ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ

της 30ής Σεπτεμβρίου 1998

σχετικά με τις σχεδιαζόμενες ενισχύσεις της Αυστρίας προς την AGRANA Stärke-GmbH για την δημιουργία και την μετατροπή των εγκαταστάσεων παραγωγής αμύλου

[κοινοποιηθείσα υπό τον αριθμό Ε(1998) 3023]

(Το κείμενο στη γερμανική γλώσσα είναι το μόνο αυθεντικό)

(1999/342/ΕΚ)

Η ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ,

Έχοντας υπόψη:

τη συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, και ιδίως το άρθρο 93 παράγραφος 2, πρώτο εδάφιο,

τον κανονισμό (ΕΟΚ) αριθ. 1766/92 του Συμβουλίου, της 30ής Ιουνίου 1992, περί κοινής οργάνωσης αγοράς στον τομέα των σιτηρών(1), όπως τροποποιήθηκε τελευταία από τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 923/96 της Επιτροπής(2),

Αφού κάλεσε τα ενδιαφερόμενα μέρη, σύμφωνα με το άρθρο 93 παράγραφος 2 της συνθήκης ΕΚ να υποβάλουν τις παρατηρήσεις τους,

Αφού έλαβε υπόψη τις εν λόγω παρατηρήσεις,

Εκτιμώντας τα ακόλουθα:

Ι

(1) Σύμφωνα με το άρθρο 93 παράγραφος 3 της συνθήκης ΕΚ η Αυστρία ανακοίνωσε στην Επιτροπή με την επιστολή της 28ης Ιουνίου 1996 (που καταχωρήθηκε στις 2 Αυγούστου 1996), ένα μέτρο ενίσχυσης υπέρ της AGRANA Stärke-GmbH, Hollandstrasse 2, 1020 Wien (στο εξής: AGRANA). Συμπληρωματικές πληροφορίες παρασχέθηκαν με τις επιστολές της 18ης Σεπτεμβρίου 1996, της 14ης Νοεμβρίου 1996, της 29ης Ιανουαρίου 1997, της 7ης Μαρτίου 1997 και της 11ης Ιουνίου 1997 (που καταχωρήθηκαν στις 19 Σεπτεμβρίου 1996, στις 18 Νοεμβρίου 1996, στις 31 Ιανουαρίου 1997, στις 12 Μαρτίου 1997 και στις 16 Ιουνίου 1997).

(2) Με επιστολή της 20ής Δεκεμβρίου 1996 (που καταχωρήθηκε στις 23 Δεκεμβρίου 1996), η Αυστρία ζήτησε το διαδικαστικό διαχωρισμό των δύο μέτρων, που αποτελούν τώρα αντικείμενο της διαδικασίας. Τα τρία υπολειπόμενα μέτρα ενίσχυσης του σχεδίου που είχε αρχικά ανακοινωθεί εγκρίθηκαν από την Επιτροπή με την επιστολή SG(97)D/461 της 23ης Ιανουαρίου 1997 (κρατική ενίσχυση αριθ. Ν 517/96).

(3) Τα υπο κρίση μέτρα αφορούν επενδύσεις της επιχείρησης AGRANA στον τομέα παραγωγής αμύλου. Στην τοποθεσία Aschach πρέπει να ενισχυθεί αφενός α) η μετατροπή μιας εγκατάστασης διάβρεξης υπό υψηλή πίεση σύμφωνα με την τρέχουσα τεχνολογία με αύξηση της μεταποιητικής ικανότητας από [...](3) σε [...] και αφετέρου β) η επένδυση σε μια μονάδα σακχαροποίησης με πρώτη ύλη το άμυλο αραβοσίτου και με δυναμικότητα [...] σε προϊόντα σακχαροποίησης κατ' έτος (ενώ συγχρόνως θα κλείσει η πεπαλαιωμένη και λιγότερο παραγωγική μονάδα). Σύμφωνα με την κοινοποίηση της Αυστρίας το ύψος της ενίσχυσης ανέρχεται με ένταση ενίσχυσης 20 % του κόστους επένδυσης [...] σε 57,4 εκατατομμύρια αυστριακά σελίνια (4,13 εκατομμύρια ECU).

(4) Η AGRANA έχει ήδη πραγματοποιήσει τις επενδύσεις. Η Αυστρία, σύμφωνα με το άρθρο 93 της συνθήκης ΕΚ δεν έχει επί του παρόντος ούτε εγκρίνει ούτε καταβάλει την κοινοποιηθείσα ενίσχυση.

ΙΙ

(5) Σύμφωνα με μια πρώτη εξέταση των πληροφοριών που παρασχέθηκαν, η Επιτροπή αποφάσισε να κινήσει τη διαδικασία σύμφωνα με το άρθρο 93 παράγραφος 2 της συνθήκης ΕΚ.

(6) Η κυβέρνηση της Αυστρίας ενημερώθηκε σχετικά με την απόφαση να κινηθεί η διαδικασία με την επιστολή της 18ης Αυγούστου 1997. Η επιστολή δημοσιεύθηκε στην Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων(4). Στην εν λόγω επιστολή η Επιτροπή κάλεσε τα λοιπά κράτη μέλη και τους λοιπούς ενδιαφερόμενους να υποβάλουν τις παρατηρήσεις τους σχετικά με το εν λόγω σχέδιο ενίσχυσης.

(7) Η Επιτροπή εξέφρασε τις αμφιβολίες της όσον αφορά το συμβιβάσιμο του μέτρου ενίσχυσης με την κοινή αγορά. Ως εκ τούτου, οι υπό εξέταση επενδύσεις δεν είναι επιλέξιμες σύμφωνα με τα ισχύοντα κριτήρια επιλογής για την χορήγηση κρατικών ενισχύσεων(5). Πέραν αυτού, η ενίσχυση δεν ανταποκρίνεται στις κοινοτικές κατευθυντήριες γραμμές όσον αφορά τις κρατικές ενισχύσεις για τη διάσωση και την αναδιάρθρωση προβληματικών επιχειρήσεων(6), δεδομένου ότι σε έναν τομέα, κύριο χαρακτηριστικό του οποίου είναι η διαρθρωτική υπερδυναμικότητα στην αγορά της Κοινότητας, θα συνέβαλε στην επέκταση της παραγωγικής ικανότητας. Τέλος, η Επιτροπή εξέφρασε αμφιβολίες ως προς την αναγκαιότητα της ενίσχυσης, δεδομένου ότι οι επενδύσεις της AGRANA πραγματοποιήθηκαν ήδη και οι εγκαταστάσεις τέθηκαν επισήμως σε λειτουργία την άνοιξη του 1997.

(8) Με επιστολή της 18ης Σεπτεμβρίου 1997 η Αυστρία κατέστησε γνωστή στην Επιτροπή τη θέση της όσον αφορά την κίνηση της διαδικασίας.

(9) Τις παρατηρήσεις τους υπέβαλαν με επιστολή της 12ης Δεκεμβρίου 1997 η ιταλική και η ισπανική κυβέρνηση, και με τις επιστολές της 5ης Δεκεμβρίου 1997, της 9ης Δεκεμβρίου 1997 και της 12ης Δεκεμβρίου 1997 οι επαγγελματικές ενώσεις Fachverband der Stärkeindustrie e.V., Association des amidonneries de céréales de l' UE και Asociación de Transformadores de Maiz por Via Himeda. Ο κοινός παρανομαστής των παρατηρήσεων αυτών ήταν ότι η κοινοτική αγορά αμύλου παρουσιάζει υπερδυναμικότητα και ότι κατά συνέπεια ενισχύσεις για την επέκταση της παραγωγικής ικανότητας αποκλείονται από την κοινοτική νομοθεσία. Οι προβλεπόμενες ενισχύσεις θα νόθευαν τους όρους ανταγωνισμού εις βάρος των ανταγωνιστών.

(10) Με επιστολή της 12ης Φεβρουαρίου 1998 η Αυστρία έλαβε θέση ως προς τις εν λόγω παρατηρήσεις.

