*****

ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ

της 21ης Φεβρουαρίου 1990

σχετικά με τα γερμανικά καθεστώτα ενισχύσεως που εφαρμόζονται στον τομέα του αυτοκινήτου

(Το κείμενο στη γερμανική γλώσσα είναι το μόνο αυθεντικό)

(90/381/ΕΟΚ)

Η ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ,

Έχοντας υπόψη:

τη συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής Κοινότητας, και ιδίως το άρθρο 93 παράγραφος 2 πρώτο εδάφιο,

Αφού κάλεσε, σύμφωνα με το εν λόγω άρθρο, τους ενδιαφερόμενους να υποβάλουν τις παρατηρήσεις τους,

Εκτιμώντας ότι:

Ι

Με την επιστολή της 31ης Δεκεμβρίου 1988, η Επιτροπή ενημέρωσε τα κράτη μέλη για την απόφασή της της 22ας Δεκεμβρίου 1988 να εφαρμόσει, με βάση το άρθρο 93 παράγραφος 1 της συνθήκης ΕΟΚ, κοινοτικό πλαίσιο για τις κρατικές ενισχύσεις στον τομέα της αυτοκινητοβιομηχανίας (1). Η αναγκαιότητα και το πεδίο εφαρμογής του πλαισίου, οι κανόνες κοινοποίησης, οι κατευθυντήριες γραμμές για την εκτίμηση των ενισχύσεων και τα τυποποιημένα έντυπα για την κοινοποίηση και την ετήσια έκθεση παρατήθενται συνημμένα στην παρούσα επιστολή. Το πλαίσιο το οποίο προβλέπει την προηγούμενη κοινοποίηση όλων των μέτρων κρατικών ενισχύσεων που πρέπει να χορηγούνται στα πλαίσια εγκεκριμένων σχεδίων ενισχύσεων υπέρ των κατασκευαστών αυτοκινήτων εφόσον το κόστος του σχεδίου υπερβαίνει τα 12 εκατομμύρια Ecu, αρχίζει να ισχύει την 1η Ιανουαρίου 1989 και πρόκειται να εφαρμόζεται επί διετία.

Κατόπιν τούτου, η Επιτροπή εξέφρασε την πρόθεση να προωθήσει ειδικότερα την τροποποίηση των υφιστάμενων καθεστώτων ενισχύσεων που εφαρμόζονται στον τομέα των αυτοκινήτων προκειμένου να καθιερωθεί η υποχρέωση προηγούμενης κοινοποίησης των συγκεκριμένων περιπτώσεων σύμφωνα με τα κριτήρια που περιγράφονται στο πλαίσιο, και ιδίως το κριτήριο του κόστους του σχεδίου εφόσον αυτό υπερβαίνει τα 12 εκατομμύρια Ecu.

Η γεμανική κυβέρνηση ζήτησε παράταση της προθεσμίας απάντησης μέχρι το τέλος Φεβρουαρίου με σημείωμα της 25ης Ιανουαρίου 1989, και περαιτέρω παράταση μέχρι τις 15 Μαρτίου 1989 με σημείωμα της 28ης Φεβρουαρίου 1989.

Με σημείωμα της 3ης Μαρτίου 1989 προς τη γενική γραμματεία και με την επιστολή του υπουργού οικονομικών Haussmann προς τον Sir Leon Brittan της 10ης Μαρτίου 1989, η γερμανική κυβέρνηση πληροφόρησε επίσημα την Επιτροπή για την απόφασή της να μην εφαρμόσει το κοινοτικό πλαίσιο και γνωστοποίησε σ' αυτήν τους λόγους που την οδήγησαν στην άρνηση αυτή. Οι αντιρρήσεις της γερμανικής κυνέρνησης βασίστηκαν κυρίως στην άποψη ότι το πλαίσιο ακολουθεί τομεακή βιομηχανική πολιτική, με την οποία δεν ήταν σύμφωνη η γερμανική κυβέρνηση, και ότι συνεπάγεται κινδύνους για την αποτελεσματικότητα των περιφερειακών ενισχύσεων παρεμβάλλοντας προσκόμματα στη συνέχεια και την προβλεψιμότητά τους. Κατά την άποψη της γερμανικής κυβέρνησης, τα γερμανικά σχέδια ενισχύσεων είναι ουδέτερα από άποψη τομεακών επιπτώσεων και δεν προκαλούν αισθητές στρεβλώσεις στο ενδοκοινοτικό εμπόριο.

Με επιστολή της 4ης Απριλίου 1989, η Επιτροπή απάντησε στη γερμανική κυβέρνηση και έκανε γνωστό προς αυτήν ότι δεν θεωρούσε τα προβληθέντα επιχειρήματα ως επαρκείς αιτιολογίες για τη μη εφαρμογή του πλαισίου στη Γερμανία. Στην επιστολή αυτή, η Επιτροπή σχολίασε τα εν λόγω επιχειρήματα και κάλεσε τις γερμανικές αρχές να επανεκτιμήσουν τη θέση τους. Στην αντίθετη περίπτωση, η Επιτροπή θα ήταν αναγκασμένη να κινήσει τη διαδικασία του άρθρου 93 παράγραφος 2 της συνθήκης ΕΟΚ έναντι όλων των καθεστώτων ενισχύσεων που εφαρμόζονται

σήμερα στη Γερμανία στον τομέα της αυτοκινητοβιομηχανίας προκειμένου να επιτευχθεί η εφαρμογή του πλαισίου.

Με την επιστολή του υπουργού Haussmann προς τον Sir Leon Britan της 3ης Μαΐου 1989, η γερμανική κυβέρνηση επιβεβαίωσε για μία ακόμη φορά την απόφασή της να μην αποδεχθεί το πλαίσιο τονίζοντας ότι, εκτός από τα προηγουμένως προταχθέντα επιχειρήματα, δεν ήταν απαραίτητη η ύπαρξη ειδικού πλαισίου για τον συγκεκριμένο τομέα λόγω των σημερινών επιδόσεών του.

