EL Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης L 357/112

ΑΠΌΦΑΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΉΣ

της 29ης Απριλίου 2014

σχετικά με τις κρατικές ενισχύσεις SA.34825 (2012/C), SA.34825 (2014/NN), SA.36006 (2013/NN), SA.34488 (2012/C) (πρώην 2012/NN), SA.31155 (2013/C), (2013/NN) (πρώην 2010/N) που χορηγήθηκαν από την Ελλάδα υπέρ του ομίλου Eurobank σε σχέση με την: Ανακεφαλαιοποίηση και αναδιάρθρωση της Eurobank Ergasias ΑΕ· Ενίσχυση αναδιάρθρωσης στην τράπεζα Proton μέσω της σύστασης και της κεφαλαιοποίησης της Νέας Τράπεζας Proton και της πρόσθετης ανακεφαλαιοποίησης της Νέας Τράπεζας Proton από το Ελληνικό Ταμείο Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας· Εξυγίανση του Ταχυδρομικού Ταμιευτηρίου μέσω της δημιουργίας μιας ενδιάμεσης τράπεζας

[κοινοποιηθείσα υπό τον αριθμό C(2014) 2933]

(Το κείμενο στην αγγλική γλώσσα είναι το μόνο αυθεντικό)

(2014/885/ΕΕ)

Η ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ,

Έχοντας υπόψη τη Συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και ιδίως το άρθρο 108 παράγραφος 2 πρώτο εδάφιο,

Έχοντας υπόψη τη συμφωνία για τον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο, και ιδίως το άρθρο 62 παράγραφος 1 στοιχείο α),

Αφού κάλεσε τα κράτη μέλη και τους λοιπούς ενδιαφερόμενους να υποβάλουν τις παρατηρήσεις τους σύμφωνα με τα προαναφερθέντα άρθρα (1),

Εκτιμώντας τα ακόλουθα:

1. ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ

1.1. ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΕΣ ΣΕ ΣΧΕΣΗ ΤΟΝ ΟΜΙΛΟ EUROBANK (2) («Η ΤΡΑΠΕΖΑ» (3))

(1) Με απόφαση της 19ης Νοεμβρίου 2008, η Επιτροπή ενέκρινε καθεστώς ενισχύσεων με τίτλο «Μέτρα στήριξης των πιστωτικών ιδρυμάτων της Ελλάδας» (στο εξής «καθεστώς στήριξης των ελληνικών τραπεζών») με σκοπό να διασφαλισθεί η σταθερότητα του ελληνικού χρηματοπιστωτικού συστήματος. Το καθεστώς στήριξης των ελληνικών τραπεζών προβλέπει τη χορήγηση ενισχύσεων βάσει των τριών συστατικών μέτρων του: ενός μέτρου ανακεφαλαιοποίησης, ενός μέτρου παροχής εγγυήσεων και ενός μέτρου στήριξης με ομολογιακά δάνεια (4). Τον Μάιο του 2009, η EFG Eurobank Ergasias ΑΕ (5) ανακεφαλαιοποιήθηκε από το ελληνικό κράτος βάσει του μέτρου της ανακεφαλαιοποίησης.

(2) Στην αιτιολογική σκέψη 14 της απόφασης της 19ης Νοεμβρίου 2008 αναφερόταν ότι επρόκειτο να κοινοποιηθεί σχέδιο αναδιάρθρωσης στην Επιτροπή όσον αφορά τους δικαιούχους του μέτρου ανακεφαλαιοποίησης.

(3) Στις 2 Αυγούστου 2010, οι ελληνικές αρχές υπέβαλαν σχέδιο αναδιάρθρωσης του ομίλου Eurobank στην Επιτροπή. Η Επιτροπή καταχώρισε το εν λόγω σχέδιο και τις μεταγενέστερες επικαιροποιήσεις, καθώς και πρόσθετες πληροφορίες που υποβλήθηκαν από τις ελληνικές αρχές, ως υπόθεση SA.30342 (PN 26/2010) και στη συνέχεια υπόθεση SA.32789 (2011/PN).

(4) Η Τράπεζα έχει λάβει επανειλημμένως κρατικές εγγυήσεις για χρεόγραφα και ομολογιακά δάνεια του Δημοσίου στο πλαίσιο του καθεστώτος στήριξης των ελληνικών τραπεζών (6). Έλαβε επίσης επείγουσα παροχή ρευστότητας με κρατική εγγύηση «ΕΠΡ με εγγύηση του Δημοσίου»).

(5) Στις 20 Απριλίου 2012, το Ελληνικό Ταμείο Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας (ΕΤΧΣ) χορήγησε στην Τράπεζα επιστολή δέσμευσης όσον αφορά τη συμμετοχή του στην αύξηση του μετοχικού κεφαλαίου της. Στις 28 Μαΐου 2012, το ΕΤΧΣ χορήγησε ποσό 3 970 εκατ. ευρώ στην Τράπεζα ως προσωρινή ανακεφαλαιοποίηση («πρώτη προσωρινή ανακεφαλαιοποίηση»).

(6) Τον Μάιο του 2012, οι ελληνικές αρχές κοινοποίησαν στην Επιτροπή την επιστολή ανάληψης δέσμευσης που χορήγησε το ΕΤΧΣ στην Τράπεζα. Η Επιτροπή την καταχώρισε ως μη κοινοποιηθείσα ενίσχυση (υπόθεση SA.34825 (2012/NN)), διότι το μέτρο είχε ήδη τεθεί σε εφαρμογή.

(7) Στις 27 Ιουλίου 2012, η Επιτροπή κίνησε επίσημη διαδικασία έρευνας σχετικά με την πρώτη ενδιάμεση ανακεφαλαιοποίηση της («απόφαση για την κίνηση διαδικασίας για τη Eurobank») (7).

(8) Τον Δεκέμβριο του 2012, το ΕΤΧΣ χορήγησε στην Τράπεζα ποσό 1 341 εκατ. ευρώ ως δεύτερη προσωρινή ανακεφαλαιοποίηση (εφεξής «δεύτερη προσωρινή ανακεφαλαιοποίηση»). Στις 21 Δεκεμβρίου 2012, το ΕΤΧΣ χορήγησε επίσης στην Τράπεζα επιστολή δέσμευσης όσον αφορά τη συμμετοχή του στην αύξηση μετοχικού κεφαλαίου της Τράπεζας και στην έκδοση μετατρέψιμων κεφαλαιακών μέσων, για συνολικό ποσό ύψους 528 εκατ. ευρώ (8). Οι ελληνικές αρχές κοινοποίησαν τα εν λόγω μέτρα στην Επιτροπή στις 27 Δεκεμβρίου 2012.

(9) Τον Μάιο του 2013, το ΕΤΧΣ συμμετείχε στην αύξηση του μετοχικού κεφαλαίου της Τράπεζας, που είχε συμφωνηθεί τον Δεκέμβριο του 2012. Μετέτρεψε την πρώτη και τη δεύτερη προσωρινή ανακεφαλαιοποίηση σε ίδια κεφάλαια και εισέφερε πρόσθετο κεφάλαιο ύψους 528 εκατ. ευρώ στην Τράπεζα (στο εξής «ανακεφαλαιοποίηση της άνοιξης του 2013»).

(10) Στις 19 Δεκεμβρίου 2013, οι ελληνικές αρχές υπέβαλαν στην Επιτροπή πληροφορίες σχετικά με τους όρους ανακεφαλαιοποίησης της άνοιξης του 2013.

(11) Στις 31 Μαρτίου 2014, το ΕΤΧΣ χορήγησε επιστολή δέσμευσης στην Τράπεζα για τη συμμετοχή του σε προγραμματισθείσα αύξηση του μετοχικού κεφαλαίου της Τράπεζας.

(12) Στις 16 Απριλίου 2014, οι ελληνικές αρχές υπέβαλαν τελικό σχέδιο αναδιάρθρωσης για την Τράπεζα (εφεξής «το σχέδιο αναδιάρθρωσης») στην Επιτροπή. Επίσης, κοινοποίησαν στην Επιτροπή τη δέσμευση του ΕΤΧΣ να αναλάβει πλήρως την επικείμενη ανακεφαλαιοποίηση της Τράπεζας. Την ίδια ημερομηνία, παρείχαν πληροφορίες σχετικά με την ΕΠΡ με την εγγύηση του Δημοσίου. Δήλωσαν την πρόθεσή τους να συνεχίσουν να παρέχουν στην Τράπεζα αυτή τη στήριξη ρευστότητας καθώς και κρατικές εγγυήσεις για χρεόγραφα και ομολογιακά δάνεια στο πλαίσιο του καθεστώτος στήριξης των ελληνικών τραπεζών (9).

(13) Η Επιτροπή πραγματοποίησε πολλές συσκέψεις, τηλεδιασκέψεις και ανταλλαγές ηλεκτρονικών μηνυμάτων με εκπροσώπους των ελληνικών αρχών και της Τράπεζας.

(14) Η Ελλάδα αποδέχεται η παρούσα απόφαση να εκδοθεί κατ’ εξαίρεση μόνο στην αγγλική γλώσσα.

1.2. ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΣΕ ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΤΗΝ ΕΞΑΓΟΡΑΣΘΕΙΣΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ

1.2.1. Διαδικασία σε σχέση με τη Νέα Τράπεζα Proton

(15) Στις 26 Ιουλίου 2012, η Επιτροπή εξέδωσε απόφαση σχετικά με την κρατική ενίσχυση SA.34488 (2012/C), «Ενίσχυση υπέρ της Νέας Τράπεζας Proton μέσω της σύστασης και της κεφαλαιοποίησης της Νέας Τράπεζας Proton» (10) («απόφαση για την κίνηση διαδικασίας για τη Νέα Proton»). Με την εν λόγω απόφαση η Επιτροπή κίνησε επίσημη διαδικασία έρευνας σχετικά με: i) τη χρηματοδότηση από το καθεστώς εξυγίανσης του Ελληνικού Ταμείου Εγγυήσεων Καταθέσεων και Επενδύσεων («ΕΤΕΚΕ») και το ΕΤΧΣ του χρηματοδοτικού κενού των 1 121,6 εκατ. ευρώ μεταξύ των στοιχείων ενεργητικού και παθητικού της Proton Bank, το οποίο μεταβιβάστηκε στη Νέα Τράπεζα Proton· ii) εισφορά αρχικού μετοχικού κεφαλαίου ύψους 250 εκατ. ευρώ από το ΕΤΧΣ στη Νέα Τράπεζα Proton· και iii) εισφορά πρόσθετου μετοχικού κεφαλαίου ύψους 300 εκατ. ευρώ από το ΕΤΧΣ στη Νέα Τράπεζα Proton που είχε προβλεφθεί όταν εκδόθηκε η απόφαση για την κίνηση της διαδικασίας για τη Νέα Τράπεζα Proton. Η Επιτροπή κάλεσε την Ελλάδα να υποβάλει παρατηρήσεις και να παράσχει όλες τις πληροφορίες που θα μπορούσαν να τη βοηθήσουν να αξιολογήσει τα μέτρα ενίσχυσης. Στο τμήμα 1 της απόφασης για την κίνηση της διαδικασίας για τη Νέα Τράπεζα Proton περιγράφεται λεπτομερώς η διαδικασία που αφορά την Τράπεζα Proton, συμπεριλαμβανομένης της εξυγίανσης της Proton Bank, τη δημιουργία της Νέας Τράπεζας Proton, τη χρηματοδότηση του χρηματοδοτικού κενού και την εισφορά αρχικού μετοχικού κεφαλαίου από το ΕΤΧΣ στη Νέα Τράπεζα Proton.

(16) Την 1η Αυγούστου 2012 το ΕΤΧΣ προέβη σε εγγραφή για πρόσθετη αύξηση μετοχικού κεφαλαίου στη Νέα Τράπεζα Proton κατά 230 εκατ. ευρώ.

(17) Στις 5 Σεπτεμβρίου 2012, η Ελλάδα υπέβαλε παρατηρήσεις σχετικά με την απόφαση για την κίνηση της διαδικασίας για τη Νέα Τράπεζα Proton, που συνέταξαν η Τράπεζα της Ελλάδος και το ΕΤΧΣ.

(18) Στις 31 Δεκεμβρίου 2012, το ΕΤΧΣ ανέλαβε να χορηγήσει πρόσθετο μετοχικό κεφάλαιο ύψους 35 εκατ. ευρώ στη Νέα Τράπεζα Proton.

(19) Τον Μάιο του 2013, το ΕΤΧΣ κίνησε τη διαδικασία για την πώληση της Νέας Τράπεζας Proton.

(20) Στις 12 Ιουλίου 2013, οι ελληνικές αρχές γνωστοποίησαν στην Επιτροπή την πρόθεσή τους να εξαγοράσουν τη Νέα Τράπεζα Proton. Η Επιτροπή απάντησε στις 15 Ιουλίου 2013.

(21) Στις 15 Ιουλίου 2013, η Τράπεζα υπέγραψε δεσμευτική συμφωνία με το ΕΤΧΣ να αγοράσει το 100 % των μετοχών και των δικαιωμάτων ψήφου της Νέας Τράπεζας Proton στην τιμή του ενός ευρώ και το ΕΤΧΣ δεσμεύθηκε να ανακεφαλαιοποιήσει τη Νέα Τράπεζα Proton πριν από την πώλησή της έναντι 395 εκατ. ευρώ σε μετρητά.

(22) Στις 29 Ιουλίου 2013, οι ελληνικές αρχές κοινοποίησαν στην Επιτροπή την εν λόγω εισφορά κεφαλαίου ύψους 395 εκατ. ευρώ στη Νέα Τράπεζα Proton.

