Γνώμη του Συμβουλίου

της 13ης Μαΐου 2003

για το επικαιροποιημένο πρόγραμμα σταθερότητας της Αυστρίας, για την περίοδο 2003-2007

(2003/C 123/01)

ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,

Έχοντας υπόψη:

τη συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας,

τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1466/97 του Συμβουλίου, της 7ης Ιουλίου 1997, για την ενίσχυση της εποπτείας της δημοσιονομικής κατάστασης και την εποπτεία και το συντονισμό των οικονομικών πολιτικών(1) και ιδίως την παράγραφο 3 του άρθρου 5,

τη σύσταση της Επιτροπής,

Έπειτα από διαβουλεύσεις με την Οικονομική και Δημοσιονομική Επιτροπή,

ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΑΚΟΛΟΥΘΗ ΓΝΩΜΗ:

Στις 13 Μαΐου 2003, το Συμβούλιο εξέτασε το επικαιροποιημένο πρόγραμμα της Αυστρίας για την περίοδο 2003-2007. Το Συμβούλιο σημειώνει ότι το πρόγραμμα υποβλήθηκε καθυστερημένα σε σχέση με την ημερομηνία που απαιτείται βάσει του αναθεωρημένου "κώδικα συμπεριφοράς για το περιεχόμενο και τη μορφή των προγραμμάτων σταθερότητας και σύγκλησης", οπότε και η επικαιροποίηση ανταποκρίνεται μόνον εν μέρει στις απαιτήσεις του κώδικα. Η νέα αυστριακή κυβέρνηση, που ορκίστηκε στις 28 Φεβρουαρίου μετά τις πρόωρες γενικές εκλογές της 24ης Νοεμβρίου 2002, μπόρεσε να υποβάλει ένα επικαιροποιημένο πρόγραμμα μέσα σε σχετικά σύντομο χρονικό διάστημα. Ωστόσο, λεπτομερέστερες ποσοτικές πληροφορίες, που περιλαμβάνονται στο σχέδιο πρότασης του ομοσπονδιακού προϋπολογισμού, δεν ήταν διαθέσιμες τον χρόνο υποβολής του επικαιροποιημένου προγράμματος.

Το Συμβούλιο σημειώνει με ικανοποίηση ότι παρά την χαμηλότερη από τα προβλεπόμενα ανάπτυξη, τα δημόσια οικονομικά της χώρας το 2001 βελτιώθηκαν ταχύτερα από το αναμενόμενο, αν και η θετική αυτή εξέλιξη οφείλεται κατά κύριο λόγο στην μεγάλη αύξηση των φορολογικών εσόδων. Ωστόσο, το 2002 τα δημόσια οικονομικά εξασθένησαν αισθητά και απέκλιναν από τον στόχο, φθάνοντας σε κυκλικά προσαρμοσμένο έλλειμμα ύψους 0,6 %, κατά τους υπολογισμούς της Επιτροπής.

Εξάλλου, το Συμβούλιο σημειώνει ότι ο δείκτης χρέους που εξακολουθεί να βρίσκεται άνω του 60 % του ΑΕΠ (τιμή αναφοράς), αυξήθηκε σημαντικά το 2001 και 2002, κυρίως εξαιτίας μιας αναταξινόμησης όσον αφορά τον τρόπο παρουσίασης του ακαθάριστου χρέους της Αυστρίας. Το Συμβούλιο σημειώνει, επίσης, με ανησυχία ότι εξαιτίας αυτού έχει καθυστερήσει κατά πολύ η επίτευξη του στόχου της μείωσης του ακαθάριστου ενοποιημένου χρέους κάτω από την τιμή αναφοράς (60 % του ΑΕΠ). Το επικαιροποιημένο πρόγραμμα προβλέπει ότι το έλλειμμα γενικής κυβέρνησης θα αυξηθεί από το 0,6 % του ΑΕΠ το 2002 στο 1,3 % του ΑΕΠ το 2003, κυρίως λόγω καθυστερημένων καταβολών των αποζημιώσεων πλημμυροπαθών και του διευρυνομένου παραγωγικού χάσματος. Μετά από μια προσωρινή βελτίωση το 2004, το έλλειμμα προβλέπεται ότι θα αυξηθεί αισθητά στο 1,5 % το 2005 εξαιτίας μιας μεγάλης μεταρρύθμισης του φόρου εισοδήματος. Στη συνέχεια, υπολογίζεται ότι το έλλειμμα θα συρρικνωθεί προοδευτικά στο 1,1 % του ΑΕΠ το 2006 και στο 0,4 % του ΑΕΠ μέχρι το 2007. Το κυκλικά προσαρμοσμένο έλλειμμα ακολουθεί την εξέλιξη των ονομαστικών ποσών: αυξάνεται κατά 0,5 εκατοστιαίες μονάδες το 2003 στο 1 % του ΑΕΠ περίπου, βελτιώνεται σχεδόν κατά το ίδιο ποσό το 2004 και το 2005 αυξάνεται έντονα στο 1,3 % εξαιτίας των προγραμματιζόμενων καθαρών φορολογικών ελαφρύνσεων. Παρά την μετέπειτα μείωσή του το έλλειμμα παραμένει στο 1,1 % του ΑΕΠ το 2006, σε κυκλικά προσαρμοσμένους όρους, και βελτιώνεται κατά την απαιτούμενη 0,5 % εκατοστιαία μονάδα στο 0,5 % του ΑΕΠ πολύ αργότερα, το 2007. Το ακαθάριστο δημόσιο χρέος αναμένεται ότι θα μειωθεί από το 67,8 % του ΑΕΠ το 2002 σε κατά τι λιγότερο από το 60 % (τιμή αναφοράς) το 2007.

