Απόφαση της Επιτροπής

της 26ης Ιουλίου 2000

που κηρύσσει μια συγκέντρωση συμβιβάσιμη με την κοινή αγορά και τη συμφωνία για τον ΕΟΧ

(Υπόθεση COMP/M.1806 - AstraZeneca/Novartis)

Κανονισμός (ΕΟΚ) αριθ. 4064/89 του Συμβουλίου

[κοινοποιηθείσα υπό τον αριθμό Ε(2000) 2309]

(Το κείμενο στην αγγλική γλώσσα είναι το μόνο αυθεντικό)

(Κείμενο που παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον ΕΟΧ)

(2004/310/ΕΚ)

Η ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ,

Έχοντας υπόψη:

τη συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας,

τη συμφωνία για τον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο, και ιδίως το άρθρο 57,

τον κανονισμό (ΕΟΚ) αριθ. 4064/89 του Συμβουλίου, της 21ης Δεκεμβρίου 1989, για τον έλεγχο των συγκεντρώσεων μεταξύ επιχειρήσεων(1), όπως τροποποιήθηκε τελευταία από τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1310/97(2), και ιδίως το άρθρο 8 παράγραφος 2,

την απόφαση της Επιτροπής της 21ης Μαρτίου 2000 να κινήσει διαδικασία στην παρούσα υπόθεση,

Αφού έδωσε στις ενδιαφερόμενες επιχειρήσεις τη δυνατότητα να γνωστοποιήσουν τις απόψεις τους επί των αιτιάσεων που διατύπωσε η Επιτροπή,

τη γνώμη της συμβουλευτικής επιτροπής συγκεντρώσεων(3),

Εκτιμώντας τα ακόλουθα:

(1) Στις 18 Φεβρουαρίου 2000, η Επιτροπή έλαβε κοινοποίηση σχεδιαζόμενης συγκέντρωσης με την οποία οι εταιρείες Novartis AG ("Novartis") και AstraZeneca PLC ("AstraZeneca") προτίθενται να αποσχίσουν και να συγχωνεύσουν τις δραστηριότητές τους στον τομέα της παραγωγής προϊόντων φυτοπροστασίας σε μια νεοσυσταθείσα εταιρεία, τη Syngenta AG ("Syngenta"). Η Novartis θα μεταβιβάσει επίσης στη Syngenta τις δραστηριότητές της στον τομέα της επεξεργασίας σπόρων προς σπορά.

(2) Αφού εξέτασε την κοινοποίηση, η Επιτροπή κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η κοινοποιηθείσα πράξη εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής του κανονισμού περί συγκεντρώσεων και δημιουργεί σοβαρές αμφιβολίες ως προς το συμβιβάσιμό της με την κοινή αγορά. Για το λόγο αυτό, στις 21 Μαρτίου 2000, η Επιτροπή αποφάσισε να κινήσει διαδικασία κατ' εφαρμογήν του άρθρου 6 παράγραφος 1 στοιχείο γ) του κανονισμού περί συγκεντρώσεων.

ΤΑ ΜΕΡΗ

(3) Η Novartis συστάθηκε με τη συγχώνευση των εταιρειών Ciba-Geigy και Sandoz, το Δεκέμβριο 1996(4). Η Novartis είναι ένας πολυεθνικός όμιλος εταιρειών που δραστηριοποιούνται παγκοσμίως στον τομέα των βιοεπιστημών. Εστιάζεται σε προϊόντα προστασίας της υγείας (φαρμακευτικά προϊόντα, προϊόντα κοινόχρηστης ονομασίας), στα αγροχημικά (προϊόντα φυτοπροστασίας, προϊόντα επεξεργασίας σπόρων προς σπορά, προστασίας της υγείας των ζώων) και προστασίας της υγείας των καταναλωτών (προϊόντα διατροφής, προϊόντα αυτοθεραπείας).

(4) Η AstraZeneca συστάθηκε με τη συγχώνευση μεταξύ της Astra AB και Zeneca Group PLC την άνοιξη του 1999(5). Οι επιχειρηματικές δραστηριότητες της AstraZeneca αφορούν την έρευνα, την ανάπτυξη, την παραγωγή και διάθεση στην αγορά φαρμακευτικών προϊόντων και αγροχημικών.

Η ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗ

(5) Η Novartis θα αναλάβει την εσωτερική αναδιοργάνωση έτσι ώστε οι δραστηριότητές της στον τομέα των αγροχημικών εκτός των ΗΠΑ καθώς και οι δραστηριότητές της στον τομέα των προϊόντων επεξεργασίας σπόρων για σπορά εκτός ΗΠΑ να ασκούνται από μια νεοσυσταθείσα εταιρεία, την Novartis Agribusiness AG, και η δραστηριότητα στον τομέα των αγροχημικών εντός των ΗΠΑ καθώς και των προϊόντων επεξεργασίας σπόρων εντός των ΗΠΑ να ασκούνται από μια αμερικανική εταιρεία, την Novartis US Co. Η πράξη δεν θα περιλαμβάνει την επιχειρηματική δραστηριότητα της Novartis στον τομέα των προϊόντων προστασίας της υγείας των ζώων. Στη συνέχεια η Novartis θα αποσχίσει τη Novartis Agribusiness AG μέσω της έκδοσης δικαιωμάτων εγγραφής υπέρ των μετόχων της, και η Novartis US Co θα αποσχισθεί με διανομή των μετοχών της στους μετόχους της Novartis (ή σε καταπιστευτικό διαχειριστή των δικαιωμάτων όλων των μετόχων της Novartis). Η Novartis Agribusiness AG θα συγχωνευθεί με τη Syngenta σύμφωνα με την ελβετική νομοθεσία περί συγχωνεύσεων και η Novartis US Co θα συγχωνευθεί με τη Syngenta με τριμερή συγχώνευση στις ΗΠΑ. Κατά συνέπεια, οι μέτοχοι της Novartis θα κατέχουν, μετά την ολοκλήρωση της πράξης, μετοχές της Syngenta και της Novartis.

(6) Η AstraZeneca θα αναλάβει εσωτερική αναδιοργάνωση για να διαχωρίσει τις δραστηριότητες στον τομέα των αγροχημικών από τις δραστηριότητες που θα διατηρήσει, έτσι ώστε οι δραστηριότητες στον τομέα των αγροχημικών να μεταβιβαστούν στη Syngenta. Η AstraZeneca θα αναγγείλει διανομή μερίσματος στους μετόχους της η οποία θα ικανοποιηθεί με τη μεταβίβαση μετοχών στη Syngenta. Συνεπώς, οι μέτοχοι της AstraZeneca θα κατέχουν, όταν ολοκληρωθεί η πράξη, μετοχές της Syngenta καθώς και της AstraZeneca.

(7) Συνεπώς, η κοινοποιηθείσα πράξη συνιστά συγκέντρωση κατά την έννοια του άρθρου 3 παράγραφος 1 στοιχείο α) του κανονισμού περί συγκεντρώσεων.

ΚΟΙΝΟΤΙΚΗ ΔΙΑΣΤΑΣΗ

(8) Ο συνδυασμένος ολικός παγκόσμιος κύκλος εργασιών των εμπλεκομένων επιχειρήσεων το 1998 υπερβαίνει τις 5000 εκατ. ευρώ (Novartis, [...](6), AstraZeneca [...]*). Οι κοινοτικός κύκλος εργασιών και της Novartis και της AstraZeneca όσον αφορά τις εξεταζόμενες δραστηριότητες υπερβαίνει τα 250 εκατ. ευρώ (Novartis, [...]*, AstraZeneca [...]*). Καμία από τις δύο εταιρείες δεν πραγματοποιεί άνω των δύο τρίτων του ολικού κοινοτικού της κύκλου εργασιών σε ένα και το αυτό κράτος μέλος. Συνεπώς, η συγκέντρωση εμπίπτει στο πεδίο του κανονισμού περί συγκεντρώσεων.

(9) Η πράξη εμπίπτει στο πεδίο συνεργασίας με την εποπτεύουσα αρχή της ΕΖΕΣ, σύμφωνα με το άρθρο 2 παράγραφος 1 στοιχείο γ) του πρωτοκόλλου 24 της συμφωνίας ΕΟΧ, διότι η συγκέντρωση είναι δυνατό να δημιουργήσει ή να ενισχύσει δεσπόζουσα θέση που θα μπορούσε να παρεμποδίσει σημαντικά τον ανταγωνισμό στις επικράτειες των κρατών της ΕΖΕΣ ή σε σημαντικό μέρος της.

ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΛΕΥΡΑ ΤΟΥ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΜΟΥ

(10) Η συγκέντρωση αφορά τους οικονομικούς τομείς των χημικών προϊόντων προστασίας των καλλιεργειών ("φυτοπροστασία") και των προϊόντων επεξεργασίας σπόρων για σπορά. Η Novartis θα μεταβιβάσει τις δραστηριότητές της στους τομείς των προϊόντων φυτοπροστασίας και επεξεργασίας σπόρων προς σπορά στη Syngenta, ενώ η AstraZeneca θα μεταβιβάσει μόνο τις δραστηριότητές της στον τομέα των προϊόντων φυτοπροστασίας.

(11) Τα προϊόντα φυτοπροστασίας προστατεύουν τις καλλιέργειες από όλες τις ζημίες οι οποίες θα ήταν δυνατό να προκληθούν από ζιζάνια, έντομα ή μύκητες. Τα προϊόντα φυτοπροστασίας διαχωρίζονται συνήθως με βάση αυτό που προορίζονται να καταπολεμήσουν. Τα μέρη προτείνουν τις ακόλουθες βασικές ομάδες προϊόντων:

- μυκητοκτόνα (για την καταπολέμηση ασθενειών)·

- ζιζανιοκτόνα (για την καταπολέμηση ζιζανίων)·

- μη επιλεκτικά ζιζανιοκτόνα (για την καταπολέμηση ζιζανίων)·

- εντομοκτόνα (για την καταπολέμηση εντόμων)·

- θρεπτικές ουσίες ("ιχνοστοιχεία") για την αντιμετώπιση συμπτωμάτων ανεπάρκειας, π..χ. έλλειψη σιδήρου·

- επεξεργασία σπόρων για την προστασία σπόρων και των μετέπειτα φυτών από ασθένειες και έντομα·

- ρυθμιστές της ανάπτυξης των φυτών·

- βιομηχανικά ζιζανιοκτόνα·

- εντομοκτόνα μη γεωργικής χρήσης·

- δραστικές ουσίες.

Επιπλέον των προϊόντων φυτοπροστασίας, η Syngenta θα δραστηριοποιείται και στον τομέα της επεξεργασίας σπόρων για σπορά.

(12) Η συγκέντρωση δεν εγείρει προβλήματα ανταγωνισμού στις αγορές θρεπτικών ουσιών, βιομηχανικών ζιζανιοκτόνων, εντομοκτόνων μη γεωργικής χρήσης και δραστικών ουσιών. Στην απόφαση βάσει του άρθρου 6 παράγραφος 1 στοιχείο γ), η Επιτροπή είχε επίσης εκφράσει σοβαρές αμφιβολίες όσον αφορά τις αγορές προϊόντων καταπολέμησης των τρωκτικών. Οι αμφιβολίες αυτές βασίζονταν στο γεγονός ότι, αν και οι δραστηριότητες της Novartis σε αυτό τον τομέα δεν θα μεταβιβάζονταν στη Syngenta, οι διαχειριστές της Novartis θα εκπροσωπούνται στα όργανα εταιρικής διακυβέρνησης της Syngenta. Επιπλέον, κατά την άποψη ενός ανταγωνιστή, οι δύο εταιρείες θα κατέχουν σημαντικά υψηλό συνδυασμένο μερίδιο αγοράς. Εντούτοις, ο συνολικός όγκος πωλήσεων τρωκτικοκτόνων της Novartis είναι μικρός ( [...]* ευρώ) και [...]*). Συνεπώς, είναι αβάσιμες οι σοβαρές αμφιβολίες ότι η συγχώνευση θα συνέβαλε ενδεχομένως στη δημιουργία δυοπωλιακής δεσπόζουσας θέσης σε ορισμένες αγορές τρωκτικοκτόνων, οι οποίες εκφράζονται στην απόφαση βάσει του άρθρου 6 παράγραφος 1 στοιχείο γ).

(13) Για τους κατωτέρω λόγους, η συγκέντρωση θα προκαλούσε ενδεχομένως τη δημιουργία ή την ενίσχυση δεσπόζουσας θέσης στις ακόλουθες αγορές:

αγορές μυκητοκτόνων:

- μυκητοκτόνα για δημητριακά στη Γαλλία, τη Γερμανία, το Ηνωμένο Βασίλειο, τη Δανία, τη Σουηδία και τη Φινλανδία·

- μυκητοκτόνα για ζαχαρότευτλα στη Γαλλία, την Ιταλία, την Ισπανία και το Βέλγιο·

- μυκητοκτόνα για γεώμηλα στη Σουηδία·

- μυκητοκτόνα για τη θεραπεία της ερυσίβης της αμπέλου στην Αυστρία και μυκητοκτόνα για τη θεραπεία του βοτρύτη της αμπέλου στην Αυστρία και τη Γαλλία.

αγορές ζιζανιοκτόνων

- ζιζανιοκτόνα για αραβόσιτο στη Γαλλία, τη Γερμανία, τις Κάτω Χώρες και το Βέλγιο·

- ζιζανιοκτόνα για γεώμηλα στο Βέλγιο και τη Γαλλία·

- μεταφυτρωτικά ζιζανιοκτόνα αγρωστωδών για γεώμηλα στη Γαλλία·

- μεταφυτρωτικά ζιζανιοκτόνα αγρωστωδών για ζαχαρότευτλα στο Ηνωμένο Βασίλειο, το Βέλγιο και τη Δανία·

- μεταφυτρωτικά ζιζανιοκτόνα αγρωστωδών για καλλιέργειες ελαιούχων σπόρων στη Γερμανία, το Ηνωμένο Βασίλειο και τη Δανία·

- ζιζανιοκτόνα για φρούτα και καρπούς στη Γαλλία·

αγορές εντομοκτόνων φυλλώματος:

- για δημητριακά στο Βέλγιο τη Δανία, τη Γαλλία και τη Γερμανία·

- για καλλιέργειες χορτονομής στη Γαλλία·

- για γεώμηλα στη Γαλλία·

- για κηπευτικά στη Γαλλία.

αγορές προϊόντων επεξεργασίας σπόρων για σπορά:

- δημητριακών στην Ισπανία.

ρυθμιστές της ανάπτυξης των φυτών:

- για διακοσμητικά φυτά στο Βέλγιο, τις Κάτω Χώρες και τη Γαλλία.

ΣΠΟΡΟΙ ΠΡΟΣ ΣΠΟΡΑ

(14) Οι δραστηριότητες της Novartis στον τομέα της επεξεργασίας σπόρων για σπορά μεταβιβάζονται στη Syngenta. Η AstraZeneca ασκεί τις δραστηριότητές της σε αυτό τον τομέα μέσω μιας κοινής επιχείρησης με την Cosun. Αυτή η κοινή επιχείρηση ονομάζεται Advanta. Η δραστηριότητα αυτή δεν θα μεταβιβαστεί στην Syngenta και θα παραμείνει υπό την ιδιοκτησία της AstraZeneca. Εντούτοις, θα εξακολουθήσουν να υπάρχουν ορισμένες σχέσεις μεταξύ της δραστηριότητας της AstraZeneca που θα μεταβιβαστούν στην Syngenta και στην κοινή επιχείρηση Advanta. [Επιχειρηματικό απόρρητο της AstraZeneca - συμβατικές σχέσεις]*.

(15) [Επιχειρηματικό απόρρητο της AstraZeneca - συμβατικές σχέσεις]* Η υποχρέωση αυτή δεν αφορά τη δραστηριότητα στον τομέα της επεξεργασίας σπόρων για σπορά της Novartis που θα μεταβιβαστεί στην Syngenta. [Επιχειρηματικό απόρρητο της AstraZeneca - συμβατικές σχέσεις]*

(16) [Επιχειρηματικό απόρρητο της AstraZeneca - συμβατικές σχέσεις]*.

(17) Η υφιστάμενη συμβατική σχέση μεταξύ του ομίλου Zeneca και της Advanta δημιουργεί σύνδεση μεταξύ της Syngenta και της Avanta, δύο εταιρείες οι οποίες παράγουν σπόρους ζαχαρότευτλου. [...]* Υπάρχουν μόνο δύο άλλοι σημαντικοί ανταγωνιστές που παράγουν σπόρους ζαχαρότευτλων, η KWS και η Danisco.

(18) Η AstraZeneca θα εξασφαλίσει ότι [Επιχειρηματικό απόρρητο της AstraZeneca - συμβατικές σχέσεις]* Αυτό σημαίνει ότι [Επιχειρηματικό απόρρητο της AstraZeneca - συμβατικές σχέσεις]*.

(19) Η Επιτροπή θεωρεί ότι, με βάση τα ανωτέρω [Επιχειρηματικό απόρρητο της AstraZeneca - συμβατικές σχέσεις]* δεν απαιτείται περαιτέρω διερεύνηση των συνεπειών της συγχώνευσης στις αγορές σπόρων για σπορά, διότι [Επιχειρηματικό απόρρητο της AstraZeneca - συμβατικές σχέσεις]* εξαλείφει το πλεονέκτημα που θα αποκτούσε η Syngenta από [Επιχειρηματικό απόρρητο της AstraZeneca - συμβατικές σχέσεις]*.

Α. ΑΓΟΡΕΣ ΣΧΕΤΙΚΟΥ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ

ΜΥΚΗΤΟΚΤΟΝΑ

ΤΑ ΜΥΚΗΤΟΚΤΟΝΑ ΚΑΙ Η ΧΡΗΣΗ ΤΟΥΣ

(20) Τα μυκητοκτόνα είναι παράγοντες που χρησιμοποιούνται για την καταπολέμηση των ασθενειών των φυτών που προκαλούνται ιδίως από μύκητες. Οι ασθένειες που πλήττουν μια καλλιέργεια, παραδείγματος χάρη μια καλλιέργεια σίτου, διαφέρουν ανάλογα με την ποικιλία που φυτεύεται το δεδομένο έτος, τις καιρικές συνθήκες και την περιποίηση της καλλιέργειας. Η καλλιεργούμενη ποικιλία καθορίζει και την πιθανότητα να πληγεί η συγκομιδή από ένα φάσμα ασθενειών όπως η ερυσίβη των δημητριακών, η σκωρίαση, η μελάνωση ή η κερκοσπορίωση. Οι καιρικές συνθήκες επηρεάζουν τον τύπο και την ένταση της προσβολής. Παραδείγματος χάρη, μια εποχή υγρασίας συμβάλλει στην εμφάνιση ασθενειών όπως η μελάνωση και μια περίοδος ξηρασίας ευνοεί τη σκωρίαση. Η περιποίηση μιας καλλιέργειας μπορεί να περιορίσει τον κίνδυνο που συνεπάγονται ορισμένες ασθένειες. Παραδείγματος χάρη, η σωστή εναλλαγή καλλιεργειών ή η άροση του αγρού περιορίζει τους κινδύνους ορισμένων ασθενειών.

