ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ της 8ης Δεκεμβρίου 1994 για τη θέσπιση ειδικού προγράμματος έρευνας και εκπαίδευσης στον τομέα της ελεγχόμενης θερμοπυρηνικής σύντηξης (1994-98) (94/799/Ευρατόμ)

ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,

Έχοντας υπόψη:

τη συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας Ατομικής Ενέργειας, και ιδίως το άρθρο 7,

την πρόταση της Επιτροπής (1), που υποβλήθηκε ύστερα από διαβούλευση με την επιστημονική και τεχνική επιτροπή,

τη γνώμη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου (2),

τη γνώμη της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής (3),

Εκτιμώντας:

ότι το Συμβούλιο με την απόφαση του 94/268/Ευρατόμ (4), θέπισε πρόγραμμα-πλαίσιο κοινοτικών δράσεων έρευνας και εκπαίδευσης 1994-98, στο οποίο καθορίζονται, μεταξύ άλλων, οι δραστηριότητες που πρέπει να αναληφθούν στον τομέα της ελεγχόμενης θερμοπυρηνικής σύντηξης 7 ότι η παρούσα απόφαση βασίζεται στην αιτιολόγηση που εκτίθεται στο προοίμιο της παραπάνω απόφασης 7 ότι το άρθρο 2 της απόφασης 94/268/Ευρατόμ προβλέπει ότι το πρόγραμμα-πλαίσιο εφαρμόζεται μέσω ειδικών προγραμμάτων θεσπιζόμενων βάσει του άρθρου 7 της συνθήκης 7 ότι κάθε ειδικό πρόγραμμα θέτει σαφώς τους στόχους του με βάση τους επιστημονικούς και τεχνολογικούς στόχους που προβλέπονται στο παράρτημα III της απόφασης, καθορίζει τις λεπτομέρειες εφαρμογής του και τη διάρκειά του και προβλέπει τους αναγκαίους πόρους 7 ότι το ποσό που κρίνεται απαραίτητο για την εφαρμογή του προγράμματος αυτού ανέρχεται σε 794 εκατομμύρια Ecu 7 ότι οι πιστώσεις για έκαστο οικονομικό έτος πρέπει να καθορίζονται από την αρμόδια για τον προϋπολογισμό αρχή με την επιφύλαξη της διαθεσιμότητας των πόρων εντός των δημοσιονομικών προοπτικών και σύμφωνα με τους όρους που εκτίθενται στην παράγραφο 3 του άρθρου 1 του προγράμματος-πλαισίου 7 ότι το περιεχόμενο του προγράμματος-πλαισίου κοινοτικών ενεργειών στον τομέα έρευνας και εκπαίδευσης καθορίστηκε με βάση την αρχή της επικουρικότητας 7 ότι στο παρόν ειδικό πρόγραμμα προσδιορίζεται το περιεχόμενο των δραστηριοτήτων που πρέπει να αναληφθούν σύμφωνα με την αρχή αυτή στον τομέα της ελεγχόμενης θερμοπυρηνικής σύντηξης 7 ότι, όπως προβλέπεται στο παράρτημα III της απόφασης 94/268/Ευρατόμ, είναι αναγκαίο να διεξαχθεί στην Κοινότητα ένα πρόγραμμα για την ελεγχόμενη θερμοπυρηνική σύντηξη («Fusion communautaire»), με μακροπρόθεσμο στόχο την από κοινού κατασκευή ασφαλών και περιβαλλοντικά αβλαβών πρωτοτύπων αντιδραστήρων που αναμένεται ότι θα οδηγήσει στην κατασκευή οικονομικά βιώσιμων σταθμών ηλεκτροπαραγωγής 7 ότι το πρόγραμμα συνδυάζει όλες τις δραστηριότητες των κρατών μελών στον τομέα της ελεγχόμενης θερομπυρηνικής σύντηξης με μαγνητική συγκράτηση του πλάσματος 7 ότι η απόφαση 94/268/Ευρατόμ (πρόγραμμα-πλαίσιο 1994-1998) προβλέπει ότι η κοινοτική δράση δικαιολογείται εφόσον, μεταξύ άλλων, η έρευνα συμβάλλει στην ενίσχυση της οικονομικής και κοινωνικής συνοχής της Κοινότητας, καθώς και στην προώθηση της αρμονικής ανάπτυξης στο σύνολό της, χωρίς να θίγεται ο στόχος της επιστημονικής και τεχνικής ποιότητας 7 ότι το παρόν πρόγραμμα συντελεί στην επίτευξη αυτών των σκοπών 7 ότι η Κοινότητα θα πρέπει να υποστηρίζει μόνον δράσεις ΕΤΑ υψηλής ποιότητας 7 ότι πρέπει να ενθαρρυνθεί η βασική έρευνα στον τομέα της ελεγχόμενης θερμοπυρηνικής σύντηξης εντός της Κοινότητας για να επιτραπεί η ανάπτυξη καινοτόμων σχεδίων 7 ότι οι κανόνες για τη συμμετοχή επιχειρήσεων, ερευνητικών κέντρων (συμπεριλαμβανομένου του ΚΚΕρ) και πανεπιστημίων, που προσδιορίζονται στην απόφαση 94/761/Ευρατόμ (5), εφαρμόζονται σε αυτό το ειδικό πρόγραμμα 7 ότι το παρόν πρόγραμμα θα βοηθήσει στην ενίσχυση της συνέργειας τόσο μεταξύ των δραστηριοτήτων έρευνας και εκπαίδευσης στον τομέα της ελεγχόμενης θερμοπυρηνικής σύντηξης, οι οποίες διεξάγονται από τα ερευνητικά κέντρα, τα πανεπιστήμια και τις επιχειρήσεις που είναι εγκατεστημένες στα κράτη μέλη, όσο και μεταξύ αυτών και των αντίστοιχων κοινοτικών δραστηριοτήτων έρευνας και εκπαίδευσης 7 ότι η εκτέλεση του σχεδίου JET (Joint European Torus) έχει ανατεθεί στην κοινή επιχείρηση Joint European Torus (JET), η οποία δημιουργήθηκε με την απόφαση 78/471/Ευρατόμ (1) 7 ότι το δίκτυο των ενώσεων αποτελεί σημαντικό παράγοντα για την υλοποίηση των δραστηριοτήτων της Κοινότητας στον τομέα της ελεγχόμενης θερμοπυρηνηκής σύντηξης 7 ότι, σύμφωνα με το άρθρο 101 της συνθήκης, η Κοινότητα έχει συνάψει συμφωνίες συνεργασίας στον τομέα της ελεγχόμενης θερμοπυρηνικής σύντηξης και της φυσικής του πλάσματος με το Βασίλειο της Σουηδίας και με την Ελβετική Συνομοσπονδία 7 ότι η Κοινότητα έχει συνάψει άλλες διεθνείς συμφωνίες στον τομέα αυτό, ειδικότερα τη συμφωνία συνεργασίας για τις δραστηριότητες στο έργο της λεπτομερούς μελέτης του διεθνούς θερμοπυρηνικού πειρραματικού αντιδραστήρα (ITER-EDA) με την Ιαπωνία, την Ομοσπονδία της Ρώσιας και τις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής 7 ότι θα πρέπει να αναληφθούν περαιτέρω δραστηριότητες διεθνούς συνεργασίας με διεθνείς οργανισμούς και τρίτες χώρες με σκοπό την εφαρμογή του προγράμματος αυτού 7 ότι η εφαρμογή του παρόντος προγράμματος θα πρέπει να περιλαμβάνει επίσης τη διάδοση και αξιοποίηση των αποτελεσμάτων της έρευνας, ιδίως προς όφελος των μικρομεσαίων επιχειρήσεων (ΜΜΕ), καθώς και την προώθηση της κινητικότητας και της επιμόρφωσης τνω ερευνητών, που θα αναπτυχθούν εντός του προγράμματος και κατά το μέτρο που θα το απαιτήσει η σωστή εκτέλεσή του 7 ότι χρειάζεται ανάλυση της οικονομικοκοινωνικής και περιβαλλοντικής βιωσιμότητος της ελεγχόμενης θερμοπυρηνικής σύντηξης καθώς και των τεχνολογικών κινδύνων από τις εργασίες του προγράμματος 7 ότη η ανησυχία του κοινού για την ασφάλεια της σύντηξης επιβάλλει την εκτίμηση της κοινωνικής αποδοχής της έρευνας σύντηξης 7 ότι πρέπει να παρακολουθείται κατά τρόπο συνεχή και συστηματικό η πρόοδος του παρόντος προγράμματος για να είναι δυνατή ενδεχόμενη προσαρμογή του στις επιστημονικές και τεχνολογικές εξελίξεις 7 ότι θα πρέπει να διενεργηθεί σε εύθετο χρόνο ανεξάρτητη αξιολόγηση των επιτευγμάτων του προγράμματος με σκοπό να συγκεντρωθούν όλα τα στοιχεία που θα είναι απαραίτητα για τον καθορισμό των στόχων του επόμενου προγράμματος-πλαισίου έρευνας και εκπαίδευσης για την Ευρωπαϊκή Κοινότητα Ατομικής Ενέργειας 7 ότι τέλος, όταν περατωθεί το πρόγραμμα αυτό, θα πρέπει να διενεργηθεί η τελική αξιολόγηση των αποτελεσμάτων του σε σχέση με τους στόχους που καθορίζονται στην παρούσα απόφαση 7 ότι το ΚΚΕρ δύναται να συμμετάσχει στις έμμεσες ενέργειες που καλύπτονται από το παρόν πρόγραμμα 7 ότι, μέσω του δικού του προγράμματος, το ΚΚΕρ θα συμβάλει επίσης στην υλοποίηση των στόχων της κοινοτικής έρευνας και της διδασκαλίας στον τομέα που καλύπτεται από το παρόν πρόγραμμα,

ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΑΠΟΦΑΣΗ:

Άρθρο 1

Θεσπίζεται ειδικό πρόγραμμα έρευνας και εκπαίδευσης για την Ευρωπαϊκή Κοινότητα Ατομικής Ενέργειας στον τομέα της ελεγχόμενης θερμοπυρηνικής σύντηξης, για τη χρονική περίοδο από τις 8 Δεκεμβρίου 1994 μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου 1998. Το πρόγραμμα ορίζεται στο παράρτημα I.

Άρθρο 2

1. Το αναγκαίο για την εκτέλεση του προγράμματος ποσό ανέρχεται σε 794 εκατομμύρια Ecu, συμπεριλαμβανομένου ποσοστού 17 % κατά μέγιστον για τις δαπάνες προσωπικού και διοικητικής λειτουργίας.

2. Στο παράρτημα II παρατίθεται ενδεικτική κατανομή του ποσού αυτού.

3. Οι διαθέσιμες για κάθε οικονομικό έτος πιστώσεις καθορίζονται από την αρμόδια για τον προϋπολογισμό αρχή, ανάλογα με τις διαθέσιμες εντός των δημοσιονομικών προοπτικών πιστώσεις και σύμφωνα με τους όρους που προβλέπει το άρθρο 1 παράγραφος 3 της απόφασης 94/268/Ευρατόμ για το πρόγραμμα-πλαίσιο, τηρουμένων των αρχών της χρηστής διαχείρισης περί των οποίων το άρθρο 2 του δημοσιονομικού κανονισμού που εφαρμόζεται στο γενικό προϋπολογισμό των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων.

Άρθρο 3

1. Οι γενικοί κανόνες για την οικονομική συμβολή της Κοινότητας περιέχονται στο παράρτημα IV της απόφασης 761/94/Ευρατόμ για το πρόγραμμα-πλαίσιο.

2. Οι κανόνες συμμετοχής των επιχειρήσεων, κέντρων ερευνών και πανεπιστημίων καθορίζεται στην απόφαση 761/94/Ευρατόμ.

3. Στο παράρτημα III καθορίζονται οι ειδικοί κανόνες εφαρμογής του προγράμματος, οι οποίοι συμπληρώνουν εκείνους που αναφέρονται στις παραγράφους 1 και 2.

Άρθρο 4

1. Προκειμένου να συμβάλει στην εξασφάλιση, μεταξύ άλλων, της αποδοτικής από άποψη κόστους εφαρμογής του παρόντος προγράμματος, η Επιτροπή, επικουρούμενη καταλλήλως από ανεξάρτητους εξωτερικούς εμπειρογνώμονες, παρακολουθεί διαρκώς και συστηματικά την πρόοδο του προγράμματος σε σχέση με τους στόχους που αναφέρονται στο παράρτημα I. Εξετάζει ιδιαίτερα κατά πόσον οι στόχοι, οι προτεραιότητες και οι χρηματοδοτικοί πόροι εξακολουθούν να παρακολουθούν τη μεταβαλλόμενη κατάσταση. Με βάση τα αποτελέσματα αυτής της παρακολούθησης, υποβάλλει, εφόσον χρειάζεται, προτάσεις για την προσαρμογή ή τη συμπλήρωση του προγράμματος.

2. Προκειμένου να συμβάλει στην αξιολόγηση των κοινοτικών δραστηριοτήτων, όπως απαιτείται από το άρθρο 4 παράγραφος 2 της απόφασης 94/268/Ευρατόμ σχετικά με το πρόγραμμα-πλαίσιο και σύμφωνα με το χρονοδιάγραμμα που προβλέπεται στην εν λόγω παράγραφο, η Επιτροπή αναθέτει σε ανεξάρτητους εμπειρογνώμονες την εξωτερική αξιολόγηση των δραστηριοτήτων των τομέων που καλύπτονται από το παρόν πρόγραμμα, καθώς και της διαχείρισής τους κατά την πενταετία που προηγείται της αξιολόγησης.

3. Κατά τη λήξη του παρόντος προγράμματος, η Επιτρ0πή μεριμνά για τη διενέργεια ανεξάρτητης τελικής αξιολόγησης των επιτευχθέντων αποτελεσμάτων σε σχέση με τους στόχους που καθορίζονται στο παράρτημα III του τέταρτου προγράμματος-πλαισίου και στο παράρτημα I της παρούσας απόφασης. Η έκθεση τελικής αξιολόγησης διαβιβάζεται στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο και την Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή.

Άρθρο 5

1. Υπεύθυνη για την εκτέλεση του προγράμματος είναι η Επιτροπή.

2. Για την εφαρμογή του προγράμματος, η Επιτροπή επικουρείται από τη συμβουλευτική επιτροπή για το πρόγραμμα σύντηξης, το οποίο θεσπίστηκε με την απόφαση του Συμβουλίου της 16ης Δεκεμβρίου 1980.

Άρθρο 6

Η παρούσα απόφαση απευθύνεται στα κράτη μέλη.

Βρυξέλλες, 8 Δεκεμβρίου 1994.

Για το Συμβούλιο Ο Πρόεδρος G. REXRODT

(1) ΕΕ αριθ. C 113 της 23. 4. 1994, σ. 15.

