Απόφαση της Επιτροπής

της 29ης Σεπτεμβρίου 1999

με την οποία μια συγκέντρωση κηρύσσεται συμβιβάσιμη με την κοινή αγορά και τη συμφωνία για τον ΕΟΧ

(Υπόθεση αριθ. IV/M.1383 - Exxon/Mobil)

[κοινοποιηθείσα υπό τον αριθμό Ε(1999) 3093]

(Το κείμενο στην αγγλική γλώσσα είναι το μόνο αυθεντικό)

(Κείμενο που παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον ΕΟΧ)

(2004/284/ΕΚ)

Η ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ,

Έχοντας υπόψη:

τη συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας,

τη συμφωνία για τον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο, και ιδίως το άρθρο 57,

τον κανονισμό (ΕΟΚ) αριθ. 4064/89 του Συμβουλίου, της 21ης Δεκεμβρίου 1989, για τον έλεγχο των συγκεντρώσεων μεταξύ επιχειρήσεων ("κανονισμός περί συγκεντρώσεων")(1), όπως τροποποιήθηκε τελευταία από τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1310/97(2), και ιδίως το άρθρο 8 παράγραφος 2,

την απόφαση της Επιτροπής, της 9ης Ιουνίου 1999, για την κίνηση της διαδικασίας στην παρούσα υπόθεση,

Αφού έδωσε στις ενδιαφερόμενες επιχειρήσεις τη δυνατότητα να γνωρίσουν τις απόψεις τους σε σχέση με τις αιτιάσεις της Επιτροπής,

Αφού έλαβε υπόψη τη γνώμη της συμβουλευτικής επιτροπής για τις συγκεντρώσεις(3),

Εκτιμώντας τα ακόλουθα:

(1) Στις 3 Μαΐου 1999, η Επιτροπή έλαβε κοινοποίηση πρότασης συγκέντρωσης μέσω της οποίας οι αμερικανικές επιχειρήσεις Exxon Corporation και Μobil Corporation επρόκειτο να συγχωνεύσουν τις δραστηριότητές τους παγκοσμίως.

(2) Στις 2 Ιουνίου 1999, το Ηνωμένο Βασίλειο γνωστοποίησε στην Επιτροπή σύμφωνα με το άρθρο 9 παράγραφος 2 στοιχείο β) του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 4064/89 (στο εξής "ο κανονισμός περί συγκεντρώσεων") ότι εκτιμά ότι η συγκέντρωση επηρεάζει τον ανταγωνισμό στο βορειοδυτικό τμήμα της Σκωτίας στον τομέα της διανομής μικρών ποσοτήτων καυσίμων κινήσεως. Στις 26 Ιουλίου 1999, η Επιτροπή εξέδωσε κοινοποίηση των αιτιάσεων όπου αναγνωρίζονται, μεταξύ άλλων, οι σχετικές με τον ανταγωνισμό ανησυχίες στην αγορά διανομής μικρών ποσοτήτων καυσίμων κινήσεως σε ολόκληρο το ΗΒ. Στις 10 Aυγούστου 1999 η Επιτροπή ενημέρωσε το Ηνωμένο Βασίλειο ότι υπό αυτές τις περιστάσεις και σύμφωνα με το άρθρο 9 παράγραφος 4 στοιχείο β) του κανονισμού περί συγκεντρώσεων δεν συνέτρεχαν λόγοι για την παραπομπή της υπόθεσης στις αρμόδιες αρχές.

(3) Με απόφαση που έλαβε στις 9 Ιουνίου 1999, η Επιτροπή έκρινε ότι η κοινοποιηθείσα πράξη δημιουργεί σοβαρές αμφιβολίες ως προς το συμβιβάσιμο με την κοινή αγορά. Για τον λόγο αυτό, η Επιτροπή κίνησε διαδικασία σε σχέση με την παρούσα υπόθεση κατ' εφαρμογή του άρθρου 6 παράγραφος 1 στοιχείο γ) του κανονισμού περί συγκεντρώσεων.

I. TΑ ΜΕΡΗ ΚΑΙ Η ΠΡΑΞΗ

(4) Η Exxon Corporation ("Exxon") είναι μια εταιρεία που αναπτύσσει πολλαπλή δραστηριότητα παγκοσμίως στους τομείς της κοιτασματικής έρευνας, ανάπτυξης, παραγωγής και πώλησης αργού πετρελαίου και φυσικού αερίου, της διύλισης και πώλησης καθαρών πετρελαιοειδών, της ανάπτυξης, παραγωγής και πώλησης διαφόρων χημικών προϊόντων, της παραγωγής και πώλησης άνθρακα και ορυκτών και της παραγωγής ενέργειας. Η Mobil Corporation ("Mobil") είναι μια εταιρεία που αναπτύσσει πολλαπλή δραστηριότητα παγκοσμίως στους τομείς της κοιτασματικής έρευνας, ανάπτυξης, παραγωγής και πώλησης αργού πετρελαίου και φυσικού αερίου, της διύλισης και πώλησης καθαρών πετρελαιοειδών και της ανάπτυξης, παραγωγής και πώλησης διαφόρων χημικών προϊόντων. Η Mobil και η British Petroleum ("BP") συγκέντρωσαν όλες τις δραστηριότητές τους σχετικά με τη διύλιση και τη διανομή μικρών ποσοτήτων στην Ευρώπη σε μια από κοινού ελεγχόμενη επιχείρηση, τη BP/Mobil(4).

(5) Η παρούσα κοινοποίηση αφορά μια πλήρη συγκέντρωση υπό την έννοια του άρθρου 3 παράγραφος 1 στοιχείο α) του κανονισμού περί συγκεντρώσεων. Την 1η Δεκεμβρίου 1998, η Exxon και η Mobil υπέγραψαν συμφωνία και σχέδιο συγκέντρωσης. Δυνάμει της συμφωνίας, η Mobil θα συγχωνευτεί με μια εταιρεία που θα ελέγχεται εξ ολοκλήρου από τη μητρική εταιρεία της Exxon, όπου η Mobil θα αποτελεί τη διάδοχο εταιρεία. Κατόπιν αυτού, η Exxon θα κατέχει το 100 % των εκδοθέντων και κυκλοφορούντων με δικαίωμα ψήφου χρεογράφων της Mobil. Οι κάτοχοι κοινών μετοχών της Mobil θα λάβουν 132015 μερίδια κοινών μετοχών της Exxon για κάθε μερίδιο κοινής μετοχής της Mobil που κατέχουν κατά το κλείσιμο. Οι μέτοχοι της Exxon θα κατέχουν περίπου το 70 % της ενοποιημένης οντότητας Exxon Mobil, ενώ οι μέτοχοι της Mobil θα κατέχουν περίπου το 30 %.

II. Η ΚΟΙΝΟΤΙΚΗ ΔΙΑΣΤΑΣΗ

(6) H συγκέντρωση έχει κοινοτική διάσταση υπό την έννοια του άρθρου 1 παράγραφος 2 του κανονισμού περί συγκεντρώσεων, διότι ο ολικός συνδυασμένος κύκλος εργασιών των συγκεκριμένων επιχειρήσεων σε ολόκληρη την Κοινότητα υπερβαίνει τα 5 δισ. ευρώ(5) (Exxon 121 δισ. ευρώ και Mobil 47 δισ. ευρώ). Η Exxon και η Mobil πραγματοποίησαν, καθεμια χωριστά, εντός της Κοινότητας ολικό κύκλο εργασιών άνω των 250 εκατ. ευρώ (Exxon ευρώ[...]*(6) και Mobil ευρώ [...]* το 2000), αλλά δεν πραγματοποιούν άνω των δύο τρίτων του ολικού κοινοτικού κύκλου εργασιών τους σε ένα και το αυτό κράτος μέλος. Συνεπώς, η συγκέντρωση έχει κοινοτική διάσταση σύμφωνα με το άρθρο 1 παράγραφος 2 του κανονισμού περί συγκεντρώσεων. Ο κύκλος εργασιών της Exxon αφενός και της Mobil αφετέρου υπερβαίνει τα 250 δισ. στο έδαφος της ΕΖΕΣ (Exxon: [...]* δισ. ευρώ, Μobil [...]* δισ. ευρώ. Συνεπώς πρόκειται για μια υπόθεση συνεργασίας ΕΖΕΣ.

III. ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΤΟΥ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΜΟΥ

(7) Ο πετρελαϊκός κλάδος χωρίζεται εν γένει στα πρώτα στάδια του οικονομικού κύκλου του τομέα πετρελαίου και φυσικού αερίου (δηλαδή κοιτασματική έρευνα, ανάπτυξη και παραγωγή αργού πετρελαίου και φυσικού αερίου), στα τελικά στάδια του οικονομικού κύκλου του τομέα (δηλαδή διύλιση και εμπορία καυσίμων, διανομή φυσικού αερίου, παραγωγή λιπαντικών) και στις διάφορες πετροχημικές δραστηριότητες.

(8) Η συγκέντρωση δεν προκαλεί σχετικές με τον ανταγωνισμό ανησυχίες στις αγορές κοιτασματικής έρευνας, ανάπτυξης και παραγωγής αργού πετρελαίου και φυσικού αερίου και όσον αφορά τις διάφορες πετροχημικές δραστηριότητες όπου οι επιχειρηματικές δραστηριότητες των μερών αλληλεπικαλύπτονται. Αμφότερα τα μέρη δραστηριοποιούνται στον κλάδο της κοιτασματικής έρευνας, της ανάπτυξης και της παραγωγής αργού πετρελαίου και φυσικού αερίου. Η Επιτροπή στην απόφαση που εξέδωσε βάσει του άρθρου 6 παράγραφος 1 στοιχείο γ) διατύπωσε σοβαρές επιφυλάξεις για τις αγορές αυτές. Στην απόφαση που εξέδωσε βάσει του άρθρου 6 παράγραφος 1 στοιχείο γ), η Επιτροπή διατύπωσε επίσης σοβαρές επιφυλάξεις για την αγορά "υγροποιημένου φυσικού αερίου". Παρόλα αυτά, για τους λόγους που αναπτύσσονται στα τμήματα Α και Β στη συνέχεια, δεν υφίστανται σχετικές με τον ανταγωνισμό ανησυχίες στις συγκεκριμένες αγορές.

(9) Για τους λόγους που αναφέρονται στη συνέχεια, η συγκέντρωση θα οδηγήσει στη δημιουργία ή στην ενίσχυση δεσπόζουσας θέσης στις ακόλουθες αγορές:

- διανομή μεγάλων ποσοτήτων φυσικού αερίου στις Κάτω Χώρες (τμήμα Γ),

- διανομή μεγάλων ποσοτήτων φυσικού αερίου σε μεγάλες αποστάσεις στη Γερμανία (τμήμα Γ),

- υπόγειες εγκαταστάσεις αποθήκευσης φυσικού αερίου που εξυπηρετούν το νότιο τμήμα της Γερμανίας (τμήμα Γ),

- βασικά έλαια της ομάδας Ι στον ΕΟΧ (τμήμα Δ),

- διανομή μικρών ποσοτήτων καυσίμων κινήσεως στην Αυστρία, στη Γερμανία, στο Λουξεμβούργο, στις Κάτω Χώρες και το ΗΒ (τμήμα Ε),

- διανομή μικρών ποσοτήτων καυσίμων κινήσεως σε αυτοκινητοδρόμους με διόδια στη Γαλλία (τμήμα ΣΤ),

- λιπαντικά αεροσκαφών σε παγκόσμια κλίμακα (τμήμα Ζ),

- καύσιμα αεροσκαφών στον αερολιμένα Gatwick (τμήμα Η).

Α. ΚΟΙΤΑΣΜΑΤΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ, ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΗ

(10) Τα πρώτα στάδια του σχετικού οικονομικού κύκλου περιλαμβάνουν τρία είδη εμπορικής δραστηριότητας: τον εντοπισμό νέων κοιτασμάτων, την ανάπτυξη των κοιτασμάτων αυτών και την εμπορική τους εκμετάλλευση. Ο εντοπισμός νέων κοιτασμάτων αποδίδεται εν γένει με τον όρο "κοιτασματική έρευνα". Η ανάπτυξη συνίσταται στη δημιουργία κατάλληλης υποδομής για μελλοντική έναρξη της παραγωγής (εξέδρες πετρελαίου, δίκτυα αγωγών, τερματικοί σταθμοί, κ.λπ.). Η εκμετάλλευση των κοιτασμάτων καλείται "παραγωγή και πωλήσεις". Προηγούμενες αποφάσεις της Επιτροπής(7) εστιάζονταν πρωτίστως στις συνέπειες των πράξεων που είχαν κοινοποιηθεί τότε στο τμήμα της αγοράς που αφορά την παραγωγή και τις πωλήσεις.

(11) Η κοιτασματική έρευνα και η ανάπτυξη είναι μια χρονοβόρα δραστηριότητα που απαιτεί σημαντικά κεφάλαια και περιλαμβάνει ορισμένα διαδοχικά στάδια. Κατ' αρχήν, μια χώρα που εκτιμά ότι στο έδαφός της ενδέχεται να υπάρχουν κοιτάσματα υδρογονανθράκων (η χώρα αυτή καλείται "χώρα υποδοχής") προκηρύσσει διαγωνισμό για την εκχώρηση αδειών κοιτασματικής έρευνας. Ο τρόπος διεξαγωγής των διαγωνισμών αυτών ποικίλλει. Στις ΗΠΑ, για παράδειγμα, οργανώνονται δημόσιοι πλειστηριασμοί, ενώ σε άλλες περιπτώσεις η χώρα υποδοχής προβαίνει σε προεπιλογή των επιχειρήσεων που θα μετάσχουν στη διαδικασία. Η προεπιλογή μπορεί να στηρίζεται, σε μικρότερο ή μεγαλύτερο βαθμό, στις τεχνικές δυνατότητες, την οικονομική ισχύ ή σε άλλες παραμέτρους (δράση των ομάδων συμφερόντων, πολιτιστικές συγγένειες, κ.λπ.).

(12) Συχνά, κάποιες εταιρείες υποβάλλουν προσφορά από κοινού, προκειμένου να επιτύχουν τη διασπορά του κινδύνου ή την αλληλοσυμπλήρωση των τεχνικών τους δυνατοτήτων. Σε ορισμένες περιπτώσεις, η χώρα υποδοχής ενδέχεται να απαιτήσει από κάποιους υποψηφίους να συνεργασθούν μεταξύ τους προκειμένου να λάβουν την άδεια για τη διεξαγωγή κοιτασματικής έρευνας. Η χώρα υποδοχής ενδέχεται επίσης να θέτει ως όρο να παραχωρηθεί στην σχετική εθνική επιχείρηση πετρελαίου ένα μέρος των κοιτασμάτων που ενδεχομένως θα ανακαλυφθούν στον γεωγραφικό τομέα ("μπλοκ") που καλύπτει η εκάστοτε άδεια. Πάντοτε, όταν η άδεια παραχωρείται από κοινού σε περισσότερες εταιρείες, ορίζεται μια εταιρεία που θα είναι επιχειρησιακά υπεύθυνη για τις εργασίες στον συγκεκριμένο γεωγραφικό τομέα. Η εταιρεία στην οποία ανατίθεται η επιχειρησιακή ευθύνη έχει ως μέλημα την τεχνική και οικονομική διεύθυνση της κοιτασματικής έρευνας, καθώς και ενδεχομένως των φάσεων του σχεδίου που αφορούν την ανάπτυξη και την παραγωγή. Για τις περισσότερες σημαντικές αποφάσεις απαιτείται ομοφωνία όλων των εταίρων του σχεδίου.

(13) Ο συνολικός χρόνος που μεσολαβεί συνήθως από την παραχώρηση της άδειας μέχρι την έναρξη της παραγωγής κυμαίνεται μεταξύ 5 και 15 ετών. Το κόστος ενός σχεδίου κοιτασματικής έρευνας και ανάπτυξης μπορεί να ανέλθει στα 7 δισ. ευρώ για σχέδια που υλοποιούνται στις λεγόμενες "συνοριακές περιοχές". Το στάδιο της κοιτασματικής έρευνας και το στάδιο της ανάπτυξης αντιπροσωπεύουν συνήθως το 15 % και το 85 % αντιστοίχως της συνολικής δαπάνης.

(14) Πρέπει να επισημανθεί ακόμη ότι όταν η παραγωγή ξεκινά σε μια καινούργια περιοχή, είναι αναγκαία η ανάπτυξη της κατάλληλης υποδομής. Απαιτείται δηλαδή μεταξύ άλλων η κατασκευή εξεδρών πετρελαίου, δικτύων αγωγών και τερματικών σταθμών. Τα μικρότερα κοιτάσματα, των οποίων η αυτοτελής ανάπτυξη είναι οικονομικά ασύμφορη, μπορούν στη συνέχεια να αξιοποιηθούν με τη χρήση των υποδομών που έχουν ήδη κατασκευασθεί με σκοπό την εκμετάλλευση του μεγαλύτερου κοιτάσματος. Τα μικρότερα αυτά κοιτάσματα αποκαλούνται ενίοτε "δορυφορικά κοιτάσματα". Η κοιτασματική έρευνα στη Βόρεια Θάλασσα πέρασε τις περισσότερες φορές από τα στάδια που περιγράφονται παραπάνω.

ΣΧEΤΙΚΕΣ ΑΓΟΡΕΣ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ

(15) Υποστηρίζεται συχνά ότι η κοιτασματική έρευνα, η ανάπτυξη, καθώς και η παραγωγή και οι πωλήσεις είναι αλληλένδετες τόσο στενά ώστε να μην είναι δυνατό να οριστεί παρά μόνο μια διακεκριμένη αγορά προϊόντος. Θα μπορούσε ωστόσο να υποστηριχθεί ότι η κοιτασματική έρευνα αποτελεί ξεχωριστή αγορά προϊόντος. Πιο συγκεκριμένα, θα μπορούσε να υποστηριχθεί ότι μια επιχείρηση που ασχολείται με την κοιτασματική έρευνα έχει δύο κατηγορίες πελατών: τη χώρα υποδοχής, έναντι της οποίας αναλαμβάνει κατά κανόνα τη δέσμευση να της εξασφαλίσει τη μελλοντική ροή πόρων σε περίπτωση ανεύρεσης πετρελαίου ή φυσικού αερίου· και τους μεταγενέστερους παραγωγούς και μεταπράτες πετρελαίου και αερίου που θα μπορούσαν να τη διαδεχθούν ή να συμπράξουν στην ανάπτυξη και την παραγωγή. Η μεταβίβαση δικαιωμάτων επί γεωγραφικών τομέων (μπλοκ) αποτελεί διαδεδομένη πρακτική στον συγκεκριμένο κλάδο.

(16) Επειδή η σύσταση του υπεδάφους δεν είναι γνωστή κατά τον χρόνο της κοιτασματικής έρευνας, η Επιτροπή θεωρεί ότι δεν δικαιολογείται η διάκριση μεταξύ έρευνας για πετρέλαιο και έρευνας για φυσικό αέριο. Σε ό,τι αφορά τις αγορές προϊόντος που σχετίζονται με την ανάπτυξη, την παραγωγή και τις πωλήσεις, η Επιτροπή έλαβε υπόψη ότι το φυσικό αέριο και το αργό πετρέλαιο έχουν διαφορετικές εφαρμογές και υπόκεινται σε διαφορετική συμπεριφορά όσον αφορά τη διαμόρφωση των τιμών, αλλά και σε περιορισμούς του κόστους. Για τον λόγο αυτό, η Επιτροπή θεώρησε σκόπιμο να κινήσει τη διαδικασία για τον ορισμό μιας σχετικής αγοράς προϊόντος για την ανάπτυξη, την παραγωγή και τις πωλήσεις αργού πετρελαίου και μιας άλλης σχετικής αγοράς προϊόντος για την ανάπτυξη, την παραγωγή και τις πωλήσεις φυσικού αερίου.

