ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ της 15ης Δεκεμβρίου 1994 για τη θέσπιση ειδικού προγράμματος έρευνας και τεχνολογικής ανάπτυξης, περιλαμβανομένης και της επίδειξης, στον τομέα της στοχοθετημένης κοινωνικοοικονομικής έρευνας (1994-1998) (94/915/ΕΚ)

ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,

Έχοντας υπόψη:

τη συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, και ιδίως το άρθρο 130 Θ παράγραφος 4,

την πρόταση της Επιτροπής (1),

τη γνώμη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου (2),

τη γνώμη της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής (3),

Εκτιμώντας:

ότι το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο, με την απόφασή τους αριθ. 1110/94/EK (4), θέσπισαν το τέταρτο πρόγραμμα-πλαίσιο επί των δράσεων της Ευρωπαϊκής Κοινότητας στον τομέα της έρευνας, τεχνολογικής ανάπτυξης και επίδειξης (καλούμενων στο εξής ETA) για τη χρονική περίοδο 1994-1998, στο οποίο καθορίζονται, μεταξύ άλλων, οι δραστηριότητες που πρέπει να αναληφθούν στον τομέα της στοχοθετημένης κοινωνικοοικονομικής έρευνας- ότι η παρούσα απόφαση λαμβάνει υπόψη την αιτιολόγηση που εκτίθεται στο προοίμιο της παραπάνω απόφασης-

ότι το άρθρο 130 Θ παράγραφος 3 της συνθήκης προβλέπει ότι το πρόγραμμα-πλαίσιο τίθεται σε εφαρμογή μέσω ειδικών προγραμμάτων εκπονούμενων στο πλαίσιο καθεμιάς από τις δράσεις που το απαρτίζουν και ότι σε κάθε ειδικό πρόγραμμα διευκρινίζονται οι λεπτομέρειες της υλοποίησής του, καθορίζεται η διάρκειά του και προβλέπονται τα σχετικά μέσα που κρίνονται απαραίτητα-

ότι το ποσό που κρίνεται αναγκαίο για την εκτέλεση του παρόντος προγράμματος ανέρχεται σε 105 εκατομμύρια Ecu- ότι οι πιστώσεις για κάθε οικονομικό έτος θα καθοριστούν από την αρμόδια για τον προϋπολογισμό αρχή, με την επιφύλαξη της διαθεσιμότητας των πόρων στα πλαίσια των δημοσιονομικών προοπτικών και των όρων που εκτίθενται στο άρθρο 1 παράγραφος 3 της απόφασης αριθ. 1110/94/EK-

ότι το παρόν πρόγραμμα μπορεί να συμβάλει σημαντικά στην τόνωση της οικονομίας, στην ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας και στην αύξηση της απασχόλησης στην Κοινότητα, όπως αναφέρεται στο Λευκό Βιβλίο με θέμα "Ανάπτυξη, ανταγωνιστικότητα και απασχόληση"-

ότι το περιεχόμενο του τετάρτου προγράμματος-πλαισίου κοινοτικών δράσεων ETA καθορίστηκε με βάση την αρχή της επικουρικότητας- ότι στο παρόν ειδικό πρόγραμμα προσδιορίζεται το περιεχόμενο των δραστηριοτήτων που πρέπει να αναληφθούν σύμφωνα με την αρχή αυτή στον τομέα της στοχοθετημένης κοινωνικοοικονομικής έρευνας-

ότι η απόφαση αριθ. 1110/94/EK προβλέπει ότι η κοινοτική δράση δικαιολογείται εφόσον, μεταξύ άλλων, η έρευνα συμβάλλει στην ενίσχυση της οικονομικής και κοινωνικής συνοχής της Κοινότητας καθώς και στην προώθηση της αρμονικής ανάπτυξης στο σύνολό της, χωρίς να θίγεται ο στόχος της επιστημονικής και τεχνικής ποιότητας- ότι το παρόν πρόγραμμα θεωρείται ότι συντελεί στην επίτευξη αυτών των σκοπών-

ότι η Κοινότητα θα πρέπει να υποστηρίζει μόνο δράσεις ETA υψηλής ποιότητας-

ότι για το παρόν ειδικό πρόγραμμα ισχύουν οι κανόνες συμμετοχής των επιχειρήσεων, ερευνητικών κέντρων, συμπεριλαμβανομένου του Κοινού Κέντρου Ερευνών (ΚΚΕρ), και πανεπιστημίων καθώς και οι κανόνες για τη διάδοση των αποτελεσμάτων της έρευνας, οι οποίοι καθορίζονται με τα μέτρα που προβλέπονται στο άρθρο 130 I της συνθήκης-

ότι οι προσπάθειες της Επιτροπής προκειμένου να απλουστευθούν και να επιταχυνθούν οι διαδικασίες υποβολής υποψηφιοτήτων και επιλογής και προκειμένου να καταστούν περισσότερο διαφανείς, πρέπει να συνεχιστούν με στόχο τη διευκόλυνση της εφαρμογής του προγράμματος και των ενεργειών που πρέπει να αναλάβουν οι επιχειρήσεις, τα ερευνητικά κέντρα και τα πανεπιστήμια για να συμμετάσχουν στην κοινοτική δράση ETA-

ότι το παρόν πρόγραμμα θα συμβάλει στην ενίσχυση της συνεργίας τόσο μεταξύ των δραστηριοτήτων ETA που αναπτύσσουν στον τομέα της στοχοθετημένης κοινωνικοοικονομικής έρευνας τα ερευνητικά κέντρα, τα πανεπιστήμια και οι επιχειρήσεις, των κρατών μελών, όσο και μεταξύ αυτών και των αντίστοιχων κοινοτικών δραστηριοτήτων ETA-

ότι οι δραστηριότητες που θα διεξαχθούν στα πλαίσια του παρόντος προγράμματος πρέπει να αξιολογούν, να αξιοποιούν και να συμπληρώνουν τις δραστηριότητες που διεξάγονται για την αξιολόγηση των κοινωνικοοικονομικών επιπτώσεων άλλων ειδικών προγραμμάτων με τα οποία υλοποιείται το τέταρτο πρόγραμμα-πλαίσιο- ότι για το σκοπό αυτό πρέπει να ληφθούν τα αναγκαία μέτρα για την εξασφάλιση αμοιβαίας ενημέρωσης και συντονισμού-

ότι, για την εφαρμογή του παρόντος προγράμματος, είναι δυνατό να αποδειχθούν σκόπιμες και δραστηριότητες διεθνούς συνεργασίας με διεθνείς οργανισμούς και τρίτες χώρες-

ότι το παρόν πρόγραμμα θα πρέπει επίσης να περιλαμβάνει δραστηριότητες υποστήριξης και δραστηριοτήτων για τη διάδοση και εκμετάλλευση των αποτελεσμάτων της ETA, καθώς και δραστηριότητες για την τόνωση της κινητικότητας και την κατάρτιση ερευνητών στα πλαίσια του παρόντος προγράμματος, στο βαθμό που απαιτείται για τη σωστή εκτέλεσή του-

ότι θα πρέπει να παρακολουθείται διαρκώς και συστηματικά η πρόοδος της εφαρμογής του παρόντος προγράμματος για να είναι δυνατή η προσαρμογή του, κατά περίπτωση, στις επιστημονικές και τεχνολογικές εξελίξεις στο συγκεκριμένο τομέα- ότι θα πρέπει να διενεργηθεί σε εύθετο χρόνο ανεξάρτητη αξιολόγηση της προόδου του εν λόγω προγράμματος με σκοπό να συγκεντρωθούν όλα τα στοιχεία εκτίμησης που θα είναι απαραίτητα για τον καθορισμό των στόχων του πέμπτου προγράμματος-πλαισίου ETA- ότι, όταν περατωθεί το πρόγραμμα αυτό, πρέπει να διενεργηθεί η τελική αξιολόγηση των αποτελεσμάτων του σε σχέση με τους στόχους που καθορίζονται στην παρούσα απόφαση-

ότι το ΚΚΕρ δύναται να συμμετάσχει στις έμμεσες δράσεις που καλύπτονται από το παρόν πρόγραμμα-

ότι το ΚΚΕρ, μέσω ιδίου προγράμματος, θα συμβάλει και αυτό στην επίτευξη των στόχων της κοινοτικής ETA στους τομείς που καλύπτονται από το παρόν πρόγραμμα-

ότι ζητήθηκε η γνώμη της Επιτροπής Επιστημονικής και Τεχνικής Έρευνας (Crest),

ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΑΠΟΦΑΣΗ:

Άρθρο 1

Θεσπίζεται ειδικό πρόγραμμα έρευνας και τεχνολογικής ανάπτυξης, περιλαμβανομένης και της επίδειξης, στον τομέα της στοχοθετημένης κοινωνικοοικονομικής έρευνας, το οποίο ορίζεται στο παράρτημα I, για τη χρονική περίοδο από την ημερομηνία έγκρισης της απόφασης έως τις 31 Δεκεμβρίου 1998.

Άρθρο 2

1. Το ποσό που κρίνεται αναγκαίο για την εκτέλεση του προγράμματος ανέρχεται σε 105 εκατομμύρια Ecu, συμπεριλαμβανομένου ποσοστού 14,5 % κατά μέγιστον για τις δαπάνες προσωπικού και διοικητικής λειτουργίας.

