ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ της 17ης Ιουνίου 1998 σχετικά με τις ενισχύσεις που χορήγησε το Λουξεμβούργο στην ProfilArbed στο πλαίσιο των επενδύσεων της τελευταίας για την προστασία του περιβάλλοντος [κοινοποιηθείσα υπό τον αριθμό Ε(1998) 1764] (Το κείμενο στη γαλλική γλώσσα είναι το μόνο αυθεντικό) (Κείμενο που παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον ΕΟΧ) (1999/140/ΕΚΑΧ)

Η ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ,

Έχοντας υπόψη:

τη συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας Άνθρακα και Χάλυβα, και ιδίως το άρθρο 4 στοιχείο γ),

την απόφαση αριθ. 2496/96/ΕΚΑΧ της Επιτροπής, της 18ης Δεκεμβρίου 1996, σχετικά με τη θέσπιση κοινοτικών κανόνων για τις ενισχύσεις προς τη βιομηχανία σιδήρου και χάλυβα (1), και ιδίως το άρθρο 6,

Εκτιμώντας τα ακόλουθα:

I

Με επιστολή της 30ής Δεκεμβρίου 1993, η οποία καταχωρήθηκε από την Επιτροπή στις 4 Ιανουαρίου 1994, οι αρχές του Λουξεμβούργου κοινοποίησαν στην Επιτροπή σχέδιο χορήγησης ενισχύσεων προς την επιχείρηση σιδήρου και χάλυβα ProfilArbed (Arbed), στο πλαίσιο των επενδύσεων που πραγματοποίησε η τελευταία για την προστασία του περιβάλλοντος.

Με επιστολή της 14ης Ιουνίου 1994 (2), η Επιτροπή ενημέρωσε την κυβέρνηση του Λουξεμβούργου για την απόφαση την οποία έλαβε την 1η Ιουνίου 1994 να κινήσει τη διαδικασία που προβλέπεται στο άρθρο 6 παράγραφος 4 της απόφασης αριθ. 3855/91/ΕΚΑΧ (3), (εφεξής «κώδικας ενισχύσεων προς τη βιομηχανία σιδήρου και χάλυβα», όπως έχει αντικατασταθεί από την απόφαση, αριθ. 2496/96/ΕΚΑΧ) έναντι της εν λόγω ενίσχυσης.

Στις 9 Αυγούστου 1993, η Arbed ζήτησε δημόσια παρέμβαση για την κάλυψη του 25 % των δαπανών ύψους 613 εκατομμυρίων φράγκων Λουξεμβούργου που πραγματοποίησε η εν λόγω εταιρεία με σκοπό την προστασία του περιβάλλοντος κατά τη διευθέτηση της χαλυβουργικής μονάδας του Esch-Schifflange, η οποία οδήγησε στην κατασκευή νέου ηλεκτρικού χαλυβουργείου. Με επιστολή της 19ης Δεκεμβρίου 1994, η κυβέρνηση του Λουξεμβούργου δήλωσε ότι προτίθεται να χορηγήσει στην Arbed επιχορήγηση σε κεφάλαιο που δεν θα υπερβαίνει το 15 % του επιλέξιμου κόστους της επένδυσης, με ανώτατο όριο το ποσό των 91 950 εκατομμυρίων φράγκων Λουξεμβούργου, σύμφωνα με τις διατάξεις των κοινοτικών κανόνων για τις κρατικές ενισχύσεις υπέρ της προστασίας του περιβάλλοντος (4).