(17) Τα μέρη έχουν αμφισβητήσει την ύπαρξη αγοράς κοιτασματικής έρευνας, προβάλλοντας το επιχείρημα ότι αυτή είναι τόσο στενά συνδεδεμένη με τα επακόλουθα στάδια της παραγωγικής διαδικασίας, ώστε να μην είναι δυνατό να αποτελέσει πιθανή αγορά προϊόντος. Όπως εξηγείται και στο τμήμα για τις επιπτώσεις της συγκέντρωσης στον ανταγωνισμό, η εκτίμηση των επιπτώσεων της εν κοινοποιηθείσας πράξης στον ανταγωνισμό δεν προϋποθέτει κατ' ανάγκη επακριβή καθορισμό των σχετικών αγορών προϊόντος με κριτήριο τα διάφορα στάδια της κοιτασματικής έρευνας, της ανάπτυξης, της παραγωγής και των πωλήσεων του αργού πετρελαίου και του φυσικού αερίου, αντίστοιχα.

ΣΧΕΤΙΚΕΣ ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΕΣ ΑΓΟΡΕΣ

(18) Η Επιτροπή εξετάζει κατά πόσον η αγορά κοιτασματικής έρευνας είναι παγκόσμιας κλίμακας και συμφωνεί με τα μέρη ότι, από την άποψη της ευρωπαϊκής ζήτησης, οι σχετικές γεωγραφικές αγορές για την κοιτασματική έρευνα, την ανάπτυξη, την παραγωγή και τις πωλήσεις αργού πετρελαίου είναι παγκόσμιας κλίμακας, ενώ η αντίστοιχη αγορά φυσικού αερίου περιλαμβάνει πιθανότατα τον ΕΟΧ, την Αλγερία και τη Ρωσία.

(19) Η Επιτροπή εξέτασε κατά πόσον ορισμένες μικρότερες γεωγραφικές περιοχές μπορούν να αποτελέσουν σχετικές αγορές. Για λόγους ασφάλειας του εφοδιασμού, ορισμένοι αγοραστές φυσικού αερίου προβαίνουν σε διάκριση κατά τη χάραξη της πολιτικής τους για τον εφοδιασμό ως προς την προέλευση του αερίου στη βάση των διαβλεπόμενων πολιτικών κινδύνων και της επίδρασής τους στην ασφάλεια του εφοδιασμού όσον αφορά το φυσικό αέριο που προέρχεται από τη Ρωσία και την Αλγερία (η Ρωσία καλύπτει το 17 % περίπου της συνολικής δυτικοευρωπαϊκής ζήτησης, ενώ το αντίστοιχο ποσοστό για την Αλγερία είναι 12 %). Το πλέον χαρακτηριστικό παράδειγμα αυτού είναι η ισπανική νομοθεσία η οποία προβλέπει ότι το μέρος της ζήτησης φυσικού αερίου που καλύπτεται από μια συγκεκριμένη χώρα δεν μπορεί να υπερβαίνει το 60 % της συνολικής ζήτησης. Εντούτοις, είναι απίθανο οιαδήποτε αύξηση της τιμής του φυσικού αερίου που παράγεται στον ΕΟΧ να μην εξουδετερωθεί από μικρή αύξηση του μεριδίου φυσικού αερίου που προέρχεται από τη Ρωσία και την Αλγερία. Εν πάση περιπτώσει, το θέμα του ακριβούς ορισμού της σχετικής γεωγραφικής αγοράς μπορεί να παραμείνει ανοικτό, δεδομένου ότι δεν επηρεάζει το συμπέρασμα για την εκτίμηση του ανταγωνισμού.

ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΠΟΙΟΥΜΕΝΕΣ ΣΤΗΝ ΑΓΟΡΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ

(20) Εκ παραδόσεως, οι επιχειρήσεις που ασχολούνται με την κοιτασματική έρευνα, την ανάπτυξη και με την παραγωγή και τις πωλήσεις κατατάσσονται σε τρεις κατηγορίες καθεμιά από τις οποίες έχει διαφορετικά χαρακτηριστικά, στρατηγικούς στόχους και μελλοντικές δυνατότητες κοιτασματικής έρευνας και ανάπτυξης. Οι κατηγορίες αυτές είναι οι εξής: i) κρατικές εταιρείες παραγωγής (κυρίως χωρών του OΠΕΚ και ορισμένες εταιρείες που εδρεύουν σε χώρες του ΟΟΣΑ, όπως η Statoil)· ii) οι μεγάλες εταιρείες ("majors"), δηλαδή εταιρείες πετρελαιοειδών με ολοκληρωμένη κάθετη διάρθρωση οι οποίες αναπτύσσουν διεθνείς δραστηριότητες· και iii) ένα πλήθος εταιρειών πετρελαιοειδών πολύ μικρότερου μεγέθους οι περισσότερες των οποίων δεν έχουν ολοκληρωμένη διάρθρωση, δραστηριοποιούνται στα πρώτα στάδια του οικονομικού κύκλου και ασχολούνται με την κοιτασματική έρευνα ή/και την παραγωγή.

(21) Οι σχετικές με τον ανταγωνισμό ανησυχίες που διατύπωσε η Επιτροπή οφείλονται κυρίως στο γεγονός ότι η κοινοποιηθείσα πράξη, σε συνδυασμό με την άλλη συγκέντρωση που έχουν κοινοποιήσει οι ΒΡ, Amoco και Arco, θα οδηγήσει στη δημιουργία μιας ξεχωριστής (τέταρτης) κατηγορίας δραστηριοποιούμενων στην αγορά επιχειρήσεων οι οποίες ενδέχεται να κυριαρχήσουν στις δραστηριότητες κοιτασματικής έρευνας και ανάπτυξης. Θα σχηματισθεί δηλαδή μια ομάδα "κολοσσών" αποτελούμενη από τις εταιρείες Exxon Mobil, BP Amoco ARCO και Shell.

Η ΘΕΣΗ ΤΩΝ ΜΕΡΩΝ ΣΤΗΝ ΑΓΟΡΑ

Κοιτασματική έρευνα

(22) Δεν υπάρχει κάποιος ευρέως διαθέσιμος ή αποδεκτός δείκτης για τον υπολογισμό της ισχύος των διαφόρων εταιρειών στην αγορά κοιτασματικής έρευνας. Η μέτρηση της ισχύος μιας εταιρείας στην υπόψη αγορά μπορεί να γίνει βάσει διαφόρων κριτηρίων, όπως ο αριθμός γεωγραφικών τομέων για τους οποίους έχει ληφθεί άδεια, ο αριθμός γεωγραφικών τομέων για τους οποίους η εταιρεία έχει την επιχειρησιακή ευθύνη, η καθαρή στρεμματική επιφάνεια, η συνολική στρεμματική επιφάνεια υπό επιχειρησιακή ευθύνη, το ύψος της κεφαλαιουχικής δαπάνης για κοιτασματική έρευνα, κ.λπ.. Γίνεται ευρέως δεκτό ότι οι έμμεσοι δείκτες οι οποίοι στηρίζονται στον αριθμό των γεωγραφικών τομέων ή στη στρεμματική επιφάνεια δεν είναι αξιόπιστοι, διότι καλύπτουν ένα φάσμα περιπτώσεων με μεγάλες ανομοιότητες μεταξύ τους.

(23) Με βάση την κεφαλαιουχική δαπάνη, οι Exxon-Mobil, BP Amoco-ARCO και Shell αντιπροσωπεύουν από κοινού, με ισοδύναμη περίπου συμμετοχή, ποσοστό από 30 % έως 40 % της συνολικής κεφαλαιουχικής δαπάνης που είχε προγραμματισθεί για το 1999 για κοιτασματική έρευνα, ανάπτυξη και παραγωγή. Η επόμενη μεγαλύτερη δραστηριοποιούμενη στην αγορά επιχείρηση αντιπροσωπεύει το ένα τρίτο του μέσου μεγέθους των εν λόγω τριών μεγάλων επιχειρήσεων.

(24) Τα μέρη αμφισβητούν την ορθότητα της συγκεκριμένης μεθόδου υπολογισμού της ισχύος στην αγορά, για τους ακόλουθους λόγους. Πρώτον, η κεφαλαιουχική δαπάνη ποικίλλει ανάλογα με τον τόπο διεξαγωγής της κοιτασματικής έρευνας. Το στοιχείο αυτό έχει ως συνέπεια να υποτιμάται το μερίδιο αγοράς των εθνικών εταιρειών πετρελαιοειδών σε περιοχές της ζώνης του OΠΕΚ όπου το κόστος είναι χαμηλό. Δεύτερον, η κεφαλαιουχική δαπάνη συχνά δεν αντικατοπτρίζει το πραγματικό μερίδιο κυριότητας επί της αδείας ή της παραγωγής. Τούτο οφείλεται στο γεγονός ότι οι κρατικές εταιρείες συχνά πληρώνουν για ένα μερίδιο το οποίο είναι δυσανάλογα μικρό σε σύγκριση με τη συμμετοχή τους στην άδεια ή σε σύγκριση με το τμήμα της παραγωγής αργού πετρελαίου που δικαιούνται. Τρίτον, η κεφαλαιουχική δαπάνη περιλαμβάνει συχνά και ορισμένες δαπάνες για επενδύσεις, π.χ. για υγροποίηση φυσικού αερίου και συναφείς υποδομές, δεν αντικατοπτρίζει δηλαδή μόνο τα ποσά που επενδύονται αποκλειστικά για κοιτασματική έρευνα.

(25) Ένας άλλος πιθανός τρόπος μέτρησης της ισχύος στην αγορά είναι ο υπολογισμός του ποσοστού που αντιπροσωπεύει η προβλεπόμενη παραγωγή των εταιρειών αυτών (λαμβάνοντας υπόψη ότι η τρέχουσα κοιτασματική έρευνα και η εξαγορά δικαιωμάτων τρίτων θέτουν τις βάσεις για μελλοντική παραγωγή). Με βάση τη διεξαχθείσα έρευνα αγοράς, το άθροισμα των μεριδίων αγοράς των τριών "κολοσσών" που ασχολούνται με την εκτός ΟΠΕΚ παραγωγή θα κυμαίνεται, σε 10 περίπου έτη από σήμερα, και πάλι σε ποσοστό από 30 % μέχρι 40 %.

Παραγωγή και πωλήσεις

(26) Για το 1998, το από κοινού μερίδιο των Exxon και Mobil στην παγκόσμια παραγωγή αργού πετρελαίου υπολογίζεται σε [0-10] %, ενώ το μερίδιό τους στην ευρωπαϊκή παραγωγή φυσικού αερίου την ίδια χρονιά σε [0-20] %. Τα αντίστοιχα ποσοστά είναι 3,7 % και 8,4 %, για την ΒΡ Amoco-Arco, και 3,3 % και 13,9 % για τη Shell. Τα παραπάνω μεγέθη δεν έχουν μεταβληθεί σημαντικά με την πάροδο των ετών. Οι τρεις "κολοσσοί" αντιπροσωπεύουν το [30-40]* % σχεδόν της συνολικής παραγωγής φυσικού αερίου στον ΕΟΧ. Παρόλα αυτά, οι τρεις "κολοσσοί" αντιπροσωπεύουν λιγότερο από το [20-30] % του φυσικού αερίου που καταναλώνεται στον ΕΟΧ.

(27) Παράγοντες του κλάδου συχνά αναφέρουν τα αποδεδειγμένα αποθέματα ως στοιχείο ενδεικτικό για την ισχύ των διαφόρων επιχειρήσεων στην αγορά. Με βάση το στοιχείο αυτό, τα μέρη κατέχουν [0-10] % και [10-20] % περίπου των παγκόσμιων αποδεδειγμένων αποθεμάτων αργού πετρελαίου και των πανευρωπαϊκών αποδεδειγμένων αποθεμάτων φυσικού αερίου, αντιστοίχως. Ωστόσο, μπορεί να υποστηριχθεί ότι τα αποδεδειγμένα αποθέματα δεν αποτελούν σημαντικό δείκτη των μελλοντικών αποθεμάτων παραγωγής. Πράγματι, τα αποδεδειγμένα αποθέματα τα οποία δηλώνουν οι διάφορες εταιρείες πετρελαιοειδών χρησιμεύουν απλώς για τον προσδιορισμό των διαθέσιμων ποσοτήτων και, όπως κάθε ιδιωτική εταιρεία, οι ιδιωτικές εταιρείες πετρελαιοειδών πρέπει να περιορίσουν κατά το δυνατόν τις ποσότητες που διαθέτουν. Μέσω των αποδεδειγμένων αποθεμάτων, μια εταιρεία δείχνει κατά πόσον είναι (ή δεν είναι) σε θέση να αντικαταστήσει την προβλεπόμενη εξάντληση των υφιστάμενων κοιτασμάτων πετρελαίου και τοιουτοτρόπως να παραμείνει μια βιώσιμη δραστηριοποιούμενη στην αγορά επιχείρηση. Ωστόσο, οι εθνικές εταιρείες πετρελαιοειδών δεν χρειάζεται να δικαιολογούν περαιτέρω επενδύσεις κοιτασματικής έρευνας και ανάπτυξης στους μετόχους τους εφόσον επωφελούνται από τα εθνικά αποθέματα που συνήθως υπερβαίνουν σημαντικά τις ανάγκες τους. Ως εκ τούτου, ο εν λόγω δείκτης συνεπάγεται ανοδική απόκλιση υπέρ των εθνικών εταιρειών.

(28) Σήμερα αλλά και για το ορατό μέλλον, οι παραγωγοί του ΟΠΕΚ διαθέτουν από κοινού μεγάλη ισχύ στην αγορά όσον αφορά την παραγωγή αργού πετρελαίου. Ελέγχουν σημαντικό τμήμα της παραγωγής και των αποδεδειγμένων αποθεμάτων (περίπου 40 % και 75 % αντιστοίχως· τα αποθέματα της Σαουδικής Αραβίας αντιστοιχούν στο ένα τρίτο και πλέον των αποθεμάτων του ΟΠΕΚ). Κατά το παρελθόν, ο ΟΠΕΚ κατάφερε σε αρκετές περιπτώσεις να επηρεάσει τις τιμές αργού πετρελαίου μέχρι ένα ορισμένο σημείο(8).

(29) Η Gazprom (17 %) και η Sonatrach (11 %), δηλαδή οι εθνικές εταιρείες εφοδιασμού της Ρωσίας και της Αλγερίας, αντιπροσωπεύουν το 30 % περίπου των πωλήσεων φυσικού αερίου στον ΕΟΧ, ενώ τα αποθέματά τους ισοδυναμούν με το 88 % (81,5 % για την Gazprom) των συνολικών αποδεδειγμένων αποθεμάτων που μπορούν να πωληθούν στον ΕΟΧ.

EΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗΣ ΣΤΟΝ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΜΟ

(30) Η Επιτροπή διατύπωσε τις ακόλουθες σοβαρές επιφυλάξεις σχετικά με τις επιπτώσεις που θα μπορούσαν να υπάρξουν για τον ανταγωνισμό στις αγορές κοιτασματικής έρευνας, ανάπτυξης, παραγωγής και πωλήσεων αργού πετρελαίου και φυσικού αερίου. Η κοινοποιηθείσα εξαγορά, σε συνδυασμό με τη συγκέντρωση BP Amoco Arco, είναι πιθανό να οδηγήσει στη δημιουργία μιας τέταρτης κατηγορίας ανταγωνιστών στον κλάδο, η οποία θα απαρτίζεται από τις Exxon Mobil, BP Amoco Arco και Shell. Όποια παράμετρος κι αν ληφθεί υπόψη (συνολική αξία του εκδοθέντος μετοχικού κεφαλαίου, παραγωγή πετρελαίου και φυσικού αερίου, αποδεδειγμένα αποθέματα, κ.λπ.), ήδη σήμερα υπάρχει μεγάλη απόσταση μεταξύ των τριών αυτών "κολοσσών" και των υπολοίπων μεγάλων εταιρειών.

(31) Εξετάστηκε κατά πόσον οι τρεις "κολοσσοί" θα μπορούσαν να περιέλθουν μελλοντικώς σε πλεονεκτική θέση για τον εντοπισμό και την ανάπτυξη νέων σημαντικών αποθεμάτων σε σύγκριση με τις υπόλοιπες δραστηριοποιούμενες στην αγορά επιχειρήσεις. Κάτι τέτοιο θα μπορούσε να συμβεί λόγω της αυξημένης χρηματοοικονομικής τους ισχύος, η οποία θα τους επέτρεπε να αναλαμβάνουν κινδύνους μεγαλύτερης κλίμακας. Αντιθέτως, οι υπόλοιποι ανταγωνιστές θα πρέπει να επιλέγουν πάρα πολύ προσεκτικά τους τομείς στους οποίους θα δραστηριοποιηθούν. Λόγω της δυσκολότερης πρόσβασης σε κεφάλαια και της μειωμένης ικανότητας διασποράς των κινδύνων, οι μικρότερες εταιρείες, αν επιθυμούν να εξακολουθήσουν να αναπτύσσουν σημαντικά κοιτάσματα, θα είναι αναγκασμένες να συνεργάζονται με τους "κολοσσούς" ως ήσσονος μεγέθους εταίροι, προκειμένου να επωφεληθούν από τον συνδυασμό των πόρων που έχουν στη διάθεσή τους. Η μοναδική εναλλακτική δυνατότητα για τις μικρότερες εταιρείες θα είναι να στρέψουν το ενδιαφέρον τους σε εξειδικευμένα τμήματα της αγοράς, με έμφαση στην κοιτασματική έρευνα. Με τον τρόπο αυτό όμως ενδέχεται να αποκτήσουν οι "κολοσσοί" τον έλεγχο επί της πρόσβασης των υπολοίπων επιχειρήσεων κοιτασματικής έρευνας στις νέες "συνοριακές" περιοχές, αρχικά κατά τον χρόνο εκχώρησης των πρώτων αδειών και στη συνέχεια σε σχέση άλλους, περιμετρικά ευρισκόμενους γεωγραφικούς τομείς, δεδομένου ότι οι "κολοσσοί" θα έχουν ήδη κατασκευάσει την αναγκαία υποδομή.

(32) Το χρονικό διάστημα που παρέρχεται συνήθως από τα πρώτα στάδια της κοιτασματικής έρευνας μέχρι την έναρξη της παραγωγής κυμαίνεται μεταξύ 5 και 15 ετών. Για τον λόγο αυτό, βάσει του συγκεκριμένου σεναρίου δεν αποκλείεται σε μια περίπου δεκαετία οι "κολοσσοί" να ελέγχουν σε σημαντικό βαθμό τα νέα κοιτάσματα και την παραγωγή εκτός ΟΠΕΚ.

