Απόφαση της Επιτροπής

της 7ης Μαΐου 2002

με την οποία εγκρίνεται η απόκτηση του ελέγχου των επιχειρήσεων Saarbergwerke AG και Preussag Anthrazit GmbH από την RAG Aktiengesellschaft

(υπόθεση COMP/EΚΑΧ 1350 - RAG/Saarbergwerke/Preussag Anthrazit II)

[κοινοποιηθείσα υπό τον αριθμό Ε(2002) 1436]

(Το κείμενο στη γερμανική γλώσσα είναι το μόνο αυθεντικό)

(Κείμενο που παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον ΕΟΧ)

(2003/36/ΕΚΑΧ)

Η ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ,

Έχοντας υπόψη:

τη συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας Άνθρακα και Χάλυβα, και ιδίως το άρθρο 66 παράγραφος 2,

την κοινοποίηση που υπέβαλαν οι συμβαλλόμενοι με επιστολή της 13ης Νοεμβρίου 1997,

Εκτιμώντας τα ακόλουθα:

(1) Με επιστολή της 13ης Νοεμβρίου 1977 η RAG Aktiengesellschaft, Essen ("RAG") ανακοίνωσε, σύμφωνα με το άρθρο 66 παράγραφος 1 της συνθήκης ΕΚΑΧ, ότι είχε την πρόθεση να αποκτήσει το σύνολο του μετοχικού κεφαλαίου των επιχειρήσεων Saarbergwerke AG, Saarbrücken ("SBW") και Preussag Anthrazit GmbH, Ibbenbüren ("Preussag"). Η πράξη θα οδηγούσε στη συγχώνευση των τριών τελευταίων γερμανών παραγωγών άνθρακα. Η τιμή για την αγορά της SBW καθορίστηκε σε δύο γερμανικά μάρκα, εκ των οποίων ένα γερμανικό μάρκο θα καταβαλλόταν στην ομοσπονδιακή γερμανική κυβέρνηση και ένα γερμανικό μάρκο στο ομόσπονδο κράτος του Saarland ως μετόχους της εταιρείας.

(2) Με απόφαση της 29ης Ιουλίου 1998 (υπόθεση IV/EΚΑΧ.1252 - RAG/Saarbergwerke/Preussag Anthrazit) (στο εξής: "απόφαση της 29ης Ιουλίου 1998") η Επιτροπή ενέκρινε, σύμφωνα με το άρθρο 66 της συνθήκης ΕΚΑΧ, την ανάληψη των SBW και Preussag από την RAG, αφού η RAG ανέλαβε τη δέσμευση να πωλήσει το τμήμα των εισαγωγών άνθρακα της SBW, ήτοι της εταιρείας Saarbeg Coal International GmbH ("SCI"), και να διαχωρίσει τις πωλήσεις του γερμανικού άνθρακα από τις πωλήσεις του εισαγόμενου άνθρακα.

(3) Η συγχώνευση έχει εν τω μεταξύ ολοκληρωθεί. Σύμφωνα με τις αναληφθείσες δεσμεύσεις, η SCI επωλήθη σε ανεξάρτητη γαλλική εταιρεία.

(4) Το Πρωτοδικείο των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, με απόφαση της 31ης Ιανουαρίου 2001 στην υπόθεση T-156/98 (RJB Mining/Επιτροπή)(1) ακύρωσε ολικά την απόφαση της Επιτροπής της 29ης Ιουλίου 1998. Το Πρωτοδικείο έκρινε ότι η Επιτροπή δεν εξέτασε εάν το σύνολο της περιουσίας της SBW που μεταβιβάστηκε στην RAG αντιστοιχεί στο καταβληθέν ποσό των δύο γερμανικών μάρκων ή εάν υπήρξε σιωπηρή χορήγηση κρατικών πόρων προς την RAG. Εν προκειμένω, η Επιτροπή ναι μεν δεν ήταν υποχρεωμένη να εκτιμήσει με προηγούμενη επίσημη απόφαση τη νομιμότητα της υποτιθέμενης ενίσχυσης, στην παρούσα περίπτωση τη συμφυή με τη συγχώνευση ενίσχυση, πλην όμως δεν μπορούσε να μην εκτιμήσει, όπως αναφέρεται στην απόφαση του Πρωτοδικείο, αν και, ενδεχομένως, σε τι βαθμό, η οικονομική και επομένως η εμπορική ισχύς της συγχωνευθείσας μονάδας ενισχύθηκε με την οικονομική υποστήριξη που δόθηκε με την ενδεχόμενη αυτή ενίσχυση, στο πλαίσιο της ανάλυσης όσον αφορά τον ανταγωνισμό που πραγματοποιήθηκε δυνάμει του άρθρου 66 παράγραφος 2 της συνθήκης ΕΚΑΧ(2).

(5) Στις 8 Νοεμβρίου 2001 οι συμμετέχουσες επιχειρήσεις υπέβαλαν όλες τις σχετικές πληροφορίες προκειμένου να εξετασθεί εκ νέου η κοινοποιηθείσα συγχώνευση.

I. ΟΙ ΣΥΜΒΑΛΛΟΜΕΝΟΙ

(6) Οι κύριοι τομείς δραστηριοτήτων της RAG πριν τη συγχώνευση ήταν η εξόρυξη και η εμπορία άνθρακα, καθώς και η επεξεργασία οπτάνθρακα σε οπτάνθρακα υψικαμίνου. Επιπλέον, η RAG διατηρούσε συμμετοχές σε διάφορες διεθνείς εταιρείες εξόρυξης και αναπτύσσει επίσης δραστηριότητες στους τομείς της παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας, της χημείας, των τεχνητών υλών, της διάθεσης απορριμμάτων, των περιβαλλοντικών υπηρεσιών, της τεχνικής εξόρυξης και των ακινήτων.

(7) Το 1998, όταν πραγματοποιήθηκε η συγχώνευση, οι μετοχές της RAG ανήκαν σε τέσσερις εταιρείες (εν μέρει μέσω κοινών εταιρειών με κοινούς μετόχους): VEBA AG, VEW AG, Thyssen-Krupp-Stahl AG και ARBED SA. Οι μετοχές της RAG ανήκουν επί του παρόντος στην E.ON AG, η οποία διαδέχθηκε την VEBA (37,1 %), στην RWE AG που διαδέχθηκε την VEW (30,2 %), στην Thyssen-Krupp-Stahl (12,7 %), στην Montan-Verwaltungsgesellschaft mbH, η οποία αποτελεί κοινή επιχείρηση μεταξύ της E.ON και της Thyssen-Krupp-Stahl (10 %), καθώς και στην Verwaltungsgesellschaft RAG Beteiligung mbH, η οποία αποτελεί κοινή επιχείρηση μεταξύ της ARBED SA και της ίδιας της RAG (10 %).

(8) Η SBW αναπτύσσει δραστηριότητες κυρίως στους ακόλουθους τομείς: εξόρυξη άνθρακα στη Γερμανία, παραγωγή οπτάνθρακα, παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας, αστική θέρμανση, προστασία του περιβάλλοντος, εμπόριο και παροχή υπηρεσιών (κυρίως διάθεση και εμπόριο άνθρακα, μεταφορά και τροφοδοσία ελαίου), καθώς και παραγωγή καουτσούκ. Η SBW ανήκε κατά 74 % στην Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας και κατά 26 % στο ομόσπονδο κράτος του Saarland.

(9) Η Preussag ανέπτυσσε επίσης δραστηριότητες στον τομέα της εξόρυξης και διάθεσης προϊόντων άνθρακα· οι άλλες δραστηριότητές της αφορούσαν την παραγωγή θερμότητας και την παροχή νερού. Η επιχείρηση εκμεταλλευόταν επίσης ένα ορυχείο στο Ibbenbüren και ανήκε κατά 100 % στον όμιλο Preussag AG.

II. ΤΟ ΣΧΕΔΙΟ

(10) Το κοινοποιηθέν σχέδιο εντάσσεται στο πλαίσιο συμφωνίας, γνωστής ως "ο συμβιβασμός για τον τομέα του άνθρακα", η οποία συνήφθη στις 13 Μαρτίου 1997 μεταξύ της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Γερμανίας, του ομόσπονδου κράτους της Βόρειας Ρηνανίας-Βεστφαλίας, του ομόσπονδου κράτους του Saarland, της συνδικαλιστικής οργανώσεως των εργαζομένων στα ανθρακωρυχεία και τις εγκαταστάσεις παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας (Industriegewerkschaft bergbau und Energie) και των τριών αυτών εταιρειών (στη συνέχεια: ο συμβιβασμός). Στόχος του εν λόγω συμβιβασμού ήταν να συγχωνευθούν οι τομείς εξόρυξης των τριών επιχειρήσεων RAG, SBW και Preussag, σε μια εταιρεία, την Deutsche Steinkohle AG, υπό την RAG. Όπως ανέφεραν οι συμβαλλόμενοι και η Γερμανία, με τη συγκέντρωση και τις εγκριθείσες στο πλαίσιο αυτό κρατικές ενισχύσεις θα πρέπει, αφενός, να επιτευχθεί κατά τρόπο κοινωνικά αποδεκτό ο πολιτικός στόχος της διαδικασίας προσαρμογής στον τομέα του γερμανικού άνθρακα, και αφετέρου να εξασφαλισθεί μακροπρόθεσμα, πέραν του 2005, η βιωσιμότητα και η αποδοτικότητα των ορυχείων. Σύμφωνα με το συμβιβασμό, από τα 17 ορυχεία που λειτουργούσαν το 1997, δέκα έως έντεκα, με ετήσια παραγωγή περίπου 30 εκατ. τόνους και περίπου 36000 εργαζομένους στον τομέα του άνθρακα, πρέπει να διατηρηθούν μακροπρόθεσμα.

(11) Στο πλαίσιο του συμβιβασμού παράλληλα με την απόκτηση από την RAG των μεριδίων του γερμανικού κράτους και του Saarland στην Saarbergwerke, η Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας ενέκρινε δημόσιες χρηματοδοτικές ενισχύσεις συνολικού ύψους 2,5 δισεκατ. DEM για το μελλοντικό κλείσιμο ανθρακωρυχείων (πιστώσεις υποχρεώσεων). Οι ενισχύσεις αυτές, από το 1998, θα συγκεντρωθούν μαζί με τις πιστώσεις του γερμανικού κράτους και του ομόσπονδου κράτους της Βόρειας Ρηνανίας-Βεστφαλίας σε ένα συνολικό όριο για την υποστήριξη των πωλήσεων γερμανικού άνθρακα ατμολεβητών και οπτάνθρακα (ενισχύσεις στην πώληση). Οι δημόσιες ενισχύσεις στον τομέα του γερμανικού άνθρακα, που το 1997 ανέρχονταν συνολικά σε 10,5 δισεκατ. DEM πρέπει να μειωθούν βαθμιαία σε 5,5 δισεκατ. DEM το 2005. Εκτός των συνεισφορών του γερμανικού δημοσίου και του ομόσπονδου κράτους της Βόρειας Ρηνανίας-Βεστφαλίας, από το 2001 θα διατίθενται ετησίως [...]*(3) από τα έσοδα που προέρχονται από τον τομέα "λευκών" δραστηριοτήτων (δραστηριότητες που δεν σχετίζονται με τον άνθρακα) της RAG. [...]*. Οι συμπληρωματικές δημόσιες πιστώσεις θα καταβληθούν υπό την προϋπόθεση ότι η RAG θα αποκτήσει τις αντίστοιχες συμμετοχές του γερμανικού δημοσίου και του ομόσπονδου κράτους του Saarland στην SBW.

III. ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗ, ΑΡΜΟΔΙΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ

(12) Στην απόφαση της 29ης Ιουλίου 1998 η Επιτροπή έκρινε ότι η RAG με την απόκτηση του συνόλου των μετοχών της SBW και Preussag αποκτά τη δυνατότητα άσκησης του αποκλειστικού ελέγχου στις εν λόγω επιχειρήσεις. Εν τω μεταξύ, το σχέδιο συγκέντρωσης πραγματοποιήθηκε σύμφωνα με την κοινοποίηση. Ως εκ τούτου, πρέπει να θεωρηθεί ότι το κοινοποιηθέν σχέδιο συνιστά απόκτηση ελέγχου κατά την έννοια του άρθρου 1 της απόφασης αριθ. 24/54 της Ανώτατης Αρχής, της 6ης Μαΐου 1954, περί ρυθμίσεως της εφαρμογής του άρθρου 66 παράγραφος 1 της συνθήκης που αφορά τα στοιχεία που συνιστούν τον έλεγχο επιχείρησης(4) και κατά συνέπεια αποτελεί συγκέντρωση κατά την έννοια του άρθρου 66 παράγραφος 1 της συνθήκης ΕΚΑΧ.

(13) Επιπλέον, στην απόφαση της 29ης Ιουλίου 1998 η Επιτροπή έκρινε ότι οι εταιρίες RAG, SBW και Preussag, ως αποτέλεσμα των δραστηριοτήτων τους στον τομέα της εξόρυξης και της εμπορίας άνθρακα και προϊόντων άνθρακα πρέπει να θεωρηθούν ως επιχειρήσεις κατά την έννοια του άρθρου 80 σε συνδυασμό με το παράρτημα Ι της συνθήκης ΕΚΑΧ. Στο βαθμό που οι συμβαλλόμενοι διαθέτουν άνθρακα για οικιακή κατανάλωση ή σε βιοτεχνίες το σχέδιο δεν εμπίπτει, σύμφωνα με το άρθρο 80, στη συνθήκη ΕΚΑΧ. Όσον αφορά τις επιπτώσεις στο συγκεκριμένο τομέα και τις δραστηριότητες των συμβαλλομένων που δεν σχετίζονται με τον εξορυκτικό τομέα, το σχέδιο κοινοποιήθηκε στην ομοσπονδιακή υπηρεσία ανταγωνισμού και εγκρίθηκε στις αρχές του 1998.

(14) Η Επιτροπή έκρινε επίσης ότι το σχέδιο συγκέντρωσης υπόκειται στην υποχρέωση προηγούμενης άδειας, διότι η ετήσια παραγωγή των επιχειρήσεων που συμμετέχουν στη συγκέντρωση (περίπου 48 εκατ. τόνοι άνθρακα) υπερβαίνει το ανώτατο όριο που καθορίζεται στο άρθρο 1 παράγραφος 1 στοιχείο α) της απόφασης αριθ. 25-67 της 22ας Ιουνίου 1967, περί θεσπίσεως κανονισμού εφαρμογής του άρθρου 66 παράγραφος 3 της συνθήκης περί εξαιρέσεως από την υποχρέωση προηγουμένης αδείας(5), όπως τροποποιήθηκε τελευταία από την απόφαση αριθ. 3654/91/EΚΑΧ της Επιτροπής(6). Η απόφαση της Επιτροπής δεν έχει μέχρι στιγμής αμφισβητηθεί. Για το λόγο αυτό, δεν χρειάζεται να εξετασθεί εκ νέου το θέμα της αρμοδιότητας της Επιτροπής. Το κριτήριο που θα χρησιμοποιηθεί για το σκοπό αυτό είναι η χρονική στιγμή της αρχικής κοινοποίησης(7).

IV. ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΑΠΟ ΑΠΟΨΗ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΜΟΥ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΑΡΘΡΟ 66 ΠΑΡΑΓΡΑΦΟΣ 2

(15) Δεδομένου ότι στις 31 Ιανουαρίου 2001 το Πρωτοδικείο ακύρωσε την απόφαση της Επιτροπής της 29ης Ιουνίου 1998, πρέπει να εξετασθεί εκ νέου η υπόθεση από άποψη ανταγωνισμού, λαμβάνοντας υπόψη την απόφαση του Πρωτοδικείου. Η νέα αυτή εκτίμηση δεν πρέπει να περιοριστεί στη χρονική στιγμή της αρχικής κοινοποίησης, σε αντίθεση με την εξέταση του θέματος για το κατά πόσο η κοινοποιηθείσα συγκέντρωση εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής του ελέγχου των συγκεντρώσεων σύμφωνα με τη συνθήκη ΕΚΑΧ. Στο πλαίσιο αυτό καθοριστική είναι η χρονική στιγμή της εν λόγω απόφασης(8). Ως εκ τούτου, η Επιτροπή πρέπει να εξετάσει εάν, βάσει των τρεχουσών συνθηκών αγοράς και της θέσης των συμβαλλομένων στην αγορά, καθώς και λαμβάνοντας υπόψη μια ενδεχόμενη αύξηση της οικονομικής ισχύος της RAG σύμφωνα με το άρθρο 66 παράγραφος 2 της συνθήκης ΕΚΑΧ, η συγκέντρωση προσφέρει στις συμμετέχουσες επιχειρήσεις τη δυνατότητα:

α) να προσδιορίζουν τις τιμές, να ελέγχουν ή να περιορίζουν την παραγωγή ή τη διανομή ή να παρεμποδίζουν τη διατήρηση πραγματικού ανταγωνισμού επί σημαντικού τμήματος της αγοράς των εν λόγω προϊόντων·

β) ή να διαφεύγουν τους κανόνες ανταγωνισμού που προκύπτουν από την εφαρμογή της παρούσας συνθήκης, ιδίως με τη δημιουργία μιας τεχνητά προνομιακής θέσης η οποία συνεπάγεται ουσιώδες πλεονέκτημα για την πρόσβαση στις πηγές εφοδιασμού ή στις αγορές.

Α. ΓΕΝΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΟΣΟΝ ΑΦΟΡΑ ΤΟΝ ΑΝΘΡΑΚΑ ΣΤΗ ΓΕΡΜΑΝΙΑ

(16) Στο παρελθόν, ο τομέας του άνθρακα στη Γερμανία χαρακτηριζόταν από πολυάριθμα κρατικά καθεστώτα επιδοτήσεων, ρυθμίσεις όσον αφορά τις εισαγωγές και αγοραστικές υποχρεώσεις στο πλαίσιο των συμφωνιών "Jahrhundertvertrag" και "Hüttenvertrages". Η συμφωνία "Jahrhundertvertrag" και ο νόμος για τη δασμολογική ποσόστωση των στερεών καυσίμων ["Νόμος δασμολογικής ποσόστωσης" (Zollkontingentsgesetz)] ίσχυαν έως τις 31 Δεκεμβρίου 1995. Η συμφωνία Hüttenvertrages έληξε το 1999.

(17) Οι όροι που διέπουν το γερμανικό τομέα εξόρυξης άνθρακα βασίζονται ουσιαστικά στο συμβιβασμό για τον τομέα του άνθρακα. Σύμφωνα με τον εν λόγω συμβιβασμό, οι ενισχύσεις όσον αφορά τον εξορυκτικό τομέα υπόκεινται σε ένα συνολικό ανώτατο όριο. Οι ενισχύσεις χορηγούνται μόνο για την πώληση άνθρακα με σκοπό την παραγωγή ενέργειας, και στη βιομηχανία χάλυβα. Η Γερμανία μεριμνά ώστε οι ενισχύσεις να περιορίζονται στο απόλυτα απαραίτητο όριο και να προορίζονται μόνο για την εξόρυξη άνθρακα που χρησιμοποιείται από τη βιομηχανία παραγωγής ενέργειας καθώς και την κοινοτική βιομηχανία άνθρακα και χάλυβα. Σύμφωνα με το συμβιβασμό για τον τομέα του άνθρακα, οι ενισχύσεις για τον άνθρακα που παρέχεται στη βιομηχανία παραγωγής ενέργειας μπορούν να καλύψουν τη διαφορά μεταξύ των εξόδων εξόρυξης στα γερμανικά ορυχεία και της μέσης τιμής εισαγωγών στη Γερμανία. Η μέση τιμή εισαγόμενου άνθρακα καθορίζεται ετησίως και η πραγματική τιμή πώλησης υπολογίζεται βάσει της καθορισθείσας τιμής εισαγωγής, στην οποία λαμβάνονται υπόψη τα έξοδα μεταφοράς. Στην περίπτωση των πωλήσεων προς τη βιομηχανία χάλυβα, οι ενισχύσεις καλύπτουν τη διαφορά μεταξύ της μέσης τιμής του εισαγόμενου άνθρακα στην Κοινότητα και των πραγματικών εξόδων παραγωγής. Και στις δύο περιπτώσεις το απόλυτο ποσό των ενισχύσεων υπόκειται σε ανώτατο όριο.

(18) Ο συμβιβασμός για τον τομέα του άνθρακα προέβλεπε αρχικά ότι η εγχώρια παραγωγή ύψους περίπου 47,9 εκατ. τόνων το 1996 θα έπρεπε να μειωθεί σε 30 περίπου εκατ. τόνους το 2005. Οι κρατικές ενισχύσεις στον τομέα του άνθρακα θα έπρεπε να μειωθούν από το συνολικό ποσό των 10,5 δισεκατ. DEM το 1997 σε 5,5 δισεκατ. DEM μέχρι το 2005. Το 2000 ο συμβιβασμός για τον τομέα του άνθρακα αναθεωρήθηκε για τελευταία φορά. Η παραγωγή προβλέπεται πλέον ότι θα μειωθεί κάτω των 29 εκατ. τόνων ήδη το 2002. Το 2000 η παραγωγή ανήρχετο σε [30-40]* περίπου εκατ. τόνους. Για το 2000 προβλέπονταν ενισχύσεις λειτουργίας ύψους 3,8 δισεκατ. (2001: 3,8 δισεκατ.) DEM, ενισχύσεις για τη μείωση της εξορυκτικής δραστηριότητας ύψους 3,1 δισεκατ. (1,9 δισεκατ.) DEM, ενισχύσεις για τη διατήρηση του αριθμού των απασχολούμενων σε υπόγειες εργασίες ύψους 71 εκατ. (67 εκατ.) DEM και ενισχύσεις για έκτακτες επιβαρύνσεις ύψους 2,1 δισεκατ. (2,7 δισεκατ.) DEM(9). Η διάρθρωση των ενισχύσεων έχει τροποποιηθεί σημαντικά σε σχέση με το 1999. Το μερίδιο των ενισχύσεων πώλησης στο σύνολο των επιδοτήσεων, το οποίο το 1999 ήταν ακόμη 91 %, το 2001 μειώθηκε σε 66 %. Αντίθετα, αυξήθηκε το μερίδιο των ενισχύσεων για έκτακτες επιβαρύνσεις που δεν συνδέονται με την τρέχουσα παραγωγή. Η μείωση των ενισχύσεων θα συνεχισθεί μέχρι το 2005 τουλάχιστον.

