ΑΠΟΦΑΣΗ (ΕΕ) 2020/1671 ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ

της 2ας Αυγούστου 2019

σχετικά με την κρατική ενίσχυση SA.47867 2018/C (πρώην 2017/FC) την οποία έθεσε σε εφαρμογή η Γαλλία υπέρ της Ryanair και της Airport Marketing Services

[κοινοποιηθείσα υπό τον αριθμό C(2019) 5729]

(Το κείμενο στη γαλλική γλώσσα είναι το μόνο αυθεντικό)

(Κείμενο που παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον ΕΟΧ)

Η ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ,

Έχοντας υπόψη τη Συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και ιδίως το άρθρο 108 παράγραφος 2 πρώτο εδάφιο,

Έχοντας υπόψη τη συμφωνία για τον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο, και ιδίως το άρθρο 62 παράγραφος 1 στοιχείο α),

Αφού κάλεσε τους ενδιαφερόμενους να υποβάλουν τις παρατηρήσεις τους σύμφωνα με τα εν λόγω άρθρα (1) και αφού έλαβε υπόψη τις παρατηρήσεις αυτές,

Εκτιμώντας τα ακόλουθα:

1. ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ

(1) Με επιστολή της 23ης Μαρτίου 2017, η Επιτροπή έλαβε καταγγελία από την αεροπορική εταιρεία Air France (2) σχετικά με πλεονεκτήματα που φαίνεται ότι απέκτησε η αεροπορική εταιρεία Ryanair την περίοδο από το 2010 έως το 2015 στο πλαίσιο των δραστηριοτήτων της στον τομέα των αερομεταφορών προς και από τον αερολιμένα του Μονπελιέ. Τα πλεονεκτήματα αυτά φαίνεται ότι χορηγήθηκαν με τη μορφή συμβάσεων υπηρεσιών εμπορικής προώθησης, οι οποίες είχαν συναφθεί μεταξύ της ένωσης για την αύξηση των τουριστικών και οικονομικών ροών («APFTE») και της Ryanair ή της θυγατρικής της, Airport Marketing Services («AMS»). Με βάση αυτές τις συμβάσεις, από το 2010 έως το 2015 η APFTE κατέβαλε περίπου 8,5 εκατ. EUR στη Ryanair.

(2) Με επιστολή της 24ης Μαΐου 2017 η Επιτροπή απέστειλε στη Γαλλία το μη εμπιστευτικό κείμενο της καταγγελίας και κάλεσε τη Γαλλία να κοινοποιήσει τις παρατηρήσεις της και να απαντήσει σε ορισμένες ερωτήσεις σχετικά με τα επίμαχα μέτρα. Στις 12 Ιουλίου 2017 η Επιτροπή απέστειλε επιστολή υπενθύμισης, στην οποία καλούσε τη Γαλλία να κοινοποιήσει τις πληροφορίες που της είχαν ζητηθεί με επιστολή της 24ης Μαΐου 2017.

(3) Οι γαλλικές αρχές απάντησαν με επιστολή στις 18 Αυγούστου 2017.

(4) Με επιστολή της 13ης Σεπτεμβρίου 2017 η Επιτροπή ζήτησε συμπληρωματικές πληροφορίες από τη Γαλλία. Στις 9 Οκτωβρίου 2017 η Γαλλία ζήτησε να παραταθεί η προθεσμία απάντησης, παράταση η οποία έγινε δεκτή από την Επιτροπή με την επιστολή της 18ης Οκτωβρίου 2017.

(5) Η Γαλλία κοινοποίησε μέρος των πληροφοριών που είχε ζητήσει η Επιτροπή με την επιστολή της 22ας Νοεμβρίου 2017.

(6) Στις 22 Δεκεμβρίου 2017 η Επιτροπή απέστειλε επιστολή υπενθύμισης στην οποία καλούσε τη Γαλλία να κοινοποιήσει τις απαντήσεις και στα υπόλοιπα ερωτήματα.

(7) Η Γαλλία απάντησε με επιστολή στις 29 Ιανουαρίου 2018.

(8) Με επιστολή της 4ης Ιουλίου 2018 η Επιτροπή ενημέρωσε τη Γαλλία για την απόφασή της να κινήσει τη διαδικασία («απόφαση για την κίνηση της διαδικασίας») που προβλέπει το άρθρο 108 παράγραφος 2 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης («ΣΛΕΕ») σχετικά με την εν λόγω ενίσχυση.

(9) Η απόφαση για την κίνηση της διαδικασίας δημοσιεύτηκε στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης (3). Η Επιτροπή κάλεσε τους ενδιαφερομένους να υποβάλουν τις παρατηρήσεις τους σχετικά με την εν λόγω ενίσχυση.

(10) Η Επιτροπή έλαβε παρατηρήσεις για το ζήτημα αυτό από τη Ryanair, από την Περιφέρεια Οξιτανίας, από το Εμπορικό και Βιομηχανικό Επιμελητήριο του Hérault, από τον Μητροπολιτικό Δήμο Montpellier Méditerranée, από την Ένωση δήμων Communauté d’Agglomération du Pays de l’Or, από […], καθώς και από την APFTE. Στις 15 Απριλίου και στις 17 Μαΐου 2019 η Επιτροπή διαβίβασε στη Γαλλία τις παρατηρήσεις της Ryanair (μαζί με αίτημα παροχής πληροφοριών) δίνοντάς της τη δυνατότητα να προσθέσει τις δικές της παρατηρήσεις, και έλαβε τις παρατηρήσεις της Γαλλίας με την επιστολή της 13ης Ιουνίου 2019, καθώς και τις παρατηρήσεις της APFTE με την επιστολή της 21ης Ιουνίου 2019. Οι παρατηρήσεις των άλλων ενδιαφερομένων διαβιβάστηκαν στη Γαλλία στις 18 Ιουνίου 2019.

2. ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΟΝ ΑΕΡΟΛΙΜΕΝΑ ΤΟΥ ΜΟΝΠΕΛΙΕ

2.1. Χαρακτηριστικά του αερολιμένα και επιβατική κίνηση

(11) Ο αερολιμένας «Montpellier Méditerranée» (στο εξής: αερολιμένας του Μονπελιέ) βρίσκεται περίπου σε απόσταση 7 km από το κέντρο του Μονπελιέ, πρωτεύουσα του νομού Hérault, στην περιφέρεια Οξιτανίας της Γαλλίας. Ο εν λόγω αερολιμένας εξυπηρετεί εθνικές και διεθνείς εμπορικές πτήσεις.

(12) Η επιβατική κίνηση του αερολιμένα του Μονπελιέ, όπως έχει καταγραφεί τα τελευταία έτη, παρουσιάζεται συνοπτικά στον πίνακα 1 που ακολουθεί. Ο αερολιμένας υποδέχθηκε περίπου 1,85 εκατομμύρια επισκέπτες το 2017 και 1,88 εκατομμύρια επισκέπτες το 2018. Πίνακας 1 Εμπορική επιβατική κίνηση στον αερολιμένα του Μονπελιέ από το 2010 έως το 2018 (αριθμός επιβατών) Έτος 2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 Τοπικοί επιβάτες (4) 1 177 860 1 308 346 1 285 428 1 420 614 1 444 110 1 507 928 1 669 023 1 847 314 1 878 035 Εκ των οποίων επιβάτες εξωτερικού 295 334 400 818 398 609 391 855 433 923 480 667 616 564 661 456 641 005 Εκ των οποίων επιβάτες εσωτερικού 882 526 907 528 886 819 1 028 759 1 010 187 1 027 261 1 052 459 1 185 858 1 237 030 Διερχόμενοι επιβάτες 2 588 4 930 2 787 2 179 1 224 2 242 2 063 2 096 1 928 Σύνολο 1 180 448 1 313 276 1 288 215 1 422 793 1 445 334 1 510 170 1 671 086 1 849 410 1 879 963 Εκ των οποίων επιβάτες εταιρειών χαμηλού κόστους 275 341 378 980 397 819 441 388 464 170 507 965 577 198 679 148 708 273 Πηγή: http://www.aeroport.fr/view-statistiques/montpellier-mediterranee, τελευταία επίσκεψη 1η Ιουλίου 2019.

(13) Πολλές αεροπορικές εταιρείες (5) εκτελούν επί του παρόντος τακτικές πτήσεις από τον αερολιμένα του Μονπελιέ προς προορισμούς που βρίσκονται στη Γαλλία, σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες και στις χώρες του Μαγκρέμπ.

(14) Πέραν αυτών των τακτικών συνδέσεων, οι άλλες εμπορικές δραστηριότητες στον αερολιμένα του Μονπελιέ την περίοδο 2010-2018 προέρχονται κατά βάση από τις πτήσεις των αερολεσχών και από τις μισθωμένες εταιρικές πτήσεις.

(15) Η Ryanair εκτελούσε πτήσεις από και προς τον αερολιμένα του Μονπελιέ από τον Μάρτιο του 2002 έως τον Απρίλιο του 2019.

(16) Τον Μάρτιο του 2002 ο αερολιμένας του Μονπελιέ υποδέχθηκε την εταιρεία Ryanair. Η εταιρεία προσέφερε αρχικά τακτική σύνδεση με τον αερολιμένα της Φραγκφούρτης-Hahn που βρίσκεται στο γερμανικό κρατίδιο Ρηνανίας-Παλατινάτου, καθώς και τακτικά δρομολόγια προς τον αερολιμένα του Λονδίνου-Stansted (καταργήθηκαν το 2009). Το 2008 η Ryanair εγκαινίασε δρομολόγιο προς τον αερολιμένα των Βρυξελλών-Charleroi (ο οποίος βρίσκεται στη Βαλονία του Βελγίου) και το 2010 δρομολόγιο προς τον αερολιμένα του Leeds-Bradford (ο οποίος βρίσκεται στο Yorkshire της Μεγάλης Βρετανίας). Νέο δρομολόγιο εγκαινιάστηκε και προς το Bristol, το οποίο ωστόσο καταργήθηκε το 2009. Συνεπώς, τα δρομολόγια προς Φραγκφούρτη-Hahn, Βρυξέλλες-Charleroi και Leeds-Bradford είχαν ξεκινήσει όταν ιδρύθηκε η ένωση APFTE, για την ακρίβεια στις 24 Ιουνίου 2010. Στις 13 Απριλίου 2011 εγκαινιάστηκε νέο δρομολόγιο προς Μπέρμιγχαμ, το οποίο ωστόσο καταργήθηκε τον Νοέμβριο του 2013. Σε αντίθεση με το Μονπελιέ, οι αερολιμένες Leeds-Bradford, Μπέρμιγχαμ, Βρυξελλών-Charleroi και Φραγκφούρτης-Hahn αποτελούν στο σύνολό τους βάσεις (6) της Ryanair.

(17) Η Ryanair διέκοψε τη σύνδεση του Μονπελιέ με το Leeds τον Οκτώβριο του 2017, καθώς και τη σύνδεση του Μονπελιέ με το Hahn τον Νοέμβριο του 2018. Τον Απρίλιο του 2019 η Ryanair διέκοψε όλες τις δραστηριότητές της στον αερολιμένα του Μονπελιέ, καταργώντας το δρομολόγιο Μονπελιέ-Charleroi. Πίνακας 2 Μερίδιο της Ryanair στην επιβατική εμπορική κίνηση του αερολιμένα του Μονπελιέ την περίοδο 2010-2019 Έτος 2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 Ιανουάριος-Απρίλιος 2019 Συνολική κίνηση του αερολιμένα σε αριθμό επιβατών (7) […] […] […] […] […] […] […] […] […] […] Επιβάτες της Ryanair σε αριθμό επιβατών (8) […] […] […] […] […] […] […] […] […] […] — δρομολόγιο Hahn […] […] […] […] […] […] […] […] […] — δρομολόγιο Charleroi […] […] […] […] […] […] […] […] […] […] — δρομολόγιο Bradford […] […] […] […] […] […] […] […] — δρομολόγιο Μπέρμιγχαμ […] […] […] Ποσοστό (%) επιβατών της Ryanair επί του συνόλου της επιβατικής κίνησης [5-10] [10-15] [10-15] [5-10] [5-10] [5-10] [5-10] [5-10] [0-5] [0-5] Πηγή: Πληροφορίες που διαβιβάστηκαν από τις γαλλικές αρχές.

(18) Όπως επισημαίνεται στον πίνακα 2, από το 2010 και μετά ο συνολικός αριθμός των επιβατών της Ryanair με αφετηρία και προορισμό τον αερολιμένα του Μονπελιέ αντιστοιχεί σε σχετικά μικρό ποσοστό της επιβατικής κίνησης του εν λόγω αερολιμένα (λιγότερο από [10-15] %), για την ακρίβεια από […] έως […] επιβάτες την περίοδο 2010-2017.

(19) Από τον πίνακα 2 προκύπτει επίσης ότι ο αριθμός των επιβατών της Ryanair φθίνει διαρκώς μετά το 2012. Αν συνυπολογιστεί και ο αριθμός των επιβατών της Ryanair από το 2002 και μετά, παρατηρείται ότι η μείωση του αριθμού των επιβατών της Ryanair στον αερολιμένα του Μονπελιέ είχε ήδη ξεκινήσει από το 2006 (9).

(20) Ο αερολιμένας του Μονπελιέ απέχει 57 km από τον αερολιμένα Nîmes-Alés-Camargue-Cévennes και 70 km από τον αερολιμένα Béziers-Cap d'Agde, οι οποίοι εξυπηρετούν διεθνείς τακτικές και ναυλωμένες πτήσεις.

(21) Τον Απρίλιο του 2019 η Ryanair εγκαινίασε νέο δρομολόγιο προς Βρυξέλλες-Charleroi από τον αερολιμένα Béziers-Cap d’Agde. Η Ryanair συνδέει την πόλη Nîmes με το Charleroi από τον Απρίλιο του 2006.

2.2. Εκμετάλλευση και ιδιοκτησία των αερολιμενικών υποδομών

(22) Από το 1964 έως το 2009 ο αερολιμένας του Μονπελιέ τελούσε υπό τη διαχείριση του Εμπορικού και Βιομηχανικού Επιμελητηρίου του Μονπελιέ (το ακρωνύμιο «ΕΒΕΜ» χρησιμοποιείται και για το Εμπορικό και Βιομηχανικό Επιμελητήριο του Hérault (10)).

(23) Στις 23 Ιουνίου 2009 η διαχείριση του αερολιμένα μεταβιβάστηκε στην ανώνυμη εταιρεία Aéroport Montpellier Méditerranée («AMM»), το μετοχικό κεφάλαιο της οποίας ανήκει κατά 60 % στο γαλλικό κράτος (κατά την έννοια της κρατικής-διοικητικής οντότητας σε εθνικό επίπεδο), κατά 25 % στο ΕΒΕΜ, κατά 7 % στο Νομαρχιακό Συμβούλιο του Hérault, κατά 6,5 % στην Περιφέρεια Οξιτανίας (11), κατά 1 % στην Ένωση δήμων Communauté d’Agglomération du Pays de l'Or (12) και κατά 0,5 % στον Μητροπολιτικό Δήμο Montpellier Méditerranée (13) (14).

(24) Το κράτος έχει την κυριότητα των υποδομών του αερολιμένα και αναθέτει τη διαχείριση και την εκμετάλλευσή τους στην εταιρεία AMM στο πλαίσιο σύμβασης παραχώρησης.

(25) Η AMM και η Ryanair έχουν συνάψει τις ακόλουθες συμβάσεις: […].

3. ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ APFTE

3.1. Δημιουργία και αποστολή

(26) Η ένωση APFTE δημιουργήθηκε τον Ιούνιο του 2010 με πρωτοβουλία του ΕΒΕΜ, σε συνεργασία με πολλές τοπικές αρχές —συγκεκριμένα με το Περιφερειακό Συμβούλιο Λαγκεντόκ-Ρουσιγιόν (που μετεξελίχθηκε στην Περιφέρεια Οξιτανίας), τον Νομό Hérault, την Ένωση δήμων Communauté d’Agglomération de Montpellier (που μετεξελίχθηκε στον Μητροπολιτικό Δήμο Montpellier Méditerranée), την Ένωση δήμων Communauté de communes du Pays de l’Or, τον Δήμο Μονπελιέ («δημόσια μέλη» της APFTE)— και με τη συμμετοχή πολλών τοπικών επιχειρήσεων (15).

(27) Σύμφωνα με το καταστατικό της, η APFTE έχει ως σκοπό «την προώθηση και ανάπτυξη του τουρισμού στην περιοχή, περιλαμβανομένου του επαγγελματικού τουρισμού, συνάπτοντας συμβάσεις εμπορικής προώθησης, αγοράζοντας διαφημίσεις στο διαδίκτυο και υπηρεσίες εμπορικής προώθησης ή χρησιμοποιώντας οποιοδήποτε άλλο διαφημιστικό μέσο, όπως π.χ. συμμετέχοντας σε εκθέσεις και επιδείξεις, με σκοπό την προσέλκυση πελατών από το εξωτερικό» (16).

(28) Ωστόσο, παρά την επίσημη αυτή εντολή της ένωσης, η οποία καλύπτει πολύ μεγάλο εύρος αρμοδιοτήτων για την προβολή του Μονπελιέ και της ευρύτερης περιοχής του, αποστολή της APFTE, όπως προβλέφθηκε κατά τη σύστασή της από το ΕΒΕΜ και τις οικείες τοπικές αρχές, ήταν να προσφέρει τη δυνατότητα σύναψης συμβάσεων «εμπορικής προώθησης» ή «προβολής» με αεροπορικές εταιρείες, συμβάσεις οι οποίες στο παρελθόν συνάπτονταν από το ΕΒΕΜ το οποίο ήταν ο διαχειριστής του αερολιμένα (17). Η επίσημη διαδικασία έρευνας επιβεβαίωσε ότι στην πράξη, η δραστηριότητα της APFTE συνίστατο στη σύναψη και εκτέλεση των λεγόμενων «συμβάσεων εμπορικής προώθησης» με αεροπορικές εταιρείες (18), καθώς και ότι οποιαδήποτε άλλη συμπληρωματική δραστηριότητα της APFTE είχε σκοπό να υποστηρίξει αυτήν την πρακτική.

(29) Τα χαρακτηριστικά των εν λόγω συμβάσεων εμπορικής προώθησης θα αναλυθούν εκτενέστερα στις αιτιολογικές σκέψεις 152 και επόμενες, καθώς και στις αιτιολογικές σκέψεις 189 και επόμενες.