(33) Μια τέτοια εξέλιξη θα μπορούσε να επηρεάσει τις αγορές παραγωγής και πωλήσεων με τον ακόλουθο τρόπο: Θα αμβλυνθούν οι ανταγωνιστικές πιέσεις οι οποίες περιορίζουν την ικανότητα του ΟΠΕΚ να δρα ως καρτέλ. Τα συμφέροντα των τριών συγκεκριμένων εταιρειών θα συμπίπτουν με εκείνα του ΟΠΕΚ, με αποτέλεσμα να είναι πιθανή η ευθυγράμμιση της συμπεριφοράς τους με τις αποφάσεις του ΟΠΕΚ. Θα μπορούν δηλαδή να μειώνουν μέχρι ενός σημείου την παραγωγή χωρίς να φοβούνται την εκμετάλλευση της κίνησης αυτής από άλλες επιχειρήσεις. Με τον τρόπο αυτό θα ενισχυθεί η δεσπόζουσα θέση του ΟΠΕΚ στην αγορά αργού πετρελαίου μέσω της δημιουργίας ολιγοπωλιακής διάρθρωσης στην οποία θα συμμετέχουν τόσο ο ΟΠΕΚ όσο και οι τρεις "κολοσσοί", δημιουργώντας τοιουτοτρόπως κίνητρα για ευθυγράμμιση της συμπεριφοράς τους με τις εμπορικές στρατηγικές του ΟΠΕΚ. Ο ΟΠΕΚ θα μπορεί τότε να αυξάνει και να διατηρεί τις τιμές στο ανώτατο όριο πάνω από το οποίο κρίνεται επιχειρηματικώς ενδιαφέρουσα η διεξαγωγή νέων κοιτασματικών ερευνών.

(34) Βάσει των προαναφερομένων, η Επιτροπή καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η πράξη δημιουργούσε σοβαρές αμφιβολίες γύρω ως προς το συμβιβάσιμο με την κοινή αγορά και με την εφαρμογή της συμφωνίας για τον ΕΟΧ. Οι αμφιβολίες αυτές έχρηζαν περαιτέρω διερεύνησης στο πλαίσιο διεξοδικής έρευνας.

(35) Τα μέρη αμφισβήτησαν τις σοβαρές επιφυλάξεις της Επιτροπής, προβάλλοντας δύο κυρίως επιχειρήματα. Πρώτον, οι "κολοσσοί" θα εξακολουθήσουν να δέχονται ανταγωνιστικές πιέσεις από τις μικρότερες εταιρείες πετρελαιοειδών. Δεύτερον, οι χώρες υποδοχής ελέγχουν την παραγωγή πετρελαίου και φυσικού αερίου και, εν πάση περιπτώσει, δεν θα είχαν κανένα συμφέρον να αφήσουν τις εταιρείες πετρελαιοειδών να περιστείλουν την παραγωγή.

(36) Η έρευνα αγοράς επιβεβαίωσε ότι οι μικρές επιχειρήσεις κοιτασματικής έρευνας δεν φαίνεται να πιστεύουν ότι η εμφάνιση μιας νέας τάξης "κολοσσών" θα απειλούσε τη θέση τους. Λόγω διαφορετικού μεγέθους, οι μικρότερες εταιρείες δεν θα ανταγωνίζονται τους "κολοσσούς" για τα ίδια δικαιώματα διεξαγωγής κοιτασματικής έρευνας, ούτε θα εξαρτώνται από τις μεγαλύτερες εταιρείες κοιτασματικής έρευνας για την πώληση του πετρελαίου που παράγουν. Πέραν αυτού, πιθανολογείται ότι μεγάλες εταιρείες όπως οι Chevron, Texaco, Elf και Total, θα διατηρήσουν στον ίδιο βαθμό την ικανότητά τους να διεξάγουν έρευνες και να αναπτύσσουν κοιτάσματα σε οποιοδήποτε μέρος του κόσμου. Τα μέρη έχουν επικαλεσθεί πολυάριθμα παραδείγματα συμμετοχής μεγάλων εταιρειών σε υπό υλοποίηση σχέδια σε ολόκληρο τον κόσμο.

(37) Δεύτερον, η έρευνα αγοράς επιβεβαίωσε ότι οι συνήθεις συμβάσεις για την εκχώρηση άδειας οι οποίες συνάπτονται μεταξύ κυβερνήσεων και εταιρειών που ασχολούνται με την κοιτασματική έρευνα ή την παραγωγή απαγορεύουν στις εταιρείες αυτές να περιορίζουν την παραγωγή τους (μια τέτοια απόφαση αφήνεται στη διακριτική ευχέρεια της εκάστοτε κυβέρνησης).

(38) Σε ό,τι αφορά το φυσικό αέριο, είναι απίθανο τα μέρη, από κοινού με τους υπόλοιπους "κολοσσούς", να καταφέρουν να θέσουν υπό τον έλεγχό τους την παραγωγή στον ΕΟΧ. Κατ' επέκταση, είναι απίθανο να υπάρξουν συνέπειες για τον ανταγωνισμό. Ακόμη και αν γινόταν δεκτή η ύπαρξη μιας τέτοιας αγοράς [λόγω της αντίληψης που υπάρχει για τους πολιτικούς κινδύνους που είναι συνυφασμένοι με την παραγωγή φυσικού αερίου στη Ρωσία και την Αλγερία), δεν είναι δυνατό να τεθεί θέμα συλλογικής κυριαρχίας των "κολοσσών", και τούτο λόγω της ισχυρής θέσης του νορβηγικού φυσικού αερίου που διατίθεται από ανταγωνιστές. Επιπλέον, οι παραγωγοί φυσικού αερίου καλούνται να αντεπεξέλθουν σε ζήτηση η οποία χαρακτηρίζεται από υψηλή συγκέντρωση και ελέγχεται από τις εθνικές εταιρείες διανομής μεγάλων ποσοτήτων φυσικού αερίου όπως η SNAM (Ιταλία) και η Transgas (Πορτογαλία)].

(39) Συνεπώς, η Επιτροπή συμπεραίνει ότι η υπό εξέταση συγκέντρωση δεν οδηγεί στη δημιουργία ή την ενίσχυση δεσπόζουσας θέσης στις αγορές κοιτασματικής έρευνας, ανάπτυξης, παραγωγής και πωλήσεων αργού πετρελαίου και φυσικού αερίου.

Β. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΥΓΡΟΠΟΙΗΣΗΣ ΦΥΣΙΚΟΥ ΑΕΡΙΟΥ

(40) Η Επιτροπή στην απόφαση που εξέδωσε βάσει του άρθρου 6 παράγραφος 1 στοιχείο γ) διατύπωνε σοβαρές επιφυλάξεις ότι η κοινοποιηθείσα πράξη δημιουργεί δεσπόζουσα θέση στην αγορά όσον αφορά την τεχνολογία υγροποίησης φυσικού αερίου.

(41) Η τεχνολογία υγροποίησης φυσικού αερίου (GTL) είναι μια μέθοδος μετατροπής του φυσικού αερίου σε κατεργασμένα καύσιμα. Η τεχνολογία GTL επιτρέπει τη μετατροπή του φυσικού αερίου σε υγρή μορφή στον τόπο κοιτασματικής έρευνας και παραγωγής και, τοιουτοτρόπως, διευκολύνει την εμπορική ανάπτυξη αποθεμάτων φυσικού αερίου και τη μεταφορά φυσικού αερίου από απομακρυσμένες τοποθεσίες που δεν είναι προσιτές με αγωγούς. Επιπλέον, έχει το πλεονέκτημα να παράγει προϊόντα υψηλής καθαρότητας.

(42) Προς το παρόν, οι μέθοδοι GTL δεν μπορούν να παράγουν οικονομικά προϊόντα υποκατάστασης για συμβατικά κατεργασμένα προϊόντα. Η ζήτηση προϊόντων GTL αναμένεται να προέλθει κατ' αρχήν από τους κλάδους των λιπαντικών και των πετροχημικών προϊόντων, λόγω της υψηλής καθαρότητας και μοριακής διάταξης της πρώτης ύλης προς επεξεργασία που δημιουργεί η τεχνολογία GTL. Η επακόλουθη ζήτηση μπορεί να περιλαμβάνει τα άλλα πετρελαιοειδή.

(43) Προς το παρόν, υπάρχουν δύο διαδικασίες GRL, δηλαδή Fischer-Tropsh ("F-T") και μεθανόλη, ή η μέθοδος μεθανόλης-πετρελαϊκού αιθέρα ("MTG") που έχουν αναπτύξει αντίστοιχα η Exxon και η Μobil. Οι πληροφορίες που συγκεντρώθηκαν στην αγορά έδειξαν ότι η Exxon έχει αναπτύξει το μεγαλύτερο φάκελο διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας σχετικά με τη μέθοδο F-T και κατέχει ξένα και αμερικανικά διπλώματα ευρεσιτεχνίας που αφορούν κυρίως κάθε σημαντικό στάδιο της διαδικασίας. Βιομηχανικές πηγές ανέφεραν ότι [...]*.

(44) Άλλες εταιρείες πετρελαιοειδών και φυσικού αερίου έχουν περιορισμένες θέσεις σχετικά με διπλώματα ευρεσιτεχνίας όσον αφορά εκάστη των προαναφερομένων, ή και αμφότερες, μεθόδων. Όμως, καμια από αυτές τις εταιρείες δεν είναι σε θέση να καλύπτει όλα τα βασικά στάδια αμφότερων των διαδικασιών.

(45) Οι θέσεις σχετικά με διπλώματα ευρεσιτεχνίας της Exxon και Mobil αντιπροσωπεύουν σήμερα εναλλακτικές, καίτοι όχι δυνάμενες να υποκατασταθούν, θέσεις. Μετά τη συγκέντρωση, η ισχυρή θέση των μερών όσον αφορά τα διπλώματα ευρεσιτεχνίας θα δημιουργήσει αντικίνητρα σε πιθανούς νεοεισερχόμενους. Τέλος, οι σημαντικοί οικονομικοί πόροι που είναι αναγκαίοι για την ύπαρξη ανταγωνισμού στη GTL (για παράδειγμα: σήμερα η κατασκευή εγκατάστασης F-T κυμαίνεται [μεταξύ 1 και 3 δισ. δολάρια ΗΠΑ]) θα αποτρέψουν τόσο την επέκταση από κυριαρχούσες στην αγορά επιχειρήσεις όσο και την είσοδο δυνητικών ανταγωνιστών.

(46) Απαντώντας στις σοβαρές επιφυλάξεις της Επιτροπής, τα μέρη εξήγησαν ότι η τεχνολογία GTL δεν αποτελεί μια αγορά καθαυτή και ότι οι ποσότητες πετρελαιοειδών που θα μπορούσαν να παραχθούν από την εν λόγω τεχνολογία κατά την προσεχή δεκαετία είναι ασήμαντες σε σύγκριση με τις παραγόμενες μέσω της παραδοσιακής μεθόδου διύλισης. Επιπλέον, άλλες επιχειρήσεις μπορούν να κατέχουν επαρκείς φακέλους διπλωμάτων ευρεσιτεχνιών που θα τους επιτρέπουν να αναπτύξουν αυτή την τεχνολογία.

(47) Η Επιτροπή συμφωνεί με τα μέρη ότι η κοινοποιηθείσα συγκέντρωση, ακόμα και αν υποτεθεί ότι τα μέρη κατέχουν σημαντικό φάκελο διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας GTL, δεν συνεπάγεται τη δημιουργία δεσπόζουσας θέσης δεδομένου του αμελητέου αντίκτυπου που θα είχε στις αγορές πετρελαιοειδών.

Γ. ΦΥΣΙΚΟ ΑΕΡΙΟ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Περιγραφή της "στήλης φυσικού αερίου"

(48) Το φυσικό αέριο που εξέρχεται από το φρέαρ περιέχει στοιχεία που πρέπει να απομακρυνθούν προτού το αέριο καταστεί "αέριο ποιότητας αγωγού", αποτελούμενο σχεδόν εξ ολοκλήρου από μεθάνιο και αιθάνιο και το οποίο μπορεί να διοχετευτεί στους αγωγούς διανομής υψηλής πίεσης. Το αέριο αυτό πωλείται στις εταιρείες διανομής μεγάλων ποσοτήτων που, με τη σειρά τους, το πωλούν στους τελικούς καταναλωτές.

(49) Υπάρχουν δύο επίπεδα εταιρειών διανομής μεγάλων ποσοτήτων φυσικού αερίου. Υπάρχουν οι λεγόμενες εταιρείες διανομής μεγάλων ποσοτήτων σε μεγάλες αποστάσεις και οι λεγόμενες εταιρείες διανομής μεγάλων ποσοτήτων σε μικρές αποστάσεις. Οι εταιρείες διανομής μεγάλων ποσοτήτων σε μεγάλες αποστάσεις αγοράζουν φυσικό αέριο από παραγωγούς φυσικού αερίου και το μεταφέρουν σε μακρές αποστάσεις μέσω αγωγών υψηλής πίεσης. Στη συνέχεια είτε πωλούν σε άλλες εταιρείες διανομής μεγάλων ποσοτήτων, περισσότερο τοπικού χαρακτήρα, συγκεκριμένα στις εταιρείες διανομής μεγάλων ποσοτήτων σε μικρές αποστάσεις, είτε απευθείας σε τελικούς πελάτες είτε παρέχουν υπηρεσίες διεθνούς διαμετακόμισης σε μεγάλες αποστάσεις σε άλλες εταιρείες διανομής μεγάλων ποσοτήτων σε μεγάλες αποστάσεις που είναι εγκατεστημένες σε άλλες χώρες.

(50) Εκτός από τoν εφοδιασμό με φυσικό αέριο, οι υπηρεσίες που προσφέρονται στους τελικούς πελάτες περιλαμβάνουν:

- Την παροχή απόκλισης ("swing"): η κατανάλωση φυσικού αερίου δεν είναι ομοιόμορφα κατανεμημένη καθ' όλη τη διάρκεια του έτους. Αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία για τις τοπικές εταιρείες διανομής (ΤΕΔ) που εφοδιάζουν μέσω του δικτύου τους αγωγών χαμηλής πίεσης τα νοικοκυριά που χρειάζονται, για σκοπούς θέρμανσης, μεγαλύτερη ποσότητα αερίου τους χειμερινούς απ ό,τι τους θερινούς μήνες. Ένα βασικό στοιχείο για την παροχή απόκλισης είναι η πρόσβαση στην αποθήκευση, κυρίως υπό μορφή υπόγειων εγκαταστάσεων αποθήκευσης.

- Την παροχή άλλων υπηρεσιών όπως ο έλεγχος της ποιότητας (που εξασφαλίζει ότι το παρεχόμενο φυσικό αέριο πληροί τις συμφωνηθείσες προδιαγραφές), η ισοστάθμιση (που εξασφαλίζει ότι η εισροή φυσικού στους αγωγούς είναι σύμφωνη με την απαιτούμενη εκροή), η εφεδρική υποστήριξη (συμφωνίες με άλλες εταιρείες διανομής μεγάλων ποσοτήτων ή/και παραγωγούς που αλληλοσυνδέονται με το ιδιόκτητο δίκτυο αγωγών βάσει των οποίων διασφαλίζεται ο εφοδιασμός σε περίπτωση που ο εφοδιασμός από τον ιδιοκτήτη δεν επαρκεί) και η μέτρηση της κατανάλωσης.

(51) Οι τελικοί πελάτες συγκεντρώνονται σε τρεις κατηγορίες: σταθμοί παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας, (σε σταθερή ή περιστασιακή βάση), βιομηχανικοί πελάτες και ΤΕΔ. Οι εν λόγω πελάτες παρουσιάζουν τις ακόλουθες διαφορές:

(52) Υπάρχουν σημαντικές διαφορές τιμών μεταξύ των διαφόρων κατηγοριών πελατών, ακόμη και αν οι ποσότητες φυσικού αερίου που ζητούν είναι οι ίδιες. Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι οι τιμές βασίζονται εκ παραδόσεως στην αξία της εναλλακτικής πηγής ενέργειας του καταναλωτή ("Anlegbarkeitsprinzip"). Σχετίζεται δε με την εναλλακτική πηγή ενέργειας προς την οποία μπορεί να μεταστραφεί ο πελάτης: πετρέλαιο θέρμανσης για τα νοικοκυριά, βαρέα καύσιμα για τους βιομηχανικούς χρήστες και, σε κάποιο βαθμό, πυρηνική ενέργεια ή άνθρακας για επιχειρήσεις παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας.

(53) Υπάρχουν επίσης ποιοτικές διαφορές κατά την εξέταση του εφοδιασμού των διαφόρων κατηγοριών πελατών. Εν προκειμένω, γίνεται αναφορά στην απαίτηση "απόκλισης" όσον αφορά τον εφοδιασμό ΤΕΔ και στη διαφορά μεταξύ σταθερών (που ο εφοδιασμός τους σε φυσικό αέριο δεν μπορεί να διακοπεί) και περιστασιακών βιομηχανικών πελατών. Οι πτυχές αυτές έχουν επίσης αντίκτυπο στην τιμή.

(54) Η τελευταία διαφορά είναι το νομικό πλαίσιο που προκύπτει από την οδηγία 98/30/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου(9) (στο εξής "η κοινοτική οδηγία εφαρμογής") και τα εθνικά μέτρα εφαρμογής (ελευθέρωση). Η κοινοτική οδηγία για το φυσικό αέριο απαιτεί από τα κράτη μέλη να ανοίξουν τις αγορές τους πριν από τις 10 Αυγούστου 2000 έτσι ώστε μέχρι τότε οι λειτουργούντες με φυσικό αέριο σταθμοί παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας, ανεξαρτήτως του ετήσιου επιπέδου κατανάλωσής τους, και οι τελικοί καταναλωτές άνω των 25 εκατ. κυβικών μέτρων ("MCM") ανά έτος και θέση κατανάλωσης, να μπορούν να διαπραγματεύονται συμβάσεις εφοδιασμού σε φυσικό αέριο (οι λεγόμενοι "επιλέξιμοι πελάτες"). Το συνολικό άνοιγμα της αγοράς πρέπει να είναι τουλάχιστον 20 %, αυξανόμενο σε 28 % το 2005 και 33 % το 2010. Το όριο για επιλέξιμους πελάτες θα μειωθεί σε 15 MCM το 2005 και σε 5 MCM το 2010.

(55) Για την οργάνωση της πρόσβασης στο σύστημα, τα κράτη μέλη μπορούν να επιλέξουν μεταξύ δύο διαδικασιών που πρέπει να λειτουργούν σύμφωνα με αντικειμενικά, διαφανή και αμερόληπτα κριτήρια. Η πρώτη διαδικασία αφορά τη "διαπραγματεύσιμη πρόσβαση" μέσω της οποίας επιχειρήσεις φυσικού αερίου και επιλέξιμοι πελάτες διαπραγματεύονται εθελοντικές εμπορικές συμφωνίες και οι οικείες επιχειρήσεις φυσικού αερίου οφείλουν να δημοσιεύσουν τους όρους χρήσης του συστήματός τους πριν τις 10 Αυγούστου 2001 και κατόπιν σε ετήσια βάση. Η δεύτερη διαδικασία είναι η "ελεγχόμενη πρόσβαση" μέσω της οποίας επιχειρήσεις φυσικού αερίου πρέπει να παρέχουν πρόσβαση βάσει δημοσιευμένων τιμολογίων που καθορίζονται από την αρμόδια αρχή του κράτους μέλους.

