ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ της 9ης Μαρτίου 1993 σχετικά με τη χορήγηση από την κυβέρνηση του Ηνωμένου Βασιλείου προς την British Aerospace ενίσχυσης για την εξαγορά της Rover Group Holdings η οποία υπερβαίνει το ποσό που εγκρίθηκε με την απόφαση 89/58/ΕΟΚ της Επιτροπής που επιτρέπει, υπό ορισμένες προϋποθέσεις, ανώτατο όριο ενίσχυσης για την πράξη αυτή (Το κείμενο στην αγγλική γλώσσα είναι το μόνο αυθεντικό)

(93/349/ΕΟΚ)Η ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ,

Έχοντας υπόψη τη συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής Κοινότητας, και ιδίως το άρθρο 93 παράγραφος 2 πρώτο εδάφιο,

Αφού έταξε προθεσμία, σύμφωνα με το άρθρο 93, στα ενδιαφερόμενα κράτη μέλη προκειμένου να υποβάλλουν τις παρατηρήσεις τους,

Εκτιμώντας ότι:

Ι Στις 28 Απριλίου 1992, η Επιτροπή κίνησε τη διαδικασία (1) του άρθρου 93 παράγραφος 2 ως προς τα μέτρα που έλαβε η κυβέρνηση του Ηνωμένου Βασιλείου πέραν εκείνων που είχαν εγκριθεί με την απόφαση 89/58/ΕΟΚ της Επιτροπής (2) (εφεξής "η απόφαση του 1988"). Η Επιτροπή έκρινε ότι τα μέτρα αυτά συνιστούσαν, κατά την έννοια του άρθρου 92 παράγραφος 1 της συνθήκης, κρατική ενίσχυση προς την British Aerospace (εφεξής "BAe") για την εξαγορά της Rover Group. Η αξία των μέτρων αποτιμήθηκε σε 44,4 εκατομύρια λίρες στερλίνες. Εξάλλου, η Επιτροπή έκρινε ότι αυτά τα μέτρα ενίσχυσης ήσαν παράνομα, επειδή παραβίαζαν την απόφαση του 1988 και δεν κοινοποιήθηκαν στην Επιτροπή.

Τα μέτρα αυτά που έλαβε η κυβέρνηση του Ηνωμένου Βασιλείου και αναφέρονται στο έγγραφο για κίνηση της διαδικασίας, αποτέλεσαν αντικείμενο απόφασης της Επιτροπής στις 17 Ιουλίου 1990 (3) (εφεξής "η απόφαση του 1990"). Με απόφαση της 4ης Φεβρουαρίου 1992 στην υπόθεση C-294/90 (BAe και Rover Group/Επιτροπή) (4), το Δικαστήριο ακύρωσε την απόφαση του 1990 στο μέτρο που απαιτεί από την κυβέρνηση του Ηνωμένου Βασιλείου να απαιτήσει από την BAe την κρατική ενίσχυση την οποία η Επιτροπή θεωρούσε ότι συνεπάγονται τα εν λόγω μέτρα. Το Δικαστήριο απεφάνθη επί προσφυγής που άσκησε η BAe κατά της απόφασης του 1990. Το Δικαστήριο δέχθηκε την προσφυγή της BAe για τυπικούς λόγους, ήτοι με το σκεπτικό ότι η Επιτροπή, εκδίδοντας την απόφαση του 1990, δεν τήρησε τους διαδικαστικούς κανόνες του άρθρου 93 παράγραφος 2 της συνθήκης. Το Δικαστήριο δεν απεφάνθη επί της ουσίας της απόφασης του 1990.

Η κυβέρνηση του Ηνωμένου Βασιλείου, με επιστολή της 13ης Ιουλίου 1992, επιβεβαίωσε ότι δεν είχε τίποτα να παρατηρήσει επί της επιστολής της 28ης Απριλίου 1992 που αφορούσε την έναρξη της παρούσας διαδικασίας. Η Επιτροπή παρέλαβε στις 18 Ιουνίου 1992 τις παρατηρήσεις της BAe. Οι παρατηρήσεις συνοψίζονται στο μέρος VIII και εξετάζονται στο μέρος ΙΧ. Κοινοποιήθηκαν στην κυβέρνηση του Ηνωμένου Βασιλείου στις 23 Ιουνίου 1992, η οποία δεν διατύπωσε κανένα σχόλιο επ' αυτών.

Η Επιτροπή, στο πλαίσιο της διαδικασίας που κινήθηκε ήδη με το έγγραφο της 28ης Απριλίου 1992, επεσήμανε στο Ηνωμένο Βασίλειο, με επιστολή της 30ής Ιουλίου 1992, ότι, ενόψει του ότι οι επίμαχες ενισχύσεις κρίθηκαν ασυμβίβαστες με την κοινή αγορά, πρέπει να αξιώσει σε εύθετο χρόνο, δηλαδή όταν θα έχει ληφθεί η οριστική αρνητική απόφαση, απόδοση των τόκων επί του επίμαχου κεφαλαίου από την ημερομηνία της πραγματικής καταβολής των ανισχύσεων, ώστε να εξαλειφθούν όλα τα ανάρμοστα πλεονεκτήματα που αποκόμισαν η BAe και η Rover Group. Αντίγραφα αυτής της επιστολής διαβιβάστηκαν, την ίδια ημέρα τόσο στην BAe όσο και στην Rover Group.

Η κυβέρνηση του Ηνωμένου Βασιλείου απάντησε στην επιστολή της Επιτροπής της 28ης Απριλίου 1992 με επιστολή της 25ης Σεπτεμβρίου 1992, το περιεχόμενο της οποίας συνοψίζεται στο μέρος Χ. Η BAe απάντησε στην επιστολή της Επιτροπής της 30ής Ιουλίου 1992 με επιστολή της 26ης Αυγούστου 1992, το περιεχόμενο της οποίας συνοψίζεται στο μέρος VIII σημεία ix) έως xii). Αντίγραφο αυτής της επιστολής διαβιβάστηκε στην κυβέρνηση του Ηνωμένου Βασιλείου, η οποία δεν διατύπωσε κανένα σχόλιο επ' αυτής.

ΙΙ Η απόφαση του 1988 εκδόθηκε μετά την κοινοποίηση, εκ μέρους της κυβέρνησης του Ηνωμένου Βασιλείου, του σχεδίου της να χορηγήσει νέο κεφάλαιο 800 εκατομμυρίων λιρών στερλινών στην Rover Group για τη διαγραφή χρέους στο πλαίσιο της πώλησής της από την κυβέρνηση και την πώληση στην BAe και περιλαμβάνει τα κριτήρια και την αιτιολογία επί των οποίων στηρίζει την απόφασή της η Επιτροπή, καθώς και τις προϋποθέσεις που αυτή επιβάλλει. Τα κύρια σημεία της εν λόγω απόφασης -η οποία ουδέποτε αμφισβητήθηκε από την κυβέρνηση του Ηνωμένου Βασιλείου ή από τα μέρη- που είναι συναφή με την παρούσα απόφαση, μπορούν να συνοψισθούν ως εξής:

- η προτεινόμενη από την κυβέρνηση του Ηνωμένου Βασιλείου διαγραφή χρέους 800 εκατομμυρίων λιρών στερλινών υπερέβαινε την προταθείσα τιμή εξαγοράς από την BAe της Rover Group, που ανερχόταν σε 150 εκατομμύρια λίρες στερλίνες, και θα σήμαινε ότι η κυβέρνηση πωλούσε την Rover Group σε αρνητική τιμή ίση προς 650 εκατομμύρια λίρες στερλίνες- για το λόγο αυτό, αποτελούσε κρατική ενίσχυση κατά την έννοια του άρθρου 92 παράγραφος 1 της συνθήκης,

- η Επιτροπή κατέληξε στο συμπέρασμα ότι το καθαρό χρέος της Rover Group στις 30 Ιουνίου 1988 ανερχόταν στην πραγματικότητα μόνο σε 569,2 εκατομμύρια λίρες στερλίνες και όχι σε 801,1 εκατομμύρια λίρες στερλίνες, όπως διατεινόταν η κυβέρνηση του Ηνωμένου Βασιλείου- αυτό το τελευταίο αριθμητικό στοιχείο περιελάμβανε 231,9 εκατομμύρια κεφαλαίου κινήσεως που δεν μπορεί να θεωρηθεί ως οικονομικό χρέος,

- η Επιτροπή δέχθηκε ότι η τιμή των 150 εκατομμυρίων λιρών στερλινών, την οποία πρέπει να καταβάλει η BAe για την αγορά της Rover Group, είναι δίκαιη και αντιπροσωπεύει την πραγματική καθαρή αξία της επιχείρησης στην αγορά,

- η ενίσχυση για αναδιάρθρωση της Rover μπορεί να θεωρεί ότι συμβιβάζεται με την κοινή αγορά βάσει του άρθρου 92 παράγραφος 3 στοιχείο γ) της συνθήκης, λαμβανομένων υπόψη, μεταξύ άλλων, των διατάξεων του επιχειρησιακού σχεδίου του ομίλου για την περίοδο 1988-1992 και της δέσμευσης των αγοραστών να το εκτελέσουν στο ακέραιο- η ενίσχυση αυτή, πάντως, πρέπει να υπαχθεί σε σειρά αυστηρών προϋποθέσεων,

- το ποσό της ενίσχυσης για αναδιάρθρωση πρέπει, λαμβανομένων υπόψη όλων των επικρατουσών συνθηκών, συμπεριλαμβανομένου και του κόστους του σχεδίου, να περιοριστεί σε 469 εκατομμύρια λίρες στερλίνες, ώστε να είναι ανάλογο με τα προβλήματα που καλείται να επιλύσει- οποιαδήποτε ενίσχυση πέραν του ποσού αυτού δεν συμβιβάζεται με την κοινή αγορά εφόσον θα θέσει τον όμιλο Rover σε πλεονεκτικότερη οικονομική θέση έναντι των ανταγωνιστών του στην Κοινότητα.