1.2.2. Διαδικασία σε σχέση με το Νέο TT

(23) Στις 6 Μαΐου 2013, η Επιτροπή εξέδωσε απόφαση σχετικά με την κρατική ενίσχυση SA.31155 (2013/C), «Κρατική ενίσχυση προς το Ταχυδρομικό Ταμιευτήριο Ελλάδος ΑΤΕ μέσω της ίδρυσης και της κεφαλαιοποίησης της ενδιάμεσης τράπεζας Νέο Ταχυδρομικό Ταμιευτήριο Ελλάδος ΑΤΕ» («Απόφαση κίνησης της διαδικασίας για το Νέο ΤΤ») (11). Με την εν λόγω απόφαση η Επιτροπή κίνησε επίσημη διαδικασία έρευνας σχετικά με την: i) εισφορά κεφαλαίου ύψους 500 εκατ. ευρώ από το ΕΤΧΣ στο Νέο Ταχυδρομικό Ταμιευτήριο Ελλάδος ΑΤΕ (Νέο ΤΤ)· ii) τη χορήγηση ποσού 4,1 δισεκατ. ευρώ (12) για τη χρηματοδότηση του χρηματοδοτικού κενού (13) ως αποτέλεσμα της μεταβίβασης δραστηριοτήτων από το Ταχυδρομικό Ταμιευτήριο Ελλάδος ΑΤΕ («ΤΤ») στο Νέο ΤΤ· iii) την εισφορά κεφαλαίου 224,96 εκατ. ευρώ από το ελληνικό κράτος υπό μορφή προνομιούχων μετοχών στο πλαίσιο του καθεστώτος στήριξης των ελληνικών τραπεζών, και iv) τη χορήγηση ποσού 0,68 δισεκατ. ευρώ από το ΕΤΕΚΕ στην T Bank S.A («T Bank») η οποία είχε μεταβιβαστεί στο ΤΤ. Η Επιτροπή κάλεσε την Ελλάδα να υποβάλει τις παρατηρήσεις της και να παράσχει όλες τις πληροφορίες που θα μπορούσαν να τη βοηθήσουν να αξιολογήσει την ενίσχυση αναδιάρθρωσης. Το τμήμα 1 της απόφασης για την κίνηση της διαδικασίας για το Νέο TT περιγράφει διεξοδικά τις διαδικασίες που αφορούν την εξυγίανση της T Bank με την πώλησή της στο TT και την εξυγίανση του ΤΤ με τη δημιουργία του Νέου TT.

(24) Τον Ιούνιο του 2013, το ΕΤΧΣ κίνησε τη διαδικασία για την πώληση του Νέου TT.

(25) Στις 15 Ιουλίου 2013, οι ελληνικές αρχές γνωστοποίησαν στην Επιτροπή την απόφαση τους ΕΤΧΣ να πωλήσουν το Νέο TT στην Τράπεζα και τους λόγους της εν λόγω απόφασης.

(26) Στις 15 Ιουλίου 2013, η Τράπεζα υπέγραψε δεσμευτική συμφωνία με το ΕΤΧΣ να αποκτήσει το 100 % των μετοχών και των δικαιωμάτων ψήφου του Νέου TT.

(27) Στις 19 Ιουλίου 2013, η Ελλάδα υπέβαλε τις παρατηρήσεις της σχετικά με την απόφαση για την κίνηση της διαδικασίας για το νέο ΤΤ.

2. ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ

2.1. Η ΤΡΑΠΕΖΑ ΚΑΙ ΟΙ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ ΤΗΣ

2.1.1. Γενικό πλαίσιο του ελληνικού τραπεζικού τομέα

(28) Το πραγματικό ακαθάριστο εγχώριο προϊόν («ΑΕΠ») της Ελλάδας μειώθηκε κατά 20 % από το 2008 έως το 2012, όπως φαίνεται στον πίνακα 1. Ως εκ τούτου, οι ελληνικές τράπεζες αντιμετώπισαν ένα ταχέως αυξανόμενο ποσοστό αθέτησης των υποχρεώσεων εξυπηρέτησης δανείων ελληνικών νοικοκυριών και επιχειρήσεων (14). Οι εξελίξεις αυτές επηρέασαν αρνητικά την απόδοση των περιουσιακών στοιχείων των ελληνικών τραπεζών και προκάλεσαν κεφαλαιακές ανάγκες. Πίνακας 1 Αύξηση του πραγματικού ΑΕΠ στην Ελλάδα, 2008-2013 Ελλάδα 2008 2009 2010 2011 2012 2013 Αύξηση του πραγματικού ΑΕΠ, % –0,2 –3,1 –4,9 –7,1 –6,4 – Πηγή: Eurostat, διαθέσιμο στον διαδικτυακό τόπο http://epp.eurostat.ec.europa.eu/tgm/table.do?tab=table&init=1&plugin=1&language=en&pcode=tec00115

(29) Επιπλέον, τον Φεβρουάριο του 2012, η Ελλάδα εφάρμοσε ανταλλαγή ομολόγων του ιδιωτικού τομέα, γνωστή ως συμμετοχή του ιδιωτικού τομέα («πρόγραμμα PSI»). Οι ελληνικές τράπεζες συμμετείχαν στο πρόγραμμα PSI κατά τη διάρκεια της ανταλλαγής η ελληνική κυβέρνηση προσέφερε στους παλαιούς ιδιώτες ομολογιούχους νέους τίτλους (συμπεριλαμβανομένων των νέων ομολόγων του ελληνικού Δημοσίου («ΟΕΔ»), τίτλους συνδεδεμένους με το ελληνικό ΑΕΠ και ομόλογα πληρωμής PSI που εξέδωσε το Ευρωπαϊκό Ταμείο Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας («EFSF») σε αντάλλαγμα των υφιστάμενων ΟΕΔ, με ονομαστική έκπτωση 53,5 % και μεγαλύτερες διάρκειες (15). Οι ελληνικές αρχές ανακοίνωσαν τα αποτελέσματα της εν λόγω ανταλλαγής ομολόγων στις 9 Μαρτίου 2012 (16). Η ανταλλαγή είχε ως αποτέλεσμα σημαντικές ζημίες για τους ομολογιούχους (που εκτιμώνται από την Τράπεζα της Ελλάδας στο 78 % της ονομαστικής αξίας των παλαιών ΟΕΔ κατά μέσο όρο για τις ελληνικές τράπεζες) και κεφαλαιακές ανάγκες οι οποίες καταλογίστηκαν αναδρομικά στις οικονομικές καταστάσεις των ελληνικών τραπεζών του 2011. Πίνακας 2 Συνολικές ζημίες των κύριων ελληνικών τραπεζών λόγω PSI (σε εκατ. ευρώ) Τράπεζες Ονομαστικό ποσό των ΟΕΔ Ονομαστικό ποσό των κρατικών δανείων Συνολικό ονομαστικό ποσό Ζημία στα ΟΕΔ λόγω του PSI Ζημία στα κρατικά δάνεια λόγω του PSI Συνολική ακαθάριστη ζημία λόγω PSI Συνολική ακαθάριστη ζημία λόγω PSI / Βασικά ίδια κεφάλαια κατηγορίας 1 (%) (17) Συνολική ακαθάριστη ζημία λόγω PSI Σύνολο στοιχείων ενεργητικού (%) ΕΤΕ 13 748 1 001 14 749 10 985 751 11 735 161,0 11,0 Eurobank 7 001 335 7 336 5 517 264 5 781 164,5 7,5 Alpha 3 898 2 145 6 043 3 087 1 699 4 786 105,7 8,1 Πειραιώς 7 063 280 7 343 5 686 225 5 911 226,0 12,0 Ταχυδρομικό Ταμιευτήριο (TT) 4 197 175 4 372 3 306 138 3 444 618,3 24,8 Νέα Τράπεζα Proton 934 0 934 216 0 216 378,8 12,6 Πηγή: Τράπεζα της Ελλάδος, Έκθεση για την ανακεφαλαιοποίηση και αναδιάταξη του ελληνικού τραπεζικού τομέα, Δεκέμβριος 2012, σ. 14.

(30) Εφόσον οι ελληνικές τράπεζες αντιμετώπισαν σημαντικές ελλείψεις κεφαλαίων εξαιτίας του προγράμματος PSI και της συνεχιζόμενης ύφεσης, το μνημόνιο οικονομικής και χρηματοπιστωτικής πολιτικής («ΜΟΧΠ») του δεύτερου προγράμματος προσαρμογής για την Ελλάδα μεταξύ ελληνικής κυβέρνησης, της Ευρωπαϊκής Ένωσης, του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου («ΔΝΤ») και της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας («ΕΚΤ»), της 11ης Μαρτίου 2012, χορήγησε κεφάλαια για την ανακεφαλαιοποίηση αυτών των τραπεζών. Οι ελληνικές αρχές υπολόγισαν τις συνολικές ανάγκες ανακεφαλαιοποίησης και το κόστος εξυγίανσης των τραπεζών που θα χρηματοδοτείτο από το πρόγραμμα σε 50 δισεκατ. ευρώ (18). Το ποσό αυτό υπολογίστηκε με βάση την προσομοίωση ακραίων καταστάσεων που διενήργησε η Τράπεζα της Ελλάδος για την περίοδο από τον Δεκέμβριο του 2011 έως τον Δεκέμβριο του 2014 («προσομοίωση ακραίων καταστάσεων του 2012»), η οποία βασίστηκε στις προβλέψεις ζημιών από δάνεια που διενήργησε η BlackRock (19). Τα κεφάλαια για την ανακεφαλαιοποίηση των ελληνικών τραπεζών είναι διαθέσιμα μέσω του ΕΤΧΣ. Ο πίνακας 3 συνοψίζει τον υπολογισμό των κεφαλαιακών αναγκών για τις κυριότερες ελληνικές τράπεζες όπως προκύπτουν από τις προσομοιώσεις ακραίων καταστάσεων του 2012. Πίνακας 3 Προσομοίωση ακραίων καταστάσεων 2012: Κεφαλαιακές ανάγκες των κύριων ελληνικών τραπεζών (σε εκατ. ευρώ) Τράπεζες Κύρια βασικά ίδια κεφάλαια αναφοράς κατηγορίας 1 (Δεκ. 2011) Συνολική ακαθάριστη ζημία λόγω PSI (Δεκ. 2011) Προβλέψεις σε σχέση με το PSI (Ιουνίου 2011) Ακαθάριστη αθροιστική ζημία Προβλέψεις για τον πιστωτικό κίνδυνο Αποθεματικά για ζημίες από δάνεια (Δεκ. 2011) Εσωτερική δημιουργία κεφαλαίων Στόχος για τα κύρια βασικά ίδια κεφάλαια κατηγορίας 1 (Δεκ. 2014) Κεφαλαιακές ανάγκες ΕΤΕ 7 287 –11 735 1 646 –8 366 5 390 4 681 8 657 9 756 Eurobank 3 515 –5 781 830 –8 226 3 514 2 904 2 595 5 839 Alpha 4 526 –4 786 673 –8 493 3 115 2 428 2 033 4 571 Πειραιώς 2 615 –5 911 1 005 –6 281 2 565 1 080 2 408 7 335 Ταχυδρομικό Ταμιευτήριο (TT) 557 –3 444 566 –1 482 1 284 – 315 903 3 737 Νέα Τράπεζα Proton 57 – 216 48 – 482 368 34 115 305 Πηγή: Τράπεζα της Ελλάδος, Έκθεση για την ανακεφαλαιοποίηση και αναδιάταξη του ελληνικού τραπεζικού τομέα, Δεκέμβριος 2012, σ. 8

(31) Σύμφωνα με το ΜΟΧΠ του Μαρτίου 2012, «οι τράπεζες που υποβάλλουν βιώσιμα σχέδια άντλησης κεφαλαίων θα έχουν τη δυνατότητα να ζητήσουν και να λάβουν δημόσια στήριξη κατά τρόπο που να διατηρεί κίνητρα για τον ιδιωτικό τομέα όσον αφορά την εισφορά κεφαλαίου και, ως εκ τούτου, να ελαχιστοποιεί την επιβάρυνση των φορολογουμένων» (20). Η Τράπεζα της Ελλάδος διαπίστωσε ότι μόνο οι τέσσερις μεγαλύτερες τράπεζες (Eurobank, Εθνική Τράπεζα της Ελλάδος, Alpha Bank, Τράπεζα Πειραιώς) ήταν βιώσιμες (21). Έλαβαν μία πρώτη ανακεφαλαιοποίηση από το ΕΤΧΣ τον Μάιο του 2012.

(32) Οι εγχώριες καταθέσεις στις τράπεζες της Ελλάδας μειώθηκαν κατά 37 % συνολικά από το τέλος του 2009 έως τον Ιούνιο του 2012, λόγω της ύφεσης και της πολιτικής αβεβαιότητας. Οι τράπεζες αυτές ήταν αναγκασμένες να χορηγήσουν υψηλότερα επιτόκια στην προσπάθειά τους να διατηρήσουν τις καταθέσεις. Το κόστος των καταθέσεων αυξήθηκε, μειώνοντας το καθαρό περιθώριο επιτοκίου των τραπεζών. Καθώς οι ελληνικές τράπεζες αποκλείστηκαν από τις αγορές χονδρικής χρηματοδότησης, κατέστησαν εξ ολοκλήρου εξαρτημένες από τη χρηματοδότηση του Ευρωσυστήματος (22) όλο και μεγαλύτερο μέρος της οποίας είχε τη μορφή επείγουσας παροχής της ρευστότητας («ΕΠΡ») που χορηγήθηκε από την Τράπεζα της Ελλάδος. Οι εν λόγω τράπεζες έλαβαν ιδιαίτερα μεγάλα ποσά στο δεύτερο εξάμηνο του 2012.