(2) Γνώμη που διατυπώθηκε στις 17 Νοεμβρίου 1994 (δεν έχει ακόμη δημοσιευθεί στην Επίσημη Εφημερίδα).

(3) Γνώμη που διατυπώθηκε στις 15 Σεπτεμβρίου 1994 (δεν έχει ακόμη δημοσιευθεί στην Επίσημη Εφημερίδα).

(4) ΕΕ αριθ. L 115 της 6. 5. 1994, σ. 31.

(5) ΕΕ αριθ. L 306 της 30. 11. 1994, σ. 1.

(1) ΕΕ αριθ. L 151 της 7. 6. 1978, σ. 10. Απόφαση όπως τροποποιήθηκε τελευταία από την απόφαση αριθ. 91/677/Ευρατόμ (ΕΕ αριθ. L 375 της 31. 12. 1991, σ. 9).

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ I

ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΙ ΚΑΙ ΤΕΧΝΙΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ ΚΑΙ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ

Εισαγωγή Στο πρόγραμμα αυτό αντικατοπτρίζεται πλήρως η προσέγγιση που περιλαμβάνεται στο πρόγραμμα-πλαίσιο των κοινοτικών δραστηριοτήτων στον τομέα της έρευνας και της εκπαίδευσης για την Ευρωπαϊκή Κοινότητα Ατομικής Ενέργειας (1994-98), το οποίο συμβαδίζει με τις συστάσεις της ομάδας Κολόμπο. Στο περιεχόμενό του λαμβάνονται υπόψη τα συμπεράσματα του σεμιναρίου περί της ευρωπαϊκής στρατηγικής για την ενεργειακή έρευνα και την τεχνολογική ανάπτυξη (Βενετία, Νοέμβριος 1993) και αντικατοπτρίζονται πλήρως τα αποτελέσματα της αξιολόγησης και των συστάσεων της συμβουλευτικής επιτροπής για το πρόγραμμα σύντηξης (CCFP) για τις μεσοπρόθεσμες κατασκεύες και τον προγραμματισμό των εγκαταστάσεων του προγράμματος, το οποίο καταρτίστηκε το Μάρτιο 1994 μετά από εμπεριστατωμένη μελέτη.

Ο μακροπρόθεσμος στόχος του κοινοτικού προγράμματος σύντηξης, το οποίο ενσωματών όλες τις δραστηριότητες που διεξάγονται στα κράτη μέλη (συν τη Σουηδία και την Ελβετία) στον τομέα της ελεγχόμενης θερμοπυρηνικής σύντηξης με μαγνητική συγκράτηση, είναι η από κοινού κατασκευή πρότυπων ασφαλών αντιδραστήρων συμβατών με το περιβάλλον, η οποία θα καταλήξει στην κατασκευή σταθμών ηλεκτροπαραγωγής, οικονομικά βιώσιμων και ανταποκρινόμενων στις ανάγκες των χρηστών. Στο πλαίσιο αυτό ιδιαίτερη προσοχή θα δοθεί στους όρους που τίθενται από τις απαιτήσεις των παραγωγών ηλεκτρισμού (απόφαση 94/268/Ευρατόμ σχετικά με το πρόγραμμα-πλαίσιο 94-98).

Η προσέγγιση αυτού του στόχου, ο οποίες είναι κοινός στα τέσσερα μεγάλα και παρόμοιας κλίμακας προγράμματα σύντηξης στον κόσμο (Ευρατόμ, Ιαπωνία, Ρωσία και ΗΠΑ), προϋποθέτει προσπάθειες δεκαετιών. Στην Ευρώπη, η ενσωμάτωση των ερευνών που αφορούν τη σύντηξη με μαγνητική συγκράτηση σε ένα και μόνο κοινοτικό πρόγραμμα ήταν ουσιαστική για τη βέλτιστη χρησιμοποίηση των διαθέσιμων ανθρώπινων και οικονομικών πόρων. Η ενσωμάτωση αυτή απορρέει απευθείας από το συντονισμό των δραστηριοτήτων στον τομέα της έρευνας, ο οποίος διατυπώνεται ως σύσταση στη Λευκή Βίβλο της Επιτροπής (COM(93) 700), που εγκρίθηκε από το Συμβούλιο στις 10-11 Δεκεμβρίου 1993. Από μόνο του, το καθένα από τα κράτη μέλη δεν θα ήταν σε θέση να αναλάβει ένα έργο του μεγέθους του JET και δεν θα ήταν δυνατό να θεωρηθεί ως ισότιμος εταίρος στο πλαίσιο της παγκόσμιας συνεργασίας που έχει αναπτυχθεί γύρω από τον πειραματικό αντιδραστήρα ITER. Αντίθετα, με την ποιότητα των ερευνών της και με την πείρα που έχει αποκτήσει στην ενδοκοινοτική συνεργασία, η θέση της Κοινότητας στο πλαίσιο της συνεργασίας ITER είναι ισχυρή.

Η διάρκεια και το μέγεθος της προσπάθειας που πρέπει να καταβληθεί τόσο στο οικονομικό όσο και στο ανθρώπινο επίπεδο, απαιτεί την επικέντρωση της κοινοτικής δράσης στην επίτευξη του στόχου της, την πλήρη συνοχή του δικτύου των οργανισμών που συμμετέχουν και τη μέγιστη δυνατή εκμετάλλευση της συνεργασίας με τα μεγάλα προγράμματα που διεξάγονται εκτός της Κοινότητας στον τομέα της σύντηξης. Τα θέματα που αφορούν την ασφάλεια και το περιβάλλον θα διαδραματίσουν κεντρικό ρόλο στις ακόλουθες μεγάλες εγκαταστάσεις που προβλέπονται να κατασκευασθούν μετά το JET, στο πλαίσιο της στρατηγικής για την ανάπτυξη του πρωτοτύπου ένος εμπορικού αντιδραστήρα.

Η στρατηγική αυτή περιλαμβάνει ειδικότερα:

- έναν πειραματικό αντιδραστήρα (Next Step), του οποίου ο γενικός στόχος είναι να αποδείξει την επιστημονική και τεχνολογική σκοπιμότητα που θα έχει η σύντηξη ως ενεργειακή πηγή για ειρηνικές χρήσεις,

- έναν αντιδραστήρα επίδειξης (DEMO) ικανό να παράγει σημαντικές ποσότητες ηλεκτρικής ενέργειας.

Για την περίοδο 1994-1998, ο πρωταρχικός, στόχος είναι η περάτωση της λεπτομερούς μελέτης του Next Step στο πλαίσιο της τετραμερούς συνεργασίας μεταξύ της Ευρατόμ, της Ιαπωνίας, της Ρωσίας και των ΗΠΑ στο πλαίσιο των δρατηριοτήτων ITER-EDA («International Thermonuclear Reactor-Engineering Design Activities»).

Θα απαιτηθούν επίσης εξειδικευμένες μελέτες για να εξεταστούν τυχόν βελτιώσεις στον τομέα της φυσικής και της τεχνολογίας πλάσματος ενώ θα αξιολογηθεί η τεχνική τους εφικτότητα και για την ανάπτυξη μακροπρόθεσμων τεχνολογιών που θα επιτρέψουν την πρόοδο προς την εκμετάλλευση της σύντηξης ως ενεργειακής πηγής. Τα αποτελέσματα αυτών των μελετών θα υποβοηθήσουν τη λειτουργία του ITER και, περισσότερο μακροπρόθεσμα, τον καθορισμό του DEMO σε επίπεδο προμελέτης.

Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο η προτεινόμενη στρατηγική καθιστά αναγκαία την ταυτόχρονη ανάπτυξη δραστηριοτήτων σε τρία επιμέρους θέματα κατά την περίοδο 1994-98, όπως απεικονίζονται κατωτέρω, στα οποία θα επικεντρωθούν οι προσπάθειες, κυρίως στο πλαίσιο δράσεων επιμερισμένων δαπανών.

- οι δραστηριότητες «Next Step»:

αφενός η καθαυτό μελέτη, αφετέρου δε Ε & Α για τη στήριξη του σχεδιασμού, της κατασκευής και της λειτουργίας του Next Step.

- η βελτίωση των τεχνικών λύσεων:

Ε & Α στον τομέα της φυσικής και της τεχνολογίας πλάσματος με κύριο προσανατολισμό το DEMO.

- μακροπρόθεσμες τεχνολογικές προσπάθειες:

Ε & Α στον τομέα της τεχνολογίας με κύριο προσανατολισμό το DEMO και τον αντιδραστήρα.

>ΑΡΧΗ ΓΡΑΦΗΚΟΥ>

>ΤΕΛΟΣ ΓΡΑΦΗΚΟΥ>

Η έρευνα θα συνεχίσει να έχει ως κύριο άξονα τη σύντηξη με μαγνητική συγκράτηση πλάσματος σπειροειδούς γεωμετρίας. Οι σημερινές δραστηριότητες για την παρακολούθηση των τεχνολογικών εξελίξεων στο πλαίσιο των άλλων προσεγγίσεων που χρησιμοποιούνται στην ελεγχόμενη θερμοπυρηνική σύντηξη και κυρίως αυτών που βασίζονται στην αδρανειακή συγκράτηση, θα συνεχιστούν και, αν είναι δυνατόν, θα επεκταθούν κυρίως σε διεθνές επίπεδο, σύμφωνα με σύσταση που διατυπώθηκε κατά το σεμινάριο της Βενετίας.

Τα κριτήρια που αφορούν την ασφάλεια, το περιβάλλον και την μακροπρόθεσμη εμπορική βιωσιμότητα θα αποτελέσουν ουσιαστικά στοιχεία που θα καθορίσουν την εξέλιξη του συνόλου του προγράμματος για τη σύντηξη.

Στο πρόγραμμα αυτό θα ληφθεί μέριμνα ώστε:

- να ενισχυθεί περαιτέρω η συνεργασία μεταξύ των κοινοπραξιών, καθώς και η κινητικότητα των ερευνητών,

- να ενθαρρυνθεί η συμμετοχή της βιομηχανίας,

- να επεκταθεί η διεθνής συνεργασία,

- να ενισχυθεί η συνέργεια ανάμεσα στην έρευνα και την κατάρτιση στις προηγμένες τεχνολογίες 7 θα διευκολυνθεί ιδιαίτερα η πρόσβαση ερευνητών από λιγότερο εξελιγμένες περιοχές της Κοινότητας σε μεγάλες εγκαταστάσεις,

- να ενισχυθεί η στρατηγική των ανθρώπινων πόρων, λαμβάνοντας υπόψη το νυν διαθέσιμο προσωπικό και τις μελλοντικές ανάγκες του προγράμματος.

Τα θέματα των επιστημονικών και τεχνικών δραστηριοτήτων Οι δραστηριότητες «Next Step»

Οι δραστηριότητες ITER-EDA περιλαμβάνουν αφενός το έργο λεπτομερούς μελέτης που θα πραγματοποιηθεί από την κεντρική συλλογική ομάδα («Joint Central Team» και από τις ομάδες καθενός από τους τέσσερις εταίρους («Home Teams»), και αφετέρου, τη συμπληρωματική Ε & Α στη φυσική και την τεχνολογία που εφαρμόζεται από τα Home Teams. Για την Euratom, οι δραστηριότητες πέρα από τη συμμετοχή στο «Joint Central Team» θα συντονίζονται από την ομάδα ΝΕΤ και θα εκτελούνται από τις ενώσεις, τη βιομηχανία, (της οποίας ο ρόλος θα αυξηθεί), το JET, το Κοινό Κέντρο Ερευνών (ΚΚΕρ).

Η Ε & Α στη φυσική και την τεχνολογία του πλάσματος για την υποστήριξη των δραστηριοτήτων ITER-EDA, θα αφορά το JET και τις ειδικές εγκαταστάσεις στις ενώσεις με ιδιαίτερη προσοχή στην απαγωγή σωματιδίων και θερμότητας, τη θέρμανση, τη συγκράτηση και τις διαταραχές του πλάσματος, καθώς και τους παλμούς πλάσματος μακράς διαρκείας. Το κύριο μέλημα του JET θα είναι η ανάπτυξη αξιόπιστων μεθόδων για τον έλεγχο της καθαρότητας του πλάσματος υπό συνθήκες όπως αυτές που προϋποθέτει το Next Step, καθώς και η διεξαγωγή πειραμάτων για την επίτευξη υψηλών επιδόσεων σε πλάσματα δευτερίου-τριτίου, ενώ θα περιορίζεται η δραστηριοποίηση της συσκευής στα απολύτως απαραίτητα επίπεδα.

Το μέρος των εργασιών στον τομέα της τεχνολογίας και του σχεδιασμού των δραστηριοτήτων ITER-EDA το οποίο έχει ανατεθεί στην Κοινότητα θα πραγματοποιηθεί κυρίως στο πλαίσιο των κοινοπραξιών, του ΚΚΕρ και της Βιομηχανίας. Για την επίτευξη του διπλού στόχου, να αυξηθεί η ανταγωνιστικότητα της Κοινότητας κατά τη διάρκεια της κατασκευής του ITER και να δατηρηθεί η δυνατότητα του περάσματος σε ένα ευρωπαϊκό Next Step στην περίπτωση που η συνεργασία γύρω από το ITER αποδεικνυόταν πολύ δύσκολο να συνεχισθεί, θα αναπτυχθούν οι αναγκαίες ικανότητες στους νευραλγικούς τεχνολογικούς τομείς του Next Step και ιδιαίτερα στους τομείς των υπεραγώγιμων μαγνητών, των κατασκευαστικών μερών που έρχονται σε επαφή με το πλάσμα, της ασφάλειας λειτουργίας και του περιβάλλοντος, του κύκλου του καυσίμου, του τηλεχειρισμού υψηλής αξιοπιστίας, ο οποίος επιτρέπει τη συντήρηση και την αποσυναρμολόγηση της εγκατάστασης στο ιδιαίτερο περιβάλλον της. Η σημερινή γενιά εγκαταστάσεων τεχνολογικών δοκιμών θα αξιοποιηθεί εντατικά 7 τα ειδικευμένα εργαστήρια που υπάρχουν στο ΚΚΕρ, στο JET και στις ενώσεις θα συμβάλουν στην επίδειξη της ασφαλούς χρησιμοποίησης του τριτίου.

Θα προσδιοριστεί και θα αξιολογηθεί ένας χώρος στην Ευρώπη, ο οποίος θα είναι υποψήφιος για την κατασκευή του Next Step.