Με τη βάση αυτή, η Επιτροπή επέτρεψε ανώτατο ποσό κρατικής ενίσχυσης προς την Rover Group 469 εκατομμύρια λίρες στερλίνες. Αυτό σήμαινε ότι η κυβέρνηση του Ηνωμένου Βασιλείου πωλούσε, πράγματι, την επιχείρηση έναντι του αρνητικού ποσού των 319 εκατομμυρίων λιρών στερλινών, δηλαδή τη διαγραφή του χρέους των 469 εκατομμυρίων λιρών στερλινών μείον την τιμή αγοράς ύψους 150 εκατομμυρίων λιρών στερλινών. Αυτό επετράπη υπό έξι συγκεκριμένους όρους, ήτοι:

- ότι δεν θα μεταβληθούν οι σχεδιαζόμενοι όροι πωλήσεως του Rover Group στην BAe όπως κοινοποιήθηκαν,

- ότι η ενίσχυση θα χρησιμοποιηθεί αποκλειστικά για την αποπληρωμή των οικονομικών χρεών της Rover Group,

- ότι δεν θα παρασχεθεί στη Rover Group περαιτέρω ενίσχυση πριν από το τέλος του 1992, με εξαίρεση περιφερειακή επιδότηση μέγιστου ποσού 78 εκατομμυρίων λιρών στερλινών κατ' ανώτατο όριο,

- ότι θα εφαρμοσθεί πλήρως το επιχειρησιακό σχέδιο της Rover μέχρι το τέλος του 1992 σύμφωνα με τις λεπτομέρειες που ανακοινώθηκαν στην Επιτροπή,

- ότι η ενδεχόμενη μειωμένη αξία ή υπεραξία των στοιχείων του χρέους που έχουν ανακοινωθεί στην Επιτροπή καταβάλλεται στην κυβέρνηση του Ηνωμένου Βασιλείου το αργότερο μέχρι την ολοκλήρωση του επιχειρησιακού σχεδίου,

- ότι ορισμένες κοινοβουλευτικές διαβεβαιώσεις δεν καλύπτουν πλέον την Rover Group και ότι η επιχείρηση δεν θα εγγγυάται περαιτέρω μελλοντικές υποχρεώσεις.

ΙΙΙ Η απόφαση του 1990 βασιζόταν στα αποδεικτικά στοιχεία που προέκυψαν μετά την έκδοση της απόφασης του 1988, από τα οποία διαπιστώνεται ότι, κατά παράβαση της απόφασης του 1988, η κυβέρνηση του Ηνωμένου Βασιλείου μετέβαλε τους όρους πώλησης της Rover Group κατά τρόπο ώστε να παρασχεθεί συμπληρωματική ενίσχυση ύψους 44,4 εκατομμυρίων λιρών στερλινών στη BAe και στην Rover Group. Τα θέματα αυτά εξετάζονται στο μέρος IV.

Η απόφαση του 1990 επανεξέτασε το τίμημα που κατέβαλε η BAe για την Rover Group υπό το φως νέων συναφών πληροφοριών που της προμήθευσε η κυβέρνηση του Ηνωμένου Βασιλείου. Αυτά τα πληροφοριακά στοιχεία περιελάμβαναν αλληλογραφία άλων ενδιαφερομένων με το Υπουργείο Εμπορίου και Βιομηχανίας [Department of Trade and Industry (DTI)], συμβουλές προς την κυβέρνηση όσον αφορά το χειρισμό της πώλησης της Rover Group, σχετική αλληλογραφία με τις φορολογικές αρχές του Ηνωμένου Βασιλείου, οικονομικές εκθέσεις περί της Rover Group στις 30 Ιουνίου 1988 και παλαιότερες προβλέψεις κερδών και ρευστότητας. Η Επιτροπή κατέληξε στο συμπέρασμα ότι, μολονότι και η παράλειψη της κυβέρνησης του Ηνωμένου Βασιλείου να προμηθεύσει αυτές τις πληροφορίες στην Επιτροπή κατά το χρόνο λήψης της απόφασης του 1988 αποτελούσε έλλειψη συνεργασίας, οι ίδιες οι πληροφορίες δεν έδιναν στην Επιτροπή έρεισμα για να πεισθεί ότι το αρνητικό τίμημα των 319 εκατομμυρίων λιρών στερλινών που απέρρεε από την απόφαση του 1988 δεν ήταν δίκαιο τίμημα τόσο για τον πωλητή όσο και για τον αγοραστή, ενόψει, ιδίως, των δεσμεύσεων που ανέλαβε η BAe να προβεί σε αναδιάρθρωση, καθώς και να μην πωλήσει τις βασικές δραστηριότητες της Rover Group πριν από την παρέλευση μιας πενταετίας. Η υποχρέωση αυτή είχε ως αναμφισβήτητο επακόλουθο τη μείωση του τιμήματος.

IV Στις 21 Νοεμβρίου 1989, δημοσιεύθηκε μια έκθεση του γενικού ελεγκτή (Controller and Auditor General) της βρετανικής εθνικής ελεγκτικής υπηρεσίας [UK National Audit Office (NAO)] μαζί με ένα συνημμένο απόρρητο υπόμνημα του NAO, το οποίο αποκάλυπτε ότι η κυβέρνηση του Ηνωμένου Βασιλείου προέβη σε συμπληρωματικές οικονομικές παροχές στην BAe πέρα από εκείνες που επετράπησαν με την απόφαση του 1988. Η αξία αυτών των παροχών αποτιμήθηκε από το ΝΑΟ σε 38 εκατομμύρια λίρες στερλίνες. Το κύριο συμπέρασμα της έκθεσης του ΝΑΟ ήταν ότι η τιμή αγοράς της Rover Group υπολειπόταν της πραγματικής αξίας της επιχείρησης. Το υπόμνημα αποκάλυψε, επίσης, την ύπαρξη επιστολών που αντηλλάγησαν στο περιθώριο της σύμβασης, την ταυτότητα άλλων υποψήφιων αγοραστών και την ύπαρξη αποτιμήσεων της Rover Group, στις οποίες προέβη η Merchant Bank που εκτελούσε κατά τη διάρκεια της πώλησης χρέη συμβούλου της κυβέρνησης.

Επακολούθησε αλληλογραφία και συσκέψεις μεταξύ της Επιτροπής και των αρχών του Ηνωμένου Βασιλείου κατά τη διάρκεια των οποίων διαβιβάστηκαν στην Επιτροπή τα έγγραφα στα οποία αναφέρεται το υπόμνημα του ΝΑΟ μαζί με περαιτέρω πληροφορίες και τεκμηρίωση. Ανέκυψαν τα ακόλουθα προβλήματα που αποτελούν αντικείμενο της παρούσας απόφασης:

α) η κυβέρνηση του Ηνωμένου Βασιλείου επιδότησε την BAe με 9,5 εκατομμύρια λίρες στερλίνες για να καλυφθεί τμήμα των δαπανών της BAe ύψους 13,6 εκατομμυρίων λιρών στερλινών για την εξαγορά των μεριδίων της μειοψηφίας της Rover.

Το ύψος των 9,5 εκατομμυρίων λιρών στερλινών επελέγη ώστε να μην υπάρχει υπέρβαση του ορίου των 10 εκατομμυρίων λιρών στερλινών πέραν του οποίου απαιτείται, βάσει του Industrial Development Act (νόμος για τη βιομηχανική ανάπτυξη) του 1982 κοινοβουλευτική έγκριση. Η παροχή αυτή και ο λόγος για τον οποίο πραγματοποιήθηκε ανακοινώθηκαν στον πρόεδρο της BAe από τον υπουργό Εμπορίου και Βιομηχανίας, με επιστολή της 14ης Ιουλίου 1988. Σύμφωνα με τις αρχές του Ηνωμένου Βασιλείου, η Επιτροπή ενημερώθηκε προφορικά για την παραχώρηση αυτή κατά το χρόνο έκδοσης της απόφασης του 1988.

β) η κυβέρνηση του Ηνωμένου Βασιλείου κατέβαλε στη Rover Group 1,5 εκατομμύρια λίρες στερλίνες για την κάλυψη των εξόδων παροχής συμβουλών στα οποία υποβλήθηκε η εταιρεία λόγω της πωλήσεως.

Οι αρχές του Ηνωμένου Βασιλείου ισχυρίστηκαν την εποχή εκείνη ότι το ποσό αυτό αντιπροσώπευε το κόστος για νομικές και οικονομικές συμβουλές που παρασχέθηκαν στη Rover Group σχετικά με την πώληση και δεν συνιστούσε ενίσχυση που θα επηρέαζε την ανταγωνιστική θέση του ομίλου. Η παροχή αυτή ανακοινώθηκε στον πρόεδρο της BAe με επιστολή του υπουργού Εμπορίου και Βιομηχανίας της 14ης Ιουλίου 1988-

γ) η καταβολή του τιμήματος των 150 εκατομμυρίων λιρών στερλινών για τη Rover Group αναβλήθηκε από τις 12 Αυγούστου 1988 για τις 30 Μαρτίου 1990, με αποτέλεσμα, σύμφωνα με τις αρχές του Ηνωμένου Βασιλείου, να αποκομίσει η BAe καθαρό κέρδος 22 εκατομμύρια λίρες στερλίνες.

Σύμφωνα με τις εν λόγω αρχές του Ηνωμένου Βασιλείου, η παροχή αυτή οφειλόταν στη δυσκολία να προσδιοριστεί με βεβαιότητα η χρήση εκ μέρους της BAe των φορολογικών πλεονεκτημάτων της Rover. Οι ίδιες αρχές του Ηνωμένου Βασιλείου ανακοίνωσαν στον πρόεδρο της BAe, με επιστολή του Υπουργού Εμπορίου και Βιομηχανίας της 14ης Ιουλίου 1988, ότι συμφωνούσαν με την πρόταση της BAe να αναβάλει την καταβολή του τιμήματος. Το κέρδος της BAe από την αναβολή αυτή υπολογίστηκε με βάση την υπόθεση ότι, αν τούτο δεν γινόταν δεκτό, η BAe θα έπρεπε να δανειστεί 150 εκατομμύρια λίρες στερλίνες καταβάλλοντας νόμιμο τόκο. Ωστόσο, οι αρχές του Ηνωμένου Βασιλείου υποστήριξαν ότι το ακαθάριστο κέρδος των 33,4 εκατομμυρίων λιρών στερλινών μειώθηκε κατά το ποσό του πρόσθετου φόρου που επιβλήθηκε στην BAe για το αυξημένο κέρδος της λόγω της αναβολής της πληρωμής του τιμήματος.