(21) Λόγω της περιπλοκότητας αυτών των παραγόντων, οι καλλιεργητές εφαρμόζουν συνήθως πρόγραμμα ψεκασμών, η ένταση των οποίων και ο τύπος των χρησιμοποιούμενων δραστικών συστατικών προσαρμόζονται ανάλογα με τις τοπικές κλιματικές συνθήκες και τον τύπο των ασθενειών που προσβάλλουν τις καλλιέργειες. Η επιλογή αυτή ενδέχεται να επηρεάζεται από τις εταιρείες διανομής, τεχνικούς εμπειρογνώμονες και υπαλλήλους του κράτους μέλους που διαθέτουν εμπεριστατωμένη γνώση των ασθενειών και της επιδημιολογίας τους καθώς και των άριστων μυκητοκτόνων για την καταπολέμηση αυτών των ασθενειών, σε συνάρτηση με τις προβλεπόμενες εστίες των ασθενειών (προληπτικός έλεγχος) ή την παρουσία ασθένειας στην καλλιέργεια (θεραπευτική αγωγή).

(22) Σε περίπτωση εκδήλωσης περισσότερων ασθενειών που καταπολεμούνται από μία μόνο δραστική ουσία, ένας καλλιεργητής χρησιμοποιεί είτε μείγμα ορισμένων προϊόντων μίας μόνο δραστικής ουσίας ή ένα προπαρασκευασμένο προϊόν που περιέχει ένα μείγμα διαφόρων δραστικών ουσιών. Ένα προπαρασκευασμένο μείγμα είναι, γενικά, κατά 5-15 % φθηνότερο από ένα μείγμα των δραστικών ουσιών. Επειδή το φάσμα των ασθενειών μεταβάλλεται κατά τη διάρκεια της καλλιεργητικής περιόδου, σε συνάρτηση με τη μεταβολή των καιρικών συνθηκών, τροποποιείται και η σύνθεση των χρησιμοποιούμενων φυτοφαρμάκων, έτσι ώστε να ανταποκριθεί στις επικρατούσες συνθήκες ασθενειών.

(23) Ο καλλιεργητής, ο οποίος βασίζεται συνήθως σε συμβουλές τοπικών εμπειρογνωμόνων και σε συστάσεις ορισμένων φορέων, όπως η Επιτροπή Δράσης κατά της αντοχής στα Μυκητοκτόνα ("FRAC"), προσπαθεί επίσης να προλάβει την εκδήλωση αντοχής σε ιδιαίτερα δραστικά συστατικά, μέσω της εναλλακτικής χρήσης και/ή του συνδυασμού δραστικών ουσιών διαφορετικών χημικών τάξεων καθόλη τη διάρκεια της καλλιεργητικής περιόδου, εάν η ίδια ασθένεια εκδηλώνεται επί μακρό διάστημα και απαιτούνται πολλαπλές εφαρμογές. Σε ορισμένες περιπτώσεις, η αντοχή σε ορισμένες κατηγορίες δραστικών ουσιών θα είναι ήδη παρούσα στον τοπικό πληθυσμό νόσων και ο καλλιεργητής οφείλει τότε να χρησιμοποιεί δραστικές ουσίες που εξακολουθούν να είναι αποτελεσματικές κατά του εν λόγω ειδικού πληθυσμού ασθενειών.

(24) Όταν ο κάτοχος της εκμετάλλευσης αποφασίσει πόσα θα δαπανήσει για την αγορά μυκητοκτόνων, θα συγκρίνει το συνολικό κόστος του προγράμματός του για τη θεραπεία με μυκητοκτόνα με την προσδοκώμενη αύξηση της αποτελεσματικότητας και τη συνακόλουθη αύξηση των εσόδων, η οποία θα εξαρτηθεί από την τιμή που θα λάβει για το προϊόν του. Επειδή είναι δύσκολο να προβλεφθούν με βεβαιότητα η σοβαρότητα της ασθένειας, η προσδοκώμενη αύξηση της απόδοσης και η τιμή του προϊόντος της καλλιέργειας, το πρόσθετο κέρδος που πρέπει να προσδοκάται από ένα (δαπανηρότερο) πρόγραμμα χρήσης μυκητοκτόνων πρέπει να είναι σημαντικά υψηλότερο από την τιμή του μυκητοκτόνου (πριμοδότηση).

ΕΞΕΤΑΣΗ ΤΩΝ ΟΡΙΣΜΩΝ ΤΗΣ ΑΓΟΡΑΣ

(25) Τα μέρη αναφέρονται σε προηγούμενες αποφάσεις(7) στις οποίες η Επιτροπή θεώρησε ότι η διαίρεση των μυκητοκτόνων ανά τύπο καλλιέργειας είναι το σωστό σημείο εκκίνησης, εφόσον τα διάφορα φυτά παρουσιάζουν διαφορετικά (αν και εν μέρει επικαλυπτόμενα) χαρακτηριστικά σε σχέση με τις ασθένειες. Σε αυτή τη βάση, τα μέρη έχουν προσδιορίσει ότι οι καλλιέργειες δημητριακών, ζαχαρότευτλων, ελαιούχων σπόρων, ζωοτροφών, γεωμήλων, καπνών, φρούτων και καρπών, κηπευτικών και διακοσμητικών φυτών αποτελούν χωριστές επηρεαζόμενες αγορές για τα μυκητοκτόνα. Η έρευνα αγοράς έχει γενικά επιβεβαιώσει ότι η εκτίμηση του τομέα των μυκητοκτόνων ανά τύπο καλλιέργειας είναι το σωστό σημείο εκκίνησης.

(26) Εντούτοις, από την έρευνα της αγοράς συνάγεται ότι είναι δυνατό να γίνει περαιτέρω εξειδίκευση της αγοράς για μια καλλιέργεια [παραδείγματος χάρη τα δημητριακά χωρίζονται σε σίτο, κριθή, βρώμη, σίκαλη και σιτάρι του τύπου triticale(8)] ή/και με αναφορά σε μια ειδική ασθένεια (παραδείγματος χάρη οι βασικές ασθένειες του σίτου είναι η ερυσίβη, η σκωρίαση, η κερκοσπορίωση και η μελάνωση. Οι βασικές ασθένειες της κριθής είναι η ερυσίβη, η σκωρίαση, η κερκοσπορίωση, η Rhynchosporum και ο περονόσπορος).

(27) Βάσει των ενδείξεων, η μόνη καλλιέργεια για την οποία ενδείκνυται μια παρόμοια περαιτέρω διαίρεση των καλλιεργειών, όπως προσδιορίζουν τα μέρη, είναι τα "φρούτα και καρποί" για την οποία, για τους λόγους που αναφέρονται στις αιτιολογικές σκέψεις 44-46 στη συνέχεια, τα μυκητοκτόνα για καθεμία από τις σημαντικές ασθένειες της αμπέλου πρέπει να θεωρηθούν ως χωριστές αγορές προϊόντος.

(28) Τα μέρη ισχυρίζονται ότι υπάρχει μια συνολική αγορά μυκητοκτόνων για δημητριακά. Τρίτα μέρη έχουν υποστηρίξει και έδωσαν πληροφορίες ότι η αγορά θα μπορούσε να είναι μικρότερη, συγκεκριμένα μια αγορά μυκητοκτόνων για δημητριακά με βάση τη στροβιλουρίνη. Σε αυτή την αγορά τα μέρη θα μπορούσαν να κατακτήσουν δεσπόζουσα θέση σε αρκετές εθνικές αγορές μυκητοκτόνων για δημητριακά με βάση τη στροβιλουρίνη. Όμως, εφόσον η Επιτροπή έχει καταλήξει στο συμπέρασμα ότι τα μέρη θα κατείχαν δεσπόζουσα θέση σε όλες τις αγορές μυκητοκτόνων για δημητριακά, η Επιτροπή επέλεξε, για τους σκοπούς της παρούσας απόφασης, ως αγορά σχετικού προϊόντος τις συνολικές αγορές μυκητοκτόνων για δημητριακά.

(29) Τέλος, αν και από τεχνική άποψη είναι εφικτό να υπάρξει μεταστροφή της παραγωγής από το ένα μυκητοκτόνο στο άλλο, δεν υπάρχει σχεδόν καμία δυνατότητα υποκατάστασης από την πλευρά της προσφοράς μεταξύ αυτών των προϊόντων. Αυτό οφείλεται στην ύπαρξη διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας και στην επίσημη διαδικασία έγκρισης για τα προϊόντα φυτοπροστασίας (η οποία θα εξετασθεί διεξοδικότερα στις αιτιολογικές σκέψεις 84-88). Η παρατήρηση αυτή ισχύει επίσης και για τα άλλα προϊόντα φυτοπροστασίας που εξετάζονται στην παρούσα απόφαση.

ΜΥΚΗΤΟΚΤΟΝΑ ΔΗΜΗΤΡΙΑΚΩΝ ΜΕ ΒΑΣΗ ΤΗ ΣΤΡΟΒΙΛΟΥΡΙΝΗ

(30) Στο παρόν τμήμα που εξετάζονται τα σκευάσματα, ο όρος "στροβιλουρίνες" δηλώνει σκευάσματα που περιέχουν μια δραστική ουσία της χημικής τάξης της στροβιλουρίνης. Το σκεύασμα είναι είτε "καθαρή" στροβιλουρίνη, δηλαδή περιέχει μόνο μία δραστική ουσία, συγκεκριμένα μία ουσία της τάξης της στροβιλουρίνης (π.χ. το προϊόν Amistar της AstraZeneca, του οποίου η μοναδική δραστική ουσία είναι το azoxystrobin) είτε ένα μείγμα, δηλαδή που περιέχει μια δραστική ουσία της τάξης της στροβιλουρίνης και μία ή περισσότερες δραστικές ουσίες άλλων χημικών τάξεων (π.χ. το προϊόν Juwel Top της BASF, που περιέχει ένα μείγμα kresoxim methyl (στροβιλουρίνη) και epoxiconazole [της χημικής τάξης των "τριαζολών"(9)] και fenpropimorph [της χημικής τάξης των "μορφολινών"(10)]. Μπορεί να επισημανθεί ότι από εκπροσώπους του κλάδου και στις στρατηγικές των μερών για την εσωτερική αγορά όλα αυτά τα σκευάσματα αναφέρονται ως "στροβιλουρίνες".

(31) Οι δραστικές ουσίες της στροβιλουρίνης είναι η πλέον πρόσφατη χημική τάξη δραστικών ουσιών μυκητοκτόνων. Είναι μυκητοκτόνα φυλλώματος ευρέος φάσματος (δραστικά κατά διαφόρων ασθενειών τα οποία ψεκάζονται πάνω στο φύλλωμα) και μπορούν να χρησιμοποιηθούν παγκοσμίως σε ένα μεγάλο φάσμα καλλιεργειών, κυρίως στο σιτάρι, το κριθάρι, το ρύζι, την άμπελο, την μπανάνα, τα φρούτα, τη χλόη και ορισμένα κηπευτικά. Οι δραστικές ουσίες της στροβιλουρίνης είναι αποτελεσματικές σε χαμηλές δόσεις και καταπολεμούν τους μύκητες διασπώντας την παραγωγή ενέργειας. Αν και οι δραστικές ουσίες της στροβιλουρίνης μπορούν να έχουν συστημική(11) δράση ή/και σε μορφή ατμών(12), έχουν περιορισμένη θεραπευτική δράση. Μέχρι σήμερα, τα προϊόντα με βάση τη στροβιλουρίνη έχουν εφαρμοστεί στην Ευρώπη στις καλλιέργειες δημητριακών (κυρίως σίτου και κριθής) και αμπέλου.

(32) Επιπλέον από τη δραστηριότητα ευρέος φάσματος στην καταπολέμηση ασθενειών, τα μυκητοκτόνα με βάση τη στροβιλουρίνη (δηλαδή τα σκευάσματα), αναφέρεται ότι είναι τα μοναδικά προϊόντα που, όταν χρησιμοποιούνται στις καλλιέργειες δημητριακών, έχουν σημαντική επίδραση στην αύξηση της απόδοσης, ακόμη και όταν δεν υπάρχει ασθένεια. Τα προϊόντα που έχουν ως βάση μόνο άλλες χημικές τάξεις μυκητοκτόνων, ιδίως τις τριαζόλες και τις μορφολίνες, δεν έχουν αυτή τη δράση που αυξάνει την απόδοση. Με άλλους όρους, κατά την άποψη των μερών, αν και οι στροβιλουρίνες ήταν (και εξακολουθούν να είναι) ικανές να αντικαταστήσουν τις τριαζόλες και τις μορφολίνες στις βασικές αγορές μυκητοκτόνων δημητριακών, δεν μπορεί να συμβεί το αντίθετο. Για το λόγο αυτό, τρίτα μέρη υποστηρίζουν ότι υπάρχει χωριστή αγορά προϊόντος για τα μυκητοκτόνα δημητριακών με βάση τη στροβιλουρίνη.

(33) Όσον αφορά τα δημητριακά, από πολλά στοιχεία συνάγεται ότι η χρησιμοποίηση της στροβιλουρίνης έχει ως αποτέλεσμα την αύξηση της απόδοσης και, σε συνδυασμό με την καταπολέμηση ενός μεγάλου φάσματος ασθενειών, τα οφέλη αυτά προβάλλονται ευρέως στα έγγραφα που συνιστούν τη χρησιμοποίηση προϊόντων στροβιλουρίνης. Οι γεωργοί αναγνωρίζουν τα οφέλη αυτά, εφόσον είναι διατεθειμένοι να καταβάλουν σημαντικά υψηλότερη τιμή κατά 50 % έως 150 % για προϊόντα με βάση τη στροβιλουρίνη σε σύγκριση με τα προϊόντα χωρίς στροβιλουρίνη.

(34) Σύμφωνα με έγγραφο της Novartis του Μαρτίου 2000(13), οι στροβιλουρίνες έχουν αποδεδειγμένα συμβάλει στην αύξηση της απόδοσης κατά 1 τόνο ανά εκτάριο σε σύγκριση με τις τριαζόλες κατά την τελευταία τριετία στο Ηνωμένο Βασίλειο. "Ακόμη και όταν το φορτίο σπόρων των φυτών μειώθηκε το 1999, οι στροβιλουρίνες συνέβαλαν στην αύξηση της παραγωγής κατά 0,7 τόνους ανά εκτάριο σε σχέση με τις τριαζόλες. Με βάση τις προβλέψεις ότι οι τιμές του σίτου θα ήταν περίπου 64 GBP/t το φθινόπωρο, η αξία του 0,7 τόνου είναι 45 GBP. Αν λάβουμε υπόψη ότι το κόστος των μυκητοκτόνων με βάση τη στροβιλουρίνη είναι κατά 20 GBP/εκτάριο υψηλότερο από το κόστος των μυκητοκτόνων με βάση την τριαζόλη, η επένδυση στα μυκητοκτόνα με βάση τη στροβιλουρίνη έχει υψηλή απόδοση". Για το κριθάρι, που είναι το άλλο βασικό δημητριακό, το κέρδος που προκύπτει από τις στροβιλουρίνες είναι μικρότερο: επιπλέον έσοδο 32 GBP/εκτάριο για πρόσθετη δαπάνη 22 GBP/εκτάριο για μυκητοκτόνο για το χειμερινό κριθάρι και πρόσθετη δαπάνη 20GBP/εκτάριο για το κοινό κριθάρι. Αυτά τα στοιχεία για το ΗΒ θεωρείται ότι ισχύουν και για τη Γαλλία(14) και τη Γερμανία(15). Αυτές είναι οι τρεις σημαντικότερες χώρες κατανάλωσης μυκητοκτόνων για δημητριακά που αντιπροσωπεύουν σχεδόν το 90 % της συνολικής κατανάλωσης του ΕΟΧ και ποσοστό σημαντικά υψηλότερο του 90 % όσον αφορά την κατανάλωση μυκητοκτόνων στροβιλουρίνης.

(35) Υπάρχουν σοβαρές ενδείξεις ότι, με βάση τα ανωτέρω στοιχεία, μια υποθετική μονοπωλιακή κατάσταση στην αγορά των μυκητοκτόνων δημητριακών με βάση τη στροβιλουρίνη θα μπορούσε να αυξήσει τις τιμές κατά 5-10 % σε μόνιμη βάση για τα προϊόντα αυτά. Μια αύξηση του κόστους ενός προγράμματος στροβιλουρίνης κατά 5 % θα επέφερε πρόσθετο κόστος κατά 2,5 GBP/ha. Το περιθώριο κέρδους για τον κάτοχο εκμετάλλευσης θα ήταν περίπου 22,5 GBP/εκτάριο για το σιτάρι και κατά 7,5 GBP/εκτάριο και 9,5 GBP/εκτάριο για τη χειμερινή και την κοινή κριθή αντίστοιχα. Με αύξηση της τιμής κατά 10 %, το περιθώριο κέρδους για τον κάτοχο της εκμετάλλευσης θα ήταν 5 GBP/εκτάριο για τη χειμερινή κριθή. Συνεπώς, μια αύξηση της τιμής κατά 5-10 % θα εξακολουθούσε να παρέχει μεγαλύτερο περιθώριο κέρδους για τον κάτοχο της εκμετάλλευσης σε σύγκριση με την εφαρμογή ενός προγράμματος με μυκητοκτόνα χωρίς στροβιλουρίνη και θα μπορούσε, εάν υποθέσουμε ότι θα υπήρχε μία μονοπωλιακή κατάσταση της αγοράς με στροβιλουρίνες, να είναι μια προσοδοφόρα επένδυση.

(36) Επιπλέον, ένας ανταγωνιστής έχει υπολογίσει, με βάση τα στοιχεία που έδωσαν τα μέρη για τις αυξήσεις της απόδοσης, ότι με ένα σύνηθες πρόγραμμα τριών ψεκασμών (βλέπε αιτιολογικές σκέψεις 111-113 στη συνέχεια), ο κάτοχος της εκμετάλλευσης θα αποκόμιζε το ίδιο καθαρό περιθώριο από την εφαρμογή στροβιλουρίνης σε σύγκριση με ένα πρόγραμμα μυκητοκτόνων χωρίς στροβιλουρίνη, ακόμη κι αν μια μονοπωλιακή κατάσταση θα συνέβαλε στην αύξηση των τιμών των στροβιλουρινών κατά 77 %.

Παρατηρήσεις των μερών

(37) Στην απάντησή τους στην κοινοποίηση αιτιάσεων (στη συνέχεια "Απάντηση"), τα μέρη αναφέρουν ότι οι στροβιλουρίνες δεν είναι δυνατό να αποτελέσουν χωριστή αγορά, διότι πρέπει να αναμειγνύονται με άλλα προϊόντα για να είναι αποτελεσματική η καταπολέμηση των ασθενειών σε όλες τις καταστάσεις και εναντίον όλων των παθογόνων παραγόντων. Αν και είναι αντικειμενικά σωστό, αυτό το επιχείρημα αναφορικά με την τελική χρήση των στροβιλουρινών είναι άνευ αντικειμένου για τον ορισμό της αγοράς προϊόντος, διότι δεν απαντά στο ερώτημα αν ένα υποθετικό μονοπώλιο μπορεί να προκαλέσει κερδοφόρα αύξηση της τιμής της.