(19) Βάσει της συμφωνίας Hüttenvertrag, η οποία συνήφθη το 1969 κατά την ίδρυση της RAG επιβλήθηκαν στη γερμανική ανθρακοβιομηχανία διάφορες υποχρεώσεις αγοράς όσον αφορά τους εγχώριους οπτάνθρακες. Η Επιτροπή ενέκρινε τη συμφωνία μέχρι το τέλος του 1997 με την απόφαση 89/248/EΚΑΧ, της 30ής Μαρτίου 1989, σχετικά με την έγκριση των συμφωνιών για τον εφοδιασμό έξι εργοστασίων χάλυβα με στερεά καύσιμα από την Ruhrkohle AG(10) σύμφωνα με το άρθρο 65 της συνθήκης ΕΚΑΧ. Σύμφωνα με την τροποποίηση της συμφωνίας για το 1998, καταργούνται ή μειώνονται οι αποκλειστικές υποχρεώσεις παροχής. Με διοικητικό έγγραφο περί θέσεως στο αρχείο η Επιτροπή έκλεισε τη διαδικασία του άρθρου 65 της συνθήκης ΕΚΑΧ όσον αφορά τη συμφωνία Hüttenvertrag του 1998. Η συμφωνία Hüttenvertrag για τα ορυχεία έληξε του 1999 και αντικαταστάθηκε με διμερείς συμφωνίες της RAG με τους επιμέρους παραγωγούς χάλυβα. Στις εν λόγω συμφωνίες, με διάρκεια μέχρι το 2005 το αργότερο, δεν υπάρχουν ρήτρες αποκλειστικότητας, ούτε υποχρεώσεις αγοράς ανάλογα με τη συνολική ζήτηση ή ρήτρες του πλέον ευνοούμενου κράτους(11).

Β. ΣΧΕΤΙΚΕΣ ΑΓΟΡΕΣ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ

(20) Στην απόφαση της 29ης Ιουλίου 1998 η Επιτροπή δηλώνει ότι η συγκέντρωση αφορά ουσιαστικά τους τομείς της διάθεσης άνθρακα και προϊόντων άνθρακα. Η Επιτροπή υποστηρίζει τη θέση της με τα ακόλουθα επιχειρήματα:

(21) Ο άνθρακας διατίθεται σε βιομηχανικούς αγοραστές (τη βιομηχανία παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας, χαλυβουργικές επιχειρήσεις, υπόλοιπη βιομηχανία) καθώς και ιδιωτικά νοικοκυριά και μικρές βιοτεχνίες. Ο τομέας αυτός δεν εμπίπτει στη συμφωνία ΕΚΑΧ και ως εκ τούτου δεν αποτελεί αντικείμενο της απόφασης.

(22) Το μεγαλύτερο μέρος του άνθρακα για βιομηχανική χρήση (συμπεριλαμβανομένης της χαλυβουργίας και της βιομηχανίας παραγωγής ενέργειας) παραδίδεται άμεσα στον τελικό χρήστη μέσω των επιχειρήσεων εξόρυξης ή του εισαγωγέα. Στο εν λόγω τμήμα αγοράς οι χονδρέμποροι δεν έχουν καμία σημασία και ο ρόλος τους δεν χρειάζεται περαιτέρω εξηγήσεις.

(23) Για τους ουσιαστικούς αγοραστές άνθρακα δεν υπάρχει καμία δυνατότητα βραχυπρόθεσμης αντικατάστασής του με άλλες καύσιμες ύλες. Οι σταθμοί παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας είναι διαμορφωμένοι με βάση μια συγκεκριμένη πηγή ενέργειας και δεν υπάρχει δυνατότητα βραχυπρόθεσμης υποκατάστασης του άνθρακα με άλλες πηγές ενέργειας, όπως π.χ. το φυσικό αέριο. Στη βιομηχανία χάλυβα ο οπτάνθρακας έχει μια ιδιαίτερη μεταλλουργική λειτουργία, η οποία δεν θα μπορούσε να επιτευχθεί με άλλες πρώτες ύλες.

(24) Ωστόσο, θα ήταν δυνατόν η πώληση άνθρακα σε βιομηχανικούς αγοραστές να χωριστεί σε τρεις διαφορετικές κατηγορίες, συγκεκριμένα την πώληση στη βιομηχανία παραγωγής ενέργειας, τη βιομηχανία χάλυβα και άλλους βιομηχανικούς αγοραστές (βιομηχανία ζάχαρης, τσιμέντου ή χαρτιού). Δεδομένου όμως ότι και οι τρεις τομείς πώλησης επηρεάζονται από τους ίδιους παράγοντες, δεν είναι απαραίτητο να εξετασθεί ο κάθε τομέας ξεχωριστά για την εκτίμηση της προκείμενης υπόθεσης.

(25) Μετά την απόφαση της 29ης Ιουλίου 1998 δεν έχουν συμβεί αλλαγές που θα απαιτούσαν μια διαφορετική εκτίμηση. Ως εκ τούτου, στην παρούσα απόφαση ως σχετική αγορά θα ληφθεί υπόψη η πώληση άνθρακα και προϊόντων άνθρακα.

Γ. ΣΧΕΤΙΚΕΣ ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΕΣ ΑΓΟΡΕΣ

(26) Στην απόφαση της 29ης Ιουλίου 1998, η Επιτροπή θεώρησε τη Γερμανία ως τη σχετική γεωγραφική αγορά για την πώληση άνθρακα και προϊόντων άνθρακα. Καθοριστικό ρόλο για το εν λόγω αποτέλεσμα έπαιξε κυρίως η έντονη επιδότηση του εγχώριου άνθρακα (βλέπε μέρος Α, αιτιολογικές σκέψεις 16 και ακόλουθες), που έχει επίσης ως αποτέλεσμα ότι το σύνολο της παραγωγής πωλείται στη Γερμανία και καλύπτει σημαντικό μέρος της συνολικής ζήτησης για προϊόντα άνθρακα στη Γερμανία. Επιπλέον, από την άποψη των αγοραστών στη Γερμανία ο γερμανικός άνθρακας παρουσιάζει ορισμένα πλεονεκτήματα σε σύγκριση με τον εισαγόμενο: η γεωγραφική εγγύτητα των ορυχείων και ως εκ τούτου η ανάγκη μικρότερων αποθεμάτων για τους αγοραστές, ομοιογενείς ιδιότητες προϊόντος, καθώς και το γεγονός ότι οι εγκαταστάσεις των αγοραστών είναι προσαρμοσμένες στον εγχώριο άνθρακα. Επιπλέον, στη Γερμανία υπάρχει μια μεγάλη πολιτική και κοινωνική πίεση για την αγορά γερμανικού άνθρακα. Αυτό σημαίνει ότι οι αγοραστές θα προτιμούν πάντα τον γερμανικό άνθρακα, εφόσον η τιμή του, μέσω των ενισχύσεων, αντιστοιχεί στη μέση τιμή του εισαγόμενου στη Γερμανία άνθρακα.

(27) Ως εκ τούτου, το 1997 ο επιδοτούμενος άνθρακας είχε μερίδιο [65-75 %]* των συνολικών πωλήσεων προϊόντων άνθρακα στη Γερμανία, και σε ποσοστό [90-100 %]* επωλήθη στη βιομηχανία χάλυβα και παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας. Βάσει των εν λόγω συνθηκών πώλησης, που αφήνουν ελάχιστα περιθώρια για ανταγωνιστές εισαγωγείς στη Γερμανία, η Επιτροπή όρισε στην απόφαση της 29ης Ιουλίου 1998 μια ξεχωριστή γεωγραφική σχετική αγορά για τη Γερμανία.

(28) Το σύστημα ενισχύσεων έχει επιπλέον ως αποτέλεσμα ότι ο γερμανικός άνθρακας δεν εξάγεται εκτός της Γερμανίας. Η άμεση συνέπεια των ενισχύσεων για τον εγχώριο άνθρακα είναι ότι οι γερμανοί παραγωγοί άνθρακα μπορούν να εξομοιώσουν μόνο τις πωλήσεις στη γερμανική βιομηχανία ενέργειας και χάλυβα με τη μέση τιμή του εισαγόμενου στη Γερμανία άνθρακα. Δεδομένου ότι το απόλυτο ποσό, που προβλέπεται για ενισχύσεις, είναι ωστόσο περιορισμένο, οι δυνατότητες πώλησης του γερμανικού άνθρακα στην τιμή της διεθνούς αγοράς είναι επίσης περιορισμένες. Λαμβάνοντας υπόψη τη μεγάλη διαφορά μεταξύ της γερμανικής επιδοτούμενης τιμής και της τιμής διεθνούς αγοράς (περίπου [120-250]* DEM ανά τόνο) δεν δίνεται κανένα κίνητρο για την πώληση στο εξωτερικό πρόσθετων ποσοτήτων γερμανικού άνθρακα άνω των επιδοτούμενων.

(29) Από τα ενημερωμένα στοιχεία των συμβαλλόμενων για την περίοδο 1998-2001 προκύπτει ωστόσο ότι η σημασία του επιδοτούμενου άνθρακα στη Γερμανία σε σχέση με το σύνολο της γερμανικής αγοράς μειώνεται διαρκώς. Ενώ το 1997 οι εισαγωγές αντιστοιχούσαν σε ποσοστό περίπου [25-35 %]* της συνολικής αγοράς, το 2000, σύμφωνα με τα στοιχεία των συμβαλλόμενων, αντιστοιχούσαν ήδη στο [40-50 %]* περίπου της συνολικής αγοράς. Αναμένεται ότι το ποσοστό αυτό θα αυξηθεί περαιτέρω, δεδομένου ότι οι υφιστάμενες ρυθμίσεις επιδότησης προβλέπουν μια περαιτέρω σαφή μείωση της εγχώριας παραγωγής και της πώλησής της μέχρι το 2005 τουλάχιστον.

(30) Από τα προαναφερθέντα στοιχεία προκύπτει ότι η αγορά άνθρακα και προϊόντων άνθρακα στη Γερμανία παρουσιάζει πάντα συγκεκριμένες ιδιαιτερότητες, που την διαφοροποιούν, όσον αφορά τον ανταγωνισμό, από τις άλλες γεωγραφικές περιοχές. Από την άλλη πλευρά, υπάρχουν ενδείξεις ότι η γερμανική αγορά εξελίσσεται και ενσωματώνεται στο διεθνές εμπόριο άνθρακα. Τέλος, ο ακριβής ορισμός της σχετικής αγοράς για τους σκοπούς της παρούσας απόφασης μπορεί ωστόσο να παραληφθεί, δεδομένου ότι ακόμη και αν υποτεθεί ότι η εν λόγω αγορά θα συνεχίσει να συνίσταται στη Γερμανία, η συγχώνευση δεν δημιουργεί επιφυλάξεις στην Επιτροπή.

Δ. ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΑΠΟ ΑΠΟΨΗ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΜΟΥ

(31) Στην απόφαση της 29ης Ιουλίου 1998, η Επιτροπή βάσισε τις επιφυλάξεις της (οι οποίες εξαλείφθηκαν μέσω των δεσμεύσεων των συμβαλλόμενων) κυρίως στον κίνδυνο να μεταφερθεί, χάρη στη συγκέντρωση, η ευνοϊκή θέση των συμβαλλόμενων όσον αφορά την πώληση επιδοτούμενου γερμανικού άνθρακα και στην ελεύθερη αγορά. Λαμβάνοντας υπόψη την παρούσα κατάσταση της αγοράς και τις διάφορες διαρθρωτικές αλλαγές που επήλθαν μετά την απόφαση της Επιτροπής της 29ης Ιουλίου 1998, η Επιτροπή θεωρεί ότι δεν υπάρχει πλέον λόγος για ανάλογες επιφυλάξεις (βλέπε τμήμα 1, αιτιολογικές σκέψεις 32 και επόμενες). Επιπλέον, ακόμη και μια πιθανή αύξηση της οικονομικής ισχύος στο πλαίσιο της χαμηλής τιμής αγοράς για την SBW δεν επαρκεί για να δικαιολογήσει επιφυλάξεις από άποψη ανταγωνισμού (βλέπε τμήμα 2, αιτιολογικές σκέψεις 47 και επόμενες).

