*****

ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ

της 7ης Δεκεμβρίου 1982

σχετικά με διαδικασία εφαρμογής του άρθρου 85 της συνθήκης ΕΟΚ (IV/30.070-National Panasonic)

(Το κείμενο στην αγγλική γλώσσα είναι το μόνο αυθεντικό)

(82/853/ΕΟΚ)

Η ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ,

Έχοντας υπόψη:

τη συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής Κοινότητας,

τον κανονισμό αριθ. 17 του Συμβουλίου της 6ης Φεβρουαρίου 1962 (1), και ιδίως τα άρθρα 3 και 15,

τον έλεγχο που πραγματοποιήθηκε στις 27 Ιουνίου 1979 στις εγκαταστάσεις της National Panasonic United Kingdom, σύμφωνα με την απόφαση της Επιτροπής της 22ας Ιουνίου 1979,

την απόφαση της Επιτροπής της 26ης Απριλίου 1982 περί κινήσεως της σχετικής διαδικασίας,

την γραπτή απάντηση στη δήλωση αιτιάσεων, η οποία ελήφθη στις 6 Ιουνίου 1982, σύμφωνα με τα άρθρα 2 και 3 του κανονισμού αριθ. 17,

τη γνώμη της Συμβουλευτικής Επιτροπής Συμπράξεων και Δεσποζουσών Θέσεων, η οποία διατυπώθηκε σύμφωνα με το άρθρο 10 του κανονισμού αριθ. 17, στις 22 Σεπτεμβρίου 1982,

Εκτιμώντας ότι:

Ι. ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΑ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΑ

Α. Φύση της διαδικασίας

(1) Η δοκιμασία αυτή στρέφεται κατά της απαγόρευσης εξαγωγής που επέβαλε η National Panasonic (UK) Ltd σε έναν από τους εξουσιοδοτημένους εμπόρους της στο Ηνωμένο Βασίλειο.

Β. Οι επιχειρήσεις

α) Matsushita Electric Industrial Company Ltd («MEI») of Japan

(2) Η MEI είναι μια σημαντική εταιρία η οποία κατασκευάζει μεγάλο φάσμα προϊόντων, μεταξύ των οποίων και ηλεκτρονικά προϊόντα ευρείας καταναλώσεως, και ο κύκλος εργασιών της οποίας ξεπέρασε τα 13 500 εκατομμύρια δολλάρια το 1980. Η MEI εχει 39 υπερπόντιες θυγατρικές και συμβεβλημένες εταιρίες.

β) Matsushita Electric Trading Company Ltd («MET») of Japan

(3) Η MET είναι θυγατρική εταιρία της MEI, η πλειοψηφία των μετοχών της οποίας ανήκει στη ΜΕΙ και η οποία είναι υπεύθυνη του τμήματος εισαγωγών και εξαγωγών του ομίλου Matsushita. Η ΜΕΤ έχει 32 θυγατρικές και συμβεβλημένες εταιρίες Marketing εκτός Ιαπωνίας. Οι πωλήσεις της MET εκτός Ιαπωνίας ανήλθαν το 1980 σε 3 610,9 εκατομμύρια δολλάρια, από τα οποία . . . . . . (2) προήλθαν από την πώληση ηλεκτρονικών προϊόντων ευρείας καταναλώσεως στην ΕΟΚ.

γ) National Panasonic (UK) Ltd («NPUK»)

(4) Η NPUK είναι θυγατρική εταιρία της ΜΕΤ, το σύνολο των μετοχών της οποίας ανήκει στη MEI και η οποία είναι υπεύθυνη για την εισαγωγή προϊόντων ευρείας καταναλώσεως της MEI στο

Ηνωμένο Βασίλειο και τη διανομή τους στους εμπόρους. Τον Σεπτέμβριο του 1980 ο κύκλος εργασιών της NPUK ανήλθε σε 62 808 566 λίρες στερλίνες και οι πωλήσεις εξοπλισμού υψηλής πιστότητας σε . . . .

(5) Αν και δεν υφίστανται γραπτές συμφωνίες μεταξύ της NPUK και των εμπόρων της, στο Ηνωμένο Βασίλειο λειτουργεί δίκτυο εξουσιοδοτημένων εμπόρων· κάθε έμπορος πρέπει να πληροί ορισμένους όρους για να γίνει δεκτός σ' αυτό το δίκτυο. Σχετικές λεπτομέρειες περιέχονται στην αναφορά που υπέβαλε η NPUK στην Επιτροπή στις 11 Φεβρουαρίου 1982. Μνεία αυτών των όρων έγινε συχνά κατά τις τακτικές επισκέψεις αντιπροσώπων της NPUK στους εμπόρους.

δ) Audiotronic Holdings Ltd («Audiotronics»)

(6) Η Audiotonics ηταν από το 1976 μέχρι το 1978 μεγάλος όμιλος διανομής συσκευών υψηλής πιστότητας και παρομοίων προϊόντων στο Ηνωμένο Βασίλειο, ασχολούμενος με τη χονδρική και λιανική πώληση και τις εισαγωγές και εξαγωγές. Στο Ηνωμένο Βασίλειο η Audiotronics είχε αλυσίδα καταστημάτων λιανικής πωλήσεως, η οποία έφερε την εμπορική επωνυμία Laskys. Στο Βέλγιο και στις Κάτω Χώρες είχε παρόμοια αλυσίδα καταστημάτων με την επωνυμία Allwave. Στη Γαλλία συμμετείχε στην διαχείριση άλλης αλυσίδας καταστημάτων, που έφεραν την επωνυμία King-Musique. Ο κύκλος εργασιών του ομίλου το 1976 ανήλθε σε 22 εκατομμύρια λίρες στερλίνες, από τα οποία περισσότερο από 3 εκατομμύρια προήλθαν από εξαγωγές από το Ηνωμένο Βασίλειο. Το 1977 ο κύκλος εργασιών ολόκληρου του ομίλου ανήλθε σε 36 344 000 λίρες στερλίνες, από τα οποία περισσότερο από 4 εκατομμύρια προήλθαν από εξαγωγές, και το 1978 ο συνολικός κύκλος εργασιών ξεπέρασε τα 30 εκατομμύρια λίρες στερλίνες, από τα οποία περισσότερο από 3 εκατομμύρια προήλθαν από εξαγωγές.

