Απόφαση της Επιτροπής

της 1ης Δεκεμβρίου 1999

με την οποία μια συγκέντρωση κηρύσσεται συμβιβάσιμη με την κοινή αγορά και τη λειτουργία της συμφωνίας ΕΟΧ

(Υπόθεση IV/M.1578 - Sanitec/Sphinx)

[κοινοποιηθείσα υπό τον αριθμό Ε(1999) 4005]

(Το κείμενο στην αγγλική γλώσσα είναι το μόνο αυθεντικό)

(Κείμενο που παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον ΕΟΧ)

(2000/718/ΕΚ)

Η ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ,

Έχοντας υπόψη:

τη συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας,

τη συμφωνία για τον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο, και ιδίως το άρθρο 57 παράγραφος 2 στοιχείο α),

τον κανονισμό (ΕΟΚ) αριθ. 4064/89 του Συμβουλίου, της 21ης Δεκεμβρίου 1989, για τον έλεγχο των συγκεντρώσεων μεταξύ επιχειρήσεων(1), όπως τροποποιήθηκε τελευταία από τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1310/97(2), και ιδίως το άρθρο 8 παράγραφος 2,

την απόφαση της Επιτροπής της 3ης Αυγούστου 1999 για την κίνηση της διαδικασίας στην παρούσα υπόθεση,

Αφού έδωσε στις ενδιαφερόμενες επιχειρήσεις τη δυνατότητα να γνωστοποιήσουν τις απόψεις τους επί των αιτιάσεων της Επιτροπής(3),

Έχοντας υπόψη τη γνώμη της συμβουλευτικής επιτροπής για τον έλεγχο των συγκεντρώσεων(4),

Εκτιμώντας τα ακόλουθα:

(1) Την 1η Ιουλίου 1999 κοινοποιήθηκε στην Επιτροπή προτεινόμενη συγκέντρωση βάσει της οποίας η φινλανδική επιχείρηση Sanitec Ltd Oyj Abp (στο εξής "Sanitec"), η οποία ανήκει στο φινλανδικό όμιλο Metra, αποκτά, κατά την έννοια του άρθρου 3 παράγραφος 1 στοιχείο β) του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 4064/89 (στο εξής "ο κανονισμός για τον έλεγχο των συγκεντρώσεων") τον έλεγχο της ολλανδικής επιχείρησης NV Koninklijke Sphinx Gustavsberg (στο εξής "Sphinx") μέσω δημόσιας προσφοράς.

(2) Μετά την εξέταση της Κοινοποίησης, η Επιτροπή, με απόφαση της 3ης Αυγούστου 1999, κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η κοινοποιηθείσα πράξη εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής του κανονισμού για τον έλεγχο των συγκεντρώσεων και εγείρει σοβαρές αμφιβολίες σχετικά με το συμβιβάσιμο της πράξης με την κοινή αγορά. Ως εκ τούτου, η Επιτροπή αποφάσισε να κινήσει τη διαδικασία κατ' εφαρμογή του άρθρου 6 παράγραφος 1 στοιχείο γ) του κανονισμού για τον έλεγχο των συγκεντρώσεων και του άρθρου 57 της συμφωνίας για τον ΕΟΧ.

I. ΤΑ ΜΕΡΗ

(3) Η Sanitec δραστηριοποιείται στο σχεδιασμό, την παραγωγή και εμπορία ειδών υγιεινής. Ο όμιλος διαθέτει τρεις βασικές επιχειρήσεις: είδη υγεινής από κεραμικά υλικά, λουτήρες, ντους και συναφή προϊόντα, καθώς και αναρροφητικά συστήματα τουαλέτας. Η Sanitec αναπτύσσει δραστηριότητα στην Κοινότητα, την Κεντρική Ευρώπη, τη Μέση Ανατολή, τη Νοτιοανατολική Ασία και τη Βόρεια Αμερική. Τα γνωστότερα εμπορικά της σήματα είναι: Ido, Ifö, Porsgund και Scandispa (σκανδιναβικές χώρες), Allia (Γαλλία), Keramag (Γερμανία), Albatros, Revita Pozzi-Ginori (στο εξής "Pozzi") (Ιταλία) και Lecico (Ηνωμένο Βασίλειο). Είναι θυγατρική πλήρους ιδιοκτησίας του βιομηχανικού ομίλου Metra.

(4) Η Sphinx δραστηριοποιείται επίσης στο σχεδιασμό, την παραγωγή και την εμπορία προϊόντων λουτρού, συγκεκριμένα ειδών υγιεινής από κεραμικά υλικά, πλευρικών χωρισμάτων ντους, λουτήρων και μπαταριών. Η Sphinx αναπτύσσει δραστηριότητες στην Κοινότητα και την Ανατολική Ευρώπη. Τα πιο γνωστά εμπορικά της σήματα είναι: Sphinx, Gustavsberg, Selles, Koralle, Leda και Vargarda.

II. Η ΠΡΑΞΗ

(5) Στις 3 Ιουνίου 1999, η Sanitec υπέβαλε δημόσια προσφορά για όλες τις κοινές μετοχές που βρίσκονταν σε κυκλοφορία και δεν ανήκαν στην Stichting Administratiekantoor Aandelen NV Koninklijke Sphinx Gustavsberg (στο εξής "το Ίδρυμα"), καθώς και για όλα τα αποθετήρια κοινών μετοχών της Sphinx. Επομένως, η προσφορά καλύπτει όλες τις μετοχές της Sphinx. Δεδομένου ότι το Ίδρυμα είναι εκείνο που κατέχει τα αποθετήρια των μετοχών και, βάσει της ολλανδικής νομοθεσίας, τα δικαιώματα ψήφου των μετοχών της Sphinx μπορούν να ασκηθούν μόνον από το Ίδρυμα, η Sanitec θα αναλάβει τον έλεγχο όλων των ελεγκτικών φορέων της Sphinx συμπεριλαμβανομένου του Ιδρύματος και έτσι θα εξασφαλίσει τον έλεγχο της Sphinx.

(6) Το υπόμνημα της προσφοράς εστάλη στους μετόχους στις 17 Ιουνίου 1999 και έχει τη στήριξη του εποπτικού συμβουλίου και του διοικητικού συμβουλίου της Sphinx. Η προσφορά καλύπτει ολόκληρο τον όμιλο Sphinx και προβλέπεται ότι η Sphinx θα καταστεί θυγατρική πλήρους ιδιοκτησίας της Sanitec.

III. ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗ

(7) Αν η δημόσια προσφορά σημειώσει επιτυχία, η Sanitec θα αποκτήσει τον αποκλειστικό έλεγχο της Sphinx. Ως εκ τούτου, η πράξη αποτελεί συγκέντρωση κατά την έννοια του άρθρου 3 παράγραφος 1 στοιχείο β) του κανονισμού για τον έλεγχο των συγκεντρώσεων.

IV. ΚΟΙΝΟΤΙΚΗ ΔΙΑΣΤΑΣΗ

(8) Ο συνδυασμένος συνολικός παγκόσμιος κύκλος εργασιών των εξεταζόμενων επιχειρήσεων υπερέβη κατά το 1998 τα 2500 εκατομμύρια ευρώ (Sanitec/Metra: 2603 εκατομμύρια ευρώ· Sphinx: 270 εκατομμύρια ευρώ). Ο συνδυασμένος συνολικός κύκλος εργασιών των εν λόγω επιχειρήσεων υπήρξε μεγαλύτερος από 100 εκατομμύρια ευρώ σε καθένα από τρία τουλάχιστον κράτη μέλη στα οποία καθεμία από τις επιχειρήσεις είχε συνολικό κύκλο εργασιών άνω των 25 εκατομμυρίων ευρώ σε [...](5) (Sanitec/Metra: [...](6) εκατομμύρια ευρώ· Sphinx: [...](7) εκατομμύρια ευρώ): σε [...](8) (Sanitec/Metra: [...](9) εκατομμύρια ευρώ· Sphinx: [...](10) εκατομμύρια ευρώ), σε [...](11) (Sanitec/Metra: [...](12) εκατομμύρια ευρώ· Sphinx: [...](13) εκατομμύρια ευρώ) και σε [...](14) (Sanitec/Metra: [...](15) εκατομμύρια ευρώ· Sphinx: [...](16) εκατομμύρια ευρώ). Ο συνολικός κοινοτικός κύκλος εργασιών κάθε εξεταζόμενης επιχείρησης ανήλθε σε ποσό άνω των 100 εκατομμυρίων ευρώ (Sanitec/Metra: [...](17) εκατομμύρια ευρώ· Sphinx: [...](18) εκατομμύρια ευρώ). Επιπλέον, οι επιχειρήσεις δεν σημείωσαν άνω των δύο τρίτων του συνολικού κοινοτικού κύκλου εργασιών τους εντός του ιδίου κράτους μέλους. Η κοινοποιηθείσα πράξη έχει συνεπώς κοινοτική διάσταση κατά την έννοια του άρθρου 1 παράγραφος 3 του κανονισμού για τον έλεγχο των συγκεντρώσεων. Συνιστά υπόθεση συνεργασίας σύμφωνα με το άρθρο 57 παράγραφος 2 στοιχείο α) της συμφωνίας ΕΟΧ και του άρθρου 2 παράγραφος 1 στοιχείο γ) του πρωτοκόλλου αριθ. 24 στην ίδια συμφωνία και, ως εκ τούτου, η Επιτροπή προέβη στην αξιολόγηση της υπόθεσης σε συνεργασία με την εποπτεύουσα αρχή της ΕΖΕΣ σύμφωνα με το άρθρο 58 της συμφωνίας ΕΟΧ.

V. ΣΧΕΤΙΚΕΣ ΑΓΟΡΕΣ

Α. ΣΧΕΤΙΚΕΣ ΑΓΟΡΕΣ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ

1. Ο ορισμός της αγοράς που προτείνει η Sanitec

(9) Η Sanitec πρότεινε τα είδη υγιεινής να χωρισθούν στις ακόλουθες δώδεκα σχετικές αγορές προϊόντων: i) λουτήρες· ii) λεκάνες καταιονητήρων, (ντους)· iii) πλευρικά χωρίσματα, προπετάσματα και θάλαμοι ντους ("χωρίσματα ντους")· iv) μπαταρίες και αναμεικτήρες ειδών υγιεινής· v) νιπτήρες· vi) νεροχύτες· vii) αποχωρητήρια ("wc")· viii) συστήματα αναρροφητικά και μη για αεροσκάφη, τραίνα και πλοία· ix) καζανάκια τουαλέτας, συστήματα έκπλυσης ("καζανάκια τουαλέτας")· x) είδη υδροθεραπείας· xi) έπιπλα λουτρού και xii) άλλα είδη, συμπεριλαμβανομένων των καθισμάτων για λεκάνες τουαλέτας, των πυγολουτήρων (μπιντέ), των ουρητηρίων, των κολωνών στήριξης (ποδαρικών), καθώς και βοηθητικών εξαρτημάτων.

(10) Η Sanitec υποστηρίζει ότι μια πρόσθετη διαίρεση της αγοράς βάσει των τιμών (δηλαδή σε προϊόντα υψηλής και χαμηλής ποιότητας) ή του υλικού που χρησιμοποιείται για την παραγωγή ειδών υγιεινής, σε καθεμία από τις προτεινόμενες αγορές προϊόντων, δεν είναι ούτε απαραίτητη ούτε εφικτή, δεδομένου ότι όλοι οι σημαντικοί κατασκευαστές ειδών υγιεινής κατασκευάζουν ή εμπορεύονται προϊόντα που καλύπτουν ολόκληρο το φάσμα τιμών, και συνεπώς είναι εύκολη η υποκατάσταση από την άποψη της προσφοράς. Η Sanitec προσθέτει ακόμη ότι μεταξύ των προμηθευτών ειδών υγιεινής παρατηρούνται πολλαπλές επικαλύψεις του φάσματος τιμών και είναι, επομένως, της γνώμης ότι ο ορθότερος ορισμός των σχετικών αγορών προϊόντων είναι εκείνος που δίνεται από την άποψη του καταναλωτή.

(11) Παρότι η Sanitec και η Sphinx έχουν επικαλυπτόμενες δραστηριότητες σε περισσότερες από τις προαναφερθείσες αγορές προϊόντων, μόνον οι ακόλουθες αγορές επηρεάζονται οριζοντίως από τη συγκέντρωση (δηλαδή τα μέρη έχουν συνδυασμένο μερίδιο αγοράς άνω του 15 %: νιπτήρες, λεκάνες τουαλέτας, καζανάκια τουαλέτας, λουτήρες, λεκάνες ντους και πλευρικά χωρίσματα ντους).

α) Νιπτήρες

(12) Η Sanitec αναφέρει ότι η αγορά νιπτήρων περιλαμβάνει προϊόντα από κεραμικά και μη κεραμικά (ακρυλικά και χαλύβδινα/μεταλλικά) υλικά. Η Sanitec ισχυρίζεται ότι οι νιπτήρες που κατασκευάζονται από διαφορετικά υλικά καλύπτουν τις ίδιες ανάγκες των καταναλωτών και ότι τα χαρακτηριστικά και οι τιμές συμπίπτουν. Ως εκ τούτου, η Sanitec θεωρεί ότι οι νιπτήρες που κατασκευάζονται από διαφορετικά υλικά αλληλοϋποκαθίστανται. Στην ανακοίνωσή της, η Sanitec εκτιμά ότι, σε επίπεδο ΕΟΧ, το [< 95 %](19) των νιπτήρων κατασκευάζεται από κεραμικά και το [< 15 %](20) από μη κεραμικά υλικά.

β) Λεκάνες τουαλέτας

(13) Όπως υποστηρίζει η Sanitec, το κύριο είδος λεκάνης τουαλέτας είναι το μοντέλο από υαλώδη κεραμικά υλικά σε σύστημα έκπλυσης. Υπάρχουν πολλά διαφορετικά σχέδια για λεκάνες τουαλέτας· άλλοτε στηρίζονται στο δάπεδο και άλλοτε είναι αναρτημένες στον τοίχο. Επίσης, μπορεί το δοχείο έκπλυσης να βρίσκεται σε υψηλό ή χαμηλό επίπεδο πιέσεως, ή να διαθέτουν δοχείο ή βαλβίδα έκπλυσης τοποθετημένη μέσα ή πίσω από τον τοίχο. Η Sanitec ισχυρίζεται ότι δεν υπάρχουν προϊόντα υποκατάστασης για τις λεκάνες τουαλέτας, οι οποίες κατασκευάζονται αποκλειστικά από κεραμικά υλικά. Τα ουρητήρια συμπληρώνουν τις λεκάνες τουαλέτας, αλλά δεν τις υποκαθιστούν. Εν πάση περιπτώσει, ο όγκος πωλήσεων των ουρητηρίων είναι αμελητέος.

γ) Δοχεία έκπλυσης (καζανάκια τουαλέτας)

(14) Η Sanitec υποστηρίζει ότι υπάρχουν δύο βασικές λύσεις για την έκπλυση των συμβατικών λεκανών τουαλέτας. Ένας φανερός ή κρυφός μηχανισμός έκπλυσης μέσα στο δοχείο ή μια ειδική αυτόματη βαλβίδα που διεγείρει ένα μηχανισμό έκπλυσης με νερό υπό πίεση. Η Sanitec υποστηρίζει ότι τα καζανάκια από διαφορετικά υλικά δύνανται να αλληλοϋποκατασταθούν, δεδομένου ότι οι προτιμήσεις των πελατών δεν συνδέονται με το υλικό, αλλά με τη λειτουργία (η οποία ικανοποιείται με όλα τα υλικά), το σχέδιο (που δεν εξαρτάται από το υλικό) και τις τιμές. Επιπλέον, η Sanitec υποστηρίζει ότι, σε επίπεδο ΕΟΚ, τα καζανάκια κατασκευάζονται από μη κεραμικά υλικά σε ποσοστό [< 70 %](21), ενώ τα υπόλοιπα από κεραμικά υλικά.

(15) Παρότι αναγνωρίζει ότι οι λεκάνες τουαλέτας και τα καζανάκια χρησιμοποιούνται μαζί, η Sanitec υποστηρίζει ότι συχνά αγοράζονται χωριστά και ότι συνεπώς τα καζανάκια πρέπει να θεωρηθούν ανεξάρτητη αγορά προϊόντων σε σχέση με τις λεκάνες τουαλέτας.

δ) Λουτήρες (μπανιέρες)

(16) Η Sanitec ισχυρίζεται ότι οι λουτήρες που κατασκευάζονται από συνθετικά υλικά, χυτοσίδηρο ή χάλυβα εξυπηρετούν τον ίδιο σκοπό από άποψη ζήτησης και δύνανται να υποκαταστήσουν ο ένας τον άλλο. Παρότι οι μέσες τιμές διαφέρουν για κάθε είδος υλικού, τα φάσματα τιμών των διαφόρων υλικών επικαλύπτονται σε μεγάλο βαθμό και συνεπώς η Sanitec θεωρεί ότι τα διάφορα είδη λουτήρων αποτελούν προϊόντα υποκατάστασης. Κατά τη Sanitec, ο καταμερισμός των πωλήσεων των διαφόρων τύπων λουτήρων έχει ως εξής: [< 50 %](22) από συνθετική ύλη, [< 60 %](23) από χάλυβα και [< 5 %](24) από χυτοσίδηρο. Η Sanitec υποστηρίζει, εξάλλου, ότι λόγω της αντοχής του προϊόντος, οι λουτήρες από χυτοσίδηρο χρησιμοποιούνται κυρίως σε δημόσιους χώρους, όπως τα νοσοκομεία και τα ξενοδοχεία και επομένως αποτελούν εξειδικευμένο προϊόν.

ε) Λεκάνες ντους

(17) Η Sanitec αναφέρει ότι, όπως συμβαίνει και με τους λουτήρες, τα ντους που κατασκευάζονται από διαφορετικά υλικά (κεραμικά, συνθετικά υλικά, χάλυβα και χυτοσίδηρο) εξυπηρετούν τον ίδιο σκοπό και μπορούν, από την πλευρά του καταναλωτή, να αλληλοϋποκατασταθούν όσον αφορά τη λειτουργία, το σχεδιασμό και την τιμή. Οι λεκάνες ντους χρησιμοποιούνται συνήθως μαζί με τα προπετάσματα. Κατά τη Sanitec, το [< 40 %](25) των λεκανών ντους κατασκευάζεται από χάλυβα, το [< 40 %](26) από κεραμικά υλικά και το [< 40 %](27) από συνθετικά υλικά.

στ) Πλευρικά χωρίσματα ντους

(18) Τα πλευρικά χωρίσματα και τα προπετάσματα ντους χρησιμοποιούνται συνήθως μαζί με τη λεκάνη ντους ή τη μπανιέρα για να προστατεύσουν το λουτρό από τα πιτσιλίσματα. Οι θάλαμοι ντους ενσωματώνουν τα προπετάσματα και τις λεκάνες σε ένα τεμάχιο. Η Sanitec υποστηρίζει ότι, από πλευράς ζήτησης, τα πλευρικά χωρίσματα, τα προπετάσματα και οι θάλαμοι ντους αποτελούν μια ενιαία αγορά προϊόντος. Επιπλέον, οι κατασκευαστές πλευρικών χωρισμάτων ντους κατασκευάζουν πάντοτε και προπετάσματα και συχνά θαλάμους. Για την κατασκευή των πλευρικών χωρισμάτων, των προπετασμάτων και των θαλάμων, χρησιμοποιείται το ίδιο υλικό (ακρυλικά φύλλα). Ωστόσο, στα είδη πολυτελείας χρησιμοποιείται ύαλος που αντιπροσωπεύει, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις, ποσοστό κάτω του [< 5 %](28).