Επειδή οι γερμανικές αρχές δεν αναθεώρησαν την αρνητική στάση τους έναντι του κοινοτικού πλαισίου, η Επιτροπή αποφάσισε στις 27 Ιουλίου 1989, να κινήσει τη διαδικασία του άρθρου 93 παράγραφος 2 της συνθήκης ΕΟΚ έναντι όλων των εγκεκριμένων σχεδίων ενισχύσεων που εφαρμόζεται σήμερα στη Γερμανία, και τα οποία είναι δυνατόν να συνεπάγονται οφέλη για την αυτοκινητοβιομηχανία. Η Επιτροπή, προκειμένου να λάβει αυτή την απόφαση, έκρινε ότι τα προβληθέντα από τη γερμανική κυβέρνηση επιχειρήματα δεν αποτελούσαν επαρκή αιτιολογία για ειδική παρέκκλιση που να επιτρέπει στη Γερμανία να μην εφαρμόσει το πλαίσιο, σε αντίθεση με όλα τα άλλα κράτη μέλη.

Με επιστολή της 9ης Αυγούστου 1989, η Επιτροπή κοινοποίησε την απόφασή της αυτή στη γερμανική κυβέρνηση και την κάλεσε να υποβάλει τις παρατηρήσεις της. Σύμφωνα με το άρθρο 93 παράγραφος 2 της συνθήκης ΕΟΚ, τα άλλα κράτη μέλη και οι λοιποί ενδιαφερόμενοι ενημερώθηκαν με δημοσίευση της επιστολής αυτής (1) και κλήθηκαν να υποβάλουν τις παρατηρήσεις τους.

ΙΙ

Με επιστολές της 6ης Οκτωβρίου, της 31ης Οκτωβρίου και της 30ής Νοεμβρίου 1989, οι γερμανικές αρχές κοινοποίησαν τις παρατηρήσεις τους σύμφωνα με τη διαδικασία. Επιπλέον, έλαβαν χώρα δύο διμερείς συναντήσεις μεταξύ των γερμανικών αρχών και της Επιτροπής στις 18 Οκτωβρίου και 6 Δεκεμβρίου 1989. Τα προβληθέντα από τις γερμανικές αρχές επιχειρήματα προκειμένου να αιτιολογήσουν την άρνηση της εφαρμογής του πλαισίου ήσαν τα ακόλουθα:

1. Το γεγονός ότι τα άλλα κράτη μέλη ενέκριναν το πλαίσιο είναι αδιάφορο, επειδή για ορισμένα από αυτά το πλαίσιο δεν έχει πρακτικές συνέπειες.

2. Το πλαίσιο δικαιολογείται για στόχους βιομηχανικής πολιτικής και μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την επίβλεψή τους. Το ότι η Επιτροπή ανέφερε ότι το πλαίσιο αυτό μπορούσε να συμβάλει στην υγιή ανάπτυξη του τομέα και να εξασφαλίσει την έγκαιρη προσαρμογή των εταιρειών στις μεταβαλλόμενες συνθήκες της αγοράς θεωρείται ότι αποτελεί προσέγγιση τομεακής βιομηχανικής πολιτικής, η οποία θα αποδειχθεί επιβλαβής για τον τομέα και για την οικονομία ως σύνολο.

3. Με βάση την εμπειρία των τελευταίων ετών και τις τάσεις που έχουν παρατηρηθεί στην Κοινότητα, μπορεί να αναμένεται ότι το πλαίσιο διαδραματίζει όλο και σημαντικότερο ρόλο κατά την εφαρμογή παρεμβάσεων που δικαιολογούνται από λόγους βιομηχανικής πολιτικής βάσει των άρθρων 92 και 93. Αυτό θα αποτελούσε καταχρηστική εφαρμογή των εν λόγω άρθρων της συνθήκης και θα ερχόταν σε αντίθεση με τη γερμανική οικονομική πολιτική, η οποία βασίζεται σε μη διάκριση μεταξύ των τομέων και σε διαρθρωτική, περιφερειακή και περιβαλλοντική πολιτική και σε συστήματα ενισχύσεων για το Βερολίνο, που αποσκοπούν σε θετική προσαρμογή.

4. Οι αποφάσεις για την πραγματοποίηση επενδύσεων πρέπει να λαμβάνονται στο επίπεδο αγοράς. Η εκτίμηση της αναγκαιότητας ή της αποτελεσματικότητας τους με βάση τομεακές εκτιμήσεις και μέσω κεντρικού συστήματος ελέγχου δεν είναι απαραίτητη και οι αποφάσεις αυτές δεν θα είναι ποτέ αποτελεσματικές επειδή η αρμόδια αρχή δεν διαθέτει τις απαιτούμενες πληροφορίες σχετικά με τις αγορές και τις ενδιαφερόμενες επιχειρήσεις.

5. Τα γερμανικά συστήματα ενισχύσεων είναι κατά κύριο λόγο οριζόντια και, συνεπώς, από τομεακή άποψη ουδέτερα. Οι ενισχύσεις που χορηγούνται στη Γερμανία είναι χαμηλής έντασης και, κατά συνέπεια, δεν προκαλούν αισθητές στρεβλώσεις στον ανταγωνισμό και στο ενδοκοινοτικό εμπόριο.

6. Ο τομεακός προσανατολισμός που εισάγει το πλαίσιο μπορεί να παραβλάψει την αποτελεσματικότητα της περιφερειακής και περιβαλλοντικής πολιτικής στη Γερμανία, θίγοντας τη συνέχεια και την προβλεψιμότητά της. Το πλαίσιο θα οδηγούσε σε καθυστερήσεις κατά τη διαδικασία λήψης αποφάσεων.