ΙΙΙ

(11) Η Αυστρία είναι της γνώμης ότι τα κριτήρια επιλογής της απόφασης 94/173/ΕΚ καθώς και οι κατευθυντήριες γραμμές για τις ενισχύσεις αναδιάρθρωσης δεν μπορούν να εφαρμοστούν στο σχέδιο ενίσχυσης.

(12) Η άποψη ότι σύμφωνα με τα κριτήρια επιλογής της απόφασης 94/173/ΕΚ δεν επιτρέπονται επενδύσεις στον τομέα του αμύλου σιτηρών, δεν ευσταθεί σε σχέση με το συγκεκριμένο σχέδιο ενίσχυσης. Σύμφωνα με το άρθρο 16 παράγραφος 5 του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 866/90 του Συμβουλίου, της 29ης Μαρτίου 1990 περί βελτιώσεως των συνθηκών μεταποίησης και εμπορίας των γεωργικών προϊόντων(7) είναι δυνατή η χορήγηση κρατικών ενισχύσεων, εφόσον συμβιβάζονται με τα άρθρα 92, 93 και 94 της συνθήκης ΕΚ. Στο σημείο VΙΙ.Δ.1. του παραρτήματος XV της πράξης προσχώρησης ορίζεται ρητά, ότι η Επιτροπή κατά την εφαρμογή του άρθρου 16 παράγραφος 5 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 951/97 όσον αφορά την Αυστρία και τη Φινλανδία θα ενεργεί σύμφωνα με τη δήλωση αριθ. 31 σχετικά με την μεταποιητική βιομηχανία στην Αυστρία και τη Φινλανδία της Τελικής Πράξης. H εν λόγω δήλωση προβλέπει ότι στην περίπτωση εθνικών μεταβατικών ρυθμίσεων για ενισχύσεις, οι οποίες αποσκοπούν στη διευκόλυνση της αναδιάρθρωσης, θα πρέπει να χρησιμοποιείται ευελιξία. Ως εκ τούτου, στερείται συνεπείας το γεγονός ότι η Επιτροπή στηρίχθηκε κατά την εξέταση της προκειμένης περίπτωσης απλώς στους κανόνες σχετικά με τις ενισχύσεις που εφαρμόζονται συνήθως.

(13) Όσον αφορά την ερμηνεία του όρου "ευελιξία" και το ερώτημα κατά πόσο η έννοια αυτή επιτρέπει την προτιθέμενη στήριξη μιας επένδυσης η οποία συμβάλλει στην αύξηση της παραγωγικής ικανότητας, η Αυστρία παραπέμπει αφενός στη γνώμη που διατύπωσε η Επιτροπή σχετικά με την προσχώρηση της Αυστρίας, στην οποία αναφέρεται η δύσκολη κατάσταση που αντιμετωπίζει η βιομηχανία παραγωγής αμύλου της Αυστρίας και αφετέρου στο σημείο VΙΙ.Δ.1. του παραρτήματος XV της πράξης προσχώρησης, το οποίο στην αρχική του διατύπωση για την προσχώρηση της Νορβηγίας προέβλεπε ότι κατά την εφαρμογή του άρθρου 16 παράγραφος 5 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 951/97 η Επιτροπή μπορεί να παράσχει την άδεια στην Νορβηγία, να χορηγήσει κρατικές ενισχύσεις για επενδύσεις, υπό τον όρο ότι δεν αυξάνεται η παραγωγική ικανότητα στον εν λόγω τομέα. Όσον αφορά την Αυστρία και τη Φινλανδία, η Επιτροπή θα εφάρμοζε τις εν λόγω διατάξεις σύμφωνα με τη δήλωση αριθ. 31 της Τελικής Πράξης. Εξ αντιδιαστολής μπορεί να συναχθεί το συμπέρασμα ότι ο γενικός όρος για κρατικές ενισχύσεις αναδιάρθρωσης σε πλεονασματικούς τομείς, ήτοι η μείωση της ικανότητας, δεν πρέπει να εφαρμόζεται στην περίπτωση της Αυστρίας.

(14) Επίσης, η ανάγκη προσαρμογής της δικαιούχου επιχείρησης δεν προκύπτει από την μέτρια απόδοσή της, αλλά από οικονομικό πλαίσιο το οποίο έχει ριζικά αλλάξει λόγω της προσχώρησης της Αυστρίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Πριν από την προσχώρηση η βιομηχανία παραγωγής αμύλου της Αυστρίας δεν ήταν σε θέση να αποκτήσει ανταγωνιστική ικανότητα δεδομένου ότι οι εξαγωγές κοινοτικού αμύλου προς την Αυστρία τύγχαναν μαζικών επιδοτήσεων, ενώ οι εξαγωγές των αυστριακών επιχειρήσεων προς την Κοινότητα καθίσταντο πρακτικά αδύνατες λόγω της επιβολής απαγορευτικών εισαγωγικών δασμών. Με την παροχή της ενίσχυσης η οικονομική κατάσταση των παραγωγών αμύλου από άλλα κράτη μέλη δεν θα επιδεινωθεί κατά συνέπεια σε σύγκριση με την κατάσταση που επικρατούσε πριν από την προσχώρηση της Αυστρίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

(15) Από τα ανωτέρω προκύπτει ότι οι μόνες διατάξεις που μπορούν να εφαρμοστούν στην προκειμένη περίπτωση είναι αυτές του άρθρου 92 παράγραφος 3, στοιχείο γ) της συνθήκης ΕΚ σε συνδυασμό με το άρθρο 151 παράγραφος 1 της πράξης προσχώρησης και με το σημείο VΙΙ.Δ.1. του παραρτήματος XV της εν λόγω πράξης καθώς και τη δήλωση αριθ. 31 σε συνδυασμό με τη γνώμη που διατύπωσε η Επιτροπή όσον αφορά την προσχώρηση της Αυστρίας. Σύμφωνα με το άρθρο 92 παράγραφος 3, στοιχείο γ) η Επιτροπή δύναται να εγκρίνει ενισχύσεις για την προώθηση της αναπτύξεως ορισμένων οικονομικών δραστηριοτήτων ή οικονομικών περιοχών, εφόσον δεν αλλοιώνουν τους όρους των συναλλαγών κατά τρόπο που θα αντέκειτο προς το κοινό συμφέρον.

(16) Υπό αυτή την έννοια θα έπρεπε η ενίσχυση να θεωρηθεί ότι χρησιμεύει για την προσαρμογή συγκεκριμένου οικονομικού κλάδου. Χωρίς την προσαρμογή η επιχείρηση δεν θα ήταν ανταγωνιστική. Οι όροι των συλλαγών δεν αλλοιώθηκαν κατά τρόπο που θα αντέκειτο προς το κοινό συμφέρον. Οι παραγωγοί αμύλου στα κράτη μέλη ευνοήθηκαν από την προσχώρηση της Αυστρίας. Η θετική αυτή αλλαγή των όρων των συλλαγών δεν πρόκειται κατά κανέναν τρόπο να μετριασθεί από το εν λόγω σχέδιο ενίσχυσης και ούτε καν να υπεραντισταθμιστεί. Θα πρέπει να αναμένεται κυρίως αυξημένη ζήτηση προϊόντων αμύλου στην αγορά της Αυστρίας (χαρτοποιία και τομέας ζύμωσης) και η σχεδιαζόμενη αύξηση της παραγωγής τιμών θα μπορεί κατά συνέπεια να απορροφηθεί από την αυστριακή αγορά.