V Η Επιτροπή προέβη σε πλήρη επανεκτίμηση των ανωτέρω ζητημάτων και συμπέρανε ότι καθένα περιέχει κρατική ενίσχυση κατά την έννοια του άρθρου 92 παράγραφος 1 της συνθήκης και ότι η ενίσχυση αυτή δεν συμβιβάζεται με την κοινή αγορά.

Πριν εξεταστούν οι εν λόγω παροχές μεμονωμένα, η Επιτροπή θέλει να προβεί σε μια γενική παρατήρηση: το κύριο συμπέρασμα στην απόφαση του 1988 όσον αφορά την κρατική ενίσχυση την οποία συνεπαγόταν η πώληση της Rover Group στην BAe ήταν ότι, καθώς η Rover - που είχε από λογιστική άποψη θετική αξία - πωλήθηκε στη BAe σε αρνητική τιμή μετά από αποκλειστικές διαπραγματεύσεις, οι όροι πωλήσεως συνεπάγονταν εξ ορισμού κρατική ενίσχυση από τον πωλητή προς τον αγοραστή. Επομένως, οποιαδήποτε και κάθε μεταγενέστερη αναθεώρηση των όρων πωλήσεως σύμφωνα με την οποία ο πωλητής φέρει κατ' αποκλειστικότητα το οικονομικό βάρος, αυξάνει το αρνητικό τίμημα και συνιστά νέα κρατική ενίσχυση.

Όσον αφορά τις μεμονωμένες παροχές:

α) η επιδότηση των 9,5 εκατομμυρίων λιρών στερλινών προς την BAe συνιστά ενίσχυση κατά την έννοια του άρθρου 92 παράγραφος 1 της συνθήκης. Η καταβολή αυτή έγινε, όπως γνωστοποιεί ο υπουργός Εμπορίου και Βιομηχανίας στον πρόεδρο της BAe με επιστολή της 12ης Ιουλίου 1988 "μέσω μιας άμεσης επιδότησης, βάσει του άρθρου 8 του νόμου για τη βιομηχανική ανάπτυξη του 1982, προς την BAe". Με άλλα λόγια, βασίστηκε σε εγκεκριμένο καθεστώς ενίσχυσης. Οποιαδήποτε τέτοια καταβολή συνιστά εξ ορισμού κρατική ενίσχυση. Εξάλλου, με τη διαφοροποίηση των όρων πωλήσεως της Rover προς την BAe σε σχέση με εκείνους που ενέκρινε η Επιτροπή ώστε να χορηγηθεί αποκλειστικό οικονομικό πλεονέκτημα στην BAe, προσαυξήθηκε η κρατική ενίσχυση την οποία συνεπάγονται αυτοί οι όροι.

Η ενίσχυση αυτή δεν αποτέλεσε τμήμα των κοινοποιηθέντων όρων πωλήσεως και, για το λόγο αυτό, αποτελούσε μεταβολή των προτεινόμενων όρων πωλήσεως κατά παράβαση της πρώτης προϋπόθεσης του άρθρου 1 της απόφασης του 1988. Ο ισχυρισμός της κυβέρνησης του Ηνωμένου Βασιλείου ότι η Επιτροπή είχε ενημερωθεί για την παραχώρηση είναι ανακριβής. Η πρόταση αυτή είχε γίνει από τον υπουργό Εμπορίου και Βιομηχανίας στο μέλος της Επιτροπής που ήταν τότε αρμόδιο για τον ανταγωνισμό, αλλά απορρίφθηκε ρητά από αυτό. Με την επιστολή της 12ης Ιουλίου 1988 του Υπουργείου Εμπορίου και Βιομηχανίας προς την BAe, έγινε σύσταση ως προς το ύψος των 9,5 εκατομμυρίων λιρών στερλινών έναντι του πραγματικού κόστους των 13,5 εκατομμυρίων λιρών στερλινών διότι, όπως αναφερόταν, επιδότηση άνω των 10 εκατομμυρίων λιρών στερλινών απαιτούσε κοινοβουλευτική έγκριση και, ως εκ τούτου, ήταν πιθανότερο να μην εγκριθεί οπότε έπρεπε να επιστραφούν τα σχετικά ποσά-

β) το κόστος παροχής συμβουλών ύψους 1,5 εκατομμυρίων λιρών στερλινών που καταβλήθηκε στην Rover Group συνιστούσε ενίσχυση προς αυτό κατά την έννοια του άρθρου 92 παράγραφος 1 της συνθήκης. Το κόστος αυτό αντιπροσωπεύει το κόστος πωλήσεως. Παρέσχε οικονομικό πλεονέκτημα στην Rover Group και, όπως αναφέρεται στο στοιχείο α), προσαύξησε την κρατική ενίσχυση που είχε εγκριθεί με την απόφαση του 1988-

γ) η αναβολή της καταβολής του τιμήματος κατά 20 μήνες, που απέφερε κέρδος περίπου 33,4 εκατομμυρίων λιρών στερλινών στην BAe, συνιστούσε ενίσχυση κατά την έννοια του άρθρου 92 παράγραφος 1 της συνθήκης. Η ημερομηνία καταβολής από μια επιχείρηση του τιμήματος σε περίπτωση δικαιοπραξίας όπως η αγορά από την BAe της Rover Group αποτελεί χωρίς αμφιβολία ένα από τα ουσιώδη στοιχεία της δικαιοπραξίας. Όπως αναφέρεται και στα στοιχεία α) και β), παρέσχε οικονομικό πλεονέκτημα στην BAe και προσαύξησε την κρατική ενίσχυση που είχε εγκριθεί με την απόφαση του 1988.

Σχετικά με την αποτίμηση της αξίας που είχε για την BAe αυτή η εικοσάμηνη αναβολή της καταβολής του τιμήματος, η Επιτροπή είχε ήδη δεχτεί, κατά τη σύνταξη της απόφασης του 1990, τη μεθοδολογία που είχαν προτείνει οι αρχές του Ηνωμένου Βασιλείου. Σύμφωνα με αυτήν, ο υπολογισμός βασιζόταν στον τόκο τον οποίο θα είχε υποχρεωθεί θεωρητικά να καταβάλει η BAe σε περίπτωση σύναψης εικοσάμηνου δανείου ύψους 150 εκατομμυρίων λιρών στερλινών για το οποίο θα κατέβαλε το βασικό τόκο που εφαρμοζόταν σε βραχυπρόθεσμα δάνεια από ιδιωτική τράπεζα. Η αξία που προέκυπτε ανερχόταν σε 33,4 εκατομμύρια λίρες στερλίνες. Η Επιτροπή αναγνωρίζει ότι η BAe θα μπορούσε να έχει συγκεντρώσει αυτά τα κονδύλια με διαφορετικούς τρόπους, όπως με εσωτερικό δανεισμό, με μακροπρόθεσμο δάνειο με ευνοϊκότερους όρους κ.λπ. Πράγματι, η BAe ισχυρίζεται ότι θα μπορούσε να συγκεντρώσει τα απαταίτητα κονδύλια εκδίδοντας μακροπρόθεσμο ομολογιακό δάνειο διάρκειας άνω των 25 ετών που θα επιβάρυνε τον εκδότη με επιτόκιο 10,97 %. Αυτό όμως θα είχε ως κόστος 26,8 εκατομμύρια λίρες στερλίνες κατά τους πρώτους 20 μήνες και όχι 33,4 εκατομμύρια λίρες στερλίνες, όπως υπολόγισε η κυβέρνηση του Ηνωμένου Βασιλείου. Ο υπολογισμός της BAe προϋποθέτει ότι οι τρεις εξαμηνιαίες καταβολές τόκων θα καθίσταντο ληξιπρόθεσμες μέσα στο υπό κρίση διάστημα. Δεν λαμβάνει όμως υπόψη τις άλλες συνέπειες που συνδέονται με δανεισμό εικοσιπενταετούς διάρκειας που γίνεται για να καλυφθεί μια εικοσάμηνη υποχρέωση, όπως την πληρωμή όλων των άλλων τόκων που θα έπρεπε να καταβληθούν μέσα στους υπόλοιπους 280 μήνες δανείου, τον κίνδυνο μεταβολών των επιτοκίων και του πληθωρισμού. Η Επιτροπή δεν μπορεί να δεχθεί ότι αυτή η μέθοδος υπολογισμού αντιπροσωπεύει λογικό τρόπο υπολογισμού του κέρδους που αποκόμισε η BAe από την αναβολή επί 20 μήνες της αποπληρωμής. Εν πάσει περιπτώσει, αυτό που πραγματικά διατείνεται η BAe είναι ότι, μέσω της αναβολής που επέτρεψε η κυβέρνηση, απέφυγε να προσφύγει σε εικοσιπενταετές δάνειο. Η αξία αυτής της αναβολής δεν είχε καμία σχέση με τους πραγματικούς όρους σύναψης ενός τέτοιου δανείου. Συνέπεια αυτής της παραχώρησης ήταν να αναβληθεί απλώς το δάνειο. Επομένως, η Επιτροπή μπορεί να αποτιμήσει την αξία αυτής της αναβολής στο ύψος του θεωρητικού επιτοκίου το οποίο θα οφειλόταν γι' αυτό το εικοσαήμερο. Η πρόταση των αρχών του Ηνωμένου Βασιλείου να γίνει δεκτό το βασικό επιτόκιο για τον υπολογισμό αυτού του θεωρητικού τόκου είναι η λογικότερη και πλέον πραγματική προσέγγιση, δεδομένου ότι πρόκειται για το βασικό επιτόκιο με το οποίο οι τράπεζες του Ηνωμένου Βασιλείου χορηγούν δάνεια στους καλύτερους πελάτες τους σε βραχυπρόθεσμη βάση. Για το λόγο αυτό, η Επιτροπή καταλήγει ότι η αξία της κρατικής ενίσχυσης την οποία συνεπάγεται η αναβολή είναι 33,4 εκατομμύρια λίρες στερλίνες.