2. Στο παράρτημα II παρατίθεται ενδεικτική κατανομή του ποσού αυτού.

3. Οι διαθέσιμες πιστώσεις για κάθε οικονομικό έτος καθορίζονται από την αρμόδια για τον προϋπολογισμό αρχή, ανάλογα με τις διαθέσιμες εντός των δημιοσιονομικών προοπτικών πιστώσεις και σύμφωνα με τους όρους που προβλέπει το άρθρο 1 παράγραφος 3 της απόφασης αριθ. 1110/94/EK, έχοντας υπόψη τις αρχές της χρηστής διαχείρισης που προβλέπονται στο άρθρο 2 του δημοσιονομικού κανονισμού που εφαρμόζεται στο γενικό προϋπολογισμό των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων.

Άρθρο 3

1. Οι γενικοί κανόνες για τη χρηματοδοτική συμμετοχή της Κοινότητας περιέχονται στο παράρτημα IV της απόφασης αριθ. 1110/94/EK.

2. Οι κανόνες για τη συμμετοχή επιχειρήσεων, κέντρων ερευνών και πανεπιστημίων και για τη διάδοση των αποτελεσμάτων καθορίζονται στα μέτρα που προβλέπει το άρθρο 130 I της συνθήκης.

3. Στο παράρτημα III καθορίζονται οι ειδικοί κανόνες εφαρμογής του προγράμματος, οι οποίοι συμπληρώνουν εκείνους που αναφέρονται στις παραγράφους 1 και 2.

Άρθρο 4

1. Προκειμένου να συμβάλει στην εξασφάλιση, μεταξύ άλλων, της αποδοτικής από άποψη κόστους εφαρμογής του παρόντος προγράμματος, η Επιτροπή, επικουρούμενη καταλλήλως από ανεξάρτητους εξωτερικούς εμπειρογνώμονες, παρακολουθεί διαρκώς και συστηματικά την πρόοδο στα πλαίσια του προγράμματος σε σχέση με τους στόχους που αναφέρονται στο παράρτημα I, όπως διευρύνθηκαν στο πρόγραμμα εργασιών. Εξετάζει ιδιαίτερα κατά πόσον οι στόχοι, οι προτεραιότητες και οι χρηματοδοτικοί πόροι εξακολουθούν να παρακολουθούν τη μεταβαλλόμενη κατάσταση. Με βάση τα αποτελέσματα αυτής της διαδικασίας παρακολούθησης, υποβάλλει, εφόσον χρειάζεται, προτάσεις για την προσαρμογή ή τη συμπλήρωση του παρόντος προγράμματος.

2. Προκειμένου να συμβάλει στην αξιολόγηση των κοινοτικών δραστηριοτήτων, όπως απαιτείται από το άρθρο 4 παράγραφος 2 της απόφασης αριθ. 1110/94/EK και σύμφωνα με το χρονοδιάγραμμα που προβλέπεται στην εν λόγω παράγραφο, η Επιτροπή αναθέτει σε ανεξάρτητους ειδικευμένους εμπειρογνώμονες την εξωτερική αξιολόγηση των δραστηριοτήτων που διεξάγονται στα πλαίσια των τομέων που καλύπτονται από το παρόν πρόγραμμα καθώς και της διαχείρισής τους κατά την πενταετία που προηγείται της αξιολόγησης αυτής.

3. Κατά τη λήξη του παρόντος προγράμματος, η Επιτροπή μεριμνά για τη διενέργεια ανεξάρτητης τελικής αξιολόγησης των επιτευχθέντων αποτελεσμάτων σε σχέση με τους στόχους που καθορίζονται στο παράρτημα III της απόφασης αριθ. 1110/94/EK στο παράρτημα I της παρούσας απόφασης. Η έκθεση τελικής αξιολόγησης διαβιβάζεται στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο και την Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή.

Άρθρο 5

1. Η Επιτροπή καταρτίζει πρόγραμμα εργασιών σύμφωνα με τους στόχους που εκτίθενται στο παράρτημα I και την ενδεικτική χρηματοδοτική κατανομή που εκτίθεται στο παράρτημα II και το αναπροσαρμόζει κατά περίπτωση. Στο εν λόγω πρόγραμμα καθορίζονται λεπτομερώς:

- οι επιστημονικοί και τεχνολογικοί στόχοι και τα ερευνητικά καθήκοντα,

- το χρονοδιάγραμμα εφαρμογής, συμπεριλαμβανομένων των ημερομηνιών για προκηρύξεις για την υποβολή προτάσεων,

- οι προτεινόμενες χρηματοδοτικές και διαχειριστικές ρυθμίσεις, καθώς και οι γενικές γραμμές άλλων μέτρων, συμπεριλαμβανομένων των προπαρασκευαστικών, συνοδευτικών και υποστηρικτικών μέτρων,

- ρυθμίσεις για το συντονισμό με άλλες δραστηριότητες ETA που διεξάγονται στον οικείο τομέα, ιδίως στα πλαίσια άλλων ειδικών προγραμμάτων, και, κατά περίπτωση, για την εξασφάλιση της καλύτερης αλληλεπίδρασης με τις δραστηριότητες που διεξάγονται σε άλλα πλαίσια,

- ρυθμίσεις για τη διάδοση, την προστασία και την εκμετάλλευση των αποτελεσμάτων των δραστηριοτήτων ETA που διεξάγονται στα πλαίσια του προγράμματος.

2. Η Επιτροπή δημοσιεύει προκηρύξεις για την υποβολή προτάσεων έργων με βάση το πρόγραμμα εργασιών.

Άρθρο 6

1. Υπεύθυνη για την εκτέλεση του προγράμματος είναι η Επιτροπή.

2. Στις περιπτώσεις που προβλέπονται στο άρθρο 7 παράγραφος 1, η Επιτροπή επικουρείται από επιτροπή την οποία αποτελούν αντιπρόσωποι των κρατών μελών και της οποίας προεδρεύει ο αντιπρόσωπος της Επιτροπής.

3. Ο αντιπρόσωπος της Επιτροπής υποβάλλει στην εν λόγω επιτροπή σχέδιο των ληπτέων μέτρων. Η επιτροπή διατυπώνει τη γνώμη της για το σχέδιο αυτό μέσα σε προθεσμία που μπορεί να ορίσει ο πρόεδρος ανάλογα με τον επείγοντα χαρακτήρα του θέματος, αποφασίζει δε με την πλειοψηφία που προβλέπεται στο άρθρο 148 παράγραφος 2 της συνθήκης για την έκδοση των αποφάσεων που καλείται να λάβει το Συμβούλιο βάσει πρότασης της Επιτροπής. Κατά την ψηφοφορία στην επιτροπή, οι ψήφοι των αντιπροσώπων των κράτων μελών σταθμίζονται σύμφωνα με το προαναφερόμενο άρθρο. Ο πρόεδρος δεν λαμβάνει μέρος στην ψηφοφορία.

4. Η Επιτροπή θεσπίζει τα σχεδιάζομενα μέτρα όταν είναι σύμφωνα με τη γνώμη της επιτροπής.

5. Όταν τα σχεδιαζόμενα μέτρα δεν είναι σύμφωνα με τη γνώμη της επιτροπής ή ελλείψει γνώμης, η Επιτροπή υποβάλλει χωρίς καθυστέρηση στο Συμβούλιο πρόταση σχετικά με τα ληπτέα μέτρα. Το Συμβούλιο αποφασίζει με ειδική πλειοψηφία.

6. Έαν το Συμβούλιο δεν αποφασίσει εντός προθεσμίας τριών μηνών από την ημερομηνία υποβολής της πρότασης, τα προτεινόμενα μέτρα θεσπίζονται από την Επιτροπή.

Άρθρο 7

1. Η διαδικασία που προβλέπεται στο άρθρο 6 παράγραφοι 2 έως 6 εφαρμόζεται στις ακόλουθες περιπτώσεις:

- για την προετοιμασία και την αναπροσαρμογή του προγράμματος εργασιών που αναφέρεται στο άρθρο 5 παράγραφος 1,

- για το περιεχόμενο των προκηρύξεων για υποβολή προτάσεων,

- για την αξιολόγηση των δραστηριοτήτων ETA που προτείνονται για κοινοτική χρηματοδότηση καθώς και του ποσού κοινοτικής χρηματοδότησης που κρίνεται αναγκαίο για κάθε δραστηριότητα όταν τούτο ανέρχεται σε 0,13 εκατομμύρια Ecu τουλάχιστον,

- για τυχόν προσαρμογές της ενδεικτικής κατανομής του ποσού, όπως περιέχεται στο παράρτημα II,

- για συγκεκριμένες λεπτομέρειες της χρηματοδοτικής συμμετοχής της Κοινότητας στις διάφορες προβλεπόμενες δραστηριότητες,

- για τα μέτρα και την εντολή για την αξιολόγηση του προγράμματος,

- για τυχόν παρέκκλιση από τους κανόνες του παραρτήματος III,

- για τη συμμετοχή, σε οποιοδήποτε πρόγραμμα νομικών οντοτήτων από τρίτες χώρες και διεθνείς οργανισμούς- συμπεριλαμβάνεται η χρηματοδότηση της συμμετοχής διεθνών οργανισμών ακόμη και αν η κοινοτική συνεισφορά είναι λιγότερη από 0,13 εκατομμύρια Ecu.

