ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ της 28ης Νοεμβρίου 1991 για την έγκριση ερευνητικού και εκπαιδευτικού προγράμματος στον τομέα της ασφάλειας στην πυρηνική σχάση (1990-1994) (91/626/Ευρατόμ)

ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ,

Έχοντας υπόψη:

τη συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας Ατομικής Ενέργειας, και ιδίως το άρθρο 7,

την τροποποιημένη πρόταση της Επιτροπής (1), που υποβλήθηκε μετά από διαβούλευση με την Επιστημονική και Τεχνική Επιτροπή,

τη γνώμη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου (2),

τη γνώμη της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής (3),

Εκτιμώντας:

ότι, με την απόφαση 90/221/Ευρατόμ, ΕΟΚ (4), το Συμβούλιο ενέκρινε τρίτο πρόγραμμα-πλαίσιο για τις κοινοτικές δράσεις στον τομέα της έρευνας και της τεχνολογικής ανάπτυξης (1990-1994), στο οποίο ορίζονται, μεταξύ άλλων, οι ερευνητικές δράσεις που θα αναληφθούν στον τομέα της ασφάλειας στην πυρηνικής σχάση και της προστασίας από τις ακτινοβολίες- ότι η παρούσα απόφαση πρέπει να ληφθεί, στο βαθμό που απαιτείται, βάσει των λόγων που εκτίθενται στο προοίμιο της εν λόγω απόφασης-

ότι, όσον αφορά τις δραστηριότητες που υπάγονται στη συνθήκη ΕΚΑΕ, το άρθρο 2 της απόφασης 90/221/Ευρατόμ, ΕΟΚ προβλέπει ότι το τρίτο πρόγραμμα-πλαίσιο υλοποιείται με ειδικά προγράμματα που θεσπίζονται σύμφωνα με το άρθρο 7 της εν λόγω συνθήκης-

ότι το Κοινό Κέντρο Ερευνών θα συμβάλει στην υλοποίηση των προαναφερόμενων δραστηριοτήτων, μέσω του δικού του προγράμματος-

ότι η βασική έρευνα στον τομέα της ασφάλειας της πυρηνικής σχάσης και της προστασίας από τις ακτινοβολίες πρέπει να ενθαρρυνθεί σε ολόκληρη την Κοινότητα-

ότι, εκτός από το ειδικό πρόγραμμα για τους ανθρώπινους πόρους και την κινητικότητα, είναι ανάγκη να ενθαρρυνθεί η κατάρτιση των ερευνητών και των μηχανικών στα πλαίσια του προγράμματος που αποτελεί αντικείμενο της παρούσας απόφασης-

ότι, στα πλαίσια του προγράμματος αυτού, είναι επιθυμητό να αξιολογηθούν οι οικονομικές και κοινωνικές επιπτώσεις του καθώς και οι τυχόν τεχνολογικοί κίνδυνοι-

ότι, σύμφωνα με το άρθρο 4 και το παράρτημα Ι της απόφασης 90/221/Ευρατόμ, ΕΟΚ, το ποσό που κρίνεται αναγκαίο για το σύνολο του προγράμματος-πλαισίου περιλαμβάνει ποσό 57 εκατομμυρίων Ecu για τη συγκεντρωτική διάδοση και αξιοποίηση των αποτελεσμάτων, το οποίο θα κατανεμηθεί ανάλογα με το ποσό που προβλέπεται για κάθε επιμέρους πρόγραμμα-

ότι, με την εν λόγω απόφαση, ορίζεται ότι κύριος στόχος των κοινοτικών δράσεων στον τομέα της έρευνας πρέπει, ιδίως, να είναι η ενίσχυση της επιστημονικής και τεχνολογικής βάσης της ευρωπαϊκής βιομηχανίας και η ώθηση της βιομηχανίας να καταστεί ανταγωνιστικότερη σε διεθνές επίπεδο με ταυτόχρονη διατήρηση των υψηλότερων δυνατών επιπέδων ασφαλείας- ότι στην ίδια απόφαση προβλέπεται επίσης ότι μια κοινοτική δράση δικαιολογείται εάν η έρευνα συμβάλλει, μεταξύ άλλων, στην ενίσχυση της οικονομικής και κοινωνικής συνοχής της Κοινότητας και στην προώθηση της συνολικής αρμονικής της ανάπτυξης, εξυπηρετώντας ταυτόχρονα το στόχο της επιστημονικής και τεχνικής ποιότητας- ότι το πρόγραμμα που αποτελεί το αντικείμενο της παρούσας απόφασης έχει εκπονηθεί για να συμβάλει στην υλοποίηση αυτών των στόχων-