1. Η ΘΕΣΗ ΤΩΝ ΣΥΜΒΑΛΛΟΜΕΝΩΝ ΟΣΟΝ ΑΦΟΡΑ ΤΗΝ ΠΩΛΗΣΗ ΑΝΘΡΑΚΑ ΣΤΗ ΓΕΡΜΑΝΙΑ

α) Η θέση της RAG

(1) Εγχώριος (γερμανικός) άνθρακας

(32) Η RAG, αποκτώντας τον έλεγχο στις επιχειρήσεις SBW και Preussag, καθίσταται ο μοναδικός γερμανός παραγωγός άνθρακα. Ωστόσο, θα πρέπει να ληφθεί σχετικά υπόψη ότι για τους προαναφερθέντες λόγους (αιτιολογικές σκέψεις 16 και επόμενες) η πώληση γερμανικού άνθρακα ακολουθεί το (φθίνον) επίπεδο ενισχύσεων, δεδομένου ότι είναι δυνατή η πώληση μόνο των ποσοτήτων γερμανικού άνθρακα που επιτρέπουν οι διαθέσιμες ενισχύσεις. Ως εκ τούτου, οι πωλήσεις εγχώριου άνθρακα των συμβαλλόμενων έχουν μειωθεί σημαντικά, από 67,6 εκατ. τόνους το 1994 σε 32,7 εκατ. τόνους το 2001. Η τάση αυτή θα συνεχισθεί, δεδομένου ότι ακολουθεί την προβλεπόμενη μείωση των ενισχύσεων. Η συγκέντρωση μεταξύ της RAG και της SBW δεν αλλάζει το γεγονός αυτό: λόγω των υψηλότερων εξόδων εξόρυξης ο γερμανικός άνθρακας δεν είναι σε θέση, χωρίς ενισχύσεις, να ανταγωνισθεί τον εισαγόμενο, με αποτέλεσμα η συγκέντρωση να μην έχει καμία επίπτωση στην παραγωγή και την πώληση γερμανικού άνθρακα.

(2) Συνολική αγορά/εισαγόμενος άνθρακας

(33) Κατά τη διάρκεια των τελευταίων ετών η κατανάλωση άνθρακα τόσο στη Γερμανία όσο και στην Κοινότητα μειώνεται σταθερά, με αποτέλεσμα να μπορεί να θεωρηθεί ότι η εν λόγω τάση θα συνεχισθεί (η ένωση γερμανών εισαγωγέων άνθρακα προβλέπει, για παράδειγμα, για το 2010, ζήτηση 60 εκατ. τόνων στη Γερμανία). Το γεγονός αυτό οφείλεται ιδίως στην προτίμηση για άλλες φθηνότερες και φιλικότερες προς το περιβάλλον πηγές ενέργειας καθώς και στη μείωση της γερμανικής παραγωγής άνθρακα. Στο πλαίσιο μιας μειούμενης κατ' όγκον αγοράς, το μερίδιο των συμβαλλόμενων στη συνολική αγορά, αποτελούμενης από εγχώριο και εισαγόμενο άνθρακα, έχει αρχίσει να μειώνεται από το 1994 (βλέπε πίνακα 1). Το 1994 η RAG, SBW και Preussag είχαν πωλήσει συνολικά 70,8 εκατ. τόνους άνθρακα, ενώ το 2001 μόνο 43,6 εκατ. τόνους.

Πίνακας 1

Πωλήσεις άνθρακα στη Γερμανία

[...]*

(34) Όσον αφορά τα μερίδια αγοράς, οι συμβαλλόμενοι κατέχουν ακόμη ισχυρή θέση στη συνολική αγορά, αν και τα μερίδιά τους έχουν σαφώς μειωθεί. Κατά την εξέταση των μεριδίων αγοράς πρέπει να ληφθεί υπόψη ότι οι δραστηριότητες εισαγωγών της SBW δεν αποτελούν (πλέον) αντικείμενο της εξεταζόμενης συγκέντρωσης, δεδομένου ότι αυτός ο τομέας δραστηριοτήτων της πωλήθηκε το 1999 από την RAG. Για να περιγραφεί η εξέλιξη της θέσης των συμβαλλόμενων κατά τα τελευταία έτη, θα εξετασθούν, ως εκ τούτου, και αριθμητικά στοιχεία χωρίς τις δραστηριότητες της SBW στον τομέα των εισαγωγών, ώστε να εστιασθεί: η εξέταση στην εξέλιξη των επιχειρηματικών τμημάτων που αποτελούν σήμερα μέρος της συγκέντρωσης. Το 1994 το μερίδιο συνολικής αγοράς των συμβαλλόμενων ήταν [80-90 %]* (περίπου [80-90 %]* χωρίς τις δραστηριότητες εισαγωγών της SBW), ενώ το 1995 ήταν [80-90 %]* (περίπου [70-80 %]* χωρίς τις εισαγωγές της SBW) και [60-70 %]* το 2001. Κατά συνέπεια, διαπιστώνεται ότι η RAG δεν επέτυχε να αντισταθμίσει πλήρως τις απώλειες που υπέστη όσον αφορά το γερμανικό άνθρακα με αύξηση του μεριδίου της όσον αφορά τον εισαγόμενο.

Πίνακας 2

Μερίδιο των συμβαλλόμενων στη συνολική αγορά

[...]*

Πηγή:

Συμβαλλόμενοι.

(35) Εάν εξετασθεί ξεχωριστά ο τομέας του εισαγόμενου άνθρακα, προκύπτει ότι οι συμβαλλόμενοι επέτυχαν να αυξήσουν τις απόλυτες πωλήσεις εισαγόμενου άνθρακα, από [...]* εκατ. τόνους ([...]* εκατ. τόνοι χωρίς τις εισαγωγές της SBW) το 1994 σε [...]* εκατ. τόνους το 2001. Η εν λόγω αύξηση σε απόλυτες ποσότητες δεν αντανακλά απαραίτητα την ανταγωνιστική θέση των συμβαλλομένων, δεδομένου ότι η αύξηση των πωλήσεων όσον αφορά τις απόλυτες ποσότητες συνδέεται με την αύξηση του μεριδίου του εισαγόμενου άνθρακα στη συνολική αγορά. Το μερίδιο αγοράς των συμβαλλόμενων όσον αφορά τον εισαγόμενο άνθρακα είναι γεγονός ότι αυξήθηκε από το 1994 ([10-20 %]* ή [10-20 %]* χωρίς τις εισαγωγές της SBW) μέχρι το 1997 ([30-40 %]* ή [30-40 %]*), δηλαδή κατά το διάστημα πριν τη συγκέντρωση. Ωστόσο, μετά τη συγκέντρωση, όπως φαίνεται στον πίνακα 3, μεταξύ του 1997 [30-40 %]* ή [30-40 %]*) και 2001 ([25-35 %]*) το εν λόγω μερίδιο παρέμεινε σταθερή με μικρές διακυμάνσεις και πρόσφατα παρουσίασε καθοδική τάση. Επιπλέον, η RAG δεν μπόρεσε να διατηρήσει τα ελαφρά κέρδη της όσον αφορά τα μερίδια αγοράς κατά τα έτη 1999 και 2000. Επίσης πρέπει να σημειωθεί ότι η RAG καλύπτει μόνο μικρό μέρος των εισαγωγών της στη Γερμανία από δικές της παραγωγικές εγκαταστάσεις στο εξωτερικό και αγοράζει το μεγαλύτερο μέρος των εν λόγω εισαγωγών από άλλους παραγωγούς. Ως εκ τούτου, η RAG δεν διαθέτει εμφανές πλεονέκτημα όσον αφορά την πρόσβαση στις πηγές προμήθειας σε σύγκριση με τους ανταγωνιστές της στον τομέα των εισαγωγών.

Πίνακας 3

Μερίδια των συμβαλλόμενων στο τμήμα εισαγόμενου άνθρακα

[...]*

Πηγή:

Συμβαλλόμενοι.

(36) Ως εκ τούτου, προκύπτει το συμπέρασμα ότι οι συμβαλλόμενοι δεν πέτυχαν μετά τη συγκέντρωση να αντισταθμίσουν τη μείωση των πωλήσεών τους όσον αφορά τον εγχώριο άνθρακα με επέκταση των εισαγωγών τους. Επιπλέον, η συγκέντρωση όχι μόνο δεν οδήγησε σε μια εμφανή και μόνιμη βελτίωση της θέσης των συμβαλλόμενων στον τομέα των εισαγωγών άνθρακα, αλλά το μερίδιο αγοράς τους έχει μειωθεί πάλι κάτω του επιπέδου το οποίο είχαν επιτύχει οι συμβαλλόμενοι πριν την συγκέντρωση. Ήδη, λαμβάνοντας υπόψη την εν λόγω τάση δεν πρέπει να αναμένεται μια σαφής ενίσχυση της συγχωνευθείσας μονάδας στο χρονικό διάστημα που καλύπτουν οι προγνώσεις.

β) Θέση των ανταγωνιστών και άλλες συνθήκες ανταγωνισμού

(37) Επιπλέον, και οι παρούσες συνθήκες της αγοράς, όπως διαμορφώθηκαν από ορισμένες διαρθρωτικές αλλαγές που επήλθαν μετά την απόφαση της 29ης Ιουλίου 1998 στη γερμανική αγορά άνθρακα, δεν ευνοούν μια ενίσχυση της θέσης της RAG στον ανταγωνισμό.

(38) Μια σημαντική αλλαγή αυτού του είδους είναι το αυξανόμενο μερίδιο των εισαγωγών στη συνολική αγορά. Το 2001 το μερίδιο των εξαγωγών στη συνολική αγορά αυξήθηκε σε 50 % έναντι περίπου 44 % κατά το προηγούμενο έτος. Οι εισαγωγές στο τμήμα οπτάνθρακα και άνθρακα για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας υπερέβησαν για πρώτη φορά το 2000 την εγχώρια παραγωγή: περίπου 35 εκατ. τόνοι εισαγόμενου άνθρακα έναντι περίπου 333 εκατ. εγχώριου. Ο όγκος των εισαγωγών αυξήθηκε κατά μέσο όρο κατά [10-20 %]* ετησίως, παρά τις μεγάλες διακυμάνσεις (αύξηση + [0-10 %]* το 1995· + [15-25 %]* το 1997 και + [0-10 %]* το 1999). Προβλέπεται ότι η σημασία των εισαγωγών άνθρακα θα αυξηθεί περαιτέρω, δεδομένου ότι ο διαρκώς μειούμενος όγκος των ενισχύσεων θα επιφέρει αντίστοιχα μείωση των πωλήσεων γερμανικού άνθρακα. Η εν λόγω μείωση των πωλήσεων είναι σαφώς ταχύτερη της ελαφράς μόνο μείωσης της συνολικής ζήτησης στη Γερμανία. Τούτο σημαίνει ότι η σίγουρη θέση που διατηρεί η RAG στον τομέα του εγχώριου άνθρακα σε σχέση με αυτή των ανταγωνιστών της θα καθίσταται όλο και λιγότερο σημαντική για τη συνολική αγορά. Το γεγονός αυτό μειώνει εκ των προτέρων τις ενδεχόμενες δυνατότητες που θα είχε η RAG, να μεταφέρει τη θέση της όσον αφορά τον εγχώριο άνθρακα στον τομέα του εισαγόμενου.