Το πρωτόκολλο 2 της Συμφωνίας ITER-EDA καλύπτει την περίοδο από 21 Μαρτίου 1994 έως την προγραμματισμένη ολοκλήρωση του EDA του Ιούλιο του 1998. Η απόφαση σχετικά με τον τόπο, τον χρόνο και το πλαίσιο της κατασκευής του Next Step πρέπει να ληφθεί στο διάστημα αυτής της περιόδου. Πριν από την οριστική απόφαση για την κατασκευή του συστήματος Next Step και για τους πόρους που θα διατεθούν σ' αυτό, θα πρέπει να πραγματοποιηθεί μια ανεξάρτητη αξιολόγηση των προοπτικών της σύντηξης, τα συμπεράσματα της οποίας θα εξαρτώνται από την πραγματική πρόοδο που έχει σημειωθεί για την επίτευξη του τελικού στόχου του προγράμματος. Το πόρισμα αυτής της αξιολόγησης, που θα ξεκινήσει το 1996, θα διαβιβαστεί στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο και την Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή.

Η βελτίωση των τεχνικών λύσεων Οι έρευνες για τη βελτίωση των τεχνικών λύσεων, για το Tokamak και για παρεμφερείς διατάξεις, είναι ουσιαστικής σημασίας για τον καθορισμό, μακροπρόθεσμα, του DEMO. Οι έρευνες αυτές πρέπει να συμβάλουν επίσης στην οριστικοποίηση της λεπτομερούς μελέτης του έργου Next Step και στην προετοιμασία της λειτουργίας του.

Οι τεχνικές που χρησιμοποιούνται σήμερα για την επίλυση ορισμένων προβλημάτων φυσικής και τεχνολογίας του πλάσματος, οι περισσότερες από τις οποίες είναι κοινές για όλες τις σπειροειδείς διατάξεις μαγνητικής συγκράτησης, πρέπει να βελτιωθούν. Για την επίτευξη αυτών των βελτιώσεων θα χρειαστεί ίσως, εκτός από την παράταση των προγραμμάτων που διεξάγονται σήμερα, ο εκσυγχρονισμός των υφιστάμενων διατάξεων, καθώς και η κατασκευή νέων. Συγκεκριμένα, θα διεξαχθούν μελέτες που αφορούν τις επιδόσεις της βελτιωμένης συγκράτησης, της μαγνητοϋδροδυναμικής σταθερότητας, της αλληλεπίδρασης πλάσματος-τοιχωμάτων, της τροφοδότησης με καύσιμα και της απαγωγής της θέρμανσης του πλάσματος και της διέγερσης των ρευμάτων σε υφιστάμενες διατάξεις: TORE-SUPRA, ASDEX-U, TEXTOR, FTU, COMPASS, START, TCV, RTP, ISTTOK, TJ-I-U, TJ-II, WVII-AS, RFX και EXTRAP T-2. Νέες διαγνωστικές μέθοδοι για το πλάσμα θα αναπτυχθούν στο πλαίσιο των ενώσεων ώστε να υποστηριχθούν αυτές οι μελέτες. Σε συνέργεια με τις πειραματικές δραστηριότητες, οι δραστηριότητες στον τομέα της θεωρητικής φυσικής θα εστιασθούν κυρίως στην ερμηνεία των πειραματικών αποτελεσμάτων, την κατάρτιση μοντέλων των θερμοπυρηνικών πλασμάτων και την ανάπτυξη καινοτόμων τεχνολογικών λύσεων. Θα μελετηθεί επίσης η δυνατότητα για τη χρησιμοποίηση προηγμένων καυσίμων, όπως το μείγμα δευτερίου-ηλίου 3.

Ήδη έχουν αρχίσει να διεξάγονται προκαταρκτικές εργασίες που αποβλέπουν στον εκσυγχρονισμό των εγκαταστάσεων που ήδη υπάρχουν και στην κατασκευή νέων, που αφορούν συγκεκριμένα:

- το έργο και την ανάπτυξη πρωτοτύπων κατασκευαστικών μερών που θα χρησιμοποιηθούν ενδεχομένως στην κατασκευή ενός μεγάλου stellarator (WVII-X) που θα έχει ως στόχο την επίδειξη της προόδου των επιδόσεων που επιτυγχάνονται με αυτή τη διάταξη 7 θα εκπονηθούν θεωρητικές μελέτες σχετικά με τη δυνατότητα να χρησιμοποιηθούν οι stellarator ως αντιδραστήρες σύντηξης. Η κατασκευή του W VII-X ενδέχεται να αρχίσει την περίοδο 1994-1998,

- τον πιθανό εκσυγχρονισμό ορισμένων Tokamak, ιδίως του TORE-SUPRA.

- ένα πιθανό συμπαγές Tokamak, που θα αποσκοπεί στην ανάφλεξη. Ενδέχεται να υποβληθεί αναθεωρημένη πρόταση στη συμβουλευτική επιτροπή του προγράμματος σύντηξης για εμπεριστατωμένη εξέταση.

Η μακροπρόθεσμη τεχνολογία Η μακροπρόθεσμη τεχνολογική προσπάθεια θα ενταθεί ώστε να εξευρεθούν αποδεκτές λύσεις τόσο σε τεχνικό όσο σε περιβαλοντικό επίπεδο στα τεχνικά προβλήματα που αφορούν την εκμετάλλευση της σύντηξης ως ενεργειακής πηγής. Η αποδοχή της θερμοπυρηνικής ενέργειας από άποψη ασφαλείας και περιβάλλοντος, καθώς και η οικονομική της βιοωσιμότητα θα παίζουν σε τελική ανάλυση ουσιαστικό ρόλο για τη διάδοση της χρησιμοποίησής της. Αυτή η προσπάθεια για την ανάπτυξη της τεχνολογίας μακροπρόθεσμα θα αναληφθεί από τις ενώσεις, το ΚΚΕρ και τη βιομηχανία και θα περιλαμβάνει:

- την ανάπτυξη τριτιογόνων επενδύσεων για τη κατασκευή στοιχείων επένδυσης που θα χρησιμοποιηθούν στο DEMO και θα πρέπει να έχουν δοκιμαστεί στο ITER,

- την ανάπτυξη υλικών ανθεκτικών στις ακτινοβολίες και με χαμηλό βαθμό ενεργότητας. Για τη δοκιμή αυτών των υλικω θα απαιτηθεί μια πηγή νετρονίων υψηλής ενεργείας. Η συμμετοχή στη σχεδίαση μιας πηγής νετρονίων δευτερίου-λιθίου πρόκειται να αρχίσει στο πλαίσιο εκετελεστικής συμφωνίας του διεθνούς οργανισμού ενέργειας με σκοπό την έναρξη του βιομηχανικού σχεδιασμού προ του 1998,

- τη συνέχιση των αναλύσεων που αφορούν την ασφάλεια και την κοινωνική αποδοχή της θερμοπυρηνικής ενέργειας. Συγκεκριμένα, σημαντικό μέρος των δραστηριοτήτων θα αφορά την ανάλυση και την αξιολόγηση των πιθανών κινδύνων που συνδέονται με την θερμοπυρηνική ενέργεια και τις μελλοντικές μεγάλες θερμοπυρηνικές εγκαταστάσεις καθώς και την ενσωμάτωση όλων των δυνατών μέτρων που θα επιτρέψουν την πρόληψη ή την ελαχιστοποίηση αυτών των κινδύνων.

Εφαρμογή Εκπροσωπώντας την Euratom στο Συμβούλιο ITER, η Επιτροπή θα εξασφαλίσει ότι διεξάγονται όλες οι απαραίτητες ενέργειες προκειμένου να χρησιμοποιηθούν σε βέλτιστο βαθμό όλες οι ικανότητες και οι πόροι που διατίθενται υπέρ του EDA.