ότι η προαγωγή της συνεργασίας στον τομέα της έρευνας και της τεχνολογικής ανάπτυξης με τρίτες χώρες, ιδίως ευρωπαϊκές, καθώς και με διεθνείς οργανισμούς, ενδέχεται να αποδειχθεί ιδιαίτερα καρποφόρα για την ανάπτυξη του προγράμματος αυτού-

ότι είναι επιθυμητό, σύμφωνα με το παράρτημα ΙΙ της απόφασης 90/221/Ευρατόμ, ΕΟΚ, να προωθηθεί εναρμονισμένη θεώρηση του προβλήματος της ασφάλειας της πυρηνικής σχάσης στην Κοινότητα, με το να έρχονται σε επαφή όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη, προκειμένου να ενισχυθεί με τον τρόπο αυτό η προκανονιστική διάσταση των ερευνών, ιδίως όσον αφορά την προστασία από τις ακτινοβολίες και την ασφάλεια των αντιδραστήρων,

ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΑΠΟΦΑΣΗ:

Άρθρο 1

Εγκρίνεται ερευνητικό και εκπαιδευτικό πρόγραμμα στον τομέα της ασφάλειας στη πυρηνική σχάση, το οποίο εφεξής αποκαλείται "πρόγραμμα", όπως ορίζεται στο παράρτημα Ι, για την περίοδο από τις 28 Νοεμβρίου 1991 μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου 1994.

Άρθρο 2

1. Το ποσό που κρίνεται αναγκαίο για την εκτέλεση του προγράμματος ανέρχεται σε 35,64 εκατομμύρια Ecu. Στο ποσό αυτό περιλαμβάνονται 6,94 εκατομμύρια Ecu για δαπάνες προσωπικού και διοικητικές δαπάνες.

2. Ενδεικτική κατανομή του ποσού περιλαμβάνεται στο παράρτημα ΙΙ.

3. Εάν το Συμβούλιο λάβει απόφαση κατ' εφαρμογή του άρθρου 1 παράγραφος 4 της απόφασης 90/221/Ευρατόμ, ΕΟΚ, η παρούσα απόφαση θα προσαρμοστεί αντιστοίχως.

Άρθρο 3

Οι λεπτομέρειες εφαρμογής του προγράμματος και το ύψος της οικονομικής συμμετοχής της Κοινότητας καθορίζονται στο παράρτημα ΙΙΙ.

Άρθρο 4

1. Κατά τη διάρκεια του δευτέρου έτους εφαρμογής του προγράμματος, η Επιτροπή το επανεξετάζει και διαβιβάζει στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο και την Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή έκθεση με τα πορίσματα της επανεξέτασης αυτής. Η έκθεση αυτή συνοδεύεται, εφόσον χρειάζεται, από προτάσεις τροποποίησης.

2 Στο τέλος του προγράμματος, τα επιτευχθέντα αποτελέσματα αξιολογούνται, για λογαριασμό της Επιτροπής, από μια ομάδα ανεξάρτητων εμπειρογνωμόνων. Η έκθεση της ομάδας αυτής, καθώς και οι παρατηρήσεις της Επιτροπής διαβιβάζονται στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, στο Συμβούλιο και στην Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή.

3. Οι εκθέσεις που αναφέρονται στις παραγράφους 1 και 2 καταρτίζονται βάσει των στόχων του παραρτήματος Ι της παρούσας απόφασης και σύμφωνα με το άρθρο 2 παράγραφος 4 της απόφασης 90/221/Ευρατόμ, ΕΟΚ.

Άρθρο 5

Για την υλοποίηση του προγράμματος, η Επιτροπή επικουρείται από τις ανάλογες συμβουλευτικές επιτροπές διαχείρισης και συντονισμού. Στις εν λόγω επιτροπές, εφαρμόζονται τα άρθρα 2 έως 6 της απόφασης 84/338/Ευρατόμ, ΕΟΚ του Συμβουλίου (5).

Άρθρο 6

1. Η Επιτροπή εξουσιοδοτείται να διαπραγματεύεται, σύμφωνα με το άρθρο 101 παράγραφος 2 της συνθήκης, διεθνείς συμφωνίες με τρίτες χώρες που είναι μέλη της COST, και ιδίως με χώρες μέλη της ΕΖΕΣ, και τις χώρες της κεντρικής και ανατολικής Ευρώπης, με σκοπό τη συμμετοχή τους σε ολόκληρο το πρόγραμμα ή ένα μέρος αυτού.