Η Επιτροπή δεν δέχεται το επιχείρημα που ανέπτυξαν οι αρχές του Ηνωμένου Βασιλείου αποκαλύπτοντας την ενίσχυση, ότι το ακαθάριστο ποσό της ενίσχυσης πρέπει να μειωθεί κατά 11,4 εκατομμύρια λίρες στερλίνες για να ληφθεί υπόψη το γεγονός ότι η οικονομική επιβάρυνση την οποία συνεπαγόταν ένα τέτοιο δάνειο θα μείωνε το κέρδος της BAe και, κατά συνέπεια, τη φορολογική της υποχρέωση (όπου ο φόρος εταιρειών ανέρχεται σε 35 %), οπότε καταλήγει στο καθαρό ποσό των 22 εκατομμυρίων λιρών στερλινών. Εδώ συμβαίνει κάτι ανάλογο με τις περιπτώσεις όπου εξετάζεται το στοιχείο ενίσχυσης που περιέχεται σε δάνειο με μειωμένο ή μηδενικό συντελεστή. Στις περιπτώσεις αυτές, συνιστά πάγια τακτική της Επιτροπής το να θεωρεί ολόκληρη την ακαθάριστη αξία της μείωσης των επιτοκίων ως κρατική ενίσχυση του δανείου. Σύμφωνα με αυτό, η Επιτροπή ακολουθεί και στην παρούσα περίπτωση την καθιερωμένη πρακτική της να χαρακτηρίζει, υπό τις περιστάσεις αυτές, ως κρατική ενίσχυση την ακαθάριστη αξία της αναβολής. Για το λόγο αυτό, θεωρεί ότι η αξία της κρατικής ενίσχυσης αποτιμάται σε 33,4 εκατομμύρια λίρες στερλίνες.

Η απόφαση του 1988 απέδειξε ότι οι επιτραπείσες ενισχύσεις προς την Rover Group -και κατ' επέκταση οι μη κοινοποιηθείσες ενισχύσεις για την ίδια δικαιοπραξία- στρεβλώνουν τον ανταγωνισμό και επηρεάζουν τις συναλλαγές μεταξύ κρατών μελών, συνιστώντας κρατική ενίσχυση κατά την έννοια του άρθρου 92 παράγραφος 1 της συνθήκης. Το γεγονός ότι ο πραγματικός παραλήπτης του μεγαλύτερου αριθμού αυτών των ενισχύσεων αναπτύσσει ευρύ φάσμα άλλων εμπορικών δραστηριοτήτων στην Κοινότητα και σε παγκόσμιο επίπεδο δεν μεταβάλλει το συμπέρασμα. Από τη στιγμή της πώλησης της Rover στην BAe, η τελευταία επιδόθηκε αμέσως σε εμπόριο αυτοκινήτων οχημάτων μεταξύ κρατών μελών επειδή ήταν η μόνη κυρία μιας υφιστάμενης οικονομικής μονάδας, της Rover Group.

VI Οι ενισχύσεις που δεν περιλαμβάνονταν στην αρχική κοινοποίηση για διαγραφή χρέους 800 εκατομμυρίων λιρών στερλινών της Rover Group, έπρεπε να έχουν κοινοποιηθεί στην Επιτροπή σύμφωνα με το άρθρο 93 παράγραφος 3 της συνθήκης. Εφόσον η κυβέρνηση του Ηνωμένου Βασιλείου παρέλειψε να κοινοποιήσει εκ των προτέρων τα σχέδιά της για καταβολή πρόσθετης ενίσχυσης, η Επιτροπή δεν ήταν σε θέση να αποφανθεί ως προς τα μέτρα αυτά πριν εφαρμοστούν. Επομένως, οι ενισχύσεις είναι παράνομες, δεδομένου ότι χορηγήθηκαν κατά παράβαση του άρθρου 93 παράγραφος 3 της συνθήκης.

Πρέπει να υπομνηστεί σχετικά - όσον αφορά τον αναγκαστικό χαρακτήρα των διαδικαστικών κανόνων του άρθρου 93 παράγραφος 3 της συνθήκης που είναι επίσης δημοσίας τάξεως και ως προς τους οποίους το Δικαστήριο δέχτηκε με την απόφαση της 19ης Ιουνίου 1973 στην υπόθεση 77/72 (Capolongo/Maya) (5) ότι εφαρμόζονται άμεσα - ότι δεν είναι δυνατόν να θεραπευτεί εκ των υστέρων ο παράνομος χαρακτήρας της επίμαχης ενίσχυσης.

VII Η Επιτροπή, εξετάζοντας κατά πόσον οι τρεις περιγραφόμενες κρατικές ενισχύσεις συμβιβάζονται με την κοινή αγορά, πρέπει να λάβει υπόψη όλα τα σχετικά στοιχεία, συμπεριλαμβάνοντας την οικονομική κατάσταση και την κατάσταση της αγοράς που ελήφθησαν ήδη υπόψη στην απόφαση του 1988, καθώς και τις προϋποθέσεις που επιβλήθηκαν με την απόφαση (βλέπε σημείο 20 του σκεπτικού της απόφασης του Δικαστηρίου της 3ης Οκτωβρίου 1991 στην υπόθεση C-261/89, Ιταλία κατά Επιτροπής (6). Στην παρούσα αλληλουχία πρέπει να υπομνηστεί ότι τόσο το αντικείμενο όσο και το αποτελέσμα των συμπληρωματικών τριών μέτρων ενίσχυσης που παρέσχε η κυβέρνηση του Ηνωμένου Βασιλείου στην BAe απέβλεπαν στο να καταστήσουν ευνοϊκότερες για την BAe τις προϋποθέσεις απόκτησης της Rover Group σε σύγκριση με τις προϋποθέσεις που είχε ορίσει η Επιτροπή με την απόφαση του 1988 θεωρώντας ότι συμβιβάζονταν με την κοινή αγορά βάσει του άρθρου 92 παράγραφος 3 στοιχείο γ). Η Επιτροπή είχε ορίσει ότι επρόκειτο για το ανώτατο όριο ενίσχυσης που μπορούσε να θεωρηθεί ότι συμβιβάζεται με την κοινή αγορά δυνάμει του άρθρου 92 παράγραφος 3 στοιχείο γ) της συνθήκης ενόψει των δεσμεύσεων που αναλαμβάνονταν στο πρόγραμμα αναδιάρθρωσης 1988-1992. Η εκτέλεση αυτού του προγράμματος αναδιάρθρωσης παραμένει η βάση επί της οποίας πρέπει να κριθεί αν συμβιβάζεται η εγκεκριμένη ενίσχυση των 469 εκατομμυρίων λιρών στερλινών και η μη εγκεκριμένη ενίσχυση των 44,4 εκατομμυρίων λιρών στερλινών. Ωστόσο, η Επιτροπή δεν διαπίστωσε καμία μεταβολή των συνθηκών ή των πραγματικών γεγονότων που θα την υποχρέωνε να αναθεωρήσει το συμπέρασμα στο οποίο κατέληξε η απόφαση του 1988, δηλαδή, ότι 469 εκατομμύρια λίρες στερλίνες ήταν το ανώτατο όριο κρατικής ενίσχυσης για τη δικαιοπραξία αυτή το οποίο θα μπορούσε να θεωρηθεί ότι συμβιβάζεται με την κοινή αγορά. Εξάλλου, δεν προβλήθηκε κανένα σχετικό επιχείρημα ούτε από την κυβέρνηση του Ηνωμένου Βασιλείου ούτε από την BAe. Επομένως, συνάγεται ότι κάθε συμπληρωματική ενίσχυση που χορηγήθηκε στην BAe από την αγορά της Rover Group μετά την απόφαση του 1988 δεν συμβιβάζεται με την κοινή αγορά.

VIII Οι παρατηρήσεις της BAe μπορούν να συνοψιστούν ως εξής:

i) οι πρόσθετες παροχές στην BAe εκ μέρους της κυβέρνησης του Ηνωμένου Βασιλείου (εφεξής "τα οφέλη") δεν είχαν ως αποτέλεσμα η Rover Group να πωληθεί στην BAe κάτω της αξίας της,

ii) τα οφέλη δεν ήταν δυνατόν να επηρεάσουν και ούτε επηρέασαν τις δραστηριότητες της Rover Group μετά την πώλησή της στην BAe και δεν θα μπορούσαν να έχουν επηρεάσει τις συναλλαγές,

iii) η BAe και η Rover Group δεν ενέχονται και ενήργησαν καλόπιστα,

iv) χωρίς τα οφέλη, η BAe δεν θα είχε αγοράσει τη Rover Group και "θα είχε διακυβευθεί η υλοποίηση των στόχων της Επιτροπής",

v) αναζήτηση των ωφελημάτων θα συνιστούσε ποινή για την BAe και την Rover Group, πλουτίζοντας αδικαιολόγητα την κυβέρνηση του Ηνωμένου Βασιλείου,

vi) τα οφέλη δεν συνιστούν κρατική ενίσχυση: εάν στη θέση της κυβέρνησης του Ηνωμένου Βασιλείου βρισκόταν κατά το χρόνο της πώλησης ένας ιδιώτης επενδυτής θα είχε συμφωνήσει με τις τρεις παροχές, ιδιαίτερα αν τον ενδιέφερε να μην διακυβευθεί η πώληση και είχε κοινωνική συνείδηση έναντι της μειοψηφίας των μετόχων,

vii) δεν αποδείχτηκε ότα τα οφέλη είχαν οποιαδήποτε επίδραση στις συναλλαγές εντός της Κοινότητας- δεν μπορεί να αποδειχθεί ούτε ότι επηρέασαν οποιαδήποτε από τις δραστηριότητες της BAe μετά τη χορήγησή τους από την κυβέρνηση,

viii) ακόμη και αν τα οφέλη εκληφθούν ως κρατική ενίσχυση, δεν υπολογίστηκαν σωστά για τρεις λόγους: πρώτον, η Επιτροπή όφειλε να τα έχει κατανείμει κατ' αναλογία στις διάφορες δραστηριότητες της BAe- δεύτερον, η Επιτροπή υπερεκτίμησε την αξία της αναβολής της πληρωμής του τιμήματος της αγοράς της Rover Group βασιζόμενη στο σχετικό επιτόκιο που της ανέφερε η κυβέρνηση του Ηνωμένου Βασιλείου- τρίτον, η Επιτροπή, για να επιβάλει την επιστροφή της ενίσχυσης, θα έπρεπε να έχει λάβει υπόψη την επίπτωση που έχει η επιβολή του φόρου στο όφελος που αποκόμισε η BAe με την αναβολή της πληρωμής του τιμήματος,

ix) αν η απόφαση του 1990 της Επιτροπής δεν ήταν παράνομη, η αναζήτηση των τόκων θα είχε πραγματοποιηθεί σύμφωνα με την πρακτική που εφήρμοσε η Επιτροπή το 1990, δηλαδή, από την ημερομηνία που τάσσεται για την επιστροφή της ενίσχυσης, όπως περιγράφεται στην ανακοίνωση με την οποία η Επιτροπή κίνησε τη διαδικασία του άρθρου 93 παράγραφος 3 της συνθήκης. Επομένως, η Επιτροπή δεν μπορεί να στηρίζεται στο δικό της σφάλμα που ήταν να μην εκδώσει το 1990 νόμιμη απόφαση, για να χειροτερεύσει τη θέση της BAe και της Rover Group, εφαρμόζοντας επ' αυτών διοικητική πρακτική την οποία υιοθέτησε μεταγενέστερα,

x) είναι καθιερωμένη αρχή στα εξελιγμένα νομικά συστήματα ότι οι μεταβολές τόσο στη νομοθεσία όσο και στη διοικητική πρακτική δεν επιφέρουν συνέπειες αναδρομικά. Σχετικά με το θέμα αυτό, η απόφαση του Δικαστηρίου στην υπόθεση 344/85 (7) ακύρωσε απόφαση της Επιτροπής λόγω της παράλειψης αυτής, να ακολουθήσει την πρακτική που εφήρμοζε κατά τον επίδικο χρόνο, την οποία όμως είχε μεταβάλει κατά το χρόνο της βαλλόμενης απόφασης,

xi) οι αποφάσεις του Δικαστηρίου που μνημονεύονται στην επιστολή της 30ής Ιουλίου 1992 δεν έχουν σχέση με το ότι οι τόκοι πρέπει πάντοτε να υπολογίζονται από την ημερομηνία κατά την οποία χορηγείται η παράνομη κρατική ενίσχυση. Σε καμία περίπτωση το Δικαστήριο δεν αποφάνθηκε κάτι τέτοιο. Η προσβαλλόμενη απόφαση της Επιτροπής στην υπόθεση Tubemeuse (8) δεν διέταξε αναζήτηση των τόκων- τα πραγματικά περιστατικά στην υπόθεση Encepa (9) απείχαν ακόμη περισσότερο από τα πραγματικά γεγονότα στην παρούσα διαδικασία,

xii) αν η Επιτροπή εφήρμοζε τη νέα πρακτική της στην αναβολή της καταβολής του τιμήματος, θα κατέληγε σε ανατοκισμό των χρηματικών ποινών που επεβλήθησαν στη BAe. Πράγματι, η BAe θα όφειλε τόκους επί τόκων και η βρετανική κυβέρνηση θα αποκόμιζε μεγάλο απροσδόκητο κέρδος κάθε φορά που θα διαπίστωνε ότι ενήργησε παρανόμως. Αυτό θα συνέβαινε επειδή η αξίωση να καταβληθούν τόκοι από την πραγματική ημερομηνία είσπραξης της ενίσχυσης θα επιδείνωνε τη θέση της BAe σε σχέση με αυτό που αποκόμισε λόγω της συμφωνίας με τη βρετανική κυβέρνηση να αναβληθεί η καταβολή του τιμήματος για την αγορά της Rover Group. Στην πραγματικότητα, θα προστίθετο νέος τόκος σε εκείνον που προέκυψε από τον υπολογισμό, στον οποίο προέβη η Επιτροπή, του θεωρητικού επιτοκίου επί της αναβολής της αποπληρωμής του τιμήματος, κατά τον οποίο δεν έλαβε υπόψη της τα πραγματικά επιτόκια που η BAe θα μπορούσε να έχει επιτύχει στις χρηματαγορές το 1988, ούτε τις διαφορετικές επιπτώσεις που θα είχε η βρετανική φορολογία επί της ενισχύσεως και της επιστροφής της.

Αυτά τα επιχειρήματα θα εξεταστούν αναλυτικά στο ακόλουθο μέρος.

ΙΧ Η BAe ισχυρίζεται [μέρος VIII σημείο i)] ότι από την παρούσα διαδικασία, που κινήθηκε βάσει του άρθρου 93 παράγραφος 2, καθίσταται προφανές ότι η Επιτροπή είναι σχεδόν βέβαιη ότι η βρετανική κυβέρνηση πώλησε τη Rover Group στην BAe σε τιμή κατώτερη της πραγματικής της αξίας λόγω των πλεονεκτημάτων που της παρέσχε. Αυτό δεν ευσταθεί. Η Επιτροπή κατέστησε ήδη σαφές, με την απόφασή της του 1990, ότι επανεξέτασε την τιμή που κατέβαλε η BAe για τη Rover Group υπό το φως της όλης τεκμηρίωσης που συγκεντρώθηκε μετά την απόφασή της του 1988, κατέληξε όμως στο συμπέρασμα ότι τα στοιχεία που προέκυψαν δεν είναι ικανά να μεταβάλουν την αρχική της άποψη, ότι τα 150 εκατομμύρια λίρες στερλίνες ως τιμή αγοράς τοις μετρητοίς, ή το αρνητικό τίμημα των 319 εκατομμυρίων λιρών στερλινών έναντι του οποίου η κυβέρνηση πώλησε την Rover Group, αν ληφθεί υπόψη η διαγραφή του χρέους των 469 εκατομμυρίων λιρών στερλινών, αντιπροσώπευαν δίκαιο τίμημα τόσο για τον αγοραστή όσο και για τον πωλητή ενόψει των συνθηκών που συνδέονταν με την πώληση. Ο ισχυρισμός της BAe ότι η Επιτροπή παραπλανήθηκε από την κυβέρνηση του Ηνωμένου Βασιλείου και πίστεψε ότι η BAe ήταν διατεθειμένη να αγοράσει τη Rover Group υπό τις προϋποθέσεις που προέβλεπε η απόφαση του 1988 είναι ανακριβής. Η Επιτροπή δεν στηρίζει τις αποφάσεις της επί του αν οι προϋποθέσεις που τίθενται γίνονται αποδεκτές από τα ενδιαφερόμενα μέρη, αλλά αντίθετα εξασφαλίζει ότι τα μέτρα ενίσχυσης πληρούν τα κριτήρια της συνθήκης και συμβιβάζονται με την κοινή αγορά. Στην παρούσα υπόθεση, η απόφαση του 1988 όριζε το ανώτατο ποσό ενίσχυσης που θα μπορούσε να θεωρηθεί συμβιβαστό.

Με το επιχείρημα που αναφέρεται στο μέρος VIII σημείο ii), η BAe διατείνεται ότι δεν υπάρχει αιτιώδης συνάφεια μεταξύ των ωφελημάτων και της διαχείρισης των δραστηριοτήτων της Rover Group. Από τη στιγμή που η BAe αγόρασε τη Rover Group, το ποσό αυτό υπήρξε φυσικό γεγονός. Η Επιτροπή δεν μπορεί να δεχτεί ότι έχει υποχρέωση να διερευνά αν η επιχειρηματική συμπεριφορά μιας επιχείρησης μετά την είσπραξη κρατικής ενίσχυσης είναι διαφορετική από τη συμπεριφορά που θα είχε χωρίς την ενίσχυση αυτή. Προφανώς, είναι αδιανόητο να της επιβάλλεται μια τέτοια υποχρέωση, που θα υποβίβαζε το ρόλο που διαδραματίζει η Επιτροπή κατά τον έλεγχο των κρατικών ενισχύσεων στο μέτρο που επηρεάζουν τις συναλλαγές μεταξύ κρατών μελών. Είναι δεδομένο, εν πάση περιπτώσει, ότι η χορήγηση ενίσχυσης σε μια επιχείρηση που ασκεί εμπόριο στην Κοινότητα, με το να βελτιώνει την οικονομική θέση της επιχείρησης, επηρεάζει το ενδοκοινοτικό εμπόριο και προκαλεί στρέβλωση του ανταγωνισμού.