Ως απάντηση στην απόφαση να κινηθεί η εν λόγω διαδικασία, οι αρχές του Λουξεμβούργου πρόβαλαν τα ακόλουθα επιχειρήματα:

1. Ολόκληρο το εν λόγω συγκρότημα παραγωγής σιδήρου και χάλυβα δημιουργήθηκε στα τέλη του 19ου αιώνα και, εν πάση περιπτώσει, η μονάδα ρευστού χάλυβα του Esch λειτουργούσε ήδη για διάστημα μεγαλύτερο των δύο ετών πριν από την έναρξη ισχύος των νέων προτύπων 7

2. Ήταν τεχνικά αδύνατο να πληροί το παλαιό χαλυβουργείο LDAC τις προδιαγραφές που προβλέπονται για την προστασία του περιβάλλοντος από τα νέα πρότυπα που θεσπίστηκαν τον Φεβρουάριο του 1993 7

3. Λαμβανομένων υπόψη των διατάξεων του κώδικα ενισχύσεων προς τη βιομηχανία σιδήρου και χάλυβα (προοίμιο τμήμα ΙΙ, δεύτερο εδάφιο), το σχετικό κείμενο αναφοράς ήταν οι κοινοτικοί κανόνες για τις κρατικές ενισχύσεις υπέρ της προστασίας του περιβάλλοντος 7

4. Τέλος το ηλεκτρικό χαλυβουργείο του Esch πληρούσε τα προαναφερθέντα κριτήρια. Διευκρινίστηκε σχετικά ότι:

- τα νέα πρότυπα στον τομέα της προστασίας του περιβάλλοντος τέθηκαν σε ισχύ το 1990 και ενισχύθηκαν το 1993. Ωστόσο, η μονάδα ρευστού χάλυβα του Esch λειτουργούσε ήδη πάνω από δύο χρόνια πριν από την εφαρμογή των νέων προτύπων,

- η κατασκευή του ηλεκτρικού χαλυβουργείου αποτελούσε προσαρμογή μιας παραγωγικής μεθόδου: η υπάρχουσα μονάδα ρευστού χάλυβα με βάση τη μέθοδο LDAC και τις συνεχείς χυτεύσεις μετατράπηκε σε μονάδα ρευστού χάλυβα με βάση την τεχνολογία της ηλεκτρικής κατεργασίας και της συνεχούς χύτευσης,

- οι ζητούμενες ενισχύσεις αφορούσαν αποκλειστικά το τμήμα εκείνο της επένδυσης που δεν είχε οικονομική απόδοση, ενώ οι επενδυτικές δαπάνες αντικατάστασης και αύξησης της παραγωγικότητας, ήτοι το τμήμα της επένδυσης με οικονομική σκοπιμότητα, βάρυνε εξ ολοκλήρου την Arbed, σύμφωνα με τους σχετικούς κοινοτικούς κανόνες.

Το Λουξεμβούργο ισχυρίστηκε εξάλλου ότι, λαμβάνοντας υπόψη τις σημαντικές επενδυτικές δαπάνες που συνεπάγεται η τήρηση από τα υπάρχοντα χαλυβουργεία LDAC των προτύπων στον τομέα της προστασίας του περιβάλλοντος και για να αποφευχθεί η απώλεια μεγάλου μέρους της εν λόγω επένδυσης κατά την αντικατάσταση των υπαρχόντων χαλυβουργείων, η Arbed αποφάσισε να επιταχύνει το πρόγραμμα αντικατάστασης των εν λόγω χαλυβουργείων με νέες εγκαταστάσεις που να ανταποκρίνονται στις διατάξεις για την προστασία του περιβάλλοντος. Πράγματι, οι επενδυτικές δαπάνες της Arbed στο νέο χαλυβουργείο σε σχέση με την προστασία του περιβάλλοντος ήταν ύψους 613 εκατομμυρίων φράγκων Λουξεμβούργου. Σε περίπτωση διατήρησης των υπαρχουσών εγκαταστάσεων, το κόστος των επενδύσεων που θα έπρεπε να επωμισθεί η Arbed θα ανερχόταν σε ποσό που υπολογίζεται σε 1,5 δισεκατομμύριο φράγκα Λουξεμβούργου. Ως εκ τούτου, η κυβέρνηση του Λουξεμβούργου θεωρούσε ότι η χορήγηση της ενίσχυσης ήταν σύμφωνη με το πνεύμα του άρθρου 3 του κώδικα ενισχύσεων προς τη βιομηχανία σιδήρου και χάλυβα.