2. Οι οργανισμοί και οι επιχειρήσεις που είναι εγκαταστημένοι σε τρίτες ευρωπαϊκές χώρες μπορούν, βάσει του κριτηρίου του αμοιβαίου οφέλους, να γίνουν δεκτοί να συμμετάσχουν σε έργο που αναλαμβάνεται στα πλαίσια του προγράμματος.

Οι αντισυμβαλλόμενοι, οι οποίοι είναι εγκατεστημένοι στις χώρες που αναφέρονται στο πρώτο εδάφιο και οι οποίοι συμμετέχουν σε δράση που αναλαμβάνεται στα πλαίσια του προγράμματος, δεν μπορούν να επωφελούνται της χρηματοδότησης που χορηγεί η Κοινότητα στο πρόγραμμα. Οι αντισυμβαλλόμενοι συμμετέχουν στα γενικά διοικητικά έξοδα.

Άρθρο 7

Η παρούσα απόφαση απευθύνεται στα κράτη μέλη. Βρυξέλλες, 28 Νοεμβρίου 1991. Για το Συμβούλιο

Ο Πρόεδρος

J. PRONK

(1) ΕΕ αριθ. C 262 της 8. 10. 1991, σ. 5. (2) ΕΕ αριθ. C 240 της 16. 9. 1991, σ. 272. (3) ΕΕ αριθ. C 69 της 18. 3. 1991, σ. 33. (4) ΕΕ αριθ. L 117 της 8. 5. 1990, σ. 28. (5) ΕΕ αριθ. L 177 της 4. 7. 1984, σ. 25.

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι

ΣΤΟΧΟΙ ΚΑΙ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΚΑΙ ΤΕΧΝΙΚΟ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ

Οι κατευθύνσεις του τρίτου προγράμματος-πλαισίου, οι επιστημονικοί και τεχνικοί στόχοι που επιδιώκει καθώς και η αιτιολογία του αποτελούν αναπόσπαστο μέρος του παρόντος ειδικού προγράμματος.

Η παράγραφος 5. Β του παραρτήματος ΙΙ του τρίτου πρόγραμματος-πλαισίου αποτελεί αναπόσπαστο μέρος του παρόντος πρόγραμματος. Η παράγραφος αυτή διευκρινίζει ότι ο γενικός στόχος της κοινοτικής δράσης είναι να συμβάλει στην ασφαλή χρήση της πυρηνικής ενέργειας. Στα πλαίσια των αντιστοίχων αρμοδιοτήτων Κοινότητας και κρατών μελών, η δράση αυτή θα πρέπει να εντάσσεται στο όλο σκεπτικό για την ασφάλεια, λαμβάνοντας υπόψη όλες τις πτυχές των σταθμών παραγωγής πυρηνικής ενέργειας και του κύκλου των καυσίμων, περιλαμβανομένων και των προβλημάτων της διαχείρισης των αποβλήτων, των ραδιενεργών και σχασίμων υλικών, και ιδίως του πλουτωνίου, καθώς και της μεταφοράς και αποθήκευσής τους, του παροπλισμού των πυρηνικών εγκαταστάσεων και των κινδύνων ατυχήματος με εξάπλωση της ραδιενέργειας. Πολλές από τις πτυχές αυτές καλύπτονται από πρόγραμματα που έχουν ήδη εγκριθεί και από άλλες σχετικές δραστηριότητες.

Βάσει των προαναφερομένων στοιχείων, ακολουθεί περιγραφή του περιεχομένου του παρόντος πρόγραμματος.

ΤΟΜΕΑΣ 1: ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΑΠΟ ΤΙΣ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΕΣ

Σκοπός εδώ είναι να αποκτηθεί η απαιτούμενη επιστημονική γνώση που θα χρησιμεύσει στην αντικειμενική αξιολόγηση των αποτελεσμάτων και των κινδύνων της ακτινοβολίας καθώς και των μεθόδων για τη βελτιστοποίηση της προστασίας από τις ακτινοβολίες. Η έρευνα θα επιδιώξει τον προσδιορισμό των μεγεθών έκθεσης και των τρόπων με τους οποίους η έκθεση αυτή μπορεί να προκύψει σε σχέση με φυσικές, ιατρικές και βιομηχανικές πηγές ακτινοβολίας, για να μελετηθούν οι συνέπειες για την υγεία, συμπεριλαμβανομένων των τρόπων θεραπείας ατόμων που έχουν υπερεκτεθεί, και για να εκτιμηθούν με συγκριτικές και ποσοτικές μεθόδους οι κίνδυνοι των ακτινοβολιών για τον άνθρωπο και το περιβάλλον του.