(30) Ο λόγος για τον οποίο ιδρύθηκε η APFTE συνδέεται με την αλλαγή του φορέα διαχείρισης του αερολιμένα του Μονπελιέ το 2009. Ως φορέας διαχείρισης του αερολιμένα, το ΕΒΕΜ είχε το δικαίωμα να συνάπτει απευθείας συμβάσεις με τις αεροπορικές εταιρείες όπως, μεταξύ άλλων, συμβάσεις παροχής αερολιμενικών υπηρεσιών και συμβάσεις εμπορικής προώθησης. Από τα έγγραφα που υπέβαλαν οι γαλλικές αρχές προκύπτει ότι η εν λόγω πρακτική ξεκίνησε περίπου το 2001. Στο πλαίσιο των εν λόγω συμβάσεων εμπορικής προώθησης, το ΕΒΕΜ αγόραζε υπηρεσίες «εμπορικής προώθησης» από συγκεκριμένες αεροπορικές εταιρείες που δραστηριοποιούνταν στον αερολιμένα του Μονπελιέ, οι περισσότερες από τις οποίες ήταν «χαμηλού κόστους» («low cost»). Με βάση τις εν λόγω συμβάσεις, το ΕΒΕΜ κατέβαλλε χρήματα στις εταιρείες αυτές για να προβάλλουν τον προορισμό του Μονπελιέ στους ιστότοπούς τους. Μολονότι το ΕΒΕΜ ήταν ο μοναδικός αντισυμβαλλόμενος των αεροπορικών εταιρειών, τα κεφάλαια με τα οποία αγοράζονταν οι υπηρεσίες εμπορικής προώθησης προέρχονταν όχι μόνο από το ΕΒΕΜ, αλλά και από τις τοπικές αρχές με τις οποίες το ΕΒΕΜ είχε συνάψει με τη σειρά του διμερείς συμβάσεις για τον σκοπό αυτό. Πρόκειται για τις ίδιες τοπικές αρχές που το 2010, από κοινού με το ΕΒΕΜ, συμμετείχαν στη δημιουργία και τη χρηματοδότηση της APFTE (19).

(31) Από τα έγγραφα για τη λειτουργία της APFTE και των ιδρυτικών δημόσιων μελών της, όπως π.χ. είναι τα πρακτικά της καταστατικής συνεδρίασης της γενικής συνέλευσης της APFTE της 24ης Ιουνίου 2010, προκύπτει ότι πρώτα το ΕΒΕΜ κατέστη μειοψηφικός μέτοχος της εταιρείας AMM, το 2009, και μετά δημιουργήθηκε η APFTE. Το ΕΒΕΜ, επειδή πλέον δεν ήταν παραχωρησιούχος του αερολιμένα δεν είχε την ικανότητα να συνάπτει συμβάσεις με τις αεροπορικές εταιρείες χαμηλού κόστους για να «ενθαρρύν[ει] την έλευση των εταιρειών χαμηλού κόστους στις εγκαταστάσεις του αερολιμένα του Μονπελιέ-Méditerranée». Έτσι, η APFTE προέκυψε μετά από διαδικασίες κατά τις οποίες μελετήθηκε «από κοινού με τη νομαρχιακή αρχή της περιοχής και όλες τις τοπικές αρχές το ενδεχόμενο δημιουργίας νομικής δομής που θα μπορούσε να αναλάβει τις συμβάσεις για την παροχή διαδικτυακών υπηρεσιών εμπορικής προώθησης». Οι συμβάσεις αυτές είχαν υπογραφεί στο παρελθόν από το ΕΒΕΜ, το οποίο ήταν ο παραχωρησιούχος του αερολιμένα (20). Η συνέχιση της συνεργασίας με τις αεροπορικές εταιρείες χαμηλού κόστους κρίθηκε επικερδής λόγω της προσφοράς της στην τοπική οικονομία (21).

(32) Έτσι, σύμφωνα με τα πρακτικά της γενικής συνέλευσης της APFTE, «η ένωση ανταποκρίνεται με τον καλύτερο δυνατό τρόπο στις νομικές απαιτήσεις και συμβάλλει, χάρη στις δυνατότητες που προσφέρουν οι εταιρείες χαμηλού κόστους, στην ανάπτυξη της περιοχής.».

(33) Αυτός ο συνεταιριστικού τύπου οργανισμός δημιουργήθηκε καταρχάς με ιδιωτικές τοπικές επιχειρήσεις, και στη συνέχεια ενσωμάτωσε τα δημόσια μέλη του. Το ΕΒΕΜ επέλεξε αυτήν τη διαδικασία για να επισπεύσει τη λειτουργία της ένωσης, δεδομένου ότι ο διορισμός εκπροσώπων από την τοπική αυτοδιοίκηση και τους δημόσιους οργανισμούς επρόκειτο να καθυστερήσει (22).

(34) Το 2017 το ΕΒΕΜ και τα άλλα δημόσια μέλη αποφάσισαν την παύση των δραστηριοτήτων της APFTE από το 2018 και εφεξής —αλλά όχι και την παύση της ύπαρξής της— λόγω ζητημάτων νομιμότητας που είχαν εγερθεί στο πλαίσιο δικαστικών διαφορών και ερευνών που ήταν σε εξέλιξη σε εθνικό και ευρωπαϊκό επίπεδο (23). Σύμφωνα με τις γαλλικές αρχές, η γενική συνέλευση της APFTE της 20ής Δεκεμβρίου 2017 επιβεβαίωσε την απόφαση που προέβλεπε ότι, από τη θερινή περίοδο του 2018, η ένωση δεν θα συνεισφέρει στην αύξηση των τουριστικών ροών. Σύμφωνα με τις γαλλικές αρχές, η APFTE ενημέρωσε τη Ryanair για την απόφαση αυτή με την επιστολή της 18ης Ιανουαρίου 2018.

3.2. Σύνθεση και όργανα

(35) Η APFTE αποτελείται από 30 περίπου μέλη, εκ των οποίων τα 20 περίπου (24) προέρχονται από ιδιωτικούς φορείς που δραστηριοποιούνται εξ ολοκλήρου ή εν μέρει στον τουρισμό (ξενοδοχεία, τουριστικά καταλύματα κ.λπ.). Τα δημόσια μέλη της APFTE είναι, επιπλέον, εκπρόσωποι του ΕΒΕΜ και εκπρόσωποι των τοπικών αρχών που αναφέρθηκαν ανωτέρω, δηλαδή της Περιφέρειας Οξιτανίας, του Νομού Hérault, του Μητροπολιτικού Δήμου Montpellier Méditerranée, της Ένωσης δήμων Communauté d’Agglomération du Pays de l'Or, καθώς και του Δήμου Μονπελιέ.

(36) Μόλις δημιουργήθηκε η APFTE, οι δημόσιοι οργανισμοί που συμμετείχαν στο εγχείρημα αποφάσισαν να προικοδοτήσουν την ένωση με τρία όργανα, για την ακρίβεια με τη γενική συνέλευση (τακτική και έκτακτη), το διοικητικό συμβούλιο («διοικητικό συμβούλιο») και το γραφείο (αποτελείται από τον πρόεδρο, τον ταμία και τον γραμματέα), προκειμένου να συμμορφωθούν με τις νομικές απαιτήσεις που προβλέπει η γαλλική νομοθεσία για τις ενώσεις που δημιουργούνται από τις τοπικές αρχές και τα δημόσια ιδρύματα, τους δημόσιους οργανισμούς και τις επιχειρήσεις ιδιωτικού δικαίου (25).

(37) Σύμφωνα με το καταστατικό της APFTE, η γενική συνέλευση εγκρίνει τους λογαριασμούς του οικονομικού έτους που έληξε, ψηφίζει τον προϋπολογισμό του επόμενου οικονομικού έτους, συνεδριάζει για όλα τα ζητήματα που συμπεριλαμβάνονται στην ημερήσια διάταξη και μεριμνά κατά περίπτωση για την ανανέωση των μελών του διοικητικού συμβουλίου. Η γενική συνέλευση περιλαμβάνει τα μέλη της ένωσης που καταβάλλουν κανονικά τις εισφορές τους και συνέρχεται τουλάχιστον μία φορά το έτος. Σε όλες τις συνεδριάσεις της οι αποφάσεις λαμβάνονται με απλή πλειοψηφία επί των παρόντων μελών, εκτός αν πρόκειται για αποφάσεις που αφορούν συμβατική υποχρέωση ύψους άνω των 10 000 EUR. Στις περιπτώσεις αυτές, η γενική συνέλευση αποφασίζει με πλειοψηφία των δύο τρίτων. Ο κανόνας αυτός ισχύει π.χ. για κάθε σύμβαση εμπορικής προώθησης με αξία άνω των 10 000 EUR.

(38) Το καταστατικό προβλέπει επίσης ότι η APFTE διοικείται από το διοικητικό συμβούλιο που απαρτίζεται από εννέα έως και είκοσι πέντε μέλη, τα οποία ορίζονται από τη γενική συνέλευση. Το διοικητικό συμβούλιο ορίζει ένα γραφείο και επιλέγει, μεταξύ των μελών του, τον πρόεδρο, έναν ή περισσότερους αντιπροέδρους, τον γραμματέα και τον ταμία του γραφείου, σύμφωνα με τις διατάξεις του εσωτερικού κανονισμού που αποφασίζεται από το διοικητικό συμβούλιο. Το διοικητικό συμβούλιο συνέρχεται με πρόσκληση του προέδρου του τουλάχιστον δύο φορές ετησίως, μετά από αίτημα των μισών μελών του και υπό την προϋπόθεση της παρουσίας του ενός τρίτου των μελών του. Οι αποφάσεις λαμβάνονται με πλειοψηφία των παρόντων για τα τρέχοντα ζητήματα και με πλειοψηφία των δύο τρίτων για την υπογραφή όλων των δεσμευτικών συμβάσεων που ισχύουν για ένα τουλάχιστον έτος και των οποίων η αξία υπερβαίνει τα 10 000 EUR.

(39) Σύμφωνα με το καταστατικό της APFTE, ο πρόεδρος εκπροσωπεί την ένωση σε όλες τις πράξεις αστικού δικαίου και περιβάλλεται με όλες τις εξουσίες για τον σκοπό αυτό. Στο πλαίσιο αυτό, υπογράφει συμβόλαια και συμβάσεις με εν δυνάμει δεσμευτική ισχύ για την APFTE. Μέχρι σήμερα καθήκοντα προέδρου της APFTE έχουν ασκήσει τρία διαφορετικά πρόσωπα. Και τα τρία αυτά πρόσωπα είχαν στο παρελθόν δεσμούς, είτε με το ΕΒΕΜ, είτε με τις τοπικές αρχές που χρηματοδοτούσαν την APFTE. α) Ο πρώτος πρόεδρος της APFTE ήταν τακτικό μέλος του ΕΒΕΜ τόσο το 2010, όσο και το διάστημα 2016-2019, και τεχνικός σύμβουλος του ΕΒΕΜ από το 2013 έως το 2015. Το άτομο αυτό ήταν πρόεδρος της APFTE από τον Ιούνιο του 2010 έως τον Μάρτιο του 2011, και στη συνέχεια από τον Δεκέμβριο του 2012 έως τουλάχιστον το 2018, καθώς και αντιπρόεδρος της APFTE (με την ιδιότητα να ενεργεί για λογαριασμό του προέδρου της APFTE) από τον Οκτώβριο έως τον Δεκέμβριο του 2012. β) Ο πρόεδρος της APFTE από τον Απρίλιο του 2011 έως τον Φεβρουάριο του 2012 ασκούσε επίσης καθήκοντα τεχνικού συμβούλου εντός του ΕΒΕΜ την περίοδο 2011-2012 (26). γ) Ο διάδοχός του (πρόεδρος από τον Φεβρουάριο του 2012 έως τον Δεκέμβριο του 2012) ήταν ταυτόχρονα πρόεδρος του οικονομικού, κοινωνικού και περιβαλλοντικού περιφερειακού συμβουλίου του Λαγκεντόκ-Ρουσιγιόν και, επομένως, πρόεδρος οργανισμού που συγκαταλεγόταν μεταξύ των τοπικών αρχών-μελών της APFTE.

(40) Επίσης, όπως προκύπτει από τα πρακτικά των συνεδριάσεων της APFTE και των οργάνων και των επιτροπών της, η APFTE διαθέτει μία ακόμα επιτροπή που απαρτίζεται από τις τοπικές αρχές και το ΕΒΕΜ και στην οποία δεν συμμετέχουν ιδιωτικά μέλη: την «επιτροπή διακυβέρνησης» (από τον Μάρτιο του 2011), η οποία μετεξελίχθηκε στην «επιτροπή των χρηματοδοτών». Οι επιτροπές αυτές δεν αναφέρονται στο καταστατικό. α) Η επιτροπή διακυβέρνησης είχε «ως σκοπό να φέρει σε επαφή τις τοπικές αρχές που χρηματοδοτούσαν την [APFTE]». Αποστολή της εν λόγω επιτροπής ήταν «να κατευθύνει και να εγκρίνει τις στρατηγικές επιλογές για την αύξηση των δρομολογίων και του αντίστοιχου προϋπολογισμού. Πριν από την επιτροπή διακυβέρνησης, διεξαγόταν κατά περίπτωση προπαρασκευαστική συνεδρίαση με όλους τους εμπειρογνώμονες των τοπικών αρχών» (27). Η επιτροπή αυτή δημιουργήθηκε μετά από αίτημα των τοπικών αρχών (28), οι οποίες ήθελαν να διασφαλίσουν ότι η ευθύνη για την επιλογή των συμβάσεων εμπορικής προώθησης που χρηματοδοτούνται από την APFTE δεν θα ανήκει αποκλειστικά και μόνο στον νέο φορέα εκμετάλλευσης του αερολιμένα, την AMM (29). Από τα πρακτικά της εν λόγω επιτροπής που έχουν περιέλθει στη διάθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, προκύπτει ότι η επιτροπή αυτή απαρτιζόταν από εκπροσώπους των τοπικών αρχών (Περιφέρεια, Νομός, Pays de l’Or, Agglomération de Montpellier, Δήμος Μονπελιέ), του ΕΒΕΜ και από εκπροσώπους του γραφείου της APFTE. Στα πρακτικά αναφέρεται επίσης η παρουσία εκπροσώπου της εταιρείας AMM, η οποία πρότεινε στρατηγικές επιλογές στα μέλη που χρηματοδοτούσαν την APFTE (30). β) Επιπλέον, τα έγγραφα για τη λειτουργία της APFTE αποδεικνύουν ότι η επιτροπή αυτή μετονομάστηκε «επιτροπή των χρηματοδοτών», τουλάχιστον από το 2012 και μετά, και ότι απαρτιζόταν από τους ίδιους οργανισμούς. Οι γαλλικές αρχές επιβεβαίωσαν ότι, σύμφωνα με την APFTE, η «επιτροπή των χρηματοδοτών» είναι το ίδιο όργανο με την «επιτροπή διακυβέρνησης», η ονομασία της οποίας δεν ήταν πάντα η ίδια.

3.3. Λήψη αποφάσεων εντός της APFTE

(41) Σύμφωνα με το καταστατικό της APFTE και τις γαλλικές αρχές, η διαδικασία λήψης αποφάσεων εντός της APFTE για τη σύναψη συμβάσεων εμπορικής προώθησης έχει ως εξής: — στο διοικητικό συμβούλιο υποβάλλονται προτάσεις για τις περιοχές στις οποίες θα εστιάσουν οι υπηρεσίες τουριστικής προώθησης και το διοικητικό συμβούλιο διατυπώνει την άποψή του για τις προτάσεις αυτές· — οι προτάσεις υπόκεινται στη συνέχεια στην έγκριση της γενικής συνέλευσης· — αν η γενική συνέλευση τις εγκρίνει (με πλειοψηφία των δύο τρίτων αν πρόκειται για σύμβαση εμπορικής προώθησης με αξία άνω των 10 000 EUR), προκηρύσσεται η διαδικασία «σύναψης δημόσιων συμβάσεων»· — τα αποτελέσματα της ανάλυσης των προσφορών παρουσιάζονται στο διοικητικό συμβούλιο, το οποίο διατυπώνει την άποψή του· — τα αποτελέσματα αυτά παρουσιάζονται στη συνέχεια στη γενική συνέλευση, η οποία εξουσιοδοτεί τον πρόεδρο να υπογράψει τις συμβάσεις (με πλειοψηφία των δύο τρίτων αν πρόκειται για σύμβαση εμπορικής προώθησης με αξία άνω των 10 000 EUR)· η απόφαση καταγράφεται στα πρακτικά της γενικής συνέλευσης)· — σύμφωνα με την προβλεπόμενη διαδικασία, συντάσσονται και αποστέλλονται πιθανές απορριπτικές επιστολές· — επίσης, σύμφωνα με την προβλεπόμενη διαδικασία, συντάσσονται και αποστέλλονται υπογεγραμμένες από τον πρόεδρο επιστολές γνωστοποίησης ανάθεσης σύμβασης, οι οποίες συνοδεύονται από το έντυπο δέσμευσης του αναδόχου και από το δελτίο τιμών —επίσης υπογεγραμμένα από τον πρόεδρο— για κάθε αποδεκτή προσφορά.

(42) Ωστόσο, από τις προαναφερθείσες πληροφορίες δεν προκύπτει ότι στις προτάσεις για τις περιοχές στις οποίες θα εστίαζαν οι υπηρεσίες, παρενέβαιναν κατά πάγια πρακτική της APFTE και άλλες αρχές, πριν από τις συνεδριάσεις του διοικητικού συμβουλίου και της γενικής συνέλευσης, οι οποίες καθόριζαν τις δημοσιονομικές επιλογές και τη στάση της APFTE (δηλαδή τις συμβάσεις εμπορικής προώθησης που επρόκειτο να υπογραφούν).

(43) Πράγματι, σύμφωνα με τα πρακτικά της APFTE, των επιτροπών της και των δημόσιων μελών της, στην επιλογή των περιοχών στις οποίες θα εστίαζαν κατά προτεραιότητα οι υπηρεσίες τουριστικής προώθησης συμμετείχαν αρχικά το ΕΒΕΜ και η εταιρεία AMM και, μετά τον Μάρτιο του 2011 —άρα πριν από την πραγματική καταβολή κεφαλαίων στην APFTE από τις τοπικές αρχές— οι τοπικές αρχές και το ΕΒΕΜ (31). Για την ακρίβεια, οι τοπικές αρχές και το ΕΒΕΜ, πριν υποβάλουν τις προτάσεις τους στη γενική συνέλευση, κατέληγαν πρώτα σε μεταξύ τους συμφωνία για τις συμβάσεις που ήθελαν να προωθήσουν. Η διαδικασία που ακολουθήθηκε από τον Μάρτιο του 2011 έχει ως εξής: εκτός των οργάνων που αναφέρονται στο καταστατικό της, η APFTE διαθέτει και άλλες επιτροπές, μεταξύ άλλων την επιτροπή διακυβέρνησης (δημιουργήθηκε τον Μάρτιο του 2011) και την επιτροπή των χρηματοδοτών, οι οποίες είχαν άμεση συμμετοχή στην επιλογή των συμβάσεων εμπορικής προώθησης που υποβάλλονταν στη γενική συνέλευση. Πριν από τη δημιουργία της επιτροπής των χρηματοδοτών, η εταιρεία AMM είχε βαρύνοντα λόγο στην επιλογή των συμβάσεων εμπορικής προώθησης που υπογράφονταν από την APFTE. Οι τοπικές αρχές δεν ήθελαν όμως να επικυρώνουν τις επιλογές της AMM χωρίς να έχουν και οι ίδιες δυνατότητα παρέμβασης, και για τον λόγο αυτό δημιουργήθηκε η επιτροπή διακυβέρνησης (32).