(17) Η ενίσχυση είναι επιπλέον αναγκαία. Η απόφαση πραγματοποίησης των επενδύσεων της επιχείρησης ελήφθη μόνο κατόπιν της κοινοποίησης στην Επιτροπή και στο πλαίσιο των εθνικών πολιτικών υποσχέσεων. Σχετικά με την εν λόγω ενίσχυση πραγματοποιούνται διαπραγματεύσεις εδώ και τρία περίπου έτη μεταξύ της Επιτροπής και της Αυστρίας. Ενόψει της ανάγκης της διαρθρωτικής προσαρμογής είναι παράλογο να αναμένεται από μια επιχείρηση η οποία μάχεται για την επιβίωσή της στην κοινή αγορά, να παραμένει άπραγη κατά το χρονικό διάστημα μέχρι τη λήψη της απόφασης, όταν συγχρόνως διακυβεύεται σοβαρά η οικονομική της ύπαρξη. Εάν η Αυστρία είχε όντως ήδη χορηγήσει την προβλεπόμενη ενίσχυση, η Επιτροπή δεν θα είχε αμφιβολίες κατά πόσο το σχέδιο επένδυσης δεν θα είχε πραγματοποιηθεί και χωρίς την εν λόγω ενίσχυση.

(18) Επιπλέον, δεν είναι δικαιολογημένο το συμπέρασμα ότι, δεδομένου ότι η AGRANA ανήκει σε όμιλο επιχειρήσεων, η Αυστρία θα μπορούσε να αναμένει από τον εν λόγω όμιλο να επενδύσει απεριόριστα κεφάλαια σε συγκεκριμένο τομέα. Ακόμη και στην περίπτωση μιας τέτοιας θεώρησης που αφορά έναν όμιλο επιχειρήσεων, το συγκεκριμένο σχέδιο ενίσχυσης δεν θα ήταν οικονομικά βιώσιμο χωρίς την ενίσχυση και η πιο πιθανή έκβαση θα ήταν η εκκαθάριση της επιχείρησης. Η ένταση της ενίσχυσης με 20 % είναι μικρή και η δικαιούχος επιχείρηση θα μπορούσε με αυτό το ποσοστό στήριξης να αναμένει κέρδη το νωρίτερο εντός επτά ετών.

(19) Η ενίσχυση δεν αλλοιώνει επίσης τους όρους των συναλλαγών κατά τρόπο, ο οποίος θα αντέκειτο στο κοινό συμφέρον. Πράγματι, η προσχώρηση της Αυστρίας παρείχε πλεονεκτήματα για τους παραγωγούς αμύλου σε άλλα κράτη μέλη· επιπλέον, έπαψαν να παρέχονται επιστροφές κατά την εξαγωγή προς την Αυστρία. Πέραν αυτού, οι εισαγωγές προϊόντων αμύλου προς την Αυστρία μετά την προσχώρηση, κατά το 1995 και 1996, αυξήθηκαν συνολικά κατά 46 % περίπου, ενώ το μερίδιο των κρατών μελών ανέρχεται σε 96 %. Η κατάσταση αυτή θα άλλαζε ελάχιστα, κυρίως λόγω της μικρής έντασης της ενίσχυσης. Η αύξηση του όγκου παραγωγής, κατά 1 % μόνο της κοινοτικής παραγωγής αμύλου, θα μπορούσε να απορροφηθεί από την αυξανόμενη ζήτηση εκ μέρους της χαρτοποιίας και της βιομηχανίας ζύμωσης στην αγορά της Αυστρίας.

IV

(20) Οι εν λόγω επενδύσεις πραγματοποιούνται στον τομέα της μεταποίησης αραβοσίτου για την παραγωγή αμύλου. Το άμυλο που παράγεται από αραβόσιτο όπως και τα προϊόντα σακχαροποίησής του διέπονται από τον κανονισμό (ΕΟΚ) αριθ. 1766/92. Το άρθρο 19 του εν λόγω κανονισμού ορίζει ότι εφαρμόζονται τα άρθρα 92, 93 και 94 της συνθήκης ΕΚ στα προϊόντα που καλύπτονται από αυτόν.

(21) Το άρθρο 92 παράγραφος 1 της συνθήκης ΕΚ απαγορεύει καταρχήν τις ενισχύσεις, που πληρούν τα κριτήρια που ορίζονται σε αυτό (κρατικές ενισχύσεις). Ως εκ τούτου πρέπει να εξεταστεί κατά πρώτον κατά πόσον το κοινοποιηθέν μέτρο ενίσχυσης αποτελεί κρατική ενίσχυση κατά την έννοια του άρθρου 92 παράγραφος 1 της συνθήκης ΕΚ.

(22) Δεδομένου ότι η ενίσχυση πρέπει να χορηγηθεί από την Αυστρία υπό μορφή άμεσης επιδότησης, πληρούνται τα σχετικά κριτήρια του άρθρου 92 παράγραφος 1. Επίσης, η ενίσχυση ευνοεί συγκεκριμένη επιχείρηση, δεδομένου ότι η AGRANA έχει να λαμβάνει το 20 % του κόστους της επένδυσης. Όπως προκύπτει από την απόφαση του Δικαστηρίου των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων της 17ης Σεπτεμβρίου 1980 στην υπόθεση C-730/79 (Philip Morris κατά Επιτροπής)(8), η βελτίωση της οικονομικής θέσεως μιας επιχείρησης μέσω μιας κρατικής ενίσχυσης συνεπάγεται κατά κανόνα τη στρέβλωση των όρων ανταγωνισμού σε σχέση με τις ανταγωνιστικές επιχειρήσεις.

(23) Όσον αφορά το κριτήριο της αλλοίωσης των όρων των συναλλαγών, η Αυστρία αμφισβητεί το γεγονός, όπως προαναφέρθηκε, ότι η ενίσχυση έχει τέτοια συνέπεια. H Επιτροπή δεν μπορεί ωστόσο να δεχθεί την επιχειρηματολογία της Αυστρίας. Κατά την αξιολόγηση του εν λόγω κριτηρίου, το γεγονός ότι η προσχώρηση της Αυστρίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση είχε θετική επίπτωση για τους παραγωγούς αμύλου στα κράτη μέλη δεν μπορεί να ληφθεί υπόψη. Σύμφωνα με το άρθρο 92 της συνθήκης ΕΚ, η ύπαρξη στρέβλωσης ή η απειλή στρέβλωσης των συναλλαγών πρέπει να αξιολογηθεί αποκλειστικά σε σχέση με τις περιστάσεις της σχετικής ενίσχυσης. Σύμφωνα με την απόφαση του Δικαστηρίου των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων της 21ης Μαρτίου 1990 στην υπόθεση C-142/87 (Tubemeuse)(9) ακόμη και η σχετικά μικρή ένταση της ενίσχυσης ή η ελαφρά αύξηση της παραγωγικής ικανότητας δεν αποκλείει την δυνατότητα αλλοίωσης των όρων των συναλλαγών. Διαφαίνεται η αλλοίωση των όρων των συναλλαγών, όπως και η νόθευση του ανταγωνισμού, διότι η σχεδιαζόμενη από την Αυστρία ενίσχυση ενισχύει τη θέση της AGRANA έναντι των ανταγωνιστών της στο ενδοκοινοτικό εμπόριο(10).

(24) Ο όγκος των ενδοκοινοτικών συναλλαγών αμύλου είναι σημαντικός. Όπως προκύπτει από τον παρακάτω πίνακα, η Αυστρία εισάγει ένα μεγάλο μέρος των αναγκών της σε άμυλο από άλλα κράτη μέλη. Με μια ετήσια εθνική παραγωγή 180000 τόνων περίπου, η Αυστρία επιτυγχάνει ποσοστό αυτοεφοδιασμού 55 %.

>ΘΕΣΗ ΠΙΝΑΚΑ>

(25) Λόγω ενός διαρθρωτικού πλεονάσματος παραγωγής 20 % στην κοινοτική αγορά δεν υπάρχουν ελεύθεροι τομείς της αγοράς και οι παραγωγοί αμύλου στα κράτη μέλη αντιμετωπίζουν γι' αυτό το λόγο έντονο ανταγωνισμό. Η εν λόγω κατάσταση ανταγωνισμού δεν υφίσταται μόνο στην κοινοτική αγορά, αλλά και σε αγορές τρίτων χωρών, προς τις οποίες εξάγονται τα πλεονάσματα με τη βοήθεια επιστροφών κατά την εξαγωγή.

