ΕΙΣΗΓΗΤΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑΣ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΛΟΥΣΤΕΥΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΟΤΙΚΩΝ ΣΥΝΘΗΚΩΝ (1) (97/C 353/01)

1. Αντικείμενο της παρούσας έκθεσης είναι να εξηγήσει τα αποτελέσματα της απλούστευσης των κοινοτικών συνθηκών, η οποία διενεργήθηκε από τη Διακυβερνητική Διάσκεψη, όπως αυτά εμφαίνονται στο δεύτερο μέρος της συνθήκης του Άμστερνταμ (2) (άρθρα 6 έως 8). Η έκθεση περιέχει ορισμένες γενικές παρατηρήσεις καθώς και σύντομο κατ' άρθρο σχολιασμό των τροποποιήσεων που επήλθαν στις συνθήκες, επίσης δε σχολιασμό των άρθρων 9, 10 και 11 της συνθήκης του Άμστερνταμ.

I. ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ

2. Σκοπός του εγχειρήματος ήταν να καταστήσει πιο ευανάγνωστες τις κοινοτικές συνθήκες, διά της καταργήσεως ή απαλείψεως των διατάξεων οι οποίες έχουν καταστεί άνευ αντικειμένου. Άρα, το ζητούμενο ήταν η συνέχιση της ισχύουσας έννομης κατάστασης. Όντως, η Διάσκεψη δεν προέβη σε νέα σύνταξη των συνθηκών, η οποία ναι μεν θα τις καθιστούσε αναμφιβόλως πιο ευανάγνωστες, αλλά θα συνεπάγετο τον κίνδυνο να θέσει υπό αμφισβήτηση το κοινοτικό κεκτημένο και να ξανανοίξει συζητήσεις σχετικές με διατάξεις οι οποίες στο παρελθόν υπήρξαν αντικείμενο μακρών διαπραγματεύσεων. Επίσης, οι φραστικές αλλαγές είναι πολύ περιορισμένες και οφείλονται στην ανάγκη προσαρμογής, σε ορισμένες περιπτώσεις, της διατύπωσης που χρησιμοποιούν οι συνθήκες, ανάγκη απορρέουσα από την απάλειψη διατάξεων οι οποίες είχαν καταστεί άνευ αντικειμένου. Σε εξαιρετικές μόνον περιπτώσεις, οι οποίες επισημαίνονται στην παρούσα έκθεση, η διάσκεψη έκρινε χρήσιμο να τροποποιήσει τη διατύπωση των συνθηκών, προκειμένου να επιφέρει συντακτικές βελτιώσεις.

3. Η απλούστευση αφορά τη συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, τη συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας Άνθρακος και Χάλυβος και τη συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας Ατομικής Ενεργείας, καθώς και τα παραρτήματα και τα πρωτόκολλα που προσαρτώνται σε αυτές. Η απλούστευση επήλθε διά τροποποιήσεως των συνθηκών αυτών και όχι διά αντικαταστάσεώς τους με νέες συνθήκες. Οι δηλώσεις που περιέχονται στις διάφορες τελικές πράξεις, δηλώσεις οι οποίες έγιναν κατά την κατάρτιση των συνθηκών αυτών ή των διαφόρων αναθεωρήσεών τους, λόγω της φύσεώς τους δεν εξετάστηκαν. Συγκεκριμένα, η ύπαρξη των δηλώσεων αυτών αποτελεί ιστορικό γεγονός συχνά δε έλκουν τη σημασία τους από τις διατάξεις των συνθηκών στις οποίες αναφέρονται. Αφ' ής στιγμής οι διατάξεις αυτές απαλείφονται, επειδή έχουν καταστεί άνευ αντικειμένου, χάνουν τη σημασία τους και οι αντίστοιχες δηλώσεις. Γι' αυτό, η Διάσκεψη έκρινε ότι δεν υπάρχει λόγος να ασχοληθεί με αυτό το θέμα. Ομοίως, δεν ασχολήθηκε με τις συνθήκες προσχωρήσεως, οι οποίες εξακολουθούν να υφίστανται αυτοτελώς. Άλλωστε, η ανάγνωση των συνθηκών δεν θα είχε καταστεί ευχερέστερη με την παρεμβολή διατάξεων των συνθηκών προσχώρησης, οι οποίες κατά κανόνα έχουν είτε μεταβατικό είτε πολύ ειδικό χαρακτήρα.