(33) Μετά τις εκλογές του Ιουνίου 2012, οι καταθέσεις άρχισαν να αυξάνονται εκ νέου. Η συνολική χρηματοδότηση των ελληνικών τραπεζών από το Ευρωσύστημα άρχισε να μειώνεται από τις 31 Δεκεμβρίου 2012.

(34) Στις 3 Δεκεμβρίου 2012, η Ελλάδα έθεσε σε εφαρμογή πρόγραμμα επαναγοράς των νέων ΟΕΔ που ελήφθησαν στο πλαίσιο του προγράμματος PSI, σε τιμές που κυμαίνονταν από το 30,2 % έως το 40,1 % της ονομαστικής τους αξίας (23). Οι ελληνικές τράπεζες συμμετείχαν στο εν λόγω πρόγραμμα επαναγοράς που επέφερε περαιτέρω ζημίες στον ισολογισμό τους, δεδομένου ότι η λογιστική ζημία (δηλαδή η διαφορά μεταξύ της αγοραίας αξίας και της ονομαστικής αξίας) που καταλογίστηκε όταν εφαρμόστηκε το πρόγραμμα PSI κατέστη οριστική και αμετάκλητη (24).

(35) Τον Δεκέμβριο του 2012, οι τέσσερις μεγαλύτερες ελληνικές τράπεζες έλαβαν δεύτερη ανακεφαλαιοποίηση από το ΕΤΧΣ.

(36) Το φθινόπωρο του 2013, η Τράπεζα της Ελλάδος έθεσε σε εφαρμογή νέα διαδικασία προσομοίωσης ακραίων καταστάσεων για να αξιολογήσει την ευρωστία της κεφαλαιακής θέσης των ελληνικών τραπεζών βάσει τόσο ενός βασικού σεναρίου όσο και ενός δυσμενούς σεναρίου.

(37) Τον Ιούλιο του 2013, η Τράπεζα της Ελλάδος ανέθεσε σε σύμβουλο τη διενέργεια διαγνωστικής μελέτης σχετικά με τα χαρτοφυλάκια δανείων όλων των ελληνικών τραπεζών. Ο εν λόγω σύμβουλος πραγματοποίησε προβλέψεις ζημιών από δάνεια («ΠΖΔ») σε όλα τα χαρτοφυλάκια χορηγήσεων των ελληνικών τραπεζών καθώς και από δάνεια σε ξένα υποκαταστήματα και θυγατρικές που είναι εκτεθειμένα στον κίνδυνο της Ελλάδας σε διάστημα τριών ετών και σε ορίζοντα διάρκειας δανείου. Η ανάλυση παρείχε ΠΖΔ βάσει δύο σεναρίων: ενός βασικού και ενός δυσμενούς σεναρίου. Οι ΠΖΔ για δανειακά χαρτοφυλάκια του εξωτερικού εκτιμήθηκαν από την Τράπεζα της Ελλάδος με τη χρησιμοποίηση ορισμένων στοιχείων που έλαβε από τον σύμβουλο.

(38) Με βάση την εκτίμηση των ΠΖΔ από τον σύμβουλο, η Τράπεζα της Ελλάδος εκτίμησε τις κεφαλαιακές ανάγκες με την τεχνική υποστήριξη ενός δεύτερου συμβούλου.

(39) Τα βασικά στοιχεία της εκτίμησης των κεφαλαιακών αναγκών σύμφωνα με την προσομοίωση ακραίων καταστάσεων του 2013 ήταν i) οι ΠΖΔ (25) από τα χαρτοφυλάκια χορηγήσεων των τραπεζών σε ενοποιημένη βάση που είναι εκτεθειμένα σε ελληνικό κίνδυνο και σε κίνδυνο εξωτερικού, αφαιρουμένων των υφιστάμενων αποθεματικών για ζημίες από δάνεια, και ii) η εκτιμώμενη λειτουργική αποδοτικότητα των τραπεζών για την περίοδο μεταξύ Ιουνίου 2013 και Δεκεμβρίου 2016, με βάση μια συντηρητική προσαρμογή των σχεδίων αναδιάρθρωσης που είχαν υποβληθεί στην Τράπεζα της Ελλάδος κατά το τέταρτο τρίμηνο του 2013. Στον πίνακα 4 συνοψίζεται ο υπολογισμός των κεφαλαιακών αναγκών των κύριων ελληνικών τραπεζών σε ενοποιημένη βάση με το βασικό σενάριο για την προσομοίωση ακραίων καταστάσεων του 2013. Πίνακας 4 Προσομοίωση ακραίων καταστάσεων 2013: Κεφαλαιακές ανάγκες των ελληνικών τραπεζών σε ενοποιημένη βάση σύμφωνα με το βασικό σενάριο (εκατ. ευρώ) Τράπεζες Κύρια βασικά ίδια κεφάλαια αναφοράς κατηγορίας 1 (Ιούνιος 2013) (1) Αποθεματικά για ζημίες από δάνεια (Ιούνιος 2013) (2) ΠΖΔ για τον ελληνικό κίνδυνο (3) ΠΖΔ για τον κίνδυνο εξωτερικού (26) (4) Εσωτερική δημιουργία κεφαλαίων (5) Προσομοίωση ακραίων καταστάσεων δείκτη κυρίων βασικών ιδίων κεφαλαίων κατηγορίας 1 (Δεκέμβριος 2016) (6) Κεφαλαιακές ανάγκες (7) = (6) – (1) – (2) – (3) – (4) – (5) ΕΤΕ (27) 4 821 8 134 –8 745 –3 100 1 451 4 743 2 183 Eurobank (28) 2 228 7 000 –9 519 –1 628 2 106 3 133 2 945 Alpha 7 380 10 416 –14 720 –2 936 4 047 4 450 262 Πειραιώς 8 294 12 362 –16 132 –2 342 2 658 5 265 425 Αττικής 225 403 – 888 0 106 243 397 Πανελλήνια 61 66 – 237 0 –26 31 169 Πηγή: Τράπεζα της Ελλάδος, Προσομοίωση ακραίων καταστάσεων του ελληνικού τραπεζικού τομέα, Μάρτιος 2014, σ. 42.

(40) Στις 6 Μαρτίου 2013, η Τράπεζα της Ελλάδος ανακοίνωσε τα αποτελέσματα της προσομοίωσης ακραίων καταστάσεων του 2013 και ζήτησε από τις τράπεζες να υποβάλουν τα σχέδια άντλησης κεφαλαίων από τα μέσα Απριλίου 2014 για να καλύψουν τις κεφαλαιακές ανάγκες βάσει του σεναρίου αναφοράς.

2.1.2. Οι οικονομικές δραστηριότητες της Τράπεζας

(41) Η Τράπεζα παρέχει καθολικές τραπεζικές υπηρεσίες κυρίως στην Ελλάδα και την Ανατολική και Νοτιοανατολική Ευρώπη (Κύπρο, Ρουμανία, Βουλγαρία, Σερβία και Ουκρανία). Προσφέρει ένα πλήρες φάσμα τραπεζικών και χρηματοπιστωτικών προϊόντων και υπηρεσιών σε νοικοκυριά και επιχειρήσεις. Δραστηριοποιείται στη λιανική, επιχειρηματική και ιδιωτική τραπεζική, στη διαχείριση περιουσιακών στοιχείων, την ασφάλιση, τη διαχείριση κεφαλαίων, στις κεφαλαιαγορές και άλλες υπηρεσίες. Η Τράπεζα έχει συσταθεί στην Ελλάδα και οι μετοχές της είναι εισηγμένες στο Χρηματιστήριο Αθηνών. Στις 31 Δεκεμβρίου 2012, η Τράπεζα απασχολούσε συνολικά 17 427 άτομα, εκ των οποίων οι μισοί περίπου απασχολούνταν στην Ανατολική και Νοτιοανατολική Ευρώπη, ενώ οι άλλοι μισοί στην Ελλάδα (29).

(42) Η Τράπεζα συμμετείχε στο πρόγραμμα PSI, ανταλλάσσοντας ΟΕΔ και δάνεια σχετιζόμενα με το κράτος ονομαστικής αξίας 7 336 εκατ. ευρώ. Οι συνολικές της επιβαρύνσεις στο πλαίσιο του PSI ανήλθαν σε περίπου 5 781 εκατ. ευρώ προ φόρων και εγγράφηκαν εξ ολόκληρου στους λογαριασμούς του 2011 (30). Κατά τη διάρκεια του προγράμματος επαναγοράς του Δεκεμβρίου 2012, η Τράπεζα πώλησε τα νέα ΟΕΔ που έλαβε στο πλαίσιο του PSI σε τιμή σημαντικά χαμηλότερη από την ονομαστική τους αξία. Με την πώληση παγιώθηκαν οι ζημίες της Τράπεζας στα νέα ΟΕΔ.

(43) Τα βασικά στοιχεία της Τράπεζας του Δεκεμβρίου 2010, του Δεκεμβρίου 2011, του Δεκεμβρίου 2012 και του Δεκεμβρίου 2013 (ενοποιημένα δεδομένα) παρουσιάζονται στον πίνακα 5. Πίνακας 5 Βασικά αριθμητικά στοιχεία της Eurobank, 2010, 2011, 2012 και 2013 Κέρδη και ζημίες (εκατ. ευρώ) 2010 2011 2012 2013 (περιλαμβάνει το Νέο ΤΤ και τη Νέα Τράπεζα Proton από την ημερομηνία της εξαγοράς τους) Καθαρά έσοδα από τόκους 2 103 2 965 1 461 1 294 Συνολικά έσοδα εκμετάλλευσης 2 730 2 226 1 755 1 587 Συνολικές λειτουργικές δαπάνες –1 280 –1 123 –1 052 –1 071 Έσοδα πριν από τις προβλέψεις 1 450 1 103 703 516 Ζημίες πιστωτικού κινδύνου –1 273 –1 328 –1 655 –1 920 Ζημίες λόγω PSI –6 012 – 363 Άλλες ζημίες – 737 – 373 – 522 Καθαρό κέρδος/ζημία 84 –5 496 –1 440 –1 157 Επιλεκτικά στοιχεία για τον όγκο πωλήσεων (σε εκατ. ευρώ) 31 Δεκεμβρίου 2010 31 Δεκεμβρίου 2011 31 Δεκεμβρίου 2012 31 Δεκεμβρίου 2013 (περιλαμβάνει το Νέο TT και τη Νέα Τράπεζα Proton) Συνολικά δάνεια και προκαταβολές σε πελάτες 53 412 48 094 43 171 45 610 Σύνολο καταθέσεων 41 173 32 459 30 752 41 535 Σύνολο ενεργητικού 87 188 76 822 67 653 77 586 Σύνολο ιδίων κεφαλαίων (31) 6 094 875 – 685 4 523 Πηγές: 2013: Οικονομικά Αποτελέσματα 2013 — Ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις, σ. 3 και σ. 4: http://www.eurobank.gr/Uploads/pdf/EN%20Consol%20AR%202013.pdf; 2012 και 2011: Οικονομικά Αποτελέσματα 2012 — Ενοποιημένες οικονομικές καταστάσεις, σ. 3 και σ. 4: http://www.eurobank.gr/Uploads/pdf/Annual%20Report%202012.pdf; 2010: Δελτίο τύπου EFG Eurobank, αποτελέσματα ολόκληρου του έτους 2011, σ. 5 και 6: http://www.eurobank.gr/Uploads/pdf/Annual%20Report%20AQ2011.pdf

(44) Ο πίνακας 5 δείχνει ότι, εκτός από τις τεράστιες απώλειες που κατέγραψε το 2011 λόγω του προγράμματος PSI (5 781 εκατ. ευρώ (32)), η Τράπεζα επλήγη από μείωση εσόδων (μεταξύ άλλων και λόγω του υψηλότερου κόστους των καταθέσεων) και από τις υψηλές και αυξανόμενες ζημίες απομείωσης στα χαρτοφυλάκια χορηγήσεών της στην Ελλάδα και την αλλοδαπή. Η θέση ρευστότητας της Τράπεζας επιδεινώθηκε σοβαρά από τις εκροές καταθέσεων και ο δείκτης χορηγήσεων προς καταθέσεις της ανήλθε σε 148 % στις 31 Δεκεμβρίου 2011, ενώ το 42 % του ισολογισμού της χρηματοδοτήθηκε από το Ευρωσύστημα κατά την ημερομηνία αυτή.

(45) Στο πλαίσιο της προσομοίωσης ακραίων καταστάσεων του 2013, τα αποτελέσματα των οποίων ανακοινώθηκαν στις 6 Μαρτίου 2014, η Τράπεζα της Ελλάδος εκτίμησε τις κεφαλαιακές ανάγκες της Τράπεζας σε 2 945 εκατ. ευρώ σύμφωνα με το βασικό σενάριο. Το ποσό αυτό δεν περιελάμβανε μέτρα μετριασμού των κινδύνων, δηλαδή υπήρχε ήδη η παραδοχή ότι η Τράπεζα θα ελάμβανε μέτρα μετριασμού με τη μορφή εκποιήσεων οι οποίες εικαζόταν ότι θα συνέβαλλαν στη μείωση των κεφαλαιακών αναγκών.

(46) Για να καλύψει τη διαπιστωμένη ανάγκη για κεφάλαια ύψους 2 945 εκατ. ευρώ, η Τράπεζα πρότεινε ενισχυμένα μέτρα μετριασμού των κινδύνων τα οποία, εντούτοις, συνολικά, θα αποφέρουν μόνο λίγο περισσότερο από αυτό που εκτίμησε η Τράπεζα της Ελλάδος κατά τον υπολογισμό των κεφαλαιακών αναγκών. Τα εν λόγω μέτρα μετριασμού περιλαμβάνουν την πώληση πρόσθετων περιουσιακών στοιχείων (πώληση […] (33), πώληση του […] % της θυγατρικής εταιρείας ασφαλειών και μείωση της συμμετοχής στις δραστηριότητες διαχείρισης ακίνητης περιουσίας στο 20 % έως […]) (34).