(44) Το ζήτημα της πραγματικής επιρροής που ασκούσαν τα δημόσια μέλη και χρηματοδότες της APFTE για τη λήψη αποφάσεων θα εξεταστεί διεξοδικά στην ανάλυση των χρηματοδοτικών πόρων και του καταλογισμού των μέτρων στο κράτος (33).

3.4. Χρηματοδοτικοί πόροι

(45) Οι πόροι της APFTE προέρχονται από i) τις συνδρομές των μελών της, όπως καθορίζονται από τη γενική συνέλευση και ii) τις ετήσιες εισφορές ή επιδοτήσεις που καταβάλλουν τα διάφορα μέλη της APFTE, επιπλέον της συνδρομής τους. Το μεγαλύτερο μέρος των πόρων της APFTE προέρχεται από ετήσιες εισφορές των δημόσιων οργανισμών που ανήκουν στην ένωση, όπως απεικονίζεται στον παρακάτω πίνακα. Στην πράξη, οι συνδρομές των μελών της APFTE συμβάλλουν ελάχιστα στα έσοδα της. Στην πραγματικότητα, δεδομένου ότι το ύψος της ετήσιας συνδρομής κάθε μέλους ανέρχεται σε 50 EUR ή 100 EUR, τα συνολικά ετήσια ποσά από το 2010 και εφεξής δεν υπερβαίνουν τα 1 550 EUR. Πίνακας 3 Προέλευση εσόδων της APFTE από το 2010 έως το 2019 Έτος 2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 (34) 2019 (35) 2010 έως 2019 Επιδοτήσεις των τοπικών αρχών και του ΕΒΕΜ σε EUR (μερίδιο της εισφοράς του οργανισμού) Περιφερειακό Συμβούλιο Λαγκεντόκ-Ρουσιγιόν (μετεξελίχθηκε στην Περιφέρεια Οξιτανίας) 283 670 550 000 509 024 550 000 446 830 587 696 509 174 355 239 75 000 0 3 866 633 (30 %) (27 %) (25 %) (23 %) (28 %) (36 %) (32 %) (32 %) (34 %) (29 %) Νομαρχιακό Συμβούλιο Hérault 283 670 559 746 509 024 550 000 150 000 0 111 092 0 0 0 2 163 532 (30 %) (27 %) (25 %) (23 %) (10 %) (0 %) (7 %) (0 %) (0 %) (16 %) Communauté d’agglomération de Montpellier (μετεξελίχθηκε στον Μητροπολιτικό Δήμο Montpellier Méditerranée) και Δήμος Μονπελιέ 283 670 730 473 706 524 747 500 644 331 747 500 692 015 505 865 75 000 0 5 132 878 (30 %) (36 %) (35 %) (31 %) (41 %) (46 %) (44 %) (45 %) (34 %) (38 %) Ένωση Δήμων «Communauté d'agglomération du Pays de l'Or» 85 000 85 000 100 000 119 915 97 574 130 803 110 092 107 250 21 500 0 857 134 (9 %) (4 %) (5 %) (5 %) (6 %) (8 %) (7 %) (10 %) (10 %) (6 %) ΕΒΕΜ (μετεξελίχθηκε στο Εμπορικό και Βιομηχανικό Επιμελητήριο του Hérault) 0 (36) 125 000 212 000 440 000 232 500 150 000 150 000 150 000 51 000 0 1 510 500 (0 %) (6 %) (10 %) (18 %) (15 %) (9 %) (10 %) (13 %) (23 %) (11 %) Συνδρομές των διαφόρων μελών της APFTE Συνδρομές από 50 έως 100 EUR 1 100 50 1 550 1 500 0 600 0 0 0 0 4 800 (0,117 %) (0,002 %) (0,076 %) (0,062 %) (0 %) (0,037 %) (0 %) (0 %) (0 %) (0 %) (0,035 %) (Μερίδιο συνδρομών επί του συνόλου του προϋπολογισμού της APFTE) Επιδοτήσεις των τοπικών αρχών και του ΕΒΕΜ σε EUR (μερίδιο της εισφοράς του οργανισμού) Συνολικός προϋπολογισμός της APFTE σε EUR (37) (επιδοτήσεις και συνδρομές) 937 110 2 050 269 2 038 112 2 408 915 1 571 235 1 616 599 1 572 373 1 118 354 222 500 0 13 535 477 Πηγή: Πληροφορίες που υποβλήθηκαν από τις γαλλικές αρχές.

(46) Οι δημόσιες εισφορές που εισέπραττε η APFTE χρησιμοποιήθηκαν κυρίως για τη χρηματοδότηση των αεροπορικών εταιρειών, όπως προβλεπόταν στις συμβάσεις εμπορικής προώθησης που είχαν συναφθεί μεταξύ της APFTE και των αεροπορικών εταιρειών. Το μεγαλύτερο μέρος των εν λόγω εισφορών —περίπου 8,5 εκατ. EUR ή ποσοστό [60-70] % του συνολικού προϋπολογισμού της APFTE της περιόδου 2010-2019 (38)— χρησιμοποιήθηκε για τις συμβάσεις εμπορικής προώθησης που είχαν συναφθεί με τη Ryanair ή με τη θυγατρική της AMS (39).

(47) Άλλωστε, από την ανάλυση των διαφόρων αποφάσεων που έλαβαν οι εν λόγω δημόσιοι φορείς για να εγκρίνουν τη μεταβίβαση των επιδοτήσεών τους στο προϋπολογισμό της APFTE, προκύπτει ότι οι εν λόγω φορείς καθορίζουν τις εισφορές τους με βάση το «προβλεπόμενο πρόγραμμα προωθητικών ενεργειών» της APFTE, το οποίο καθορίζεται από τα δημόσια μέλη που χρηματοδοτούν την APFTE (40) και το οποίο στη συνέχεια εγκρίνεται από τη γενική συνέλευση της ένωσης, καθώς περιλαμβάνει λεπτομέρειες για την προβλεπόμενη χρήση των πόρων της APFTE. Στα προγράμματα αυτά αναφέρονται κυρίως οι προορισμοί στους οποίους εστιάζουν οι προωθητικές ενέργειες (41).

(48) Οι δημόσιες εισφορές καταβλήθηκαν στην APFTE με τη μορφή επιδοτήσεων, στο πλαίσιο των διμερών συμβάσεων που είχαν συναφθεί μεταξύ της APFTE και των οικείων δημόσιων φορέων. Οι γαλλικές αρχές διαβίβασαν στην Επιτροπή μεγάλο μέρος αυτών των συμβάσεων, αλλά χωρίς τα παραρτήματά τους (42).

(49) Σύμφωνα με τα έγγραφα για τη λειτουργία της APFTE που υποβλήθηκαν από τις γαλλικές αρχές, οι δημόσιοι οργανισμοί κατέβαλλαν συστηματικά τις χρηματοδοτικές τους εισφορές για τα δημοσιονομικά έτη που αναφέρονται στον πίνακα 3, όταν το πρόγραμμα προωθητικών ενεργειών είχε ήδη αποφασιστεί (με τη συμμετοχή των εν λόγω οργανισμών) και η παράταση των συμβάσεων εμπορικής προώθησης με τη Ryanair/AMS —περιγράφονται αναλυτικά στις αιτιολογικές σκέψεις 53 και επόμενες— είχε υπογραφεί με τη Ryanair/AMS. Συνεπώς: α) Η σύμβαση εμπορικής προώθησης του 2010 με την AMS (ίσχυσε από την 1η Ιουλίου 2010 έως την 31η Δεκεμβρίου 2011) ψηφίστηκε στη γενική συνέλευση της 16ης Σεπτεμβρίου 2010 και υπογράφηκε την ίδια ημέρα από την APFTE. Οι συμβάσεις χρηματοδότησης με τις τοπικές αρχές για το δημοσιονομικό έτος 2010, οι οποίες βρίσκονται στη διάθεση της Επιτροπής, υπογράφηκαν μόλις το 2011 και οι συμβάσεις για το δημοσιονομικό έτος 2011 υπογράφηκαν μόλις τη χρονική περίοδο Ιουνίου-Νοεμβρίου 2011 (43). β) Η τροποποιητική πράξη της σύμβασης εμπορικής προώθησης του 2010 με την AMS που αφορούσε το δρομολόγιο του Μπέρμιγχαμ ψηφίστηκε στη γενική συνέλευση της 20ής Απριλίου 2011 και υπογράφηκε στις 11 Απριλίου 2011 από την APFTE. Οι συμβάσεις χρηματοδότησης με τις τοπικές αρχές για το δημοσιονομικό έτος 2011, οι οποίες βρίσκονται στη διάθεση της Επιτροπής, υπογράφηκαν μόλις τη χρονική περίοδο Ιουνίου-Νοεμβρίου 2011 (44). γ) Η παράταση της σύμβασης εμπορικής προώθησης του 2010 με την εταιρεία AMS για το 2012 αποφασίστηκε στην επιτροπή διακυβέρνησης στις 23 Σεπτεμβρίου 2011 και η γενική συνέλευση ενημερώθηκε για την απόφασή αυτή κατά τη συνεδρίασή της που πραγματοποιήθηκε στις 19 Οκτωβρίου 2011 (45) (χωρίς ωστόσο να προκύπτει από τα πρακτικά αυτής της συνεδρίασης ότι η γενική συνέλευση εξέθεσε την άποψή της για το ζήτημα αυτό). Η επιστολή για την παράταση της σύμβασης με αποδέκτη την AMS υπογράφηκε στις 29 Σεπτεμβρίου 2011 από τον πρόεδρο της APFTE. Οι συμβάσεις χρηματοδότησης με τις τοπικές αρχές για το δημοσιονομικό έτος 2012, οι οποίες βρίσκονται στη διάθεσή της Επιτροπής, υπογράφηκαν μόλις την περίοδο από τον Απρίλιο έως τον Οκτώβριο του 2012 (46). δ) Η παράταση της σύμβασης εμπορικής προώθησης του 2010 με την εταιρεία AMS για το 2013 υπογράφηκε στις 23 Φεβρουαρίου 2013 από την APFTE. Ο προϋπολογισμός του 2013 και το πρόγραμμα προωθητικών ενεργειών, το οποίο περιλάμβανε τα ποσά που θα καταβάλλονταν στη Ryanair με βάση αυτήν τη σύμβαση, αποφασίστηκαν στη γενική συνέλευση της APFTE στις 4 Ιουλίου 2013 (47). Οι συμβάσεις χρηματοδότησης με τις τοπικές αρχές για το δημοσιονομικό έτος 2013, οι οποίες βρίσκονται στη διάθεση της Επιτροπής, υπογράφηκαν μόλις τη χρονική περίοδο Απριλίου-Νοεμβρίου 2013 (48). ε) Για το 2014 η γενική συνέλευση εξουσιοδότησε τον πρόεδρο της APFTE να υπογράψει στις 27 Ιανουαρίου 2014 τις νέες συμβάσεις εμπορικής προώθησης με τη Ryanair, μετά την πρόσκληση υποβολής προσφορών του 2013. Οι συμβάσεις αυτές είχαν ήδη συναφθεί από τον πρόεδρο της APFTE στις 22 Νοεμβρίου 2013. Οι συμβάσεις χρηματοδότησης με τις τοπικές αρχές για το δημοσιονομικό έτος 2014, οι οποίες βρίσκονται στη διάθεση της Επιτροπής, υπογράφηκαν μόλις τη χρονική περίοδο Φεβρουαρίου-Οκτωβρίου 2014 (49). στ) Η παράταση των συμβάσεων εμπορικής προώθησης του 2013 με τη Ryanair για το 2015 ψηφίστηκε στη γενική συνέλευση στις 11 Δεκεμβρίου 2014 και υπογράφηκε στις 19 Δεκεμβρίου 2014 από την APFTE. Οι συμβάσεις χρηματοδότησης με τις τοπικές αρχές για το δημοσιονομικό έτος 2015, οι οποίες βρίσκονται στη διάθεση της Επιτροπής, υπογράφηκαν μόλις τη χρονική περίοδο Ιουνίου-Δεκεμβρίου 2015 (50). ζ) Η παράταση της σύμβασης εμπορικής προώθησης του 2013 με τη Ryanair για το 2016 ψηφίστηκε στη γενική συνέλευση στις 30 Μαΐου 2016 και υπογράφηκε στις 22 Απριλίου 2016 από την APFTE. Οι συμβάσεις χρηματοδότησης με τις τοπικές αρχές για το δημοσιονομικό έτος 2016, οι οποίες βρίσκονται στη διάθεση της Επιτροπής, υπογράφηκαν μόλις τη χρονική περίοδο Ιουλίου-Δεκεμβρίου 2016 (51). η) Οι νέες συμβάσεις χρηματοδότησης του 2017 με τη Ryanair συνάφθηκαν από την APFTE στις 19 Μαΐου 2017 και ψηφίστηκαν στη γενική συνέλευση της APFTE στις 25 Απριλίου 2017. Οι συμβάσεις χρηματοδότησης με τις τοπικές αρχές για το δημοσιονομικό έτος 2017, οι οποίες βρίσκονται στη διάθεσή της Επιτροπής, υπογράφηκαν μόλις τη χρονική περίοδο Ιουνίου-Σεπτεμβρίου 2017 (52). θ) Όσον αφορά το 2018, η Επιτροπή δεν διαθέτει πληροφορίες για την ημερομηνία παράτασης της σύμβασης εμπορικής προώθησης με τη Ryanair του 2017 αλλά στη μοναδική σύμβαση που αφορά διάθεση κονδυλίων και βρίσκεται στη διάθεση της Επιτροπής, δηλαδή στη σύμβαση που συνάφθηκε μεταξύ της APFTE και της Ένωσης δήμων Communauté d’Agglomération du Pays de l’Or το 2018, υπάρχει αναφορά στην προβολή του Μονπελιέ στη Βαλονία, στη Ρηνανία-Παλατινάτο και στο Yorkshire, που αποτελούν προορισμούς των πτήσεων της Ryanair (53). Φαίνεται ότι ο προϋπολογισμός για το 2018 εγκρίθηκε από τη γενική συνέλευση της APFTE στις 20 Δεκεμβρίου 2017 για τελευταία φορά προκειμένου να εξυπηρετηθούν οι υπάρχουσες υποχρεώσεις της APFTE —περιλαμβανομένων των υποχρεώσεων έναντι της Ryanair, πριν οι συμβατικές σχέσεις ανάμεσα στο ΕΒΕΜ, στις τοπικές αρχές και στις αεροπορικές εταιρείες περιβληθούν νέα νομική μορφή (54).

(50) Επιπλέον, τα πρακτικά της γενικής συνέλευσης της APFTE αποδεικνύουν ότι οι τοπικές αρχές, πριν καταβάλλουν τις πρώτες τους επιδοτήσεις στην APFTE, υποστήριξαν ότι θέλουν να έχουν λόγο στα δρομολόγια των συμβάσεων εμπορικής προώθησης που έπρεπε να χρηματοδοτούν, τα οποία μέχρι τότε καθορίζονταν από την εταιρεία ΑΜΜ που διαχειριζόταν τον αερολιμένα (55). Έτσι, η εν λόγω επιτροπή διακυβέρνησης της APFTE δημιουργήθηκε προτού οι τοπικές αρχές χορηγήσουν τις πρώτες τους επιδοτήσεις στην APFTE.

(51) Επιπλέον, από την ανάλυση των συμβάσεων χρηματοδότησης προκύπτει ότι οι τοπικές αρχές διατηρούσαν τη δυνατότητα να ανακτήσουν τα κονδύλια υπό ορισμένες προϋποθέσεις (παραδείγματος χάρη, ορισμένες τοπικές αρχές διατηρούσαν το δικαίωμα επιστροφής των κονδυλιών, το δικαίωμα της τμηματικής χορήγησης των κονδυλίων με βάση την πορεία υλοποίησης του προγράμματος προωθητικών ενεργειών ή το δικαίωμα της λύσης της σύμβασης χρηματοδότησης σε περίπτωση που η APFTE αθετούσε τις συμβατικές της υποχρεώσεις, δηλαδή την υλοποίηση του προγράμματος προωθητικών ενεργειών που είχε ψηφιστεί στη γενική συνέλευση.). Ειδικότερα: α) Οι συμβάσεις που συνάφθηκαν με την Περιφέρεια προβλέπουν τόσο το δικαίωμα της Περιφέρειας να απαιτεί την επιστροφή της επιδότησης αν η APFTE δεν την χρησιμοποιεί για τους προβλεπόμενους σκοπούς όσο και τη δυνατότητα λύσης της σύμβασης. β) Οι συμβάσεις που συνάφθηκαν με τον Νομό προβλέπουν το δικαίωμα του νομού να ανακτά την επιδότηση αν η APFTE χρησιμοποιεί την επιδότηση για σκοπούς διαφορετικούς από αυτόν που προβλέπεται στη σύμβαση. Στην περιγραφή του αντικειμένου των συμβάσεων του 2010, 2011 και 2012, αναφέρεται ρητά η σύναψη των συμβάσεων με την εταιρεία AMS. Επιπλέον, οι συμβάσεις περιλαμβάνουν ρήτρα που παρέχουν τη δυνατότητα στον Νομό να λύει τη σύμβαση σε περίπτωση που η APFTE αθετήσει τις συμβατικές της υποχρεώσεις. γ) Οι συμβάσεις που συνάφθηκαν με την Ένωση δήμων Communauté d’agglomération de Montpellier προβλέπουν ότι το ύψος της επιδότησης θα εξαρτηθεί από τον αριθμό των μηνών κατά τους οποίους πραγματοποιούνται οι προωθητικές ενέργειες και ότι η επιδότηση θα καταβάλλεται μετά την προσκόμιση των αντίστοιχων τιμολογίων. Επιπλέον, οι συμβάσεις προβλέπουν ότι η υποχρέωση χρηματοδότησης που υπέχει η ένωση δήμων εξαρτάται από την τήρηση των συμβατικών υποχρεώσεων της APFTE και προβλέπουν επίσης τη δυνατότητα λύσης της σύμβασης. δ) Οι συμβάσεις που συνάφθηκαν με την Ένωση δήμων Communauté d’Agglomération du Pays de l’Or προβλέπουν ότι η υποχρέωση χρηματοδότησης που υπέχει η τοπική αρχή εξαρτάται από την τήρηση των συμβατικών υποχρεώσεων της APFTE (οι συμβάσεις που υπογράφηκαν με την AMS/Ryanair αναφέρονται ρητά μεταξύ των υποχρεώσεων αυτών), προβλέπουν το δικαίωμα της τοπικής αρχής να απαιτεί την επιστροφή της επιδότησης και το δικαίωμα να λύει τη σύμβαση σε περίπτωση που η APFTE αθετήσει τις συμβατικές της υποχρεώσεις. ε) Οι συμβάσεις που συνάφθηκαν με τον Δήμο Μονπελιέ προβλέπουν ότι η APFTE πρέπει να υποβάλλει έκθεση δραστηριοτήτων στην τοπική αρχή από την οποία τεκμαίρεται η πορεία εκτέλεσης των προωθητικών ενεργειών που είχε παρουσιάσει η APFTE όταν κατέθεσε τον φάκελό με την αίτηση χρηματοδότησης. Οι γαλλικές αρχές δεν προσκόμισαν αυτές τις αιτήσεις χρηματοδότησης αλλά η Επιτροπή διαπιστώνει εν προκειμένω ότι οι αιτήσεις αυτές περιλαμβάνουν το πρόγραμμα προωθητικών ενεργειών για το εκάστοτε δημοσιονομικό έτος. Επιπλέον, η τοπική αρχή διατηρεί το δικαίωμα λύσης της σύμβασης σε περίπτωση που η APFTE αθετήσει τις συμβατικές της υποχρεώσεις.