4. Επιπλέον, προκειμένου να αποσαφηνισθούν και να απλουστευθούν τα ισχύοντα κείμενα περί των ενιαίων κοινοτικών οργάνων, η σύμβαση της 25ης Μαρτίου 1957 περί ορισμένων κοινών οργάνων των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων και η συνθήκη της 8ης Απριλίου 1965 περί ιδρύσεως ενιαίου Συμβουλίου και ενιαίας Επιτροπής των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων (συνθήκη συγχωνεύσεως) καταργήθηκαν. Ό,τι είχε ουσιαστική σημασία από το περιεχόμενό τους συγκεντρώθηκε στο άρθρο 9 της συνθήκης του Άμστερνταμ. Το πρωτόκολλο της 8ης Απριλίου 1965 περί των προνομίων και ασυλιών των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, όπως τροποποιήθηκε από το πρωτόκολλο αριθ. 7 της συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας (το οποίο προσθέτει την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα και το Ευρωπαϊκό Νομισματικό Ίδρυμα στον κατάλογο των οργάνων και οργανισμών τα οποία αφορά) διατηρείται σε ισχύ, παρά την κατάργηση της συνθήκης συγχωνεύσεως στην οποία είναι προσαρτημένο.

5. Ήταν σημαντικό να καθορισθούν επακριβώς τα οριζόντια αποτελέσματα της απλούστευσης. Έπρεπε όντως να αποσαφηνισθεί ότι η απλούστευση δεν έχει σκοπό να τροποποιήσει το κεκτημένο. Έπρεπε επίσης να κατοχυρωθεί ότι η απάλειψη διατάξεων που είχαν αποβεί άνευ αντικειμένου, αφού έτασσαν προθεσμίες για την πραγματοποίηση ορισμένων δράσεων της Κοινότητας, δεν θα συνεπαγόταν, εν ή περιπτώσει δεν είχαν εκπληρωθεί όλες οι προβλεπόμενες υποχρεώσεις, αδυναμία επίκλησης της προθεσμίας ενώπιον του Δικαστηρίου. Τον κίνδυνο αυτό επηύξανε το γεγονός ότι, για πολιτικούς λόγους, η συνθήκη ΕΚ εξακολουθούσε να μνημονεύει ορισμένες προθεσμίες, όπως η προθεσμία του άρθρου 7 Α, ή οι προθεσμίες που αφορούν την Οικονομική και Νομισματική Ένωση. Έπρεπε τέλος να αποσοβηθεί οιοδήποτε ενδεχόμενο αμφιβολίας περί της διατήρησης της ισχύος των πράξεων παραγώγου δικαίου των βασιζόμενων στις διατάξεις οι οποίες έχουν αποβεί άνευ αντικειμένου. Έτσι, το άρθρο 10 της συνθήκης του Άμστερνταμ ορίζει ότι, η κατάργηση ή η απάλειψη διατάξεων οι οποίες έχουν καταστεί άνευ αντικειμένου και η προσαρμογή ορισμένων διατάξεων, δεν θίγει:

- το έννομο αποτέλεσμα αυτών των διατάξεων,

- τις προθεσμίες που έτασσαν αυτές οι διατάξεις,

- τις συνθήκες προσχώρησης,

- το έννομο αποτέλεσμα των πράξεων που εκδόθηκαν επί τη βάσει αυτών των διατάξεων.

Από τα ανωτέρω προκύπτει ότι τα αποτελέσματα της απλούστευσης δεν είναι δυνατόν να ερμηνευθούν με την έννοια ότι συνεπάγονται αμφισβήτηση των εν λόγω αποτελεσμάτων. Με τον τρόπο αυτό, το άρθρο 10 δεν αφήνει κανένα περιθώριο ερμηνείας προσδίδουσας στην απλούστευση μία έκταση την οποία δεν έχει. Εξάλλου, η δήλωση η σχετική με το άρθρο 10 της συνθήκης του Άμστερνταμ ορίζει την ακριβή έκταση της απλούστευσης και αποκλείει ρητά οιαδήποτε αμφισβήτηση του κοινοτικού κεκτημένου.