(38) Τα μέρη αναφέρουν στην απάντηση ότι η υποκατάσταση στροβιλουρινών με τριαζόλες ή/και μορφολίνες πραγματοποιήθηκε στη Γερμανία την καλλιεργητική περίοδο 1999, όταν η συνολική έκταση στην οποία χρησιμοποιήθηκαν στροβιλουρίνες μειώθηκε σε σύγκριση με το 1998 (βλέπε επίσης "το μέρος της εκτίμησης όσον αφορά την γερμανική αγορά μυκητοκτόνων δημητριακών με βάση τη στροβιλουρίνη"). Όπως αναφέρεται διεξοδικότερα στη συνέχεια, αυτό είναι ένα ιδιαίτερο στοιχείο που οφείλεται στην ανάπτυξη αντοχής στο προϊόν στροβιλουρίνης της BASF, ενώ η AstraZeneca, ο παραγωγός του μοναδικού άλλου προϊόντος στροβιλουρίνης το 1999, εξακολουθούσε να αντιμετωπίζει πρόβλημα παραγωγικής ικανότητας. Επιπλέον, από τα έγγραφα που υπέβαλαν τα μέρη συνάγεται ότι προσδοκάται αύξηση του μεριδίου των μυκητοκτόνων με βάση τη στροβιλουρίνη επί των συνολικών μυκητοκτόνων δημητριακών, σε βάρος των προϊόντων που ανήκουν σε άλλες χημικές τάξεις.

(39) Στην Απάντησή τους τα μέρη αμφισβητούν ότι οι στροβιλουρίνες είναι σε θέση να αυξήσουν σημαντικά την απόδοση όταν δεν υπάρχουν ασθένειες και επισημαίνουν ότι η αύξηση της απόδοσης είναι αποτέλεσμα μιας αποτελεσματικότερης καταπολέμησης των ασθενειών. Εντούτοις, τα διαφημιστικά έγγραφα των μερών αναφέρονται στο αποκαλούμενο "greening effect" (αυξητικό αποτέλεσμα) που προκύπτει από τη χρησιμοποίηση της στροβιλουρίνης. Αυτό το αυξητικό αποτέλεσμα, που δεν έχει καμία σχέση με την καταπολέμηση της ασθένειας, παρέχει στο δημητριακό μακρύτερη περίοδο για να αυξήσει το βάρος των σπόρων και, κατά συνέπεια, τη συνολική απόδοση. Αν και υποστηρίζεται ότι αυτό το αυξητικό αποτέλεσμα δεν δικαιολογεί από μόνο του τη χρησιμοποίηση μυκητοκτόνων με βάση τη στροβιλουρίνη (εφόσον η επιπλέον απόδοση που είναι δυνατό να αποδοθεί στο αυξητικό αποτέλεσμα δεν αντισταθμίζει από μόνη της τη τιμή της στροβιλουρίνης), είναι ένα σημαντικό και μοναδικό χαρακτηριστικό αυτών των μυκητοκτόνων σε σύγκριση με άλλες χημικές τάξεις.

(40) Τέλος, τα μέρη αμφισβητούν ότι ένα υποθετικό μονοπώλιο θα ήταν σε θέση να αυξήσει τις τιμές κατά 10 % σε μόνιμη βάση. Τα μέρη υποστηρίζουν ότι, εάν το κόστος των στροβιλουρινών είναι, όπως αναφέρεται προηγουμένως κατά 50-150 % υψηλότερο από αυτό των μυκητοκτόνων χωρίς στροβιλουρίνη, η συνολική αγορά μυκητοκτόνων δημητριακών θα έπρεπε να είχε αυξηθεί κατά 7-15 % ετησίως με βάση το ποσοστό διείσδυσης των στροβιλουρινών. Όμως, η συνολική αξία της αγοράς έχει μειωθεί. Η Επιτροπή δεν θεωρεί ότι, με βάση τις σχετικές διαφορές τιμών και τα ποσοστά διείσδυσης στην αγορά, είναι δυνατό να συναχθεί ένα μαθηματικό συμπέρασμα ως προς το συνολικό μέγεθος της αγοράς, εάν δεν υπάρχουν στοιχεία και για άλλες μεταβλητές, όπως μια μείωση της καλλιεργούμενης έκτασης με δημητριακά, η κλιματική αλλαγή και άλλοι όροι που συμβάλουν στη μείωση της ανάγκης θεραπείας με μυκητοκτόνα, η μείωση της τιμής των σκευασμάτων χωρίς στροβιλουρίνη κ.ο.κ.

(41) Επιπλέον, τα μέρη υποστηρίζουν ότι το παράδειγμα της κριθής που αναφέρεται προηγουμένως (με βάση τα διαφημιστικά έγγραφα της Novartis) είναι ασθενέστερο απ' ό,τι ισχύει για το σίτο. Η Επιτροπή το έχει αναγνωρίσει αυτό. Στην απάντησή τους, τα μέρη αναφέρουν ότι το κέρδος του κατόχου εκμετάλλευσης θα ήταν οριακό, αλλά θα εξακολουθούσαν να υφίστανται οι ίδιοι κίνδυνοι όπως και για το σίτο και ότι μια τέτοια αύξηση θα είχε σαν αποτέλεσμα να θυσιάσει ο παραγωγός το μερίδιο αγοράς του για την κριθή. Εντούτοις, αυτό δεν είναι βάσιμο. Το υπολειπόμενο περιθώριο θα εξακολουθούσε να βασίζεται στις μάλλον έκτακτες περιστάσεις του 1999. Συνεπώς, ο κίνδυνος που αναλαμβάνει ο κάτοχος εκμετάλλευσης του παρέχει ένα ελάχιστο περιθώριο κέρδους 5 GBP/εκτάριο (10 % αύξηση της τιμής). Με καλύτερες κλιματικές συνθήκες, το περιθώριο θα ήταν υψηλότερο. Άρα, μια αύξηση της τιμής κατά 5-10 % θα ήταν ένας επικερδής τρόπος δράσης για ένα υποθετικό μονοπώλιο εφόσον, με βάση το ελάχιστο περιθώριο κέρδους του καλλιεργητή κοινής κριθής, ο καλλιεργητής αυτός δεν θα εγκατέλειπε τη χρήση φυτοφαρμάκων με βάση τη στροβιλουρίνη σε βαθμό που η αύξηση της τιμής να μην είναι κερδοφόρα.

(42) Τέλος, αναφορικά με το παράδειγμα που ανέφερε ένας ανταγωνιστής ότι ο κάτοχος της εκμετάλλευσης θα επετύγχανε το ίδιο καθαρό περιθώριο εάν οι τιμές των στροβιλουρινών αυξάνονταν κατά 77 %, τα μέρη αναφέρουν ότι κανένας κάτοχος εκμετάλλευσης δεν θα έκανε μια επένδυση ισοδύναμη με την πρόβλεψη εσόδων χωρίς να λαμβάνει υπόψη τους σχετικούς κινδύνους. Η Επιτροπή το αναγνωρίζει αυτό. Όμως, το παράδειγμα δείχνει ότι, σε περίπτωση που το συνολικό πρόσθετο περιθώριο κέρδους αντισταθμίζεται μόνο με αύξηση της τιμής των μυκητοκτόνων με βάση τη στροβιλουρίνη κατά 77 %, μια αύξηση της τιμής κατά 5-10 % είναι κερδοφόρα.

Συμπέρασμα

(43) Τα μέρη ισχυρίζονται ότι δεν υπάρχει μια συνολική αγορά μυκητοκτόνων για δημητριακά. Τρίτα μέρη έχουν αναφέρει και έχουν δώσει πληροφορίες που δείχνουν ότι η αγορά θα μπορούσε να είναι μικρότερη, ιδίως μια αγορά των μυκητοκτόνων με βάση τη στροβιλουρίνη για τα δημητριακά. Για τους προαναφερόμενους λόγους, υπάρχουν σοβαρές ενδείξεις ότι υφίσταται μια χωριστή αγορά μυκητοκτόνων με βάση τη στροβιλουρίνη. Εάν όντως έτσι έχουν τα πράγματα, τα μέρη θα επετύγχαναν δεσπόζουσα θέση σε αρκετές εθνικές αγορές. Εντούτοις, εφόσον η Επιτροπή έχει καταλήξει στο συμπέρασμα ότι τα μέρη θα κατείχαν δεσπόζουσα θέση στις συνολικές αγορές μυκητοκτόνων για δημητριακά, υιοθέτησε, για τους σκοπούς της παρούσας απόφασης, ως αγορά σχετικού προϊόντος τη συνολική αγορά μυκητοκτόνων για δημητριακά.

ΜΥΚΗΤΟΚΤΟΝΑ ΚΑΤΑ ΤΗΣ ΕΡΥΣΙΒΗΣ, ΤΟΥ ΠΕΡΟΝΟΣΠΟΡΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΒΟΤΡΥΤΗ ΤΗΣ ΑΜΠΕΛΟΥ

(44) Τα μέρη θεωρούν ότι τα μυκητοκτόνα της αμπέλου αποτελούν μέρος της αγοράς των μυκητοκτόνων για τα "φρούτα και καρπούς", διότι όλες αυτές οι πολυετείς καλλιέργειες (σταφύλια, σαρκώδεις καρποί και πυρηνόκαρπα, εσπεριδοειδή, ελιές και καρποί και μούρα) έχουν τα ακόλουθα κοινά χαρακτηριστικά: μακροχρόνιο ορίζοντα (υψηλό κόστος φύτευσης, μεγάλο διάστημα πριν από την πρώτη συγκομιδή, εμπόδια εξόδου, με αποτέλεσμα να θεωρούνται αυτές οι καλλιέργειες πλεονεκτικές)· καλλιέργειες υψηλής αξίας (το κόστος αξιοπιστίας για παραγωγούς προϊόντων φυτοπροστασίας μπορεί να είναι πολύ υψηλό, εάν το προϊόν τους έχει ορισμένες μη αναμενόμενες αρνητικές επιπτώσεις). Οι περισσότεροι καλλιεργητές πωλούν οι ίδιοι την παραγωγή τους και έχουν απευθείας επαφές με τους τελικούς καταναλωτές και/ή με τα δίκτυα διανομής· το επίπεδο των επιδοτήσεων είναι πολύ χαμηλό και πολλά από τα χρησιμοποιούμενα αγροχημικά προϊόντα είναι τα ίδια.

(45) Η Επιτροπή θεωρεί ότι τα μυκητοκτόνα της αμπέλου πρέπει να εκτιμηθούν χωριστά, διότι τα σκευάσματα και οι δραστικές ουσίες που χρησιμοποιούνται για την άμπελο είναι πολύ διαφορετικά από αυτά που χρησιμοποιούνται για άλλες καλλιέργειες. Παραδείγματος χάρη, από τις έξι δραστικές ουσίες της AstraZeneca που χρησιμοποιούνται για τα αμπέλια, μία μόνο χρησιμοποιείται για τους σαρκώδεις καρπούς και τα πυρηνόκαρπα και μία άλλη για τις ελιές. Από τις έξι δραστικές ουσίες της Novartis μία χρησιμοποιείται και για τους σαρκώδεις καρπούς και για τα πυρηνόκαρπα, μία άλλη για τα πυρηνόκαρπα και μία τρίτη για τα εσπεριδοειδή. Επιπλέον, υπάρχουν και δραστικές ουσίες που χρησιμοποιούνται στις άλλες καλλιέργειες αλλά δεν χρησιμοποιούνται στα αμπέλια. Συνεπώς, οι όροι ανταγωνισμού μεταξύ της αμπέλου και των άλλων πολυετών καλλιεργειών είναι πολύ διαφορετικοί.

(46) Τα αμπέλια προσβάλλονται από πολλές ασθένειες. Οι τρεις σημαντικότερες ασθένειες είναι ο περονόσπορος, η ερυσίβη και ο βοτρύτης. Τα μέρη έχουν αναφέρει ότι χρησιμοποιούνται διαφορετικά και ειδικά μυκητοκτόνα για τη θεραπεία της κάθε ασθένειας, με εξαίρεση τρεις δραστικές ουσίες (dichlofluanid, thiphanate methyl και azoxystrobin) οι οποίες είναι δραστικές τουλάχιστον κατά δύο ασθενειών. Όμως, τα προϊόντα που περιέχουν αυτές τις δραστικές ουσίες, όπως και όλα τα σκευάσματα που έχουν εγκριθεί για περισσότερες από μία ασθένειες, αντιπροσωπεύουν μόνο το 5 % περίπου όλων των μυκητοκτόνων της αμπέλου. Τα όσα έχουν δηλώσει τα μέρη έχουν επιβεβαιωθεί από την έρευνα της αγοράς. Είναι, συνεπώς, δυνατό να συναχθεί το συμπέρασμα ότι τα μυκητοκτόνα για καθεμία από τις ασθένειες που προσβάλλουν την άμπελο, και ιδίως για τον περονόσπορο, την ερυσίβη και το βοτρύτη, αποτελούν διαφορετικές αγορές προϊόντος.

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ ΓΙΑ ΤΙΣ ΑΓΟΡΕΣ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ ΓΙΑ ΜΥΚΗΤΟΚΤΟΝΑ

(47) Οι προταθέντες από τα μέρη ορισμοί αγοράς σχετικού προϊόντος, και ιδίως ο ορισμός μιας διαφορετικής αγοράς ανά τύπο φυτού, είναι ορθοί. Αυτό αφορά τις ακόλουθες αγορές οι οποίες εξετάζονται διεξοδικότερα στην εκτίμηση: μυκητοκτόνα ζαχαρότευτλων, μυκητοκτόνα κηπευτικών και μυκητοκτόνα γεωμήλων. Η Επιτροπή θεωρεί πως υπάρχουν σοβαρές ενδείξεις ότι υπάρχει χωριστή αγορά για τα μυκητοκτόνα με βάση τη στροβιλουρίνη για τα δημητριακά. Εντούτοις, εάν αυτό δεν ισχύει και η αγορά ήταν, σύμφωνα με τον ισχυρισμό των μερών, μια συνολική αγορά μυκητοκτόνων για δημητριακά, τότε η συγκέντρωση είναι εξίσου πιθανό να προκαλέσει τη δημιουργία δεσπόζουσας θέσης σε αυτή την αγορά. Τέλος, υπάρχουν χωριστές αγορές για μυκητοκτόνα κατά της καθεμίας από τις ασθένειες που προσβάλουν την άμπελο: περονόσπορος, ερυσίβη και βοτρύτης.

ΖΙΖΑΝΙΟΚΤΟΝΑ

(48) Τα ζιζανιοκτόνα είναι παράγοντες που καταπολεμούν τα ζιζάνια. Συνήθως, γίνεται καταρχήν διάκριση μεταξύ επιλεκτικών ζιζανιοκτόνων και μη επιλεκτικών ζιζανιοκτόνων. Τα μη επιλεκτικά ζιζανιοκτόνα είναι δραστικά εναντίον πολλών ειδών φυτών, συμπεριλαμβανομένων και των καλλιεργούμενων φυτών, τα οποία και θα κατέστρεφαν εάν εφαρμόζονταν σε αυτά. Τα μη επιλεκτικά ζιζανιοκτόνα εφαρμόζονται κυρίως σε αγρούς για τον καθαρισμό τους από ζιζάνια μετά τη συγκομιδή μιας καλλιέργειας και πριν από τη σπορά της επόμενης. Συνεπώς, με μία μόνο εξαίρεση που θα εξετασθεί στη συνέχεια (ζιζανιοκτόνα για αμπελώνες και δενδρόκηπους), δεν υπάρχουν επικαλύψεις σε αυτό τον τομέα.

(49) Αντιθέτως, τα επιλεκτικά ζιζανιοκτόνα έχουν σχεδιαστεί έτσι ώστε να σκοτώνουν μόνο τα ζιζάνια, αφήνοντας ανέπαφη την καλλιέργεια στην οποία εφαρμόζονται. Από την άποψη του καλλιεργητή, ο πιο σημαντικός παράγοντας για να προσδιοριστεί η δυνατότητα της υποκατάστασης ενός προϊόντος είναι ο τύπος της καλλιέργειας στην οποία χρησιμοποιείται ένα επιλεκτικό ζιζανιοκτόνο.

(50) Οι κάτοχοι εκμετάλλευσης λαμβάνουν επίσης υπόψη τα συγκεκριμένα είδη ζιζανίων από τα οποία πρέπει να προστατευθεί η καλλιέργεια ανά πάσα στιγμή. Με ορισμένες εξαιρέσεις, οι δραστικές ουσίες που περιέχονται στα σκευάσματα ζιζανιοκτόνου είναι κυρίως δραστικές κατά ζιζανίων στο εσωτερικό της μίας από τις δύο κύριες κατηγορίες ζιζανίων. Πλατύφυλλα ζιζάνια και αγρωστώδη (χλόη)(16).

(51) Επειδή συγκεκριμένοι τύποι καλλιεργειών προσβάλλονται κυρίως από μεικτούς "πληθυσμούς ζιζανίων" οι οποίοι περιέχουν και πλατύφυλλα ζιζάνια και αγρωστώδη, είναι απαραίτητο να εφαρμόζονται θεραπείες που καταστρέφουν και τα δύο είδη ζιζανίων. Ο καλλιεργητής έχει δύο επιλογές: είτε να προμηθεύεται διάφορα ζιζανιοκτόνα με συγκεκριμένη επιλεκτικότητα και να τα αναμειγνύει ανάλογα με τους τύπους των εμφανιζόμενων ζιζανίων, είτε μπορεί να αγοράσει ένα έτοιμο προϊόν που περιέχει το επιθυμητό μείγμα δραστικών ουσιών για την καταπολέμηση των αγρωστωδών και των πλατύφυλλων ζιζανίων. Ένα προϊόν που είναι δραστικό κατά και των δύο κατηγοριών ζιζανίων (χωρίς να είναι κατ' εξοχήν δραστικό κατά των αγρωστωδών ή των πλατύφυλλων ζιζανίων) θα αποκαλείται στη συνέχεια ζιζανιοκτόνο ευρέος φάσματος(17).

(52) Ένα άλλο σημαντικό κριτήριο επιλογής για τους καλλιεργητές είναι ο χρόνος εφαρμογής του προϊόντος, ο οποίος σχετίζεται με την βλάστηση της καλλιέργειας: γίνεται συνήθως διάκριση ανάμεσα σε προσπαρτικά, προφυτρωτικά και μεταφυτρωτικά ζιζανιοκτόνα. Τα προσπαρτικά ζιζανιοκτόνα εφαρμόζονται στο έδαφος αμέσως πριν την σπορά. Κατά τη θεραπεία με προφυτρωτικά, τα ζιζανιοκτόνα εφαρμόζονται αμέσως πριν από τη βλάστηση των σπόρων, δηλαδή περίπου οκτώ ημέρες μετά τη σπορά. Τα μεταφυτρωτικά ζιζανιοκτόνα εφαρμόζονται στο έδαφος ή στα φυτά μετά τη βλάστηση της καλλιέργειας.

(53) Επιπλέον, τα ζιζανιοκτόνα διαφέρουν μεταξύ τους διότι βασίζονται σε διαφορετικές τάξεις χημικών δραστικών ουσιών. Αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία στον τομέα της αντιμετώπισης της αντοχής. Τα ζιζάνια στα οποία εφαρμόζονται συχνά οι ίδιο τύποι ζιζανιοκτόνων έχουν την τάση να αναπτύσσουν αντοχή σε αυτά τα ζιζανιοκτόνα με την πάροδο του χρόνου με μια διαδικασία αυτοεπιλογής. Για το λόγο αυτό, είναι σημαντικό να λαμβάνεται υπόψη αυτή η τάση ανάπτυξης αντοχής με προσεκτική επιλογή των (συνδυασμών) ζιζανιοκτόνων που χρησιμοποιούνται κατά τη διάρκεια της καλλιεργητικής περιόδου και από τη μία περίοδο στην άλλη. Τα ζιζανιοκτόνα διατίθενται στην αγορά από τον κατασκευαστή και το διανομέα με βάση τόσο τις προστατευτικές τους ιδιότητες όσο και τα χαρακτηριστικά αντοχής των χημικών ουσιών που περιέχουν. Επιπλέον, έχουν σημασία και οι διαδικασίες θεραπείας, περιλαμβανομένου του αριθμού των εφαρμογών και της δυνατότητας ανάμειξης με άλλα προϊόντα για να επιτευχθεί ένα ευρύτερο φάσμα προστασίας.