Η επιστημονική γνώση που αποκτάται μέσω της δράσης αυτής αποτελεί προϋπόθεση για τη συνεχή ενημέρωση των βασικών προδιαγραφών προστασίας της υγείας του πληθυσμού και των εργαζομένων από τους κινδύνους που προκύπτουν από ιονίζουσες ακτινοβολίες και θα παράσχει τις επιστημονικές βάσεις για την αδιάκοπη τελειοποίηση των αντιλήψεων και των πρακτικών της προστασίας από τις ακτινοβολίες.

Η γνώση αυτή θα συμβάλει επίσης στη διατήρηση και ενίσχυση των τεχνικών και κανονιστικών πλαισίων της τεχνογνωσίας σε θέματα προστασίας από τις ακτινοβολίες και θα δώσει τη δυνατότητα στις αρμόδιες αρχές να αξιολογήσουν τις επιπτώσεις μακροπρόθεσμων επιλογών σε θέματα ενεργειακής πολιτικής για τον άνθρωπο και το περιβάλλον του, να διαχειρίζονται με επιτυχία κανονικές λειτουργικές ή επείγουσες καταστάσεις, και να ενημερώνουν το κοινό με αντικειμενικότητα σχετικά με τους κινδύνους και τα πλεονεκτήματα των ακτινοβολιών. Θα αναλυθούν οι κίνδυνοι για την υγεία, οι οποίοι προξενούνται από τον παροπλισμό τόσο των συστημάτων περιορισμού της ραδιενέργειας σε περίπτωση σοβαρών ατυχημάτων, όσο και από τις εγκαταστάσεις που έχουν παροπλισθεί ή επίκειται ο παροπλισμός τους κατά τη λήξη της κανονικής τους λειτουργίας.

Θα μελετηθούν οι ανησυχίες οι σχετικές με τις ακτινοβολίες και τα αποτελέσματά τους, όλως ιδιαιτέρως ύστερα από το ατύχημα του Τσερνομπίλ, καθώς και τα πιο πρόσφατα στοιχεία τα σχετικά με τους ενδεχομένους κινδύνους και με το μέγεθος της έκθεσης σε φυσικές, ιατρικές και βιομηχανικές πηγές. Η έρευνα θα επιδιώξει, σε ένα όλο και πιο σύνθετο περιβάλλον, να ελαττώσει την αβεβαιότητα που βαρύνει την εκτίμηση των κινδύνων από ασθενείς δόσεις ή/και συνεχείς ασθενείς δόσεις, συνδυάζοντας επιδημιολογικά στοιχεία με στοιχεία που απορρέουν από διάφορες πειραματικές προσεγγίσεις.

Θα εκτιμηθούν οι κίνδυνοι από το ραδόνιο εντός των κατοικιών. Θα αναληφθούν μελέτες που θα λαμβάνουν υπόψη τα σχετικά στοιχεία (γεωγραφικές ζώνες, δομικά υλικά, τρόπους ζωής κ.λπ.). Αυτές θα πρέπει να παράσχουν τα στοιχεία που θα επιτρέψουν το σχεδιασμό ενδεχομένων αντιμέτρων, αποτελεσματικών και βιώσιμων, ώστε να περιοριστεί η έκθεση του πληθυσμού. Θα διεξαχθούν έρευνες για τη βελτιστοποίηση των μεθόδων της ραδιοδιάγνωσης ώστε να ελαττωθεί η έκθεση των ασθενών. Θα εκπονηθούν διαδικασίες διαχείρισης βασιζόμενες σε βελτιωμένη επιστημονική πληροφόρηση ώστε να βελτιστοποιηθεί η προστασία από τις ακτινοβολίες στο χώρο της εργασίας.

Θα εκπονηθούν επιστημονικές μέθοδοι που θα επιτρέπουν καλύτερη αξιολόγηση και χειρισμό πυρηνικών συμβάντων υπό πραγματικές συνθήκες ούτως ώστε να βελτιστοποιούνται τα αντίμετρα, να περιορίζεται η μεταφορά της ραδιενεργού μόλυνσης στον άνθρωπο και να υποβάλλονται σε θεραπεία τα θύματα της τυχαίας έκθεσης.

Η επίλυση των συνθέτων σχετικών προβλημάτων απαιτεί την κατά ενιαίο τρόπο εξέταση των στοιχείων που προέρχονται από τελείως διαφορετικούς τομείς, με μια διεπιστημονική αντιμετώπιση των θεμάτων που έχει ως εξής:

Έκθεση του ανθρώπου στις ακτινοβολίες και τη ραδιενέργεια

Στόχος εδώ είναι η ανάπτυξη μεθόδων μέτρησης των δόσεων της ακτινοβολίας κατά τρόπο ακριβή και αποτελεσματικό καθώς και ο προσδιορισμός των βασικών οδών διάδοσης της ραδιενέργειας στο περιβάλλον και ο σχεδιασμός της στρατηγικής για την παρεμπόδιση της μεταφοράς ραδιονουκλιδίων στον άνθρωπο.

