Γνώμη του Συμβουλίου

της 12ης Φεβρουαρίου 2002

για το επικαιροποιημένο πρόγραμμα σταθερότητας της Γερμανίας, 2001-2005

(2002/C 51/01)

ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,

Έχοντας υπόψη:

τη συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας,

τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1466/97 του Συμβουλίου, της 7ης Ιουλίου 1997, για την ενίσχυση της εποπτείας της δημοσιονομικής κατάστασης και την εποπτεία και το συντονισμό των οικονομικών πολιτικών(1), και ιδίως το άρθρο 5 παράγραφος 3,

τη σύσταση της Επιτροπής,

Μετά από διαβούλευση με την οικονομική και δημοσιονομική επιτροπή,

ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΑΚΟΛΟΥΘΗ ΓΝΩΜΗ:

Στις 12 Φεβρουαρίου 2002, το Συμβούλιο εξέτασε το επικαιροποιημένο πρόγραμμα σταθερότητας της Γερμανίας το οποίο καλύπτει την περίοδο 2001-2005. Το Συμβούλιο σημειώνει ότι το νέο επικαιροποιημένο πρόγραμμα σταθερότητας πληροί γενικά τις απαιτήσεις του αναθεωρημένου "κώδικα δεοντολογίας για το περιεχόμενο και τη μορφή των προγραμμάτων σταθερότητας και σύγκλισης"(2), μολονότι πρέπει να γίνουν βελτιώσεις, ιδιαίτερα σε ό,τι αφορά την υπερβολική χρήση των στρογγυλοποιήσεων.

Το Συμβούλιο σημειώνει ότι το εκτιμώμενο έλλειμμα για το 2001 (2,6 % του ΑΕγχΠ) είναι σαφώς υψηλότερο από ό,τι προβλεπόταν στο επικαιροποιημένο πρόγραμμα του Οκτωβρίου 2000 (1,5 % του ΑΕγχΠ). Το Συμβούλιο αναγνωρίζει ότι η σημαντική αυτή ονομαστική απόκλιση οφείλεται στην εξασθένηση της μεγέθυνσης, με την αύξηση του ΑΕγχΠ το 2001 να είναι κατά περισσότερο από δύο εκατοστιαίες μονάδες χαμηλότερη από τις προβλέψεις του επικαιροποιημένου προγράμματος του 2000. Μολονότι η ομοσπονδιακή κυβέρνηση εκτέλεσε τον προϋπολογισμό όπως είχε σχεδιαστεί, το Συμβούλιο σημειώνει ότι το έλλειμμα άλλων επιπέδων διοίκησης, συμπεριλαμβανομένων των κοινωνικών ασφαλίσεων, είναι υψηλότερο από το αναμενόμενο.

Το βασικό μακροοικονομικό σενάριο του επικαιροποιημένου προγράμματος βασίζεται σε ετήσια μεγέθυνση 1,25 % το 2002· για την περίοδο 2003-2005, ο μέσος ετήσιος ρυθμός μεγέθυνσης υπολογίζεται να επιταχυνθεί στο 2,5 % περίπου· τα δημόσια οικονομικά αναμένεται να βελτιωθούν από έλλειμμα 2,5 % του ΑΕγχΠ το 2001 σε ισοσκελισμένη θέση το 2004 και το 2005. Το Συμβούλιο σημειώνει ότι, μετά την υποβολή της ετήσιας οικονομικής έκθεσης στις 30 Ιανουαρίου 2002, οι γερμανικές αρχές κρίνουν πλέον ότι το εναλλακτικό σενάριο που περιέχεται στο πρόγραμμα είναι ρεαλιστικό. Είναι σύμφωνο με τις φθινοπωρινές προβλέψεις της Επιτροπής για το 2001 και το 2002. Για τα έτη 2003 έως 2005, προβλέπει μέσο ετήσιο ρυθμό μεγέθυνσης 2,25 %. Το Συμβούλιο συμφωνεί ότι το σενάριο αυτό χαμηλότερης μεγέθυνσης είναι εφικτό. Ακόμη και το σενάριο αυτό εξαρτάται από ευνοϊκό εξωτερικό και εσωτερικό κλίμα, ιδίως την αναμενόμενη ανάκαμψη της παγκόσμιας οικονομικής μεγέθυνσης, τη συνεχιζόμενη συγκράτηση των μισθών και τις ενισχυμένες προσπάθειες διαρθρωτικής μεταρρύθμισης, ιδίως στην αγορά εργασίας.