Ως προς τον ισχυρισμό που αναφέρεται στο μέρος VIII σημείο iii), η Επιτροπή θεωρεί ότι, ανεξάρτητα από τις ειδικές περιστάσεις στην παρούσα υπόθεση, δεν είναι ανάγκη για να προβληθεί αξίωση επιστροφής κρατικής ενίσχυσης που είναι παράνομη και δεν συμβιβάζεται με την κοινή αγορά να αποδειχθεί ότι μια επιχείρηση είναι αμέτοχη ή ότι έχει ενεργήσει κακόπιστα [βλέπε, για παράδειγμα, την απόφαση 92/11/ΕΟΚ της Επιτροπής (10)]. Πράγματι είναι προφανές στην παρούσα υπόθεση ότι τόσο η κυβέρνηση του Ηνωμένου Βασιλείου όσο και η BAe είχαν πλήρη συνείδηση των προβλημάτων που ήταν δυνατόν να ανακύψουν ενόψει του άρθρου 92 της συνθήκης και τα οποία ήσαν επακόλουθο των ωφελημάτων που παραχώρησε η κυβέρνηση. Η επιστολή της 12ης Ιουλίου 1988 του υπουργού Εμπορίου και Βιομηχανίας προς τον πρόεδρο της BAe δεν επιρρωνύει καθόλου τον ισχυρισμό ότι η κυβέρνηση του Ηνωμένου Βασιλείου και η BAe δεν είχαν συνείδηση του ενδεχόμενου, αν αποκαλύπτονταν οι παροχές που αποτελούσαν αντικείμενο διαπραγματεύσεων την εποχή εκείνη, να δημιουργήσουν σοβαρά προβλήματα για την Επιτροπή. Ο αρμόδιος υπουργός ανέφερε στην επιστολή αυτή τρεις πιθανές περιπτώσεις, όπου η αναβολή της καταβολής των 150 εκατομμυρίων λιρών στερλινών θα οδηγούσε σε αναθεώρηση των προϋποθέσεων αγοράς, διατυπώνοντας τη σκέψη του ως εξής: "σε περίπτωση που αναβληθεί η καταβολή των 150 εκατομμυρίων λιρών στερλινών, μπορώ να φανταστώ τρεις πιθανές περιπτώσεις, καθεμία από τις οποίες εμφανίζει μεγαλύτερο κίνδυνο από την άλλη, όπου η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα αντιληφθεί την αναβολή, οπότε θα αξιώσει επιστροφή του εξοικονομηθέντος θεωρητικού επιτοκίου. . . Είμαι έτοιμος να δεχθώ οποιαδήποτε από αυτές επιλέξετε".

Όσον αφορά τον ισχυρισμό που αναφέρεται στο μέρος VIII σημείο iv), η BAe ισχυρίστηκε ότι η επιστροφή των ωφελημάτων θα διακύβευε "τους στόχους της Επιτροπής". Η BAe κακώς αποδίδει στην Επιτροπή δύο στόχους στην εκτίμηση που έκανε εν προκειμένω: πρώτον, ότι η Rover Group δεν θα παραμείνει στην κυριότητα του Δημοσίου αλλά θα πωληθεί σε ιδιώτη αγοραστή και, δεύτερον, ότι η Rover Group είναι καλύτερα να πωληθεί στην BAe παρά σε έναν από τους ανταγωνιστές της. Δεν ήταν αυτοί οι στόχοι της Επιτροπής. Οι στόχοι της εστιάζονταν αποκλειστικά στη διασφάλιση και το σεβασμό των κριτηρίων και στόχων του άρθρου 92 της συνθήκης. Το θέμα ιδιωτικοποίησης της Rover Group ήταν υπόθεση της κυβέρνησης του Ηνωμένου Βασιλείου. Επί του δευτέρου σημείου, αν υποτεθεί ότι η Rover Group επωλείτο σε έναν ανταγωνιστή, θα μπορούσε πράγματι, όπως ισχυρίζεται η BAe, να δημιουργήσει πολύ διαφορετικά προβλήματα ως προς τον ανταγωνισμό σε σχέση με εκείνα που δημιουργήθηκαν με την πώληση στην BAe, αλλά αυτά δεν θα κρίνονταν βάσει του άρθρου 92 της συνθήκης.

Όσον αφορά τα επιχειρήματα του μέρους VIII σημείο v), η Επιτροπή δεν μπορεί να δεχθεί ότι, όταν κρίνει σε ποιο βαθμό συμβιβάζονται τα μέτρα κρατικής ενίσχυσης με την κοινή αγορά, πρέπει να αποφεύγει να εκδίδει απόφαση την οποία δεν θα δεχθούν τα άμεσα ενδιαφερόμενα μέρη ή ότι θα πρέπει να εξασφαλίζει ότι οι προϋποθέσεις που θέτει η απόφασή της είναι τέτοιες που εξασφαλίζουν την πρόοδο του κοινοποιηθέντος σχεδίου. Αντίθετα προς αυτά που ισχυρίζεται η BAe, η Επιτροπή δεν προσπαθεί να επαναλάβει τις διαπραγματεύσεις προς όφελος ενός από τα μέρη και σε βάρος του άλλου μέρους το οποίο ενήργησε καλόπιστα. Η Επιτροπή βάσισε την αρχική της απόφαση στις γνωστοποιηθείσες προϋποθέσεις της πώλησης της Rover Group. Οι αναθεωρηθείσες προϋποθέσεις της πώλησης δεν κοινοποιήθηκαν στην Επιτροπή. Αντίθετα, σκοπίμως, απεκρύβησαν από αυτήν, ώστε η BAe δεν μπορεί να αιτιάται την Επιτροπή για τα συμπεράσματα που συνήγαγε επί των αναθεωρημέντων αυτών όρων όπως προέκυψαν τελικά από την έρευνα του ΝΑΟ. Επίσης, ο φερόμενος αδικαιολόγητος πλουτισμός της κυβέρνησης του Ηνωμένου Βασιλείου που θα προέκυπτε από την επιστροφή της ενίσχυσης από την BAe είναι άσχετος με τους σκοπούς του άρθρου 92 της συνθήκης. Η επιστροφή κρατικής ενίσχυσης που έχει εισπραχθεί παρανόμως έχει ως βασικό στόχο την επαναφορά στην προτέρα κατάσταση και, συνακόλουθα, την εξάλειψη της στρέβλωσης του ανταγωνισμού.

Με το επιχείρημα του μέρους VIII σημείο vi), η BAe διατείνεται ότι ένας ιδιώτης που θα βρισκόταν στη θέση της κυβέρνησης του Ηνωμένου Βασιλείου κατά το χρόνο της πώλησης, θα δεχόταν, πράγματι και τις τρεις παραχωρήσεις που έγιναν προς τη BAe, οπότε αυτές δεν θα αποτελούσαν κρατική ενίσχυση. Η BAe προβάλλει το επιχείρημα ότι οι παραχωρήσεις είχαν όλες γίνει σύμφωνα με εκτελεστές διατάξεις μιας δεσμευτικής σύμβασης μεταξύ αυτής και της κυβέρνησης, ότι η BAe παρέσχε πολύτιμο αντάλλαγμα (δηλαδή προχώρησε στην αγορά), και ότι πρέπει να αναμένεται ότι θα συμφωνούσε ένας ιδιώτης πωλητής αν βρισκόταν στη θέση της κυβέρνησης του Ηνωμένου Βασιλείου. Η Επιτροπή, από την πλευρά της, θεωρεί ότι το αν οι παραχωρήσεις δέσμευαν νομικά τα μέρη βάσει του εσωτερικού δικαίου του Ηνωμένου Βασιλείου δεν συσχετίζεται με το χαρακτηρισμό τους ως κρατικής ενίσχυσης. Κατά την εξέταση περιπτώσεων κρατικής ενίσχυσης, η Επιτροπή δεν είναι δυνατόν να περιορίζεται από τις φερόμενες νομικές δεσμεύσεις που συνεπάγονται οι υπό κρίση δικαιοπραξίες, ιδιαίτερα όταν οι δικαιοπραξίες αυτές δεν της έχουν προηγουμένως κοινοποιηθεί.

Η Επιτροπή αντιλαμβάνεται τα κίνητρα των μερών να συμφωνήσουν επί των παραχωρήσεων αυτών, συγκεκριμένα δε να αποφύγουν τελείως τις συνέπειες από τα πορίσματα της Επιτροπής ως προς τις προϋποθέσεις εξαγοράς της Rover Group- αυτό καθίσταται προφανές από την επιστολή της 6ης Ιουλίου 1988 του προέδρου της BAe προς τον υπουργό Εμπορίου και Βιομηχανίας. Δεν μπορεί, ωστόσο, να προβάλλεται ο ισχυρισμός ότι η BAe παρέσχε πολύτιμο αντάλλαγμα για τις παραχωρήσεις αυτές. Οι παραχωρήσεις αντιπροσώπευαν μονομερή "αναθεώρηση των προϋποθέσεων εξαγοράς της Rover Group" (επιστολή της 6ης Ιουλίου 1988) σε σχέση με εκείνες που κοινοποιήθηκαν και απέβαιναν όλες σε βάρος αποκλειστικά της κυβέρνησης του Ηνωμένου Βασιλείου. Ακόμη και αν ήταν δυνατόν να γίνει δεκτό ότι ένας ιδιώτης πωλητής θα είχε προβεί σ' αυτές τις παρατηρήσεις που ζητούσε ο αγοραστής την τελευταία στιγμή ως "συνήθη πρακτική", αυτό δεν μεταβάλλει το γεγονός ότι αντιπροσωπεύουν ουσιώδη μεταβολή των όρων της σύμβασης σε σύγκριση με εκείνους που κοινοποιήθηκαν στην Επιτροπή. Δεδομένου ότι οι κοινοποιηθέντες όροι εξαγοράς εμπεριείχαν κατά κύριο λόγο σημαντικό ποσό κρατικής ενίσχυσης, οποιαδήποτε αναθεώρηση αυτών των όρων με τους οποίους πραγματοποιήθηκαν μονομερώς οικονομικές παροχές στη BAe, συνιστούσε αυτόματα κρατική ενίσχυση. Ο χαρακτήρας κρατικής ενίσχυσης που είχαν αυτές οι παραχωρήσεις επιρρωνύεται περαιτέρω από το επιχείρημα της ίδιας της BAe, ότι χωρίς αυτούς δεν θα είχε πραγματοποιηθεί η πώληση.

Επί του επιχειρήματος του μέρους VIII σημείο vii), η άποψη της Επιτροπής για τις συνέπειες των μέτρων ενίσχυσης στο ενδοκοινοτικό εμπόριο εκτίθεται ανωτέρω (μέρος V).