ΙΙ

Η Επιτροπή, λαμβάνοντας υπόψη τις παρατηρήσεις του Λουξεμβούργου, έκρινε ότι:

1. η απόφαση αριθ. 3855/91/ΕΚΑΧ, ήτοι ο κώδικας ενισχύσεων προς τη βιομηχανία σιδήρου και χάλυβα που ίσχυε κατά το χρόνο λήψης της απόφασης, ορίζει στο άρθρο 3 ότι οι ενισχύσεις που προορίζονται να διευκολύνουν την προσαρμογή στις νομικές προδιαγραφές προστασίας του περιβάλλοντος των βιομηχανικών εγκαταστάσεων που λειτουργούν από διετίας τουλάχιστον πριν από την έναρξη ισχύος των κανόνων αυτών, μπορούν να θεωρηθούν συμβιβάσιμες με την εύρυθμη λειτουργία της κοινής αγοράς 7

2. στο ίδιο κείμενο (τμήμα ΙΙ του προοιμίου), θεσπίζεται η αρχή σύμφωνα με την οποία πρέπει να διασφαλισθεί ισότητα πρόσβασης, μεταξύ της βιομηχανίας σιδήρου και χάλυβα και των υπόλοιπων τομέων, στις ενισχύσεις για την προστασία του περιβάλλοντος. Προκύπτει λοιπόν ότι, καταρχήν, οι ίδιες διατάξεις κοινοτικού δικαίου στον τομέα των ενισχύσεων για την προστασία του περιβάλλοντος θα πρέπει να εφαρμόζονται κατά κανόνα σε κάθε επιχείρηση, ανεξαρτήτως κλάδου 7

3. είναι σκόπιμο να υπενθυμιστεί σχετικά ότι οι κοινοτικοί κανόνες για τις κρατικές ενισχύσεις υπέρ της προστασίας του περιβάλλοντος, αν και τονίζεται στην εισαγωγή ότι, σύμφωνα με την αρχή «ο ρυπαίνων πληρώνει», καμία ενίσχυση δεν δύναται να χορηγηθεί ως αντιστάθμισμα για το κόστος συμμόρφωσης με τα υποχρεωτικά πρότυπα σε νέες εγκαταστάσεις, προβλέπουν ρητά ότι οι επιχειρήσεις οι οποίες, αντί να προβούν στην απλή προσαρμογή εγκαταστάσεων που λειτουργούν άνω των δύο ετών επιλέγουν να τις αντικαταστήσουν με νέες ανταποκρινόμενες στα νέα πρότυπα, θα μπορούσαν να λάβουν ενισχύσεις για το τμήμα των επενδυτικών δαπανών που δεν υπερβαίνει το κόστος προσαρμογής των παλαιών εγκαταστάσεων.

Η Επιτροπή έκρινε ότι το άρθρο 3 παράγραφος 1 του κώδικα ενισχύσεων προς τη βιομηχανία σιδήρου και χάλυβα δεν αποκλείει το συμβιβάσιμο με την κοινή αγορά των χορηγούμενων ενισχύσεων, τηρώντας πάντα το ανώτατο όριο του 15 % ακαθάριστο, σε επιχειρήσεις οι οποίες, αντί να προσαρμόσουν στα νέα περιβαλλοντικά πρότυπα τις εγκαταστάσεις που λειτουργούν περισσότερο από δύο χρόνια πριν από τη θέση σε ισχύ των εν λόγω προτύπων, αποφασίζουν να τις αντικαταστήσουν με νέες εγκαταστάσεις, ανταποκρινόμενες στις νέες ρυθμίσεις, υπό τον όρο ότι η ενίσχυση δεν υπερβαίνει εκείνη που θα δινόταν για την προσαρμογή του παλαιού χαλυβουργείου.

Κατά συνέπεια, η Επιτροπή εκτίμησε ότι οι εν λόγω ενισχύσεις είναι σύμφωνες με το άρθρο 3 της απόφασης αριθ. 3855/91/ΕΚΑΧ και, επομένως, μπορούν να θεωρηθούν συμβιβάσιμες με την κοινή αγορά.