Η συμπεριφορά των ραδιονουκλιδίων στο περιβάλλον θα μελετηθεί, ιδίως δε των φυσικών και μακρόβιων τεχνητών ραδιονουκλιδίων τα οποία μπορούν να συσσωρευθούν στο φυσικό ή ημιφυσικό οικοσύστημα ή να υποστούν διάφορες χημικές και βιολογικές μεταβολές. Επιπλέον, θα αναζητηθούν τα ενδεδειγμένα αντίμετρα για να περιορισθούν οι συνέπειες της ραδιενεργού μόλυνσης του περιβάλλοντος και του ανθρώπου.

Οι συνέπειες για τον άνθρωπο από την έκθεση στις ακτινοβολίες: Αξιολόγηση, πρόληψη και θεραπεία

Στόχος είναι ο ποσοτικός προσδιορισμός των αποτελεσμάτων που προκαλούνται από ασθενείς δόσεις ή/και συνεχείς ασθενείς δόσεις (στοχαστικά αποτελέσματα), η κατάρτιση μεθόδων αξιολόγησης και θεραπείας των συνεπειών των τυχαίων ακτινοβολήσεων (μη στοχαστικά αποτελέσματα) και η αξιολόγηση των αποτελεσμάτων τους στην ανάπτυξη του οργανισμού.

Θα μεθοδευτεί μια συνδυασμένη προσέγγιση του θέματος βασισμένη στη μικροδοσιμετρία, τα βιοφυσικά μοντέλα, τις μοριακές μελέτες, τις κυτταρολογικές μελέτες και τις μελέτες σε ζώα καθώς και την επιδημιολογία, ώστε να κατανοηθούν οι σχετικοί μηχανισμοί και να αξιολογηθούν οι κίνδυνοι καρκίνου και των γενετικών βλαβών στον άνθρωπο, λόγω των ακτινοβολιών, με χρησιμοποίηση, μεταξύ άλλων, δειγματοληψιών και συγκριτικών επιδημιολογικών μελετών που έγιναν σε διάφορες γεωγραφικές περιοχές.

Θα υποστηριχθούν σημαντικά οι προσπάθειες για την ερμηνεία των ανθρωπίνων επιδημιολογικών στοιχείων και την προβολή τους στις ασθενείς δόσεις ή/και τις συνεχείς ασθενείς δόσεις.

Η διάγνωση και η θεραπεία των συνεπειών από τα ατυχήματα που συνεπάγονται εκθέσεις τοπικές ή ολόκληρου του σώματος, ή εσωτερική μόλυνση με ραδιονουκλίδια, θα βελτιωθούν με τη μελέτη της παθογένεσής τους και με τη χρησιμοποίηση νέων μοριακών και κυτταρολογικών τεχνικών. Οι έρευνες επί των αναπτυσσομένων οργανισμών θα επικεντρωθούν στις εγκεφαλικές βλάβες που προέρχονται από ακτινοβολήσεις στη μήτρα, στην πρόκληση καρκίνου από ακτινοβολία και στη μεταφορά ραδιονουκλιδίων στο έμβρυο, το βρέφος και το νήπιο.

Κίνδυνοι και διαχείριση της έκθεσης στις ακτινοβολίες

Στόχος είναι η αξιολόγηση των συνολικών κινδύνων από την έκθεση του ανθρώπου στις ακτινοβολίες και για την κατάρτιση μεθόδων βελτιστοποίησης και διαχείρισης της προστασίας από τις ακτινοβολίες υπό κανονικές συνθήκες και σε συνθήκες ατυχημάτων.

Θα συγκεντρωθούν συστηματικά στοιχεία για την ανθρώπινη έκθεση σε φυσικές, ιατρικές και βιομηχανικές πηγές, και θα δοθεί έμφαση στις επιδημιολογικές μελέτες που περιλαμβάνουν άτομα εκτεθειμένα στην εργασία τους ή σε αυξημένη φυσική ραδιενέργεια. Θα διερευνηθούν οι παράγοντες που επιδρούν στην έκθεση του πληθυσμού στο ραδόνιο, μέσα στις κατοικίες, καθώς και τα ενδεχόμενα αντίμετρα. Θα αναληφθεί μια προσεκτική αξιολόγηση των κινδύνων από ακτινοβολίες συγκρίνοντάς τους με κινδύνους άλλων τομέων.

