Γνώμη του Συμβουλίου

της 20ής Ιανουαρίου 2004

σχετικά με το επικαιροποιημένο πρόγραμμα σταθερότητας της Φινλανδίας, 2003-2007

(2004/C 29/01)

ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,

Έχοντας υπόψη:

τη συνθήκη περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας,

τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1466/97 του Συμβουλίου της 7ης Ιουλίου 1997 για την ενίσχυση της εποπτείας της δημοσιονομικής κατάστασης και την εποπτεία και τον συντονισμό των οικονομικών πολιτικών(1), και ιδίως το άρθρο 5 παράγραφος 3,

τη σύσταση της Επιτροπής,

Έπειτα από διαβουλεύσεις με την Οικονομική και Δημοσιονομική Επιτροπή,

ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΓΝΩΜΗ:

Στις 20 Ιανουαρίου 2004 το Συμβούλιο εξέτασε το επικαιροποιημένο πρόγραμμα σταθερότητας της Φινλανδίας, που καλύπτει την περίοδο 2003-2007. Το επικαιροποιημένο πρόγραμμα είναι σύμφωνο με τις απαιτήσεις του αναθεωρημένου "κώδικα δεοντολογίας" για το περιεχόμενο και τη μορφή των προγραμμάτων σταθερότητας και σύγκλισης.

Η δημοσιονομική στρατηγική στην οποία στηρίζεται το επικαιροποιημένο πρόγραμμα συνίσταται στη διατήρηση του δείκτη δαπανών προς το ΑΕΠ σε αμετάβλητο επίπεδο καθόλη τη διάρκεια του προγράμματος, ενώ ο δείκτης εσόδων, μετά από προσωρινή πτώση το 2004, αναμένεται να επανέλθει σταδιακά στην ανοδική πορεία του προς τα τέλη του προγράμματος. Ο στόχος της δημοσιονομικής στρατηγικής της κυβέρνησης είναι να αποκατασταθεί ισορροπία των δημοσίων οικονομικών της κεντρικής διοίκησης μέχρι το 2007· ωστόσο, σύμφωνα με το πρόγραμμα, ο στόχος αυτός δεν θα μπορέσει να επιτευχθεί εάν επαληθευθούν οι σημερινές μεσοπρόθεσμες προβλέψεις.

Το μακροοικονομικό σενάριο που παρουσιάζεται στο επικαιροποιημένο πρόγραμμα σταθερότητας του 2003 προβλέπει επιτάχυνση της οικονομικής δραστηριότητας από 1,4 % το 2003 σε 2,7 % το 2004, πράγμα που φαίνεται εύλογο με βάση τα πλέον πρόσφατα δεδομένα. Στη συνέχεια, το ποσοστό αύξησης του ΑΕΠ αναμένεται να φθάσει τη δυνητική του τάση, και να διαμορφωθεί σε ποσοστό 2,5 % κατά μέσο όρο στην περίοδο 2005-2007. Μετά από μία μείωση κατά 0,2 % το 2003, η απασχόληση αναμένεται να αυξηθεί κατά 0,3 % κατά μέσο όρο κατά την περίοδο 2004-2007. Ο πληθωρισμός αναμένεται να αυξηθεί σταδιακά από 1,0 % το 2003 σε 1,8 % μέχρι το 2007. Οι βραχυπρόθεσμες εκτιμήσεις είναι σε μεγάλο βαθμό σύμφωνες με εκείνες των υπηρεσιών της Επιτροπής του φθινοπώρου 2003. Με την παραδοχή ενός ευνοϊκού εξωτερικού περιβάλλοντος, η προβλεπόμενη στασιμότητα του ρυθμού αύξησης του ΑΕΠ κατά τα τελευταία έτη του προγράμματος φαίνεται να αντιπροσωπεύει μία μάλλον επιφυλακτική εκτίμηση.

Το πρόγραμμα προβλέπει αισθητή μείωση του πλεονάσματος της γενικής κυβέρνησης από 4,2 % του ΑΕΠ το 2002 σε 2,3 % το 2003 και σε ποσοστό χαμηλότερο του 2 % το 2004(2). Για τα έτη που ακολουθούν την περίοδο προγραμματισμού, αναμένεται και πάλι η πραγματοποίηση πλεονάσματος τουλάχιστον 2 %, χάρη στα όρια δαπανών που θεσπίστηκαν πρόσφατα. Τόσο η κεντρική διοίκηση όσο και σε μικρότερο βαθμό οι τοπικές διοικήσεις ευθύνονται για την εξασθένιση της οικονομικής κατάστασης κατά την περίοδο 2003-2007, ενώ το πλεόνασμα που προκύπτει σε επίπεδο γενικής κυβέρνησης οφείλεται αποκλειστικά στα ταμεία κοινωνικής ασφάλισης. Η προβλεπόμενη μείωση του κυκλικά προσαρμοσμένου πλεονάσματος κατά 0,6 εκατοστιαίες μονάδες του ΑΕΠ κατά την περίοδο 2003-2005 οφείλεται εν μέρει στις περικοπές των άμεσων (στο εισόδημα) και έμμεσων (στα αλκοολούχα ποτά) φόρων και στα χαμηλότερα έσοδα από φόρους εταιρειών. Το κυκλικά προσαρμοσμένο πλεόνασμα αναμένεται να μειωθεί από 4,3 % του ΑΕΠ το 2002 σε 3,0 % το 2003 και σε 2,4 % το 2004. Από το 2005 και μετά, το κυκλικά προσαρμοσμένο πλεόνασμα θα σταθεροποιηθεί σε 2 % του ΑΕΠ. Οι προβλέψεις αυτές συμπίπτουν σε γενικές γραμμές με τους υπολογισμούς της Επιτροπής σχετικά με το κυκλικά προσαρμοσμένο αποτέλεσμα. Παρά τα ευνοϊκότερα αποτελέσματα σε σχέση με τα αναμενόμενα το 2002, ο δείκτης του χρέους της γενικής κυβέρνησης προς το ΑΕΠ προβλέπεται να μειώνεται με αργό ρυθμό, για να φθάσει από 45,1 % του ΑΕΠ το 2003 σε 44,6 % του ΑΕΠ το 2007.