(26) Την απαγόρευση που προβλέπεται στο άρθρο 92 παράγραφος 1 της συνθήκης ΕΚ ακολουθούν οι εξαιρέσεις που προβλέπονται στο άρθρο 92 παράγραφοι 2 και 3.

(27) Οι εξαιρέσεις που προβλέπονται στο άρθρο 92 παράγραφος 2 της συνθήκης ΕΚ δεν μπορούν να εφαρμοστούν στην προκειμένη περίπτωση λόγω της φύσης των υπό εξέταση μέτρων ενίσχυσης και των στόχων που επιδιώκονται από αυτά. Εξάλλου, η Αυστρία δεν προέβαλε την εφαρμογή του άρθρου 92 παράγραφος 2.

(28) Το άρθρο 92 παράγραφος 3 ορίζει, ποιές ενισχύσεις μπορούν να θεωρηθούν ότι συμβιβάζονται με την κοινή αγορά. Η συμφωνία τους με τη συνθήκη πρέπει να αξιολογηθεί από την άποψη της Κοινότητας και όχι από αυτήν των μεμονωμένων κρατών μελών. Προς το συμφέρον της λειτουργίας της κοινής αγοράς και με την επιφύλαξη του άρθρου 3, στοιχείο ζ) της συνθήκης ΕΚ κατά την εξέταση κάθε σχεδίου ενίσχυσης οι εξαιρέσεις από την απαγόρευση των κρατικών ενισχύσεων που ορίζονται στο άρθρο 92 παράγραφος 3 πρέπει να τυγχάνουν στενής ερμηνείας.

(29) Όσον αφορά το άρθρο 92 παράγραφος 3, στοιχείο α) πρέπει να σημειωθεί ότι οι επενδύσεις δεν πραγματοποιούνται σε μια περιοχή, στην οποία σύμφωνα με τις κατευθυντήριες γραμμές σχετικά με τις κρατικές ενισχύσεις περιφερειακού χαρακτήρα(11) η οικονομική κατάσταση είναι εξαιρετικά δυσμενής σε σχέση προς το σύνολο της Κοινότητας (κατά κεφαλή ΑΕΠ μετρούμενο σε πρότυπη αγοραστική δύναμη, το οποίο δεν υπερβαίνει το όριο του 75 % του κοινοτικού μέσου όρου).

(30) Όσον αφορά το άρθρο 92 παράγραφος 3, στοιχείο β) της συνθήκης ΕΚ αξίζει να σημειωθεί ότι η εν λόγω ενίσχυση δεν προορίζεται για την προώθηση σημαντικών σχεδίων κοινού ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος ή για την άρση σοβαρής διαταραχής της οικονομίας της Αυστρίας.

(31) Επίσης, η εν λόγω ενίσχυση δεν αποσκοπεί στην επίτευξη των στόχων που αναφέρονται στο άρθρο 92 παράγραφος 3, στοιχείο δ) αλλά ούτε ενδείκνυται για την εν λόγω επίτευξη.

(32) Η Αυστρία δεν προέβαλε το επιχείρημα ότι μπορούν να εφαρμοστούν οι ανωτέρω εξαιρέσεις.

Κατευθυντήριες γραμμές όσον αφορά τις κρατικές ενισχύσεις για τη διάσωση και την αναδιάρθρωση προβληματικών επιχειρήσεων

(33) Σύμφωνα με τις εν λόγω κατευθυντήριες γραμμές οι ενισχύσεις αναδιάρθρωσης, εφόσον πληρούν τους όρους που ορίζονται σε αυτές, θεωρούνται ότι συμβάλλουν στην ανάπτύξη ορισμένων οικονομικών δραστηριοτήτων ή οικονομικών περιοχών κατά την έννοια του άρθρου 92 παράγραφος 3, στοιχείο γ) της συνθήκης, χωρίς να αλλοιώνουν τους όρους των συναλλαγών κατά τρόπο που θα αντέκειτο προς το κοινό συμφέρον.

(34) Σ' αυτό το σημείο υπενθυμίζεται ότι η Αυστρία δεν ισχυρίζεται ότι η νομιμότητα της ενίσχυσης προκύπτει από τις εν λόγω κατευθυντήριες γραμμές.

(35) Η Επιτροπή τόνισε εξάλλου όταν κίνησε τη διαδικασία, ότι στην περίπτωση που η ενίσχυση αναδιάρθρωσης χορηγείται σε μία αγορά με διαρθρωτικό πλεόνασμα, οι κατευθυντήριες γραμμές απαιτούν μείωση της παραγωγικής ικανότητας, χωρίς την οποία η ενίσχυση αντίκειται προς το κοινό συμφέρον(12).

(36) Στην αγορά αμύλου υφίσταται διαρθρωτική πλεονάζουσα ικανότητα, συνέπεια της οποίας αποτελούν μεταξύ άλλων οι επιστροφές κατά την εξαγωγή και ο αποκλεισμός των επενδυτικών ενισχύσεων στον εν λόγω τομέα.

(37) Ενόσω οι επενδύσεις οι οποίες αποτελούν αντικείμενο του παρόντος μέτρου ενίσχυσης αποσκοπούν στην αναδιάρθρωση της εν λόγω επιχείρησης, η οποία έχει καταστεί κατ' αυτόν τον τρόπο μακροπρόθεσμα ανταγωνιστική, κατά την έννοια των κατευθυντηρίων γραμμών, η χορήγηση της εν λόγω ενίσχυσης δεν εξαρτάται από μείωση της παραγωγικής ικανότητας, αλλά αντίθετα, συμβάλλει σε σημαντική αύξηση της παραγωγικής ικανότητας.

(38) Από τα προηγούμενα προκύπτει ότι οι κατευθυντήριες γραμμές δεν αποτελούν την κατάλληλη νομική βάση για την έγκριση της εν λόγω ενίσχυσης.

Ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 951/97

(39) Η Αυστρία είχε, όπως προαναφέρθηκε, αμφισβητήσει την δυνατότητα εφαρμογής των κριτηρίων επιλογής της απόφασης 94/173/ΕΚ. Σύμφωνα με το άρθρο 16 παράγραφος 5 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 951/97 τα κράτη μέλη μπορούν στον τομέα της μεταποίησης και της εμπορίας των προϊόντων που αναφέρονται στο παράρτημα ΙΙ της συνθήκης ΕΚ να χορηγούν επενδυτικές ενισχύσεις, εφόσον αυτές συμβιβάζονται με τα άρθρα 92, 93 και 94 της συνθήκης ΕΚ. Όσον αφορά την εφαρμογή των άρθρων 92 93 και 94 η Επιτροπή ενέκρινε τις κατευθυντήριες γραμμές για τις κρατικές ενισχύσεις σε σχέση με επενδύσεις στον τομέα της μεταποίησης και της εμπορίας γεωργικών προϊόντων(13), που αναφέρονται στα κριτήρια επιλογής που ορίζονται στην απόφαση 94/173/ΕΚ. Σύμφωνα με το σημείο 2.1. περίπτωση πρώτη του παραρτήματος της απόφασης 94/173/ΕΚ, αποκλείονται οι επενδύσεις στον τομέα των σιτηρών όσον αφορά τις βιομηχανίες παραγωγής αμύλου σιτηρών.

(40) Εξ αυτών συνάγεται, ότι οι εν λόγω διατάξεις καθαυτές δεν αποτελούν κατάλληλη νομική βάση για την έγκριση του σχεδίου ενίσχυσης· δεδομένου ότι η ενίσχυση αφορά επενδύσεις στον τομέα της παραγωγής αμύλου σιτηρών, αποκλείεται ρητά από τη χορήγηση κρατικής ενίσχυσης και πρέπει κατά συνέπεια να θεωρηθεί ως ασυμβίβαστη με την κοινή αγορά.