(54) Σε προηγούμενες αποφάσεις της, η Επιτροπή έχει καταλήξει στο συμπέρασμα ότι τα μη επιλεκτικά ζιζανιοκτόνα και τα επιλεκτικά ζιζανιοκτόνα δεν βρίσκονται σε ανταγωνισμό μεταξύ τους, με εξαίρεση ορισμένες περιπτώσεις (που θα εξεταστούν στη συνέχεια). Επιπλέον, τα επιλεκτικά ζιζανιοκτόνα που προστατεύουν διαφορετικούς τύπους καλλιέργειας αποτελούν μέρος χωριστών αγορών σχετικού προϊόντος (βλέπε υποθέσεις IV/M.1378 Hoechst/Rhône Poulenc (Aventis), παράγραφοι 29 και επόμενες· IV/M.737 Ciba Geigy/Sandoz (Novartis), παράγραφοι 109 και επόμενες·IV/M.392 Hoechst/Schering(18), παράγραφοι 16 και επόμενες, και IV/M.354 American Cyanamid/Shell(19), παράγραφοι 11 και επόμενες).

(55) Η Επιτροπή εξέτασε σε αυτές τις αποφάσεις αν πρέπει να γίνει περαιτέρω διάκριση για το σκοπό του ορισμού της αγοράς προϊόντος (παραδείγματος χάρη, βάσει του φάσματος καταπολέμησης ή της χρονικής στιγμής εφαρμογής του προϊόντος). Στην υπόθεση IV/M.737 Ciba Geigy/Sandoz (Novartis), η Επιτροπή δεν έκανε παρόμοιους περαιτέρω διαχωρισμούς. Πρώτον, έκρινε ότι, με βάση τις ρευστές διαχωριστές γραμμές μεταξύ των ζιζανιοκτόνων αγρωστωδών, των ζιζανιοκτόνων ευρέος φάσματος και των πλατύφυλλων ζιζανιοκτόνων, ήταν αδύνατο να γίνει αυστηρή και ταχεία ταξινόμηση της αγοράς προϊόντος. Επιπλέον, έκρινε ότι ένας διαχωρισμός με βάση το χρόνο εφαρμογής του προϊόντος έπρεπε επίσης να απορριφθεί διότι, τουλάχιστον πριν από τη σπορά, υπάρχει δυνατότητα υποκατάστασης, όσον αφορά τον καλλιεργητή, μεταξύ των προσπαρτικών, των προφυτρωτικών και των μεταφυτρωτικών ζιζανιοκτόνων.

(56) Όσον αφορά τα ζιζανιοκτόνα αραβοσίτου, η προσέγγιση που ακολουθήθηκε στην υπόθεση IV/M.737 Ciba Geigy/Sandoz (Novartis), δηλαδή να ορισθούν οι αγορές σχετικού προϊόντος με βάση το είδος της καλλιέργειας, κρίνεται ότι είναι κατάλληλη και για την παρούσα υπόθεση συγχώνευσης. Εντούτοις, για να γίνουν κατανοητές οι ανταγωνιστικές σχέσεις μεταξύ των διαφόρων τύπων επιλεκτικών ζιζανιοκτόνων, πρέπει να διατυπωθούν οι ακόλουθες αξιολογητικές παρατηρήσεις γι' αυτή την αγορά προϊόντος.

(57) Πρώτον, πρέπει να γίνει κατανοητό ότι δεν υφίσταται δυνατότητα υποκατάστασης μεταξύ ενός ζιζανιοκτόνου πλατύφυλλων ζιζανίων και ενός ζιζανιοκτόνου αγρωστωδών. Όταν ο καλλιεργητής αντιμετωπίζει στις καλλιέργειές του βλαβερά ζιζάνια των αγρωστωδών, πρέπει να χρησιμοποιήσει ζιζανιοκτόνα που μπορούν να καταπολεμήσουν αυτά τα ζιζάνια, δηλαδή χρειάζεται είτε ζιζανιοκτόνα αγρωστωδών ή ζιζανιοκτόνα ευρέος φάσματος· τα ζιζανιοκτόνα πλατύφυλλων ζιζανίων δεν είναι δραστικά (ή τουλάχιστον αρκετά δραστικά) κατά των ζιζανίων των αγρωστωδών. Γι' αυτό το λόγο, από την πλευρά της ζήτησης, υπάρχει ενδεχομένως δυνατότητα υποκατάστασης μεταξύ των ζιζανιοκτόνων αγρωστωδών και των ζιζανιοκτόνων ευρέος φάσματος, αλλά όχι και μεταξύ των ζιζανιοκτόνων αγρωστωδών και των ζιζανιοκτόνων πλατύφυλλων ζιζανίων(20). Τα ίδια επιχειρήματα ισχύουν, τηρουμένων των αναλογιών, για την καταπολέμηση των πλατύφυλλων ζιζανίων. Πράγματι, επειδή τα αγρωστώδη και τα πλατύφυλλα ζιζάνια εμφανίζονται μαζί (αυτό συμβαίνει συχνά) τα ζιζανιοκτόνα αγρωστωδών και τα ζιζανιοκτόνα πλατύφυλλων ζιζανίων είναι συμπληρωματικά προϊόντα. Συνεπώς, τα προϊόντα αυτών των δύο τύπων δεν είναι ανταγωνιστικά μεταξύ τους.

(58) Τα δύο τμήματα της αγοράς προϊόντων που είναι συμπληρωματικά μεταξύ τους συνδέονται αποκλειστικά μέσω των ζιζανιοκτόνων ευρέος φάσματος, τα οποία καταπολεμούν και τα αγρωστώδη και τα πλατύφυλλα ζιζάνια. Για να γίνει αυτό αντιληπτό, είναι χρήσιμο να υπενθυμίσουμε το σκοπό της χρησιμοποίησης ορισμών αγοράς προϊόντος. Ο στόχος του ορισμού μιας αγοράς (τόσο αγοράς προϊόντος όσο και γεωγραφικής αγοράς) είναι να εντοπισθούν οι πραγματικοί ανταγωνιστές των εμπλεκομένων εταιρειών οι οποίοι είναι σε θέση να επηρεάσουν τη συμπεριφορά τους και να τις εμποδίσουν να δρουν χωρίς αποτελεσματική ανταγωνιστική πίεση(21).

(59) Ένας τρόπος για να προσεγγίσουμε την αγορά σχετικού προϊόντος είναι να τη θεωρήσουμε ως τη μικρότερη δυνατή σειρά προϊόντων για τα οποία μια εταιρεία, εάν είναι η μόνη εταιρεία που προσφέρει αυτά τα προϊόντα, θα θεωρούσε κερδοφόρο να επιβάλει μια μικρή αλλά σημαντική (5-10 %) και μόνιμη αύξηση των τιμών. Εάν αυτή η υποθετική εταιρεία δεν θεωρούσε επικερδές να το πράξει αυτό, τότε θα μπορούσε να εξαχθεί το συμπέρασμα ότι υφίσταται κατά κάποιο τρόπο αρκετή ανταγωνιστική πίεση από την πλευρά άλλων προϊόντων και ότι η αγορά σχετικού προϊόντος είναι ευρύτερη από την τεκμαιρόμενη.

(60) Στην παρούσα υπόθεση, ένα εύλογο ερώτημα είναι αν ένας υποθετικός αποκλειστικός προμηθευτής όλων των ζιζανιοκτόνων που θα μπορούσαν να καταπολεμήσουν τα αγρωστώδη (δηλαδή ζιζανιοκτόνα αγρωστωδών και, σε μικρότερο βαθμό, ζιζανιοκτόνα ευρέος φάσματος) θα έκρινε κερδοφόρο να αυξήσει τις τιμές αυτών των προϊόντων με τον προαναφερόμενο τρόπο. Αυτό δεν συμβαίνει αναγκαστικά στην περίπτωσή μας. Σε τελική ανάλυση, δεδομένου ότι τα ζιζανιοκτόνα ευρέος φάσματος ανταγωνίζονται τα ζιζανιοκτόνα πλατύφυλλων ζιζανίων, μια αύξηση της τιμής των πρώτων θα είχε σαν αποτέλεσμα να μειωθούν όχι μόνο οι πωλήσεις σε καλλιεργητές που θα έπαυαν να χρησιμοποιούν ζιζανιοκτόνα ευρέος φάσματος για την καταπολέμηση των αγρωστωδών, αλλά και σε καλλιεργητές που αγόραζαν προηγουμένως ζιζανιοκτόνα ευρέος φάσματος για την καταπολέμηση των πλατύφυλλων ζιζανίων και θα μεταστρέφονταν προς την αγορά "καθαρών ζιζανιοκτόνων" πλατύφυλλων ζιζανίων. Στο βαθμό που πολλοί αγοραστές ζιζανιοκτόνων ευρέος φάσματος αγοράζουν το προϊόν για να καταπολεμήσουν και τα δύο είδη ζιζανίων και η αξία των ζιζανιοκτόνων ευρέος φάσματος είναι σημαντική σε σύγκριση με την αξία των ζιζανιοκτόνων αγρωστωδών, τα ζιζανιοκτόνα πλατύφυλλων ζιζανίων ασκούν πράγματι ανταγωνιστική πίεση στις τιμές των ζιζανιοκτόνων ευρέος φάσματος και, κατά συνέπεια, στις τιμές των ζιζανιοκτόνων αγρωστωδών. Αυτή είναι η αποκαλούμενη αλυσιδωτή επίπτωση της δυνατότητας υποκατάστασης(22).

(61) Από την έρευνα αγοράς που διενεργήθηκε στην παρούσα υπόθεση συνάγεται ότι ένα σημαντικό μέρος της αξίας των πωλήσεων των ζιζανιοκτόνων ευρέος φάσματος για τον αραβόσιτο αποδίδεται τόσο στη δραστικότητά τους κατά των αγρωστωδών όσο και στη δραστικότητά τους κατά των πλατύφυλλων ζιζανίων. Είναι, συνεπώς, κατάλληλος ο ορισμός μιας αγοράς προϊόντος που βασίζεται στον τύπο της καλλιέργειας (αραβόσιτος), αλλά όσον αφορά την εκτίμηση της επίπτωσης της παρούσας συγκέντρωσης, πρέπει να ληφθεί υπόψη ότι οι ανταγωνιστικές σχέσεις μεταξύ των εν λόγω προϊόντων διαφέρουν από αυτές που επικρατούν σε συνθήκες πραγματικής δυνατότητας υποκατάστασης μεταξύ όλων των προϊόντων.

(62) Δεύτερον, όσον αφορά την πιθανή διάκριση ανάμεσα σε προσπαρτικά, προφυτρωτικά και μεταφυτρωτικά ζιζανιοκτόνα, είναι δυνατό να γίνουν οι ακόλουθες παρατηρήσεις. Εφόσον και τα τρία είδη ζιζανιοκτόνων χρησιμοποιούνται για την καταπολέμηση των ίδιων τύπων ζιζανίων και παρουσιάζουν τον ίδιο βαθμό αποτελεσματικότητας, ο καλλιεργητής διαθέτει σχετικό περιθώριο ευελιξίας, τουλάχιστον πριν από τη σπορά, να επιλέξει τον χρόνο της εφαρμογής. Συνεπώς, δικαιολογείται ένας ορισμός της αγοράς προϊόντος που να περιλαμβάνει και τους τρεις τύπους ζιζανιοκτόνων. Επιπλέον, με την πάροδο του χρόνου και όσο παρουσιάζονται προβλήματα ζιζανίων στις καλλιέργειες, τα προσπαρτικά ζιζανιοκτόνα ή ακόμη και τα προφυτρωτικά ζιζανιοκτόνα δεν είναι πλέον δυνατό να υποκαταστήσουν τα μεταφυτρωτικά ζιζανιοκτόνα. Ακόμη, πρέπει να επισημάνουμε ότι η τήρηση μιας στάσης αναμονής που συνεπάγεται τη χρησιμοποίηση μεταφυτρωτικών ζιζανιοκτόνων για την καταπολέμηση ζιζανίων ενδέχεται να μην είναι πάντοτε η καλύτερη στρατηγική όσον αφορά τη διαχείριση της αντοχής στα φάρμακα.

(63) Ο βαθμός υποκατάστασης ανάμεσα στις προφυτρωτικές και τις μεταφυτρωτικές εφαρμογές ζιζανιοκτόνων αραβοσίτου δεν είναι πάντοτε πολύ μεγάλος(23). Γενικά, σύμφωνα με τις πληροφορίες που έχουν δοθεί στην Επιτροπή, τόσο η σοβαρότητα των ζιζανίων όσο και η ποικιλία των ζιζανίων στις καλλιέργειες αραβόσιτου αυξάνονται, με αποτέλεσμα να απαιτούνται πιο σύνθετες στρατηγικές καταπολέμησης των ζιζανίων με τη συνδυασμένη εφαρμογή προ- και μεταφυτρωτικών ζιζανιοκτόνων. Στις νότιες περιοχές, όπου η προφυτρωτική θεραπεία δεν είναι επαρκής, απαιτούνται και μεταφυτρωτικές θεραπείες. Στις βορειότερες περιοχές, ακόμη κι όταν είναι δυνατή η έγκαιρη μεταφυτρωτική θεραπεία, η χρησιμοποίηση προφυτρωτικών ζιζανιοκτόνων συνιστάται για την εξασθένιση των ζιζανίων, έτσι ώστε να είναι περισσότερο ευάλωτα στα μεταφυτρωτικά ζιζανιοκτόνα (ιδίως σε περιοχές που πλήττονται από αγρωστώδη). Επίσης, όταν ο καλλιεργητής αποφασίζει τη χρονική στιγμή της εφαρμογής του προϊόντος, φαίνεται ότι η σχέση ανάμεσα στα δύο κύρια διαθέσιμα προϊόντα, τα προφυτρωτικά και τα μεταφυτρωτικά ζιζανιοκτόνα, δεν είναι πάντοτε σχέση υποκατάστασης αλλά και συμπληρωματικότητας. Εντούτοις, φαίνεται ότι υπάρχει επαρκής δυνατότητα υποκατάστασης που να δικαιολογεί ένα ευρύ ορισμό αγοράς.

(64) Επίσης όσον αφορά τα ζιζανιοκτόνα δημητριακών, φαίνεται ότι ένα μεγάλο μέρος των πωλήσεων των προϊόντων ευρέος φάσματος αποδίδεται στη δραστικότητά τους κατά των αγρωστωδών και τη δραστικότητά τους κατά των πλατύφυλλων ζιζανίων. Επίσης, φαίνεται ότι υπάρχουν επαρκείς δυνατότητες υποκατάστασης μεταξύ των προσπαρτικών, των προφυτρωτικών και των μεταφυτρωτικών εφαρμογών. Είναι, συνεπώς, δικαιολογημένος ένας ορισμός αγοράς προϊόντος που να βασίζεται στον τύπο της καλλιέργειας (δημητριακά). Εντούτοις, όσον αφορά την εκτίμηση της επίπτωσης της εξεταζόμενης συγκέντρωσης, πρέπει επίσης να ληφθεί υπόψη ότι οι ανταγωνιστικές σχέσεις μεταξύ των εν λόγω προϊόντων διαφέρουν από τις ανταγωνιστικές σχέσεις οι οποίες επικρατούν σε περιστάσεις πραγματικής δυνατότητας υποκατάστασης μεταξύ όλων των προϊόντων. Παρομοίως, τα ζιζανιοκτόνα για το ρύζι συνιστούν αγορά σχετικού προϊόντος.

(65) Στις αγορές ζιζανιοκτόνων για γεώμηλα, κηπευτικά, ζαχαρότευτλα, ελαιούχους σπόρους και σπέρματα σόγιας, η έρευνα αγοράς έδειξε ότι απαιτείται διεξοδικότερη επεξεργασία του ορισμού της αγοράς, διότι οι εταιρείες που συμμετέχουν στην αγορά θεωρούν ότι για την καταπολέμηση αγρωστωδών μετά τη φύτρωση τα ζιζανιοκτόνα ευρέος φάσματος δεν μπορούν να υποκαταστήσουν αποτελεσματικά τα ζιζανιοκτόνα αγρωστωδών(24). Τα μέρη έχουν αναφέρει ότι, γενικά, στις πέντε προαναφερόμενες καλλιέργειες πρέπει να εφαρμόζεται καταρχήν ένα προϊόν πριν από τη βλάστηση με στόχο την καταπολέμηση ζιζανίων όλων των τύπων(25). Η προφυτρωτική θεραπεία εξασφαλίζει την καταπολέμηση των ζιζανίων μέχρι τη βλάστηση της συγκομιδής, όταν η κωμοστέγη κλείνει στο εσωτερικό των σειρών (ιδίως στην περίπτωση των γεωμήλων και των ζαχαρότευτλων). Παρόλα αυτά, απαιτούνται όψιμοι ψεκασμοί, ιδίως σε περίπτωση αποτυχίας της προφυτρωτικής θεραπείας (ξηρό έδαφος, μεγάλη πίεση ζιζανίων, λανθασμένες δοσολογίες ή επιλογή ζιζανιοκτόνου) για την καταπολέμηση αγρωστωδών. Στην τελευταία περίπτωση, πρέπει να εφαρμοστεί ένα μεταφυτρωτικό ζιζανιοκτόνα αγρωστωδών, διότι τα ζιζανιοκτόνα ευρέος φάσματος δεν είναι αρκετά δραστικά. Το ότι τα ζιζανιοκτόνα αγρωστωδών έχουν ειδικές ιδιότητες που τα διακρίνουν από τα ζιζανιοκτόνα ευρέος φάσματος συνάγεται από το γεγονός ότι, κατά την άποψη των μερών, είναι τα μόνα ζιζανιοκτόνα που μπορούν να καταπολεμήσουν τα αγρωστώδη Agrostis stolonifera, Arrhenatherum elatius, Bromus sterilis και Phalaris spp. Τα στοιχεία αυτά δείχνουν ότι η ανταγωνιστική πίεση στα προϊόντα στο εσωτερικό της ομάδας των μεταφυτρωτικών ζιζανιοκτόνων αγρωστωδών προέρχεται από άλλα προϊόντα αυτής της ομάδας. Συνάγεται το συμπέρασμα ότι, στο εσωτερικό των αγορών ζιζανιοκτόνων για γεώμηλα, κηπευτικά, ζαχαρότευτλα, ελαιούχους σπόρους και σπέρματα σόγιας, υπάρχουν χωριστές αγορές για τα μεταφυτρωτικά ζιζανιοκτόνα αγρωστωδών.