(47) Δεδομένου ότι τα εν λόγω ενισχυμένα μέτρα μετριασμού μπορούν να καλύψουν μόνο ένα πολύ μικρό μέρος των διαπιστωμένων κεφαλαιακών αναγκών, η έκτακτη γενική συνέλευση των μετόχων αποφάσισε στις 12 Απριλίου 2014 την αύξηση κεφαλαίου ύψους 2 864 εκατ. ευρώ. Αυτή έχει μορφή προσφοράς μετοχών χωρίς δικαίωμα προαγοράς (δηλ, αύξηση κεφαλαίου με ακύρωση των δικαιωμάτων προτίμησης) σε διεθνείς επενδυτές και δημόσιας προσφοράς στην Ελλάδα. Εάν η ζήτηση από ιδιώτες επενδυτές είναι ανεπαρκής για να καλύψει το σύνολο της αύξησης κεφαλαίου, το ΕΤΧΣ θα καλύψει τη διαφορά με εγγραφή για την αγορά των υπολειπόμενων νέων μετοχών, με την προϋπόθεση της προηγούμενης μετατροπής των υφιστάμενων κεφαλαιακών μέσων μειωμένης εξασφάλισης της Τράπεζας σε μετοχές.

2.2. ΟΙ ΕΛΛΗΝΙΚΕΣ ΤΡΑΠΕΖΙΚΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΠΟΥ ΕΞΑΓΟΡΑΣΤΗΚΑΝ ΑΠΟ ΤΗΝ ΤΡΑΠΕΖΑ

(48) Στις 15 Ιουλίου 2013 η Τράπεζα υπέγραψε δύο δεσμευτικές συμφωνίες με το ΕΤΧΣ να εξαγοράσει το 100 % των μετοχών και των δικαιωμάτων ψήφου της Νέας Τράπεζας Proton και του Νέου ΤΤ.

2.2.1. Εξαγορά της Νέας Τράπεζας Proton

Εξυγίανση της Proton Bank και της Νέας Τράπεζας Proton

(49) Στις 9 Οκτωβρίου 2011, η Τράπεζα της Ελλάδος προέβη στην εξυγίανση της Proton Bank. Η άδεια της Τράπεζας Proton ανακλήθηκε από την Τράπεζα της Ελλάδος, η οποία την έθεσε υπό εκκαθάριση (35).

(50) Με πρόταση της Τράπεζας της Ελλάδος και με απόφαση του υπουργού Οικονομικών (36), συστάθηκε η Νέα Τράπεζα Proton ως ενδιάμεσο πιστωτικό ίδρυμα και όλες οι καταθέσεις (λιανικές, τραπεζών και κεντρικής διοίκησης), το δίκτυο υποκαταστημάτων και επιλεγμένα περιουσιακά στοιχεία (χαρτοφυλάκια δανείων και τίτλων) της Proton Bank μεταβιβάστηκαν σε αυτήν. Οι απαιτήσεις σε μετοχές, το χρέος μειωμένης εξασφάλισης και τα δάνεια υψηλού κινδύνου παρέμειναν στην Τράπεζα Proton. Το ΕΤΧΣ εισέφερε αρχικό μετοχικό κεφάλαιο ύψους 250 εκατ. ευρώ (37) στη Νέα Τράπεζα Proton και ήταν ο μοναδικός της μέτοχος. Το ύψος του ισολογισμού ανοίγματος της Νέας Τράπεζας Proton ανέρχεται περίπου σε 3 δισεκατ. ευρώ.

(51) Στα τέλη του 2011 τα περιουσιακά στοιχεία σταθμισμένου κινδύνου της Νέας Τράπεζας Proton («ΠΣΣΚ» (38)) ανέρχονταν σε 1,2 δισεκατ. ευρώ.

Εξαγορά της Νέας Τράπεζας Proton από την Τράπεζα

(52) Η ελληνική νομοθεσία περί εξυγίανσης των τραπεζών ορίζει ότι το ΕΤΧΣ πρέπει να διαθέτει τις μετοχές του σε ένα ενδιάμεσο πιστωτικό ίδρυμα εντός δύο ετών από την ημερομηνία της υπουργικής απόφασης για τη σύσταση του προσωρινού πιστωτικού ιδρύματος (39). Σύμφωνα με την εν λόγω υποχρέωση και κατ’ εφαρμογήν του ΜΟΧΠ, το ΕΤΧΣ πώλησε τις μετοχές του στη Νέα Τράπεζα Proton. Ο χρηματοοικονομικός σύμβουλος του ΕΤΧΣ επικοινώνησε με ένα ευρύ φάσμα δυνητικών επενδυτών (συμπεριλαμβανομένων ελληνικών τραπεζών, αλλοδαπών τραπεζών και χρηματοδοτών) αλλά μόνο δύο μέρη, η Τράπεζα και ένα αμοιβαίο κεφάλαιο αντιστάθμισης κινδύνου των ΗΠΑ, υπέβαλαν τελικές προσφορές. Μόνο η προσφορά που υπέβαλε η Τράπεζα κρίθηκε σύμφωνη με τη συνοδευτική επιστολή του ΕΤΧΣ και, ως εκ τούτου, ήταν έγκυρη.

(53) Στις 31 Μαΐου 2013 η αξία των ΠΣΣΚ της Νέας Τράπεζας Proton ήταν 811 εκατ. ευρώ και τα κανονιστικά ίδια κεφάλαιά της ανέρχονταν σε – 203 εκατ. ευρώ. Κατά την ίδια ημερομηνία, η Νέα Τράπεζα Proton χρειαζόταν συνολική ανακεφαλαιοποίηση ύψους 276 εκατ. ευρώ για να επιτευχθεί δείκτης 9 % βασικών ιδίων κεφαλαίων κατηγορίας 1. Η Τράπεζα κατέβαλε τίμημα 1 ευρώ για το 100 % των μετοχών και των δικαιωμάτων ψήφου της Νέας Τράπεζας Proton. Η Τράπεζα ζήτησε από το ΕΤΧΣ να ανακεφαλαιοποιήσει τη Νέα Τράπεζα Proton με 395 εκατ. ευρώ, τα οποία, εκτός από το ποσό των 276 εκατ. ευρώ που ήταν αναγκαίο για να επανέλθει ο δείκτης κεφαλαιακής επάρκειας της Νέας Τράπεζας Proton στο 9 %, θα παρείχαν πρόσθετο ποσό 119 εκατ. ευρώ για την αντιμετώπιση πρόσθετων προβλέψεων ζημιών από δάνεια και ζημιών προ φόρων έως το 2016. Βάσει των όρων της πώλησης, το ΕΤΧΣ δεσμεύθηκε να καλύψει τις κεφαλαιακές ανάγκες της Νέας Τράπεζας Proton πριν από την ολοκλήρωση της πράξης, με συνεισφορά 395 εκατ. ευρώ σε μετρητά.

2.2.2. Εξαγορά του Νέου TT

Εξυγίανση του ΤΤ και του Νέου ΤΤ

(54) Στις 18 Ιανουαρίου 2013, οι ελληνικές αρχές προέβησαν στην εξυγίανση του ΤΤ. Η άδεια του ΤΤ ανακλήθηκε από την Τράπεζα της Ελλάδος, η οποία το έθεσε υπό εκκαθάριση (40).

(55) Με πρόταση της Τραπέζης της Ελλάδος και βάσει απόφασης του υπουργού Οικονομικών (41), συστάθηκε το Νέο TT ως ενδιάμεσο πιστωτικό ίδρυμα και στοιχεία ενεργητικού ύψους 10,8 δισεκατ. ευρώ (με τη μορφή μετρητών, εντόκων γραμματίων, εξυπηρετούμενων δανείων, καταθέσεων λιανικής, κεντρικής χρηματοδότησης και ΟΕΔ (42)) μεταβιβάστηκαν στο Νέο ΤΤ. Συνολικό ποσό 1,2 δισεκατ. ευρώ καθαρών στοιχείων ενεργητικού παρέμειναν στο ΤΤ: «υπό μορφή» απαιτήσεων σε μετοχές, μη εξυπηρετούμενων δανείων, φορολογικών απαιτήσεων και οφειλών του ΤΤ και εισφορών και τελών παντός είδους. Το ΕΤΧΣ εισέφερε αρχικό μετοχικό κεφάλαιο ύψους 500 εκατ. ευρώ στο Νέο TT και ήταν ο μόνος μέτοχος του. Το ύψος του ισολογισμού ανοίγματος του Νέου ΤΤ μετά την αρχική εισφορά ανερχόταν περίπου σε 15,1 δισεκατ. ευρώ.

Εξαγορά του νέου TT από την Τράπεζα

(56) Στο πλαίσιο των δεσμεύσεων του ΜΟΧΠ, το ΕΤΧΣ πώλησε τις μετοχές του στο Νέο TT. Με αυτόν τον τρόπο, τήρησε επίσης την υποχρέωσή του να πωλήσει τις μετοχές του στο εν λόγω ενδιάμεσο πιστωτικό ίδρυμα εντός δύο ετών από τη σύσταση του ιδρύματος. Ο χρηματοοικονομικός του σύμβουλος επικοινώνησε με ένα ευρύ φάσμα δυνητικών επενδυτών, συμπεριλαμβανομένων ελληνικών τραπεζών, ξένων τραπεζών και χρηματοδοτών. Μόνο οι τέσσερις μεγαλύτερες ελληνικές τράπεζες υπέβαλαν τελικές προσφορές, εκ των οποίων προκρίθηκε η προσφορά της Τράπεζας.

(57) Η Τράπεζα συμφώνησε να καταβάλει συνολικό ποσό 681 εκατ. ευρώ με τη μορφή νέων κοινών μετοχών για την αγορά του Νέου TT. Βάσει της συμφωνίας εγγραφής, το αρχικό τίμημα που κατέβαλε η Τράπεζα ήταν με την επιφύλαξη περαιτέρω προσαρμογών με βάση αξιολόγηση της καθαρής αξίας ενεργητικού (43).

(58) Ως εκ τούτου, η έκτακτη γενική συνέλευση των μετόχων της Τράπεζας, της 26ης Αυγούστου 2013, ενέκρινε την αύξηση του μετοχικού κεφαλαίου της Τράπεζας κατά 425 625 000 ευρώ, με την έκδοση 1 418 750 000 νέων κοινών μετοχών (44) ονομαστικής αξίας 0,3 ευρώ εκάστη και τιμής προσφοράς 0,48 ευρώ για κάθε μετοχή. Η αύξηση κεφαλαίου καλύφθηκε εξ ολοκλήρου από το ΕΤΧΣ με εισφορά σε είδος. Η εισφορά σε είδος είχε τη μορφή του συνόλου των μετοχών του Νέου TT που κατείχε το ΕΤΧΣ, συνολικής αξίας 681 εκατ. ευρώ. Μετά την εν λόγω πράξη, η συμμετοχή του ΕΤΧΣ στην Τράπεζα αυξήθηκε από 93,5 % σε 95,2 %.

2.3. ΤΑ ΜΕΤΡΑ ΕΝΙΣΧΥΣΗΣ

(59) Η Τράπεζα επωφελήθηκε από τα μέτρα κεφαλαιακής ενίσχυσης A, B1, B2, B3, B4 και Γ και μέτρα στήριξης της ρευστότητας L1 και L2. Η Proton Bank και η Νέα Τράπεζα Proton επωφελήθηκαν από τα ακόλουθα μέτρα: Pr1, Pr2 Pr3, NP1, NP2 και NP3. Η T Bank, το ΤΤ και το Νέο TT επωφελήθηκαν από μέτρα T, TT, NTT1 και ΝΤΤ2.

2.3.1. Μέτρα ενίσχυσης που χορηγήθηκαν στην Τράπεζα στο πλαίσιο του καθεστώτος στήριξης των ελληνικών τραπεζών

(60) Η Τράπεζα έχει λάβει διάφορες μορφές ενίσχυσης στο πλαίσιο του καθεστώτος στήριξης των ελληνικών τραπεζών, σύμφωνα με το μέτρο ανακεφαλαιοποίησης, το μέτρο παροχής εγγυήσεων και το μέτρο κρατικού ομολογιακού δανείου.

2.3.1.1. Κρατική στήριξη της ρευστότητας που χορηγήθηκε στο πλαίσιο του μέτρου εγγύησης και του μέτρου του κρατικού ομολογιακού δανείου (μέτρο L1)

(61) Η Τράπεζα έχει ωφεληθεί και εξακολουθεί να ωφελείται από την ενίσχυση στο πλαίσιο του μέτρου εγγύησης και του μέτρου του κρατικού ομολογιακού δανείου. Η εν λόγω ενίσχυση περιγράφεται στην παρούσα απόφαση ως «μέτρο L1». Στις 30 Νοεμβρίου 2013 (45), οι εγγυήσεις που παρασχέθηκαν στην Τράπεζα ανέρχονταν περίπου σε 13,9 δισεκατ. ευρώ. Κατά την ημερομηνία εκείνη, δεν υπήρχε κανένα εκκρεμές δάνειο κρατικών ομολόγων στην Τράπεζα. Στις 15 Απριλίου 2011, η Τράπεζα έλαβε ομολογιακά δάνεια από το ελληνικό Δημόσιο ύψους 1 737 εκατ. ευρώ και κρατικές εγγυήσεις ύψους 13,6 δισεκατ. ευρώ που χορηγήθηκαν στο πλαίσιο του καθεστώτος στήριξης των ελληνικών τραπεζών.