Γ. Τα προϊόντα

(7) Η MEI κατασκευάζει και η MET διανέμει προϊόντα που καλύπτουν ευρύ φάσμα, μεταξύ των οποίων είδη ηλεκτρονικού εξοπλισμού, οικιακές συσκευές, μετρητές τηλεπικοινωνιών και εξοπλισμός επιχειρήσεων, ημιαγωγοί, λαμπτήρες και φωτιστικά, βιομηχανικός εξοπλισμός και μπαταρίες.

(8) Μεταξύ των ηλεκτρονικών προϊόντων ευρείας καταναλώσεως, η MEI κατασκευάζει οπτικές συσκευές και συσκευές αναπαραγωγής ήχου για οικιακή χρήση, υπό τις εμπορικές επωνυμίες «National», «Panasonic» και «Technics».

(9) Η παρούσα περίπτωση αφορά συσκευές υψηλής πιστότητας και παρόμοιες συσκευές αναπαραγωγής ήχου, οι οποίες αποτελούν τις πιο προηγμένες από τεχνολογική άποψη συσκευές αναπαραγωγής ήχου που κατασκευάζονται από τη MEI και πωλούνται κυρίως υπό το σήμα «Technics». Με τον όρο «υψηλή πιστότητα» νοείται η υψηλή πιστότητα στην αναπαραγωγή του ήχου, η οποία μετράται με βάση διάφορα κριτήρια. Αν και ο όρος δεν είναι ακριβής και δεν χρησιμοποιείται κατά τον ίδιο τρόπο από όλους τους κατασκευαστές, χρησιμεύει για την περιγραφή των καλύτερων και πιο ακριβών προϊόντων στο φάσμα των παραγομένων προϊόντων όλων των κατασκευαστών, τα οποία μεταξύ του 1976 και του 1978 συνήθως διατίθεντο υπό μορφή συστημάτων αποτελουμένων από μεμονωμένα μέρη, όπως ενισχυτή, ραδιόφωνο, κασετόφωνο, πικάπ και ηχεία.

Δ. Διανομή και πωλήσεις των προϊόντων MET εντός της ΕΟΚ

(10) Η MEI εχει δύο επωνυμίες κατασκευής και δέκα εταιρίες μάρκετινγκ στην ΕΟΚ, μεταξύ των οποίων και μία συμβεβλημένη εταιρία. Στα περισσότερα Κράτη μέλη, οι εισαγωγές και η διανομή πραγματοποιούνται αποκλειστικά από μία από αυτές τις εταιρίες μάρκετινγκ, αλλά στις Κάτω Χώρες, ειδικά, οι εργασίες αυτές πραγματοποιούνται από μία ανεξάρτητη εταιρία. Η MET δεν έχει κεντρική οργάνωση για την προώθηση των προϊόντων της στην ΕΟΚ και προμηθεύει κατευθείαν τις εταιρίες μάρκετινγκ και τους ανεξάρτητους διανομείς.

(11) Λεπτομερής έκθεση των συνολικών εσόδων από τις πωλήσεις των ηλεκτρονικών προϊόντων ευρείας καταναλώσεως που προμήθευσε η MEI το 1976, το 1978 και το 1980 στους κύριους διανομείς της στην ΕΟΚ, καθώς και των συνολικών εσόδων από τις πωλήσεις εξοπλισμού υψηλής πιστότητας υπό την επωνυμία «Technics», παρατίθεται κατωτέρω. Οι χώρες αυτές καλύπτουν το μεγαλύτερο τμήμα της αγοράς εξοπλισμού υψηλής πιστότητας.

α) Συνολικά έσοδα από πωλήσεις ηλεκτρονικών προϊόντων ευρείας καταναλώσεως που προμηθεύει η MEI (σε εκατομμύρια ECU)

1.2.3.4.5.6 // // // // // // // // B // F // D // NL // UK // // // // // // // 1976

1977

1978

1979

1980 // // // // // // // // // // //

β) Έσοδα από τις πωλήσεις εξοπλισμού υψηλής πιστότητας (που πραγματοποιήθηκαν υπό την επωνυμία «Technics») (σε εκατομμύρια ECU)

1976

1977

1978

1979

1980 Σημείωση: Ο κύκλος εργασιών ο σχετικός με τα προϊόντα που περιγράφονται ως εξοπλισμός υψηλής πιστότητας ή που μπορούν να θεωρηθούν ως εξοπλισμός υψηλής πιστότητας και τα οποία επωλήθησαν υπό άλλα εμπορικά σήματα της Matsushita δεν περιλαμβάνεται στο σημείο β.

(12) Σύμφωνα με τις διαθέσιμες εκτιμήσεις, τα συνολικά έσοδα χονδρικής πωλήσεως που προέρχονται από τις πωλήσεις όλων των προϊόντων που ορίζονται ως εξοπλισμός υψηλής πιστότητας στην ΕΟΚ, ανήλθαν σε 675 εκατομμύρια ECU το 1976 και σε 737 εκατομμύρια ECU το 1978.

Ε. Διαφορές τιμών στην ΕΟΚ

(13) Κατά την εξεταζόμενη περίοδο, οι τιμές των σχετικών προϊόντων είναι χαμηλότερες στο Ηνωμένο Βασίλειο από ό,τι στη Γαλλία, στη Γερμανία, στις Κάτω Χώρες και στο Βέλγιο.

(14) Από το Μάρτιο μέχρι το τέλος του 1976, οι τιμές στις οποίες πωλούσαν οι μικροί και μεγάλοι έμποροι τα σχετικά προϊόντα ήσαν χαμηλότερες στο Ηνωμένο Βασίλειο. Οι διαφορές των τιμών κυμαίνονταν από 11 % για ορισμένες κατηγορίες μέχρι 41 % για άλλες.