(39) Επίσης, επισημαίνεται εκ νέου ότι η RAG, κατ' εκπλήρωση της δέσμευσης που ανέλαβε στην απόφαση της 29ης Ιουλίου 1998, πώλησε το τμήμα εισαγωγών της SBW (SCI). Κατ' αυτόν τον τρόπο δεν υφίσταται αλληλεπικάλυψη των συμβαλλόμενων στον σημαντικό από άποψη ανταγωνισμού τομέα των εισαγωγών. Κατά συνέπεια, η συγκέντρωση δεν οδήγησε σε συνένωση των δραστηριοτήτων εισαγωγών των συμβαλλόμενων και, κατά συνέπεια, δεν προστέθηκαν τα μερίδια αγοράς τους. Η SCI αποτελεί σήμερα αυτόνομο ανταγωνιστή με σταθερά μερίδια αγοράς στο σχετικό τομέα.

(40) Τρίτο, κατά τα τελευταία έτη παρατηρείται μια σαφής διαρθρωτική ενίσχυση των ανταγωνιστών στον τομέα των εισαγωγών άνθρακα, η οποία αυξάνει την ανταγωνιστική πίεση που δέχεται η RAG στον εν λόγω τομέα και ήδη έχει οδηγήσει στη μείωση των μεριδίων αγοράς των συμβαλλόμενων στον τομέα των εισαγωγών. Οι εισαγωγές είναι αποτέλεσμα άμεσων αγορών από εξωτερικούς παραγωγούς άνθρακα και αγορών μέσω γερμανών εισαγωγέων άνθρακα. Οι μεγάλοι ανταγωνιστές της RAG όσον αφορά τον εισαγόμενο άνθρακα είναι είτε διεθνείς παραγωγοί είτε επιχειρήσεις, οι οποίες συνδέονται με αγοραστές άνθρακα στη Γερμανία. Ο ενεργειακός όμιλος RWE, ένας από τους μεγαλύτερους πελάτες για άνθρακα παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας, αποτελεί το μεγαλύτερο ανταγωνιστή της RAG στον τομέα των εισαγωγών με μερίδιο ύψους περίπου [25-35 %]* το 2001 (RAG: [25-35 %]*). Η RWE ενίσχυσε και επέκτεινε τη θέση της ιδίως με την πρόσφατη ανάληψη των SSM Coal (Niederlande) και Rheinbraun Brennstoff GmbH. Αλλοι ανταγωνιστές είναι, μεταξύ άλλων, η Glencore, BHP-Billiton και Rio Tinto, που συγκαταλέγονται μεταξύ των μεγαλύτερων παραγωγών στον κόσμο· το μερίδιο αγοράς τους είναι συνολικά [5-15 %]*. Η SCI, η επιχείρηση εισαγωγών άνθρακα της SBW που πωλήθηκε σε γαλλική εταιρεία, διαθέτει μερίδια περίπου [0-10 %]*. Το μερίδιο ανεξάρτητων εμπόρων στον τομέα των εισαγωγών χάλυβα στη Γερμανία ανέρχεται, σύμφωνα με τους υπολογισμούς των συμβαλλόμενων, σε [5-15 %]* περίπου.

(41) Επιπλέον, μετά την απόφαση της 29ης Ιουλίου 1998, οι διεθνείς παραγωγοί άνθρακα έχουν ενισχυθεί, διαρθρωτικά, γεγονός που οδήγησε στην είσοδο νέων εταιρειών στη Γερμανία. Για παράδειγμα, ο αυστραλός παραγωγός BHP και η νοτιοαφρικανική επιχείρηση Billiton συγχωνεύθηκαν στην μεγαλύτερη στον κόσμο εταιρεία παραγωγής άνθρακα. Η BHP-Billiton εισήλθε το 1999 στη γερμανική αγορά και σήμερα κατέχει μερίδιο ύψους [0-10 %]* στον τομέα του εισαγόμενου άνθρακα. Το 2000 εισήλθε στη γερμανική αγορά άνθρακα η Rio Tinto (ΗΒ), η οποία αποτελεί επίσης έναν από τους μεγαλύτερους στον κόσμο παραγωγούς άνθρακα, και το 2000 και το 2001 πώλησε περίπου [...]* τόνους άνθρακα στη Γερμανία, ποσότητες που αντιπροσωπεύει μερίδιο της τάξης του [0-10 %]* των πωλήσεων εισαγόμενου άνθρακα στη Γερμανία.

(42) Η γερμανική αγορά άνθρακα δεν παρουσιάζει σχεδόν κανένα φραγμό εισόδου. Υπάρχει διαθέσιμη υποδομή μεταφορών και αποθήκευσης στην οποία η πρόσβαση είναι ελεύθερη. Μολονότι η RAG αναπτύσσει ορισμένες δραστηριότητες στον υλικοτεχνικό τομέα, η σημασία της είναι περιορισμένη και στον εν λόγω τομέα υπάρχει πληθώρα άλλων προμηθευτών. Επιπλέον, για την ανάπτυξη δραστηριοτήτων στην αγορά δεν απαιτούνται ίδιες ικανότητες μεταφοράς και αποθήκευσης. Ένας έμπορος χρειάζεται μόνο ειδικευμένο προσωπικό, τηλέφωνο και ηλεκτρονικό υπολογιστή για να εισέλθει στην αγορά. Επιπλέον, ο άνθρακας είναι ένα ελάχιστα διαφοροποιημένο φυσικό προϊόν. Η ποιότητα καθορίζεται με βάση πρότυπα ISO και δεν υπάρχει καμία δυνατότητα διαφοροποίησης μεταξύ προϊόντων διαφορετικής ποιότητας ή αγορών. Ως εκ τούτου, η πρωταρχική παράμετρος ανταγωνισμού είναι η τιμή.

(43) Από τις εξελίξεις και τα δεδομένα της αγοράς προκύπτει ότι η RAG έχει να αντιμετωπίσει στον τομέα του εισαγόμενου χάλυβα ένα διαρκώς αυξανόμενο αριθμό ισχυρών και διεθνών ανταγωνιστών, οι οποίοι θέτουν τη θέση της στην αγορά υπό σημαντική ανταγωνιστική πίεση. Λαμβάνοντας υπόψη την είσοδο νέων εταιρειών στην αγορά κατά τα προηγούμενα έτη αναμένεται ότι, αυξανομένης της σημασίας των εισαγωγών άνθρακα στη Γερμανία, θα εισέλθουν νέοι ανταγωνιστές στη γερμανική αγορά άνθρακα.

(44) Σημαντικές αλλαγές παρουσιάστηκαν επίσης και στην πλευρά της ζήτησης. Αφενός, υπήρξαν ορισμένες συγκεντρώσεις στον τομέα του άνθρακα, με αποτέλεσμα να δημιουργηθούν διεθνείς όμιλοι με συνδυασμένη ισχύ στον τομέα της ζήτησης, όπως για παράδειγμα η συγχώνευση της Thyssen-Krupp-Stahl το 1998, καθώς και η συγκέντρωση μεταξύ των Usinor, Arbed και Aceralia σε Arcelor το Νοέμβριο του 2001. Αφετέρου, λόγω της αυξανόμενης απελευθέρωσης των τελευταίων ετών η ανταγωνιστική πίεση στην αγορά ηλεκτρικού ρεύματος έχει αυξηθεί σημαντικά. Στο εν λόγω νέο ανταγωνιστικό περιβάλλον, είναι σημαντικό για τους φορείς εκμετάλλευσης σταθμών ενέργειας να προμηθεύονται άνθρακα με ευνοϊκές τιμές και να επωφελούνται ακόμη και από τις μικρότερες διαφορές τιμής. Η αυξανόμενη ανταγωνιστική πίεση εκ μέρους της ζήτησης οδηγεί στην περίπτωση αυτή σε ενίσχυση του δυναμικού των ανταγωνιστών της RAG που προφέρουν καλύτερες τιμές. Η υψηλή ευαισθησία των μεγάλων καταναλωτών όσον αφορά τις τιμές έχει επίσης ως αποτέλεσμα ότι οι μακροχρόνιες σχέσεις προμήθειας των πελατών της RAG στον τομέα του εγχώριου άνθρακα δεν αποτελούν πλέον πλεονέκτημα για τον τομέα των εισαγωγών, δεδομένου ότι όλο και περισσότερο στον τομέα αυτό η τιμή καθίσταται η αποφασιστική παράμετρος ανταγωνισμού.

(45) Τέλος, επισημαίνεται ότι οι μακροχρόνιες και περιοριστικές του ανταγωνισμού υποχρεώσεις αγοράς της βιομηχανίας χάλυβα και παραγωγής ενέργειας, οι οποίες διατηρούνται στις σύμφωνες "Jahrhundert" und "Hüttenvertrag", έχουν εν τω μεταξύ καταργηθεί. Οι σημερινές συμβατικές σχέσεις της RAG με τους αγοραστές της δεν προβλέπουν καμία υποχρέωση αγοράς βάσει των συνολικών αναγκών, ούτε ρήτρες αποκλειστικότητας ή πλέον ευνοούμενου κράτους. Οι σημερινές συμφωνίες με τις βιομηχανίες χάλυβα και παραγωγής ενέργειας είναι κατά κανόνα μονοετούς ή ακόμη μικρότερης διάρκειας και περιλαμβάνουν τους συνήθεις εμπορικούς όρους παράδοσης όσον αφορά την τιμή και την ποσότητα.

γ) Αποτέλεσμα: Δεν υφίσταται κίνδυνος στρεβλώσεων του ανταγωνισμού βάσει των σημερινών συνθηκών αγοράς

(46) Συμπερασματικά, η Επιτροπή διαπιστώνει ότι λαμβάνοντας υπόψη τις παρούσες συνθήκες αγοράς, με την επιφύλαξη της εξέτασης των επιπτώσεων μιας ενδεχόμενης οικονομικής ενίσχυσης της RAG (βλέπε τμήμα 2, αιτιιολοτικές σκέψεις 47 και επόμενες), δεν είναι αναμενόμενο ότι η RAG, κατά την έννοια του άρθρου 66 παράγραφος 2 πρώτη περίπτωση της συνθήκης ΕΚΑΧ, θα προσδιορίσει τις τιμές, θα ελέγξει ή θα περιορίσει την παραγωγή ή τη διανομή ή θα παρεμποδίσει τη διατήρηση πραγματικού ανταγωνισμού επί σημαντικού τμήματος της αγοράς των εν λόγω προϊόντων. Επίσης, βάσει των τροποποιημένων συνθηκών αγοράς από το 1998, δεν υφίσταται κίνδυνος η RAG, κατά την έννοια του άρθρου 66 παράγραφος 2 δεύτερη περίπτωση να διαφύγει τους κανόνες ανταγωνισμού που προκύπτουν από την εφαρμογή της συνθήκης ΕΚΑΧ, ιδίως με τη δημιουργία μιας τεχνητά προνομιακής θέσεως η οποία συνεπάγεται ουσιώδες πλεονέκτημα για την πρόσβαση στις πηγές εφοδιασμού ή στις αγορές. Αυτό ισχύει τόσο σε περίπτωση μιας ξεχωριστής γερμανικής αγοράς άνθρακα όσο και σε περίπτωση μιας ευρύτερα οριοθετημένης γεωγραφικής αγοράς. Εάν θεωρηθεί ότι υφίσταται μια διεθνής αγορά άνθρακα, οι συμβαλλόμενοι θα είχαν σημαντικά μικρότερα μερίδια αγοράς, δεδομένου ότι οι δραστηριότητές τους επικεντρώνονται στη Γερμανία, και θα έπρεπε να ληφθούν υπόψη και άλλοι ανταγωνιστές. Σε μια τέτοια ευρύτερη αγορά, η ιδιαίτερη θέση της RAG αποκτά ακόμη μικρότερη βαρύτητα από άποψη ανταγωνισμού όσον αφορά το γερμανικό άνθρακα.