4. ΛΕΠΤΟΜΕΡΗΣ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΗΣ ΕΝΙΣΧΥΣΗΣ

4.1. Μέτρα

(52) Τα μέτρα για τα οποία κινήθηκε η επίσημη διαδικασία έρευνας είναι οι συμβάσεις εμπορικής προώθησης που υπογράφηκαν μεταξύ της APFTE και της Ryanair ή της θυγατρικής της, AMS. Το διάστημα 2010-2018 η Ryanair/AMS και η APFTE σύναψαν τρεις δέσμες συμβάσεων εμπορικής προώθησης.

4.2. Η σύμβαση της 16ης Σεπτεμβρίου 2010, η τροποποιητική της πράξη και οι συμφωνίες ανανέωσής της

(53) Στις 16 Σεπτεμβρίου 2010, λιγότερο από τρεις μήνες μετά τη δημιουργία της, η APFTE σύναψε σύμβαση με την εταιρεία AMS («η σύμβαση του 2010») η οποία υπογράφηκε από τον πρόεδρο της APFTE, χωρίς να προηγηθεί διαδικασία πρόσκλησης υποβολής προσφορών.

(54) Η σύμβαση συνάφθηκε αρχικά για το διάστημα από 1ης Ιουλίου 2010 έως 31 Δεκεμβρίου 2011.

(55) Σύμφωνα με την εν λόγω σύμβαση, η AMS δεσμεύεται να παρέχει στην APFTE σειρά βασικών υπηρεσιών εμπορικής προώθησης στον ιστότοπο της Ryanair. Επιπλέον, όπως αναφέρεται στη σύμβαση, «η παρούσα σύμβαση στηρίζεται στη δέσμευση της Ryanair να διασφαλίσει την αεροπορική σύνδεση της περιοχής του Μονπελιέ με τους ακόλουθους προορισμούς: — Φραγκφούρτη-Hahn, με τέσσερις πτήσεις την εβδομάδα κατά τους καλοκαιρινούς μήνες και τουλάχιστον δύο πτήσεις την εβδομάδα κατά τους χειμερινούς μήνες· — Νότιος Αερολιμένας Βρυξελλών-Charleroi, με τουλάχιστον τρεις πτήσεις την εβδομάδα σε όλη τη διάρκεια του έτους· — Leeds-Bradford, με τουλάχιστον δύο πτήσεις την εβδομάδα κατά τους καλοκαιρινούς μήνες.» (56).

(56) Στη σύμβαση διευκρινίζεται «το ετήσιο πακέτο υπηρεσιών εμπορικής προώθησης» που δεσμεύεται να παρέχει η εταιρεία AMS στην APFTE, όπως συνοψίζεται στα στοιχεία α) και β). α) Για το 2010, οι προσφερόμενες υπηρεσίες ήταν οι εξής: i. πέντε παράγραφοι των 150 λέξεων η καθεμία, οι οποίες θα επιλέγονταν από την APFTE και θα προβάλλονταν στην ενότητα «Top five Things to Do» της σελίδας «Destination Montpellier» στον ιστότοπο της Ryanair, ii. δύο σύνδεσμοι, οι οποίοι θα μετέφεραν τον επισκέπτη της ιστοσελίδας στον ιστότοπο της επιλογής της APFTE και οι οποίοι θα προβάλλονταν στην ενότητα «Top Five Things to Do» της προαναφερθείσας σελίδας «Destination Montpellier», iii. ένας σύνδεσμος, ο οποίος θα μετέφερε τον επισκέπτη της ιστοσελίδας στον ιστότοπο της επιλογής της APFTE, και συγκεκριμένα στην αρχική σελίδα του αγγλικού, γερμανικού, ολλανδικού και βελγικού (γαλλόφωνου και ολλανδόφωνου) ιστότοπου www.ryanair.com. Οι υπηρεσίες αυτές θα παρέχονταν επί 55 ημέρες. Η τιμή αυτών των υπηρεσιών ορίζεται σε […] EUR. β) Όσον αφορά το 2011, οι υπηρεσίες περιλαμβάνουν όλες τις υπηρεσίες που προβλέπονταν και το 2010, αλλά προστίθεται η επί 12 μήνες προβολή «συνδέσμου- διαφημιστικού πλαισίου με γραφικά (διαστάσεων 200x110px)» στη σελίδα «Discover Europe» του ιστότοπου της Ryanair, ο οποίος θα επιλεγόταν από την APFTE, καθώς και η παρουσία της διαφημιζόμενης περιοχής στην ενότητα «Προορισμός της Ημέρας (το κείμενο, η εικόνα και ο σύνδεσμος θα επιλέγονταν από την APFTE)» που βρίσκεται στην αρχική σελίδα του αγγλικού, γερμανικού, ολλανδικού και βελγικού (γαλλόφωνου και ολλανδόφωνου) ιστότοπου www.ryanair.com για συνολική περίοδο δύο εβδομάδων. Η τιμή αυτών των υπηρεσιών ορίζεται σε […] EUR.

(57) Επιπλέον, η σύμβαση προβλέπει ρητά ότι τα ποσά των υπηρεσιών εμπορικής προώθησης που προσφέρει η AMS «συνδέονται με τη δέσμευση της Ryanair να διασφαλίσει την αεροπορική σύνδεση της περιοχής του Μονπελιέ από τους αερολιμένες Φραγκφούρτης Hahn, Βρυξελλών Charleroi και Leeds-Bradford […]» και ορίζει ότι «σε περίπτωση αθέτησης της εν λόγω δέσμευσης, η τιμή θα αναθεωρηθεί και θα συμπεριληφθεί σε τροποποιητική πράξη.» (57).

4.3. Τροποποιητική πράξη της 20ής Απριλίου 2011

(58) Η σύμβαση της 16ης Σεπτεμβρίου 2010 τροποποιήθηκε με την τροποποιητική πράξη της 20ής Απριλίου 2011 ώστε στα τρία δρομολόγια που αναφέρονταν ήδη στην εν λόγω σύμβαση να προστεθεί ένα ακόμα, και συγκεκριμένα το δρομολόγιο προς Μπέρμιγχαμ.

(59) Όπως αναφέρεται, η τροποποιητική πράξη «στηρίζεται στη δέσμευση της Ryanair να διασφαλίσει την αεροπορική σύνδεση της περιοχής του Μονπελιέ με το Μπέρμιγχαμ με δύο πτήσεις την εβδομάδα τους καλοκαιρινούς μήνες». Προβλέπει επίσης ότι η APFTE θα αγοράσει από την εταιρεία AMS τις ακόλουθες υπηρεσίες εμπορικής προώθησης: — έναν σύνδεσμο, ο οποίος θα μεταφέρει τον επισκέπτη της ιστοσελίδας στον ιστότοπο που έχει επιλέξει η APFTE και ο οποίος θα φιλοξενείται στην ενότητα «Αερολιμένες και τουρισμός» της αρχικής σελίδας του αγγλικού ιστότοπου www.ryanair.com 14 ημέρες τον χρόνο· — την παρουσία της διαφημιζόμενης περιοχής στην ενότητα «Προορισμός της ημέρας» (το κείμενο, η εικόνα και ο σύνδεσμος επιλέγονται από την APFTE) που βρίσκεται στην αρχική σελίδα του αγγλικού ιστότοπου www.ryanair.com για μία συνολικά εβδομάδα ετησίως.

(60) Η τιμή αυτών των υπηρεσιών ορίστηκε σε […] EUR. Προβλεπόταν ότι η APFTE θα κατέβαλλε μηνιαίως το ποσό των […] EUR μετά την παραλαβή των τιμολογίων της AMS για κάθε μήνα της περιόδου Απριλίου-Οκτωβρίου του εκάστοτε έτους κατά τη διάρκεια της περιόδου εφαρμογής αυτής της τροποποιητικής πράξης.

4.4. Πρώτη επιστολή δέσμευσης για την ανανέωση της σύμβασης υπηρεσιών εμπορικής προώθησης του 2010

(61) Στις 29 Σεπτεμβρίου 2011 η APFTE απέστειλε στην εταιρεία AMS επιστολή δέσμευσης για την ανανέωση της σύμβασης του 2010. Σκοπός της επιστολής ήταν η παράταση της σύμβασης του 2010 κατά ένα ακόμα έτος. Ως ημερομηνία έναρξης οριζόταν η 1η Ιανουαρίου 2012 και ως ημερομηνία λήξης η 31η Δεκεμβρίου 2012. Σύμφωνα με την επιστολή, η APFTE αναλαμβάνει τη δέσμευση ότι θα παρατείνει τη σύμβαση του 2010 για τα αεροπορικά δρομολόγια που εκτελούσε η Ryanair με προορισμό τους ακόλουθους αερολιμένες: Βρυξέλλες-Charleroi, Φραγκφούρτη-Hahn και Leeds-Bradford.

4.5. Δεύτερη επιστολή δέσμευσης για την ανανέωση της σύμβασης υπηρεσιών εμπορικής προώθησης του 2010

(62) Στις 25 Φεβρουαρίου 2013 στην εταιρεία AMS απεστάλη δεύτερη επιστολή δέσμευσης για την ανανέωση της σύμβασης του 2010. Σκοπός της επιστολής ήταν η παράταση της σύμβασης του 2010 κατά ένα ακόμα έτος. Ως ημερομηνία έναρξης οριζόταν η 1η Ιανουαρίου 2013 και ως ημερομηνία λήξης η 31η Δεκεμβρίου 2013 και η παράταση αφορούσε «τα αεροπορικά δρομολόγια που εκτελούσε η Ryanair με προορισμό τους ακόλουθους αερολιμένες: Νότιος Αερολιμένας Βρυξελλών-Charleroi, Φραγκφούρτη-Hahn, Leeds-Bradford και Μπέρμιγχαμ» (58).

4.6. Οι συμβάσεις της 22ας Νοεμβρίου 2013

(63) Ενόψει της λήξης ισχύος της σύμβασης εμπορικής προώθησης που υπογράφηκε με την AMS το 2010, και που στη συνέχεια παρατάθηκε μέχρι το τέλος Δεκεμβρίου 2013, η APFTE υποχρεώθηκε να προκηρύξει διαγωνιστική διαδικασία για τη σύναψη νέας σύμβασης εμπορικής προώθησης «για κάθε προορισμό χωριστά» προκειμένου να συμμορφωθεί με τους κανόνες που διέπουν τη σύναψη δημόσιων συμβάσεων (59).

(64) Έτσι, στις 2 Οκτωβρίου 2013 η APFTE διοργάνωσε πρόσκληση υποβολής προσφορών για την αγορά υπηρεσιών εμπορικής προώθησης με σκοπό την αύξηση των τουριστικών και οικονομικών ροών στο Μονπελιέ εντός του 2014.

(65) Στην πρόσκληση υποβολής προσφορών επισημαίνεται ότι οι εταιρείες θα πρέπει με την πρότασή τους «να διασφαλίσουν την αύξηση των τουριστικών και οικονομικών ροών προς το Μονπελιέ, αξιοποιώντας όλα τα μέσα που υπάρχουν στην αγορά». Στο πλαίσιο αυτό, παρατίθενται ενδεικτικά τα ακόλουθα μέσα: «ραδιοφωνικές διαφημιστικές εκστρατείες· τηλεοπτικές διαφημιστικές εκστρατείες· αναρτήσεις σε μέσα κοινωνικής δικτύωσης (Facebook, Twitter, Youtube, …)· συμμετοχή σε εκθέσεις, επιδείξεις· οικονομική υποστήριξη δραστηριοτήτων που προσφέρουν αναγνωρισιμότητα και προβολή στον προορισμό του Μονπελιέ· επιμορφωτικά ταξίδια των επαγγελματιών, περιοδείες με δημοσιογράφους», καθώς και μέσα ψηφιακής επικοινωνίας. Σύμφωνα με την πρόσκληση υποβολής προσφορών «(σ)ε όλες τις περιπτώσεις, οι εταιρείες (έπρεπε) να φιλοξενούν στον ιστότοπό τους σύνδεσμο που να μεταφέρει τον επισκέπτη στον ιστότοπο της APFTE (go to Montpellier)». Το τελευταίο αυτό κριτήριο ήταν το μοναδικό κριτήριο που έπρεπε να εκπληρώσει υποχρεωτικά ο πάροχος των υπηρεσιών εμπορικής προώθησης.

(66) Επιπλέον, στην πρόσκληση υποβολής προσφορών η αγορά χωρίζεται σε πέντε «παρτίδες»: «Βρυξέλλες-Charleroi», «Φραγκφούρτη-Hahn», «Leeds», «Μπέρμιγχαμ» και «[…]». Για κάθε παρτίδα, στην πρόσκληση υποβολής προσφορών αναφέρονται τα κριτήρια που πρέπει να εκπληρώνουν οι προσφερόμενες υπηρεσίες αερομεταφορών: ελάχιστες αεροπορικές θέσεις που πρέπει να διατίθενται στην αγορά σε ετήσια βάση, ελάχιστος όγκος εισερχόμενων επιβατών σε ετήσια βάση, προτεινόμενη εποχικότητα για την αγορά (ετήσια ή εποχιακή συγκοινωνιακή εξυπηρέτηση), ελάχιστος αριθμός πτήσεων σε εβδομαδιαία βάση και ημερομηνία έναρξης του δρομολογίου.

(67) Είναι προφανές ότι σκοπός της πρόσκλησης υποβολής προσφορών δεν ήταν να επιλεγεί οποιοσδήποτε πάροχος διαδικτυακών υπηρεσιών εμπορικής προώθησης, αλλά αεροπορικές εταιρείες που θα παρείχαν τις εν λόγω υπηρεσίες σε συνδυασμό με τις δραστηριότητές τους στον τομέα των αερομεταφορών και οι οποίες δεσμεύονταν, επίσης, ότι θα εκτελούσαν υπηρεσίες αερομεταφορών από τον αερολιμένα του Μονπελιέ προς τους προορισμούς που υποδεικνύονται στις διάφορες «παρτίδες», με βάση τους όρους που προσδιορίζονται στην πρόκληση υποβολής προσφορών και αφορούν την εποχικότητα, τη συχνότητα πτήσεων, τον ελάχιστο αριθμό εισερχόμενων επιβατών και την ημερομηνία έναρξης των δρομολογίων.

(68) Οι παρτίδες που αποκαλούνται «Βρυξέλλες-Charleroi», «Φραγκφούρτη-Hahn», «Leeds» και «Μπέρμιγχαμ» και η ελάχιστη συχνότητα πτήσεων που αναφέρεται στην πρόσκληση υποβολής προσφορών συνέπιπταν πλήρως με τους τέσσερις προορισμούς που εξυπηρετούσε ήδη η Ryanair από το Μονπελιέ την περίοδο κατά την οποία δημοσιεύτηκε η πρόσκληση υποβολής προσφορών.

(69) Μόνον η παρτίδα «[…]» δεν συνέπιπτε με σύνδεση που προσέφερε η Ryanair. Τη σύνδεση αυτή ωστόσο την προσέφερε άλλη αεροπορική εταιρεία, η οποία εκτελούσε πτήσεις από και προς τον αερολιμένα του Μονπελιέ και με την οποία η APFTE είχε υπογράψει στο παρελθόν σύμβαση εμπορικής προώθησης. Η μέγιστη αξία αυτής της παρτίδας, η οποία είχε εκτιμηθεί σε […] EUR προ φόρων ετησίως, ήταν σαφώς χαμηλότερη από τη μέγιστη αξία των ως άνω τεσσάρων παρτίδων (κυμαινόταν από […] EUR προ φόρων έως […] EUR προ φόρων ετησίως και ανά παρτίδα) (60).

(70) Η Ryanair ήταν η μοναδική εταιρεία που υπέβαλε προσφορά για τις παρτίδες «Βρυξέλλες-Charleroi», «Φραγκφούρτη-Hahn», «Leeds» και «Μπέρμιγχαμ».

(71) Μετά την πρόσκληση υποβολής προσφορών, τέσσερις παρτίδες ανατέθηκαν στη Ryanair, η οποία σύναψε συμβάσεις με την APFTE στις 22 Νοεμβρίου 2013 («οι συμβάσεις του 2013») για τις τρεις πρώτες παρτίδες, έναντι συνολικής αξίας […] EUR περίπου και με διάρκεια ενός έτους («Βρυξέλλες-Charleroi» έναντι καταβολής εφάπαξ ποσού ύψους […] EUR· «Φραγκφούρτη-Hahn» έναντι καταβολής εφάπαξ ποσού ύψους […] EUR· και «Leeds-Bradford» έναντι καταβολής εφάπαξ ποσού ύψους […] EUR).

(72) Αντίθετα, όσον αφορά την τέταρτη παρτίδα («Μπέρμιγχαμ») δεν συνάφθηκε καμία σύμβαση —ο επίσημος λόγος ήταν η «έλλειψη χρηματοδότησης για την υλοποίηση αυτής της παρτίδας» (61). Η Επιτροπή σημειώνει εν προκειμένω ότι η Ryanair είχε διακόψει το δρομολόγιο Μονπελιέ-Μπέρμιγχαμ τον Νοέμβριο του 2013.