Επί του ισχυρισμού του μέρους VIII σημείο viii), η Επιτροπή απήντησε ήδη (μέρος V) στο ερώτημα γιατί δεν απαιτείται να συνδεθεί ή "να κατανεμηθεί κατ' αναλογία" η ενίσχυση στις διάφορες εμπορικές δραστηριότητες της BAe. Εξήγησε επίσης τη βάση υπολογισμού της αξίας της κρατικής ενίσχυσης την οποία συνεπάγεται η αναβολή της αποπληρωμής του τιμήματος. Η Επιτροπή δεν θεωρεί ότι οι τυχόν επιπτώσεις που θα είχε από φορολογική άποψη η αναβολή αυτή ή ακόμη ότι η οποιαδήποτε υποχρέωση που θα μπορούσε να επιβληθεί αργότερα στην κυβέρνηση για αναζήτηση της ενίσχυσης, θα έπρεπε να ληφθούν υπόψη στον υπολογισμό. Οι λεπτομέρειες των εθνικών φορολογικών καθεστώτων στο θέμα αυτό αφορούσαν τις εθνικές αρχές. Δεν αποτελεί καθήκον της Επιτροπής να παρεμβαίνει ή να λαμβάνει υπόψη αυτές τις λεπτομέρειες, εκτός από τις περιπτώσεις στις οποίες πρόκειται για ειδική εύνοια μεμονωμένων επιχειρήσεων, οπότε -καθαυτές- είναι πιθανόν να περιέχουν στοιχεία κρατικής ενίσχυσης, προκαλώντας έτσι άμεσες συνέπειες για τον ανταγωνισμό μεταξύ επιχειρήσεων στα διάφορα κράτη μέλη. Αυτό δεν συμβαίνει στην παρούσα περίπτωση. Η Επιτροπή λαμβάνει υπόψη τις επιπτώσεις από τη φορολογία μέτρων ενίσχυσης όταν υπολογίζει το ακαθάριστο και το καθαρό ισοδύναμο επιδότησης μεμονωμένων όσον αφορά το αν συμβιβάζονται με την κοινή αγορά, αλλά αυτό δεν μειώνει το γεγονός ότι το ακαθάριστο ποσό είναι αυτό που συνιστά ενίσχυση.

Όσον αφορά τα επιχειρήματα που αναφέρονται στο μέρος VIII σημεία ix), x) και xi), πρέπει να παρατηρηθεί, σχετικά με την αντίρρηση της BAe ότι η θέση της θα επιδεινωνόταν αν προβαλλόταν τώρα ρητή αξίωση επιστροφής των τόκων, ότι η απόφαση της Επιτροπής της 17ης Ιουλίου 1990 απλώς διέταξε επιστροφή του συνόλου της εισπραχθείσας ενίσχυσης των 44,4 εκατομμυρίων λιρών στερλινών, δεν διέταξε όμως ρητά την επιστροφή των τόκων επί του κεφαλαίου αυτού. Δεν μπορεί, πάντως, να συναχθεί από την απόφαση αυτή ότι δεν πρέπει να επιστραφεί κανένας τόκος, πράγμα που σημαίνει ότι αν η απόφαση είχε εκτελεστεί, δεν θα χρειαζόταν να αποδοθεί κανένας τόκος. Σύμφωνα με τον οικονομικό συλλογισμό της απόφασης του Δικαστηρίου της 21ης Μαρτίου 1990 [στην υπόθεση Tubemeuse, βλέπε μέρος VIII σημείο xi)], τόσο η επιστροφή τον τόκων όσο και του κεφαλαίου είναι απαραίτητες για την επαναφορά των πραγμάτων στην προτέρα κατάσταση (σημείο 66 του σκεπτικού). Άλλως ένα ανάρμοστο οικονομικό πλεονέκτημα, δηλαδή συμπληρωματική ενίσχυση κατά την έννοια του άρθρου 92 παράγραφος 1 της συνθήκης, προσαυξάνει μια αθέμιτη ενίσχυση η οποία, όπως στην παρούσα υπόθεση, μπορεί να προσαυξηθεί δια της ασκήσεως προσφυγής ενώπιον του Δικαστηρίου η οποία συνεπάγεται αναβολή της πραγματικής ημερομηνίας επιστροφής της. Εξάλλου, δόθηκε στην BAe και στη Rover Group η δυνατότητα, στο διάστημα που μεσολάβησε, να επωφεληθούν από ένα οικονομικό πλεονέκτημα το οποίο, κατά την άποψη της Επιτροπής, δεν θα έπρεπε, εκ πρώτης όψεως, να τους χορηγηθεί. Τέλος, πρέπει να σημειωθεί ότι η απόφαση του Δικαστηρίου στην υπόθεση Tubemeuse εκδόθηκε πριν από την απόφαση της Επιτροπής της 17ης Ιουλίου 1990 στην παρούσα υπόθεση και επικυρώνει μια πάγια νομολογία γύρω από τη σκοπιμότητα και την αναγκαιότητα επιστροφής μιας παράνομα χορηγηθείσας κρατικής ενίσχυσης.

Η BAe διατείνεται [μέρος VIII σημείο ix)] ότι αν η απόφαση του 1990 δεν ήταν παράνομη, η επιστροφή των τόκων θα είχε καθορισθεί σύμφωνα με την πρακτική που εφαρμοζόταν το 1990, δηλαδή από την ημερομηνία που τάσσεται για την επιστροφή της ενίσχυσης με την επιστολή της Επιτροπής της 17ης Ιουλίου 1990 που γνωστοποίησε στην κυβέρνηση του Ηνωμένου Βασιλείου την αρνητική της απόφαση με εντολή επιστροφής των 44,4 εκατομμυρίων λιρών στερλινών, από 18ης Αυγούστου 1990. Αυτό είναι σωστό: η πάγια πρακτική της Επιτροπής εκείνη την εποχή στις αποφάσεις με τις οποίες αξίωνε επιστροφή της παρανόμως χορηγηθείσας κρατικής ενίσχυσης, ήταν να αξιώνει επιστροφή αυτής της ενίσχυσης τάσσοντας προθεσμία σύμφωνα με τις διατάξεις του εθνικού δικαίου, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που ρυθμίζουν τον τόκο υπερημερίας για χρέη προς το δημόσιο. Στο Ηνωμένο Βασίλειο, οι σχετικές διατάξεις επί του θέματος αυτού ήσαν (και εξακολουθούν να είναι) οι ακόλουθες:

α) σε διαδικασίες ενώπιον του High Court για την απόδοση χρέους, στην καταβολή αποζημιώσεως μπορεί να συνυπολογισθεί, επί οιουδήποτε ποσού για το οποίο εκδίδεται απόφαση, απλός τόκος, με το συντελεστή που το Δικαστήριο κρίνει πρόσφορο ή όπως προβλέπουν οι δικονομικές διατάξεις από την ημερομηνία κατά την οποία επήλθε το ζημιογόνο γεγονός [Section 35A Supreme Court Act, 1981]-

β) ένας διάδικος πρέπει να προβάλει ρητό αίτημα καταβολής τόκων δυνάμει της προαναφερθείσας διάταξης [Supreme Court Rules, Order 18, Rule 8, παράγραφος 4]-

γ) ο τόκος αυτός αρχίζει να τρέχει σε κάθε περίπτωση από την ημερομηνία εκδόσεως της αποφάσεως, όταν είναι γνωστή και εφαρμόζεται σε κάθε χρέος που οφείλεται από το Στέμμα ή σ' αυτό [Section 24, sub-section (1) and (2)- Crown Proceedings Act, 1947].

Μετά την απόφαση του 1990, ήτοι το Μάρτιο του 1991, η Επιτροπή εγκαινίασε πρακτική (που κοινοποιήθηκε στα κράτη μέλη) με την οποία, στις αποφάσεις της που αφορούσαν την επιστροφή παρανόμως χορηγηθεισών κρατικών ενισχύσεων, αξίωνε καταβολή τόκων επί του ποσού της ενισχύσεως από την ημερομηνία πραγματικής καταβολής της ενίσχυσης. Η πρακτική αυτή, ωστόσο, δεν ίσχυε όταν ελήφθη το 1990 η απόφαση: κατά συνέπεια, η Επιτροπή δέχεται την αντίρρηση που προβλήθηκε τόσο από τις αρχές του Ηνωμένου Βασιλείου όσο και από την BAe σχετικά με το ότι η πολιτική αυτή δεν πρέπει να εφαρμόζεται αναδρομικά, ιδιαίτερα όσον αφορά, στην παρούσα υπόθεση, το χρόνο υπολογισμού του τόκου. Έπεται ότι η κατάλληλη ημερομηνία είναι αυτή που εφαρμόζεται βάσει των εθνικών διατάξεων που ίσχυαν κατά τον κρίσιμο χρόνο, δηλαδή, κατά το χρόνο λήψεως της απόφασης του 1990. Έπεται ακόμη ότι η οικονομική θέση της BAe και της Rover Group δεν επρόκειτο να επιδεινωθεί σε σύγκριση με τον Ιούλιο του 1990, επειδή τους ζητήθηκε να πληρώσουν τόκους επί του επίμαχου κεφαλαίου από την ημερομηνία κατά την οποία το κεφάλαιο αυτό θα έπρεπε, σύμφωνα με την απόφαση του 1990, να έχει καταβληθεί, δηλαδή στις 17 Αυγούστου 1990.

Πρέπει να υπομνηστεί στην παρούσα αλληλουχία ότι, σύμφωνα με την απόφαση του 1990, η κυβέρνηση του Ηνωμένου Βασιλείου γνωστοποίησε στην Επιτροπή την πρόθεσή της να συμμορφωθεί με τις προϋποθέσεις αυτής της απόφασης και, για το σκοπό αυτό, κίνησε ενώπιον του High Court διαδικασία κατά της BAe και της Rover Group: κατά της πρώτης για επιστροφή του ποσού των 42,9 εκατομμυρίων λιρών στερλινών και κατά της δεύτερης για επιστροφή του ποσού του 1,5 εκατομμυρίων λιρών στερλινών. Σε κάθε περίπτωση, ο προσφεύγων (DTI) επικαλέστηκε στο εισαγωγικό της δίκης τα εξής: "τόκος σύμφωνα με την ακόλουθη διάταξη (Section 35A Supreme Court Acy 1981),. . . με τον συντελεστή τον οποίο θα επιδικάσει το Δικαστήριο για το διάστημα από 18 Αυγούστου 1990 μέχρι την ημερομηνία ασκήσεως της προσφυγής και για το διάστημα από την ημερομηνία που η προσφυγή αναφέρει μέχρις εκδόσεως της απόφασης ή τυχόν προγενέστερης καταβολής". Έπεται, ότι ο συντελεστής καθορισμού του ανωτέρω επιτοκίου πρέπει να προσδιοριστεί από την κυβέρνηση του Ηνωμένου Βασιλείου σύμφωνα με το νόμο και τα συναλλακτικά ήθη που ίσχυαν στο Ηνωμένο Βασίλειο κατά τον κρίσιμο χρόνο σε θέματα επιστροφής χρεών του Δημοσίου ίδιας ή, κατά περίπτωση, ανάλογης φύσεως.