(15) Το 1977, οι μέσες διαφορές των τιμών των μεγάλων και μικρών εμπόρων ανήλθαν μέχρι ποσοστού 22 %, με εξαίρεση τις διαφορές μεταξύ της Γαλλίας και του Ηνωμένου Βασιλείου και μεταξύ του Βελγίου και του Ηνωμένου Βασιλείου. (Εντούτοις, στην τελευταία περίπτωση, από τον Απρίλιο μέχρι το Σεπτέμβριο αυτού του έτους, σημειώθηκε μέση διαφορά τιμών ίση προς 21 %).

(16) Το 1978, αν και στο Ηνωμένο Βασίλειο δεν ήταν όλες οι τιμές χαμηλότερες από ό,τι στη Γαλλία, στο Βέλγιο, στη Γερμανία και στις Κάτω Χώρες, σημειώθηκαν διαφορές στις τιμές ορισμένων μοντέλων, με αποτέλεσμα μερικά προϊόντα να είναι κατά 30 % μέχρι 35 % φθηνότερα στο Ηνωμένο Βασίλειο.

ΣΤ. Εξαγωγή προϊόντων υψηλής πιστότητας MET από το Ηνωμένο Βασίλειο

(17) Από το 1976 μέχρι το 1978 τουλάχιστον, οι συνθήκες υπό τις οποίες τα προϊόντα υψηλής πιστότητας MET διοχετεύονταν στα προαναφερθέντα Κράτη μέλη, αποτελούσαν κίνητρο για την επανεξαγωγή αυτών των προϊόντων από το Ηνωμένο Βασίλειο στα άλλα ενδιαφερόμενα Κράτη μέλη και στις λοιπές χώρες της Ευρώπης. Τουλάχιστον ένας από τους εξουσιοδοτημένους εμπόρους της NPUK, η Audiotronics, εξήγε εμπορεύματα υψηλής πιστότητας MET σε άλλες χώρες της Ευρώπης, μεταξύ των οποίων και στο Βέλγιο, στη Γερμανία και στις Κάτω Χώρες. Οι συνολικές εξαγωγές συσκευών αναπαραγωγής του ήχου, της Audiotronics, συμπεριλαμβανομένου και του εξοπλισμού υψηλής πιστότητας MEI, ανήλθαν σε 3 εκατομμύρια λίρες στερλίνες το 1976. Το 1977 οι συνολικές εξαγωγές της Audiotronics ανήλθαν σε 4,656 εκατομμύρια λίρες στερλίνες και το 1978 σε 3,117 εκατομμύρια. Ενώ το 1976 η Audiotronics εξήγαγε προϊόντα υψηλής πιστότητας MEI αξίας 17 024 λιρών στερλινών και το 1977 406 λιρών, το 1978 εξήγαγε προϊόντα υψηλής πιστότητας MET αξίας 52 159 λιρών στερλινών.

(18) Κατά τη διάρκεια επισκέψεως που πραγματοποίησαν όργανα της Επιτροπής το 1977 στα γραφεία της Audiotronics, η Επιτροπή συγκέντρωσε αντίγραφα εγγράφων που αποκαλύπτουν ότι η NPUK είχε εμποδίσει την Audiotronics να επανεξαγάγει προϊόντα υψηλής πιστότητας MEI σε άλλα Κράτη μέλη.

Ζ. Ο έλεγχος της Επιτροπής

(19) Στις 27 Ιουνίου 1979, σύμφωνα με την απόφαση της Επιτροπής της 22ας Ιουνίου 1979, η Επιτροπή πραγματοποίησε έλεγχο στα γραφεία της NPUK, κατά τον οποίο εξέτασε τα διαθέσιμα εμπορικά βιβλία και έλαβε αντίγραφα ορισμένων εγγράφων.

(20) Στα έγγραφα αυτά αναφέρεται ότι η NPUK ασκούσε πολιτική μάρκετινγκ βάσει της οποίας είχε την πρόθεση να επιβάλει στους εξουσιοδοτημένους εμπόρους της ορισμένους περιορισμούς, μεταξύ των οποίων και απαγόρευση εξαγωγής σε άλλα Κράτη μέλη.

(21) Στις 24 Αυγούστου 1979, η NPUK προσέφυγε στο Δικαστήριο προκειμένου να επιτύχει ακύρωση της αποφάσεως της 22ας Ιουνίου 1979 και να επιστραφούν ή να καταστραφούν τα έγγραφα ή οι σημειώσεις που έχουν λάβει τα όργανα της Επιτροπής κατά τον έλεγχο της 29ης Ιουνίου 1979, καθώς και να αναλάβει την υποχρέωση η Επιτροπή να μην χρησιμοποιήσει περαιτέρω αυτά τα έγγραφα και τις σημειώσεις.

(22) Στις 24 Ιουνίου 1980, το Δικαστήριο απέρριψε την προσφυγή της NPUK ως αβάσιμη.

Η. Τα πορίσματα του ελέγχου της Επιτροπής

α) NPUK και Audiotronics

(23) Η επίσκεψη που πραγματοποιήθηκε στις εμπορικές εγκαταστάσεις της Audiotronics το 1977 αποκάλυψε ότι, στις 8 Σεπτεμβρίου 1976, ο Διευθύνων Σύμβουλος έστειλε υπόμνημα εσωτερικής χρήσεως στο τμήμα εξαγωγών της εταιρίας του, στο οποίο δήλωνε ότι είχε συνάψει συμφωνία, με άμεση ισχύ, να μην εξάγει εμπορεύματα της Technics και της National στην Ευρώπη, παρά μόνο στα καταστήματα Allwave. (24) Στις 20 Σεπτεμβρίου 1976, μετά από σχετική ερώτηση της Euro electric Βρυξελλών, χονδρικού εισαγωγέα για μεταπώληση στην ΕΟΚ, η Audiotronics απάντησε ότι «λόγω της συμφωνίας αντιπροσωπεύσεως κατασκευαστού δεν έχουμε πλέον τη δυνατότητα να εξάγουμε εξοπλισμό της Technics».