(73) Οι συμβάσεις του 2013 που συνάφθηκαν με τη Ryanair για τις παρτίδες «Βρυξέλλες-Charleroi», «Φραγκφούρτη-Hahn» και «Leeds» παρατάθηκαν δύο φορές μέχρι το τέλος του 2016, με την αξία τους να ανέρχεται περίπου σε […] EUR ετησίως: — στις 19 Δεκεμβρίου 2014, με τρεις επιστολές που έφεραν την υπογραφή του προέδρου της APFTE, η APFTE ανανέωσε με τη Ryanair για το έτος 2015 τις συμβάσεις παροχής υπηρεσιών εμπορικής προώθησης και για τους τρεις προορισμούς (Βρυξέλλες-Charleroi, Φραγκφούρτη-Hahn, Leeds-Bradford), έναντι τιμήματος […] EUR για τον προορισμό Βρυξέλλες-Charleroi, […] EUR για τον προορισμό Φραγκφούρτη-Hahn και […] EUR για τον προορισμό Leeds-Bradford· — Στις 22 Απριλίου 2016, με τρεις επιστολές που έφεραν την υπογραφή του προέδρου της APFTE, η APFTE ανανέωσε για δεύτερη φορά τις συμβάσεις παροχής υπηρεσιών εμπορικής προώθησης για το έτος 2016 και για τους τρεις προορισμούς, έναντι τιμήματος […] EUR για τον προορισμό Βρυξέλλες-Charleroi, […] EUR για τον προορισμό Φραγκφούρτη-Hahn και […] EUR για τον προορισμό Leeds-Bradford.

4.7. Οι συμβάσεις της 19ης Μαΐου 2017

(74) Στις 13 Μαρτίου 2017 η APFTE δημοσίευσε νέα πρόσκληση υποβολής προσφορών για την αγορά υπηρεσιών εμπορικής προώθησης προκειμένου να αυξηθεί «η ροή τουριστών και επιχειρηματιών» προς το Μονπελιέ. Η σύμβαση θα ίσχυε για ένα έτος αλλά προβλέπονταν δυνατότητες παράτασης. Στη συγγραφή υποχρεώσεων η σύμβαση χωρίζεται σε διαφορετικές «παρτίδες», κάθε μία από τις οποίες αντιστοιχεί σε συγκεκριμένη ευρωπαϊκή περιοχή. Στους κατοίκους των περιοχών που καλύπτονται από τις εν λόγω παρτίδες θα απευθύνονται και οι αντίστοιχες υπηρεσίες εμπορικής προώθησης.

(75) Σε αντίθεση με την πρόσκληση υποβολής προσφορών του 2013, στη συγγραφή υποχρεώσεων της εν λόγω πρόσκλησης υποβολής προσφορών δεν γίνεται ρητή αναφορά σε δραστηριότητες αερομεταφορών ή σε συγκεκριμένους αερολιμένες, αλλά ορίζονται 7 διαφορετικές παρτίδες που ονομάζονται «Βαλονία», «Ρηνανία-Παλατινάτο», «Yorkshire», «[…]», «[…]», «[…]» και «[…]». Η Επιτροπή παρατηρεί ότι οι παρτίδες με την ονομασία «Βαλονία», «Ρηνανία-Παλατινάτο» και «Yorkshire» αντιστοιχούν στις περιοχές στις οποίες βρίσκονται οι τρεις αερολιμένες προς τους οποίους εκτελούσε πτήσεις η Ryanair από το Μονπελιέ την περίοδο κατά την οποία δημοσιεύτηκε η πρόσκληση υποβολής προσφορών (62).

(76) Στην πρόσκληση υποβολής προσφορών προσδιορίζεται ότι τα κριτήρια επιλογής θα σταθμίζονται ως εξής: τιμή παρεχόμενων υπηρεσιών 40 % και τεχνική αξία 60 %.

(77) Για κάθε παρτίδα από τις παρτίδες «Βαλονία», «Ρηνανία-Παλατινάτο» και «Yorkshire» υποβλήθηκαν δύο προσφορές. Η Ryanair υπέβαλε προσφορές για όλες τις επιμέρους παρτίδες. Για κάθε παρτίδα υποβλήθηκε προσφορά και από ανταγωνίστρια εταιρεία διαδικτυακών υπηρεσιών εμπορικής προώθησης (δεν πρόκειται για αεροπορική εταιρεία), […]. Οι προσφορές που υποβλήθηκαν ανά παρτίδα ήταν οι εξής: — Παρτίδα «Βαλονία»: Ryanair […] EUR, […] […] EUR· — Παρτίδα «Ρηνανία-Παλατινάτο»: Ryanair […] EUR, […] […] EUR· — Παρτίδα «Yorkshire»: Ryanair […] EUR, […] […] EUR.

(78) Και οι τρεις παρτίδες ανατέθηκαν στη Ryanair, η προσφορά της οποίας ήταν χαμηλότερη ακριβώς κατά […] EUR από την εκάστοτε προσφορά της […]. Οι γαλλικές αρχές δεν διαβίβασαν καμία πληροφορία που να αποδεικνύει ότι η APFTE αναρωτήθηκε ποτέ για τον λόγο για τον οποίο υπήρχε αυτή η σταθερή διαφορά στις τιμές μεταξύ των δύο ανταγωνιστικών προσφορών.

(79) Έτσι, η APFTE σύναψε δύο συμβάσεις με τη Ryanair στις 19 Μαΐου 2017 έναντι ενδεικτικού ποσού ύψους […] EUR (για τις αγορές της Βαλονίας, της Ρηνανίας-Παλατινάτου και του Yorkshire το ποσό ανερχόταν αντίστοιχα σε […] EUR προ φόρων, σε […] EUR προ φόρων και σε […] EUR προ φόρων).

(80) Σύμφωνα με τη συγγραφή υποχρεώσεων, πρόκειται για σύμβαση με δελτία παραγγελίας, η οποία προέβλεπε την παροχή και την πληρωμή υπηρεσιών εμπορικής προώθησης αποκλειστικά και μόνο μετά την έκδοση δελτίων παραγγελίας από την APFTE. Τα δελτία παραγγελίας που εξέδωσε η APFTE αποδεικνύουν ότι οι πράξεις πληρωμής για την κάθε περιοχή που καλυπτόταν από τη σύμβαση (Βαλονία, Ρηνανία-Παλατινάτο, Yorkshire) εκτελέστηκαν σε δύο χρόνους: μια πράξη πληρωμής για την περίοδο «άνοιξη/καλοκαίρι» και άλλη πράξη πληρωμής για την περίοδο «άνοιξη/χειμώνας». Η Επιτροπή παρατηρεί ότι οι εν λόγω περίοδοι αντιστοιχούν στις δύο εποχές του ημερολογίου της πολιτικής αεροπορίας (Απρίλιος έως Σεπτέμβριος και Οκτώβριος έως Μάρτιος) όπως έχουν οριστεί από τη Διεθνή Ένωση Αεροπορικών Μεταφορών (IATA).

(81) Οι συμβάσεις που συνάφθηκαν με τη Ryanair είναι οι μοναδικές συμβάσεις που εκτέλεσε η APFTE με βάση την εν λόγω πρόσκληση υποβολής προσφορών. α) Για τις παρτίδες […] και […], ανάδοχος ανακηρύχθηκε η εταιρεία […] με προσφορά […] (η προσφορά ήταν ίδια όσον αφορά την τιμή αλλά διαφορετική όσον αφορά τις υπηρεσίες εμπορικής προώθησης). Η σύμβαση που συνάφθηκε μεταξύ της APFTE και της […] ήταν σύμβαση με δελτία παραγγελίας. Η τιμή της προσφοράς ανήλθε σε […] EUR και για τις δύο παρτίδες. Ωστόσο, από τις πληροφορίες που διαβίβασαν οι γαλλικές αρχές προκύπτει ότι η APFTE δεν εξέδωσε ποτέ δελτίο παραγγελίας στο πλαίσιο της εν λόγω σύμβασης. β) Για τις παρτίδες […] και […], μόνον η εταιρεία […] υπέβαλε προσφορά, η τιμή της οποίας ήταν ([…] EUR συνολικά). Για τις παρτίδες αυτές, η APFTE κήρυξε τη διαγωνιστική διαδικασία άγονη επειδή η προσφορά της […] κρίθηκε παράτυπη καθώς στον φάκελο δεν είχε συμπεριληφθεί το δελτίο τιμών μονάδας.

4.8. Προϋπολογισμός (προέλευση των πόρων με τους οποίους χρηματοδοτείται η ενίσχυση)

(82) Σύμφωνα με τις πληροφορίες που διαβιβάστηκαν από τις γαλλικές αρχές, η APFTE κατέβαλε τα εξής ποσά στον προϋπολογισμό της Ryanair/AMS. Πίνακας 4 Ποσά που καταβλήθηκαν από την APFTE στη Ryanair/AMS μετά το 2010 2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2010 έως 2019 Ποσά που καταβλήθηκαν στη Ryanair/ AMS στο δημοσιονομικό έτος […] (η πραγματική καταβολή των ποσών έγινε τη χρονική περίοδο 2010-2011) […] (η πραγματική καταβολή των ποσών έγινε τη χρονική περίοδο 2011-2012) […] (η πραγματική καταβολή των ποσών έγινε τη χρονική περίοδο 2012-2013) […] (η πραγματική καταβολή των ποσών έγινε τη χρονική περίοδο 2013-2014) […] (η πραγματική καταβολή των ποσών έγινε τη χρονική περίοδο 2014-2015) […] (η πραγματική καταβολή των ποσών έγινε τη χρονική περίοδο 2015-2016) […] (η πραγματική καταβολή των ποσών έγινε τη χρονική περίοδο 2016-2017) […] (η πραγματική καταβολή των ποσών έγινε τη χρονική περίοδο 2018-Φεβρουάριος 2019) […] (63) […] 856 089 904 Προϋπολογισμός της APFTE σε ευρώ (βλέπε επίσης πίνακα 3) 937 110 2 050 269 2 038 112 2 408 915 1 571 235 1 616 599 1 572 373 1 118 354 222 500 0 13 535 477 Πηγή: Πληροφορίες που διαβιβάστηκαν από τις γαλλικές αρχές.

(83) Σύμφωνα με τις γαλλικές αρχές, μετά τον Απρίλιο του 2019 η APFTE σταμάτησε να αμείβει τη Ryanair για υπηρεσίες εμπορικής προώθησης.

4.9. Περιγραφή των λόγων που οδήγησαν στην κίνηση της διαδικασίας

(84) Η Επιτροπή κίνησε την επίσημη διαδικασία έρευνας στις 4 Ιουλίου 2018 επειδή δεν μπορούσε να αποκλείσει το ενδεχόμενο τα μέτρα που περιγράφονται στις αιτιολογικές σκέψεις 52 και επόμενες να συνιστούν κρατικές ενισχύσεις υπέρ της Ryanair και της θυγατρικής της AMS.

5. ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΤΩΝ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΜΕΝΩΝ

5.1. Ο καταγγέλλων

(85) Ο καταγγέλλων υποστηρίζει τα επιχειρήματα που επικαλέστηκε στην καταγγελία του, ότι δηλαδή η APFTE αποτέλεσε όχημα μεταβίβασης κρατικών ενισχύσεων στη Ryanair/ΑΜS.

5.2. Ryanair

(86) Η Ryanair διαφωνεί με την ανάλυση της Επιτροπής. Σύμφωνα με τη Ryanair, οι υπηρεσίες εμπορικής προώθησης της AMS και της Ryanair παρέχονταν σε τιμή αγοράς και εξυπηρετούσαν τις ανάγκες της APFTE. Έτσι, η APFTE είχε κάθε λόγο να συνάπτει συμβάσεις εμπορικής προώθησης ώστε να προσελκύει αλλοδαπούς τουρίστες με μεγάλη αγοραστική δύναμη, οι οποίοι θα μπορούσαν να συνεισφέρουν στην ανάπτυξη των τουριστικών δραστηριοτήτων της περιοχής. Σύμφωνα με τη Ryanair, οι διαφημιστικές δαπάνες που θα μπορούσε να εκτελέσει η ίδια η εταιρεία δεν θα εστίαζαν αποκλειστικά και μόνο στους αλλοδαπούς τουρίστες στον βαθμό που οι τουριστικές δαπάνες είναι αδιάφορες για τη Ryanair. Έτσι, ενώ επιδίωξη της APFTE είναι οι διαφημιστικές δαπάνες να εστιάζουν στους αλλοδαπούς τουρίστες, η Ryanair, αν υποτεθεί ότι η εταιρεία πραγματοποιεί διαφημιστικές δαπάνες, θα εστίαζε εξίσου στους επιβάτες που ξεκινούν το ταξίδι τους από το Μονπελιέ και είναι μόνιμοι κάτοικοι της περιοχής. Η Ryanair επισήμανε επίσης ότι ο ποσοστό πληρότητας των πτήσεών της διασφαλιζόταν σε μεγάλο βαθμό μέσω της στρατηγικής του «yield management» («κερδοφόρος διαχείριση») που εφάρμοζε (64).

(87) Επικουρικώς, η Ryanair διαφωνεί με τα συμπεράσματα της Επιτροπής όσον αφορά τη δυνατότητα εφαρμογής της αρχής του «ιδιωτικού φορέα που ενεργεί βάσει των συνθηκών της αγοράς» στην παρούσα περίπτωση, τον προσδιορισμό του αποδέκτη της ενίσχυσης, την επιλεκτικότητα της ενίσχυσης, καθώς επίσης και τη δυνατότητα καταλογισμού της στο Δημόσιο.

(88) Η AMS δεν υπέβαλε παρατηρήσεις.

5.3. APFTE

(89) Η APFTE αρνείται ότι προσέφερε οποιουδήποτε είδους πλεονέκτημα στη Ryanair. Χαρακτηρίζει τα αμφιλεγόμενα ποσά ως αμοιβή η οποία αντιστοιχεί στην τιμή της αγοράς και αποτελεί το αντίτιμο για υπηρεσία που παρασχέθηκε. Η APFTE διευκρινίζει ότι παρεμβαίνει ως δημόσιος φορέας που αγοράζει υπηρεσίες και ότι οι προωθητικές της ενέργειες εντάσσονται στη συνολική στρατηγική εμπορικής προώθησης της περιοχής του Μονπελιέ και των γειτονικών περιοχών.

(90) Η APFTE υπενθυμίζει ότι οι περιοχές στις οποίες εστιάζουν οι προσκλήσεις υποβολής προσφορών εξετάζονται και επιλέγονται με βάση τη στρατηγική της ένωσης στη γενική συνέλευση και στο διοικητικό συμβούλιο. Η APFTE διαπιστώνει ότι οι αποφάσεις που λαμβάνονται από την ίδια δεν θα μπορούσαν να καταλογιστούν στο κράτος, επικαλούμενη τον τρόπο λειτουργίας της APFTE που περιγράφεται στο καταστατικό της.

(91) Επικουρικώς, αν παρ’ ελπίδα η Επιτροπή διατηρήσει τη θέση της για τις δημόσιες παρεμβάσεις της APFTE υπέρ της Ryanair, η APFTE διαπιστώνει ότι τα εν λόγω μέτρα είναι συμβιβάσιμα με τις κατευθυντήριες γραμμές του 2005 (65) για τη χρηματοδότηση των αερολιμένων και τις κρατικές ενισχύσεις σε αεροπορικές εταιρείες για την έναρξη νέων γραμμών με αναχώρηση από περιφερειακούς αερολιμένες.

(92) Όλως επικουρικώς, αν παρ’ ελπίδα η Επιτροπή διαπιστώσει ότι υφίσταται ενίσχυση υπέρ της Ryanair και της AMS, η APFTE θεωρεί ότι η Ryanair και η AMS θα πρέπει να επιστρέψουν μόνο τη διαφορά μεταξύ της τιμής που καταβλήθηκε ως αμοιβή για τις εν λόγω υπηρεσίες και της τιμής της αγοράς, καθώς, σύμφωνα με την ίδια, οι εν λόγω υπηρεσίες εντάσσονται στο πλαίσιο της αποστολής δημόσιου χαρακτήρα που ασκεί η APFTE, και ότι η ένωση αποκόμισε συγκεκριμένο κέρδος από τις υπηρεσίες αυτές.

5.4. Περιφέρεια Οξιτανίας

(93) Η Περιφέρεια Οξιτανίας αντικρούει τον συλλογισμό στον οποίο βασίζεται η καταγγελία, υποστηρίζοντας ότι η δράση της APFTE έχει τουριστικά και οικονομικά οφέλη για όλους τους παράγοντες σε τοπικό και περιφερειακό επίπεδο. Πράγματι, η Περιφέρεια θεωρεί ότι η APFTE δραστηριοποιείται για να αυξήσει την πελατεία από το εξωτερικό και για να επιμηκυνθεί έτσι η περίοδος κατά την οποία οι επιχειρήσεις του κλάδου θα ασκούν τη δραστηριότητά τους.

(94) Διευκρινίζει ότι, εντός της APFTE, οι αποφάσεις για τη χρηματοδότηση των εκστρατειών εμπορικής προώθησης που έχουν σκοπό να αυξήσουν την ελκυστικότητα της περιοχής για τους τουρίστες λαμβάνονται κατά βάση από τη γενική συνέλευση —κάθε μέλος διαθέτει μία ψήφο και οι αποφάσεις λαμβάνονται κατά κανόνα με την ειδική πλειοψηφία των δύο τρίτων.

(95) Η Περιφέρεια Οξιτανίας προσθέτει ότι η APFTE, στο πλαίσιο της δράσης της, διοργανώνει προσκλήσεις υποβολής προσφορών για υπηρεσίες που αποσκοπούν στην αύξηση της προβολής και της ελκυστικότητας της εκάστοτε περιοχής. Οι διαδικασίες αυτές ήταν ανοιχτές για όλες τις επιχειρήσεις που είχαν τη δυνατότητα να υποβάλουν προσφορά με βάση τη συγγραφή υποχρεώσεων, περιλαμβανομένου του καταγγέλλοντος.

5.5. Εμπορικό και Βιομηχανικό Επιμελητήριο Hérault («ΕΒΕ Hérault», πρώην ΕΒΕΜ)

(96) Το ΕΒΕ Hérault θεωρεί ότι οι ενέργειες που υλοποιεί η APFTE για να προβάλει την περιοχή του Μονπελιέ στους κατοίκους του Βελγίου, των Κάτω Χωρών, της Γερμανίας, της Αγγλίας και […] είναι σημαντικές από οικονομική άποψη για την περιοχή επειδή αποφέρουν οικονομικά οφέλη. Προσθέτει ότι η APFTE, μέσω της αλληλέγγυας χρήσης των εισφορών που καταβάλλουν τα μέλη της, ανταποκρίνεται στην ανάγκη οικονομικής και τουριστικής ανάπτυξης της περιοχής —αυτοτελής αρμοδιότητα της APFTE και του ΕΒΕ Hérault.

5.6. Μητροπολιτικός Δήμος Montpellier Méditerranée

(97) Ο Μητροπολιτικός Δήμος Montpellier Méditerranée θεωρεί ότι πρέπει να χρησιμοποιηθεί επιθετική στρατηγική για την προσέλκυση τουριστών με σκοπό την ανάπτυξη της περιοχής, την υποστήριξη της οικονομίας και την καταπολέμηση της ανεργίας. Διευκρινίζει ότι η APFTE αποτελεί ένωση μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα δημόσιων και ιδιωτικών φορέων που έχουν ως κοινό στόχο να αναλάβουν πρωτοβουλίες για να διασφαλίσουν την προώθηση και την ανάπτυξη του τουρισμού, ο οποίος εξυπηρετεί τόσο τα δημόσια συμφέροντα μέσω της ανάπτυξης των περιοχών όσο και τα ιδιωτικά συμφέροντα μέσω της ανάπτυξης της οικονομικής δραστηριότητας.