(41) Σχετικά με αυτό το θέμα η Αυστρία προβάλλει το επιχείρημα ότι με το σημείο VΙΙ.Δ.1. του παραρτήματος XV της πράξης προσχώρησης σε συνδυασμό με τη δήλωση αριθ. 31 και την γνώμη της Επιτροπής σχετικά με την αίτηση προσχώρησης της Αυστρίας τροποποίησε την προαναφερθείσα νομική βάση κατά τέτοιο τρόπο ώστε οι ενισχύσεις, ακόμη και αν έχουν ως αποτέλεσμα την επέκταση της παραγωγικής ικανότητας, μπορούν να θεωρηθούν συμβιβάσιμες προς την κοινή αγορά σύμφωνα με το άρθρο 92 παράγραφος 3, στοιχείο γ) της συνθήκης ΕΚ.

(42) Το άρθρο 151 παράγραφος 1 της πράξης προσχώρησης ορίζει ότι οι πράξεις που απαριθμούνται στο παράρτημα XV της Τελικής Πράξης εφαρμόζονται έναντι των νέων κρατών μελών υπό τους όρους που προβλέπονται στο παράρτημα αυτό. Στο σημείο VΙΙ.Δ.1. του παραρτήματος XV της πράξης προσχώρησης προβλέπεται ότι εφαρμόζεται ο κανονισμός (ΕΟΚ) αριθ. 866/90 και κατά συνέπεια ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 951/97(14). Όσον αφορά την εφαρμογή του άρθρου 16, παράγραφος 5 του προαναφερθέντος κανονισμού, που ορίζει ότι τα άρθρα 92, 93 και 94 της συνθήκης ΕΚ εφαρμόζονται στο πεδίο ρύθμισης του κανονισμού, ορίζεται ότι η Επιτροπή θα εφαρμόζει τις εν λόγω διατάξεις όσον αφορά την Αυστρία και την Φινλανδία σύμφωνα με τη δήλωση αριθ. 31 της Τελικής Πράξης. Η δήλωση αριθ. 31 προβλέπει μεταξύ άλλων: "[Τα συμβαλλόμενα μέρη συμφωνούν τα εξής: ...]. Ευελιξία των σχεδίων μεταβατικής εθνικής ενίσχυσης που αποσκοπεί στη διευκόλυνση της αναδιάρθρωσης."

(43) Πρέπει λοιπόν να εξεταστεί, κατά πόσο η εφαρμογή των προαναφερθεισών διατάξεων οδηγεί στην έγκριση ενισχύσεων, οι οποίες οδηγούν με τη σειρά τους σε επέκταση της παραγωγικής ικανότητας στους τομείς που αποκλείονται βάσει της απόφασης 94/173/ΕΚ.

(44) Κατά πρώτον, η Επιτροπή θεωρεί, ότι η γνώμη που διατύπωσε σχετικά με την αίτηση προσχώρησης της Αυστρίας, την οποία επικαλείται άλλωστε η Αυστρία, δεν αποτελεί μια νομικά σημαντική βάση, αλλά ένα πολιτικό έγγραφο, η αξία του οποίου για την εξέταση της προκειμένης ενίσχυσης έχει περιορισμένη σημασία.

(45) Ας σημειωθεί στο παρόν σημείο, ότι, όπως απεφάνθη το Δικαστήριο των Ευρωπαiκών Κοινοτήτων στην υπόθεση C-730/79 (Philip Morris)(15), στην Επιτροπή παρέχεται σύμφωνα με το άρθρο 92 παράγραφος 3 της συνθήκης ΕΚ κατά την αξιολόγηση της νομιμότητας των ενισχύσεων κατά παρέκκλιση από την γενική απαγόρευση του άρθρου 92 παράγραφος 1, ορισμένη διακριτική ευχέρεια, την οποία οφείλει να χρησιμοποιεί στο πλαίσιο κοινωνικής και οικονομικής γενικής θεώρησης όσον αφορά τις επιπτώσεις της ενίσχυσης στην Κοινότητα. Η δήλωση αριθ. 31, την οποία επικαλείται η Αυστρία, πρέπει αναμφισβήτητα να ληφθεί υπόψη και έχει όντως ληφθεί υπόψη σε τρεις προηγούμενες περιπτώσεις (Αυστρία Ν 445/Β/95(16), Φινλανδία Ν 14/96(17), Αυστρία Ν 517/96) για την έγκριση ενισχύσεων, οι οποίες θα είχαν αποκλεισθεί σύμφωνα με το σύνηθες καθεστώς περί ενισχύσεων. Κατ' αυτόν τον τρόπο, η Επιτροπή έχει δεχθεί στην περίπτωση Ν 517/96 τρία σχέδια ενισχύσεων υπέρ της AGRANA, τα οποία είχαν ως αντικείμενο επενδύσεις στον τομέα του αμύλου γεωμήλων. Η απόφαση στηριζόταν στη δήλωση αριθ. 31 της Τελικής Πράξης αλλά και στο γεγονός ότι δεν υφίστατο ενδεχόμενο επέκτασης της παραγωγικής ικανότητας, δεδομένου ότι ο τομέας του αμύλου γεωμήλων ρυθμίζεται από ένα καθεστώς ποσοστώσεων σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1868/94 του Συμβουλίου, της 27ης Ιουλίου 1994 για την καθιέρωση καθεστώτος ποσοστώσεων για την παραγωγή αμύλου γεωμήλων(18). Θα ήταν λοιπόν λανθασμένο, παρά τη δήλωση αριθ. 31 "να εφαρμόσει απλώς" η Επιτροπή "τους συνήθεις κανόνες που ισχύουν όσον αφορά τις ενισχύσεις".

(46) Η συγκεκριμένη ενίσχυση διαφέρει από τις περιπτώσεις που προαναφέρθηκαν, διότι συνεπάγεται επέκταση της παραγωγικής ικανότητας σε έναν τομέα, στον οποίο δεν υφίσταται ένα καθεστώς ποσοστώσεων αλλά διαρθρωτικό πλεόνασμα.

(47) Η Αυστρία υποστηρίζει ότι από την αρχική διατύπωση του σημείου VΙΙ.Δ.1. του παραρτήματος XV της πράξης προσχώρησης (η Νορβηγία θεωρείτο ακόμη ως υποψήφια για προσχώρηση χώρα) προκύπτει εξ αντιδιαστολής ότι όσον αφορά την Αυστρία (και την Φινλανδία) σε αντίθεση προς την Νορβηγία, οι μειώσεις της παραγωγικής ικανότητας δεν θεωρούντο ως προϋπόθεση για την νομιμότητα των επενδυτικών ενισχύσεων. Το εν λόγω σημείο Δ είχε αρχικά μια πρώτη περίπτωση και την εξής διατύπωση: "[...]. Εφαρμόζοντας το άρθρο 16 παράγραφος 5 [του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 866/90]

- η Επιτροπή μπορεί να παράσχει την άδεια στη Νορβηγία, κατά τη διάρκεια χρονικού διαστήματος τριών ετών μετά την προσχώρησή της να χορηγεί κρατικές ενισχύσεις για επενδύσεις σε οποιονδήποτε τομέα των προϊόντων που περιλαμβάνονται στο παράρτημα ΙΙ της συνθήκης ΕΚ, υπό τον όρο ότι δεν θα αυξηθεί η παραγωγική ικανότητα του εν λόγω τομέα.

- η Επιτροπή θα εφαρμόσει τις διατάξεις αυτές έναντι της Αυστρίας και της Φινλανδίας σύμφωνα με τη δήλωση αριθ. 31 που βρίσκεται στην Τελική Πράξη [...]."

(48) Το επιχείρημα a contrario της Αυστρίας δεν μπορεί να γίνει δεκτό, δεδομένου ότι ipso interpretatione, ανεξάρτητα από τις περιστάσεις στην εκάστοτε περίπτωση, το αυτόματο αποτέλεσμα φαίνεται ότι είναι η νομιμότητα των επεκτάσεων της παραγωγικής ικανότητας. Πράγματι, ένα τέτοιο αποτέλεσμα θα στερούσε της ουσίας της την προβλεπόμενη στη δήλωση αριθ. 31 ευελιξία. Πρέπει επίσης να τονιστεί ότι η προαναφερθείσα διάταξη, η οποία περιλαμβάνει αναφορά στη Νορβηγία δεν κατέστη υπό την μορφή αυτή μέρος του κοινοτικού δικαίου.