Παρά την αναμενόμενη διατήρηση μικρών ελλειμμάτων της κεντρικής διοίκησης και των τοπικών διοικήσεων, τα άνετα πλεονάσματα τα οποία, σύμφωνα με το πρόγραμμα, προβλέπεται να πραγματοποιηθούν σε επίπεδο γενικής κυβέρνησης παρέχουν επαρκή περιθώρια ασφαλείας ώστε να μη σημειωθεί υπέρβαση της τιμής αναφοράς του 3 % του ΑΕΠ όσον αφορά το δημόσιο έλλειμμα, υπό κανονικές συνθήκες κυκλικών διακυμάνσεων.

Η μείωση του δημοσίου πλεονάσματος οφείλεται κατά κύριο λόγο στις υψηλότερες φορολογικές περικοπές σε σχέση με τις προγραμματισθείσες κατά την περίοδο 2000-2004 και στις μεγαλύτερες διακριτικές δαπάνες σε σχέση με τις προγραμματισθείσες σε επίπεδο κεντρικής διοίκησης κατά την περίοδο 2001-2003. Τα προγενέστερα υψηλά πλεονάσματα εξασφάλισαν ορισμένα πρόσθετα δημοσιονομικά περιθώρια ελιγμών τα οποία, με βάση εύλογες μακροοικονομικές και δημοσιονομικές παραδοχές, αναμένεται ότι θα επιτρέψουν να διατηρηθεί καθόλη τη διάρκεια του προγράμματος ο μεσοπρόθεσμος στόχος του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης για σχεδόν ισοσκελισμένο ή πλεονασματικό προϋπολογισμό. Ωστόσο, η τάση υπέρβασης των μεσοπρόθεσμων στόχων όσον αφορά τις δαπάνες, όπως παρατηρήθηκε στο παρελθόν, συνιστά κίνδυνο για τη δημοσιονομική στρατηγική της κυβέρνησης. Συνεπώς, τα πολυετή όρια δαπανών που θεσπίστηκαν από τη νέα κυβέρνηση, τα οποία είναι πιο δεσμευτικά, αναμένεται ότι θα συμβάλουν στη συγκράτηση των δαπανών.

Το πρόγραμμα σταθερότητας αποδίδει την απαιτούμενη προσοχή στη βιωσιμότητα των δημοσίων οικονομικών. Με βάση τις σημερινές πολιτικές, τα δημόσια οικονομικά φαίνεται ότι βρίσκονται σε υγιή βάση για να αντιμετωπίσουν τις δημοσιονομικές δαπάνες της γήρανσης του πληθυσμού, χάρη στη σταθερή πραγματοποίηση δημοσιονομικών πλεονασμάτων και στη μεταρρύθμιση του συνταξιοδοτικού συστήματος το οποίο είναι σε μεγάλο βαθμό προχρηματοδοτούμενο. Η βιωσιμότητα των δημοσίων οικονομικών θα ενισχυθεί επίσης χάρη στις μεταρρυθμίσεις που έχουν ή πρόκειται να θεσπιστούν, και οι οποίες αποσκοπούν στην αύξηση του ποσοστού απασχόλησης· οι φινλανδικές αρχές θα προχωρήσουν στην εφαρμογή τους σύμφωνα με το χρονοδιάγραμμα που έχει καθοριστεί στο πρόγραμμα σταθερότητας.

Οι πρόσφατες φορολογικές περικοπές και ορισμένα άλλα μέτρα που προγραμματίζονται αποσκοπούν όχι μόνο στην προώθηση της απασχόλησης και της δημιουργίας θέσεων εργασίας, αλλά και στην αναχαίτιση της διάβρωσης των φορολογικών βάσεων λόγω της αυξανόμενης διεθνούς κινητικότητας των συντελεστών παραγωγής (εργασία και κεφάλαιο). Για να διαφυλαχθούν τα επιτεύγματα της τελευταίας δεκαετίας στον τομέα της εξυγίανσης των δημοσίων οικονομικών, καθοριστική σημασία αποκτά η αυστηρή τήρηση των ανωτάτων ορίων για τις δαπάνες που θεσπίστηκαν πρόσφατα.

Οι οικονομικές πολιτικές όπως παρουσιάζονται στο επικαιροποιημένο πρόγραμμα είναι σε γενικές γραμμές συνεπείς με τους γενικούς προσανατολισμούς της οικονομικής πολιτικής, ιδίως εκείνους που έχουν δημοσιονομικές επιπτώσεις, οι οποίοι συνιστούσαν ιδίως στις φινλανδικές αρχές να θεσπίσουν πολυετή ανώτατα όρια για τις δαπάνες και να μειώσουν το υψηλό επίπεδο της διαρθρωτικής ανεργίας.

(1) ΕΕ L 209 της 2.8.1997.

(2) Με εξαίρεση το 2002, τα πλεονάσματα της γενικής κυβέρνησης αναθεωρήθηκαν προς τα κάτω για όλη την περίοδο του προγράμματος.