(98) Ο Μητροπολιτικός Δήμος Montpellier Méditerranée θεωρεί ότι οι υπηρεσίες εμπορικής προώθησης που παρήγγειλε η APFTE ανταποκρίνονται στις πραγματικές της ανάγκες και στον στόχο της και ότι, για τις υπηρεσίες αυτές, διενεργήθηκαν προηγουμένως διαγωνιστικές διαδικασίες, κάτι που δεν επιτρέπει να εξαχθεί το συμπέρασμα οποιασδήποτε μορφής επιλεκτικότητας (στο πλαίσιο αυτό η Ryanair ανακηρύχθηκε ανάδοχος συγκεκριμένων προσκλήσεων υποβολής προσφορών που διοργανώθηκαν από την APFTE). Επιπλέον, ο Μητροπολιτικός Δήμος Montpellier Méditerranée θεωρεί ότι οι εν λόγω υπηρεσίες δεν μπορούν να χαρακτηριστούν ενισχύσεις: αφενός μεν, λόγω της ανυπαρξίας πλεονεκτήματος, δεδομένου ότι η αμοιβή της Ryanair δεν είναι υψηλότερη από τις τιμές της αγοράς, αφετέρου δε, λόγω της μη δυνατότητας καταλογισμού του μέτρου στο κράτος, δεδομένου ότι οι αποφάσεις της APFTE εκφράζουν και τους ιδιωτικούς οργανισμούς —οι οποίοι αντιπροσωπεύουν τη μεγάλη πλειονότητα των μελών της ένωσης και διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στη λήψη αποφάσεων.

5.7. […]

(99) Η […], μέλος της APFTE, θεωρεί ότι η εν λόγω ένωση επιτρέπει την ώσμωση με τους ιδιωτικούς φορείς που δραστηριοποιούνται σε διάφορους τομείς, καθώς και με εκπροσώπους των τοπικών αρχών. Προσθέτει ότι οι αποφάσεις που λαμβάνονται εντός της εν λόγω ένωσης υπηρετούν το συλλογικό συμφέρον όλων των οικονομικών παραγόντων και κατοίκων της περιοχής. Διαπιστώνει ότι αυτές οι αμοιβαίες προσπάθειες του δημόσιου τομέα και του ιδιωτικού τομέα επιτρέπουν την επίτευξη των στόχων που έχουν τεθεί για την προβολή και την ανάπτυξη της πόλης του Μονπελιέ και των γειτονικών της περιοχών.

5.8. Ένωση δήμων «Communauté d’Agglomération du Pays de l'Or»

(100) Η Ένωση δήμων Communauté d’Agglomération du Pays de l'Or θεωρεί ότι οι διαφημιστικές πρωτοβουλίες που ανέλαβε η APFTE για την προβολή της περιοχής του Μονπελιέ στους κατοίκους του Βελγίου, των Κάτω Χωρών, της Γερμανίας και της Αγγλίας είναι σημαντικές για την περιοχή καθώς αποδίδουν οικονομικά οφέλη και απευθύνονται σε περιοχές που προσφέρουν σημαντικές προοπτικές οικονομικής και τουριστικής ανάπτυξης για την περιοχή του Μονπελιέ.

6. ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΤΗΣ ΓΑΛΛΙΑΣ

(101) Η Γαλλία θεωρεί ότι τα ποσά που καταβλήθηκαν εν προκειμένω δεν συνιστούν κρατικές ενισχύσεις. Αν ληφθεί υπόψη η δομή και η λειτουργία της APFTE, όπως ορίζονται στο καταστατικό της, τα μέτρα αυτά δεν καταλογίζονται στο κράτος. Επιπλέον, ο στόχος των συμβάσεων που συνάφθηκαν με τη Ryanair/AMS ήταν προφανώς η προβολή της περιοχής με τη βοήθεια διαφημιστικών ενεργειών, και η αγορά διαφήμισης από την APFTE —σε τιμή μάλιστα αγοράς— ήταν θεμιτό μέτρο το οποίο συνέβαλε στην οικονομική ανάπτυξη της περιοχής, δεν προσέφερε κανένα πλεονέκτημα στη Ryanair και δεν ήταν επιλεκτικό.

7. ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΕΝΙΣΧΥΣΗΣ

7.1. Ύπαρξη ενίσχυσης κατά την έννοια 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ

(102) Βάσει του άρθρου 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ, ενισχύσεις που χορηγούνται υπό οποιαδήποτε μορφή από τα κράτη ή με κρατικούς πόρους και νοθεύουν ή απειλούν να νοθεύσουν τον ανταγωνισμό διά της ευνοϊκής μεταχειρίσεως ορισμένων επιχειρήσεων ή ορισμένων κλάδων παραγωγής, είναι ασυμβίβαστες με την εσωτερική αγορά, κατά το μέτρο που επηρεάζουν τις μεταξύ κρατών μελών συναλλαγές.

(103) Ως εκ τούτου, ο χαρακτηρισμός ενός μέτρου ως κρατικής ενίσχυσης προϋποθέτει τη σωρευτική εκπλήρωση των ακόλουθων όρων: 1) ο δικαιούχος ή οι δικαιούχοι αποτελούν επιχειρήσεις κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ, 2) το εν λόγω μέτρο χορηγείται από κρατικούς πόρους και καταλογίζεται στο κράτος, 3) το μέτρο παρέχει επιλεκτικό πλεονέκτημα στον ή στους αποδέκτες του, 4) το πλεονέκτημα είναι επιλεκτικό και 5) το εν λόγω μέτρο νοθεύει ή απειλεί να νοθεύσει τον ανταγωνισμό και μπορεί να επηρεάσει τις συναλλαγές μεταξύ κρατών μελών.

7.1.1. Οι έννοιες της επιχείρησης και της οικονομικής δραστηριότητας

(104) Κατά πάγια νομολογία (66), η οποία περιλαμβάνεται και στο σημείο 27 των κατευθυντήριων γραμμών για τις κρατικές ενισχύσεις σε αερολιμένες και αεροπορικές εταιρείες (67) του 2014 («οι κατευθυντήριες γραμμές του 2014»), η δραστηριότητα των αεροπορικών εταιρειών, η οποία συνίσταται στην παροχή υπηρεσιών μεταφοράς σε επιβάτες ή σε επιχειρήσεις, συνιστά οικονομική δραστηριότητα.

(105) Δεδομένου ότι οι αποδέκτες των μέτρων είναι μια αεροπορική εταιρεία και μία από τις θυγατρικές της, η οποία ελέγχεται σε ποσοστό 100 % και παρέχει υπηρεσίες εμπορικής προώθησης, η Επιτροπή διαπιστώνει ότι οι δραστηριότητες των λόγω εταιρειών είναι δραστηριότητες οικονομικής φύσεως κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ.

7.1.2. Δυνατότητα καταλογισμού στο κράτος και κρατικοί πόροι

(106) Κατά πάγια νομολογία, το άρθρο 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ αφορά το σύνολο των ενισχύσεων που χορηγούνται με κρατικούς πόρους, χωρίς να πρέπει να γίνεται διάκριση αναλόγως του αν η ενίσχυση χορηγείται απευθείας από το κράτος ή από δημοσίους ή ιδιωτικούς οργανισμούς που το κράτος ιδρύει για το σκοπό αυτό ή τους επιφορτίζει με τη χορήγηση της ενίσχυσης. Έτσι, ένα μέτρο που χρηματοδοτείται από έναν τέτοιο οργανισμό καταλογίζεται στο κράτος εφόσον η θέσπιση του επίμαχου μέτρου αποφασιστεί από το κράτος και το κράτος ορίζει τις προϋποθέσεις, χρησιμοποίησης, διαχείρισης ή κατανομής των εν λόγω πόρων (68). Ο κρατικός χαρακτήρας του μέτρου είναι περισσότερο εμφανής όταν το μέτρο θεωρείται προνομιακό όργανο εφαρμογής της πολιτικής της Περιφέρειας και θεσπίζεται για συμβάλει στη συνέχιση της πολιτικής που ορίζεται από αυτήν, και όταν οι αποφάσεις για τη χορήγηση οικονομικού πλεονεκτήματος είναι άρρηκτα συνδεδεμένες με την εν λόγω Περιφέρεια (69).

7.1.2.1. Δυνατότητα καταλογισμού στο κράτος

(107) Η Επιτροπή διαπιστώνει από την επίσημη διαδικασία έρευνας ότι τα μέτρα μπορούν να καταλογιστούν και στο κράτος. Οι συμβάσεις υπηρεσιών εμπορικής προώθησης συνάφθηκαν μεταξύ, αφενός, της Ryanair ή της AMS που είναι η θυγατρική της, και αφετέρου της APFTE, στο πλαίσιο της επίτευξης του στόχου της APFTE για αύξηση των τουριστικών ροών στο Μονπελιέ και την ευρύτερη περιοχή με τη βοήθεια της Ryanair.

(108) Η Ryanair αντικρούει τον καταλογισμό των αποφάσεων και ενεργειών της APFTE στο κράτος με το σκεπτικό ότι η ένωση αυτή είναι ιδιωτική και τα περισσότερα από τα μέλη της προέρχονται από τον ιδιωτικό τομέα.

(109) Αντίθετα, κατά την επίσημη διαδικασία έρευνας, η Επιτροπή είχε τη δυνατότητα να συλλέξει πολλά πραγματικά στοιχεία —αντλήθηκαν τόσο από τα πρακτικά της APFTE και των δημόσιων μελών της τα οποία διαβίβασαν οι γαλλικές αρχές, όσο και από τις δημόσιες δηλώσεις της APFTE— τα οποία καταδεικνύουν με σαφήνεια ότι η APFTE, μολονότι αποτελούσε ένωση ιδιωτικού δικαίου που απαρτιζόταν κατά πλειονότητα από μέλη του ιδιωτικού τομέα και που, σύμφωνα με το καταστατικό της, αποφάσιζε με πλειοψηφία των δύο τρίτων στη γενική συνέλευση, χρησιμοποιήθηκε στην πραγματικότητα ως μέσο επίτευξης στόχων περιφερειακής και αναπτυξιακής πολιτικής τόσο από τις τοπικές αρχές που ανήκαν στην APFTE όσο και από το ΕΒΕΜ.

(110) Σύμφωνα με τη νομολογία του Δικαστηρίου (70), η Επιτροπή διαπίστωσε ότι οι αποφάσεις της APFTE μπορούν να καταλογιστούν στο γαλλικό κράτος (μέσω του ΕΒΕΜ και των εμπλεκόμενων τοπικών αρχών) κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ, καθώς μια σειρά από στοιχεία αποδεικνύουν ότι, όσον αφορά την υπογραφή των συμβάσεων εμπορικής προώθησης, η ένωση δεν διαθέτει σε καμία περίπτωση πλήρη αυτονομία καθώς ενεργεί υπό τον έλεγχο και τις οδηγίες των δημόσιων αρχών. Τα στοιχεία αυτά είναι, μεταξύ άλλων, τα ακόλουθα: — το ΕΒΕΜ και οι τοπικές αρχές έβλεπαν την APFTE ως όχημα διακίνησης δημόσιων κεφαλαίων· — η APFTE υπηρετούσε στόχο δημόσιας πολιτικής· — η APFTE είχε στενούς δεσμούς με το ΕΒΕΜ (καθώς και με τις τοπικές αρχές)· — τα δημόσια μέλη της APFTE καθόριζαν τις στρατηγικές επιλογές της· — τα δημόσια μέλη της APFTE χρηματοδοτούσαν την APFTE και έλεγχαν τον τρόπο αξιοποίησης του προϋπολογισμού της APFTE.

α) Το ΕΒΕΜ και οι τοπικές αρχές έβλεπαν την APFTE ως όχημα διακίνησης δημόσιων κεφαλαίων

(111) Όπως περιγράφεται στις αιτιολογικές σκέψεις 28 και επόμενες, οι δημόσιοι οργανισμοί έβλεπαν την APFTE ως νομική δομή μέσω της οποίας μπορούσαν να μεταβιβάζουν δημόσια κεφάλαια στη Ryanair και σε άλλες αεροπορικές εταιρείες χαμηλού κόστους.

(112) Από την ίδρυσή της κιόλας, η οποία οφείλεται σε πρωτοβουλία του ΕΒΕΜ, ο πραγματικός στόχος της APFTE —εμφανής σε πολλά έγγραφα που διαβιβάστηκαν από τη Γαλλία και σε δημόσιες δηλώσεις της APFTE (71)— ήταν η δημιουργία μιας νομικής δομής μέσω της οποίας θα διοχετεύονταν οι δημόσιες επιδοτήσεις στις αεροπορικές εταιρείες που είχαν επιλεγεί, εν προκειμένω στη Ryanair.

(113) Από τα προαναφερθέντα έγγραφα προκύπτει ότι η APFTE δημιουργήθηκε επειδή ακριβώς το ΕΒΕΜ απώλεσε την ιδιότητα του διαχειριστή του αερολιμένα του Μονπελιέ, όπως περιγράφεται στις αιτιολογικές σκέψεις 6 και επόμενες. Το ΕΒΕΜ ήθελε να βρει ένα μέσο για να συνεχίσει να μεταβιβάζει κεφάλαια στις αεροπορικές εταιρείες μέσω των συμβάσεων εμπορικής προώθησης που σύναπτε όταν ήταν φορέας διαχείρισης του αερολιμένα.

(114) Το ΕΒΕΜ επέδειξε επομένως πολύ μεγάλη σπουδή για τη δημιουργία της APFTE, καθώς έπρεπε να δημιουργηθεί ένα ασφαλές νομικό μέσο για να συνεχιστεί η καταβολή των δημόσιων επιδοτήσεων που χρηματοδοτούσαν τις εν λόγω συμβάσεις εμπορικής προώθησης με τις αεροπορικές εταιρείες. Τα στοιχεία αυτά επισημαίνονται με σαφήνεια στις πρώτες αποφάσεις της APFTE, στις πρώτες αποφάσεις των τοπικών αρχών με τις οποίες εγκρίθηκαν οι επιδοτήσεις που θα καταβάλλονταν σε τοπικές αρχές, καθώς και στις αποφάσεις του ΕΒΕΜ (72).

(115) Αποκαλυπτικά είναι εν προκειμένω τα πρακτικά του Περιφερειακού Συμβουλίου της Περιφέρειας Λαγκεντόκ-Ρουσιγιόν της 20ής Ιουλίου 2012: «Μετά την αλλαγή της διαχείρισης του αερολιμένα του Μονπελιέ, δημιουργήθηκε ένωση για την αύξηση των τουριστικών και οικονομικών ροών (APFTE) προκειμένου να συνεχιστούν οι πρωτοβουλίες για την προβολή της περιοχής, οι οποίες αναπτύσσονται σε συνεργασία με τις εταιρείες που εκτελούν πτήσεις από και προς τον αερολιμένα του Μονπελιέ.» (73).

(116) Τα χαρακτηριστικά αυτών των συμβάσεων εμπορικής προώθησης και ο βαθμός στον οποίο οι λόγω συμβάσεις προορίζονταν για την προβολή του Μονπελιέ και των γειτονικών του περιοχών θα αναλυθούν διεξοδικότερα όταν εξεταστεί το ζήτημα της χορήγησης οικονομικού πλεονεκτήματος στη Ryanair.

β) Η APFTE υπηρετούσε στόχο δημόσιας πολιτικής

(117) Από το καταστατικό της APFTE (74), καθώς και από τις δημόσιες δηλώσεις και τα έγγραφα που συνδέονται με τη λειτουργία της APFTE, προκύπτει ότι η εν λόγω ένωση συστάθηκε για να υπηρετήσει στόχο δημόσιας πολιτικής, συγκεκριμένα την προώθηση και την ανάπτυξη του τουρισμού για λογαριασμό των τοπικών αρχών και του ΕΒΕΜ. Επιπλέον, από τα έγγραφα που αφορούν τη δημιουργία της APFTE προκύπτει ότι, μολονότι η APFTE ήταν ένωση που υπαγόταν στο ιδιωτικό δίκαιο, τα δημόσια μέλη της τη χρησιμοποιούσαν ως μέσο για να αναπτύξουν συγκεκριμένες πρωτοβουλίες που συνδέονταν με την τουριστική ανάπτυξη (75).

(118) Κατά συνέπεια, η APFTE θεωρείται «οργανισμός δημοσίου δικαίου» κατά την έννοια του ευρωπαϊκού δικαίου των δημόσιων συμβάσεων, στον βαθμό που η APFTE αποτελούσε οργανισμό, ο οποίος είχε δημιουργηθεί για να εξυπηρετήσει συγκεκριμένες ανάγκες γενικού συμφέροντος που δεν είχαν βιομηχανικό ή εμπορικό χαρακτήρα, διέθετε νομική υπόσταση και λάμβανε χρηματοδότηση κατά βάση από δημόσιες αρχές ή δημόσιους οργανισμούς. Από τα ανωτέρω συνάγεται ότι η APFTE ήταν αναθέτουσα αρχή και ότι υπαγόταν, επομένως, στο δίκαιο των δημόσιων συμβάσεων όταν διοργάνωνε διαδικασίες για τη σύναψη δημόσιων συμβάσεων (76).

(119) Η Επιτροπή παρατηρεί ότι η APFTE είχε επίγνωση του γεγονότος ότι έπρεπε να τηρεί τους κανόνες δημόσιων συμβάσεων για να παρατείνει τις συμβάσεις που είχε συνάψει με τη Ryanair το 2013 και το 2017.

(120) Η Επιτροπή διαπιστώνει ότι παρά τα επιχειρήματα που προέβαλε η APFTE για τον μη καταλογισμό των αποφάσεών της στο γαλλικό κράτος, επικαλούμενη κυρίως τον βαρύνοντα λόγο που είχαν οι ιδιωτικοί οργανισμοί στις αποφάσεις εντός της ένωσης, η APFTE δεν λογιζόταν ως κοινή ιδιωτική ένωση, αλλά ως οργανισμός που είχε επιφορτιστεί με δημόσια αποστολή —την ανάπτυξη της τοπικής οικονομίας μέσω του τουρισμού— και που έπρεπε να τηρεί τους κανόνες για τις δημόσιες συμβάσεις. Η Επιτροπή θεωρεί την πτυχή αυτή ένα ακόμα στοιχείο που αποδεικνύει ότι η APFTE δεν ήταν παρά το νομικό προκάλυμμα για να διευκολυνθεί η μεταβίβαση δημόσιων κεφαλαίων σε αεροπορικές εταιρείες.

γ) Η APFTE είχε στενούς δεσμούς με το ΕΒΕΜ (ή με τις τοπικές αρχές)

(121) Πέραν των στοιχείων για τη δημιουργία, την αποστολή, τη χρηματοδότηση και τη λήψη των αποφάσεων εντός της APFTE, η επίσημη διαδικασία έρευνας αποκάλυψε τους συμπληρωματικούς δεσμούς που συνέδεαν την APFTE με τα δημόσια μέλη της, και κυρίως με το ΕΒΕΜ. Το ΕΒΕΜ μάλιστα, έχοντας την ιδιότητα του κρατικού παράγοντα, ενεργούσε υπό την επίβλεψη του περιφερειάρχη της Οξιτανίας, ο οποίος ήταν ενήμερος για τις δραστηριότητες και τον λόγο ύπαρξης της APFTE, σύμφωνα με τα έγγραφα που διαβίβασαν οι γαλλικές αρχές.

(122) Πράγματι, από τα έγγραφα που διαβίβασαν οι γαλλικές αρχές προκύπτει ότι το ΕΒΕΜ παρείχε υλικοτεχνική υποστήριξη στην APFTE, επιτρέποντας μεταξύ άλλων στις επιτροπές και στα όργανα της APFTE να συνεδριάζουν στις εγκαταστάσεις του ΕΒΕΜ και θέτοντας στη διάθεση της APFTE τον ιστότοπο που χρησιμοποιούσε το ίδιο για τις προωθητικές του δραστηριότητες (77).

(123) Επιπλέον, όπως αναφέρεται στην αιτιολογική σκέψη 39, από την επίσημη διαδικασία έρευνας προκύπτει ότι τη θέση του προέδρου της APFTE καταλάμβαναν πάντα πρόσωπα που υπηρετούσαν παράλληλα και στο ΕΒΕΜ ή σε τοπική αρχή που συμμετείχε στην APFTE. Επιπλέον, η Επιτροπή εντόπισε στοιχεία που αποδεικνύουν ότι ο πρόεδρος επιλεγόταν κατά βάση από τα δημόσια μέλη της APFTE, και όχι από το σύνολο των μελών της APFTE που συγκροτούσαν το διοικητικό συμβούλιο, όπως προβλεπόταν στο καταστατικό της APFTE (78). Έτσι, σύμφωνα με το απόσπασμα της απόφασης της επιτροπής των χρηματοδοτών της 15ης Οκτωβρίου 2012, ο πρόεδρος της APFTE —ο οποίος απουσίαζε για λόγους υγείας και ήθελε να παραιτηθεί— «επιθυμεί ο […], πρώην πρόεδρος της ένωσης, να τον επικουρεί στα καθήκοντά του, και για τον λόγο αυτό το διοικητικό συμβούλιο και η γενική συνέλευση θα πρέπει να τον ορίσουν αντιπρόεδρο σύμφωνα με το καταστατικό για να προεδρεύει των οργάνων της ένωσης.».

(124) Η επίσημη διαδικασία έρευνας αποκάλυψε επίσης ότι τουλάχιστον κατά την παράδοση των προεδρικών καθηκόντων στον νέο πρόεδρο της APFTE, στις 11 Δεκεμβρίου 2012, το ΕΒΕΜ διαδραμάτισε ενεργό ρόλο. Έτσι, η τελετή παράδοσης των προεδρικών καθηκόντων από τον απερχόμενο πρόεδρο στον νέο πρόεδρο της APFTE διοργανώθηκε από τον πρόεδρο του ΕΒΕΜ στο πλαίσιο της γενικής συνέλευσης της APFTE της 11ης Δεκεμβρίου 2012 (79).

(125) Το γεγονός αυτό είναι ενδεικτικό των στενών δεσμών που υπήρχαν μεταξύ της APFTE και των δημόσιων μελών της, καθώς σύμφωνα με τον τρόπο με τον οποίο λειτουργεί στην πράξη η APFTE, ο πρόεδρος και το γραφείο διαδραματίζουν θεμελιώδη ρόλο στην ιεράρχηση των δημοσιονομικών προτεραιοτήτων της APFTE (από κοινού με την επιτροπή των χρηματοδοτών που αποτελείται από το ΕΒΕΜ και τις τοπικές αρχές), οι οποίες στη συνέχεια υποβάλλονται στη γενική συνέλευση. Επιπλέον, σύμφωνα με το καταστατικό της APFTE, μόνον ο πρόεδρος εξουσιοδοτείται να δεσμεύει νομικά την APFTE έναντι των τρίτων μερών, και η εξουσιοδότηση αυτή του επιτρέπει να υπογράφει και, κατ’ επέκταση, να συνάπτει συμβάσεις εμπορικής προώθησης με τις αεροπορικές εταιρείες, καθώς και συμφωνίες επιχορήγησης με τις τοπικές αρχές.

(126) Η Επιτροπή θεωρεί ότι τα στοιχεία αυτά αποδεικνύουν περαιτέρω τη σημαντική επιρροή που ασκούσαν τα δημόσια μέλη της APFTE στην ένωση, σε ό,τι αφορά κυρίως τον διορισμό του προέδρου της APFTE. Χάρη σε αυτήν ακριβώς την επιρροή, η APFTE συνέχισε να συνάπτει συμβάσεις εμπορικής προώθησης με τις αεροπορικές εταιρείες, οι οποίες είχαν δρομολογηθεί από το ΕΒΕΜ.

δ) Τα δημόσια μέλη της APFTE καθόριζαν τις στρατηγικές επιλογές της

(127) Από την πρώτη στιγμή της λειτουργίας της APFTE, και παρά τη διαδικασία λήψης αποφάσεων που περιγράφεται στο καταστατικό της, οι επιλογές της ένωσης καθορίζονταν αποκλειστικά από το ΕΒΕΜ και τις τοπικές αρχές. Έτσι, τα ιδιωτικά μέλη, μολονότι είχαν την πλειοψηφία των δύο τρίτων στη γενική συνέλευση, δεν μπορούσαν στην πράξη να διαφωνήσουν με τις στρατηγικές προτεραιότητες που καθορίζονταν από τους δημόσιους φορείς ή να επιβάλουν τις στρατηγικές τους επιλογές στους δημόσιους φορείς. Η Επιτροπή κατέληξε στο συμπέρασμα αυτό βάσει των ακολούθων στοιχείων:

(128) Η επίσημη διαδικασία έρευνας αποκάλυψε ότι, τελικά, οι στρατηγικές επιλογές της APFTE, και πιο συγκεκριμένα οι συμβάσεις εμπορικής προώθησης που επρόκειτο να συναφθούν με τις αεροπορικές εταιρείες, είχαν προκαθοριστεί από το ΕΒΕΜ και τα άλλα δημόσια μέλη της APFTE όταν το πρόγραμμα προωθητικών ενεργειών υποβαλλόταν στο διοικητικό συμβούλιο ή στη γενική συνέλευση (80). Έτσι, τα ιδιωτικά μέλη είχαν το δικαίωμα να εκφέρουν την άποψή τους, αλλά όχι και το δικαίωμα να καθορίζουν τις στρατηγικές επιλογές της ένωσης χωρίς τη συναίνεση των δημόσιων μελών (81).

(129) Τα όργανα και οι επιτροπές της APFTE που καθορίζουν εκ των προτέρων ποιες συμβάσεις εμπορικής προώθησης θα εγκριθούν από τη γενική συνέλευση —δηλαδή από το γραφείο, την επιτροπή διακυβέρνησης και την επιτροπή των χρηματοδοτών (82)— απαρτίζονται από εκπροσώπους των τοπικών αρχών και από το ΕΒΕΜ. Η επιτροπή διακυβέρνησης (η οποία στη συνέχεια μετεξελίχθηκε στην επιτροπή των χρηματοδοτών), δεδομένων των συνθηκών κάτω από τις οποίες δημιουργήθηκε, ήταν υποχρεωμένη να εδραιώσει την πρακτική που είχε εφαρμοστεί από την πρώτη στιγμή της δημιουργίας της APFTE, δηλαδή τον καθορισμό των σημαντικότερων επιλογών από τις τοπικές αρχές και το ΕΒΕΜ.

(130) Η Επιτροπή επισημαίνει ότι οι γαλλικές αρχές δεν εξέφεραν άποψη για την ύπαρξη ή τον ρόλο της επιτροπής διακυβέρνησης και της επιτροπής των χρηματοδοτών.

(131) Από τα πρακτικά της καταστατικής συνεδρίασης της γενικής συνέλευσης της APFTE, όπως αναφέρονται στην αιτιολογική σκέψη 33, προκύπτει ότι η παρουσία ιδιωτικών μελών στην APFTE οφείλεται εν μέρει στη σπουδή των ενδιαφερομένων να επισπεύσουν τη δημιουργία της APFTE.

(132) Από τα πρακτικά της καταστατικής συνεδρίασης της γενικής συνέλευσης της APFTE προκύπτει ότι πριν από τη δημιουργία της APFTE, τόσο το ΕΒΕΜ και το νομικό του συμβούλιο, όσο και οι οικείες τοπικές αρχές επεδίωκαν να δημιουργήσουν ένα νομικά ισχυρό μόρφωμα για να δικαιολογήσουν τη συνέχιση της χρηματοδότησης των αεροπορικών εταιρειών μετά το 2009, γνωρίζοντας ότι η χρηματοδότηση αυτή ήταν δύσκολο να δικαιολογηθεί (83). Η Επιτροπή διαπιστώνει ότι οι οικείοι δημόσιοι οργανισμοί επέλεξαν εσκεμμένα τη δομή αυτή για την APFTE —τα ιδιωτικά μέλη αποτελούσαν την πλειοψηφία και μπορούσαν έτσι, σύμφωνα με το καταστατικό της ένωσης, να καθορίζουν τις αποφάσεις της ένωσης (84)— ώστε να αποκρύψουν την πραγματική επιρροή που ασκούσαν το ΕΒΕΜ και οι τοπικές αρχές στις αποφάσεις για τη μεταβίβαση κεφαλαίων στις αεροπορικές εταιρείες. Από την πλευρά των ιδιωτικών εταιρειών, η συμμετοχή στην APFTE ήταν ασφαλώς θετική: η χρηματοδοτική τους συμμετοχή ήταν συμβολική και δεν υπάρχει αμφιβολία ότι με τη χρηματοδότηση των συμβάσεων εμπορικής προώθησης από τα δημόσια μέλη της APFTE θα αυξάνονταν τα οφέλη για την τοπική οικονομία.

(133) Σύμφωνα με τα ίδια πρακτικά, ο εκπρόσωπος του ΕΒΕΜ (ο οποίος θα εκλεγεί πρόεδρος της APFTE σε αυτήν τη συνεδρίαση) ανέλυσε τον στόχο της APFTE στα ιδιωτικά μέλη της APFTE που παρευρίσκονταν στην καταστατική συνεδρίαση της γενικής συνέλευσης της APFTE, ο οποίος δεν ήταν άλλος παρά η συνέχιση της σύναψης συμβάσεων εμπορικής προώθησης με τις αεροπορικές εταιρείες. Στο πλαίσιο αυτό, ο εν λόγω εκπρόσωπος του ΕΒΕΜ, αναφέρει ότι είναι απαραίτητο «οι εταιρείες να μπορούν να εκφέρουν άποψη για το σχέδιο δράσης που επιλέγεται». Η φράση «εκφέρουν άποψη» προδίδει τον πραγματικό ρόλο που είχε αναθέσει το ΕΒΕΜ στα ιδιωτικά μέλη, παρά την πλειοψηφία τους στη γενική συνέλευση: τα ιδιωτικά μέλη δεν είχαν καμία πραγματική εξουσία στη διαδικασία λήψης απόφασης για τον στρατηγικό και δημοσιονομικό προσανατολισμό της ένωσης, ο οποίος θα καθοριζόταν από τα δημόσια μέλη. Αυτό σημαίνει ότι τα ιδιωτικά μέλη της APFTE που συμμετείχαν τότε στην ένωση γνώριζαν ότι οι στρατηγικές αποφάσεις θα λαμβάνονταν από το ΕΒΕΜ και τις τοπικές αρχές, μολονότι βέβαια οι εν λόγω αρχές και το ΕΒΕΜ μπορούσαν να λαμβάνουν υπόψη τις απόψεις που διατύπωναν τα ιδιωτικά μέλη.

(134) Η ανάλυση των πρακτικών της APFTE επιβεβαιώνει αυτό το συμπέρασμα: οι προτάσεις των ιδιωτικών φορέων, αν γίνονταν δεκτές, εφαρμόζονταν συμπληρωματικά, και μόνο αν είχαν απομείνει κονδύλια από τη χρηματοδότηση των δρομολογίων που είχαν επιλέξει τα δημόσια μέλη, εν προκειμένω των δρομολογίων που εκτελούσε κυρίως η Ryanair (85).

(135) Πράγματι, τα κεφάλαια της APFTE κατανέμονταν πάντα με τέτοιο τρόπο ώστε πρώτα να χρηματοδοτούνται τα έργα που είχαν επιλέξει τα δημόσια μέλη, και μετά να εγκρίνονται οι προτάσεις των ιδιωτικών μελών, οι οποίες είχαν μόνο συμπληρωματικό ρόλο.

(136) Ακόμα και εντός της επιτροπής των χρηματοδοτών, μόνο τα έργα που εγκρίνονταν με ομοφωνία επρόκειτο να λάβουν χρηματοδότηση, και αυτό επειδή οι χρηματοδότες καθόριζαν το ακριβές ποσό των επιδοτήσεών τους για το εκάστοτε έτος ανάλογα με τις συμβάσεις εμπορικής προώθησης που είχαν ήδη επιλέξει. Αυτό επιβεβαιώνεται στη συζήτηση που διεξήχθη εντός της επιτροπής των χρηματοδοτών, στις 29 Ιανουαρίου 2013, σχετικά με τη χρηματοδότηση των «τουριστικών ροών» προς και από […] (το σχετικό δρομολόγιο θα εκτελούσε ιταλική αεροπορική εταιρεία) και από […] (το σχετικό δρομολόγιο θα εκτελούσε νορβηγική αεροπορική εταιρεία). Αρχικά, η χρηματοδότηση αυτών των «ροών», η οποία είχε προταθεί από τα ιδιωτικά μέλη της APFTE κατά τη γενική συνέλευση της 29ης Ιανουαρίου 2013 και υποστηρίχθηκε στη συνέχεια και από ορισμένα δημόσια μέλη, προσέκρουσε στις αντιρρήσεις τριών βασικών χρηματοδοτών (Περιφερειακό Συμβούλιο Λαγκεντόκ-Ρουσιγιόν, Γενικό Συμβούλιο Hérault, Ένωση δήμων Communauté d’Agglomération de Montpellier), οι οποίοι δεν ήθελαν να αυξήσουν τη χρηματοδοτική τους συμμετοχή ώστε να ενσωματωθούν και οι δύο αυτές «ροές» στον προϋπολογισμό του 2013. Τότε, το ΕΒΕΜ, το οποίο ενδιαφερόταν για την αύξηση αυτών των «ροών», αύξησε μονομερώς και εκτάκτως την επιδότησή του για το εν λόγω έτος ώστε να υποστηριχθούν οι δύο αυτές «ροές» (86).

(137) Στις αποφάσεις και στα πρακτικά για την APFTE δεν γίνεται λόγος ούτε για τις λεπτομέρειες ούτε για την εκτέλεση των συμβάσεων εμπορικής προώθησης που είχαν υπογραφεί με την AMS και τη Ryanair. Οι συμβάσεις αυτές λάμβαναν τακτικά δημόσια χρηματοδότηση, παρά τις αυξομειώσεις των ετήσιων προϋπολογισμών. Για τη χρηματοδότηση αυτή δεν τέθηκε ουδέποτε ζήτημα στις συζητήσεις που διεξάγονταν εντός της APFTE και τα δημόσια μέλη δεν χρειάστηκε ποτέ να εξηγήσουν τους λόγους για τους οποίους διατηρούσαν αυτήν τη χρηματοδότηση. Τα δημόσια μέλη φρόντιζαν απλώς να ανανεώνουν τις συμβάσεις κάθε έτος, οι οποίες αποκαλούνταν «άξονες» ή «ιστορικοί προορισμοί» σε ορισμένα έγγραφα που συνδέονταν με τη λειτουργία της APFTE, χωρίς να δίνουν καμία περαιτέρω εξήγηση.

(138) Έτσι, η ψηφοφορία στη γενική συνέλευση αποτελούσε τυπική διαδικασία που διεξαγόταν αποκλειστικά και μόνο για να δικαιολογηθεί η εύρυθμη λειτουργία της APFTE. Η πρακτική αυτή είναι ιδιαίτερα εμφανής στα δημοσιονομικά έτη 2012, 2013 και 2014, για τα οποία οι οικονομικές υποχρεώσεις της APFTE έναντι των Ryanair/AMS αναλήφθηκαν πριν ακόμα εγκριθούν οι στρατηγικές επιλογές στη γενική συνέλευση: α) Όσον αφορά τον προϋπολογισμό του 2012, η επιστολή για την παράταση της σύμβασης με αποδέκτη την AMS υπογράφηκε στις 29 Σεπτεμβρίου 2011 από τον πρόεδρο της APFTE. Η παράταση της σύμβασης εμπορικής προώθησης του 2010 με την εταιρεία AMS για το 2012 είχε ήδη αποφασιστεί στην επιτροπή διακυβέρνησης στις 23 Σεπτεμβρίου 2011. Ωστόσο, η γενική συνέλευση ενημερώθηκε για την απόφασή αυτή μόλις στη συνεδρίαση της 19ης Οκτωβρίου 2011 (87) (χωρίς ωστόσο να προκύπτει από τα πρακτικά αυτής της συνεδρίασης ότι η γενική συνέλευση γνωμοδότησε για το ζήτημα αυτό). β) Όσον αφορά τον προϋπολογισμό του 2013, η παράταση της σύμβασης εμπορικής προώθησης του 2010 με την εταιρεία AMS για το 2013 υπογράφηκε στις 23 Φεβρουαρίου 2013 από την APFTE. Ο προϋπολογισμός του 2013 και το πρόγραμμα προωθητικών ενεργειών, το οποίο περιελάμβανε τα ποσά που θα καταβάλλονταν στη Ryanair με βάση αυτήν τη σύμβαση, αποφασίστηκαν στη γενική συνέλευση της APFTE στις 4 Ιουλίου 2013 (88). γ) Όσον αφορά τον προϋπολογισμό του 2014, ο πρόεδρος της APFTE είχε υπογράψει τις συμβάσεις με τη Ryanair μετά από την πρόσκληση υποβολής προσφορών του 2013, στις 22 Νοεμβρίου 2013. Ωστόσο, η γενική συνέλευση εξουσιοδότησε τον πρόεδρο της APFTE να υπογράψει τις νέες συμβάσεις εμπορικής προώθησης με τη Ryanair μόλις στις 27 Ιανουαρίου 2014.