(25) Η Audiotronics σταμάτησε τις εξαγωγές προϊόντων Technics η MET σε ανεξάρτητους εμπόρους γύρω στο Σεπτέμβριο του 1976 και κατά το 1977 δεν πραγματοποίησε σχεδόν καθόλου εξαγωγές.

(26) Η NPUK ισχυρίστηκε στην απάντησή της στη δήλωση αιτιάσεων ότι αυτό οφειλόταν στο γεγονός ότι οι προμήθειες εξοπλισμού Technics από την Ιαπωνία ήσαν ανεπαρκείς, αλλά ο ισχυρισμός αυτός δεν στηριζόταν στα πραγματικά περιστατικά.

(27) Οι πωλήσεις της Audiotronics δείχνουν ότι το 1978 άρχισε να εξάγει πολύ μεγαλύτερες ποσότητες από ό,τι το 1976. Τα έγγραφα που συγκεντρώθηκαν κατά τον έλεγχο της Επιτροπής δείχνουν επίσης ότι η NPUK γνώριζε ότι η Audiotronics είχε αρχίσει να εξάγει και πάλι προϊόντα Technics.

(28) Φαίνεται ότι η NPUK είχε τότε επαφές με τον προϊστάμενο του τμήματος αγορών στην έδρα της Audiotronics, οχι μόνο σχετικά με τον εφοδιασμό ενός μη εξουσιοδοτημένου εμπόρου της Audio Marketing Ltd, η οποία ασκούσε εμπορική δραστηριότητα υπό την επωνυμία Sarays και ήταν γνωστή για τις μειωμένες τιμές στις οποίες πωλούσε. Σε απάντηση, ο Διευθύνων Σύμβουλος της Audiotronics, εστειλε επιστολή στον Διευθύνοντα Σύμβουλο της NPUK στις 2 Μαΐου 1978, στην οποία εκφράζει τη λύπη του για τα « επεισόδια» τα οποία σημειώθηκαν με ορισμένους εμπόρους και δηλώνει ότι η εταιρία έδωσε εντολές στην Audiotronics να μην επανεξαγάγει πλέον προϊόντα Technics.

(29) Ο Διευθύνων Σύμβουλος της NPUK, βεβαίωσε ότι έλαβε αυτή την επιστολή στις 3 Μαΐου 1978 και δέχθηκε την αίτηση συγγνώμης της Audiotronics, εκφράζοντας την ικανοποίησή του για τις διαβεβαιώσεις που έλαβε σχετικά με το θέμα αυτό. Στο αντίγραφο αυτής της επιστολής, η οποία βρέθηκε στις εγκαταστάσεις της NPUK, υπήρχε χειρόγραφη σημείωση στην οποία αναφερόταν ότι η επιστολή της Audiotronics είχε σταλεί κατόπιν αιτήσεως της NPUK.

(30) Στις 11 Μαΐου 1978 εξεδόθη από την NPUK εσωτερικό υπόμνημα με οδηγίες για τον εντοπισμό των εμπόρων που πωλούσαν εμπορεύματα στην ηπειρωτική Ευρώπη σε μειωμένες τιμές και στο οποίο αναφέρεται ότι η Audiotronics «πρέπει να τελεί υπό επιτήρηση». Οι εξαγωγείς αυτοί αναφέρονται υπό την επικεφαλίδα « Πειρατικές εξαγωγές από το Ηνωμένο Βασίλειο στην Ευρώπη».

(31) Λίγο αργότερα, η Audiotronics επαυσε όλες τις παράλληλες εξαγωγές της σε άλλα Κράτη μέλη, εκτός από τις εξαγωγές μικρών ποσοτήτων στην Ιταλία και στην Ιρλανδία.

(32) Στα τέλη του 1978, η Audiotronics εκλεισε το τμήμα εξαγωγών της και έπαυσε πράγματι να εξάγει προϊόντα υψηλής πιστότητας και παρόμοια είδη σε άλλα Κράτη μέλη.

β) Εξαγωγές προϊόντων MET από άλλους εμπόρους

(33) Η Επιτροπή συγκέντρωσε πρόσθετα στοιχεία τα οποία αποδείκνυαν ότι ένας άλλος έμπορος, η Audio Marketing of London, είχε εξαγάγει το 1977 μικρές ποσότητες προϊόντων Technics, με αποτέλεσμα να επισκεφθούν την επιχείρηση εκπρόσωποι της NPUK οι οποίοι «μας προειδοποίησαν σχετικά με τις συνέπειες της εξαγωγής προϊόντων στις χώρες της ΕΟΚ. Και οι τέσσερις κύριοι κατέστησαν σαφές ότι η αποκάλυψη αυτού του γεγονότος θα είχε ως συνέπεια να παύσουν οι προμήθειες προϊόντων από την εταιρία τους».

(34) Ομοίως, η Επιτροπή πληροφορήθηκε ότι ένας άλλος έμπορος, η Radford of Bristol, είχε εξαγάγει εξοπλισμό Technics στο Βέλγιο και στη Γερμανία και ότι το 1976-77 ο αντιπρόσωπος της Technics στο Bristol της είχε συστήσει να μην εξάγει εξοπλισμό Technics στην ηπειρωτική Ευρώπη.

(35) Στην απάντησή της στην δήλωση αιτιάσεων, η NPUK αρνήθηκε το γεγονός ότι οι ενδιαφερόμενοι αντιπρόσωποι της εταιρίας είχαν προβεί σε τέτοιες ενέργειες.

(36) Εντούτοις, ο διευθυντής εισαγωγών/εξαγωγών της NPUK, σε υπόμνημά του της 16ης Ιανουαρίου 1978, δήλωσε ότι ένας αριθμός μεταπρατών, μεταξύ των οποίων και η Audio Marketing θα πρέπει « να τελούν υπό επιτήρηση για το ενδεχόμενο εξαγωγής προϊόντων στην Ευρώπη».

