ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ της 17ης Ιουνίου 1998 σχετικά με διαδικασία κινηθείσα βάσει του άρθρου 86 της συνθήκης ΕΚ (IV/36.010-F3 - Αυτόνομη Διοίκηση Κρατικών Μονοπωλίων -Amministrazione Autonoma dei Monopoli di Stato) [κοινοποιηθείσα υπό τον αριθμό Ε(1998) 1437] (Το κείμενο στην ιταλική γλώσσα είναι το μόνο αυθεντικό) (Κείμενο που παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον ΕΟΧ) (98/538/ΕΚ)

Η ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ,

Έχοντας υπόψη:

τη συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας,

τον κανονισμό αριθ. 17 του Συμβουλίου, της 6ης Φεβρουαρίου 1962, πρώτο κανονισμό εφαρμογής των άρθρων 85 και 86 της συνθήκης (1), όπως τροποποιήθηκε τελευταία από την πράξη προσχώρησης της Αυστρίας, της Φινλανδίας και της Σουηδίας, και ιδίως το άρθρο 3 παράγραφος 1 και το άρθρο 15 παράγραφος 2,

τις αιτήσεις, σύμφωνα με το άρθρο 3 του κανονισμού αριθ. 17, που υποβλήθηκαν αντίστοιχα από τις επιχειρήσεις R.J. Reynolds Tobacco GmbH και R.J. Reynolds Tobacco Company SAE, από την επιχείρηση Rothmans International BV και από την επιχείρηση International Tobacco Company, με σκοπό να διαπιστωθεί ότι η Amministrazione Autonoma dei Monopoli di Stato (αυτόνομη διοίκηση κρατικών μονοπωλίων) παραβίασε το άρθρο 86 της συνθήκης ΕΚ,

την απόφαση της Επιτροπής, της 27ης Φεβρουαρίου 1997, να κινήσει διαδικασία για την υπόθεση αυτή,

Αφού έδωσε στην ενδιαφερόμενη επιχείρηση τη δυνατότητα να υποβάλει τις παρατηρήσεις της σχετικά με τις αιτιάσεις που διατύπωσε η Επιτροπή, σύμφωνα με το άρθρο 19 παράγραφος 1 του κανονισμού αριθ. 17 και τον κανονισμό αριθ. 99/63 της Επιτροπής, της 25ης Ιουλίου 1963, περί των ακροάσεων που προβλέπονται στο άρθρο 19 παράγραφοι 1 και 2 του κανονισμού αριθ. 17 του Συμβουλίου (2),

Μετά από διαβούλευση με τη συμβουλευτική επιτροπή σε θέματα συμπράξεων και δεσποζουσών θέσεων,

Εκτιμώντας τα ακόλουθα:

ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ

ΤΑ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΑ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΑ

I. Amministrazione Autonoma dei Monopoli di Stato

(1) Η Amministrazione Autonoma dei Monopoli di Stato (εφεξής AAMS) είναι οργανισμός, ενσωματωμένος στην ιταλική οικονομική διοίκηση, ο οποίος, εκτός από την άσκηση διαφόρων διοικητικών δραστηριοτήτων, ασκεί παράλληλα και δραστηριότητα παραγωγής, εισαγωγής, εξαγωγής και διανομής στο χονδρεμπόριο βιομηχανοποιημένων καπνών.

(2) Βάσει του άρθρου 45 του νόμου αριθ. 907 της 17ης Ιουλίου 1942 (3), η AAMS διαθέτει αποκλειστικό δικαίωμα παραγωγής βιομηχανοποιημένου καπνού στην Ιταλία.

Η AAMS ασκεί το δικαίωμα αυτό μέσω 21 εγκαταστάσεων παραγωγής που απασχολούν περίπου 7 500 άτομα. Στις εγκαταστάσεις αυτές, η AAMS παράγει όχι μόνο τσιγάρα με δικό της εμπορικό σήμα, αλλά και τσιγάρα με σήματα της εταιρείας Philip Morris. Για το σκοπό αυτό, η AAMS συνήψε κατά τη διάρκεια των τελευταίων δεκαετιών με την εν λόγω εταιρεία συμφωνίες παραγωγής βάσει σχετικής άδειας, οι οποίες αφορούν, ιδιαίτερα, τα σήματα Marlboro, Muratti Ambassador, Mercedes και Diana. Το 1995, η AAMS παρήγαγε περίπου 54 εκατομμύρια χιλιόγραμμα τσιγάρων, από τα οποία 40 εκατομμύρια χιλιόγραμμα με τα δικά της εμπορικά σήματα και 14 εκατομμύρια με τα εμπορικά σήματα της Philip Morris.

(3) Εξάλλου, η AAMS ασκεί εισαγωγικές δραστηριότητες, πραγματοποιεί ενδοκοινοτικές αγορές, διανέμει και πωλεί βιομηχανοποιημένα καπνά. Η ικανότητα διανομής της AAMS ανέρχεται σε 102 εκατομμύρια χιλιόγραμμα τσιγάρων ετησίως.

II. Τα προϊόντα και η διανομή τους στην Ιταλία

1. Τα προϊόντα

(4) Τα προϊόντα που εξετάζονται στο πλαίσιο της παρούσας διαδικασίας είναι τα τσιγάρα (αποκλείονται συνεπώς τα υπόλοιπα βιομηχανοποιημένα καπνά όπως τα πούρα, τα πουράκια, ο κομμένος καπνός και ο καπνός για εισπνοή).

Το 1995, οι νόμιμες πωλήσεις τσιγάρων στην Ιταλία ανήλθαν σε 90 εκατομμύρια χιλιόγραμμα. Πρόκειται για τσιγάρα παραχθέντα εν μέρει στην Ιταλία (περίπου 54 εκατομμύρια χιλιόγραμμα) από την AAMS και εν μέρει σε άλλα κράτη μέλη (περίπου 36 εκατομμύρια χιλιόγραμμα).

Κατά τη διάρκεια των τελευταίων ετών, τα μερίδια αγοράς των διαφόρων παραγωγών ήταν τα ακόλουθα:

>ΘΕΣΗ ΠΗΝΑΚΑ>

2. Η διανομή των προϊόντων στην Ιταλία

(5) Η εισαγωγή στην Ιταλία τσιγάρων από άλλα κράτη μέλη και η διάθεσή τους στο χονδρεμπόριο έγιναν «αποδεκτές», δηλαδή ελευθερώθηκαν, βάσει του άρθρου 1 του νόμου αριθ. 724 της 10ης Δεκεμβρίου 1975 (4), ο οποίος ορίζει ότι, κατά παρέκκλιση από το άρθρο 45 του ήδη προαναφερθέντος νόμου αριθ. 907/42, επιτρέπεται η εισαγωγή μέσω αποθηκών διανομής διαφορετικών από εκείνες του οργανισμού κρατικών μονοπωλίων, υπό τον όρο ωστόσο ότι οι εν λόγω αποθήκες ιδρύονται με άδεια της οικονομικής διοίκησης και ότι τα εισαγόμενα προϊόντα περιλαμβάνονται ήδη στον τιμοκατάλογο πώλησης τσιγάρων. Τα κριτήρια και ο τρόπος χορήγησης άδειας για ίδρυση αποθήκης, καθώς και οι προϋποθέσεις που πρέπει να τηρούνται για την διακίνηση των εισαγόμενων προϊόντων διευκρινίστηκαν με διάφορα υπουργικά διατάγματα, και ιδιαίτερα με το διάταγμα νομοθετικού περιεχομένου της 26ης Ιουλίου 1983.

Ωστόσο, μέχρι σήμερα όλα τα τσιγάρα κοινοτικής προέλευσης εισάγονται στην Ιταλία από την AAMS η οποία αναλαμβάνει επίσης τη διανομή τους στο χονδρεμπόριο βάσει συμφωνιών που συνάπτει η ίδια με ξένους παραγωγούς που ενδιαφέρονται να πωλήσουν τα τσιγάρα τους στο ιταλικό έδαφος.

(6) Ο νόμος αριθ. 1293 της 22ας Δεκεμβρίου 1975 (5) προσδιορίζει την οργάνωση των υπηρεσιών διανομής και πώλησης ειδών μονοπωλίου και, συνεπώς, των τσιγάρων. Βάσει αυτού του νόμου, οι εν λόγω υπηρεσίες παρέχονται από:

α) τις κατά τόπον αρμόδιες υπηρεσίες επιθεώρησης 7

β) τις αποθήκες 7

γ) τα καταστήματα πωλήσεων των αποθηκών 7

δ) τις αποθήκες πώλησης 7

ε) τους λιανοπωλητές.

(7) Οι κατά τόπον αρμόδιες υπηρεσίες επιθεώρησης (στη συνέχεια: οι «υπηρεσίες επιθεώρησης») εποπτεύουν τις υπηρεσίες διανομής και πώλησης ειδών μονοπωλίου. Σύμφωνα με τους κανόνες που έχει καθορίσει η Γενική Διεύθυνση της AAMS, οι υπηρεσίες επιθεώρησης οργανώνουν τις υπηρεσίες διανομής και πώλησης και εποπτεύουν την ομαλή λειτουργία τους (άρθρο 2 του νόμου αριθ. 1293/57). Οι υπηρεσίες επιθεώρησης αποτελούν τμήμα της AAMS, η οποία διαθέτει δικούς της υπαλλήλους για τη διοίκηση του προσωπικού των υπηρεσιών και των εξαρτώμενων από αυτές οργάνων, καθώς και του προσωπικού των αποθηκών και των λιανοπωλητών.

(8) Οι αποθήκες ειδών μονοπωλίου (οι οποίες ονομάζονται επίσης «πρωτογενείς μονάδες διανομής» - στη συνέχεια: οι «αποθήκες») έχουν ως αποστολή την παραλαβή ειδών μονοπωλίου, τη φύλαξή τους και τη διανομή τους με σκοπό την πώληση (άρθρο 3, παράγραφος 1 του ήδη προαναφερθέντος νόμου αριθ. 1293/57). Οι αποθήκες αναλαμβάνουν να εισπράξουν τον φόρο επί των πωλήσεων ειδών μονοπωλίου καθώς και όλα τα έσοδα της διοίκησης μονοπωλίων, και να τα καταβάλουν στο δημόσιο ταμείο (άρθρο 3 παράγραφος 2 του νόμου αριθ. 1293/57). Οι αποθήκες αποτελούν τμήμα της AAMS και τη διαχείρισή τους έχουν αναλάβει οι υπάλληλοι της AAMS. Σήμερα, υφίστανται 21 αποθήκες.

Τα καταστήματα πώλησης των αποθηκών έχουν ως αποστολή να παραλαμβάνουν τα προϊόντα μονοπωλίου από τις αποθήκες, έναντι πληρωμής του αντίστοιχου ποσού, και να τα πωλούν στους εγκεκριμένους λιανοπωλητές. Κατ' εξαίρεση, τα προαναφερθέντα καταστήματα δύνανται επίσης να εφοδιάζουν, για λογαριασμό των αποθηκών, τις αποθήκες πώλησης (άρθρο 4 παράγραφος 1 του νόμου αριθ. 1293/57). Για να επιτελέσουν την αποστολή τους, τα καταστήματα πώλησης των αποθηκών λαμβάνουν χρηματοδότηση υπό μορφή κατάθεσης (άρθρο 4 παράγραφος 2 του νόμου αριθ. 1293/57).

(9) Οι αποθήκες πώλησης (οι οποίες ονομάζονται επίσης δευτερογενείς μονάδες διανομής - στη συνέχεια: οι «αποθήκες πώλησης») έχουν ως έργο να παραλαμβάνουν τα είδη μονοπωλίου από τις αποθήκες και τα καταστήματα πώλησης των αποθηκών, έναντι πληρωμής του αντίστοιχου ποσού, και να τα πωλούν στους εγκεκριμένους λιανοπωλητές. Η διαχείριση των αποθηκών πώλησης ανατίθεται σε ιδιώτες μέσω σύμβασης. Οι ιδιώτες αυτοί λαμβάνουν χρηματοδότηση υπό μορφή κατάθεσης και οφείλουν να καταθέσουν εγγύηση (άρθρο 5 παράγραφοι 1 και 2 του νόμου αριθ. 1293/57). Η αμοιβή του υπεργολάβου είναι συνάρτηση του συμβατικού βάρους των πωληθέντων ειδών (άρθρο 5 παράγραφος 3 του νόμου αριθ. 1293/57). Η διαχείριση των αποθηκών πώλησης διέπεται από το προεδρικό διάταγμα αριθ. 1074/58 της 14ης Οκτωβρίου 1958 (6), από ειδική συγγραφή υποχρεώσεων και από τις οδηγίες που εκδίδει η AAMS. Σήμερα, υφίστανται περίπου 600 αποθήκες πώλησης.

(10) Οι λιανοπωλητές ειδών μονοπωλίου (στη συνέχεια: οι «λιανοπωλητές») παραλαμβάνουν τα τσιγάρα από αποθήκες πώλησης και τα φυλάσσουν μέχρι την πώλησή τους στο κοινό.

Τα καταστήματα λιανικής πώλησης διακρίνονται σε συνήθη και σε ειδικά. Τα κρατικής ιδιοκτησίας σημεία πώλησης καταργήθηκαν με το νόμο αριθ. 198 της 13ης Μαϊου 1983.

Τα συνήθη καταστήματα πώλησης ανατίθενται στους ιδιώτες με σύμβαση υπεργολαβίας ή διαχείρισης, της οποίας η διάρκεια δεν υπερβαίνει τα εννέα έτη (άρθρο 19 του νόμου αριθ. 1293/57). Τα καταστήματα αυτά «δημιουργούνται όταν και όπου η διοίκηση το κρίνει χρήσιμο και σκόπιμο προς το συμφέρον της υπηρεσίας» (άρθρο 21 του νόμου αριθ. 1293/97) και κατατάσσονται σε καταστήματα λιανικής πώλησης πρώτης και δεύτερης κατηγορίας βάσει των εσόδων, τα οποία αποτελούνται από τις προμήθειες επί του καπνού και των προϊόντων καπνού.

Τα ειδικά καταστήματα λιανικής πώλησης ιδρύονται για να ικανοποιηθούν ιδιαίτερες απαιτήσεις της λιανικής πώλησης, και ενδέχεται να είναι προσωρινού χαρακτήρα όταν απουσιάζουν οι προϋποθέσεις για την ίδρυση συνήθους καταστήματος λιανικής πώλησης (άρθρο 22 του νόμου αριθ. 1293/57).

Η διοίκηση δύναται επίσης να επιτρέψει πωλήσεις ειδών μονοπωλίου στα δημόσια κτίρια, στους τόπους συνάντησης και στους συνεταιρισμούς πώλησης. Η ειδική αυτή άδεια χορηγείται μέσω της λεγόμενης «μικρής άδειας εκμετάλλευσης» (άρθρο 23 του νόμου αριθ. 1293/57).

Όλοι οι λιανοπωλητές υποχρεούνται να καταβάλουν στη διοίκηση ετήσια εισφορά, ανάλογα με τα έσοδά τους και συμπληρωματική πάγια ετήσια εισφορά (άρθρο 26 του νόμου αριθ. 1293/57). Αμείβονται μέσω «εκπτώσεων» δηλαδή μέσω σταθερής προμήθειας, το ποσό της οποίας καθορίζεται με διάταγμα του υπουργού Οικονομικών, μετά από συμφωνία με το Δημόσιο Ταμείο, και αφού προηγουμένως ζητηθεί η γνώμη του Διοικητικού Συμβουλίου των κρατικών μονοπωλίων (άρθρο 24 του νόμου αριθ. 1293/57). Κατά την αγορά ειδών μονοπωλίου, ο λιανοπωλητής καταβάλλει το ποσό που αντιστοιχεί στην τιμή τους, αφού προηγουμένως αφαιρεθεί το ποσό της έκπτωσης. Η διαχείριση των καταστημάτων λιανικής πώλησης διέπεται από το προαναφερθέν προεδρικό διάταγμα αριθ. 1074/58, από ειδική συγγραφή υποχρεώσεων και από τις οδηγίες που εκδίδει η AAMS.

Σήμερα, υφίστανται περίπου 58 000 καταστήματα λιανικής πώλησης και 1 000 δημόσια καταστήματα λιανικής πώλησης που λειτουργούν βάσει «μικρής άδειας εκμετάλλευσης».

(11) Ακόμη και αν τα τσιγάρα κοινοτικής προέλευσης εισάγονταν απευθείας στην Ιταλία από φορείς άλλους πλην της AAMS και, κατά συνέπεια, αποστέλλονταν σε αποθήκες χονδρικού εμπορίου διαφορετικές από εκείνες που ελέγχει η AAMS, η λιανική πώληση θα εξακολουθούσε ωστόσο να υπόκειται σε καθεστώς μονοπωλίου. Συνεπώς, για τη λιανική πώληση τσιγάρων, οι ενδεχόμενοι εισαγωγείς πλην της AAMS θα έπρεπε σε κάθε περίπτωση να προσφεύγουν στα προαναφερθέντα καταστήματα λιανικής πώλησης.

III. Συμπεριφορά της AAMS

(12) Η συμπεριφορά της AAMS, η οποία αποτελεί το αντικείμενο της παρούσας ανάλυσης, αφορά:

- στερεότυπη σύμβαση διανομής που συνάπτει η AAMS με ορισμένες επιχειρήσεις παραγωγής τσιγάρων, δυνάμει των οποίων οι εν λόγω επιχειρήσεις αναθέτουν στην AAMS το έργο της εισαγωγής και της χονδρεμπορικής διανομής των τσιγάρων που κατασκευάζονται σε άλλο κράτος μέλος της Κοινότητας,

- ορισμένες μονομερείς συμπεριφορές της AAMS που αφορούν τα τσιγάρα τα οποία κατασκευάζονται σε άλλο κράτος μέλος της Κοινότητας και, στη συνέχεια, εισάγονται στην Ιταλία.

1. Η στερεότυπη σύμβαση διανομής

(13) Η AAMS καθιέρωσε στερεότυπη σύμβαση για τη χονδρεμπορική διανομή στην Ιταλία (στη συνέχεια: η «σύμβαση διανομής») τσιγάρων που κατασκευάζονται σε άλλο κράτος μέλος από άλλη εταιρεία παραγωγής (στη συνέχεια: η «ξένη εταιρεία»). Στο πλαίσιο αυτό, η AAMS αποστέλλει για υπογραφή τη σύμβαση διανομής στην ξένη εταιρεία η οποία εκδήλωσε την πρόθεση να αναθέσει στην AAMS τη διανομή των τσιγάρων της στην Ιταλία. Η AAMS προτείνει την ίδια σύμβαση διανομής σε όλες τις ξένες εταιρείες. Η τελευταία τροποποίηση της εν λόγω σύμβασης έγινε στα τέλη του 1993. Η σύμβαση είναι πενταετούς διάρκειας και λήγει στις 31 Δεκεμβρίου 1998.

(14) Το κείμενο της σύμβασης διανομής καθορίζεται μονομερώς από την AAMS, ενώ οι ξένες επιχειρήσεις έχουν απλώς τη δυνατότητα να προσχωρήσουν στη σύμβαση όπως αυτή καθορίστηκε από την AAMS.

Από τα γεγονότα που έλαβαν χώρα κατά την ανανέωση της πλέον πρόσφατης σύμβασης διανομής (τέλη 1993/αρχές 1994) προκύπτει ότι οι ξένες επιχειρήσεις δεν έχουν καμία δυνατότητα ούτε να διαπραγματευθούν τις διάφορες ρήτρες της σύμβασης ούτε να προτείνουν τροποποιήσεις προκειμένου να ληφθούν υπόψη τα συμφέροντά τους και η άποψή τους.

Για το σκοπό αυτό, είναι χρήσιμο να υπενθυμιστεί ότι, με επιστολή της 14ης Νοεμβρίου 1993, η R.J. Reynolds Tobacco GmbH και R.J. Reynolds Tobacco Company SAE (εφεξής «Reynolds») διαβίβασε στην AAMS «κατάλογο πιο συγκεκριμένων παρατηρήσεων που θα επιθυμούσαμε να συζητήσουμε μαζί σας, με σκοπό τη μεταγενέστερη ενσωμάτωσή τους στη σύμβαση υπό μορφή ρητρών». Η AAMS δεν απάντησε στην επιστολή αυτή και περιορίστηκε στο να αποστείλει στη Reynolds, με επιστολή της 28ης Δεκεμβρίου 1993, νέα σύμβαση διανομής που δεν λαμβάνει υπόψη τις προτάσεις που διατύπωσε η εταιρεία αυτή στην επιστολή της της 10ης Νοεμβρίου 1993. Στη συνέχεια, στις 7 Ιανουαρίου 1994, η AAMS ανακοίνωσε στη Reynolds ότι θα διέκοπτε τη διανομή και την πώληση των τσιγάρων της εάν δεν της διαβιβαζόταν η τυπική έγκριση της σύμβασης διανομής.

Κατά τον ίδιο τρόπο, η AAMS δεν απάντησε στις επιστολές που απέστειλε η Βritish American Tobacco (Deutschland) export GmbH (εφεξής «ΒΑΤ») και οι οποίες περιείχαν προτάσεις σχετικές με την ανανέωση της σύμβασης.

Τέλος, την ίδια τύχη είχε και αίτημα που υπέβαλε η Rothmans International BV (εφεξής «Rothmans») για έναρξη συζητήσεων σχετικά με τη δυνατότητα εισαγωγής ορισμένων τροποποιήσεων στη σύμβαση. Πράγματι, ως απάντηση στα αιτήματα για έναρξη συζητήσεων που υπέβαλε η Rothmans στην επιστολή της στις 12 Δεκεμβρίου 1993, η AAMS περιορίστηκε να διαβιβάσει, στις 21 Δεκεμβρίου 1993, το κείμενο νέας σύμβασης στο οποίο δεν λαμβανόταν κατά κανένα τρόπο υπόψη οι προτάσεις της Rothmans η οποία «επιθυμούσε να καταλήξει σε... συμφωνία για τη διανομή προϊόντων [της Rothmans] σύμφωνα με τις συμβατικές διατάξεις που προβλέπονται στο σχέδιο σύμβασης... και αυτό προκειμένου να αποφευχθεί διακοπή της διανομής...». Στη συνέχεια, στις 7 Ιανουαρίου 1994 η AAMS ανακοίνωσε στη Rothmans ότι είχε «μελετήσει ενδελεχώς τα εν λόγω αιτήματα» προσθέτοντας ότι «παρά την καλή θέληση, δεν κατέστη δυνατό να συμπεριληφθούν στις διατάξεις της ήδη κοινοποιηθείσας στην εταιρεία σας σύμβασης, η οποία εξάλλου έχει ήδη εγκριθεί από το διοικητικό μας συμβούλιο. Το σχέδιο σύμβασης που διαβιβάσαμε για έγκριση εκ μέρους της εταιρείας σας πρέπει, συνεπώς, να θεωρηθεί ως οριστικό... αναμένουμε παραλαβή του προαναφερθέντος σχεδίου σύμβασης, καταλλήλως υπογεγραμμένου... ελλείψει της οποίας η διοίκηση θα υποχρεωθεί να αναστείλει τη διανομή και την πώληση προϊόντων με το σήμα της εταιρείας σας». Αντιμέτωπη με μία τέτοια στάση, η Rothmans ανήγγειλε στην AAMS, με επιστολή της 10ης Ιανουαρίου 1994, την πρόθεσή της να υπογράψει τη νέα σύμβαση. Προσέθετε ωστόσο «οφείλουμε πάντως να εκφράσουμε τη λύπη μας για το ότι δεν κατέστη δυνατόν να ενσωματωθούν στη σύμβαση ή έστω να συζητήσουμε μαζί σας, τα σημεία που αναφέρουμε στην επιστολή μας της 12ης Νοεμβρίου 1993».

(15) Οι σημαντικότερες ρήτρες της σύμβασης διανομής μπορούν να συνοψισθούν ως ακολούθως:

α) η ξένη επιχείρηση αναθέτει στην AAMS τη διανομή, στους χονδρεμπόρους και στους λιανοπωλητές στην Ιταλία, τσιγάρων που η ίδια παράγει και τα διακινεί στο εμπόριο με τα σήματα που περιλαμβάνονται στο παράρτημα της σύμβασης (άρθρο 1, παράγραφος 1) 7

β) ο κατάλογος με τα σήματα τσιγάρων που αναφέρονται στο παράρτημα της σύμβασης ενημερώνεται από την AAMS ανάλογα και σύμφωνα με τις διοικητικές αποφάσεις που λαμβάνει η αρμόδια κυβερνητική αρχή, όσον αφορά τις νέες προσθήκες στον τιμοκατάλογο (άρθρο 1, παράγραφος 2) 7

γ) η AAMS, μετά την προσθήκη στον τιμοκατάλογο, επιτρέπει στην ξένη εταιρεία, να εισάγει δύο φορές το χρόνο, νέα σήματα στο δίκτυό της διανομής τσιγάρων (άρθρο 1, παράγραφος 3) 7

δ) η ξένη εταιρεία οφείλει να καταβάλει στην AAMS αμοιβή διανομής η οποία υπολογίζεται, για κάθε σήμα, βάσει παραμέτρων που λαμβάνουν υπόψη τις πωληθείσες ποσότητες (άρθρο 7 και παράρτημα Γ). Για τα τσιγάρα, η αμοιβή καθορίζεται με ειδικό τρόπο για κάθε πωληθέν χιλιόγραμμο (kg) σύμφωνα με την κλίμακα ετήσιων πωλήσεων για κάθε σήμα:

>ΘΕΣΗ ΠΗΝΑΚΑ>

ε) η πληρωμή των τσιγάρων πραγματοποιείται με την προσκόμιση μηνιαίου τιμολογίου από την ξένη εταιρεία για τις ποσότητες που διακινήθηκαν από τις αποθήκες στα καταστήματα πώλησης των αποθηκών. Για το σκοπό αυτό, η AAMS θέτει στη διάθεσή τους εντός των δέκα πρώτων ημερών και το αργότερο την 15η ημέρα του επόμενου μήνα έναν ανακεφαλαιωτικό πίνακα για κάθε σήμα και για κάθε αποθήκη. Στη συνέχεια, η AAMS δίνει εντολή πληρωμής των τσιγάρων στο Λογιστήριο του Κράτους (Contabile del Portafoglio dello Stato), εντός των 25 ημερών από την ημερομηνία παραλαβής του τιμολογίου που έχει εκδώσει η ξένη εταιρεία (άρθρο 9) 7

στ) κατά την πρώτη εισαγωγή νέων σημάτων, οι ποσότητες προς εισαγωγή ή εισκόμιση μέσω ενδοκοινοτικών αγορών δεν μπορούν να υπερβούν τα 5 000 χιλιόγραμμα τσιγάρων (παράρτημα Β, παράγραφος 5). Για τις επόμενες εισαγωγές και για τους 12 μήνες από την πρώτη παραγγελία, οι παραγγελίες που θα διαβιβάζει η AAMS θα αντιστοιχούν στις πωλήσεις του προηγούμενου μήνα (παράρτημα Β παράγραφος 6) 7

ζ) η AAMS δεσμεύεται να παραγγέλλει στην ξένη εταιρεία τις ποσότητες που είναι απαραίτητες για να διασφαλιστεί ο αδιάλειπτος εφοδιασμός των μονάδων πρωτογενούς και δευτερογενούς διανομής σε συνάρτηση με την πραγματική ζήτηση της αγοράς (άρθρο 2 παράγραφος 1) 7

η) οι απαραίτητες μηνιαίες ποσότητες για την επίτευξη των προαναφερθέντων στόχων καθορίζονται βάσει των ακόλουθων κανόνων:

- κατά την ημερομηνία έναρξης της σύμβασης και στην αρχή κάθε ημερολογιακού έτους, το ύψος των αποθεμάτων στις αποθήκες καθορίζεται βάσει του μέσου μηνιαίου όρου των πωλήσεων κατά το προηγούμενο έτος 7 ο μέσος αυτός όρος αντιστοιχεί σε ορισμένο αριθμό μηνών, δηλαδή σε δύο μήνες για τα σήματα των οποίων οι μηνιαίες πωλήσεις δεν υπερβαίνουν τα 500 000 χιλιόγραμμα και σε ένα μήνα για τα υπόλοιπα (παράρτημα Β παράγραφος 1),

- η ξένη εταιρεία οφείλει να παραδίδει καθεμιά παραγγελίες που αντιστοιχούν στις πωληθείσες ποσότητες κατά τον προηγούμενο μήνα (παράρτημα Β παράγραφος 2),

- στην περίπτωση κατά την οποία η ξένη εταιρεία επιθυμεί να διανείμει ποσότητες τσιγάρων που υπερβαίνουν τις προαναφερθείσες ποσότητες, χωρίς όμως να είναι ανώτερες κατά 30 % από τη μηνιαία επιτρεπόμενη παραγγελία για κάθε σήμα, το επίπεδό τους πρέπει να καθορίζεται με κοινή συμφωνία με την AAMS, λαμβάνοντας υπόψη τις αντικειμενικές δυνατότητες παραλαβής της AAMS και την προβλεπόμενη εξέλιξη της ζήτησης (άρθρο 2 παράγραφος 5),

- όταν η ξένη εταιρεία εισάγει συμπληρωματικές ποσότητες τσιγάρων, οφείλει να καταβάλει στην AAMS προσαύξηση ύψους 600 ιταλικών λιρών/kg υπολογιζόμενη βάσει της συνολικής εισαχθείσας ποσότητας κατά το μήνα αναφοράς (άρθρο 2 παράγραφος 6) 7

θ) οι ποσότητες τσιγάρων που παραγγέλλει η AAMS πρέπει να παραδίδονται από την ξένη εταιρεία βάσει μηνιαίων σχεδίων κατανομής μεταξύ των αποθηκών της AAMS, τα οποία συμφωνούνται περιοδικώς μεταξύ των δύο επιχειρήσεων (άρθρο 2 παράγραφος 2) 7

ι) η ξένη εταιρεία οφείλει να παραδίδει τα τσιγάρα στις συσκευασίες που προβλέπονται από τις ισχύουσες διατάξεις. Επιπλέον, τα τσιγάρα πρέπει να φέρουν τυπωμένο κατά μήκος τους τη λέξη «Monital» (άρθρο 4 παράγραφος 1) 7

ια) η AAMS δύναται να πραγματοποιεί πραγματογνωμοσύνες και ποσοτικές αναλύσεις σε δείγματα που λαμβάνει από τα εισαγόμενα τσιγάρα (άρθρο 5 παράγραφος 1). Για τις πραγματογνωμοσύνες αυτές, η ξένη εταιρεία υποχρεούται να καταβάλει κάθε έτος ένα πάγιο ποσό, για κάθε συσκευασία κάθε σήματος (άρθρο 5 παράγραφος 2) 7

ιβ) η ξένη εταιρεία έχει το δικαίωμα να ορίσει εκπρόσωπο στην Ιταλία, ο οποίος δύναται να επισκέπτεται τις αποθήκες, τις αποθήκες πώλησης και τους λιανοπωλητές (άρθρο 10 παράγραφοι 1 και 2). Για την άσκηση αυτής της δραστηριότητας, ο εκπρόσωπος της ξένης επιχείρησης μπορεί να χρησιμοποιεί υπαλλήλους (άρθρο 10 παράγραφος 4). Η αμοιβή του εκπροσώπου και των υπαλλήλων πρέπει να κοινοποιείται στην AAMS (άρθρο 10 παράγραφος 5) 7

ιγ) η ξένη εταιρεία και η AAMS δεσμεύονται αμφότερες να απέχουν από κάθε δραστηριότητα προώθησης και διαφήμισης τσιγάρων σε χονδρέμπορους και λιανοπωλητές. Σε περίπτωση επανειλημμένης παράβασης και αποδεδειγμένης ευθύνης της ξένης εταιρείας ή ενός των υπαλλήλων της, η ξένη εταιρεία δεν θα μπορεί να πραγματοποιεί επισκέψεις αν δεν αντικαταστήσει προηγουμένως τον συγκεκριμένο υπάλληλο (άρθρο 10 παράγραφος 6) 7

ιδ) η ξένη εταιρεία δεσμεύεται να παραδίδει στην AAMS τσιγάρα που είναι συμβιβάσιμα με την ισχύουσα σχετική νομοθεσία στην Ιταλία. Σε περίπτωση μη τήρησης της εν λόγω υποχρέωσης, η ξένη εταιρεία υποχρεούται να αποσύρει τα τσιγάρα, αναλαμβάνοντας τα έξοδα απόσυρσης και κάθε ευθύνη απορρέουσα από την εμπορία του προϊόντος (άρθρο 11) 7

ιε) η AAMS δύναται να επιστρέψει στην ξένη εταιρεία τα τσιγάρα των οποίων η ποιότητα δεν είναι άψογη λόγω της διάρκειας αποθεματοποίησής τους ή λόγω ατυχήματος. Σε παρόμοια περίπτωση, τα έξοδα για τις επιστροφές αυτές αναλαμβάνει η ξένη εταιρεία (άρθρο 13 παράγραφοι 5 και 6) 7

ιστ) η AAMS δεσμεύεται να διατηρήσει τον ουδέτερο χαρακτήρα του συστήματός της διανομής τσιγάρων, σε κάθε στιγμή και σε όλα τα επίπεδα του εν λόγω συστήματος, έναντι όλων των διανεμόμενων προϊόντων, εθνικών και ξένων, ανεξάρτητα από τη φήμη τους ή τη σημασία τους, και διασφαλίζει τη διανομή των εν λόγω προϊόντων στα διάφορα σημεία πώλησης σύμφωνα με τις απαιτήσεις της αγοράς (άρθρο 12) 7

ιζ) η διάρκεια ισχύος της σύμβασης διανομής είναι πενταετής (άρθρο 15 παράγραφος 1). Πάντως, σε περίπτωση που η ξένη εταιρεία αποφασίσει να διανείμει η ίδια τα προϊόντα της στους ιταλούς χονδρεμπόρους, άμεσα ή έμμεσα, κάθε μέρος της σύμβασης θα μπορεί να λύσει τη σύμβαση διανομής μέσω τρίμηνης προειδοποίησης (άρθρο 15 παράγραφος 2).

2. Οι μονομερείς συμπεριφορές σχετικά με τα εισαγόμενα τσιγάρα

(16) Κατά τη διάρκεια των τελευταίων ετών, ορισμένες συμπεριφορές της AAMS είχαν έμμεση επίπτωση στην ιταλική αγορά τσιγάρων που κατασκευάζονται σε άλλο κράτος μέλος και, στη συνέχεια, εισάγονται στην Ιταλία. Οι εν λόγω συμπεριφορές μπορούν να συνοψιστούν ως ακολούθως:

α) άρνηση της AAMS να αυξήσει τις εισαγόμενες και διανεμόμενες ποσότητες στο πλαίσιο της σύμβασης διανομής 7

β) πρωτοβουλία της AAMS προς τις αποθήκες πώλησης, με σκοπό να διευκολυνθεί η πώληση σημάτων της AAMS εις βάρος ανταγωνιστικών σημάτων 7

γ) πρωτοβουλία της AAMS προς τους λιανοπωλητές, με σκοπό να διευκολυνθεί η πώληση σημάτων της AAMS εις βάρος ανταγωνιστικών σημάτων.

(17) Όπως προαναφέρθηκε [αιτιολογική σκέψη 15 στοιχείο η), τρίτη και τέταρτη περίπτωση], οι ξένες εταιρείες έχουν τη δυνατότητα να ζητήσουν από την AAMS να αυξήσουν τις προς διάθεση ποσότητες στην ιταλική αγορά έως και κατά 30 % της επιτρεπόμενης μηνιαίας παραγγελίας. Πάντως, μια τέτοια αύξηση υπόκειται στη σύμφωνη γνώμη εκ μέρους της AAMS.

Από τα έγγραφα που αναφέρονται και επισυνάπτονται στο παράρτημα της κοινοποίησης αιτιάσεων, προκύπτει ότι σε διάφορες περιπτώσεις η AAMS αρνήθηκε τη σύμφωνη γνώμη της χωρίς να παράσχει ικανοποιητική αιτιολογία της σχετικής απόφασής της.

Το 1995, η AAMS αρνήθηκε, σε τέσσερις περιπτώσεις, τις αυξήσεις μέχρι 30 % για εισαγωγές τσιγάρων Amadis που ζήτησε η Reynolds.

Τον Απρίλιο του 1996, η AAMS αρνήθηκε να δώσει τη σύμφωνη γνώμη της για αυξήσεις μέχρι 30 % των ποσοτήτων τσιγάρων Lord που ζήτησε η Rothmans. Τον Αύγουστο του 1996, η AAMS δεν συμφώνησε με αυξήσεις ύψους μέχρι 30 % των σημάτων τσιγάρων που ζήτησε η Rothmans.

Τον Αύγουστο του 1996, η AAMS δεν συμφώνησε με αυξήσεις ύψους μέχρι 30 % για ποσότητες τσιγάρων Barclay, Barclay UL, Kim Menthol, Lucky Strike 10'S που ζήτησε η ΒΑΤ. Οι αρνήσεις αυτές προκάλεσαν πτώση των αποθεμάτων σε επίπεδα κατώτερα από εκείνα που προβλέπονται στη σύμβαση διανομής.

(18) Η AAMS συντονίζει και ελέγχει σε μόνιμη βάση τις δραστηριότητες διανομής των αποθηκών πώλησης. Σύμφωνα με την AAMS, ο έλεγχος αυτός αποσκοπεί στο να της παράσχει τη δυνατότητα εκτίμησης των πραγματικών αναγκών της αγοράς και των ροών εφοδιασμού.

Πάντως, επανειλημμένως, η AAMS έδωσε οδηγίες στις αποθήκες πώλησης, με τις οποίες τους επέβαλε να μειώσουν τις παραγγελίες εισαγόμενων τσιγάρων ή/και να αυξήσουν τις παραγγελίες τσιγάρων της AAMS, απειλώντας, σε περίπτωση μη συμμόρφωσης, να κινήσει τη διαδικασία επιβολής κυρώσεων.

Ως προς το θέμα αυτό, μπορούν να αναφερθούν πολυάριθμα παραδείγματα:

- τον Ιανουάριο του 1990, η Reynolds απευθύνθηκε στην AAMS για να επισημάνει ότι πολυάριθμες αποθήκες είχαν επανειλημμένως πραγματοποιήσει περικοπές στις προμήθειες διαφόρων σημάτων τσιγάρων προοριζόμενων για τις αποθήκες πώλησης,

- τον Οκτώβριο του 1993, μια υπηρεσία επιθεώρησης απέστειλε επιστολή στις αποθήκες πώλησης της περιφέρειάς της, πληροφορώντας τις εν λόγω αποθήκες πώλησης ότι για ορισμένα τσιγάρα ξένων σημάτων και, σε ορισμένες περιπτώσεις, για όλα τα ξένα τσιγάρα, είχε διαπιστώσει την ύπαρξη «υπερβολικών αποθεμάτων σε σχέση με τις ανάγκες της αγοράς». Λόγω του γεγονότος αυτού, η υπηρεσία επιθεώρησης επιφόρτισε την τοπική αποθήκη «να πραγματοποιήσει ακριβή έλεγχο των αιτήσεων εφοδιασμού προκειμένου να εξασφαλισθεί η καλύτερη ροή των αποθεμάτων και η πιο ορθολογική διαχείριση των χρηματοδοτήσεων» που χορηγούνται στις αποθήκες πώλησης,

- σε ακαθόριστη ημερομηνία, μια άλλη υπηρεσία επιθεώρησης απέστειλε επιστολή στις αποθήκες πώλησης της περιφέρειάς της, το κείμενο της οποίας είναι σχεδόν παρόμοιο με εκείνο της προηγούμενης παραγράφου,

- τον Ιανουάριο του 1994, μια υπηρεσία επιθεώρησης της AAMS απέστειλε επιστολή στις αποθήκες πώλησης της περιφέρειάς της, με την οποία ζητούσε από τις αποθήκες πώλησης να «τηρούν την αναφερόμενη κατωτέρω ποσόστωση πώλησης, προκειμένου να διατηρηθούν ή και να βελτιωθούν ακόμη -στο μέτρο του δυνατού- τα μερίδια αγοράς των προϊόντων με σήματα της AAMS». Η υπηρεσία επιθεώρησης προσέθετε, εξάλλου, ότι «εξυπακούεται ότι η αύξηση του κύκλου εργασιών από πωλήσεις ξένων προϊόντων θα πρέπει να συνοδευτεί από ανάλογη αύξηση των πωλήσεων εθνικών προϊόντων. Εξαιρετικές πωλήσεις μη εθνικών προϊόντων θα πρέπει να αντισταθμίζονται σε κάθε περίπτωση εντός των δύο μηνών που ακολουθούν κατά τρόπο ώστε η εν λόγω αποθήκη πώλησης να επιτύχει, στα τέλη του 1994, όσον αφορά το προαναφερθέν μερίδιο αγοράς, το ακόλουθο αποτέλεσμα...»,

- το Μάρτιο του 1994, μια υπηρεσία επιθεώρησης απέστειλε επιστολή στις αποθήκες πώλησης της περιφέρειάς της, με την οποία τις καλούσε να δραστηριοποιηθούν προκειμένου να επιτύχουν τους στόχους πωλήσεων (εθνικά προϊόντα σε σχέση με ξένα προϊόντα) που η ίδια είχε καθορίσει σε προηγούμενο σημείωμά της,

- το Φεβρουάριο του 1995, μια υπηρεσία επιθεώρησης της AAMS απέστειλε επιστολή σε αποθήκη πώλησης, στην οποία βεβαίωνε ότι ένας λιανοπωλητής είχε παραλάβει ποσότητα ξένων τσιγάρων η οποία «φαινόταν υψηλή σε σχέση με τις συνολικές παραλαβές όλων των προϊόντων και μάλιστα ανώτερη από τις παραληφθείσες ποσότητες ειδών ευρείας κατανάλωσης». Για το λόγο αυτό, η προαναφερθείσα υπηρεσία επιθεώρησης αποφάσισε ότι τα εν λόγω ξένα τσιγάρα θα διατίθενται πλέον σε ποσότητες οι οποίες θα αντιστοιχούν στα ποσοστά πώλησης της αποθήκης-παραλήπτριας της επιστολής,

- τον Ιούλιο του 1995, μια υπηρεσία επιθεώρησης της AAMS απέστειλε επιστολή σε αποθήκη πώλησης, στην οποία της ανακοίνωνε ότι από ελέγχους που είχε πραγματοποιήσει προέκυπτε ότι σε ορισμένες περιπτώσεις η εν λόγω αποθήκη πώλησης είχε ζητήσει από αποθήκη «ποσότητες ξένων προϊόντων, που κανονικά αγοράζονται σε μικρότερες ποσότητες, υπερβαίνουσες κατά πολύ το ύψος των πωλήσεων»,

- το Νοέμβριο του 1995, μια υπηρεσία επιθεώρησης της AAMS απέστειλε επιστολή σε αποθήκη πώλησης, με την οποία την καλούσε να μειώσει το επίπεδο αποθεμάτων ξένων προϊόντων «και να τα επαναφέρει στο απαραίτητο επίπεδο για την αντιμετώπιση των συνολικών λειτουργικών αναγκών».

(19) Η AAMS ελέγχει επίσης, σε μόνιμη βάση, την εμπορική δραστηριότητα των λιανοπωλητών, δεδομένου ότι είναι σε θέση να γνωρίζει, χάρη σε ένα σύστημα τυποποιημένων εντύπων, τις επιλογές των λιανοπωλητών όσον αφορά τον εφοδιασμό τους σε τσιγάρα.

Από διάφορα παραδείγματα προκύπτει ότι η AAMS ασκεί την εν λόγω δραστηριότητα ελέγχου προκειμένου να ευνοήσει τα προϊόντα που παράγει η ίδια. Ως προς το θέμα αυτό μπορούν να επισημανθούν τα ακόλουθα:

- το Μάρτιο του 1995, μια υπηρεσία επιθεώρησης της AAMS κατηγόρησε πολλούς λιανοπωλητές ότι παρέλαβαν, από το Νοέμβριο του 1994, ποσότητες ξένων τσιγάρων που μπορούσαν να συγκριθούν με τις μηνιαίες πωλήσεις όλου σχεδόν του τομέα. Για το λόγο αυτό, η προαναφερθείσα υπηρεσία επιθεώρησης θεώρησε ότι οι εν λόγω λιανοπωλητές ευνοούσαν την προώθηση των ξένων τσιγάρων και παραβίαζαν έτσι την αρχή της ουδετερότητας στη διανομή των προϊόντων,

- το Φεβρουάριο του 1995, μια υπηρεσία επιθεώρησης της AAMS ανακοίνωσε σε λιανοπωλητή ότι «καθορίστηκε... η ελάχιστη ποσότητα ειδών μονοπωλίων που θα πρέπει μονίμως να διατηρείτε ως απόθεμα στο κατάστημα λιανικής πώλησης που διαχειρίζεσθε»,

- το Φεβρουάριο του 1995, μια υπηρεσία επιθεώρησης της AAMS ανακοίνωσε σε λιανοπωλητή ότι, ύστερα από σχετική έρευνά της, διαπίστωσε ότι ο εν λόγω λιανοπωλητής είχε παραγγείλει εξαιρετικά υψηλή ποσότητα ξένων τσιγάρων τόσο σε σχέση με το συνολικό όγκο των παραγγελιών του όσο και σε σχέση με τον όγκο των προϊόντων ευρείας κατανάλωσης,

- τον Απρίλιο του 1996, μια υπηρεσία επιθεώρησης της AAMS ανέστειλε την προμήθεια τσιγάρων σε λιανοπωλητή διότι ο τελευταίος δεν είχε συμβάλει, όπως θα όφειλε, στην πώληση εθνικών τσιγάρων, αλλά αντίθετα είχε ενσυνείδητα ευνοήσει την προώθηση τσιγάρων ξένου ανταγωνιστή.

ΜΕΡΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟ

ΝΟΜΙΚΗ ΕΚΤΙΜΗΣΗ

Α. ΑΡΘΡΟ 86 ΤΗΣ ΣΥΝΘΗΚΗΣ

(20) Το άρθρο 86 της συνθήκης ΕΚ απαγορεύει σε κάθε επιχείρηση που κατέχει δεσπόζουσα θέση στην κοινή αγορά ή σε σημαντικό τμήμα αυτής, κάθε πρακτική που συνίσταται σε κατάχρηση της εν λόγω δεσπόζουσας θέσης και η οποία ενδέχεται να επηρεάσει το εμπόριο μεταξύ των κρατών μελών. Για να προσδιοριστεί εάν το άρθρο 86 της συνθήκης εφαρμόζεται στη συγκεκριμένη περίπτωση, πρέπει να εξετασθεί εάν συγκεντρώνονται οι προϋποθέσεις που απαριθμούνται στο εν λόγω άρθρο.

I. Η επιχείρηση

(21) Η AAMS είναι φορέας που ασκεί οικονομική δραστηριότητα τόσο βιομηχανικής (παραγωγή βιομηχανοποιημένων καπνών) όσο και εμπορικής φύσης (χονδρική πώληση βιομηχανοποιημένων καπνών). Πρέπει συνεπώς σύμφωνα με τη νομολογία του Δικαστηρίου των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων (7), να θεωρηθεί επιχείρηση κατά την έννοια των άρθρων 85 έως 90 της συνθήκης. Το γεγονός ότι η AAMS στερείται νομικής προσωπικότητας διαφορετικής από εκείνη του κράτους δεν επηρεάζει το συμπέρασμα αυτό.

Παρότι η νομική προσωπικότητα του κράτους είναι ενιαία, η ιταλική έννομη τάξη αναγνωρίζει ότι κάθε υπουργείο και κάθε αυτόνομη διοίκηση έχει δική του νομική προσωπικότητα και, συνεπώς, την ικανότητα παράστασης στο δικαστήριο κατά τρόπο ανεξάρτητο (legitimatio ad causam). Πρέπει να υπενθυμιστεί ότι, για την επίτευξη των στόχων της, η αυτόνομη διοίκηση μπορεί να χρησιμοποιήσει το διοικητικό σύστημα το οποίο, χωρίς να παύσει να ανήκει στο κράτος, χαρακτηρίζεται ωστόσο από προωθημένη οργανωτική αυτονομία (αυτονομία διαχείρισης, αυτονομία λήψης αποφάσεων, αυτονομία όσον αφορά τα περιουσιακά στοιχεία και δημοσιονομική αυτονομία).

Το γεγονός ότι το ιταλικό κράτος ανέθεσε στην AAMS ορισμένες αρμοδιότητες που συνεπάγονται την άσκηση κρατικής εξουσίας δεν αποκλείει τη δυνατότητα εφαρμογής των κοινοτικών κανόνων ανταγωνισμού όσον αφορά τις ενέργειες της AAMS στο πλαίσιο της άσκησης των επιχειρηματικών της δραστηριοτήτων (παραγωγή αγαθών και παροχές υπηρεσιών) (8).

II. Οι υπό εξέταση αγορές

(22) Για να καθοριστεί αν η AAMS κατέχει δεσπόζουσα θέση κατά την έννοια του άρθρου 86 της συνθήκης ΕΚ, είναι απαραίτητο να προσδιοριστούν κατ' αρχάς οι υπό εξέταση αγορές, δηλαδή οι οικονομικοί τομείς και οι γεωγραφικές ζώνες στις οποίες πρέπει να εκτιμηθεί η οικονομική δύναμη της AAMS έναντι των ανταγωνιστών της και των πελατών της.

1. Οι αγορές προϊόντων και υπηρεσιών

(23) Όσον αφορά τα προϊόντα και τις υπηρεσίες, πρέπει να γίνει διάκριση μεταξύ τριών αγορών. Η πρώτη απαρτίζεται από ένα σύνολο προϊόντων, ενώ οι δύο άλλες αντιστοιχούν σε δραστηριότητες παροχής υπηρεσιών.

(24) Κατά πρώτο λόγο, υπάρχει η αγορά των τσιγάρων που παράγονται στην Ιταλία ή σε άλλα κράτη μέλη, και τα οποία προορίζονται να διανεμηθούν και να πωληθούν στο ιταλικό έδαφος προκειμένου να ικανοποιηθεί η ζήτηση εκ μέρους των καπνιστών (στη συνέχεια: η «αγορά τσιγάρων»). Στην αγορά αυτή, διάφοροι παραγωγοί τσιγάρων ανταγωνίζονται μεταξύ τους και επιδιώκουν να προσελκύσουν το μεγαλύτερο δυνατό αριθμό καταναλωτών προς τα προϊόντα των δικών τους σημάτων και να καταστήσουν πιστούς πελάτες τους τους καταναλωτές που ήδη αγοράζουν τα προϊόντα τους.

(25) Υπάρχει επίσης η αγορά υπηρεσιών που αφορούν τη διανομή και την πώληση στο χονδρεμπόριο των προαναφερθέντων τσιγάρων (στη συνέχεια: η «αγορά της χονδρικής διανομής»). Στην αγορά αυτή η AAMS παραλαμβάνει τα τσιγάρα από τα σημεία παραγωγής (ή, στην περίπτωση τσιγάρων παραγόμενων στο εξωτερικό, στα σύνορα), τα φυλάσσει στις αποθήκες της και τα διανέμει στις αποθήκες πώλησης ή, μέσω των καταστημάτων πώλησης των αποθηκών, στους λιανοπωλητές. Οι αποθήκες πώλησης φυλάσσουν τα τσιγάρα και τα μεταπωλούν στους εγκεκριμένους λιανοπωλητές.

(26) Υφίσταται τέλος η αγορά των υπηρεσιών που συνδέονται με τη λιανική πώληση των τσιγάρων (στη συνέχεια: η «αγορά της λιανικής διανομής»). Στην αγορά αυτή δραστηριοποιούνται περίπου 58 000 εγκεκριμένοι λιανοπωλητές ειδών μονοπωλίου και υπάρχουν 18 000 κρατικά σημεία πώλησης που λειτουργούν βάσει «μικρής άδειας».

(27) Είναι προφανές ότι οι αγορές αυτές, αν και ξεχωριστές, χαρακτηρίζονται από υψηλό βαθμό αλληλεξάρτησης, κατά τέτοιο τρόπο ώστε η πολιτική που ακολουθείται στη μία μπορεί να έχει αισθητές επιπτώσεις στις άλλες αγορές. Αυτό ισχύει ιδίως για την αγορά τσιγάρων, δεδομένου ότι η ανταγωνιστική κατάσταση των οικονομικών φορέων επηρεάζεται αισθητά στην αγορά αυτή από τη μεταχείριση που επιφυλάσσεται στα προϊόντα τους στο πλαίσιο της ακολουθούμενης πολιτικής στις αγορές χονδρικής και λιανικής διανομής.

2. Οι γεωγραφικές αγορές

(28) Από γεωγραφική άποψη, οι περιγραφείσες στα σημεία 24, 25 και 26 αγορές αντιστοιχούν στο ιταλικό έδαφος. Πράγματι, σύμφωνα με την ανακοίνωση της Επιτροπής για τον καθορισμό της υπό εξέταση αγοράς, με σκοπό την εφαρμογή του κοινοτικού δικαίου περί ανταγωνισμού (9), το ιταλικό έδαφος πρέπει να θεωρηθεί ως ξεχωριστό από τα υπόλοιπα εδάφη της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, και αυτό για τους ακόλουθους λόγους:

- οι προτιμήσεις των ιταλών καπνιστών είναι διαφορετικές από εκείνες των καπνιστών των υπολοίπων κρατών μελών (βλέπε σημείο 46 της ανακοίνωσης της Επιτροπής). Πρέπει να σημειωθεί ως προς το θέμα αυτό ότι τα σήματα της AAMS κατέχουν ιδιαίτερα υψηλό μερίδιο αγοράς μέσα στην Ιταλία (42,1 %), ενώ είναι ουσιαστικά ανύπαρκτα στα υπόλοιπα κράτη μέλη. Επιπλέον, τα σήματα της Philip Morris κατέχουν υψηλότερο μερίδιο αγοράς στην Ιταλία απ' ότι στα υπόλοιπα κράτη μέλη,

- οι τιμές λιανικής πώλησης των τσιγάρων διαφέρουν αισθητά από τις αντίστοιχες τιμές στα υπόλοιπα κράτη μέλη,

- για να ικανοποιήσει τις προϋποθέσεις που επιβάλλει η ισχύουσα ιταλική νομοθεσία, κάθε ξένος παραγωγός που επιθυμεί να πωλήσει τα προϊόντα του στην Ιταλία υποχρεούται να συσκευάσει τα τσιγάρα σε πακέτα που φέρουν τις απαιτούμενες προειδοποιήσεις (π.χ.: «Τo κάπνισμα βλάπτει σοβαρά την υγεία») στα ιταλικά. Πρέπει να ληφθεί υπόψη αυτό το στοιχείο διαφοροποίησης της αγοράς, ακόμη και αν η σχετική υποχρέωση απορρέει από νομοθετικό κείμενο (βλέπε σημείο 50 της ανακοίνωσης της Επιτροπής),

- δεν υφίσταται δραστηριότητα εισαγωγής ή/και εξαγωγής που να πραγματοποιείται από φορείς άλλους από τους παραγωγούς (με άλλα λόγια, δεν υφίσταται παράλληλη εισαγωγή τσιγάρων).

3. Συμπεράσματα για τις υπό εξέταση αγορές

(29) Με βάση τα προαναφερθέντα, πρέπει να συναχθεί το συμπέρασμα ότι οι αγορές που πρέπει να ληφθούν υπόψη στο πλαίσιο της παρούσας υπόθεσης είναι οι ακόλουθες:

- η ιταλική αγορά τσιγάρων,

- η ιταλική αγορά χονδρικής διανομής,

- η ιταλική αγορά λιανικής διανομής.

III. Η θέση της AAMS στις υπό εξέταση αγορές

1. Η θέση της AAMS στην ιταλική αγορά τσιγάρων

(30) Η ιταλική αγορά τσιγάρων χαρακτηρίζεται από την ύπαρξη δυοπωλίου που απαρτίζουν η Philip Morris και η AAMS (οι οποίες κατέχουν το 94 % περίπου της εν λόγω αγοράς) και από την παρουσία άλλων επιχειρήσεων που κατέχουν μερίδια αγοράς που θα μπορούσαν να θεωρηθούν ως περιθωριακά, αλλά διαθέτουν ισχυρότερες θέσεις σε άλλα κράτη μέλη. Η κατάσταση αυτή υφίσταται κατά τα τελευταία τουλάχιστον δέκα έτη. Πρέπει ωστόσο να υπογραμμισθεί ότι, εάν το συνολικό μερίδιο αγοράς των δυοπωλίων παρέμεινε ουσιαστικά αμετάβλητο (σε κάθε περίπτωση ανώτερο του 90 %), το μερίδιο αγοράς της Philip Morris αυξήθηκε σημαντικά και αισθητά κατά τη διάρκεια των τελευταίων ετών, ενώ παράλληλα το αντίστοιχο μερίδιο της AAMS υποχωρούσε με τον ίδιο σχεδόν ρυθμό. Συνεπώς, η Philip Morris είναι η μόνη επιχείρηση που επωφελήθηκε από τις διαδοχικές υποχωρήσεις της AAMS, ενώ οι υπόλοιπες επιχειρήσεις διατήρησαν συνολικά ένα σταθερό σχεδόν μερίδιο αγοράς.

2. Η θέση της AAMS στην ιταλική αγορά χονδρικής διανομής

(31) Όσον αφορά την αγορά χονδρικής πώλησης, πρέπει καταρχάς να υπενθυμιστεί ότι η Ιταλία υιοθέτησε νομοθεσία για την ελευθέρωση των δραστηριοτήτων εισαγωγής και χονδρικής διανομής τσιγάρων (10). Κάθε επιχείρηση που ικανοποιεί τις απαιτήσεις της ισχύουσας νομοθεσίας μπορεί, συνεπώς, να αναλάβει δραστηριότητα χονδρικής διανομής τσιγάρων στο ιταλικό έδαφος. Στο πλαίσιο αυτό, ένας κοινοτικός παραγωγός τσιγάρων θα μπορούσε να δημιουργήσει το δικό του δίκτυο διανομής ή να προσφύγει στις υπηρεσίες επιχείρησης χονδρικής διανομής που δραστηριοποιείται ήδη στο ιταλικό έδαφος. Ωστόσο, μέχρι σήμερα κανένας από τους εν λόγω παραγωγούς δεν έκανε χρήση των δυνατοτήτων αυτών και όλοι προτίμησαν να συνεχίσουν να προσφεύγουν στο δίκτυο διανομής της AAMS για τη διακίνηση των προϊόντων τους στην Ιταλία. Κατά την αναζήτηση των λόγων της συμπεριφοράς αυτής, δεν πρέπει να αγνοηθεί το γεγονός ότι για τις ξένες επιχειρήσεις είναι ιδιαίτερα δύσκολο από οικονομική άποψη να δημιουργήσουν δικό τους ανεξάρτητο δίκτυο χονδρικής διανομής το οποίο να είναι αρκούντως εκτεταμένο. Επιπλέον, δεν υφίσταται σήμερα επιχείρηση η οποία να ασκεί δραστηριότητα χονδρικής διανομής (άλλη πλην της AAMS) που θα μπορούσε, ενδεχομένως, να αναλάβει τις δραστηριότητες αυτές, ενώ παράλληλα δεν υφίστανται ούτε οι οικονομικές προϋποθέσεις που θα μπορούσαν να παρακινήσουν ιταλικές επιχειρήσεις να διεισδύσουν στην αγορά αυτή εκμεταλλευόμενες τη δυνατότητα που τους προσφέρει η ισχύουσα νομοθεσία. Πρέπει, τέλος, να υπενθυμιστεί η ιδιαιτερότητα του ιταλικού συστήματος διανομής στον τομέα των τσιγάρων (ιδιαίτερα εκτεταμένες εξουσίες ελέγχου εκ μέρους της AAMS στις δραστηριότητες που ασκούν οι αποθήκες πώλησης και οι λιανοπωλητές, παγιωμένη συνήθεια των αποθηκών πώλησης και των λιανοπωλητών να συνεργάζονται αποκλειστικά με την AAMS για τις εμπορικές τους δραστηριότητες, κ.λπ.). Πρέπει λοιπόν να συναχθεί το συμπέρασμα ότι οι ξένες επιχειρήσεις δεν διέθεταν (και εξακολουθούν να μην διαθέτουν) αξιόλογη εναλλακτική λύση, που θα τους επέτρεπε να πραγματοποιήσουν άλλη επιλογή και ότι, συνεπώς, η AAMS αποτελεί έναν «υποχρεωτικό εταίρο» για τις επιχειρήσεις αυτές.

Σήμερα, η AAMS είναι συνεπώς ο μόνος φορέας που είναι παρών στην ιταλική αγορά χονδρικής πώλησης τσιγάρων και για το λόγο αυτό κατέχει μονοπωλιακή θέση στην εν λόγω αγορά.

Κατά τη διάρκεια της διαδικασίας, η AAMS προέβαλε το επιχείρημα σύμφωνα με το οποίο, από την 1η Ιανουαρίου 1993, οι ξένοι παραγωγοί έχουν τη δυνατότητα να αναθέτουν τη χονδρική διανομή των τσιγάρων τους σε πολυάριθμους εμπορικούς φορείς κατόχους φορολογικών αποθηκών οι οποίες σήμερα χρησιμοποιούνται για την εμπορία άλλων προϊόντων υποκείμενων σε ειδικούς φόρους κατανάλωσης (και τα οποία υπάγονται σε διοικητικό και λογιστικό καθεστώς παρεμφερές με εκείνο των τσιγάρων) (11).

Σε απάντηση των επιχειρημάτων αυτών, πρέπει να υπογραμμισθεί ότι οι κάτοχοι φορολογικών αποθηκών που επιθυμούν να εκμεταλλευθούν την προβλεπόμενη στη σχετική νομοθεσία δυνατότητα διανομής, μεταξύ άλλων, και των τσιγάρων, θα προσέκρουαν σε ανυπέρβλητα οικονομικά εμπόδια. Κατ' αρχάς, η ιταλική νομοθεσία απαιτεί όπως τα βιομηχανοποιημένα καπνά διατηρούνται σε ξεχωριστούς χώρους από εκείνους που προορίζονται για την αποθήκευση άλλων προϊόντων υποκείμενων σε ειδικούς φόρους κατανάλωσης (π.χ. οινόπνευμα και αλκοολούχα ποτά), γεγονός το οποίο θα υποχρέωνε κατά συνέπεια τους εν λόγω οικονομικούς φορείς να πραγματοποιήσουν σημαντικές επενδύσεις.

Επιπλέον, οι δυνητικοί αγοραστές τσιγάρων (δηλαδή, οι λιανοπωλητές προϊόντων καπνού) διαφοροποιούνται σαφώς από τους πελάτες των υπολοίπων προϊόντων που υπόκεινται σε ειδικούς φόρους κατανάλωσης (π.χ., στην περίπτωση των αλκοολούχων ποτών, πελάτες είναι οι λιανοπωλητές του τομέα διανομής τροφίμων). Αυτό συνεπάγεται τη δημιουργία νέας διάρθρωσης για τη μεταφορά και τη διανομή τσιγάρων, χωρίς εξάλλου να υπάρχει δυνατότητα λειτουργικών συνεργιών με την προϋπάρχουσα διάρθρωση διανομής.

Πρέπει τέλος να ληφθεί υπόψη το γεγονός ότι το μερίδιο αγοράς που κατέχουν οι ξένοι παραγωγοί (χωρίς να λαμβάνεται υπόψη η Philip Morris που συνδέεται με την AAMS με συμβάσεις άδειας εκμετάλλευσης) είναι εξαιρετικά περιορισμένο (περίπου 7 %) και δεν συνιστά συνεπώς επαρκές οικονομικό κίνητρο για τις επιχειρήσεις που θα επιθυμούσαν να διεισδύσουν στη αγορά χονδρικής διανομής προϊόντων καπνού, ανταγωνιζόμενες την AAMS. Σχετικά με το θέμα αυτό, είναι σαφές ότι οι λιανοπωλητές δεν θα είχαν κανένα συμφέρον να προμηθευτούν τα προϊόντα τους από διαφορετικό χονδρέμπορο, εάν ο τελευταίος μπορεί να τους προμηθεύσει ένα περιορισμένο μόνο μέρος από τα τσιγάρα που έχουν ανάγκη για τις πωλήσεις τους.

Το συμπέρασμα που εξάγεται από τα προαναφερόμενα είναι ότι κατά την έννοια του άρθρου 86 της συνθήκης ΕΚ, η AAMS κατέχει δεσπόζουσα θέση στην ιταλική αγορά χονδρικής διανομής τσιγάρων.

3. Η θέση της AAMS στην ιταλική αγορά λιανικής διανομής

(32) Όσον αφορά την αγορά λιανικής πώλησης, πρέπει να υπογραμμισθεί ότι το ιταλικό κράτος απαγόρευσε στην AAMS να πραγματοποιεί η ίδια λιανικές πωλήσεις τσιγάρων. Η AAMS διατηρεί αντίθετα την αποκλειστική διοικητική εξουσία να χορηγεί τις άδειες εκμετάλλευσης καταστημάτων λιανικής πώλησης. Ωστόσο, η χορήγηση αυτών των αδειών δεν συνιστά άσκηση επιχειρηματικής δραστηριότητας καθότι:

- αντιστοιχεί σε άσκηση κρατικής εξουσίας που συνίσταται στη χορήγηση διοικητικών αδειών, η οποία έχει το χαρακτήρα εκχώρησης άδειας άσκησης δραστηριότητας στον τομέα της πώλησης τσιγάρων,

- το γεγονός ότι η λιανική πώληση υπόκειται στη χορήγηση αδειών εκ μέρους της AAMS δεν επαρκεί για να αποδειχθεί ότι η τελευταία ελέγχει οικονομικώς τους λιανοπωλητές. Συνεπώς, η AAMS δεν ασκεί στους λιανοπωλητές αυτούς έλεγχο εκ των πραγμάτων, ο οποίος θα τους στερούσε την αυτονομία συμπεριφοράς τους στην αγορά. Οι λιανοπωλητές αποτελούν λοιπόν αυτόνομες επιχειρήσεις σε σχέση με την AAMS, τόσο από νομική όσο και από εμπορική άποψη, και λειτουργούν ανταγωνιστικά μεταξύ τους.

Το συμπέρασμα που απορρέει είναι ότι η AAMS δεν είναι παρούσα στην αγορά λιανικής πώλησης τσιγάρων (12).

IV. Οι καταχρήσεις δεσπόζουσας θέσης

(33) Σύμφωνα με τη νομολογία του Δικαστηρίου (13) η έννοια της καταχρηστικής εκμετάλλευσης είναι αντικειμενική και αφορά τη συμπεριφορά της επιχείρησης που κατέχει δεσπόζουσα θέση η οποία είναι ικανή να επηρεάσει τη δομή μιας αγοράς όπου, λόγω ακριβώς της υπάρξεως της εν λόγω επιχείρησης, ο ανταγωνισμός είναι ήδη εξασθενημένος και η οποία εμποδίζει τη διατήρηση του ανταγωνισμού που υπάρχει ακόμη στην αγορά ή την ανάπτυξη του ανταγωνισμού αυτού, με τη βοήθεια μέσων που είναι διαφορετικά από αυτά που διέπουν ένα φυσιολογικό ανταγωνισμό των προϊόντων ή υπηρεσιών βάσει των παροχών των επιχειρηματιών.

1. Οι συμβάσεις διανομής

(34) Όπως επισημάνθηκε στην αιτιολιγική σκέψη 31, η AAMS κατέχει δεσπόζουσα θέση στην αγορά χονδρικής διανομής τσιγάρων, όπου είναι η μόνη επιχείρηση που ασκεί δραστηριότητες. Στο πλαίσιο αυτό, οι διάφορες αλλοδαπές εταιρείες προσφεύγαν πάντοτε στην AAMS για τη διανομή των τσιγάρων τους στην Ιταλία.

Λαμβάνοντας υπόψη τα στοιχεία που αναφέρονται ανωτέρω στην αιτιολογική σκέψη 31, μπορεί να θεωρηθεί ότι η απόφαση των αλλοδαπών επιχειρήσεων να καταφεύγουν στην AAMS για τη διανομή των δικών τους τσιγάρων στην Ιταλία, συνάπτοντας σχετική σύμβαση διανομής, βασίζεται σε λόγους οικονομικής-εμπορικής φύσεως που είναι κατανοητοί.

Ωστόσο, από την εξέταση της σύμβασης διανομής η οποία εφαρμόζεται σήμερα, προκύπτει ότι ορισμένες ρήτρες που περιέχει παρέχουν στην AAMS ένα πραγματικό δικαίωμα ελέγχου και, εφόσον η AAMS το κρίνει σκόπιμο, παρέμβασης όσον αφορά τις διάφορες επιλογές που έχει μια αλλοδαπή επιχείρηση σε τομείς που πρέπει να θεωρηθούν ως ουσιώδεις για την ανταγωνιστική ελευθερία της τελευταίας. Ως εκ τούτου, η AAMS μπορεί, επικαλούμενη τις εν λόγω ρήτρες της σύμβασης διανομής, να περιορίσει τις ανταγωνιστικές πρωτοβουλίες των αλλοδαπών επιχειρήσεων στην ιταλική αγορά, προστατεύοντας έτσι τις πωλήσεις των δικών της σημάτων.

Οι εν λόγω ρήτρες έχουν επιβληθεί από την AAMS, δεδομένου ότι αυτή συντάσσει μονομερώς το κείμενο της σύμβασης διανομής, ενώ οι αλλοδαπές επιχειρήσεις δεν έχουν άλλη επιλογή παρά να προσχωρήσουν στη σύμβαση η οποία έχει συνταχθεί από την AAMS ή να μην προσφύγουν στις υπηρεσίες της τελευταίας για τη διανομή των προϊόντων τους στην Ιταλία. Λόγω της σχέσης στενότατης εξάρτησης που έχουν με την AAMS, οι αλλοδαπές επιχειρήσεις αναγκάσθηκαν να αποδεχθούν όλες τις ρήτρες που επέβαλε η AAMS, παρά την εκδήλωση της δυσαρέσκειάς τους.

Συμπερασματικά, η AAMS, εκμεταλλευόμενη τη δεσπόζουσα θέση της στην αγορά χονδρικής διανομής τσιγάρων, έχει περιλάβει στις συμβάσεις διανομής ρήτρες οι οποίες της επιτρέπουν να ελέγχει και, ενδεχομένως, να εμποδίζει τις ανταγωνιστικές πρωτοβουλίες των αλλοδαπών επιχειρήσεων, προκειμένου να προστατεύσει τις δικές της πωλήσεις.

1.1. Οι ρήτρες οι σχετικές με την εισαγωγή νέων σημάτων τσιγάρων στην αγορά

1.1.1. Η ρήτρα σχετικά με το χρονικό όριο για την εισαγωγή νέων σημάτων τσιγάρων στην αγορά

(35) Το άρθρο 1 παράγραφος 3 της σύμβασης διανομής προβλέπει ότι η AAMS μπορεί να επιτρέψει στις αλλοδαπές επιχειρήσεις να εισάγουν νέα σήματα μόνο δύο φορές το χρόνο.

Η ρήτρα αυτή περιορίζει τη δυνατότητα των αλλοδαπών επιχειρήσεων να διακινήσουν νέα σήματα τσιγάρων στην ιταλική αγορά κατά τον χρόνο κατά τον οποίο το κρίνουν σκοπιμότερο. Από την άποψη αυτή, πρέπει να υπογραμμιστεί ότι η συγκεκριμένη εποχή του χρόνου επηρεάζει σοβαρά ορισμένα σήματα τσιγάρων. Επομένως, μια αλλοδαπή επιχείρηση μπορεί να έχει ιδιαίτερο συμφέρον να εισαγάγει ένα σήμα σε μία ορισμένη χρονική στιγμή χωρίς να είναι υποχρεωμένη να περιμένει πότε θα αποφασίσει σχετικά η AAMS με βάση την ανωτέρω διάταξη. Μπορεί, επιπλέον, να υποτεθεί ότι ένας παραγωγός επιθυμεί να εισαγάγει ένα σήμα ταυτόχρονα σε όλη την Κοινότητα. Στην περίπτωση αυτή η καθυστερημένη εισαγωγή του σήματος στην Ιταλία θα τον αναγκάσει να μεταβάλει αδικαιολόγητα την στρατηγική του και ενδεχομένως, θα είναι επιζήμια για την ανταγωνιστικότητά του.

Πρέπει, επομένως, να θεωρηθεί ότι η επιβολή της ρήτρας που περιορίζει σε δύο φορές το χρόνο τη δυνατότητα εισαγωγής νέων σημάτων στην Ιταλία περιορίζει τις ανταγωνιστικές δυνατότητες της αλλοδαπής επιχείρησης και συνιστά ως εκ τούτου κατάχρηση δεσπόζουσας θέσης κατά την έννοια του άρθρου 86 της συνθήκης.

1.1.2. Η ρήτρα σχετικά με τις μέγιστες ποσότητες νέων σημάτων τσιγάρων που μπορούν να εισαχθούν στην αγορά

(36) Στο παράρτημα Β, παράγραφος 5 της σύμβασης διανομής ορίζεται ότι οι ποσότητες που αντιστοιχούν στα νέα σήματα τσιγάρων δεν μπορούν να υπερβαίνουν τα 5 000 χιλιόγραμμα και ότι, στη διάρκεια του πρώτου χρόνου, οι παραγγελίες της AAMS πρέπει να αντιστοιχούν σε εκείνες του προηγούμενου μήνα.

Υπενθυμίζεται σχετικά, ότι ένας παραγωγός πρέπει να έχει τη δυνατότητα να καθορίζει ελεύθερα τους όρους και τις λεπτομέρειες σχετικά με την εισαγωγή ενός νέου προϊόντος, περιλαμβανομένων και των ποσοτήτων του προϊόντος που θα κυκλοφορήσει στην αγορά κατά το χρόνο της εν λόγω εισαγωγής. Η εν λόγω συμβατική διάταξη στερεί την αλλοδαπή εταιρεία από τη δυνατότητα αυτή.

(37) Επιπλέον, πρέπει να ληφθεί υπόψη ότι οι εν λόγω ποσότητες είναι εντελώς ανεπαρκείς σε σχέση με τις απαιτήσεις την εισαγωγή ενός νέου προϊόντος στην ιταλική αγορά. Πράγματι, λαμβάνοντας υπόψη το γεγονός ότι η ελάχιστη παραγγελία (για κάθε σήμα) που μπορεί να δώσει ένα κατάστημα πώλησης είναι ένα κουτί τσιγάρων, συνάγεται ότι μόνο το 1/3 των καταστημάτων πώλησης θα μπορεί να πάρει τα νέα τσιγάρα (ήτοι 25 000 λιανοπωλητές επί συνόλου περίπου 7 500) κατά το χρόνο της εισαγωγής του νέου σήματος. Αντίθετα, υπογραμμίζεται ότι τα τσιγάρα της AAMS και εκείνα που παράγονται με σχετική άδεια δεν υπόκεινται στον προαναφερθέντα ποσοτικό προορισμό (14). Συνεπώς, υπάρχει μια διάκριση όσον αφορά τα τσιγάρα αλλοδαπών εταιρείων σε σχέση με εκείνα που παράγει η AAMS χωρίς να μπορεί να δοθεί η παραμικρή δικαιολογία (15).

Στην πραγματικότητα, σκοπός της εν λόγω διάταξης είναι να παρεμποδίσει την εισαγωγή νέων αλλοδαπών σημάτων τσιγάρων ή, τουλάχιστον να περιορίσει τις επιπτώσεις της εν λόγω εισαγωγής στην αγορά. Από αυτό προκύπτει μια μείωση της ανταγωνιστικής ικανότητας των αλλοδαπών επιχειρήσεων, δεδομένου ότι η ρήτρα περιορίζει αυθαίρετα τις ποσότητες που μπορούν να διατεθούν στην αγορά κατά το χρόνο εισαγωγής του νέου προϊόντος.

Μία τέτοια διάταξη πρέπει να θεωρηθεί ότι έχει ιδιαίτερα περιοριστικά αποτελέσματα σε περίπτωση κατά τη οποία η αλλοδαπή επιχείρηση αποφασίσει την εισαγωγή μιας νέας παραλλαγής (π.χ. «light» ή «ultra light») ενός σήματος που έχει ήδη ευρεία διανομή, δεδομένου ότι στην περίπτωση αυτή είναι πιθανόν οι καταναλωτές να ανταποκριθούν ζητώντας πολύ μεγάλες ποσότητες.

Για τους λόγους αυτούς, πρέπει να συναχθεί ότι η διάταξη με την οποία επιβάλλονται όρια στις ποσότητες των νέων προϊόντων που μπορούν να διατεθούν στην αγορά κατά το χρόνο εισαγωγής των εν λόγω προϊόντων και στη διάρκεια του επόμενου χρόνου αποτελεί σοβαρό περιορισμό της ανταγωνιστικής ικανότητας των αλλοδαπών επιχειρήσεων και ως εκ τούτου η επιβολή της είναι καταχρηστική κατά την έννοια του άρθρου 86 της συνθήκης.

1.2. Oι ρήτρες οι σχετικές με τις μηνιαίες εισαγωγές τσιγάρων στην αγορά

1.2.1. Οι ρήτρες σχετικά με τις ανώτατες μηνιαίες ποσότητες εισαγωγής τσιγάρων στην αγορά

(38) Στο παράρτημα Β παράγραφος 2 της σύμβασης διανομής ορίζεται ότι οι ποσότητες τσιγάρων της αλλοδαπής επιχείρησης που πρόκειται να διατεθούν στην ιταλική αγορά πρέπει να είναι ανάλογες με τις ποσότητες που πωλήθηκαν τον προηγούμενο μήνα.

Με τη ρήτρα αυτή περιορίζεται η ελευθερία του αλλοδαπού παραγωγού όσον αφορά τον καθορισμό των ποσοτήτων των προϊόντων που προορίζονται για διάθεση στην αγορά. Ως εκ τούτου, η αλλοδαπή επιχείρηση στερείται της δυνατότητας να ενεργεί ανταγωνιστικά στην ιταλική αγορά και να εκμεταλλεύεται πλήρως τις δυνατότητες που προσφέρει η τελευταία. Επομένως, η εν λόγω ρήτρα αποσκοπεί στην προστασία της θέσης που κατέχουν στην αγορά τα τσιγάρα της AAMS και είναι πράγματι ικανή να επιτύχει το επιδιωκόμενο αυτό αποτέλεσμα.

(39) Η εν λόγω ρήτρα δεν φαίνεται να δικαιολογείται από κάποια αντικειμενική ανάγκη προστασίας των ενδεχομένως θεμιτών νομικών ή/και εμπορικών συμφερόντων της AAMS.

Πρέπει πρωτίστως να υπενθυμιστεί ότι η ικανότητα διανομής της AAMS είναι της τάξεως των 102 εκατομμυρίων χιλιογράμμων τσιγάρων κατ' έτος και επομένως υπερβαίνει, κατά πολύ, τις πραγματικές ανάγκες της ιταλικής αγοράς (περίπου 90 εκατομμύρια χιλιόγραμμα). Κατά συνέπεια, το δίκτυο διανομής της AAMS είναι σήμερα πολύ μεγάλο και θα επέτρεπε στην AAMS να ανταποκριθεί θετικά σε ενδεχόμενη ζήτηση για αύξηση των ποσοτήτων διανομής εκ μέρους αλλοδαπών εταιρειών, χωρίς να χρειαστεί να ενισχύσει την υποδομή της διανομής που διαθέτει.

Επιπλέον, η εν λόγω ρήτρα δεν φαίνεται να δικαιολογείται από την ανάγκη εξασφάλισης μιας αντιστοιχίας μεταξύ των ποσοτήτων ξένων τσιγάρων που εισάγονται στο δίκτυο διανομής της AAMS και της πραγματικής «ικανότητας απορρόφησης» της αγοράς όπως επικαλέστηκε η AAMS στη διάρκεια της διαδικασίας. Από την άποψη αυτή, πρέπει να υπογραμμιστεί ότι η αλλοδαπή εταιρεία δεν έχει κανένα συμφέρον να διαθέσει μέσω του δικτύου διανομής της AAMS ποσότητες τσιγάρων που υπερβαίνουν εκείνες τις οποίες μπορεί να απορροφήσει πραγματικά η αγορά. Πράγματι, η αλλοδαπή εταιρεία έχει την υποχρέωση να αποσύρει, με δικά της έξοδα, όλες τις ποσότητες τσιγάρων οι οποίες έμειναν για μεγάλο χρονικό διάστημα χωρίς να πωληθούν στις αποθήκες της AAMS (άρθρο 10 της σύμβασης διανομής). Επιπλέον, σε περίπτωση που τα ξένα τσιγάρα παραμείνουν για πολύ καιρό αποθηκευμένα, η αλλοδαπή εταιρεία οφείλει να τα αντικαταστήσει με άλλα πιο πρόσφατης παραγωγής.

Τέλος, πρέπει να υπογραμμιστεί ότι τα τσιγάρα που παράγει η AAMS, με δικά της σήματα ή με άδεια, δεν υπόκεινται σε ανάλογους περιορισμούς και διαθέτουν ως εκ τούτου ένα σημαντικό ανταγωνιστικό πλεονέκτημα σε σχέση με τα τσιγάρα που παράγονται στο εξωτερικό.

(40) Για τους λόγους αυτούς, πρέπει να θεωρηθεί ότι η επιβολή της εν λόγω ρήτρας αποτελεί κατάχρηση δεσπόζουσας θέσης κατά την έννοια του άρθρου 86 της συνθήκης, έστω και αν εμπεριέχει μια μερική δυνατότητα παρέκκλισης.

1.2.2. Η ρήτρα σχετικά με την αύξηση των μηνιαίων ποσοτήτων των τσιγάρων που διατίθενται στην αγορά

(41) Στο άρθρο 2 παράγραφος 5 της σύμβασης διανομής προβλέπεται ότι η αλλοδαπή επιχείρηση μπορεί να ζητά από την AAMS να αυξήσει την ποσότητα των τσιγάρων που προορίζονται για διάθεση στην ιταλική αγορά. Ωστόσο, η δυνατότητα αυτή υπόκειται σε έναν τριπλό περιορισμό. Κατά πρώτον, η αύξηση υπόκειται στη συγκατάθεση της AAMS. Δεύτερον, η εν λόγω συγκατάθεση αφορά μόνον το 30 % της «μηνιαίας επιτρεπόμενης παραγγελίας» (η οποία είναι ανάλογη με τις πωλήσεις του προηγούμενου μήνα). Τρίτου, η συγκατάθεση ως προς την εν λόγω αύξηση γεννά μια υποχρέωση εκ μέρους της αλλοδαπής επιχείρησης να καταβάλει αυξημένη αμοιβή διανομής που υπολογίζεται όχι σε σχέση με τις «επιπλέον» ποσότητες, αλλά μάλλον με βάση το σύνολο των πωληθέντων τσιγάρων (άρθρο 2 παράγραφος 6 της σύμβασης διανομής).

Οι διατάξεις αυτές θίγουν σοβαρά την ανταγωνιστική ελευθερία των αλλοδαπών επιχειρήσεων. Πράγματι, ο παραγωγός πρέπει να είναι ελεύθερος να καθορίζει τις ποσότητες των προϊόντων του που πρέπει να διατεθούν στην αγορά. Η ανάγκη να εξασφαλίσει τη συγκατάθεση της AAMS για να μπορέσει να αυξήσει τις ποσότητες αυτές έχει προφανώς ως στόχο τον περιορισμό των δυνατοτήτων πώλησης των ξένων τσιγάρων. Ο περιορισμός των αυξήσεων σε 3 % των «μηνιαίων επιτρεπόμενων παραγγελιών» θίγει σοβαρά την ανταγωνιστική ικανότητα των αλλοδαπών επιχειρήσεων εμποδίζοντάς τις να προσαρμόζονται πλήρως στη ζήτηση που υπάρχει στην ιταλική αγορά. Αυτό έχει ιδιαίτερα επιζήμια αποτελέσματα στις περιπτώσεις των τσιγάρων των οποίων οι πωλήσεις έχουν ιδιαίτερα έντονο εποχιακό χαρακτήρα. Έτσι, για παράδειγμα, μπορεί η αλλοδαπή επιχείρηση να μην μπορεί να ικανοποιήσει τη ζήτηση ενός σήματος τσιγάρων που πωλείται περισσότερο κατά τους καλοκαιρινούς μήνες και είναι υποχρεωμένη να αρκεστεί στην κατά 3 % αύξηση των ποσοτήτων που πωλεί κατά μέσο όρο στη διάρκεια των μηνών οι οποίοι είναι λιγότερο ευνοϊκοί. Τέλος, η υποχρέωση καταβολής στην AAMS μιας πρόσθετης αμοιβής, που υπολογίζεται επί του συνόλου των πωλούμενων ποσοτήτων, σε περίπτωση αύξησης, δεν φαίνεται επ' ουδενί δικαιολογημένη. Από την άποψη αυτή, επισημαίνεται ότι η αμοιβή διανομής καθορίζεται κατά τρόπο ώστε το ποσό της να μειώνεται σταδιακά στο βαθμό που αυξάνονται οι πωλούμενες ποσότητες (για παράδειγμα, για την κλίμακα ετήσιων πωλήσεων μεταξύ 1 και 3 εκατομμυρίων χιλιογράμμων, η αμοιβή ανέρχεται σε 3 400 ιταλικές λίρες ανά χιλιόγραμμο, ενώ για την κλίμακα των ετήσιων πωλήσεων που υπερβαίνει τα 3 εκατομμύρια χιλιόγραμμα η αμοιβή είναι 2 900 ιταλικές λίρες ανά χιλιόγραμμο). Συνεπώς, με τη λογική αυτή, μία αύξηση των πωλούμενων ποσοτήτων θα έπρεπε να επιφέρει μείωση της αμοιβής διανομής και όχι αύξηση όπως προβλέπουν οι εν λόγω διατάξεις.

Είναι επομένως προφανές ότι οι διατάξεις αυτές έχουν υπαγορευθεί αποκλειστικά από την επιθυμία παρεμπόδισης των αλλοδαπών επιχειρήσεων να αυξήσουν, στο βαθμό που απαιτεί η αγορά, τις ποσότητες που πωλούνται στην ιταλική αγορά και είναι πράγματι ικανές να επιτύχουν το σκοπό αυτό.

(42) Σύμφωνα με την AAMS, η εν λόγω ρήτρα δικαιολογείται κατά πρώτον από την ανάγκη να αποφευχθεί ένα πολύ μεγάλο οικονομικό άνοιγμα που προκύπτει από τις πληρωμές για ποσότητες ξένων τσιγάρων που υπερβαίνουν τις ανάγκες της αγοράς. Σχετικά, η AAMS υπογραμμίζει ότι, με βάση τη σύμβαση διανομής, οφείλει, εντός των δεκαπέντε πρώτων ημερών κάθε μήνα, να ανακοινώνει στην αλλοδαπή εταιρεία τις ποσότητες τσιγάρων που βγήκαν από τις αποθήκες και, εντός είκοσι πέντε ημερών από την ημερομηνία παραλαβής του τιμολογίου εκ μέρους της αλλοδαπής εταιρείας, πρέπει να προβαίνει στην έκδοση της εντολής πληρωμής. Στην πράξη, επομένως, η AAMS έχει συμβατική υποχρέωση να προβαίνει στη σχετική πληρωμή εντός πενήντα ημερών από την έξοδο των ξένων τσιγάρων από τις αποθήκες. Η AAMS διαβεβαιώνει εν συνεχεία ότι, λαμβάνοντας υπόψη το γεγονός ότι για τα εν λόγω τσιγάρα δεν πληρώνεται παρά μόνον κατά το χρόνο αγοράς τους εκ μέρους του λιανοπωλητή από το κατάστημα πώλησης των αποθηκών, υπάρχει ο κίνδυνος να πρέπει να προκαταβάλει τα αντίστοιχα ποσά για μεγάλο χρονικό διάστημα.

Στο σημείο αυτό, επισημαίνεται ότι η AAMS δεν έχει παράσχει στοιχεία σχετικά με τη μέση διάρκεια παραμονής των τσιγάρων στις αποθήκες, αλλά απλώς επικαλέστηκε ένα γενικότερο κίνδυνο πολύ μεγάλης διάρκειας αποθήκευσης των εν λόγω τσιγάρων (16). Αντίθετα, κατά τη διάρκεια των ακροάσεων, η επιχείρηση Rothmans ανέφερε ότι η μέση διάρκεια παραμονής των αποθεμάτων στην αποθήκη είναι είκοσι ημέρες και ότι, ως εκ τούτου, δεν υπάρχει, κατά κανόνα, κανένα οικονομικό άνοιγμα της AAMS, αλλά αντίθετα ένα οικονομικό πλεονέκτημα τριάντα περίπου ημερών (εφόσον η AAMS εισπράττει τα αντίστοιχα ποσά σε είκοσι ημέρες και πληρώνει σε πενήντα).

Εξάλλου, πρέπει να θεωρηθεί ότι στις αποθήκες ακολουθείται μια ορθολογική εμπορική συμπεριφορά και ότι, ως εκ τούτου, δεν προβαίνουν συνήθως σε αγορές ξένων τσιγάρων που πρόκειται να παραμείνουν αποθηκευμένες για πολύ καιρό. Αντίθετα, μπορεί εύλογα να υποτεθεί ότι τα καταστήματα πωλήσεων των αποθηκών πραγματοποιούν τις αγορές τους από τις αποθήκες ανάλογα με τις πραγματικές ανάγκες των λιανοπωλητών, κατά τρόπο ώστε κατά κανόνα να αποφεύγεται ο κίνδυνος αποθήκευσης για πολύ μεγάλο χρονικό διάστημα (με τον οικονομικό κίνδυνο που ενέχει αυτό για την AAMS).

(43) Δεύτερον, η AAMS διαβεβαιώνει ότι η εν λόγω ρήτρα δικαιολογείται από την ανάγκη να αποφευχθούν ορισμένες αρνητικές οικονομικές συνέπειες. Πράγματι, σύμφωνα με την AAMS, το γεγονός ότι οι αλλοδαπές εταιρείες αποσύρουν με δικά τους έξοδα τα τσιγάρα που έμειναν για πολύ μεγάλο χρονικό διάστημα στις αποθήκες δεν αρκεί για να αποφευχθεί η επιβάρυνση της AAMS με ορισμένες δαπάνες, όπως για παράδειγμα τις σχετικές με σιδηροδρομική μεταφορά από τα ιταλικά σύνορα στην αποθήκη, για την εκφόρτωση των βαγονιών, για την αποθήκευση και τη διαχείριση των αποθεμάτων. Ωστόσο, η AAMS δεν έχει δώσει κανένα αριθμητικό στοιχείο σχετικά με το ύψος των εν λόγω οικονομικών επιβαρύνσεων.

Η ρήτρα φαίνεται δυσανάλογη με τον επιδιωκόμενο στόχο. Πράγματι τα μέρη θα μπορούσαν να λάβουν ορισμένα άλλα μη περιοριστικά μέτρα προκειμένου να ληφθούν υπόψη οι δαπάνες τις οποίες αναλαμβάνει η AAMS όσον αφορά τα τσιγάρα που παραμένουν χωρίς να πωληθούν στις αποθήκες της και τα οποία ως εκ τούτου αποσύρονται από την αλλοδαπή εταιρεία.

Τέλος, τα μέρη θα μπορούσαν να θεσπίσουν ανάλογα συμβατικά μέτρα για την επιστροφή των δαπανών στις οποίες υποβλήθηκε πράγματι η AAMS για τα τσιγάρα που έμειναν αποθηκευμένα χωρίς να πωληθούν (μια υποθετική περίπτωση η οποία πρέπει να θεωρηθεί ως εξαιρετικά σπάνια, για τους λόγους που εκτέθηκαν στην αιτιολογική σκέψη 42).

(44) Από τα ανωτέρω, προκύπτει ότι η προαναφερθείσα ρήτρα της σύμβασης διανομής η σχετική με την αύξηση των ποσοτήτων των ξένων τσιγάρων που διανέμονται στην ιταλική αγορά περιορίζει σοβαρά την ανταγωνιστική ικανότητα των αλλοδαπών επιχειρήσεων και, ως εκ τούτου, αποτελεί κατάχρηση δεσπόζουσας θέσης κατά την έννοια του άρθρου 86 της συνθήκης ΕΚ.

1.3. Οι ρήτρες σχετικά με την παρουσίαση των τσιγάρων και τον έλεγχό τους

1.3.1. Η ρήτρα σχετικά με τη σφραγίδα Monital στα τσιγάρα

(45) Βάσει του άρθρου 4 της σύμβασης διανομής υποχρεούται η αλλοδαπή επιχείρηση να θέτει τη σφραγίδα Monital (συντομογραφία του «Ιταλικά Μονοπώλια») σε κάθε τσιγάρο που προορίζεται για πώληση στην ιταλική αγορά.

Η υποχρέωση αυτή δεν φαίνεται να αιτιολογείται από την ανάγκη διάκρισης των τσιγάρων της νόμιμης αγοράς από εκείνα του λαθρεμπορίου. Για το σκοπό αυτό, επαρκεί πράγματι να τίθεται σε κάθε πακέτο τσιγάρων το σήμα που προβλέπεται στο άρθρο 4 του νόμου 724/75, εφόσον τα τσιγάρα δεν μπορούν να πωλούνται με το κομμάτι.

Επιπλέον, η υποχρέωση αυτή αποτελεί μια μορφή διαφήμισης της AAMS που πραγματοποιείται μέσω του προϊόντος ενός ανταγωνιστή. Τέλος, η υποχρέωση αυτή μπορεί να δημιουργήσει σύγχυση στον καταναλωτή σχετικά με την ταυτότητα του παραγωγού των εν λόγω τσιγάρων.

Κατά συνέπεια, πρέπει να θεωρηθεί ότι η επιβολή της εν λόγω ρήτρας αποτελεί κατάχρηση δεσπόζουσας θέσης δυνάμει του άρθρου 86 της συνθήκης.

1.3.2. Η ρήτρα σχετικά με τους ελέγχους στα τσιγάρα

(46) Οι έλεγχοι που προβλέπονται στο άρθρο 5 της σύμβασης διανομής δεν μπορούν να θεωρηθούν ως απαραίτητοι για τη διασφάλιση της τήρησης της ισχύουσας νομοθεσίας και έτσι η επιβολή τους εκ μέρους της AAMS δεν μπορεί να είναι αιτιολογημένη. Κατά συνέπεια, η AAMS δεν μπορεί να απαιτήσει από την αλλοδαπή επιχείρηση κατ' αποκοπήν πληρωμή για κάθε συσκευασία του κάθε σήματος, ως αμοιβή για τους ελέγχους αυτούς.

Κατ' αρχάς πρέπει να σημειωθεί ότι το άρθρο 11 της σύμβασης διανομής επιβάλλει στην αλλοδαπή επιχείρηση να παρέχει στην AAMS τσιγάρα που δεν παραβιάζουν την ισχύουσα ιταλική νομοθεσία στον τομέα αυτό. Η εν λόγω νομοθεσία ευθυγραμμίζεται με την οδηγία 89/622/ΕΟΚ του Συμβουλίου (17), όπως τροποποιήθηκε από την οδηγία 92/41/ΕΟΚ (18), σχετικά με τη σήμανση προϊόντων καπνού και την οδηγία 90/239/ΕΟΚ του Συμβουλίου (19), σχετικά με τη μέγιστη περιεκτικότητα των τσιγάρων σε πίσσα, που στοχεύουν, μεταξύ άλλων, στην κατάργηση των φραγμών στις ενδοκοινοτικές συναλλαγές και κατά συνέπεια στην κατάργηση της αναγκαιότητας διεξαγωγής ελέγχων.

Εξάλλου, τέτοιου είδους έλεγχοι δεν μπορούν να αιτιολογηθούν από την ανάγκη προστασίας της AAMS από μια ενδεχόμενη ευθύνη για διανομή τσιγάρων που δεν πληρούν τις προϋποθέσεις της ισχύουσας νομοθεσίας. Πράγματι, σύμφωνα με τον ιταλικό νόμο 224 της 24ης Μαΐου 1988 για την ενσωμάτωση της οδηγίας 85/374/ΕΟΚ του Συμβουλίου (20), σχετικά με την ευθύνη λόγω ελαττωματικών προϊόντων, ο διανομέας δεν έχει ευθύνη παρά μόνο στην περίπτωση που δεν μπορεί να προσδιοριστεί η ταυτότητα του παραγωγού.

Στην πραγματικότητα, φαίνεται ότι οι έλεγχοι αυτοί είχαν ως αποτέλεσμα να καθυστερούν αδικαιολόγητα την εισαγωγή νέων σημάτων αλλοδαπής προέλευσης τσιγάρων στην ιταλική αγορά, εφόσον κανένα νέο σήμα δεν μπορούσε να τεθεί σε εμπορία προτού η AAMS ολοκληρώσει τους ελέγχους της.

Η επιβολή της ρήτρας που υποχρεώνει την αλλοδαπή επιχείρηση να υποβληθεί στους ελέγχους της AAMS και να καταβάλει ένα κατ' αποκοπήν ποσό για τους εν λόγω ελέγχους συνιστά συνεπώς κατάχρηση δεσπόζουσας θέσης δυνάμει των διατάξεων του άρθρου 86 της συνθήκης.

2. Οι μονομερείς συμπεριφορές σχετικά με τα εισαγόμενα τσιγάρα

2.1 Οι αρνήσεις χορήγησης αυξήσεων των ποσοτήτων εισαγόμενων τσιγάρων

(47) Η AAMS αρνήθηκε επανειλημμένα να χορηγήσει στις αλλοδαπές επιχειρήσεις τις αυξήσεις των ποσοτήτων των εισαγόμενων τσιγάρων τις οποίες ζητούσαν (βλέπε αιτιολογική σκέψη 17). Η συμπεριφορά αυτή είχε ως αποτέλεσμα να εμποδίσει τις αλλοδαπές επιχειρήσεις να κυκλοφορήσουν στην ιταλική αγορά τις ποσότητες τσιγάρων που έκριναν κατάλληλες και ως εκ τούτου αποδυνάμωσε την ανταγωνιστική θέση των εν λόγω εταιρειών.

Βάσει της σύμβασης διανομής, η AAMS δικαιούται να απορρίπτει οποιαδήποτε αίτηση αύξησης άνω του 30 % των μηνιαίων επιτρεπόμενων παραγγελιών, ενώ κάτω του ορίου αυτού (ήτοι για τις αυξήσεις μεταξύ 0,1 % και 30 %) η AAMS έχει την ευχέρεια να δέχεται ή όχι τις αιτήσεις αύξησης. Οι προαναφερθείσες αρνήσεις της AAMS αφορούσαν αιτήσεις αύξησης των ποσοτήτων που μπορούσαν να γίνουν δεκτές βάσει της σύμβασης (βλέπε αιτιολογική σκέψη 17).

Στις παρατηρήσεις τις οποίες υπέβαλλε η AAMS στην ανακοίνωση των αιτιάσεων, πιστοποιεί ότι οι προαναφερθείσες αρνήσεις δεν ήταν αδικαιολόγητες, διότι: α) όσον αφορά τη Reynolds, στις 30 Ιουνίου κάθε ενός από τα έτη 1983, 1984, 1985, 1986, για το αντίστοιχο μερίδιο αγοράς 1,9 %, 1,4 %, 1,5 % και 1,6 %, τα αποθέματα στις αποθήκες της AAMS κατά τις ημερομηνίες αυτές ανέρχονταν αντίστοιχα σε 3,47 %, 1,78 %, 1,60 % και 1,79 % 7 β) όσον αφορά τη Rothrrιans, τις 30 Ιουνίου κάθε ενός από τα έτη 1983, 1984, 1985, 1986, για αντίστοιχο μερίδιο αγοράς 2,4 %, 2,1 %, 1,9 % και 1,8 %, τα αποθέματα στις αποθήκες της AAMS ανέρχονταν κατά τις προαναφερθείσες ημερομηνίες αντίστοιχα σε 3,7 %, 2,8 %, 2,9 % και 3,0 % του συνόλου των τσιγάρων τα οποία βρίσκονται στις αποθήκες AAMS.

Πρέπει να σημειωθεί ότι η σύγκριση μεταξύ των μεριδίων της αγοράς ενός αλλοδαπού παραγωγού και του ποσοστού επί τοις εκατό των προϊόντων του εν λόγω παραγωγού σε συνάρτηση με το σύνολο των αποθεμάτων που διατηρούνταν στις αποθήκες δεν είχαν απολύτως καμία σχέση με την αιτιολόγηση της στάσης της AAMS. Αυτό που στην πραγματικότητα πρέπει να επαληθευτεί είναι εάν τα διατηρούμενα αποθέματα στις αποθήκες της AAMS ήταν σε θέση να ικανοποιήσουν την πραγματική ζήτηση της αγοράς για ένα συγκεκριμένο σήμα τσιγάρων (και όχι για το σύνολο των σημάτων μιας συγκεκριμένης αλλοδαπής εταιρείας) κατά τη διάρκεια μιας συγκεκριμένης περιόδου του έτους. Η AAMS δεν υπέβαλε κανένα στοιχείο που να μπορεί να επιτρέψει την πραγματοποίηση της εκτίμησης αυτής.

Πάντως, μπορεί να είναι χρήσιμο να υπενθυμίσουμε ότι η σύμβαση διανομής δεν προβλέπει ότι τα αποθέματα τσιγάρων (ενός συγκεκριμένου σήματος, οι μηνιαίες πωλήσεις του οποίου είναι κατώτερες των 500 000 χιλιογράμμων) που διατηρούνται στις αποθήκες θα πρέπει να ισούνται με το διπλάσιο του μηνιαίου μέσου όρου των πωλήσεων (του εν λόγω σήματος) κατά τη διάρκεια του προηγούμενου έτους (παράρτημα Β της σύμβασης διανομής). Πρέπει να θεωρηθεί ότι η ρήτρα αυτή (που δεν αμφισβητήθηκε στην παρούσα απόφαση) αντιστοιχεί με μια συνήθη εμπορική λογική στον τομέα της διαχείρισης των αποθεμάτων και η οποία μπορεί να χρησιμεύσει ως παράμετρος εκτίμησης του αποδεκτού των αιτήσεων αύξησης των ποσοτήτων που υποβλήθηκαν από τις αλλοδαπές εταιρείες.

Τα στοιχεία που υποβλήθηκαν από την AAMS δεν επιτρέπουν να γίνει διάκριση μεταξύ των διαφόρων σημάτων του κάθε αλλοδαπού παραγωγού. Πάντως, απορρέει από τα στοιχεία της AAMS σχετικά με το σύνολο των σημάτων ότι τα αποθέματα που διατηρήθηκαν στις αποθήκες της ήταν κατώτερα από εκείνα που προβλέπονταν στη σύμβαση διανομής και ότι κατά συνέπεια οι αιτήσεις αυξήσεως των ποσοτήτων ήταν αιτιολογημένες.

Πάντως, η άρνηση να χορηγηθούν στις επιχειρήσεις οι αυξήσεις των ποσοτήτων που ζητήθηκαν εκ μέρους της αλλοδαπής επιχείρησης συνιστά κατάχρηση δεσπόζουσας θέσης δυνάμει του άρθρου 86 της συνθήκης.

2.2 Οι συμπεριφορές όσον αφορά τα καταστήματα πωλήσεων των αποθηκών

(48) Η AAMS ασκεί, μέσω των επιθεωρητών της, μια δραστηριότητα ελέγχου της λειτουργίας των καταστημάτων πωλήσεων των αποθηκών. Σε πολλές περιπτώσεις, οι επιθεωρητές της AAMS δεν περιορίστηκαν στο να ασκήσουν τις εξουσίες ελέγχου που ανατέθηκαν στην AAMS από την ισχύουσα νομοθεσία, αλλά υιοθέτησαν συμπεριφορές που τείνουν ακριβώς να ευνοήσουν τα εγχώρια τσιγάρα και να περιορίσουν τις πωλήσεις των εισαγόμενων τσιγάρων (βλέπε αιτιολογική σκέψη 18). Δεδομένου ότι τέτοιου είδους συμπεριφορές δεν εμπίπτουν στο πλαίσιο των δημοσίων αρχών ελέγχου των καταστημάτων πωλήσεων των αποθηκών που η ισχύουσα νομοθεσία αναθέτει στην AAMS, αποτελούν επιχειρηματικές πράξεις. Η μορφή διοικητικής πράξης την οποία λαμβάνουν αυτού του είδους οι συμπεριφορές όχι μόνο δεν μπορούν να δικαιολογήσουν τροποποίηση ενός τέτοιου συμπεράσματος αλλά μάλλον επιβαρύνουν τον καταχρηστικό τους χαρακτήρα.

(49) Το περιοριστικό αποτέλεσμα των συμπεριφορών αυτών ήταν ιδιαίτερα σημαντικό στις περιπτώσεις όπου η AAMS επέβαλε στα καταστήματα πωλήσεων των αποθηκών την τήρηση πραγματικών ποσοστώσεων πωλήσεων που εφαρμόζονται αντίστοιχα στα τσιγάρα της AAMS και σε εκείνα των αλλοδαπών επιχειρήσεων.

Τέτοιου είδους συμπεριφορές δεν επιβάλλονται από καμία ισχύουσα κανονιστική ρύθμιση ούτε από καμία συμβατική διάταξη. Αντίθετα, έχουν προφανή αντίφαση προς τις διατάξεις του άρθρου 12 της σύμβασης διανομής που θεσπίζει την αρχή της ουδετερότητας του συστήματος διανομής.

(50) Κατά συνέπεια, τέτοιου είδους συμπεριφορές έναντι των καταστημάτων πωλήσεων των αποθηκών συνιστούν καταχρήσεις δεσπόζουσας θέσης δυνάμει του άρθρου 86 της συνθήκης.

2.3 Οι συμπεριφορές έναντι των λιανικών πωλήσεων

(51) Η AAMS ασκεί, μέσω των ελεγκτών της, έλεγχο στις συμπεριφορές που συνδέονται με τις λιανικές πωλήσεις. Επανειλημμένα, οι ελεγκτές της AAMS δεν περιορίστηκαν στο να ασκήσουν τις εξουσίες της AAMS βάσει της ισχύουσας νομοθεσίας, αλλά υιοθέτησαν συμπεριφορές που τείνουν ειδικότερα να ευνοήσουν τα τσιγάρα της AAMS και να περιορίσουν τις πωλήσεις των εισαγόμενων τσιγάρων (βλέπε αιτιολογική σκέψη 19). Κάτω από τις συνθήκες αυτές, οι επιθεωρητές της AAMS δεν ενήργησαν στο πλαίσιο της άσκησης της εξουσίας εποπτείας επί των εξουσιοδοτημένων λιανοπωλητών (21), αλλά ενήργησαν αποκλειστικά για να ευνοήσουν ειδικότερα τις δραστηριότητες της επιχείρησης AAMS σε βάρος των ανταγωνιστών της. Τέτοιου είδους συμπεριφορές είναι προφανώς ξένες προς τη δημόσια εξουσία που ανατέθηκε στην AAMS και κατά συνέπεια συνιστούν επιχειρηματικές πράξεις που στοχεύουν στο να αυξήσουν τις πωλήσεις τσιγάρων της AAMS σε συνάρτηση με τις πωλήσεις των αλλοδαπών εταιρειών. Το ότι οι συμπεριφορές αυτές έχουν τη μορφή διοικητικής πράξης δεν επηρεάζει καθόλου το συμπέρασμα αυτό.

(52) Οι επιπτώσεις των συμπεριφορών αυτών που προκαλούν εμπόδια στον ανταγωνισμό ήταν ιδιαίτερα σημαντικές στην περίπτωση που η AAMS επέβαλε στο λιανοπωλητή να αγοράσει ελάχιστες ποσότητες εγχώριων τσιγάρων ή έκρινε χωρίς λόγο υπερβολικές τις ποσότητες ξένων τσιγάρων που ζητήθηκαν από τον εν λόγω λιανοπωλητή.

Τέτοιου είδους συμπεριφορές δεν επιβάλλονται από καμία ισχύουσα νομοθεσία ούτε από καμία διάταξη της σύμβασης. Αντίθετα, έρχονται σε προφανή αντίφαση προς τις διατάξεις του άρθρου 12 της σύμβασης διανομής που θεσπίζει την αρχή της ουδετερότητας του συστήματος διανομής.

(53) Συνεπώς, οι συμπεριφορές αυτές έναντι των λιανοπωλητών συνιστούν καταχρήσεις δεσπόζουσας θέσης δυνάμει του άρθρου 86 της συνθήκης.

3. Συμπεράσματα σχετικά με τις καταχρήσεις δεσπόζουσας θέσης

(54) Από τα παραπάνω στοιχεία απορρέει ότι η AAMS, επωφελούμενη από τη δέσπόζουσα θέση της στην αγορά χονδρικής διανομής τσιγάρων υλοποίησε μια σειρά καταχρηστικών πρακτικών αποσκοπώντας στην προστασία και ενίσχυση της θέσης της στην αγορά τσιγάρων, και ανατρέχοντας σε άλλα μέσα από εκείνα στα οποία τηρίζεται ο συνήθης ανταγωνισμός.

V. H ζημία στις συναλλαγές μεταξύ κρατών μελών

(55) Οι συμπεριφορές που περιγράφονται παραπάνω στοχεύουν ειδικότερα στο να εμποδίσουν την εισαγωγή, τη διανομή και την πώληση στην Ιταλία τσιγάρων που κατασκευάστηκαν στα λοιπά κράτη μέλη και κατά συνέπεια πληρούν προφανώς τον όρο σχετικά με το εμπόριο μεταξύ των κρατών μελών.

Β. ΑΡΘΡΟ 3 ΤΟΥ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΥ αριθ. 17

(56) Σύμφωνα μέ το άρθρο 3 του κανονισμού αριθ. 17, εάν η Επιτροπή διαπιστώσει παράβαση των διατάξεων του άρθρου 86 της συνθήκης, δύναται να υποχρεώσει τις επιχειρήσεις να παύσουν τη διαπιστωθείσα παράβαση.

Συνεπώς φαίνεται αιτιολογημένο να υποχρεωθεί η AAMS να παύσει τις παραβάσεις που διαπράττονται αυτή τη στιγμή και να εγκρίνει τα απαραίτητα μέτρα για να αποτρέψει τη συνέχιση ή την επανάληψη των διαπιστωθεισών παραβάσεων (22).

I. Η παύση των τρεχουσών παραβάσεων

(57) Για να καθοριστεί ποιες είναι οι τρέχουσες παραβάσεις, πρέπει να ληφθούν υπόψη τα μέτρα που εκδόθηκαν από την AAMS, κατά τη διάρκεια της έρευνας της υπόθεσης και μετά την κίνηση της διαδικασίας.

Η AAMS κοινοποίησε στην Επιτροπή, με επιστολή της 10ης Οκτωβρίου 1997, τροποποίηση της στερεότυπης σύμβασης διανομής που συνίσταται στην κατάργηση της ρήτρας που περιορίζει σε δύο φορές το χρόνο τη δυνατότητα εισαγωγής νέων σημάτων τσιγάρων [άρθρο 1 παράγραφος 3 της σύμβασης - βλέπε αιτιολογική σκέψη 15 στοιχείο β) της παρούσας απόφασης] και τη ρήτρα που επιβάλλει την επίθεση της σφραγίδας Monital στα τσιγάρα [άρθρο 4 παράγραφος 1 της σύμβαση - βλέπε αιτιολογική σκέψη 15 στοιχείο κ) της παρούσας απόφασης]. Η εν λόγω τροποποίηση κοινοποιήθηκε στις αλλοδαπές εταιρείες στις 22 Σεπτεμβρίου 1997.

(58) Βάσει των παραπάνω στοιχείων, η AAMS θα πρέπει να τροποποιήσει τις λοιπές καταχρηστικές ρήτρες της σύμβασης διανομής, ήτοι τις ρήτρες που αναφέρονται στα στοιχεία στ), η) και λ) της αιτιολογικής σκέψης 15 της παρούσας απόφασης, κατά τρόπο ώστε να απαλειφθούν οι καταχρηστικές πλευρές που αναφέρονται στις αιτιολογικές σκέψεις 36 έως 44 και στην αιτιολογική σκέψη 46 της παρούσας απόφασης.

II. Τα μέτρα που στοχεύουν να αποτρέψουν τη συνέχιση ή την επανάληψη των παραβάσεων

(59) Για να επιτραπεί στην Επιτροπή να διασφαλίσει ότι έπαψε η διαπιστωθείσα παράβαση και ότι δεν είναι δυνατόν να συνεχιστεί, πρέπει να προταθεί στην AAMS να διαβιβάσει το συντομότερο στην Επιτροπή τις νέες συμβάσεις διανομής, τροποποιημένες σύμφωνα με τις υποδείξεις που περιλαμβάνονται στην αιτιολογική σκέψη 58.

(60) Όσον αφορά τις μονομερείς συμπεριφορές που αναφέρονται στην αιτιολογική σκέψη 17, πρέπει να επιβληθεί στην AAMS να μην εγκρίνει στο μέλλον, έναντι των αλλοδαπών εταιρειών, μέτρα ισοδυνάμου αποτελέσματος έναντι των συμπεριφορών αυτών.

Στο πλαίσιο αυτό, απαιτείται η AAMS, κατά τη διάρκεια περιόδου τριών ετών από την ημερομηνία κοινοποιήσεως της παρούσας απόφασης, να διαβιβάσει στην Επιτροπή, εντός των δύο μηνών που προηγούνται του τέλους του ημερολογιακού έτους, έκθεση όπου να αναφέρει για κάθε προηγούμενο έτος τις ποσότητες ξένων τσιγάρων που διανεμήθηκαν από την AAMS καθώς και οποιαδήποτε ενδεχόμενη άρνηση (ολική ή μερική) διανομής των εν λόγω τσιγάρων.

(61) Όσον αφορά τις μονομερείς συμπεριφορές που αναφέρονται στις αιτιολογικές σκέψεις 18 και 19, πρέπει να ληφθούν υπόψη ορισμένα μέτρα που εγκρίθηκαν από την AAMS κατά τη διάρκεια της έρευνας και μετά την κίνηση της διαδικασίας.

Κατά πρώτο λόγο, πρέπει να υπενθυμίσουμε ότι με επιστολή της 25ης Ιουλίου 1997, η AAMS διαβίβασε στην Επιτροπή αντίγραφο εγκυκλίου που στάλθηκε στις 16 Ιουνίου 1997 από τη Γενική Διεύθυνση της AAMS σε όλα τα γραφεία επιθεώρησης. Στην επιστολή αυτή, η AAMS κατά πρώτο λόγο κάλεσε όλους τους επιθεωρητές να «απέχουν από πρωτοβουλίες που μπορούν να παραβιάσουν την . . . αρχή της ουδετερότητας . . . τόσο όσον αφορά τα προϊόντα καπνού εγχώριας παραγωγής όσο και τα αλλοδαπά προϊόντα καπνού». Επιπλέον, η AAMS απαγόρευσε «όλες τις πρωτοβουλίες που στοχεύουν καθ' οιονδήποτε τρόπο να επηρεάσουν τη ζήτηση των λιανοπωλητών, είτε καθορίζοντας εκ των προτέρων ένα επίπεδο για τα αποθέματα διακίνησης των προϊόντων, πρακτική ασυμβίβαστη προς την υποχρέωση των λιανοπωλητών καπνού να ρυθμίζουν τις παραγγελίες τους βάσει της ζήτησης των καταναλωτών». Τέλος, η AAMS υποχρέωσε όλα τα γραφεία επιθεώρησής της να γνωστοποιήσουν στη Γενική Διεύθυνση της ΑΑΜS όλες τις διατάξεις «σχετικά με την εμπορία των βιομηχανοποιημένων προϊόντων καπνού που προτίθενται να διανείμουν τόσο στα καταστήματα πώλησης των αποθηκών όσο και στους μεταπωλητές ειδών μονοπωλίου».

Κατά δεύτερο λόγο, πρέπει να σημειωθεί ότι, με επιστολές της 25ης Ιουλίου και της 10ης Οκτωβρίου 1997, η AAMS ανακοίνωσε στην Επιτροπή ότι, με εγκύκλιο της 18ης Απριλίου 1997, κατάργησε την υποχρέωση του λιανοπωλητή να συμβάλλει στην αύξηση των πωλήσεων προϊόντων καπνού εγχώριας παραγωγής, που προβλεπόταν προηγουμένως στην παράγραφο 4 του άρθρου 15 της συγγραφής υποχρεώσεων που διέπει τις δημόσιες συμβάσεις σχετικά με την εκμετάλλευση των εμπορευμάτων του μονοπωλίου (23). Η εν λόγω υποχρέωση αντικαταστάθηκε από την ακόλουθη διάταξη: «Ο λιανοπωλητής οφείλει να εγγυηθεί μια ουδέτερη συμπεριφορά στην πώλήση των προϊόντων καπνού, τόσο εγχώριων όσο και αλλοδαπών, καθώς και στην έκθεσή τους, η οποία πρέπει να πραγματοποιηθεί στη συνήθη συσκευασία του εμπορίου» (άρθρο 14 παράγραφος 4 της νέας συγγραφής υποχρεώσεων). Η νέα αυτή διάταξη επαναλήφθηκε στην εγκύκλιο της 16ης Ιουνίου 1997 που αναφέρεται παραπάνω. Με την εγκύκλιο της 24ης Σεπτεμβρίου 1997, η κεντρική διοίκηση της AAMS έστειλε σε όλες τις επιθεωρήσεις της το κείμενο της νέας συγγραφής υποχρεώσεων που διέπει τις δημόσιες συμβάσεις για την εκμετάλλευση των προϊόντων του μονοπωλίου, που προβλέπει διάφορες τροποποιήσεις μεταξύ των οποίων η προαναφερθείσα. Εξάλλου, στην εν λόγω εγκύκλιο αναφέρεται ότι: «Για να μπορέσουν να ενημερωθούν όλοι οι λιανοπωλητές των ειδών μονοπωλίου για το νέο κείμενο που επισυνάπτεται σε παράρτημα, οι κύριοι διευθυντές των γραφείων επιθεώρησης θα αναλάβουν να αναπαράγουν τόσα αντίτυπα όση και οι λιανοπωλητές που εξυπηρετούνται από τα σημεία πωλήσεων τα οποία εμπίπτουν στην αρμοδιότητά τους, αναθέτοντας στους διαχειριστές των σημείων πωλήσεως να τα παραδίδουν σε κάθε λιανοπωλητή έναντι απόδειξης παραλαβής». Επιπλέον, με εγκύκλιο με ημερομηνία 24 Σεπτεμβρίου 1997, η AAMS ανακοίνωσε στα γραφεία επιθεώρησης το κείμενο της νέας συγγραφής υποχρεώσεων που διέπει τις δημόσιες συμβάσεις για την εκμετάλλευση των λιανικών πωλήσεων των ειδών του μονοπωλίου (24). Το νέο κείμενο καταργεί την υποχρέωση της συμβολής στην προώθηση των προϊόντων καπνού εγχώριας παραγωγής, στην οποία υπόκειντο μέχρι τώρα τα καταστήματα πωλήσεως των αποθηκών και επικυρώνει την αρχή της ουδετερότητας της διανομής. Επιπλέον, η εν λόγω εγκύκλιος υποχρεώνει τους επιθεωρητές να διαβιβάσουν το νέο κείμενο στα καταστήματα πωλήσεως των αποθηκών τα οποία εμπίπτουν στην αρμοδιότητά τους.

Λαμβανομένων υπόψη των παραπάνω στοιχείων, δεν φαίνεται απαραίτητο να επιβληθούν στην AAMS ειδικά μέτρα που στοχεύουν να διασφαλίσουν ότι οι καταχρηστικές συμπεριφορές που αναφέρθηκαν στις αιτιολογικές σκέψεις 18 και 19 δεν θα απαναληφθούν.

Γ. ΑΡΘΡΟ 15 ΤΟΥ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΥ αριθ. 17

(62) Όταν εκ προθέσεως ή εξαμελείας οι επιχειρήσεις διαπράττουν παράβαση των διατάξεων του άρθρου 86 της συνθήκης, η Επιτροπή, κατ' εφαρμογή του άρθρου 15 παράγραφος 2 του κανονισμού αριθ. 17, δύναται να επιβάλλει πρόστιμα ύψους από 1 000 μέχρι 2 000 000 Ecu ή και ποσό μεγαλύτερο από αυτό μέχρι ποσοστού 10 % του κύκλου εργασιών που επραγματοποιήθη κατά την προηγούμενη διαχειριστική περίοδο από την εν λόγω επιχείρηση. Για να καθοριστεί το ύψος του προστίμου πρέπει να ληφθεί υπόψη, εκτός από τη σοβαρότητα της παραβάσεως και η διάρκειά της.

Η παράβαση πρέπει να καταλογιστεί στην AAMS, η οποία αν και στερείται νομικής προσωπικότητας, είναι επιχείρηση δυνάμει του άρθρου 86 της συνθήκης. Εξάλλου, πρέπει να σημειωθεί ότι η AAMS έχει αυτόνομη οργάνωση (ειδικότερα όσον αφορά τη διαχείριση των αγαθών της) και αποτελεί αυτόνομη νομική οντότητα (βλέπε σχετικά την αιτιολογική σκέψη 21).

Στην παρούσα υπόθεση, πρέπει να επιβληθεί πρόστιμο στην AAMS λόγω της συμπεριφοράς της. Για να καθοριστεί το ποσό του προστίμου, θα πρέπει να ληφθεί υπόψη η σοβαρότητα της παράβασης και η διάρκειά της καθώς και η ενδεχόμενη ύπαρξη επιβαρυντικών ή/και ελαφρυντικών περιστάσεων.

I. Η σοβαρότητα της παράβασης

(63) Για να εκτιμηθεί η σοβαρότητα της παράβασης, πρέπει να αξιολογηθεί η φύση της παράβασης, οι υπάρχουσες επιπτώσεις της στην αγορά και η έκταση της σχετικής γεωγραφικής αγοράς.

1. Η φύση της παράβασης

(64) Οι παραβάσεις του άρθρου 86 της συνθήκης που διαπράχθηκαν εκ μέρους της AAMS αποτελούν τμήμα μιας πολιτικής που στοχεύει άμεσα στο να παρεμποδίσει, συστηματικά και σε μεγάλο βαθμό, την πρόσβαση ανταγωνιστών στην ιταλική αγορά τσιγάρων ώστε να περιορίσει τις δυνατότητές τους να αυξήσουν το μερίδιό τους στην αγορά αυτή.

(65) Οι παραβιάσεις του άρθρου 86 της συνθήκης διαπράχθηκαν εκ προθέσεως εκ μέρους της AAMS, η οποία στόχευε, μέσω της συμπεριφοράς αυτής, να παρεμποδίσει σε μεγάλο βαθμό την πρόσβαση ανταγωνιστών παραγωγών στην ιταλική αγορά τσιγάρων.

Στο πλαίσιο αυτό πρέπει να υπενθυμίσουμε ότι επανειλημμένα, ορισμένες αλλοδαπές εταιρείες επεσήμαναν ρητά στην AAMS το γεγονός ότι πολλές ρήτρες της σύμβασης διανομής φαίνονταν να είναι ασυμβίβαστες προς τους κοινοτικούς κανόνες ανταγωνισμού.

2. Η συγκεκριμένη επίπτωση στην αγορά

(66) Για την εκτίμηση της συγκεκριμένης επίπτωσης της παράβασης στην αγορά, είναι απαραίτητο να ληφθούν υπόψη δύο στοιχεία: η ύπαρξη περιοριστικών κρατικών μέτρων και η ανάπτυξη της ιταλικής αγοράς τσιγάρων.

(67) Κατά πρώτο λόγο, οι δυσχέρειες που συνάντησαν αλλοδαπές εταιρείες στην πρόσβαση (και στην ανάπτυξη δραστηριοτήτων) στην ιταλική αγορά πρέπει σε μεγάλο βαθμό να οφείλεται στα μέτρα που εγκρίθηκαν εκ μέρους του ιταλικού κράτους κατά τη διάρκεια της εξεταζομένης περιόδου. Πρέπει να υπογραμμισθεί ότι:

- το Υπουργείο Οικονομικών επανειλημμένα παρέλειψε να εκδώσει διατάγματα για την εγγραφή στους τιμοκαταλόγους νέων σημάτων τσιγάρων με βάση αιτήσεις αλλοδαπών εταιρειών (ειδικότερα κατά τη διάρκεια της περιόδου από το 1992 μέχρι το 1997 δεν εκδόθηκε κανένα διάταγμα εγγραφής στους τιμοκαταλόγους αλλοδαπών τσιγάρων) με αποτέλεσμα τα νέα αυτά σήματα να μην μπορούν να εισέλθουν στην ιταλική αγορά (25). Αυτή η παράλειψη λήψης μέτρων εκ μέρους των κρατικών αρχών κατέστησε ανεφάρμοστες και χωρίς πρακτικό αποτέλεσμα κατά τη διάρκεια της εξεταζομένης περιόδου τις ρήτρες εισόδου στην αγορά νέων σημάτων τσιγάρων [βλέπε στοιχεία γ) και στ) της αιτιολογικής σκέψης 15],

- καθ' όλη τη διάρκεια της περιόδου κατά την οποία διαπράχθηκαν οι παραβασεις, οι μεταπωλητές ήταν υποχρεωμένοι, βάσει του άρθρου 15 της γενικής συγγραφής υποχρεώσεων, να συμβάλλουν στην αύξηση των πωλήσεων εγχώριου καπνού (26). Πρέπει λοιπόν να σημειωθεί ότι, ακόμη και στην περίπτωση αυτή, η αρνητική επίπτωση αυτού του κρατικού μέτρου στις πωλήσεις αλλοδαπών τσιγάρων εν μέρει εξουδετέρωσε τα αποτελέσματα των συμβατικών ρητρών,

- μέχρι του Αυγούστου του 1993, η Ιταλία δεν είχε προσαρμόσει την νομοθεσία της προς τις κοινοτικές διατάξεις που ρύθμιζαν τις λεπτομέρειες καθορισμού τιμών πωλήσεως στο κοινό εισαγόμενων καπνών (27). Μέχρι την ημερομηνία αυτή, η ιταλική κανονιστική ρύθμιση δεν επέτρεπε στις αλλοδαπές εταιρείες να καθορίζουν ελεύθερα τις τιμές μεταπώλησης των τσιγάρων τους και κατά συνέπεια αποτελούσε περιοριστικό στοιχείο της ανταγωνιστικής ικανότητας των εν λόγω εταιρειών. Συνεπώς, αυτή η κανονιστική ρύθμιση ήταν δυνατόν να παρεμποδίσει την ανάπτυξη του ιταλικού εμπορίου εισαγόμένων τσιγάρων, αρνούμενη στις αλλοδαπές εταιρείες την ελευθερία να καθορίζουν την τιμή για τα τσιγάρα τους σε επίπεδο που να είναι σύμφωνο με την εμπορική τους στρατηγική.

(68) Κατά δεύτερο λόγο, πρέπει να υπογραμμίσουμε ότι κατά τη διάρκεια της περιόδου στην οποία διαπράχθηκε η παράβαση τα μερίδια της αγοράς της AAMS σημείωσαν σταθερή και εξαιρετικά αισθητή πτώση. Παρά την ύπαρξη της παράβασης και των προαναφερθέντων κρατικών περιοριστικών μέτρων, η AAMS δεν πέτυχε να αποτρέψει την αρνητική τάση των πωλήσεων των τσιγάρων της στο ιταλικό εμπόριο. Επιπλέον, οι παράνομες συμπεριφορές ενδεχομένως επιβράδυναν μια πτώση των μεριδίων της αγοράς της AAMS η οποία σε αντίθετη περίπτωση θα μπορούσε να είναι ακόμη αισθητότερη.

3. Η επέκταση της σχετικής γεωγραφικής αγοράς

(69) Πρέπει να ληφθεί υπόψη ότι οι επιπτώσεις στον ανταγωνισμό των παραβάσεων περιορίζονται σε ένα μόνο κράτος μέλος, την Ιταλία.

4. Συμπέρασμα όσον αφορά τη σοβαρότητα της παράβασης

(70) Βάσει των παραπάνω στοιχείων, απορρέει ότι η εν λόγω συμπεριφορά, από τη μια πλευρά αντιστοιχεί σε παράβαση που η φύση και το αντικείμενό της παρεμποδίζουν ιδιαίτερα τον ανταγωνισμό και από την άλλη πλευρά, παράγει αποτελέσματα στην αγορά που στην πράξη είναι περιορισμένης έκτασης και σημειώνονται μόνο σε ένα κράτος μέλος.

Λαμβανομένης υπόψη της συνύπαρξης των παραπάνω στοιχείων, πρέπει να εξαχθεί το συμπέρασμα ότι η εν λόγω συμπεριφορά αντιστοιχεί σε σοβαρή παράβαση.

(71) Εφόσον ο καθορισμός του ποσού του προστίμου πραγματοποιείται σε συνάρτηση με τη σοβαρότητα της παράβασης, κατά τρόπο ώστε να αποτελεί επαρκώς αποτρεπτικό παράγοντα ώστε να αποκλεισθεί οποιαδήποτε επανάληψη της παράβασης, κρίνεται κατάλληλη η επιβολή ποσού ύψους 3 000 000 Ecu.

II. Η διάρκεια της παράβασης

(72) Οι ισχύουσες στερεότυπες συμβάσεις διανομής είχαν έναρξη ισχύος την 1η Ιανουαρίου 1995 και η λήξη της ισχύος τους προβλέπεται για την 31η Δεκεμβρίου 1998. Οι καταχρηστικές ρήτρες στις συμβάσεις αυτές είχαν αντίστοιχο περιεχόμενο με τις ρήτρες των προηγούμενων στερεότυπων συμβάσεων διανομής, που συνάφθηκαν με έναρξη ισχύος το 1985 και λήξη την 31η Δεκεμβρίου 1993. Με τη σειρά τους, οι στερεότυπες συμβάσεις διανομής του 1995 αναπαρήγαγαν τις ρήτρες των προηγούμενων στερεότυπων συμβάσεων (πάντως, αυτές οι τελευταίες δεν λήφθηκαν υπόψη). Βάσει των στοιχείων τα οποία διαθέτει η Επιτροπή, απορρέει ότι η παράβαση διαρκεί για διάστημα τουλάχιστον δεκατριών ετών (ήτοι από το 1985).

Εξάλλου, οι μονομερείς καταχρηστικές συμπεριφορές (βλέπε αιτιολογικές σκέψεις 16 έως 19 της παρούσας απόφασης) εκτείνονται σε περίοδο 7 ετών (από το 1990 έως το 1996).

(73) Βάσει των προηγούμενων στοιχείων, απορρέει ότι η παράβαση είχε μεγάλη διάρκεια για την οποία κρίνεται απαραίτητο να επιβληθεί προσαύξηση ύψους 100 % (ήτοι ποσό ύψους 3 000 000 Ecu) στο ποσό που καθορίστηκε σε συνάρτηση με τη σοβαρότητά της.

III. Το βασικό ποσό του προστίμου

(74) Βάσει των παραπάνω στοιχείων, το βασικό ποσό του προστίμου θα πρέπει να ανέλθει σε 6 000 000 Ecu.

IV. Οι επιβαρυντικές και ελαφρυντικές περιστάσεις

(75) Δεν υπάρχουν επιβαρυντικές ή ελαφρυντικές περιστάσεις που θα δικαιολογούσαν αντίστοιχα αύξηση ή μείωση του βασικού ποσού που αναφέρεται παραπάνω.

V. Ποσό του προστίμου

(76) Για τους λόγους αυτούς, το ύψος του προστίμου θα πρέπει να οριστεί σε ποσό 6 000 000 Ecu,

ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΑΠΟΦΑΣΗ:

Άρθρο 1

Εκμεταλλευόμενη τη δεσπόζουσα θέση της στην ιταλική αγορά χονδρικής διανομής τσιγάρων, η Amministrazione Autonoma dei Monopoli di Stato (AAMS) εφάρμοσε καταχρηστικές πρακτικές αποσκοπώντας να προστατεύσει τη θέση της στην ιταλική αγορά τσιγάρων, κατά παράβαση των διατάξεων του άρθρου 86 της συνθήκης ΕΚ, με την μορφή ρητρών που περιελήφθησαν στις συμβάσεις διανομής και που αναφέρονται στο άρθρο 2, καθώς και μονομερών πρακτικών που αναφέρονται στο άρθρο 3.

Άρθρο 2

Οι ρήτρες που επιβλήθηκαν καταχρηστικά από την AAMS στις στερεότυπες συμβάσεις διανομής είναι οι ακόλουθες:

α) ρήτρα σχετικά με την προθεσμία εισαγωγής νέων σημάτων τσιγάρων στην αγορά (άρθρο 1, παράγραφος 3) 7

β) ρήτρα σχετικά με τις μέγιστες ποσότητες των νέων σημάτων τσιγάρων που μπορούν να εισαχθούν στην αγορά (παράρτημα Β παράγραφοι 5 και 6) 7

γ) ρήτρα σχετικά με τις μέγιστες μηνιαίες ποσότητες τσιγάρων που μπορούν να κυκλοφορήσουν στην αγορά (παράρτημα Β παράγραφος 2) 7

δ) ρήτρα σχετικά με την αύξηση των μηνιαίων ποσοτήτων τσιγάρων που μπορούν να διατίθενται στην αγορά (άρθρο 2 παράγραφοι 5 και 6) 7

ε) ρήτρα σχετικά με την επίθεση της σφραγίδας Monital στα τσιγάρα (άρθρο 4)

στ) ρήτρα σχετικά με τους ελέγχους στα τσιγάρα (άρθρο 5).

Άρθρο 3

Οι μονομερείς καταχρηστικές πρακτικές που επιβάλλονται από την AAMS είναι οι ακόλουθες:

α) αρνήσεις να επιτραπούν αυξήσεις των μηνιαίων ποσοτήτων εισαγόμενων τσιγάρων, που ζητήθηκαν από αλλοδαπές επιχειρήσεις σύμφωνα με τις συμβάσεις διανομής 7

β) συμπεριφορές που αφορούν τα καταστήματα πωλήσεως των αποθηκών, και τους λιανοπωλητές, με σκοπό να προωθηθούν τα εγχώρια τσιγάρα και να περιορισθούν οι πωλήσεις των αλλοδαπών.

Άρθρο 4

Η AAMS παύει αμέσως τις παραβάσεις που αναφέρονται στα άρθρα 2 και 3, εφόσον δεν τις έχει ήδη παύσει. Ειδικότερα, η AAMS τροποποιεί τις ρήτρες των συμβάσεων διανομής που αναφέρονται στο άρθρο 2, κατά τρόπο ώστε να καταργηθούν οι καταχρηστικές πρακτικές που διαπιστώθηκαν στην παρούσα απόφαση. Οι νέες συμβάσεις διανομής κοινοποιούνται στην Επιτροπή.

Άρθρο 5

Η AAMS απέχει από τη συνέχιση ή την επανάληψη των πρακτικών που περιγράφηκαν στα άρθρα 2, και 3 και απέχει από οποιαδήποτε πρακτική έχει ισοδύναμο αποτέλεσμα.

Για το σκοπό αυτό, η AAMS, για περίοδο τριών ετών από της ημερομηνίας κοινοποίησης της παρούσας απόφασης, διαβιβάζει στην Επιτροπή εντός των δύο μηνών που προηγούνται του τέλους κάθε ημερολογιακού έτους, έκθεση σχετικά με το προηγούμενο έτος, όπου αναφέρονται οι ποσότητες ξένων τσιγάρων που διανεμήθηκαν από την AAMS καθώς και οποιαδήποτε ενδεχόμενη άρνηση (ολική ή μερική) για τη διανομή των τσιγάρων αυτών.

Άρθρο 6

Για τις πρακτικές που αναφέρονται στα άρθρα 2 και 3, επιβάλλεται στην AAMS πρόστιμο ύψους 6 000 000 Ecu.

Το επιβληθέν πρόστιμο καταβάλλεται εντός προθεσμίας τριών μηνών από της ημερομηνίας κοινοποιήσεως της παρούσας απόφασης, σε Ecu, στο λογαριασμό της Επιτροπής των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων αριθ. 310-0933000-43, Banque Bruxelles Lambert, Agence europιenne, Rond Point Robert Schuman 5, Β-1040 Bruxelles.

Μετά τη λήξη της εν λόγω προθεσμίας, οφείλονται αυτοδικαίως τόκοι υπερημερίας επί του προστίμου αυτού με το επιτόκιο το οποίο εφαρμόζει η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα στις πράξεις της με Ecu κατά την πρώτη εργάσιμη ημέρα του μήνα κατά το οποίο εξεδόθη η παρούσα απόφαση, προσαυξημένο κατά 3,5 % ήτοι 7,75 %.

Άρθρο 7

Η παρούσα απόφαση απευθύνεται στην Amministrazione Autonoma dei Monopoli di Stato Piazza Mastai, 11, I-00153 Roma.

Η παρούσα απόφαση αποτελεί εκτελεστό τίτλο δυνάμει του άρθρου 192 της συνθήκης.

Βρυξέλλες, 17 Ιουνίου 1998.

Για την Επιτροπή

Karel VAN MIERT

Μέλος της Επιτροπής

(1) ΕΕ 13 της 21. 2. 1962, σ. 204/62.

(2) ΕΕ 127 της 20. 8. 1963, σ. 2268/63.

(3) Νόμος για το μονοπώλιο άλατος και καπνών, βλέπε Επίσημη Εφημερίδα της Ιταλικής Δημοκρατίας αριθ. 199 της 28. 5. 1942.

(4) ΕΕΙΔ 4 της 7. 1. 1976.

(5) ΕΕΙΔ 9 της 13. 1. 1958.

(6) ΕΕΙΔ 308 της 22. 12. 1958.

(7) Βλέπε απόφαση της 16ης Ιουνίου 1987, στην υπόθεση 118/85, Επιτροπή κατά Ιταλίας, Συλλογή 1987, σ. 2599.

(8) Βλέπε σχετικά με το θέμα αυτό την απόφαση του Δικαστηρίου των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων της 20ής Μαρτίου 1985 στην υπόθεση 41/83, Ιταλία κατά Επιτροπής, Συλλογή 1985, σ. 873.

(9) ΕΕ C 372 της 9. 12. 1997, σ. 5.

(10) Άρθρο 1 του νόμου αριθ. 724/1975.

(11) Το διάταγμα νομοθετικού περιεχομένου της 31ης Δεκεμβρίου 1992, το οποίο μετατράπηκε πρόσφατα σε νόμο με αριθμό 427 της 29ης Οκτωβρίου 1993, μετέφερε στην ιταλική έννομη τάξη την οδηγία 92/12/ΕΟΚ του Συμβουλίου (ΕΕ L 76 της 23. 3. 1992, σ. 1), όπως τροποποιήθηκε τελευταία από την οδηγία 96/99/ΕΚ (ΕΕ L 8 της 11. 1. 1997, σ. 12), σχετικά με το καθεστώς κυκλοφορίας των προϊόντων που υπόκεινται σε ειδικούς φόρους κατανάλωσης.

(12) Απόφαση του Δικαστηρίου της 14ης Δεκεμβρίου 1995 στην υπόθεση C-387/93, Banchero, Συλλογή 1995, σ. Ι-4663.

(13) Απόφαση της 13ης Φεβρουαρίου 1979, στην υπόθεση 85/76, Hoffmann - La Roche κατά Επιτροπής, Συλλογή 1979, σ. 461, αιτιολογική σκέψη 91.

(14) Στο πλαίσιο της διαδικασίας, δόθηκαν πρόσφατα παραδείγματα εισαγωγής νέων σημάτων τσιγάρων εκ μέρους της AAMS: τον Ιούνιο του 1996, πρώτο μήνα διακίνησης, η AAMS πώλησε 33 217 χιλιόγραμμα τσιγάρων με το σήμα MS Ε. Slim και τον Ιούλιο του 1996, πρώτο μήνα διακίνησης, η AAMS πώλησε 35 543 χιλιόγραμμα τσιγάρων με το σήμα MS personal. Οι ποσότητες αυτές είναι περίπου επταπλάσιες σε σχέση με το ανώτατο όριο που επιτρέπεται για τα αλλοδαπά σήματα τσιγάρων.

(15) Στη διάρκεια της δtαδικασίας, υπογραμμίστηκε ότι τα τσιγάρα της AAMS διανέμονται αυτόματα, από τον πρώτο μήνα της εισαγωγής τους στην αγορά, σε όλα τα καταστήματα και τα σημεία πώλησης.

(16) Η AAMS περιορίζεται να αναφέρει ότι «τα προϊόντα μπορεί να παραμείνουν για πολύ αποθηκευμένα στο κύκλωμα διανομής (δηλαδή στις ίδιες τις αποθήκες πώλησης) προτού φθάσουν στο λιανοπωλητή, δηλαδή πριν από το χρόνο κατά τον οποίο ο οργανισμός εισπράττει από τους λιανοπωλητές τσιγάρων το τίμημα από την πώληση του προϊόντος».

(17) ΕΕ L 359 της 8. 12. 1989, σ. 1.

(18) ΕΕ L 151 της 11. 6. 1992, σ. 30.

(19) ΕΕ L 137 της 30. 5. 1990, σ. 36.

(20) ΕΕ L 210 της 7. 8. 1985, σ. 29.

(21) Σύμφωνα με την AAMS, η εξουσία εποπτείας «αποτελεί εξουσία που συνίσταται αποκλειστικά στον έλεγχο του συμβιβάσιμου της άσκησης της λιανικής πωλήσεως, προς τους κανόνες που η σύμβαση παραχώρησης τους επιβάλλει».

(22) Στην απόφασή του της 6ης Μαρτίου 1974 (συνεκδικασθείσες υποθέσεις 6 και 7/73, Commercial Solvents κατά Επιτροπής, Συλλογή 1974, σ. 223 Ελληνική έκδοση Συλλογή 1974, σ. 113), το Δικαστήριο αποφάνθηκε ότι η Επιτροπή διαθέτει διακριτική ευχέρεια να διατάζει τη λήψη κατάλληλων μέτρων για την εγγύηση της αποτελεσματικότητας των αποφάσεών της, επιβάλλοντας στις επιχειρήσεις την εκτέλεση ειδικών πράξεων (αιτιολογική σκέψη 45).

(23) Υπογραμμίσθηκε ότι η συγγραφή υποχρεώσεων που διέπει τις δημόσιες συμβάσεις για την εκμετάλλευση των προϊόντων του μονοπωλίου δεν εμπίπτει στο πλαίσιο της παρούσας διαδικασίας. Πάντως, η κοινοποίηση της εν λόγω συγγραφής υποχρεώσεων λαμβάνεται υπόψη ως χρήσιμο στοιχείο για την εκτίμηση της αναγκαιότητας επιβολής στην AAMS ειδικών μέτρων που στοχεύουν να διασφαλίσουν ότι οι καταχρηστικές συμπεριφορές που σημειώθηκαν δεν θα επαναληφθούν.

(24) Βλέπε υποσημείωση 23.

(25) Ως προς αυτό πρέπει να υπενθυμίσουμε ότι η ιταλική κανονιστική ρύθμιση προβλέπει, ως condicio sine qua non για την κυκλοφορία στο εμπόριο στην Ιταλία ενός νέου σήματος τσιγάρων, τη δημοσίευση στην Επίσημη Εφημερίδα της Ιταλικής Δημοκρατίας ενός διατάγματος του υπουργού Οικονομικών που εντάσσει το σήμα σε ορισμένη κατηγορία (άρθρο 2 του νόμου αριθ. 825 της 13ης Ιουλίου 1965, σχετικά με το καθεστώς φορολόγησης των προϊόντων που υπόκεινται σε κρατικό μονοπώλιο, όπως τροποποιήθηκε με το άρθρο 27 του διατάγματος νομοθετικού περιεχομένου αριθ. 331 της 30ής Αυγούστου 1993, που μετατράπηκε σε νόμο με αριθμό 427 της 29ης Οκτωβρίου 1993, Επίσημη Εφημερίδα της Ιταλικής Δημοκρατίας αριθ. 225 της 29. 10. 1993 και του άρθρου 9 του νόμου αριθ. 76 της 7ης Μαρτίου 1985, Επίσημη Εφημερίδα της Ιταλικής Δημοκρατίας αριθ. 65 της 16. 3. 1985). Κατά συνέπεια, η διεξαγωγή της διαδικασίας αυτής πρέπει να θεωρηθεί, σε κάθε περίπτωση ως προϋπόθεση για την κυκλοφορία στο εμπόριο νέων σημάτων τσιγάρων.

(26) Βλέπε ανωτέρω σημείο 61 καθώς και την υποσημείωση 23.

(27) Άρθρο 5 της οδηγίας 72/464/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 12ης Δεκεμβρίου 1972, περί των φόρων, πλην των φόρων κύκλου εργασιών, οι οποίοι επιβαρύνουν την κατανάλωση των επεξεργαστών καπνών, ΕΕ L 303 της 31. 12. 1972, σ. 1 (το θέμα αυτό αυτή τη στιγμή διέπεται από τις διατάξεις του άρθρου 9 της οδηγίας 95/59/ΕΚ του Συμβουλίου, ΕΕ L 291 της 6. 12. 1995, σ. 40). Μέχρι τον Αύγουστο του 1993, η ιταλική νομοθεσία (άρθρο 2 του νόμου αριθ. 825/65) ανέφερε ότι «η ένταξη κάθε προϊόντος που υπόκειται σε κρατικό μονοπώλιο στα τιμολόγια... και οι διακυμάνσεις του πραγματοποιούνται από το Υπουργείο Οικονομικών, σε συνάρτηση με τις αιτούμενες τιμές εκ μέρους των προμηθευτών εισαγόμενων προϊόντων, κατόπιν γνωμοδοτήσεως του διοικητικού συμβουλίου κρατικών μονοπωλίων και στις τιμές που προτείνονται από το ίδιο το Συμβούλιο για τα λοιπά αγαθά». Το Δικαστήριο των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων αποφάνθηκε ότι η Ιταλία δεν εκπλήρωσε τις υποχρεώσεις της δυνάμει των διατάξεων του άρθρου 5 της οδηγίας 72/464/ΕΟΚ διατηρώντας σε ισχύ μια νομοθεσία που δεν προέβλεπε ρητά και δεν περιλάμβανε σαφώς την υποχρέωση της διοικητικής αρχής να τηρεί, βάσει των όρων και των περιορισμών που καθορίζονται στην οδηγία, την αρχή βάσει της οποίας οι παραγωγοί και οι εισαγωγείς είναι ελεύθεροι να καθορίζουν τις μέγιστες τιμές μεταποιημένου καπνού που εισάγεται στην Ιταλία (απόφαση της 28ης Απριλίου 1993 στην υπόθεση C-306/91, συλλογή 1993, σ. Ι-2133). Στοχεύοντας να προσαρμόσει την κανονιστική της ρύθμιση στην απόφαση αυτή, η Ιταλία εξέδωσε το διάταγμα αριθ. 331/93, του οποίου το άρθρο 27, τροποποιώντας το προαναφερθέν άρθρο 2 του νόμου αριθ. 825/65, προβλέπει ότι «οι τιμές πωλήσεως στο κοινό και οι σχετικές διακυμάνσεις καθορίζονται σύμφωνα με τις αιτήσεις των παραγωγών και των εισαγωγέων».