Θα μελετηθεί η βελτιστοποίηση της προστασίας από τις ακτινοβολίες σε κανονικές συνθήκες και σε συνθήκες ατυχημάτων ώστε να προσαρμοσθεί στις νέες βασικές προδιαγραφές. Θα τελειοποιηθούν τα μοντέλα προσομοίωσης των αποτελεσμάτων των ατυχημάτων από ακτινοβολία καθώς και οι μέθοδοι διαχείρισης των καταστάσεων ανάγκης. Θα επιδιωχθεί επίσης η βελτιστοποίηση της έκθεσης για ιατρικούς-διαγνωστικούς σκοπούς με την ανάπτυξη μέτρων εξασφάλισης της ποιότητας των ακτινογραφιών και ανάλυσης των κινδύνων και των πλεονεκτημάτων των διαφόρων μεθόδων.

ΤΟΜΕΑΣ 2: ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΤΩΝ ΑΝΤΙΔΡΑΣΤΗΡΩΝ

Στόχος της νέας αυτής δραστηριότητας είναι να συμβάλει στον προσδιορισμό των απαιτήσεων ασφάλειας των μελλοντικών γενεών πυρηνικών σταθμών και για την αύξηση της αξιοπιστίας των αναλύσεων της ασφάλειας, διά της καταβολής προσπαθειών για τη βελτίωση της συνεννόησης των ενδιαφερομένων μερών απ' όλα τα κράτη μέλη της Κοινότητας, συμπεριλαμβανομένων των κρατών μελών που δεν διαθέτουν πρόγραμμα πυρηνικών σταθμών.

Οι προβλεπόμενες εργασίες θα συμβάλλουν στην αξιολόγηση των περιθωρίων ασφαλείας που συνδέονται με το σχεδιασμό και τη λειτουργία των εγκαταστάσεων και στην ενίσχυση της εμπιστοσύνης στην εξαντλητική εκτέλεση των αναλύσεων ασφαλείας και την αξιοπισία των σχετικών συστατικών στοιχείων με σκοπό την πρόληψη των ατυχημάτων. Οι εργασίες αυτές θα προσφέρουν σημεία αναφοράς για τις πρωτοβουλίες στα πλαίσια της Κοινότητας και θα θέσουν τις βάσεις για ενδεχόμενες ευρύτερες κοινοτικές δράσεις.

Κατά την επιλογή των κεντρικών προβλημάτων ασφαλείας των πυρηνικών σταθμών ηλεκτροπαραγωγής θα δοθεί έμφαση στις τεχνολογίες που χρησιμοποιούν περισσότερο παθητικά συστήματα. Οι εργασίες θα εστιασθούν επίσης στην ασφάλεια των συστημάτων περιορισμού της ραδιενέργειας σε περίπτωση σοβαρού ατυχήματος και θα αφορούν κυρίως τους ήδη εγκατεστημένους αντιδραστήρες ελαφρού ύδατος, οι οποίοι είναι οι πλέον διαδεδομένοι στην Κοινότητα, στις άλλες ευρωπαϊκές χώρες καθώς και στον υπόλοιπο κόσμο. Ακόμη θα υπάρξει κάποια συμβολή όσον αφορά την ασφάλεια του σχεδιασμού σε αντιδραστήρες νέας γενιάς, μελλοντικούς ή αντιδραστήρες στη φάση της ανάπτυξης, οι οποίοι πρόκειται να έχουν κατασκευασθεί ως τα τέλη του αιώνα.

Η συνδυασμένη αυτή δράση επί κοινοτικού επιπέδου θα περιλαμβάνει μελέτες, μεθόδους και εργαλεία αμοιβαίων συγκρίσεων, όπως πιθανολογική ανάλυση ασφαλείας και κοινές αξιολογήσεις των προγραμμάτων έρευνας και ανάπτυξης, συμπεριλαμβανομένης της κύρωσης των κωδίκων μέσω αποτελεσμάτων των πειραμάτων. Τα τρία βασικά θέματα που πραγματεύεται η συγκεκριμένη πτυχή του πρόγραμματος θα συντελέσουν στη βελτίωση των μεθόδων εκτίμησης των ατυχημάτων και στη βελτιστοποίηση των μεθόδων επέμβασης. Κατόπιν μελέτης των κινδύνων που ενδέχεται να διατρέξει ο περιορισμός σε περίπτωση σοβαρού ατυχήματος και των επιπτώσεών τους στην ποιότητά του, τα καίρια ζητήματα θα θιγούν στο πλαίσιο των ακολούθων τριών βασικών ζητημάτων:

Ανάλυση της πορείας των ατυχημάτων

Θα μελετηθούν η φαινομενολογία σοβαρών ατυχημάτων και οι επιπτώσεις τους στα συστήματα περιορισμού σε ό,τι αφορά τα φαινόμενα του δοχείου του αντιδραστήρα που θα μπορούσαν να επηρεάσουν την ποιότητα του περιβλήματος και τα φαινόμενα εκτός δοχείου- θα μελετηθούν ιδιαίτερα τα φαινόμενα τα σχετικά με το υδρογόνο καθώς και τα μοντέλα προσομοίωσης, ανίχνευσης και ελέγχου, η συμπεριφορά των προϊόντων της σχάσης, οι δυνατότητες ψύξης του τηχθέντος πυρήνα, η έκρηξη των ατμών και η αλληλεπίδραση τηχθέντος πυρήνα-σκυροδέματος.

Συμπεριφορά και χαρακτηριστικά των συστημάτων περιορισμού

Θα διερευνηθεί η ακεραιότητα του συστήματος περιορισμού (άνεμοι, σεισμοί και άλλα εξωτερικά φαινόμενα, απώλεια στεγανότητας λόγω γήρανσης), μοντέλα και μέθοδοι ανάλυσης βλαβών (συμπεριφορά υλικών και κατασκευών, ιδίως του προεντεταμένου σκυροδέματος) και τα χαρακτηριστικά και τα περιθώρια ασφαλείας των συστημάτων περιορισμού, των εξοπλισμών και των ηλεκτρονικών συστημάτων σε περίπτωση σοβαρών ατυχημάτων.

Διαχείριση και έλεγχος των ατυχημάτων

Η έρευνα θα επικεντρωθεί στην αλληλεπίδραση ανθρώπου/μηχανής (πληροφορική υποστήριξη στους χειριστές που ασχολούνται με πολύπλοκες διαδικασίες και πρωτοφανείς καταστάσεις: π.χ. εντοπισμός ανώμαλων καταστάσεων και διάγνωσή τους, χρησιμοποίηση ατελών ή παραπλανητικών πληροφοριών κ.λπ.) και σε στρατηγικές επεμβάσεων και περιορισμού των συνεπειών των ατυχημάτων.

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΙΙ

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΗ ΚΑΤΑΝΟΜΗ ΤΟΥ ΠΟΣΟΥ ΠΟΥ ΚΡΙΝΕΤΑΙ ΑΝΑΓΚΑΙΟ

(σε εκατομμύρια Ecu)

Τομέας Κατανομή 1. Προστασία από ακτινοβολίες 28,64 2. Ασφάλεια αντιδραστήρων 7,00 Σύνολο 35,64 (1) (2) (3)

(1) Συμπεριλαμβανομένων των δαπανών προσωπικού, που ανέρχονται σε 5 εκατομμύρια Ecu, και των διοικητικών δαπανών, που ανέρχονται σε 2 εκατομμύρια Ecu.

Ένα πρόσθετο ποσό ύψους 162 εκατομμυρίων Ecu θα διατεθεί για τις ερευνητικές δραστηριότητες του ΚΚΕρ. στον τομέα της ασφάλειας της σχάσης, συμπεριλαμβανομένου ποσού 1,6 εκατομμυρίων Ecu που αντιπροσωπεύει τη συμβολή του ΚΚΕρ. στη συγκεντρωτική δραστηριότητα διάδοσης.

(2) Ένα ποσό που κρίνεται αναγκαίο, ύψους 0,36 εκατομμυρίου Ecu, μη συμπεριλαμβανόμενο στα 35,64 εκατομμύρια Ecu, θα διατεθεί ως συμβολή του ειδικού προγράμματος "Ασφάλεια σχάσης" στη συγκεντρωτική δράση διάδοσης και αξιοποίησης των αποτελεσμάτων.

(3) Προβλέπεται ποσό ύψους 5,6 εκατομμυρίων Ecu, ήτοι το 15 % τουλάχιστον του συνόλου, για τη χρηματοδότηση σχεδίων προώθησης της βασικής έρευνας, τα οποία πρέπει να έχουν δεόντως αναγνωρισθεί ως τέτοια σχέδια.

Ποσό ύψους 0,75 εκατομμυρίου Ecu, ήτοι το 2 % του συνόλου, διατίθεται για τη χρηματοδότηση σχεδίων προώθησης της κατάρτισης ερευνητών στους τομείς που καλύπτονται απ' αυτό το ειδικό πρόγραμμα.

Η κατανομή μεταξύ των δύο τομέων δεν αποκλείει τη δυνατότητα ένα σχέδιο να καλύπτει περισσότερους από έναν τομείς.