Όσον αφορά το σκέλος φυσικής του προγράμματος, πέραν της πλήρους εκμετάλλευσης των υφισταμένων εγκαταστάσεων, η εξακολούθηση της χρήσης του JET πέραν του 1996 (και η κατασκευή του W VII-X) θα συμβάλει όσο το δυνατόν πιό αποτελεσματικά στην εκπλήρωση των στόχων του προγράμματος. Όσον αφορά το τεχνολογικό σκέλος του προγράμματος, τα μέσα εφαρμογής του θα πρέπει να εναρμονιστούν περισσότερο με τον τομέα της φυσικής, π.χ. αυξάνοντας τον όγκο της βασικής τεχνολογίας έρευνας και ανάπτυξης.

Σύμφωνα με την απόφαση 91/677/Ευρατόμ του Συμβουλίου, η περίοδος 1994-1998 θα πρέπει να οδηγήσει στη λήξη της κοινής επιχείρησης JET, που αποτελεί σήμερα τον κύριο πόλο έρευνας της σύντηξης στην Ευρώπη. Ωστόσο, έχουν προωθηθεί σημαντικά νέα επιστημονικά και τεχνικά επιχειρήματα, ιδιαίτερα υπέρ του ITER (όπως η δοκιμή ενός εκτροπέα παρόμοιου με εκείνο που έχει σχεδιασθεί για το ITER), τα οποία προωθούν τη συνέχιση της λειτουργίας του JET και μετά από το 1996. Η πιθανή επέκταση της λειτουργίας του JET και του χρονοδιαγράμματός του θα αναλυθεί από στρατηγική, προγραμματική, διαχειριστική και δημοσιονομική σκοποία από τα αρμόδια όργανα του προγράμματος.

Μετά το πέρας της κοινής επιχείρισης, θα υπάρξει πλήρης εκμετάλλευση των αποκτηθέντων επιστημονικών στοιχείων. Η εμπειρία του JET θα μεταφερθεί σε άλλα μέρη του προγράμματος σύντηξης και διαίτερα στις δραστηριότητες ITER. Όπου θα είναι δυνατόν, οι εγκαταστάσεις του JET θα εξακολουθήσουν να λειτουργούν εντός οργανωτικών πλαισίων που πρόκειται να καθοριστούν. Ιδιαίτερα, η έρευνα για τον παροπλισμό του JET μπορεί να αποτελέσει μέρος των δραστηριοτήτων του προγράμματος.

Ήδη πριν από τη διάλυση της κοινής επιχείρισης JET θα καταβληθούν προσπάθειες να ενισχυθεί η συνεργασία μεταξύ των ενώσεων. Θα αναζητηθούν νέες μορφές συνεργασίας μεταξύ των ενώσεων, οι οποίες θα λαμβάνουν υπόψη τον ευρωπαϊκό χαρακτήρα και την περιορισμένη διάρκεια των ερευνητικών έρων. Θα ενθαρρυνθεί επίσης η τυπική μετατροπή ομίλων ενώσεων σε κοινοπραξίες που θα αναλάβουν την υλοποίηση κοινών έργων με την τροποποίηση του σημερινού διαχειριστικού πλαισίου. Οι ενώσεις και το ΚΚΕρ (1), οφείλουν να συμβάλλουν σημαντικά σττα προγράμματα φυσικής και τεχνολογίας του ITER, κατά τη μελέτη, την κατασκευή και τη λειτουργία του.

Η συμμετοχή της βιομηχανίας θα ενθαρρυνθεί τόσο ποιοτικά όσο και ποσοτικά με το διπλό στόχο να μεταφερθεί η βιομηχανική τεχνολογία στην υλοποίηση του Next Step και να εξασφαλιστεί ότι η ευρωπαϊκή βιομηχανία διαθέτει όλες τις νευραλγικές τεχνολογίες που θα απαιτηθούν για την κατασκευή των μελλοντικών αντιδραστήαρων σύντηξης. Τα μέτρα που εφαρμόσθηκαν κατά την περίοδο 1990-1994 και που απέβλεπαν στη συμμετοχή της ευρωπαϊκής βιομηχανίας στην κοινοτική προσπάθεια στο πλαίσιο ITER-EDA, τόσο στο επίπεδο της ίδιας μελέτης όσο και στη βοηθητική Ε & Α, θα επανεξεταστούν και, εφόσον είναι αναγκαίο, θα αναπροσαρμοστούν. Συγκεκριμένα, θα οργανωθούν κοινά σεμινάρια με τη βιομηχανία, τα οποία θα συμβάλουν στην ανάπτυξη, τη διάδοση και την αξιολόγηση των επιστημονικών και των τεχνικών αποτελεσμάτων που έχουν επιτευχθεί στο πλαίσιο του προγράμματος για τη σύντηξη.

Θα διερευνηθεί η δυνατότητα να διευρυνθεί η διεθνής συνεργασία πέραν του ITER, και κυρίως μέσω του κοινού σχεδιασμού με τα κυριότερα προγράμματα σύντηξης στον κόσμο. Παραδείγματα μιας τέτοιου είδους συνεργασίας θα ήταν μια εγκατάσταση για τη δοκιμή υλικών, η οποία θα διαθέτει μια πηγή νετρονίων υψηλής ενεργείας, και ειδικές εγκαταστάσεις για τη βελτίωση των τεχνικών λύσεων.

Λαμβάνοντας υπόψη τη διάρκεια της προσπάθειας που απαιτείται για την εκμετάλλευση της θερμοπυρηνικής ενέργειας, μεγάλη σημασία θα δοθεί στη διατήρη της υψηλής στάθμης και της συνοχής των ερευντητικών ομάδων στην Κοινότητα, στην ανάπτυξη της κινητικότητας των επιστημόνων και των μηχανικών και στην ενθάρρυνση της συνέργειας ανάμεσα στην έρευνα και την υψηλού επιπέδου κατάρτιση, ενισχύοντας τους δεσμούς με την ευρύτερη ευρωπαϊκή επιστημονική κοινότητα. Ιδιαίτερα θα ενθαρρυνθεί η συνεργασία ανάμεσα στα πενπιστήμια που ασχολούνται με τη φυσική του πλάσματος και τις ενώσεις.

Το ποσό της χρηματοδότησης που προβλέπεται στην παρούσα απόφαση συνεπάγεται ότι θα χρειαστούν μέτρα για μεγαλύτερη επιλεκτικότητα ως προς τις διενεργητέες δραστηριότητες και για τη σταδιακή εφαρμογή των νέων δράσεων.

Τυχόν παράταση του JET θα συνεπαγόταν αναγκαστικά σαφώς μειωμένο ετήσιο προϋπολογισμό γι' αυτό, ενώ η ενδεχόμενη κατασκευή του W VII-X μόνον εν μέρει θα μπορούσε να χρηματοδοτηθεί από την παρούσα απόφαση.

Η αποκεντρωμένη διαχείριση το προγράμματος για τη σύντηξη, η οποία είναι συνυφασμένη με τη διάρθρωσή της σε δίκτυο, έχει αποδειχθεί ότι είναι αποτελεσματική και θα διατηρηθεί.

(1) Περιγραφή των δραστηριοτήτων που μελετάται ν' ανατεθούν στο ΚΚΕρ σ' αυτόν τον τομέα περιέχεται στην πρόταση απόφασης του Συμβουλίου σχετικά με τις δραστηριότητες του ΚΚΕρ [έγγραφο COM(94) 70 τελικό της 30ής Μαρτίου 1994, 94/0074 (CNS)], απόσπασμα της οποίας επισυνάπτεται στην παρούσα απόφαση.