(37) Στις 18 Ιανουαρίου 1978, ο διευθυντής εισαγωγών/εξαγωγών εξέδωσε κι άλλο υπόμνημα, στο οποίο, αν και αφορούσε εξαγωγές προς την Αυστρία, καθορίζονταν κανόνες για την πρόληψη της εξαγωγής προϊόντων από εμπόρους. Το υπόμνημα αυτό έχει τον τίτλο «Μαύρη αγορά στις εξαγωγές από το Ηνωμένο Βασίλειο στην Ευρώπη». Περιέχει ένα κατάλογο «υπόπτων εμπόρων», που περιλαμβάνει τόσο την Radford οσο και την Audio Marketing.

(38) Σε εσωτερικό υπόμνημα της 11ης Μαΐου 1978, ο διευθυντής εισαγωγών/εξαγωγών, μεταξύ άλλων εμπόρων αναφέρει επίσης την Radford και την Audio Marketing ως δύο από τις εταιρίες που θα πρέπει να «τελούν υπό επιτήρηση» ως προς το θέμα αυτό.

(39) Στα πρακτικά της συναντήσεως των διευθυντών της NPUK, που πραγματοποιήθηκε στις 27 Ιουνίου 1978, αναφέρεται ότι όσον αφορά τα προϊόντα Technics «η πρόληψη των πειρατικών εξαγωγών είναι σημαντική δεδομένου ότι εξακολουθεί η πρακτική της πωλήσεως σε μειωμένες τιμές και της επανεξαγωγής».

Θ. Η επιβολή ενός «κώδικα συμπεριφοράς» από την MET

(40) Τον Σεπτέμβριο του 1981, πριν κινηθούν αυτές οι διαδικασίες, η Matsushita (MET) ενημέρωσε την Επιτροπή ότι είχε λάβει επείγοντα μέτρα για να ρυθμίσει την πολιτική της στην ΕΟΚ, με σκοπό να εξαφαλισθεί η συμφωνία αυτής της πολιτικής με τις διατάξεις της συνθήκης ΕΟΚ και η εφαρμογή της από όλες τις θυγατρικές της εταιρίες στην ΕΟΚ.

Ως εκ τούτου και μετά από πλήρη αναθεώρηση της πολιτικής μάρκετινγκ και διανομής των εμπορευμάτων της, η MET κατάρτισε « κώδικα συμπεριφοράς» ο οποίος θα εφαρμοζόταν στο επίπεδο των ανώτερων διευθυντικών στελεχών. Οι νέοι κανόνες προβλέπουν κοινοτικό σύστημα εγγυήσεως και πρόγραμμα χάρη στο οποίο θα εξασφαλισθεί η τήρηση των κοινοτικών κανόνων περί ανταγωνισμού κατά την διανομή των προϊόντων MET.

ΙΙ. ΝΟΜΙΚΗ ΕΚΤΙΜΗΣΗ

Α. Εφαρμογή του άρθρου 85 παράγραφος 1 της συνθήκης ΕΟΚ

(41) Το άρθρο 85 παράγραφος 1 της συνθήκης ΕΟΚ απαγορεύει, ως ασυμβίβαστες με την κοινή αγορά, όλες τις συμφωνίες μεταξύ επιχειρήσεων, οι οποίες δύνανται να επηρεάσουν το εμπόριο μεταξύ Κρατών μελών και οι οποίες έχουν ως αντικείμενο ή αποτέλεσμα την παρεμπόδιση, τον περιορισμό ή τη νόθευση του ανταγωνισμού εντός της κοινής αγοράς.

α) Οι επιχειρήσεις

(42) Η National Panasonic (United Kingdom) Ltd και η Audiotronic Holdings Ltd είναι επιχειρήσεις κατά την έννοια του άρθρου 85 παράγραφος 1 της συνθήκης.

β) Η συμφωνία

(42) Παρά την απουσία οποιασδήποτε γραπτής συμφωνίας μεταξύ των μερών, υπήρχε κάποια σχέση μεταξύ της NPUK και των εμπόρων της στο Ηνωμένο Βασίλειο με σαφώς καθορισμένους όρους και συνθήκες εφοδιασμού. Η NPUK δεν αμφισβητεί την ύπαρξη αυτής της συμφωνίας και έδωσε σχετικά στοιχεία, υπό τη μορφή περιγραφής, των κριτηρίων τα οποία ίσχυαν για τους εμπόρους.

(44) Κατά συνέπεια, η συμφωνία βάσει της οποίας η NPUK εφοδίαζε τους εμπόρους της στο Ηνωμένο Βασίλειο, και ιδίως την Audiotronics, αποτελούσε σε κάθε περίπτωση, παρά το γεγονός ότι ήταν άτυπη, συμφωνία κατά την έννοια του άρθρου 85 παράγραφος 1 της συνθήκης.

(45) Το γεγονός ότι η απαγόρευση εξαγωγής αποτελούσε όρο της συμφωνίας αποδεικνύεται από τα στοιχεία που συγκέντρωσε η Επιτροπή. Το εσωτερικό υπόμνημα της Audiotronics της 8ης Σεπτεμβρίου 1976 αναφέρει ότι είχε επιτευχθεί συμφωνία περί εξαγωγής εμπορευμάτων Technics and National στην «Ευρώπη» μόνο από τα καταστήματα Allwave. Επίσης, από την διατύπωση του τέλεξ που απέστειλε η Audiotronics στην Euro Electric στις 20 Σεπτεμβρίου 1976, συνάγεται η ύπαρξη συμφωνίας μεταξύ των μερών.

(46) Επί πλέον, η ανταλλαγή επιστολών που πραγματοποιήθηκε μεταξύ της NPUK και της Audiotronics το 1978 δείχνει ότι οι δύο εταιρίες είχαν συνάψει συμφωνία σχετικά με το θέμα των εξαγωγών.

(47) Τα στοιχεία αυτά αποδεικνύουν ότι η NPUK επιθυμούσε την εφαρμογή της συμφωνίας παρά το γεγονός ότι η ρύθμιση περί της απαγορεύσεως εξαγωγής δεν αποτελούσε μέρος γραπτής συμφωνίας.