Οι δημοσιονομικές προβλέψεις του προγράμματος βασίζονται σε ένα μακροοικονομικό σενάριο που προβλέπει προοδευτική ανάκαμψη της οικονομικής δραστηριότητας σε σχέση με την τρέχουσα κυκλική υποτονικότητά της. Η πραγματική αύξηση του ΑΕΠ προβλέπεται ότι θα επιταχυνθεί από το 1,0 % το 2002 στο 2,5 % μέχρι το 2005 και μετά, πράγμα που ισοδυναμεί με μέση αύξηση 2,1 % για όλη την περίοδο του προγράμματος. Μολονότι ο ρυθμός αυτός είναι κατά τι ανώτερος του δυνητικού, το Συμβούλιο θεωρεί ότι είναι εφικτός αν ληφθεί υπόψη ότι η αυστριακή οικονομία δεν βαρύνεται από σημαντικές μακροοικονομικές ανισορροπίες και υπό την προϋπόθεση ότι το εξωτερικό περιβάλλον θα βελτιωθεί σύμφωνα με τις προβλέψεις.

Το Συμβούλιο λυπάται διότι η αυστριακή κυβέρνηση δεν θα επιτύχει τον παλαιότερο στόχο της διατήρησης της ισοσκελισμένης δημοσιονομικής θέσης και διότι κατευθύνεται προς τη δημιουργία ενός μικρού πλεονάσματος το 2004 και το 2005. Το Συμβούλιο, αναγνωρίζει μεν ότι αυτό οφείλεται στην προγραμματισμένη φορολογική μεταρρύθμιση, αλλά υπενθυμίζει ότι με τη γνώμη του(2) για το προηγούμενο επικαιροποιημένο πρόγραμμα είχε κρίνει ότι η επίτευξη πλεονάσματος μεσοπρόθεσμα αποτελούσε βασικό στοιχείο για την αποφασιστική μείωση του χρέους, την οποία το Συμβούλιο θεωρούσε κάτι που έπρεπε να γίνει δεδομένων των μακροπρόθεσμων πιέσεων για δαπάνες εξαιτίας της γήρανσης του πληθυσμού. Πράγματι, βάσει των πολιτικών που ακολουθούνται σήμερα, δεν μπορεί να αποκλεισθεί ο κίνδυνος δημοσιονομικής ανισορροπίας, λόγω της γήρανσης του πληθυσμού.

Κατόπιν αυτών, το Συμβούλιο εκφράζει ικανοποίηση για την προσοχή που καταβάλλεται στα μακροπρόθεσμα ζητήματα, όπως αποδεικνύει η θεμελιώδης μεταρρύθμιση των συντάξεων που προετοιμάζεται για να αντιμετωπισθούν οι οικονομικές και δημοσιονομικές πιέσεις από την γήρανση του πληθυσμού. Το Συμβούλιο προτρέπει θερμά την αυστριακή κυβέρνηση να εφαρμόσει με αποφασιστικότητα τα φιλόδοξα σχέδια μεταρρυθμίσεων στους τομείς των συντάξεων και της υγείας που λύνουν πολλά βασικά προβλήματα στους τομείς αυτούς. Το Συμβούλιο τόνισε επανειλημμένα, τόσο με τη γνώμη του για το προηγούμενο επικαιροποιημένο πρόγραμμα όσο και με τους γενικούς προσανατολισμούς οικονομικής πολιτικής, τη σημασία που έχει η αύξηση του χαμηλού πραγματικού ορίου συνταξιοδότησης στην Αυστρία και η ενθάρρυνση της συμμετοχής στο εργατικό δυναμικό ιδίως ηλικιωμένων ατόμων και γυναικών. Ως εκ τούτου, το Συμβούλιο φρονεί ότι οι προγραμματιζόμενες μεταρρυθμίσεις των συντάξεων και του συστήματος υγείας, εάν εφαρμοσθούν εξ ολοκλήρου, θα αποδειχθούν ζωτικής σημασίας για τον μακροπρόθεσμο περιορισμό, των ανοδικών πιέσεων στις δαπάνες, πέραν των άλλων θετικών μεσοπρόθεσμων και βραχυπρόθεσμων δημοσιονομικών επιπτώσεων που θα έχουν. Παρομοίως το Συμβούλιο ενθαρρύνει την αυστριακή κυβέρνηση να εφαρμόσει τα σχέδια εξορθολογισμού της δημόσιας διοίκησης και με τον τρόπο αυτόν να ενισχύσει τα μέχρι τούδε επιτεύγματα. Πέραν των δεσμεύσεων αυτών, το εθνικό σύμφωνο σταθερότητας πρέπει να εφαρμοσθεί καθ' ολοκληρίαν πράγμα το οποίο θα απαιτήσει τη συγκράτηση των δαπανών ώστε να επιτευχθούν διαρθρωτικά πλεονάσματα σε επίπεδο ομόσπονδων κρατών.