2. ΠΙΘΑΝΗ ΕΝΙΣΧΥΣΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΙΣΧΥΟΣ ΤΗΣ RAG

(47) Στην απόφαση RJB Mining/Επιτροπή το Πρωτοδικείο έκρινε ότι η Επιτροπή στο πλαίσιο της διαδικασίας συγχώνευσης δεν εξέτασε εάν το σύνολο της μεταβιβασθείσας περιουσίας αντιστοιχεί στην καταβληθείσα τιμή των δύο DEM ή εάν υπήρξε σιωπηρή μεταβίβαση κρατικών πόρων προς την RAG. Ως εκ τούτου, στην απόφαση της 29ης Ιουλίου 1998 η Επιτροπή δεν μπόρεσε να εκτιμήσει εάν και, ενδεχομένως, σε τι βαθμό η οικονομική και επομένως εμπορική ισχύς της RAG ενισχύθηκε με την τιμή αγοράς των 2 γερμανικών μάρκων. Ως εκ τούτου, πρέπει στη συνέχεια να εξετασθεί:

α) εάν η συγκέντρωση οδήγησε σε ενίσχυση της οικονομικής και εμπορικής ισχύος της RAG· και

β) εάν η ενδεχόμενη οικονομική ενίσχυση της RAG δημιουργεί προβλήματα ανταγωνισμού κατά την έννοια του άρθρου 66 παράγραφος 2 της συνθήκης ΕΚΑΧ.

(48) Ωστόσο, θα πρέπει εξαρχής να τονισθεί ότι η οικονομική στήριξη, την οποία λαμβάνει η RAG από τη Γερμανία για την εξίσωση της τιμής γερμανικού άνθρακα με την τιμή του εισαγόμενου και για το κλείσιμο θέσεων παραγωγής, δεν επαρκεί για να ενισχύσει σημαντικά, από άποψη ανταγωνισμού, την εμπορική ισχύ της RAG. Τόσο οι επιδοτήσεις του κόστους παραγωγής όσο και οι επιδοτήσεις για το κλείσιμο θέσεων παραγωγής καλύπτουν μόνο, στην καλύτερη περίπτωση, τα πραγματικά έξοδα της RAG.

α) Ενίσχυση της οικονομικής και εμπορικής ισχύος της RAG

(49) Στην απόφασή του το Πρωτοδικείο δεν παρέχει τα κριτήρια για να καθορισθεί με ποιον τρόπο μια πιθανή διαφορά μεταξύ της τιμής αγοράς και της πραγματικής αξίας της SBW μπορεί να οδηγήσει ενδεχομένως σε ενίσχυση της οικονομικής ισχύος της RAG. Μια πιθανή και κατάλληλη προσέγγιση στην προκειμένη περίπτωση (μεταξύ διαφόρων πιθανών προσεγγίσεων) είναι να εξετασθούν οι πραγματικές επιπτώσεις της συγχώνευσης στον ενοποιημένο ισολογισμό της RAG προκειμένου να προσδιοριστεί μια πιθανή οικονομική ενίσχυση της RAG. Αυτό επιτρέπει να διαπιστωθούν αναδρομικά οι οικονομικές επιπτώσεις της συγχώνευσης(12), και επιτρέπει, ιδίως σε σχέση με τους κινδύνους του τομέα άνθρακα της SBW, να καθορισθεί τουλάχιστον μια ανώτατη αξία (με βάση τη χειρότερη περίπτωση) για μια ενδεχόμενη οικονομική εισροή, που επαρκεί για την ανάλυση στην προκειμένη περίπτωση.

(50) Ως εκ τούτου, η Επιτροπή ανέθεσε στη λογιστική εταιρεία BDO τη διενέργεια μελέτης, στην οποία να εξετάζονται οι επιπτώσεις της συγκέντρωσης στον ενοποιημένο ισολογισμό της RAG. Από την εν λόγω μελέτη προκύπτει ότι η RAG αναλαμβάνοντας την SBW πέτυχε λογιστικό κέρδος από τη συγχώνευση ύψους [0-500]* εκατ. DEM. Η αξία αυτή αντιστοιχεί στη λογιστική καθαρή αξία του ιδίου κεφαλαίου της SBW κατά τη στιγμή της εξαγοράς (DEM [0-500]* εκατ.) μείον την τιμή αγοράς (2 DEM) και τους φόρους που σχετίζονται άμεσα με την εξαγορά ([...]* εκατ. DEM).

(51) Στον ενοποιημένο ισολογισμό της RAG της 31ης Δεκεμβρίου 1998, στα κέρδη από τη συγχώνευση αντιπαρατίθενται υποτιμήσεις των περιουσιακών στοιχείων της SBW ύψους [...]* εκατ. DEM. Οι σημαντικότερες μειώσεις αξίας αφορούν τους τομείς των σταθμών παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας ([...]*εκατ. DEM) και το απόθεμα στερεών καυσίμων ([...]* εκατ. DEM). Όσον αφορά τους σταθμούς παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας, πρόκειται κυρίως για τη μείωση των δαπανών προμήθειας ενέργειας της SBW, οι οποίες υπερέβαιναν την αγοραία τιμή. Η μερική μείωση της αξίας του αποθέματος στερεών καυσίμων οφείλεται στο ότι η τιμή του αποθέματος που μέχρι τότε διαμορφωνόταν με βάση τις τιμές καταλόγου μειώθηκε στην τιμή παγκόσμιας αγοράς.

(52) Ως εκ τούτου, η μελέτη καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η (αρνητική) επίπτωση της συγκέντρωσης στο ίδιο κεφάλαιο της RAG, όπως προκύπτει από τον ενοποιημένο ισολογισμό της RAG την 31η Δεκεμβρίου 1998, ανέρχεται σε μείον [0-500]* εκατ. DEM.

(53) Όσον αφορά μελλοντικές αποδοτικότερες εξελίξεις, η μελέτη επισημαίνει τη δυνατότητα να αντισταθμιστούν οι μειώσεις αξίας που αφορούν τον τομέα παραγωγής ενέργειας, τουλάχιστον εν μέρει σε μεταγενέστερη χρονική στιγμή, από μελλοντικά έσοδα των συμμετοχών στο συγκεκριμένο τομέα. Το ίδιο ισχύει για τη μείωση της αξίας των αποθεμάτων, όπου υπάρχει η δυνατότητα της επιδοτούμενης πώλησης των αποθεμάτων που έχουν υποτιμηθεί στην τιμή της παγκόσμιας αγοράς. Τέλος, η μελέτη επισημαίνει το ενδεχόμενο να χρησιμοποιηθούν από την RAG, τουλάχιστον εν μέρει, ζημίες εταιρικού και φορολογικού χαρακτήρα από προηγούμενες χρήσης της SBW, επισημαίνοντας ταυτόχρονα τη σχετική αβεβαιότητα, δεδομένου ότι οι γερμανικές φορολογικές αρχές δεν έχουν αναγνωρίσει πλήρως τη δυνατότητα αφαίρεσης των ζημιών από προηγούμενες χρήσεις.

(54) Ωστόσο, σύμφωνα με τη μελέτη δεν πρέπει να αναμένεται ότι τα προαναφερθέντα στοιχεία συνεπάγονται το εμφανές και συνολικά θετικό αποτέλεσμα της συγκέντρωσης στην οικονομική ισχύ της RAG.

(55) Από τη μελέτη προκύπτει ότι το λογιστικό κέρδος της συγκέντρωσης ύψους [0-500]* εκατ. DEM, όπως φαίνεται στον ισολογισμό της συγκέντρωσης, που αντιστοιχεί στην καθαρή αξία του ιδίου κεφαλαίου της SBW κατά τη στιγμή της συγκέντρωσης χωρίς υποτιμήσεις, με βάση τη χειρότερη περίπτωση, μπορεί να θεωρηθεί ως η ανώτατη αξία της αύξησης της οικονομικής ισχύος της RAG στο πλαίσιο της διαδικασίας ελέγχου της συγκέντρωσης από άποψη ανταγωνισμού.

(56) Για την εκτίμηση της υπόθεσης δεν θεωρείται απαραίτητη η εξέταση των υποτιμήσεων που πραγματοποίησε η RAG δεδομένου ότι ακόμη και αν ληφθεί υπόψη η πλήρης αξία χωρίς υποτίμηση, δεν προκύπτουν προβλήματα ανταγωνιστικής φύσης κατά την έννοια του άρθρου 66 παράγραφος 2 της συνθήκης ΕΚΑΧ. Βάσει της μελέτης, δεν υπάρχει ανάγκη εκτίμησης της αξίας των περιουσιακών στοιχείων της SBW.

(57) Όσον αφορά τη διαθεσιμότητα της οικονομικής ισχύος, μπορεί να θεωρηθεί ότι η καθαρή αξία του ίδιου κεφαλαίου θα ήταν διαθέσιμη αμέσως μετά τη συγκέντρωση με τη μορφή ρευστών πόρων. Αυτό θα συνέβαινε υπό την προϋπόθεση ότι η καθαρή αξία ενεργητικού της SBW ισοδυναμεί με τη λογιστική της αξία. Ωστόσο, είναι ρεαλιστικότερο να θεωρηθεί ότι η αυξανόμενη οικονομική ισχύς της εταιρείας καθίσταται βαθμιαία μόνο διαθέσιμη και σε ετήσια βάση, ως αποτέλεσμα της αυξανόμενης αποδοτικότητας, ή ότι η εν λόγω διαθεσιμότητα είναι έμμεση ως αποτέλεσμα της ενδεχόμενης αύξησης της φερεγγυότητας της RAG. Ωστόσο, μια αντίστοιχη ανάλυση περιττεύει, δεδομένου ότι ακόμη και σε περίπτωση πλήρους και άμεσης ρευστής διαθεσιμότητας των λογιστικών αξιών δεν προκύπτουν προβλήματα ανταγωνισμού κατά την έννοια του άρθρου 66 παράγραφος 2 της συνθήκης ΕΚΑΧ.

(58) Στο σημείο αυτό πρέπει να τονισθεί εκ νέου ότι η μέθοδος που περιγράφεται στις παραγράφους 40 και εξής αποτελεί μια υποθετική προσέγγιση για τον καθορισμό μιας ανώτατης αξίας. Οι κίνδυνοι των επιχειρηματικών δραστηριοτήτων της SBW δεν ελήφθησαν συνειδητά υπόψη, δεδομένου ότι κάτι τέτοιο θα συνεπαγόταν αναγκαστικά μια εκτίμηση των υποθέσεων σχετικά με την πιθανότητα υλοποίησης των κινδύνων. Αυτό δεν είναι επίσης απαραίτητο, δεδομένου, ότι ακόμη και σε περίπτωση μιας υποθετικά ανώτατης αξίας, δεν προκύπτουν προβλήματα ανταγωνισμού. Ωστόσο, θα πρέπει να σημειωθεί στο πλαίσιο αυτό ότι μια επανεκτίμηση της πιθανής αύξησης της οικονομικής ισχύος βάσει της εκτίμησης των κινδύνων μπορεί να οδηγήσει σε σημαντικά χαμηλότερη αξία. Εξάλλου, κάθε παρέκκλιση υπεράνω της ανώτατης αξίας, με βάση τη χειρότερη περίπτωση, μπορεί να αποκλεισθεί.

(59) Η υπόθεση μιας ανώτατης ενίσχυσης της οικονομικής ισχύος ύψους [0-500]* εκατ. DEM συμφωνεί γενικά με άλλες μελέτες για τον υπολογισμό της αξίας της SBW οι οποίες πραγματοποιήθηκαν κατ' εντολή της Γερμανίας. Οι δύο μελέτες [...]* που πραγματοποιήθηκαν κατ' ανάθεση της RAG το 2000 αποκλείουν το ενδεχόμενο θετικής αξίας της SBW.

(60) Μια πρώτη έκθεση της εταιρίας παροχής συμβουλών Roland Berger του Ιανουαρίου 1996, η οποία συντάχθηκε κατ' εντολή της γερμανικής ομοσπονδιακής κυβέρνησης, δεν έχει τελικά σημασία όσον αφορά τα εξεταζόμενα θέματα. Η έκθεση συντάχθηκε δύο έτη πριν την συγκέντρωση κατ' εντολή της Γερμανίας με σκοπό την εξέταση του σχεδίου εξυγίανσης της SBW. Σκοπός της δεν ήταν η εκτίμηση της αξίας της επιχείρησης ή ο καθορισμός μιας πιθανής τιμής πώλησης της επιχείρησης. Η έκθεση καταλήγει σε μια θετική "αξία αναδιάρθρωσης" των συμμετοχών της SBW εκτός του τομέα του άνθρακα. Σε επιστολή του Απριλίου 2000 στην Επιτροπή, η εταιρεία Roland Berger εξηγεί, ωστόσο, ότι η εν λόγω αξία δεν μπορεί σε καμία περίπτωση να θεωρηθεί ως η πιθανή αξία πώλησης των εν λόγω μετοχών. Η εφαρμογή των εν λόγω μέτρων αναδιάρθρωσης δεν πραγματοποιήθηκε ποτέ και, σύμφωνα με τις δηλώσεις της Roland Berger, θα απαιτούσε σημαντικές επενδύσεις.

(61) Μια δεύτερη έκθεση του Μαρτίου 1996 [...]*, η οποία επίσης πραγματοποιήθηκε κατ' εντολή της Γερμανίας, είχε ως στόχο την αξιολόγηση ενδεχόμενων διεπιχειρηματικών λύσεων για το γερμανικό τομέα του άνθρακα και δεν αφορά την αξιολόγηση του συνόλου της επιχείρησης. Η τρίτη [...]* έκθεση του Ιουλίου του 1998 αφορούσε την ενημέρωση των υπολογισμών της αξίας της SBW και αναφέρει ότι η θετική αξία του χαρτοφυλακίου συμμετοχών εκτός του τομέα του άνθρακα αντισταθμίζεται από μια σημαντικά υψηλότερη αρνητική αξία του τομέα του άνθρακα.

β) Επιπτώσεις στον ανταγωνισμό μιας ενδεχόμενης αύξησης της οικονομικής ισχύος

(62) Μια ανώτατη υποτιθέμενη αύξηση της οικονομικής ισχύος ύψους [0-500]* εκατ. DEM δεν θα επαρκούσε για να ενισχύσει οικονομικά την RAG σε βαθμό που θα της επέτρεπε να καταστρατηγήσει τον ανταγωνισμό με τους τρόπους που αναφέρονται στο άρθρο 66 παράγραφος 2 της συνθήκης ΕΚΑΧ.

(63) Καταρχήν πρέπει να σημειωθεί ότι η ανώτατη αύξηση της οικονομικής ισχύος που προκύπτει από τη συγκέντρωση αντιστοιχεί σε τμήμα μόνο του συνολικού ίδιου κεφαλαίου της RAG μικρότερο του [5-15 %]* σύμφωνα με τον ισολογισμό της 31ης Δεκεμβρίου 1999.

(64) Επιπλέον, η συνολική οικονομική ισχύς της RAG, συμπεριλαμβανομένης της πιθανής αύξησης, δεν είναι μεγαλύτερη της οικονομικής ισχύος των κύριων ανταγωνιστών της στον γερμανικό τομέα εισαγωγής άνθρακα. Τα σχετικά αριθμητικά στοιχεία του ισολογισμού των σημαντικότερων ανταγωνιστών, ήτοι των εταιρειών RWE Trading, Glencore International, BHP Billiton plc και Rio Tinto plc, αντιστοιχούν σε μεγάλο βαθμό στην τάξη μεγέθους της RAG ή την υπερβαίνουν.

(65) Μια αύξηση της οικονομικής ισχύος της RAG δεν έχει καμία επίπτωση όσον αφορά την κατάσταση του ανταγωνισμού για τη γερμανική παραγωγή άνθρακα. Μπορεί να αποκλεισθεί το ενδεχόμενο να χρησιμοποιηθεί μια αύξηση της οικονομικής ισχύος της RAG για την επιδότηση πρόσθετων ποσοτήτων γερμανικού άνθρακα. Η επιδότηση εγχώριου άνθρακα συνδέεται στενά με ανώτατα όρια παραγωγής. Μια υπέρβαση των εν λόγω ορίων θα είχε αναντίρρητα ως αποτέλεσμα μια μείωση των επιδοτήσεων ανά τόνο εγχώριου άνθρακα, ώστε η RAG δεν θα αποκόμιζε κανένα οικονομικό πλεονέκτημα. Επιπλέον, θα πρέπει να ληφθεί υπόψη ότι οι δαπάνες παραγωγής για τον εγχώριο άνθρακα υπερβαίνουν κατά πολύ την τιμή του εισαγόμενου, με αποτέλεσμα να απαιτούνται σημαντικοί πόροι ανά τόνο άνθρακα προκειμένου να καταστεί δυνατή η πώλησή του στη Γερμανία ή στη διεθνή αγορά. Η υποτιθέμενη ανώτατη οικονομική εισροή θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί μόνο μια φορά για να μειωθεί το επίπεδο τιμής περίπου [...]* εκατ. τόνων γερμανικού άνθρακα (του οποίου οι δαπάνες παραγωγής υπερβαίνουν κατά περίπου [...]* DEM ανά τόνο την τιμή εισαγόμενου άνθρακα) στο επίπεδο της τιμής πώλησης. Αυτό αντιπροσωπεύει μόνο [0-10 %] του όγκου της συνολικής αγοράς.

(66) Η ανώτατη υποτιθέμενη ενίσχυση της οικονομικής ισχύος δεν θα έχει επίσης αρνητικές επιπτώσεις στον ανταγωνισμό όσον αφορά τις εισαγωγές στη Γερμανία. Ο άνθρακας αποτελεί προϊόν χαμηλής προστιθέμενης αξίας και ο αποφασιστικός παράγοντας για τους πελάτες είναι μια χαμηλή τιμή για την απαιτούμενη ποιότητα. Για να παρεμποδίσει τον ανταγωνισμό στο γερμανικό τομέα εισαγωγής άνθρακα, η RAG, χρησιμοποιώντας την αυξημένη οικονομική ισχύ της, θα μπορούσε να προσπαθήσει μόνο:

- να εξαλείψει τον πραγματικό ή δυνητικό ανταγωνισμό, αγοράζοντας αποδοτικά ανθρακωρυχεία εκτός της Γερμανίας, ή

- να εκτοπίσει πραγματικούς ή δυνητικούς ανταγωνιστές, προσφέροντας εισαγόμενο άνθρακα κάτω του ανταγωνιστικού επιπέδου τιμών.

(67) Η RAG αποκλείεται να εξαλείψει τον ανταγωνισμό αγοράζοντας ανθρακωρυχεία εκτός της Γερμανίας. Η ανώτατη υποτιθέμενη αύξησης της οικονομικής ισχύος της RAG θα της επέτρεπε μόνο αγορές περιορισμένου μεγέθους, που ελάχιστα θα βελτίωναν τη θέση της RAG στη διεθνή αγορά. Η RAG παράγει σήμερα στα γερμανικά και ξένα ανθρακωρυχεία της [100-150]* εκατ. τόνους ετησίως έναντι ετήσιας παγκόσμιας παραγωγής ύψους 3400 εκατ. τόνων. Ως εκ τούτου, ο παραγκωνισμός επαρκούς αριθμού πραγματικών ή δυνητικών ανταγωνιστών στη γερμανική αγορά άνθρακα δεν θεωρείται ρεαλιστικό ενδεχόμενο.

(68) Επίσης, δεν θεωρείται πιθανό το ενδεχόμενο σημαντικού και μόνιμου περιορισμού του ανταγωνισμού ως αποτέλεσμα του εκτοπισμού πραγματικών ανταγωνιστών, σε περίπτωση που η RAG, χρησιμοποιώντας την αυξηθείσα οικονομική ισχύ της, θα προσέφερε εισαγόμενο άνθρακα κάτω του ανταγωνιστικού επιπέδου τιμής.

(69) Μια τέτοια συμπεριφορά δεν θα είχε μονιμότερο αποτέλεσμα, ουσιαστικά λόγω της οικονομικής ισχύος των ανταγωνιστών της RAG, των χαμηλών φραγμών εισόδου για τις γερμανικές εισαγωγές άνθρακα και τις υψηλές οικονομικές απαιτήσεις ως αποτέλεσμα των αυξανόμενων ποσοτήτων εισαγόμενου άνθρακα.

(70) Όπως αναφέρεται στην παράγραφο 64, η κοινή οικονομική ισχύς της RAG και της SBW είναι ανάλογη, αλλά σε καμία περίπτωση υψηλότερη, της οικονομικής ισχύος των κυρίων ανταγωνιστών. Ως εκ τούτου, μπορεί να θεωρηθεί ότι οι ανταγωνιστές της RAG είναι σε θέση να αντιμετωπίσουν αποτελεσματικά και για αρκετό χρονικό διάστημα,οποιασδήποτε στρατηγικής χαμηλών τιμών της RAG.

(71) Μετά το 1995 η γερμανική παραγωγή άνθρακα μειώθηκε σχεδόν κατά 40 % (από 53 εκατ. τόνους το 1995 σε 32,7 εκατ. τόνους το 2001). Η συνολική γερμανική κατανάλωση άνθρακα στο ίδιο διάστημα έχει επίσης περιοριστεί (βλέπε πίνακα 1 στην αιτιολογική σκέψη 33). Ως εκ τούτου, το αυξανόμενο μερίδιο του εισαγόμενου άνθρακα στη συνολική γερμανική αγορά άνθρακα δεν καθιστά τη γερμανική αγορά άνθρακα μόνο ελκυστικότερη για τους εισαγωγείς άνθρακα, αλλά έχει επίσης ως αποτέλεσμα ότι η RAG θα έπρεπε να χρησιμοποιήσει σημαντικούς και διαρκώς αυξανόμενους πόρους προκειμένου να καλύψει την αυξανόμενη ζήτηση με φθηνό εισαγόμενο άνθρακα.