γ) Περιορισμός του ανταγωνισμού

(48) Η απαγόρευση εξαγωγής, ακόμη και αν επιβληθεί εκ των υστέρων με σκοπό να προληφθούν περαιτέρω εξαγωγές, έχει ως στόχο και αποτέλεσμα τον περιορισμό του ανταγωνισμού εντός της κοινής αγοράς. Στόχος αυτής της απαγορεύσεως είναι να εμποδιστεί η μεταπώληση των εν λόγω προϊόντων από εμπόρους και περαιτέρω αγοραστές σε άλλα Κράτη μέλη καί, επομένως, η άσκηση ανταγωνισμού μεταξύ άλλων επισήμων εμπόρων. Με την απαγόρευση αυτή περιορίζεται επίσης ο χώρος στον οποίο είναι δυνατόν να μεταπωληθούν τα προϊόντα αυτά, με αποτέλεσμα να απομονώνει αυτό το τμήμα της αγοράς καί, κατά συνέπεια, να διαιρεί σε τμήματα την κοινή αγορά. Αυτός ο τεχνητός κατακερματισμός της κοινής αγοράς εμποδίζει την δημιουργία ενιαίας αγοράς μεταξύ των Κρατών μελών, η οποία αποτελεί θεμελιώδη στόχο της συνθήκης ΕΟΚ.

(49) Η Επιτροπή γνωρίζει ότι η NPUK, στα πλαίσια της συνολικής πολιτικής της έναντι των εμπόρων, επέβαλε στην Audiotronics το 1976 και το 1978 απαγόρευση εξαγωγής προϊόντων υψηλής πιστότητας MET, τα οποία η NPUK είχε προμηθεύσει στην Audiotronics για μεταπώληση. Το υπόμνημα που εξέδωσε η Audiotronics το 1976 δείχνει καθαρά ότι η NPUK είχε συμφωνήσει να παύσουν οι εξαγωγές της Audiotronics το 1976· αυτό επιβεβαιώθηκε στη συνέχεια από το τέλεξ της Audiotronics προς την Euro Electric.

(50) Η αποτελεσματικότητα της απαγορεύσεως εξαγωγής, εκείνη την εποχή, αποδεικνύεται επίσης από το γεγονός ότι το 1976 η Audiotronics αναγκάστηκε να μην δεχθεί παραγγελίες από ξένους εμπόρους και ότι το 1977 σχεδόν σταμάτησε όλες τις εξαγωγές της. Δεν υπάρχουν αποδείξεις ότι οι ρεξαγωγές αυτές εμποδίστηκαν λόγω ανεπαρκούς εφοδιασμού από την Ιαπωνία καί, πράγματι, όταν η Audiotronics αρχισε πάλι να εξάγει το 1978, η NPUK επενέβη προκειμένου να εμποδίσει την επανάληψη αυτού του φαινομένου.

(51) Αυτό φαίνεται από την συμπεριφορά της NPUK το 1978, η οποία απεικονίζεται στα εσωτερικά έγγραφα που συγκεντρώθηκαν και στην ανταλλαγή επιστολών που πραγματοποιήθηκε μεταξύ της Audiotronics και της NPUK τον Ιούνιο του 1978.

(52) Περαιτέρω, το γεγονός ότι η NPUK είχε πράγματι την πρόθεση να εμποδίσει την Audiotronics να εξαγάγει προϊόντα Technics σε άλλα Κράτη μέλη, ενισχύεται και από το ακόλουθο αποδεικτικό υλικό:

Η NPUK είχε θέσει υπό επιτήρηση ορισμένους εμπόρους και ήταν έτοιμη να χρησιμοποιήσει όλα τα μέσα προκειμένου να εμποδίσει οποιονδήποτε έμπορο να εξαγάγει προϊόντα υψηλής πιστότητας MET σε άλλα Κράτη μέλη. Αυτή η απαγόρευση εξαγωγής αποτελεί σαφώς περιορισμό του ανταγωνισμού. Πράγματι, στα εσωτερικά έγγραφα της NPUK χρησιμοποιούνται εκφράσεις όπως «πειρατικές εξαγωγές» και «μαύρη αγορά στις εξαγωγές από το Ηνωμένο Βασίλειο στην Ευρώπη», για να περιγραφούν οι εξαγωγές αυτών των εμπόρων.

(53) Αιτία της απαγορεύσεως εξαγωγής ήταν διαφορές των τιμών κατά την εξεταζόμενη περίοδο, γεγονός το οποίο ώθησε τους παράλληλους εισαγωγείς να προμηθεύονται εμπορεύματα στο Ηνωμένο Βασίλειο σε χαμηλές τιμές.

(54) Κατά συνέπεια, η απαγόρευση εξαγωγής έδωσε τη δυνατότητα στη NPUK να προστατεύσει τους εξουσιοδοτημένους εμπόρους της από τον εξωτερικό ανταγωνισμό και της εξασφάλισε σταθερό περιθώριο κέρδους στις πωλήσεις.

δ) Επίδραση επί του εμπορίου μεταξύ Κρατών μελών

(55) Μια απαγόρευση εξαγωγής, από την ίδια την φύση της, μπορεί να επηρεάσει το εμπόριο μεταξύ Κρατών μελών. Με την επιβολή αυτής της απαγορεύσεως, η NPUK εμπόδισε την ανάπτυξη του εμπορίου μεταξύ του Ηνωμένου Βασιλείου και άλλων Κρατών μελών, ανάπτυξη η οποία οπωσδήποτε θα επιτυγχανόταν λαμβανομένων υπόψη των ευκαιριών που προσφέρονταν. Οι τιμές εμπορίου ήταν χαμηλότερες στο Ηνωμένο Βασίλειο από ό,τι στα λοιπά Κράτη μέλη της ΕΟΚ κατά την εξεταζόμενη περίοδο, είτε γενικά, όπως κατά το 1976, είτε όσον αφορά ορισμένα είδη και υπό ορισμένες προϋποθέσεις, όπως κατά το 1977 και 1978. Επί πλέον, η Audiotronics αντελήφθη ότι υπήρχε σημαντική αγορά για εξαγωγές καί, για τον λόγο αυτό, παρά τη στάση της NPUK το 1976, ξανάρχισε τις εξαγωγές το 1978. Το ενδιαφέρον που παρουσιάζουν οι εξαγωγές για τους εμπόρους αποδεικνύεται περαιτέρω από το γεγονός ότι και άλλοι έμποροι του Ηνωμένου Βασιλείου εξήγαν εξοπλισμό υψηλής πιστότητας ΜΕΤ κατά την ίδια περίοδο.