(62) Στο σχέδιο αναδιάρθρωσης της Τράπεζας που υπέβαλαν οι ελληνικές αρχές στην Επιτροπή στις 16 Μαρτίου 2014, οι ελληνικές αρχές δήλωσαν την πρόθεσή τους να συνεχίσουν τη χορήγηση εγγυήσεων και κρατικών ομολογιακών δανείων στο πλαίσιο του καθεστώτος κατά τη διάρκεια της περιόδου αναδιάρθρωσης.

2.3.1.2. Χορήγηση κρατικής ανακεφαλαιοποίησης βάσει του μέτρου ανακεφαλαιοποίησης του καθεστώτος ενίσχυσης των ελληνικών τραπεζών (μέτρο Α)

(63) Τον Μάιο του 2009, η Τράπεζα έλαβε εισφορά κεφαλαίου ύψους 950 εκατ. ευρώ (46) (μέτρο Α) βάσει του μέτρου ανακεφαλαιοποίησης του καθεστώτος στήριξης των ελληνικών τραπεζών. Η εν λόγω εισφορά κεφαλαίου ισοδυναμούσε περίπου με το 2 % των περιουσιακών στοιχείων σταθμισμένου κινδύνου (ΠΣΣΚ) της Τράπεζας κατά τη συγκεκριμένη χρονική στιγμή.

(64) Η ανακεφαλαιοποίηση είχε τη μορφή προνομιούχων μετοχών που αναλήφθηκαν από το ελληνικό Δημόσιο με τοκομερίδιο 10 % και διάρκεια πέντε ετών. Το 2010 η διάρκεια των προνομιούχων μετοχών παρατάθηκε και η αμοιβή τους αυξήθηκε. Από εκείνο το χρονικό σημείο και μετά, εάν οι προνομιούχες μετοχές δεν εξαγορασθούν εντός πέντε ετών από την έκδοσή τους και δεν έχει ληφθεί απόφαση από τη γενική συνέλευση των μετόχων όσον αφορά την εξαγορά των μετοχών αυτών, ο υπουργός Οικονομικών της Ελλάδας θα αυξήσει το τοκομερίδιο κατά 2 % ετησίως σε αθροιστική βάση (δηλαδή τοκομερίδιο 12 % για το έκτο έτος, 14 % για το έβδομο έτος κ.λπ.).

2.3.2. Επείγουσα παροχή ρευστότητας (ΕΠΡ) με την εγγύηση του Δημοσίου (μέτρο L2)

(65) Η ΕΠΡ αποτελεί έκτακτο μέτρο που επιτρέπει σε ένα φερέγγυο χρηματοπιστωτικό ίδρυμα που αντιμετωπίζει προσωρινά προβλήματα ρευστότητας να λάβει χρηματοδότηση από το Ευρωσύστημα, χωρίς αυτή η πράξη να αποτελεί μέρος της ενιαίας νομισματικής πολιτικής. Το επιτόκιο που καταβάλλουν χρηματοπιστωτικά ιδρύματα για ΕΠΡ είναι κατά […] μονάδες βάσης υψηλότερο από το επιτόκιο που καταβάλλουν για την τακτική αναχρηματοδότηση από την κεντρική τράπεζα.

(66) Η Τράπεζα της Ελλάδος είναι αρμόδια για το πρόγραμμα ΕΠΡ, το οποίο σημαίνει ότι το κόστος και οι κίνδυνοι που απορρέουν από τη χορήγηση της ΕΠΡ αναλαμβάνονται από την Τράπεζα της Ελλάδος (47). Το ελληνικό Δημόσιο χορήγησε στην Τράπεζα της Ελλάδος κρατική εγγύηση η οποία καλύπτει το συνολικό ποσό της ΕΠΡ που χορηγεί η Τράπεζα της Ελλάδος. Η θέσπιση του άρθρου 50 παράγραφος 7 του νόμου 3943/2011, με το οποίο τροποποιήθηκε το άρθρο 65 παράγραφος 1 του νόμου 2362/1995, επέτρεψε στο Υπουργείο Οικονομικών να χορηγεί εγγυήσεις εξ ονόματος του Δημοσίου προς την Τράπεζα της Ελλάδος προκειμένου να διασφαλιστούν οι απαιτήσεις της Τράπεζας της Ελλάδος έναντι των πιστωτικών ιδρυμάτων. Οι τράπεζες που λαμβάνουν ΕΠΡ οφείλουν να καταβάλλουν στο κράτος προμήθεια εγγύησης ύψους […] μονάδων βάσης.

(67) Στις 31 Δεκεμβρίου 2011, η Τράπεζα είχε λάβει ΕΠΡ με την εγγύηση του Δημοσίου ύψους 14,95 δισεκατ. ευρώ (48), ενώ στις 31 Δεκεμβρίου 2012 η Τράπεζα είχε λάβει ΕΠΡ με την εγγύηση του Δημοσίου ύψους 12 δισεκατ. ευρώ.

2.3.3. Μέτρα ενίσχυσης που χορηγήθηκαν στην Τράπεζα μέσω του ΕΤΧΣ

(68) Από το 2012 η Τράπεζα έχει ωφεληθεί από διάφορα μέτρα κεφαλαιακής ενίσχυσης που χορηγήθηκαν από το ΕΤΧΣ. Ο πίνακας 6 παρέχει ανασκόπηση αυτών των μέτρων ενίσχυσης. Πίνακας 6 Μέτρα κεφαλαιακής ενίσχυσης που χορηγήθηκαν στην Τράπεζα μέσω του ΕΤΧΣ 1η προσωρινή ανακεφαλαιοποίηση — Μάιος 2012 (εκατ. ευρώ) 2η προσωρινή ανακεφαλαιοποίηση —Δεκέμβριος 2012 (εκατ. ευρώ) Επιστολή δέσμευσης —Δεκέμβριος 2012 (σε εκατ. ευρώ) Ανακεφαλαιοποίηση της άνοιξης του 2013 — Μάιος 2013 (εκατ. ευρώ) Δέσμευση ανακεφαλαιοποίησης —Απρίλιος 2014 (εκατ. ευρώ) Μέτρο B1 B2 B3 B4 C Ποσό (σε εκατ. ευρώ) 3 970 1 341 528 5 839 2 864

2.3.3.1. Η πρώτη προσωρινή ανακεφαλαιοποίηση (μέτρο Β1)

(69) Οι αιτιολογικές σκέψεις 15 έως 32 της απόφασης για την κίνηση της διαδικασίας για την Eurobank παρέχουν λεπτομερή περιγραφή της πρώτης προσωρινής ανακεφαλαιοποίησης του Μαΐου 2012 (μέτρο Β1). Το πλαίσιο και τα κύρια χαρακτηριστικά του εν λόγω μέτρου παρατίθενται στο παρόν τμήμα.

(70) Στις 20 Απριλίου 2012, το ΕΤΧΣ χορήγησε στην Τράπεζα επιστολή με την οποία δεσμευόταν να συμμετάσχει σε προγραμματισθείσα αύξηση μετοχικού κεφαλαίου της Τράπεζας για ποσό ύψους έως 4,2 δισεκατ. ευρώ.

(71) Στο πλαίσιο του μέτρου Β1, στις 28 Μαΐου 2012, το ΕΤΧΣ μεταβίβασε στην Τράπεζα ομόλογα του EFSF (ευρωπαϊκού ΤΧΣ) αξίας 3,97 δισεκατ. ευρώ, σύμφωνα με τις διατάξεις περί προσωρινής ανακεφαλαιοποίησης που ορίζονται στον νόμο 3864/2010 για την ίδρυση του ελληνικού Ταμείου Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας («νόμος του ΕΤΧΣ»). Τα ομόλογα του EFSF που μεταβιβάστηκαν στην Τράπεζα ήταν ομόλογα κυμαινόμενου επιτοκίου διάρκειας έξι και δέκα ετών με ημερομηνία έκδοσης 19 Απριλίου 2012. Η Επιτροπή έχει ήδη αποφανθεί, στην αιτιολογική σκέψη 48 της απόφασης για την κίνηση της διαδικασίας για τη Eurobank ότι «η προσωρινή ανακεφαλαιοποίηση που οριστικοποιήθηκε στις 28 Μαΐου 2012 είναι η εκπλήρωση της αναληφθείσας υποχρέωσης στην επιστολή δέσμευσης και, ως εκ τούτου, αποτελεί συνέχεια της ίδιας ενίσχυσης». Τα ποσά που προβλέπονταν τόσο στην επιστολή δέσμευσης όσο και στην πρώτη προσωρινή ανακεφαλαιοποίηση υπολογίστηκαν από την Τράπεζα της Ελλάδος για να διασφαλιστεί ότι η Τράπεζα είχε συνολικό δείκτη κεφαλαιακής επάρκειας 8 % στις 31 Δεκεμβρίου 2011, ημερομηνία της αναδρομικής λογιστικής καταχώρισης της προσωρινής ανακεφαλαιοποίησης στα βιβλία της Τράπεζας. Όπως προκύπτει από τον πίνακα 3, το μέτρο Β1 κάλυπτε μόνο ένα περιορισμένο μέρος των συνολικών κεφαλαιακών αναγκών που διαπιστώθηκαν κατά την προσομοίωση ακραίων καταστάσεων του 2012. Η Τράπεζα εικαζόταν ότι θα αντλήσει το κεφάλαιο με μια μελλοντική αύξηση κεφαλαίου και σκοπός της προσωρινής ανακεφαλαιοποίησης ήταν μόνο η διατήρηση του δικαιώματος χρηματοδότησης της Τράπεζας από την ΕΚΤ έως ότου πραγματοποιηθεί η εν λόγω αύξηση κεφαλαίου της.

(72) Για το διάστημα μεταξύ της ημερομηνίας της πρώτης προσωρινής ανακεφαλαιοποίησης και της ημερομηνίας της μετατροπής της πρώτης προσωρινής ανακεφαλαιοποίησης σε κοινές μετοχές και άλλα χρηματοοικονομικά μέσα, η συμφωνία προεγγραφής μεταξύ της Τράπεζας και του ΕΤΧΣ ορίζει ότι η Τράπεζα έπρεπε να καταβάλλει ετήσια προμήθεια 1 % επί της ονομαστικής αξίας των τίτλων του EFSF και τυχόν πληρωμές τοκομεριδίων και οι δεδουλευμένοι τόκοι για τους τίτλους του EFSF για την περίοδο αυτή θα υπολογίζονταν ως πρόσθετη εισφορά κεφαλαίου από το ΕΤΧΣ (49).

2.3.3.2. Η δεύτερη προσωρινή ανακεφαλαιοποίηση (μέτρο Β2)

(73) Η Τράπεζα παρουσίασε πρόσθετες ζημίες το φθινόπωρο του 2012. Ως εκ τούτου, το κεφάλαιό της μειώθηκε εκ νέου σε επίπεδο κατώτερο από αυτό των ελάχιστων κεφαλαιακών απαιτήσεων που θα της επέτρεπαν να διατηρήσει το δικαίωμα αναχρηματοδότησής της από την ΕΚΤ.

(74) Αυτό κατέστησε αναγκαία τη δεύτερη προσωρινή ανακεφαλαιοποίηση. Στις 21 Δεκεμβρίου 2012 το ΕΤΧΣ προέβη σε δεύτερη προσωρινή ανακεφαλαιοποίηση ύψους 1 341 εκατ. ευρώ (μέτρο Β2), η οποία πραγματοποιήθηκε εκ νέου με τη μεταφορά ομολόγων του EFSF στην Τράπεζα.

2.3.3.3. Η επιστολή δέσμευσης της 21ης Δεκεμβρίου 2012 (μέτρο Β3)

(75) Εκτός από τη δεύτερη προσωρινή ανακεφαλαιοποίηση, στις 21 Δεκεμβρίου 2012 το ΕΤΧΣ χορήγησε επιστολή δέσμευσης στην Τράπεζα για τη συμμετοχή του στην αύξηση μετοχικού κεφαλαίου της Τράπεζας και στην έκδοση μετατρέψιμων τίτλων που επρόκειτο να εκδοθούν για συνολικό ποσό ύψους 528 εκατ. ευρώ (μέτρο Β3).

(76) Συνολικά, με τις δύο ενδιάμεσες ανακεφαλαιοποιήσεις (μέτρα Β1 και Β2) και το πρόσθετο ποσό που δεσμεύτηκε τον Δεκέμβριο του 2012 (μέτρο Β3), το ΕΤΧΣ είχε αναλάβει την κάλυψη των συνολικών κεφαλαιακών αναγκών που διαπιστώθηκαν κατά την προσομοίωση ακραίων καταστάσεων του 2012 (5 839 εκατ. ευρώ (50)).

2.3.3.4. Η ανακεφαλαιοποίηση της άνοιξης του 2013 (μέτρο Β4)

(77) Στις 30 Απριλίου 2013, η γενική συνέλευση των μετόχων ενέκρινε αύξηση μετοχικού κεφαλαίου της Τράπεζας ύψους 5 839 εκατ. ευρώ («ανακεφαλαιοποίηση της άνοιξης του 2013»). Κατά συνέπεια, η Τράπεζα εξέδωσε 3 789 317 357 νέες μετοχές με ονομαστική αξία 0,30 ευρώ στην τιμή των 1,54 ευρώ ανά μετοχή.

(78) Την ίδια ημερομηνία, η γενική συνέλευση των μετόχων αποφάσισε επίσης τη χορήγηση από το ΕΤΧΣ και την καταβολή σε είδος του συνολικού ποσού των κεφαλαίων υπό τη μορφή ομολόγων του EFSF.

(79) Συνεπώς, το ΕΤΧΣ εισέφερε συνολικό ποσό ύψους 5 839 εκατ. ευρώ στην Τράπεζα υπό μορφή κοινών μετοχών, τον Μάιο του 2013 (μέτρο Β4). Το ποσό αυτό ισούται με το άθροισμα των μέτρων Β1, Β2 και Β3.

