βασικό στοιχείο αναφοράς του ΕΣΟΛ για την αποτίμηση.

1.52. Στην περίπτωση των χρηματικών συναλλαγών και των χρηματικών διαθεσίμων και χρηματικών υποχρεώσεων, οι απαιτούμενες αξίες, είναι άμεσα διαθέσιμες. Στις περισσότερες άλλες περιπτώσεις, η προτιμώμενη μέθοδος αποτίμησης είναι η αναφορά σε αγοραίες τιμές για ανάλογα αγαθά, υπηρεσίες ή περιουσιακά στοιχεία. Η μέθοδος αυτή χρησιμοποιείται π.χ. για ανταλλαγές σε είδος και για τις υπηρεσίες στέγασης λόγω ιδιοκατοίκησης. Όταν δεν είναι διαθέσιμες αγοραίες τιμές για ανάλογα προϊόντα, στην περίπτωση, για παράδειγμα, μη εμπορευσίμων υπηρεσιών που παράγονται από το δημόσιο, θα πρέπει να γίνεται αποτίμηση με βάση το κόστος παραγωγής. Αν καμία από αυτές τις δύο μεθόδους δεν είναι εφικτή, οι ροές και τα αποθέματα μπορούν να αποτιμώνται με βάση την προεξοφλημένη παρούσα αξία των προσδοκομένων μελλοντικών προσόδων. Πάντως, λόγω της υψηλής αβεβαιότητας, αυτή η τελευταία μέθοδος συνιστάται μόνο ως έσχατη λύση.

1.53. Τα αποθέματα θα πρέπει να αποτιμώνται σε τρέχουσες τιμές κατά τη χρονική στιγμή στην οποία αναφέρεται ο ισολογισμός, και όχι τη στιγμή παραγωγής ή απόκτησης των αγαθών ή των περιουσιακών στοιχείων που απαρτίζουν τα αποθέματα. Είναι συχνά απαραίτητη η αποτίμηση των αποθεμάτων με βάση την κατ' εκτίμηση τρέχουσα αξία απόκτητης ή τρέχων κόστος παραγωγής μείον αποσβέσεις.

Ειδικές αποτιμήσεις σχετικά με προϊόντα (17)

1.54. Λόγω του κόστους μεταφοράς των εμπορικών περιθωρίων και των φόρων μείον επιδοτήσεων επί των προϊόντων, ο παραγωγός και ο χρήστης ενός δεδομένου προϊόντος συνήθως βλέπουν διαφορετικά την αξία του. Για να συμβαδίζει όσο το δυνατό περισσότερο με τις απόψεις των δύο μερών της συναλλαγής, το σύστημα καταγράφει όλες τις χρήσεις σε τιμές αγοραστή, που περιλμβάνουν το κόστος μεταφοράς, τα εμπορικά περιθώρια και τους φόρους μείον επιδοτήσεις επί των προϊόντων, ενώ