(56) Επομένως, η απαγόρευση άσκησε σημαντική επίδραση όχι μόνο στο υφιστάμενο εμπόριο αλλά και στο εμπόριο το οποίο θα μπορούσε να αναπτυχθεί αν δεν είχε επιβληθεί αυτή η απαγόρευση.

Β. Μη εφαρμογή του άρθρου 85 παράγραφος 3

(57) Το άρθρο 85 παράγραφος 3 της συνθήκης προβλέπει ότι οι διατάξεις του άρθρου 85 παράγραφος 1 δύνανται να κηρυχθούν ανεφάρμοστες σε κάθε συμφωνία η οποία συμβάλλει στη βελτίωση της παραγωγής ή της διανομής των προϊόντων ή στην προώθηση της τεχνικής ή προόδου, εξασφαλίζοντας συγχρόνως στόυς καταναλωτές δίκαιο τμήμα από το όφελος που προκύπτει και η οποία

α) δεν επιβάλλει στις ενδιαφερόμενες επιχειρήσεις περιορισμούς μη απαραίτητους για την επίτευξη των στόχων αυτών,

και

β) δεν παρέχει στις επιχειρήσεις αυτές τη δυνατότητα καταργήσεως του ανταγωνισμού επί σημαντικού τμήματος των σχετικών προϊόντων.

(58) Για να εφαρμοστεί το άρθρο 85 παράγραφος 3, αυτή η συμφωνία θα πρέπει, όμως, να έχει καταρχήν κοινοποιηθεί στην Επιτροπή σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 4 παράγραφος 1 ή του άρθρου 5 παράγραφος 1 του κανονισμού αριθ. 17, πλην αν η κοινοποίηση αυτή δεν απαιτείται σύμφωνα με τους όρους του άρθρου 4 παράγραφος 2 ή του άρθρου 5 παράγραφος 2 αυτού του κανονισμού, τα οποία δεν καλύπτουν την απαγόρευση εξαγωγής. Η εν λόγω συμφωνία, όμως, δεν κοινοποιήθηκε στην Επιτροπή.

(59) Ακόμη, και αν η συμφωνία είχε κοινοποιηθεί στην Επιτροπή, δεν θα ίσχυε η εξαίρεση από την εφαρμογή των διατάξεων, δεδομένου ότι δεν πληρούνται οι όροι του άρθρου 85 παράγραφος 3. Μια ρητή απαγόρευση εισαγωγής δεν μπορεί να προσφέρει κανένα από τα πλεονεκτήματα που θα δικαιολογούσαν αντικειμενικά ένα τέτοιο περιορισμό του ανταγωνισμού.

Γ. Άρθρο 15 παράγραφος 2 του κανονισμού αριθ. 17

(60) Σύμφωνα με το άρθρο 15 παράγραφος 2 του κανονισμού αριθ. 17, η Επιτροπή δύναται να επιβάλει πρόστιμα ύψους χιλίων μέχρι ενός εκατομμυρίου λογιστικών μονάδων, ή και ποσό μεγαλύτερο από αυτό μέχρι ποσοστού 10 % του κύκλου εργασιών που πραγματοποιήθηκε κατά την προηγούμενη διαχειριστική περίοδο από μία των επιχειρήσεων οι οποίες έχουν συνεργήσει στην παράβαση, όταν εκ προθέσεως ή εξ αμελείας διαπράττουν παράβαση του άρθρου 85 παράγραφος 1 της συνθήκης. Κατά τον καθορισμό του ύψους του προστίμου πρέπει να λαμβάνεται υπόψη η σοβαρότητα και η διάρκεια της παραβάσεως.

(61) Στην συγκεκριμένη περίπτωση η Επιτροπή πιστεύει ότι η επιβολή προστίμου είναι δικαιολογημένη λόγω των απαγορεύσεων εξαγωγής που επέβαλε η NPUK ως όρο για τον εφοδιασμό των εμπόρων με προϊόντα MET.

(62) Η Επιτροπή πιστεύει ότι η NPUK παρέβη εκ προθέσεως το άρθρο 85 παράγραφος 1 επιβάλλοντας απαγόρευση εξαγωγής στην Audiotronics το 1976 καί, για δεύτερη φορά, το 1978. Η εταιρία είχε υπόψη της τις δυσκολίες που θα αντιμετώπιζε στην προσπάθεια να προστατεύσει τους εμπόρους της, εφόσον λειτουργούσε δίκτυο παράλληλων εξαγωγών και ήθελε να περιορίσει τις αρνητικές επιπτώσεις αυτών των εξαγωγών.

(63) Η NPUK θα έπρεπε να γνωρίζει ότι αυτή η απαγόρευση συνιστά σοβαρή παράβαση της συνθήκης.

(64) Όσον αφορά τη διάρκεια της παραβάσεως, η Επιτροπή γνωρίζει ότι η απόφαση ίσχυσε τουλάχιστον από τον Σεπτέμβριο του 1976 μέχρι το τέλος του 1978, οπότε η Audiotronics σταμάτησε την εξαγωγή προϊόντων υψηλής πιστότητας.