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ II

>ΘΕΣΗ ΠΗΝΑΚΑ>

Η κατανομή μεταξύ των διαφόρων τομέων δεν αποκλείει τη δυνατότητα ορισμένα από τα έργα να καλύπτουν περισσότερους τομείς. Ειδικότερα, τα θέματα που αφορούν την ασφάλεια και το περιβάλλον, τα οποία θα καθορίσουν την εξέλιξη του προγράμματος «σύντηξη», θα εξεταστούν σε όλους τους τομείς. Στο πλαίσιο του JET, τα θέματα αυτά αποτελούν αναπόσπαστο μέρος της λειτουργίας της εγκατάστασης. Για τους τομείς 1, 3 και 4, το 10 % περίπου του συνολικού ποσού θα διατεθεί για τα θέματα αυτά.

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ III

ΕΙΔΙΚΟΙ ΚΑΝΟΝΕΣ ΕΚΤΕΛΕΣΗΣ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ

1. Οι ειδικοί κανόνες για την υλοποίηση του παρόντος προγράμματος, οι οποίοι προβλέπονται στο άρθρο 3, περιλαμβάνουν σχέδια που αφορούν την έρευνα και την τεχνολογική ανάπτυξη, την κοινή επιχείρηση JET, συνοδευτικά μέτρα και συντονισμένες δράσεις. Η επιλογή των μέσων θα πρέπει να γίνεται με γνώμονα τα κριτήρια που παρατίθενται στο παράρτημα II της απόφασης 94/268/Ευρατόμ (1), καθώς και τους στόχους που περιλαμβάνονται στο παράρτημα I του παρόντος προγράμματος.

Η συμμετοχή στο πρόγραμμα προβλέπεται να γίνει στο πλαίσιο των συμβάσεων για τις ενώσεις με τα κράτη μέλη (συν τη Σουηδία και την Ελβετία) ή τους οργανισμούς στα κράτη μέλη, την κοινή επιχείρηση JET, τη συμφωνία NET, η οποία λαμβάνει υπόψη τη συμμετοχή της Κοινότητας στις δραστηριότητες ITER-EDA και άλλες συμβάσεις περιορισμένης διάρκειας, ιδιαίτερα με οργανισμούς στα κράτη μέλη τα οποία δεν διαθέτουν ενώσεις.

2. Το παρόν πρόγραμμα θα υλοποιηθεί με έμμεσες δράσεις, με χρηματοδοτική συνεισφορά της Κοινότητας σε δραστηριότητες έρευνας και εκπαίδευσης τις οποίες αναλαμβάνουν τρίτοι ή το ΚΚΕρ σε σύμπραξη με τρίτους:

α) Δράσεις επιμερισμένων δαπανών, οι οποίες καλύπτουν τα ακόλουθα:

Τα σχέδια θ' αποτελούν αντικείμενο συμβάσεων έρευνας και τεχνολογικής ανάπτυξης επιμερισμένων δαπανών. Θα ενθαρρύνεται η σύσταση κονσόρτσιουμ για ολοκληρωμένα σχέδια με κοινό στόχο.

Η χρηματοδοτική συνεισφορά της Κοινότητας στις τρέχουσες δαπάνες των ενώσεων και στις συμβάσεις περιορισμένης διάρκειας θα ανταποκρίνεται κατά κανόνα σε ενιαίο ετήσιο ποσοστό περίπου 25 %. Μετά από διαβουλεύσεις με τη συμβουλευτική επιτροπή για το πρόγραμμα σύντηξης, η Επιτροπή έχει τη δυνατότητα να χρηματοδοτήσει:

- το επενδυτικό κόστος ειδικά καθορισμένων έργων, σε ενιαίο ποσοστό περίπου 45 %,

- ορισμένες εργασίες οι οποίες μόνον από τη βιομηχανία είναι δυνατόν να εκτελεστούν, σε ποσοστό 100 %.

Τα σχέδια θα επιλέγονται με βάση τις συνήθεις διαδικασίες που καθορίζονται στις συμβάσεις για τις ενώσεις, το καταστατικό του JET, τη συμφωνία NET, τη συμφωνία ITER-EDA καθώς και σε κάθε άλλη συμφωνία σε κοινοτικό επίπεδο η οποία ενδέχεται να συναφθεί ύστερα από γνωμοδότηση της συμβουλευτικής επιτροπής που προβλέπεται στο άρθρο 5 παράγραφος 2. Από τη στιγμή που η συμβουλευτική επιτροπή έχει δώσει σ' ένα σχέδιο προτεραιότητα, όλες οι ενώσεις και οργανώσεις που συμμετέχουν στο πρόγραμμα έχουν το δικαίωμα να συμμετάσχουν στα πειράματα τα οποία διεξάγονται στις εγκαταστάσεις που δημιουργούνται στο πλαίσιο του έργου.

Οι όροι συμμετοχής της Κοινότητας στην κοινή επιχείρηση JET καθορίζονται στο καταστατικό της κοινής επιχείρησης, το οποίο έχει εγκριθεί από την απόφαση 78/471/Ευρατόμ, όπως τροποποιήθηκε τελευταία από την απόφαση 91/677/Ευρατόμ.

Οι όροι συμμετοχής της Κοινότητας στις δραστηριότητες σχεδιασμού του ITER (ITER-EDA) ορίζονται στη συμφωνία EDA (2), στο πρωτόκολλο 2 και στα συνοδευτικά έγγραφα (2).

β) Συντονισμένες δράσεις οι οποίες συνίστανται στο συντονισμό σχεδίων που αφορούν την έρευνα και την εκπαίδευση, τα οποία ήδη χρηματοδοτούνται από δημόσιες αρχές ή ιδιωτικούς οργανισμούς. Η συντονισμένη δράση είναι επίσης δυνατόν να χρησιμεύσει στο συντονισμό που είναι αναγκαίος για τη λειτουργία των θεματικών δικτύων, τα οποία, μέσω δράσεων επιμερισμένων δαπανών, συνενώνουν γύρω από έναν ενιαίο τεχνολογικό ή βιομηχανικό στόχο κατασκευαστές, χρήστες, πανεπιστήμια και ερευνητικά κέντρα.

Η κοινοτική συμμετοχή μπορεί να καλύπτει έως και το 100 % του κόστους του συντονισμού.

γ) Προπαρασκευαστικά και συνοδευτικά μέτρα καθώς και μέτρα στήριξης, όπως:

- μελέτες για τη στήριξη του παρόντος προγράμματος και την προπαρασκευή πιθανών μελλοντικών ενεργειών,

- υποστήριξη για ανταλλαγές πληροφοριών, διασκέψεις, σεμινάρια, συνέδρια πρακτικής εργασίας ή άλλες επιστημονικές ή τεχνικές συναντήσεις, συμπεριλαμβανομένων των συναντήσεων διακλαδικού ή πολυεπιστημονικού συντονισμού,

- χρήση εξωτερικής εμπειρογνωμοσύνης, συμπεριλαμβανομένης της πρόσβασης σε βάσεις επιστημονικών δεδομένων,

- επιστημονικές δημοσιεύσεις και δραστηριότητες για τη διάδοση, προώθηση και αξιοποίηση των αποτελεσμάτων (σε συντονισμό με τις αντίστοιχες δραστηριότητες που αναπτύσσονται στο πλαίσιο της τρίτης δράσης του τέταρτου προγράμματος-πλαισίου κοινοτικών δραστηριοτήτων Ε & ΤΑ,

- μελέτες για την εκτίμηση των κοινωνικοοικονομικών επιπτώσεων και των ενδεχόμενων τεχνολογικών κινδύνων που συνδέονται με το πρόγραμμα,

- εκπαιδευτικές δραστηριότητες σχετικές με την έρευνα που καλύπτει το πρόγραμμα, που μπορούν να διευκολύνουν τη μεταφορά τεχνολογίας,

- ανεξάρτητη αξιολόγηση του προγράμματος και της εκτέλεσης των δραστηριοτήτων.