Το Συμβούλιο κρίνει ότι, εάν η μεγέθυνση είναι τελικά μικρότερη από την αναμενόμενη, υπάρχει κίνδυνος να είναι, το 2002, το γενικό δημόσιο έλλειμμα ακόμη πλησιέστερο προς την τιμή αναφοράς του 3 % του ΑΕγχΠ από ό, τι κατά το 2001. Κατά συνέπεια, το Συμβούλιο εκφράζει την ικανοποίησή του για την απόφαση της Γερμανίας να μεριμνήσει ώστε να μην παραβιασθεί το όριο του 3 % του ΑΕγχΠ. Προς το σκοπό αυτό, η γερμανική κυβέρνηση σκοπεύει να παρακολουθεί εκ του σύνεγγυς τις δημοσιονομικές εξελίξεις σε όλα τα επίπεδα διοίκησης κατά το 2002, ιδίως σε περιφερειακό επίπεδο (Länder) και στο σύστημα κοινωνικής ασφάλισης, και να εφαρμόσει τα δημοσιονομικά της προγράμματα για το έτος αυτό προσεκτικά, ώστε να αποφύγει οποιαδήποτε περαιτέρω επιδείνωση του ελλείμματος. Είναι επίσης προετοιμασμένη να εξεύρει τον καταλληλότερο τρόπο για να αντιμετωπίσει τυχόν αποκλίσεις και να αποφύγει τυχόν μέτρα που ενδέχεται να οδηγήσουν σε περαιτέρω επιδείνωση του δημόσιου ελλείμματος.

Η γερμανική κυβέρνηση επιβεβαίωσε την πρότασή της να λάβει όλα τα δέοντα μέτρα ώστε να επιτύχει θέση σχεδόν ισοσκελισμένου προϋπολογισμού έως το 2004, σύμφωνα με προγενέστερες δεσμεύσεις της, ώστε να συμμορφωθεί προς τις απαιτήσεις του συμφώνου σταθερότητας και αύξησης από το έτος αυτό και έπειτα. Προς το σκοπό αυτό, ενδέχεται να απαιτηθεί, μόλις παγιωθεί η οικονομική ανάκαμψη, η λήψη μέτρων κατά διακριτική ευχέρεια επιπλέον εκείνων που περιλαμβάνονται στο επικαιροποιημένο πρόγραμμα σταθερότητας του 2001.

Τα υγιή δημόσια οικονομικά πρέπει να στηρίζονται σε αποφασιστική εφαρμογή διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων που αποσκοπούν στη βελτίωση του γερμανικού αναπτυξιακού δυναμικού, ιδίως στην αγορά εργασίας και στα συστήματα κοινωνικής ασφάλισης και παροχών. Αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία δεδομένου ότι η γερμανική οικονομία βαρύνεται ακόμη από τη χρηματοδότηση της διαδικασίας ενοποίησης και, παρά το μεγάλο της μέγεθος, παραμένει ιδιαίτερα ευπρόσβλητη σε εξωτερικούς κλονισμούς.