7. Η χορήγηση τομεακών ενισχύσεων μπορεί να ενθαρρυνθεί με την εφαρμογή του πλαισίου. Υφίστανται, εξάλλου σχετικά προηγούμενα τα οποία οφείλονται σε πολύ μεγάλης έκτασης ενισχύσεις στον τομέα, των αυτοκινήτων, που εγκρίθηκαν από την Επιτροπή και δεν υπάγονται στο πεδίο εφαρμογής του πλαισίου.

8. Η θέσπιση πλαισίου στον τομέα της αυτοκινητοβιομηχανίας με τη μορφή κατάλληλων μέτρων δεν αιτιολογείται επαρκώς βάσει του άρθρου 93 παράγραφος 1 της συνθήκης ΕΟΚ.

9. Τα μέτρα ενθάρρυνσης προς εφαρμογή συστημάτων για προστασία του περιβάλλοντος αποτελούν ύψιστη πολιτική προτεραιότητα στη Γερμανία, όπως και στην Κοινότητα, σύμφωνα με το άρθρο 130Π της συνθήκης.

10. Η Επιτροπή στα πλαίσια της πολιτικής της σχετικά με τα διαρθρωτικά ταμεία, αναγνωρίζει την αυτονομία των κρατών μελών της όσον αφορά τα συστήματα περιφερειακών και γενικών ενισχύσεων εφόσον δεν αντίκεινται στο κοινό συμφέρον. Τα συστήματα ενισχύσεων που εφαρμόζονται στη Γερμανία τα οποία βασίζονται στο άρθρο 92 παράγραφος 2 στοιχείο γ) αποσκοπούν στην επίτευξη στόχων (περιφερειακής και περιβαλλοντικής πολιτικής) δεν αντίκεινται στο κοινό συμφέρον όπως αυτό προσδιορίζεται, για παράδειγμα, σε σχέση με τα διαρθρωτικά ταμεία και, ως εκ τούτου, δεν δικαιολογείται η θέσπιση νέων περιορισμών, τυπικών και ουσιαστικών, σε βάρος μη αμφισβητούμενων συστημάτων ενισχύσεων τα οποία υφίστανται από ετών ήδη.

(1) ΕΕ αριθ. C 123 της 18. 5. 1989, σ. 3.

(1) ΕΕ αριθ. C 281 της 7. 11. 1989, σ. 6.

11. Οι ενισχύσεις υπέρ των περιφερειών που αναφέρονται στο άρθρο 92 παράγραφος 2 στοιχείο γ) έχουν κηρυχθεί εκ των προτέρων συμβιβαστές με την κοινή αγορά κατά την έννοια της συνθήκης. Οι δυνατότητες εφαρμογής και η σημασία των ενισχύσεων αυτών δεν έχουν καθόλου μειωθεί. Χωρίς αυτές, η περιοχή του Βερολίνου δεν θα ήταν βιώσιμη και οι μεθοριακές ζώνες δεν θα ήταν δυνατόν να ενσωματωθούν στη γερμανική οικονομία.

12. Στην πράξη, δεν είναι δυνατή η προηγούμενη κοινοποίηση ατομικών περιπτώσεων εφαρμογής ορισμένων υφισταμένων συστημάτων ενισχύσεων επειδή τα σχέδια αυτά παραχωρούν αυτομάτως δικαιώματα στον δικαιούχο και οι ατομικές περιπτώσεις δεν είναι γνωστές εκ των προτέρων στις αρχές. Λόγω αυτών των δυσχερειών εσωτερικής τάξης, οι γερμανικές αρχές θα έπρεπε να διαθέτουν εύλογη προθεσμία, η οποία είναι απαραίτητη για την τροποποίηση των υφισταμένων συστημάτων δια της νομοθετικής οδού.

13. Η Επιτροπή θα έπρεπε, πάντως, να λάβει υπόψη την ιδιάζουσα πολιτική και οικονομική κατάσταση του Βερολίνου, που απορρέει από την απομόνωσή του σε χώρο περιβαλλόμενο από το έδαφος της Ανατολικής Γερμανίας. Πρέπει επίσης να ληφθεί υπόψη ότι οι δραστηριότητες στον τομέα των αυτοκινήτων στο Βερολίνο που υπάγονται στο πλαίσιο περιορίζονται στην παραγωγή μερών αυτοκινήτων έξι κατασκευαστών αυτοκινήτων και ότι οι ενισχύσεις υπέρ των εν λόγω επιχειρηματικών δραστηριοτήτων είναι πολύ περιορισμένης έκτασης εξαιτίας του χαμηλού επιπέδου επενδύσεων.

Η Επιτροπή δεν έλαβε παρατηρήσεις από άλλα κράτη μέλη ή τρίτους ενδιαφερόμενους.

Όσον αφορά τα διάφορα επιχειρήματα που προβλήθηκαν από τις γερμανικές αρχές, και εκτίθενται στο μέρος ΙΙ σημεία 1 έως 13, η Επιτροπή εκτιμά τα ακόλουθα:

ως προς το

σημείο 1.

Μολονότι αληθεύει ότι, για ορισμένα κράτη μέλη, η αυτοκινητοβιομηχανία αποτελεί σήμερα κλάδο ελάσσονος σημασίας, το πλαίσιο έγινε επίσης δεκτό από σημαντικό αριθμό κρατών μελών των οποίων οι οικονομίες εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από τη βιομηχανία αυτή, όπως η Γαλλία, η Ιταλία, το Ηνωμένο Βασίλειο και το Βέλγιο, όταν το μερίδιο του τομέα αυτοκινήτων στην ακαθάριση προστιθέμενη αξία της κατασκευαστικής βιομηχανίας βρίσκεται μεταξύ 5 και 10 %.

ως προς το

σημείο 2.

Όσον αφορά την άποψη της γερμανικής κυβέρνησης ότι το πλαίσιο αιτιολογείται και επιδιώκει στόχους βιομηχανικής πολιτικής, η Επιτροπή υπενθυμίζει το στόχο του πλαισίου που συνίσταται στη δημιουργία απόλυτης διαφάνειας στις ενισχύσεις που χορηγούνται προς την αυτοκινητοβιομηχανία, και στην παράλληλη επιβολή αυστηρότερης πειθαρχίας στη χορήγηση των ενισχύσεων αυτών, ώστε να εξασφαλιστεί ότι η ανταγωνιστικότητα της κοινοτικής βιομηχανίας δεν στρεβλώνεται από αθέμιτο ανταγωνισμό. Η Επιτροπή δεν κατανοεί με ποιο τρόπο η διατήρηση αστρέβλωτου και υγιούς ανταγωνισμού στο συγκεκριμένο τομέα αποτελεί βιομηχανική πολιτική, η οποία ενδέχεται να αποβεί επιβλαβής για τον τομέα και για την οικονομία ως σύνολο.

ως προς το

σημείο 3.

Η Επιτροπή δεν δέχεται το επιχείρημα κατά το οποίο το πλαίσιο θα συντελέσει στην εφαρμογή παρεμβάσεων που δικαιολογούνται από εκτιμήσεις βιομηχανικής πολιτικής. Η Επιτροπή γνωρίζει ότι, καθώς η ολοκλήρωση της αγοράς προχωρεί παράλληλα με τη δημιουργία της ενιαίας αγοράς μέχρι το 1992, ο αυξανόμενος ανταγωνισμός μπορεί να οδηγήσει σε αιτήματα για τη χορήγηση δημόσιας συνδρομής και προστασίας που τα κράτη μέλη μπορούν να παράσχουν μόνο μέσω κρατικών ενισχύσεων, δεδομένου ότι τα περισσότερα μέσα που συνήθως χρησιμοποιούνται από τις κυβερνήσεις για την προστασία των εταιρειών τους από τον εξωτερικό ανταγωνισμό πρέπει να εξαλειφθούν υπό τις νέες συνθήκες της εσωτερικής αγοράς. Οι αθέμιτες ενισχύσεις που χορηγούνται σε μία χώρα μπορεί να οδηγήσουν σε ανεργία σε άλλα κράτη μέλη και, κατ' ακολουθία, σε αιτήματα για αντισταθμιστικές ενισχύσεις. Κατά συνέπεια, η αυστηρή πειθαρχία κατά τη χορήγηση κρατικών ενισχύσεων που επιβάλλεται από το πλαίσιο αποσκοπεί ακριβώς στην αποτροπή παρεμβάσεων που δικαιολογούνται από εκτιμήσεις βιομηχανικής πολιτικής.

ως προς το

σημείο 4.

Η Επιτροπή συμμερίζεται πλήρως την άποψη κατά την οποία οι αποφάσεις για επενδύσεις πρέπει να λαμβάνοντια στο επίπεδο της αγοράς και να μην εξαρτώνται από διοικητική αρχή. Σχετικά, είναι προφανές ότι το πλαίσιο δεν επιδιώκει να αναθέσει στην Επιτροπή ρόλο καθοδήγησης των επενδυτικών αποφάσεων προς συγκεκριμένες κατευθύνσεις αλλά, αντίθετα, μπορεί να εξασφαλίσει ότι οι επενδυτικές αποφάσεις λαμβάνονται πράγματι από τους ενδιαφερόμενους επενδυτές και ότι εφόσον, υπεισέρχονται κρατικές ενισχύσεις, αυτές συμβαδίζουν με το κοινό συμφέρον όπως ορίζεται στη συνθήκη και βρίσκονται σε άμεση σχέση με τα προβλήματα τα οποία προτίθενται να επιλύσουν. Πράγματι, η Επιτροπή επιδιώκει να εξασφαλίσει το ότι οι αποφάσεις των επενδυτών δεν επηρεάζονται από την ύπαρξη αθέμιτων ενισχύσεων.

ως προς το

σημείο 5.

Όσον αφορά το επιχείρημα κατά το οποίο τα γερμανικά συστήματα ενισχύσεων είναι οριζόντιας φύσης, χαμηλής έντασης και, κατά συνέπεια, δεν στρεβλώνουν σε σημαντικό βαθμό τον ανταγωνισμό και το ενδοκοινοτικό εμπόριο, η Επιτροπή θεωρεί ότι, δεδομένου του υψηλού βαθμού ανταγωνισμού της αυτοκινητοβιομηχανίας και της υψηλής έντασης κεφαλαίου, μια έστω και χαμηλής έντασης ενίσχυση είναι δυνατό να στρεβλώσει τον ανταγωνισμό και να επηρεάσει το ενδοκοινοτικό εμπόριο. Σχετικά, η Επιτροπή δεν αγνοεί το γεγονός ότι μεγάλο τμήμα των γερμανικών σχεδίων ενισχύσεων αφορά σε περιφερειακές ενισχύσεις. Η Επιτροπή προτίθεται να διατηρήσει την a priori ευνοϊκή στάση της όσον αφορά τις περιφερειακές ενισχύσεις και αναγνωρίζει τη σημαντική συμβολή που μπορεί να έχει στην περιφερειακή ανάπτυξη η αυτοκινητοβιομηχανία. Ωστόσο, δεδομένης της σημασίας του τομέα, της αυξανόμενης ευαισθησίας του ανταγωνισμού και των σημαντικότατων συναλλακτικών ροών, η Επιτροπή επιθυμεί να διασφαλίσει ότι οι περιφερειακές ενισχύσεις θα έχουν πράγματι σημαν τική και διαρκή επίπτωση στην περιφερειακή ανάπτυξη, αίροντας με τον τρόπο αυτό τυχόν αντίθετες επιπτώσεις επί του τομέα ως συνόλου. Επιπλέον, η Επιτροπή επιδιώκει να θέσει τέρμα στην τρέχουσα και ιδιαίτερα νοσηρή πρακτική υπερθεματισμού μεταξύ των κρατών μελώς ως προς τη χορήγηση περιφερειακών ενισχύσεων για την προσέλκυση νέων βιομηχανικών εγκαταστάσεων.