(80) Με την ανακεφαλαιοποίηση της άνοιξης του 2013, η πρώτη και η δεύτερη προσωρινή ανακεφαλαιοποίηση (μέτρα Β1 και Β2) μετατράπηκαν σε μόνιμη ανακεφαλαιοποίηση και εφαρμόστηκε η δέσμευση για χορήγηση πρόσθετης κεφαλαιακής ενίσχυσης (μέτρο Β3).

(81) Η τιμή των νέων μετοχών καθορίστηκε στο 50 % της μέσης χρηματιστηριακής τιμής σταθμισμένης με τον ημερήσιο όγκο των συναλλαγών κατά τις τελευταίες 50 ημέρες διαπραγμάτευσης που προηγήθηκαν του καθορισμού της τιμής της προσφοράς. Ως αποτέλεσμα της σύμπτυξης μετοχών (reverse split) που αποφασίστηκε από τη γενική συνέλευση των μετόχων στις 30 Απριλίου 2012 (51), η τιμή των νέων μετοχών ορίσθηκε σε 1,54 ευρώ ανά μετοχή.

(82) Αμέσως μετά την ανακεφαλαιοποίηση της άνοιξης του 2013, το ΕΤΧΣ έγινε ο σημαντικότερος μέτοχος της Τράπεζας με μερίδιο 98,56 %. Ωστόσο, αφού η Τράπεζα ολοκλήρωσε και άλλη μία πράξη διαχείρισης παθητικού, το εν λόγω μερίδιο μειώθηκε σε 93,55 % στο τέλος Ιουνίου 2013 (βλέπε τμήμα 2.4.5). Τον Αύγουστο του 2013, η Τράπεζα εξέδωσε νέες μετοχές στο ΕΤΧΣ με σκοπό να αγοράσει το Νέο TT, με αποτέλεσμα η συμμετοχή του ΕΤΧΣ να αυξηθεί σε 95,23 % (52).

2.3.3.5. Δέσμευση για την ανακεφαλαιοποίηση του 2014 (μέτρο Γ)

(83) Στις 6 Μαρτίου 2014, η Τράπεζα της Ελλάδος υπέβαλε τα αποτελέσματα της προσομοίωσης ακραίων καταστάσεων που διενεργήθηκε το δεύτερο εξάμηνο του 2013. Η Τράπεζα της Ελλάδος ανέφερε ότι, με βάση το σενάριο αναφοράς, οι κεφαλαιακές ανάγκες της για την περίοδο 2014-2016 θα ανέρχονταν σε 2 945 εκατ. ευρώ.

(84) Στις 31 Μαρτίου 2014, το ΕΤΧΣ απέστειλε επιστολή στην Τράπεζα δηλώνοντας ότι είχε την πρόθεση και την ικανότητα να προστατεύσει κάθε αύξηση του μετοχικού κεφαλαίου που υλοποιείται βάσει του νόμου 3864/2010 του ΕΤΧΣ, όπως τροποποιήθηκε στις 30 Μαρτίου 2014, η οποία είναι αναγκαία για τη συμμόρφωση με τις κεφαλαιακές ανάγκες που εντοπίζονται κατά την προσομοίωση ακραίων καταστάσεων. Ο νόμος του ΕΤΧΣ προβλέπει ότι, εάν έως τη λήξη της περιόδου εγγραφής δεν υπάρξει επαρκής ζήτηση ιδιωτών επενδυτών σε τιμή που καθορίζεται από το Γενικό Συμβούλιο του ΕΤΧΣ βάσει δύο ανεξάρτητων αποτιμήσεων, το ΕΤΧΣ θα κάλυπτε τυχόν εναπομείνασες μετοχές, μετά από τη μετατροπή των υφιστάμενων κεφαλαιακών μέσων μειωμένης εξασφάλισης της Τράπεζας σε μετοχές, όπως αναφέρεται στο άρθρο 6α.

(85) Στις 12 Απριλίου 2014, η έκτακτη συνέλευση των μετόχων ενέκρινε αύξηση του μετοχικού κεφαλαίου ύψους 2 864 εκατ. ευρώ στο πλαίσιο του ΕΤΧΣ και όρισε ως κατώτατο όριο για την τιμή προσφοράς την ονομαστική τιμή των 0,30 ευρώ ανά μετοχή και η ελάχιστη τιμή θα καθοριζόταν από το ΕΤΧΣ (53).

(86) Σύμφωνα με τον νόμο του ΕΤΧΣ, το ΕΤΧΣ όρισε δύο ανεξάρτητους συμβούλους για τον προσδιορισμό της αξίας της Τράπεζας. Στις 10 Απριλίου 2014, οι δύο σύμβουλοι ολοκλήρωσαν το έργο τους, παρέχοντας ο καθένας ένα εύρος τιμών για την αξία της Τράπεζας. Το εύρος τιμών των δύο συμβούλων αλληλοεπικαλύπτεται σε σημαντικό βαθμό. Με βάση αυτές τις εκτιμήσεις, το Γενικό Συμβούλιο του ΕΤΧΣ καθόρισε, στις 14 Απριλίου 2014, την τιμή που αντιστοιχεί στην ελάχιστη τιμή στην οποία θα μπορούσαν να προσφερθούν οι νέες μετοχές της Τράπεζας σε επενδυτές και την τιμή στην οποία θα παράσχει προστασία στην προσφορά ιδίων κεφαλαίων, εφόσον παραστεί ανάγκη (54). Στις 15 Απριλίου 2014, ενέκρινε την προσφορά που υπέβαλε κοινοπραξία επενδυτών να εγγραφεί για ποσό ύψους 1,3 δισεκατ. ευρώ νέων μετοχών στην τιμή των 0,30 ευρώ ανά μετοχή («βασικός επενδυτής» (55) (56)).

(87) Στις 24 Απριλίου 2014, η Eurobank ανακοίνωσε την έναρξη της διαδικασίας αγοράς μετοχών σε τιμή που κυμαίνεται από 0,30 ευρώ έως 0,33 ευρώ (57). Εάν υπάρξει επαρκής ζήτηση για την κάλυψη του συνολικού ποσού των 2 864 εκατ. ευρώ σε τιμή υψηλότερη από 0,30 ευρώ, ο βασικός επενδυτής θα πρέπει να προσαρμόσει την τιμή του στην υψηλότερη τιμή ή να ακυρώσει τις εντολές του, περίπτωση κατά την οποία θα λάβει αποζημίωση. Εάν δεν υπάρξει επαρκής ζήτηση από ιδιώτες επενδυτές (συμπεριλαμβανομένης της ζήτησης από τον βασικό επενδυτή) ώστε να καλυφθεί το συνολικό ποσό των 2 864 εκατ. ευρώ στην τιμή των 0,30 ευρώ, ο βασικός επενδυτής θα έχει προτεραιότητα κατανομής. Εάν δεν υπάρξει επαρκής ζήτηση (συμπεριλαμβανομένης της ζήτησης από τον βασικό επενδυτή) στην τιμή των 0,30 ευρώ, το χρέος μειωμένης εξασφάλισης θα μετατραπεί σε νέες μετοχές. Όπως προβλέπει ο νόμος του ΕΤΧΣ, τυχόν μη εγγεγραμμένες μετοχές μετά τη μετατροπή των χρεωστικών τίτλων μειωμένης εξασφάλισης θα αναληφθούν από το ΕΤΧΣ στην ίδια τιμή, ήτοι 0,30 ευρώ ανά μετοχή.

2.3.4. Τα μέτρα ενίσχυσης για την αποκτηθείσα επιχείρηση

2.3.4.1. Μέτρα ενίσχυσης της Τράπεζας Proton και της Νέας Τράπεζας Proton

(88) Από το 2008, η Τράπεζα Proton και Νέα Τράπεζα Proton έχουν ωφεληθεί από διάφορα μέτρα ενίσχυσης. Ο πίνακας 7 παρέχει επισκόπηση αυτών των μέτρων ενίσχυσης. Πίνακας 7 Επισκόπηση των μέτρων κεφαλαιακής στήριξης της Proton και της Νέας Τράπεζας Proton Δικαιούχος της ενίσχυσης Μέτρο Φύση της ενίσχυσης Οντότητα που χορήγησε την ενίσχυση Ημερομηνία εκταμίευσης Ποσό (σε εκατ. ευρώ) Δραστηριότητες της Τράπεζας Proton Pr1 Κεφάλαιο στο πλαίσιο του μέτρου της ανακεφαλαιοποίησης: Προνομιούχες μετοχές του ελληνικού Δημοσίου Κράτος Μάιος 2009 80 Pr2 Δανεισμός τίτλων του ελληνικού Δημοσίου στο πλαίσιο του μέτρου του ελληνικού ομολογιακού δανείου Κράτος Απρίλιος 2009 78 Pr3 Κρατική εγγύηση για την έκδοση ομολόγων βάσει του ελληνικού μέτρου παροχής εγγυήσεων Κράτος Ιούλιος 2010 149,4 Οι δραστηριότητες της Νέας Τράπεζας Proton NP1 Χρηματοδοτικό κενό από την PB στην NPB Χρηματοδότηση του χρηματοδοτικού κενού από την PB στην NPB (μέρος 1) ΕΤΕΚΕ 9.10.2011 862 Μετά την ολοκλήρωση του υπολογισμού του χρηματοδοτικού κενού, η χρηματοδότηση του υπολοίπου του χρηματοδοτικού κενού από την PB στην NPB (μέρος 2) ΕΤΧΣ 14.5.2012 259,6 Συνολικό ποσό μέτρου NP1 1 121,6 NP2 Εισφορές μετοχικού κεφαλαίου στην NPB το 2011 και το 2012 Αρχικό μετοχικό κεφάλαιο ΕΤΧΣ 9.10.2011 220 Αρχικό μετοχικό κεφάλαιο ΕΤΧΣ 3.2.2012 30 Συνολικό αρχικό κεφάλαιο 250 Πρόσθετο μετοχικό κεφάλαιο ΕΤΧΣ 1.8.2012 230 Πρόσθετο μετοχικό κεφάλαιο ΕΤΧΣ 31.12.2012 35 Συνολικό πρόσθετο κεφάλαιο 265 Συνολικό ποσό NP2 515 NP3 Ανακεφαλαιοποίηση πριν από την πώλησή της στη Eurobank Μετοχικό κεφάλαιο ΕΤΧΣ 28.8.2013 395

2.3.4.1.1. Μέτρα ενίσχυσης της Τράπεζας Proton

i) Ανακεφαλαιοποίηση από το κράτος της Τράπεζας Proton (μέτρο Pr1)

(89) Τον Μάιο του 2009, η Ελλάδα εισέφερε 80 εκατ. ευρώ στην Τράπεζα Proton, ποσό που ισοδυναμούσε περίπου με το 4,6 % των ΠΣΣΚ εκείνη τη χρονική στιγμή. Η εν λόγω εισφορά κεφαλαίου πραγματοποιήθηκε βάσει του μέτρου ανακεφαλαιοποίησης, η οποία αποτελεί μέρος του καθεστώτος στήριξης των ελληνικών τραπεζών. Η ανακεφαλαιοποίηση έγινε υπό μορφή προνομιούχων μετοχών.

ii) η κρατική ενίσχυση ρευστότητας που έλαβε η Τράπεζα Proton (μέτρα Pr2 και Pr3)

(90) Η Τράπεζα Proton ωφελήθηκε επίσης από τα μέτρα ενίσχυσης βάσει των μέτρων εγγύησης και ομολογιακών δανείων του Δημοσίου που αποτελούν μέρος του καθεστώτος στήριξης των ελληνικών τραπεζών. Τον Απρίλιο του 2009, η Τράπεζα Proton έλαβε τίτλους του ελληνικού Δημοσίου ύψους 78 εκατ. ευρώ (μέτρο Pr2) και τον Ιούλιο του 2010 έλαβε κρατική εγγύηση για εκδοθέντα ομόλογα ονομαστικής αξίας ύψους 149,4 εκατ. ευρώ (μέτρο Pr3). Τα εγγυημένα από το κράτος ομόλογα μεταβιβάστηκαν στη Νέα Τράπεζα Proton την ημέρα της εξυγίανσης, αλλά ακυρώθηκαν στις 5 Ιανουαρίου 2012. Οι τίτλοι του ελληνικού Δημοσίου έληξαν τον Δεκέμβριο του 2011 και δεν ανανεώθηκαν.

2.3.4.1.2. Μέτρα ενίσχυσης της Νέας Τράπεζας Proton

i) Κάλυψη του χρηματοδοτικού κενού της Νέας Τράπεζας Proton με 1 121,6 εκατ. ευρώ (μέτρο NP1)

(91) Στο πλαίσιο της εξυγίανσης της Τράπεζας Proton, οι ελληνικές αρχές διαπίστωσαν χρηματοδοτικό κενό στη Νέα Τράπεζα Proton. Σύμφωνα με απόφαση της 9ης Οκτωβρίου 2011 της Τράπεζας της Ελλάδος, βάσει του καθεστώτος εξυγίανσης του ΕΤΕΚΕ, καταβλήθηκε ποσό 862 εκατ. ευρώ στη Νέα Τράπεζα Proton τον Δεκέμβριο του 2011. Μετά την οριστικοποίηση του υπολογισμού του χρηματοδοτικού κενού από την Τράπεζα της Ελλάδος στις 19 Ιανουαρίου 2012 σε 1 121,6 εκατ. ευρώ, σύμφωνα με απόφαση της Τράπεζας της Ελλάδος της 9ης Απριλίου 2012 (58) το ΕΤΧΣ (59) κατέβαλε το υπόλοιπο ποσό ύψους 259,6 εκατ. ευρώ στις 14 Μαΐου 2012. Το καθεστώς εξυγίανσης του ΕΤΕΚΕ και του ΕΤΧΣ έκλεισε, με τον τρόπο αυτό, το χρηματοδοτικό κενό.

ii) Εισφορές κεφαλαίου από το ΕΤΧΣ στη Νέα Τράπεζα Proton, το 2011 και το 2012 (μέτρο NP2)

(92) Το ΕΤΧΣ χορήγησε στη Νέα Τράπεζα Proton κρατική ενίσχυση με τη μορφή αρχικού μετοχικού κεφαλαίου (κοινές μετοχές) ύψους 250 εκατ. ευρώ, που καταβλήθηκε σε δύο δόσεις, στις 9 Οκτωβρίου 2011 και στις 3 Φεβρουαρίου 2012.