2. Όταν, σύμφωνα με την τρίτη περίπτωση της παραγράφου 1, το ποσό της κοινοτικής συνδρομής είναι μικρότερο από 0,13 εκατομμύρια Ecu, η Επιτροπή ενημερώνει την επιτροπή για τα σχέδια και το αποτέλεσμα της αξιολόγησής τους.

3. Η Επιτροπή ενημερώνει τακτικά την επιτροπή σχετικά με την πορεία της εφαρμογής του προγράμματος καθώς και με τις κοινωνικοοικονομικές δραστηριότητες που διεξάγονται στα πλαίσια άλλων προγραμμάτων.

Άρθρο 8

Δυνατότητα συμμετοχής στο παρόν πρόγραμμα, στον τομέα της αξιολόγησης των επιλογών επιστημονικής και τεχνικής πολιτικής, μπορεί να δοθεί και σε νομικά πρόσωπα με έδρα σε τρίτη χώρα, για κάθε συγκεκριμένο σχέδιο χωριστά και δίχως κοινοτική χρηματική υποστήριξη, εφόσον η συμμετοχή αυτή συμβάλλει αποτελεσματικά στην εκτέλεση του προγράμματος, και λαμβάνοντας υπόψη την αρχή του αμοιβαίου οφέλους.

Άρθρο 9

Η παρούσα απόφαση απευθύνεται στα κράτη μέλη.

Βρυξέλλες, 15 Δεκεμβρίου 1994.

Για το Συμβούλιο

Ο Πρόεδρος

A. MERKEL

(1) EE αριθ. C 228 της 17. 8. 1994, σ. 177 και EE αριθ. C 262 της 20. 9. 1994, σ. 23.(2) EE αριθ. C 205 της 25. 7. 1994, σ. 344.(3) Γνώμη που διατυπώθηκε στις 14 Σεπτεμβρίου 1994 (δεν έχει δημοσιευθεί ακόμη στην Επίσημη Εφημερίδα).(4) EE αριθ. L 126 της 18. 5. 1994, σ. 1.

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ I

ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΙ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ ΚΑΙ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ Το παρόν ειδικό πρόγραμμα αντικατοπρίζει απόλυτα τις κατευθύνσεις του τετάρτου προγράμματος-πλαισίου, του οποίου εφαρμόζει τα κριτήρια επιλογής και διασαφηνίζει τους επιστημονικούς και τεχνολογικούς στόχους.

Η παράγραφος 7 του παραρτήματος III (πρώτη δράση) του εν λόγω προγράμματος-πλαισίου αποτελεί αναπόσπαστο μέρος του παρόντος προγράμματος.

1. ΓΕΝΙΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ ΚΑΙ ΠΛΑΙΣΙΟ

Το Λευκό Βιβλίο για την "Ανάπτυξη, την ανταγωνιστικότητα και την απασχόληση" που εξετάστηκε από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο τον Δεκέμβριο του 1993, απετέλεσε έναυσμα για προβληματισμούς σε ευρωπαϊκό επίπεδο και συνέβαλε στη λήψη αποφάσεων - σε αποκεντρωμένο, εθνικό ή κοινοτικό επίπεδο - οι οποίες αναμένεται να επιτρέψουν να τεθούν οι βάσεις για μια αειφόρο ανάπτυξη των ευρωπαϊκών οικονομιών, ώστε να είναι σε θέση να αντιμετωπίσουν τον διεθνή ανταγωνισμό, με ταυτόχρονη δημιουργία θέσεων απασχόλησης.

Οι δράσεις στοχοθετημένης κοινωνικοοικονομικής έρευνας αποσκοπούν να αποσαφηνίσουν στο μέλλον αυτή τη λήψη αποφάσεων, μέσω της ανάπτυξης μιας από κοινού βάσεως γνώσεων για τις προκλήσεις που αντιμετωπίζει η Ευρώπη, όπως συνάγεται από εργασίες και έρευνες σε τρία αλληλένδετα πεδία τα οποία συγκεκριμένα είναι:

- η αξιολόγηση των επιλογών επιστημονικής και τεχνολογικής πολιτικής,

- η έρευνα σχετικά με την εκπαίδευση και την κατάρτιση,

- η έρευνα σχετικά με την κοινωνική ένταξη και τον κοινωνικό αποκλεισμό στην Ευρώπη.

Η έρευνα σε αυτούς τους τρεις τομείς θα απαιτήσει υψηλή προτεραιότητα για εργασία σχεδιασμού και μεθοδολογίας όσον αφορά τη δημιουργία και την ενοποίηση συστημάτων δεδομένων και δεικτών που θα αποτελέσει κοινή προσπάθεια της Ευρωπαϊκής Κοινότητας ερευνών στον τομέα των κοινωνικών επιστημών με το σκοπό να γίνουν συγκρίσιμα σε ευρωπαϊκό επίπεδο και να δημιουργηθεί μια κοινή υποδομή έρευνας (βάσεις δεδομένων σχετικά με τους παράγοντες και τα αποτελέσματα των ερευνών- κατάλογοι και εγχειρίδια, γλωσσάρια και θησαυροί, κ.λπ.). Δεν πρόκειται, εν προκειμένω, απλώς για την εναρμόνιση στατιστικών στοιχείων, αλλά για τη δημιουργία ενός επιστημονικού συστήματος ανακοίνωσης κοινωνιολογικών δεδομένων, το οποίο θα συμβάλει στη βασική κατανόηση της κοινωνικής και οικονομικής εξέλιξης. Ένα κατάλληλο μέρος των πόρων που διατίθενται για το πεδίο αυτό θα αφιερωθεί, επομένως, στη χάραξη μιας στρατηγικής, με σκοπό τη διεξαγωγή αυτών των εργασιών και την ανάπτυξη των εν λόγω υποδομών, καθώς και στα δοκιμαστικά σχέδια που συνδέονται με αυτές.

Η αξιολόγηση των επιλογών επιστημονικής και τεχνολογικής πολιτικής για την Ευρώπη έχει ως στόχο την ανάπτυξη μιας κοινής βάσεως γνώσεων, προκειμένου να χρησιμοποιηθεί από τους αρμόδιους για τη λήψη αποφάσεων σχετικά με την επιστημονική και τεχνολογική πολιτική σε περιφερειακό, εθνικό και ευρωπαϊκό επίπεδο και από τους αρμόδιους σε άλλους τομείς δράσης, όπου υπεισέρχονται η επιστήμη και η τεχνολογία, με απώτερο σκοπό να ευνοηθεί μια μεγαλύτερη συνοχή και συντονισμός των προσπαθειών και των πολιτικών ETA στην Ευρώπη.

Οι δραστηριότητες αυτές θα διαδεχθούν εκείνες του προγράμματος Monitor (FAST, SAST, Spear), θα επωφεληθούν από τις εργασίες που έχουν ήδη πραγματοποιηθεί από το Ινστιτούτο τεχνολογικών προβλέψεων του ΚΚΕρ, τα προγράμματα Value και Sprint, από την Eurostat, καθώς και από την κτηθείσα εμπειρία στα ειδικά προγράμματα (εκτίμηση των κοινωνικοοικονομικών επιπτώσεων της έρευνας), σύμφωνα με απόφαση που ελήφθη κατά την έγκριση του τρίτου προγράμματος-πλαισίου.

Το ΚΚΕρ θα συνεισφέρει στις κοινοτικές δραστηριότητες ETA στον τομέα αυτόν, μέσω του Ινστιτούτου τεχνολογικών προβλέψεων, το οποίο θα συνεργασθεί στενά με το παρόν πρόγραμμα (1).

Ο στόχος των κοινοτικών δραστηριοτήτων έρευνας σχετικά με την εκπαίδευση και την κατάρτιση πρέπει να είναι η υποστήριξη των προσπαθειών των κρατών μελών οι οποίες αποσκοπούν στην ανάπτυξη των δεσμών μεταξύ της έρευνας της εκπαίδευσης και της κατάρτισης, καθώς και στη βελτίωση των συστημάτων τους εκπαίδευσης και κατάρτισης μέσω της έρευνας και της διάδοσης της ορθής πρακτικής και των καινοτομιών. Θα αποσκοπούν να συμβάλουν στην προώθηση της ανάπτυξης στην Ευρώπη μιας κοινωνίας όπου η εκπαίδευση και η κατάρτιση οι οποίες θα προσφέρονται καθ' όλη τη διάρκεια ζωής των ατόμων, θα διαδραματίζουν κεντρικό και μόνιμο ρόλο.

Σύμφωνα με την αρχή της επικουρικότητας η έρευνα αυτή θα συμπληρώνει τις δραστηριότητες των κρατών μελών και άλλων διεθνών οργανισμών (π.χ. ΟΟΣΑ). Εξάλλου, για να αποφευχθούν οι επικαλύψεις θα αναπτυχθεί σε συντονισμό με τις τεχνολογικές έρευνες επί του ιδίου θέματος, που θα διεξαχθούν στο πλαίσιο του προγράμματος "Τηλεματική", καθώς και με τις δραστηριότητες της Κοινότητας στο πεδίο της εκπαίδευσης και της κατάρτισης: δραστηριότητες των προγραμμάτων Socrates και Leonardo, που θα κληθούν να παραλάβουν τη σκυτάλη από τα προγράμματα Erasmus, Lingua, Comett, Petra, Force και Eurotecnet. Στο πλαίσιο αυτό, θα ληφθούν υπόψη βασικές εργασίες συλλογής δεδομένων και αναλύσεως συστημάτων, που πραγματοποιήθηκαν στο πλαίσιο του δικτύου Eurydice, καθώς και εργασίες του Cedefop.