II. ΚΑΤ' ΑΡΘΡΟ ΣΧΟΛΙΑΣΜΟΣ ΤΩΝ ΑΠΛΟΥΣΤΕΥΘΕΙΣΩΝ ΔΙΑΤΑΞΕΩΝ

Α. Συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας (άρθρο 6 της συνθήκης του Άμστερνταμ)

Όταν άρχισε να ισχύει την 1η Ιανουαρίου 1958, η συνθήκη αυτή προέβλεπε, για την εγκαθίδρυση της κοινής αγοράς, δωδεκαετή μεταβατική περίοδο, διαιρούμενη σε τρεις φάσεις τετραετούς διάρκειας (οι οποίες έληξαν στις 31 Δεκεμβρίου 1961, 1965 και 1969 αντιστοίχως). Το μεγαλύτερο μέρος της απλούστευσης αυτής της συνθήκης αντικείμενο είχε την απάλειψη των διατάξεων των σχετικών με αυτή την αρχική μεταβατική περίοδο. Το γενικό μέλημα ήταν η απάλειψη οιασδήποτε μνείας προθεσμιών που είχαν λήξει ή διατάξεων που είχαν καταστεί άνευ αντικειμένου.

>ΘΕΣΗ ΠΗΝΑΚΑ>

>ΘΕΣΗ ΠΗΝΑΚΑ>

>ΘΕΣΗ ΠΗΝΑΚΑ>

Β. Συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας Άνθρακα και Χάλυβα (άρθρο 7 της συνθήκης του Άμστερνταμ)

Η συνθήκη αυτή προέβλεπε διάφορα μεταβατικά μέτρα για την εγκαθίδρυση της κοινής αγοράς άνθρακα και χάλυβα, μέτρα που είχαν συγκεντρωθεί σε μία σύμβαση προσαρτημένη στη συνθήκη. Χάρις σ' αυτή τη νομοθετική τεχνική, η συνθήκη για την ίδρυση της ΕΚΑΧ περιείχε πολύ λιγότερες μεταβατικές διατάξεις οι οποίες είχαν καταστεί άνευ αντικειμένου, απ' όσες η συνθήκη περί ιδρύσεως της ΕΚ. Η μεταβατική περίοδος η προβλεπόμενη για την εγκαθίδρυση της κοινής αγοράς ήταν πενταετής αρχής γενομένης από την έναρξη ισχύος της συνθήκης. Άρα έληξε στις 23 Ιουλίου 1957. Όπως και με τη συνθήκη ΕΚ, η αντίληψη που πρυτάνευσε για τη συνθήκη ΕΚΑΧ ήταν η απάλειψη οιασδήποτε μνείας προθεσμιών που είχαν λήξει ή διατάξεων που είχαν καταστεί άνευ αντικειμένου. Αυτή η εργασία απλούστευσης ήταν καθαρώς τεχνικής φύσεως, χωρίς όμως αυτό να προδικάζει για τα τυχόν μέτρα που θα ληφθούν ενόψει της λήξεως της ισχύος της συνθήκης ΕΚΑΧ, στις 23 Ιουλίου 2002, δηλαδή 50 χρόνια μετά την έναρξη ισχύος της.

>ΘΕΣΗ ΠΗΝΑΚΑ>

>ΘΕΣΗ ΠΗΝΑΚΑ>

>ΘΕΣΗ ΠΗΝΑΚΑ>

Γ. Συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας Ατομικής Ενέργειας (άρθρο 8 της συνθήκης του Άμστερνταμ)

Όπως και οι άλλες συνθήκες, η συνθήκη αυτή περιείχε ορισμένο αριθμό μεταβατικών διατάξεων για τη θέσπιση διαφόρων μέτρων. Οι διατάξεις αυτές ήταν κυρίως συγκεντρωμένες στο τέλος της συνθήκης στον τίτλο VI. Χάρις σ' αυτή τη νομοθετική τεχνική, η συνθήκη Ευρατόμ περιείχε πολύ λιγότερες μεταβατικές διατάξεις άνευ αντικειμένου από ό,τι η συνθήκη για την ίδρυση της ΕΚ. Όπως συνέβη και με τη συνθήκη ΕΚ, η γενική αντίληψη που πρυτάνευσε στη συνθήκη Ευρατόμ ήταν η απάλειψη οιασδήποτε μνείας προθεσμιών που είχαν λήξει και διατάξεων που είχαν καταστεί άνευ αντικειμένου.

>ΘΕΣΗ ΠΗΝΑΚΑ>

>ΘΕΣΗ ΠΗΝΑΚΑ>

>ΘΕΣΗ ΠΗΝΑΚΑ>

III. ΣΧΟΛΙΑΣΜΟΣ ΤΩΝ ΑΛΛΩΝ ΔΙΑΤΑΞΕΩΝ ΤΗΣ ΣΥΝΘΗΚΗΣ ΤΟΥ ΑΜΣΤΕΡΝΤΑΜ, ΠΟΥ ΑΠΟΡΡΕΟΥΝ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΠΛΟΥΣΤΕΥΣΗ ΤΩΝ ΣΥΝΘΗΚΩΝ

Α. Το άρθρο 9 της συνθήκης του Άμστερνταμ (ενιαία όργανα)

Όπως αναφέρεται ανωτέρω στο σημείο 4 των γενικών παρατηρήσεων, προκειμένου να αποσαφηνιστούν και να απλουστευτούν τα ισχύοντα κείμενα περί των ενιαίων κοινοτικών οργάνων, η σύμβαση, της 25ης Μαρτίου 1957, περί ορισμένων κοινών οργάνων των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων και η συνθήκη, της 8ης Απριλίου 1965, περί ιδρύσεως ενιαίου Συμβουλίου και ενιαίας Επιτροπής των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων (συνθήκη συγχωνεύσεως), καταργήθηκαν. Τα κυριότερα στοιχεία του περιεχομένου τους συγκεντρώθηκαν στο άρθρο 9 της συνθήκης του Άμστερνταμ. Το πρωτόκολλο, της 8ης Απριλίου 1965, περί των προνομίων και ασυλιών των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, όπως τροποποιήθηκε από το πρωτόκολλο αριθ. 7 της συνθήκης για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας (που προσθέτει την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα και το Ευρωπαϊκό Νομισματικό Ίδρυμα στον κατάλογο των καλυπτόμενων οργάνων και οργανισμών), διατηρείται, παρά την κατάργηση της συνθήκης συγχωνεύσεως στην οποία προσαρτάται. Το άρθρο αυτό σχολιάζεται παρακάτω, παράγραφο προς παράγραφο:

>ΘΕΣΗ ΠΗΝΑΚΑ>

Επειδή οι υπόλοιπες διατάξεις της σύμβασης της 25ης Μαρτίου 1957 και της συνθήκης συγχωνεύσεως του 1965 κρίθηκαν άνευ αντικειμένου, δεν περιελήφθησαν στο άρθρο 9 της συνθήκης του Άμστερνταμ.

Β. Το άρθρο 10 της συνθήκης του Άμστερνταμ (διατήρηση των έννομων αποτελεσμάτων των καταργούμενων και αναπροσαρμοζόμενων διατάξεων)

Όπως προαναφέρθηκε, στο σημείο 5 των γενικών παρατηρήσεων, το άρθρο 10 της συνθήκης του Άμστερνταμ σκοπό έχει να ορίσει επακριβώς τα οριζόντια αποτελέσματα της απλούστευσης, δηλαδή ότι δεν αποσκοπεί σε τροποποίηση του κεκτημένου, ότι η απάλειψη διατάξεων που είχαν καταστεί άνευ αντικειμένου και έτασσαν προθεσμίες για την πραγματοποίηση ορισμένων δράσεων των Κοινοτήτων δεν εμποδίζει την επίκληση της μη τήρησης της προθεσμίας ενώπιον του Δικαστηρίου, και ότι ουδόλως θίγει την ισχύ των πράξεων παραγώγου δικαίου οι οποίες βασίζονται επ' αυτών των διατάξεων. Το άρθρο 10 της συνθήκης του Άμστερνταμ ορίζει επομένως ότι, η κατάργηση ή η απάλειψη διατάξεων που έχουν καταστεί άνευ αντικειμένου και η προσαρμογή ορισμένων διατάξεων, δεν θίγει:

- το έννομο αποτέλεσμα αυτών των διατάξεων,

- τις προθεσμίες τις οποίες έτασσαν αυτές οι διατάξεις,

- τις συνθήκες προσχώρησης,

- το έννομο αποτέλεσμα των πράξεων που εκδόθηκαν επί τη βάσει αυτών των διατάξεων.

Από τα ανωτέρω προκύπτει ότι τα αποτελέσματα της απλούστευσης δεν είναι δυνατόν να ερμηνευθούν με την έννοια ότι συνεπάγονται αμφισβήτηση των εν λόγω αποτελεσμάτων. Το άρθρο 10 αποκλείει έτσι οποιαδήποτε ερμηνεία που θα έδινε στην απλούστευση μια έκταση την οποία δεν έχει. Εξάλλου, η δήλωση σχετικά με το άρθρο 10 της συνθήκης του Άμστερνταμ ορίζει την ακριβή έκταση της απλούστευσης και αποκλείει ρητά οποιαδήποτε αμφισβήτηση του κοινοτικού κεκτημένου.

Το άρθρο αυτό εφαρμόζεται επίσης όσον αφορά την κατάργηση της σύμβασης, της 25ης Μαρτίου 1957, περί ορισμένων κοινών οργάνων των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων και της συνθήκης, της 8ης Απριλίου 1965, για την ίδρυση ενιαίου Συμβουλίου και ενιαίας Επιτροπής των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων (συνθήκη συγχωνεύσεως).

Γ. Άρθρο 11 της συνθήκης του Άμστερνταμ (αρμοδιότητα του Δικαστηρίου)

Το άρθρο αυτό εμπνέεται από το άρθρο 30 της συνθήκης συγχωνεύσεως το οποίο προσδιορίζει ότι οι διατάξεις των συνθηκών οι σχετικές με την αρμοδιότητα του Δικαστηρίου εφαρμόζονται και στις διατάξεις της συνθήκης συγχωνεύσεως και στο πρωτόκολλο περί των προνομίων και ασυλιών των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων. Κρίθηκε αναγκαίο να επεκταθεί η αρμοδιότητα αυτή όχι μόνο στο άρθρο 9 που περιλαμβάνει τα κύρια στοιχεία των διατάξεων περί των ενιαίων οργάνων αλλά και στις διατάξεις τις σχετικές με την απλούστευση των συνθηκών (άρθρα 6 έως 8), στο άρθρο 10 που προσδιορίζει την έκταση και τα αποτελέσματα της απλούστευσης, καθώς και στο ίδιο το άρθρο 11, το σχετικό με την αρμοδιότητα του Δικαστηρίου.

IV. ΠΡΟΣΘΗΚΗ ΤΟΥ ΕΝΟΠΟΙΗΜΕΝΟΥ ΚΕΙΜΕΝΟΥ ΤΗΣ ΣΥΝΘΗΚΗΣ ΕΚ ΚΑΙ ΤΗΣ ΣΥΝΘΗΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΗ ΜΕ ΤΗ ΜΟΡΦΗ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΤΕΛΙΚΗΣ ΠΡΑΞΗΣ ΤΗΣ ΣΥΝΘΗΚΗΣ ΤΟΥ ΑΜΣΤΕΡΝΤΑΜ

Για να είναι σε θέση ο αναγνώστης να σχηματίσει ακριβή εικόνα του αποτελέσματος των διαφόρων τροποποιήσεων που απορρέουν από τη συνθήκη του Άμστερνταμ, τόσο των τροποποιήσεων ουσίας όσο και των τροποποιήσεων που επήλθαν λόγω της απλούστευσης, αποφασίστηκε να παρεμβληθεί, ενδεικτικά, ως παράρτημα στην τελική πράξη της συνθήκης του Άμστερνταμ, ενοποιημένη απόδοση της συνθήκης ΕΚ.

Προσαρτάται επίσης, ενδεικτικά, στην τελική πράξη, ενοποιημένη απόδοση της συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση.

Η προσθήκη αυτή προβλέπεται από την τελική πράξη.

(1) Η έκθεση αυτή εκπονήθηκε υπ' ευθύνη της Γενικής Γραμματείας του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

(2) ΕΕ C 340 της 10. 11. 1997.