(72) Όπως αναφέρθηκε, οι φραγμοί εισόδου στη γερμανική αγορά άνθρακα είναι χαμηλοί. Όσον αφορά τις δραστηριότητες εισαγωγής άνθρακα, η επενδυτική ισχύς είναι περιορισμένης σημασίας, δεδομένου ότι το κύριο στοιχείο για την οικονομική επιτυχία είναι η ύπαρξη ειδικευμένου και έμπειρου προσωπικού. Ακόμη και αν υποτεθεί ότι η RAG θα μπορούσε με τιμές κάτω του κόστους να εκτοπίσει βραχυπρόθεσμα τους ανταγωνιστές από την αγορά, οι εν λόγω ανταγωνιστές θα μπορούσαν να επιστρέψουν εύκολα στην αγορά, μόλις η RAG αυξήσει πάλι τις τιμές. Για το λόγο αυτό, ζημίες που θα υποστεί η εταιρεία στο διάστημα εκτοπισμού των ανταγωνιστών χρεώνοντας τιμές που δεν καλύπτουν το κόστος, δεν μπορούν να αντισταθμιστούν αργότερα με υψηλότερες τιμές. Ως εκ τούτου, πρέπει να αποκλεισθεί το ενδεχόμενο να ακολουθήσει η RAG μια ανάλογη στρατηγική. Σε κάθε περίπτωση, μια εξασθένηση του ανταγωνισμού δεν θα ήταν μόνιμη, δεδομένου ότι ακόμη και σε περίπτωση που η RAG θα εκτόπιζε βραχυπρόθεσμα τους ανταγωνιστές της, οι χαμηλοί φραγμοί εισόδου στην αγορά θα επέτρεπαν στους ανταγωνιστές να επανέλθουν στη γερμανική αγορά άνθρακα, μόλις οι τιμές της RAG θα υπερέβαιναν το επίπεδο της τιμής ανταγωνισμού, και να εξουδετερώσουν τα αρχικά κέρδη όσον αφορά τα μερίδια αγοράς προσφέροντας ευνοϊκότερες τιμές.

(73) Επισημαίνεται επίσης ότι οι εξελίξεις των τελευταίων ετών έχουν οδηγήσει σε μια αυξανόμενη ευαισθησία των κύριων πελατών της RAG όσον αφορά τις τιμές, γεγονός που περιορίζει σημαντικά τα περιθώρια της RAG να αυξήσει τις τιμές άνω του επιπέδου των διεθνών τιμών ανταγωνισμού (μετά τον υποτιθέμενο εκτοπισμό των ανταγωνιστών από τη γερμανική αγορά). Ο ανταγωνισμός μεταξύ των κύριων πελατών της RAG, των παραγωγών ηλεκτρικής ενέργειας (υπεύθυνων για περίπου [75-85 %]* της συνολικής γερμανικής κατανάλωσης άνθρακα), έχει αυξηθεί σημαντικά κατά τα τελευταία έτη λόγω της συνεχιζόμενης απελευθέρωσης και διεθνοποίησης του τομέα ηλεκτρικής ενέργειας. Ως εκ τούτου, μπορεί να αποκλεισθεί το ενδεχόμενο ότι οι γερμανικές επιχειρήσεις ηλεκτρισμού θα δεχθούν να αγοράσουν άνθρακα σε υψηλότερες τιμές από αυτές που προσφέρονται στους ξένους ανταγωνιστές τους από τους διεθνείς παραγωγούς άνθρακα. Αντίστοιχα οι γερμανοί παραγωγοί χάλυβα δεν θα δεχθούν τιμές άνω του επιπέδου του ανταγωνισμού, δεδομένου ότι και στον εν λόγω τομέα ο ανταγωνισμός είναι όλο και εντονότερος.

(74) Τέλος, πρέπει να ληφθεί υπόψη το γεγονός ότι μια καθοδική επιδότηση των εισαγωγών χάλυβα στη Γερμανία από τη RAG για τον εκτοπισμό των ανταγωνιστών θα είχε αρνητικές επιπτώσεις στην πώληση του άνθρακα που παράγεται στη Γερμανία σε βάρος της RAG. Το συνολικό ποσό των επιδοτήσεων καθορίζεται σε ετήσια βάση. Οι επιδοτήσεις χορηγούνται μόνο για να αντισταθμιστεί η διαφορά μεταξύ των εξόδων παραγωγής της RAG και της μέσης τιμής του άνθρακα που εισάγεται στη Γερμανία. Κατ' αυτό τον τρόπο, μια έντονη, "τεχνητή" μείωση της τιμής για τον εισαγόμενο άνθρακα θα είχε ως αποτέλεσμα την αύξηση του απαιτούμενου ποσού επιδότησης ανά τόνο γερμανικού άνθρακα και, ως εκ τούτου, δεδομένου ότι υπάρχει ανώτατο όριο όσον αφορά τις επιδοτήσεις, θα μείωνε τις πιθανές πωλήσεις εγχώριου άνθρακα. Κατ' αυτόν τον τρόπο, ενδεχόμενα κέρδη της RAG όσον αφορά τα μερίδια αγοράς εισαγόμενου άνθρακα εξουδετερώνονται από απώλειες όσον αφορά την πώληση εγχώριου άνθρακα.

γ) Σύνοψη όσον αφορά την ενίσχυση της οικονομικής ισχύος

(75) Η Επιτροπή καταλήγει στο συμπέρασμα ότι ακόμα και βάσει μιας υποθετικής ανώτατης αξίας, για την οποία ελήφθη υπόψη η χειρότερη δυνατή περίπτωση, η αύξηση της οικονομικής ισχύος ως αποτέλεσμα της συγκέντρωσης δεν επαρκεί για να ενισχύσεις εμπορικά την RAG σε βαθμό που να μπορεί να καταστρατηγήσει τον ανταγωνισμό με έναν από τους τρόπους που αναφέρονται στο άρθρο 66 παράγραφος 2 της συνθήκης ΕΚΑΧ. Ωστόσο, πρέπει να ληφθεί υπόψη ότι εάν εκτιμηθούν πληρέστερα οι κίνδυνοι των επιχειρηματικών δραστηριοτήτων της SBW, η εκτίμηση της πιθανής αύξησης της οικονομικής ισχύος της μπορεί να καταλήξει σε σημαντικά χαμηλότερες τιμές.

V. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ

(76) Από τις ανωτέρω παρατηρήσεις προκύπτει ότι η κοινοποιηθείσα συγκέντρωση δεν παρέχει στις συμμετέχουσες επιχειρήσεις δυνατότητα, κατά την έννοια του άρθρου 66 παράγραφος 2 της συνθήκης ΕΚΑΧ να προσδιορίζουν τις τιμές, να ελέγχουν ή να περιορίζουν την παραγωγή ή την διανομή ή να παρεμποδίζουν την διατήρηση πραγματικού ανταγωνισμού επί σημαντικού τμήματος της αγοράς των εν λόγω προϊόντων, ή να διαφεύγουν τους κανόνες ανταγωνισμού που προκύπτουν από την εφαρμογή της συνθήκης ΕΚΑΧ, ιδίως με τη δημιουργία μιας τεχνητά προνομιακής θέσης η οποία συνεπάγεται ουσιώδες πλεονέκτημα για την πρόσβαση στις πηγές εφοδιασμού ή της αγοράς.

(77) Δεδομένου ότι πληρούνται όλοι οι όροι που αναφέρονται στο άρθρο 66 παράγραφος 2 της συνθήκης ΕΚΑΧ, η Επιτροπή μπορεί να εγκρίνει την κοινοποιηθείσα συγκέντρωση.

(78) Η παρούσα απόφαση αφορά μόνο την εφαρμογή του άρθρου 66 της συνθήκης ΕΚΑΧ και δεν προδικάζει κατά κανένα τρόπο μια απόφαση της Επιτροπής όσον αφορά την εφαρμογή άλλων διατάξεων της συνθήκης ΕΚ ή της συνθήκης ΕΚΑΧ και του αντίστοιχου παράγωγου δικαίου, ιδίως την εφαρμογή των διατάξεων για τον έλεγχο των κρατικών ενισχύσεων,

ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΑΠΟΦΑΣΗ:

Άρθρο 1

Η απόκτηση του αποκλειστικού ελέγχου των επιχειρήσεων Saarbergwerke AG και Preussag Anthrazit GmbH από την RAG Aktiengesellschaft εγκρίνεται σύμφωνα με το άρθρο 66 παράγραφος 2 της συνθήκης ΕΚΑΧ.

Άρθρο 2

Η απόφαση απευθύνεται στην: RAG Aktiengesellschaft Rellinghauser Straße 1-11 D - 45128 Essen.

Βρυξέλλες, 7 Μαΐου 2002.

Για την Επιτροπή

Mario Monti

Μέλος της Επιτροπής

(1) Συλλογή 2001, II-337.

(2) Η Γερμανία και η RAG προσέφυγαν στο ΔΕΚ κατά της εν λόγω απόφασης.

(3) Τμήματα του κειμένου έχουν παραληφθεί ώστε να μην αποκαλυφθούν εμπιστευτικές πληροφορίες· τα σημεία αυτά δηλώνονται με αγκύλες και αστερίσκο.

(4) ΕΕ 9 της 11.5.1954, σ. 345/54.

(5) ΕΕ 154 της 14.7.1967, σ. 11.

(6) ΕΕ L 348 της 17.12.1991, σ. 12.

(7) Βλέπε υπόθεση αριθ. V/M.308 Kali+Salz/MDK/Treuhand, ΕΕ C 275 της 3.9.1998, αιτιολογική σκέψη 9.

(8) Βλέπε υπόθεση αριθ. IV/M.308 Kali+Salz/MDK/Treuhand, όπως και προηγουμένως, αιτιολογική σκέψη 10.

(9) Βλέπε απόφαση της Επιτροπής, της 21ης Δεκεμβρίου 2000, σχετικά με τις χρηματοδοτικές παρεμβάσεις της Γερμανίας υπέρ της ανθρακοβιομηχανίας για τα έτη 2000 και 2001, ΕΕ L 127 της 9.5.2001, σ. 55.

(10) ΕΕ L 101 της 13.4.1989, σ. 35.

(11) Διαδικασία COMP/E-3/36.779 RAG Hüttenvertrag, επιστολή της 8ης Νοεμβρίου 2000.

(12) Σε αντίθεση με τις εκτιμήσεις της "αξίας της επιχείρησης" σύμφωνα με τις κλασικές διαδικασίες για την αξιολόγηση μιας επιχείρησης (π.χ. προσδιορισμός αξίας με την κεφαλαιοποίηση των κερδών, Discounted Cash Flow Methode), που ειδικά για τον τομέα της παραγωγής άνθρακα χαρακτηρίζονται από υποκειμενικούς υπολογισμούς των κινδύνων και των μελλοντικών εξελίξεων και κατά συνέπεια περιέχουν πολλά στοχεία αβεβαιότητας. Στο πλαίσιο αυτό πρέπει ωστόσο να αναφερθεί ότι οι μελέτες που έχει στη διάθεσή της η Επιτροπή, οι οποίες πραγματοποιήθηκαν σύμφωνα με τις κλασσικές διαδικασίες αξιολόγησης μιας επιχείρησης, καταλήγουν σε σημαντικά χαμηλότερες εκτιμήσεις της αξίας (βέπε αιτιολογική σκέψη 60).