(49) Η Επιτροπή καλείται, ωστόσο, στο πλαίσιο μιας ευρείας εξέτασης, η οποία περιλαμβάνει τη δήλωση αριθ. 31, να κρίνει κατά πόσο η ενίσχυση είναι σε θέση να συμβάλλει στην προώθηση της αναπτύξεως ορισμένων οικονομικών δραστηριοτήτων ή οικονομικών περιοχών εφόσον δεν αλλοιώνουν τους όρους των συναλλαγών κατά τρόπο που θα αντέκειτο προς το κοινό συμφέρον.

(50) Όσον αφορά την ανάπτυξη της οικονομικής δραστηριότητας, η Επιτροπή καταλήγει ότι αυτή θα είναι η επίπτωση της ενίσχυσης. Η AGRANA θα επετύγχανε βάσει της επέκτασης της παραγωγικής ικανότητας, να μειώσει σημαντικά τη σχέση των πάγιων εξόδων προς τον όγκο παραγωγής και κατ' αυτόν τον τρόπο να καταστεί ανταγωνιστική. Η Επιτροπή αναγνωρίζει ότι η μέχρι τώρα παραγωγική ικανότητα της AGRANA δεν θα επαρκούσε, για την, εξασφάλιση της μακροπρόθεσμης ανταγωνιστικότητάς της.

(51) Η Επιτροπή έλαβε επίσης υπόψη το γεγονός ότι, με την προσχώρηση της Αυστρίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση, η AGRANA δεν τυγχάνει πλέον των προστατευτικών οικονομικών όρων, από τους οποίους ευνοείτο στο παρελθόν. Δεδομένου ότι η Αυστρία δεν έτυχε μεταβατικών ενισχύσεων βάσει της πράξης προσχώρησης στον τομέα του αμύλου, η οικονομικά δυσμενής διάρθρωση της AGRANA Stärke GmbH όσον αφορά το κόστος παραγωγής είχε άμεση επίπτωση μετά την προσχώρηση της Αυστρίας.

(52) Όσον αφορά τις επιπτώσεις της ενίσχυσης στους όρους των συναλλαγών και το κοινό συμφέρον, έχει ήδη αναφερθεί ότι υφίστανται συναλλαγές μεταξύ των κρατών μελών όσον αφορά το άμυλο. Οι επιχειρήσεις που παράγουν άμυλο σε άλλα κράτη μέλη, και οι οποίες εξάγουν προς την Αυστρία, μπορούν να θιγούν από την επέκταση της παραγωγικής ικανότητας της AGRANA όσον αφορά την ανταγωνιστική τους θέση στην αγορά της Αυστρίας ή μπορούν να εκτεθούν σε μεγαλύτερο ανταγωνισμό σε άλλες αγορές. Εφόσον η Αυστρία επωφελείται των νέων δυνατοτήτων διάθεσης για το άμυλο, οι οποίες δημιουργούνται από την αυστριακή χαρτοποιία και την βιομηχανία παραγωγής κιτρικού οξέος, εκλαμβάνεται ότι οι παραγωγοί αμύλου από άλλα κράτη μέλη θα ενδιαφερθούν να καλύψουν αυτά τα νέα ή αυξανόμενα μερίδια της αγοράς, χωρίς να αλλοιώνονται οι όροι ανταγωνισμού εις βάρος τους λόγω της χορήγησης ενισχύσεων σε ανταγωνιστές, εφόσον υπάρχει ήδη διείσδυση στην αγορά αμύλου της Αυστρίας.

(53) Πέραν αυτού, μια ενίσχυση, σκοπός της οποίας είναι να δοθεί κίνητρο για την αντιστάθμιση των θετικών επιπτώσεων της αυξανόμενης ζήτησης επί της υπάρχουσας ανισορροπίας της αγοράς μέσω μιας αυξανόμενης παραγωγικής ικανότητας φαίνεται ότι είναι προβληματική. Μια τέτοια ενίσχυση δεν εντάσσεται στο πνεύμα της δήλωσης αριθ. 31, δεδομένου ότι θα έθιγε τους επιδιωκόμενους στόχους της και το πεδίο εφαρμογής της σε βαθμό που ξεπερνά τα αποδεκτά όρια από άποψη στρέβλωσης των όρων ανταγωνισμού και κοινής οργάνωσης της αγοράς των σιτηρών(19). Το αποτέλεσμα αυτό είναι σύμφωνο με την προσέγγιση την οποία έχει υιοθετήσει η Επιτροπή στις κατευθυντήριες γραμμές για τις ενισχύσεις διάσωσης και αναδιάρθρωσης, στις οποίες προβλέπεται ευελιξία όσον αφορά τις ενισχυόμενες περιοχές και τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις(20). Μολονότι η περιγραφόμενη στις κατευθυντήριες γραμμές "ευελιξία" δεν εφαρμόζεται άμεσα στην προκειμένη περίπτωση, είναι ωστόσο χρήσιμη στο πλαίσιο μιας συστηματικής εξέτασης. Η ελαστικότητα που προβλέπεται στις κατευθυντήριες γραμμές προϋποθέτει ότι θα υπάρχει ένα περιθώριο όσον αφορά την απαίτηση μείωσης του παραγωγικού δυναμικού, αλλά σε καμία περίπτωση δεν επιτρέπει αυξήσεις αυτού.

(54) Σύμφωνα με την άποψη της Επιτροπής η ενίσχυση αλλοιώνει τους όρους των συναλλαγών κατά τρόπο που αντίκειται προς το κοινό συμφέρον δεδομένου ότι σε μια αγορά στην οποία επικρατεί περιορισμένη ζήτηση συμβάλλει στην αύξηση της προσφοράς και κατ' αυτόν τον τρόπο στρεβλώνει αισθητά τον ανταγωνισμό. Αξίζει να σημειωθεί ότι το πρόβλημα των πλεονασμάτων στην κοινή αγορά έχει αντιμετωπιστεί από τον Ιούλιο του 1980 από το τμήμα προσανατολισμού του Ευρωπαϊκού Γεωργικού Ταμείου Προσανατολισμού και Εγγυήσεων με τη μη έγκριση συγχρηματοδότησης για επενδύσεις στον εν λόγω τομέα.

(55) Επιπλέον, η ενίσχυση οδηγεί άμεσα σε όξυνση της κατάστασης, στην οποία χρησιμοποιούνται κοινοτικοί πόροι για την εξαγωγή του πλεονάσματος της προσφοράς σε σχέση με τη ζήτηση, το οποίο ανέρχεται σε 20 % περίπου, μέσω επιστροφών κατά την εξαγωγή προς τρίτες χώρες.

(56) Η ενίσχυση δεν μπορεί, κατά την άποψη της Επιτροπής, λαμβάνοντας υπόψη τη ρήτρα ευελιξίας που προβλέπεται στη δήλωση αριθ. 31 να θεωρηθεί ότι συμβιβάζεται δυνάμει του άρθρου 92, παράγραφος 3, στοιχείο γ) της συνθήκης ΕΚ με την κοινή αγορά.

Ανάγκη ενίσχυσης

(57) Ένα περαιτέρω στοιχείο, βάσει του οποίου δεν μπορεί να εφαρμοστεί το άρθρο 92 παράγραφος 3, στοιχείο γ) είναι κατά τη γνώμη της Επιτροπής το γεγονός ότι η AGRANA έχει ήδη πραγματοποιήσει τις επενδύσεις, καθώς και τη θέση σε λειτουργία των σχετικών εγκαταστάσεων.

