Απόφαση της Επιτροπής

της 4ης Οκτωβρίου 2000

όσον αφορά τις κρατικές ενισχύσεις υπέρ της επιχείρησης VERLIPACK - Βέλγιο

[κοινοποιηθείσα υπό τον αριθμό Ε(2000) 2926]

(Τα κείμενα στη γαλλική και ολλανδική γλώσσα είναι τα μόνα αυθεντικά)

(Κείμενο που παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον ΕΟΧ)

(2001/856/ΕΚ)

Η ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ,

Έχοντας υπόψη,

τη συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, και ιδίως το άρθρο 88 παράγραφος 2 πρώτο εδάφιο,

τη συμφωνία για τον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο, και ιδίως το άρθρο 62 παράγραφος 1 στοιχείο α),

Αφού, σύμφωνα με τις διατάξεις των εν λόγω άρθρων, κάλεσε τους ενδιαφερομένους να υποβάλουν τις παρατηρήσεις τους και αφού έλαβε υπόψη τις εν λόγω παρατηρήσεις,

Εκτιμώντας τα ακόλουθα:

I. ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ

(1) Μετά από καταγγελίες που έλαβε το 1997 όσον αφορά ενισχύσεις που χορήγησε η περιφέρεια της Βαλλονίας υπέρ της Verlipack, η Επιτροπή, δεδομένου ότι είχε αμφιβολίες για τη συμβατότητά τους με τους κανόνες που διέπουν τις κρατικές ενισχύσεις, καταχώρισε την εν λόγω υπόθεση, στις 18 Νοεμβρίου 1997, στον κατάλογο των μη κοινοποιηθεισών ενισχύσεων.

(2) Στις 16 Σεπτεμβρίου 1998, η Επιτροπή αποφάσισε, βάσει των πληροφοριών που διαβίβασε επισήμως το Βέλγιο, να μην φέρει αντιρρήσεις όσον αφορά τις παρεμβάσεις της περιφέρειας της Βαλλονίας, αφού εξέτασε τα μέτρα υπό το πρίσμα των διατάξεων των άρθρων 87 και εξής της συνθήκης ΕΚ και του άρθρου 61 της συμφωνίας ΕΟΧ(1). Στην εν λόγω απόφαση η Επιτροπή καταλήγει στο συμπέρασμα ότι τα εν λόγω μέτρα συμβιβάζονται με τις κατευθυντήριες γραμμές σχετικά με τις εισφορές κεφαλαίου που πραγματοποιούνται από το κράτος(2) (στο εξής "κατευθυντήριες γραμμές"), και ιδίως ότι η εισφορά της περιφέρειας της Βαλλονίας αντιστοιχούσε σε εκείνη ενός φορέα εισφοράς κεφαλαίου επιχειρηματικού κινδύνου υπό τις συνήθεις συνθήκες οικονομίας της αγοράς. Επιπλέον, η συνοδευτική πλειοψηφική συνεισφορά ενός ιδιώτη επενδυτή, συγκεκριμένα του ομίλου Heye-Glas (στο εξής "Heye"), αποδείκνυε ότι υπήρχαν προοπτικές για τη μελλοντική αποδοτικότητα και τη βιωσιμότητα του ομίλου Verlipack.

(3) Σύμφωνα με δημοσιογραφικά δημοσιεύματα και διάφορες καταγγελίες, τα κέντρα παραγωγής της Verlipack υπέστησαν νέες ζημίες κατά τη διάρκεια του 1998. Επιπλέον, σύμφωνα με καταγγέλλοντα, η ιδιωτική εισφορά στο κεφάλαιο της εταιρείας Holding Verlipack I(3) στις 11 Απριλίου 1997 προερχόταν στην πραγματικότητα από κεφάλαια της περιφέρειας της Βαλλονίας, συγκεκριμένα της SRIW(4), με τη μορφή δύο δανείων.

(4) Με επιστολές της 14ης Δεκεμβρίου 1998 και της 13ης Ιανουαρίου 1999, η Επιτροπή ζήτησε από το Βέλγιο πληροφορίες σχετικά με την εξέλιξη της Verlipack καθώς και την εικαζόμενη χορήγηση των δύο δανείων στην Heye.

(5) Με επιστολή της 25ης Φεβρουαρίου 1999, που καταχωρήθηκε την 1η Μαρτίου 1999, το Βέλγιο διαβίβασε τις ζητηθείσες διευκρινίσεις, βάσει των οποίων η Επιτροπή αναγκάστηκε να επανεξετάσει το σύνολο των μέτρων που ελήφθησαν το 1997 από την περιφέρεια της Βαλλονίας υπέρ της Verlipack.

(6) Στις 19 Μαΐου 1999, η Επιτροπή αποφάσισε να κινήσει τη διαδικασία όσον αφορά τις παρεμβάσεις υπέρ της Verlipack, σύμφωνα με το άρθρο 9 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 659/1999 του Συμβουλίου, της 22ας Μαρτίου 1999, για τη θέσπιση λεπτομερών κανόνων εφαρμογής του άρθρου 93 της συνθήκης ΕΚ(5).

(7) Με επιστολή της 1ης Ιουλίου 1999, η Επιτροπή πληροφόρησε το Βέλγιο για την απόφασή της να κινήσει τη διαδικασία που προβλέπεται στο άρθρο 88 παράγραφος 2 της συνθήκης ΕΚ όσον αφορά την εν λόγω ενίσχυση.

(8) Η απόφαση της Επιτροπής να κινήσει τη διαδικασία δημοσιεύτηκε στην Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων(6). Η Επιτροπή κάλεσε τους ενδιαφερομένους να υποβάλουν τις παρατηρήσεις τους όσον αφορά την εξεταζόμενη ενίσχυση.

(9) Η Επιτροπή έλαβε τις παρατηρήσεις των ενδιαφερομένων για το συγκεκριμένο θέμα, τις οποίες και διαβίβασε στο Βέλγιο με επιστολή της 3ης Δεκεμβρίου 1999. Οι σχετικές παρατηρήσεις του Βελγίου ελήφθησαν με επιστολή της 22ας Δεκεμβρίου 1999, η οποία καταχωρήθηκε στις 3 Ιανουαρίου 2000.

II. ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΩΝ ΜΕΤΡΩΝ

II.1. Η αποδέκτρια εταιρεία

(10) Η SA Verlipack, μέχρι την κήρυξη της πτώχευσής της στις 18 Ιανουαρίου 1999, αποτελούσε το μεγαλύτερο βέλγο παραγωγό κοίλης υάλου συσκευασίας, με μερίδιο αγοράς στο Βέλγιο 20 % και στην Ευρωπαϊκή Ένωση 2 %. Η επιχείρηση απασχολούσε 735 άτομα στα εργοστάσιά της στο Ghlin, το Jumet και το Mol. Τα δύο βαλλονικά εργοστάσια Ghlin και Jumet, βρίσκονται σε ζώνες ανάπτυξης βάσει καθεστώτος περιφερειακών ενισχύσεων, συγκεκριμένα του βελγικού νόμου της 30ής Δεκεμβρίου 1970(7). Οι ανώνυμες εταιρείες Verlipack Ghlin, Verlipack Jumet και Verlipack Mol δημιουργήθηκαν το 1985. Η εγκεκριμένη από την Επιτροπή συμμετοχή της Société nationale pour la restructuration du secteur du verre creux στο κεφάλαιο των εν λόγω εταιρειών ήταν 49 %(8).

(11) Το 1989, η περιφέρεια της Βαλλονίας απέκτησε, σύμφωνα με τον ειδικό νόμο της 15ης Ιανουαρίου 1989, τους τίτλους χωρίς δικαίωμα ψήφου των εργοστασίων Ghlin και Jumet, ενώ οι τίτλοι του εργοστασίου Mol μεταβιβάστηκαν στην περιφέρεια της Φλάνδρας. Μετά από διάφορες αυξήσεις του κεφαλαίου που πραγματοποίησε ο ιδιώτης μέτοχος (Imcopack Wallonie και Imcopack Vlaanderen, που ανήκουν στον όμιλο Beaulieu), η δημόσια συμμετοχή μειώθηκε επανειλημμένα. Τέλος, το Δεκέμβριο 1996, η Περιφέρεια της Βαλλονίας μεταβίβασε τα μερίδια που κατείχε στα δύο βαλλονικά εργοστάσια, εκτιμηθέντα σε 113712000 βελγικά φράγκα, στον όμιλο Beaulieu. Κατ' αυτόν τον τρόπο, τα βαλλονικά εργοστάσια της Verlipack καθίστανται προσωρινά εταιρείες χωρίς δημόσια συμμετοχή.

(12) Το Σεπτέμβριο 1996, ο γερμανικός βιομηχανικός όμιλος Heye-Glas συνήψε συμφωνία με τον όμιλο Verlipack για την παροχή τεχνικής βοήθειας. Στην εν λόγω συμφωνία προστέθηκε στη συνέχεια η παροχή χρηματοοικονομικής και διαχειριστικής βοήθειας στις 11 Απριλίου 1997. Την ίδια ημερομηνία, ο όμιλος Heye απέκτησε συμμετοχή στο κεφάλαιο της εταιρείας Holding Verlipack I, που είχε δημιουργηθεί στις 24 Ιανουαρίου 1997 από τον όμιλο Beaulieu, ύψους 515 εκατομμυρίων βελγικών φράγκων BEF, κατέχοντας, μετά την αύξηση του κεφαλαίου της εταιρείας Holding I σε 1030 δισεκατομμύρια βελγικά φράγκα, συμπληρωματικό τίτλο σε σχέση με τον όμιλο Beaulieu. Στις 11 Απριλίου 1997, δημιουργήθηκε η εταιρεία Holding Verlipack II μεταξύ των μετόχων της εταιρείας Holding Verlipack I και της περιφέρειας της Βαλλονίας (εισφορά ύψους 350 εκατομμυρίων βελγικών φράγκων BEF, ήτοι 25,35 %) με κεφάλαιο ύψους 1380500000 βελγικών φράγκων.

(13) Λαμβάνοντας υπόψη την είσοδο της Heye, που κατέχει ηγετική θέση παγκοσμίως όσον αφορά την τεχνολογία της κοίλης υάλου, τη χρηματοοικονομική δέσμευσή της, την κατάρτιση στρατηγικού σχεδίου το οποίο προέβλεπε ένα πρόγραμμα σημαντικών επενδύσεων, καθώς και τον προσανατολισμό προς περισσότερο κερδοφόρες αγορές, η περιφέρεια της Βαλλονίας μπορούσε να έχει προσδοκίες όσον αφορά τη μελλοντική αποδοτικότητα και τη βιωσιμότητα της εν λόγω επιχείρησης.

(14) Ωστόσο, οι νέες ζημίες που παρουσιάστηκαν το 1998 λόγω, σύμφωνα με τους ιθύνοντες της Verlipack, του πλεονάζοντος παραγωγικού δυναμικού στη σχετική αγορά, διέψευσαν τις εν λόγω πολύ θετικές προβλέψεις που είχαν διατυπωθεί επ' ευκαιρία της συμφωνίας με την Heye για την παροχή τεχνικής, χρηματοοικονομικής και διαχειριστικής βοήθειας.

(15) Στις 7 Ιανουαρίου 1999, ανακοινώθηκε η παύση των δραστηριοτήτων του εργοστασίου Mol (Φλάνδρα) και η αίτηση για συμβιβασμό όσον αφορά τα εργοστάσια στο Jumet και στο Ghlin (Βαλλονία).

(16) Στις 11 Ιανουαρίου 1999, το εμποροδικείο του Turnhout κήρυξε την πτώχευση της Verlipack στο Mol (Φλάνδρα), ενώ στις 18 Ιανουαρίου 1999 το εμποροδικείο της Mons κήρυξε την πτώχευση των έξι εταιρειών του ομίλου Verlipack (τα εργοστάσια Ghlin και Jumet, Verlipack Belgium, Verlipack Engineering, Verlimo και Imcourlease).

II.2. Οι ενισχύσεις

II.2.1. Μέτρα που καλύπτονται από την απόφαση της Επιτροπής της 16ης Σεπτεμβρίου 1998

(17) Κατά την ίδρυση της εταιρείας Holding Verlipack II, με μέτοχο την εταιρεία Holding Verlipack I και κεφάλαιο 1,030 δισεκατομμύρια βελγικά φράγκα, το οποίο κατέχουν εξ ημισείας ο όμιλος Beaulieu και ο γερμανικός όμιλος Heye (που διαθέτει συμπληρωματικό μερίδιο), η περιφέρεια της Βαλλονίας απέκτησε συμμετοχή ύψους 200 εκατομμυρίων βελγικών φράγκων. Μετά τη μετατροπή του συμμετοχικού δανείου των 150 εκατομμυρίων βελγικών φράγκων, το μερίδιό της αυξήθηκε στα 350 εκατομμύρια βελγικά φράγκα, ποσό που αντιστοιχεί στο 25,35 % κεφαλαίου της εταιρείας Holding Verlipack II.

II.2.2. Μέτρα που δεν καλύπτονται από την απόφαση της Επιτροπής της 16ης Σεπτεμβρίου 1998

(18) Από τις διευκρινίσεις που διαβίβασε το Βέλγιο στις 25 Φεβρουαρίου 1999 προκύπτει ότι η περιφέρεια της Βαλλονίας έλαβε συμπληρωματικά μέτρα επ' ευκαιρία της εισόδου του ομίλου Heye στη Verlipack. Σύμφωνα με τις αποφάσεις που ελήφθησαν στις 8 Ιανουαρίου και στις 12 Μαρτίου 1997 από το διοικητικό συμβούλιο της SRIW, η Heye έλαβε δύο δάνεια ύψους 250 εκατομμύρια βελγικά φράγκα, "ήτοι το ποσό της εισφοράς σε χρήμα της Heye στην Ηolding A (ποσό που εξάλλου είχε προστεθεί στο κεφάλαιο της Holding B και στη συνέχεια στο κεφάλαιο των εταιρειών εκμετάλλευσης Verlipack)".

(19) Πρόκειται συγκεκριμένα

(20) - για ένα ομολογιακό δάνειο, το οποίο χορηγήθηκε στις 27 Μαρτίου 1997, ύψους 250 εκατομμυρίων βελγικών φράγκων για πέντε χρόνια με σταθερό επιτόκιο 5,10 % συν 1 % ασφάλιστρο κινδύνου, προοριζόμενο για την κατά το δέον χρηματοδότηση, αφενός, των πράξεων κεφαλαιοποίησης των εργοστασίων Ghlin και Jumet και, αφετέρου, των επενδύσεων στα τρία εργοστάσια του ομίλου Verlipack, συμπεριλαμβανομένου του εργοστασίου Mol στη Φλάνδρα.

(21) Μια ρήτρα εγκατάλειψης απαιτήσεων υπό όρους ορίζει ότι "σε περίπτωση που, κατά τη συμβατική ημερομηνία οφειλής μίας δόσης του δανείου, η εταιρεία Holding 2... καθώς και οι τρεις εταιρείες εκμετάλλευσης, SA Verlipack Jumet, SA Verlipack Ghlin και SA Verlipack Mol, έχουν κηρυχθεί σε πτώχευση, τα οφειλόμενα ποσά από την επιχείρηση, τα οποία αρχίζουν να υπολογίζονται από την εν λόγω ημερομηνία, συμπεριλαμβανομένης και της εν λόγω ημερομηνίας, δεν θα πρέπει πλέον να επιστραφούν στην SRIW, η οποία υποχρεούται να προβεί σε εγκατάλειψη των αντίστοιχων απαιτήσεών της, εφόσον η επιχείρηση είχε τηρήσει μέχρι την εν λόγω ημερομηνία τις υποχρεώσεις της όσον αφορά τόσο την πληρωμή κεφαλαίου όσο και την πληρωμή τόκων. Ωστόσο η εν λόγω ρήτρα δεν ισχύει εάν η πτώχευση οφείλεται σε πολιτική που εφαρμόζει σκόπιμα ο πλειοψηφών μέτοχος Heye, με αποτέλεσμα τη μεταφορά της παραγωγής σε τρίτη χώρα".

(22) - δάνειο που χορηγήθηκε στις 28 Μαρτίου 1997 για δέκα χρόνια και "εξαμηνιαίο επιτόκιο με το συντελεστή Bibor, που ισχύει την πρώτη εργάσιμη ημέρα κάθε εξαμήνου για το οποίο καθίσταται απαιτητό,..., συν 1,5 %... Ωστόσο, η επιχείρηση θα μπορεί ανά πάσα στιγμή μετά το έκτο έτος να προτιμήσει ένα σταθερό ετήσιο επιτόκιο 7 %, το οποίο θα παραμείνει αμετάβλητο για το υπόλοιπο διάστημα του δανείου".