Η κοινοτική χρηματοδότηση μπορεί να καλύπτει έως και το 100 % του κόστους αυτών των μέτρων.

Απόσπασμα της πρότασης απόφασης του Συμβουλίου για το πρόγραμμα του ΚΚΕρ [COM(94) 70 τελικό - 94/0074 (CNS)] σχετικά με τις δραστηριότητες που μπορεί να αναληφθούν από το κοινό κέντρο ερευνών στους τομείς που καλύπτονται από το ειδικό πρόγραμμα έρευνας και εκπαίδευσης στον τομέα της ελεγχόμενης θερμοπυρηνικής σύντηξης

Η σχετική δαστηριότητα του ΚΚΕρ εντάσσεται στο κοινοτικό ερευνητικό πρόγραμμα με αντικείμενο τη σύντηξη. Αποσκοπεί στη βελτίωση του γνωστικού υποβάθρου και της τεχνολογίας σχετικά με τη διάσταση «ασφάλεια και περιβάλλον» των μελλοντικών μηχανών που προορίζονται για το ευρωπαϊκό πρόγραμμα. Το μεγαλύτερο μέρος των εργασιών θα αφιερωθεί στην υποστήριξη του ITER αλλά είναι δυνατόν να καλυφθεί και οποιοσδήποτε άλλος αντιδραστήρας σύντηξης.

Για το σκοπό αυτό, το ΚΚΕρ μελέτησε και κατασκεύασε το ευρωπαϊκό εργαστήριο χειρισμού του τριτίου (ETHEL). Στόχος της εγκατάστασης αυτής είναι η ανάπτυξη μεθόδων για το χειρισμό του τριτίου αλλά θα αποδοθεί ιδιαίτερη προσοχή στην εξακρίβωση της καταλληλότητας και της τήρησης των προδιαγραφών των μεθόδων για την πρόληψη και τον περιορισμό των απορριμμάτων τριτίου και προϊόντων ενεργοποίησής του στο χώρο εργασίας και στο περιβάλλον, τόσο στις κανονικές συνθήκες όσο και σε περίπτωση ατυχήματος.

Το εργαστήριο αυτό μπορεί επίσης να παρέχει δυνατότητες έρευνας σε κάθε ευρωπαϊκό φορέα που είναι μέλος του κοινοτικού προγράμματος για τη σύντηξη ή συνδεδεμένος με αυτό.

Ένα μέρος των εργασιών θα έχει ως αντικείμενο την ανάπτυξη και το χαρακτηρισμό υλικών που πρέπει να πληρούν τις ακόλουθες απαιτήσεις: καλή συμβατότητα με το τρίτιο, συμπεριφορά αποτελεσματικού φραγμού στη διείσδυση τριτίου με χαμηλή ραδιενέργεια εξ επαγωγής. Το ΚΚΕρ, με μακρόχρονη πείρα στα θέματα αυτά θα έχει ουσιαστική συνεισφορά στο πλαίσιο του ITER καθώς και στην ικανοποίηση των πιο μακροπρόθεσμων αναγκών του προγράμματος για τη σύντηξη.

Το ΚΚΕρ θα εκπονήσει, συμπληρωματικά προς τις παραπάνω δραστηριότητες, γενικότερες μελέτες που θα συμπεριλάβουν τη λειτουργική ασφάλεια κατά τις εργασίες συντήρησης, με βάση συγκεκριμένα αιτήματα σχετικά με το έργο ITER ή, ευρύτερα, το πρόγραμμα για τη σύντηξη, κυρίως μελέτες με θέμα τα υλικά χαμηλού βαθμού ενεργοποίησης και τον τηλεχειρισμό.

Απόσπασμα της πρότασης απόφασης του Συμβουλίου για το πρόγραμμα του ΚΚΕρ [COM(94) 70 τελικό - 94/0074 (CNS)] σχετικά με τις δραστηριότητες που μπορεί να αναληφθούν από το κοινό κέντρο ερευνών στους τομείς που καλύπτονται από το ειδικό πρόγραμμα έρευνας και εκπαίδευσης στον τομέα της ελεγχόμενης θερμοπυρηνικής σύντηξης

Η σχετική δαστηριότητα του ΚΚΕρ εντάσσεται στο κοινοτικό ερευνητικό πρόγραμμα με αντικείμενο τη σύντηξη. Αποσκοπεί στη βελτίωση του γνωστικού υποβάθρου και της τεχνολογίας σχετικά με τη διάσταση «ασφάλεια και περιβάλλον» των μελλοντικών μηχανών που προορίζονται για το ευρωπαϊκό πρόγραμμα. Το μεγαλύτερο μέρος των εργασιών θα αφιερωθεί στην υποστήριξη του ITER αλλά είναι δυνατόν να καλυφθεί και οποιοσδήποτε άλλος αντιδραστήρας σύντηξης.

Για το σκοπό αυτό, το ΚΚΕρ μελέτησε και κατασκεύασε το ευρωπαϊκό εργαστήριο χειρισμού του τριτίου (ETHEL). Στόχος της εγκατάστασης αυτής είναι η ανάπτυξη μεθόδων για το χειρισμό του τριτίου αλλά θα αποδοθεί ιδιαίτερη προσοχή στην εξακρίβωση της καταλληλότητας και της τήρησης των προδιαγραφών των μεθόδων για την πρόληψη και τον περιορισμό των απορριμμάτων τριτίου και προϊόντων ενεργοποίησής του στο χώρο εργασίας και στο περιβάλλον, τόσο στις κανονικές συνθήκες όσο και σε περίπτωση ατυχήματος.

Το εργαστήριο αυτό μπορεί επίσης να παρέχει δυνατότητες έρευνας σε κάθε ευρωπαϊκό φορέα που είναι μέλος του κοινοτικού προγράμματος για τη σύντηξη ή συνδεδεμένος με αυτό.

Ένα μέρος των εργασιών θα έχει ως αντικείμενο την ανάπτυξη και το χαρακτηρισμό υλικών που πρέπει να πληρούν τις ακόλουθες απαιτήσεις: καλή συμβατότητα με το τρίτιο, συμπεριφορά αποτελεσματικού φραγμού στη διείσδυση τριτίου με χαμηλή ραδιενέργεια εξ επαγωγής. Το ΚΚΕρ, με μακρόχρονη πείρα στα θέματα αυτά θα έχει ουσιαστική συνεισφορά στο πλαίσιο του ITER καθώς και στην ικανοποίηση των πιο μακροπρόθεσμων αναγκών του προγράμματος για τη σύντηξη.

Το ΚΚΕρ θα εκπονήσει, συμπληρωματικά προς τις παραπάνω δραστηριότητες, γενικότερες μελέτες που θα συμπεριλάβουν τη λειτουργική ασφάλεια κατά τις εργασίες συντήρησης, με βάση συγκεκριμένα αιτήματα σχετικά με το έργο ITER ή, ευρύτερα, το πρόγραμμα για τη σύντηξη, κυρίως μελέτες με θέμα τα υλικά χαμηλού βαθμού ενεργοποίησης και τον τηλεχειρισμό.

(1) ΕΕ αριθ. L 244 της 26. 8. 1992, σ. 14.

(2) ΕΕ αριθ. L 114 της 5. 5. 1994, σ. 25.