(58) Σύμφωνα με το άρθρο 92 παράγραφος 3, στοιχείο γ) μια ενίσχυση μπορεί να θεωρηθεί σύμφωνα με τη νομολογία του Δικαστηρίου(21) μόνο τότε ως αναγκαία για την ανάπτυξη ορισμένων οικονομικών δραστηριοτήτων ή οικονομικών περιοχών, όταν η ελεύθερη έκφραση των δυνάμεων της αγοράς δεν θα ωθούσε τους δυνάμει δικαιούχους να ενεργήσουν κατά τρόπο ώστε να συμβάλλουν στην ανάπτυξη της οικονομικής δραστηριότητας ή οικονομικής περιοχής.

(59) Πέραν της αρχής αυτής, αυτό θα εσήμανε ότι επιτρέπονται ενισχύσεις σε καταστάσεις, στις οποίες ο ίδιος ο ανταγωνισμός επιλαμβάνεται της άριστης δυνατής κατανομής των πόρων και εξασφαλίζει την ανάπτυξη του τομέα. Τέτοιες ενισχύσεις θα δημιουργούσαν για τις σχετικές επιχειρήσεις αδικαιολόγητα πλεονεκτήματα, τη στιγμή που θα βελτίωναν την οικονομική τους κατάσταση, χωρίς να παρέχουν κίνητρο για την πραγματοποίηση επενδύσεων. Γι' αυτόν τον λόγο η Επιτροπή έχει την τάση να θεωρεί κατά κανόνα τις αναδρομικές ενισχύσεις για την πραγματοποίηση επενδύσεων ως επενδύσεις λειτουργίας και την επίπτωση που προκύπτει από αυτές όσον αφορά τις συναλλαγές ότι αντίκειται στο κοινό συμφέρον σύμφωνα με το άρθρο 92 παράγραφος 3, στοιχείο γ).

(60) Εφόσον δεν πρέπει να καταστεί ατελέσφορη η διαδικασία που προβλέπεται στο άρθρο 93 της συνθήκης ΕΚ, ένας δυνάμει δικαιούχος δεν μπορεί κατά κανόνα να προσδοκά θετική απόφαση εκ μέρους της Επιτροπής, πριν από την ολοκλήρωση της διαδικασίας εξέτασης της ενίσχυσης. Η αρχή αυτή πρέπει να ισχύει κυρίως για ενισχύσεις, σχετικά με τις οποίες η Επιτροπή διαθέτει διακριτική ευχέρεια, η οποία δεν καθορίζεται από το παράγωγο δίκαιο (κατευθυντήριες γραμμές, ρυθμιστικά πλαίσια).

(61) Ειδικότερα, πολιτικές υποσχέσεις που πραγματοποιούνται από την εθνική κυβέρνηση ή τις εθνικές αρχές σε έναν δυνάμει δικαιούχο(22) δεν δεσμεύουν την Επιτροπή. Κατά τον ίδιο τρόπο δεν μπορούν να προκαλέσουν τη δικαιολογημένη εμπιστοσύνη του δυνάμει δικαιούχου.

(62) Βάσει των ανωτέρω επιχειρημάτων πρέπει να θεωρηθεί ότι, κατά την πραγματοποίηση των επενδύσεων, η AGRANA ενήργησε υπ' ευθύνη της. Εφόσον όμως δεν ήταν δυνατή η ύπαρξη δικαιολογημένης εμπιστοσύνης εκ μέρους των ιδιοκτητών της AGRANA όσον αφορά τη θετική έκβαση της εξέτασης της κοινοποιηθείσας ενίσχυσης, αλλά έπρεπε, σύμφωνα με τα εμπορικά ήθη, να είχαν λάβει υπόψη τους το αντίθετο, δηλαδή μια αρνητική απόφαση της Επιτροπής, τότε το γεγονός ότι οι επενδύσεις αποφασίστηκαν και πραγματοποιήθηκαν, οδηγεί εκ πρώτης όψεως στο συμπέρασμα ότι αυτές θα μπορούσαν να αποσβεσθούν κατά την άποψη των ιδιοκτητών της AGRANA, χωρίς την καταβολή της ενίσχυσης.

(63) Στο πλαίσιο μιας συμπληρωματικής παρατήρησης, η Επιτροπή είναι εξάλλου της γνώμης, ότι η έννοια της "επιχείρησης" που χρησιμοποιήθηκε στην προκειμένη περίπτωση από την Αυστρία αποδεικνύεται πολύ στενή. Θεωρητικά, η Επιτροπή ανέπτυξε την άποψη αυτή στην απόφασή της να κινήσει τη διαδικασία αναφερόμενη στην "αρχή του επενδυτή σε συνθήκες οικονομίας της αγοράς"(23) και υποστήριξε ότι από ένα holding ή από έναν όμιλο επιχειρήσεων αναμένεται ότι θα ακολουθεί μια διαρθρωτική, συνολική ή κλαδική πολιτική, η οποία να προσανατολίζεται προς μια μακροπρόθεσμη αποδοτικότητα, θα λαμβάνει ως εκ τούτου αποφάσεις στο επίπεδο του ομίλου σε ένα ευρύτερο οικονομικό πλαίσιο και θα διαθέτει νέα κεφάλαια, για την επιβίωση μιας επιχείρησης, η οποία αντιμετωπίζει πρόσκαιρα δυσκολίες, αλλά η οποία μετά από μια αναδιάρθρωση μπορεί να επιτύχει και πάλι κέρδη.

(64) Η Αυστρία δεν προέβαλε επιχειρήματα κατά τον χρόνο εξέλιξης της διαδικασίας, τα οποία θα μπορούσαν να πείσουν την Επιτροπή να μεταβάλει την άποψή της.

(65) Κατ' αυτόν τον τρόπο το επιχείρημα της Αυστρίας ότι δεν μπορούσε να απαιτήσει από τους ιδιοκτήτες της AGRANA να επενδύσουν σε συγκεκριμένο τομέα απεριόριστα κεφάλαια δεν είναι πειστικό. Επίσης, δεν ανταποκρίνεται στην οικονομική πραγματικότητα η οικονομικά περιορισμένη θεώρηση της AGRANA.

(66) Η Επιτροπή διαπίστωσε ήδη με την ευκαιρία της έναρξης της διαδικασίας ότι τα οικονομικά στοιχεία τα οποία παρασχέθηκαν αρχικά από τις αυστριακές αρχές αφορούσαν αποκλειστικά την AGRANA και δεν αναφέρονταν στις οικονομικές διασυνδέσεις της με το διεθνές holding AGRANA Beteiligungs-AG. Η AGRANA αποτελεί κατά 98,75 % ιδιοκτησία της AGRANA Beteiligungs-AG και αυτή συνδέεται με τη σειρά της με έναν άλλο μεγάλο όμιλο, τον γερμανικό όμιλο Südzucker AG. O όμιλος Südzucker AG συμμετέχει με ποσοστό 50 % στο εξουσιοδοτημένο κεφάλαιο της AGRANA Beteiligungs-AG. Η AGRANA Beteiligungs-AG έκλεισε τους λογαριασμούς των οικονομικών ετών 1995/96, 1996/97 και 1997/98 με αυξανόμενα ετήσια κέρδη, μετά την αφαίρεση των φόρων και ακολουθεί μια διεθνή στρατηγική, η οποία περιλαμβάνει επίσης τη συμμετοχή σε εταιρείες χαρτοφυλακίου στην Ανατολική Ευρώπη. Η Südzucker AG έχει διεθνή δραστηριότητα και πέτυχε κατά το οικονομικό έτος 1996/97 ένα σαφώς ανερχόμενο καθαρό κέρδος.

(67) Ανεξάρτητα από την οργανωτική αυτονομία της AGRANA Beteiligungs-AG, της AGRANA και των άλλων θυγατρικών εταιρειών και ανεξάρτητα από το γεγονός ότι δεν υφίσταται άσκηση αστικών αξιώσεων από την AGRANA επί της AGRANA Beteiligungs-AG προκειμένου να αναλάβει προηγούμενες ζημίες της, θα ήταν από οικονομική άποψη ακατανόητο, αν οι ιδιοκτήτες μιας επιχείρησης ενεργούσαν χωρίς να λαμβάνουν υπόψη τις οικονομικές της δυνατότητες.