(56) Η οδηγία προβλέπει διαδικασία σημαντικής παρέκκλισης από τους όρους μέσω της οποίας η Επιτροπή μπορεί να δεχτεί, υπό ορισμένες προϋποθέσεις, ότι οι επιχειρήσεις φυσικού αερίου μπορούν να αρνηθούν την πρόσβαση εάν αυτή προκαλούσε σοβαρές χρηματοοικονομικές δυσχέρειες λόγω δεσμεύσεων μακροπρόθεσμου εφοδιασμού ("take or pay") που έχουν γίνει δεκτές σε μια ή περισσότερες συμβάσεις αγοράς φυσικού αερίου.

(57) Στις Κάτω Χώρες, η προσφάτως εισαχθείσα πρόταση για μια νέα νομοθεσία για το φυσικό αέριο υπερβαίνει σε μεγάλο βαθμό τις ελάχιστες απαιτήσεις της οδηγίας για το φυσικό αέριο. Καταναλωτές με ετήσια κατανάλωση της τάξης των 10 MCM (που ανέρχεται στο 44 % της συνολικής ετήσιας κατανάλωσης των Κάτω Χωρών) μπορούν ήδη να αγοράζουν φυσικό αέριο. Από τον Ιανουάριο του 2002, μπορούν και πελάτες με ετήσια κατανάλωση 170000 κ.μ. - 10 MCM. Από τον Ιανουάριο του 2007 όλοι οι καταναλωτές (συμπεριλαμβανομένων των νοικοκυριών) θα είναι σε θέση να εφοδιάζονται απεριορίστως με φυσικό αέριο. Δεν υπάρχει ειδικό καθεστώς για επιχειρήσεις παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας. Οι Κάτω Χώρες επέλεξαν τη "διαπραγματεύσιμη πρόσβαση" και η Gasunie δημοσίευσε, τον Αύγουστο του 1998, τα τιμολόγιά της για πρόσβαση τρίτων.

(58) Στη Γερμανία, οι εταιρείες διανομής μεγάλων ποσοτήτων είχαν εκ παραδόσεως περιφερειακά μονοπώλια και είχαν συνάψει περιφερειακές συμφωνίες οροθέτησης, δηλαδή συμφωνίες με τις οποίες εταιρείες διανομής μεγάλων ποσοτήτων συμφωνούσαν να μην αναλαμβάνουν τη διανομή μεγάλων ποσοτήτων σε περιοχή που έχει καθοριστεί για άλλη εταιρεία. Αυτό απαγορεύθηκε στις 29 Απριλίου 1998, ημερομηνία έναρξης ισχύος του διατάγματος για τον τομέα της ενέργειας. Βάσει του διατάγματος η γερμανική αγορά είναι ανοικτή κατά 100 %, δηλαδή όλοι οι πελάτες είναι "επιλέξιμοι πελάτες". Το διάταγμα ορίζει επίσης ότι οι δήμοι και κοινότητες πρέπει να εκχωρούν δικαιώματα διόδου για την κατασκευή δικτύων αγωγών. Το νέο διάταγμα περί ανταγωνισμού ορίζει ότι οι φορείς διαχείρισης του δικτύου μπορούν να αρνούνται την πρόσβαση στο δίκτυο σε τρίτους μόνον εφόσον συντρέχουν αιτιολογημένοι, αντικειμενικοί λόγοι. Σε περίπτωση άρνησης, το θέμα μπορεί να υποβληθεί στην αρμόδια για τον ανταγωνισμό αρχή ή απευθείας ενώπιον του διοικητικού δικαστηρίου. Από το Φεβρουάριο του 1999 οι ενώσεις του κλάδου διαπραγματεύονται το "Verbändevereinbarung Gas" το οποίο θα καθορίσει τα κριτήρια βάσει των οποίων θα παρέχεται η (διαπραγματεύσιμη) πρόσβαση τρίτων, από κοινού με ενδεικτικές τιμές.

Συμβατικό πλαίσιο

(59) Ο ευρωπαϊκός κλάδος φυσικού αερίου λειτουργεί βάσει μακροπρόθεσμων συμβατικών ρυθμίσεων μεταξύ αγοραστών και πωλητών. Τα μέρη αναφέρουν ότι προκειμένου να επιτευχθεί η αναγκαία χρηματοδότηση για επενδύσεις υποδομής όσον αφορά την παραγωγή και διανομή, οι παραγωγοί φυσικού αερίου έπρεπε να συνάψουν μακροπρόθεσμες συμφωνίες με τους αγοραστές τους. Ένα κοίτασμα φυσικού αερίου λαμβάνεται προς παραγωγή μόνον εφόσον έχει βρεθεί ο αγοραστής του φυσικού αερίου, τυπικά μια ή περισσότερες εθνικές εταιρείες διανομής μεγάλων ποσοτήτων.

(60) Βάσει αυτών των συμφωνιών, θα πραγματοποιηθούν επίσης επενδύσεις για την αναγκαία υποδομή διανομής (τερματικοί σταθμοί και αγωγοί). Οι συμβάσεις συνάπτονται αρκετά πριν από την έναρξη της πραγματικής παραγωγής προκειμένου να καταστεί δυνατή η κατασκευή της αναγκαίας υποδομής. Με τη σειρά τους, οι εταιρείες διανομής μεγάλων ποσοτήτων συνάπτουν συμβάσεις με τους πελάτες τους μέσω των οποίων επιδιώκουν να προσαρμόσουν το συνολικό αγοραστικό όγκο τους με συμβάσεις μακροπρόθεσμου εφοδιασμού με τους πελάτες τους. Μπορεί να υποστηριχθεί ότι οι εταιρείες διανομής μεγάλων ποσοτήτων έχουν εξισορροπήσει τη ζήτηση με την προσφορά.

(61) Τυπικά χαρακτηριστικά των συμβάσεων μακροπρόθεσμου εφοδιασμού είναι η είσπραξη ή/και καταβολή οικονομικών υποχρεώσεων για τους όγκους. Η συμβατική τιμή για κάθε επίπεδο είναι διαρθρωμένη τυπικά ως μια καθαρή τιμή αφαιρουμένου ενός συμφωνημένου περιθωρίου για τον πελάτη. Η σύμβαση προβλέπει επίσης τριετείς ρήτρες αναδιαπραγμάτευσης των τιμών μέσω των οποίων η τιμή μπορεί να επανεξεταστεί εφόσον υπάρξει ουσιαστική αλλαγή στην αγορά του αγοραστή (ενδοκλαδικός ανταγωνισμός μεταξύ εταιρειών φυσικού αερίου, μεταστροφή προς εναλλακτικές μορφές ενέργειας και ούτω καθ' εξής). Οι συμβάσεις περιλαμβάνουν επίσης μια ρήτρα παράλληλων πωλήσεων μέσω της οποίας ο αγοραστής δύναται να ελαττώσει τις υποχρεώσεις του σχετικά με το τμήμα που δικαιούται ανάλογα με τον όγκο που ο πωλητής πωλεί απευθείας στην περιοχή των αγοραστών. Οι εταιρείες φυσικού αερίου [δηλαδή οι αγοραστές]* υποστηρίζουν ότι αυτό είναι αναγκαίο προκειμένου να αποφεύγεται οι παραγωγοί να πωλούν το αέριό τους δύο φορές (μια φορά στην εταιρεία διανομής μεγάλων ποσοτήτων και μια δεύτερη απευθείας στον πελάτη της εταιρείας διανομής μεγάλων ποσοτήτων). Αφετέρου, τέτοιες συμφωνίες αποτελούν σημαντικό στοιχείο της σταθερότητας στην αλυσίδα διανομής φυσικού αερίου καθώς τηρούν την ιεραρχία παραγωγού -εταιρείας διανομής μεγάλων ποσοτήτων- τελικού καταναλωτή.

(62) Η πολιτική για την τιμολόγηση του φυσικού αερίου μέσω των εναλλακτικών μορφών ενέργειας που χρησιμοποιούν πελάτες του αγοραστή, η λεγόμενη επίσης αρχή της αξίας της αγοράς, είναι από την άποψη των ευρωπαϊκών εταιρειών φυσικού αερίου το βασικό στοιχείο για την εξήγηση της δημιουργίας και επέκτασης μιας ευρωπαϊκής υποδομής φυσικού αερίου και, παράλληλα, επιτρέπει στους καταναλωτές να επωφεληθούν από ανταγωνιστικές τιμές. Η κατ' αυτόν τον τρόπο μεγιστοποίηση της ροής των εσόδων από πωλήσεις φυσικού αερίου και η διατήρηση της αποδοχής αυτής της αρχής από όλες τις επιχειρήσεις του κλάδου αποτελεί κύριο μέλημα για τις εταιρείες κοιτασματικής έρευνας φυσικού αερίου.

(63) [...]*.

Συνοπτική επισκόπηση της στήλης φυσικού αερίου στις Κάτω Χώρες και τη Γερμανία

(64) Οι Κάτω Χώρες είναι μια από τις μεγαλύτερες παραγωγούς χώρες φυσικού αερίου στον ΕΟΧ. Είναι καθαρός εξαγωγέας φυσικού αερίου. Οι μεγαλύτεροι παραγωγοί στις Κάτω Χώρες είναι ή ΝΑΜ, μια κοινή επιχείρηση μεταξύ της Exxon και της Shell, και η ΕΒΝ, η ολλανδική κρατική επιχείρηση πετρελαίου και φυσικού αερίου. Οι Exxon και Shell και το ολλανδικό κράτος (μέσω της ΕΒΝ και απευθείας) κατέχουν τη Gasunie, την εταιρεία διανομής μεγάλων ποσοτήτων στην οποία πωλείται σχεδόν το σύνολο του ολλανδικού φυσικού αερίου. Η Gasunie πωλεί [80-90]* % του φυσικού αερίου που καταναλώνεται στις Κάτω Χώρες και κατέχει το σύνολο της ολλανδικής υποδομής διανομής μεγάλων ποσοτήτων φυσικού αερίου (με εξαίρεση έναν αγωγό). Η Gasunie έχει συνάψει αποκλειστικές συμφωνίες μακροπρόθεσμου εφοδιασμού με όλες τις περιφερειακές εταιρείες διανομής που πραγματοποιούν πωλήσεις σε πελάτες με ετήσια ζήτηση [κάτω από ένα ορισμένο επίπεδο] %.

(65) Παραγωγή φυσικού αερίου υπάρχει και στη Γερμανία. Καλύπτει περίπου το 20 % της γερμανικής ζήτησης φυσικού αερίου. Οι βασικοί παραγωγοί είναι η ΒΕΒ, η γερμανική κοινή επιχείρηση παραγωγής και διανομής μεταξύ Exxon και Shell, και η Mobil. Περίπου το 80 % της κατανάλωσης φυσικού αερίου εισάγεται από τη Νορβηγία, τη Ρωσία και τις Κάτω Χώρες. Ο σημαντικότερος εισαγωγέας και εταιρεία διανομής μεγάλων ποσοτήτων στη Γερμανία είναι η Ruhrgas. Η Ruhrgas ανήκει στις Exxon, Shell, Mobil και ΒΡ από κοινού με Γερμανούς παραγωγούς άνθρακα και χάλυβα. Άλλοι εισαγωγείς είναι οι BEB, Τhyssengas (όπου οι Exxon και Shell έχουν συμμετοχή 25 % εκάστη και η RWE-DEA 50 %· οι εταιρείες αυτές ελέγχουν από κοινού τη Thyssengas) και η VNG (η ανατολικογερμανική εταιρεία διανομής μεγάλων ποσοτήτων, όπου οι ΒΕΒ και Rurhgas είναι μέτοχοι). Η Mobil και η EWE, μια εταιρεία στην οποία τα μέρη δεν έχουν συμμετοχή, εισάγoυν επίσης ορισμένες ποσότητες φυσικού αερίου για κατανάλωση στη Γερμανία. Όλες οι προαναφερόμενες εταιρείες αποτελούν παραδοσιακές εταιρείες διανομής μεγάλων ποσοτήτων σε μεγάλες αποστάσεις των οποίων τη θέση διεκδικεί η Wingas, μια κοινή επιχείρηση μεταξύ BASF και Gazprom (η ρωσική επιχείρηση παραγωγής φυσικού αερίου), μέσω του προσφάτως κατασκευασθέντος δικτύου αγωγών.

(66) Το φυσικό αέριο πωλείται από τους γερμανούς παραγωγούς και τις εισαγωγικές εταιρείες διανομής μεγάλων ποσοτήτων (αναφερόμενες ως "εταιρείες διανομής μεγάλων ποσοτήτων σε μεγάλες αποστάσεις") σε σειρά περιφερειακών εταιρειών διανομής μεγάλων ποσοτήτων (αναφερόμενες ως "εταιρείες διανομής μεγάλων ποσοτήτων σε μικρές αποστάσεις"). Οι περίπου 19 εταιρείες διανομής μεγάλων ποσοτήτων σε μεγάλες και μικρές αποστάσεις πωλούν το φυσικό αέριο σε περίπου 700 ΤΕΔ που με τη σειρά τους εφοδιάζουν τα νοικοκυριά.

ΑΓΟΡΕΣ ΔΙΑΝΟΜΗΣ ΜΕΓΑΛΩΝ ΠΟΣΟΤΗΤΩΝ

Σχετική αγορά προϊόντος

(67) Τα μέρη εκτιμούν ότι η διανομή και η εμπορία φυσικού αερίου μπορούν να χωριστούν σε ένα τμήμα διανομής μεγάλων ποσοτήτων και ένα τμήμα τοπικής διανομής. Οι εταιρείες διανομής μεγάλων ποσοτήτων συγκεντρώνουν φυσικό αέριο από παραγωγούς. Στη συνέχεια το πωλούν σε μια δεύτερη κατηγορία εταιρειών διανομής μεγάλων ποσοτήτων (στη συγκεκριμένη περίπτωση οι γερμανικές εταιρείες διανομής μεγάλων ποσοτήτων σε μικρές αποστάσεις), τοπικούς διανομείς και μεγάλους τελικούς χρήστες. Οι εταιρείες διανομής χρησιμοποιούν συστήματα αγωγών υψηλής πίεσης και εγκαταστάσεις αποθήκευσης για την παράδοση φυσικού αερίου στον τόπο και στους όγκους που απαιτούν οι πελάτες τους. Οι τοπικοί διανομείς πωλούν το φυσικό αέριο σε τελικούς χρήστες (όπως νοικοκυριά).

(68) Τα μέρη θεωρούν ότι οι προμηθευτές στο επίπεδο διανομής μεγάλων ποσοτήτων και στο επίπεδο τοπικής διανομής τείνουν προς τη διαφοροποίηση. Τα μέρη δεν έχουν άμεση παρουσία στο τμήμα της τοπικής διανομής.

(69) Εκτός από τη διανομή και εμπορία φυσικού αερίου, τα μέρη θεωρούν στην κοινοποίηση τη "μεταφορά - αγωγοί φυσικού αερίου και μεταφορά υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG)" και την "αποθήκευση φυσικού αερίου" ως ξεχωριστές αγορές. Η Επιτροπή συμφωνεί με τα μέρη ότι η μεταφορά φυσικού αερίου και η αποθήκευση φυσικού αερίου αποτελούν διακεκριμένες αγορές προϊόντος.

α) Διανομή μεγάλων ποσοτήτων κατά αγοράς τοπικής διανομής

(70) Οι εταιρείες διανομής μεγάλων ποσοτήτων σε μεγάλες και μικρές αποστάσεις πωλούν φυσικό αέριο μέσω αγωγών υψηλής πίεσης σε βιομηχανικούς πελάτες, σταθμούς παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας και τοπικές εταιρείες διανομής. Οι τοπικές εταιρείες διανομής πωλούν το φυσικό αέριο σε τελικούς χρήστες όπως νοικοκυριά και συγκροτήματα κατοικιών μέσω του εκτεταμένου δικτύου τους αγωγών χαμηλής πίεσης (street-by-street). Οι τοπικές εταιρείες διανομής αγοράζουν από τις εταιρείες διάθεσης μεγάλων ποσοτήτων το swing και άλλες συναφείς υπηρεσίες. Η Επιτροπή συνεπώς συμφωνεί με τα μέρη ότι η τοπική διανομή αποτελεί διακεκριμένη αγορά προϊόντος. Εφόσον τα μέρη δεν δραστηριοποιούνται άμεσα στη συγκεκριμένη αγορά, η εν λόγω αγορά προϊόντος δεν αποτελεί αντικείμενο περαιτέρω εκτίμησης στο πλαίσιο της παρούσας διαδικασίας.

β) Αγορά διανομής μεγάλων ποσοτήτων σε μεγάλες αποστάσεις κατά αγοράς διανομής μεγάλων ποσοτήτων σε μικρές αποστάσεις: η διανομή μεγάλων ποσοτήτων σε μεγάλες αποστάσεις είναι μια διακεκριμένη αγορά προϊόντος όπου η είσοδος εξαρτάται από την καλή θέληση των κυριαρχουσών στην αγορά επιχειρήσεων ή από μια επένδυση ιδιαίτερα υψηλού εφάπαξ κόστους

(71) Όπως εξηγείται παραπάνω, ο γερμανικός κλάδος διανομής μεγάλων ποσοτήτων φυσικού αερίου χαρακτηρίζεται από μια διττή δομή: οι εταιρείες διανομής σε μεγάλες αποστάσεις πωλούν φυσικό αέριο που εισάγουν απευθείας από ξένους παραγωγούς και μεταφέρουν μέσω αγωγών μεγάλων αποστάσεων στις εταιρείες διανομής σε μικρές αποστάσεις. Πρέπει να εκτιμηθεί κατά πόσον αυτός ο τύπος εξυπηρέτησης μπορεί εύκολα να υποκατασταθεί από τις εταιρείες διανομής σε μικρές αποστάσεις σε περίπτωση υποθετικής αύξησης των τιμών που χρεώνονται στις εταιρείες διανομής σε μικρές αποστάσεις. Υπό αυτές τις συνθήκες, ο μόνος τρόπος με τον οποίο εταιρείες διανομής σε μικρές αποστάσεις μπορούν να αποτρέψουν μια αύξηση των τιμών είναι να λαμβάνουν απευθείας το φυσικό αέριο από τους παραγωγούς, δηλαδή να ενταχθούν εκ των άνω προς τα κάτω στην κάθετη αλυσίδα. Για να ενεργήσουν κατ' αυτόν τον τρόπο οι εταιρείες διανομής σε μικρές αποστάσεις (ή πιθανόν οι τελικοί πελάτες) θα πρέπει να έχουν επιτύχει παρεμφερείς όρους τιμολόγησης από τους παραγωγούς φυσικού αερίου με αυτούς που απολαύουν οι εταιρείες διανομής σε μεγάλες αποστάσεις και να είναι σε θέση να μεταφέρουν το φυσικό αέριο σε μεγάλες αποστάσεις. Από τη διεξαχθείσα έρευνα αγοράς, η Επιτροπή καταλήγει στο συμπέρασμα ότι ακόμη και με κάποια αύξηση των τιμών οι εταιρείες διανομής σε μικρές αποστάσεις θα στερούνταν κινήτρων για να παρακάμψουν τις εταιρείες διανομής σε μεγάλες αποστάσεις.

(72) [...]*.

i) Η άποψη των μερών: καθένας μπορεί να εισάγει φυσικό αέριο

(73) Tα μέρη θεωρούν ότι η σχετική αγορά συνίσταται από τις πωλήσεις γερμανικού και εισαγόμενου φυσικού αερίου από περίπου 19 εταιρείες διανομής μεγάλων ποσοτήτων σε βιομηχανικούς πελάτες σε μεγάλες και μικρές αποστάσεις, σταθμούς παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας και τοπικές εταιρείες διανομής. Τα μέρη θεωρούν ότι οι ειδικές δραστηριότητες των εταιρειών διανομής σε μεγάλες αποστάσεις είναι απλώς μια τεχνική περιπλοκή δεδομένου ότι οιοσδήποτε είναι σε θέση να μεταφέρει φυσικό αέριο μέχρι τα γερμανικά σύνορα.

(74) Πρώτον, τα μέρη αναφέρουν ότι είναι δυνατές οι εισαγωγές μικρών όγκων. Παραθέτουν δύο συμβάσεις εισαγωγής μικρών όγκων [...]*.

(75) Δεύτερον, τα μέρη θεωρούν ότι το κόστος έναρξης της σχετικής επιχειρηματικής δραστηριότητας μέσω επενδύσεων σε εγκαταστάσεις υποδοχής, αγωγούς και αποθήκευση είναι φυσικό χαρακτηριστικό ενός κλάδου που απαιτεί σε μακροπρόθεσμη βάση σημαντικά κεφάλαια και δεν αποτελεί φραγμό στην έναρξη της δραστηριότητας. Γίνεται ειδική μνεία στην επένδυση της Wingas προκειμένου να απεικονιστεί ο προσοδοφόρος χαρακτήρας της επένδυσης στη γερμανική υποδομή φυσικού αερίου. Τα μέρη υπογραμμίζουν επίσης ότι δεν απαιτούνται επενδύσεις για την εισαγωγή φυσικού αερίου [...]*.

(76) Tρίτον, τα μέρη αναφέρονται στις διατάξεις της νέας γερμανικής νομοθεσίας περί ενέργειας και στη νομική υποχρέωση των κατόχων αγωγών να προσφέρουν διαθέσιμη ικανότητα μεταφοράς σε τρίτους. Συνεπώς, οι πωλήσεις σε τελικούς καταναλωτές στη Γερμανία αποτελούν μια ρεαλιστική δυνατότητα και γίνεται μνεία στις αποφάσεις ορισμένων τοπικών εταιρειών διανομής να αγοράζουν απευθείας από τους παραγωγούς και στο γεγονός ότι ορισμένοι βιομηχανικοί όμιλοι αγοράζουν σε κεντρική βάση.

ii) Οι παραπάνω απόψεις δεν επιβεβαιώνονται από την έρευνα αγοράς που διεξήγαγε η Επιτροπή

(77) Η έρευνα αγοράς δεν επιβεβαίωσε την άποψη των μερών ότι η εισαγωγή αερίου είναι απλώς μια "τεχνική περιπλοκή". Ορισμένες από τις έντεκα γερμανικές εταιρείες διανομής μεγάλων ποσοτήτων σε μικρές αποστάσεις έκαναν την ακόλουθη ανάλυση:

- "για να επιτύχει σήμερα μια επιχείρηση ενδιαφέρουσες τιμές μέσω σύμβασης εισαγωγής, χρειάζεται να αγοράσει πολύ μεγάλες ποσότητες με υποχρεώσεις αγοράς καθώς και, μεταξύ άλλων, ιδιόκτητες επενδύσεις ή χρηματοδοτικές συμμετοχές σε έργα ή εταιρείες. Μια τέτοια δραστηριότητα είναι συνεπώς τυπική για εταιρείες που συσσωρεύουν μεγάλη ζήτηση και διαθέτουν σεβαστά χρηματοοικονομικά μέσα για να αντιμετωπίσουν το σχετικό με την εισαγωγή κίνδυνο κόστους. Κατά την εισαγωγή, η ασφάλεια του εφοδιασμού μέσω διαφοροποίησης των πηγών του εφοδιασμού διαδραματίζει σημαντικό ρόλο,"

- "για να πραγματοποιήσει εισαγωγή ένας επιχειρηματίας, πρέπει να διαθέτει παράλληλο δίκτυο αγωγών με τους παραγωγούς (ή με τα σημεία διανομής στα σύνορα) ή πρόσβαση τρίτων. Η εταιρεία διανομής μεγάλων ποσοτήτων σε μικρές αποστάσεις δεν μπορεί να εκτιμήσει το αναγκαίο κόστος και το συνεπαγόμενο χρόνο,"

- "είναι δύσκολο να πωληθούν συμπληρωματικές εισαγόμενες ποσότητες στη Γερμανία στους πελάτες καθώς οι ποσότητες αυτές προορίζονται αποκλειστικά για περιφερειακούς διανομείς, Η εμπορία φυσικού αερίου απευθείας σε τελικούς καταναλωτές είναι δυνατή μόνο κατόπιν σημαντικών προσπαθειών και, προς το παρόν, φαίνεται μη ρεαλιστική."

(78) Στην απάντησή τους στην κοινοποίηση των αιτιάσεων ("η απάντηση"), τα μέρη επανέλαβαν ότι η αγορά μικρών όγκων είναι δυνατή, ότι το κόστος εισαγωγής είναι εύκολα διαθέσιμο (μέσω δικής τους έρευνας ή διαθέσιμων εταιρειών συμβούλων), ότι το κόστος της υποδομής εισαγωγής είναι τυπικά μικρότερο του [0-5]* % και ότι προμήθειες και πελάτες είναι ευπρόσιτοι (η ζήτηση αυξάνει και οι ισχύουσες συμβάσεις λήγουν). Η Επιτροπή αναγνωρίζει ότι το κόστος εισαγωγής μπορεί να υπολογιστεί. Τα άλλα σημεία θα τύχουν περαιτέρω εξέτασης παρακάτω.

(79) Ας σημειωθεί ότι το Bundeskartellamt, σε πρόσφατη διαδικασία(10) καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η αγορά διανομής μεγάλων ποσοτήτων σε μεγάλες αποστάσεις αποτελεί διακεκριμένη σχετική αγορά προϊόντος.

iii) Το γερμανικό φυσικό αέριο δεν μπορεί να προκαλέσει αύξηση της τιμής του εισαγόμενου φυσικού αερίου

(80) Το γερμανικό φυσικό αέριο πωλείται στο σύνολό του στη Γερμανία όπου ανταγωνίζεται με το εισαγόμενο φυσικό αέριο. Όμως, η γερμανική παραγωγή φυσικού αερίου ισοδυναμεί με περίπου 20 % της συνολικής κατανάλωσης και αναμένεται να μειωθεί σε [λιγότερο από 15]* % μέχρι το 2010. Οι εταιρείες διανομής μεγάλων ποσοτήτων που επιθυμούν να ικανοποιήσουν τη ζήτησή τους απαιτούν συνεπώς αυξημένη πρόσβαση σε εισαγόμενο φυσικό αέριο, δηλαδή στις υπηρεσίες των εταιρειών διανομής μεγάλων ποσοτήτων σε μεγάλες αποστάσεις.

(81) Επιπλέον, το γερμανικό φυσικό αέριο παραδίδεται σε πολύ μεγάλο βαθμό στις εταιρείες διανομής μεγάλων ποσοτήτων σε μεγάλες αποστάσεις έτσι ώστε, εν γένει, η διαθεσιμότητα γερμανικού φυσικού αερίου για άλλες εταιρείες είναι ιδιαίτερα περιορισμένη για να προκαλέσει αύξηση των τιμών εισαγόμενου φυσικού αερίου. Την παραγωγή και τα αποθέματα του γερμανικού φυσικού αερίου κατέχουν σε ποσοστό περίπου [70-80]* % οι εταιρείες διανομής μεγάλων ποσοτήτων σε μεγάλες αποστάσεις: ΒΕΒ [40-50]* %) και Mobil ([20-30]* %). Το υπόλοιπο [20-30]* % της γερμανικής παραγωγής (που τοιουτοτρόπως ισοδυναμεί με [0-10]* % της γερμανικής ζήτησης) καλύπτει η RWE-DEA με 7,5 %, οι Wintershall και Preussag με 5,5 % εκάστη και η Erdol-Erdgas Gommern με 4,5 %. Η RWE-DEA δεσμεύεται να πωλεί το 60 % της ετήσιας παραγωγής της στη Ruhrgas και η Preussag δεσμεύεται να πωλεί το 45 % της ετήσιας παραγωγής της στη Ruhrgas. Το μεγαλύτερο μέρος της παραγωγής της Erdol-Erdgas Gommern πωλείται μέσω της VNG, μια άλλη διανομής μεγάλων ποσοτήτων σε μεγάλες αποστάσεις.

iv) Η πρόσβαση σε έξωθεν προμηθευόμενο φυσικό αέριο υπό ανταγωνιστικούς όρους δεν είναι εφικτή ούτε σήμερα ούτε και μετά τη συγκέντρωση: η δυνητική είσοδος άλλων εταιρειών στην αγορά διανομής μεγάλων ποσοτήτων σε μεγάλες αποστάσεις εξαρτάται από τις υπηρεσίες των εταιρειών που κυριαρχούν στην αγορά

(82) Η καθημερινή επιχειρηματική δραστηριότητα των εταιρειών διανομής μεγάλων ποσοτήτων σε μικρές αποστάσεις εξαρτάται, σε σημαντικό βαθμό, από το δίκτυο αγωγών, τις εγκαταστάσεις αποθήκευσης και άλλες υπηρεσίες που παρέχουν οι εταιρείες διανομής σε μεγάλες αποστάσεις. Η απόφαση να παρακαμφθούν αυτοί οι βασικοί προμηθευτές για μέρος των υπηρεσιών τους θα ήταν παρακινδυνευμένη λαμβανομένου υπόψη του εύρους των αντιποίνων από τους προμηθευτές διανομής μεγάλων ποσοτήτων σε μεγάλες αποστάσεις.

(83) Ωστόσο, υπάρχει μια εταιρεία διανομής μεγάλων ποσοτήτων σε μικρές αποστάσεις που δεν εξαρτάται, όσον αφορά τις υπηρεσίες διανομής μεγάλων ποσοτήτων, από τις εταιρείες διανομής σε μεγάλες αποστάσεις. Πρόκειται για την Erdgas Munster (EGM), μια εταιρεία που πωλεί φυσικό αέριο το οποίο παράγουν οι μέτοχοί της, οι σημαντικότεροι Γερμανοί παραγωγοί φυσικού αερίου: ΒΕΒ ([20-30]* %), Mobil ([20-30]* %), Wintershall ([20-30]* %), Preussag ([10-20]* %) και RWE DEA ([0-10]* %). Οι μέτοχοι υποχρεούνται να πωλούν το σύνολο της παραγωγής τους σε ειδικό μέρος της Βορειοδυτικής Γερμανίας, μέσω της EGM (που ισοδυναμεί με 3 % της συνολικής γερμανικής κατανάλωσης) και, κατ' αυτό τον τρόπο, η εταιρεία εξασφαλίζει τις προμήθειές της σε φυσικό αέριο [...]*.

(84) [...]*, η ΒΕΒ και η Mobil θα ελέγχουν, μετά τη συγκέντρωση, τις στρατηγικές αποφάσεις της EGM. Οι εν λόγω αποφάσεις περιλαμβάνουν τη θέση της EGM σε ένα μελλοντικό περιβάλλον ελευθερωμένης αγοράς (βλέπε αναλυτικότερα παρακάτω). Τα μέρη ισχυρίζονται ότι δεν θα ελέγχουν την EGM δεδομένου ότι [...]*. Αυτός ο συλλογισμός δεν μπορεί να γίνει αποδεκτός. Η Exxon ασκεί κοινό έλεγχο υπό την έννοια του κανονισμού περί συγκεντρώσεων στην ΒΕΒ και, επιπλέον, θα είχε οικονομική σημασία για τη Shell να συμφωνήσει για [...]*, καθώς, τοιουτοτρόπως, η Shell θα επωφελείτο επίσης από τα πλεονεκτήματα του ελέγχου της EGM.

(85) Καίτοι τόσο η Μobil όσο και η ΒΕΒ είναι εταιρείες διανομής μεγάλων ποσοτήτων σε μεγάλες αποστάσεις, η θέση της Mobil στην αγορά είναι σημαντικά μικρότερη από αυτή της ΒΕΒ. Συνεπώς, η Mobil θα έχει συμφέρον, πριν από τη συγκέντρωση, να διατηρήσει τη δυνατότητα να χρησιμοποιεί την EGM ως μέσο εντός ενός μελλοντικού περιβάλλοντος ελευθερωμένης αγοράς. Συνεπώς, δεν υπάρχει κατ' ανάγκη ευθυγράμμιση συμφερόντων μεταξύ της ΒΕΒ και της Mobil. Η δυνατότητα να αποτελεί δυνητικό ανταγωνιστή θα καταργηθεί μετά τη συγκέντρωση μέσω της θέσπισης επίσημου ελέγχου στην EGM.

(86) Tα μέρη έχουν επίσης αναφέρει ορισμένες απευθείας προσκλήσεις υποβολής προσφορών σε ξένους προμηθευτές από δύο σχετικά μικρότερες τοπικές εταιρείες διανομής. Στην πρόσκληση υποβολής προσφορών, οι τοπικές εταιρείες διανομής, όλες τους πελάτες της Wingas, ζητούν τιμές για προμήθειες στα γερμανικά σύνορα και επισημαίνουν ότι αναλαμβάνουν οι ίδιες την οργάνωση της μεταφοράς στο εσωτερικό της Γερμανίας. Ένα άλλο παράδειγμα που αναφέρουν τα μέρη είναι η απόφαση της Stadwerk ("SW") Viernheim για απευθείας προμήθειες. Ωστόσο, από την έρευνα της Επιτροπής προκύπτει ότι αυτές οι προσκλήσεις υποβολής προσφορών δεν ήσαν επιτυχείς.

(87) Το γεγονός ότι μπορεί να υπάρξουν σποραδικές προσκλήσεις υποβολής προσφορών δεν σημαίνει συνεπώς ότι οι τοπικές εταιρείες διανομής θεωρούν εφικτό να μεταφέρουν οι ίδιες το φυσικό αέριο στο εσωτερικό της Γερμανίας. Συνεπώς δεν σημαίνει ότι θεωρούν πως ενεργούν ανταγωνιστικά με τις εταιρείες που κυριαρχούν στην αγορά.

(88) Οι παραγωγοί που επιθυμούν να εισέλθουν στην αγορά στηρίζονται όχι μόνο στις γερμανικές εταιρείες όσον αφορά την πώληση του φυσικού αερίου τους στη Γερμανία, αλλά, σε διαφοροποιημένο βαθμό, και στις κυριαρχούσες στην αγορά επιχειρήσεις όσον αφορά τη διαμετακόμιση του φυσικού αερίου τους σε άλλες εξαγωγικές αγορές. Επί παραδείγματι, το ολλανδικό φυσικό αέριο διέρχεται από τους αγωγούς των γερμανικών κυριαρχουσών εταιρειών για να φθάσει στην Ελβετία και στην Ιταλία (και πιθανόν ακόμη και στην Πολωνία), το νορβηγικό φυσικό αέριο διέρχεται από τη Γερμανία για φθάσει στην Ελβετία και το ρωσικό αέριο διέρχεται από τη Γερμανία για να φθάσει στη Γαλλία.

Είναι απίθανο οι μικρότερες εταιρείες να μπορέσουν να επιτύχουν ενδιαφέρουσες τιμές ή όγκους ή οι παραδοσιακοί προμηθευτές να παρακάμψουν τις κυριαρχούσες στην αγορά εταιρείες

(89) Οι συμβάσεις μακροπρόθεσμου (10, 20 ή 30 έτη) εφοδιασμού (συμβάσεις take and/or pay) δια των οποίων η υποχρέωση διάθεσης της εταιρείας διανομής μεγάλων ποσοτήτων μειώνεται κατά την ποσότητα που ο παραγωγός πωλεί απευθείας (ή μέσω άλλων εταιρειών) στην περιοχή της εταιρείας διανομής (οι λεγόμενες επίσης "ρήτρες παράλληλων πωλήσεων"), αυξάνουν τους φραγμούς εφοδιασμού για άλλες εταιρείες.

(90) Επιπλέον, οι προμηθευτές δεν έχουν συμφέρον να παρακάμπτουν τους παραδοσιακούς πελάτες τους εάν αυτό οδηγεί σε ενδοκλαδικό ανταγωνισμό μεταξύ εταιρειών φυσικού αερίου ("GTGC") μειώνοντας τις τιμές που μπορούν να επιτευχθούν στην αγορά. Εάν ο προμηθευτής δεν επιθυμεί να προσφέρει χαμηλότερες τιμές, δεν συντρέχει λόγος για τον πελάτη να μετακινηθεί. Ο GTGC και συνεπώς η μείωση των τιμών είναι το πιθανότερο αποτέλεσμα. Δεδομένου ότι ο παραγωγός λαμβάνει καθαρές τιμές, μια τέτοια μείωση των τιμών θα επηρεάσει όλες τις πωλήσεις φυσικού αερίου. Η πώληση σε νεοεισερχόμενους θέτει, συνεπώς, τους παραγωγούς σε κίνδυνο πιθανού επιζήμιου ανταγωνισμού των τιμών [...]*.

(91) Σύμφωνα με [...]*, οι ρήτρες παράλληλων πωλήσεων ορίζουν την εταιρεία διανομής μεγάλων ποσοτήτων και τον προμηθευτή που θα ανταγωνιστεί για τον ίδιο τελικό χρήστη και έτσι είναι προανταγωνιστικού χαρακτήρα. Όμως, ένας τέτοιος ανταγωνισμός είναι πιθανό να συμβεί μόνο εάν το όφελος για τον προμηθευτή από τις απευθείας πωλήσεις του αντισταθμίζει τόσο τη βραχυπρόθεσμη απώλεια της καθαρής αξίας για το σύνολο του υπόλοιπου αναληφθέντος όγκου πωλήσεων στην εταιρεία διανομής μεγάλων ποσοτήτων όσο και τη μακροπρόθεσμη ζημια από τον κίνδυνο απώλειας πωλήσεων για την εταιρεία διανομής μεγάλων ποσοτήτων μετά τη λήξη της ισχύουσας σύμβασης. Αυτό είναι απίθανο να συμβεί, έτσι οι ρήτρες παράλληλων πωλήσεων λειτουργούν και ως φραγμοί εισόδου στην αγορά.

(92) Η Επιτροπή σημειώνει επίσης ότι τρεις από τις μεγαλύτερες γερμανικές εταιρείες διανομής μεγάλων ποσοτήτων σε μεγάλες αποστάσεις έχουν αγοράσει σημαντικό μέρος του μη γερμανικής προέλευσης φυσικού αερίου τους από νορβηγούς, δανούς και ρώσους παραγωγούς από κοινού (Ruhrgas 72 %, BEB 82 % και Thyssengas 100 %). Συνδυάζοντας τη ζήτηση εκ μέρους των πελατών τους, οι κοινοπραξίες θα επιτυγχάνουν, μέσω συμβάσεων μακροπρόθεσμου εφοδιασμού, καλύτερες τιμές από οιαδήποτε άλλη εταιρεία που θα διαπραγματευόταν τη σύμβαση σε αυτόνομη βάση. Τα μέρη διαφωνούν με αυτό και επισημαίνουν ότι οι τιμές αγοράς δεν σχετίζονται με τον όγκο, αλλά καθορίζονται από τις τιμές εναλλακτικών καυσίμων. Η Επιτροπή δεν συμφωνεί με το επιχείρημα αυτό καθώς, εάν θεωρηθεί στην ακραία λογική του, συνεπάγεται ότι δεν είναι δυνατός ο ανταγωνισμός των τιμών στο εσωτερικό του ευρωπαϊκού κλάδου φυσικού αερίου καθώς ο οιοσδήποτε μπορεί να χρεώνει την ίδια τιμή, συγκεκριμένα την τιμή των εναλλακτικών καυσίμων. Αυτό σαφώς δεν είναι σωστό δεδομένου ότι τα μέρη μπορούν άνετα να εκτιμήσουν τις παραμέτρους της τιμής του φυσικού αερίου, χρησιμοποιώντας ακόμη και σχέσεις με δείκτες εναλλακτικών καυσίμων.

(93) Ας σημειωθεί επίσης ότι οι από κοινού αγορές μειώνουν το κίνητρο του παραγωγού να παραβλέπει τις εταιρείες διανομής μεγάλων ποσοτήτων κατά την άμεση ή έμμεση πώληση σε άλλους εντός του εδάφους τους. Αυτό οφείλεται στο ότι, εάν ορισμένες εταιρείες συνδυάσουν τις αγορές τους, ο παραγωγός κινδυνεύει να χάσει όλους τους πελάτες του ακόμη αν παραβλέψει έστω και έναν από αυτούς.

(94) Ακόμα και αν, όπως υποστηρίζουν τα μέρη, άλλες κυριαρχούσες στην αγορά επιχειρήσεις, όπως οι VNG και Mobil, μπορούν να αγοράζουν φυσικό αέριο απευθείας και σε μεμονωμένη βάση σε παρεμφερείς τιμές, αυτό δεν συνεπάγεται ότι το ίδιο ισχύει και για τους νεοεισερχόμενους. Οι κυριαρχούσες στην αγορά επιχειρήσεις θα προσπαθήσουν να χρησιμοποιήσουν τη θέση τους και να επηρεάσουν τους παραγωγούς ωθώντας τους να μην εφοδιάζουν ανταγωνιστές. Η Wingas επισημαίνει ότι προ ετών είχε συναφθεί συμφωνία εφοδιασμού για νορβηγικό φυσικό αέριο, αλλά ότι η GFU (ο νορβηγικός οργανισμός πωλήσεων φυσικού αερίου) το αρνείται. Επιπλέον, η [...]* ανέφερε ότι [...]* θα συνεχίσει να καταβάλει προσπάθειες προκειμένου να αποτρέψει την αγορά φυσικού αερίου [...]*.

(95) Ακόμα και αν θα καθίστατο δυνατή η ανάληψη νέων όγκων, οι εταιρείες διανομής μεγάλων ποσοτήτων σε μεγάλες αποστάσεις έχουν συνάψει συμφωνίες μακροπρόθεσμου εφοδιασμού (pay or take) με τους σημαντικότερους πελάτες (εταιρείες εφοδιασμού σε μικρές αποστάσεις, τοπικές εταιρείες διανομής κ.ο.κ). Μπορεί συνεπώς να είναι δύσκολο να πωληθεί ο όγκος έτσι ώστε οι συγκεκριμένες συμφωνίες μακροπρόθεσμου εφοδιασμού να αποτελούν έναν επιπλέον φραγμό εισόδου στην αγορά διανομής σε μεγάλες αποστάσεις. Η Επιτροπή αναγνωρίζει ότι όλες αυτές οι συμβάσεις έχουν μια ημερομηνία λήξης και ότι η ζήτηση φυσικού αερίου αυξάνει κατά 2-3 % ετησίως. Συνεπώς, αυτές οι συμβάσεις δεν αποτελούν ανυπέρβλητο φραγμό εισόδου στην αγορά, αλλά αναντίρρητα καθιστούν την είσοδο δυσχερέστερη απ' ότι σε μια αγορά όπου δεν υπάρχει καμια μακροπρόθεσμη δέσμευση μεταξύ αγοραστών και πωλητών.

(96) Τέλος, οι γερμανικές εταιρείες διανομής μεγάλων ποσοτήτων σε μεγάλες αποστάσεις έχουν δαπανήσει τα τελευταία έτη σημαντικά χρηματικά ποσά και πιθανόν να συνεχίσουν να το κάνουν όσον αφορά την κάθετη ολοκλήρωση στα τελικά στάδια του σχετικού οικονομικού κύκλου αγοράζοντας κεφαλαιουχικές συμμετοχές σε εταιρείες διανομής μεγάλων ποσοτήτων σε μικρές αποστάσεις και σε τοπικές εταιρείες διανομής. [Η Επιτροπή εξετάζει αυτή την πτυχή]* αυτό αποσκοπεί στη διατήρηση της παρούσας δομής του εφοδιασμού. Το στοιχείο αυτό αυξάνει περαιτέρω τους φραγμούς εισόδου στην αγορά.

v) Η πρόσβαση στις υποδομές ή η επαναχρησιμοποίησή τους δεν αποτελούν επιλογές

Η επαναχρησιμοποίηση των υποδομών συνεπάγεται υπερβολικό εφάπαξ κόστος

(97) Οι σημαντικές κεφαλαιουχικές επενδύσεις των κυριαρχουσών στην αγορά επιχειρήσεων σε εγκαταστάσεις υποδοχής, αγωγούς, αποθήκευση και ποιοτική προσαρμογή δεν μπορούν να χρησιμοποιηθούν για άλλους σκοπούς καίτοι ορισμένοι αγωγοί φυσικού αερίου μπορούν να μετατραπούν με σημαντικό κόστος σε πετρελαιαγωγούς. Συνεπώς, η επένδυση μπορεί να θεωρηθεί, κατά πολύ μεγάλο μέρος, ως εφάπαξ κόστος.

(98) Tα μέρη επισημαίνουν ότι το κόστος της εισόδου στην επιχειρηματική δραστηριότητα στον τομέα του φυσικού αερίου δεν μπορεί λογικά να ερμηνευτεί ως φραγμός εισόδου στην αγορά δεδομένου ότι το κόστος της υποδομής εισαγωγής είναι τυπικά μικρότερο από [...]* % της αξίας του αγορασθέντος φυσικού αερίου. Όμως, οι υποδομές εισαγωγής δεν είναι οι μόνες απαιτούμενες υποδομές (το σημαντικότερο μέρος μπορεί να είναι το δίκτυο αγωγών για διανομή σε μεγάλες αποστάσεις) και η σημαντική κεφαλαιουχική δαπάνη παραμένει, κατά πολύ μεγάλο μέρος, ένα εφάπαξ κόστος.

(99) Επιπλέον, είναι πάντα φθηνότερο και ταχύτερο για τις κυριαρχούσες στην αγορά επιχειρήσεις να αυξήσουν την ικανότητα μεταφοράς του αγωγού με την προσθήκη συμπιεστών απ' ό,τι για ένα νεοεισερχόμενο να κατασκευάσει ένα νέο αγωγό.

(100) Συνεπώς, δεν αναμένεται ότι ένας νεοεισερχόμενος στην αγορά θα ξεκινήσει την κατασκευή νέου μεγάλου δικτύου αγωγών υψηλής πίεσης στη Γερμανία. Με άλλα λόγια, η "εμπειρία Wingas" είναι απίθανο να επαναληφθεί. Η Wingas είναι ένα είδος "τυχερού συνδυασμού" μεταξύ ενός πολύ μεγάλου (πιθανόν και του μεγαλύτερου) γερμανού βιομηχανικού καταναλωτή φυσικού αερίου που δεν ήταν ικανοποιημένος από τις επικρατούσες τιμές και ενός πολύ μεγάλου ρώσου παραγωγού που βρισκόταν σε σύγκρουση συμφερόντων με τις κυριαρχούσες στην αγορά επιχειρήσεις. Αυτή η σύγκρουση συμφερόντων εξηγείται περαιτέρω στο τμήμα για την εκτίμηση του ανταγωνισμού.

(101) Επιπλέον, η καθαρή τιμή που μπορεί να αναμένει ο προμηθευτής να επιτευχθεί από την ανανέωση της σύμβασης με την αρχική εταιρεία διανομής μεγάλων ποσοτήτων είναι μεγαλύτερη από αυτή που αναμένει ένας νεοεισερχόμενος ο οποίος πρέπει να πραγματοποιήσει νέες επενδύσεις (και συνεπώς απαιτεί υψηλότερο περιθώριο). Επιπροσθέτως, ο εν λόγω νεοεισερχόμενος θα πρέπει να ακολουθήσει μια "επιθετική" στρατηγική για να επιτύχει την πώληση των όγκων του, πράγμα που θα επιφέρει μειώσεις των τιμών για όλους τις δραστηριοποιούμενες στην αγορά επιχειρήσεις και αυτό αντικατοπτρίζεται και πάλι με μειωμένη καθαρή τιμή για τον παραγωγό.

Η προτεινόμενη από παράγοντες του κλάδου πρόσβαση τρίτων θα έχει περιορισμένο αντίκτυπο στην ικανότητα των καταναλωτών να εισάγουν απευθείας φυσικό αέριο σε ανταγωνισμό με τις εταιρείες διανομής σε μεγάλες αποστάσεις

(102) Για τους σκοπούς της παρούσας απόφασης, δεν αρκεί για την Επιτροπή το ότι η πιθανή σύναψη της Verbändevereinbarung Gas (VV για το φυσικό αέριο) θα οδηγήσει σε είσοδο στην αγορά μέσω πρόσβασης τρίτων. Το συμπέρασμα αυτό βασίζεται στην ισχύουσα κατάσταση, συγκεκριμένα την πρόταση από το γερμανικό κλάδο φυσικού αερίου στο πλαίσιο των διαπραγματεύσεων της VV για το φυσικό αέριο.

(103) Η VV για το φυσικό αέριο αποτελεί πρωτοβουλία τεσσάρων εμπορικών ομοσπονδιών: α) της BGW, η ένωση του γερμανικού κλάδου φυσικού αερίου και ύδρευσης· β) της VKU, η ένωση των τοπικών εταιρειών διανομής· γ) της BDI, η ένωση γερμανών βιομηχάνων (βιομηχανικοί καταναλωτές) και δ) της VIK, η ένωση γερμανικών επιχειρήσεων παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας. Η Γερμανία έχει επιλέξει, στο πλαίσιο της οδηγίας για το φυσικό αέριο, μια "διαπραγματεύσιμη πρόσβαση τρίτων" και η VV για το φυσικό αέριο προτίθεται να καθορίσει τις κατευθυντήριες γραμμές για μια διαπραγματεύσιμη πρόσβαση τρίτων. Η αρμόδια για τον ανταγωνισμό γερμανική αρχή ή/και η Επιτροπή θα πρέπει να εκτιμήσουν την VV για το φυσικό αέριο μετά την έγκρισή της. Σκοπός της VV για το φυσικό αέριο είναι, όπως αναφέρεται στην κοινή επιστολή των τεσσάρων ομοσπονδιών προς τον γερμανό Υπουργό Οικονομικών "να επισημάνει στο πολιτικό περιβάλλον ότι δεν απαιτείται περαιτέρω κανονιστική ρύθμιση για το φυσικό αέριο. Η VV για το φυσικό αέριο πληροί τα κριτήρια μιας προσανατολισμένης, ανταγωνιστικής, δίκαιης, διάφανης και απλής αγοράς και τοιουτοτρόπως συμβάλλει στην ανάπτυξη ενός 'χρηματιστηρίου' φυσικού αερίου. Η VV για το φυσικό αέριο περιλαμβάνει τις βασικές αρχές και κανόνες πρόσβασης στο δίκτυο καθώς και έναν απλό υπολογισμό των τιμολογίων. Η VV για το φυσικό αέριο θα συναφθεί πριν τα τέλη του 1999".

(104) Παρά την κοινή αυτή δήλωση, δεν φαίνεται, βάσει της "περίπτωσης αναφοράς" που ανέπτυξαν παράγοντες του κλάδου φυσικού αερίου, πιθανό να συνάγεται ότι μέσω αυτού του τύπου πρόσβασης τρίτων θα καταστεί δυνατή η εισαγωγή φυσικού αερίου ανταγωνιστικού αυτού που παρέχουν οι κυριαρχούσες στην αγορά επιχειρήσεις.

(105) Tο πρώτο στοιχείο είναι ότι η περίπτωση αναφοράς ορίζει ότι η πρόσβαση τρίτων είναι δυνατή μόνον εφόσον υπάρχει διαθέσιμη ικανότητα μεταφοράς του αγωγού και ότι λαμβάνονται υπόψη συμβάσεις μακροπρόθεσμου εφοδιασμού (take or pay). Από την έρευνα αγοράς προκύπτει ότι είναι δύσκολο να εκτιμηθεί κατά πόσον είναι διαθέσιμη η ικανότητα μεταφοράς και οι κυριαρχούσες στην αγορά επιχειρήσεις έχουν αναλάβει μέχρι το 100 % της ζήτησής τους μέσω συμβάσεων μακροπρόθεσμου εφοδιασμού (take or pay). Συνεπώς, η VV για το φυσικό αέριο δεν θέτει ουσιαστικά σε κίνδυνο την κατάσταση των κυριαρχουσών στην αγορά επιχειρήσεων.

(106) Tο δεύτερο στοιχείο είναι ότι η περίπτωση αναφοράς δείχνει ότι το φυσικό αέριο τρίτων πρέπει να είναι συμβατό με τις προδιαγραφές του φυσικού αερίου στο οικείο δίκτυο αγωγών του κατόχου του αγωγού. Αυτό ορίζεται κατά τρόπον ώστε "οι προδιαγραφές του φυσικού αερίου να επιτρέπουν τη δίοδό του από τον αγωγό χωρίς ουδεμια προσαρμογή από το μεταφορέα να έχει πίεση που να επιτρέπει τη λήψη του φυσικού αερίου χωρίς προσαρμογή από το μεταφορέα και να έχει προδιαγραφές που επιτρέπουν τη χρήση από κοινού με άλλους τύπους φυσικού αερίου στο δίκτυο". Η ικανοποίηση αυτών των κριτηρίων μπορεί να μην είναι εύκολη λαμβανομένων υπόψη των διαφόρων προδιαγραφών του φυσικού αερίου που αποτελεί σήμερα αντικείμενο εμπορίας στη Γερμανία (βλέπε παρακάτω τη συζήτηση για το φυσικό αέριο LCV/HCV και το γεγονός ότι τόσο το φυσικό αέριο LCV όσο και το φυσικό αέριο HCV πωλούνται σήμερα στη Γερμανία υπό ορισμένες σαφείς προδιαγραφές). Έτσι, το φυσικό αέριο δεν είναι ένα πλήρως ομοιογενές προϊόν και η φύση και η εφικτότητα της πρόσβασης τρίτων στην ηλεκτρική ενέργεια και τις τηλεπικοινωνίες διαφέρει από την πρόσβαση τρίτων στο φυσικό αέριο. Η, όπως αναφέρεται σε έγγραφο που υπέβαλαν τα μέρη "μια βασική διαφορά με τη VV για την ηλεκτρική ενέργεια είναι ότι, όσον αφορά το φυσικό αέριο, απαιτείται ξεχωριστή συμφωνία με κάθε φορέα διαχείρισης του αγωγού και ότι οι διάφορες προδιαγραφές φυσικού αερίου και οι διαφορές πίεσης στο σημείο εκκίνησης και απόληξης περιπλέκουν τη συγκεκριμένη οργάνωση".

(107) Ένα τρίτο στοιχείο είναι ότι η διάρκεια μιας συμφωνίας μεταφοράς πρέπει να είναι τουλάχιστον ένα έτος, με δύο ημερομηνίες έναρξης κάθε χρόνο (1η Οκτωβρίου και 1η Απριλίου). Ας σημειωθεί ότι, συνεπώς, οι συμβάσεις για την πρόσβαση τρίτων θα περιλαμβάνουν πάντα τη χρήση κατά τους χειμερινούς μήνες αιχμής έτσι ώστε να εξετάζονται όλες οι πιθανότητες όταν οι αγωγοί θα λειτουργούν με πλήρη ικανότητα μεταφοράς. Επιπλέον, σαφής στόχος αυτής της απαίτησης είναι να αποτρέψει την ανάπτυξη μιας αγοράς με συναλλαγές τοις μετρητοίς και άμεση παράδοση. Η σημασία αυτού είναι ότι η ανάπτυξη μιας τέτοιας αγοράς ανατρέπει την ισορροπία του παραδοσιακού συστήματος. Ο ρόλος των εταιρειών διανομής μεγάλων ποσοτήτων τίθεται ιδιαίτερα σε κίνδυνο εφόσον μια αγορά με συναλλαγές τοις μετρητοίς και άμεση παράδοση διευκολύνει την άμεση επαφή μεταξύ του τελικού καταναλωτή και του παραγωγού με συνέπεια το μειωμένο περιθώριο για την εταιρεία διανομής μεγάλων ποσοτήτων [...]*. Κανένα στοιχείο αυτού του είδους δεν προβλέπεται από τη VV για το φυσικό αέριο.

(108) Ένα τέταρτο στοιχείο είναι ότι [...]*.

(109) Τέλος, η VV για το φυσικό αέριο δεν προβλέπει πρόσβαση στην αποθήκευση, πρόσβαση σε ποιοτικές υπηρεσίες προσαρμογής (μετατροπή LCV/HCV) ούτε και υπηρεσίες στήριξης.

(110) Τα μέρη επισημαίνουν στην απάντησή τους ότι η τελική συμφωνία σχετικά με τη VV για το φυσικό αέριο απαιτεί τη στήριξη των τελικών χρηστών, του γερμανικού καρτέλ και της γερμανικής κυβέρνησης. Mε τόσους πολλούς συμμετέχοντες στη διαδικασία, τα μέρη αδυνατούν να αντιληφθούν την εικασία της Επιτροπής ότι το τελικό αποτέλεσμα δεν θα διευκολύνει ούτε την πρόσβαση τρίτων ούτε τον ανταγωνισμό. Η Επιτροπή πρέπει να προβεί στην εκτίμησή της βάσει των στοιχείων που έχει στη διάθεσή της. Τα στοιχεία αυτά είναι η περίπτωση αναφοράς του κλάδου του φυσικού αερίου. Ως εκ τούτου, η στήριξη των εκτιμήσεων σε οποιοδήποτε άλλο στοιχείο αποτελεί εικασία.

Συμπέρασμα

(111) Η Επιτροπή καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η γερμανική αγορά διανομής μεγάλων ποσοτήτων σε μεγάλες αποστάσεις αποτελεί μια ξεχωριστή αγορά προϊόντος.

Φυσικό αέριο χαμηλής θερμαντικής ικανότητας και φυσικό αέριο υψηλής θερμαντικής ικανότητας

(112) Στη διάρκεια της έρευνας, ορισμένοι τρίτοι υποστήριξαν ότι κατά την εκτίμηση του αντίκτυπου της πράξης στις ευρωπαϊκές αγορές φυσικού αερίου πρέπει να γίνεται διάκριση μεταξύ του λεγόμενου φυσικού αερίου χαμηλής θερμαντικής ικανότητας (LCV) και του λεγόμενου φυσικού αερίου υψηλής θερμαντικής ικανότητας (HCV). Η Επιτροπή συμφωνεί με τα μέρη ότι το φυσικό αέριο LCV και το φυσικό αέριο HCV αποτελούν μέρος μιας συνολικής αγοράς φυσικού αερίου. Η Επιτροπή καταλήγει σε αυτό το συμπέρασμα βάσει της υποκατάστασης από την πλευρά της ζήτησης. Με άλλα λόγια, σχετική αύξηση της τιμής του φυσικού αερίου LCV της τάξης του 5-10 % καθίσταται ασύμφορη λαμβανομένου υπόψη του γεγονότος ότι οι καταναλωτές στη σχετική περιοχή της Γερμανίας(11) μπορούν να μεταστραφούν σε φυσικό αέριο HCV.

(113) Η διάκριση μεταξύ φυσικού αερίου LCV και HCV χρονολογείται από την ανακάλυψη (1959) και κοιτασματική έρευνα (1963) του σημαντικού κοιτάσματος φυσικού αερίου στο Groningen των Κάτω Χωρών, το μεγαλύτερο κοίτασμα φυσικού αερίου στην Ευρώπη και ένα από τα μεγαλύτερα στον κόσμο. Το εν λόγω κοίτασμα σηματοδότησε την απαρχή του κλάδου του φυσικού αερίου στην Ευρώπη. Η συνολική κατανάλωση φυσικού αερίου προσανατολίστηκε τοιουτοτρόπως στο φυσικό αέριο που έχει τις προδιαγραφές του κοιτάσματος του Groningen. Ωστόσο, η κατάταξη του φυσικού αερίου LCV περιλαμβάνει ένα ευρύτερο φάσμα από το ευρισκόμενο άνωθεν ή κάτωθεν της θερμαντικής ικανότητας του φυσικού αερίου του Groningen. Με βάση τον ορισμό του φυσικού αερίου χαμηλής θερμαντικής ικανότητας που χρησιμοποιείται στη Γερμανία (DVGW - κώδικας πρακτικής G 260/I - Ποιότητα του φυσικού αερίου) το φυσικό αέριο LCV ορίζεται με Δείκτη Wobbe μέχρι 13 kWh/κμ.

(114) Οι προδιαγραφές του φυσικού αερίου (Groningen ή LCV) έχουν επίπτωση στη συνολική "στήλη φυσικού αερίου" στα τελικά στάδια της παραγωγής. Η διανομή με αγωγούς υψηλής πίεσης (που μεταφέρουν φυσικό αέριο σε μεγάλες αποστάσεις), οι υπόγειες εγκαταστάσεις αποθήκευσης, η διανομή με αγωγούς χαμηλής πίεσης (που επιτρέπουν την παροχή φυσικού αερίου στην κατάλληλη χαμηλή πίεση για τους καυστήρες αερίου που χρησιμοποιούν τα νοικοκυριά) και η εγκατάσταση μέσω της οποίας καταναλώθηκε το φυσικό αέριο από τον τελικό καταναλωτή έχουν σχεδιαστεί και μπορούν να λειτουργούν είτε αποκλειστικά για φυσικό αέριο LCV είτε αποκλειστικά για φυσικό αέριο HCV.

(115) Μεταγενέστερα κοιτάσματα φυσικού αερίου ήσαν διαφορετικής ποιότητας με υψηλότερη θερμαντική ικανότητα καθώς το φυσικό αέριο περιλαμβάνει λιγότερο ανενεργό άζωτο. Στην πραγματικότητα, φυσικό αέριο LCV έχει βρεθεί μόνο σε άλλα θαλάσσια κοιτάσματα στις Κάτω Χώρες και τη Βορειοδυτική Γερμανία. Σήμερα, εξακολουθούν να υπάρχουν ειδικές στήλες φυσικού αερίου LCV στις Κάτω Χώρες, στη Βορειοδυτική Γερμανία, σε τμήμα του Βελγίου (στις επαρχίες της Αμβέρσας και του Limburg) και σε τμήμα της Γαλλίας (Βόρεια - Pas de Calais).

Δυνατότητα υποκατάστασης από την πλευρά της ζήτησης: μετατροπή της στήλης φυσικού αερίου από συμβατό LCV σε συμβατό HCV

α) Μια σχετική διαρκής αύξηση της τιμής του φυσικού αερίου LCV θα επιταχύνει την τρέχουσα υποκατάσταση

(116) Τα μέρη έχουν προσκομίσει σχεδιαγράμματα που απεικονίζουν τη συνεχή τρέχουσα υποκατάσταση της κατανάλωσης φυσικού αερίου LCV με αέριο HCV, που λαμβάνει χώρα στη Γερμανία από το 1975 βάσει βιομηχανικών στατιστικών που δείχνουν τόσο τον απόλυτο όσο και το σχετικό όγκο των διαφόρων τύπων φυσικού αερίου (HCV, LCV, κλίβανος κοκ και άλλοι τύποι φυσικού αερίου).

(117) Βάσει αυτών των στοιχείων, το ζήτημα είναι να διερευνηθεί ποια θα είναι η αντίδραση μιας εταιρείας διανομής μεγάλων ποσοτήτων σε αύξηση της τιμής από τους παραγωγούς φυσικού αερίου LCV. Η αντίδραση της εταιρείας διανομής μεγάλων ποσοτήτων θα επηρεαστεί από τη δυνατότητά της να μεταστραφεί σε παραγωγό ΗCV και από τα κίνητρα που προέρχονται από τη δυνατότητα των πελατών της να μεταστραφούν σε άλλη εταιρεία διανομής μεγάλων ποσοτήτων που θα τους εφοδιάζει με φθηνότερο φυσικό αέριο HCV.

(118) Δεδομένου ότι από τεχνική άποψη είναι εύκολη η μετατροπή ενός ολόκληρου δικτύου αγωγών από PCV σε HCV, ο βασικός περιορισμός για την εταιρεία διανομής μεγάλων ποσοτήτων όσον αφορά την αλλαγή της υποδομής της είναι η υπόγεια αποθήκευση. Το πρόβλημα είναι ότι απαιτείται η μετατροπή κατά την αποθήκευση του φυσικού αερίου LCV σε φυσικό αέριο HCV. Σύμφωνα με τα μέρη, η μετατροπή είναι απλή και άμεση. Σύμφωνα με την Wingas, η εν λόγω μετατροπή απαιτεί χρόνο (τυπικά τρεις κύκλους αποθήκευσης και συνεπώς δύο έτη για τις σχετικές εγκαταστάσεις) και είναι δαπανηρή (λαμβανομένου υπόψη του μεταβαλλόμενου θερμαντικού περιεχομένου του αντληθέντος φυσικού αερίου όταν το φυσικό αέριο HCV μεταφέρεται σε μια εγκατάσταση LCV).

(119) Όμως, ήδη πριν το τέλος του τρίτου κύκλου αποθήκευσης το αντληθέν αέριο μπορεί να είναι ποιότητας HCV. Επιπλέον, όλες οι εταιρείες διανομής μεγάλων ποσοτήτων γνωρίζουν τη "μείξη διαφόρων τύπων φυσικού αερίου" (προσθήκη φυσικού αερίου LCV σε φυσικό αέριο HCV για την απόκτηση φυσικού αερίου HCV χαμηλής θερμαντικής ικανότητας αλλά εντός του φάσματος του φυσικού αερίου HCV, ή αντιστρόφως) για την επίτευξη των επιθυμητών προδιαγραφών. Συνεπώς μπορεί να είναι σχετικά εύκολο γι' αυτές να προσαρμόζουν το φυσικό αέριο που αντλούν από τις εγκαταστάσεις αποθήκευσής τους κατά την περίοδο μετατροπής μέσω απλής ς προκειμένου να διατηρείται εντός των προδιαγραφών LCV ή HCV. Μπορούμε να εικάσουμε ότι στην αρχή μπορεί να προστεθεί φυσικό αέριο LCV για να διατηρηθεί το αντληθέν αέριο εντός του φάσματος LCV και ότι βαθμιαία προστίθεται φυσικό αέριο HCV για να επιτευχθούν οι προδιαγραφές του HCV. Aυτό θα μείωνε πιθανόν σημαντικά το κόστος μετατροπής.

(120) Βάσει των παραπάνω στοιχείων, η Επιτροπή καταλήγει στο συμπέρασμα ότι απέναντι σε διαρκή σχετική αύξηση της τιμής του φυσικού αερίου LCV σε σύγκριση με το φυσικό αέριο HCV, οι τεχνικοί περιορισμοί που αντιμετωπίζουν οι γερμανοί κάτοχοι εγκαταστάσεων αποθήκευσης LCV δεν είναι τέτοιοι ώστε να αποτρέπουν τη μετατροπή. Συνεπώς, η σχετική αύξηση των τιμών συμβάλλει στην επιτάχυνση της μετατροπής που αργά ή γρήγορα θα πραγματοποιηθεί.

β) Οι πελάτες του φυσικού αερίου LCV που εφοδιάζουν εταιρείες διανομής μεγάλων ποσοτήτων έχουν εναλλακτικές δυνατότητες στη σχετική γερμανική περιοχή για μεταστροφή προς προμήθειες HCV από την Wingas

Βιομηχανικοί πελάτες και μετατροπή σταθμών παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας

(121) Η έρευνα αγοράς έχει επιβεβαιώσει ότι το κόστος μετατροπής για τους περισσότερους βιομηχανικούς πελάτες και σταθμούς παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας όσον αφορά την προσαρμογή των καυστήρων τους είναι χαμηλό ως ποσοστό του ετήσιου ποσού που καταβάλλουν για φυσικό αέριο. Συνεπώς, μπορεί να είναι οικονομικά εφικτό για ένα σημαντικό βιομηχανικό καταναλωτή ή σταθμό παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας να διαθέτει ένα νέο ειδικά κατασκευασμένο αγωγό που να συνδέει τον πελάτη με τον παρακείμενο (μέχρι 50 χλμ. το πολύ) αγωγό υψηλής πίεσης HCV. Το ερώτημα συνεπώς είναι κατά πόσον υπάρχουν αγωγοί HCV στη γύρω περιοχή που ανήκουν σε άλλες εταιρείες από αυτές που έχουν συμφέρον από τη διανομή LCV. Eφόσον ισχύει αυτό, ο κίνδυνος διαρροής αυτών των πελατών προς άλλη εταιρεία διανομής μεγάλων ποσοτήτων θα έχει ως αποτέλεσμα η κυριαρχούσα στην αγορά εταιρεία διανομής μεγάλων ποσοτήτων LCV να κλίνει περισσότερο προς την ανάληψη της μετατροπής (εφόσον η τιμή έχει αυξηθεί από τον παραγωγό) ή θα καθιστούσε μια αύξηση της τιμής από την εταιρεία διανομής μεγάλων ποσοτήτων μη επικερδή.

(122) Όσον αφορά τη βιομηχανική ζήτηση φυσικού αερίου, πρέπει να γίνει διάκριση μεταξύ Nordrhein-Westfalen (NRW) και Κάτω Σαξονίας. Στη NRW, οι πωλήσεις φυσικού αερίου ανά τ.χλμ. είναι περίπου τριπλάσιες των αντίστοιχων στην Κάτω Σαξονία και ο αριθμός των βιομηχανικών πελατών ανά τ.χλμ. είναι 2,5 φορές υψηλότερος. Στη NRW, οι αγωγοί "Wedal" και "Midas" της Wingas βρίσκονται συνεπώς πιθανόν σε εφικτή απόσταση από επαρκή αριθμό πελατών ώστε να επιτρέπουν μια μετατροπή. Επιπλέον, στο Rehden, στα σύνορα NRW/Κάτω Σαξονίας, βρίσκεται υπόγεια εγκατάσταση αποθήκευσης της Wingas, επιτρέποντας τοιουτοτρόπως στην εταιρεία να παρέχει την απαραίτητη μετατροπή στους πελάτες της στη NRW/Κάτω Σαξονία. Στην Κάτω Σαξονία, η Wingas διαθέτει επίσης ένα δίκτυο αγωγών υψηλής πίεσης HCV. Φαίνεται ότι η μόνη σημαντική περιοχή που μπορεί να μην βρίσκεται σε εφικτή απόσταση από το εν λόγω δίκτυο είναι η περιοχή του Ανόβερου. Ωστόσο, το διαθέσιμο πεδίο πιθανόν να επαρκεί για να καταστήσει μια αύξηση των τιμών μη επικερδή.

(123) Εξακολουθεί, ωστόσο, να υπάρχει ανάγκη κατασκευής από τον αγωγό υψηλής πίεσης HCV της Wingas ενός αγωγού ειδικού για την εξυπηρέτηση των βιομηχανικών πελατών. Αυτό απαιτεί χρόνο και χρηματική δαπάνη και, στην πράξη, έχει αποδειχτεί προσοδοφόρο μόνον εφόσον ο πελάτης αποδεχτεί μια ρύθμιση αποκλειστικού εφοδιασμού διάρκειας 5-10 ετών. Ο προμηθευτής φυσικού αερίου LCV που κυριαρχεί στην αγορά είναι συνεπώς σε θέση να αυξήσει την τιμή άνω της επικρατούσας τιμής HCV κατά περιθώριο μέχρι το οριακό κόστος της νέας υποδομής. Όμως, τέτοιες συμφωνίες δεν είναι ασυνήθεις στον κλάδο έτσι ώστε το κόστος του συμπληρωματικού αγωγού μπορεί να αντισταθμιστεί επωφελώς όπως έχει αποδείξει η εμπειρία της Wingas σε άλλες περιοχές.

(124) Η Wingas υποστηρίζει ότι στην Κάτω Σαξονία ελάχιστοι πελάτες με σημαντική ζήτηση βρίσκονται σε λογική απόσταση από τον αγωγό υψηλής πίεσης HCV που διαθέτει έτσι ώστε η εμπειρία της σε άλλες περιφέρειες δεν εφαρμόζεται σε αυτό που η Wingas θεωρεί ως διακεκριμένη γεωγραφική αγορά προϊόντος, συγκεκριμένα την περιοχή φυσικού αερίου LCV της Βόρειας Γερμανίας.

(125) Η Επιτροπή αναγνωρίζει ότι το κόστος μετατροπής δεν είναι πάντα χαμηλό για τους βιομηχανικούς πελάτες. Η Gasuine έχει επισημάνει ότι βιομηχανικοί πελάτες που χρησιμοποιούν φυσικό αέριο ως πρώτη ύλη για κάποια χημική μέθοδο μπορούν να αντιμετωπίσουν κόστος άνω των 20 εκατ. ευρώ. Η Επιτροπή, όμως, δεν γνωρίζει τέτοιους πελάτες στην σχετική γερμανική περιοχή.

(126) Συνολικά, η Επιτροπή καταλήγει στο συμπέρασμα ότι επαρκής αριθμός Γερμανών βιομηχανικών πελατών LCV και σταθμών παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας έχουν τη δυνατότητα να μετατρέψουν τη ζήτησή τους στη Wingas όταν αντιμετωπίζουν διαρκή αύξηση της τιμής του φυσικού αερίου LCV προκειμένου να αποτρέψουν τον επικερδή χαρακτήρα μιας τέτοιας αύξησης της τιμής.

Μετατροπή των ΤΕΔ

(127) Οι ΤΕΔ εφοδιάζουν νοικοκυριά και συγκροτήματα κατοικιών. Συνεπώς απαιτούν από τους προμηθευτές να είναι σε θέση να προσφέρουν υψηλό swing. Εξετάζουν το ενδεχόμενο μεταστροφής μόνον εφόσον ο νέος προμηθευτής τους είναι σε θέση να τους προσφέρει φυσικό αέριο HCV με υψηλό swing. Η Wingas διαθέτει την εγκατάσταση αποθήκευσης Rehden στην περιοχή και, συνεπώς, είναι σε θέση να παρέχει swing.

(128) Επιπλέον, ο διανομέας ή/και ο προμηθευτής πρέπει να απορροφούν το κόστος που συνεπάγεται η μετατροπή εγκαταστάσεων νοικοκυριών. Το συγκεκριμένο κόστος εκτιμάται περίπου σε 60 ευρώ ανά νοικοκυριό βάσει λεπτομερούς εκτίμησης του κόστους που παρείχε, μέσω των μερών, πεπειραμένη εταιρεία "μετατροπής εγκαταστάσεων νοικοκυριών". Με βάση τυπική κατανάλωση νοικοκυριού της τάξης των 80 MBTU ετησίως, τιμή τοπικού διανομέα 3,4 ευρώ/MBTU και τυπική τιμή για φυσικό αέριο νοικοκυριού 8 ευρώ/MBTU, αύξηση της τιμής κατά 5 % για φυσικό αέριο LCV που παρέχεται από την εταιρεία διανομής μεγάλων ποσοτήτων LCV μειώνει το περιθώριο του τοπικού διανομέα κατά 13,5 ευρώ. Αύξηση της τιμής κατά 10 % μειώνει το περιθώριο του τοπικού διανομέα κατά 27 ευρώ. Συνεπώς, το κόστος μετατροπής ανακτάται πλήρως από τον τοπικό διανομέα εντός περιόδου 2-4 ετών. Καθώς η τυπική διάρκεια της σύμβασης εφοδιασμού μεταξύ μιας εταιρείας διανομής μεγάλων αποστάσεων και μιας τοπικής εταιρείας διανομής κυμαίνεται μεταξύ 10-20 έτη, αύξηση της τιμής κατά 5-10 % καθίσταται μη προσοδοφόρα από τις ΤΕΔ που μετατρέπονται σε εναλλακτικό προμηθευτή φυσικού αερίου HCV. Επιπλέον, εφόσον η εγκατάσταση ενός νοικοκυριού έχει μετατραπεί σε HCV, μπορεί να λειτουργεί με ασφάλεια με φυσικό αέριο LCV μέχρις ότου το HCV εισέλθει στο τοπικό δίκτυο διανομής. Η συνέπεια είναι μια προσωρινή και οριακή απώλεια αποδοτικότητας· όμως, εάν αυτή η μετατροπή πραγματοποιηθεί κατά τους θερινούς μήνες, η απώλεια αποδοτικότητας ελαχιστοποιείται.

(129) Έχει υποστηριχθεί ότι ακόμα και αν είναι δυνατή η μετατροπή από φυσικό αέριο LCV σε HCV, μια ΤΕΔ δεν θα την επιχειρήσει εάν πρόκειται, κατ' αυτόν τον τρόπο, να καταστεί μια "νησίδα HCV" σε περιοχή LCV. Αυτό θα έχει σημαντικές επιπτώσεις στην ασφάλεια του εφοδιασμού πράγμα που δεν επιθυμούν οι καταναλωτές. Η Wingas θεωρεί αυτό το στοιχείο ως το βασικό λόγο για τον οποίο, παρά τις προσφερόμενες εκπτώσεις της τάξης του 5-8 % (σύμφωνα με στοιχεία των μερών) σε σύγκριση με το υφιστάμενο επίπεδο τιμών, λιγότεροι από πέντε τοπικοί διανομείς (Stadtwerke) στη Γερμανία έχουν πειστεί για τη μετατροπή από LCV σε HCV.

(130) Tο επιχείρημα αυτό δεν μπορεί να γίνει αποδεκτό στην παρούσα κατάσταση μιας διαρκούς σχετικής αύξησης των τιμών. Σε μια τέτοια κατάσταση, τα κίνητρα μετατροπής είναι τα ίδια για όλους τους πελάτες έτσι ώστε, εν προκειμένω, να μην υπάρχει πλέον κατάσταση "νησίδας".

γ) Οι εναλλακτικές δυνατότητες των πελατών της εταιρείας διανομής μεγάλων ποσοτήτων που κυριαρχεί στην αγορά θα αυξήσουν περαιτέρω τα κίνητρα για την κυριαρχούσα στην αγορά εταιρεία να προβεί στη σχετική μετατροπή

(131) Όταν παρατηρείται αύξηση της τιμής φυσικού αερίου LCV σε σχέση με το φυσικό αέριο HCV, είναι συνήθης ορθολογική συμπεριφορά για μια εταιρεία διανομής μεγάλων ποσοτήτων να συμπεράνει ότι σημαντικό μέρος των πελατών της έχουν τη δυνατότητα να μεταστραφούν σε ανταγωνιζόμενη εταιρεία διανομής μεγάλων ποσοτήτων για να υπερασπιστεί τη θέση τους. Η εταιρεία πρέπει συνεπώς να εξασφαλίσει ότι είναι και αυτή σε θέση να προσφέρει το φθηνότερο φυσικό αέριο HCV. Συνεπώς, η κυριαρχούσα στην αγορά εταιρεία διανομής μεγάλων ποσοτήτων θα επισπεύσει η ίδια τη μετατροπή της.

Συμπέρασμα όσον αφορά τη δυνατότητα υποκατάστασης από την πλευρά της ζήτησης

(132) Για τους σκοπούς της παρούσας διαδικασίας, η Επιτροπή καταλήγει ότι μια διαρκής σχετική αύξηση της τιμής φυσικού αερίου LCV θα ήταν μη προσοδοφόρα λαμβανομένου υπόψη ότι α) αργά ή γρήγορα η αλυσίδα φυσικού αερίου LCV πρέπει να μετατραπεί σε φυσικό αέριο HCV, β) μια τέτοια αύξηση της τιμής επισπεύδει τη μετατροπή, γ) υπάρχουν εναλλακτικές δυνατότητες στη σχετική γερμανική περιοχή υπό μορφή προμηθειών HCV από τη Wingas και δ) αυτή η γνώση θα αυξήσει περαιτέρω τα κίνητρα για τις εταιρείες διανομής μεγάλων ποσοτήτων LCV να αλλάξουν οι ίδιες την περιοχή κατανάλωσης που καλύπτουν.

(133) Ωστόσο, το κόστος μετατροπής αντιπροσωπεύει ένα ανταγωνιστικό πλεονέκτημα της εταιρείας διανομής που είναι σε θέση να προσφέρει τις επικρατούσες προδιαγραφές καθώς αυξάνει το όριο για μεταστροφή σε άλλο προμηθευτή.

Σχετική γεωγραφική αγορά

(134) Τα μέρη θεωρούν ότι, εν γένει, οι αγορές διανομής μεγάλων ποσοτήτων είναι εθνικές. Επισημαίνουν ότι, εκ παραδόσεως, η διανομή είναι, σε μεγάλο βαθμό, οργανωμένη σε εθνική βάση μέσω εθνικών ή περιφερειακών φορέων εκμετάλλευσης. Ωστόσο, τα μέρη θεωρούν ότι, κατόπιν της θέσπισης της οδηγίας για το φυσικό αέριο, δεν μπορεί να αγνοηθεί η τάση προς διασυνοριακές αγορές. Τα μέρη θεωρούν ότι οι προσπάθειες για αύξηση των τιμών μετά τη συγκέντρωση σε μεμονωμένα κράτη μέλη θα εξουδετερώνονταν όχι μόνον από τον ανταγωνισμό σε εθνικό επίπεδο, αλλά και από αυξημένες διασυνοριακές αγορές από εταιρείες διανομής μεγάλων ποσοτήτων, τοπικές εταιρείες διανομής, σταθμούς παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας και μεγάλους βιομηχανικούς χρήστες.

(135) Δεδομένου ότι η κυριότητα της υποδομής εξακολουθεί να είναι οργανωμένη, σε μεγάλο βαθμό, σε εθνική βάση και οι όροι πρόσβασης τρίτων εξακολουθούν να καθορίζονται κυρίως σε εθνική βάση, η Επιτροπή θεωρεί ότι οι αγορές θα παραμείνουν στο εγγύς μέλλον, κατά το μεγαλύτερο μέρος τους, εθνικές.

α) Κάτω Χώρες

(136) Για τους λόγους που αναφέρονται στο προηγούμενο σημείο, η Επιτροπή συμφωνεί με τα μέρη ότι η ολλανδική αγορά διανομής μεγάλων ποσοτήτων είναι εθνική.

β) Γερμανικές αγορές διανομής μεγάλων ποσοτήτων σε μεγάλες αποστάσεις

(137) Όσον αφορά τη Γερμανία, υπάρχουν ενδείξεις ότι, προς το παρόν, οι αγορές ενδεχομένως παραμείνουν εθνικές. Οι περιφέρειες καθορίζονται από α) τις κατά το παρελθόν ισχύουσες, αλλά σήμερα παράνομες, συμφωνίες οροθέτησης όπως αυτές που είχε συνάψει η Ruhrgas με τη ΒΕΒ και την Thyssengas, και β) την κυριότητα των αγωγών υψηλής πίεσης για διανομή σε μεγάλες αποστάσεις. Παρά το γεγονός ότι οι συμφωνίες οροθέτησης είναι παράνομες από τον Απρίλιο του 1998, μόνο δύο συμφωνίες έχουν συναφθεί με Γερμανό πελάτη εκτός του περιφερειακού εδάφους της εταιρείας διανομής μεγάλων αποστάσεων, αμφότερες από τη Rurhgas για ετήσιες προμήθειες [...]* MCM εκάστη και μέσω της κατασκευής νέου αγωγού.

Οι περιφέρειες της παλαιάς οροθέτησης εξακολουθούν να θεωρούνται σχετικές λαμβανομένης υπόψη τις πιθανότητας επιβολής αντιποίνων

(138) Tα εσωτερικά έγγραφα των [...]*, [...]* και [...]* επιβεβαιώνουν τη σημασία που εξακολουθούν να έχουν οι περιφέρειες της παλαιάς οροθέτησης λαμβανομένης υπόψη της πιθανότητας επιβολής αντιποίνων.

(139) [...]*.

(140) [...]*(12).

(141) [...]*.

(142) [...]*.

(143) [...]*.

(144) [...]*(13).

(145) [...]*.

(146) [...]*.

Ορισμός των περιφερειών

(147) Οι περιφέρειες αποτελούνται τοιουτοτρόπως από την περιφέρεια "Thyssengas" (δυτικό τμήμα της Nordrhein-Westfalen κατά μήκος των βελγικών/ολλανδικών συνόρων), την περιφέρεια "BEB" (Αμβούργο, Schleswig-Holstein και τμήματα της Βρέμης και Niedersachsen), την περιφέρεια "VNG" (Mecklenburg-Vorpommern, Bραδεμβούργο, μέρη της Sachsen και Sachsen-Anhalt - μια περιφέρεια όπου η Ruhrgas δεν έχει δικό της δίκτυο αγωγών) και η περιοχή "Ruhrgas" (το υπόλοιπο της "Alte Bündesländer"και τα τμήματα της Sachsen και Sachsen-Anhalt που εξυπηρετούνται από μια εταιρεία διανομής μεγάλων ποσοτήτων σε μικρές αποστάσεις η οποία ανήκει από κοινού στη Ruhrgas και τη VNG).

Θέση ορισμένων άλλων εταιρειών διανομής μεγάλων ποσοτήτων σε μεγάλες αποστάσεις

(148) Η Mobil ουδέποτε είχε "δική της περιφέρεια" ούτε αγωγούς υψηλής πίεσης, αλλά έφθανε στους πελάτες της μέσω συμφωνιών πρόσβασης τρίτων με την [...]*.

(149) Η Wingas ανταγωνίζεται, μέσω ιδιόκτητου δικτύου αγωγών, σε καθεμια από αυτές τις περιοχές και οι περισσότερες εταιρείες διανομής μεγάλων ποσοτήτων σε μικρές αποστάσεις βρίσκονται σε εφικτή απόσταση από το δίκτυο αγωγών της (διάδρομος μικρότερος των 50 χλμ.). Όμως, σε αυτή τη βάση, δεν μπορεί να συναχθεί το συμπέρασμα ότι οι όροι ανταγωνισμού σε ολόκληρη τη χώρα είναι ίσοι. [...]* οι αντίστοιχες εταιρείες διανομής μεγάλων ποσοτήτων σε μεγάλες και μικρές αποστάσεις διαφοροποιούν τις τιμές τους ανάλογα με το κατά πόσον ή όχι ο πελάτης έχει εναλλακτική δυνατότητα υπό μορφή εφοδιασμού από τη Wingas.

Το προτεινόμενο από το γερμανικό κλάδο καθεστώς πρόσβασης τρίτων (περίπτωση αναφοράς VV για το φυσικό αέριο) δεν θα επηρεάσει τη γεωγραφική διάταξη των όρων του ανταγωνισμού

(150) Από την περιγραφή της VV για το φυσικό αέριο στο τμήμα για την αγορά προϊόντος προκύπτει ότι η Επιτροπή δεν θεωρεί ότι η VV για το φυσικό αέριο επιτρέπει την εισαγωγή φυσικού αερίου σε ανταγωνισμό με τις κυριαρχούσες στην αγορά επιχειρήσεις.

(151) Για το λόγο που αναφέρεται στο συγκεκριμένο τμήμα όσον αφορά τους εγγενείς περιορισμούς της δομής της VV για το φυσικό αέριο και την περίπτωση αναφοράς του κλάδου του φυσικού αερίου όπως το γεγονός ότι α) η γενική δυσχέρεια εκτίμησης του κατά πόσον υπάρχει διαθέσιμη ικανότητα, β) με ελάχιστη διάρκεια ενός έτους οι χειμερινοί μήνες αιχμής λαμβάνονται πάντα υπόψη κατά την εκτίμηση της διαθέσιμης ικανότητας ενός αγωγού, γ) οι δυσχέρειες που προκύπτουν από τις προδιαγραφές του φυσικού αερίου (θερμαντική ικανότητα, πίεση κ.ο.κ) και δ) το περιορισμένο πεδίο των προσφερόμενων υπηρεσιών, η Επιτροπή θεωρεί ότι η VV για το φυσικό αέριο δεν επαρκεί για να εκτιμηθεί, από άποψη προοπτικής ανάλυσης, κατά πόσον η αγορά είναι εθνική. Επιπλέον, η Επιτροπή λαμβάνει υπόψη ότι σε περίπτωση διαφοράς μεταξύ ενός μέρους που ζητά την πρόσβαση τρίτων και ενός μέρους που αρνείται την πρόσβαση τρίτων, οι διαδικασίες ενώπιον των αρμόδιων για τον ανταγωνισμό αρχών ή/και των δικαστηρίων μπορούν να διαρκέσουν αρκετά έτη πριν από τη ρύθμιση "προηγούμενης" υπόθεσης.

Συμπέρασμα

(152) Βάσει των προαναφερομένων, η Επιτροπή θεωρεί ότι οι αγορές διανομής μεγάλων ποσοτήτων στη Γερμανία μπορούν να παραμείνουν περιφερειακές, ακολουθώντας τις προηγούμενες γραμμές οροθέτησης. Ωστόσο, μπορεί να μην είναι αναγκαίο, για τους σκοπούς της παρούσας κοινοποίησης, να αποφασιστεί ο γεωγραφικός ορισμός της αγοράς διανομής μεγάλων ποσοτήτων σε μεγάλες αποστάσεις στο εσωτερικό της Γερμανίας δεδομένου ότι η συγκέντρωση οδηγεί επίσης στην ενίσχυση μιας (συλλογικής) δεσπόζουσας θέσης στη γερμανική αγορά διανομής μεγάλων ποσοτήτων σε μεγάλες αποστάσεις.

(153) Τα μέρη αναφέρουν στην απάντησή τους ότι η αγορά είναι εθνική και όχι περιφερειακή. Επισημαίνουν ότι οι τιμές φυσικού αερίου καθορίζονται από τα ανταγωνιζόμενα καύσιμα, και όχι από την περιφερειακή τοποθεσία. Αυτό, όμως, έρχεται σε αντίφαση με τα στοιχεία που συγκέντρωσε η Επιτροπή κατά την έρευνα αγοράς ότι οι τιμές διαφέρουν επίσης βάσει του κατά πόσον ή όχι ο πελάτης έχει εναλλακτικό προμηθευτή (ενδοκλαδικός ανταγωνισμός). Τα μέρη αναφέρουν επίσης ότι μια προνοητική ανάλυση πρέπει να λαμβάνει υπόψη την πρόσφατη κατάργηση της οροθέτησης και την επικείμενη συμφωνία του κλάδου σχετικά με τη διαπραγματεύσιμη πρόσβαση τρίτων. Όμως, λόγω των πολλών αβεβαιοτήτων που εξακολουθούν να υφίστανται, δεν μπορεί να συναχθεί το συμπέρασμα ότι η τελική συμφωνία θα οδηγήσει σε μια εθνική αγορά όπου οι όροι του ανταγωνισμού θα είναι πανόμοιοι.

Θέση των συμμετεχόντων στην αγορά

α) Η ολλανδική αγορά διανομής μεγάλων ποσοτήτων

1. Σχέση μεταξύ Ολλανδών παραγωγών φυσικού αερίου και Gasunie

(154) Το 1947, η Exxon και η Shell δημιούργησαν μια κοινή επιχείρηση 50/50, με την επωνυμια Nederlandse Aardolie Maatschappij ("NAM"), στόχος της οποίας ήταν η κοιτασματική έρευνα και παραγωγή υδρογονανθράκων στις Κάτω Χώρες. Μετά την ανακάλυψη, το 1959, από τη ΝΑΜ του μεγάλου κοιτάσματος φυσικού αερίου στο Groningen, η κυβέρνηση των Κάτω Χωρών οργάνωσε τον ολλανδικό κλάδο φυσικού αερίου κατά τρόπο ώστε να αντικατοπτρίζεται η στρατηγική σημασία του κοιτάσματος του Groningen για την οικονομια των Κάτω Χωρών. Για το σκοπό αυτό, η κυβέρνηση των Κάτω Χωρών συνήψε το 1963 συμφωνία με τις Exxon, Shell και ΝΑΜ, βάσει της οποίας η ΝΑΜ αναλαμβάνει την ευθύνη ανάπτυξης και εκχώρησης της άδειας εκμετάλλευσης του Groningen για λογαριασμό της Εταιρείας Groningen στην οποία η ΝΑΜ κατέχει το 60 % και η κυβέρνηση των Κάτω Χωρών, μέσω της ΕΒΝ, το 40 %. Επιπλέον, η Exxon, η Shell και η κυβέρνηση των Κάτω Χωρών δημιούργησαν μια εταιρεία με την επωνυμια Gasunie, στην οποία ανατέθηκε η εμπορία ολόκληρου του φυσικού αερίου του Groningen. Η κυβέρνηση των Κάτω Χωρών κατέχει το 50 % της κεφαλαιουχικής συμμετοχής της Gasunie (10 % απευθείας - 40 % μέσω της ΕΒΝ), ενώ η Exxon και η Shell κατέχουν εκάστη 25 %. Τέλος, η κυβέρνηση των Κάτω Χωρών συνήψε συμφωνία ιδιωτικού δικαίου με τη Gasunie βάσει της οποίας η Gasunie πρέπει να ζητά την έγκριση της κυβέρνησης για ορισμένες εμπορικές αποφάσεις.

(155) Από το 1959 η NAM λαμβάνει άδειες παραγωγής για άλλα ολλανδικά θαλάσσια και χερσαία κοιτάσματα φυσικού αερίου και κατά προσέγγιση το 50 % της τρέχουσας παραγωγής της προέρχεται από αυτά τα λεγόμενα μικρά κοιτάσματα (σε σύγκριση με το Groningen). Τα μέρη επισημαίνουν ότι οι περισσότερες από αυτές τις άδειες εκχωρούνται επίσης προς όφελος των εταιρειών στις οποίες η συμμετοχή της ΕΒΝ ανέρχεται εν γένει σε 40-50 %. Το φυσικό αέριο αυτών των κοιτασμάτων έχει πωληθεί στην Gasunie. Επιπλέον, όλες οι μελλοντικές ανακαλύψεις από τη ΝΑΜ πρέπει να πωλούνται στην Gasunie σύμφωνα με [...(14)]*. Συνολικά, η ΝΑΜ καλύπτει το 75-80 % της συνολικής ολλανδικής παραγωγής φυσικού αερίου (λαμβανομένης υπόψη της κεφαλαιουχικής συμμετοχής της ΕΒΝ, στην παραγωγή της ΝΑΜ, η ΝΑΜ καλύπτει περίπου το 45 % της παραγωγής σε καθαρή συμμετοχική βάση). Επίσης, η ΕΒΝ εμπορεύεται σε συνεχή βάση όλες τις κεφαλαιουχικές συμμετοχές μέσω της Gasunie [...]*.

(156) Μέχρι το 1994, οι ολλανδοί παραγωγοί υποχρεούνταν να πωλούν όλο το φυσικό αέριο που προοριζόταν για την ολλανδική αγορά στη Gasunie. Οι ολλανδοί παραγωγοί μπορούσαν να πραγματοποιούν οι ίδιοι πωλήσεις στην εξαγωγική αγορά, καίτοι οι τιμές ελέγχονταν και εξακολουθούν να ελέγχονται από την κυβέρνηση. Επιπλέον, η Gasunie υποχρεούται να αγοράζει φυσικό αέριο από τα μικρά κοιτάσματα πριν από την παραγωγή υπό οικονομικούς όρους που καθορίζονται στην αρχή εφόσον ο παραγωγός έχει επιλέξει να προσφέρει το φυσικό αέριο στη Gasunie [...]*.

(157) Φαίνεται ότι, εν γένει, η κυβέρνηση των Κάτω Χωρών δεν θα ενέκρινε την τιμή σε μια συμφωνία εξαγωγής ολλανδικού αερίου εφόσον αυτή η τιμή ήταν χαμηλότερη της "καθαρής" τιμής της Gasunie, τη λεγόμενη "Norm Inkoop Prijs" (NIP ή κανονιστική τιμή αγοράς). Καταυτόν τον τρόπο, η κυβέρνηση εξασφαλίζει ότι λαμβάνει το μερίδιό της από την "πίτα του φυσικού αερίου".

(158) [...]*(15)

(159) Η NAM κατέχει δύο από τις τρεις ολλανδικές υπόγειες εγκαταστάσεις αποθήκευσης (εξαντλημένα αποθέματα φυσικού αερίου) τις οποίες έχει εκμισθώσει κατά 100 % στη Gasuine. Η τρίτη εγκατάσταση, την οποία εκμεταλλεύεται η BP Amoco