Το Συμβούλιο σημειώνει την πρόθεση της αυστριακής κυβέρνησης να μειώσει κατά πολύ το υψηλό φορολογικό βάρος, σύμφωνα με τις συστάσεις που έχει λάβει. Συγκεκριμένα το Συμβούλιο καλεί την αυστριακή κυβέρνηση να εφαρμόσει τη μείωση του μη μισθολογικού εργατικού κόστους, που έχει ήδη αναβληθεί επανειλημμένα. Εντούτοις, το Συμβούλιο επαναλαμβάνει αυτό που δήλωσε με την γνώμη του για το προηγούμενο επικαιροποιημένο πρόγραμμα, ότι δηλαδή η ελάττωση των εσόδων πρέπει να συνοδεύεται από ανάλογη μείωση των δαπανών. Συνεπώς, προκειμένου να αποτραπεί η προβλεπόμενη σημαντική αύξηση του κυκλικά προσαρμοσμένου ελλείμματος και ο κίνδυνος μιας προκυκλικής πολιτικής, το Συμβούλιο προτρέπει την αυστριακή κυβέρνηση να αντισταθμίσει το κόστος της φορολογικής μεταρρύθμισης, μέσω προσθέτων διαρθρωτικών περικοπών των δαπανών. Από την πείρα του παρελθόντος είναι γνωστό ότι φορολογικές περικοπές που αντισταθμίζονται μόνον εν μέρει από αντίστοιχες μειώσεις των δαπανών αποτελούν ιδιαίτερα παρακινδυνευμένη στρατηγική.

Λαμβάνοντας υπόψη τη σημαντική διεύρυνση του ελλείμματος τόσο από ονομαστική όσο και από διαρθρωτική άποψη μετά το 2004 και το σημερινό ύψος του χρέους, το Συμβούλιο θεωρεί ότι η διαγραφόμενη πορεία των δημόσιων οικονομικών στο επικαιροποιημένο πρόγραμμα σταθερότητας εν μέρει συμμορφώνεται μόνον με τις απαιτήσεις του συμφώνου σταθερότητας και ανάπτυξης διότι το κυκλικώς προσαρμοσμένο έλλειμμα πλησιάζει την ισοσκέλιση μόνον για τα έτη 2004 και 2007. Μολονότι η προβλεπόμενη εξέλιξη των δημόσιων οικονομικών αφήνει επαρκές περιθώριο ασφαλείας, ώστε το έλλειμμα να μην υπερβεί την τιμή αναφοράς 3 % του ΑΕΠ στην περίπτωση μιας κανονικής κυκλικής επιβράδυνσης, οι κίνδυνοι που παρουσιάζει η στρατηγική της κυβέρνησης δεν είναι αμελητέοι. Συγκεκριμένα, εάν εφαρμοσθούν εν μέρει μόνον οι εξαγγελθείσες περικοπές δαπανών, η Αυστρία δεν θα έχει επαρκή δημοσιονομικά περιθώρια ούτως ώστε να λειτουργήσουν πλήρως οι αυτόματοι σταθεροποιητές σε περίπτωση κυκλικής επιβράδυνσης.

Ως εκ τούτου, το Συμβούλιο, φρονεί ότι οι περικοπές δαπανών πρέπει να εφαρμοσθούν σύμφωνα με το πρόγραμμα. Εκτός αυτού, η προγραμματιζόμενη φορολογική ελάφρυνση πρέπει να συνοδεύεται από περιορισμό των πρόσθετων δαπανών προκειμένου να αποφευχθεί ο κίνδυνος δημοσιονομικών αποκλίσεων και να επιτραπεί στην Αυστρία να επιστρέψει νωρίτερα από το αναμενόμενο σε σχεδόν ισοσκελισμένη δημοσιονομική θέση. Ήδη το 2003, η κυβέρνηση πρέπει να επιδιώξει να επιτύχει καλύτερα αποτελέσματα από τα αναμενόμενα, όσον αφορά το έλλειμμα, ιδίως σε περίπτωση που ο ρυθμός ανάπτυξης είναι μεγαλύτερος από τον αναμενόμενο ή σε περίπτωση που δεν απορροφηθούν εξ ολοκλήρου τα έκτακτα κεφάλαια που διατέθηκαν για την αποκατάσταση των ζημιών από τις πλημμύρες.

(1) ΕΕ L 209 της 2.8.1997.

(2) ΕΕ C 33 της 6.2.2002.