2. Εναλλακτικός ορισμός της αγοράς προϊόντος

(19) Κατά την έρευνα της αγοράς που διενήργησε η Επιτροπή, ορισμένοι ανταγωνιστές και πελάτες πρότειναν έναν εναλλακτικό ορισμό της αγοράς προϊόντων βάσει του οποίου τα είδη υγιεινής από κεραμικά υλικά [συμπεριλαμβανομένων των λεκανών τουαλέτας, των δοχείων έκπλυσης (καζανάκια), των νιπτήρων και των πυγολουτήρων (μπιντέ) που κατασκευάζονται από κεραμικά υλικά] δύνανται να ορισθούν ως χωριστή αγορά προϊόντος. Προβλήθηκαν αρκετά επιχειρήματα για να στηρίξουν έναν τέτοιο ευρύτερο ορισμό της αγοράς ειδών υγιεινής από κεραμικά υλικά. Υποστηρίχθηκε ότι, από την άποψη της ζήτησης, οι διανομείς και οι χονδρέμποροι ειδών υγιεινής αγοράζουν συνήθως ένα ευρύ φάσμα ειδών υγιεινής από κεραμικά υλικά. Το φάσμα αυτό αφορά λεκάνες τουαλέτας, καζανάκια, νιπτήρες, κολώνες στήριξης/ποδαρικά και συχνά πυγολουτήρες (μπιντέ) και ουρητήρια, η εγκατάσταση των οποίων γίνεται στο λουτρό ως σύνολο (σετ) διότι οι πελάτες επιθυμούν συνήθως προϊόντα με κοινό σχεδιασμό. Αυτό αφορά και τις νέες κατασκευές, καθώς και τις ανακαινίσεις (βλέπε αιτιολογική σκέψη 21). Αναφέρεται επίσης ότι μόνο σε σπάνιες περιπτώσεις αντικατάστασης (λαμβανομένης υπόψη της μεγάλης αντοχής των ειδών υγιεινής από κεραμικά υλικά) πωλούνται μεμονωμένα τεμάχια.

3. Δυνατότητα υποκατάστασης από την πλευρά της ζήτησης

(20) Όπως προαναφέρθηκε, στην ανακοίνωσή της η Sanitec υποστήριξε ότι το καθένα από τα έξι προϊόντα που προαναφέρθηκαν, δηλαδή οι λεκάνες τουαλέτας, τα καζανάκια, οι νιπτήρες, οι λουτήρες, οι λεκάνες ντους και τα πλευρικά χωρίσματα ντους, πρέπει να θεωρούνται ανεξάρτητες αγορές. Όσον αφορά τα προϊόντα από κεραμικά υλικά, το κυριότερο επιχείρημα της Sanitec ήταν ότι οι λεκάνες και οι νιπτήρες, λόγου χάρη, δεν είναι δυνατό να εναλλάσσονται από την άποψη του τελικού καταναλωτή και ότι, για το λόγο αυτόν, δεν μπορεί να ανήκουν στην ίδια σχετική αγορά προϊόντων.

(21) Η Sanitec υποστήριξε ακόμη ότι οι πελάτες δεν αγοράζουν γενικά μια γραμμή προϊόντων (δηλαδή μια γκάμα προϊόντων που περιλαμβάνει, λόγου χάρη, όλα τα είδη υγιεινής από κεραμικά υλικά, καθώς και μια μπανιέρα ή/και μια λεκάνη ντους). Ωστόσο, η Sanitec διευκρίνισε στη συνέχεια τη θέση της υποβάλλοντας περαιτέρω στοιχεία σχετικά με τις νέες οικοδομικές δραστηριότητες και τις δραστηριότητες ανακαίνισης. Γίνεται αναφορά σε μια μελέτη(29) που εντοπίζει τις ακόλουθες τελικές χρήσεις ειδών υγιεινής από κεραμικά υλικά: νέες κατοικίες (δηλαδή ανέγερση οικιών για νοικοκυριά), μη οικιστική χρήση (δηλαδή ανέγερση νοσοκομείων, ξενοδοχείων κ.λπ.), ανακαίνιση κατοικιών μέσω εταιρειών εγκατάστασης/εκθέσεων πώλησης και, τέλος, ανακαίνιση κατοικιών μέσω αλυσίδων DIY (φτιάξτο μόνος σου). Οι δύο πρώτες κατηγορίες καλύπτουν νέες οικοδομικές δραστηριότητες και αντιπροσωπεύουν το [25-45 %](30) της συνολικής αγοράς, ενώ οι δύο τελευταίες καλύπτουν δραστηριότητες ανακαίνισης και αντιπροσωπεύουν το [55-75 %](31) της συνολικής αγοράς.

(22) Σύμφωνα με τους υπολογισμούς της Sanitec, το [45-75 %](32) των ειδών υγιεινής από κεραμικά υλικά που προορίζονται για νέες οικοδομικές δραστηριότητες πωλούνται ως σειρές προϊόντων. Όσον αφορά την αγορά ανακαίνισης, η Sanitec εκτιμά ότι το [65-85 %](33) των ειδών υγιεινής από κεραμικά υλικά που πωλούνται για την ανακαίνιση κατοικιών μέσω εταιρειών εγκατάστασης πωλούνται ως σειρές προϊόντων, ενώ μόνο το [25-45 %](34) των ειδών υγιεινής από κεραμικά υλικά που πωλούνται για ανακαινίσεις κατοικιών μέσω αλυσίδων DIY πωλούνται ως σειρές προϊόντων. Όσον αφορά τις τελευταίες, η Sanitec εκτιμά ότι το μερίδιο πωλήσεων των σειρών προϊόντων σημειώνει σταθερή αύξηση(35).

(23) Εν κατακλείδι, οι πληροφορίες που παρέχει η Sanitec επιβεβαιώνουν σαφώς την άποψη που εξέφρασαν ορισμένα τρίτα μέρη κατά την έρευνα της Επιτροπής, δηλαδή ότι, ενώ αληθεύει ότι από λειτουργική άποψη δεν μπορεί να θεωρηθεί ότι διάφορα προϊόντα παρουσιάζουν δυνατότητα υποκατάστασης, οι τελικοί καταναλωτές τείνουν να αγοράζουν σειρά ειδών υγιεινής από κεραμικά υλικά για νέες κατασκευές και ότι η αναλογία της αγοράς σειρών προϊόντων για ανακαινίσεις είναι πράγματι αξιοσημείωτη και καταλαμβάνει σήμερα περισσότερες από τις μισές συνολικές πωλήσεις του κλάδου.

(24) Επιπλέον, πολλοί διανομείς και χονδρέμποροι, στις απαντήσεις τους στην έρευνα της Επιτροπής, δήλωσαν ότι είναι σημαντικό να μπορούν να προμηθεύουν τους πελάτες τους με το πλήρες φάσμα ειδών υγιεινής από κεραμικά υλικά και γι' αυτό ζητούν συνήθως ολόκληρη τη γκάμα των προϊόντων κάθε κατασκευαστή. Αυτό ισχύει εν γένει και στις σκανδιναβικές χώρες(38) και στην ηπειρωτική Ευρώπη(39). Επισημάνθηκε επίσης ότι οι κατασκευαστές προσφέρουν συνήθως συνολική έκπτωση για μια σειρά προϊόντων, παρέχοντας στους διανομείς και τους χονδρέμπορους ένα σημαντικό κίνητρο για να αγοράσουν ολόκληρη τη σειρά.

(25) Η Επιτροπή επισημαίνει ότι τα συνήθη είδη υγιεινής από κεραμικά υλικά υποκαθίστανται σε πολύ μικρό βαθμό από άλλα υλικά. Λόγου χάρη, βάσει των πληροφοριών που υπέβαλε η Sanitec, οι νέοι πορσελάνινοι νιπτήρες είναι εξειδικευμένα προϊόντα και αντιπροσωπεύουν ποσοστό κάτω του [< 15 %](40) επί του συνόλου των νιπτήρων που πωλούνται σε επίπεδο ΕΟΧ, καθώς και στις περισσότερες χώρες. Η άποψη αυτή επιβεβαιώνεται από τρίτα μέρη που θεωρούν γενικά ότι ο όγκος των νιπτήρων που κατασκευάζονται από μη κεραμικά υλικά είναι αμελητέος και ότι οι νιπτήρες αυτοί χρησιμοποιούνται μόνο σε εξειδικευμένους τομείς.

(26) Εξάλλου, αναφέρεται ότι τιμή των μη κεραμικών νιπτήρων είναι σημαντικά υψηλότερη από την τιμή των προϊόντων από κεραμικά υλικά. Επιπλέον, βάσει των διαθέσιμων στοιχείων, τα μέρη δεν διαθέτουν αναλογικά υψηλότερο μερίδιο από τις πωλήσεις μη κεραμικών νιπτήρων έναντι των νιπτήρων από κεραμικά υλικά και πρέπει να σημειωθεί ότι οι τρίτοι ενδιαφερόμενοι που απάντησαν στην έρευνα της Επιτροπής δεν εξέφρασαν ανησυχίες όσον αφορά την ανταγωνιστική θέση των μερών στο χώρο των μη κεραμικών προϊόντων. Ως εκ τούτου, η Επιτροπή δεν κρίνει αναγκαίο, για τον σκοπό της παρούσας εκτίμησης, να εξετάσει χωριστά τον αντίκτυπο της συγκέντρωσης επί των μη κεραμικών ειδών υγιεινής.

(27) Όσον αφορά τους λουτήρες, τις λεκάνες ντους και τα πλευρικά χωρίσματα ντους, αναφέρθηκε ότι συνιστούν αγορές ανεξάρτητες από την αγορά ειδών υγιεινής από κεραμικά υλικά διότι οι διανομείς κατά κανόνα δεν αγοράζουν τα εν λόγω προϊόντα ως μέρη ενός συνόλου (set). Εξάλλου, τα προϊόντα αυτά συνήθως δεν εναρμονίζονται με τα είδη υγιεινής από κεραμικά υλικά από την άποψη ενός συγκεκριμένου σχεδιασμού. Αυτό στην πράξη σημαίνει ότι οι διανομείς αγοράζουν είδη υγιεινής από κεραμικά υλικά από έναν προμηθευτή, ενώ μπορεί να αγοράσουν τα υπόλοιπα προϊόντα από άλλους προμηθευτές. Όσον αφορά τη διαίρεση βάσει των διαφόρων υλικών, η έρευνα της Επιτροπής διαπιστώνει, σύμφωνα με τα επιχειρήματα που πρόβαλε η Sanitec, ότι θα ήταν άσκοπη μια επιμέρους κατάταξη βασισμένη στα διάφορα υλικά. Συνεπώς, από την πλευρά της ζήτησης, οι λουτήρες, οι λεκάνες ντους και τα χωρίσματα ντους θεωρούνται αγορές προϊόντων ανεξάρτητες από τα είδη υγιεινής από κεραμικά υλικά. Εξάλλου, σύμφωνα με τα στοιχεία που προσκόμισε η Sanitec, τα μερίδια αγοράς των μερών σε εθνικό επίπεδο όσον αφορά τα εν λόγω προϊόντα δεν θα διέφεραν σημαντικά έστω και αν τα προϊόντα κατατάσσονταν ανάλογα με τα υλικά. Κατά συνέπεια, για το σκοπό της παρούσας εκτίμησης, η Επιτροπή δεν κρίνει απαραίτητο να συνεχίσει την εξέταση των εν λόγω προϊόντων, από την άποψη της ζήτησης, όσον αφορά τα υλικά κατασκευής τους.

(28) Τέλος, η έρευνα της Επιτροπής επιβεβαίωσε το γεγονός ότι όλοι οι σημαντικοί ανταγωνιστές προσφέρουν ένα φάσμα προϊόντων που αντιστοιχεί σε διαφορετικά επίπεδα τιμών. Προς τούτο, επισημάνθηκε ότι θα ήταν άσκοπο να ορισθούν τα ανωτέρω προϊόντα βάσει του επιπέδου της τιμής τους.

(29) Βάσει των ανωτέρω, η Επιτροπή εκτιμά ότι, από την άποψη της ζήτησης, υπάρχουν ισχυρές ενδείξεις που συντείνουν στον ορισμό μιας αγοράς που περιλαμβάνει ένα φάσμα ειδών υγιεινής από κεραμικά υλικά και ότι υφίστανται διαφορετικές αγορές για τους λουτήρες, τις λεκάνες ντους και τα πλευρικά χωρίσματα ντους, αντίστοιχα.

4. Δυνατότητα υποκατάστασης από την άποψη της προσφοράς

(30) Από την άποψη της προσφοράς, κατά τις έρευνες της Επιτροπής αναφέρθηκε ότι υφίσταται μια χωριστή σχετική αγορά προϊόντος για τα είδη υγιεινής από κεραμικά υλικά. Υποστηρίχθηκε ότι οι κατασκευαστές ειδών υγιεινής από κεραμικά υλικά κατασκεύαζαν ανέκαθεν όλα τα είδη μαζί και ότι μια συγκεκριμένη μονάδα περιορίζεται είτε στην παραγωγή ειδών υγιεινής από κεραμικά υλικά ή στην κατασκευή προϊόντων από άλλα υλικά, όπως τα ακρυλικά ή ο χάλυβας. Εξάλλου, επισημάνθηκε ότι είναι γενικά εφικτή η μεταστροφή υφιστάμενων γραμμών παραγωγής για την κατασκευή διαφορετικών κεραμικών προϊόντων, ενώ η μεταστροφή της παραγωγής ειδών υγιεινής από κεραμικά υλικά σε άλλα υλικά θα απαιτούσε εντελώς διαφορετική μορφή παραγωγής.

(31) Η Sanitec επεσήμανε ότι η παραγωγική διαδικασία κατασκευής ειδών υγιεινής από κεραμικά υλικά διαφέρει από εκείνη που χρησιμοποιείται για την κατασκευή προϊόντων από χάλυβα, ή για την κατασκευή ακρυλικών προϊόντων. Υπάρχουν διαφορετικές τεχνολογίες και γραμμές παραγωγής που χρησιμοποιούνται για την παραγωγή προϊόντων λουτρού από διαφορετικά υλικά.

(32) Παρακάτω περιγράφεται εν συντομία η παραγωγική διαδικασία κατασκευής ειδών υγιεινής από κεραμικά υλικά(41). Η παραγωγική διαδικασία συνίσταται στην παρασκευή του πηλού (αργιλώδης ζύμη), την παρασκευή του σμάλτου, τη χύτευση, την αφαίρεση των καλουπιών, την τελική επεξεργασία (φινίρισμα), το στέγνωμα, την επισμάλτωση και το ψήσιμο. Κατά το πρώτο στάδιο παραγωγής, ο αραιός πηλός χύνεται σε γύψινες μήτρες απ' όπου, μετά την παρέλευση ορισμένου χρονικού διαστήματος, αφαιρείται η πλεονάζουσα ποσότητα, το καλούπι ανοίγεται και το αρχικό προϊόν είναι έτοιμο για στέγνωμα και εφυάλωμα (λείανση). Η λείανση χαρίζει στο τελικό προϊόν στερεή επιφάνεια και χρώμα. Για τη λείανση, το προϊόν θερμαίνεται σε κλίβανο με μέση θερμοκρασία 1230 °C. Εν συνεχεία, πραγματοποιείται ο τελικός έλεγχος για να διαπιστωθεί αν υπάρχουν ατέλειες.

(33) Η παραγωγική διαδικασία επισμαλτωμένων προϊόντων χάλυβα (λουτήρες και λεκάνες ντους) συνίσταται στα ακόλουθα στάδια: μετά τη μηχανική πίεση του ελάσματος, το εναπομένον προϊόν απολιπαίνεται και ολόκληρη η επιφάνειά του ψεκάζεται με μια στρώση σμάλτου. Στη συνέχεια το τεμάχιο ψήνεται σε φούρνο σε 850 °C και κατόπιν ψεκάζεται με λευκό σμάλτο. Το επισμαλτωμένο προϊόν ψήνεται για δεύτερη φορά στους 850 °C και πραγματοποιείται ο τελικός έλεγχος.

(34) Η παραγωγή συνθετικών προϊόντων (λουτήρων και ντους) ξεκινά με τη θέρμανση των συνθετικών/ακρυλικών ελασμάτων στους 180 °C και εν συνεχεία την τοποθέτησή τους στο καλούπι για να φορμαριστούν. Τα φύλλα που λαμβάνονται με τον τρόπο αυτόν ενισχύονται στη συνέχεια στην αίθουσα ψεκασμού με ένα μείγμα ρητίνης πολυεστέρα με ανθρακικό ασβέστιο και ίνες υάλου. Εν συνεχεία, τοποθετούνται σε φούρνο πολυμερισμού σε θερμοκρασία 40 °C. Τέλος, αποκόπτονται αυτόματα οι προεξοχές.

(35) Η παραγωγή προπετασμάτων, πλευρικών χωρισμάτων και θαλάμων ντους συνίσταται κυρίως από συναρμολογούμενα μέρη και είναι μια απλή διεργασία.

(36) Όπως φαίνεται από τα ανωτέρω, οι παραγωγικές διαδικασίες ειδών υγιεινής από κεραμικά υλικά, επισμαλτωμένο χάλυβα και ακρυλικά διαφέρουν σε σημαντικό βαθμό μεταξύ τους. Η έρευνα της Επιτροπής κατέδειξε ότι οι περισσότεροι κατασκευαστές διαθέτουν μονάδες παραγωγής που ειδικεύονται σε μια συγκεκριμένη μέθοδο παραγωγής βάσει του υλικού. Αυτό φαίνεται ότι ισχύει και όσον αφορά τις μονάδες παραγωγής των μερών. Λόγου χάρη, βάσει των στοιχείων που περιέχονται στην κοινοποίηση, η Sanitec διαθέτει δέκα μονάδες παραγωγής σε χώρες του ΕΟΧ και έξι μονάδες εκτός ΕΟΧ και όλες ασχολούνται με την παραγωγή ειδών υγιεινής από κεραμικά υλικά. Οι λουτήρες και τα ντους που κατασκευάζονται από συνθετικό υλικό και χάλυβα παράγονται σε άλλες μονάδες. Ομοίως, η Sphinx διαθέτει πέντε μονάδες παραγωγής σε χώρες του ΕΟΧ και δύο μονάδες παραγωγής εκτός ΕΟΧ και όλες επιδίδονται στην παραγωγή ειδών υγιεινής από κεραμικά υλικά. Οι λουτήρες και οι λεκάνες ντους που κατασκευάζονται από συνθετικό υλικό παράγονται σε άλλη μονάδα, ενώ τα πλευρικά χωρίσματα ντους κατασκευάζονται χωριστά.