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΙΙΙ

ΛΕΠΤΟΜΕΡΕΙΕΣ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΔΙΑΔΟΣΗΣ ΚΑΙ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΩΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΤΟΥ

1. Η Επιτροπή θέτει σε εφαρμογή το πρόγραμμα με βάση τους στόχους και το επιστημονικό και τεχνικό περιεχόμενο που ορίζονται στο παράρτημα Ι.

2. Οι λεπτομέρειες εφαρμογής του προγράμματος, που αναφέρονται στο άρθρο 3 της παρούσας απόφασης, περιλαμβάνουν σχέδια έρευνας και τεχνολογικής ανάπτυξης, συνοδευτικά μέτρα και συντονισμένες δράσεις. Στην επιλογή τους πρέπει να λαμβάνονται υπόψη τα κριτήρια του παραρτήματος ΙΙΙ της απόφασης 90/221/Ευρατόμ, ΕΟΚ, καθώς και οι στόχοι του παραρτήματος Ι της παρούσας απόφασης.

Ο τομέας 1 "Προστασία από τις ακτινοβολίες" θα καλύπτεται κυρίως μέσω των ερευνητικών προγραμμάτων κοινής δαπάνης. Όσον αφορά τον τομέα 2 "Ασφάλεια των αντιδραστήρων", οι σχετικές δραστηριότητες θα εκτελούνται διά των συντονισμένων δράσεων για τις οποίες θα συνάπτονται, δεόντως, συμβάσεις.

Α. Τα σχέδια έρευνας

Τα σχέδια αποτελούν αντικείμενο συμβάσεων κοινής δαπάνης στον τομέα της έρευνας και τεχνολογικής ανάπτυξης, καθώς και κοινοτικής χρηματοδοτικής συμμετοχής που δεν υπερβαίνει κανονικά το 50 %. Τα πανεπιστήμια και τα λοιπά ερευνητικά κέντρα που συμμετέχουν σε δράσεις κοινής δαπάνης θα έχουν τη δυνατότητα να ζητούν, για κάθε δράση, είτε χρηματοδότηση 50 % των συνολικών δαπανών είτε χρηματοδότηση 100 % του πρόσθετου οριακού κόστους.

Οι ερευνητικές δράσεις κοινής δαπάνης πρέπει να εκτελούνται από συμμετέχοντες που είναι εγκατεστημένοι στην Κοινότητα. Τα σχέδια, στα οποία μπορούν να συμμετέχουν, π.χ., πανεπιστήμια, ερευνητικοί οργανισμοί και βιομηχανίες, συμπεριλαμβανομένων των μικρομεσαίων επιχειρήσεων, πρέπει να προβλέπεται η συμμετοχή δύο τουλάχιστον, ανεξάρτητων μεταξύ τους, εταίρων, εγκατεστημένων σε διαφορετικά κράτη μέλη. Οι συμβάσεις που αφορούν τις ερευνητικές δράσεις κοινής δαπάνης πρέπει, κατά γενικό κανόνα, να συνάπτονται μετά από διαδικασία επιλογής που βασίζεται σε προσκλήσεις προς υποβολή προτάσεων, οι οποίες δημοσιεύονται στην Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων.

Β. Συνοδευτικά μέτρα

Τα συνοδευτικά μέτρα συνίστανται:

- στη διοργάνωση επιστημονικών σεμιναρίων, εργαστηρίων και διαλέξεων,

- σε δραστηριότητες εσωτερικού συντονισμού με τη σύσταση ενοποιητικών ομάδων,

- σε πρωτοποριακές εκπαιδευτικές δραστηριότητες, με έμφαση στη διεπιστημονικότητα,

- στην προαγωγή της αξιοποίησης των αποτελεσμάτων,

- στην ανεξάρτητη επιστημονική και στρατηγική αξιολόγηση της λειτουργίας των σχεδίων και του προγράμματος.

Γ. Οι συντονισμένες δράσεις

Οι συντονισμένες δράσεις συνίστανται σε προσπάθειες που αναλαμβάνει η Κοινότητα για το συντονισμό των επί μέρους ερευνητικών δράσεων που διεξάγονται στα κράτη μέλη. Μπορούν να αποτελέσουν αντικείμενο χρηματοδοτικής συμμετοχής μέχρι και 100 % των δαπανών συντονισμού.

3. Η διάδοση των γνώσεων που αποκτώνται στα πλαίσια της εκτέλεσης των σχεδίων πραγματοποιείται, αφενός, στο εσωτερικό του προγράμματος και, αφετέρου, με συγκεντρωτική δράση, σύμφωνα με την απόφαση που αναφέρεται στο άρθρο 4 παράγραφος 3 της απόφασης 90/221/Ευρατόμ, ΕΟΚ.