ως προς το

σημείο 6.

Όσον αφορά το επιχείρημα κατά το οποίο το πλαίσιο ενδέχεται να θίξει τη συνέχεια και την προβλεψιμότητα των περιφερειακών και περιβαλλοντικών επιχειρήσεων στη Γερμανία και να προκαλέσει καθυστερήσεις στη διαδικασία λήψης αποφάσεων, η Επιτροπή θεωρεί ότι μόνον εφόσον είναι σε θέση να αξιολογεί ξεχωριστά κάθε περίπτωση προτού επιτραπεί η ενίσχυση τότε μόνον μπορεί να εφαρμόσει αποτελεσματική πολιτική ενισχύσεων. Αυτή είναι μια αρχή που έχει ήδη θεσπιστεί σε όλα τα άλλα υφιστάμενα πλαίσια για τους άλλους τομείς, π.χ., χειροποίητες ίνες, προϊόντα κλωστοϋφαντουργίας, ναυπηγικές κατασκευές και σίδηρος-χάλυβας, και η εφαρμογή του έγινε δεκτή από τη γερμανική κυβέρνηση. Όσον αφορά τη διάρκεια των διαδικασιών, η Επιτροπή θα είναι σε θέση να τηρήσει αυστηρά τα συντομότερα δυνατά χρονικά όρια, εφόσον υπάρξει συνεργασία εκ μέρους των κρατών μελών.

ως προς το

σημείο 7.

Το επιχείρημα κατά το οποίο το πλαίσιο είναι δυνατόν να επαυξήσει τις τομεακές ενισχύσεις στον συγκεκριμένο τομέα δεν γίνεται δεκτό από την Επιτροπή. Προηγούμενες περιπτώσεις τομεακών ενισχύσεων στο συγκεκριμένο τομέα αποδεικνύουν σαφώς ότι η Επιτροπή ακολούθησε, κατά τα τελευταία έτη, περιοριστική πολιτική (π.χ. Alfa Romeo, Renault, Όμιλος Rover, Enasa). Η πολιτική αυτή ενισχύεται περαιτέρω σύμφωνα με τις κατευθυντήριες γραμμές του πλαισίου, που επιτρέπουν τη χορήγηση τομεακών ενισχύσεων μόνο σε ιδιαίτερα εξαιρετικές περιστάσεις και εφόσον πληρούνται πολύ περιοριστικοί όροι.

ως προς το

σημείο 8.

Όσον αφορά την αιτιολόγηση ενός πλαισίου κρατικών ενισχύσεων στην αυτοκινητοβιομηχανία, η Επιτροπή κατά την παρουσίαση του πλαισίου, υπογράμμισε τους λόγους για τους οποίους έκρινε ότι ήταν απαραίτητη η λήψη κατάλληλων μέτρων, σύμφωνα με το άρθρο 93 παράγραφος 1 της συνθήκης ΕΟΚ, στον τομέα αυτοκινήτων προκειμένου να εξασφαλιστεί η σταδιακή ανάπτυξη της κοινής αγοράς. Σχετικά, η Επιτροπή υπενθυμίζει την αιτιολόγηση του πλαισίου, όπως δημοσιεύτηκε στην Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, καθώς και στην επιστολή της Επιτροπής της 9ης Αυγούστου 1988 προς τα κράτη μέλη, με την οποία προτεινόταν η θέσπιση του πλαισίου. Κατά τη λήψη της απόφασής της αυτής, η Επιτροπή θεώρησε ότι η θέσπιση πλαισίου δεν συνιστούσε κατ' ανάγκη, απόρροια κρίσης σε έναν τομέα, αλλά μπορούσε επίσης να δικαιολογείται για συγκεκριμένο τομέα όπου ο ενδοκοινοτικός ανταγωνισμός είναι ιδιαίτερα έντονος.

ως προς το

σημείο 9.

Όσον αφορά τη μεταχείριση των περιβαλλοντικών ενισχύσεων στην αυτοκινητοβιομηχανία, η Επιτροπή επισημαίνει ότι ο τρόπος κατά τον οποίο προτίθεται να εξετάζει τις ενισχύσεις αυτές βάσει του πλαισίου δεν έρχεται σε αντίθεση με τις διατάξεις του άρθρου 130Π. Πράγματι, όπως προβλέπεται στις κατευθυντήριες γραμμές του πλαισίου, η ανάπτυξη οχημάτων που ρυπαίνουν λιγότερο και εξοικονομούν ενέργεια αποτελεί για όλους τους κατασκευαστές πάγια απαίτηση, η οποία εν μέρει επιβάλλεται και από την κοινοτική νομοθεσία και, κατά συνέπεια, πρέπει, κατά γενικό κανόνα, να χρηματοδοτείται από τους ίδιους πόρους της εταιρείας. Η μείωση της ρύπανσης που προέρχεται από οχήματα και οι συναφείς τεχνολογίες αποτελούν μείζονα παράγοντα του ανταγωνισμού μεταξύ κατασκευαστών και η σημασία τους θα αυξηθεί στο μέλλον. Η Επιτροπή επιδιώκει να αποφύγει τη στρέβλωση του ανταγωνισμού μέσω της χορήγησης ενισχύσεων σε κατασκευαστές προκειμένου να εκσυγχρονιστούν όσον αφορά τη χρησιμοποίηση των υφισταμένων τεχνολογιών στον εν λόγω τομέα.

ως προς το

σημείο 10.

Η Επιτροπή δεν συμμερίζεται την άποψη ότι, λόγω της αυτονομίας των κρατών μελών όσον αφορά στα περιφερειακά και γενικά σχέδια ενισχύσεων, δεν δικαιολογείται η θέσπιση νέων περιορισμών στα υφιστάμενα σχέδια ενισχύσεων. Όπως αποφάνθηκε το Δικαστήριο στην απόφασή του της 24ης Φεβρουαρίου 1987 στην υπόθεση Deufil (υπόθεση 310/85) (1) ένα πλαίσιο κρατικών ενισχύσεων σε συγκεκριμένο τομέα χαράσσει τις κατευθυντήριες γραμμές που αποτελούν τη βάση για την εκτίμηση των επιπτώσεων στην οποία προτίθεται να προβεί η Επιτροπή, ζητείται δε από τα κράτη μέλη να ακολουθούν αυτές όσον αφορά τις ενισχύσεις στον συγκεκριμένο τομέα. Το Δικαστήριο έκρινε ότι το εν λόγω πλαίσιο δεν προέβλεπε παρεκκλίσεις από τα άρθρα 92 και 93 της συνθήκης ΕΟΚ οι οποίες και δεν θα ήταν αποδεκτές. Η εκτίμηση από την Επιτροπή των ατομικών περιπτώσεων εφαρμογής των υφισταμένων περιφερειακών και γενικών σχεδίων ενισχύσεων βασίζεται, συνεπώς, πάντοτε στις διατάξεις των άρθρων 92 και 93 της συνθήκης ΕΟΚ.

ως προς το

σημείο 11.

Όσον αφορά τον ισχυρισμό ότι οι ενισχύσεις υπέρ των περιφερειών που αναφέρονται στο άρθρο 92 παράγραφος 2 στοιχείο γ) της συνθήκης ΕΟΚ έχουν κηρυχθεί από τη συνθήκη συμβιβαστές με την κοινή αγορά, η Επιτροπή θεωρεί ότι οι περιφέρειες αυτές θα πρέπει επίσης να υπόκεινται και στις διατάξεις του πλαισίου. Το συμβιβαστό των ενισχύσεων αυτών των περι

φερειών εξαρτάται από την εκτίμηση της Επιτροπής, η οποία επαληθεύει αν οι ενισχύσεις αυτές είναι απαραίτητες για την αντιστάθμιση των οικονομικών μειονεκτημάτων που έχουν προκύψει από τη διαίρεση της Γερμανίας.

ως προς το

σημείο 12.

Προβάλλεται από τις γερμανικές αρχές το επιχείρημα ότι τα υφιστάμενα σχέδια ενισχύσεων στη Γερμανία παραχωρούν αυτομάτως δικαίωμα στο δικαιούχο για τη λήψη της ενίσχυσης και ότι οι δικαιούχοι αυτοί δεν είναι εκ των προτέρων γνωστοί στις αρχές. Ως εκ τούτου, η προηγούμενη κοινοποίηση ξεχωριστά καθεμιάς περίπτωσης εφαρμογής των συστημάτων αυτών δεν είναι δυνατή. Σχετικά με το επιχείρημα αυτό πρέπει να λεχθεί ότι, κατά γενικό κανόνα, επειδή η δημόσια αρχή είναι ο συντάκτης της νομικής εκείνης πράξης υπό τη μορφή της οποίας παρουσιάζονται τα εθνικά σχέδια ενισχύσεων και, ταυτόχρονα, η αρχή η οποία είνα αρμόδια από διοικητική άποψη, για τη χορήγηση της ενίσχυσης, θα μπορούσε αυτή να είναι σε θέση να γνωρίζει την ταυτότητα των χορηγουμένων ενισχύσεων.

Σχετικά με το ζήτημα της εύλογης προθεσμίας για την τροποποίηση των υφισταμένων συστημάτων μέσω της νομοθετικής οδού πρέπει, καταρχήν, να αναφερθεί ότι μολονότι το εν λόγω πλαίσιο έχει μόνο αξία σύστασης, οι γερμανικές αρχές παρόλα αυτά επωφελήθηκαν ήδη από προθεσμία δεκατεσσάρων μηνών για την τροποποίηση της νομοθεσίας τους ώστε να συμμορφωθεί με το πλαίσιο αυτό.

Κατά δεύτερο λόγο, κρίνεται σκόπιμο να τονιστεί ότι οι αποφάσεις που λαμβάνει η Επιτροπή δυνάμει του άρθρου 93 παράγραφος 2 της συνθήκης έχουν άμεσο αποτέλεσμα και, ως εκ τούτου, η εφαρμογή τους δεν απαιτεί καμία νομοθετική παρέμβαση εκ μέρους των κρατών μελών (1). Οι αποφάσεις αυτές υπερισχύουν των εθνικών διατάξεων οι οποίες, ενδεχομένως, έρχονται σε σύγκρουση με τις υποχρεώσεις που απορρέουν από τις ίδιες αυτές αποφάσεις. Έτσι, η υποχρέωση προηγουμένης κοινοποίησης ενισχύσεων, που προβλέπεται από την παρούσα απόφαση, είναι σαφής και άνευ όρων και, ως εκ τούτου, μπορεί να αναπτύξει πλήρως τα αποτελέσματά της στη γερμανική έννομη τάξη (2) χωρίς να είναι απαραίτητη η μέσω της νομοθετικής οδού εισαγωγή τροποποιήσεων. Επιπλέον, σύμφωνα με πρόσφατη νομολογία του Δικαστηρίου, εναπόκειται όχι μόνο στις εθνικές δικαστικές αρχές αλλά και στις εθνικές διοικήσεις, συμπεριλαμβανομένων και των αρχών τοπικής αυτοδιοίκησης ή των περιφερειακών αρχών, να εφαρμόζουν τις κοινοτικές διατάξεις αντί των εθνικών διατάξεων που συγκρούονται προς τις πρώτες (3). Κατόπιν τούτου, αν η Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας κρίνει σκόπιμο να τροποποιήσει μέσω της νομοθετικής οδού τα υφιστάμενα καθεστώτα ενισχύσεων με μοναδικό σκοπό την εκπλήρωση επιπλέον απαιτήσεων νομικής ασφάλειας, επιβάλλεται να υπομνησθεί ο κανόνας κατά τον οποίο ένα κράτος μέλος δεν είναι δυνατόν να επικαλεστεί διαδικασίες, πρακτικές ή καταστάσεις της εσωτερικής εννόμου τάξεώς του προκειμένου να δικαιολογήσει την μη τήρηση υποχρεώσεων που απορρέουν από το κοινοτικό δίκαιο (4), όπως εκείνες που υπέχει βάσει απόφασης σχετικά με κρατικές ενισχύσεις.

ως προς το

σημείο 13.

Σε αντίθεση με τα άλλα επιχειρήματα, η Επιτροπή δέχεται το επιχείρημα που προέβαλαν οι γερμανικές αρχές και αφορά τις ενισχύσεις στο Βερολίνο. Η Επιτροπή αναγνωρίζει ότι η οικονομική και πολιτική κατάσταση του Βερολίνου είναι ιδιάζουσα λόγω της γεωγραφικής του απομόνωσης σε χώρο που περικλείεται από το έδαφος της Λαϊκής Δημοκρατίας της Γερμανίας και δεν μπορεί να συγκριθεί με καμία άλλη γερμανική περιφέρεια που αναφέρεται στο άρθρο 92 παράγραφος 2 στοιχείο γ) ή με οποιαδήποτε άλλη περιφέρεια της Κοινότητας. Λαμβάνοντας επίσης υπόψη την περιορισμένη σήμερα έκταση των επιχειρηματικών δραστηριοτήτων στον τομέα της αυτοκινητοβιομηχανίας στο Βερολίνο που συνδέονται με χαμηλές επενδύσεις για την κατασκευή μερών αυτοκινήτων, η Επιτροπή θεωρεί ότι οι ενισχύσεις προς τους κατασκευαστές αυτοκινήτων στο Βερολίνο που χορηγούνται με βάση τα υφιστάμενα συστήματα ενισχύσεων που εφαρμόζει το Berlinfoerderungsgesetz μπορούν να απαλλαγούν από την απαίτηση προηγούμενης κοινοποίησης που προβλέπεται από το πλαίσιο.

IV

Συνάγεται λοιπόν από τα ανωτέρω ότι τα επιχειρήματα και οι απόψεις που προέβαλαν οι γερμανικές αρχές δεν δικαιολογούν την άρνησή τους να συμμορφωθούν με τα πρόσφορα μέτρα που ελήφθησαν από την Επιτροπή στις 22 Δεκεμβρίου 1988 κατ' εφαρμογή του άρθρου 93 παράγραφος 1 της συνθήκης ΕΟΚ και ανακοινώθηκαν σ' αυτές με επιστολή της 31ης Δεκεμβρίου 1988. Τα εν λόγω πρόσφορα μέτρα είναι αυτά που αναφέρονται στο τμήμα ΙΙ του κοινοτικού πλαισίου κρατικών ενισχύσεων στον τομέα της αυτοκινητοβιομηχανίας. Λόγω της άρνησης της γερμανικής κυβέρνησης να συμμορφωθεί με τα πρόσφορα αυτά μέτρα, η Επιτροπή, αφού κίνησε και διεξήγαγε τη διαδικασία του άρθρου 93 παράγραφος 2 της συνθήκης ΕΟΚ, έχει το δικαίωμα, με απόφαση που λαμβάνει κατ' εφαρμογή της διάταξης αυτής και με βάση τις εκτιμήσεις που εκτίθενται στο μέρος ΙΙΙ, να ζητήσει την τροποποίηση των υφισταμένων σχεδίων κρατικών ενισχύσεων από τη γερμανική κυβέρνηση μέσω της

συμμόρφωσης αυτών προς τις απαιτήσεις που προβλέπονται από τα εν λόγω πρόσφορα μέτρα ως προς την προηγούμενη κοινοποίηση και τη γνωστοποίηση των ετήσιων εκθέσεων.

Πρέπει να υπενθυμιστεί ότι η καθιέρωση της υποχρέωσης προηγούμενης κοινοποίησης, από την 1η Μαΐου 1990, των ενισχύσεων που αφορούν σε σχέδια των οποίων το κόστος υπερβαίνει τα 12 εκατομμύρια Ecu, δεν συνεπάγεται πρόσθετες δυσχέρειες διότι, λόγω του άμεσου αποτελέσματος των αποφάσεων που λαμβάνονται δυνάμει του άρθρου 93 παράγραφος 2 της συνθήκης ΕΟΚ, δεν είναι απαραίτητη η τροποποίηση των υφισταμένων εθνικών καθεστώτων ενισχύσεων μέσω της νομοθετικής οδού (βλέπε μέρος ΙΙΙ, σημείο 12).

Όσον αφορά την ημερομηνία κατά την οποία η εν λόγω υποχρέωση προηγούμενης κοινοποίησης παράγει αποτέλεσμα, πρέπει επίσης να σημειωθεί ότι η υποχρέωση αυτή δεν μπορεί να έχει αναδρομικό αποτέλεσμα και να προδικάσει, έτσι, τις ενισχύσεις που έχουν ήδη χορηγηθεί από τις εθνικές αρχές πριν από την ημερομηνία αυτή, εφόσον η γερμανική νομοθεσία αναγνωρίζει κεκτημένα δικαιώματα υπέρ των δικαιούχων επιχειρήσεων, ακόμη και αν η καταβολή της ενίσχυσης λάβει αργότερα, όπως θα μπορούσε να συμβεί στην περίπτωση ενισχύσεων που προβλέπονται υπό μορφή φορολογικού πλεονεκτήματος - για παράδειγμα, ετήσια απαλλαγή ή μείωση φόρων επί των κερδών των εταιρειών - σε αντιστάθμισμα βιομηχανικών επενδύσεων που πραγματοποιούνται το 1990.

Ωστόσο, πρέπει να ληφθεί υπόψη, η ιδιάζουσα πολιτική και οικονομική κατάσταση του Βερολίνου, όπως προκύπτει από την προβληθείσα εκ μέρους των γερμανικών αρχών επιχειρηματολογία στο πλαίσιο της διαδικασίας που έγινε δεκτή από την Επιτροπή. Συνεπώς, λαμβάνοντας υπόψη τις διατάξεις του άρθρου 92 παράγραφος 2 στοιχείο γ) της συνθήκης ΕΟΚ, θεωρείται δικαιολογημένη η χορήγηση παρέκκλισης από την υποχρέωση προηγούμενης κοινοποίησης που αναφέρεται στην πρώτη παράγραφο του σημείου 2.2 του πλαισίου για τις κρατικές ενισχύσεις που εμπίπτουν στην απόφαση αυτή και χορηγούνται σύμφωνα με το Berlinfoerderungsgesetz. Συνάγεται, εκ τούτου, ότι οι ενισχύσεις αυτές υπάγονται μόνο στην απαίτηση ετήσιων εκθέσεων που αναφέρεται στη δεύτερη παράγραφο του εν λόγω σημείου 2.2,

ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΑΠΟΦΑΣΗ:

Άρθρο 1

1. Από την 1η Μαΐου 1990, η Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας κοινοποιεί στην Επιτροπή, κατ' εφαρμογή του άρθρου 93 παράγραφος 3 της συνθήκης ΕΟΚ, όλες τις ενισχύσεις που χορηγούνται για τα σχέδια, των οποίων το κόστος υπερβαίνει τα 12 εκατομμύρια Ecu βάσει των συστημάτων ενισχύσεων που απαριθμούνται στο παράρτημα και οι οποίες πρέπει να χορηγηθούν σε επιχειρήσεις που ασκούν δραστηριότητα στον τομέα των αυτοκινήτων, όπως προσδιορίζεται στο σημείο 2.1 του κοινοτικού πλαισίου κρατικών ενισχύσεων στον τομέα της αυτοκινητοβιομηχανίας. Οι κοινοποιήσεις αυτές πραγματοποιούνται σύμφωνα με τους κανόνες που προβλέπονται στα σημεία 2.2 και 2.3 του εν λόγω πλαισίου. Η Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας γνωστοποιεί, επίσης ετήσιες εκθέσεις σύμφωνα με τις διατάξεις του πλαισίου.

2. Εκτός από τον κατάλογο των συστημάτων που απαριθμούνται στο παράρτημα, ο οποίος δεν είναι εξαντλητικός κατάλογος, η Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας συμμορφώνεται προς τις υποχρεώσεις που αναφέρονται στο άρθρο 1 παράγραφος 1 όσον αφορά όλα τα άλλα υφιστάμενα συστήματα ενισχύσεων τα οποία δεν περιλαμβάνονται στο παράρτημα και από τα οποία επωφελείται ενδεχομένως ο τομέας τον οποίο αφορά το πλαίσιο.

3. Οι ενισχύσεις που χορηγούνται βάσει του Berlinfoerderungsgesetz προς επιχειρήσεις του τομέα της αυτοκινητοβιομηχανίας εγκατεστημένες στο Βερολίνο απαλλάσσονται από την υποχρέωση προηγούμενης κοινοποίησης που προβλέπεται από το πλαίσιο, αλλά πρέπει να αναφέρονται στις ετήσιες εκθέσεις των οποίων απαιτείται η προσκόμιση.

Άρθρο 2

Η Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας ενημερώνει την Επιτροπή σε προθεσμία δύο μηνών από την κοινοποίηση της παρούσας απόφασης, για τα μέτρα που λαμβάνει προκειμένου να συμμορφωθεί προς αυτή.

Άρθρο 3

Η παρούσα απόφαση απευθύνεται στην Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας.

Βρυξέλλες, 21 Φεβρουαρίου 1990.

Για την Επιτροπή

Leon BRITTAN

Αντιπρόεδρος

(1) Συλλογή ΔΕΚ 1987, σ. 901.

(1) Απόφαση της 19ης Ιουνίου 1973 στην υπόθεση 77/72, Capolongo, συλλογή ΔΕΚ 1973, σ. 611.

(2) Βλέπε μεταξύ άλλων την απόφαση της 6ης Φεβρουαρίου στην υπόθεση 26/62, Van Gend en Loos, συλλογή ΔΕΚ 1963, σ. 3 και την απόφαση της 9ης Μαρτίου 1978 στην υπόθεση 166/77, Simmenthal, συλλογή ΔΕΚ 1978, σ. 629.

(3) Απόφαση της 22ας Ιουνίου 1989 στην υπόθεση 103/88, Constanzo, (δεν έχει ακόμη δημοσιευθεί).

(4) Βλέπε μεταξύ άλλων, την απόφαση της 11ης Απριλίου 1978 στην υπόθεση 100/77, Επιτροπή κατά Ιταλικής Δημοκρατίας, συλλογή ΔΕΚ 1978, σ. 879 και την απόφαση της 2ας Φεβρουαρίου στην υπόθεση 71/81, Επιτροπή κατά Βασιλείου του Βελγίου, συλλογή ΔΕΚ 1982, σ. 175 και απόφαση της 21ης Φεβρουαρίου 1990 στην υπόθεση C-79/89, Επιτροπή κατά Βασιλείου του Βελγίου (δεν έχει ακόμη δημοσιευθεί).