(139) Τα έγγραφα για τη λειτουργία της APFTE που έχει στη διάθεσή της η Επιτροπή αποδεικνύουν ότι εντός της ένωσης οι αποφάσεις λαμβάνονταν πάντα με ομοφωνία. Με βάση τα εν λόγω έγγραφα, η Επιτροπή σημειώνει ότι στο πλαίσιο του διοικητικού συμβουλίου και της γενικής συνέλευσης, τα ιδιωτικά μέλη διατύπωσαν πολλές γνώμες, δίνοντας κυρίως έμφαση στην εκπόνηση ερευνών αγοράς, καθώς έπρεπε να διασφαλιστεί ότι οι αεροπορικές εταιρείες που λάμβαναν χρηματοδότηση θα ωφελούσαν οικονομικά την περιοχή. Ωστόσο, είναι γεγονός ότι στις διαβουλεύσεις της γενικής συνέλευσης ή του διοικητικού συμβουλίου, τα ιδιωτικά μέλη δεν εξέφρασαν ποτέ τη διαφωνία τους καταψηφίζοντας τις επιλογές που πρότεινε το γραφείο, η επιτροπή διακυβέρνησης ή η επιτροπή των χρηματοδοτών. Επιπλέον, η Επιτροπή παρατηρεί ότι η συμμετοχή των ιδιωτικών μελών στις γενικές συνελεύσεις έφθινε σημαντικά με την πάροδο των ετών, σε αντίθεση με τη σταθερή σχεδόν παρουσία των εκπροσώπων των δημόσιων μελών (89). Έτσι, τα ιδιωτικά μέλη υποστήριζαν συστηματικά τις ενέργειες των δημόσιων μελών, μολονότι οι προτάσεις τους δεν γίνονταν δεκτές. Η στάση τους αυτή αποδίδεται κυρίως στο γεγονός ότι η χρηματοδοτική συνεισφορά των ιδιωτικών μελών ήταν συμβολική ενώ αντίστοιχα οι συμβάσεις εμπορικής προώθησης που χρηματοδοτούσε η APFTE είχαν, στην καλύτερη περίπτωση θετικές, και στη χειρότερη μηδαμινές επιπτώσεις. Έτσι, τα ιδιωτικά μέλη δεν είχαν κανένα συμφέρον να έρθουν σε σύγκρουση με τα δημόσια μέλη της APFTE, τα οποία λειτουργούσαν ως εγγυητές της χρηματοδότησης.

(140) Επιπλέον, όπως αναλύθηκε στις αιτιολογικές σκέψεις 46 και επόμενες, τα δημόσια μέλη ασκούσαν έλεγχο στις στρατηγικές επιλογές της APFTE μέσω του ελέγχου των ποσών που εκταμίευε η ένωση για την APFTE: όλα τα μέλη της APFTE γνώριζαν καλά ότι οι αν οι συμβάσεις εμπορικής προώθησης δεν θεωρούνταν σημαντικές από τα δημόσια μέλη, δεν θα λάμβαναν και χρηματοδότηση από τα μέλη αυτά (90).

ε) Τα δημόσια μέλη της APFTE χρηματοδοτούσαν την APFTE και έλεγχαν τον τρόπο αξιοποίησης του προϋπολογισμού της APFTE

(141) Όπως περιγράφεται τόσο στις αιτιολογικές σκέψεις 45 και επόμενες, όσο και στις αιτιολογικές σκέψεις 107 και επόμενες, όσον αφορά τη φύση των χρηματοδοτικών πόρων της APFTE, τα δημόσια μέλη της APFTE —τοπικές αρχές και ΕΒΕΜ— ήταν αυτά τα οποία, στην αρχή της διαδικασίας, καθόριζαν τις δημοσιονομικές επιλογές της APFTE διαμορφώνοντας το πρόγραμμα των προωθητικών ενεργειών της APFTE με όλες τις συμβάσεις εμπορικής προώθησης που επρόκειτο να επιλεγούν, και αυτά τα οποία, στο τέλος της διαδικασίας, ασκούσαν αυστηρό έλεγχο στον τρόπο με τον οποίο η APFTE χρησιμοποιούσε τις επιδοτήσεις τους συνδέοντας τη χορήγηση των επιδοτήσεών τους με την πορεία εκτέλεσης του προγράμματος προωθητικών ενεργειών της APFTE.

7.1.2.2. Κρατικοί πόροι

(142) Τα ποσά που χορηγούσε η APFTE στη Ryanair και την AMS, βάσει των διαφόρων συμβάσεων εμπορικής προώθησης που περιγράφονται στις αιτιολογικές σκέψεις 52 και επόμενες, ήταν πόροι που προέρχονταν από τον γενικό προϋπολογισμό της APFTE. Όπως αναφέρεται στις αιτιολογικές σκέψεις 45 και επόμενες, η χρηματοδότηση της APFTE, από τη στιγμή της ίδρυσής της, βασιζόταν σχεδόν εξ ολοκλήρου (σε ποσοστό [95-100]%) σε επιδοτήσεις που χορηγούνταν από περιφερειακούς και τοπικούς δημόσιους οργανισμούς, πιο συγκεκριμένα από την Περιφέρεια Οξιτανίας/το Περιφερειακό Συμβούλιο Λαγκεντόκ-Ρουσιγιόν, τον Νομό Hérault, τον Μητροπολιτικό Δήμο Montpellier Méditerranée / Communauté d’agglomération de Montpellier, την Ένωση δήμων Communauté d'agglomération du Pays de l'Or, τον Δήμο Μονπελιέ και το ΕΒΕΜ/Εμπορικό και Βιομηχανικό Επιμελητήριο του Hérault (91).

(143) Οι εν λόγω δημόσιοι οργανισμοί ασκούσαν αυστηρό έλεγχο στον τρόπο με τον οποίο η APFTE χρησιμοποιούσε τα κονδύλια τους, με διάφορους τρόπους: α) Όπως περιγράφεται στις αιτιολογικές σκέψεις 49 και επόμενες, από την ανάλυση των ψηφοφοριών της γενικής συνέλευσης, των ημερομηνιών υπογραφής των συμβάσεων εμπορικής προώθησης και των επιδοτήσεων που εκταμιεύονταν σε ετήσια βάση από τις τοπικές αρχές, αποδεικνύεται ότι η APFTE δεν διέθετε ποτέ εκ των προτέρων δικό της προϋπολογισμό ώστε να μπορεί να τον διαχειρίζεται όπως η ίδια θα ήθελε. Οι τοπικές αρχές εκταμίευαν πάντα τις επιδοτήσεις τους για συγκεκριμένο δημοσιονομικό έτος, και αφού προηγουμένως είχαν επακριβώς καθοριστεί και υπογραφεί οι συμβάσεις εμπορικής προώθησης που θα χρηματοδοτούνταν με τις εν λόγω επιδοτήσεις. Ως εκ τούτου, οι τοπικές αρχές είχαν πάντα το προνόμιο να εκταμιεύουν τα κονδύλιά τους γνωρίζοντας με ποιον ακριβώς τρόπο θα χρησιμοποιηθούν τα εν λόγω κονδύλια (92). Αυτό σημαίνει ότι μπορούσαν ακόμα και να μην υπογράψουν τις συμβάσεις χρηματοδότησης με την APFTE αν δεν συμφωνούσαν με την επιλογή της ένωσης. Το γεγονός αυτό αποδεικνύει, ωστόσο, ότι η APFTE δεν είχε ως ένωση δικό της προϋπολογισμό τον οποίο μπορούσε να χρησιμοποιεί η ίδια ανάλογα με τις ανάγκες της, και ότι ήταν έτσι αναγκασμένη να ζητεί τις επιδοτήσεις των δημόσιων μελών μετά την οριστικοποίηση των δημοσιονομικών επιλογών —οι οποίες βέβαια καθορίζονταν μόνο από τα δημόσια μέλη μέσω των προτάσεων της επιτροπής των χρηματοδοτών. Με βάση τα ανωτέρω, η Επιτροπή διαπιστώνει ότι η πρακτική αυτή είχε, το λιγότερο, ως αποτέλεσμα (αν όχι ως σκοπό) τα ιδιωτικά μέλη της APFTE να μην τολμούν να ψηφίσουν στη γενική συνέλευση δημοσιονομικές επιλογές που δεν ήταν αρεστές στα δημόσια μέλη της APFTE. Ως εκ τούτου, η πρακτική αυτή επέτρεπε στα δημόσια μέλη να ελέγχουν αποτελεσματικά τη χρησιμοποίηση του προϋπολογισμού της APFTE. β) Επιπλέον, από την εξέταση των συμβάσεων χρηματοδότησης στην αιτιολογική σκέψη 51 αποδεικνύεται ότι τα δημόσια μέλη της APFTE, μέσω των πολλών και διαφόρων συμβατικών διατυπώσεων, διασφάλιζαν ότι οι επιδοτήσεις τους θα χρησιμοποιούνταν για τις στρατηγικές τους επιλογές, όπως είχαν εγκριθεί στο πρόγραμμα προωθητικών ενεργειών της APFTE για το εκάστοτε δημοσιονομικό έτος το περιεχόμενο του οποίου είχαν καθορίσει τα ίδια (93), γεγονός που δεν επέτρεπε στα ιδιωτικά μέλη να αποφασίζουν αυτόνομα για τις δημοσιονομικές επιλογές. γ) Τέλος, δεδομένου ότι οι πρόεδροι της APFTE, οι οποίοι είχαν εξουσιοδοτηθεί να υπογράφουν τις συμβάσεις εμπορικής προώθησης με τη Ryanair/AMS και τις συμβάσεις χρηματοδότησης με τα μέλη που χρηματοδοτούσαν την ένωση, συνδέονταν με τα εν λόγω μέλη που χρηματοδοτούσαν την ένωση (είτε το ΕΒΕΜ, είτε την Περιφέρεια Οξιτανίας) (94), τα δημόσια μέλη της APFTE ασκούσαν επιπλέον έλεγχο τόσο στις χρηματοδοτικές υποχρεώσεις της APFTE, όσο και στις επιδοτήσεις που εκταμιεύονταν για την APFTE.

(144) Έτσι, τα δημόσια μέλη που χρηματοδοτούσαν την APFTE ασκούσαν αυστηρό έλεγχο στα κεφάλαια που χορηγούνταν στην APFTE μέχρι αυτά να καταλήξουν στους τελικούς τους αποδέκτες. Ως εκ τούτου, τα εν λόγω κεφάλαια εξακολουθούν να εμπίπτουν στην έννοια των κρατικών πόρων όταν μεταβιβάζονται από την APFTE στη Ryanair ή στην AMS.

(145) Όπως εξηγήθηκε λεπτομερέστερα στο προηγούμενο κεφάλαιο για την αδυναμία καταλογισμού των μέτρων στο κράτος, η Επιτροπή θεωρεί ότι η APFTE είναι οργανισμός ιδιωτικού δικαίου, ο οποίος δημιουργήθηκε από τους οικείους δημόσιους οργανισμούς με σκοπό να εγκρίνει και να διαχειρίζεται τη χορήγηση δημόσιων κεφαλαίων σε αεροπορικές εταιρείες (95).

(146) Όσον αφορά το μέρος του προϋπολογισμού της APFTE που αποτελείται από εισφορές των ιδιωτικών μελών (αντιστοιχούν σε ποσοστό κάτω του [0-5]% του προϋπολογισμού της APFTE όπως περιγράφεται στον πίνακα 3), οι εν λόγω εισφορές ανήκαν στα ίδια ταμειακά διαθέσιμα με τα ποσά που καταβάλλονταν από τα δημόσια μέλη στην APFTE. Επειδή όμως οι εισφορές αυτές ενσωματώνονταν με τον τρόπο αυτό στον προϋπολογισμό της APFTE και η χρησιμοποίηση του εν λόγω προϋπολογισμού ελεγχόταν εξ ολοκλήρου από το κράτος (εν προκειμένω από τα δημόσια μέλη της APFTE), όπως περιγράφεται τόσο στο παρόν όσο και στο επόμενο κεφάλαιο, η Επιτροπή θεωρεί ότι οι εισφορές αυτές είναι και κρατικοί πόροι (96).

7.1.2.3. Συμπέρασμα

(147) Με βάση αυτά τα στοιχεία, η Επιτροπή διαπιστώνει ότι, από την πρώτη στιγμή της ίδρυσής της, η APFTE αντιμετωπίζεται και χρησιμοποιείται από το ΕΒΕΜ και τις οικείες τοπικές αρχές αποκλειστικά και μόνο ως όχημα μεταβίβασης δημόσιων πόρων στη Ryanair, χωρίς ούτε η ίδια η ένωση ούτε τα ιδιωτικά της μέλη να έχουν περιθώρια παρέμβασης. Ως εκ τούτου, οι ενέργειες και οι αποφάσεις της APFTE καταλογίζονται στο κράτος.

(148) Οι εν λόγω παρατηρήσεις επιβεβαιώνουν τις δηλώσεις του τοπικού ελεγκτικού συνεδρίου της Περιφέρειας Λαγκεντόκ-Ρουσιγιόν, όπως αναφέρονται στην απόφαση για την κίνηση της διαδικασίας (97), το οποίο επισήμανε σε ορισμένες από τις εκθέσεις του ότι, στην πραγματικότητα, η APFTE δεν ήταν τίποτα παραπάνω από μηχανισμός είσπραξης δημόσιων κεφαλαίων, τα οποία προορίζονταν για τη χρηματοδότηση των συμβάσεων εμπορικής προώθησης.

(149) Έτσι, η Επιτροπή θεωρεί ότι τα μέτρα μπορούν να καταλογιστούν στο κράτος και ότι τα ποσά χορηγούνται από τη Γαλλία μέσω κρατικών πόρων κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ.

7.1.3. Οικονομικό πλεονέκτημα

(150) Για να αξιολογηθεί κατά πόσον ένα κρατικό μέτρο συνιστά ενίσχυση, πρέπει να προσδιορισθεί εάν η δικαιούχος επιχείρηση αντλεί επιλεκτικό οικονομικό όφελος, το οποίο δεν θα είχε αποκομίσει υπό τις συνήθεις συνθήκες της αγοράς (98).

(151) Κρίνεται σκόπιμο να εξεταστεί αν η αρχή του ιδιωτικού φορέα που ενεργεί βάσει των συνθηκών της αγοράς ισχύει για τις επίμαχες συμβάσεις, και εφόσον ισχύει, αν οι εν λόγω συμβάσεις συνάδουν με αυτήν την αρχή.

7.1.3.1. Κοινή αξιολόγηση οικονομικού πλεονεκτήματος που χορηγήθηκε στη Ryanair και την AMS

(152) Όσον αφορά τις συμβάσεις που συνάφθηκαν μεταξύ της APFTE, αφενός, και της AMS ή της Ryanair, αφετέρου, για να διαπιστωθεί αν η Ryanair και η θυγατρική της AMS αποκόμισαν οικονομικό πλεονέκτημα, η Επιτροπή οφείλει καταρχάς να διερευνήσει κατά πόσον αυτές πρέπει να εξεταστούν χωριστά ή από κοινού.

(153) Η Επιτροπή διαπιστώνει ότι η AMS είναι κατά 100 % θυγατρική της Ryanair. Η Επιτροπή διαπιστώνει άλλωστε ότι η AMS συστάθηκε πράγματι με αποκλειστικό σκοπό να παρέχει υπηρεσίες εμπορικής προώθησης μέσω του ιστότοπου της Ryanair και ότι δεν ασκεί άλλες δραστηριότητες (99).

(154) Επιπλέον, η Ryanair φαίνεται ότι μπορεί να υποκαταστήσει την AMS στις συμβατικές της σχέσεις με την APFTE. Πράγματι, η APFTE είχε αρχικά συνάψει σύμβαση εμπορικής προώθησης με την AMS (η σύμβαση του 2010). Στη συνέχεια, οι συμβάσεις του 2013 και του 2017 συνάφθηκαν απευθείας μεταξύ της APFTE και της Ryanair.

(155) Επιπλέον, ακόμα και στο αντικείμενο της σύμβασης υπηρεσιών εμπορικής προώθησης που συνάφθηκε με την εταιρεία AMS ορίζεται ότι η σύμβαση «συνδέεται με τη δέσμευση της αεροπορικής εταιρείας Ryanair να εκτελεί δρομολόγια από και προς την περιοχή του Μονπελιέ» (100).

(156) Για όλους αυτούς τους λόγους, η Επιτροπή θεωρεί ότι η Ryanair και η AMS είναι ένας και μοναδικός αποδέκτης των επίμαχων μέτρων. (101)

7.1.3.2. Μεμονωμένη αξιολόγηση των συμβάσεων εμπορικής προώθησης

(157) Σύμφωνα με τη Γαλλία, η APFTE παρενέβαινε ως δημόσιος αγοραστής υπηρεσιών, έχοντας τη δυνατότητα να ασκεί την αποστολή δημόσιου χαρακτήρα που του είχε ανατεθεί. Έτσι, σύμφωνα με τη Γαλλία, οι συμβάσεις εμπορικής προώθησης δεν συνδέονταν σε καμία περίπτωση με τις συμβάσεις παροχής αερολιμενικών υπηρεσιών και είχαν ως στόχο να συμβάλουν στην οικονομική ανάπτυξη της περιοχής προσελκύοντας τουρίστες.

(158) Η Γαλλία δεν προσκόμισε στοιχεία που να αποκαλύπτουν ότι η απόφαση για τη σύναψη συμβάσεων υπηρεσιών εμπορικής προώθησης είχε ληφθεί στη βάση συγκεκριμένων οικονομικών αξιολογήσεων, οι οποίες θα μπορούσαν να είχαν διενεργηθεί για να προσδιοριστούν τα μελλοντικά κέρδη ή τα οικονομικά πλεονεκτήματα της σύναψης των εν λόγω συμβάσεων με τη Ryanair/AMS —ούτε των συμβάσεων εμπορικής προώθησης μεμονωμένα, ούτε των συμβάσεων εμπορικής προώθησης σε συνδυασμό με τις συμφωνίες παροχής αερολιμενικών υπηρεσιών.

(159) Η Ryanair απέφυγε να πάρει σαφή θέση για το αν οι συμβάσεις εμπορικής προώθησης που είχαν υπογραφεί με την APFTE και οι συμβάσεις παροχής αερολιμενικών υπηρεσιών που είχαν υπογραφεί με την AMM έπρεπε να εξεταστούν ενιαία ή χωριστά, με το σκεπτικό ότι και στα δύο υποθετικά σενάρια η Ryanair/AMS δεν θα έπρεπε να θεωρηθεί δικαιούχος ενίσχυσης.

(160) Στην προκειμένη περίπτωση, σε αντίθεση με ό,τι ίσχυε στις περισσότερες πρόσφατες υποθέσεις στις οποίες εξέδωσε απόφαση η Επιτροπή για το ενδεχόμενο χορήγησης κρατικής ενίσχυσης στη Ryanair, η Επιτροπή διαπίστωσε ότι οι συμ