(23) Η ρήτρα χρησιμοποίησης της σύμβασης δανείου ορίζει ότι "το σύνολο του ποσού προορίζεται για την κατά το δέον χρηματοδότηση των πράξεων που περιγράφονται στα διαγράμματα του παραρτήματος της παρούσας σύμβασης". Σκοπός της εν λόγω ρήτρας ήταν "να αυξηθεί το διαθέσιμο κεφάλαιο της SA Verlipack Ghlin τουλάχιστον κατά 400 εκατομμύρια βελγικά φράγκα και... της SA Verlipack Jumet τουλάχιστον κατά 300 εκατομμύρια βελγικά φράγκα, καθώς και να υλοποιηθούν οι επενδύσεις των τριών εταιρειών εκμετάλλευσης του ομίλου σύμφωνα με το σχέδιο επενδύσεων...".

(24) Η ρήτρα άμεσης απαίτησης της σύμβασης δανείου επιτρέπει στην SRIW να ζητήσει την άμεση επιστροφή των απαιτήσεών της, μεταξύ άλλων, "σε περίπτωση σημαντικής ανακρίβειας των παρασχεθεισών πληροφοριών· της παράλειψης, εκ μέρους της επιχείρησης, να εκπληρώσει, πλήρως ή εν μέρει, νομική ή συμβατική υποχρέωση που σχετίζεται με το δάνειο· της μη εφαρμογής, το αργότερο μέχρι την 31η Ιουλίου 1997, της ρήτρας χρησιμοποίησης (πράξεις χρηματοδότησης) ή εάν οι προβλεπόμενες επενδύσεις δεν πραγματοποιηθούν μέχρι την 31η Δεκεμβρίου 2000 σε ποσοστό τουλάχιστον 80 % των προβλεπόμενων ποσών...· της εθελούσιας ρευστοποίησης των εταιρειών SA Verlipack Jumet, SA Verlipack Ghlin και SA Verlipack Mol...".

(25) - τέλος, η περιφέρεια της Βαλλονίας χορήγησε διευκολύνσεις πληρωμής στον όμιλο Beaulieu στο πλαίσιο της αγοράς 25911 μετοχών και μεριδίων του κεφαλαίου του ομίλου Verlipack σύμφωνα με τη σύμβαση του Δεκεμβρίου 1996. Αφενός, η πληρωμή πραγματοποιείται σε "δόσεις 20 % από το 2001 μέχρι το 2005", και, αφετέρου, δεν θα καταβληθεί τόκος για τα οφειλόμενα ποσά στις ημερομηνίες που προβλέπονται στην προαναφερθείσα σύμβαση.

II.3. Λόγοι για τους οποίους η Επιτροπή κίνησε τη διαδικασία

(26) Ως αποτέλεσμα της ανακοίνωσης του Βελγίου της 25ης Φεβρουαρίου 1999 που επιβεβαιώνει τη χορήγηση των δύο δανείων από τις αρχές της Βαλλονίας ύψους 250 εκατομμυρίων βελγικών φράγκων έκαστο, τα οποία καταβλήθηκαν στην Heye για τη χρηματοδότηση της εισφοράς της στη Verlipack, η Επιτροπή εξέφρασε αμφιβολίες για το εάν η περιφέρεια της Βαλλονίας, εισφέροντας 350 εκατομμύρια βελγικά φράγκα στο κεφάλαιο της Verlipack, τήρησε την αρχή του ιδιώτη επενδυτή που ενεργεί υπό τις συνήθεις συνθήκες μιας οικονομίας αγοράς.

(27) Η έλλειψη πληροφοριών καθοριστικής σημασίας για την εκτίμηση της δημόσιας εισφοράς κεφαλαίου κατά την έννοια των κατευθυντήριων γραμμών ενδέχεται να οδηγήσει σε ανάκληση της απόφασης της Επιτροπής βάσει του άρθρου 9 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 659/1999. Όντως, η εισφορά κεφαλαίου των αρχών της Βαλλονίας δεν είναι ανάλογη με αυτή ενός ιδιώτη μετόχου, δεδομένης της χρησιμοποίησης δημόσιων πόρων.

(28) Ένας ιδιώτης επενδυτής, σε αντίθεση με την περιφέρεια της Βαλλονίας, δεν θα είχε, αφενός, αναλάβει συμμετοχή ύψους 350 εκατομμυρίων βελγικών φράγκων (25,35 %) στο κεφάλαιο της εταιρείας και, αφετέρου, δεν θα είχε δανείσει 500 εκατομμύρια βελγικά φράγκα στην Heye, για να χρηματοδοτήσει την είσοδό της στη Verlipack ως πλειοψηφούντος μετόχου. Λαμβάνοντας υπόψη τη χορήγηση των δύο δανείων, η παρέμβαση των αρχών της Βαλλονίας υπέρ της Verlipack ανέρχεται σε 850 εκατομμύρια βελγικά φράγκα.

(29) Όσον αφορά την κατανομή του ποσού των δύο δανείων συνολικού ύψους 500 εκατομμύριων βελγικών φράγκων, οι δύο συμφωνίες καθώς και οι αποφάσεις του διοικητικού συμβουλίου της SRIW της 8ης Ιανουαρίου 1997 ορίζουν ότι τα ποσά των δανείων πρέπει να χρησιμοποιηθούν για την αύξηση του κεφαλαίου των εργοστασίων στο Ghlin και στο Jumet, καθώς και για επενδύσεις σύμφωνα με το σχέδιο επενδύσεων που πρέπει να υλοποιηθεί σε δύο φάσεις (1997-1999 και 2000-2001). Στην απόφαση της 19ης Μαΐου 1999, η Επιτροπή κρίνει ότι οι ενισχύσεις που αντιστοιχούν στα εν λόγω δύο δάνεια είχαν ως αποδέκτη τον όμιλο Verlipack.

(30) Η Επιτροπή κρίνει ότι οι όροι χορήγησης των δύο δανείων δεν αντιστοιχούν στη συμπεριφορά ιδιώτη επενδυτή σε μια οικονομία αγοράς. Στην προκειμένη περίπτωση πρόκειται, αφενός, για τη χορήγηση του ομολογιακού δανείου που περιέχει μια ρήτρα εγκατάλειψης απαιτήσεων σε περίπτωση πτώχευσης και, αφετέρου, για τη χορήγηση του δεύτερου δανείου του οποίου η πραγματική επιστροφή δεν θα αρχίσει παρά το τέταρτο έτος, συγκεκριμένα από τις 28 Μαρτίου 2000.

(31) Η Επιτροπή διαπίστωσε επίσης ότι οι παρεμβάσεις του Βελγίου δεν μπορούν να θεωρηθούν ως ενίσχυση διάσωσης, στο βαθμό που δεν πληρούν τους καθορισθέντες όρους(9).

(32) Επιπλέον, ελλείψει σχεδίου αναδιάρθρωσης και ρεαλιστικών υποθέσεων όσον αφορά τους όρους μελλοντικής εκμετάλλευσης της Verlipack, και ιδίως όσον αφορά την εξέλιξη της αγοράς, η Επιτροπή θεώρησε ότι οι ενισχύσεις υπέρ της Verlipack δεν μπορούν να εγκριθούν βάσει των κατευθυντήριων γραμμών για τις ενισχύσεις διάσωσης και αναδιάρθρωσης των προβληματικών επιχειρήσεων(10).

(33) Βάσει των στοιχείων που έχει στη διάθεσή της η Επιτροπή, οι ενισχύσεις υπέρ της Verlipack δεν μπορούν επίσης να θεωρηθούν ως ενισχύσεις με σκοπό να διευκολυνθεί η ανάπτυξη ορισμένων δραστηριοτήτων ή ορισμένων οικονομικών περιοχών.

(34) Πράγματι, η αγορά κοίλης υάλου συσκευασίας, στην οποία η Verlipack αναπτύσσει δραστηριότητες, αποτελεί το αντικείμενο ενδοκοινοτικών συναλλαγών και, στο πλαίσιο των εν λόγω συναλλαγών, υφίσταται ανταγωνισμός. Επιπλέον, σύμφωνα με τις δηλώσεις των ιθυνόντων της Verlipack, η αίτηση για κήρυξη σε πτώχευση αποτελεί συνέπεια της πτώσης των τιμών λόγω του πλεονάζοντος παραγωγικού δυναμικού του τομέα παραγωγής υάλου στην ευρωπαϊκή αγορά. Τέλος, η Επιτροπή είχε διαπιστώσει ότι οι ενισχύσεις που χορήγησε το Βέλγιο ενδέχεται να τροποποιήσουν τους όρους των συναλλαγών σε βαθμό που αντίκειται στο κοινό συμφέρον.

(35) Η Επιτροπή εξέφρασε επίσης αμφιβολίες όσον αφορά το ενδεχόμενο ευεργέτημα που θα προέκυπτε για τον όμιλο Beaulieu χάρη στις ευκολίες πληρωμής επ' ευκαιρία της αγοράς των προνομιακών μετοχών, χωρίς δικαίωμα ψήφου, και των προνομιακών μεριδίων από τον εν λόγω όμιλο για το ποσό των 113723000 βελγικών φράγκων. Μετά την κήρυξη σε πτώχευση της Verlipack, ο όμιλος Beaulieu δεν πραγματοποίησε καμία πληρωμή στην περιφέρεια της Βαλλονίας.

III. ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΤΩΝ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΜΕΝΩΝ

(36) Ως αποτέλεσμα της πρόσκλησης για την υποβολή παρατηρήσεων κατ' εφαρμογή του άρθρου 88 παράγραφος 2 της συνθήκης ΕΚ, η Επιτροπή έλαβε τις παρατηρήσεις τριών καταγγελλόντων και του ιδιώτη επενδυτή.

(37) Ο πρώτος ενδιαφερόμενος, ελπίζοντας να διαλευκανθεί πλήρως η εν λόγω υπόθεση, διαβίβασε έγγραφο της 27ης Φεβρουαρίου 1997, υπογεγραμμένο από τον Robert Collignon, τον τότε υπουργό Οικονομίας της κυβέρνησης της Βαλλονίας, με τίτλο "Montage du holding: groupe Beaulieu (Verlipack), Heye Glas et Région Wallonne sur base de la réservation budgétaire d'un montant de 350 millions de BEF (décision du gouvernement wallon du 12 décembre 1996)".

(38) Σύμφωνα με το εν λόγω έγγραφο, η κατάσταση των δύο βαλλονικών εργοστασίων στις 31 Αυγούστου 1996 παρουσιάζει ζημίες, που για το τέλος του 1996 είχαν εκτιμηθεί σε 184 εκατομμύρια βελγικά φράγκα και οφείλονται, σύμφωνα πάντα με το προαναφερθέν έγγραφο, στους ακόλουθους λόγους:

- τη μόνιμη αδυναμία της αγοράς στην Ευρώπη η οποία προκάλεσε μια κάμψη του επιπέδου των τιμών πώλησης,

- την κακή ποιότητα των προϊόντων που κατασκευάζει η Verlipack κατά τα τελευταία χρόνια, ιδίως λόγω της δυσλειτουργίας ορισμένων φούρνων,

- διαχείριση ανεπαρκούς επιπέδου,

- απώλεια σημαντικών αγορών λόγω του προαναφερθέντος προβλήματος ποιότητας και απώλεια εμπιστοσύνης σε σχέση με την εταιρεία και τους παρόντες μετόχους της, που δίνουν την εντύπωση ότι επιθυμούν να απομακρύνουν τις επενδύσεις τους από τον εν λόγω τομέα.

(39) Από το εν λόγω έγγραφο προκύπτει επίσης ότι, παρά τις εισφορές άνω των 2 δισεκατομμυρίων βελγικών φράγκων και τις σημαντικές επενδύσεις, ο όμιλος Beaulieu, ήτοι ο πλειοψηφών μέτοχος, δεν κατόρθωσε να επιτύχει ένα ικανοποιητικό επίπεδο ποιότητας και παραγωγικότητας. Εάν η συναφθείσα συμφωνία της 1ης Σεπτεμβρίου 1996 μεταξύ του ομίλου Beaulieu και της Heye επέτρεψε μια θεαματική ανόρθωση της ποιότητας της παραγόμενης υάλου και της παραγωγικότητας των δύο βαλλονικών εργοστασίων, τα αποτελέσματα παρέμειναν ιδιαίτερα αρνητικά.

(40) Ωστόσο, οι παρατηρήσεις που διαβιβάστηκαν στην Επιτροπή δεν περιέχουν κανένα στοιχείο όσον αφορά τα δύο δάνεια ποσού ύψους 500 εκατομμυρίων βελγικών φράγκων που θα επέτρεπαν στην Επιτροπή να εκτιμήσει τη συμβατότητά τους με την κοινή αγορά.

(41) Ένας δεύτερος ενδιαφερόμενος εξέφρασε κυρίως τις ανησυχίες του όσον αφορά τις ενισχύσεις που χορηγήθηκαν στο παρελθόν και ενδεχομένως θα χορηγηθούν στο μέλλον υπέρ της Verlipack. Ο εν λόγω ενδιαφερόμενος εκφράζει ιδιαίτερα τις επιφυλάξεις του όσον αφορά την ανάληψη του εργοστασίου του Ghlin από τον κ. Dominique Balcaen, γεγονός που επέτρεψε τη συνέχιση των δραστηριοτήτων του εν λόγω εργοστασίου(11). Κατά την άποψη του ενδιαφερομένου, η αντικατάσταση ενός φούρνου του εν λόγω εργοστασίου θα ήταν αναπόφευκτη σε ένα ή δύο χρόνια προκειμένου να καταστεί δυνατή η συνέχιση της παραγωγής σε μεσοπρόθεσμη βάση. Το κόστος της αντικατάστασης θα απαιτούσε επένδυση της τάξης των 200 έως 300 εκατομμυρίων βελγικών φράγκων. Ο ενδιαφερόμενος, ωστόσο, αναρωτιέται εάν ο νέος ιδιοκτήτης του εργοστασίου του Ghlin είναι σε θέση να χρηματοδοτήσει μια τέτοια επέμβαση χωρίς νέα κρατική ενίσχυση.

(42) Η Επιτροπή επισημαίνει το γεγονός ότι ο τομέας της συσκευασίας υάλου συνεχίζει να αντιμετωπίζει προβλήματα πλεονάζοντος παραγωγικού δυναμικού και χαρακτηρίζεται από έντονο ανταγωνισμό και σημαντικές ενδοκοινοτικές συναλλαγές. Κάθε νέα ενίσχυση υπέρ της Verlipack ενδέχεται να φέρει σε μειονεκτική θέση τις άλλες επιχειρήσεις του τομέα κοίλης υάλου. Τέλος, λαμβάνοντας υπόψη το ιστορικό όσον αφορά τις δημόσιες ενισχύσεις υπέρ της Verlipack και τις εμφανείς προσπάθειες των αρχών της Βαλλονίας να συγκαλύψουν μι)α κρατική ενίσχυση με τη χορήγηση δανείων σε τρίτο μέρος, η Επιτροπή καλείται να επισημάνει σε όλες τις κυβερνήσεις και τους αποδέκτες ανάλογων ενισχύσεων ότι μια τέτοια συμπεριφορά είναι απαράδεκτη.

(43) Ο ιδιώτης επενδυτής Heye παρατηρεί καταρχήν όσον αφορά (τη διαδικασία ότι έλαβε γνώση της απόφασης της Επιτροπής, της 16ης Σεπτεμβρίου 1998, από την ανακοίνωση που δημοσιεύτηκε στην Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων της 9ης Οκτωβρίου 1999 και ότι δεν είχε πρόσβαση στο πρωτότυπο κείμενο της εν λόγω απόφασης.

(44) Δεύτερον, η εταιρεία Heye παρατηρεί ότι τα δύο δάνεια συνολικού ποσού ύψους 500 εκατομμυρίων βελγικών φράγκων που χορηγήθηκαν στις 27 και 28 Μαρτίου 1997 από την περιφέρεια της Βαλλονίας "έπρεπε υποχρεωτικά να μεταβιβαστούν στο σύνολό τους στις εταιρείες Verlipack Jumet SA και Verlipack Ghlin SA, οι οποίες εκμεταλλεύονται αντίστοιχα τα εργοστάσια Jumet και Ghlin, βάσει των συμβάσεων χορήγησης των δανείων. Τα εν λόγω ποσά κατέληξαν στις εν λόγω θυγατρικές εταιρείες εκμετάλλευσης μέσω των δύο αλλεπάλληλων αυξήσεων κεφαλαίου της εταιρείας Verlipack Holding I, καταρχάς, και της εταιρείας Verlipack Holding II, στη συνέχεια. Τα εν λόγω ποσά χρησιμοποιήθηκαν τελικά για τις αυξήσεις κεφαλαίου των θυγατρικών εκμετάλλευσης".

(45) Η Heye ισχυρίζεται ότι εξέφρασε τις ανησυχίες της στις αρχές της περιφέρειας της Βαλλονίας ήδη το Μάρτιο του 1997 (δηλαδή πριν τη σύναψη των συμβάσεων των δανείων) σχετικά με το ενδεχόμενο να θεωρηθούν τα προβλεπόμενα μέτρα ως κρατικές ενισχύσεις και την αναγκαιότητα κοινοποίησής τους στην Επιτροπή. Η εν λόγω εταιρεία περιγράφει συνοπτικά τη στάση των βαλλονικών αρχών ως εξής: "Οι αρχές της περιφέρειας της Βαλλονίας υποστήριξαν ότι δεν υφίστατο στοιχείο κρατικής ενίσχυσης εν προκειμένω και ότι, στην αντίθετη περίπτωση, θα κοινοποιούσαν τα σχέδια κρατικών ενισχύσεων στην Επιτροπή και ότι θα επιλαμβάνονταν του θέματος".

(46) Επιπλέον, σύμφωνα με τις βαλλονικές αρχές, λαμβάνοντας υπόψη το επίπεδο των απαιτούμενων τόκων για τα δύο δάνεια, ιδίως για τα πρώτα έτη, αποκλείεται να πρόκειται για κρατικές ενισχύσεις. Τέλος, σύμφωνα πάντα με τις βαλλονικές αρχές, πρόκειται για παρέμβαση ανάλογη με αυτή ενός ιδιώτη επενδυτή και ότι ισχύουν οι παρεκκλίσεις του κοινοτικού δικαίου για τον έλεγχο των κρατικών ενισχύσεων, δεδομένης της γεωγραφικής θέσης των μονάδων παραγωγής του ομίλου Verlipack.

(47) Η Heye δεν είχε λόγο να αμφισβητήσει τις εν λόγω δηλώσεις οι οποίες προέρχονταν από τους εκπροσώπους μιας εταιρείας των δημόσιων αρχών. Επιπλέον, η Heye δεν είχε την υποχρέωση να πληροφορηθεί το ακριβές περιεχόμενο της κοινοποίησης, υποχρέωση η οποία δεν βαρύνει τον αποδέκτη και, a fortiori, τους τρίτους(12).

(48) Ο επενδυτής ισχυρίζεται ότι ο ρόλος του στην προετοιμασία της κοινοποίησης στην Επιτροπή ήταν περιορισμένος και ότι διαβίβασε όλες τις ζητηθείσες πληροφορίες στις βαλλονικές αρχές. Σύμφωνα πάντα με τον επενδυτή, "από τη στιγμή που η κοινοποίηση έλαβε χώρα, ο δικαιούχος μπορεί να έχει δικαιολογημένα εμπιστοσύνη στον πλήρη και επακριβή χαρακτήρα της, πόσο μάλλον όταν αυτή προέρχεται από τις δημόσιες αρχές, οι οποίες οφείλουν να συνεργάζονται πιστά με τα κοινοτικά θεσμικά όργανα βάσει του άρθρου 10 της συνθήκης ΕΚ". Κατά συνέπεια, η εν λόγω εταιρεία θεωρεί ότι δεν φέρει καμία ευθύνη, τόσο αυτή όσο και οι αποδέκτριες εταιρείες, για το γεγονός ότι οι βαλλονικές αρχές δεν αποκάλυψαν την ύπαρξη των δύο δανείων στην Επιτροπή στην κοινοποίηση βάσει της οποίας ελήφθη η απόφαση της 16ης Σεπτεμβρίου 1998.

(49) Όσον αφορά την απόφαση της Επιτροπής, της 16ης Σεπτεμβρίου 1998, να μην φέρει αντιρρήσεις για την εισφορά κεφαλαίου των βαλλονικών αρχών, η εταιρεία Heye παρατηρεί ότι η διαβεβαίωση σύμφωνα με την οποία "... η Heye, δεν θέλησε να χρησιμοποιήσει ίδιους πόρους για να αποκτήσει συμμετοχή στο κεφάλαιο της Verlipack", δεν ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα. Κατά τη χορήγηση των δανείων, η Heye ανέλαβε τη δέσμευση να μεριμνήσει ώστε η εταιρεία Holding II να πραγματοποιήσει επενδύσεις στις τρεις εταιρείες του ομίλου Verlipack συνολικού ύψους 2,452 δισεκατομμυρίων βελγικών φράγκων, σύμφωνα με σχέδιο το οποίο κάλυπτε μέχρι το έτος 2002 και αντίγραφο του οποίου επισυνάπτεται στις παρατηρήσεις της. Τα εν λόγω κεφάλαια που προβλέπονταν για τις επενδύσεις αντιπροσωπεύουν ποσό σαφώς ανώτερο των 500 εκατομμυρίων βελγικών φράγκων που έλαβε ως δάνειο από την SRIW.

(50) Εκτός από την εισφορά κεφαλαίου όσον αφορά το ποσό των 500 εκατομμυρίων βελγικών φράγκων που ελήφθη ως δάνειο από τις βαλλονικές αρχές, η Heye άρχισε την εφαρμογή του εν λόγω σχεδίου και επένδυσε 100 εκατομμύρια βελγικά φράγκα στις 27 Μαρτίου 1998 και 200 εκατομμύρια βελγικά φράγκα στις 19 Ιουνίου 1998. Οι αποδείξεις πληρωμής, από ίδιους πόρους και πιστώσεις που χορηγήθηκαν από τον τραπεζίτη της υπό όρους της αγοράς, επισυνάπτονται στις παρατηρήσεις. Κατ' αυτόν τον τρόπο, ο επενδυτής συνεισέφερε στις αυξήσεις κεφαλαίου του ομίλου Verlipack ποσό συνολικού ύψους 800 εκατομμυρίων βελγικών φράγκων BEF.

(51) Σύμφωνα με την Heye, οι βαλλονικές αρχές δεν ανέλαβαν καμία άλλη δέσμευση εκτός από τα δύο δάνεια των 500 εκατομμύρια βελγικά φράγκα και της εισφοράς κεφαλαίου των 350 εκατομμύρια βελγικά φράγκα.

(52) Δεδομένης της τήρησης των υποχρεώσεών της, συγκεκριμένα της επένδυσης στον όμιλο Verlipack βάσει χρονοδιαγράμματος συγκεκριμένου σχεδίου, αφενός, και της μεταφοράς φούρνου από τη Γερμανία ετήσιας παραγωγής 50000 τόνων σε εργοστάσιο της Βαλλονίας, αφετέρου, η Heye κρίνει ότι απέδειξε την αξιοπιστία του σχεδίου αναδιάρθρωσης που είχε αρχικά καταρτίσει. Το εν λόγω σχέδιο θα είχε αρκετές πιθανότητες να επιτύχει και να οδηγήσει στην εξυγίανση της Verlipack. Οι δυσκολίες που αντιμετώπισε στη συνέχεια η Verlipack με αποτέλεσμα να κηρυχθεί σε πτώχευση η πλειονότητα των εταιρειών του ομίλου τον Ιανουάριο του 1999, ήταν αποτέλεσμα εξωτερικών περιστάσεων, και συγκεκριμένα της δυσμενούς και γρήγορης εξέλιξης των τιμών της κοίλης υάλου συσκευασίας.

(53) Σύμφωνα με την Heye, το 1997, δεν ήταν δυνατό να προβλεφθεί η εν λόγω εξέλιξη των τιμών οι οποίες, κατά τη γενική άποψη του τομέα, μειώθηκαν στο κατώτατο δυνατό όριο το συγκεκριμένο έτος. Στη συνέχεια, η Heye παραθέτει εμπιστευτικά στοιχεία για να υποστηρίξει τις προβλέψεις του 1997 όσον αφορά τις τιμές.

(54) Τέλος, λαμβάνοντας υπόψη τη δέσμευση της Heye να υλοποιήσει ένα σχέδιο επενδύσεων ποσού συνολικού ύψους περίπου 1,8 δισεκατομμύρια βελγικά φράγκα μόνο για τα βαλλονικά εργοστάσια, θεωρεί ότι "η παρέμβαση των βαλλονικών αρχών υπέρ του ομίλου Verlipack θα μπορούσε να πραγματοποιηθεί από ιδιώτη επενδυτή μεγέθους ανάλογου αυτού των οργανισμών διαχείρισης του δημόσιου τομέα"(13).

(55) Η Heye υπογραμμίζει ότι πρέπει να γίνει διάκριση μεταξύ, αφενός, των επιχειρήσεων οι οποίες χρησιμοποιήθηκαν ως μέσο για τη μεταβίβαση των κεφαλαίων, όπως στην προκειμένη περίπτωση και, αφετέρου, των εταιρειών που ευνοήθηκαν από τα εν λόγω κεφάλαια σε βαθμό που να αποκτούν ενδεχομένως την ιδιότητα του αποδέκτη κατά την έννοια του κοινοτικού ελέγχου των κρατικών ενισχύσεων(14). Σύμφωνα με την Heye, που, εξάλλου, υπέστη σημαντικές ζημίες από τη λειτουργία της Verlipack, μια ενδεχόμενη απόφαση της Επιτροπής που θα επέβαλε στο Βέλγιο να ανακτήσει την ενίσχυση δεν θα μπορούσε να ληφθεί όσον αφορά την Heye κατ' εφαρμογή του άρθρου 14 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 659/1999.

(56) Τέλος, η Heye επισύναψε στις παρατηρήσεις της μια "έκθεση γεγονότων" που κατατέθηκε στο εμποροδικείο της Mons τον Ιανουάριο 1999 και αποτελούσε ένα από τα παραρτήματα της αίτησης διακανονισμού.

IV. ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΒΕΛΓΙΟΥ

IV.1. Παρατηρήσεις όσον αφορά την έναρξη της διαδικασίας

(57) Στο πλαίσιο των παρατηρήσεων που υπέβαλε το Βέλγιο στις 29 Σεπτεμβρίου 1999 υπενθυμίζονται καταρχάς οι περιστάσεις της παρέμβασης της SRIW, συγκεκριμένα η χορήγηση των δύο δανείων που δεν κοινοποιήθηκαν στην Επιτροπή κατά τη διάρκεια της εξέτασής της που οδήγησε στην απόφαση της 16ης Σεπτεμβρίου 1998. Σύμφωνα με το Βέλγιο, "στο πλαίσιο των διαπραγματεύσεών του με τον όμιλο Beaulieu και στη συνέχεια με την περιφέρεια της Βαλλονίας, ο όμιλος Heye απευθύνθηκε το 1996 στην SRIW προκειμένου να ζητήσει τη χρηματοδότηση των εισφορών του στο κεφάλαιο του ομίλου Verlipack. Την εποχή εκείνη, η SRIW υπενθύμισε στην Heye ότι ρόλος της είναι 'να συμβάλει στη χρηματοδότηση των βιομηχανικών ή εμπορικών δραστηριοτήτων και όχι να χορηγεί επιδοτήσεις, ρόλος ο οποίος ανήκει στην Περιφέρεια της Βαλλονίας μέσω των διαφόρων μηχανισμών που αυτή διαθέτει'(15)".

(58) Στη συνέχεια, το Βέλγιο υπογραμμίζει τα πολυάριθμα στοιχεία αξιοπιστίας, κυρίως τις χρηματοδοτήσεις εκ μέρους των δύο ιδιωτών μετόχων και των τραπεζών, τη σύναψη της συμφωνίας παροχής βοήθειας, την επαγγελματική φήμη και ικανότητα της Heye καθώς και το σχέδιο αναδιάρθρωσης για τη Verlipack και τις ευνοϊκές προοπτικές του, που αποδεικνύουν ότι η SRIW, όπως η περιφέρεια της Βαλλονίας, επέδειξε σύνεση και επιμέλεια πριν λάβει την απόφασή της.

(59) Εάν η πτώχευση, σύμφωνα με το Βέλγιο, αποτελεί μια ατυχή και δύσκολα προβλέψιμη συνέπεια δυσμενών παραγόντων που εκδηλώθηκαν μετά τις ιδιωτικές και δημόσιες παρεμβάσεις υπέρ της Verlipack, κανένα νέο στοιχείο δεν συνηγορεί υπέρ του ισχυρισμού ότι οι βέλγοι εταίροι, τόσο του ιδιωτικού όσο και του δημόσιου τομέα, που εμπιστεύτηκαν την Heye, διέπραξαν ένα τέτοιο σφάλμα στις εκτιμήσεις τους, που να αποδεικνύει ότι, την εποχή εκείνη, δεν ενήργησαν σύμφωνα με τη συνήθη κρίση ενός ιδιώτη επενδυτή σε μία οικονομία αγοράς.

(60) Από την άποψη αυτή, το Βέλγιο αναφέρει την προαναφερθείσα επιστολή της SRIW στην Heye επισημαίνοντας ότι "δεν επρόκειτο πλέον για μια εταιρεία 'υψηλού κινδύνου'" (Verlipack) και ότι "κατά συνέπεια δεν θεωρήσαμε υπερβολή να ζητήσουμε από την Heye να καλύψει το 50 % του κινδύνου που η Heye εκτίμησεως ασήμαντο".

(61) Στη συνέχεια, το Βέλγιο διερωτάται εάν "η Heye δεν επέδειξε υπερβολική ελαφρότητα έναντι των εταίρων της που δεν ανήκουν στον τομέα της υάλου υποβάλλοντας βιομηχανικές, εμπορικές και οικονομικές εκτιμήσεις οι οποίες ήταν υπερβολικά αισιόδοξες ή σοβαρότατα εσφαλμένες". Οι δημόσιες αρχές, όπως ο όμιλος Beaulieu και οι τράπεζες, εξαπατήθηκαν από το νέο εταίρο τους, "γεγονός για το οποίο προφανώς δεν φέρουν ευθύνη όσον αφορά την εκτίμηση του φακέλου που τους είχε υποβληθεί". Το Βέλγιο ολοκληρώνει τις παρατηρήσεις του όσον αφορά την απόφαση της SRIW να χρηματοδοτήσει την Heye, με το συμπέρασμα ότι οι δημόσιες αρχές συμπεριφέρθηκαν όπως ένας ιδιώτης επενδυτής στη διαδικασία εξέτασης του φακέλου και λαμβάνοντας υπόψη τις διαβιβασθείσες πληροφορίες από την Heye οι οποίες ήταν καθ' όλα αξιόπιστες όσον αφορά το μέλλον της Verlipack. Η κήρυξη σε πτώχευση 22 μήνες μετά την πραγματοποίηση των δημόσιων παρεμβάσεων δεν αποδεικνύει, σύμφωνα με το Βέλγιο, ότι το Μάρτιο 1997 η SRIW, όπως και η περιφέρεια της Βαλλονίας, δεν συμπεριφέρθηκαν όπως ένας ιδιώτης επενδυτής.

(62) Όσον αφορά τους όρους του δανείου και του ομολογιακού δανείου, η χορήγηση των οποίων δεν κοινοποιήθηκε στην Επιτροπή στο πλαίσιο της εξέτασης που κατέληξε στην απόφαση της 16ης Σεπτεμβρίου 1998, το Βέλγιο σχολιάζει καταρχάς το επιτόκιο αναφοράς του 7,21 % που ίσχυε στο Βέλγιο κατά τη διάρκεια του πρώτου εξαμήνου του 1997.

(63) Το επιτόκιο του ομολογιακού δανείου που χορήγησε η SRIW υπέρ της Heye στις 27 Μαρτίου 1997 ύψους 250 εκατομμυρίων βελγικών φράγκων και πενταετούς διάρκεια, είναι 5,10 % προσαυξημένο κατά 1 % ως ασφάλιστρο κινδύνου.

(64) Το επιτόκιο του δανείου που χορηγήθηκε στις 28 Μαρτίου 1997 δεκαετούς διάρκειας με περίοδο χάριτος τριών ετών, ισοδυναμεί με το εξαμηνιαίο επιτόκιο Bibor που ισχύει την πρώτη εργάσιμη ημέρα κάθε εξαμήνου για το οποίο οφείλεται, προσαυξημένο κατά 1,5 % (το οποίο αντιστοιχεί σε επιτόκιο 4,92 % για την περίοδο από τις 28 Μαρτίου 1997 μέχρι τις 31 Σεπτεμβρίου 1997, και 5,30 % για την περίοδο από την 1η Οκτωβρίου 1997 μέχρι τις 30 Σεπτεμβρίου 1998).

(65) Ωστόσο, το Βέλγιο υπενθυμίζει ότι, σύμφωνα με μελέτη που πραγματοποιήθηκε κατόπιν αιτήματος της Επιτροπής από την KPMG με τίτλο "Ο τρόπος καθορισμού των επιτοκίων αναφοράς στο πλαίσιο των καθεστώτων ενίσχυσης υπέρ των επιχειρήσεων στην ΕΕ", το ιδιαίτερα υψηλό επιτόκιο αναφοράς, δεν αντιστοιχούσε την εποχή εκείνη στα επιτόκια που ίσχυαν στην αγορά. Ως αποτέλεσμα της εν λόγω μελέτης, η Επιτροπή τροποποίησε, με επιστολή της προς τα κράτη μέλη στις 18 Αυγούστου 1997(16), τη μέθοδο καθορισμού των επιτοκίων αναφοράς και διαπίστωσε ότι "το επιτόκιο ενός δημόσιου δανείου πενταετούς διάρκειας μπορεί να είναι χαμηλότερο του επιτοκίου ΕΝΙ, χωρίς ωστόσο να περιέχει στοιχείο ενίσχυσης". Το επιτόκιο αναφοράς που ίσχυε από την 1η Αυγούστου 1997 ήταν 5,55 %(17).

(66) Όσον αφορά τους όρους των δανείων, το Βέλγιο καταλήγει στο συμπέρασμα ότι δεν περιέχουν στοιχείο ενίσχυσης και ότι η πτώχευση των εταιρειών εκμετάλλευσης της Verlipack δεν έχει καμία επίπτωση στους τόκους και την ανάκτησή τους, δεδομένου ότι ο οφειλέτης είναι φερέγγυος. Εξάλλου, τα εν λόγω δάνεια θα αποτελέσουν το αντικείμενο δικαστικής προσφυγής ενώπιον του εμποροδικείου της Λιέγης.

(67) Όσον αφορά τη ρήτρα εγκατάλειψης απαιτήσεων του ομολογιακού δανείου της 27ης Μαρτίου 1997, το Βέλγιο υπενθυμίζει την υποχρέωση της Heye να επιστρέψει πλήρως το δάνειό της σε κεφάλαιο, τόκους και ποινές βάσει της μη τήρησης της ρήτρας χρησιμοποίησης των κεφαλαίων. Σύμφωνα με το Βέλγιο, η εγκατάλειψη των απαιτήσεων υπόκειται σε όρους σύμφωνα με το άρθρο 2 της σύμβασης του ομολογιακού δανείου. Η ρήτρα χρησιμοποίησης ορίζει ότι "το σύνολο του ποσού προορίζεται για τη χρηματοδότηση της υλοποίησης των πράξεων που περιγράφονται στο παράρτημα της παρούσας σύμβασης" και πρέπει "να οδηγήσει στην αύξηση του διαθέσιμου κεφαλαίου της SA Verlipack Ghlin τουλάχιστον κατά 400 εκατομμύρια βελγικά φράγκα και... της SA Verlipack Jumet τουλάχιστον κατά 300 εκατομμυρίων βελγικών φράγκων BEF καθώς και σε επενδύσεις για τις τρεις εταιρείες εκμετάλλευσης του ομίλου σύμφωνα με το σχέδιο επενδύσεων...". Το Βέλγιο επισημαίνει επίσης ότι η προαναφερθείσα σύμβαση(18) καταγγέλθηκε πριν ισχύσουν όλοι οι όροι άμεσης απαίτησης του δανείου, συγκεκριμένα η πτώχευση της Verlipack Holding II. Από την άποψη αυτή, σύμφωνα με τις παρατηρήσεις του Βελγίου, η ρήτρα εγκατάλειψης δεν θα εφαρμοζόταν δεδομένου ότι "επί του παρόντος, η Verlipack Holding II δεν έχει πτωχεύσει"(19).

(68) Όσον αφορά το ερώτημα εάν η ρήτρα εγκατάλειψης απαιτήσεων συνιστά ενίσχυση ή όχι, το Βέλγιο υπογραμμίζει ότι η κάλυψη των 250 εκατομμυρίων βελγικών φράγκων BEF που εξασφάλισε η Heye από την SRIW περιείχε "ασήμαντο στοιχείο κινδύνου", γεγονός που εξηγεί την εφαρμογή ασφάλιστρου κινδύνου της τάξης του 1 %. Το Βέλγιο αναγνωρίζει ότι το συμφωνηθέν επιτόκιο του 6,10 % θα μπορούσε να έχει καθοριστεί το ανώτερο σε 6,50 %.

(69) Τέλος, όσον αφορά τα δάνεια που χορήγησε η SRIW στην Heye, το Βέλγιο καταλήγει στο συμπέρασμα ότι "από κανένα στοιχείο δεν προέκυπτε ότι η Heye, λαμβάνοντας υπόψη τα αποτελέσματα και τη φερεγγυότητά της, δεν θα ήταν σε θέση να χρηματοδοτήσει την εισφορά της στο κεφάλαιο της Verlipack προσφεύγοντας σε άλλα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα πλην της SRIW υπό ισοδύναμους όρους εκτός ενδεχομένως σε ό,τι αφορά τους τόκους του ομολογιακού δανείου".

(70) Σύμφωνα με το επενδυτικό σχέδιο, τουλάχιστον το 80 % των προβλεπόμενων ποσών έπρεπε να διατεθεί μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου 2000. Σύμφωνα με το παράρτημα 14 των παρατηρήσεων του Βελγίου, συνολικά επενδύθηκαν 438,4 εκατομμύρα βελγικά φράγκα κατά τη διάρκεια των ετών 1997 και 1998 στα τρία εργοστάσια Mol, Jumet και Ghlin βάσει δέσμευσης της Heye να υλοποιήσει επενδύσεις στα τρία εργοστάσια ύψους 2,452 δισεκατομμυρίων βελγικών φράγκων. Ωστόσο, σύμφωνα με τις παρατηρήσεις του Βελγίου, το ποσό των πραγματοποιηθεισών επενδύσεων στο Jumet και Ghlin ανέρχεται σε 294,5 εκατομμύρια βελγικά φράγκα αν αφαιρεθεί το ποσό των 143,9 εκατομμυρίων βελγικών φράγκων για τις επενδύσεις που πραγματοποιήθηκαν στο εργοστάσιο Mol της Φλάνδρας το οποίο περιλαμβάνεται στο συνολικό ποσό των επενδύσεων.

(71) Όσον αφορά τη δέσμευση που ανέλαβαν οι τράπεζες να χρηματοδοτήσουν τις επενδύσεις, το Βέλγιο παραπέμπει στις ανακοινώσεις του της 28ης Αυγούστου 1997, της 2ας Απριλίου 1998 και της 25ης Φεβρουαρίου 1999. Σύμφωνα με τις εν λόγω ανακοινώσεις, η πίστωση που έλαβε ο όμιλος Verlipack από τις τράπεζες στις 30 Σεπτεμβρίου 1997 ανερχόταν σε 995 εκατομμύρια φράγκα. Οι επιστολές στις οποίες το Βέλγιο αναφέρεται βρίσκονται στη διάθεση της Επιτροπής (Crédit Lyonnais Belgique στη Verlico, 29 Νοεμβρίου 1996· Kredietbank στη Verlico, 22, 23 Αυγούστου και 29 Νοεμβρίου 1996). Η χρηματοοικονομική στήριξη της Verlico (όμιλος Beaulieu) επιβεβαιώθηκε στις 11 Απριλίου 1997 για ποσό ύψους 1 δισεκατομμυρίου βελγικών φράγκων.

(72) Στη συνέχεια, το Βέλγιο σχολιάζει το συμπέρασμα στο οποίο κατέληξε η Επιτροπή, βάσει των πληροφοριών που είχε στη διάθεσή της, στην απόφαση της 19ης Μαΐου 1999 εκτιμώντας εάν η ενίσχυση ύψους 500 εκατομμυρίων βελγικών φράγκων μπορούσε να θεωρηθεί ως ενίσχυση αναδιάρθρωσης του ομίλου Verlipack. Το Βέλγιο επισημαίνει το γεγονός ότι στην προκειμένη περίπτωση και τη συγκεκριμένη χρονική στιγμή οι όροι που καθορίζονται από τις κατευθυντήριες γραμμές πληρούντο. Το Βέλγιο αναφέρεται σε ρεαλιστικό και συγκεκριμένο σχέδιο αναδιάρθρωσης για την περίοδο 1997-2000 με σκοπό τη μόνιμη εξυγίανση της Verlipack, το οποίο προέβλεπε μια διαρθρωτική αναδιοργάνωση, μια νέα βιομηχανική στρατηγική, μια συνεργία των ομίλων, τη βελτίωση της ποιότητας και ένα πρόγραμμα επενδύσεων ύψους 2,452 δισεκατομμυρίων βελγικών φράγκων. Τέλος, το Βέλγιο επισημαίνει επίσης τη θέση των δύο βαλλονικών εργοστασίων της Verlipack σε ενισχυόμενη ζώνη βάσει του άρθρου 87 παράγραφος 3 στοιχείο γ) της συνθήκης ΕΚ.

(73) Όσον αφορά την προκαταρκτική εκτίμηση της Επιτροπής για τα μέτρα που δεν καλύπτονται από την απόφαση της 16ης Σεπτεμβρίου 1998, το Βέλγιο ισχυρίζεται ότι καταρχάς η Επιτροπή "πρέπει να εφαρμόσει ξεχωριστά για κάθε μορφή παρέμβασης", συγκεκριμένα τα δύο δάνεια που χορηγήθηκαν από την SRIW στην Heye, "τα απαραίτητα κριτήρια για να εκτιμήσει την αντίστοιχη κανονικότητά τους και να εκτιμήσει για κάθε μία από τις παρεμβάσεις εάν περιέχουν στοιχείο ενίσχυσης και, εάν ναι, κατά πόσον η ενίσχυση συμβιβάζεται με τις ευρωπαϊκές ρυθμίσεις· η Επιτροπή οφείλει να το πράξει διότι επιπλέον ο αποδέκτης των δανείων αποτελεί υγιή εταιρεία και όχι εταιρεία υπό αναδιάρθρωση".

(74) Στη συνέχεια, το Βέλγιο δηλώνει ότι κατά την άποψή του η περιφέρεια της Βαλλονίας, στο πλαίσιο των παρεμβάσεών της σε κεφάλαιο, ανέλαβε τον κίνδυνο μετόχου του οποίου η επένδυση σχετίζεται με τα αποτελέσματα της εταιρείας στην οποία συμμετέχει: Verlipack Holding II. Από την πλευρά της, η SRIW, χορηγώντας τα δάνεια στην Heye, ανέλαβε επίσης κίνδυνο όσον αφορά τη φερεγγυότητα του οφειλέτη της Heye.

(75) Ωστόσο, σύμφωνα με την απόφαση Cityflyer της 30ής Απριλίου 1998(20) που αναφέρεται από το Βέλγιο, "υπάρχει μια σημαντική διαφορά μεταξύ των δύο δεδομένου ότι μια εισφορά στο κεφάλαιο μεταβιβάζεται μονίμως ενώ, στην περίπτωση ενός δανείου, το ίδιο ποσό, όντας επιστρεπτέο, τίθεται μόνο προσωρινά στη διάθεση του αποδέκτη". Το Βέλγιο εκτιμά ότι η Heye θα πρέπει να επιστρέψει τα ποσά που δανείστηκε, παρά την πλήρη απώλεια της εισφοράς στη Verlipack που τα δάνεια της επέτρεψαν να χρηματοδοτήσει.

(76) Σύμφωνα με το Βέλγιο, η Heye δεν αμφέβαλε ποτέ για το συμφέρον της επένδυσής της στη Verlipack, δεδομένου ότι θεωρούσε τον κίνδυνο που αναλάμβανε ασήμαντο και διότι κατά τη δύσκολη περίοδο συνέχιζε να στηρίζει τη Verlipack, κυρίως αυξάνοντας δύο φορές το κεφάλαιό της κατά 100 εκατομμύρια βελγικά φράγκα στις 30 Μαρτίου 1998 (αύξηση του κεφαλαίου σε 1330500000) βελγικά φράγκα και κατά 200 εκατομμύρια βελγικά φράγκα στις 26 Ιουνίου 1998 (αύξηση του κεφαλαίου σε 1630500000). Οι συμβολαιογραφικές πράξεις των αυξήσεων του κεφαλαίου επισυνάπτονται στην ανακοίνωση του Βελγίου. Από την πράξη της 26ης Ιουνίου 1998 προκύπτει ότι, εκτός από την Heye, η SA Worldwide Investors, με έδρα το Λουξεμβούργο, πραγματοποίησε εγγραφή στο κεφάλαιο της Verlipack Holding II ύψους 100 εκατομμύρια βελγικά φράγκα.

(77) Όσον αφορά τις αμφιβολίες της Επιτροπής για το εάν η περιφέρεια της Βαλλονίας συμπεριφέρθηκε ως ιδιώτης επενδυτής υπό τις συνήθεις συνθήκες μιας οικονομίας αγοράς, συγκεκριμένα αποκτώντας συμμετοχή στο κεφάλαιο της Verlipack και χορηγώντας δάνεια στην Heye για τη χρηματοδότηση της δικής της συμμετοχής στο κεφάλαιο, το Βέλγιο διαπιστώνει ότι ένας "ιδιώτης επενδυτής ήταν ιδιαίτερα πιθανό να επενδύσει στο κεφάλαιο της Verlipack και να χορηγήσει δάνεια σε μια άλλη εταιρεία (Heye) χωρίς να πρέπει να αναλάβει συνολικά τον κίνδυνο, δεδομένου ότι απευθύνεται σε δύο διαφορετικούς 'οφειλέτες', εκ των οποίων ο ένας είναι φερέγγυος και ο άλλος έχει πτωχεύσει".

(78) Το Βέλγιο αμφισβητεί την άποψη της Επιτροπής σύμφωνα με την οποία οι ενισχύσεις που αντιστοιχούν στα δύο δάνεια εκ μέρους της SRIW είχαν για ουσιαστικό αποδέκτη τη Verlipack. Σύμφωνα με το Βέλγιο, η ρήτρα χρησιμοποίησης που περιλαμβάνεται στη σύμβαση ομολογιακού δανείου αφορά μια εισφορά στο κεφάλαιο από τον οφειλέτη καθώς και τη διάθεση του εν λόγω κεφαλαίου για την υλοποίηση των επενδύσεων. Σύμφωνα πάντα με το Βέλγιο, "η Heye είχε κάθε συμφέρον να δανειστεί τα ίδια κεφάλαια που επρόκειτο να εισφέρει στο κεφάλαιο της Verlipack ενώ η SRIW είχε κάθε συμφέρον να εξασφαλίσει τα χρηματοοικονομικά έσοδα μιας εταιρείας η οποία θα επένδυε στην περιφέρεια της Βαλλονίας".

(79) Εξάλλου, η Heye θα ελάμβανε την πρωτοβουλία της αναδιάρθρωσης της Verlipack και θα ζητούσε και θα εξασφάλιζε τα δάνεια από την SRIW για να χρηματοδοτήσει την εισφορά της σε κεφάλαιο. Τέλος, "η άποψη σύμφωνα με την οποία η Verlipack θα ήταν ο ουσιαστικός αποδέκτης των δανείων προσκρούει, στο επίπεδο μιας ενδεχόμενης υποχρέωσης επιστροφής των ενισχύσεων, στο γεγονός ότι η SRIW δεν έχει καμία απαίτηση έναντι της Verlipack ενόψει μιας τέτοιας ανάκτησης, δεδομένου ότι ο πραγματικός οφειλέτης της είναι η Heye".

(80) Όσον αφορά τη μεταβίβαση της συμμετοχής της περιφέρειας της Βαλλονίας στον όμιλο Beaulieu, το Βέλγιο εκτιμά την ονομαστική αξία της εγγραφής στο κεφάλαιο χωρίς δικαίωμα ψήφου και των προνομιακών μεριδίων της Περιφέρειας της Βαλλονίας στις εταιρείες Verlipack Ghlin και Verlipack Jumet σε 10000 βελγικά φράγκα. Σύμφωνα με τη σύμβαση μεταβίβασης της 18ης Δεκεμβρίου 1996, η Sowagep(21) διατηρούσε 5087 προνομιακές μετοχές χωρίς δικαίωμα ψήφου και 3937 προνομιακά μερίδια πρώτης κατηγορίας στο εργοστάσιο Ghlin καθώς και 2923 προνομιακές μετοχές χωρίς δικαίωμα ψήφου και 2267 προνομιακά μερίδια πρώτης κατηγορίας στο εργοστάσιο Jumet. Ο όμιλος Beaulieu, μέσω της SA Ter Lembeek International, αγόρασε τις συμμετοχές Ghlin για ποσό 72192000 βελγικών φράγκων και τις συμμετοχές Jumet για ποσό 41520000 βελγικών φράγκων, ήτοι συνολικό ποσό 113720000 βελγικών φράγκων. Από την προαναφερθείσα σύμβαση προκύπτει ότι το εν λόγω ποσό πρέπει να πληρωθεί την 31 Δεκεμβρίου 2001, καθαρό, χωρίς τόκους.

(81) Όσον αφορά τα αποτελέσματα της 30ής Απριλίου 1998, ύψους 1,195 δισεκατομμυρίων βελγικών φράγκων για τις πωλήσεις, 269,3 εκατομμυρίων βελγικών φράγκων για τις ζημίες καθώς και 107,3 εκατομμυρίων βελγικών φράγκων cash-drain, το ταμείο του ομίλου Verlipack παρουσίασε έλλειμμα 376,8 εκατομμυρίων βελγικών φράγκων, ποσό ληξιπρόθεσμο και απλήρωτο, το οποίο δεν μπορεί να μειωθεί βραχυπρόθεσμα. Για να αντιμετωπίσει την εν λόγω κατάσταση, η Heye, η Beaulieu, οι εκπρόσωποι της περιφέρειας της Βαλλονίας και διάφορες τράπεζες συναντήθηκαν για να εξετάσουν διάφορες λύσεις για την επανενεργοποίηση του σχεδίου αναδιάρθρωσης της Verlipack. Στις 5 Ιουνίου 1998(22) συνήφθη συμφωνία για την επανενεργοποίηση του σχεδίου.

(82) Στην εν λόγω συμφωνία, οι τράπεζες εγκατέλειπαν απαιτήσεις ύψους 73 εκατομμυρίων βελγικών φράγκων και χορηγούσαν νέα πίστωση για 100 εκατομμύρια βελγικά φράγκα. Η Heye συνεισέφερε 200 εκατομμύρια βελγικά φράγκα σε ρευστό επ' ευκαιρία της αύξησης του κεφαλαίου που πραγματοποιήθηκε στις 26 Ιουνίου 1998 και η περιφέρεια της Βαλλονίας προέβη στη μετατροπή του συμμετοχικού δανείου της των 150 εκατομμυρίων βελγικών φράγκων(23). Η Sowagep ανέλαβε τη δέσμευση να βρει επενδυτή για εισφορά σε ρευστό ύψους 100 εκατομμυρίων βελγικών φράγκων BEF. Ο επενδυτής, η Worldwide International, βρέθηκε τελικά από τον όμιλο Beaulieu και συμμετείχε στην αύξηση του κεφαλαίου της Verlipack Holding II στις 26 Ιουνίου 1998. Τέλος, ο όμιλος Beaulieu δέχτηκε μια εγκατάλειψη απαιτήσεων σε κεφάλαιο και τόκους ύψους 600 εκατομμυρίων βελγικών φράγκων με την επιφύλαξη μίας βελτίωσης της κατάστασης μετά την 1η Ιανουαρίου 2002. Ο χρηματοδοτικός αντίκτυπος των συμπληρωματικών προσπαθειών της Heye και της Verlipack εκτιμώνται σε 1.450 εκατομμύρια βελγικά φράγκα.

(83) Το σύνολο του κεφαλαίου της Verlipack Holding II ανέρχεται, μετά την αύξηση που πραγματοποιήθηκε στις 26 Ιουνίου 1998, σε 1630500000 βελγικά φράγκα, ήτοι 158224 μετοχές, εκ των οποίων η περιφέρεια της Βαλλονίας κατέχει 19408, η Heye 29112, η Worldwide Investors 9704, η εταιρεία Holding Verlipack I (Beaulieu, Heye) 100000.

(84) Ωστόσο, η Sowagep δεν κατάφερε να παρουσιάσει ένα νέο μέτοχο ο οποίος θα υποκαθιστούσε την παρέμβαση της Worldwide Investors. Με επισυμφωνητικό της 20ής Νοεμβρίου 1998 στη σύμβαση μεταβίβασης της 18ης Δεκεμβρίου 1996, η Beaulieu και η Sowagep συμφώνησαν ότι η πληρωμή της τιμής μεταβίβασης των μεριδίων, η οποία ήταν 113712000 βελγικά φράγκα, θα μπορούσε να πραγματοποιηθεί είτε με πληρωμή είτε με μεταβίβαση αντί πληρωμής των 9704 μετοχών κεφαλαίου της Verlipack Holding II που είχαν εκδοθεί σε αντιπαροχή της εισφοράς της Worldwide Investors.

(85) Το Δεκέμβριο 1998, μετά την εξαγορά των μετοχών της Worldwide Investors, η Ter Lembeek International (όμιλος Beaulieu) μεταβίβασε 9704 μετοχές κεφαλαίου της Verlipack Holding II στην περιφέρεια της Βαλλονίας για τη διαγραφή του χρέους της ύψους 113712000 βελγικών φράγκων.

(86) Το Βέλγιο ισχυρίζεται ότι "η Sowagep επέστρεψε στην Beaulieu την αύξηση κεφαλαίου για την οποία είχε δεσμευτεί". Η διαφορά των 13712000 βελγικών φράγκων σε σχέση με το υπόλοιπο του χρέους της Ter Lembeek International εξηγείται, αφενός, από την αποζημίωση για την παρέμβαση που η Ter Lembeek International δέχτηκε να πραγματοποιήσει και, αφετέρου, από το γεγονός ότι η μεταβίβαση αντί πληρωμής, που πραγματοποιήθηκε το Δεκέμβριο 1998, συνιστά πρόωρη εξόφληση σε σχέση με τη λήξη της προθεσμίας εξόφλησης του κεφαλαίου χωρίς τόκους που είχε καθοριστεί για την 31η Δεκεμβρίου 2001.

(87) Τέλος, το Βέλγιο κρίνει ότι η νέα παρέμβαση της περιφέρειας της Βαλλονίας υπέρ της Verlipack που πραγματοποιήθηκε το Δεκέμβριο 1998(24) συνιστά στην πραγματικότητα νέα αύξηση του κεφαλαίου της Verlipack ύψους 100 εκατομμυρίων βελγικών φράγκων (9704 μετοχές), που χρηματοδοτήθηκε από την Beaulieu έναντι της οφειλής της προς την περιφέρεια της Βαλλονίας. Η εν λόγω νέα παρέμβαση της περιφέρειας της Βαλλονίας πραγματοποιήθηκε 15 μήνες μετά τις πρώτες παρεμβάσεις, στο πλαίσιο σχεδίου επανενεργοποίησης στο οποίο οι ιδιώτες μέτοχοι της Verlipack είχαν συμμετάσχει κατά τρόπο σημαντικό και πλειοψηφικό.

(88) Η εξέλιξη του κεφαλαίου της Verlipack μετά την είσοδο της Heye παρουσιάζεται στον ακόλουθο πίνακα:

>ΘΕΣΗ ΠΙΝΑΚΑ>

IV.2. Σχολιασμός των παρατηρήσεων των ενδιαφερομένων

(89) Στις 22 Δεκεμβρίου 1999, το Βέλγιο υπέβαλε τις παρατηρήσεις του όσον αφορά τις παρατηρήσεις των ενδιαφερομένων μετά τη δημοσίευση της επιστολής της Επιτροπής της 1ης Ιουλίου 1999 στην Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων.

(90) Το Βέλγιο σχολιάζει καταρχάς τις σχέσεις μεταξύ της περιφέρειας της Βαλλονίας και της Heye. Σύμφωνα με το Βέλγιο, δεδομένου ότι επρόκειτο για εισφορά σε κεφάλαιο της περιφέρειας της Βαλλονίας υπέρ της Verlipack, δεν κρίθηκε απαραίτητη μια άμεση συνεργασία με τους εκπροσώπους της Heye "δεδομένου ότι η διαδικασία ενώπιον της Ευρωπαϊκής Επιτροπής δεν αφορούσε, την εποχή εκείνη, τη συγκεκριμένη εταιρεία". Αντίθετα, η Heye "συμμετείχε ενεργά με τους διαχειριστές της και το διοικητικό της συμβούλιο" μέσω της Verlipack, η οποία στο εξής αποτελούσε μέρος του ομίλου Heye. Από τα παραρτήματα των εν λόγω παρατηρήσεων προκύπτει ότι υπήρξε αλληλογραφία για το θέμα του φακέλου μεταξύ της περιφέρειας της Βαλλονίας, μέσω του δικηγόρου της, και της Verlipack Βελγίου. Το Βέλγιο εκφράζει την έκπληξή του από την άποψη αυτή ότι η Heye "δεν ενημερώθηκε από τη θυγατρική της για την εξέλιξη της διαδικασίας ενώπιον της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και ότι δεν έλαβε γνώση της ευνοϊκής απόφασης της Επιτροπής της 16ης Σεπτεμβρίου 1998".

(91) Όσον αφορά την έλλειψη κοινοποίησης των δημόσιων παρεμβάσεων από το Βέλγιο και την άγνοια της Heye ότι ενδεχομένως να επρόκειτο για κρατικές ενισχύσεις οι οποίες θα έπρεπε να είχαν κοινοποιηθεί στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή, το Βέλγιο αναφέρει ότι συμπεριφέρθηκε ως ιδιώτης επενδυτής. Όσον αφορά τα δύο δάνεια της SRIW, το Βέλγιο κρίνει ότι "είχαν χορηγηθεί υπό όρους ανάλογους με αυτούς που ισχύουν στην αγορά".

(92) Εξάλλου, το Βέλγιο θεωρεί ότι η ανακοίνωσή του της 2ας Απριλίου 1998, με την οποία παρέχει τις πληροφορίες που ζήτησε η Επιτροπή, "δεν μπορεί σε καμία περίπτωση να θεωρηθεί ως προηγούμενη κοινοποίηση ενός σχεδίου ενίσχυσης". Κατά συνέπεια, η Heye "δεν μπορεί να επικαλείται την προστασία της δικαιολογημένης εμπιστοσύνης στην κανονικότητα της ενίσχυσης στο βαθμό που οι εξεταζόμενες δημόσιες παρεμβάσεις δεν χορηγήθηκαν τηρώντας τη διαδικασία που προβλέπεται από το άρθρο 88 της συνθήκης εάν, πράγμα αδύνατο, η Επιτροπή επρόκειτο να χαρακτηρίσει τις εν λόγω παρεμβάσεις ως κρατικές ενισχύσεις ασυμβίβαστες με την κοινή αγορά".

(93) Αντίθετα, το Βέλγιο συμφωνεί με τις παρατηρήσεις της Heye όσον αφορά τη συμβατότητα των βαλλονικών δημόσιων παρεμβάσεων με τη συμπεριφορά ενός ιδιώτη επενδυτή.

(94) Όσον αφορά τον ισχυρισμό της Heye ότι δεν επωφελήθηκε ουδόλως των δημόσιων κεφαλαίων που δανείστηκε από την SRIW, το Βέλγιο υπενθυμίζει την έκθεσή του όσον αφορά τον πραγματικό αποδέκτη του στοιχείου ενίσχυσης που ενδεχομένως περιέχουν τα δύο δάνεια. Εξάλλου, το Βέλγιο θεωρεί ότι "το εν λόγω επιχείρημα χρησιμοποιείται προφανώς από την Heye προκειμένου να αποφύγει την υποχρέωση επιστροφής της ενδεχόμενης ενίσχυσης...".

(95) Όσον αφορά τις παρατηρήσεις ενδιαφερομένου που εξέφρασε την ανησυχία του για τη συνέχιση των δραστηριοτήτων στο Ghlin μετά την εξαγορά του εργοστασίου, το Βέλγιο διαβεβαιώνει ότι σε περίπτωση που "η Περιφέρεια της Βαλλονίας προτίθεται να παρέμβει υπέρ της νέας εταιρείας που αναπτύσσει δραστηριότητες στον παλαιό χώρο εκμετάλλευσης της εταιρείας Verlipack Ghlin, το Βέλγιο θα εφαρμόσει τους κανόνες της διαδικασίας που προβλέπεται στο άρθρο 88 της συνθήκης και τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 659/1999 του Συμβουλίου, της 22ας Μαρτίου 1999, για τη θέσπιση λεπτομερών κανόνων εφαρμογής του άρθρου 93 της συνθήκης ΕΚ".

(96) Τέλος, το Βέλγιο θεωρεί ότι "η Επιτροπή πρέπει να αποσύρει το έγγραφο που κοινοποιήθηκε(25) ανώνυμα, αφενός, επειδή δεν μπορεί να ταυτοποιήσει το συντάκτη του που, κατά συνέπεια, δεν μπορεί να θεωρηθεί ως ενδιαφερόμενος στο πλαίσιο της διαδικασίας και, αφετέρου, διότι το γεγονός και μόνο ότι έχει σταλεί ανωνύμως αρκεί, από άποψη δεοντολογίας, για να μην ληφθεί υπόψη".

(97) Από την άποψη αυτή, η Επιτροπή εφιστά την προσοχή του Βελγίου στο άρθρο 6 παράγραφος 2 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 659/1999 σύμφωνα με το οποίο κάθε ενδιαφερόμενος μπορεί να ζητήσει, για λόγους ενδεχόμενης ζημίας, να μην αποκαλυφθεί η ταυτότητά του στο ενδιαφερόμενο κράτος μέλος.

V. ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΤΗΣ ΕΝΙΣΧΥΣΗΣ

(98) Η εισφορά σε κεφάλαιο που πραγματοποίησε η περιφέρεια της Βαλλονίας τον Απρίλιο 1997 υπέρ της Verlipack καθώς και η χορήγηση των δύο δανείων από την SRIW το Μάρτιο 1997 υπέρ της Heye, προκειμένου να χρηματοδοτηθεί η εισφορά της στο κεφάλαιο της Verlipack, προέρχονται από δημόσιους πόρους. Ωστόσο, βάσει του άρθρου 87 παράγραφος 1 της συνθήκης ΕΚ και του άρθρου 61 παράγραφος 1 της συμφωνίας ΕΟΧ, οι ενισχύσεις που χορηγούνται από τα κράτη ή με κρατικούς πόρους, υπό οποιαδήποτε μορφή, και νοθεύουν ή απειλούν να νοθεύσουν τον ανταγωνισμό ευνοώντας ορισμένες επιχειρήσεις, θεωρούνται ασυμβίβαστες με την κοινή αγορά στο βαθμό που θίγουν τις συναλλαγές μεταξύ των κρατών μελών.

(99) Σύμφωνα με τις κατευθυντήριες γραμμές όσον αφορά τις εισφορές σε κεφάλαιο που πραγματοποιούνται από το κράτος, υπάρχει το ενδεχόμενο ενίσχυσης σε περίπτωση που η απόκτηση συμμετοχής συνδυάζεται με άλλες παρεμβάσεις οι οποίες πρέπει να κοινοποιηθούν βάσει του άρθρου 88 παράγραφος 3 της συνθήκης ΕΚ. Είναι δυνατό να υποτεθεί ότι η χορήγηση των δύο δανείων από την SRIW στην Heye για τη χρηματοδότηση της εισφοράς της στο κεφάλαιο της Verlipack συνιστά ενίσχυση και, σε συνδυασμό με την εισφορά στο κεφάλαιο της Verlipack που πραγματοποιήθηκε από την περιφέρεια της Βαλλονίας, θα έπρεπε να αποτελέσει το αντικείμενο κοινοποίησης. Η Επιτροπή εκφράζει τη λύπη της διότι το Βέλγιο δεν κοινοποίησε τα δύο δάνεια, ανερχόμενα στο συνολικό ποσό των 500 εκατομμυρίων βελγικών φράγκων, στην Επιτροπή προκειμένου αυτή να αποφανθεί σχετικά, σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 88 παράγραφος 3 της συνθήκης ΕΚ. Δεδομένου ότι δεν κοινοποίησε τα εν λόγω μέτρα, το Βέλγιο δεν τήρησε τις υποχρεώσεις του που απορρέουν από τη συνθήκη.

(100) Επιπλέον, δεδομένου ότι η Επιτροπή δεν διέθετε την εν λόγω πληροφορία καθοριστικής σημασίας, δεν μπόρεσε να εφαρμόσει σωστά και αποτελεσματικά τους κανόνες που σχετίζονται με τις κρατικές ενισχύσεις και κατά συνέπεια ενδέχεται να ανακαλέσει την απόφαση της 16ης Σεπτεμβρίου 1998.

V.1. Συμβατότητα με την αρχή του ιδιώτη επενδυτή

(101) Βάσει των κατευθυντήριων γραμμών όσον αφορά τις εισφορές σε κεφάλαιο που πραγματοποιούνται από το κράτος, δεν υφίσταται κρατική ενίσχυση όταν η εισφορά νέου κεφαλαίου στις επιχειρήσεις πραγματοποιείται υπό συνθήκες που θα ήταν αποδεκτές για έναν ιδιώτη επενδυτή που ενεργεί υπό τις συνήθεις συνθήκες μιας οικονομίας αγοράς. Στο συμπέρασμα αυτό είχε καταλήξει η Επιτροπή στην απόφαση της 16ης Σεπτεμβρίου 1998 βάσει των πληροφοριών που είχε διαβιβάσει επισήμως στο Βέλγιο κατά την εξέταση της παρέμβασής του ύψους 350 εκατομμυρίων βελγικών φράγκων υπέρ της Verlipack. Ωστόσο, σύμφωνα με τις πληροφορίες που έλαβε η Επιτροπή μετά την προαναφερθείσα απόφαση, η Heye δεν συνεισέφερε κεφάλαιο κινδύνου, αλλά κεφάλαια τα οποία προέρχονταν από κρατικούς πόρους.

(102) Αντίθετα, κάθε χορηγούμενη κρατική ενίσχυση η οποία δεν ανταποκρίνεται στη συμπεριφορά ιδιώτη επενδυτή, ευνοεί την αποδέκτρια εταιρεία, θίγει ενδεχομένως τις συναλλαγές μεταξύ των κρατών μελών και νοθεύει, ή απειλεί να νοθεύσει τον ανταγωνισμό κατά την έννοια του άρθρου 87 παράγραφος 1 της συνθήκης.

(103) Σύμφωνα με τις κατευθυντήριες γραμμές, αυτό συμβαίνει κατά την εισφορά κεφαλαίου σε επιχειρήσεις των οποίων το κεφάλαιο κατανέμεται μεταξύ ιδιωτών και δημόσιων μετόχων, εάν η δημόσια συμμετοχή αυξάνεται σε βαθμό που να υπερβαίνει σημαντικά αυτήν της αρχικής κατανομής και η σχετική αποδέσμευση των ιδιωτών μετόχων οφείλεται ουσιαστικά στις δυσοίωνες προοπτικές όσον αφορά την αποδοτικότητα της επιχείρησης. Επιπλέον, υπάρχει το ενδεχόμενο ενίσχυσης εάν η χρηματοοικονομική κατάσταση της επιχείρησης, και ιδίως η διάρθρωση και το μέγεθος του χρέους δεν δικαιολογούν την προσδοκία μιας συνήθους απόδοσης των επενδυμένων κεφαλαίων σε εύλογο χρονικό διάστημα.

(104) Τα αποτελέσματα των εργοστασίων Ghlin και Jumet παρουσιάζουν σημαντικές λειτουργικές ζημίες καθώς και κύκλους εργασιών έντονα μειωμένους για το 1996 σε σχέση με τα προηγούμενα έτη. Ωστόσο, η Επιτροπή διαπιστώνει ότι η παρέμβαση της περιφέρειας της Βαλλονίας τον Απρίλιο του 1997 συνοδευόταν από εισφορές εκ μέρους τραπεζών και ότι βασιζόταν σε ένα επιχειρηματικό σχέδιο και ένα σχέδιο σημαντικών επενδύσεων που είχε καταρτίσει η Heye. Όπως φαίνεται, κατά τη στιγμή της παρέμβασής της η περιφέρεια της Βαλλονίας μπορούσε να υπολογίζει ότι η Verlipack θα καθίστατο αποδοτική σε εύθετο χρόνο. Ωστόσο, η Επιτροπή εκπλήσσεται από το γεγονός ότι το Βέλγιο διερωτάται σήμερα μήπως η Heye εξαπάτησε τους εταίρους της, μεταξύ άλλων την περιφέρεια της Βαλλονίας "η οποία δεν ανήκει στον τομέα της υάλου". Από την άποψη αυτή, η Επιτροπή διαπιστώνει ότι η περιφέρεια της Βαλλονίας είναι μέτοχος στα βαλλονικά εργοστάσια παραγωγής της Verlipack, κατέχοντας το 49 % του κεφαλαίου τους από το 1989 και, ως εκ τούτου, έχει πλήρη γνώση των έκτοτε αποτελεσμάτων της Verlipack και της μόνιμης αδυναμίας της αγοράς στην Ευρώπη(26).

(105) Ωστόσο, η περιφέρεια της Βαλλονίας γνώριζε την έλλειψη ιδιωτικής εισφοράς κεφαλαίου κινδύνου, το οποίο προερχόταν από βαλλονική εταιρεία δημόσιου συμφέροντος.

(106) Από την άποψη αυτή η Επιτροπή διαπιστώνει μια σχετική αποδέσμευση της Heye κατά τη στιγμή εισόδου της στην εταιρεία Holding II τον Απρίλιο 1997. Κατά την άποψη του Βελγίου, η πρωτοβουλία για τη χορήγηση του εν λόγω δανείου προερχόταν από την Heye. Η SRIW, στην επιστολή της 21ης Νοεμβρίου 1996, ζήτησε από την Heye "να καλύψει το 50 % του κινδύνου που η Heye κρίνει ασήμαντο". Πράγματι, λαμβάνοντας υπόψη την αξιοπιστία της Heye, η Επιτροπή διερωτάται για ποιο λόγο ο συγκεκριμένος όμιλος προσέφυγε σε ένα δημόσιο χρηματοπιστωτικό ίδρυμα για να χρηματοδοτήσει την είσοδό του στη Verlipack, εάν δεν είχε ως αποκλειστικό στόχο να μειώσει στο μεγαλύτερο δυνατό βαθμό τους κινδύνους χάρη στους όρους των συμβάσεων δανείων που χορηγήθηκαν από την SRIW.

(107) Η Επιτροπή αμφιβάλλει εάν η Heye, της οποίας η σχέση με τη Verlipack περιοριζόταν προηγουμένως στην παροχή τεχνικής βοήθειας, θα αναλάμβανε πραγματικά μια χρηματοπιστωτική δέσμευση στην εν λόγω εταιρεία χωρίς τη δημόσια παρέμβαση η οποία κάλυπτε σχεδόν το σύνολο της εισφοράς της σε κεφάλαιο. Από την άποψη αυτή, η Επιτροπή παρατηρεί ότι η χρηματοοικονομική κατάσταση της Verlipack, πριν την είσοδο της Heye, δεν αποδείκνυε τη βιωσιμότητα της εταιρείας.

(108) Πρέπει να διαπιστωθεί ότι η εισφορά σε κεφάλαιο ύψους 350 εκατομμυρίων βελγικών φράγκων πραγματοποιήθηκε υπέρ της Verlipack ενώ τα δάνεια χορηγήθηκαν στην Heye για τη χρηματοδότηση της συμμετοχής της στο κεφάλαιο της Verlipack. Οι ρήτρες χρησιμοποίησης των δύο συμβάσεων ορίζουν ρητά ότι η Heye αναλαμβάνει τη δέσμευση i) να ανακεφαλαιοποιήσει τα εργοστάσια παραγωγής Ghlin και Jumet και ii) να χρηματοδοτήσει την πραγματοποίηση επενδύσεων στα τρία εργοστάσια της Verlipack, συμπεριλαμβανομένου του εργοστασίου Mol (Φλάνδρα).

(109) Η Επιτροπή διαπιστώνει στη συνέχεια ότι η Heye δεν χρησιμοποίησε για άλλο σκοπό τα κονδύλια, τα οποία διοχέτευσε αμέσως, μέσω της εταιρείας Holding II, στα εργοστάσια της Verlipack και κατά συνέπεια δεν καρπώθηκε τα δημόσια κεφάλαια.

(110) Ο αποδέκτης μιας ενίσχυσης, που θα πρέπει ενδεχομένως να επιστραφεί, δεν είναι απαραίτητα η επιχείρηση στην οποία οι δημόσιες αρχές χορήγησαν άμεσα τα κεφάλαια, αλλά αυτή η οποία είχε την ουσιαστική επικαρπία. Αυτό επιβεβαιώνεται από τη νομολογία του Δικαστηρίου(27), που κάνει διάκριση μεταξύ, αφενός, των επιχειρήσεων οι οποίες αποτέλεσαν απλώς το μέσο για τη μεταφορά κεφαλαίων και, αφετέρου, αυτών οι οποίες αποκόμισαν από τα εν λόγω κεφάλαια κέρδος με αποτέλεσμα να αποκτήσουν την ιδιότητα του αποδέκτη κατά την έννοια του κοινοτικού ελέγχου των κρατικών ενισχύσεων.

(111) Λαμβάνοντας υπόψη τις ρήτρες χρησιμοποίησης των οποίων ο στόχος ήταν η χρηματοδότηση, μέσω των δανείων που χορηγήθηκαν στην Heye, της ανακεφαλαιοποίησης της Verlipack, η Επιτροπή κρίνει ότι τα εν λόγω κεφάλαια μεταφέρθηκαν μέσω της Heye καθώς και της εταιρείας Holding II στη Verlipack. Κατά συνέπεια, η εν λόγω εταιρεία πρέπει να θεωρηθεί ως αποδέκτης των δανείων των οποίων υπήρξε ο μόνος καρπωτής. Με την ίδια λογική, η Επιτροπή πρέπει να εφαρμόσει την προαναφερθείσα νομολογία και στην εταιρεία Holding II.

(112) Υπό το πρίσμα των προαναφερθέντων, η Επιτροπή θεωρεί ότι ένας εκδότης δανείων αφενός δεν θα εξαγόραζε συμμετοχή στο κεφάλαιο ύψους 350 εκατομμυρίων βελγικών φράγκων και, αφετέρου, δεν θα δάνειζε κεφάλαιο κινδύνου ύψους 500 εκατομμυρίων βελγικών φράγκων καλύπτοντας το 50 % του κινδύνου σε περίπτωση που οι προοπτικές αποκατάστασης της βιωσιμότητας της Verlipack δεν θα αποδεικνύονταν ευνοϊκές.

(113) Ωστόσο, σύμφωνα με το σημείο 3.2 τελευταία περίπτωση των κατευθυντήριων γραμμών, μια εισφορά νέου κεφαλαίου σε μια επιχείρηση μπορεί να είναι αποδεκτή για έναν ιδιώτη επενδυτή "όταν οι πιθανότητες ανάπτυξης της αποδέκτριας εταιρείας σε σχέση με το δυναμικό καινοτομίας που προκύπτει από επενδύσεις κάθε είδους, επιτρέπουν να θεωρηθεί η πράξη ως τοποθέτηση που παρουσιάζει ιδιαίτερο κίνδυνο αλλά αναμένεται να αποδώσει σε εύθετο χρόνο". Το επενδυτικό σχέδιο (1997-2001) προέβλεπε την εγκατάσταση νέων φούρνων, μηχανημάτων, εξοπλισμού ψύξης καθώς και μέτρα προστασίας του περιβάλλοντος ποσού συνολικού ύψους 1,754 δισεκατομμύρια βελγικά φράγκα για τα δύο βαλλονικά εργοστάσια το οποίο επενδύθηκε κατά 16 % τον Ιούνιο 1998. Από το επενδυτικό σχέδιο δεν προκύπτει ότι οι νέοι φούρνοι αντικαθιστούν τους υπάρχοντες. Επιπλέον, το Βέλγιο δεν προσκόμισε στοιχεία που να αποδεικνύουν ότι οι προβλεπόμενες επενδύσεις θα είχαν ως πιθανό αποτέλεσμα, εκτός από τον εξορθολογισμό και τον καλύτερο έλεγχο διαδικασιών και προϊόντων, ένα δυναμικό καινοτομίας. Κατά συνέπεια, η προαναφερθείσα παρέκκλιση που προβλέπεται από τις κατευθυντήριες γραμμές δεν μπορεί να εφαρμοστεί στην προκειμένη περίπτωση.

(114) Η Επιτροπή καταλήγει στο συμπέρασμα ότι το Βέλγιο, όσον αφορά τόσο την εισφορά σε νέο κεφάλαιο υπέρ της Verlipack, όσο και τη χορήγηση των δύο δανείων δεν συμπεριφέρθηκε ως ιδιώτης επενδυτής που ενεργεί υπό τις συνήθεις συνθήκες μίας οικονομίας αγοράς.

V.2. Τα χορηγηθέντα δάνεια από την SRIW

(115) Το ομολογιακό δάνειο ποσού 250 εκατομμυρίων βελγικών φράγκων περιλαμβάνει τη ρήτρα εγκατάλειψης σε περίπτωση πτώχευσης της Verlipack. Κατά συνέπεια, η Heye δεν διέτρεξε κανέναν κίνδυνο όσον αφορά το εν λόγω ποσό που αντιπροσωπεύει το ήμισυ της εισφοράς της στο κεφάλαιο της Verlipack. Η Επιτροπή δεν συμμερίζεται την άποψη του Βελγίου σύμφωνα με την οποία η Heye, παρά την αναγνωρισμένη αξιοπιστία και φερεγγυότητά της, θα είχε εξασφαλίσει "παρόμοιους όρους" στην αγορά. Πράγματι, κανένας εκδότης δανείων δεν θα είχε αποδεχτεί την εγκατάλειψη 250 εκατομμυρίων βελγικών φράγκων εφόσον επρόκειτο για την έμμεση χρηματοδότηση της ανακεφαλαιοποίησης της Verlipack, η οποία, κρίνοντας από τα επιχειρησιακά αποτελέσματά της πριν την είσοδο της Heye, αντιμετώπιζε αναμφισβήτητα δυσκολίες.

(116) Κατά συνέπεια, το ομολογιακό δάνειο ποσού ύψους 250 εκατομμυρίων βελγικών φράγκων που χορηγήθηκε στην Heye για τη χρηματοδότηση της εισφοράς της στο κεφάλαιο της Verlipack συνιστά ενίσχυση υπέρ της Verlipack κατά την έννοια του άρθρου 87 παράγραφος 1 της συνθήκης.

(117) Η Επιτροπή διαπιστώνει ότι το δάνειο ύψους 250 εκατομμυρίων βελγικών φράγκων χορηγήθηκε το Μάρτιο 1997 με επιτόκιο 4,92 % για την περίοδο από τις 28 Μαρτίου μέχρι τις 31 Σεπτεμβρίου 1997, και 5,30 % για την περίοδο από την 1 Οκτωβρίου 1997 μέχρι τις 30 Σεπτεμβρίου 1998. Ωστόσο, η σύγκριση μεταξύ των όρων της αγοράς και αυτών των εξεταζόμενων δανείων πρέπει να πραγματοποιηθεί με βάση τη δεδομένη στιγμή χορήγησης των δανείων, δηλαδή τις 27 και 28 Μαρτίου 1997. Το ισχύον επιτόκιο αναφοράς στο Βέλγιο κατά τη στιγμή της χορήγησης του δανείου ήταν 7,21 %. Λαμβάνοντας υπόψη μία δεκαετή διάρκεια, τριετή περίοδο χάριτος και στο βαθμό που η επιδότηση επιτοκίου είναι κυμαινόμενη, η χορήγηση του εν λόγω δανείου περιέχει στοιχείο ενίσχυσης της τάξης του 2,85 % ακαθάριστα το οποίο αντιστοιχεί σε ποσό ύψους 7,125 εκατομμυρίων βελγικών φράγκων. Επιπλέον, η Επιτροπή διαπιστώνει ότι η σύμβαση δανείου δεν προβλέπει κανένα ενέχυρο της Heye για το ποσό που δανείστηκε από την SRIW. Ωστόσο, μολονότι έλαβε υπόψη την επιστολή της τράπεζας της Heye στην οποία επιβεβαιώνεται η φερεγγυότητά της, η Επιτροπή αμφιβάλλει εάν ένα ιδιωτικό χρηματοπιστωτικό ίδρυμα θα είχε αναλάβει ανάλογο κίνδυνο χωρίς καμία ασφάλεια.

(118) Λαμβάνοντας υπόψη τα προαναφερθέντα, η Επιτροπή κρίνει ότι η συμπεριφορά της SRIW, όσον αφορά το χορηγηθέν δάνειο, δεν μπορεί να θεωρηθεί ανάλογη με τη συμπεριφορά ιδιώτη επενδυτή και ότι το εν λόγω δάνειο περιέχει στοιχείο ενίσχυσης.

V.3. Παρεκκλίσεις προβλεπόμενες στο άρθρο 87

(119) Ωστόσο, όταν, σύμφωνα με τις κατευθυντήριες γραμμές, προκύψει ότι η συμπεριφορά των δημόσιων αρχών οι οποίες πραγματοποιούν εισφορές στο κεφάλαιο με τη μορφή ανάληψης συμμετοχής σε μία επιχείρηση δεν είναι η ίδια με αυτή ενός ιδιώτη που εισφέρει κεφάλαιο κινδύνου υπό τις συνήθεις συνθήκες μίας οικονομίας αγοράς, επιβάλλεται μία εκτίμηση βάσει του άρθρου 87 της συνθήκης ΕΚ.

(120) Η εισφορά σε κεφάλαιο ύψους 350 εκατομμυρίων βελγικών φράγκων υπέρ της Verlipack και η χορήγηση ομολογιακού δανείου ύψους 250 εκατομμυρίων βελγικών φράγκων που χορηγήθηκε στην Heye επ' ωφελεία της Verlipack προέρχονται από κρατικούς πόρους και συνιστούν ενισχύεις κατά την έννοια του άρθρου 87 παράγραφος 1 της συνθήκης, στις οποίες πρέπει να προστεθεί στοιχείο ενίσχυσης 7,125 εκατομμυρίων βελγικών φράγκων. Οι εν λόγω ενισχύσεις δεν συμβιβάζονται με την κοινή αγορά βάσει των παρεκκλίσεων που προβλέπονται στο άρθρο 87 παράγραφος 2 της συνθήκης, δεδομένου ότι δεν συνιστούν ενίσχυση κοινωνικού χαρακτήρα προς μεμονωμένους καταναλωτές ούτε προορίζονται για την επανόρθωση ζημιών που προκαλούνται από θεομηνίες ή άλλα έκτακτα γεγονότα. Εξάλλου, η παρέκκλιση του άρθρου 87 παράγραφος 2 στοιχείο γ) δεν μπορεί να εφαρμοστεί. Επίσης, οι ενισχύσεις δεν μπορούν να θεωρηθούν ως συμβιβάσιμες με την κοινή αγορά βάσει των διατάξεων των στοιχείων α), β) και δ) της παραγράφου 3 του άρθρου 87. Όντως, οι ενισχύσεις δεν έχουν ως στόχο να προωθήσουν την οικονομική ανάπτυξη περιοχών στις οποίες το βιοτικό επίπεδο είναι ασυνήθως χαμηλό ή στις οποίες επικρατεί σοβαρή υποαπασχόληση κατά την έννοια του άρθρου 87 παράγραφος 3 στοιχείο α), κατά την έννοια της ανακοίνωσης της Επιτροπής όσον αφορά τη μέθοδο εφαρμογής του άρθρου 87 παράγραφος 3 στοιχεία α) και γ) στις περιφερειακές ενισχύσεις(28). Εξάλλου, οι ενισχύσεις δεν προορίζονται για την προώθηση σημαντικού σχεδίου κοινού ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος ή για την άρση σοβαρής διαταραχής της οικονομίας κράτους μέλους ούτε για την προώθηση του πολιτισμού και τη διατήρηση της πολιτιστικής κληρονομιάς.

(121) Κατά συνέπεια, η Επιτροπή πρέπει να εξετάσει τη συμβατότητα των ενισχύσεων όσον αφορά την παρέκκλιση που προβλέπεται στο άρθρο 87 παράγραφος 3 στοιχείο γ) της συνθήκης. Στο πλαίσιο αυτό, πρέπει να εξεταστεί η εφαρμογή της παρέκκλισης υπό το πρίσμα των πλαισίων και των κατευθυντήριων γραμμών, δημοσιεύσεις με τις οποίες η Επιτροπή κατέστησε γνωστή, με τρόπο διαφανή, την ερμηνεία της όσον αφορά τη συγκεκριμένη παρέκκλιση.

V.4. Ενίσχυση αναδιάρθρωσης

(122) Στην απόφασή της να κινήσει τη διαδικασία που έλαβε στις 19 Μαΐου 1999, η Επιτροπή είχε ήδη εξετάσει τη συμβατότητα των ενισχύσεων βάσει της παρέκκλισης που προβλέπεται στο άρθρο 87 παράγραφος 3 στοιχείο γ) της συνθήκης καθώς και την εφαρμογή της παρέκκλισης βάσει των κοινοτικών κατευθυντήριων γραμμών όσον αφορά τις ενισχύσεις για τη διάσωση και την αναδιάρθρωση προβληματικών επιχειρήσεων(29) (στο εξής "κοινοτικές κατευθυντήριες γραμμές"). Σύμφωνα με τις εν λόγω κοινοτικές κατευθυντήριες γραμμές, η Επιτροπή κρίνει ότι οι ενισχύσεις αναδιάρθρωσης μπορούν να συμβάλουν στην ανάπτυξη οικονομικών δραστηριοτήτων χωρίς να θίξουν τις συναλλαγές σε βαθμό αντίθετο προς το κοινό συμφέρον εφόσον πληρούνται ορισμένοι όροι: i) σχέδιο αναδιάρθρωσης το οποίο να πληροί όλους τους γενικούς όρους, και ιδίως την αποκατάσταση της μακροπρόθεσμης βιωσιμότητας, ii) δεν προκαλούνται αδικαιολόγητες στρεβλώσεις του ανταγωνισμού, iii) η ενίσχυση είναι ανάλογη των εξόδων και πλεονεκτημάτων της αναδιάρθρωσης και iv) το σχέδιο εφαρμόζεται πλήρως.

(123) Σύμφωνα με τις κοινοτικές κατευθυντήριες γραμμές, μια ενίσχυση αναδιάρθρωσης δεν πρέπει κανονικά να είναι απαραίτητη παρά μόνο μία φορά και η προβληματική επιχείρηση πρέπει μετά την αναδιάρθρωσή της να μην χρειάζεται πλέον κρατική βοήθεια και να μπορεί να αντιμετωπίσει τον ανταγωνισμό βασιζόμενη αποκλειστικά και μόνο στις δικές της δυνάμεις. Ωστόσο, με βάση τα προαναφερθέντα, η Verlipack έλαβε, τον Απρίλιο 1997, εισφορά σε κεφάλαιο ύψους 350 εκατομμυρίων βελγικών φράγκων, χρηματοδότηση ύψους 500 εκατομμυρίων βελγικών φράγκων από τη χορήγηση στην Heye του ομολογιακού δανείου και του δανείου, καθώς και, το Δεκέμβριο 1998, νέα εισφορά σε κεφάλαιο ύψους 100 εκατομμυρίων βελγικών φράγκων με τη διαγραφή του χρέους του ομίλου Beaulieu έναντι της περιφέρειας της Βαλλονίας.

(124) Σύμφωνα με το Βέλγιο, οι όροι των κοινοτικών κατευθυντήριων γραμμών που ίσχυαν τότε, είχαν τηρηθεί. Το Βέλγιο υπενθυμίζει ότι τα βαλλονικά εργοστάσια της Verlipack ήταν εγκατεστημένα σε ενισχυόμενη ζώνη βάσει του άρθρου 87 παράγραφος 3 στοιχείο γ) της συνθήκης.

(125) Εκτός από ένα επιχειρηματικό σχέδιο και ένα σχέδιο επενδύσεων για ποσό ύψους 1,8 δισεκατομμυρίων βελγικών φράγκων για τα δύο βαλλονικά εργοστάσια για την περίοδο 1997/2001, καθώς και τις χρηματοδοτήσεις εκ μέρους των τραπεζών για τη μείωση του επιτοκίου και τον αναπρογραμματισμό των δόσεων επιστροφής των δανείων, το Βέλγιο δεν κατέθεσε ποτέ ένα ρεαλιστικό και συγκεκριμένο σχέδιο αναδιάρθρωσης. Το επιχειρηματικό σχέδιο προέβλεπε ένα θετικό αποτέλεσμα από το 1998. Ωστόσο, οι προβλέψεις δεν είχαν βασιστεί σε ρεαλιστικές υποθέσεις, ιδίως όσον αφορά την εξέλιξη της αγοράς. Σε έγγραφο με τίτλο "Στρατηγική του ομίλου Heye όσον αφορά τη Verlipack", που επισυνάπτεται στο σημείωμα της SRIW της 18ης Δεκεμβρίου 1996 και συνιστά τη βάση της χρηματοδότησης της χρηματοοικονομικής παρέμβασης της Heye-Glas, προτείνεται ο επαναπροσανατολισμός του μείγματος προϊόντων σε τμήματα ή/και θύλακες της αγοράς με ιδιαίτερα υψηλή αποδοτικότητα. Από τις διαθέσιμες πληροφορίες προκύπτει επίσης ότι οι προβλεπόμενες επενδύσεις στη Verlipack έπρεπε να αυξήσουν την παραγωγή των τριών εργοστασίων κατά 26 % κατά μέσο όρο από το 1997 έως το 2001 σε σύγκριση με την παραγωγή του 1996. Ωστόσο, δεδομένου του πλεονάζοντος παραγωγικού δυναμικού στην αγορά, ένα σχέδιο αναδιάρθρωσης θα έπρεπε να προβλέπει τη μείωση του παραγωγικού δυναμικού προκειμένου να αποφευχθεί κάθε αδικαιολόγητη στρέβλωση του ανταγωνισμού.

(126) Τέλος, το επιχειρηματικό σχέδιο, στο οποίο το Βέλγιο είχε βασίσει τη συμμετοχή του στο κεφάλαιο της Verlipack και η συμπληρωματική έμμεση χρηματοδότηση μέσω των δύο δανείων προς την Heye, δεν τέθηκε σε εφαρμογή πλήρως όπως προκύπτει από την κήρυξη σε πτώχευση της Verlipack τον Ιανουάριο 1999. Οι εν λόγω ενισχύσεις δεν μπορούν να θεωρηθούν ως συμβιβάσιμες με την κοινή αγορά από την άποψη των κοινοτικών κατευθυντήριων γραμμών.

V.5. Επενδυτικές ενισχύσεις

(127) Οι ενισχύσεις μπορούν να αναλυθούν ως ενισχύσεις προοριζόμενες για την προώθηση της ανάπτυξης ορισμένων οικονομικών περιοχών. Τα εργοστάσια Ghlin και Jumet είναι όντως εγκατεστημένα σε ενισχυόμενη περιοχή βάσει του άρθρου 87, παράγραφος 3 στοιχείο γ) της συνθήκης στις οποίες το ανώτατο προβλεπόμενο όριο είναι 25 % καθαρά και 35 % ακαθάριστα αντίστοιχα(30).

(128) Σύμφωνα με τις κατευθυντήριες γραμμές σχετικά με τις κρατικές ενισχύσεις περιφερειακού χαρακτήρα(31) (στο εξής "κατευθυντήριες γραμμές όσον αφορά τις περιφερειακές ενισχύσεις"), μια μεμονωμένη ενίσχυση ad hoc που χορηγείται σε μία μόνο επιχείρηση ενδέχεται να επηρεάσει σημαντικά τον ανταγωνισμό στη σχετική αγορά, ενώ η επίδρασή της στην περιφερειακή ανάπτυξη μπορεί να είναι πολύ περιορισμένη.

(129) Δεν υπάρχει καμία αμφιβολία ότι τα μέτρα υπέρ της Verlipack που έλαβε το Βέλγιο συνιστούν ενίσχυση κατά την έννοια του άρθρου 87 παράγραφος 1 της συνθήκης, και ότι οι εν λόγω ενισχύσεις ενδέχεται να νοθεύσουν τον ανταγωνισμό και να επηρεάσουν τις συναλλαγές μεταξύ των κρατών μελών. Για να εφαρμοστεί η παρέκκλιση που προβλέπεται στο άρθρο 87 παράγραφος 3 στοιχείο γ) της συνθήκης, οι ενισχύσεις πρέπει να προωθούν την ανάπτυξη της ενισχυόμενης περιοχής αλλά να μην αλλοιώνουν τους όρους των συναλλαγών κατά τρόπο που θα αντέκειτο προς το κοινό συμφέρον.

(130) Η Verlipack ανέπτυσσε δραστηριότητες στην αγορά κοίλης υάλου συσκευασίας, της οποίας κατείχε μερίδιο 20 % στο Βέλγιο και 2 % στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Με μερίδιο αγοράς 13 %, η βιομηχανία υάλου συσκευασίας βρίσκεται στην τρίτη θέση στον τομέα της συσκευασίας, μετά το πλαστικό που αντιπροσωπεύει το 35 % και το χαρτόνι, που αντιπροσωπεύει το 32 %(32). Κατά τα έτη 1996, 1997 και 1998, συγκεκριμένα την περίοδο κατά την οποία το Βέλγιο χορήγησε τις ενισχύσεις στη Verlipack, σημειώθηκαν πτώσεις των τιμών οι οποίες, σύμφωνα με την Heye και κατά γενική ομολογία του τομέα δεν ήταν δυνατό να προβλεφθούν το 1997. Ωστόσο, η δυσμενής και ταχεία εξέλιξη των τιμών της κοίλης υάλου συσκευασίας συνεχίστηκε λόγω του ανταγωνισμού άλλων προϊόντων συσκευασίας (PET, χαρτόνι και μεταλλικά κουτιά), καθώς και της κατάρρευσης της ρωσικής αγοράς. Υπό αυτές τις συνθήκες, η επένδυση στη Verlipack είχε ως αποτέλεσμα να αυξηθεί η παραγωγή της εν λόγω εταιρείας. Κατά συνέπεια, κάθε ενίσχυση στην εν λόγω επιχείρηση θα μπορούσε να επηρεάσει τη θέση της Verlipack στην εν λόγω αγορά σε σχέση με τους ανταγωνιστές της στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

(131) Το συνολικό κόστος των προβλεπόμενων επενδύσεων στα βαλλονικά εργοστάσια ανήρχετο σε 1,8 δισεκατομμύρια βελγικά φράγκα. Σύμφωνα με το Βέλγιο και την Heye, ποσό ύψους 294,5 εκατομμυρίων βελγικών φράγκων επενδύθηκε κατά τα έτη 1997 και 1998. Οι εν λόγω πόροι προέρχονται, σύμφωνα με την Heye, από τα ίδια κεφάλαιά της. Προκύπτει ως εκ τούτου ότι οι ενισχύσεις που χορηγήθηκαν από την περιφέρεια της Βαλλονίας (εισφορά 350 εκατομμυρίων βελγικών φράγκων) και από την SRIW (δάνειο και ομολογιακό δάνειο συνολικού ύψους 500 εκατομμυρίων βελγικών φράγκων), δεν ήταν δυνατό να προορίζονται για επενδύσεις στη Verlipack. Κατά συνέπεια, οι ενισχύσεις δεν μπορούν να καλυφθούν από την παρέκκλιση βάσει του άρθρου 87 παράγραφος 3 στοιχείο γ) της συνθήκης.

(132) Επιπλέον, η ενίσχυση δεν μπορεί να θεωρηθεί ως αρχική επένδυση, ούτε ως ενίσχυση για τη δημιουργία θέσεων απασχόλησης συνδεομένων με την πραγματοποίηση αρχικής επένδυσης βάσει των προαναφερθεισών κατευθυντήριων γραμμών.

(133) Οι περιφερειακές ενισχύσεις που προορίζονται για τη μείωση των τρεχουσών δαπανών μίας επιχείρησης (λειτουργικές ενισχύσεις) καταρχήν απαγορεύονται(33). Κατ' εξαίρεση, όμως, ενισχύσεις του τύπου αυτού μπορούν να χορηγούνται στις περιοχές που δικαιούνται την παρέκκλιση του άρθρου 87 παράγραφος 3 στοιχείο α) της συνθήκης, εφόσον δικαιολογούνται με βάση τη συμβολή τους στην περιφερειακή ανάπτυξη, το χαρακτήρα τους και το ύψος τους το οποίο πρέπει να είναι ανάλογο προς τα προβλήματα που καλούνται να αντιμετωπίσουν. Ωστόσο, η Επιτροπή διαπιστώνει ότι η περιοχή στην οποία είναι εγκατεστημένα τα δύο βαλλονικά εργοστάσια δεν καλύπτεται από το άρθρο 87 παράγραφος 3 στοιχείο α) της συνθήκης και ότι η προβλεπόμενη παρέκκλιση από το προαναφερθέν άρθρο δεν είναι δυνατό να εφαρμοστεί.

(134) Λαμβάνοντας υπόψη τα προαναφερθέντα, οι ενισχύσεις υπέρ της Verlipack δεν μπορούν να καλυφθούν από τις παρεκκλίσεις που προβλέπονται στο άρθρο 87 παράγραφος 3 στοιχεία α) και γ) της συνθήκης.

V.6. Νέα δημόσια παρέμβαση στο πλαίσιο της επανενεργοποίησης τον Ιούνιο 1998

(135) Στο πλαίσιο της διαδικασίας που κινήθηκε στις 19 Μαΐου 1999, το Βέλγιο ενημέρωσε την Επιτροπή σχετικά με την εξέλιξη της Verlipack στη διάρκεια των προηγούμενων μηνών και μετά την απόφαση της Επιτροπής της 16ης Σεπτεμβρίου 1998. Η Επιτροπή διαπιστώνει ότι, λαμβάνοντας υπόψη την υποβάθμιση της κατάστασης της Verlipack στο τέλος του Μαΐου 1998, οι εταίροι (τράπεζες, όμιλος Beaulieu και Heye) έπρεπε να καταβάλουν νέες προσπάθειες στο πλαίσιο συμφωνίας επανενεργοποίησης της 5ης Ιουνίου 1998. Μια νέα αύξηση του κεφαλαίου της Verlipack αποφασίστηκε στις 26 Ιουνίου 1998 με εισφορά της Heye(34) ύψους 200 εκατομμυρίων βελγικών φράγκων για 19408 νέες μετοχές, και εισφορά της εταιρείας Worldwide Investors, Luxembourg, εύρημα του ομίλου Beaulieu, ύψους 100 εκατομμυρίων βελγικών φράγκων για 9704 νέες μετοχές.

(136) Ωστόσο, το φθινόπωρο του 1998, η συμμετοχή του ιδιώτη επενδυτή Worldwide Investors, έλαβε τέλος με τη μεταβίβαση των μετοχών του στον όμιλο Beaulieu, ο οποίος, με τη σειρά του, τις μεταβίβασε στην περιφέρεια της Βαλλονίας. Η μεταβίβαση πραγματοποιήθηκε αντί πληρωμής(35) για τη διαγραφή του χρέους του ομίλου Beaulieu έναντι της περιφέρειας της Βαλλονίας για τις μετοχές που είχαν αγοραστεί το Δεκέμβριο 1996 και εκτιμηθεί σε 113712000 βελγικά φράγκα, και του οποίου η επιστροφή, χωρίς τόκους, θα άρχιζε από τις 31 Δεκεμβρίου 2001. Η Επιτροπή διαπιστώνει ότι τόσο η αποχώρηση του ιδιώτη επενδυτή όσο και η μεταβίβαση των μετοχών αντί της πληρωμής του χρέους, του οποίου η επιστροφή είχε καθοριστεί για τις 31 Δεκεμβρίου 2001, συνέβησαν μερικές εβδομάδες πριν την κατάθεση του ισολογισμού της Verlipack.

(137) Σύμφωνα με το Βέλγιο, η μεταβίβαση των μετοχών αντί πληρωμής που πραγματοποιήθηκε το Δεκέμβριο 1998 για τη διαγραφή των χρεών του ομίλου Beaulieu έναντι της περιφέρειας της Βαλλονίας μπορεί να θεωρηθεί ως νέα αύξηση του κεφαλαίου της Verlipack ύψους 100 εκατομμυρίων βελγικών φράγκων BEF.

(138) Στο πλαίσιο αυτό, η Επιτροπή υπενθυμίζει ότι το Βέλγιο, στην ανακοίνωσή του της 10ης Απριλίου 1998, απαντώντας στην επιστολή της Επιτροπής της 26ης Ιανουαρίου 1998, ανέφερε την πρόθεσή του να χορηγήσει στη Verlipack ποσό 100 εκατομμυρίων βελγικών φράγκων είτε με τη μορφή εισφοράς σε κεφάλαιο είτε με τη μορφή μακροπρόθεσμου δανείου. Επιπλέον, το Βέλγιο επέμενε "να διευκρινίσει ότι δεν θα πραγματοποιήσει το σχέδιό του χωρίς προηγούμενη κοινοποίηση στην Επιτροπή και χωρίς έγκριση". Εάν το Βέλγιο κρίνει ότι η εν λόγω νέα παρέμβαση της Περιφέρειας της Βαλλονίας υπέρ της Verlipack που πραγματοποιήθηκε το Δεκέμβριο 1998 συνιστά στην πραγματικότητα νέα αύξηση του κεφαλαίου της Verlipack ύψους 100 εκατομμυρίων βελγικών φράγκων, τότε δεν έχει τηρήσει τη δέσμευση που ανέλαβε να μην θέσει σε εφαρμογή κανένα σχέδιο χωρίς προηγούμενη κοινοποίηση στην Επιτροπή και χωρίς έγκριση.

(139) Από την άποψη αυτή, η Επιτροπή υπενθυμίζει επίσης την επιστολή της 14ης Δεκεμβρίου 1998 στην οποία επιφυλάσσεται "όσον αφορά τη θέση της για κάθε ενδεχόμενη νέα παρέμβαση των βαλλονικών αρχών υπέρ της Verlipack". Η εν λόγω θέση επαναλαμβάνεται στην επιστολή της 13ης Ιανουαρίου 1999. Στις 4 Φεβρουαρίου 1999, το Βέλγιο δηλώνει ότι "δεν είχε ποτέ την πρόθεση να χρηματοδοτήσει τη συμφωνηθείσα περίοδο, λαμβάνοντας υπόψη κυρίως τους όρους της τελευταίας απόφασης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής"(36). Εξάλλου, η Επιτροπή παρατηρεί επίσης ότι το Βέλγιο, απαντώντας στις παρατηρήσεις των ενδιαφερομένων που ανακοινώθηκαν στην Επιτροπή, δηλώνει την ίδια πρόθεση σε περίπτωση παρέμβασής του υπέρ της νέας εταιρείας που ανέλαβε το παλαιό εργοστάσιο εκμετάλλευσης της εταιρείας Verlipack Ghlin.

(140) Ωστόσο, δεδομένου ότι πρόκειται για νέα παρέμβαση της περιφέρειας της Βαλλονίας που συνδέεται με την επιστροφή της απαίτησης της περιφέρειας της Βαλλονίας επί του ομίλου Beaulieu για τη μεταβίβαση των τίτλων των εργοστασίων Ghlin και Jumet το 1996, και της οποίας της στοιχεία δεν γνωστοποιήθηκαν στους ενδιαφερομένους, η Επιτροπή δεν διαθέτει, στο παρόν στάδιο, όλες τις απαραίτητες πληροφορίες για να εκτιμήσει τη συμβατότητα του εν λόγω μέτρου με το άρθρο 87 της συνθήκης. Κατά συνέπεια, η Επιτροπή πληροφόρησε το Βέλγιο με επιστολή της 5ης Ιουλίου 2000 ότι καταχώρησε την εν λόγω νέα παρέμβαση ως μη κοινοποιηθείσα ενίσχυση με τον αριθμό NN 73/2000 προκειμένου να εξετάσει τη συμβατότητά της με την κοινή αγορά.

VI. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ

(141) Η εισφορά σε κεφάλαιο της περιφέρειας της Βαλλονίας ύψους 350 εκατομμυρίων βελγικών φράγκων (8676273 ευρώ) υπέρ της Verlipack, σε συνδυασμό με τη χορήγηση των δύο δανείων τα οποία προέρχονται επίσης από δημόσιους πόρους, κρίνεται ως ενίσχυση κατά την έννοια του άρθρου 87 παράγραφος 1 της συνθήκης για το λόγο ότι η εισφορά σε κεφάλαιο της περιφέρειας της Βαλλονίας δεν πραγματοποιήθηκε υπό συνθήκες που θα ήταν αποδεκτές για έναν ιδιώτη επενδυτή που ενεργεί υπό τις συνήθεις συνθήκες μιας οικονομίας αγοράς.

(142) Η χορήγηση του ομολογιακού δανείου ύψους 250 εκατομμυρίων βελγικών φράγκων (6197338 ευρώ) από την SRIW στην Heye, του οποίου όμως αποδέκτης ήταν η Verlipack, συνιστά ενίσχυση κατά την έννοια του άρθρου 87 παράγραφος 1 της Συνθήκης διότι η αποδοχή ρήτρας εγκατάλειψης σε περίπτωση πτώχευσης της Verlipack δεν μπορεί να θεωρηθεί ως συμπεριφορά ιδιώτη επενδυτή.

(143) Η χορήγηση δανείου ύψους 250 εκατομμυρίων βελγικών φράγκων από την SRIW στην Heye, του οποίου όμως αποδέκτης ήταν επίσης η Verlipack, περιέχει στοιχείο ενίσχυσης ύψους 7,125 εκατομμυρίων βελγικών φράγκων. Λαμβάνοντας υπόψη την έλλειψη ενεχύρου, η συμπεριφορά της SRIW δεν μπορεί να θεωρηθεί ως συμπεριφορά ιδιώτη επενδυτή.

(144) Οι ενισχύσεις δεν μπορούν να υπαχθούν στην παρέκκλιση που προβλέπεται στο άρθρο 87 παράγραφος 3 στοιχείο γ) της συνθήκης βάσει των κοινοτικών κατευθυντήριων γραμμών όσον αφορά τις ενισχύσεις για τη διάσωση και την αναδιάρθρωση προβληματικών επιχειρήσεων, για το λόγο ότι το Βέλγιο δεν υπέβαλε συγκεκριμένο και λεπτομερές σχέδιο αναδιάρθρωσης βάσει ρεαλιστικών υποθέσεων, και ότι τόσο το επιχειρηματικό σχέδιο όσο και το σχέδιο επενδύσεων δεν εφαρμόστηκαν πλήρως.

(145) Επιπλέον, οι ενισχύσεις δεν μπορούν να θεωρηθούν ως επενδυτικές, δεδομένου ότι οι επενδύσεις δεν πραγματοποιήθηκαν από τα ίδια κεφάλαια της Heye και ότι οι ενισχύσεις δεν μπορούν να υπαχθούν στις παρεκκλίσεις βάσει του άρθρου 87 παράγραφος 3 στοιχεία α) και γ) της συνθήκης.

(146) Η ενίσχυση ανέρχεται σε 350 εκατομμύρια βελγικά φράγκα για την εισφορά σε κεφάλαιο, σε 250 εκατομμύρια βελγικά φράγκα για το ομολογιακό δάνειο, συγκεκριμένα σε ποσό ύψους 600 εκατομμυρίων βελγικών φράγκων στο οποίο πρέπει να προστεθεί το στοιχείο ενίσχυσης που περιλαμβάνεται στο δάνειο των 250 εκατομμυρίων βελγικών φράγκων και το οποίο ανέρχεται σε 7,125 εκατομμύρια βελγικά φράγκα, με αποτέλεσμα το συνολικό ποσό να ανέρχεται σε 607125000 βελγικά φράγκα.

(147) Λαμβάνοντας υπόψη τα προαναφερθέντα, αποδεικνύεται ότι η εισφορά σε κεφάλαιο ύψους 350 εκατομμυρίων βελγικών φράγκων που πραγματοποιήθηκε από την περιφέρεια της Βαλλονίας δεν μπορεί επίσης να θεωρηθεί ως συνοδευτική της Heye, δεδομένου ότι η εν λόγω εισφορά των 515 εκατομμυρίων βελγικών φράγκων προήρχετο κατά 500 εκατομμύρια βέλγικα φράγκα από δημόσια κεφάλαια και προοριζόταν αποκλειστικά για τη Verlipack η οποία είχε την πλήρη επικαρπία. Κατά συνέπεια, η απόφαση της Επιτροπής της 16ης Σεπτεμβρίου 1998 να μην φέρει αντιρρήσεις όσον αφορά την εισφορά σε κεφάλαιο της περιφέρειας της Βαλλονίας υπέρ της Verlipack πρέπει να ανακληθεί βάσει του άρθρου 9 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 659/1999,

ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΑΠΟΦΑΣΗ:

Άρθρο 1

H απόφαση της Επιτροπής της 16ης Σεπτεμβρίου 1998 να μην φέρει αντιρρήσεις όσον αφορά την εισφορά σε κεφάλαιο υπέρ της Verlipack ανακαλείται βάσει του άρθρου 9 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 659/1999 για τη θέσπιση λεπτομερών κανόνων εφαρμογής του άρθρου 93 της συνθήκης ΕΚ.

Άρθρο 2

Η κρατική ενίσχυση που χορηγήθηκε από το Βέλγιο υπέρ του ομίλου Verlipack για ποσό ύψους 8676273 ευρώ (350 εκατομμύρια βελγικά φράγκα) δεν συμβιβάζεται με την κοινή αγορά.

Άρθρο 3

Η κρατική ενίσχυση που χορηγήθηκε από το Βέλγιο υπέρ του ομίλου Verlipack για ποσό ύψους 6197338 ευρώ (250 εκατομμύρια ευρώ) δεν συμβιβάζεται με την κοινή αγορά.

Άρθρο 4

Η κρατική ενίσχυση που χορηγήθηκε από το Βέλγιο υπέρ του ομίλου Verlipack για ποσό ύψους 6197338 ευρώ (250 εκατομμύρια ευρώ) περιέχει στοιχείο ενίσχυσης ύψους 176624 ευρώ (7,125 εκατομμύρια ευρώ) το οποίο δεν συμβιβάζεται με την κοινή αγορά.

Άρθρο 5

1. Το Βέλγιο λαμβάνει όλα τα απαραίτητα μέτρα για να ανακτήσει από τον αποδέκτη τις ενισχύσεις που αναφέρονται στα άρθρα 2 και 4 και έχουν ήδη τεθεί στη διάθεσή του παρανόμως.

2. Η ανάκτηση πραγματοποιείται σύμφωνα με τις διαδικασίες του εθνικού δικαίου. Τα ποσά προς ανάκτηση παράγουν τόκους από την ημερομηνία κατά την οποία τέθηκαν στη διάθεση των αποδεκτών, μέχρι την πραγματική ανάκτησή τους. Οι τόκοι υπολογίζονται βάσει του επιτοκίου αναφοράς που χρησιμοποιήθηκε για τον υπολογισμό του ισοδύναμου επιδότησης στο πλαίσιο των περιφερειακών ενισχύσεων.

Άρθρο 6

Το Βέλγιο πληροφορεί την Επιτροπή, εντός προθεσμίας δύο μηνών από την ημερομηνία κοινοποίησης της παρούσας απόφασης, για τα μέτρα που έλαβε προκειμένου να συμμορφωθεί προς αυτήν.

Άρθρο 7

Η παρούσα απόφαση έχει ως αποδέκτη το Βέλγιο.

Βρυξέλλες, 4 Οκτωβρίου 2000.

Για την Επιτροπή

Mario Monti

Μέλος της Επιτροπής

(1) ΕΕ C 29 της 4.2.1999, σ. 13.

(2) Δελτίο ΕΚ 9-1984.

(3) Δημιουργήθηκε στις 24 Ιανουαρίου 1997 από τον όμιλο Beaulieu, χωρίς συμμετοχή της περιφέρειας της Βαλλονίας.

(4) Société Régionale d' Investissement de Wallonie, ανώνυμος εταιρεία κοινής ωφελείας.

(5) ΕΕ L 83 της 27.3.1999, σ. 1.

(6) ΕΕ C 288 της 9.10.1999, σ. 24.

(7) ΕΕ L 312 της 9.11.1982, σ. 18.

(8) Ενίσχυση N 123/85.

(9) Όγδοη έκθεση επί της πολιτικής ανταγωνισμού, σημείο 228.

(10) ΕΕ C 368 της 23.12.1994, σ. 12.

(11) Κατασκευή της υάλου.

(12) C-39/94, ΔΕΚ, απόφαση της 11ης Ιουλίου 1996, Συλλογή σ. I-3579, σημείο 73.

(13) C-305/89, Alfa Romeo, απόφαση της 21ης Μαρτίου 1991, Συλλογή σ. I-1603, σημεία 18 και 19.

(14) C-329/93, C-62/95 και C-63/95, Γερμανία και άλλοι κατά Επιτροπής, απόφαση της 24ης Οκτωβρίου 1996, Συλλογή σ. I-5151, σημείο 56.

(15) Η επιστολή της SRIW της 21ης Ιανουαρίου 1996 προς την Heye επισυνάπτεται στις παρατηρήσεις.

(16) SG (97) D/7114.

(17) Σε σχέση με το προηγούμενο επιτόκιο 7,21 %.

(18) Στις 20 Ιανουαρίου 1999 σύμφωνα με το σημείωμα της 25ης Φεβρουαρίου 1999 που διαβιβάστηκε στο πλαίσιο της έρευνας της Επιτροπής που οδήγησε στην έναρξη της διαδικασίας βάσει του άρθρου 88, παράγραφος 2 της συνθήκης ΕΚ.

(19) Απόφαση της 31ης Μαΐου 1999 του εμποροδικείου της Mons με την οποία απορρίπτεται η κήρυξη σε πτώχευση.

(20) Υπόθεση T-16/96, Συλλογή σ. II-757.

(21) Εταιρεία για τη διαχείριση των συμμετοχών της περιφέρειας της Βαλλονίας στις εμπορικές εταιρείες.

(22) Ενώ η έρευνα του φακέλου συνεχιζόταν στο πλαίσιο της Επιτροπής η οποία έλαβε την απόφασή της στις 16 Σεπτεμβρίου 1998.

(23) Βλέπε επίσης την απόφαση της Επιτροπής της 16ης Σεπτεμβρίου 1998.

(24) Συγκεκριμένα μερικές εβδομάδες πριν την κήρυξη σε πτώχευση τον Ιανουάριο 1999.

(25) Έγγραφο της 27ης Φεβρουαρίου 1997, υπογεγραμμένο από τον R. Collignon, τότε πρόεδρο της κυβέρνησης της Βαλλονίας, το οποίο αφορά τη δημιουργία της εταιρείας χαρτοφυλακίου: όμιλος Beaulieu, Heye Glas και περιφέρεια της Βαλλονίας.

(26) Βλέπε το έγγραφο της 27ης Φεβρουαρίου 1997.

(27) C-329/93, C-62/95 και C-63/95, Γερμανία και άλλοι κατά Επιτροπής, απόφαση της 24ης Οκτωβρίου 1996, Συλλογή σ. I-5151, σημείο 56.

(28) ΕΕ C 212 της 12.8.1988, σ. 2.

(29) ΕΕ C 368 της 23.12.1994, σ. 12.

(30) N 307/93/A - απόφαση της Επιτροπής της 8ης Ιουνίου 1994 όσον αφορά την αναθεώρηση των ζωνών ανάπτυξης στην επαρχία του Hainaut, προγραμματισμός στόχου 1, 1994/1999.

(31) ΕΕ C 74 της 10.3.1998, σ. 9.

(32) Το μέλλον της υάλου: τα καίρια αριθμητικά στοιχεία της βιομηχανίας της υάλου συσκευασίας.

(33) Βλέπε σημείο 4.15 των κατευθυντήριων γραμμών σχετικά με τις περιφερειακές ενισχύσεις.

(34) "Έχοντας πλήρη γνώση των καταστατικών και της χρηματοοικονομικής κατάστασης της ανώνυμης εταιρείας Verlipack Holding II".

(35) Επισυμφωνητικό της 20ης Νοεμβρίου 1998 στη σύμβαση μεταβίβασης της 18ης Δεκεμβρίου 1996 μεταξύ της περιφέρειας της Βαλλονίας και του ομίλου Beaulieu όσον αφορά την απόκτηση των 14214 μετοχών.

(36) Απόφαση της 16.9.1998.