(93) Σύμφωνα με το επικαιροποιημένο σχέδιο αναδιάρθρωσης της Νέας Τράπεζας Proton, που υποβλήθηκε στις 16 Ιουλίου 2012, το οποίο ήταν η τελευταία έκδοση του σχεδίου που είχε κοινοποιηθεί στην Επιτροπή κατά την έκδοση της απόφασης για την κίνηση διαδικασίας, η Νέα Τράπεζα Proton χρειαζόταν πρόσθετο κεφάλαιο ύψους 300 εκατ. ευρώ. Το εν λόγω πρόσθετο κεφάλαιο ήταν αναγκαίο εν μέρει διότι η Νέα Τράπεζα Proton υπέστη ζημίες λόγω του προγράμματος PSI (οι ζημίες από την απομείωση για το 2011 ανήλθαν σε 146,5 εκατ. ευρώ σε σχέση με τα ΟΕΔ και οι πρόσθετες απομειώσεις ύψους 22 εκατ. ευρώ ενσωματώθηκαν στα αποτελέσματα του πρώτου τριμήνου του 2012). Η Νέα Τράπεζα Proton είχε επίσης ανάγκη από πρόσθετα κεφάλαια, διότι οι επιβαρύνσεις για προμήθειες από το 2011 έως το 2016 είχαν αυξηθεί σε σχέση με τα επίπεδα που είχαν προβλεφθεί κατά τη σύσταση της Νέας Τράπεζας Proton.

(94) Σύμφωνα με το επικαιροποιημένο σχέδιο αναδιάρθρωσης της Νέας Τράπεζας Proton, που υποβλήθηκε στις 16 Ιουλίου 2012, αυτές οι προβλεπόμενες κεφαλαιακές ανάγκες θα ελάμβαναν τη μορφή αναμενόμενης εισφοράς κεφαλαίου ύψους 285 εκατ. ευρώ το 2012 και αναμενόμενης εισφοράς κεφαλαίου ύψους 15 εκατ. ευρώ το 2014. Στην πραγματικότητα, το ΕΤΧΣ τελικά εισέφερε ποσό 230 εκατ. ευρώ στη Νέα Τράπεζα Proton την 1η Αυγούστου 2012 και 35 εκατ. ευρώ στις 31 Δεκεμβρίου 2012.

iii) Εισφορά κεφαλαίου από το ΕΤΧΣ στη Νέα Τράπεζα Proton πριν από την πώληση στη Eurobank (μέτρο NP3)

(95) Βάσει της σύμβασης πώλησης της 15ης Ιουλίου 2013, το ΕΤΧΣ είχε ήδη δεσμευτεί να εισφέρει το ποσό των 395 εκατ. ευρώ στη Νέα Τράπεζα Proton (60). Το ΕΤΧΣ κατέβαλε ποσό ύψους 395 εκατ. ευρώ στις 28 Αυγούστου 2013.

2.3.4.2. Μέτρα ενίσχυσης του Νέου TT

(96) Η T Bank, το ΤΤ και το Νέο TT έχουν ωφεληθεί από διάφορα μέτρα ενίσχυσης από το 2008. Ο πίνακας 8 παρέχει επισκόπηση αυτών των μέτρων ενίσχυσης. Πίνακας 8 Επισκόπηση των μέτρων ενίσχυσης στην T Bank και στο TT Δικαιούχοι Μέτρο Περιγραφή Οντότητα που χορήγησε την ενίσχυση Ημερομηνία Ποσό κρατικής ενίσχυσης (σε εκατ. ευρώ) Δραστηριότητες της T Bank που μεταβιβάστηκαν στο TT (61) T Χρηματοδότηση του χρηματοδοτικού κενού από την T Bank στο TT (μέρος 1) ΕΤΕΚΕ Δεκέμβριος 2011 450 Μετά την ολοκλήρωση του υπολογισμού του χρηματοδοτικού κενού, η χρηματοδότηση του υπολοίπου του χρηματοδοτικού κενού από T Bank στο TT (μέρος 2) ΕΤΧΣ 14.2.2013 227 Συνολικό ποσό Τ 677 TT TT Εισφορά κεφαλαίου Κεφάλαιο στο πλαίσιο του μέτρου της ανακεφαλαιοποίησης: Προνομιούχες μετοχές του ελληνικού Δημοσίου Κράτος Μάιος 2009 224,96 Το Νέο TT (μεταβατική τράπεζα) NTT 1 Χρηματοδοτικό κενό από το TT στο NTT Χρηματοδότηση του χρηματοδοτικού κενού από το TT στο Νέο TT (μέρος 1) ΕΤΧΣ 29.1.2013 2 730,8 Μετά την ολοκλήρωση του υπολογισμού του χρηματοδοτικού κενού, η χρηματοδότηση του υπολοίπου του χρηματοδοτικού κενού από το ΤΤ στο Νέο TT (μέρος 2) ΕΤΧΣ 14.6.2013 1 001,7 Συνολικό ποσό NTT1 3 732,6 NTT 2 Αρχική εισφορά μετοχικού κεφαλαίου Αρχικό μετοχικό κεφάλαιο του Νέου TT ΕΤΧΣ 29.1.2013 500

2.3.4.2.1. Μέτρο ενίσχυσης της T Bank

Παρέμβαση του καθεστώτος εξυγίανσης του ΤΕΚΕ υπέρ της T Bank ύψους 677 εκατ. ευρώ (μέτρο T)

(97) Το καθεστώς εξυγίανσης του ΕΤΕΚΕ και του ΕΤΧΣ χρηματοδότησε το χρηματοδοτικό κενό που προέκυψε από τη μεταβίβαση των δραστηριοτήτων από την T Bank στο TT, το οποίο αντιπροσωπεύει τη διαφορά μεταξύ της εύλογης αξίας των στοιχείων του ενεργητικού που μεταβιβάστηκαν από την T Bank στο TT και της εύλογης αξίας των μεταβιβασθέντων στοιχείων παθητικού. Σύμφωνα με την απόφαση της Τράπεζας της Ελλάδος της 17ης Δεκεμβρίου 2011, το καθεστώς εξυγίανσης του ΕΤΕΚΕ κατέβαλε το ποσό των 450 εκατ. ευρώ (62), που αντιστοιχούσε περίπου στα δύο τρίτα του εκτιμώμενου χρηματοδοτικού κενού. Μετά την οριστικοποίηση του υπολογισμού του χρηματοδοτικού κενού από την Τράπεζα της Ελλάδος σε περίπου 677 εκατ. ευρώ, σύμφωνα με απόφαση της Τράπεζας της Ελλάδος της 9ης Απριλίου 2012 (63), στις 14 Φεβρουαρίου 2013 το ΕΤΧΣ (64) κατέβαλε το υπόλοιπο ποσό ύψους 227 εκατ. ευρώ (65) στο Νέο ΤΤ.

2.3.4.2.2. Μέτρο ενίσχυσης στο TT

Ανακεφαλαιοποίηση από το κράτος που έλαβε το TT (μέτρο TT)

(98) Τον Μάιο του 2009 το TT έλαβε εισφορά κεφαλαίου ύψους 224,96 εκατ. ευρώ, που αντιστοιχεί σε περίπου 2,9 % των ΠΣΣΚ εκείνη τη χρονική στιγμή, από το ελληνικό Δημόσιο. Το TT έλαβε την εισφορά κεφαλαίου στο πλαίσιο του μέτρου ανακεφαλαιοποίησης, η οποία αποτελεί μέρος του καθεστώτος στήριξης των ελληνικών τραπεζών. Η εισφορά κεφαλαίου καταβλήθηκε υπό μορφή προνομιούχων μετοχών.

2.3.4.2.3. Μέτρα ενίσχυσης στο Νέο TT

i) Κάλυψη του χρηματοδοτικού κενού του νέου TT ύψους 3 732,6 εκατ. ευρώ (μέτρο 1)

(99) Το ΕΤΧΣ χρηματοδότησε το χρηματοδοτικό κενό του Νέου TT, που αντιπροσωπεύει τη διαφορά μεταξύ της αξίας των στοιχείων ενεργητικού που μεταβιβάστηκαν από το TT στο Νέο TT και της ονομαστικής αξίας των μεταβιβασθέντων στοιχείων παθητικού. Σύμφωνα με την απόφαση της Τράπεζας της Ελλάδος της 18ης Ιανουαρίου 2013, το ΕΤΕΚΕ κατέβαλε στις 29 Ιανουαρίου 2013 το ποσό των 2 730,8 εκατ. ευρώ (66), που αντιστοιχούσε περίπου στα δύο τρίτα του εκτιμώμενου χρηματοδοτικού κενού. Μετά την οριστικοποίηση του υπολογισμού του χρηματοδοτικού κενού από την Τράπεζα της Ελλάδος σε 3 732,6 εκατ. ευρώ (67), σύμφωνα με απόφαση της Τράπεζας της Ελλάδος της 21ης Μαΐου 2013, το ΕΤΧΣ κατέβαλε στο Νέο ΤΤ το υπόλοιπο ποσό ύψους 1 001,7 εκατ. ευρώ στις 14 Ιουνίου 2013.

ii) Εισφορές κεφαλαίου από το ΕΤΧΣ στο Νέο TT (μέτρο NTT2)

(100) Το ΕΤΧΣ ήταν ο μόνος μέτοχος του Νέου TT και χορήγησε σε αυτό κρατική ενίσχυση με τη μορφή αρχικού μετοχικού κεφαλαίου (κοινές μετοχές) ύψους 500 εκατ. ευρώ.

2.4. ΤΟ ΣΧΕΔΙΟ ΑΝΑΔΙΑΡΘΡΩΣΗΣ ΚΑΙ ΤΟ ΝΕΟ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟ ΜΟΝΤΕΛΟ

(101) Στις 16 Απριλίου 2014, η Ελλάδα υπέβαλε το σχέδιο αναδιάρθρωσης της Τράπεζας, το οποίο εξηγεί τον τρόπο με τον οποίο η Τράπεζα, ως ενοποιημένη οντότητα που προκύψει από την εξαγορά της Νέας Τράπεζας Proton και του Νέου TT, προτίθεται να αποκαταστήσει τη μακροπρόθεσμη βιωσιμότητά της.

2.4.1. Εγχώριες δραστηριότητες

(102) Μέσω του σχεδίου αναδιάρθρωσης, η Τράπεζα θα εστιαστεί στις βασικές τραπεζικές δραστηριότητες της στην Ελλάδα. Ενώ οι διεθνείς δραστηριότητες αντιπροσώπευαν περίπου το 26 % των δανείων το 2010 (68), το ποσοστό αυτό είχε ήδη μειωθεί σε 20 % στο τέλος του 2012 και θα μειωθεί περαιτέρω σε […] % μέχρι το τέλος του 2018 (69).

(103) Η βασική προτεραιότητα της Τράπεζας είναι η αποκατάσταση της αποδοτικότητας και της βιωσιμότητας των τραπεζικών δραστηριοτήτων της στην Ελλάδα έως το τέλος της περιόδου αναδιάρθρωσης (31 Δεκεμβρίου 2018). Για τον σκοπό αυτό, το σχέδιο αναδιάρθρωσης περιλαμβάνει δέσμη μέτρων που αποσκοπούν στη βελτίωση της επιχειρησιακής αποτελεσματικότητας της Τράπεζας και καθαρό περιθώριο επιτοκίου, καθώς και μέτρα για την ενίσχυση της κεφαλαιακής θέσης και της δομής του ισολογισμού.

(104) Όσον αφορά την επιχειρησιακή αποτελεσματικότητα, η Τράπεζα είχε ήδη ξεκινήσει ένα ευρύ πρόγραμμα εξορθολογισμού πολύ πριν από την απόκτηση του Νέου TT και της Νέας Τράπεζας Proton. Από το 2010, η Τράπεζα έχει μειώσει τη φυσική παρουσία της στην Ελλάδα. Σε αυτοτελή βάση (εκτός από τις εξαγορές του Νέου TT και της Νέας Τράπεζας Proton), μείωσε τα υποκαταστήματά της από 564 τον Ιούνιο του 2008 σε […] το 2014 και μείωσε επίσης το προσωπικό της στην Ελλάδα (από 10 142 άτομα το 2008 σε 9 037 το 2012) (70).

(105) Μέχρι τη λήξη του σχεδίου αναδιάρθρωσης, η Τράπεζα προτίθεται να μειώσει περαιτέρω τον αριθμό των υποκαταστημάτων, από το 645 στις 31 Δεκεμβρίου 2012 σε […] στις 31 Δεκεμβρίου 2018 σε προσωρινή βάση, και τον αριθμό των απασχολουμένων, από το 12 430 σε […] σε προσωρινή βάση, δηλαδή λαμβάνοντας υπόψη το Νέο TT και τη Νέα Τράπεζα Proton (71).