Το Συμβούλιο καλεί τις γερμανικές αρχές να διασφαλίσουν την αυστηρή τήρηση του προϋπολογισμού σε όλα τα επίπεδα διοίκησης. Όπως φάνηκε για άλλη μια φορά από την εκτέλεση του προϋπολογισμού το 2001, κάτι τέτοιο είναι κρίσιμο ώστε να επιτευχθούν οι στόχοι σχετικά με το έλλειμμα. Μολονότι το Συμβούλιο χαιρετίζει την τροποποίηση του νόμου για τις αρχές του προϋπολογισμού, η οποία εφαρμόστηκε πρόσφατα και σύμφωνα με την οποία όλα τα επίπεδα διοίκησης πρέπει να συμβάλουν στην υλοποίηση των μεσοπρόθεσμων δημοσιονομικών στόχων, ο σχετικός μηχανισμός δεν επαρκεί ακόμη ώστε να διασφαλίσει την τήρηση των στόχων που έχουν συμφωνηθεί αμοιβαία σε όλα τα επίπεδα διοίκησης. Το Συμβούλιο εκφράζει συνεπώς την ικανοποίησή του για την πρόθεση της ομοσπονδιακής κυβέρνησης να καταβάλει κάθε δυνατή προσπάθεια, μέσω συμφωνιών με τις περιφερειακές αρχές, ώστε να εκπληρωθούν οι προαναφερόμενοι δημοσιονομικοί στόχοι.

Το Συμβούλιο σημειώνει με ικανοποίηση ότι οι γερμανικές αρχές θα συνεχίσουν τις προσπάθειές τους για να περιορίσουν το επίπεδο του δημοσίου χρέους κάτω από το όριο αναφοράς της συνθήκης. Ωστόσο, ενόψει των σημαντικών πιέσεων για αυξημένες δημόσιες δαπάνες λόγω της γήρανσης του πληθυσμού, η βραδύτερη μείωση του δείκτη του χρέους παραμένει μια πηγή ανησυχίας δεδομένης της ανάγκης να διασφαλιστεί η βιωσιμότητα των δημοσίων οικονομικών. Για να συμβάλει αποτελεσματικά η μείωση του χρέους στην αντιμετώπιση του δημοσιονομικού κόστους από τη γήρανση του πληθυσμού, πρέπει να επιτευχθεί ισοσκελισμένος προϋπολογισμός το συντομότερο δυνατόν. Πέρα από τις εντατικότερες προσπάθειες για την εξυγίανση των δημοσίων οικονομικών, η μεταρρύθμιση του συνταξιοδοτικού συστήματος που εφαρμόστηκε πρόσφατα αποτελεί ένα βήμα προς τη σωστή κατεύθυνση. Πρέπει όμως να συμπληρωθεί από διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις για την αύξηση των ποσοστών συμμετοχής στην αγορά εργασίας, ειδικότερα των γυναικών και των μεγαλυτέρων σε ηλικία εργαζομένων. Τα μέτρα αυτά πρέπει να εφαρμοστούν το συντομότερο δυνατόν, δεδομένου ότι οι επιπτώσεις από τη γήρανση του πληθυσμού θα γίνουν σύντομα αισθητές.

Η επικαιροποίηση του 2001 δεν περιλαμβάνει προβλέψεις για μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα των δημόσιων οικονομικών σύμφωνα με τον αναθεωρημένο κώδικα συμπεριφοράς. Το πρόγραμμα περιέχει λεπτομέρειες για την πρόσφατη μεταρρύθμιση του συνταξιοδοτικού συστήματος. Μολονότι οι μεταρρυθμίσεις αυτές αποτελούν βήμα προς την ορθή κατεύθυνση, ενδέχεται να απαιτηθούν περαιτέρω μεταρρυθμίσεις στο μέλλον. Η αύξηση του ποσοστού απασχόλησης, ιδίως μεταξύ των γυναικών και των γηραιότερων εργαζομένων, θα αποτελέσει καίριο παράγοντα οποιασδήποτε γενικής στρατηγικής για την αντιμετώπιση της γήρανσης του πληθυσμού. Η βασική πρόκληση που αντιμετωπίζει η Γερμανία είναι η επίτευξη ισοσκελισμένου προϋπολογισμού και η διατήρησή του πολύ μακροπρόθεσμα.

(1) ΕΕ L 209 της 2.8.1997, σ. 1.

(2) Αναθεωρημένη γνώμη της οικονομικής και δημοσιονομικής Επιτροπής σχετικά με το περιεχόμενο και τη μορφή των προγραμμάτων σταθερότητας και σύγκλισης, που εγκρίθηκε στο Συμβούλιο Ecofin στις 10.7.2001.