Η φτώχεια και ο κοινωνικός αποκλεισμός αποτελούν σοβαρά προβλήματα για τα κράτη μέλη. Χρειάζεται έρευνα σχετικά με την κοινωνική ένταξη και τον κοινωνικό αποκλεισμό στην Ευρώπη, προκειμένου να βελτιωθεί η κατανόηση των προβλημάτων αυτών, με σκοπό την επίλυσή τους.

Ο στόχος εδώ είναι διττός: να μελετηθεί σε ποιο βαθμό η παρούσα διαδικασία ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης (ενιαία αγορά, οικονομική και νομισματική ένωση, παγκόσμιο πλαίσιο κ.λπ.) δημιουργεί ειδικούς παράγοντες κοινωνικής ένταξης και αποκλεισμού, διακριτέους από τους παράγοντες που προσιδιάζουν στις εθνικές και τοπικές εξελίξεις- και να επωφεληθούν όλα τα κράτη μέλη από επιτυχημένες εμπειρίες κοινωνικής ένταξης, μέσω της διεξαγωγής συγκριτικών ερευνών και της από κοινού αξιοποίησης των αποτελεσμάτων που απέδωσαν μελέτες αξιολόγησης των πλέον καινοτόμων έργων.

Η έρευνα, στο πεδίο αυτό, συνδέεται στενά με τις κοινοτικές πρωτοβουλίες (κυρίως το νέο πρόγραμμα μεσοπρόθεσμης δράσης για την καταπολέμηση του αποκλεισμού) και με τις εθνικές πρωτοβουλίες που στοχεύουν στην καταπολέμηση του κοινωνικού αποκλεισμού στην Ευρώπη.

Επιπλέον αυτών των οριζοντίων δραστηριοτήτων στοχοθετημένης έρευνας, θα συνεχιστούν οικονομικές και κοινωνικές έρευνες στο πλαίσιο κάθε ειδικού προγράμματος ETA της πρώτης δράσης (εκτίμηση των κοινωνικοοικονομικών επιπτώσεων και των κινδύνων), της δεύτερης (κοινωνικοοικονομικές προϋποθέσεις της διεθνούς επιστημονικής και τεχνολογικής συνεργασίας και δεσμοί με την εξωτερική πολιτική της Κοινότητας), της τρίτης (βελτίωση της αποτελεσματικότητας της μεταφοράς των αποτελεσμάτων της ETA) και της τέταρτης δράσης (κατάρτιση και κινητικότητα των ερευνητών στις οικονομικές και κοινωνικές επιστήμες). Το παρόν πρόγραμμα θα καταρτιστεί και θα εφαρμοστεί κατά τρόπο ώστε να βελτιωθούν οι συνεργίες και να υποστηριχθούν οι έρευνες οι οποίες συμπληρώνουν, εμπλουτίζουν ή τονώνουν εκείνες, του ιδίου τύπου, που διεξάγονται στο πλαίσιο των άλλων ειδικών προγραμμάτων, και συναφών κοινοτικών δραστηριοτήτων. Θα διατηρηθούν στενές επαφές με τα σχέδια Cost στον τομέα των κοινωνικών επιστημών και με τους ευρωπαϊκούς οργανισμούς οι οποίοι εργάζονται στα πεδία που καλύπτονται από το παρόν πρόγραμμα.

2. ΟΙ ΚΟΙΝΟΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ

1. Αξιολόγηση των επιλογών επιστημονικής και τεχνολογικής πολιτικής στην Ευρώπη

α) Ειδικοί στόχοι

Καθοριζόμενοι σύμφωνα με την αρχή της επικουρικότητας, οι ειδικοί και άμεσοι στόχοι του προγράμματος είναι οι ακόλουθοι:

- συσχετισμός, σε ευρωπαϊκή κλίμακα, των προσπαθειών διαφόρων κατηγοριών ατόμων και ιδρυμάτων που συμμετέχουν στις δραστηριότητες αξιολόγησης των επιλογών επιστημονικής και τεχνολογικής πολιτικής- παρότρυνση για την ανάπτυξη δικτύων στα οποία συμπράττουν επιστήμονες, αρμόδιοι κοινοβουλευτικών γραφείων και κρατικών οργανισμών αξιολόγησης των επιστημονικών και τεχνολογικών επιλογών, εμπειρογνώμονες κοινωνικοοικονομικής αξιολόγησης των τεχνολογιών στις επιχειρήσεις, καθώς και εμπειρογνώμονες άλλων παραγόντων της κοινωνικοοικονομικής ζωής,

- παραγωγή συγκεκριμένων στοιχείων ανάλυσης, τα οποία επιτρέπουν την αξιολόγηση διαφόρων επιλογών επιστημονικής και τεχνολογικής πολιτικής σε περιφερειακό, εθνικό ή ευρωπαϊκό επίπεδο, λαμβανομένων υπόψη των απόψεων των δικτύων αυτών. Αυτά τα συγκεκριμένα στοιχεία θα λάβουν τη μορφή εκθέσεων, συλλογών δεικτών, ενημερωτικών φακέλων ή περιοδικών δημοσιεύσεων και θα χρησιμοποιούν τα νέα μέσα υποστήριξης (συστήματα πληροφορικής, προϊόντα πολυμέσων, κ.λπ.).

β) Θέματα

Η προσπάθεια κοινοτικής έρευνας στο πεδίο αυτό θα συγκεντρωθεί σε τρεις μεγάλες κατηγορίες αλληλένδετων θεμάτων.

i) Ανάλυση της κατάστασης της ETA στην Ευρώπη σε παγκόσμιο πλαίσιο

Οι ερευνητικές εργασίες θα αφορούν, κατά πρώτον, την παραγωγή συγκεκριμένων στοιχείων ανάλυσης, τα οποία επιτρέπουν να εκτιμηθούν τα ισχυρά και τα αδύνατα σημεία της ETA στην Ευρώπη σε σχέση με τις μεγάλες ζώνες του κόσμου:

- κατάσταση της ETA σε επίπεδο κρατών μελών, τρίτων χωρών, μεμονωμένων περιφερειών ή διαπεριφερειακών ενώσεων,

- πολιτικές που ακολουθούνται σε περιφερειακό, εθνικό, ευρωπαϊκό και παγκόσμιο επίπεδο- στόχοι, διαδικασίες εφαρμογής, κανονιστικές, δημοσιονομικές και φορολογικές πτυχές, επιπτώσεις στον επιστημονικό και τεχνικό ιστό και στην κοινωνικοοικονομική ανάπτυξη, συμπεριλαμβανομένου του μακροοικονομικού επιπέδου,

- στρατηγικές των βιομηχανικών και οικονομικών παραγόντων ανά κλάδο ή ανά τύπο επιχείρησης- διεθνοποίηση και διακρατική συνεργασία- τεχνολογικές τάσεις μεταξύ πολυεθνικών εταιρειών- κίνητρα σε επιχειρήσεις για να επενδύουν στην Ε & Α- ρόλος της συνεργασίας- παρατηρούμενες αδράνειες και εξελίξεις του παραγωγικού συστήματος και περιορισμοί για την ανάπτυξη και την απορρόφηση των νέων τεχνολογιών στις μικρομεσαίες επιχειρήσεις,

- έρευνα στα εθνικά συστήματα καινοτομίας και συγκριτική ανάλυσή τους, διαχείριση της τεχνολογίας, κοινωνική διαμόρφωση της τεχνολογίας, και δεσμοί μεταξύ της επιστημονικής βάσης και της βιομηχανικής καινοτομίας.

ii) Αξιολόγηση των σχέσεων μεταξύ των βραχυπρόθεσμων και μεσοπρόθεσμων αναγκών και κοινωνικοοικονομικών εξελίξεων και των νέων επιστημονικών και τεχνολογικών εξελίξεων

Στρατηγικές αναλύσεις και μελέτες βραχυπρόθεσμων και μεσοπρόθεσμων προοπτικών (5-10 έτη) των μεγάλων οικονομικών, κοινωνικών και πολιτιστικών προκλήσεων, καθώς και των επιστημονικών και τεχνολογικών εξελίξεων, θα επιτρέψουν να παρασχεθούν συγκεκριμένα στοιχεία για την τροφοδότηση της συζήτησης σχετικά με τον προσανατολισμό των ερευνητικών προσπαθειών στην Ευρώπη (σε εθνικό, κοινοτικό, και ευρωπαϊκό επίπεδο). Ιδιαίτερα, θα επιδιωχθεί να αναδειχθούν οι επιλογές επιστημονικής και τεχνολογικής πολιτικής που είναι οι πλέον ευνοϊκές για την ανάπτυξη, την ποιότητα της ζωής, την ανταγωνιστικότητα και τη δημιουργία θέσεων απασχόλησης στην Ευρώπη.