(106) Η αύξηση της αποδοτικότητας των υποκαταστημάτων και του προσωπικού θα συμβάλει στη μείωση του συνολικού κόστους των συνδυασμένων τραπεζικών δραστηριοτήτων στην Ελλάδα κατά […] %, από 913 εκατ. ευρώ σε ετήσια βάση το 2013 (72) σε […] εκατ. ευρώ το 2018 (73). Ως εκ τούτου, ο αναμενόμενος δείκτης κόστους προς κέρδη των τραπεζικών δραστηριοτήτων στην Ελλάδα θα υποχωρήσει κάτω του […] % στο τέλος της περιόδου αναδιάρθρωσης, σε σχέση με το 60 % το 2012.

(107) Το σχέδιο αναδιάρθρωσης περιγράφει επίσης τον τρόπο με τον οποίο η Τράπεζα θα βελτιώσει το κόστος χρηματοδότησης, στοιχείο καθοριστικό για την αποκατάσταση της βιωσιμότητας. Η Τράπεζα εκτιμά ότι θα είναι σε θέση να πληρώνει χαμηλότερα επιτόκια καταθέσεων βασιζόμενη στο σταθερότερο περιβάλλον, και ιδίως στην προβλεπόμενη σταθεροποίηση και ανάκαμψη της ελληνικής οικονομίας, η οποία αναμένεται να αποκατασταθεί από το 2014 και μετά. Οι αποκλίσεις μεταξύ των επιτοκίων καταθέσεων (μέσος όρος των επιτοκίων των προθεσμιακών καταθέσεων, των καταθέσεων όψεως και των καταθέσεων ταμιευτηρίου) αναμένεται να μειωθούν στην Ελλάδα από τις 223 μονάδες βάσης το 2012 σε […] μονάδες βάσης το 2018 (74). Αυτή η μείωση των διαφορών θα επιτευχθεί κυρίως με την καταβολή πολύ χαμηλότερων επιτοκίων για τις προθεσμιακές καταθέσεις. Ομοίως, η εξάρτηση της Τράπεζας από την επείγουσα παροχή ρευστότητας και γενικότερα τη χρηματοδότηση από το Ευρωσύστημα θα μειωθεί από το 42,9 % των συνολικών στοιχείων ενεργητικού στο επίπεδο του ομίλου το 2012 σε […] % το 2018 (75).

(108) Το σχέδιο αναδιάρθρωσης προβλέπει επίσης ενίσχυση του ισολογισμού της Τράπεζας. Ο καθαρός δείκτης χορηγήσεων προς καταθέσεις στην Ελλάδα θα μειωθεί σε […] % το 2018 (έναντι 160 % το 2012 και 115 % το 2013) (76), ενώ θα βελτιωθεί η κεφαλαιακή επάρκεια με δείκτη βασικών ιδίων κεφαλαίων κατηγορίας 1 […] % σε επίπεδο ομίλου το 2018 (77) (αντί αρνητικών ιδίων κεφαλαίων πριν από την πρώτη προσωρινή ανακεφαλαιοποίηση).

(109) Μια άλλη στρατηγική προτεραιότητα της Τράπεζας είναι η διαχείριση των μη εξυπηρετούμενων δανείων. Εκτός από τις ενισχυμένες πιστωτικές διαδικασίες όσον αφορά τόσο τις διαδικασίες δανειοδότησης όσο και την αναδιάρθρωση των μη εξυπηρετούμενων δανείων, το σχέδιο αναδιάρθρωσης επικεντρώνεται στον χειρισμό των επισφαλών ανοιγμάτων με τη δημιουργία μιας νέας μονάδας αποκατάστασης. Η μονάδα θα ασχολείται ειδικά με την αναδιάρθρωση των επισφαλών ανοιγμάτων. Θα ωφεληθεί από την πείρα 30 έως 50 στελεχών διαχείρισης μη εξυπηρετούμενων δανείων (78). Το ποσοστό των μη εξυπηρετούμενων δανείων θα ανέλθει σε […] % σε επίπεδο ομίλου το 2015 ([…] % το 2015 για την ελληνική εγχώρια αγορά (79)), και στη συνέχεια θα αρχίσει να μειώνεται, με αναμενόμενο ποσοστό […] % στο τέλος της περιόδου αναδιάρθρωσης (80) (30 % στην Ελλάδα πριν από τη διαγραφή χρεών). Τα επισφαλή δάνεια της Τράπεζας στην Ελλάδα θα μειωθούν από 1 652 εκατ. ευρώ το 2013 σε […] εκατ. ευρώ το 2018 (81), χάρη στην ανάκαμψη της ελληνικής οικονομίας.

(110) Η βελτίωση της επιχειρησιακής αποτελεσματικότητας, η μείωση του καθαρού περιθωρίου επιτοκίου και η μείωση του κόστους του κινδύνου θα επιτρέψουν την κερδοφορία της Τράπεζας στην Ελλάδα από το 2015 και μετά. Η Τράπεζα αναμένει ότι, σε ενοποιημένη βάση, οι ζημίες θα ανέλθουν σε […] εκατ. ευρώ το 2014 και σε […] εκατ. ευρώ το 2015, ενώ τα κέρδη της θα ανέλθουν σε […] εκατ. ευρώ, […] εκατ. ευρώ και σε […] εκατ. ευρώ το 2016, το 2017 και το 2018 αντίστοιχα (82). Η ενοποιημένη απόδοση ιδίων κεφαλαίων θα ανέλθει σε […] % το 2018 (83). Το εν λόγω επίπεδο αποδοτικότητας θα βασίζεται κυρίως στην ελληνική αγορά (με απόδοση ιδίων κεφαλαίων […] % στο τέλος της περιόδου αναδιάρθρωσης), ενώ το […] και […] θα παρουσιάσει χαμηλότερα επίπεδα αποδοτικότητας (σε […] % και […] % αντίστοιχα).

2.4.2. Διεθνείς τραπεζικές δραστηριότητες

(111) Η Τράπεζα έχει ήδη ξεκινήσει την απομόχλευση και αναδιάρθρωση του διεθνούς δικτύου της. Έχει ήδη πωλήσει θυγατρικές στην Τουρκία (Eurobank Tefken) και την Πολωνία (EFG Poland). Το εμπορικό έλλειμμα, ήτοι η διαφορά μεταξύ του εναπομένοντος ποσού των καταθέσεων και του οφειλόμενου ποσού των δανείων για μια συγκεκριμένη θυγατρική, του εναπομένοντος διεθνούς δικτύου μειώθηκε από 1,7 δισεκατ. ευρώ το 2010 σε 0,8 δισεκατ. ευρώ, ενώ οι λειτουργικές δαπάνες μειώθηκαν κατά 9 % μεταξύ του 2010 και του 2012 (84).

(112) Η Τράπεζα θα συνεχίσει την αναδιάρθρωση και απομόχλευση του διεθνούς δικτύου της. Ειδικότερα, η Τράπεζα έχει δεσμευτεί να μειώσει το μέγεθος του χαρτοφυλακίου των διεθνών περιουσιακών στοιχείων της σε 8,77 δισεκατ. ευρώ έως τις 30 Ιουνίου 2017. Η Τράπεζα έχει επίσης δεσμευθεί για την περαιτέρω μείωση αυτού του χαρτοφυλακίου σε 3,5 δισεκατ. ευρώ, σε περίπτωση που απαιτηθεί εισφορά του ΕΤΧΣ για ποσό άνω του ενός δισεκατ. ευρώ στην επικείμενη αύξηση του μετοχικού κεφαλαίου.

(113) Μία από τις επιλογές που εξέτασε η Τράπεζα στο σχέδιο αναδιάρθρωσης για την επίτευξη αυτού του στόχου είναι η εκποίηση των δραστηριοτήτων της σε […] (85).

(114) Οι εν λόγω εκποιήσεις αντιπροσωπεύουν το […] % των αλλοδαπών περιουσιακών στοιχείων της Τράπεζας στις 31 Δεκεμβρίου 2012. Ως εκ τούτου, τα στοιχεία ενεργητικού της στην αλλοδαπή θα ανέρχονταν σε […] δισεκατ. ευρώ στις 31 Δεκεμβρίου 2018, με ένα διεθνές δίκτυο επικεντρωμένο σε […] και […].

(115) Το σχέδιο αναδιάρθρωσης παρουσιάζει την ανάγκη μείωσης της εξάρτησης των αλλοδαπών θυγατρικών εταιρειών από την ελληνική μητρική εταιρεία όσον αφορά τις ανάγκες χρηματοδότησής τους και τη συνέχιση της διασφάλισης της κεφαλαιακής θέσης της Τράπεζας.

(116) Για τον σκοπό αυτό, η Τράπεζα σχεδιάζει να εφαρμόσει σημαντικό πρόγραμμα μείωσης του κόστους στο διεθνές δίκτυο, […]. Ενδεικτικά, το […] θα κλείσουν […] υποκαταστήματα, ενώ ο αριθμός των εργαζομένων θα μειωθεί κατά […] άτομα από τις 31 Δεκεμβρίου 2012 έως την πώληση της θυγατρικής το […] (86).

(117) Η Τράπεζα θα μειώσει τη συνολική χρηματοδότηση στις αλλοδαπές θυγατρικές από 2 δισεκατ. ευρώ το 2012 σε […] το 2018 (87), ενώ η απόδοση ιδίων κεφαλαίων θα ανέλθει σε […] % και […] % το […] και […] αντίστοιχα.

2.4.3. Μη τραπεζικές δραστηριότητες: πώληση των δραστηριοτήτων ασφαλειών και διαχείρισης ακίνητης περιουσίας

(118) Η Τράπεζα έχει μειώσει τη συμμετοχή της στη θυγατρική της διαχείρισης ακίνητης περιουσίας Eurobank Properties κάτω του 35 % μέσω αύξησης μετοχικού κεφαλαίου, γεγονός που θα έχει θετική επίπτωση στον δείκτη βασικών ιδίων κεφαλαίων κατηγορίας 1 της Τράπεζας (88). Η Τράπεζα θα εκποιήσει εξ ολοκλήρου την εν λόγω θυγατρική έως τις 31 Δεκεμβρίου 2018.

(119) Η Τράπεζα σχεδιάζει επίσης να πωλήσει τις ασφαλιστικές θυγατρικές της έως […].

2.4.4. Άντληση ιδιωτικών κεφαλαίων και εισφορές από τους υφιστάμενους μετόχους και πιστωτές μειωμένης εξασφάλισης

(120) Η Τράπεζα κατόρθωσε να συγκεντρώσει κεφάλαια από την αγορά και, ως εκ τούτου, μείωσε την κρατική ενίσχυση την οποία είχε ανάγκη η Τράπεζα.

(121) Οι μέτοχοί της υπέστησαν σοβαρή ζημία από την ανακεφαλαιοποίηση της άνοιξης του 2013, εφόσον το ΕΤΧΣ απέκτησε το 98,56 % των μετοχών της Τράπεζας, με αποτέλεσμα τη μείωση του ποσοστού συμμετοχής των παλαιών μετόχων μόλις στο 1,44 %. Ως εκ τούτου, το ΕΤΧΣ απέκτησε τον πλήρη έλεγχο της Τράπεζας τον Ιούνιο του 2013. Δεν έχει καταβληθεί κανένα μέρισμα σε μετρητά από το 2008.

(122) Τον Φεβρουάριο του 2012, η Τράπεζα προσφέρθηκε να επαναγοράσει υβριδικά μέσα από ιδιώτες επενδυτές σε τιμή μεταξύ του 40 % και του 50 % της ονομαστικής αξίας τους. Η τιμή αυτής της επαναγοράς καθορίστηκε με βάση την αγοραία αξία των εν λόγω μέσων και περιελάμβανε ανώτατη αμοιβή δέκα εκατοστιαίων μονάδων, η οποία προστέθηκε με σκοπό την παροχή κινήτρων για τη συμμετοχή των επενδυτών στην επαναγορά. Η προσφορά αυτή έγινε αποδεκτή σχεδόν για το 50 % της συνολικής ονομαστικής αξίας των μέσων, συνυπολογιζόμενου του κόστους της πράξης, αποφέροντας στην Τράπεζα κέρδη 248 εκατ. ευρώ (89).

(123) Τον Μάιο του 2013, η Τράπεζα εξήγγειλε και νέα πράξη διαχείρισης παθητικού. Η Τράπεζα πρόσφερε στους ομολογιούχους τη δυνατότητα να μετατρέψουν τους τίτλους τους κατώτερης κατηγορίας 1 και κατώτερης κατηγορίας 2, με εναπομείναν ποσό ύψους 662 εκατ. ευρώ, σε κοινές μετοχές, στο άρτιο. Η τιμή μετατροπής είχε καθοριστεί κατά τρόπον ώστε να αντιστοιχεί στην τιμή εγγραφής την οποία κατέβαλε το ΕΤΧΣ στην ανακεφαλαιοποίηση της άνοιξης του 2013 (90). Το ποσοστό αποδοχής ήταν 48 %. Δεδομένου ότι οι κάτοχοι ομολόγων κατώτερης κατηγορίας 1 και κατώτερης κατηγορίας 2 μετέτρεψαν τις μετοχές τους σε κατώτερα μέσα μειωμένης εξασφάλισης χωρίς την καταβολή μετρητών, τα αντληθέντα κεφάλαια ανήλθαν σε 317 εκατ. ευρώ.

(124) Οι δύο επαναγορές ιδίων μετοχών είχαν ως αποτέλεσμα τη μείωση της αξίας του συνόλου των χρεογράφων και υβριδικών μέσων μειωμένης εξασφάλισης από 1 045 εκατ. ευρώ στις 31 Δεκεμβρίου 2011 σε 283 εκατ. ευρώ στις 31 Δεκεμβρίου 2013 (91).

2.5. ΑΝΑΛΗΨΗ ΔΕΣΜΕΥΣΕΩΝ ΑΠΟ ΤