Γνώμη του Συμβουλίου

της 12ης Φεβρουαρίου 2002

σχετικά με το επικαιροποιημένο πρόγραμμα σταθερότητας της Ιταλίας, 2001-2005

(2002/C 51/05)

ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,

Έχοντας υπόψη:

τη συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας,

τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1466/97 του Συμβουλίου, της 7ης Ιουλίου 1997, για την ενίσχυση της εποπτείας της δημοσιονομικής κατάστασης και την εποπτεία και τον συντονισμό των οικονομικών πολιτικών(1), και ιδίως το άρθρο 5 παράγραφος 3,

τη σύσταση της Επιτροπής,

Μετά από διαβούλευση με την οικονομική και δημοσιονομική επιτροπή,

ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΑΚΟΛΟΥΘΗ ΓΝΩΜΗ:

Στις 12 Φεβρουαρίου 2002 το Συμβούλιο εξέτασε το επικαιροποιημένο πρόγραμμα σταθερότητας της Ιταλίας, το οποίο καλύπτει την περίοδο 2001-2005.

Η νέα επικαιροποίηση είναι σύμφωνη, σε γενικές γραμμές, με τις απαιτήσεις του αναθεωρημένου "κώδικα δεοντολογίας για το περιεχόμενο και τη μορφή των προγραμμάτων σταθερότητας και σύγκλισης"(2), παρότι υφίστανται ορισμένες ελάσσονες ασυνέπειες στα συνολικά μεγέθη για τις δαπάνες και τα έσοδα, όπως αυτά ορίζονται βάσει του ΕΣΟΛ 95.

Το Συμβούλιο επικροτεί τη δέσμευση της Ιταλίας να εξακολουθήσει να εμφανίζει στον προϋπολογισμό της υψηλά πρωτογενή πλεονάσματα σε όλη την περίοδο του προγράμματος, εκ παραλλήλου με κάποια ελάφρυνση του φορολογικού βάρους. Το Συμβούλιο σημειώνει επιπλέον με ικανοποίηση την επιβεβαίωση των στόχων των προηγούμενων επικαιροποιημένων προγραμμάτων όσον αφορά το υπόλοιπο της γενικής κυβέρνησης το 2002 και το 2003. Εκφράζει ειδικότερα την ικανοποίησή του για τον ισοσκελισμένο προϋπολογισμό του 2003. Παρά τη χαμηλότερη από την αναμενόμενη μεγέθυνση και σύμφωνα με τους ΓΠΟΠ 2001, το προβλεπόμενο έλλειμμα για το 2001 υπερβαίνει ελάχιστα τους αρχικούς στόχους. Μολονότι αναγνωρίζει τις σχετιζόμενες με την αγορά δυσκολίες επίτευξης των στόχων ιδιωτικοποίησης, το Συμβούλιο εκφράζει τη λύπη του για το ότι η μείωση του δείκτη χρέους σε επίπεδο κατώτερο του 100 % του ΑΕγχΠ μετατίθεται πλέον κατά ένα έτος, σε αντίθεση με τις σχετικές δεσμεύσεις της Ιταλίας από το 1998.

Στο μακροοικονομικό σενάριο του προγράμματος γίνεται η υπόθεση ότι ο ρυθμός αύξησης του πραγματικού ΑΕγχΠ θα επιταχυνθεί ήδη κατά το δεύτερο εξάμηνο του 2001, και θα ενισχυθεί περαιτέρω το 2003 και κατά τα επόμενα έτη, όταν ο ρυθμός οικονομικής ανάπτυξης αναμένεται να κινείται γύρω από το 3 %. Αυτό υποστηρίζεται από διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις. Ωστόσο, βραχυπρόθεσμα, το μακροοικονομικό σενάριο βασίζεται σε υποθέσεις για τις εξωτερικές συνθήκες οι οποίες δεν αντικατοπτρίζουν αρκούντως την επιδείνωση της παγκόσμιας οικονομικής κατάστασης που έλαβε χώρα το 2001. Κατόπιν τούτου το Συμβούλιο παρατηρεί ότι οι κίνδυνοι στο μακροοικονομικό σενάριο εντοπίζονται κυρίως στην προς τα κάτω αναθεώρηση.

Οι δημοσιονομικοί στόχοι για το 2002 και το 2003 στηρίζονται σε πολύ μεγάλο βαθμό σε περιστασιακά μέτρα, ιδιαίτερα στην πώληση ενσώματων περιουσιακών στοιχείων του δημοσίου, ενώ λίγες πληροφορίες παρατίθενται για την προγραμματισμένη σημαντική μείωση των δαπανών εκτός τόκων ως ποσοστό του ΑΕγχΠ στη διάρκεια του προγράμματος. Το Συμβούλιο σημειώνει ότι η εκτεταμένη προσφυγή σε περιστασιακές πράξεις, σε μια κυκλική πτωτική τάση πρέπει να συμπληρώνονται με μέτρα για τον περιορισμό των πρωτογενών τρεχουσών δαπανών που πρέπει να διευκρινίζονται.

Το Συμβούλιο παρατηρεί ότι από τους προβλεπόμενους μεσοπρόθεσμους στόχους ισοσκελισμού ή πλεονάσματος από το 2003 και μετά είναι σύμφωνες με τις απαιτήσεις του συμφώνου σταθερότητας και σύξησης. Το Συμβούλιο σημειώνει ότι υπάρχει ένα περιθώριο ασφάλειας ούτως ώστε το έλλειμμα να μην υπερβεί το όριο του 3 % του ΑΕγχΠ και αυτό για όλη την περίοδο του προγράμματος.

Το Συμβούλιο θεωρεί σημαντικό το ότι η επίτευξη ισοσκελισμένης δημοσιονομικής θέσης σε μεσοπρόθεσμο επίπεδο θα επιτευχθεί όπως προβλεπόταν και τα απαιτούμενα υψηλά επίπεδα πρωτογενών πλεονασμάτων της τάξης του 5 % του ΑΕγχΠ επιτυγχάνονται με μέτρα για τη μόνιμη μείωση των πρωτογενών τρεχουσών δαπανών. Ο προσεκτικός σχεδιασμός και η έγκαιρη εφαρμογή των μέτρων αυτών αποκτούν όλως ιδιαίτερη σημασία εάν ληφθούν υπόψη οι προκλήσεις που τίθενται στο πλαίσιο της σχεδιαζόμενης μεταρρύθμισης της φορολογίας, η οποία αναμένεται να οδηγήσει σε περαιτέρω σημαντική μείωση της φορολογικής επιβάρυνσης. Το Συμβούλιο καλεί την Ιταλία να θεσπίσει κανόνες για την αποτελεσματικότερη παρακολούθηση και τον έλεγχο των τρεχουσών δαπανών. Συνιστά επιπλέον στην Ιταλία να παραμείνει έτοιμη να συνεχίσει την προσπάθεια δημοσιονομικής εξυγίανσης και μετά το 2003 στην περίπτωση που οι αισιόδοξες υποθέσεις του προγράμματος όσον αφορά το ρυθμό ανάπτυξης δεν επιβεβαιωθούν από τις εξελίξεις.

Το Συμβούλιο παρατηρεί ότι η ικανότητα της Ιταλίας να απορροφήσει τις σχετιζόμενες με τη γήρανση του πληθυσμού ανισορροπίες εξαρτάται σε καθοριστικό βαθμό από τη διατήρηση υψηλών πρωτογενών πλεονασμάτων σε μακροπρόθεσμη βάση και από τη σημαντική βελτίωση των δεικτών συμμετοχής στην αγορά εργασίας. Οι μέχρι σήμερα μεταρρυθμίσεις του συνταξιοδοτικού συστήματος συνέβαλαν σε συγκράτηση της αύξησης των συνταξιοδοτικών δαπανών. Το Συμβούλιο ενθαρρύνει επομένως την Ιταλία να επιταχύνει την μεταρρύθμιση του συνταξιοδοτικού καθεστώτος ώστε να ελέγξει τις δαπάνες και να προωθήσει μέτρα για επικουρική ιδιωτική συνταξιοδότηση, όπως ορίζεται στο πρόγραμμα. Επιπλέον, σημειώνει την καθοριστική σημασία των μεταρρυθμίσεων στην αγορά εργασίας και παράλληλα υπογραμμίζει ότι πρέπει να επιταχυνθεί η μείωση του δείκτη χρέους, ενόψει της ανάγκης για αύξηση των δεικτών συμμετοχής στην αγορά εργασίας και για εκ των προτέρων διευθέτηση των ανταγωνιστικών μεταξύ τους απαιτήσεων επί των δημοσίων πόρων.

(1) ΕΕ L 209 της 2.8.1997.

(2) Αναθεωρημένη γνώμη της οικονομικής και δημοσιονομικής επιτροπής σχετικά με το περιεχόμενο και τη μορφή των προγραμμάτων σταθερότητας και σύγκλισης, που εγκρίθηκε στο Συμβούλιο Ecofin στις 10.7.2001.