Επομένως θα αναλυθούν οι προκλήσεις:

- οικονομικού, βιομηχανικού και χρηματοοικονομικού χαρακτήρα. Οι εργασίες αναμένεται να καταλήξουν σε μια σε βάθος ανάλυση των μετασχηματισμών της παγκόσμιας οικονομίας, που ευρίσκονται εν εξελίξει ή κυοφορούνται, και των συνεπειών τους για την έρευνα, ειδικότερα συνέπειες από την εμφάνιση νέων "περιφερειακών" ζωνών ελευθέρων συναλλαγών (Βορειοαμερικανική Ζώνη Ελευθέρων Συναλλαγών), νέων ζωνών ταχείας ανάπτυξης (νοτιοανατολική Ασία) ή σε μεταβατική κατάσταση (ανατολική Ευρώπη και ΚΑΚ)- μεγάλα παγκόσμια προβλήματα (περιβάλλον, υγεία και γήρανση, κινητικότητα, ενέργεια, διατροφή, κ.λπ.)- αλλαγές στις παραγωγικές διαδικασίες και στις μορφές οικονομικής οργάνωσης,

- κοινωνικοπολιτιστικού χαρακτήρα. Η αυξανόμενη ευαισθητοποίηση των ευρωπαίων έναντι του περιβάλλοντος, των ηθικών προβλημάτων και της ασφάλειας υπό όλες τις μορφές της, συμπεριλαμβανομένων της υγείας και της ασφάλειας στους χώρους εργασίας, η εμφάνιση νέων πολιτιστικών πρακτικών ή νέων μορφών ψυχαγωγίας, οι κοινωνικές συνέπειες της εμφάνισης μιας "κοινωνίας των πληροφοριών", η προσαρμογή της νοοτροπίας στις αλλαγές των μεθόδων παραγωγής, ο αντίκτυπος των παραγόντων αυτών στα καταναλωτικά πρότυπα θα αξιολογηθούν όσον αφορά τον σχεδιασμό, την παραγωγή και τη διάδοση νέων γνώσεων, νέων προϊόντων και διαδικασιών. Αντικείμενο ιδιαίτερης προσοχής θα αποτελέσουν οι σχέσεις μεταξύ τεχνολογικής ανάπτυξης, απασχόλησης και οργάνωσης της κοινωνίας, συμπεριλαμβανομένων των ατομικών και των συλλογικών αξιών. Θα χρειασθεί να συνδεθούν ερευνητικές "ομάδες παρατηρητών" οι οποίες θα παρακολουθούν την κοινή γνώμη, στάση, κ.λπ. όσον αφορά θέματα επιστήμης και τεχνολογίας. Με βάση τις αναλύσεις του Λευκού Βιβλίου και σε στενή σύνδεση με τα περισσότερο εμπλεκόμενα ειδικά προγράμματα, θα δοθεί ιδιαίτερη έμφαση στις προκλήσεις που αντιπροσωπεύει η ανάδυση της "κοινωνίας των πληροφοριών". Θα εκπονηθούν πολυκλαδικές μελέτες για τις επιπτώσεις της διάδοσης των τεχνολογιών των πληροφοριών και της επικοινωνίας στις εταιρείες και για τη σχέση τους με τους ιδιώτες χρήστες, κατά τρόπον ώστε να διαμορφωθούν επιλογές πολιτικής και να χαραχθούν κατευθυντήριες γραμμές πειραματισμού που θα ευνοήσουν την εμπέδωση της χρήσης των τεχνολογιών αυτών από τους πολίτες.

Οι ενδεχόμενες επιπτώσεις των νέων επιστημονικών και τεχνολογικών εξελίξεων θα εκτιμηθούν σε συνάρτηση με:

- τις ενδεχόμενες ωφέλειες από την ETA και τα πλεονεκτήματα που δύναται να προσφέρει: από επιστημονική άποψη (π.χ. νέα κατανόηση των φυσικών φαινομένων, μεθοδολογικές πρόοδοι), από οικονομική άποψη (π.χ. βελτίωση της ανταγωνιστικότητας των επιχειρήσεων σε διάφορους τομείς), ή από κοινωνική άποψη (π.χ. δημιουργία θέσεων απασχόλησης, δυνατότητα νέων μορφών εργασίας, προστασία του καταναλωτή, κ.λπ.),

- το ενδεχόμενο κόστος και τους κινδύνους: από οικονομική άποψη (π.χ. επιδείνωση των αποκλίσεων μεταξύ περιφερειών) και από κοινωνική άποψη (π.χ. καταστροφή θέσεων απασχόλησης, περιθωριοποίηση "τεχνικώς αναλφάβητων" κοινωνικών στρωμάτων, ψυχοκοινωνιολογικές επιπτώσεις, κ.λπ.), και από πολιτιστικής άποψης (π.χ. δυνατότητα αποδοχής των νέων τεχνολογιών, πολιτιστικές επιπτώσεις, κ.λπ.).

Αυτές οι δραστηριότητες στρατηγικής ανάλυσης και μελέτης προοπτικών θα αφορούν οριζόντια κοινωνικοοικονομικά ζητήματα, εμφανιζόμενα επιστημονικά και τεχνολογικά πεδία ή πεδία που αναπτύσσονται στο σημείο διεπαφής διαφόρων ερευνητικών πεδίων (π.χ. οι εργασίες που στοχεύουν στην επισήμανση των τεχνολογιών μείζονος σημασίας για τη βιομηχανία και τους άλλους κλάδους δραστηριοτήτων στην Ευρώπη).

iii) Μεθοδολογίες, εργαλεία και προσεγγίσεις

Τέλος, ένα περιορισμένο μέρος των μέσων του προγράμματος θα αφιερωθεί στη χρηματοδότηση εργασιών στο πεδίο των μεθοδολογιών και των εργαλείων κοινωνικοικονομικής αξιολόγησης, της επιστήμης και της τεχνολογίας (εργασίες σχετικά με τους επιστημονικούς και τεχνολογικούς δείκτες, τις διάφορες μεθόδους στρατηγικής ανάλυσης και μελετών προοπτικών, όπως: κατασκευή σεναρίων, διαρθρωτική ανάλυση, διαβούλευση με εμπειρογνώμονες, νέες μορφές διαβούλευσης με τους παράγοντες και το κοινό, κ.λπ., σχετικά με τη μεθοδολογία αξιολόγησης των ερευνητικών προγραμμάτων).

Για να τροφοδοτηθούν οι εργασίες που προβλέπονται στο πλαίσιο των τριών κατηγοριών ανωτέρω, θα αναπτυχθεί, σε συνεργασία με την Eurostat, ένα ανοικτό σύστημα πληροφόρησης, το οποίο θα παράγει και θα προσφέρει πρόσβαση σε στατιστικές και δείκτες της ETA- το σύστημα πρέπει να περιέχει πληροφορίες για τις εισροές (inputs) και τα αποτελέσματα (outputs) της ETA, για την ανταγωνιστική θέση της Ευρώπης, να καλύπτει τον δημόσιο τομέα και τον ιδιωτικό τομέα και να περιέχει δεδομένα συγκρίσεων σε παγκόσμιο επίπεδο- θα αναπτυχθεί βάσει στατιστικών και δεικτών που παράγονται σε επίπεδο εθνικό, κοινοτικό (Eurostat, ινστιτούτο τεχνολογικών προβλέψεων του ΚΚΕρ), ΟΟΣΑ και διεθνών οργανισμών (Unesco, Unido, FAO, κ.λπ.) και πρωτοτύπων εργασίων- οι σχετικές εργασίες θα συμπεριληφθούν στο "πρόγραμμα-πλαίσιο για δράσεις προτεραιότητας στο πεδίο της στατιστικής πληροφόρησης".

Αυτό το ανοικτό σύστημα πληροφόρησης πρέπει να καταστήσει ιδίως δυνατή την τακτική δημοσίευση έκθεσης για την κατάσταση της ETA στην Ευρώπη. Η συλλογή δεδομένων και πληροφοριών, καθώς και οι αναλύσεις, θα συντονίζονται εκ του σύνεγγυς με εκείνες που θα πραγματοποιούνται στο πλαίσιο του προγράμματος "Συνεργασία με τις τρίτες χώρες και τους διεθνείς οργανισμούς", συμπεριλαμβανομένης της εργασίας για την εγκυρότητα των δεικτών.

Οι δραστηριότητες σε αυτό το πρώτο πεδίο θα πρέπει να βασιστούν στο δίκτυο ETAN (European Technology Assessment Network), το οποίο θα εγκαθιδρυθεί στα πλαίσια του παρόντος προγράμματος και θα πρέπει να λειτουργεί σε στενή συνεργασία με τους κυριότερους φορείς που ασχολούνται ενεργά με την αξιολόγηση των επιλογών επιστημονικής και τεχνολογικής πολιτικής στην Ευρώπη. Το σκοπούμενο είναι ν' αξιοποιηθεί κατά τον καλύτερο δυνατό τρόπο η διαθέσιμη από αυτούς τους διάφορους κοινωνικοοικονομικούς κύκλους εμπειρογνωμοσύνη και να κυκλοφορούν οι πληροφορίες σχετικά με τις έρευνες και άλλες εργασίες που διεξάγονται στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

2. Έρευνες σχετικά με την εκπαίδευση και την κατάρτιση

α) Ειδικοί στόχοι

Καθοριζόμενοι υπό την προοπτική της αρχής της επικουρικότητας, οι ειδικοί στόχοι του προγράμματος είναι οι ακόλουθοι:

- παροχή για την έρευνα στο πεδίο της εκπαίδευσης και της κατάρτισης στην Ευρώπη των βασικών γνώσεων, εργαλείων και σημείων αναφοράς που είναι αναγκαία για την ανάπτυξή της. Συνδρομή για την ανάπτυξη μιας βάσης κοινών γνώσεων, υποδομών και κοινών μέσων, εκμεταλλεύσιμων για την εκτέλεση ειδικών εργασιών,

- συσχετισμός, σε ευρωπαϊκή κλίμακα, των προσπαθειών διαφόρων κατηγοριών ατόμων και ιδρυμάτων που συμμετέχουν στις ερευνητικές δραστηριότητες σχετικά με την εκπαίδευση και την κατάρτιση,

- παρότρυνση για την ανάπτυξη δικτύων στα οποία συμπράττουν ειδικοί επί των εκπαιδευτικών επιστημών (παιδαγωγική, διδακτική, κοινωνιολογία της εκπαίδευσης κ.λπ.), υπεύθυνοι για την εκπαίδευση και την κατάρτιση στις διοικήσεις και τις επιχειρήσεις και άλλα όργανα υπεύθυνα για την κατάρτιση, υπεύθυνοι για τα εκπαιδευτικά συστήματα και κοινωνικοί εταίροι,

- διαμόρφωση, σε ευρωπαϊκή κλίμακα, της πνευματικής δομής του πολυεπιστημονικού πεδίου των ερευνών σχετικά με την εκπαίδευση και την κατάρτιση.

β) Θέματα

Τα θέματα που πρόκειται να αποτελέσουν το αντικείμενο εργασιών είναι δυνατόν να χωρισθούν σε τρεις μεγάλες κατηγορίες:

i) Αποτελεσματικότητα των πολιτικών και των δράσεων

- Αντίκτυπος των δράσεων που έχουν δρομολογηθεί σε περιφερειακό, εθνικό και ευρωπαϊκό επίπεδο- αποτελέσματα της εισαγωγής νέων προγραμμάτων κατάρτισης στα εκπαιδευτικά συστήματα, καθώς και της ανάπτυξης συστημάτων διαρκούς εκπαίδευσης και κατάρτισης- αντίκτυπος της αύξησης της κινητικότητας, των ανταλλαγών και των επαφών, κ.λπ.

- Συγκριτική ανάλυση της κατάστασης και πολιτικές σε θέματα εκπαίδευσης και κατάρτισης- κοινωνικές και πολιτιστικές βάσεις των πολιτικών των κρατών μελών- προέλευση και αντίκτυπος της ποικιλίας των συστημάτων εκπαίδευσης και κατάρτισης σε μία πολυ-πολιτισμική Ευρώπη, και ιδίως στην απασχόληση.

- Ο διδάσκων και ο υπεύθυνος κατάρτισης ως κεντρικά πρόσωπα των συστημάτων εκπαίδευσης και κατάρτισης- νέες μορφές αλληλεπίδρασης μεταξύ διδασκόντων-διδασκομένων- μέθοδοι αξιολόγησης των γνώσεων των παρουσιάσεων των διδασκόντων και των υπευθύνων κατάρτισης- αποτελεσματικότητα των παραδοσιακών μεθόδων και της αυτοδιδασκαλίας μέσω των νέων τεχνολογιών, κατάρτιση εν υπηρεσία διδασκόντων και υπεύθυνων κατάρτισης, διαχείριση των σχετικών ιδρυμάτων εκπαίδευσης και κατάρτισης.

ii) Μεθοδολογίες, εργαλεία και τεχνολογίες: καινοτομίες και ποιότητα στην επίσημη και ανεπίσημη εκπαίδευση και κατάρτιση

- Νέες τεχνολογίες στην εκπαίδευση και την κατάρτιση και μεθοδολογίες μάθησης: αρχές και συγκριτικά αποτελέσματα των νέων τεχνολογιών και μέσων εκπαίδευσης και κατάρτισης (εκπαιδευτικό λογισμικό- πολυμέσα και hypertext- οπτικοακουστικά μέσα και πολυμέσα- ιδεατή πραγματικότητα, κ.λπ.). Βάσεις γνώσεων και μηχανισμοί δράσεως των τεχνολογιών αυτών- σύγκριση της σχέσης κόστους-οφέλους διαφόρων μεθόδων μάθησης και αλληλεπίδραση με παραδοσιακές μεθόδους και βοηθήματα.

- Διάδοση των καινοτομιών στις μεθόδους διδασκαλίας: μηχανισμοί διάδοσης (αυθόρμητης ή προγραμματισμένης) των καινοτομιών αυτών στα εκπαιδευτικά συστήματα και στην οικονομική ζωή- θεωρητικές βάσεις και οργανωτικοί μηχανισμοί μετάδοσης και διάδοσης των τεχνολογικών καινοτομιών μέσω δράσεων κατάρτισης- κοινωνικές και πολιτιστικές πλευρές της διάδοσης των καινοτομιών σε θέματα εκπαίδευσης και κατάρτισης.

- Ποιότητα στα συστήματα εκπαίδευσης και κατάρτισης: μέθοδοι αξιολόγησης και κριτήρια ποιότητας των εργαλείων, προγραμμάτων και κλάδων- καθορισμός ποσοτικών κριτηρίων- εκτίμηση κόστους-οφέλους.

iii) Εκπαίδευση, κατάρτιση και οικονομική ανάπτυξη

- Συγκριτική ανάλυση των συστημάτων εκπαίδευσης και κατάρτισης και σχέση τους με την οικονομική ανάπτυξη και την απασχόληση στην Ευρώπη.

- Συγκριτική ανάλυση των τρόπων με τους οποίους μπορούν να αναπροσαρμοσθούν τα μέτρα για την κατάρτιση ώστε να ανταποκρίνονται στις οικονομικές απαιτήσεις των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων και της ευρωπαϊκής κοινωνίας, ανάγκες σε γνώσεις, ικανότητες και προσόντα που συνδέονται με την εγκαθίδρυση της ευρωπαϊκής εσωτερικής αγοράς, με την ανάπτυξη του οικονομικού και κοινωνικού δυναμικού σε περιφερειακό επίπεδο, με τη διεθνοποίηση των συναλλαγών, με τους νέους τρόπους παραγωγής και οργάνωσης των επιχειρήσεων και με τις απαιτήσεις ενίσχυσης της ανταγωνιστικότητας τους, με τις απαραίτητες επιστημονικές και τεχνολογικές γνώσεις.

- Μάθηση στην εργασία: Κατανομή της κατάρτισης και της μάθησης μεταξύ εκπαιδευτικών και άλλων ιδρυμάτων, προσωπικά και οργανωτικά κίνητρα, εκπαιδευτικά συστήματα και δυνατότητα πρόσληψης- απόκτηση δεξιοτήτων καθόλη τη διάρκεια της ζωής- μετάβαση από το σχολείο στην εργασία.

- Εκπαιδευτικά συστήματα και πολυ-πολιτισμικό περιβάλλον: σχέση μεταξύ εκπαίδευσης, κοινωνικού αποκλεισμού/κοινωνικής ένταξης.

3. Έρευνες σχετικά με την κοινωνική ένταξη και τον κοινωνικό αποκλεισμό στην Ευρώπη

α) Ειδικοί στόχοι

Καθοριζόμενοι υπό την προοπτική της αρχής της επικουρικότητας, οι ειδικοί και άμεσοι στόχοι του προγράμματος είναι οι ακόλουθοι:

- παροχή των βάσεων γνώσεων, εργαλείων και σημείων αναφοράς που είναι αναγκαία για την ανάπτυξη της έρευνας σχετικά με την κοινωνική ένταξη και τον κοινωνικό αποκλεισμό στην Ευρώπη. Συνδρομή για την ανάπτυξη ενός σώματος κοινών γνώσεων, υποδομών και μέσων, εκμεταλλεύσιμων για την εκτέλεση ειδικών εργασίων,

- συσχετισμός, σε ευρωπαϊκή κλίμακα, των διαφόρων κατηγοριών ερευνητών στις οικονομικές και κοινωνικές επιστήμες, στα νομικά και στις θεωρητικές επιστήμες, που είναι ειδικευμένοι στον τομέα αυτόν, ώστε να εργαστούν από κοινού και μαζί με τους κοινωνικούς παράγοντες (κρατικές υπηρεσίες και μη κυβερνητικούς οργανισμούς, συνδικαλιστικές και επαγγελματικές οργανώσεις κ.λπ.), προκειμένου να βελτιωθεί η κατανόηση της κοινωνικής ένταξης και των διαφόρων μορφών κοινωνικού αποκλεισμού σε μια πολύ-πολιτισμική κοινωνία και των αιτίων τους και να διευκολυνθεί η επιλογή λύσεων.

β) Θέματα

Λαμβάνοντας υπόψη τις εξελίξεις σε ολόκληρη την ευρωπαϊκή ήπειρο και την ανάγκη ανάλυσης της αποτελεσματικότητας των εθνικών δραστηριοτήτων, οι διερευνητικές δραστηριότητες θα περιστραφούν γύρω από τα ακόλουθα τέσσερα θέματα:

i) Μορφές και διαδικασίες του κοινωνικού αποκλεισμού και της κοινωνικής ένταξης

Οι εργασίες συγκριτικής και στοχοθετημένης έρευνας θα αποσκοπούν στην ανάλυση των διαδικασιών κοινωνικού αποκλεισμού υπό τον πολυδιάστατο χαρακτήρα τους. Στο επίπεδο της κοινωνίας στο σύνολό της, ο κοινωνικός αποκλεισμός εκφράζεται με μια αποσύνθεση και κατακερματισμό των κοινωνικών σχέσεων και, άρα, της ρύθμισής τους. Σε επίπεδο ατόμων και ομάδων, ο κοινωνικός αποκλεισμός εκδηλώνεται με ανέχεια ή άλλες μορφές κοινωνικής μειονεξίας.

Ιδιαίτερη προσοχή θα δοθεί στη γεωγραφική και κοινωνικοπολιτιστική διάσταση του κοινωνικού αποκλεισμού, δηλαδή στη συγκέντρωση των αποκλειομένων ομάδων σε ορισμένους χώρους (αστικός διαχωρισμός, παραδείγματος χάρη), αλλά και στις διαδικασίες αποκλεισμού που συνδέονται με τους υποβαθμισμένους και απαξιωμένους τόπους κατοικίας. Αυτά αποτελούν και τη συνέπεια αλλά και την αιτία του κοινωνικού αποκλεισμού και/ή της κοινωνικής ένταξης.

Τέλος, η ανάλυση θα πρέπει να συμβάλει ώστε να αποσαφηνιστούν, μεταξύ άλλων μέσω της ανάλυσης των δημογραφικών μεταβολών (δομή ηλικιών, οικογενειακές δομές, διαφορά των φύλων, κ.λπ.). Οι πορείες αποκλεισμού και ένταξης: ως παράδειγμα των προς αντιμετώπιση προβλημάτων, ένας από τους μετασχηματισμούς των καταστάσεων και διαδικασιών αποκλεισμού είναι η επισφαλής κατάσταση κατηγοριών πληθυσμού που βρίσκονται στο όριο του αποκλεισμού - εκείνων, παραδείγματος χάρη, που εισέρχονται και εξέρχονται συνεχώς, εντός μικρού χρονικού διαστήματος, από τα συστήματα κοινωνικής αρωγής ή χάνουν τη μια δουλειά μετά την άλλη.

ii) Αιτίες του κοινωνικού αποκλεισμού, ιδίως της ανεργίας:

Οι εργασίες θα επικεντρωθούν:

- στις διεθνικές αναλύσεις της αποτελεσματικότητας της εφαρμογής των σχετικών πολιτικών,

- στον αντίκτυπο των οικονομικών μεταβολών, που πλήττουν την Ευρώπη, στην επιδείνωση ή την απορρόφηση της ανεργίας, συμπεριλαμβανομένης της αύξησης της μερικής απασχόλησης και της αύξησης της απασχόλησης των νέων,

- στις συνέπειες της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης επί των εθνικών μορφών του κράτους προνοίας,

- και στην ανάπτυξη της άτυπης οικονομίας στην Ευρώπη, καθώς και τις συνέπειές της.

iii) Μετανάστευση

Ο αυξανόμενος αριθμός μεταναστών από λιγότερο αναπτυγμένες μη ευρωπαϊκές χώρες, καθώς και από την Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη, θα πρέπει να ληφθεί υπόψη στα παραδοσιακά πρότυπα ερμηνείας των μεταναστευτικών ροών και των αποτελεσμάτων τους, προκειμένου να εκτιμηθούν οι ενδεχόμενες συνέπειές τους.

iv) Εκτίμηση των επιπτώσεων των πολιτικών κοινωνικής ένταξης:

Επείγει η ανάλυση των αποτελεσματικών πολιτικών κοινωνικής ένταξης σε μια πολυ-πολιτισμική Ευρώπη, η οποία θα έχει ως επίκεντρο τα εξής:

- τη συγκριτική εκτίμηση των προσεγγίσεων που έχουν ακολουθήσει οι υφιστάμενες κοινωνικές πολιτικές (π.χ. μετάβαση από πολιτικές πρόνοιας σε ενεργούς πολιτικές ένταξης, προώθηση της ισότητας μεταχείρισης και, ιδιαίτερα, μεταξύ ανδρών και γυναικών) και του ρόλου των διαφόρων παραγόντων (ρόλου των κοινωνικών εταίρων, ρόλου των μη κυβερνητικών οργανισμών, κ.λπ.) έναντι της εξέλιξης των μορφών και διαδικασιών κοινωνικού αποκλεισμού στην Ευρώπη,

- την ανάλυση των κοινωνικοοικονομικών παραγόντων που συνδέονται με την προστασία της υγείας και την ασφάλεια των εργαζομένων. Θα γίνει διεθνική ανάλυση κόστους-οφέλους των προληπτικών πολιτικών στους τομείς της υγείας και της ασφάλειας. Στις εργασίες αυτές θα ληφθούν υπόψη τα αποτελέσματα ερευνών που διεξάγονται στο πλαίσιο των άλλων προγραμμάτων, ιδιαίτερα, όταν τα αποτελέσματα αυτά ενδέχεται να συμβάλουν σε διαρθρωτικές βελτιώσεις στο πεδίο αυτό. Πρόκειται για τα προγράμματα: βιοϊατρική και υγεία (ιδίως, η έρευνα σχετικά με την επαγγελματική ιατρική και την περιβαλλοντική ιατρική), τηλεματικές εφαρμογές κοινού ενδιαφέροντος (ιδίως, η τηλεματική για την απασχόληση και τη βελτίωση των συνθηκών ζωής), βιομηχανικές τεχνολογίες και υλικά (ιδίως, η αξιοπιστία των συστημάτων παραγωγής). Θα αναλυθούν ιδιαίτερα οι κοινωνικοοικονομικές επιπτώσεις της προστασίας της υγείας και της ασφάλειας των εργαζομένων, στις συνθήκες ανταγωνιστικότητας της Ευρωπαϊκής Ένωσης ή άλλων περιφερειών, με ιδιαίτερη έμφαση στη σχέση μεταξύ κρατικής ρύθμισης και κοινωνικού αποκλεισμού. Στη μελέτη των παραγόντων αυτών θα ληφθούν υπόψη οι συνθήκες που συνδέονται με την ιδιαιτερότητα των MME,

- το συνυπολογισμό, στη διαδικασία ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης, στη θεσμική της ανάπτυξη και στις ειδικές δράσεις σε κοινοτική κλίμακα, της διάστασης της κοινωνικής συνοχής και της κοινωνικής ιδιότητας του πολίτη. Σε αυτό συμπεριλαμβάνεται η ανάλυση των νομικών θεσμών.

(1) Περιγραφή των σχεδιαζόμενων δραστηριοτήτων έρευνας του ΚΚΕρ στους οικείους τομείς περιέχεται στην πρόταση απόφασης του Συμβουλίου σχετικά με τις δραστηριότητες του ΚΚΕρ [εγγρ. COM(94) 68 final της 30. 3. 1994, 94/0095(CNS)], απόσπασμα της οποίας επισυνάπτεται στην παρούσα απόφαση.

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΙΙ

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΗ ΚΑΤΑΝΟΜΗ ΤΟΥ ΠΟΣΟΥ ΠΟΥ ΚΡΙΝΕΤΑΙ ΑΝΑΓΚΑΙΟ "(σε εκατομμύρια Ecu)

"" ID="1">Πεδίο 1. Αξιολόγηση επιλογών επιστημονικής και τεχνολογικής πολιτικής

> ID="2">50

"> ID="1">Πεδίο 2. Έρευνα για την εκπαίδευση και την επαγγελματική κατάρτιση

> ID="2">25

"> ID="1">Πεδίο 3. Έρευνα για την κοινωνική ένταξη και τον κοινωνικό αποκλεισμό στην Ευρώπη

> ID="2">30

"> ID="1">Σύνολο

> ID="2">105 (1) (2)

"">

Η κατανομή μεταξύ των διάφορων πεδίων δεν αποκλείει το ενδεχόμενο ένα σχέδιο να εμπίπτει σε περισσότερα από ένα πεδία.

(1) Εκ των οποίων:

- ποσοστό 8,9 % και 5,6 % αντιστοίχως κατ' ανώτατο όριο για έξοδα προσωπικού και έξοδα διοικητικής λειτουργίας,

- 1 εκατομμύριο Ecu για τη διάδοση και βελτιστοποίηση των αποτελεσμάτων.(2) Ποσό 33 εκατομμυρίων Ecu, το οποίο αντιστοιχεί στη διαφορά μεταξύ του ποσού που κρίνεται αναγκαίο για το παρόν πρόγραμμα και εκείνου που προβλέπεται στο τέταρτο πρόγραμμα-πλαίσιο ΕΤΑ για τη στοχοθετημένη κοινωνικοοικονομική έρευνα, εγγράφεται στο ειδικό πρόγραμμα ΕΤΑ προς εκτέλεση με άμεσες δράσεις (ΚΚΕρ) (1995-1998).