Για τους λόγους αυτούς, η Επιτροπή αποφάσισε, στις 21 Δεκεμβρίου 1994 (5), να περατώσει τη διαδικασία που κίνησε κατά των εν λόγω ενισχύσεων υπέρ της επιχείρησης ProfilArbed, χωρίς να διατυπώσει καμία αντίρρηση.

ΙΙΙ

Την απόφαση αυτή της Επιτροπής προσέβαλε ενώπιον του Πρωτοδικείου των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων η British Iron and Steel Producers Association (BISPA), αμφισβητώντας τη διασταλτική ερμηνεία των διατάξεων του κώδικα ενισχύσεων προς τη βιομηχανία σιδήρου και χάλυβα με την ενσωμάτωση σ' αυτές των κοινοτικών κανόνων για τις κρατικές ενισχύσεις προστασίας του περιβάλλοντος που ισχύουν στους τομείς που καλύπτει η συνθήκη ΕΚ.

Με απόφαση της 25ης Σεπτεμβρίου 1997 στην υπόθεση Τ-150/95, UK Steel Association, πρώην BISPA κατά Επιτροπής (6), το Πρωτοδικείο ακύρωσε την τελική απόφαση της Επιτροπής επί της εν λόγω υπόθεσης, καταλήγοντας στο συμπέρασμα ότι οι ενισχύσεις που έλαβε η Arbed δεν μπορούν να επιτραπούν, διότι:

α) είναι σαφές ότι, στη συγκεκριμένη περίπτωση, πρόκειται για κρατικές ενισχύσεις σχετικές με επενδύσεις αντικατάστασης του παλαιού χαλυβουργείου με νέο 7

β) οι διατάξεις του κώδικα ενισχύσεων προς τη βιομηχανία σιδήρου και χάλυβα που θεσπίζουν παρεκκλίσεις από την απαγόρευση χορήγησης οποιασδήποτε ενίσχυσης στις επιχειρήσεις παραγωγής σιδήρου και χάλυβα [άρθρο 4 στοιχείο γ) της συνθήκης ΕΚΑΧ] πρέπει να ερμηνεύονται στενά και με εξαιρετική προσοχή ως προς τη διατύπωση του κειμένου 7

γ) το άρθρο 3 του πέμπτου κώδικα ενισχύσεων προς τη βιομηχανία σιδήρου και χάλυβα περιορίζει τις επιτρεπόμενες ενισχύσεις σε αυτές που σκοπό έχουν να διευκολύνουν την προσαρμογή στα νέα νομικά πρότυπα προστασίας του περιβάλλοντος, των εγκαταστάσεων που λειτουργούν δύο και πλέον έτη προ της εφαρμογής των προτύπων, και δεν προβλέπει τη δυνατότητα χορήγησης ενισχύσεων στις επιχειρήσεις, οι οποίες, αντί να προσαρμόσουν τις υφιστάμενες εγκαταστάσεις, αποφασίζουν να τις αντικαταστήσουν με νέες ανταποκρινόμενες στα νέα πρότυπα για την προστασία του περιβάλλοντος 7

δ) συνεπώς, το σκεπτικό της προσβαλλόμενης απόφασης, σύμφωνα με το οποίο είναι δυνατή η ερμηνεία του άρθρου 3 του εν λόγω κώδικα σε συνδυασμό με τους κοινοτικούς κανόνες για τις ενισχύσεις προστασίας του περιβάλλοντος, πρέπει να απορριφθεί, δεδομένου ότι οι εν λόγω κανόνες είναι αντίθετοι με τη σαφή διατύπωση του άρθρου 3 του κώδικα.