(68) Το προκύπτον φάσμα των οικονομικών δυνατοτήτων (ειδικότερα από χρονική άποψη) είναι ευρύτερο από αυτό το οποίο θα αντιμετώπιζε η ελλειμματική AGRANA, εφόσον ληφθεί μεμονωμένα υπόψη, κατά την στιγμή της πραγματοποίησης της επένδυσης, και δεν υπάρχει αμφιβολία ότι οι ιδιοκτήτες της AGRANA θα επέλεγαν εκείνη την εναλλακτική λύση, την οποία θα θεωρούσαν οικονομικά κατάλληλη υπό τις δεδομένες προϋποθέσεις, στις οποίες συγκαταλέγετο η αβεβαιότητα ως προς την χορήγηση της ενίσχυσης. Η υπόθεση ότι σύμφωνα με οικονομικές θεωρήσεις χωρίς τη χορήγηση της ενίσχυσης το πιο πιθανό θα ήταν η εκκαθάριση της επιχείρησης, δεν ευσταθεί λόγω της απόφασης να πραγματοποιηθεί η επένδυση.

(69) Εν κατακλείδι, η ενίσχυση πρέπει να θεωρηθεί ως ενίσχυση λειτουργίας, η οποία εντάσσεται στην απαγόρευση του άρθρου 92 παράγραφος 1 της συνθήκης ΕΚ, χωρίς να μπορεί να εφαρμοστεί μια από τις εξαιρέσεις του άρθρου 92 παράγραφοι 2 και 3. Κατά συνέπεια η ενίσχυση δεν συμβιβάζεται με την κοινή αγορά,

ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΑΠΟΦΑΣΗ:

Άρθρο 1

Δεν συμβιβάζεται με την κοινή αγορά το σχέδιο ενίσχυσης που κοινοποιήθηκε από την Αυστρία, βάσει του οποίου θα εχορηγείτο ενίσχυση ύψους 20 % του κόστους επένδυσης προς την AGRANA Stärke-GmbH, Hollandstraße 2, Α-1020 Wien, για τις ακόλουθες επενδύσεις που πραγματοποιήθηκαν στο Aschach στον τομέα της παραγωγής αμύλου:

α) μετατροπή μιας εγκατάστασης διάβρεξης υπό υψηλή πίεση για άμυλο αραβοσίτου βάσει της τρέχουσας τεχνολογίας με αύξηση της μεταποιητικής ικανότητας από προς το παρόν [...](24) τόνους σε [...](25) τόνους αραβοσίτου ημερησίως·

β) επένδυση σε μία εγκατάσταση σακχαροποίησης με χρησιμοποίηση αμύλου αραβοσίτου ως πρώτη ύλη και με ετήσια δυναμικότητα [...](26) τόνων ξηράς ύλης σε προϊόντα σακχαροποίησης κατ' έτος.

Το σχέδιο ενίσχυσης δεν πληροί τους όρους για καμία από τις εξαιρέσεις πο προβλέπονται στο άρθρο 92 παράγραφοι 2 και 3 της συνθήκης ΕΚ. Προς το σκοπό αυτό η ενίσχυση δεν πρέπει να χορηγηθεί.

Άρθρο 2

Η παρούσα απόφαση απευθύνεται στη Δημοκρατία της Αυστρίας.

Βρυξέλλες, 30 Σεπτεμβρίου 1998.

Για την Επιτροπή

Franz FISCHLER

Μέλος της Επιτροπής

(1) ΕΕ L 181 της 1.7.1992, σ. 21.

(2) ΕΕ L 126 της 24.5.1996, σ. 37.

(3) Ορισμένα τμήματα του παρόντος κειμένου διατυπώθηκαν κατά τρόπο που να εξασφαλίζει την τήρηση του επαγγελματικού απορρήτου.

(4) ΕΕ C 342 της 12.11.1997, σ. 4.

(5) Βλέπε απόφαση 94/173/ΕΚ της Επιτροπής, της 22ας Μαρτίου 1994 για την κατάρτιση κριτηρίων επιλογής που πρέπει να ληφθούν υπόψη για τις επενδύσεις όσον αφορά την βελτίωση των συνθηκών μεταποίησης και εμπορίας των γεωργικών προϊόντων και προϊόντων δασοκομίας και για την κατάργηση της απόφασης 90/342/ΕΟΚ (ΕΕ L 79 της 23.3.1994, σ. 25).

(6) ΕΕ C 283 της 19.9.1997, σ. 2.

(7) ΕΕ L 91 της 6.4.1990, σ. 1. Ο κανονισμός ανασυντάχθηκε με τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 951/97 (ΕΕ L 142 της 2.6.1997, σ. 22). Στο εξής οι αναφορές πραγματοποιούνται στον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 951/97.

(8) Συλλογή 1980, σ. 2671, αιτιολογικές σκέψεις 11 και 12.

(9) Συλλογή 1990, σ. Ι-959, σκέψη 43.

(10) Βλέπε υποσημείωση 7.

(11) ΕΕ C 74 της 10.3.1998, σ. 9.

(12) Παράγραφος 3.2.2. περίπτωση ii) και παράγραφος 3.2.5. στοιχείο α) των κατευθυντηρίων γραμμών.

(13) ΕΕ C 29 της 2.2.1996, σ. 4.

(14) Βλέπε υποσημείωση 6.

(15) Βλέπε Philip Morris (υποσημείωση 7), σκέψη 24.

(16) Στην περίπτωση αυτή η επενδυτική ενίσχυση εγκρίθηκε για την αναδιάρθρωση του τομέα εμπορίας και συγχρόνως για τον περιορισμό της παραγωγικής ικανότητας στον τομέα της ζάχαρης, ο οποίος καταρχήν αποκλείεται από την χορήγηση ενισχύσεων.

(17) Στην περίπτωση αυτή, περιορισμοί της παραγωγικής ικανότητας αποτέλεσαν προϋπόθεση όσον αφορά την επενδυτική ενίσχυση για την αναδιάρθρωση του τομέα παραγωγής.

(18) ΕΕ L 197 της 30.7.1994, σ. 4.

(19) Όσον αφορά το effet utile βλέπε π.χ. απόφαση του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου της 15ης Ιουλίου 1963 στην υπόθεση C 34/62, Γερμανία κατά Επιτροπής, Συλλογή 1963, σ. 271.

(20) Βλέπε υποσημείωση 5, σημεία 3.2.3 και 3.2.4.

(21) Βλέπε Philip Morris (υποσημείωση 7), σκέψη 17.

(22) Επιστολή της Αυστρίας της 13ης Φεβρουαρίου 1997 καθώς και σημεία 3. και 4.5 της επιστολής της Αυστρίας της 14ης Νοεμβρίου 1996.

(23) Βλέπε ανακοίνωση της Επιτροπής προς τα κράτη μέλη σχετικά με τους όρους συμμετοχής του Δημοσίου στο κεφάλαιο των επιχειρήσεων (Δελτίο ΕΚ 9-1984) καθώς και ανακοίνωση της Επιτροπής προς τα κράτη μέλη σχετικά με την εφαρμογή των άρθρων 92 και 93 της συνθήκης ΕΚ και του άρθρου 5 της οδηγίας 80/723/ΕΟΚ της Επιτροπής σε δημόσιες επιχειρήσεις στη μεταποιητική βιομηχανία (ΕΕ C 307 της 13.11.1993, σ. 3).

(24) Ορισμένα τμήματα του παρόντος κειμένου διατυπώθηκαν κατά τρόπο που να εξασφαλίζει την τήρηση του επαγγελματικού απορρήτου.

(25) Ορισμένα τμήματα του παρόντος κειμένου διατυπώθηκαν κατά τρόπο που να εξασφαλίζει την τήρηση του επαγγελματικού απορρήτου.

(26) Ορισμένα τμήματα του παρόντος κειμένου διατυπώθηκαν κατά τρόπο που να εξασφαλίζει την τήρηση του επαγγελματικού απορρήτου.