(65) Όσον αφορά τη σοβαρότητα της παραβάσεως, η Επιτροπή, κατά τον υπολογισμό του ύψους του προστίμου που θα πρέπει να επιβληθεί, θα πρέπει να λάβει υπόψη της το εσκεμμένο των ενεργειών της NPUK εναντι της Audiotronics, την πρόθεσή της να αναλάβει δράση για να εντοπίσει τους εμπόρους που καταστρατηγούσαν την απαγόρευση και να επιβάλει την πολιτική της. Δεδομένου ότι η απαγόρευση εξαγωγής είχε επιβληθεί καταρχήν με σκοπό την ενίσχυση άλλων διανομέων προϊόντων MET, η NPUK θα πρέπει να γνώριζε ότι η πολιτική της θα είχε ως αποτέλεσμα τον κατακερματισμό της κοινής αγοράς, τουλάχιστον όσον αφορά τα προϊόντα υψηλής πιστότητας MET. Οι ενέργειες της NPUK αποσκοπούσαν στην παρεμπόδιση του ανταγωνισμού εντός του ιδίου κλάδου παραγωγής σε ένα μεγάλο τμήμα της κοινής αγοράς και στην αποφυγή των συνεπειών που θα είχε αυτός ο ανταγωνισμός στο επίπεδο των τιμών αυτών των προϊόντων. Οι διαφορές των τιμών κατά την περίοδο της παραβάσεως αποτελούσαν σημαντικό κίνητρο για την πραγματοποίηση παραλλήλων εξαγωγών και η NPUK γνώριζει πολύ καλά ότι αν δεν επενέβαινε, η Audiotronics πιθανώς θα συνέχιζε να εξάγει προϊόντα MET.

(66) Η Επιτροπή πιστεύει ότι αυτές οι εκ προθέσεως ενέργειες, οι οποίες αποσκοπούν στην παρεμπόδιση της πραγματοποιήσεως της κοινής αγοράς, δικαιολογούν την επιβολή προστίμου.

(67) Εντούτοις, θα πρέπει να ληφθεί υπόψη και το γεγονός ότι η MET είχε λάβει επείγοντα μέτρα για να ρυθμίσει τη συνολική πολιτική μάρκετιγνκ των θυγατρικών της εταιριών στην ΕΟΚ. Σε συνεννόηση με την Επιτροπή η MET τροποποίησε τους όρους εγγυήσεως έτσι ώστε να παρέχονται στους καταναλωτές υπηρεσίες ( service) σε ολόκληρη την Κοινότητα, ανεξάρτητα από το που έχουν αγορασθεί τα προϊόντα εντός της Κοινότητας. Εκτός αυτού η MET προέβη σε μια εξέταση υπό νομική έποψη της συμπεριφοράς της στην Κοινότητα και καθόρισε κώδικα συμπεριφοράς για όλες τις θυγατρικές της εταιρίες στην ΕΟΚ, ο οποίος αποτελεί δεσμευτική υπόδειξη της μητρικής εταιρίας.

(68) Αυτή η θετική συμπεριφορά που υιοθετήθηκε από τη διεύθυνση της MET, τουλάχιστον από το Σεπτέμβριο του 1981 και μετά, λήφθηκε υπόψη κατά τον καθορισμό του ύψους του προστίμου. Αυτές οι επιχειρήσεις εφάρμοσαν ένα ευρύ, πρακτικό, λεπτομερές και προσεκτικά μελετημένο πρόγραμμα συμμορφώσεως προς τους κανόνες του ανταγωνισμού, κατόπιν καταλλήλων νομικών συμβουλών.

Αυτή η ενέργεια πρέπει να θεωρηθεί σαν ένα θετικό βήμα για τη συνειδητοποίηση της καθημερινής επιδράσεως της πολιτικής του ανταγωνισμού σε όλα τα επίπεδα της ομάδας. Αποδεικνύει ότι η ανώτερη διοίκηση είναι σε θέση να ελέγξει τη συμπεριφορά όλης της ομάδας στην αγορά καί, κατ' αυτό τον τρόπο, να θεσπίσει αποτελεσματικούς εσωτερικούς κανόνες για τη συμμόρφωση με το δίκαιο του ανταγωνισμού της ΕΟΚ.

(69) Ως εκ τούτου, λαμβάνοντας υπόψη αυτές τις ενέργειες της MET, η περαιτέρω εξέταση των λόγων προς επιβολή προστίμου σε ύψος που διαφορετικά θα εδικαιολογείτο, δεν έγινε,

ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΑΠΟΦΑΣΗ:

Άρθρο 1

Η συμφωνία μεταξύ της National Panasonic United Kingdom και της Audiotronic Holdings Ltd περί της απαγορεύσεως του εξαγωγής εξοπλισμού Technics από το Ηνωμένο Βασίλειο, από τον Σεπτέμβριο του 1976 μέχρι το τέλος του 1978, αποτελεί παράβαση του άρθρου 85 παράγραφος 1 της συνθήκης για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής Κοινότητας.

Άρθρο 2

Επιβάλλεται πρόστιμο 450 000 ECU (263 790 λίρες στερλίνες) στη National Panasonic United Kingdom Ltd. Το πρόστιμο αυτό πρέπει να καταβληθεί στον λογαριασμό της Επιτροπής των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων αριθ. 1086341 στη Lloyd's Bank Ltd Overseas Department, Po Box 19, 6 East Cheap UK-London EC 3 P3Ab, εντός τριών μηνών από της ημερομηνίας κοινοποιήσεως της παρούσας απόφασης στη National Panasonic United Kingdom Ltd.

Άρθρο 3

Η παρούσα απόφαση αποτελεί εκτελεστό τίτλο σύμφωνα με το άρθρο 192 της συνθήκης για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής Κοινότητας.

Άρθρο 4

Η παρούσα απόφαση απευθύνεται στη National Panasonic, United Kingdom Limited 300/318 Bath Road, UK-Slough Berkshire, SLI 6JB.

Έγινε στις Βρυξέλλες, στις 7 Δεκεμβρίου 1982.

Για την 'Επιτροπή

Frans ANDRIESSEN

Μέλος της Επιτροπής

(1) ΕΕ αριθ. 13 της 21. 2. 1962, σ. 204/62.

(2) Στο κείμενο της παρούσας αποφάσεως που δημοσιεύθηκε, ορισμένοι αριθμοί παρελείφθησαν σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 21 του κανονισμού αριθ. 17 περί μη αποκαλύψεως επαγγελματικών απορρήτων.