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΙΙΙ

ΣΥΓΚΕΚΡΙΜΕΝΟΙ ΚΑΝΟΝΕΣ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ Το πρόγραμμα θα εκτελεσθεί μέσω έμμεσης δράσης, στην οποία η Κοινότητα έχει χρηματοδοτική συνεισφορά στις δραστηριότητες ETA που διενεργούνται από τρίτους ή από ινστιτούτα του ΚΚΕρ σε σύμπραξη με τρίτους:

1. Δράσεις επιμερισμένης δαπάνης των ακόλουθων τύπων:

α) Έργα ETA που εκτελούνται από επιχειρήσεις, ερευνητικά κέντρα και πανεπιστήμια.

Η κοινοτική χρηματοδότηση κανονικά δεν θα υπερβαίνει το 50 % του κόστους του έργου. Για τα πανεπιστήμια και άλλα ιδρύματα που δεν τηρούν αναλυτική λογιστική προϋπολογισμού, οι δαπάνες θα αποδίδονται με βάση το 100 % του πρόσθετου κόστους.

β) Θεματικά δίκτυα, τα οποία συνδέουν τις έρευνες που διεξάγονται από οργανισμούς, πανεπιστήμια, ερευνητικά κέντρα και τελικούς χρήστες σ' ένα συγκεκριμένο πεδίο ανάλυσης ή προβληματισμού, θα χρησιμοποιούνται για να διευκολυνθεί η μεταφορά τεχνολογίας και γνώσεων και η κινητικότητα των ερευνητών και για να εξασφαλισθεί ότι λαμβάνονται καλύτερα υπόψη οι ανάγκες των διαμορφωτών πολιτικής. Η κοινοτική χρηματοδότηση κανονικά δεν θα υπερβαίνει τις 20 000 Ecu, κατά μέσο όρο ανά εταίρο ετησίως, καλύπτοντας έως το 100 % του πρόσθετου κόστους για το συντονισμό της δράσης και την εφαρμογή των ως άνω δραστηριοτήτων. Τα μέλη ενός δικτύου θα μπορούν επίσης, να υποβάλλουν αίτηση για ερευνητικά σχέδια σύμφωνα με τις κανονικές διαδικασίες.

2. Μέτρα προσιδιάζοντα στο παρόν ειδικό πρόγραμμα

- θεματικές μελέτες με στόχο την ταχεία ανταπόκριση σε ειδικά ζητήματα που ανακύπτουν κατά την πορεία του προγράμματος,

- μέτρα για την ενθάρρυνση της συγκρότησης και τυποποίησης βάσεων δεδομένων σχετικά με τους ενεχομένους φορείς και τα ερευνητικά σχέδια,

- συστήματα για την παροχή γενικών εργαλείων σε ερευνητικά κέντρα, πανεπιστήμια και επιχειρήσεις (ευρετήρια ατόμων, φορέων, λημμάτων κ.λπ.).

Η κοινοτική χρηματοδότηση καλύπτει μέχρι και το 100 % του κόστους των μέτρων.

3. Προπαρασκευαστικά, συνοδευτικά και υποστηρικτικά μέτρα, όπως:

- μελέτες για τη στήριξη του παρόντος προγράμματος και την προπαρασκευή μελλοντικών δραστηριοτήτων,

- ενίσχυση των ανταλλαγών πληροφοριών, διασκέψεων, σεμιναρίων, "εργαστηρίων" ή άλλων συναντήσεων επιστημονικής ή τεχνικής φύσης, συμπεριλαμβανομένων των συναντήσεων διακλαδικού ή πολυεπιστημονικού συντονισμού,

- χρήση εξωτερικής εμπειρογνωμοσύνης, συμπεριλαμβανομένης της πρόσβασης σε βάσεις επιστημονικών δεδομένων,

- επιστημονικές δημοσιεύσεις και δραστηριότητες για τη διάδοση, την προώθηση και την εκμετάλλευση των αποτελεσμάτων, σε συντονισμό με τις δραστηριότητες που εκτελούνται δυνάμει της τρίτης δράσης- οι παράγοντες που θα μπορούσαν να ενθαρρύνουν τη χρήση των αποτελεσμάτων θα λαμβάνονται υπόψη από την έναρξη και καθ' όλη τη διάρκεια των έργων ETA, οι εταίροι των οποίων θα αποτελούν βασικό δίκτυο για τη διάδοση και εκμετάλλευση των αποτελεσμάτων,

- εκπαιδευτικές δράσεις σχετικές με την έρευνα που καλύπτει το παρόν πρόγραμμα, με σκοπό τη βελτίωση των επαγγελματικών ικανοτήτων,

- ανεξάρτητη αξιολόγηση της διαχείρισης και εκτέλεσης του προγράμματος και της εφαρμογής των δραστηριοτήτων.

Η κοινοτική χρηματοδότηση μπορεί να καλύψει έως και το 100 % του κόστους αυτών των μέτρων.

4. Συντονισμένες δράσεις, οι οποίες συνίστανται στο συντονισμό, ιδίως μέσω "δικτύων συνεννόησης", έργων ETA που χρηματοδοτούνται ήδη από δημόσιες αρχές ή ιδιωτικούς οργανισμούς.

Η δυνατότητα συντονισμένων δράσεων μπορεί επίσης να χρησιμοποιηθεί στα πλαίσια του προγράμματος ως τρόπος εξέτασης της σκοπιμότητας και καθορισμού του περιεχομένου των δράσεων έρευνας με επιμερισμό του κόστους.

Η κοινοτική χρηματοδότηση μπορεί να καλύψει έως και το 100 % του κόστους του συντονισμού.

5. Σε εξαιρετικές περιπτώσεις, η συμμετοχή διεθνών οργανισμών σε δραστηριότητες στα πλαίσια του παρόντος μπορεί να χρηματοδοτηθεί στην ίδια βάση όπως και η συμμετοχή νομικών προσώπων με έδρα στην Κοινότητα.

Απόσπασμα της πρότασης απόφασης του Συμβουλίου σχετικά με το πρόγραμμα του ΚΚερ [COM (94) 68 final - 94/0095 (CNS)] σχετικά με τις σχεδιαζόμενες δραστηριότητες του Κοινού Κέντρου Ερευνών (ΚΚΕρ) στους τομείς που καλύπτονται από το ειδικό πρόγραμμα στοχοθετημένης κοινωνικοοικονομικής έρευνας

Το ευρωπαϊκό παρατηρητήριο επιστήμης και τεχνολογίας (OEST), που λειτουργεί στους κόλπους του ινστιτούτου τεχνολογικών προβλέψεων του ΚΚΕρ, θα αποτελέσει υπηρεσία ενημέρωσης επί της εξελίξεως της επιστήμης και της τεχνολογίας και θα εξασφαλίσει την εποπτεία των επιστημονικών εξελίξεων και των τεχνολογικών καινοτομιών. Θα αξιολογεί αυτές τις επιστημονικές και τεχνολογικές εξελίξεις σε σχέση με τις κοινωνικοοικονομικές ανάγκες και τους παράγοντες της αγοράς.

Προκειμένου να βελτιωθεί η επικοινωνία και να αποφευχθούν επαναλήψεις εργασιών, το παρατηρητήριο θα συνεργαστεί στενά με την Eurostat και θα έχει στενές επαφές με τους ευρωπαϊκούς οργανισμούς, τον ΟΟΣΑ, καθώς επίσης και τις ESA, CERN, Eureka, κ.λπ. Οι δραστηριότητες του παρατηρητηρίου θα διεξαχθούν σε στενή εναρμόνιση με τις αντίστοιχες που προβλέπονται βάσει του προγράμματος δράσεων επιμερισμένης δαπάνης.

Θα πρόκειται, στο εσωτερικό του δικτύου ETAN - η συγκρότηση του οποίου προβλέπεται στο πρόγραμμα δράσεων επιμερισμένης δαπάνης - για εστιακό σημείο δικτύου απαρτιζόμενου αφενός από τα διάφορα παρεμφερή παρατηρητήρια των κρατών μελών και αφετέρου από πανεπιστήμια ή εμπειρογνώμονες της βιομηχανίας που είναι επιφορτισμένοι με την εκτίμηση της αξίας, της εξέλιξης και του αντικτύπου των επιστημονικών και τεχνολογικών επιτευγμάτων.

Υπό κοινοτικό πρίσμα, το παρατηρητήριο θα συμβάλει, με τις πληροφορίες που συγκεντρώνει, στην τακτική αξιολόγηση του βαθμού προόδου της ETA στην Ευρώπη, συγκρίνοντάς την με τις συνθήκες που επικρατούν στις υπόλοιπες αναπτυγμένες χώρες.

Το σύστημα τεχνολογικής επαγρύπνησης αποσκοπεί στην ανίχνευση νέων επιστημονικών επιτεύξεων και τεχνολογικών καινοτομιών σε ένα πρώτο στάδιο, ώστε οι υπεύθυνοι της Κοινότητας να προειδοποιούνται για τις σχετικές επιπτώσεις και συνέπειες, ιδίως στην τεχνολογική έρευνα και στο βιομηχανικό κόσμο.