(66) Μόνο η AstraZeneca, και όχι η Novartis, παράγει μη επιλεκτικά ζιζανιοκτόνα. Συνεπώς, στις περιπτώσεις που δεν είναι δυνατή η χρησιμοποίηση και επιλεκτικών και μη επιλεκτικών ζιζανιοκτόνων στις καλλιέργειες, δεν υφίστανται επικαλύψεις σε αυτό τον τομέα. Τα μέρη ισχυρίζονται ότι υπάρχει ένα πεδίο εφαρμογής στο οποίο τα συλλεκτικά ζιζανιοκτόνα και τα μη συλλεκτικά ζιζανιοκτόνα ανταγωνίζονται μεταξύ τους και ότι αυτό το πεδίο αφορά τα ζιζανιοκτόνα που χρησιμοποιούνται σε αμπελώνες και οπωρώνες(26). Τα μέρη ισχυρίζονται ότι τα μη επιλεκτικά ζιζανιοκτόνα πρέπει να περιλαμβάνονται σε αυτή την αγορά, διότι είναι δυνατό να χρησιμοποιούνται ανάμεσα στις σειρές αμπέλων χωρίς να καταστρέφουν τα φυτά. Αν και η αυτή άποψη έχει γενικά επαληθευθεί, διατυπώθηκε η παρατήρηση ότι στον αμέσως περιβάλλοντα χώρο των αμπελιών πρέπει να χρησιμοποιούνται επιλεκτικά ζιζανιοκτόνα. Ένας ανταγωνιστής έχει επισημάνει το γεγονός ότι, επειδή υπάρχει μάλλον δυνατότητα υποκατάστασης μεταξύ επιλεκτικών και μη επιλεκτικών ζιζανιοκτόνων, τα προϊόντα αυτά είναι στην πραγματικότητα συμπληρωματικά μεταξύ τους, εφόσον χρησιμοποιούνται πάντοτε σε συνδυασμό. Σύμφωνα με την άποψη αυτού του ανταγωνιστή, τα μη επιλεκτικά ζιζανιοκτόνα (π.χ. paraquat, glyphosate, sulphosate) χρησιμεύουν για την εξάλειψη όλων των ζιζανίων που υπάρχουν κατά τη στιγμή της εφαρμογής και ότι τα επιλεκτικά ζιζανιοκτόνα (π.χ. ζιζανιοκτόνα υπολειμματικής δράσης,όπωςτο atrazine), καταστρέφουνταζιζάνιαπουφυτρώνουν μετά την εφαρμογή. Η Επιτροπή έχει εξετάσει αυτές τις αντιτιθέμενες απόψεις και έχει καταλήξει στο συμπέρασμα ότι, για τους σκοπούς της παρούσας υπόθεσης, τα ζιζανιοκτόνα που χρησιμοποιούνται σε αμπελώνες και οπωρώνες (ή "ζιζανιοκτόνα για φρούτα και καρπούς", κατά τον όρο που χρησιμοποιούν τα μέρη) συνιστούν αγορά σχετικού προϊόντος.

(67) Τέλος, πρέπει να αναφερθούμε στις εξελίξεις στον τομέα των γενετικά μεταλλαγμένων καλλιεργειών. Η σημαντικότερη τεχνολογική καινοτομία στην επιχειρηματική δραστηριότητα φυτοπροστασίας κατά τα τελευταία έτη ήταν η ανάπτυξη καλλιεργειών ανθεκτικών στα ζιζανιοκτόνα. Πρόκειται για καλλιέργειες, π.χ. αραβοσίτου, που έχουν υποστεί γενετική μεταλλαγή για να αναπτύσσουν αντοχή σε μη επιλεκτικά ζιζανιοκτόνα (τα οποία θεωρούνταν έτσι προηγουμένως). Αυτό σημαίνει ότι τα μη επιλεκτικά ζιζανιοκτόνα, που είναι από τη φύση τους ισχυρότατα ζιζανιοκτόνα, μπορούν να εφαρμοσθούν με ασφάλεια σε αυτές τις καλλιέργειες. Θα μπορούσαν, συνεπώς, να αποτελέσουν καταρχήν πραγματική απειλή για τα συμβατικά επιλεκτικά ζιζανιοκτόνα. Εντούτοις, επειδή σε πολλές ευρωπαϊκές κοινωνίες εξακολουθεί να υπάρχει αντίθεση σε αυτές τις καινοτομίες, τα μέρη δεν πιστεύουν ότι οι καλλιέργειες αυτών των τύπων είναι δυνατό να εισαχθούν πριν από το 2005. Για το χρονικό διάστημα το οποίο αφορά η εκτίμηση της παρούσας υπόθεσης συγκέντρωσης, η ενδεχόμενη εισαγωγή γενετικά μεταλλαγμένων καλλιεργειών δεν έχει επίπτωση στους ισχύοντες ορισμούς αγοράς προϊόντος για τα ζιζανιοκτόνα.

Συμπέρασμα σχετικά με τους ορισμούς της αγοράς προϊόντος για τα ζιζανιοκτόνα

(68) Με βάση τη σημασία των προϊόντων ευρέος φάσματος όσον αφορά τα ζιζανιοκτόνα αραβοσίτου και την επαρκή δυνατότητα υποκατάστασης μεταξύ των προφυτρωτικών και μεταφυτρωτικών εφαρμογών, πρέπει, για τους σκοπούς της παρούσας υπόθεσης, να θεωρηθεί η αγορά των (επιλεκτικών) ζιζανιοκτόνων για τον αραβόσιτο ως αγορά σχετικού προϊόντος. Το ίδιο ισχύει και για τις αγορές ζιζανιοκτόνων για τα δημητριακά και το ρύζι. Εντούτοις, εκτός από το ότι υφίστανται χωριστές αγορές σχετικού προϊόντος ζιζανιοκτόνων για γεώμηλα, κηπευτικά, ζαχαρότευτλα, σπόρους σόγιας και ελαιούχους σπόρους, υπάρχουν επίσης και χωριστές αγορές σχετικού προϊόντος για τα μεταφυτρωτικά ζιζανιοκτόνα αγρωστωδών σε αυτές τις καλλιέργειες.

ΕΝΤΟΜΟΚΤΟΝΑ

(69) Τα εντομοκτόνα είναι προϊόντα που χρησιμοποιούνται για την καταπολέμηση εντόμων που βλάπτουν τις καλλιέργειες. Σε προηγούμενες αποφάσεις της, η Επιτροπή κατέληξε στο συμπέρασμα (βλέπε υπόθεση IV/M.737 Ciba Geigy/Sandoz (Novartis), αιτιολογικές σκέψεις 116 και επόμενες) ότι είναι γενικά ορθότερη η ανάλυση των εντομοκτόνων σε συνάρτηση με τον τύπο του φυτού στο οποίο εφαρμόζονται και όχι με το έντομο το οποίο καταπολεμούν. Ο κυριότερος λόγος είναι ότι υπάρχει μόνο ένα έντομο που ταυτίζεται με κάποιο φυτό και προσβάλει μια μείζονα καλλιέργεια, συγκεκριμένα ο τρυπητής του αραβοσίτου που προσβάλλει τον αραβόσιτο. Όσον αφορά όλες τις άλλες μείζονες καλλιέργειες, υπάρχει μια ποικιλία εντόμων που προσβάλλει τα φυτά. Συνεπώς, τα περισσότερα εντομοκτόνα καταπολεμούν ένα φάσμα εντόμων.

(70) Εντούτοις, στην απόφαση Hoechst/Rhône-Poulenc (αιτιολογική σκέψη 36), η Επιτροπή ανέφερε ότι πρέπει να γίνει περαιτέρω διαχωρισμός των καλλιεργειών, όπως για τα γεώμηλα και τα ζαχαρότευτλα. Ορισμένα μυκητοκτόνα γεωμήλων ή ζαχαροτεύτλων δρουν κατά των νηματωδών και των εντόμων εδάφους και τοποθετούνται επάνω ή μέσα στο έδαφος. Τα προϊόντα αυτά καλούνται νηματοδοκτόνα. Άλλα προϊόντα είναι σχεδιασμένα να προστατεύουν τα γεώμηλα ή τα ζαχαρότευτλα κατά των φθειρών και άλλων εντόμων φυλλώματος και εφαρμόζονται στα φύλλα με ψεκασμό. Τα προϊόντα αυτά καλούνται εντομοκτόνα φυλλώματος. Αυτά τα δύο διαφορετικά είδη προϊόντων βασίζονται σε διαφορετικές δραστικές ουσίες, εφαρμόζονται με διαφορετικούς τρόπους και δεν υπάρχει δυνατότητα υποκατάστασης μεταξύ τους.

(71) Είναι δυνατό να υπάρξει και ένας άλλος διαχωρισμός μεταξύ των μυζητικών και μασητικών εντόμων. Τα μασητικά έντομα, όπως οι κάμπιες, καταστρέφουν τις καλλιέργειες μασώντας τες, ενώ τα μυζητικά έντομα, όπως οι αφίδες, μεταδίδουν ιογενείς ασθένειες και βλάπτουν την ποιότητα της καλλιέργειας. Εντούτοις, αυτό περιγράφει μάλλον τον τρόπο με τον οποίο τρέφονται τα έντομα και όχι τον τρόπο δράσης των εντομοκτόνων. Σε κάθε περίπτωση, το ερώτημα το αν ενδείκνυται ένας τέτοιος διαχωρισμός μπορεί να μείνει αναπάντητο σε αυτή την περίπτωση, εφόσον η ενδεχόμενη απάντηση δεν θα μετέβαλε ουσιαστικά την εκτίμηση από την πλευρά του ανταγωνισμού.

(72) Είναι επίσης δυνατό να γίνει διεξοδικότερος διαχωρισμός της αγοράς των εντομοκτόνων με βάση τις διακρίσεις των χημικών τάξεων. Ο παρακάτω πίνακας παρουσιάζει τις σημαντικότερες χημικές τάξεις που χρησιμοποιούνται ως εντομοκτόνα στην Ευρώπη:

>ΘΕΣΗ ΠΙΝΑΚΑ>

(73) Όπως φαίνεται από τον παραπάνω πίνακα, τα οργανοφωσφορικά, τα πυρεθροειδή και τα καρβαμιδικά είναι οι βασικές χημικές τάξεις εντομοκτόνων. Τρίτα μέρη υποστηρίζουν ότι τα πυρεθροειδή αποτελούν μια χωριστή επιμέρους αγορά στο εσωτερικό της αγοράς των εντομοκτόνων, λόγω του ευρύτατου φάσματος δράσης τους, της μεγάλης ταχύτητας δράσης και των περιβαλλοντικών πλεονεκτημάτων τους, διότι η ένωση είναι ένα συνθετικό φυσικό προϊόν. Το pyrethrum είναι ένας τοξικός υδρογονάνθρακας του τύπου κηροζίνης που λαμβάνεται με εκχύλιση από άνθη χρυσανθέμων. Εντούτοις, για μία δεδομένη κατηγορία καλλιέργειας, ο καλλιεργητής επιλέγει εντομοκτόνα με βάση το φάσμα των παρασίτων που πρέπει να καταπολεμηθούν. Για ορισμένες καλλιέργειες, όπως τα δημητριακά ή οι καλλιέργειες χορτονομής, τα πυρεθροειδή είναι η κύρια κατηγορία που χρησιμοποιείται για την καταπολέμηση των εντόμων. Συνεπώς, ο διαχωρισμός των αγορών ανά τύπο φυτού εμπεριέχει ήδη διαχωρισμό εντομοκτόνων ανάλογα με το φάσμα.

(74) Κατά συνέπεια, για τους σκοπούς της παρούσας απόφασης, η σχετική αγορά για τα εντομοκτόνα καθορίζεται με βάση τον τύπο της καλλιέργειας και υποδιαιρείται στα εντομοκτόνα φυλλώματος και στα εντομοκτόνα εδάφους.

ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΣΠΟΡΩΝ

(75) Επεξεργασία σπόρων σημαίνει επεξεργασία (καθαρισμός) σπόρων με προϊόντα φυτοπροστασίας, με στόχο την προστασία τους κυρίως από ασθένειες σπόρων ή του εδάφους και από τα έντομα εδάφους.

(76) Στην υπόθεση Ciba-Geigy/Sandoz (αιτιολογική σκέψη 118-121), η Επιτροπή κατέληξε στο συμπέρασμα ότι δεν υφίστανται διαφορετικές αγορές για τα προϊόντα επεξεργασίας σπόρων, εφόσον, κατά την άποψη των καλλιεργητών, οι σπόροι που έχουν υποστεί επεξεργασία είναι σε τελική ανάλυση δυνατό να υποκατασταθούν από μυκητοκτόνα και εντομοκτόνα που εφαρμόζονται στο έδαφος ή ψεκάζονται. Η επεξεργασία σπόρων θεωρείται ότι αποτελεί ειδικό τύπο εφαρμογής εντομοκτόνων και μυκητοκτόνων.

(77) Εντούτοις, το συμπέρασμα αυτό δεν έχει επιβεβαιωθεί από την τρέχουσα έρευνα της αγοράς για τα προϊόντα επεξεργασίας σπόρων δημητριακών στην Ισπανία, που είναι και η μόνη αγορά στην οποία η AstraZeneca δραστηριοποιείται στον τομέα της επεξεργασίας σπόρων. Οι ασθένειες και τα έντομα στα οποία στοχεύουν τα προϊόντα επεξεργασίας σπόρων διαφέρουν από αυτά που αντιμετωπίζονται με τα προγράμματα ψεκασμού. Στην Ισπανία, αυτές οι ασθένειες και τα έντομα καταπολεμούνται με διαφορετικές δραστικές ουσίες. Επιπλέον, τα προϊόντα που χρησιμοποιούνται για επεξεργασία σπόρων πρέπει να λαμβάνουν χωριστή έγκριση και να χρωματίζονται με βαφή. Κατά συνέπεια, δεν υπάρχει δυνατότητα υποκατάστασης από την πλευρά της προσφοράς μεταξύ προϊόντων που λαμβάνουν έγκριση ως εντομοκτόνα ή μυκητοκτόνα (όπως αναφέρεται προηγουμένως) και σε προϊόντα που λαμβάνουν έγκριση για την επεξεργασία σπόρων. Επίσης οι πελάτες για προϊόντα επεξεργασίας σπόρων είναι διαφορετικοί από αυτούς που αγοράζουν εντομοκτόνα και μυκητοκτόνα. Τα εντομοκτόνα και μυκητοκτόνα αγοράζονται από τον καλλιεργητή. Η πλειοψηφία των προϊόντων επεξεργασίας σπόρων πωλείται σε παραγωγούς σπόρων και πολλαπλασιαστικού υλικού. Αυτοί οι πελάτες είναι κάτοχοι μονάδων επεξεργασίας σπόρων όπου απολυμαίνουν τους σπόρους με προϊόντα επεξεργασίας σπόρων. Συνεπώς, τα προϊόντα επεξεργασίας σπόρων για τα δημητριακά στην Ισπανία αποτελούν χωριστή αγορά προϊόντος.

ΡΥΘΜΙΣΤΕΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΩΝ ΦΥΤΩΝ

(78) Οι ρυθμιστές ανάπτυξης είναι αγροχημικά που αναστέλλουν, προκαλούν ή μεταβάλλουν την αύξηση και ανάπτυξη του φυτού. Έχουν διαφορετικούς τρόπους δράσης, ανάλογα με τη χημική τάξη στην οποία ανήκουν. Μια από τις σημαντικότερες επιπτώσεις τους είναι η αναστολή της ανάπτυξης των φυτών. Όπως αναφέρεται στην υπόθεση Ciba-Geigy/Sandoz (αιτιολογική σκέψη 123) και επιβεβαιώνεται από την έρευνα της αγοράς, οι ρυθμιστές ανάπτυξης για τους επιμέρους τύπους καλλιεργειών αποτελούν χωριστές αγορές σχετικού προϊόντος.

Β. ΣΧΕΤΙΚΕΣ ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΕΣ ΑΓΟΡΕΣ

(79) Τα μέρη ισχυρίζονται ότι οι αγορές για σκευάσματα και ρυθμιστές ανάπτυξης των φυτών είναι τουλάχιστον του μεγέθους του ΕΟΧ, εφόσον υποστηρίζουν ότι οι όροι ανταγωνισμού δεν παρουσιάζουν σημαντικές διαφορές στο σύνολο του ΕΟΧ. Για να στηρίξουν αυτή την άποψη, τα μέρη προβάλλουν το επιχείρημα ότι πολλοί μεγάλοι, διεθνείς κατασκευαστές δραστηριοποιούνται σήμερα σε ολόκληρο τον κόσμο· ότι τα δίκτυα διανομής χαρακτηρίζονται από μεγάλες εταιρείες διανομής που δεν μένουν πιστές στο ίδιο εμπορικό σήμα· ότι οι καλλιεργητές ενημερώνονται για τις τιμές· ότι οι μεταποιητές και οι εταιρείες λιανικής πώλησης ορίζουν γενικά ευρωπαϊκά πρότυπα για τη διαχείριση των καλλιεργειών και ότι αυξάνεται η διεθνής αγοραστική δύναμη των σημαντικότερων εταιρειών λιανικής πώλησης τροφίμων. Επιπλέον, τα μέρη υποστηρίζουν ότι τα εθνικά διπλώματα ευρεσιτεχνίας και εμπορικά σήματα δεν συνιστούν φραγμό στη διανομή στο επίπεδο του ΕΟΧ και ότι η οδηγία 91/414/ΕΟΚ του Συμβουλίου της 15ης Ιουλίου 1991 σχετικά με τη διάθεση στην αγορά φυτοπροστατευτικών προϊόντων(27), όπως τροποποιήθηκε τελευταία από την οδηγία 1999/80/ΕΚ(28) της Επιτροπής, έχει εναρμονίσει τις εθνικές κανονιστικές διατάξεις που καθορίζουν απαιτήσεις για την έγκριση των προϊόντων φυτοπροστασίας και ότι οι αντίστοιχες εθνικές διαδικασίες έγκρισης έχουν εναρμονιστεί σε μεγάλο βαθμό. Τα μέρη υποστηρίζουν επίσης ότι η διάθεση στην αγορά προϊόντων φυτοπροστασίας έχει εναρμονιστεί σε μεγάλο βαθμό και ότι είναι κατά συνέπεια εύκολο να πραγματοποιούνται παράλληλες εισαγωγές. Κατά την άποψη των μερών, τα μεταφορικά έξοδα είναι χαμηλά και αντιστοιχούν στο 1 % του συνολικού κόστους. Τέλος, τα μέρη ισχυρίζονται ότι έχει παρατηρηθεί σημαντική τάση προς τη σύγκλιση των τιμών μεταξύ των κρατών μελών και ότι η σύγκλιση αυτή διευκολύνεται από τη διαφάνεια των τιμών και τη σταθερότητα των σταυροειδών συναλλαγματικών ισοτιμιών που δημιουργήθηκαν με την εισαγωγή του ευρώ.

(80) Στις προηγούμενες αποφάσεις της που αφορούν αυτόν τον τομέα (Ciba-Geigy/Sandoz, αιτιολογική σκέψη 128· Hoechst/Rhône-Poulenc, αιτιολογική σκέψη 48), η Επιτροπή άφησε σε εκκρεμότητα τον ακριβή ορισμό των γεωγραφικών αγορών για τα σκευάσματα και τους ρυθμιστές της ανάπτυξης στον τομέα των αγροχημικών προϊόντων.