IV

Υπό το φως των προαναφερθέντων, και ιδίως του κεφαλαίου ΙΙΙ της παρούσας απόφασης, η Επιτροπή συνάγει ότι, σύμφωνα με την ανωτέρω απόφαση του Δικαστηρίου και σε αντίθεση με την τελική της απόφαση της 21ης Δεκεμβρίου 1994 (7), οι παρατηρήσεις που διατύπωσαν οι αρχές του Λουξεμβούργου δεν δικαιολογούν την τροποποίηση, επί της ουσίας, της αρχικής εκτίμησης της Επιτροπής η οποία οδήγησε στην κίνηση της διαδικασίας, ήτοι ότι οι εν λόγω ενισχύσεις δεν εμπίπτουν σε καμία από τις παρεκκλίσεις από τη γενική απαγόρευση χορήγησης ενισχύσεων του άρθρου 4 στοιχείο γ) της συνθήκης ΕΚΑΧ ενώ δεν είναι δυνατή, εν προκειμένω, η επίκληση του άρθρου 3 του κώδικα ενισχύσεων προς τη βιομηχανία σιδήρου και χάλυβα για να επιτραπούν οι εν λόγω ενισχύσεις.

Κατά συνέπεια, οι ενισχύσεις που έλαβε η Arbed, ύψους 91 950 εκατομμυρίων φράγκων Λουξεμβούργου, πρέπει να θεωρηθούν ασυμβίβαστες με την κοινή αγορά, διότι δεν είναι δυνατή η υπαγωγή τους σε καμία από τις παρεκκλίσεις που προβλέπει ο κώδικας ενισχύσεων προς τη βιομηχανία σιδήρου και χάλυβα από την απαγόρευση του άρθρου 4 στοιχείο γ) της συνθήκης ΕΚΑΧ και πρέπει να ανακτηθούν,

ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΑΠΟΦΑΣΗ:

Άρθρο 1

Οι κρατικές ενισχύσεις που χορήγησε το Λουξεμβούργο στην Arbed, ύψους 91 950 εκατομμυρίων φράγκων Λουξεμβούργου, δεν συμβιβάζονται με την κοινή αγορά άνθρακα και χάλυβα βάσει του άρθρου 4 στοιχείο γ) της συνθήκης ΕΚΑΧ.

Άρθρο 2

Το Λουξεμβούργο προβαίνει στην ανάκτηση των εν λόγω ενισχύσεων σύμφωνα με τις διατάξεις της ισχύουσας εθνικής του νομοθεσίας σχετικά με την ανάκτηση των απαιτήσεων του Δημοσίου. Προκειμένου να απαλειφθούν τα αποτελέσματα των εν λόγω ενισχύσεων, οφείλονται τόκοι επί του ποσού τους που υπολογίζονται από το χρόνο χορήγησης των ενισχύσεων έως την ανάκτησή τους. Το επιτόκιο είναι αυτό που χρησιμοποιεί η Επιτροπή για τον υπολογισμό του καθαρού ισοδυνάμου επιχορήγησης στα πλαίσια των περιφερειακών ενισχύσεων, για την εν λόγω χρονική περίοδο.

Άρθρο 3

Εντός δύο μηνών από την κοινοποίηση της παρούσας απόφασης, το Λουξεμβούργο ενημερώνει την Επιτροπή για τα μέτρα που έλαβε για να συμμορφωθεί με αυτήν.

Άρθρο 4

Η παρούσα απόφαση απευθύνεται στο Μεγάλο Δουκάτο του Λουξεμβούργου.

Βρυξέλλες, 17 Ιουνίου 1998.

Για την Επιτροπή

Karel VAN MIERT

Μέλος της Επιτροπής

(1) ΕΕ L 338 της 28. 12. 1996, σ. 42.

(2) ΕΕ C 212 της 3. 8. 1994, σ. 7.

(3) ΕΕ L 362 της 31. 12. 1991, σ. 57.

(4) ΕΕ C 72 της 10. 3. 1994, σ. 3.

(5) ΕΕ C 400 της 31. 12. 1994, σ. 10.

(6) Συλλογή 1997, σελ. ΙΙ-1433.

(7) Βλέπε υποσημείωση 5.