Σε απάντηση του επιχειρήματος που συνοψίζεται στο μέρος VIII σημείο xii), αρκεί να υπομνηστεί ότι η Επιτροπή, ως προς τις παρατηρήσεις στις οποίες προέβησαν τα μέρη, δεν επιδιώκει τώρα να απαιτήσει τόκους από την ημερομηνία κατά την οποία θα έπρεπε να έχει καταβληθεί το κεφάλαιο σύμφωνα με την απόφαση του 1990, αν η απόφαση αυτή δεν είχε κριθεί από το Δικαστήριο ως περιέχουσα διαδικαστικό ελάττωμα. Πρέπει επίσης να παρατηρηθεί ότι, με τη διόρθωση που επιφέρεται στο διαδικαστικό ελάττωμα με την παρούσα απόφαση, δόθηκε σε όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη η ευκαιρία να διατυπώσουν τις παρατηρήσεις τους προς την Επιτροπή και με τον τρόπο αυτό τόσο η BAe όσο και η Rover Group ωφελήθηκαν από την απόφαση στην υπόθεση C-294/90 (βλέπε μέρος Ι). Εν πάση περιπτώσει, τα επιχειρήματα που αναπτύχθηκαν σε σχέση με το θέμα αυτό βασίζονται σε μια παρανόηση, διότι η BAe συγχέει τον υπολογισμό του κύριου ποσού μιας από τις ενισχύσεις (33,4 εκατομμύρια λίρες στερλίνες, που αντιπροσωπεύουν καταβολή της αποπληρωμής του τιμήματος αγοράς της Rover Group) με τον τόκο που πρέπει να καταβληθεί επί του κεφαλαίου αυτού, όταν γίνει ο υπολογισμός του. Και τα δύο αναφέρονται κακώς ως "χρηματικές ποινές". Η Επιτροπή ανέλυσε ήδη το ζήτημα του υπολογισμού αυτού του κεφαλαίου [μέρος V σημείο viii) στοιχείο γ)] και εμμένει στην άποψή της ότι η εφαρμοσθείσα μέθοδος καταλήγει σε δίκαιο αποτέλεσμα. Επομένως, δεν πρόκειται για "χρηματική ποινή", ούτε συνιστά "χρηματική ποινή" η αξίωση να καταβληθεί τόκος επί του κεφαλαίου που έχει υπολογισθεί με τον τρόπο αυτό, δεδομένου ότι, άλλως, προκύπτει αθέμιτο οικονομικό πλεονέκτημα για την BAe και τη Rover Group.

Χ Η κυβέρνηση του Ηνωμένου Βασιλείου, στην επιστολή της προς την Επιτροπή της 25ης Σεπτεμβρίου 1992, επιβεβαιώνει την πρόθεσή της να συμμορφωθεί και να εκτελέσει οποιαδήποτε νέα απόφαση της Επιτροπής που θα διατάσει επιστροφή των 44,4 εκατομμυρίων λιρών στερλινών ενίσχυσης που συνόδευσαν την πώληση της Rover Group το 1988, υπό τον όρο ότι ο τόκος θα οφείλεται από τακτή ημερομηνία και μετά τη δημοσίευση οποιασδήποτε τέτοιας απόφασης. Υποστηρίζεται ότι η πρόταση της Επιτροπής στην επιστολή της της 30ης Ιουλίου 1992 τιμωρεί πράγματι την BAe και τη Rover Group επειδή επιτυχώς προσέβαλαν την απόφαση του 1990 και αυτό δεν μπορεί να γίνει δεκτό ως θεμιτό και εύλογο. Τέλος, καθιστά δυσχερέστερο το καθήκον της κυβέρνησης του Ηνωμένου Βασιλείου να εξασφαλίσει την επιστροφή της ενίσχυσης από την BAe και τη Rover Group.

Τα πραγματικά και νομικά στοιχεία των παρατηρήσεων της κυβέρνησης του Ηνωμένου Βασιλείου αναλύονται ανωτέρω. Όσον αφορά τους συλλογισμούς περί δικαιοσύνης και εντιμότητας των συναλλαγών, πρέπει να παρατηρηθεί ότι το να επιτραπεί στον παραλήπτη παράνομης κρατικής ενίσχυσης να αποκομίσει το οικονομικό πλεονέκτημα που απορρέει από την παρακράτηση της ενίσχυσης για σημαντικό διάστημα, είναι όχι μόνο παράνομο αλλά και άδικο, ιδιαίτερα έναντι των ανταγωνιστών που δεν επωφελήθηκαν από αβάσιμη κρατική ενίσχυση σε έναν ευαίσθητο βιομιχανικό κλάδο.

ΧΙ Στις υποθέσεις ενισχύσεων που δεν συμβιβάζονται με την κοινή αγορά, η Επιτροπή, κάνοντας χρήση μιας δυνατότητας που της παρέχει το άρθρο 93 παράγραφος 2 της συνθήκης ΕΟΚ, το Δικαστήριο, με την απόφασή του της 12ης Ιουλίου 1973 στην υπόθεση 70/72 (Γερμανία/Επιτροπή) (11), που επιβεβαιώθηκε με την απόφαση της 24ης Φεβρουαρίου 1987 στην υπόθεση 310/85 (Γερμανία/Επιτροπή) (12), μπορεί να απαιτήσει από τα κράτη μέλη να αναζητήσουν από τους παραλήπτες τη χορηγηθείσα ενίσχυση. Προς το σκοπό αυτό, απαιτείται η κυβέρνηση του Ηνωμένου Βασιλείου να αναζητήσει πάραυτα τα 44,4 εκατομμύρια λίρες στερλίνες ενίσχυσης που δεν συμβιβάζονται με την κοινή αγορά και χορηγήθηκε στην British Aerospace και τη Rover Group από την κυβέρνηση του Ηνωμένου Βασιλείου, τα οποία πρέπει να επιστραφούν σύμφωνα με τις διατάξεις του εθνικού δικαίου που διέπουν την επιστροφή κρατικών χρεών, όπως ίσχυαν κατά τον κρίσιμο χρόνο,

ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΑΠΟΦΑΣΗ:

Άρθρο 1

Τα πρόσθετα μέτρα κρατικής ενίσχυσης που ενέκρινε η κυβέρνηση του Ηνωμένου Βασιλείου υπέρ της British Aerospace για την εξαγορά της Rover Group, πέραν των μέτρων που έχουν εγκριθεί με την απόφαση 89/58/ΕΟΚ, και ανέρχονται σε 44,4 εκατομμύρια λίρες στερλίνες, είναι παράνομα, δεδομένου ότι παραβιάζουν το άρθρο 93 παράγραφος 3 της συνθήκης ΕΟΚ. Δεν συμβιβάζονται, επίσης, με την κοινή αγορά κατά την έννοια του άρθρου 92 παράγραφος 1 της εν λόγω συνθήκης.

Άρθρο 2

Η κυβέρνηση του Ηνωμένου Βασιλείου καλείται να εξασφαλίσει ότι η ενίσχυση που αναφέρεται στο άρθρο 1 ανακαλείται με επιστροφή του ποσού των 44, 4 εκατομμυρίων λιρών στερλινών από την British Aerospace και τη Rover Group προς την εν λόγω κυβέρνηση. Το ποσό αυτό προσαυξάνεται κατά τον τόκο από τον οποίο έχουν επωφεληθεί η British Aerospace και η Rover Group ο οποίος οφείλεται από τις 18 Αυγούστου 1990 και υπολογίζεται με το συντελεστή που καθορίζεται σύμφωνα με τις εθνικές διατάξεις του Ηνωμένου Βασιλείου περί επιστροφής κρατικών χρεών, όπως ίσχυαν στις 18 Αυγούστου 1990.

Άρθρο 3

Η κυβέρνηση του Ηνωμένου Βασιλείου ενημερώνει την Επιτροπή, εντός ενός μηνός από την κοινοποίηση της παρούσας απόφασης, σχετικά με τα μέτρα που έχουν ληφθεί για τη συμμόρφωση προς αυτή.

Άρθρο 4

Η παρούσα απόφαση απευθύνεται στο Ηνωμένο Βασίλειο.

Βρυξέλλες, 9 Μαρτίου 1993.

Για την Επιτροπή

Karel VAN MIERT

Μέλος της Επιτροπής

(1) ΕΕ αριθ. C 122 της 14. 5. 1992, σ. 3.

(2) ΕΕ αριθ. L 25 της 28. 1. 1989, σ. 92.

(3) ΕΕ αριθ. C 21 της 29. 1. 1991, σ. 2.

(4) Συλλογή της Νομολογίας, Ι-493.

(5) Συλλογή της Νομολογίας 1973, σ. 611.

(6) Συλλογή της Νομολογίας 1991, σ. Ι-4437.

(7) Απόφαση της 12ης Νοεμβρίου 1987 στην υπόθεση 344/85, Ferriere San Carlo Spa κατά Επιτροπής, Συλλογή της Νομολογίας 1987, σ. 4435.

(8) Απόφαση της 21ης Μαρτίου 1990 στην υπόθεση C-142/87, Επιτροπή κατά Βελγίου, Συλλογή της Νομολογίας 1990, σ. 959.

(9) Απόφαση της 21ης Νοεμβρίου 1991 στην υπόθεση C-354/90, Συλλογή της Νομολογίας 1991, σ. Ι-5505.

(10) ΕΕ αριθ. L 6 της 11. 1. 1992, σ. 36.

(11) Συλλογή της Νομολογίας 1973, σ. 813.

(12) Συλλογή της Νομολογίας 1987, σ. 901.