(81) Διάφοροι ανταγωνιστές συμφωνούν με τα μέρη ότι οι γεωγραφικές αγορές για τα σκευάσματα και τους ρυθμιστές ανάπτυξης είναι ευρύτερες από τις εθνικές αγορές. Ορισμένοι ανταγωνιστές υποστηρίζουν ότι οι αγορές είναι ευρωπαϊκής κλίμακας, ενώ άλλοι υποστηρίζουν ότι οι αγορές ενδεχομένως ορίζονται με βάση ορισμένες κλιματολογικές συνθήκες και όχι με βάση εθνικά σύνορα. Οι ανταγωνιστές που υποστηρίζουν ότι οι αγορές είναι ευρωπαϊκής κλίμακας αναφέρονται στις επιπτώσεις της οδηγίας 91/414/ΕΟΚ. Όμως, ορισμένοι άλλοι επισημαίνουν ότι τα σκευάσματα πρέπει ακόμη να λαμβάνουν έγκριση στα κράτη μέλη για να είναι δυνατή η διάθεσή τους στην αγορά. Το γεγονός ότι τα προϊόντα καλύπτονται, στις περισσότερες περιπτώσεις, από προστασία διπλώματος ευρεσιτεχνίας σε κλίμακα ΕΟΧ έχει αναφερθεί ως επιχείρημα ότι οι αγορές είναι κλίμακας ΕΟΧ. Ορισμένοι ανταγωνιστές δεν θεωρούν ότι το μεταφορικό κόστος αποτελεί εμπόδιο των συναλλαγών, αν και ορισμένοι άλλοι ισχυρίζονται ότι αυτό ενδεχομένως συμβαίνει. Επιπλέον, ορισμένοι ανταγωνιστές υποστηρίζουν ότι αυξάνονται οι πωλήσεις σε περισσότερα κράτη και ότι παρατηρείται σύγκλιση των τιμών. Αν και αναγνωρίζει την ύπαρξη διακρατικών αποστολών εμπορευμάτων, ένας άλλος ανταγωνιστής επισημαίνει ότι οι απαιτήσεις της διαδικασίας έγκρισης, οι διαφορετικές γλώσσες, κ.λπ. δυσχεραίνουν τη διάθεση προϊόντων σε αγορές περισσότερων χωρών.

(82) Εντούτοις, πολλοί πελάτες, γεωργικές ενώσεις και σύμβουλοι καλλιεργειών έχουν προβάλει επιχειρήματα που συνηγορούν υπέρ του συμπεράσματος ότι οι αγορές εξακολουθούν να είναι εθνικές. Τα προϊόντα φυτοπροστασίας πρέπει ακόμη να λαμβάνουν έγκριση σε ένα κράτος μέλος για να είναι δυνατή η διάθεσή τους στην αγορά. Η διανομή οργανώνεται σε εθνική βάση και οι προμηθευτές έχουν, στις περισσότερες περιπτώσεις, εθνικές οργανώσεις πωλήσεων ή διανομής μέσω των δικτύων πώλησης κάποιου άλλου κατασκευαστή που δραστηριοποιείται στο σχετικό κράτος μέλος. Θεωρείται δύσκολη η εμπορία παράλληλα εισαγόμενων προϊόντων, μεταξύ άλλων διότι οι εμπορικές ονομασίες και τα σκευάσματα ενδέχεται να διαφέρουν μεταξύ των κρατών μελών, διότι τα τέλη έγκρισης είναι ενδεχομένως υψηλά και η διαδικασία έγκρισης των προϊόντων χρονοβόρα.

(83) Από την έρευνα αγοράς συνάγεται ότι οι αγορές για τα σκευάσματα και τους ρυθμιστές ανάπτυξης πρέπει να αναλύονται σε εθνικό επίπεδο. Στη συνέχεια παρατίθενται τα διάφορα επιχειρήματα υπέρ αυτού του συμπεράσματος.

ΕΓΚΡΙΣΗ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ

(84) Η Επιτροπή επισημαίνει ότι η οδηγία 91/414/ΕΟΚ εναρμονίζει τις εθνικές κανονιστικές διατάξεις. Η οδηγία, όπως και οι μετέπειτα τροποποιήσεις και οι εκτελεστικές οδηγίες, θεσπίζουν ένα θετικό κοινοτικό κατάλογο δραστικών ουσιών η χρήση των οποίων μπορεί να θεωρείται εκ των προτέρων αποδεκτή για την υγεία των ανθρώπων ή των ζώων ή για το περιβάλλον (κατάλογος του παραρτήματος Ι). Επιπλέον, θεσπίζει σύστημα έγκρισης από τα κράτη μέλη των διαφόρων σκευασμάτων που περιέχουν τις δραστικές ουσίες οι οποίες περιλαμβάνονται στον θετικό κατάλογο, σύμφωνα με τις απαιτήσεις που ορίζονται στην οδηγία και σύμφωνα με ομοιόμορφες αρχές. Ορίζει την αμοιβαία αναγνώριση της αποδοχής από τα κράτη μέλη, υπό την προϋπόθεση ότι οι όροι φυτοπροστασίας, άσκησης της γεωργίας και οι περιβαλλοντικές συνθήκες είναι συγκρίσιμες στις εξεταζόμενες περιοχές. Εναρμονίζει τις διατάξεις που διέπουν τις απαιτήσεις σχετικά με την ενημέρωση, την προστασία της ενημέρωσης και την εμπιστευτικότητα, εναρμονίζει τους κανόνες που αφορούν τη σήμανση και τη συσκευασία, τους κανόνες που αφορούν την ανάπτυξη των προϊόντων φυτοπροστασίας και τις διατάξεις ανταλλαγής πληροφοριών μεταξύ των κρατών μελών και της Επιτροπής.

(85) Εντούτοις, δεν έχουν γίνει ακόμη αισθητές όλες οι συνέπειες της οδηγίας. Μέχρι στιγμής, έχουν εγκριθεί σε ευρωπαϊκό επίπεδο λιγότερο από 10 δραστικά συστατικά (παράρτημα 1). Οι 800 περίπου άλλες δραστικές ουσίες που κυκλοφορούν στην αγορά δεν καλύπτονται ακόμη από το κοινοτικό σύστημα. Όμως, με την πάροδο του χρόνου, οι εταιρείες θα πρέπει να υποβάλλουν για έγκριση όλα τα δραστικά συστατικά που θα επιθυμούν να συνεχίσουν να πωλούν. Η συνεχής διαδικασία διεξοδικού ελέγχου των υφισταμένων δραστικών ουσιών για να περιληφθούν στο παράρτημα Ι απαιτεί να δώσουν οι εταιρείες μεγάλο όγκο πληροφοριών. Οι πλήρεις πληροφορίες για τις περισσότερες από τις υφιστάμενες δραστικές ουσίες θα πρέπει να δοθούν μέχρι το Μάιο του 2003.

(86) Η εναρμόνιση των εθνικών διαδικασιών έγκρισης στις οποίες αναφέρονται τα μέρη αφορούν δραστικά συστατικά που περιλαμβάνονται στο παράρτημα Ι. Επειδή ο αριθμός των δραστικών συστατικών που περιλαμβάνονται ήδη στο παράρτημα Ι είναι πολύ περιορισμένος, είναι σαφές ότι τα εθνικά συστήματα έγκρισης εξακολουθούν να αποτελούν το καθοριστικό στάδιο για τις εταιρείες.

(87) Πρέπει επίσης να επισημανθεί ότι ένα προϊόν πρέπει να εγκριθεί από τις εθνικές αρχές πριν να διατεθεί για χρησιμοποίηση στους καλλιεργητές των κρατών μελών. Επιπλέον, ακόμη κι αν ένα πανομοιότυπο προϊόν διατίθεται σε ένα άλλο κράτος μέλος, οι καλλιεργητές τυπικά δεν μπορούν να αγοράσουν ένα προϊόν σε ένα άλλο κράτος μέλος και να το χρησιμοποιήσουν στη χώρα τους χωρίς να λάβουν την άδεια των εθνικών αρχών αυτού του κράτους.

(88) Τέλος, οι παραγωγοί είναι αυτοί που αποφασίζουν ποια προϊόντα θα υποβάλουν για έγκριση σε ποιες χώρες. Συχνά, προϊόντα που διατίθενται σε ένα κράτος μέλος δεν πωλούνται σε ένα άλλο, ή ομοειδή προϊόντα που έχουν ως βάση τα ίδια δραστικά συστατικά ενδέχεται να διατίθενται σε διαφορετικά σκευάσματα στα διάφορα κράτη μέλη. Συνεπώς, ακόμη και όταν θα έχουν ενταχθεί στο παράρτημα Ι όλες οι δραστικές ουσίες και θα έχει ολοκληρωθεί η προβλεπόμενη από την οδηγία 91/414/ΕΟΚ εναρμόνιση των διαδικασιών έγκρισης, οι εταιρείες παραγωγής προϊόντων φυτοπροστασίας θα εξακολουθούν να έχουν τη δυνατότητα να χωρίζουν την ευρωπαϊκή αγορά σε τμήματα. Ως προς αυτό, θα απαιτηθεί συγκεκριμένη έρευνα του τρόπου με τον οποίο λειτουργεί ο ανταγωνισμός.

ΠΑΡΑΛΛΗΛΕΣ ΕΙΣΑΓΩΓΕΣ

(89) Οι κανόνες που διέπουν τις παράλληλες εισαγωγές διαφέρουν από χώρα σε χώρα. Ορισμένες χώρες έχουν θεσπίσει νομοθεσία μόλις πρόσφατα (Γαλλία), ενώ ορισμένες άλλες δεν διαθέτουν νομοθεσία (Φινλανδία και Ελλάδα). Σε ορισμένες χώρες, απαιτείται ειδική άδεια για κάθε παρτίδα (Βέλγιο), ενώ σε ορισμένες άλλες μια έγκριση παράλληλης εισαγωγής διαρκεί όσο και η διαδικασία έγκρισης του πρωτότυπου προϊόντος (Δανία). Στις περισσότερες χώρες, το προϊόν πρέπει να είναι πανομοιότυπο με τα προϊόντα που έλαβαν την αρχική έγκριση, ενώ σε ορισμένες άλλες χώρες επιτρέπονται μικρές διαφοροποιήσεις. Κατά την άποψη των μερών, ο μέσος χρόνος από την υποβολή της αίτησης μέχρι την έκδοση της απόφασης κυμαίνεται από δύο εβδομάδες (Βέλγιο) έως 3-5 μήνες (Ιταλία), ενώ το κόστος κυμαίνεται από μηδενικό (Δανία) έως 2000 ευρώ (Αυστρία).

(90) Γενικά, η έρευνα αγοράς έδειξε ότι εξακολουθούν να υφίστανται πολλές πρακτικές δυσκολίες για τις παράλληλες εισαγωγές, τόσο για την έκδοση αδειών εισαγωγής όσο και για την εξεύρεση αξιόπιστων και σταθερών πηγών εφοδιασμού. Πιο συγκεκριμένα, οι παραγωγοί μπορούν και πράγματι θέτουν σε λειτουργία συστήματα για να μπορούν να παρακολουθούν τον τελικό προορισμό του προϊόντος τους σε ευρωπαϊκή κλίμακα. Το συνολικό επίπεδο παράλληλων εισαγωγών είναι, συνεπώς, πολύ χαμηλό και οι μεγάλες διαφορές τιμών για ταυτόσημα προϊόντα μεταξύ των διαφόρων κρατών μελών (βλέπε αιτιολογική σκέψη 98) δείχνουν σαφώς ότι οι παράλληλες εισαγωγές δεν εμποδίζουν αποτελεσματικά τους παραγωγούς να χωρίζουν την ευρωπαϊκή αγορά σε τμήματα για τους σκοπούς της τιμολόγησης.

ΔΙΑΝΟΜΗ

(91) Τα συστήματα διανομής προϊόντων φυτοπροστασίας παρουσιάζουν μεγάλες διαφορές μεταξύ των κρατών μελών. Στη Δανία, οι συνεταιρισμοί και οι μικροί αντιπρόσωποι έχουν δημιουργήσει ομίλους αγορών. Οι τρεις μεγαλύτερες εταιρείες διανομής που δραστηριοποιούνται σε όλη τη Δανία αντιπροσώπευαν, κατά την άποψη της AstraZeneca, [90-100]* % (αντίστοιχα [30-40]* %, [30-40]* % και [20-30]* %) των συνολικών πωλήσεων το 1999. Επιπλέον, μία από αυτές τις τρεις εταιρείες διανομής δημιούργησε το 1999 μια κοινή εταιρεία αγορών μαζί με μια μεγάλη σουηδική εταιρεία διανομής. Η Ιταλία βρίσκεται στον αντίποδα με [περισσότερους από 5000]* διανομείς (σύμφωνα με την AstraZeneca), από τους οποίους κανένας δεν δραστηριοποιείται σε εθνικό επίπεδο και ο μεγαλύτερος διανομέας αντιπροσωπεύει ποσοστό [0-5]* % των συνολικών πωλήσεων και οι δέκα μεγαλύτεροι διανομείς αντιπροσωπεύουν από κοινού το [10-20]* %. Στη Γαλλία, την Ελλάδα, την Ισπανία και την Πορτογαλία υπάρχουν επίσης κατακερματισμένα συστήματα διανομής, ενώ η Αυστρία, η Φινλανδία, η Νορβηγία και η Σουηδία διαθέτουν συστήματα διανομής με υψηλό βαθμό συγκέντρωσης και το Βέλγιο, η Γερμανία, η Ιρλανδία, οι Κάτω Χώρες και το Ηνωμένο Βασίλειο βρίσκονται κάπου στο ενδιάμεσο. Τα συστήματα διανομής διαφέρουν επίσης όσον αφορά το μέρος των πωλήσεων προϊόντων φυτοπροστασίας που διατίθεται μέσω συνεταιρισμών, από [0-5]* % στο Ηνωμένο Βασίλειο και [5-10]* % στο Βέλγιο, έως [60-70]* % στη Γαλλία και [60-70]* % στη Νορβηγία.

ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΕΣ ΧΡΗΣΕΙΣ

(92) Οι κλιματικές συνθήκες επηρεάζουν τόσο τα φυτά που καλλιεργούνται όσο και τα επίπεδα της απαιτούμενης φυτοπροστασίας στα διάφορα κράτη μέλη. Ενδεικτικό παράδειγμα είναι τα μυκητοκτόνα δημητριακών. Ένας καλλιεργητής αποφασίζει ποιος είναι ο άριστος αριθμός εφαρμογών, ποιες ασθένειες πρέπει να στοχεύσει, ποιο προϊόν θα επιλέξει και τη δόση που θα χρησιμοποιήσει. Η απόφασή του εξαρτάται από την ποικιλία των σπόρων, το έδαφος, τις κλιματικές συνθήκες, τη συχνότητα ασθενειών στο παρελθόν και από άλλους συναφείς παράγοντες. Το αποτέλεσμα των αποφάσεών του συνδέεται στενά με την ένταση της καλλιέργειας δημητριακών, εφόσον οι αποδόσεις κυμαίνονται από 6 τόνους/εκτάριο ή και λιγότερο μέχρι 10 τόνους/εκτάριο.

(93) Η συχνότητα της ασθένειας διαφέρει μεταξύ των περιοχών. Η ερυσίβη, η μελάνωση και η σεπτωρίαση και το φουζάριο και ο περονόσπορος εμφανίζονται συχνά σε όλες τις χώρες του ΕΟΧ. Η κερκοσπορίωση εμφανίζεται συχνά στο Ηνωμένο Βασίλειο, την Ιρλανδία, τη Βόρεια Ιρλανδία και τη Βόρειο Γαλλία, η κιτρίνη σκωρίαση στις ίδιες χώρες και το Βέλγιο, ενώ η μελάνωση ή η κηλίδα εμφανίζεται συχνά στο Ηνωμένο Βασίλειο, την Ιρλανδία, τη Γερμανία, τη Γαλλία, το Βέλγιο, τις Κάτω Χώρες, τη Σκανδιναβία και την Αυστρία. Από την άλλη πλευρά, η καστανόχρους σκωρίαση εμφανίζεται συχνά στη Γαλλία, τη Νότια Γερμανία, την Ιταλία, την Ισπανία, το Νότιο Ηνωμένο Βασίλειο και το Βέλγιο.

(94) Ένας άλλος τρόπος προσέγγισης του ζητήματος είναι να λάβουμε υπόψη τις σημαντικότερες ασθένειες στα διάφορα κράτη μέλη. Στη Δανία, τη Γερμανία, τις Κάτω Χώρες, τη Νορβηγία, τη Σουηδία και το Ηνωμένο Βασίλειο, οι δύο σημαντικότερες ασθένειες είναι η μελάνωση και η ερυσίβη. Στη Γαλλία, είναι η μελάνωση και η σκωρίαση, στην Ιταλία η σκωρίαση και το φουζάριο και στην Ισπανία η σκωρίαση και η ερυσίβη. Προϊόντα που είναι εξαιρετικά δραστικά κατά των σημαντικότερων ασθενειών που εμφανίζονται σε ένα κράτος μέλος κατέχουν προφανώς ισχυρή ανταγωνιστική θέση σε αυτή τη χώρα.

(95) Ο αριθμός των ψεκασμών διαφέρει επίσης μεταξύ των κρατών μελών. Πιο συγκεκριμένα, ο αριθμός εφαρμογών μυκητοκτόνων συνδέεται με την ένταση της καλλιέργειας δημητριακών και κυμαίνεται από μηδενικός σε ολόκληρη την Ελλάδα έως τρεις (ή τέσσερις) ψεκασμούς για το σίτο και δύο για την κριθή στις περισσότερες περιοχές παραγωγής, όπως η βόρεια Γαλλία, το νότιο Ηνωμένο Βασίλειο, η Γερμανία και το Βέλγιο.

(96) Ένας άλλος λόγος που εξηγεί την ύπαρξη εθνικών διαφορών ως προς τη χρησιμοποίηση των προϊόντων είναι η σημαντική επίπτωση των τεχνικών αξιολογήσεων προϊόντος από ανεξάρτητα ερευνητικά ιδρύματα, όπως αναφέρουν τα μέρη ως επιχείρημα για να δικαιολογήσουν την ύπαρξη εθνικών αγορών για τα προϊόντα επεξεργασίας σπόρων ζαχαρότευτλου. Τα ιδρύματα αυτά δημοσιεύουν συστάσεις για τη χρησιμοποίηση προϊόντων φυτοπροστασίας και ζητείται η γνώμη τους σε μεγάλο βαθμό και από καλλιεργητές και από συμβούλους καλλιεργειών. Αυτά τα ανεξάρτητα ερευνητικά ιδρύματα είναι συνήθως εθνικά και μια σύσταση από ένα δεδομένο ίδρυμα επηρεάζει, συνεπώς, κατ' εξοχή τη χρησιμοποίηση ενός προϊόντος σε ένα μόνο κράτος μέλος.

ΔΙΑΦΟΡΕΣ ΤΩΝ ΜΕΡΙΔΙΩΝ ΑΓΟΡΑΣ

(97) Μια άλλη ένδειξη ότι οι γεωγραφικές αγορές δεν είναι της κλίμακας του ΕΟΧ είναι οι μεγάλες διακυμάνσεις των μεριδίων αγοράς στα διάφορα κράτη μέλη που κατέχουν όχι μόνο τα μέρη της παρούσας υπόθεσης αλλά και οι ανταγωνιστές τους σε πολλές αγορές προϊόντος. Στην κοινοποίησή τους, τα μέρη παραδέχονται ότι οι εταιρείες κατέχουν διαφορετικά μερίδια αγοράς στα κράτη μέλη, αλλά δεν θεωρούν ότι αυτό αποτελεί αποδεικτικό στοιχείο που να στηρίζει έναν ορισμό εθνικής αγοράς. Κατά την άποψή τους, οι διαφορές αυτές μπορούν εν μέρει να αποδοθούν στις διαφορετικές απαιτήσεις που διαμορφώνονται από τις κλιματικές συνθήκες κ.λπ. στην Ευρώπη. Η Επιτροπή θεωρεί ότι το επιχείρημα αυτό συνηγορεί υπέρ στενότερων ορισμών γεωγραφικής αγοράς αντί του ορισμού μιας (τουλάχιστον) αγοράς του ΕΟΧ τον οποίο υποστηρίζουν τα μέρη. Επιπλέον, πρέπει να επισημανθεί ότι συχνά δεν δραστηριοποιούνται οι ίδιες εταιρείες στις διάφορες εθνικές αγορές. Όπως έχει εξηγηθεί προηγουμένως, οι εταιρείες είναι αυτές που αποφασίζουν σε ποιες χώρες θα συζήσουν έγκριση για τα προϊόντα τους. Ορισμένες φορές, οι εταιρείες αποφασίζουν να μην λάβουν έγκριση του προϊόντος σε όλες τις χώρες και συνήθως δεν εισάγουν τα προϊόντα τους ταυτόχρονα σε όλες τις χώρες στις οποίες προτίθενται να ζητήσουν έγκριση για τα προϊόντα τους. Υπάρχει ενδεχομένως και χρονική απόσταση αρκετών ετών ανάμεσα στην πρώτη και την τελευταία έγκριση ενός προϊόντος.

ΔΙΑΦΟΡΕΣ ΤΙΜΩΝ

(98) Από την έρευνα της αγοράς συνάγεται ότι υπάρχουν ουσιαστικές διακυμάνσεις τιμών μεταξύ των κρατών μελών. Εσωτερικά έγγραφα των μερών αναφέρονται σε ορισμένες περιπτώσεις στην ανάγκη να υπάρξει σύγκλιση τιμών· εντούτοις, από εσωτερικά τους έγγραφα συνάγεται ότι εξακολουθούν να υπάρχουν σημαντικές διαφορές τιμών(29). Στην κοινοποίησή της, η AstraZeneca έδωσε παραδείγματα διαφορών τιμών ανά χιλιόγραμμο δραστικού συστατικού στην ΕΕ και τη Νορβηγία για διάφορα από τα σημαντικότερα δραστικά συστατικά της. Το 1999 η αναλογία της υψηλότερης τιμής προς τη χαμηλότερη τιμή ήταν [ >1]* για το Azoxystrobin, [ >1]* για το chlorothalonil, [ >1]* για το fluazinam, [ >1]* για το flutriafol, [ >1]* για το hexaconazole [ >1]* για το diquat, και [ >1]* για το fluazifop-p-butyl. Τα μέρη υποστηρίζουν ότι ορισμένες από τις διαφορές αυτές οφείλονται στα διαφορετικά μεγέθη της συσκευασίας, εφόσον οι μικρότερες συσκευασίες έχουν υψηλότερη τιμή ανά χιλιόγραμμο δραστικής ουσίας. Εντούτοις, η AstraZeneca έχει επίσης δώσει στοιχεία τιμολόγησης βάσει εμπορικού σήματος. Για το azoxystrobin, οι δύο εμπορικές ονομασίες για τις οποίες δίνονται τιμές είναι το Amistar και το Quadris. Για το Amistar η αναλογία υψηλότερης/κατώτερης τιμής το 1999 ήταν [ >1]*, για το Quadris [ >1]*. Για τη δραστική ουσία hexaconazole, η αναλογία ήταν [ >1]* για την εμπορική ονομασία Anvil, και [ >1]* για την εμπορική ονομασία Planete (όμως τα αριθμητικά στοιχεία αφορούν μόνο δύο χώρες). Ορισμένα παραδείγματα της ίδιας αναλογίας για τη Novartis είναι [ >1]* για το προϊόν Topik EC240, [ >1]* για το προϊόν Moddus 250ME και [ >1]* για το προϊόν Mavrik 240.

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ

(99) Για το σκοπό της εκτίμησης της παρούσας υπόθεσης, ως αγορές για τα ιδιοσκευάσματα και τους ρυθμιστές ανάπτυξης πρέπει να θεωρηθούν οι εθνικές αγορές.

Γ. ΕΚΤΙΜΗΣΗ

Γ.1 ΜΥΚΗΤΟΚΤΟΝΑ

ΜΥΚΗΤΟΚΤΟΝΑ ΔΗΜΗΤΡΙΑΚΩΝ

Καταπολέμηση ασθενειών των δημητριακών

(100) Η αγορά των δημητριακών αποτελείται από καλλιέργειες όπως το σιτάρι, το κριθάρι, η βρώμη, η σίκαλη, ο σίτος του τύπου triticale και ορισμένες άλλες καλλιέργειες όπως μείγμα δημητριακών, το σόργο, το φαγόπυρο, το κεχρί και άλλα. Το σιτάρι και το κριθάρι είναι οι δύο σημαντικότερες καλλιέργειες και αντιπροσωπεύουν περίπου το 87 % της συνολικής έκτασης που καλλιεργείται με δημητριακά στην ΕΕ και το 95 % περίπου της κατανάλωσης μυκητοκτόνων για δημητριακά. Οι άλλες καλλιέργειες καλλιεργούνται κυρίως στις Σκανδιναβικές χώρες και την Πορτογαλία, όπου χρησιμοποιούνται για άμεση κατανάλωση στη γεωργική εκμετάλλευση ως ζωοτροφές βοοειδών. Η χρησιμοποίηση μυκητοκτόνων σε αυτές τις άλλες καλλιέργειες είναι χαμηλότερη, διότι αυτές καλλιεργούνται σε εκτατική μάλλον βάση και σε λιγότερο γόνιμα εδάφη. Μόνο στη Σουηδία, τη Γερμανία και τη Φινλανδία οι καλλιέργειες αυτές θεωρείται ότι αντιπροσωπεύουν ποσοστό ανώτερο του 10 % της κατανάλωσης μυκητοκτόνων. Οι καλλιέργειες αυτές δεν θα εξεταστούν διεξοδικότερα στη συνέχεια, διότι το σιτάρι και το κριθάρι θεωρούνται ότι είναι αντιπροσωπευτικά όλων των δημητριακών, ακόμη και για τη Σουηδία, τη Γερμανία και τη Φινλανδία, εφόσον οι ασθένειες και τα μυκητοκτόνα είναι τα ίδια γι' αυτές τις καλλιέργειες όπως και για το σιτάρι και το κριθάρι. Επιπλέον, τα διαθέσιμα στοιχεία της αγοράς γι' αυτές τις άλλες καλλιέργειες είναι περιορισμένα.

(101) Οι βασικές ασθένειες του σίτου είναι η κερκοσπορίωση (Pseudocercosporella herpotrichoides), ή ερυσίβη (Erisiphe graminis), η καστανόχρους σκωρίαση (Puccinia recondita, Puccinia hordei), η κιτρίνη σκωρίαση (Puccinia striiformis), η μελάνωση ή κηλίδα (Septoria tritici), η μελάνωση και σεπτωρίαση (Septoria nodorum) και το φουζάριο (Fusarium culmorum, F graminearum, F avenaceum, Microdochium nivale). Οι βασικές ασθένειες της κριθής είναι η κερκοσπορίωση, η ερυσίβη, η καστανόχρους σκωρίαση (που είναι και ασθένειες του σίτου), η ελμινθοσπορίωση (Drechslera teres) και το κυκλοκόνιο ή έγκαυμα (Rhynchosporium secalis).

(102) Οι ασθένειες αυτές εμφανίζονται υπό διαφορετικές περιστάσεις που συνδέονται με τις κλιματικές συνθήκες και την ευαισθησία στην ποικιλία του σπόρου. Η εμφάνιση και η σημασία τους διαφέρει σε ορισμένο βαθμό στα διάφορα κράτη μέλη. Τα κοινά τους χαρακτηριστικά είναι ότι μπορούν όλες να προκαλέσουν σημαντική μείωση της απόδοσης όταν προσβάλλουν την καλλιέργεια. Είναι δυνατό να γίνει ένας γενικός επιμέρους διαχωρισμός ανάμεσα σε ασθένειες που προσβάλλουν τη βάση του στελέχους, τα φύλλα και το στάχυ του φυτού. Η σημασία αυτής της διάκρισης είναι ότι από αυτήν εξαρτάται η άριστη ημερομηνία για τη θεραπεία της καλλιέργειας και, κατά συνέπεια, σε πιο ψεκασμό (σε περίπτωση που πραγματοποιούνται πολλαπλοί ψεκασμοί) χρησιμοποιείται καλύτερα ένα μυκητοκτόνα που καταπολεμά μια ειδική ασθένεια (βλέπε κατωτέρω τμήμα για τα "προγράμματα ψεκασμών").

(103) Η κερκοσπορίωση είναι μια ασθένεια που προσβάλλει τη βάση του στελέχους του φυτού. Οι άριστες κλιματικές συνθήκες για την ανάπτυξή της είναι η ο κρύος και υγρός καιρός. Κατά συνέπεια, δεν εμφανίζεται στη νότια Ευρώπη, αλλά εμφανίζεται συχνά στο ΗΒ, την Ιρλανδία, τη Βόρεια Γερμανία και τη Βόρεια Γαλλία. Εμφανίζεται επίσης και στην υπόλοιπη Γερμανία και Γαλλία καθώς και την Αυστρία και τη Σκανδιναβία. Η ασθένεια έχει επίπτωση στο φορτίο του σταχυού (δηλαδή στο βάρος των σπόρων του φυτού), προκαλεί συρρίκνωση των σπόρων και μπορεί να οδηγήσει στην πτώση του φυτού πριν από τη συγκομιδή (πλάγιασμα). Η απόδοση είναι δυνατόν να μειωθεί κατά 5-20 %.

(104) Η ομάδα παθογόνων παραγόντων του φουζάριου μπορεί να προκαλέσει ασθένειες του στελέχους ή των σταχυών. Είναι δύσκολο να προβλεφθούν, αλλά η υγρασία αποτελεί πρόσφορο έδαφος για πιθανή μόλυνση (είναι σημαντικότερη στο στάχυ κατά τις περιόδους υγρασίας και στη βάση του στελέχους σε θερμά, ξηρά εδάφη). Η ασθένεια εκδηλώνεται συχνότερα κατά τα τελευταία έτη και μπορεί να προκαλέσει το πλάγιασμα του φυτού (στη βάση του στελέχους), ή μπορεί να υποβαθμίσει την ποιότητα των σπόρων και να προκαλέσει την παραγωγή τοξινών. Εμφανίζεται σε όλες τις χώρες.

(105) Οι ασθένειες των φύλλων του σίτου και της κριθής είναι η ερυσίβη και η καστανόχρους σκωρίαση. Η ερυσίβη είναι ασθένεια των φύλλων και των σταχυών που εκδηλώνεται με θερμό καιρό (12-20 °C) και σχετικά υψηλή υγρασία. Εκδηλώνεται σε θερμοκρασίες υψηλότερες των 25 °C με μεγάλη βροχόπτωση. Συχνά εκδηλώνεται σε όλες τις χώρες του ΕΟΧ. Η συχνότητα εμφάνισης της ασθένειας επηρεάζει την ποικιλία των σπόρων. Προσβάλλει τα φυτά στην περιοχή του φυλλώματος και το φορτίο των σπόρων μειώνεται κατά 10-15 % και σε ορισμένες περιπτώσεις μέχρι 40 %.

(106) Η καστανόχρους σκωρίαση αναπτύσσεται σε θερμό καιρό (15-22 °C). Η ξηρασία και ο άνεμος ευνοούν την εξάπλωση της ασθένειας. Εκδηλώνεται περισσότερο στα θερμά κλίματα της νότιας Ευρώπης και σπανιότερα στα ψυχρότερα κλίματα της βόρειας Ευρώπης. Είναι λιγότερο σημαντική στις καλλιέργειες κριθής σε σχέση με το σίτο. Περιορίζει τον αριθμό και το μέγεθος των σπόρων και μπορεί να προκαλέσει μείωση της απόδοσης κατά 10-15 % και σε ορισμένες περιπτώσεις έως 50 %.

(107) Οι ασθένειες των φυλλωμάτων που εκδηλώνονται μόνο στο σίτο είναι οι μελανώσεις και η κίτρινη σκωρίαση. Η ελμινθοσπορίωση και το έγκαυμα είναι ασθένειες των φύλλων της κριθής, αλλά μπορούν επίσης να προσβάλλουν και τα στάχυα.

(108) Η σεπτόρια tritici είναι σήμερα η σημαντικότερη ασθένεια του σίτου στην Ευρώπη. Απαντά συνήθως στις βορειότερες περιοχές. Η ανάπτυξή της ευνοείται στους 15-20 °C και η βροχόπτωση ευνοεί την εξάπλωση της μόλυνσης. Οι άριστες συνθήκες καλλιέργειας για την ασθένεια αυτή είναι η πρώιμη σπορά και η χρησιμοποίηση αζωτούχων λιπασμάτων. Η σεπτόρια nodorum ευνοείται από θερμότερες κλιματικές συνθήκες από τη σεπτόρια tritici (18-25 °C) και προσβάλλει επίσης τα στάχυα. Είναι λιγότερο συνήθης και λιγότερο προβλέψιμη από την μελάνωση.

(109) Η κιτρίνη σκωρίαση προσβάλλει καταρχήν το φύλλο αλλά μπορεί να προσβάλει και το στάχυ. Ευνοείται από θερμοκρασίας 10-15° C σε ημέρες με ξηρασία και άνεμο για τη διασπορά των σπορίων. Εκδηλώνεται συχνότερα στο ΗΒ και την Ιρλανδία και η ποικιλία του σπόρου έχει μεγάλη σημασία για την εξάπλωση της ασθένειας.

(110) Οι ασθένειες ελμινθοσπορίωση και έγκαυμα της κριθής ευνοούνται από το ψυχρό και υγρό κλίμα. Και για τις δυο ασθένειες έχει μεγάλη σημασία η ποικιλία των σπόρων. Ειδικότερα, η ελμινθοσπορίωση μπορεί να προκαλέσει σημαντική μείωση της απόδοσης (10-40 %). Και οι δύο ασθένειες εκδηλώνονται συχνά στο ΗΒ, την Ιρλανδία, τη βόρεια Γερμανία, τη βόρεια Γαλλία, το Βέλγιο και τη Σκανδιναβία. Η ελμινθοσπορίωση εκδηλώνεται επίσης συχνά στην Αυστρία και το έγκαυμα εκδηλώνεται συχνά στις Κάτω Χώρες.

Προγράμματα ψεκασμών

(111) Ο κάτοχος της εκμετάλλευσης, λαμβάνοντας συμβουλές από τον διανομέα του, από ένα ανεξάρτητο σύμβουλο καλλιεργειών ή από ένα τεχνολογικό ίδρυμα, αποφασίζει τον άριστο αριθμό εφαρμογών για τις ασθένειες που πρέπει να καταπολεμηθούν. Η απόφασή του εξαρτάται από την ποικιλία των σπόρων, το έδαφος, τις κλιματικές συνθήκες, τη συχνότητα εκδήλωσης των ασθενειών στο παρελθόν και άλλους συναφείς παράγοντες. Αφού λάβει την απόφασή του, καθορίζονται τα προϊόντα που θα περιληφθούν στο πρόγραμμα ψεκασμού καθώς και η δοσολογία τους.

(112) Οι αποφάσεις αυτού του είδους διαφέρουν σημαντικά από χώρα σε χώρα και συνδέονται στενά με την ένταση της καλλιέργειας δημητριακών, εφόσον οι αποδόσεις κυμαίνονται από 6 τόνους /εκτάριο ή λιγότερο έως 10 τόνους/εκτάριο ή και περισσότερο. Με την ένταση της καλλιέργειας συνδέεται και ο αριθμός των εφαρμογών μυκητοκτόνων, που κυμαίνεται από μηδενικός, όπως συμβαίνει σε ολόκληρη την Ελλάδα, έως τρεις ψεκασμοί (ή τέσσερις) για το σίτο και δύο για την κριθή στις περισσότερες περιοχές παραγωγής. Η δαπάνη για μυκητοκτόνα δημητριακών ανά εκτάριο κυμαίνεται από 0 ευρώ/εκτάριο στην Ελλάδα έως 68 ευρώ/εκτάριο στις χώρες της Benelux και την Ιρλανδία.

(113) Σε ένα πρόγραμμα τριπλής θεραπείας για το σίτο, η θεραπεία στη βάση του στελέχους ("T1") στοχεύει στην κερκοσπορίωση και το φουζάριο, η θεραπεία των φύλλων ("T2") στην ερυσίβη, τη μελάνωση και την κίτρινη και καστανόχρου σκωρίαση, ενώ η θεραπεία των σταχυών ("T3") στοχεύει στο φουζάριο και στη μελάνωση. Σε ορισμένες περιπτώσεις, πραγματοποιείται ένας πολύ πρώιμος ψεκασμός ("T0") κατά της κερκοσπορίωσης. Σε ένα σύνηθες πρόγραμμα διπλής θεραπείας για την κριθή, η θεραπεία Τ1 στο στέλεχος και η θεραπεία φυλλώματος πρέπει να στοχεύουν στην κερκοσπορίωση, το rhynchosporium και την ερυσίβη, η θεραπεία T2 φυλλώματος/σταχυών στοχεύει την ελμινθοσπορίωση, το έγκαυμα και στη σκωρίαση.

Τεχνική ισχύς των δραστικών ουσιών που χρησιμοποιούνται σε καλλιέργειες δημητριακών

(114) Κάθε δραστική ουσία έχει μια τυπική δραστικότητα έναντι μιας δεδομένης ασθένειας σε μια καλλιέργεια δημητριακών, γεγονός που επηρεάζει την απόφαση του καλλιεργητή. Η δραστικότητα μιας ουσίας συνδέεται με το πόσο αποτελεσματικά μπορεί να προλάβει και/ή θεραπεύσει την ασθένεια και με τη διάρκεια της παρεχόμενης προστασίας (για τις θεραπευτικές ουσίες αυτό αφορά τη μέγιστη περίοδο κατά την οποία η ασθένεια είναι ήδη παρούσα στην καλλιέργεια, αλλά μπορεί παρόλα αυτά να θεραπευτεί από το μυκητοκτόνο· όσον αφορά τις προστατευτικές ουσίες, αυτό αφορά τη μέγιστη περίοδο της υπολειπόμενης προστασίας). Άλλοι παράγοντες που λαμβάνονται υπόψη είναι η δυνατότητα του καλλιεργητή να αναμείξει το προϊόν στη συσκευή ψεκασμού του με άλλα προϊόντα που περιέχουν άλλες δραστικές ουσίες.

(115) Οι δραστικές ουσίες που χρησιμοποιούνται σήμερα ως μυκητοκτόνα σε καλλιέργειες δημητριακών ανήκουν κυρίως σε τρεις διαφορετικές χημικές τάξεις. Οι μορφολίνες είναι η παλαιότερη από αυτές τις τάξεις, εισήχθησαν στην αγορά το 1969 και είναι κυρίως δραστικές κατά της ερυσίβης και, ως εκ τούτου, εξακολουθούν να περιλαμβάνονται στα σύγχρονα μείγματα. Έχουν σχετικό θεραπευτικό αποτέλεσμα. Το 1976 εισήχθησαν στην αγορά δραστικές ουσίες της χημικής τάξης των τριαζολών. Σήμερα διατίθενται στην αγορά περίπου 15 δραστικές ουσίες αυτής της κατηγορίας, ορισμένες από τις οποίες εμφανίστηκαν μόνο κατά τα τελευταία έτη. Η βασική δράση τους είναι κατά της μελάνωσης, της σκωρίασης και του φουζάριου. Η πλέον πρόσφατη χημική τάξη, οι στροβιλουρίνες, που εισήχθησαν το 1996, συνδυάζει ένα ευρύ φάσμα δράσης (ερυσίβη, σκωρίαση, μελάνωση) με την αύξηση της απόδοσης. Εκτός από τις ανωτέρω τρεις κατηγορίες, υπάρχουν και ορισμένες άλλες δραστικές ουσίες, η σημαντικότερη από τις οποίες είναι το cyprodinil, τον "χρυσό κανόνα" για τη θεραπεία της κερκοσπορίωσης, και το quinoxyfen, που είναι η δραστικότερη ουσία κατά της ερυσίβης. Ο ακόλουθος πίνακας ταξινομεί τις περισσότερες δραστικές ουσίες με βάση την αποτελεσματικότητά τους, χρησιμοποιώντας την ακόλουθη κατάταξη: (πηγή: ITCF/parties):

XXXX Άριστη αποτελεσματικότητα - η καλύτερη δραστική ουσία γι' αυτή την ασθένεια

XXX Καλή αποτελεσματικότητα· σημαντική δραστική ουσία για την καταπολέμηση αυτής της ασθένειας

XX Σχετική αποτελεσματικότητα

X Μόνο δευτερεύουσα επίδραση

0 Καμία αποτελεσματικότητα κατά αυτής της ασθένειας

>ΘΕΣΗ ΠΙΝΑΚΑ>

(116) Οι δραστικές ουσίες που παρουσιάζονται στον παραπάνω πίνακα με έντονους χαρακτήρες είναι οι δραστικές ουσίες που διαθέτουν τα μέρη. Η πρώτη ομάδα είναι οι στροβιλουρίνες μαζί με το famoxadone, το οποίο δεν είναι στροβιλουρίνη (και το οποίο δεν διαθέτει το αυξητικό αποτέλεσμα που παρουσιάζουν οι στροβιλουρίνες) αλλά, επειδή έχει τον ίδιο τρόπο δράσης με τις στροβιλουρίνες, υπακούει στους ίδιους κανόνες ανάπτυξης αντοχής. Η δεύτερη ομάδα είναι οι μορφολίνες και η τρίτη ομάδα είναι οι τριαζόλες.

Μυκητοκτόνα δημητριακών με βάση την στροβιλουρίνη

(117) Τα προϊόντα με βάση τη στροβιλουρίνη που διατίθενται σήμερα στην αγορά περιέχουν μία από τις τρεις δραστικές ουσίες της στροβιλουρίνης. Οι ουσίες αυτές είναι το kresoxim methyl (στη συνέχεια σε "KM"), το azoxystrobin της AstraZeneca και το trifloxystrobin της Novartis. Οι δύο πρώτες ουσίες διατέθηκαν στην αγορά το 1996 και 1997. Το trifloxystrobin έλαβε έγκριση στις σχετικά μικρές αγορές της Νορβηγίας και του Βελγίου το 1999 και το Μάρτιο του 2000 εγκρίθηκε στο ΗΒ, που είναι μια μεγάλη αγορά δημητριακών. Εκτιμάται ότι θα εγκριθεί στη Γαλλία και τη Γερμανία το 2000.

(118) Η BASF εισήγαγε το KM μόνο σε κοινές φαρμακοτεχνικές μορφές, όπου ένα ή δύο δραστικά συστατικά ανήκουν σε άλλες χημικές τάξεις. Έχει τρεις διαφορετικές φαρμακοτεχνικές μορφές. Η μία αποτελείται από ΚΜ και την τριαζόλη του epoxiconazole· ένα με την μορφολίνη fenpropimorph και ένα αποτελείται από τρεις δραστικές ουσίες.

(119) Η AstraZeneca πωλεί azoxystrobin κυρίως ως καθαρό προϊόν με την εμπορική ονομασία Amistar. Διαθέτει επίσης ένα μείγμα με την τριαζόλη flutriafol (Amistar Pro) και εισάγει στη Γαλλία ένα μείγμα με την άλλη τριαζόλη της, το hexaconzole (Amistar Ter). Μέχρι το 1999, η AstraZeneca είχε περιορισμένη παραγωγική ικανότητα για τα προϊόντα στροβιλουρίνης, με αποτέλεσμα να μην αξιοποιείται πλήρως η δυναμική πωλήσεων αυτών των προϊόντων.

(120) Η Novartis θα διαθέσει στην αγορά το trifloxystrobin ως καθαρό προϊόν (Twist/Flint), αλλά και σε μείγματα με τις ισχυρότατες τριαζόλες cyproconazole (Sphere/Dexter) και propiconazole (Rombus/Stratego).

(121) Η εισαγωγή μυκητοκτόνων για δημητριακά με βάση τη στροβιλουρίνη είχε τεράστια επίπτωση στις αγορές μυκητοκτόνων δημητριακών. Η θεαματική αύξησή τους και το σχετικό βάρος των υφισταμένων δραστικών συστατικών παρουσιάζονται στον ακόλουθο πίνακα, ο οποίος περιέχει το μερίδιο αγοράς των προϊόντων με βάση τη στροβιλουρίνη για την αγορά των σιτηρών στη Γαλλία, τη Γερμανία, το ΗΒ, τη Δανία, το Βέλγιο και τις Κάτω Χώρες:

>ΘΕΣΗ ΠΙΝΑΚΑ>

>ΘΕΣΗ ΠΙΝΑΚΑ>

(122) Οι προαναφερθείσες χώρες αντιπροσωπεύουν ποσοστό άνω του 90 % της συνολικής κατανάλωσης μυκητοκτόνων δημητριακών στον ΕΟΧ. Είναι προφανές από τα στοιχεία αυτά ότι το συνολικό μερίδιο αγοράς της BASF μειώθηκε από [60-70]* % το 1997 σε [50-60]* % το 1999. Η AstraZeneca αύξησε το μερίδιό της από [20-30]* % σε [40-50]* %.

(123) Επειδή η Γαλλία, η Γερμανία και το ΗΒ αντιπροσωπεύουν ποσοστό σημαντικά υψηλότερο του 90 % της χρησιμοποίησης μυκητοκτόνων για τα δημητριακά με βάση τη στροβιλουρίνη, οι αγορές των χωρών αυτών θα εξεταστούν διεξοδικότερα στη συνέχεια. Θα γίνει επίσης μια επισκόπηση για τις αγορές των σκανδιναβικών χωρών.

Μυκητοκτόνα δημητριακών με βάση τη στροβιλουρίνη στη Γαλλία

(124) Η Γαλλία είναι μακράν η μεγαλύτερη αγορά μυκητοκτόνων για δημητριακά, με συνολικές πωλήσεις προϊόντων στροβιλουρίνης που αντιπροσώπευαν περίπου 200 εκατ. ευρώ το 1999, περίπου το [40-50]* % των συνολικών πωλήσεων μυκητοκτόνων για δημητριακά στη Γαλλία. Οι πωλήσεις στροβιλουρινών ήταν ισομερώς κατανεμημένες μεταξύ της BASF και της AstraZeneca. Σε σύγκριση με το 1998, οι πωλήσεις της AstraZeneca αυξήθηκαν κατά [...]*, ενώ οι πωλήσεις της BASF [επιχειρηματικό απόρρητο της BASF]*.

(125) Η εισαγωγή προϊόντων με βάση τη στροβιλουρίνη το 1997 είχε σημαντική επίπτωση στη γαλλική αγορά. Μετά από δύο περιόδους εμπορίας (1997-1998 και 1998-1999), τα τρία τέταρτα περίπου των καλλιεργητών χρησιμοποιούν ήδη αυτά τα προϊόντα. Επιπλέον, το ανεξάρτητο τεχνολογικό ίδρυμα ITCF συνιστά τη χρήση στροβιλουρινών για όλα τα περιφερειακά προγράμματα, διότι είναι οικονομικά βιώσιμο για τον καλλιεργητή να περιλάβει το μεγαλύτερο δυνατό αριθμό στροβιλουρινών στο πρόγραμμα ψεκασμών του(30) [σε ένα πρόγραμμα ενός ψεκασμού, πρέπει να περιλαμβάνεται μια στροβιλουρίνη· σε πρόγραμμα δύο ψεκασμών πρέπει να περιλαμβάνεται δύο φορές και σε πρόγραμμα τριών ψεκασμών πρέπει επίσης να περιλαμβάνεται δύο φορές(31)]. Με τα σημερινά δεδομένα, όπου κατά μέσο όρο σε 2,25 ψεκασμούς στη Γαλλία οι στροβιλουρίνες χρησιμοποιούνται μόνο σε 0,98 ψεκασμούς, μπορούμε να συμπεράνουμε ότι υπάρχει σημαντικό περιθώριο να αυξηθεί ακόμη περισσότερο η χρησιμοποίηση στροβιλουρινών στη Γαλλία.

(126) Η BASF, σύμφωνα με την γενική ευρωπαϊκή πολιτική της, έχει διαθέσει στην αγορά την στροβιλουρίνη της (kresoxim-methyl ή "KM") μόνο σε φαρμακοτεχνικές μορφές μαζί με άλλα δραστικά συστατικά. Το 1997, εισήγαγε ένα μείγμα του ΚΜ μαζί με την τριαζόλη epoxiconazole (που αναγνωρίζεται γενικά ως η καλύτερη τριαζόλη στην αγορά), το οποίο πωλείται με τις εμπορικές ονομασίες Ogam και Ludion. Το 1998, η BASF εισήγαγε μείγμα ΚΜ με fenpropimorph, μια μορφολίνη με καλή θεραπευτική δράση κατά της ερυσίβης, για να συμπληρώσει το ΚΜ για την αντιμετώπιση προβλημάτων αντοχής (εμπορικές ονομασίες Senso και Larso). Το 2000, η BASF εισήγαγε το τριπλό μείγμα ΚΜ, epoxiconazole και fenpropimorph. Εντούτοις, δεν αναμένεται ότι αυτό θα έχει σαν αποτέλεσμα να αυξηθούν σημαντικά οι πωλήσεις, διότι οι δοκιμές που πραγματοποίησε το ITCF έδωσαν παρόμοια αποτελέσματα με αυτά του Ogam (KM + EPOXI). Μπορεί να χρησιμοποιείται αντί για το Ogam σε περίπτωση σοβαρής προσβολής από την ερυσίβη. Το Ogam αντιπροσώπευε το σύνολο σχεδόν των πωλήσεων ΚΜ στη Γαλλία το 1999 και συνολικά οι πωλήσεις της BASF παρέμειναν σταθερές από το 1998 έως το 1999. Το Ogam χρησιμοποιείται σε όλες τις θεραπείες και σε πολύ μεγάλο βαθμό χωρίς καμία μείξη.

(127) Η AstraZeneca εισήγαγε το 1977 και το προϊόν της από καθαρό azoxystrobin (Amistar) και ένα μείγμα fenpropimorph (Amistar Pro). Το 2000 εισήγαγε ένα τρίτο προϊόν, το Amister Ter, που είναι ένα μείγμα azoxystrobin και της τριαζόλης hexaconazole. Το μείγμα αυτό θα εισαχθεί μόνο στη Γαλλία, διότι το hexaconazole δεν έχει εγκριθεί εκτός του Βελγίου και της Γαλλίας. Το ITCF αναμένει ότι το μείγμα αυτό θα αυξήσει περαιτέρω τη διείσδυση του azoxystrobin λόγω της θεραπευτικής δράσης της τριαζόλης. Τα αποτελέσματα δοκιμών είναι καλύτερα από τα αποτελέσματα του καθαρού azoxystrobin για τη μελάνωση και τις σκωρίες. Οι συνολικές πωλήσεις azoxystrobin αυξήθηκαν κατά ποσοστό ανώτερο του [20-30]* % το 1999 σε σύγκριση με το 1998. Το [60-70]* % περίπου των πωλήσεων στροβιλουρίνης της AstraZeneca πραγματοποιούνται με το καθαρό Amistar. Το Azoxystrobin χρησιμοποιείται κατά κύριο λόγο στο σιτάρι ως θεραπεία Τ3 και αποτελεί το "άριστο προϊόν" για την κριθή. Συνολικά, το Amistar χρησιμοποιείται κατά κύριο λόγο σε μείγματα με άλλα προϊόντα.

(128) Η Novartis θα εισαγάγει τα προϊόντα της από trifloxystrobin το 2001. Εκτιμά ότι οι πωλήσεις της κατά το πρώτο έτος θα ανέλθουν σε [...]*, και θα αυξηθούν σε [...]* το 2004.

Μυκητοκτόνα δημητριακών με βάση τη στροβιλουρίνη στη Γερμανία

(129) Και στη Γερμανία επίσης, η εισαγωγή της στροβιλουρίνης το 1996 είχε σημαντική επίπτωση στον ανταγωνισμό των μυκητοκτόνων για δημητριακά, εφόσον τα προϊόντα με βάση τη στροβιλουρίνη αντιπροσώπευαν το 1999 περίπου το ήμισυ της συνολικής δαπάνης των 240 εκατ. ευρώ περίπου για μυκητοκτόνα δημητριακών. Οι πωλήσεις στροβιλουρίνης της BASF ήταν μέχρι το 1999 σημαντικά μεγαλύτερες από τις πωλήσεις της AstraZeneca. Εντούτοις, η ταχεία ανάπτυξη της αντοχής της ερυσίβης με την ανακάλυψη των πρώτων ανθεκτικών στελεχών το 1998 στη Βόρεια Γερμανία και αυτό που οι παράγοντες της αγοράς θεωρούν ως λανθασμένη στρατηγική αντίδραση της BASF φαίνεται ότι έχουν εξασθενίσει τη θέση που κατέχει το προϊόν της BASF προς όφελος της AstraZeneca. Το 1998, η BASF πωλούσε το Juwel (ένα μείγμα KM και epoxiconazole) και συνιστούσε τη χρήση του σε θεραπείες Τ1 και Τ2. Λόγω της ανάπτυξης αντοχής της ερυσίβης, το 1999 απέσυρε το προϊόν Juwel (και απέσυρε τα αποθέματά της, κάτι σπάνιο για μια εταιρεία παραγωγής προϊόντων φυτοπροστασίας) και το αντικατέστησε από το Juwel Top (τριπλό μείγμα KM+epoxiconazole+fenpropimorph). Το προϊόν χρησιμοποιείται αποκλειστικά για τη θεραπεία Τ1. Για τη θεραπεία Τ2, η BASF συνιστά τη χρήση του Opus Top (epoxiconazole+fenpropimorph). Το Juwel Top θεωρείται από τους σημαντικότερους συμβούλους ως ακατάλληλο για την αντιμετώπιση της αντοχής της ερυσίβης, επειδή η περιεκτικότητα του μείγματος σε fenpropimorph είναι υπερβολικά χαμηλή. Η BASF προωθεί επίσης ένα μείγμα του προϊόντος της Juwel Top με το Fortress της Dow (quinoxyfen). Για την περίοδο 1999-2000, η BASF και η Dow διέθεσαν στην αγορά ένα διπλό συνδυασμό Juwel Top και Fortress, που καλείται Juwel Forte, το οποίο συνιστάται για τη θεραπεία Τ1, ενώ το Juwel Top συνιστάται για τη θεραπεία T2. Ο συνδυασμός αυτός θεωρείται από έναν ανεξάρτητο εμπειρογνώμονα(32) τι έχει σχεδόν την ίδια αποτελεσματικότητα κατά της ερυσίβης με το αρχικό προϊόν Juwel, αλλά με λιγότερη υπολειμματική δράση κατά της μελάνωσης και των σκωριάσεων. Έτσι, η BASF έχει αλλάξει το χαρτοφυλάκιο προϊόντων της και με βάση την τοποθέτηση στην αγορά με κάθε ετήσιο κύκλο.

(130) Η AstraZeneca είχε μια πολύ συνεπή προσέγγιση με το Amistar, το οποίο τοποθετείται σε όλα τα προϊόντα ψεκασμού. Ιδιαίτερο χαρακτηριστικό της Γερμανίας είναι ότι οι συστάσεις για τα μείγματα με άλλα προϊόντα δίνουν μεγαλύτερη έμφαση στη δοσολογία και οι δοσολογίες αυτές πρέπει να συμφωνούνται μεταξύ των δύο εταιρειών. Τα προϊόντα που συνιστώνται να χρησιμοποιηθούν μαζί με το Amistar για τη θεραπεία Τ1 του σίτου είναι το tebuconazole (Pronto) της Bayer πριν από το 1999 και το Pronto Plus (tebuconazole + spiroxamine) για το 1999. Για τη θεραπεία Τ1 της κριθής, το προϊόν που συνιστάται μαζί με το Amistar είναι το Harvesan (flusilazole + carbendazim) της Dupont. Το 2000, το Amistar συνιστάται για τη θεραπεία του σίτου μαζί με το Agent (ένα μείγμα propiconazole και fenpropidin της Novartis) για τη θεραπεία T1 και με το Gladio (μείγμα propiconazole, fenpropidin και tebuconazole της Novartis) για την T2. Τα μείγματα αυτά συνιστώνται σε χαμηλότερες δόσεις του fenpropidin από τις επιτρεπόμενες δόσεις των προϊόντων fenpropimorph και quinoxyfen που προσφέρουν οι ανταγωνιστές. Τα μείγμα AstraZeneca - Novartis είναι, συνεπώς, φθηνότερα από τα μείγματα που επιτρέπεται να συνιστούν οι ανταγωνιστές της Novartis (οι οποίοι διαθέτουν στην αγορά fenpropimorph, quinoxyfen) για ανάμειξη με το Amistar. Στην απάντησή τους, τα μέλη ανέφεραν ότι το συνιστώμενο μείγμα με το Pronto Plus είναι φθηνότερο από το μείγμα με το Gladio. Μπορούμε να επισημάνουμε ότι το Pronto Plus δεν περιέχει fenpropimorph, fenpropidin ή quinoxyfen. Επιπλέον, το μείγμα με το Agent είναι φθηνότερο από το μείγμα με το Pronto Plus. Όσον αφορά τη θεραπεία Τ3, συνιστάται η χρήση καθαρού Amistar.

(131) Η συνολική έκταση στην οποία εφαρμόζονται στροβιλουρίνες μειώθηκε το 1999 σε σχέση με το 1998, λόγω προβλημάτων αντοχής στο φάρμακο, που αποτελεί κάτι σπάνιο στις ευρωπαϊκές χώρες. Το γεγονός ότι αυξήθηκε περίπου κατά ένα τρίτο η έκταση στην οποία εφαρμόζονται θεραπείες με Amistar (από [...]* έως [...]* εκτάρια) δεν έχει αντισταθμίσει τη μείωση των προϊόντων της BASF από [...]* (περιλαμβανομένων [...]* στα οποία εφαρμόστηκε το Jewel το 1998) σε [...]* (περιλαμβανομένων [...]* με το νέο Juwel Top). Εντούτοις, για πρώτη φορά το Amistar αντιπροσωπεύει ποσοστό άνω του [...]*, σε σύγκριση με περίπου [...]* κατά τα προηγούμενα έτη. Το Amistar θα είχε μεγαλύτερες πωλήσεις εάν δεν υπήρχε πρόβλημα περιορισμένης παραγωγικής ικανότητας. Επί των συνολικών πωλήσεων, τα προϊόντα της BASF εξακολουθούν να κατέχουν μεγαλύτερη θέση (διότι τα προϊόντα της BASF είναι μείγ