(37) Κατά τη Sanitec, για να ξεκινήσει μια κατασκευαστική μονάδα κεραμικών την παραγωγή ειδών υγιεινής από άλλα υλικά απαιτείται σημαντικό κόστος και καθυστέρηση και αντιστρόφως. Την άποψη αυτή συμμερίζονται οι περισσότεροι ανταγωνιστές. Από την άλλη, η Sanitec υποστηρίζει ότι τα έξοδα εκκίνησης για την παραγωγή ακρυλικών προϊόντων είναι χαμηλά και εκτιμά ότι ανέρχονται το πολύ σε [...](42) εκατομμύρια ευρώ. Συνεπώς, η Sanitec εκτιμά ότι ένας προμηθευτής ειδών υγιεινής από κεραμικά υλικά μπορεί εύκολα να ξεκινήσει μια νέα μονάδα για την παραγωγή ακρυλικών ειδών υγιεινής, αν αυτό κριθεί αναγκαίο. Η έρευνα της Επιτροπής αποκαλύπτει, ωστόσο, ότι οι άλλοι ανταγωνιστές θεωρούν τα έξοδα εκκίνησης σημαντικά. Επιπλέον, οι πληροφορίες που συγκέντρωσε η Επιτροπή κατά τη διάρκεια της έρευνάς της υποδηλώνουν ότι για να υπάρξει αποδοτικότητα στη βιομηχανία αυτή απαιτείται εν γένει υψηλή χρησιμοποίηση της παραγωγικής ικανότητας και, ως εκ τούτου, πρέπει να θεωρείται δεδομένο ότι για να γίνει μια τέτοια μονάδα αποδοτική θα χρειαζόταν σημαντικό όγκο παραγωγής.

(38) Η Sanitec υποστήριξε ότι παρότι υφίστανται διαφορές στις τεχνολογίες και στις γραμμές παραγωγής που χρησιμοποιούνται για την παραγωγή ειδών υγιεινής από διαφορετικά υλικά, όλοι οι σημαντικοί κατασκευαστές προσφέρουν είδη υγιεινής που κατασκευάζονται από διάφορα υλικά. Βάσει τις έρευνας την οποία πραγματοποίησε η Επιτροπή δεν φαίνεται, ωστόσο, ότι αυτό ισχύει για ορισμένους ευρωπαίους κατασκευαστές. Παραδείγματος χάρη, οι επιχειρήσεις Bette, Metaliberica, Geberit, Kaldewei, Flair και Merloni δεν παράγουν είδη υγιεινής από κεραμικά υλικά.

(39) Βάσει των ανωτέρω, η Επιτροπή εκτιμά ότι από άποψη προσφοράς δεν υπάρχει επαρκής δυνατότητα υποκατάστασης μεταξύ των κατασκευαστικών μονάδων που χρησιμοποιούν διαφορετικά υλικά.

(40) Η Επιτροπή επισημαίνει ακόμη ότι οι μονάδες ειδών υγιεινής από κεραμικά υλικά και των δύο μερών παράγουν το πλήρες φάσμα ειδών υγιεινής από κεραμικά υλικά, δηλαδή λεκάνες τουαλέτας, καζανάκια, νιπτήρες και, σε ορισμένες περιπτώσεις, πυγολουτήρες (μπιντέδες), κολώνες στήριξης και λεκάνες ντους από κεραμικά υλικά(43). Η έρευνα φανερώνει ότι και οι ανταγωνιστές που κατασκευάζουν είδη υγιεινής από κεραμικά υλικά κατασκευάζουν επίσης ολόκληρο το φάσμα των προϊόντων αυτών.

(41) Κατά τη Sanitec, ο προμηθευτής ενός συγκεκριμένου προϊόντος από κεραμικά υλικά (λόγου χάρη λεκανών τουαλέτας) μπορεί να στραφεί στην παραγωγή άλλων προϊόντων υγιεινής από κεραμικά υλικά (λόγου χάρη νιπτήρων) χωρίς σημαντικές δαπάνες προσαρμογής. Η Sanitec εκτιμά ότι οι δαπάνες θα ανέρχονταν σε [...](45) ευρώ για 45000 τεμάχια ειδών υγιεινής από κεραμικά υλικά, υπό την προϋπόθεση ότι χρειάζεται να αντικατασταθεί μόνον ο εξοπλισμός χύτευσης. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της Sanitec, ο απαιτούμενος χρόνος για την εργασία αυτή κυμαίνεται μεταξύ [...](46) μηνών. Τούτο επιβεβαιώθηκε σε μεγάλο βαθμό από ανταγωνιστές. Επισημάνθηκε ότι, εφόσον υπάρχει το πρόπλασμα, θα είναι σχετικά εύκολη η προσαρμογή της παραγωγής. Η έρευνα φανερώνει ότι ένα πρόπλασμα μπορεί να χρησιμοποιηθεί 120 φορές περίπου, και στη συνέχεια πρέπει να αντικατασταθεί με άλλο. Ανάλογα με το αν η χύτευση πραγματοποιείται άπαξ ή δις ημερησίως, η προσαρμογή μπορεί να πραγματοποιηθεί εντός τριών έως έξι μηνών, εάν ο κατασκευαστής επιθυμεί να χρησιμοποιήσει το παλιό πρόπλασμα πριν στραφεί σε άλλο. Ωστόσο, καταρχήν δεν υπάρχει λόγος να μη γίνει σε συντομότερο χρόνο η προσαρμογή της παραγωγής.

(42) Βάσει των ανωτέρω, φαίνεται ότι, από την άποψη της προσφοράς, τα είδη υγιεινής από κεραμικά υλικά είναι πιθανότερο να αποτελούν ενιαία σχετική αγορά προϊόντος. Επιπλέον, οι λουτήρες, οι λεκάνες ντους και τα πλευρικά χωρίσματα ντους αποτελούν χωριστές αγορές από την άποψη της προσφοράς.

5. Συμπέρασμα όσον αφορά τη σχετική αγορά προϊόντος

(43) Βάσει των προαναφερθέντων, η Επιτροπή εκτιμά ότι υπάρχουν ισχυρές ενδείξεις ότι τα είδη υγιεινής από κεραμικά υλικά αποτελούν μια ενιαία αγορά προϊόντος, τόσο από την άποψη της ζήτησης όσο και από την άποψη της προσφοράς. Δεν είναι, ωστόσο, απαραίτητο, για το σκοπό της παρούσας απόφασης, να οριστεί επακριβώς αν η σχετική αγορά προϊόντος πρέπει να περιλαμβάνει τα είδη υγιεινής από κεραμικά υλικά στο σύνολό τους ή καθένα από τα συγκεκριμένα προϊόντα. Ο ορισμός της αγοράς προϊόντος μπορεί να παραμείνει ανοικτός διότι, όπως θα φανεί κατωτέρω, ανεξαρτήτως του ορισμού της αγοράς που θα προτιμηθεί, η πράξη οδηγεί στη δημιουργία ή ενίσχυση δεσπόζουσας θέσης στις σκανδιναβικές χώρες. Εξάλλου, η Επιτροπή θεωρεί ότι με οποιονδήποτε από τους δύο εναλλακτικούς ορισμούς της αγοράς, η πράξη δεν θα οδηγήσει στη δημιουργία ή την ενίσχυση δεσπόζουσας θέσης σε κάποια από τις εθνικές ή περιφερειακές αγορές της ηπειρωτικής Ευρώπης, πράγμα που θα είχε ως αποτέλεσμα να παρεμποδιστεί σημαντικά ο πραγματικός ανταγωνισμός. Συνεπώς, για το σκοπό της παρούσας απόφασης, δεν είναι αναγκαίο να αποφασιστεί οριστικά αν η σχετική αγορά προϊόντος περιλαμβάνει τα είδη υγιεινής από κεραμικά υλικά στο σύνολό τους ή κάθε προϊόν χωριστά.

(44) Όσον αφορά τους λουτήρες, τις λεκάνες ντους και τα πλευρικά χωρίσματα ντους, η Επιτροπή εκτιμά ότι βάσει των ανωτέρω τα εν λόγω προϊόντα συνιστούν χωριστές αγορές προϊόντων, τόσο από την πλευρά της ζήτησης όσον και από την πλευρά της προσφοράς.

Β. ΣΧΕΤΙΚΕΣ ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΕΣ ΑΓΟΡΕΣ

(45) Η Sanitec ανέφερε ότι η σχετική γεωγραφική αγορά για όλα τα προαναφερθέντα προϊόντα λουτρού εκτείνεται τουλάχιστον σε ολόκληρη την επικράτεια του ΕΟΧ, αλλά θα μπορούσε να είναι και ευρύτερη, δεδομένου ότι όλοι οι ανταγωνιστές δραστηριοποιούνται σε όλη την επικράτεια του ΕΟΧ ή σε μεγάλο μέρος του, ενώ οι περισσότεροι σημαντικοί επιχειρηματίες διαθέτουν ευρωπαϊκές γραμμές προϊόντων και συχνά εμπορεύονται τα προϊόντα τους με την ίδια επωνυμία σε ολόκληρη την Ευρώπη. Εξάλλου, η Sanitec αναφέρεται στις αυξανόμενες εισαγωγές από χώρες εντός και εκτός ΕΟΧ και σε σημαντικές διασυνοριακές εμπορικές ροές, στην απουσία κανονιστικών ή δασμολογικών φραγμών, στο χαμηλό κόστος μεταφοράς, στους ομοιογενείς όρους ανταγωνισμού, στις πανευρωπαϊκές στρατηγικές εμπορίας και διανομής, στα ταυτόσημα πρότυπα προϊόντων, στην αυξανόμενη σημασία των ευρωπαϊκών εμπορικών σημάτων και στις συγκλίνουσες τιμές.

(46) Βάσει των στοιχείων που υπέβαλε η Sanitec και των πληροφοριών που προκύπτουν από την έρευνα, η Επιτροπή εκτιμά, ωστόσο, ότι για τους λόγους που εκτίθενται κατωτέρω, πρέπει να θεωρηθεί ότι η σχετική γεωγραφική αγορά είναι στενότερη εκείνης του ΕΟΧ. Πράγματι, διάφοροι παράγοντες επιβάλλουν να εκτιμηθούν χωριστά οι επιπτώσεις της κοινοποιηθείσας πράξης επί του ανταγωνισμού για τις σκανδιναβικές χώρες και χωριστά για την ηπειρωτική Ευρώπη είτε σε εθνικό είτε σε περιφερειακό επίπεδο.

1. Γενικές εκτιμήσεις

α) Εισαγωγές στον ΕΟΧ

(47) Η Sanitec αναφέρει ότι τα τελευταία έτη υπήρξε σταθερή αύξηση των εισαγωγών στην Ευρωπαϊκή Ένωση από χώρες χαμηλού κόστους, μεταξύ άλλων, από χώρες της Κεντρικής και της Νοτιοανατολικής Ευρώπης και της Αφρικής. Πιο συγκεκριμένα, υποστηρίζει ότι, από το 1993 έως το 1998, η κατανάλωση προϊόντων λουτρού αυξήθηκε ελαφρά, ενώ οι εισαγωγές στις κυριότερες ευρωπαϊκές χώρες αυξήθηκαν με ταχύτερο ρυθμό. Επίσης, υποστηρίζει ότι κατά το ίδιο διάστημα αυξήθηκαν και οι εξαγωγές από τις περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες.

(48) Η Επιτροπή επισημαίνει ότι κατά τα τελευταία έτη σημαντική εξέλιξη στην αγορά προϊόντων λουτρού της Δυτικής Ευρώπης ήταν η σταδιακή μετατόπιση της παραγωγικής ικανότητας σε χώρες που προσφέρουν ανταγωνιστικότερο κόστος παραγωγής. Η παραγωγή των εν λόγω προϊόντων έχει μεταφερθεί σε μεγάλο βαθμό εκτός ΕΟΧ σε χώρες με χαμηλό κόστος, ιδίως στην Κεντρική και Νοτιοανατολική Ευρώπη. Όλοι οι σημαντικοί ευρωπαίοι ανταγωνιστές του κλάδου των προϊόντων λουτρού κατασκευάζουν τα προϊόντα τους σε μονάδες χαμηλού κόστους σε χώρες όπως η Βουλγαρία, η Ουγγαρία, η Πολωνία και η Τσεχική Δημοκρατία και διανέμουν τα προϊόντα τους σε ολόκληρη την επικράτεια του ΕΟΧ.

(49) Η αναδιάρθρωση της βιομηχανίας αποδεικνύεται από το μεγάλο αριθμό εργοστασίων που διακόπτουν τη λειτουργία τους στις χώρες του ΕΟΧ. Η Sphinx, λόγου χάρη, διέκοψε πρόσφατα τη λειτουργία της μονάδας Novoboch στο Βέλγιο. Σήμερα διαθέτει δύο μονάδες στην Πολωνία και μία στη Σλοβακία. Η Sanitec διέκοψε τη λειτουργία των μονάδων της στη Γερμανία και την Ιταλία και σήμερα διαθέτει τέσσερις μονάδες στην Πολωνία, δύο εγκαταστάσεις παραγωγής στην Αίγυπτο και μία στο Λίβανο. Ομοίως, η Ideal Standard έχει κλείσει μονάδες στη Γερμανία, τη Γαλλία, την Ιταλία και το Ηνωμένο Βασίλειο, και η Villeroy & Boch μία μονάδα στη Γαλλία.

(50) Η Sanitec επεσήμανε ότι ο βασικός παράγοντας που ώθησε σε μετατόπιση της παραγωγής σε χώρες χαμηλού κόστους υπήρξε η ανάγκη μεγαλύτερης ανταγωνιστικότητας όσον αφορά τις τιμές. Η Sanitec παρουσίασε παραδείγματα κόστους παραγωγής στις εγκαταστάσεις παραγωγής κεραμικών ειδών υγιεινής των μερών. Όπως φαίνεται, ενώ το κόστος παραγωγής ανά τεμάχιο στο εργοστάσιο της Sanitec στη Γερμανία ανέρχεται σε [...](47) ευρώ και στη Φινλανδία και τη Σουηδία μεταξύ [...](48) και [...](49) ευρώ, το κόστος παραγωγής στις πολωνικές μονάδες της Sanitec κυμαίνεται μόνο μεταξύ [...](50) και [...](51) ευρώ ανά τεμάχιο. Όσον αφορά τις εγκαταστάσεις παραγωγής της Sphinx, το κόστος παραγωγής ανέρχεται σε [...](52) ευρώ ανά τεμάχιο στη Σουηδία και σε [...](53) ευρώ στη Γερμανία, ενώ στη Σλοβακία και την Πολωνία κυμαίνεται μεταξύ [...](54) και [...](55) ευρώ, αντίστοιχα.

(51) Ο κυριότερος λόγος των αυξανόμενων εισαγωγών εντός ΕΟΧ είναι όπως φαίνεται το γεγονός ότι η παραγωγική ικανότητα μετατοπίστηκε σε μεγάλο βαθμό εκτός ΕΟΧ. Τρίτα μέρη εκτιμούν ότι το 80 έως 90 % των συνολικών εισαγωγών από τρίτες χώρες προέρχεται από μονάδες παραγωγής ή θυγατρικές εταιρειών που έχουν την έδρα τους σε χώρες του ΕΟΧ. Η Sanitec προσκόμισε στοιχεία βάσει των οποίων περίπου το [< 60 %](56) όλων των εισαγωγών που φθάνουν στον ΕΟΧ αποτελούν συναλλαγές μεταξύ εταιρειών που ανήκουν στον ίδιο όμιλο. Υπολογίζοντας τη ροή των προϊόντων λουτρού εντός ΕΟΧ, η Επιτροπή εκτιμά ότι οι εισαγωγές αυτές πρέπει να αποκλειστούν. Οι εισαγωγές εντός του ομίλου αποτελούν απλώς λογιστικές εμπορικές ροές που βασίζονται σε ευνοϊκότερο κόστος παραγωγής και, κατά συνέπεια, οι εισαγωγές που δεν προέρχονται από τρίτους δεν θέτουν ανταγωνιστικούς φραγμούς στη συμπεριφορά των επιχειρηματιών που δραστηριοποιούνται ήδη στην αγορά του ΕΟΧ.

(52) Κατά την ενασχόλησή της με τις εμπορικές ροές, η Επιτροπή συνάντησε ορισμένες στατιστικές δυσχέρειες. Η Sanitec συνέλεξε στατιστικά στοιχεία από διαφορετικές πηγές και παρουσίασε δεδομένα και από άποψη αξίας και από άποψη όγκου. Η δυσχέρεια κατά την αξιολόγηση των δεδομένων από τις διαφορετικές αυτές πηγές ενέκειτο κυρίως στο γεγονός ότι τα αριθμητικά στοιχεία του όγκου παρουσιάστηκαν και σε τόνους και σε τεμάχια και δεν είναι άμεσα συγκρίσιμα μεταξύ τους. Μια περαιτέρω δυσχέρεια ήταν ότι ορισμένες στατιστικές αναφέρονται στο 1998, ενώ άλλες καλύπτουν μόνο το 1997. Επιπλέον, τα στατιστικά στοιχεία καλύπτουν ένα φάσμα προϊόντων(57) και η Sanitec δεν ήταν σε θέση να προσκομίσει χωριστές πληροφορίες για επιμέρους προϊόντα. Τέλος, ορισμένα από τα διαθέσιμα στατιστικά στοιχεία πάσχουν από έλλειψη πληροφοριών, ενώ παρατηρούνται σημαντικές αποκλίσεις μεταξύ των διαφόρων στατιστικών.

(53) Η Επιτροπή συνέκρινε, ωστόσο, τα διαθέσιμα στατιστικά στοιχεία με πληροφορίες που έλαβε από τρίτους ενδιαφερόμενους και, για τους λόγους που εκτίθενται κατωτέρω, εκτιμά ότι η γεωγραφική αγορά αναφοράς δεν είναι ευρύτερη του ΕΟΧ.

(54) Η Sanitec υπέβαλε στατιστικές της Eurostat που εμφανίζουν τις συνολικές εισαγωγές του 1998 σε λεκάνες τουαλέτας, καζανάκια, νιπτήρες, λουτήρες, κολώνες στήριξης, ουρητήρια και "άλλα" εντός ΕΟΧ. Βάσει των αριθμητικών στοιχείων που αναφέρονται στην αξία, η Επιτροπή απεφάνθη ότι οι εν λόγω εισαγωγές ανέρχονταν στο 6 % περίπου της συνολικής αξίας των προϊόντων αυτών στις χώρες του ΕΟΧ. Πρέπει να σημειωθεί ότι, βάσει της επιμέρους κατάταξης της αγοράς προϊόντων που παρέχει η Sanitec, οι κολώνες στήριξης και τα ουρητήρια δεν περιελήφθησαν στα στοιχεία που παρουσίασε η Sanitec επί της συνολικής αξίας και, ως εκ τούτου, οι εισαγωγές ήταν στην πραγματικότητα λίγο χαμηλότερες από 6 %. Ωστόσο, το ποσοστό αυτό δεν λαμβάνει υπόψη το μεγάλο αριθμό πωλήσεων εντός του ομίλου. Δεδομένου ότι η Sanitec ανέφερε ότι το 50 % περίπου των εισαγωγών αυτών αφορούσαν εισαγωγές στα πλαίσια της επιχείρησης, μπορεί να συναχθεί το συμπέρασμα ότι οι εισαγωγές από τρίτες χώρες σε χώρες του ΕΟΧ δεν υπερέβησαν συνολικά το 3 %.

(55) Η Sanitec υπολόγισε επίσης τις ροές εισαγωγών εντός ΕΟΧ βάσει της παραγωγής και της κατανάλωσης ειδών υγιεινής στις χώρες του ΕΟΧ. Η Sanitec υποστηρίζει ότι το 1997 οι εισαγωγές ανήλθαν στο [< 20 %](58) της κατανάλωσης στη Δυτική Ευρώπη. Η Επιτροπή, βάσει των υποβληθέντων στοιχείων, υπολόγισε ότι οι εισαγωγές ανέρχονταν συνολικά στο 12 % περίπου της παραγωγής και στο 14 % περίπου της συνολικής κατανάλωσης σε χώρες του ΕΟΧ(59). Ωστόσο, δεδομένου ότι ένα ποσοστό που κυμαίνεται μεταξύ του [45-95 %](61) των εισαγωγών αποδίδεται σε εμπορικές συναλλαγές μεταξύ του ομίλου, οι εισαγωγές από τρίτα μέρη προς τον ΕΟΧ δεν υπερέβησαν, σε καμία περίπτωση, το 7 %.

(56) Τα στοιχεία που υπέβαλαν τρίτα μέρη επιβεβαιώνουν ότι οι εισαγωγές, πέραν εκείνων που διεξάγονται στα πλαίσια του ομίλου από χώρες εκτός ΕΟΧ, δεν είναι αρκετά σημαντικές ώστε να δικαιολογούν έναν ορισμό αγοράς ευρύτερο του ΕΟΧ. Παρότι ορισμένοι χονδρέμποροι εισάγουν είδη υγιεινής από κεραμικά υλικά από την Ασία ή από την Ανατολική Ευρώπη, λόγου χάρη, οι εν λόγω εισαγωγές είναι μικρές σε σύγκριση με τους συνολικούς εμπορικούς όγκους των χονδρεμπόρων αυτών. Ορισμένοι χονδρέμποροι τόνισαν ότι οι εισαγωγές από την Ασία, λόγου χάρη, θα έκαναν αίσθηση από εμπορική απόψη μόνον αν πραγματοποιούνταν σε μεγάλη κλίμακα. Οι χονδρέμποροι εξήγησαν ότι πρέπει να είναι σε θέση να αποθηκεύουν και να πωλούν τα προϊόντα των σημαντικότερων εμπορικών σημάτων και ότι η ζήτηση δεν είναι επαρκής για να εισάγουν μεγάλες ποσότητες από χώρες εκτός ΕΟΧ.

(57) Βάσει της έρευνας, η Επιτροπή καταλήγει στο συμπέρασμα ότι οι συνολικές εξαγωγές εκτός ΕΟΧ θεωρούνται ασήμαντες. Οι περισσότερες μεγάλες επιχειρήσεις διαθέτουν τοπικές εγκαταστάσεις παραγωγής εκτός ΕΟΧ, οι οποίες εξυπηρετούν τοπικές ή περιφερειακές αγορές. Κατά κανόνα, οι εξαγωγές αφορούν μόνον κάποια συγκεκριμένα είδη.

(58) Βάσει των προαναφερθέντων, η Επιτροπή συνάγει το συμπέρασμα ότι το γεγονός ότι οι εισαγωγές στις χώρες του ΕΟΧ είναι περιορισμένες, καθώς και κάποιοι άλλοι παράγοντες που θα εξεταστούν παρακάτω, δεν επιτρέπουν να λαμβάνεται ως αφετηρία μια γεωγραφική αγορά αναφοράς που εκτείνεται πέραν του ΕΟΧ.

β) Εμπορικές ροές μεταξύ των χωρών του ΕΟΧ(62)

(59) Η Sanitec ανέφερε ότι, στον τομέα των ειδών υγιεινής, παρατηρούνται αξιοσημείωτες διασυνοριακές εμπορικές ροές εντός ΕΟΧ. Εκτιμάται ότι το [< 50 %](63) της συνολικής παραγωγής ειδών υγιεινής στις χώρες του ΕΟΧ εξάγεται από μια χώρα του ΕΟΧ σε άλλη και το [< 40 %](64) της συνολικής κατανάλωσης του ΕΟΧ εισάγεται από τρίτες χώρες.

(60) Βάσει των στοιχείων που υπέβαλε η Sanitec, η Επιτροπή επισημαίνει ότι οι εμπορικές ροές διαφέρουν σημαντικά από τη μια χώρα του ΕΟΧ στην άλλη. Η Πορτογαλία και η Ιταλία, λόγου χάρη, είναι καθαροί εξαγωγείς με πολύ χαμηλό ποσοστό εισαγωγών. Αντιθέτως, η Γερμανία εισάγει το [< 80 %](65) της κατανάλωσής της σε είδη υγιεινής και εξάγει το [< 40 %](66) της παραγωγής της. Ωστόσο, οι εξαγωγές της Γερμανίας είναι μικρότερες από το ένα τρίτο των εξαγωγών της Πορτογαλίας και της Ιταλίας. Σημειώνεται ιδιαιτέρως ότι, όσον αφορά τις εισαγωγές, οι σκανδιναβικές χώρες διαφέρουν περισσότερο από τις υπόλοιπες χώρες του ΕΟΧ. Βάσει των στοιχείων που υπέβαλε η Sanitec, οι εισαγωγές προς τις σκανδιναβικές χώρες είναι χαμηλότερες του [< 10 %](67) της συνολικής κατανάλωσης.

(61) Οι εμπορικές ροές εντός ΕΟΧ μπορεί να εξηγηθούν εν μέρει από το διαφορετικό κόστος παραγωγής εντός των χωρών του ΕΟΧ. Το κόστος παραγωγής ανά τεμάχιο στο εργοστάσιο της Sanitec στη Γερμανία, λόγου χάρη, είναι [...](68) φορές υψηλότερο από το κόστος της μονάδας παραγωγής στην Πορτογαλία, πράγμα που εξηγεί γιατί το [< 80 %](69) της παραγωγής της εν λόγω μονάδας εξάγεται στη Γερμανία.

(62) Η Sanitec υποστηρίζει ότι το κόστος μεταφοράς των προϊόντων λουτρού υποδηλώνει μια αγορά που εκτείνεται σε όλες τις χώρες του ΕΟΧ. Ισχυρίζεται ότι το κόστος μεταφοράς είναι παρόμοιο σε όλες τις χώρες του ΕΟΧ και αντιπροσωπεύει το [< 5 %](70) περίπου της καθαρής μέσης τιμής πωλήσεως ανά τεμάχιο. Συνεπώς, υποστηρίζει ότι τα είδη υγιεινής μπορούν εύκολα να μεταφερθούν σε μεγάλες αποστάσεις.

(63) Εντούτοις, βάσει των στοιχείων που υπέβαλε η Sanitec, η Επιτροπή διαπίστωσε ότι, με εξαίρεση την Πορτογαλία, όσον αφορά την πλειοψηφία των εγκαταστάσεων παραγωγής των μερών, η χώρα παραγωγής είναι και η βασική χώρα προσφοράς και πωλήσεων. Το εργοστάσιο της Sanitec στη Νορβηγία προμηθεύει κυρίως τη νορβηγική αγορά. Το [< 95 %](71) της παραγωγής της μονάδας της Sanitec στη Γερμανία εφοδιάζει τη χώρα αυτή. Περίπου το [< 100 %](72) της παραγωγής της Sanitec στη Φινλανδία και τη Σουηδία διατίθεται στις χώρες αυτές, ενώ το [< 80 %](73) της παραγωγής της στην Ιταλία διατίθεται στην ιταλική αγορά. Όσον αφορά τις εγκαταστάσεις παραγωγής της Sphinx στη Γερμανία, τη Γαλλία και τις Κάτω Χώρες, το μεγαλύτερο μέρος της παραγωγής προσφέρεται σε αυτές τις χώρες.

(64) Εξάλλου, η αναλυτική εξέταση των ροών των προϊόντων φανερώνει επίσης ότι, με εξαίρεση την Πορτογαλία, το μεγαλύτερο μέρος των εξαγωγών από τις ευρωπαϊκές εγκαταστάσεις παραγωγής των μερών κατευθύνεται στις γειτονικές χώρες του ΕΟΧ. Το γαλλικό εργοστάσιο παραγωγής της Sanitec, λόγου χάρη, και η βελγική μονάδα της Sphinx εξάγουν το [< 40 %](74) και το [< 60 %](75) της αντίστοιχης παραγωγής τους στη Γερμανία. Όσον αφορά την εγκατάσταση παραγωγής της Sanitec στην Ιταλία, η οποία εξάγει το [< 30 %](76) της παραγωγής της στη Γερμανία, πρέπει να σημειωθεί ότι η μονάδα παραγωγής βρίσκεται στη Βόρεια Ιταλία και, κατά συνέπεια, η απόσταση από τη Γερμανία δεν αποτελεί φραγμό για τέτοιου είδους εξαγωγές.

(65) Τα διαγράμματα της ροής των προϊόντων των μερών υποδηλώνουν, με εξαίρεση την Πορτογαλία, ότι όταν το κόστος παραγωγής είναι κατά μέσο όρο πολύ χαμηλότερο από εκείνο των άλλων χωρών του ΕΟΧ, η παραγωγή βελτιστοποιείται ούτως ώστε οι εγκαταστάσεις παραγωγής να προμηθεύουν κυρίως τη χώρα παραγωγής, ενώ οι εξαγωγές κατευθύνονται κυρίως προς τις γειτονικές χώρες του ΕΟΧ. Η άποψη αυτή στηρίζεται από το γεγονός ότι οι περισσότεροι επιχειρηματίες διαθέτουν εγκαταστάσεις παραγωγής σε διάφορες χώρες του ΕΟΧ. Η Sanitec, λόγου χάρη, διαθέτει 24 εγκαταστάσεις παραγωγής στην Ευρώπη, δώδεκα εκ των οποίων παράγουν είδη υγιεινής από κεραμικά υλικά και είναι κατανεμημένες σε διάφορες χώρες. Συνεπώς, η Επιτροπή δεν θεωρεί ότι από γεωγραφική άποψη η παραγωγή ειδών υγιεινής συγκεντρώνεται ιδιαίτερα στις χώρες του ΕΟΧ.

(66) Η Επιτροπή επισημαίνει ακόμη ότι παρότι φαίνεται να υπάρχει μια τάση μετατόπισης της παραγωγής στις χώρες της Ανατολικής και Νότιας Ευρώπης που έχουν χαμηλό κόστος, αυτό δεν σημαίνει κατ' ανάγκη ότι αυτοί οι δίαυλοι παραγωγής εξυπηρετούν αποκλειστικά την αγορά του ΕΟΧ. Πράγματι, η έρευνα δείχνει ότι μεγάλο μέρος της παραγωγής των εν λόγω χωρών εξυπηρετεί κυρίως τοπικές αγορές (λόγου χάρη [< 70 %](77) της παραγωγής του πολωνικού εργοστασίου της Sanitec διατίθεται στην Πολωνία). Συνεπώς, δεν είναι πιθανό στο εγγύς μέλλον να μετατοπιστεί ολόκληρη η παραγωγή στις ανατολικοευρωπαϊκές χώρες χαμηλού κόστους. Επίσης, το γεγονός ότι η Sanitec επένδυσε προσφάτως σε μια από τις σκανδιναβικές εγκαταστάσεις παραγωγής που διαθέτει στηρίζει το επιχείρημα ότι η περιφερειακή παραγωγή εντός ΕΟΧ θα διατηρήσει τη σημασία της και στο μέλλον.

(67) Η ύπαρξη πολυάριθμων εγκαταστάσεων παραγωγής υποδηλώνει μάλλον ότι οι παραγωγοί αποφεύγουν τις μεγάλες αποστάσεις μεταφοράς. Οι απαντήσεις που δόθηκαν στα ερωτηματολόγια της Επιτροπής φανερώνουν ότι τα μεταφορικά έξοδα ανέρχονται, ανάλογα με την απόσταση, στο 10-15 % της τιμής πώλησης. Οι εταιρείες μεταφορών και οι αποστολείς επιβεβαίωσαν επίσης ότι η απόσταση αποτελεί σημαντικό παράγοντα κατά τον υπολογισμό των εξόδων μεταφοράς. Εξάλλου, οι περισσότεροι μεταφορείς με τους οποίους ήλθε σε επαφή η Επιτροπή την πληροφόρησαν ότι μεταφέρουν είδη υγιεινής ανά χώρα. Το γεγονός ότι τόσο η Sanitec όσο και η Sphinx, οι σημαντικότερες επιχειρήσεις στη σκανδιναβική αγορά με μεγάλη διαφορά από τους ανταγωνιστές τους, διαθέτουν παραγωγικές εγκαταστάσεις στις σκανδιναβικές χώρες υποδηλώνει ότι η τοπική ή περιφερειακή παραγωγή είναι απαραίτητη για να καταστεί μια επιχείρηση ανταγωνιστική στην αγορά αυτή. Το επιχείρημα αυτό ενισχύεται από το γεγονός ότι άλλοι ανταγωνιστές στο σκανδιναβικό χώρο δεν διαθέτουν δική τους παραγωγή στην περιοχή και, κατά συνέπεια, υποχρεούνται να εισάγουν ολόκληρη την παραγωγή τους από την ηπειρωτική Ευρώπη. Οι εν λόγω ανταγωνιστές έχουν πολύ αμυδρή παρουσία στη σκανδιναβική αγορά. Ωστόσο, όσον αφορά την Πορτογαλία, μπορεί να θεωρηθεί δεδομένο ότι οι δαπάνες παραγωγής στο εργοστάσιο της χώρας είναι αρκετά χαμηλές ώστε να αντισταθμίζουν τα έξοδα μεταφοράς στη Γερμανία. Το ίδιο ισχύει και για τις εγκαταστάσεις παραγωγής που βρίσκονται στην Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη.

(68) Μαρτυρίες ανταγωνιστών ενισχύουν περαιτέρω τον ισχυρισμό ότι η χώρα παραγωγής είναι συνήθως και η χώρα προσφοράς και κατανάλωσης και ότι οι εμπορικές ροές κατευθύνονται, σε γενικές γραμμές, σε περιοχές πέριξ των εγκαταστάσεων παραγωγής. Παραδείγματος χάρη, ένας βρετανός κατασκευαστής κεραμικών ειδών υγιεινής διαθέτει κυρίως τα προϊόντα του στο Ηνωμένο Βασίλειο. Ένας άλλος μεγάλος κατασκευαστής προμηθεύει σε περιφερειακή βάση είδη υγιεινής από κεραμικά υλικά από τις πολυάριθμες εγκαταστάσεις παραγωγής που διαθέτει σε ολόκληρη την Ευρώπη, και επισημαίνει ότι το Ηνωμένο Βασίλειο και η Ιρλανδία αποτελούν, λόγου χάρη, μια περιφέρεια, η περιοχή Μπενελούξ άλλη περιφέρεια, η Γερμανία και η Αυστρία άλλη κ.ο.κ.

(69) Συνεπώς, το γεγονός ότι η παραγωγή δεν παρουσιάζει από γεωγραφική άποψη υψηλό επίπεδο συγκέντρωσης και ότι τα μέρη διαθέτουν εγκαταστάσεις παραγωγής σε ολόκληρη την Ευρώπη με την τάση να προμηθεύουν τις εγχώριες και τις γειτονικές αγορές εκλαμβάνεται ως απόδειξη ότι η προσφορά ειδών υγιεινής βελτιστοποιείται προκειμένου να ελαχιστοποιηθεί η απόσταση μεταφοράς.

γ) Διάρθρωση της αγοράς

(70) Η θέση των επιχειρήσεων στην αγορά διαφέρει από τη μια χώρα στην άλλη. Παρότι αληθεύει το γεγονός ότι οι μεγάλοι κατασκευαστές ειδών υγιεινής αναπτύσσουν δραστηριότητες σε διάφορες ευρωπαϊκές χώρες, τα μερίδια αγοράς διαφέρουν σε μεγάλο βαθμό μεταξύ γειτονικών χωρών.

(71) Γενικά, οι ευρωπαίοι κατασκευαστές έχουν τη σημαντικότερη παρουσία, και από άποψη παραγωγής και από άποψη πωλήσεων, στις εγχώριες αγορές τους. Η Duravit/Laufen, λόγου χάρη, έχει ισχυρή παρουσία στην Ελβετία και την Αυστρία, αλλά δεν δραστηριοποιείται στην Ισπανία, την Ιταλία και το Ηνωμένο Βασίλειο. Η Villeroy & Boch είναι ισχυρότερη στην εγχώρια αγορά της, δηλαδή τη Γερμανία, αλλά δεν αναπτύσσει δραστηριότητα στην Ισπανία, την Ιταλία ή την Πορτογαλία. Η Roca, η ισπανική επιχείρηση, διαθέτει σημαντικό μερίδιο της ισπανικής αγοράς, αλλά δεν δραστηριοποιείται καθόλου σχεδόν στη Γερμανία ή τη Γαλλία. Η Sanitec είναι η σημαντικότερη επιχείρηση στις σκανδιναβικές χώρες με μεγάλη διαφορά από τους ανταγωνιστές της, ενώ η παρουσία των προαναφερθέντων ανταγωνιστών στην εν λόγω αγορά είναι πολύ περιορισμένη.

(72) Η Επιτροπή εκτιμά ότι τα ανωτέρω αποτελούν σαφή ένδειξη ότι οι συνθήκες ανταγωνισμού δεν είναι ομοιογενείς σε όλες τις χώρες του ΕΟΧ.

δ) Διάρθρωση από την πλευρά της ζήτησης

(73) Η Sanitec ανέφερε ότι η διάρθρωση των διαύλων διανομής είναι παρόμοια σε όλες τις χώρες του ΕΟΧ. Συγκεκριμένα, η Sanitec υποστηρίζει ότι τα περισσότερα προϊόντα διανέμονται μέσω χονδρεμπόρων και ότι οι χονδρέμποροι, από κοινού με τους λιανεμπόρους DIY, δραστηριοποιούνται εν γένει σε μεγάλα τμήματα του ΕΟΧ. Σε μεταγενέστερη φάση της διαδικασίας, η Sanitec ανέφερε ότι πολλοί μεγάλοι χονδρέμποροι δραστηριοποιούνται σε μια περιοχή που καλύπτει τουλάχιστον όλη τη ζώνη Μπενελούξ, τη Γαλλία και τη Γερμανία και, κατά συνέπεια, πρέπει να θεωρηθεί ότι η γεωγραφική αγορά καλύπτει τουλάχιστον αυτή την περιοχή.

(74) Κατά την εξέταση των επιχειρημάτων της Sanitec όσον αφορά μια πιθανή αγορά που να καλύπτει τη Μπενελούξ, τη Γαλλία και τη Γερμανία, η έρευνα της Επιτροπής κατέδειξε ότι η ζήτηση στις χώρες του ΕΟΧ δεν στηρίζει το επιχείρημα της Sanitec σχετικά με την ύπαρξη μιας αγοράς που να εκτείνεται σε όλες τις χώρες του ΕΟΧ. Απεναντίας, η έρευνα, παρότι αναγνωρίζει ότι οι περισσότερες προμήθειες ειδών υγιεινής εξακολουθούν να διοχετεύονται μέσω χονδρεμπόρων σε πολλές χώρες του ΕΟΧ, φανερώνει εντούτοις ότι η διάρθρωση της ζήτησης διαφέρει ιδιαίτερα όσον αφορά εναλλακτικούς διαύλους διανομής (DIY - φτιάξτο μόνος σου, ειδικές μπουτίκ και άμεσες παροχές). Λόγου χάρη, στην Κεντρική Ευρώπη (δηλαδή το Βέλγιο, τη Γερμανία, τη Γαλλία, τις Κάτω Χώρες, την Αυστρία και το Ηνωμένο Βασίλειο), το λιανεμπόριο DIY είναι ιδιαίτερα εξελιγμένο και έχει σημαντικό αντίκτυπο στην αγορά ειδών υγιεινής, ενώ στις σκανδιναβικές χώρες και τη Νότια Ευρώπη (δηλαδή την Ισπανία, την Ιταλία και την Πορτογαλία) το λιανεμπόριο DIY δεν είναι τόσο σημαντικό. Εξάλλου, η συγκέντρωση των χονδρεμπόρων διαφέρει από τη μια χώρα του ΕΟΧ στην άλλη. Λόγου χάρη, στη Νότια Ευρώπη, το χονδρεμπόριο παραμένει αποσπασματικό ενώ εμφανίζει μεγαλύτερη συγκέντρωση στις σκανδιναβικές χώρες και μικρότερη στην Κεντρική Ευρώπη. Αυτό ενδεχομένως σημαίνει ότι η πρόσβαση στα κανάλια διανομής διαφέρει από χώρα σε χώρα.

(75) Επιπλέον, η γεωγραφική παρουσία των άμεσων πελατών (δηλαδή χονδρεμπόρων και λιανοπωλητών) ποικίλλει σημαντικά εντός της επικράτειας του ΕΟΧ. Ας σημειωθεί ότι καμιάς από τις 21 μεγάλες εταιρείες διανομής που ανέφερε η Sanitec οι δραστηριότητες δεν καλύπτουν ολόκληρη την Ευρώπη. Επίσης, οι περισσότεροι διανομείς δραστηριοποιούνται το πολύ σε τρεις χώρες του ΕΟΧ.

(76) Η Sanitec ανέφερε ακόμη ότι οι χονδρέμποροι και οι λιανοπωλητές DIY αγοράζουν τις προμήθειές τους σε εθνικό τουλάχιστον επίπεδο, ενώ οι μεγαλύτεροι χονδρέμποροι που έχουν παρουσία σε διάφορες χώρες του ΕΟΧ συνάπτουν συμβάσεις και σε διεθνές επίπεδο. Ενδεικτικά αναφέροντας, η Sanitec υποστήριξε ότι ορισμένοι χονδρέμποροι (και αλυσίδες DIY) εφαρμόζουν μια κεντρική αγοραστική πολιτική χρησιμοποιώντας τις συνολικές τους πωλήσεις σε διάφορες χώρες του ΕΟΧ. Η Επιτροπή επισημαίνει ότι τα εν λόγω παραδείγματα αφορούν μόνον πέντε χώρες του ΕΟΧ (Βέλγιο, Γερμανία, Γαλλία, Κάτω Χώρες και Αυστρία) και επομένως δεν μπορεί να θεωρηθούν επιχείρημα υπέρ της ύπαρξης μιας αγοράς που καλύπτει ολόκληρη την επικράτεια του ΕΟΧ. Επιπλέον, η Sanitec δεν ήταν σε θέση να προσκομίσει αποδεικτικά στοιχεία που να αποδεικνύουν ότι πράγματι λαμβάνει χώρα μια τέτοια κεντρική προμήθεια που καλύπτει όλες αυτές τις χώρες.

(77) Βάσει των προαναφερθέντων, η Επιτροπή εκτιμά ότι η Sanitec δεν ήταν σε θέση να προσκομίσει αποδεικτικά στοιχεία που να στηρίζουν το επιχείρημα ότι η διάρθρωση της ζήτησης των ειδών υγιεινής είναι ομοιόμορφη σε ολόκληρη την επικράτεια του ΕΟΧ ούτως ώστε να δικαιολογεί έναν ορισμό της αγοράς που να περιλαμβάνει όλες τις χώρες του ΕΟΧ. Αντιθέτως, οι έρευνες της Επιτροπής φανερώνουν ότι οι χονδρέμποροι και οι λιανοπωλητές, στην πλειονότητά τους, προμηθεύονται τα προϊόντα τους σε εθνικό ή, κυρίως, σε περιφερειακό επίπεδο.

(78) Η Sanitec προσθέτει ότι στον κλάδο των χονδρεμπόρων και των λιανοπωλητών ειδών υγιεινής λαμβάνει χώρα μια ενοποίηση και ότι οι διανομείς διεθνοποιούν όλο και περισσότερο τις δραστηριότητές τους. Παρότι η Επιτροπή δεν αποκλείει το ενδεχόμενο της μελλοντικής πραγματοποίησης μιας τέτοιας ενοποίησης σε ευρωπαϊκό επίπεδο, δεν υπάρχουν στοιχεία που να αποδεικνύουν ότι η παρούσα διάρθρωση της διανομής δικαιολογεί τον ορισμό μιας γεωγραφικής αγοράς που να περιλαμβάνει όλες τις χώρες του ΕΟΧ.

ε) Τιμές και εκπτώσεις

(79) Όπως προαναφέρθηκε, η έρευνα φανερώνει ότι η προμήθεια ειδών υγιεινής πραγματοποιείται, σε γενικές γραμμές, σε εθνικό επίπεδο. Η ύπαρξη εθνικών γραφείων πώλησης και τιμοκαταλόγων τονίζει ακόμη περισσότερο την εθνική παρά την περιφερειακή διάσταση των αγορών. Η Sanitec εξήγησε ότι οι γερμανικοί τιμοκατάλογοι χρησιμοποιούνται στις χώρες εκείνες όπου δεν υπάρχουν εθνικοί τιμοκατάλογοι. Αυτό δεν σημαίνει, ωστόσο, ότι οι τιμές στις χώρες αυτές είναι οι ίδιες με τις τιμές της Γερμανίας κατά τρόπο που να επιβάλλει την καθιέρωση μιας γεωγραφικής αγοράς που να περιλαμβάνει όλες τις εν λόγω χώρες. Η αναφορά στο γερμανικό τιμοκατάλογο σημαίνει ότι το προϊόν δεν πωλείται συνήθως σε μια συγκεκριμένη χώρα του ΕΟΧ και ότι η πώληση αυτού του είδους συνιστά σπάνια συναλλαγή.

(80) Η Sanitec ανέφερε επίσης ότι τα συστήματα εκπτώσεων διαφέρουν από τη μια χώρα στην άλλη. Η Sphinx, λόγου χάρη, χορηγεί κατά κανόνα μεγαλύτερες εκπτώσεις σε [...](78) σε σχέση με [...](79). Ομοίως, η Sanitec εφαρμόζει υψηλότερες αρχικές εκπτώσεις σε [...](80) σε σχέση με [...](81), ενώ οι πρόσθετες εκπτώσεις ανάλογα με το είδος του πελάτη είναι χαμηλότερες σε [...](82) σε σχέση με [...](83)(84).

(81) Στις απαντήσεις τους στην έρευνα της Επιτροπής, διάφοροι ανταγωνιστές και πελάτες ανέφεραν ότι οι τιμές διαφέρουν μεταξύ των χωρών του ΕΟΧ. Η έρευνα φανερώνει ακόμη ότι η γενική αντίληψη για την εξέλιξη των τιμών στην ηπειρωτική Ευρώπη ήταν ότι οι τιμές παρουσιάζουν κάμψη, ενώ διάφοροι σκανδιναβοί πελάτες ανέφεραν ότι οι τιμές έχουν σημειώσει άνοδο. Η Επιτροπή διαπιστώνει σχετικά ότι η γενική τάση πτώσης των τιμών στην ηπειρωτική Ευρώπη εμφανίζει διακυμάνσεις από τη μια χώρα στην άλλη. Αναφέρθηκε, λόγου χάρη, ότι ενώ η μείωση των τιμών στην Ιταλία περιορίζεται στο 1 %, στη Γερμανία αγγίζει το 10 %.

(82) Προκειμένου να εξετάσει τα επίπεδα τιμών στις χώρες του ΕΟΧ, η Επιτροπή ζήτησε από τη Sanitec να της διαβιβάσει τις τιμές όμοιων προϊόντων που πωλούνται σε διάφορες χώρες του ΕΟΧ. Στην απάντησή της, η Sanitec εξήγησε ότι τα μέρη δεν πωλούν εντελώς όμοια προϊόντα σε όλες τις χώρες του ΕΟΧ στις οποίες αναπτύσσουν δραστηριότητα. Ωστόσο, μπόρεσε να υποβάλει στοιχεία σχετικά με τις τιμές όμοιων προϊόντων που πωλούνται σε ορισμένες χώρες του ΕΟΧ.

(83) Η Sanitec διαβίβασε τις ακαθάριστες τιμές καταλόγου μεταξύ των ετών 1995 και 1998 για ορισμένα πανομοιότυπα προϊόντα στον όμιλο ειδών υγιεινής από κεραμικά υλικά για τη γραμμή προϊόντων της Sanitec "Renova" και τις γραμμές προϊόντων της Sphinx "Mycene" και "Ibiza". Η Sanitec διαβίβασε επίσης για ορισμένα από τα εν λόγω προϊόντα τις τιμές που καταβάλλουν οι χονδρέμποροι καθαρές από όλες τις εκπτώσεις και τις μειώσεις ("καθαρές καθαρές τιμές"). Στις περισσότερες περιπτώσεις, οι πληροφορίες σχετικά με τις τιμές αναφέρονταν στο Βέλγιο και το Λουξεμβούργο, τη Γερμανία, τις Κάτω Χώρες και την Αυστρία. Για άλλα προϊόντα, υποβλήθηκαν τιμές που αναφέρονταν επίσης στην Ελλάδα, την Ισπανία, τη Γαλλία, την Ιταλία, την Πορτογαλία και το Ηνωμένο Βασίλειο. [Η Sanitec αναφέρει ότι δεν υπάρχουν χωριστά διαθέσιμα στοιχεία για το Λουξεμβούργο και ότι το Βέλγιο και το Λουξεμβούργο πρέπει να υπολογίζονται μαζί. Λόγω του μικρού μεγέθους της αγοράς του Λουξεμβούργου, η ανάλυση δεν θα μεταβαλλόταν ακόμη και αν το Βέλγιο και το Λουξεμβούργο υπολογίζονταν χωριστά.](86).

(84) Η Επιτροπή εξέτασε το επίπεδο των ακαθάριστων τιμών καταλόγου, καθώς και των καθαρών καθαρών τιμών σε διάφορες χώρες του ΕΟΧ όπου πωλούνται τα προϊόντα(87). Εν συνεχεία η Επιτροπή κατέταξε τις τιμές λαμβάνοντας ως βάση τη Γερμανία. Η Επιτροπή θεωρεί ότι η Γερμανία είναι το κατάλληλο σημείο αναφοράς, διότι η πλειονότητα των προϊόντων που πωλούνται, λόγου χάρη, με το εμπορικό σήμα Keramag της Sanitec, όπως η γραμμή προϊόντων "Renova", πωλούνται στη Γερμανία και, ελλείψει εθνικού τιμοκαταλόγου, η Sanitec αναφέρει το γερμανικό τιμοκατάλογο.

(85) Η εξέταση των ακαθάριστων τιμών φανερώνει την ύπαρξη αξιοσημείωτων διακυμάνσεων μεταξύ των τιμών που ισχύουν στις διάφορες χώρες του ΕΟΧ. Παραδείγματος χάρη, οι τιμές καταλόγου για μια λεκάνη τουαλέτας [...](90) σε πέντε χώρες του ΕΟΧ, κυμαινόταν μεταξύ [< 30](91) και [< 50](92) μονάδων μεταξύ των ετών 1994 και 1999, πράγμα που φανερώνει σημαντικές διαφορές τιμών. Άλλο παράδειγμα είναι η λεκάνη τουαλέτας [...](93) όπου η διαφορά της τιμής για το 1999 ανήλθε σε [< 50](94) μονάδες.

(86) Και κατά τη σύγκριση των καθαρών τιμών παρατηρούνται σημαντικές διαφορές. Κατά το διάστημα 1995-1998, η διαφορά μεταξύ των υψηλότερων και των χαμηλότερων καταχωρισμένων καθαρών τιμών στο Βέλγιο και το Λουξεμβούργο, τη Γερμανία, την Ιταλία, τις Κάτω Χώρες και την Αυστρία για μια λεκάνη τουαλέτας [...](95) κυμαινόταν μεταξύ [< 10](96) και [< 30](97) μονάδων. Η μέση παρέκκλιση για το ίδιο διάστημα ανερχόταν σε [< 20](98) μονάδες. Κατά το ίδιο διάστημα, η διαφορά μεταξύ των εν λόγω χωρών για έναν νιπτήρα "Renova" κυμαινόταν μεταξύ [< 10](99) και [< 20](100) μονάδων, με μέσο όρο [< 10](101) μονάδες. Πιο μεγάλη ήταν η διαφορά για μια λεκάνη ντους [...](102)· κατά το ίδιο διάστημα οι διαφορές των τιμών μεταξύ Βελγίου/Λουξεμβούργου, Γερμανίας, Γαλλίας, Κάτω Χωρών και Αυστρίας ανέρχονταν σε [40-100](103) μονάδες, με μέσο όρο [< 60](104) μονάδες. Όσον αφορά μια λεκάνη τουαλέτας [...](105), όπου η Sanitec έχει διαβιβάσει καθαρές καθαρές τιμές για το Βέλγιο και το Λουξεμβούργο, τη Γερμανία, τις Κάτω Χώρες και το Ηνωμένο Βασίλειο, η διαφορά μεταξύ της υψηλότερης και της χαμηλότερης τιμής κυμαινόταν μεταξύ [< 10](106) και [< 30](107) μονάδων, με μέσο όρο [< 20](108) μονάδες. Οι διαφορές της τιμής για έναν νιπτήρα "Mycene" στις εν λόγω χώρες κυμαινόταν από [< 20](109) και [< 40](110)μονάδες, με μέσο όρο [< 30](111) μονάδες.

(87) Δεδομένου ότι υποβλήθηκαν στοιχεία σχετικά με τις τιμές μόνο για μερικά προϊόντα (η Sanitec κατασκευάζει και πωλεί περίπου 8000 διαφορετικά μοντέλα), τα εν λόγω πληροφοριακά στοιχεία πρέπει να θεωρηθούν απλώς ενδεικτικά. Στην έκθεσή της, η Sanitec χρησιμοποίησε παρόμοια στοιχεία όσον αφορά τις τιμές ως απόδειξη, λόγου χάρη, για τη μείωση των διαφορών των τιμών μεταξύ των χωρών του ΕΟΧ, το συσχετισμό των τιμών μεταξύ των χωρών του ΕΟΧ και το συσχετισμό μεταξύ τιμών και μεριδίων αγοράς. Η Επιτροπή εκτιμά, ωστόσο, ότι η βάση μιας τέτοιας ανάλυσης τιμών δεν αρκεί για τη συναγωγή αδιαμφισβήτητων αποτελεσμάτων. Δεν είναι δυνατόν ούτε να διαπιστωθούν αξιόπιστες τάσεις στην εξέλιξη των τιμών ούτε να γίνουν συσχετισμοί, δεδομένου ότι διαβιβάστηκαν στοιχεία για τις τιμές μόνο για τρία έως έξι έτη, ενώ διατίθενται μόνον ετήσια στοιχεία.

(88) Η Sanitec παραδέχθηκε ότι τα σημερινά επίπεδα των τιμών διαφέρουν σε κάποιο βαθμό μεταξύ των χωρών του ΕΟΧ. Όπως υποστηρίζει η εταιρεία, οι τιμές διαφέρουν διότι η σύνθεση των τιμών, η διάρθρωση των πελατών και των χονδρεμπόρων, οι υπηρεσίες μετά την πώληση, οι χρόνοι και οι συνθήκες παράδοσης, οι εγγυήσεις επαναγοράς, η συσκευασία, τα έξοδα μεταφοράς, το πληροφοριακό υλικό και οι δυνατότητες παραγγελίας διαφέρουν από τη μια χώρα του ΕΟΧ στην άλλη. Εξαιτίας των ανωτέρω, καθώς και εξαιτίας της τάσης πραγματοποίησης των προμηθειών σε εθνικό επίπεδο, των διαφορετικών εθνικών συστημάτων μειώσεων και των αναφορών τρίτων ενδιαφερόμενων σχετικά με διαφορετικές εξελίξεις των τιμών στις χώρες του ΕΟΧ, η Επιτροπή εκτιμά ότι οι διαφορές των ακαθάριστων τιμών καταλόγου, και ιδιαίτερα των καθαρών καθαρών τιμών ενισχύουν ακόμη περισσότερο το επιχείρημα ότι υπάρχει το ενδεχόμενο να ασκούνται διακρίσεις σχετικά με τις τιμές και ενισχύουν επίσης την ύπαρξη εθνικών ή ακόμη και περιφερειακών αγορών.

στ) Γεωγραφική κάλυψη εμπορικών σημάτων και γραμμών προϊόντων

(89) Η Sanitec αναφέρει ότι σήμερα εμφανίζονται οι αποκαλούμενες ευρωπαϊκές γραμμές παραγωγής. Η Sanitec ορίζει μια ευρωπαϊκή γραμμή προϊόντος ως τη γραμμή προϊόντος - που περιλαμβάνει είδη υγιεινής από κεραμικά υλικά, όπως λεκάνες τουαλέτας, καζανάκια, νιπτήρες και κολώνες στήριξης - που διακινεί σε διάφορες χώρες του ΕΟΧ. Η Sanitec εξήγησε ότι τα προϊόντα αυτού του είδους είναι πανομοιότυπα και δεν διαφέρουν μεταξύ των χωρών του ΕΟΧ όσον αφορά το σχεδιασμό, τη λειτουργία, τα εξαρτήματα και τις τεχνικές προδιαγραφές.

(90) Ωστόσο, η έρευνα αποδεικνύει ότι η διάρθρωση της προσφοράς των διαφορετικών εμπορικών σημάτων και γραμμών προϊόντων διαφέρει, ορισμένες φορές σημαντικά, από τη μια χώρα του ΕΟΧ στην άλλη. Αρχικά μπορεί να γίνει ένας σαφής διαχωρισμός μεταξύ των εμπορικών σημάτων που προσφέρονται στις σκανδιναβικές χώρες και εκείνων που διακινούνται στην ηπειρωτική Ευρώπη. Ας σημειωθεί ότι τα εμπορικά σήματα που προσφέρονται στις σκανδιναβικές χώρες δεν διατίθενται, σε μεγάλο βαθμό, στην ηπειρωτική Ευρώπη και αντιστρόφως. Τα εμπορικά σήματα που δεσπόζουν στη σκανδιναβική αγορά είναι τα σήματα Ido και Ifφ της Sanitec και το σήμα Gustavsberg της Sphinx. Το εμπορικό σήμα Porsgrund της Sanitec πωλείται αποκλειστικά στη Νορβηγία. Αμελητέες είναι οι πωλήσεις των εν λόγω εμπορικών σημάτων εκτός σκανδιναβικών χωρών.

(91) Δεύτερον, τα εμπορικά σήματα και οι γραμμές προϊόντων που προωθούνται στην ηπειρωτική Ευρώπη διαφέρουν επίσης μεταξύ των διαφόρων περιφερειών και συχνά από τη μια χώρα στην άλλη. Σε γενικές γραμμές, η Sanitec διακινεί το εμπορικό σήμα Keramag κυρίως στις χώρες Μπενελούξ, τη Γερμανία, την Ελλάδα, την Ιταλία και την Αυστρία· το εμπορικό σήμα Allia στις χώρες Μπενελούξ και τη Γαλλία· και το εμπορικό σήμα Pozzi στη Γερμανία και την Ιταλία. Η Sphinx διακινεί είδη υγιεινής από κεραμικά υλικά στην ηπειρωτική Ευρώπη με τα εμπορικά σήματα Novoboch, Selles, Sphinx και Warneton. Το εμπορικό σήμα Novoboch διακινείται αποκλειστικά στο Βέλγιο και το Λουξεμβούργο, ενώ το εμπορικό σήμα Selles στη Γαλλία. Η Sphinx διακινεί το εμπορικό σήμα Sphinx στο Βέλγιο και το Λουξεμβούργο, τη Γερμανία, τις Κάτω Χώρες, την Αυστρία και το Ηνωμένο Βασίλειο.

(92) Η Επιτροπή εξέτασε την εμβέλεια και το χαρακτήρα των ακόλουθων ευρωπαϊκών γραμμών προϊόντων κεραμικών ειδών υγιεινής της Sanitec: Keramag, Allia, Pozzi, Revita και Varicor. Όσον αφορά τις πωλήσεις και τη γεωγραφική κάλυψη λουτήρων, η Sanitec υπέβαλε στοιχεία που αφορούν τα εμπορικά σήματα Keramag, Revita, Albatros και Allia. Τα υποβληθέντα στοιχεία καλύπτουν συνολικά 54 γραμμές προϊόντων(112).

(93) Η έρευνα φανερώνει ότι οι περισσότερες γραμμές προϊόντων της Sanitec πωλούνται με το ίδιο εμπορικό σήμα. Η Allia, λόγου χάρη, είναι ο μοναδικός προμηθευτής επτά γραμμών προϊόντων και η Pozzi δεκαοκτώ. Υπάρχουν επίσης διάφορες γραμμές προϊόντων που είναι κυρίως εθνικές. Αυτό ισχύει κυρίως για την Pozzi, που πωλείται βασικά στην Ιταλία. Τρεις από τις επτά γραμμές προϊόντων της Allia διατίθενται αποκλειστικά στη Γερμανία και μία στη Γαλλία.

(94) Υπάρχουν έξι γραμμές προϊόντων που διανέμονται με τα εμπορικά σήματα Keramag, Allia και Pozzi: "Mango", "Cavelle", "Courreges""Eurotrend", "Opus" και "Cleo". Οι εν λόγω γραμμές προϊόντων φαίνεται ότι καλύπτουν τις περισσότερες χώρες του ΕΟΧ στην ημειρωτική Ευρώπη. Ωστόσο, η έρευνα κατέδειξε ότι η εμβέλεια των επιμέρους γραμμών προϊόντων που διακινούνται με αυτά τα εμπορικά σήματα ενδέχεται να διαφέρει σημαντικά από τη μια χώρα στην άλλη, πράγμα που υποδηλώνει μια εθνική και περιφερειακή διάρθρωση της προσφοράς και της ζήτησης.

(95) Πράγματι, μια διεξοδικότερη ανάλυση των συγκεκριμένων προϊόντων φανερώνει ότι οι σειρές των προϊόντων που πωλούνται με διαφορετικά εμπορικά σήματα επικαλύπτονται σε πολύ μικρό βαθμό. Λόγου χάρη, στο πλαίσιο της γραμμής προϊόντων "Mango", η Keramag διακινεί 73 διαφορετικά προϊόντα, η Allia 25 προϊόντα και η Pozzi 71. Η ανάλυση δείχνει ότι η Keramag και η Allia διαθέτουν μόνον έξι πανομοιότυπα προϊόντα στη σειρά προϊόντων "Mango", ενώ η Keramag και η Pozzi έχουν 19 όμοια προϊόντα στις αντίστοιχες σειρές τους. Εξάλλου, η Allia και η Pozzi δεν έχουν κανένα όμοιο προϊόν στις αντίστοιχες σειρές "Mango".

(96) Ένα άλλο παράδειγμα αφορά την περίπτωση που ένα προϊόν με το ίδιο όνομα διακινείται με τρία διαφορετικά εμπορικά σήματα. Η Keramag διακινεί στο εμπόριο 36 προϊόντα με την επωνυμία "Courreges", η Allia δεκατέσσερα και η Pozzi 33. Η ανάλυση της Επιτροπής φανερώνει ότι η Keramag και η Allia διακινούν μόνον έξι όμοια προϊόντα στη σειρά προϊόντων τους, η Keramag και η Pozzi δέκα και η Allia και η Pozzi δύο όμοια προϊόντα στις αντίστοιχες σειρές προϊόντων τους.

(97) Συνεπώς, βάσει των προαναφερθέντων, το γεγονός ότι κάποια προϊόντα διακινούνται με την επωνυμία της ίδιας γραμμής προϊόντων δεν σημαίνει ότι είναι κατ' ανάγκη όμοια.

(98) Εξάλλου, η Sanitec προσφέρει γραμμές τα προϊόντα των οποίων είναι λίγο-πολύ παρόμοια παρά τις διαφορετικές επωνυμίες τους. Σ' αυτές τις γραμμές προϊόντων συγκαταλέγονται λόγου χάρη οι "Cavelle", "Eden" και "Trylogia". Ένας νιπτήρας 100 cm που προσφέρεται σε καθεμία από αυτές τις τρεις γραμμές προϊόντων είναι, λόγου χάρη, πανομοιότυπος, παρότι πωλείται με διαφορετικές επωνυμίες σε διαφορετικές χώρες. Ωστόσο, δεδομένου ότι η Επιτροπή ήταν σε θέση να εντοπίσει μόνον εννέα τέτοιες γραμμές προϊόντων επί συνόλου 54 τις οποίες διακινεί η Sanitec και λόγω του ότι οι εν λόγω σειρές είναι πολύ περιορισμένες όσον αφορά τον αριθμό των προϊόντων που προσφέρουν(113), η Επιτροπή δεν θεωρεί ότι αυτό αποτελεί ένδειξη ότι το προϊόν καλύπτει όλες τις χώρες του ΕΟΧ. Ως εκ τούτου, η Επιτροπή συνάγει το συμπέρασμα ότι οι περισσότερες γραμμές προϊόντων διαφέρουν μεταξύ των διαφόρων χωρών ή περιφερειών.

(99) Η Sanitec εξήγησε ότι παρότι όλες οι γραμμές προϊόντων είναι πανομοιότυπες στις χώρες στις οποίες πωλούνται, αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε προϊόν μιας γραμμής προϊόντων πωλείται σε κάθε χώρα στην οποία υπάρχει η συγκεκριμένη γραμμή. Η Sanitec επεσήμανε ότι τα τοπικά γραφεία πωλήσεων είναι εκείνα που αποφασίζουν κυρίως σχετικά με το χαρακτήρα και την εμβέλεια μιας σειράς προϊόντων. Πρόσθεσε επίσης ότι η σύνθεση των προϊόντων διαφέρει μεταξύ των χωρών του ΕΟΧ, πράγμα που αντανακλά τις διαφορετικές προτιμήσεις των καταναλωτών.

(100) Η Sanitec αναφέρει ότι το γεγονός ότι οι περισσότεροι ανταγωνιστές διαθέτουν ευρωπαϊκές γραμμές προϊόντων αποτελεί σαφή ένδειξη ότι η αγορά επεκτείνεται σε όλες τις χώρες του ΕΟΧ. Πράγματι, οι κυριότεροι ανταγωνιστές των μερών διαθέτουν εμπορικά σήματα και γραμμές προϊόντων που πωλούνται σε διάφορες χώρες. Ωστόσο, και όπως συμβαίνει με τα εμπορικά σήματα και τις γραμμές προϊόντων των μερών, πολλά από τα σήματα και τις σειρές των ανταγωνιστών τους διαφέρουν από τη μια χώρα ή περιφέρεια στην άλλη. Λόγου χάρη, ένας ανταγωνιστής πωλεί ορισμένα από τα προϊόντα του με τα ίδια εμπορικά σήματα σε ολόκληρη την Ευρώπη, αλλά στις περισσότερες περιπτώσεις χρησιμοποιεί για εμπορικούς λόγους μια ειδική επωνυμία προϊόντος για κάθε χώρα. Άλλος ανταγωνιστής χρησιμοποιεί παντού τις ίδιες επωνυμίες και εμπορικά σήματα για τα προϊόντα του, αλλά η σύνθεση κάθε γραμμής προϊόντων διαφέρει ανάλογα με τα χαρακτηριστικά της εθνικής ζήτησης. Λόγου χάρη, ο εν λόγω ανταγωνιστής διακινεί προϊόντα στην Ιταλία, τα οποία δεν πωλούνται σε καμία άλλη χώρα του ΕΟΧ. Στο Ηνωμένο Βασίλειο, όπου το σύστημα έκπλυσης (καζανάκι) το οποίο βασίζεται στις βρετανικές προδιαγραφές, διαφέρει από τα συστήματα που χρησιμοποιούνται στις άλλες χώρες του ΕΟΧ, ο εν λόγω ανταγωνιστής δεν προσφέρει λεκάνες τουαλέτας εφοδιασμένες με το εν λόγω σύστημα. Άλλος ανταγωνιστής ανέφερε στην Επιτροπή ότι παρότι διακινεί σε διαφορετικές χώρες εμπορικά σήματα και σειρές προϊόντων με τις ίδιες επωνυμίες, υπάρχουν διαφορές στο φάσμα των προϊόντων. Εξήγησε ότι τα μοντέλα για λεκάνες τουαλέτας, λόγου χάρη, διαφέρουν συνήθως από τη μια χώρα ή περιφέρεια στην άλλη και ότι οι λεκάνες τουαλέτας που χρησιμοποιούνται στις σκανδιναβικές χώρες είχαν ανέκαθεν διαφορετική απόσταση από τον τοίχο σε σύγκριση με τα μοντέλα που πωλούνται στην ηπειρωτική Ευρώπη. Συνεπώς, για την εξυπηρέτηση της αγοράς αυτής χρειάζεται ένα διαφορετικό μοντέλο. Οι εν λόγω διαφορές αντικατοπτρίζουν τις διαφορές του γούστου, των προτιμήσεων και των τοπικών παραδόσεων των καταναλωτών ανάμεσα στις χώρες ή, ακόμη, και τις περιφέρειες του ΕΟΧ.

(101) Βάσει των ανωτέρω, η Επιτροπή εκτιμά ότι είναι μικρή η επικάλυψη που υπάρχει μεταξύ των προϊόντων που διακινούνται στις διάφορες χώρες ή περιφέρειες του ΕΟΧ. Συνεπώς, η Επιτροπή εκτιμά ότι το γεγονός αυτό αποτελεί απόδειξη ότι η προσφορά προϊόντων προσαρμόζεται στην εθνική ή περιφερειακή ζήτηση και δεν ακολουθεί παρόμοιες πρακτικές εμπορίας σε όλες τις χώρες του ΕΟΧ.

ζ) Τεχνικές προδιαγραφές και πρακτικές

(102) Η Sanitec επισημαίνει ότι δεν υφίστανται νομικοί φραγμοί εισόδου στην αγορά, όπως λόγου χάρη κυβερνητική έγκριση ή θέσπιση προδιαγραφών μεταξύ των χωρών του ΕΟΧ, ούτε υπάρχουν κανονιστικοί φραγμοί. Υποστηρίζει ότι τα είδη υγιεινής είναι "προϊόντα που κατασκευάζονται για μόνιμη ενσωμάτωση σε δομικά έργα, συμπεριλαμβανομένων των κτιρίων και των δημοσίων έργων" και ότι, κατά συνέπεια, εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής της οδηγίας 89/106/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 21ης Δεκεμβρίου 1988, για την προσέγγιση των νομοθετικών, κανονιστικών και διοικητικών διατάξεων των κρατών μελών όσον αφορά τα προϊόντα του τομέα των δοκιμών κατασκευών(114), όπως τροποποιήθηκε από την οδηγία 93/68/ΕΟΚ(115). Η Sanitec αναφέρει επίσης ότι τα περισσότερα είδη υγιεινής, συμπεριλαμβανομένων των ειδών υγιεινής από κεραμικά υλικά, καλύπτονται σήμερα από πρότυπα ΕΝ, όπως ΕΝ 33 (λεκάνες τουαλέτας στηριγμένες στο δάπεδο με ενσωματωμένο καζανάκι), ΕΝ 88 (επίτοιχες λεκάνες τουαλέτας με ανεξάρτητη παροχή νερού), ΕΝ 37 (λεκάνες τουαλέτας στηριγμένες στο δάπεδο με ανεξάρτητη παροχή νερού) ή από τα παλαιότερα πρότυπα ΕΝ.

(103) Ωστόσο, η έρευνα την οποία διενήργησε η Επιτροπή στην αγορά κατέδειξε ότι υπάρχουν κανονισμοί, πρότυπα και πρακτικές που διαφέρουν μεταξύ των χωρών του ΕΟΧ.

(104) Πρώτον, υπάρχουν ορισμένα είδη υγιεινής (λεκάνες, τουαλέτας, ουρητήρια, λουτήρες υδρομασάζ και καζανάκια τουαλέτας) για τα οποία υπάρχουν διάφοροι εθνικοί δεσμευτικοί κανονισμοί στις χώρες του ΕΟΧ. Σε ορισμένες χώρες του ΕΟΧ, υπάρχουν επίσης δεσμευτικές διατάξεις για προϊόντα δομικών κατασκευών και στέγασης, περιλαμβανομένων των ειδών υγιεινής (λόγου χάρη Κάτω Χώρες και Δανία). Στο Ηνωμένο Βασίλειο, υπάρχει εθνική νομοθεσία σχετικά με τα συστήματα έκπλυσης (καζανάκια) για τουαλέτες.

(105) Δεύτερον, παρότι η Επιτροπή αναγνωρίζει ότι υπάρχουν πράγματι ευρωπαϊκά πρότυπα (ΕΝ) για ορισμένα προϊόντα λουτρού, αυτά εξακολουθούν να είναι αριθμητικά περιορισμένα(116) και ορισμένα από αυτά εφαρμόζονται μόνο σε ορισμένες χώρες του ΕΟΧ. Εξάλλου, τα πρότυπα ΕΝ περιλαμβάνουν απλώς προδιαγραφές όσον αφορά τα μέτρα σύνδεσης και, συνεπώς, συνδυάζονται κατά κανόνα με τα εθνικά πρότυπα που περιλαμβάνουν προδιαγραφές σχετικά με τις διαστάσεις, τη λειτουργία και την απόδοση. Ας σημειωθεί ότι η εφαρμογή των προτύπων ΕΝ είναι προαιρετική, αλλά οι παραγωγοί οι οποίοι επιθυμούν να χρησιμοποιήσουν στα προϊόντα τους το σήμα ΕΝ οφείλουν να συμμορφώνονται με τις προδιαγραφές οι οποίες θεσπίζονται σε αυτά.

(106) Τρίτον, η έρευνα της Επιτροπής κατέδειξε ότι υπάρχει ένα σημαντικός αριθμός εθνικών προδιαγραφών για είδη υγιεινής όσον αφορά τις διαστάσεις, τη λειτουργία και την απόδοση και οι οποίες διαφέρουν μεταξύ των χωρών του ΕΟΧ. Στη Γαλλία, υπάρχουν ειδικές προδιαγραφές για το διπλό σύστημα έκπλυσης (καζανάκι) τουαλέτας, την αντίσταση φορτίου των ουρητηρίων και τη θερμική αντίσταση των προϊόντων. Στο Ηνωμένο Βασίλειο, υπάρχει ένα σύστημα έκπλυσης με σιφόνι και επιβάλλεται η χρησιμοποίηση πλωτήρων (φλοτέρ) χαμηλής πίεσης. Στις σκανδιναβικές χώρες, η απόσταση μεταξύ του σωλήνα εκροής και του τοίχου διαφέρει από τις άλλες χώρες του ΕΟΧ. Στις Κάτω Χώρες, υπάρχει ειδικό σύστημα ελέγχου για την ανανέωση του νερού στις λεκάνες τουαλέτας και ούτω καθεξής.

(107) Παρότι τα εθνικά πρότυπα είναι προαιρετικά και οι παραγωγοί δεν υποχρεούνται για να πωλήσουν τα προϊόντα τους στην εκάστοτε χώρα του ΕΟΧ να συμμορφώνονται με αυτά, η έρευνα φανερώνει ότι οι πελάτες (χονδρέμποροι, τεχνίτες εγκατάστασης και υδραυλικοί) ζητούν κατά κανόνα από τους κατασκευαστές τους να συμμορφώνονται με τα εθνικά πρότυπα, κυρίως μέσω του ελέγχου και της πιστοποίησης των προϊόντων από οργανισμούς αναγνωρισμένους από την εθνική νομοθεσία. Αυτό δικαιολογείται από ορισμένους λόγους. Αγοράζοντας, λόγου χάρη, προϊόντα που είναι σύμφωνα με τα εθνικά πρότυπα, οι πελάτες θεωρούν γενικά ότι μπορούν να εμπιστεύονται ότι λαμβάνουν προϊόντα τα οποία πληρούν τις βασικές προδιαγραφές. Η εν λόγω εκτίμηση αποτελεί σημαντικό παράγοντα και για τους υδραυλικούς, οι οποίοι χορηγούν εγγυήσεις στους τελικούς καταναλωτές, η διάρκεια των οποίων είναι συνήθως δεκαετής. Επίσης, οι υδραυλικοί και οι τεχνίτες εγκατάστασης εκδηλώνουν ενδιαφέρον για την αγορά προϊόντων τα οποία μπορούν να εγκατασταθούν με τις συνήθεις πρακτικές που εφαρμόζονται στη χώρα και τα εξαρτήματά τους μπορούν να εξευρεθούν εύκολα.

(108) Βάσει των προαναφερθέντων, η Επιτροπή εκτιμά ότι πράγματι υφίστανται ορισμένες κανονιστικές διαφορές μεταξύ των χωρών του ΕΟΧ και ότι, παρότι τα εθνικά πρότυπα είναι καταρχήν προαιρετικά, οι πελάτες, και συνεπώς και οι ανταγωνιστές, έχουν ισχυρά εμπορικά κίνητρα να να συμμορφώνονται με τα εν λόγω πρότυπα.

η) Εξευρωπαϊσμός

(109) Η Sanitec υποστηρίζει ότι παρότι οι παλαιές γραμμές προϊόντων χρησιμοποιούνταν σε λίγες χώρες, σήμερα υπάρχει η τάση εισαγωγής ευρωπαϊκών γραμμών προϊόντων με περιορισμένο αριθμό σειρών και όμοιων προϊόντων, ούτως ώστε να υπάρξει περικοπή του κόστους και να επιτευχθούν οικονομίες κλίμακας. Η Sanitec εξήγησε ότι η Sphinx πασχίζει να μειώσει τον αριθμό των διαφορετικών μοντέλων [...](117).

(110) Η Sanitec υποστηρίζει ακόμη ότι η εξέλιξη της γεωγραφικής εμβέλειας των προϊόντων της μεταξύ των ετών 1996 και 1998 ενισχύει το επιχείρημα ότι υπάρχει μια ευρωπαϊκή τάση στην αγορά. Η Sanitec εγκαινίασε ανάλογες ευρωπαϊκές γραμμές προϊόντων όπως οι "Cavelle", "Trylogia" και "Eden" το 1997 και το 1998. Εξάλλου, πρόσφατα άρχισε να καθιερώνει το εμπορικό της σήμα Keramag στην Ελλάδα, την Ισπανία και το Ηνωμένο Βασίλειο.

(111) Η Επιτροπή αναγνωρίζει ότι υπάρχουν ενδεχομένως στη βιομηχανία ορισμένες τάσεις εναρμόνισης των προϊόντων ούτως ώστε να προσαρμόζονται σε μια πανευρωπαϊκή αγορά. Ωστόσο, η έρευνα φανερώνει ότι, προς το παρόν, τα προϊόντα και οι σειρές προϊόντων προσαρμόζονται σε μεγάλο βαθμό στην εθνική ή την περιφερειακή ζήτηση. Σαφή ένδειξη αποτελεί το γεγονός ότι μόνη η Sanitec εμπορεύεται άνω των 50 γραμμών προϊόντων και 8000 μοντέλων με τα εμπορικά της σήματα σε ολόκληρη την Ευρώπη. Επιπλέον, η εμπορία ειδών υγιεινής πραγματοποιείται σε μεγάλο βαθμό σε εθνικό επίπεδο με τοπικά γραφεία πωλήσεων που προσαρμόζουν τους καταλόγους και τα φυλλάδια πωλήσεων στην τοπική γλώσσα. Τέλος, ο κυρίαρχος εθνικός/περιφερειακός χαρακτήρας του κλάδου υπογραμμίζεται από το γεγονός ότι οι τιμές ορίζονται σε εθνικό επίπεδο και ότι όλοι οι ανταγωνιστές διαθέτουν εθνικά γραφεία πωλήσεων. Κατά την εκτίμηση της παρούσας υπόθεσης, δεν μπορεί να ληφθεί υπόψη το γεγονός ότι μακροπρόθεσμα ενδέχεται η αγορά ειδών υγιεινής να αποκτήσει ευρωπαϊκή διάσταση.

θ) Φραγμοί για την είσοδο στην αγορά

(112) Η έρευνα φανερώνει ότι υπάρχουν μεγάλοι φραγμοί πρόσβασης στην ευρωπαϊκή αγορά ειδών υγιεινής. Οι αγορές είναι κυρίως εθνικές και χαρακτηρίζονται από την παραδοσιακή προτίμηση στα εθνικά καθιερωμένα εμπορικά σήματα. Η είσοδος στην αγορά λαμβάνει κυρίως χώρα μέσω της εξαγοράς τοπικών εμπορικών σημάτων τα οποία εν συνεχεία διατηρούνται. Παραδείγματος χάρη, η Ideal Standard εξαγόρασε πρόσφατα την Blue Circle Bathroom Division και χρησιμοποιεί τα καθιερωμένα εμπορικά σήματα, όπως το Armitage Shanks, για να διακινήσει τα προϊόντα στο Ηνωμένο Βασίλειο. Η ίδια η Sanitec κατέκτησε την παρούσα ηγετική θέση της στην αγορά κυρίως μέσω εξαγορών. Πράγματι, στην ετήσια έκθεσή της, η Sanitec εξηγεί ότι η στρατηγική διεύρυνσής της συνίστατο στην εξαγορά επιχειρήσεων με ισχυρή θέση στην αγορά. Οι περισσότερες θυγατρικές της Sanitec είναι επικεφαλής στις αντίστοιχες εγχώριες αγορές τους με καθιερωμένα και γνωστά εμπορικά σήματα και μακρά παράδοση.

(113) Σήμερα, παρατηρείται αξιοσημείωτη αναδιάρθρωση στην ευρωπαϊκή αγορά ειδών υγιεινής και φαίνεται ότι η αγορά βρίσκεται σε μεταβατική φάση. Επομένως, δεν μπορεί να αποκλειστεί ότι, ως συνέπεια του γεγονότος αυτού, μπορεί στο μέλλον να είναι ευκολότερη η άμεση είσοδος στην αγορά. Ωστόσο, βάσει της παρούσας έρευνας, η Επιτροπή εκτιμά ότι εξακολουθεί να είναι σημαντικός ο ρόλος των τοπικών, παραδοσιακών εμπορικών σημάτων.

(114) Εξάλλου, οι πληροφορίες που συνελέγησαν κατά τη διάρκεια της έρευνας της Επιτροπής φανερώνουν ότι, σε γενικές γραμμές, για να είναι αποδοτική η παραγωγή ειδών υγιεινής, απαιτείται υψηλή χρησιμοποίηση της παραγωγικής ικανότητας, πράγμα που συνεπάγεται ότι μια νεοεισερχόμενη επιχείρηση θα πρέπει να πραγματοποιεί σημαντικό όγκο πωλήσεων.

ι) Συμπεράσματα

(115) Βάσει των ανωτέρω, η Επιτροπή δεν θεωρεί ότι η σχετική γεωγραφική αγορά των ειδών υγιεινής από κεραμικά υλικά, λουτήρων και καταιονηστήρων (ντους) εκτείνεται σε όλη των επικράτεια του ΕΟΧ, αλλά θεωρεί ότι είναι εθνική(118) ή ότι καλύπτει ορισμένες χώρες, όπως θα καταδειχθεί κατωτέρω για τις σκανδιναβικές χώρες και την ηπειρωτική Ευρώπη χωριστά.

2. Οι σκανδιναβικές χώρες

(116) Η Sanitec ανέφερε ότι οι εισαγωγές στις σκανδιναβικές χώρες βρίσκονται περίπου στο ίδιο επίπεδο με τις εισαγωγές προς την Ιταλία και την Πορτογαλία, δηλαδή περίπου στο [< 10 %](119) της συνολικής κατανάλωσης. Η Sanitec υποστηρίζει, ωστόσο, ότι, κατά την τελευταία τριετία, οι εισαγωγές στις σκανδιναβικές χώρες αυξήθηκαν άνω του [< 400 %](120). Αναφέρει επίσης ότι οι εισαγωγές στις σκανδιναβικές χώρες από χώρες εκτός ΕΟΧ (λόγου χάρη από την Πολωνία και την Ταϊλάνδη) σημειώνουν αύξηση λόγω των ανταγωνιστικότατων τιμών των προϊόντων. Η Sanitec ανέφερε επίσης ότι πραγματοποιούνται ευρείες εξαγωγές από τις σκανδιναβικές χώρες, που ανέρχονται στο [< 40 %](121) της συνολικής παραγωγής της περιοχής.

(117) Βάσει των στατιστικών επί των εισαγωγών τις οποίες διαβίβασε η Sanitec, η Επιτροπή εκτιμά ότι το 1998 η ροή των εισαγωγών στις σκανδιναβικές χώρες ανήλθε από άποψη αξίας στο 13 % περίπου. Ωστόσο, βάσει των εσωτερικών αριθμητικών στοιχείων για τις εισαγωγές τα οποία υπέβαλε η Sanitec, η Επιτροπή υπολόγισε ότι λιγότερο από το 1 % των συνολικών αυτών εισαγωγών προέρχονταν από τρίτους, ενώ ο κύριος όγκος των εισαγωγών αποτελούσε συναλλαγές μεταξύ της Sanitec και της Sphinx στα πλαίσια του ομίλου. Η Sanitec υποστήριξε ότι τα στατιστικά στοιχεία που αφορούσαν τις εισαγωγές τρίτων μερών δεν ήταν αξιόπιστα και ότι οι εισαγωγές των τρίτων έχουν υποτιμηθεί. Οι στατιστικές δυσχέρειες οφείλονται κυρίως στις στατιστικές της FECS(122). Βάσει των εν λόγω στατιστικών, το 1996 οι εισαγωγές αντιστοιχούσαν σε ποσοστό κάτω του 8 % της συνολικής κατανάλωσης των σκανδιναβικών χωρών. Ωστόσο, σύμφωνα με τις ίδιες στατιστικές, το 1997 οι εισαγωγές σημείωσαν πτώση στο ήμισο του εν λόγω ποσοστού, πράγμα που αντικρούει τους ισχυρισμούς της Sanitec. Η Sanitec εξήγησε εν συνεχεία ότι οι στατιστικές της FECS δεν είναι αξιόπιστες διότι δεν υπάρχουν σχετικές πληροφορίες. Εν πάση περιπτώσει, οι στατιστικές δεν προβαίνουν σε διάκριση μεταξύ των εισαγωγών που προέρχονται από τρίτα μέρη και των εμπορικών ροών εντός του ομίλου που αποτελούν το μεγαλύτερο μέρος των εισαγωγών που κατευθύνονται στις σκανδιναβικές χώρες. Προς τούτο, η Επιτροπή συνάγει το συμπέρασμα ότι οι εισαγωγές προς τις σκανδιναβικές χώρες είναι αμελητέες πέραν εκείνων που πραγματοποιούνται στο πλαίσιο του ομίλου, κυρίως μεταξύ της Sanitec και της Sphinx.

(118) Η έρευνα της Επιτροπής επιβεβαιώνει το γεγονός ότι είναι σπάνιες οι εισαγωγές στις σκανδιναβικές χώρες. Στις απαντήσεις τους στις ερωτήσεις της Επιτροπής, οι πελάτες επιβεβαίωσαν ότι προμηθεύονται προϊόντα είτε εντός της χώρας είτε εισάγουν είδη υγιεινής από κεραμικά υλικά από άλλες σκανδιναβικές χώρες, κυρίως από τη Σουηδία και τη Φινλανδία.

(119) Η Sanitec υποστηρίζει ότι οι συνολικές εξαγωγές κεραμικών ειδών υγιεινής από τις σκανδιναβικές χώρες ανήλθε το 1997 σε [< 40 %](123). Ωστόσο, οι περισσότερες από τις εν λόγω εξαγωγές πραγματοποιήθηκαν μεταξύ των σκανδιναβικών χωρών. Λόγου χάρη, η Σουηδία εξήγαγε [< 80 %](124) της συνολικής της παραγωγής σε άλλες σκανδιναβικές χώρες, ενώ η Φινλανδία περίπου το [< 70 %](125). Το μεγαλύτερο μέρος των υπόλοιπων εξαγωγών αφορούσε εξαγωγές εντός του ομίλου, κυρίως προς την ηπειρωτική Ευρώπη. Η Φινλανδία εξήγαγε επίσης ορισμένα είδη υγιεινής από κεραμικά υλικά στη Ρωσία και τις Βαλτικές Χώρες. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της Επιτροπής, οι εν λόγω εξαγωγές ήταν χαμηλότερες από το 1 % των συνολικών εξαγωγών που πραγματοποίησαν οι σκανδιναβικές χώρες το 1997.

(120) Πέραν των πολύ χαμηλών εισαγωγών που προέρχονται από την ηπειρωτική Ευρώπη, ένα χαρακτηριστικό στοιχείο που υπογραμμίζει το διαχωρισμό των σκανδιναβικών χωρών από την υπόλοιπη Ευρώπη είναι το γεγονός ότι η διάρθρωση της προσφοράς διαφέρει σε σχέση με την ηπειρωτική Ευρώπη. Όπως προαναφέρθηκε, τα εμπορικά σήματα που διακινούνται στις σκανδιναβικές χώρες δεν διακινούνται, σε σημαντικό βαθμό, στην ηπειρωτική Ευρώπη και το αντίστροφο. Η παρουσία άλλων κατασκευαστών, όπως λόγου χάρη η Villeroy & Boch και η Ideal Standard, είναι πολύ περιορισμένη στις σκανδιναβικές χώρες. Εξάλλου, τα προϊόντα που διατίθενται με αυτά τα εμπορικά σήματα διαφέρουν από εκείνα που διατίθενται στην ηπειρωτική Ευρώπη.

(121) Ένα ακόμη χαρακτηριστικό που τονίζει το διαχωρισμό των σκανδιναβικών χωρών από την ηπειρωτική Ευρώπη είναι η διάρθρωση της διανομής. Από τους 21 σημαντικούς ευρωπαίους διανομείς (δηλαδή χονδρεμπόρους και καταστήματα DIY - φτιάξτο μόνος σου) ειδών υγιεινής που ανέφερε η Sanitec μόνο τρεις δραστηριοποιούνται στις σκανδιναβικές χώρες. Κανείς από τους σημαντικούς διανομείς που δραστηριοποιούνται στην ηπειρωτική Ευρώπη δεν αναπτύσσει δραστηριότητες στις σκανδιναβικές χώρες.

(122) Η Δανία διαφέρει σε κάποιο βαθμό από τις υπόλοιπες σκανδιναβικές χώρες στο γεγονός ότι οι πωλήσεις κεραμικών ειδών υγιεινής της Villeroy & Boch στη Δανία είναι κάπως περισσότερες σε σχέση με τις άλλες σκανδιναβικές χώρες. Ωστόσο, η έρευνα της Επιτροπής φανερώνει ότι οι πωλήσεις αυτές είναι πολύ χαμηλές και ότι η διάρθρωση τόσο της ζήτησης όσο και της συνολικής προσφοράς στη Δανία είναι παρόμοια με εκείνη των λοιπών σκανδιναβικών χωρών. Επιπλέον, το γεγονός ότι ορισμένοι από τους χονδρεμπόρους που δραστηριοποιούνται στη Δανία αναπτύσσουν επίσης δραστηριότητες στη Σουηδία ή/και τη Φινλανδία (Ahlsell, Onninen, Dahl) αλλά όχι στην ηπειρωτική Ευρώπη, συντείνει στην συμπερίληψη της Δανίας στις σκανδιναβικές χώρες και όχι στην ηπειρωτική Ευρώπη.

(123) Όσον αφορά τους λουτήρες και τις λεκάνες ντους, δεν διατίθενται χωριστά αριθμητικά στοιχεία για τις δύο ομάδες προϊόντων όσον αφορά της εισαγωγές. Ωστόσο, δεδομένου ότι, όπως προαναφέρθηκε, οι συνολικές εισαγωγές στις σκανδιναβικές χώρες είναι ελάχιστες, συνάγεται ότι οι εισαγωγές των εν λόγω προϊόντων (λουτήρες και λεκάνες ντους) πλην εκείνων που πραγματοποιούνται εντός του ομίλου, ακόμη και αν εξεταστούν χωριστά δεν δικαιολογούν τον ορισμό σχετικής γεωγραφικής αγοράς ευρύτερης από εκείνης των σκανδιναβικών χωρών.

(124) Όπως προαναφέρθηκε, παρατηρούνται ορισμένες αξιοσημείωτες εμπορικές ροές μεταξύ των σκανδιναβικών χωρών, οι οποίες υποδηλώνουν ότι η ζήτηση είναι λίγο-πολύ ομοιογενής και τα μεταφορικά έξοδα δεν αποθαρρύνουν τις εμπορικές ροές εντός της περιοχής. Ωστόσο, η έρευνα της Επιτροπής κατέδειξε ότι υπάρχουν σημαντικές διαφορές τιμών μεταξύ των σκανδιναβικών χωρών. Η Επιτροπή εξέτασε αναλυτικά τα στοιχεία που παρείχε η Sanitec σχετικά με τις τιμές για ορισμένα επιμέρους προϊόντα τα οποία πωλήθηκαν σε διάφορες σκανδιναβικές χώρες το 1998. Μια σύγκριση των καθαρών καθαρών τιμών δείχνει ότι οι τιμές μεταξύ της Δανίας, της Φινλανδίας, της Ισλανδίας, της Νορβηγίας και της Σουηδίας διαφέρουν σημαντικά, και οι διαφορές κυμαίνονται συχνά σε ποσοστό [15-45 %](126). Δεν είναι, ωστόσο, απαραίτητο να οριστεί το ακριβές πεδίο της γεωγραφικής αγοράς διότι, όπως θα φανεί κατωτέρω, η εκτίμηση της υπόθεσης δεν θίγεται ουσιαστικά, ασχέτως με το ποιος ορισμός θα υιοθετηθεί.

Συμπέρασμα για τις σκανδιναβικές χώρες

(125) Βάσει των προαναφερθέντων, η Επιτροπή εκτιμά ότι οι σκανδιναβικές χώρες συνιστούν χωριστή γεωγραφική αγορά αναφοράς από την ηπειρωτική Ευρώπη. Δεν είναι, ωστόσο, αναγκαίο να συναχθεί συμπέρασμα για το αν οι σκανδιναβικές χώρες συνιστούν στο σύνολό τους σχετική γεωγραφική αγορά ή εάν καθεμία από τις χώρες αυτές πρέπει να θεωρηθεί ως χωριστή γεωγραφική αγορά διότι, είτε στη μία είτε στην άλλη περίπτωση, η κοινοποιηθείσα πράξη οδηγεί στη δημιουργία ή την ενίσχυση δεσπόζουσας θέσης και επομένως δεν θίγεται ουσιαστικά η εκτίμηση της παρούσας υπόθεσης.

3. Ηπειρωτική Ευρώπη

(126) Όπως προαναφέρθηκε, οι έρευνες της Επιτροπής φανερώνουν ότι οι γεωγραφικές αγορές έχουν εθνική ή, το πολύ, περιφερειακή εμβέλεια. Στην απόφασή της, της 3ης Αυγούστου 1999, για την κίνηση της διαδικασίας σύμφωνα με το άρθρο 6 παράγραφος 1 στοιχείο γ) του κανονισμού για τον έλεγχο των συγκεντρώσεων, η Επιτροπή επεσήμανε δυνητικά προβλήματα ανταγωνισμού στο Βέλγιο/Λουξεμβούργο και τις Κάτω Χώρες. Ωστόσο, η επακόλουθη εξέταση της Επιτροπής έδειξε ότι, για τους λόγους που αναφέρονται κατωτέρω (βλέπε αιτιολογικές σκέψεις 146 έως 173), δεν πρόκειται εξαιτίας της πράξης αυτής να ανακύψουν προβλήματα ανταγωνισμού στην εν λόγω περιοχή.

(127) Κατά τη διάρκεια των διαδικασιών, η Sanitec υποστήριξε ότι το Βέλγιο/Λουξεμβούργο και οι Κάτω Χώρες συγκαταλέγονται στις πιο ανοικτές αγορές του ΕΟΧ και ότι πραγματοποιούν ευρείες εισαγωγές προϊόντων που παράγονται εκτός των χωρών. Σε μεταγενέστερο στάδιο της διαδικασίας, η Sanitec υποστήριξε ότι τουλάχιστον οι χώρες Μπενελούξ, η Γαλλία και η Γερμανία ανήκουν στην ίδια σχετική γεωγραφική αγορά. Η Επιτροπή επισημαίνει ότι οι παραγωγικές εγκαταστάσεις της Sphinx στις Κάτω Χώρες και στο Βέλγιο/Λουξεμβούργο είναι πράγματι οι μόνες κατασκευαστικές μονάδες στην εν λόγω περιοχή. Ούτε η Sanitec ούτε κανείς από τους ανταγωνιστές δεν κατασκευάζει είδη υγιεινής από κεραμικά υλικά στην περιοχή Μπενελούξ. Συνεπώς, υπάρχουν εμπορικές ροές που προέρχονται κυρίως από τη Γερμανία και τη Γαλλία. Ωστόσο, για τους λόγους που αναφέρονται κατωτέρω, δεν θεωρείται ότι η Γαλλία και η Γερμανία ανήκουν στην ίδια σχετική αγορά προϊόντων με το Βέλγιο/Λουξεμβούργο και τις Κάτω Χώρες.

(128) Βάσει των στοιχείων που διαβίβασε η Sanitec σχετικά με τα προϊόντα, διαπιστώνεται ότι υπάρχουν ορισμένες ομοιότητες μεταξύ των προϊόντων που πωλούνται στη Γαλλία και στο Βέλγιο/Λουξεμβούργο, αφενός, και μεταξύ Βελγίου/Λουξεμβούργου, Κάτω Χωρών και Γερμανίας, αφετέρου. Ελλείψει στοιχείων που να αφορούν τις πωλήσεις του εμπορικού σήματος Allia(127) στην Ολλανδία, δεν είναι δυνατό να συναχθούν συμπεράσματα σχετικά με τον όγκο των προϊόντων που πωλούνται στις Κάτω Χώρες με το εν λόγω εμπορικό σήμα ούτε να πραγματοποιηθούν σχετικές συγκρίσεις μεταξύ Κάτω Χωρών, Βελγίου/Λουξεμβούργου και Γερμανίας. Η Sanitec ανέφερε, ωστόσο, ότι τα περισσότερα προϊόντα που πωλούνται στο Βέλγιο/Λουξεμβούργο πωλούνται επίσης και στις Κάτω Χώρες.

(129) Παραδείγματος χάρη, το μεγαλύτερο μέρος όμοιων προϊόντων που διακινούνται στο πλαίσιο των γραμμών προϊόντων της Sanitec "Cavelle"/"Eden"/"Trylogia", "Eurotrend", "Opus"/"Palaos" και "Felino" διατίθενται στο Βέλγιο/Λουξεμβούργο, τις Κάτω Χώρες και τη Γερμανία. Όσον αφορά τις υπόλοιπες γραμμές προϊόντων με το εμπορικό σήμα Keramag (όπως "Cleo"/"Arpege", "Mango" και "Courreges") ορισμένα [...](128) από τα προϊόντα που πωλούνται στη Γερμανία είναι επίσης όμοια με εκείνα που πωλούνται στο Βέλγιο/Λουξεμβούργο και τις Κάτω Χώρες. Παράλληλα, ένα τμήμα μόνο των εν λόγω προϊόντων πωλείται στη Γαλλία. Όσον αφορά τις γραμμές προϊόντων που πωλούνται με το εμπορικό σήμα Allia, φαίνεται ότι, με ελάχιστες εξαιρέσεις, τα περισσότερα προϊόντα πωλούνται στο Βέλγιο/Λουξεμβούργο, τη Γαλλία και τις Κάτω Χώρες, αλλά όχι στη Γερμανία.

(130) Βάσει των ανωτέρω, φαίνεται ότι δεν παρατηρείται η ίδια κάλυψη των προϊόντων αυτών στο Βέλγιο/Λουξεμβούργο, τη Γερμανία, τη Γαλλία και τις Κάτω Χώρες. Εξάλλου, η σύγκριση των τιμών καταλόγου δείχνει ότι οι τιμές μπορεί να διαφέρουν μέχρι [< 50 %](129) περίπου για ορισμένα όμοια προϊόντα μεταξύ Μπενελούξ, Γερμανίας και Γαλλίας. Μια περαιτέρω σύγκριση των καθαρών καθαρών τιμών μεταξύ Βελγίου/Λουξεμβούργου, Γερμανίας και Κάτω Χωρών(130) δείχνει ότι υφίστανται σημαντικές διαφορές μεταξύ των τιμών, οι οποίες υπερβαίνουν συχνά τις [5-25](131) εκατοστιαίες μονάδες.

(131) Μια ακόμη ένδειξη ότι οι συνθήκες ανταγωνισμού είναι δαιφορετικές αποτελεί το γεγονός ότι η θέση των ανταγωνιστών στην αγορά διαφέρει σημαντικά στη Γαλλία και τη Γερμανία σε σύγκριση με το Βέλγιο/Λουξεμβούργο και τις Κάτω Χώρες. Όπως προαναφέρθηκε, τα μερίδια των ανταγωνιστών στην αγορά διαφέρουν σημαντικά μεταξύ γειτονικών χωρών ή περιφερειών. Η Sphinx, παρότι υπήρξε ανέκαθεν η ισχυρότερη επιχείρηση στις Κάτω Χώρες και το Βέλγιο/Λουξεμβούργο, έχει ελάχιστη παρουσία στη Γερμανία και τη Γαλλία. Ομοίως, η Villeroy & Boch καταλαμβάνει το [< 30 %](132) της γερμανικής αγοράς, αλλά έχει ασθενέστερη θέση στη Γαλλία, και ιδίως στις χώρες Μπενελούξ. Συνεπώς, η Επιτροπή εκλαμβάνει το γεγονός ως ισχυρή ένδειξη ότι επικρατούν διαφορετικές συνθήκες ανταγωνισμού στις εν λόγω αγορές.

(132) Ωστόσο, διαπιστώνονται περισσότερες ομοιότητες μεταξύ Βελγίου/Λουξεμβούργου και Κάτω Χωρών. Όσον αφορά την κάλυψη των προϊόντων, η Sanitec ανέφερε ότι περίπου το [< 100 %](133) των επιμέρους μοντέλων των μερών τα οποία πωλούνται στις Κάτω Χώρες πωλούνται επίσης και στο Βέλγιο/Λουξεμβούργο και το αντίστροφο. Η παραπάνω αναλυτική εξέταση της γεωγραφικής κάλυψης προϊόντων της Sanitec πράγματι δείχνει ότι τα περισσότερα προϊόντα που πωλούνται στο Βέλγιο/Λουξεμβούργο πωλούνται και στις Κάτω Χώρες. Παρατηρούνται ορισμένες διαφορές στο φάσμα των προϊόντων που διατίθενται στις δύο χώρες, αλλά είναι πολύ μικρός ο αριθμός των ειδικών μοντέλων που πωλούνται μόνο σε μια από τις χώρες αυτές. Επίσης, όλοι οι μεγάλοι κατασκευαστές ειδών υγιεινής από κεραμικά υλικά χρησιμοποιούν τα ίδια εμπορικά σήματα στις χώρες Μπενελούξ. Ορισμένοι ολλανδοί πελάτες εξήγησαν ότι, σε περίπτωση ανόδου των τιμών στις Κάτω Χώρες, μπορούν να προμηθεύονται - πράγμα που έχουν κάνει στο παρελθόν - και στο Βέλγιο/Λουξεμβούργο μεγάλο μέρος των προϊόντων από τις γραμμές της Sanitec τα οποία προμηθεύονται συνήθως στις Κάτω Χώρες. Επομένως, παρότι υφίστανται ορισμένες διαφορές στα προϊόντα που διατίθενται στις χώρες αυτές, οι διαφορές αυτές δεν κρίνονται σημαντικές.

(133) Η σύγκριση των καθαρών καθαρών τιμών μεταξύ Βελγίου/Λουξεμβούργου και Κάτω Χωρών φανερώνει ότι υπάρχουν ορισμένες διαφορές μεταξύ των τιμών όμοιων προϊόντων στις χώρες αυτές. Οι διαφορές αυτές δεν είναι, ωστόσο, σημαντικές. Σε γενικές γραμμές, οι διαφορές των τιμών είναι συνήθως χαμηλότερες από [< 10](134) εκατοστιαίες μονάδες, ενώ το ποσοστό είναι μεγαλύτερο μόνο για ορισμένα ειδικά προϊόντα. Η Sanitec εξήγησε ότι παρότι οι τιμές καταλόγου και τα συστήματα εκπτώσεων διαφέρουν στο Βέλγιο/Λουξεμβούργο, αφενός, και τις Κάτω Χώρες, αφετέρου, οι καθαρές τιμές που καταβάλλουν οι χονδρέμποροι είναι λίγο-πολύ οι ίδιες στις δύο χώρες του ΕΟΧ. Μερικοί πελάτες ανέφεραν ότι πριν από δέκα χρόνια υπήρξαν μεγάλες διαφορές στις τιμές μεταξύ των δύο χωρών. Ωστόσο, σύμφωνα με τους εν λόγω χονδρεμπόρους, κατά την τελευταία πενταετία, οι τιμές ήταν λίγο-πολύ οι ίδιες.

(134) Σύμφωνα με τη Sanitec, η διάρθρωση της διανομής είναι σχεδόν πανομοιότυπη στο Βέλγιο/Λουξεμβούργο και τις Κάτω Χώρες. Παραδείγματος χάρη, σε όλες αυτές τις χώρες, περίπου το [80-95 %](135) των ειδών υγιεινής από κεραμικά υλικά διανέμονται απευθείας από τους κατασκευαστές στους χονδρεμπόρους. Επιπλέον, ένας παράγοντας που ενισχύει την άποψη για την ύπαρξη ευρύτερης γεωγραφικής αγοράς είναι το γεγονός ότι ορισμένοι μεγάλοι χονδρέμποροι δραστηριοποιούνται στις Κάτω Χώρες, καθώς και στο Βέλγιο/Λουξεμβούργο. Παραδείγματα χονδρεμπόρων/καταστημάτων DIY (φτιάξτο μόνος σου) που αναπτύσσουν δραστηριότητες και στις δύο χώρες είναι οι Plieger, Technische Unie, Raab Kδrcher, Bricorama και Intergamma. Ας σημειωθεί επίσης ότι [...](136) χονδρέμποροι στις χώρες Μπενελούξ, [...](137), διαθέτουν κεντρικά γραφεία αγορών στις Κάτω Χώρες. Οι πωλήσεις των μερών τόσο στο Βέλγιο/Λουξεμβούργο όσο και στις Κάτω Χώρες πραγματοποιούνται μέσω των κεντρικών γραφείων αγορών που διαθέτουν, ενώ οι χορηγούμενες εκπτώσεις υπολογίζονται επί των συνολικών πωλήσεων μέσω των γραφείων αυτών.

(135) Τέλος, όπως ήδη αναφέρθηκε, η διάρθρωση της αγοράς στο Βέλγιο/Λουξεμβούργο και τις Κάτω Χώρες είναι πιο ομοιογενής σε σύγκριση με τη Γερμανία και τη Γαλλία. Η Sphinx υπήρξε ανέκαθεν η σημαντικότερη επιχείρηση στις Κάτω Χώρες και, μέχρι πολύ πρόσφατα, ήταν επίσης επικεφαλής της αγοράς στο Βέλγιο και το Λουξεμβούργο. Όσον αφορά, ωστόσο, τις άλλες επιχειρήσεις, η Επιτροπή επισημαίνει ότι η θέση τους ποικίλλει σε κάποιο βαθμό. Πέραν της Villeroy & Boch, η θέση της οποίας στην αγορά είναι λίγο-πολύ η ίδια και στις τρεις αγορές, τα μερίδια αγοράς των υπόλοιπων επιχειρήσεων ποικίλλουν. Η σημαντικότερη περίπτωση είναι ότι η Ideal Standard κατέχει το [< 30 %](138) περίπου της αγοράς ειδών υγιεινής από κεραμικά υλικά στο Βέλγιο και το Λουξεμβούργο, αλλά μόνο το [< 5 %](139) περίπου της αντίστοιχης αγοράς στις Κάτω Χώρες. Τα μερίδια αγοράς της Duravit/Laufen και της Kohler στις Κάτω Χώρες αντιστοιχούν στο [< 60 %](140) περίπου των μεριδίων αγοράς τους στο Βέλγιο και το Λουξεμβούργο. Επομένως, παρότι η θέση της Sphinx είναι ισχυρή και στο Βέλγιο/Λουξεμβούργο καθώς και στις Κάτω Χώρες, το γεγονός ότι όλοι οι άλλοι ανταγωνιστές είναι ισχυρότεροι στο Βέλγιο και το Λουξεμβούργο όπου διαθέτουν υψηλότερα μερίδια αγοράς υποδηλώνει ότι οι συνθήκες ανταγωνισμού στις τρεις χώρες ποικίλλουν, τουλάχιστον σε κάποιο βαθμό.

Συμπέρασμα σχετικά με την ηπειρωτική Ευρώπη

(136) Βάσει των ανωτέρω, η Επιτροπή εκτιμά ότι υπάρχουν διάφοροι παράγοντες που ενισχύουν την ύπαρξη μιας γεωγραφικής αγοράς που περιλαμβάνει ολόκληρη την περιοχή Μπενελούξ, αλλά όχι τη Γερμανία ή τη Γαλλία. Εξάλλου, η ύπαρξη εθνικών τιμοκαταλόγων, οι διαφορές στις καθαρές καθαρές τιμές και οι αποκλίνουσες θέσεις των ανταγωνιστών στην αγορά υποδηλώνουν ότι οι συνθήκες της αγοράς ποικίλλουν, πράγμα που μαρτυρεί την ύπαρξη αμιγώς εθνικών αγορών.

(137) Το θέμα του ακριβούς ορισμού της σχετικής γεωγραφικής αγοράς μπορεί, ωστόσο, να παραμείνει ανοικτό, διότι κατόπιν της έρευνας της Επιτροπής και βάσει των παρατηρήσεων τρίτων μερών, και όπως θα φανεί παρακάτω, η πράξη, ακόμη και αν εκτιμηθεί σε εθνικό επίπεδο, δεν πρόκειται να οδηγήσει στη δημιουργία ή την ενίσχυση δεσπόζουσας θέσης σε αυτό το τμήμα του ΕΟΧ ή σε κάποιο σημαντικό μέρος του. Για τους λόγους αυτούς, μπορεί να παραμείνει ανοικτό και το αν η εν λόγω γεωγραφική αγορά πρέπει να περιλαμβάνει και τη Γερμανία ή/και τη Γαλλία, δεδομένου ότι η εκτίμηση της υπόθεσης δεν πρόκειται να επηρεαστεί ουσιαστικά.

VI. ΣΥΜΒΙΒΑΣΙΜΟ ΜΕ ΤΗΝ ΚΟΙΝΗ ΑΓΟΡΑ ΚΑΙ ΤΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΗΣ ΣΥΜΦΩΝΙΑΣ ΕΟΧ

Α. ΣΥΝΟΨΗ

1. Προκαταρκτικές παρατηρήσεις

(138) Η πράξη θα συνδυάσει τις δραστηριότητες του δεύτερου και του πέμπτου μεγαλύτερου ευρωπαίου κατασκευαστή ειδών υγιεινής. Παρότι και οι δύο κατασκευαστές προσφέρουν ευρύ φάσμα προϊόντων, τα είδη υγιεινής από κεραμικά υλικά αποτελούν τη σημαντικότερη δραστηριότητα αμφοτέρων. Η Sanitec διατηρούσε ανέκαθεν ισχυρότατη θέση στο σκανδιναβικό χώρο, ενώ η Sphinx είναι επικεφαλής της αγοράς στις χώρες Μπενελούξ. Η Sphinx εισήλθε στο σκανδιναβικό χώρο το 1994 με την εξαγορά της σουηδικής επιχείρησης Gustavsberg AB και έτσι κατέστη ο δεύτερος μεγαλύτερος ανταγωνιστής στην περιοχή.

(139) Όπως προαναφέρθηκε, οι περιορισμένες αγορές όπου ενδέχεται να υπάρξει ανταγωνισμός είναι οι αγορές των επιμέρους προϊόντων και οι εθνικές αγορές. Βάσει των πληροφοριών που διαβίβασε η Sanitec, η πράξη θα οδηγήσει σε επικαλύψεις όσον αφορά τα περισσότερα επιμέρους προϊόντα σε όλες τις χώρες του ΕΟΧ. Ωστόσο, οι επικαλύψεις μέσω των οποίων τα μέρη θα επιτύχουν συνδυασμένα μερίδια αγοράς ύψους 15 % και άνω περιορίζονται στις λεκάνες τουαλέτας, τα καζανάκια τουαλέτας, τους νιπτήρες, τους λουτήρες, τις λεκάνες ντους και τα πλευρικά χωρίσματα ντους σε μία ή περισσότερες από τις ακόλουθες χώρες του ΕΟΧ: Βέλγιο/Λουξεμβούργο, Δανία, Φινλανδία, Γαλλία, Γερμανία, Ισλανδία, Κάτω Χώρες, Νορβηγία και Σουηδία.

(140) Η ακόλουθη ανάλυση θα διενεργηθεί καταρχήν σε επίπεδο των διαφόρων χωρών του ΕΟΧ. Ωστόσο, η ανάλυση θα περιλάβει και τον εναλλακτικό ορισμό μιας ευρύτερης αγοράς προϊόντος (δηλαδή της αγοράς ειδών υγιεινής από κεραμικά υλικά), καθώς και τον εναλλακτικό ορισμό μιας πιο εκτεταμένης γεωγραφικής αγοράς (δηλαδή το σκανδιναβικό χώρο) προκειμένου να δείξει ότι με καμία από τις δύο περιπτώσεις δεν πρόκειται να μεταβληθεί ουσιαστικά η ανταγωνιστική αξιολόγηση.

2. Ευρωπαϊκή αγορά ειδών υγιεινής

(141) Η συνολική ζήτηση στην αγορά ειδών υγιεινής έχει παραμείνει στατική και σε ορισμένες περιπτώσεις εμφανίζει φθίνουσα τάση. Η βιομηχανία παρακολουθεί στενά τις τάσεις που επικρατούν στις αγορές στέγασης, δομικών κατασκευών και ανακαινίσεων. Συνεπώς, η στασιμότητα που παρατηρήθηκε στις αρχές της δεκαετίας του 90 στη βιομηχανία δομικών κατασκευών πολλών δυτικοευρωπαϊκών χωρών είχε αρνητικό αντίκτυπο στη συνολική αγορά ειδών υγιεινής. Το 1996/97, οι περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες άρχισαν να σημειώνουν βελτίωση στη συνολική ανάπτυξη του τομέα δομικών κατασκευών και η ανοδική αυτή τάση συνεχίζεται. Οι εξελίξεις υπήρξαν διαφορετικές ανάμεσα στις χώρες του ΕΟΧ, όμως η γενική τάση φανέρωνε κάμψη των βασικών προϊόντων (δηλαδή ειδών υγιεινής από κεραμικά υλικά, λουτήρων, μπαταριών και αναμεικτήρων) από άποψη αξίας, ενώ μετά το 1996 ο όγκος των εν λόγω προϊόντων σε γενικές γραμμές αποκαταστάθηκε κατά μία ή δύο εκατοστιαίες μονάδες. Σύμφωνα με τις προβλέψεις της GB Consult, κατά την προσεχή πενταετία, αναμένεται μέτρια αύξηση του όγκου στις χώρες του ΕΟΧ συνολικά, καθώς και σε εθνικό επίπεδο.

(142) Η αγορά ειδών υγιεινής και συγκεκριμένα η αγορά ειδών υγιεινής από κεραμικά υλικά εμφανίζει σημάδια μιας ώριμης αγοράς. Παρατηρείται ελάχιστη καινοτομία και διαφοροποίηση των προϊόντων και τα προϊόντα έχουν κατά κανόνα μακρά διάρκεια ζωής. Κατά την τελευταία τριετία, δεν έχουν ανακύψει σημαντικές διακυμάνσεις όσον αφορά τα μερίδια αγοράς των κυριότερων ευρωπαίων κατασκευαστών και, επιπλέον, κατά τα τελευταία έτη δεν έχουν σημειωθεί σημαντικές είσοδοι στην αγορά.

(143) Η Sanitec εκτιμά ότι το 1998 η αξία της συνολικής ευρωπαϊκής αγοράς ειδών υγιεινής ανήλθε σε [8000-10000](141) εκατομμύρια ευρώ. Τα είδη υγιεινής από κεραμικά υλικά αντοιχούν στο [< 30 %](142) περίπου, οι λουτήρες και οι λεκάνες ντους σε [< 10 %](143) περίπου και τα πλευρικά χωρίσματα/προπετάσματα/θάλαμοι ντους γύρω στο [< 20 %](144).

3. Συνολική διάρθρωση της προσφοράς στην Ευρώπη

(144) Η ευρωπαϊκή βιομηχανία ειδών υγιεινής χαρακτηρίζεται από υψηλό και αυξανόμενο επίπεδο αναδιάρθρωσης και συγκέντρωσης. Κατά τα τελευταία έτη, οι κατασκευαστές ειδών υγιεινής έχουν εδραιώσει τη θέση τους στην αγορά περισσότερο μέσω της εξαγοράς υφιστάμενων εμπορικών σημάτων παρά με νέες εισόδους ή/και καινοτομίες. Οι σημαντικότερες πρόσφατες συναλλαγές που οδηγούν στην ενοποίηση της ευρωπαϊκής αγοράς ειδών υγιεινής ήταν η εξαγορά της Allia/Keramag από τη Sanitec, η εξαγορά της Gustavsberg από τη Sphinx, η εξαγορά της Blue Circle από την Ideal Standard, η εξαγορά της Duravit από τη Laufen και η πρόσφατα ανακοινωθείσα εξαγορά της Duravit/Laufen από τη Roca.

(145) Η Ideal Standard, η Sanitec, η Duravit/Laufen, η Roca, η Sphinx και η Villeroy & Boch είναι οι σημαντικότερες επιχειρήσεις στην ευρωπαϊκή αγορά ειδών υγιεινής και, συ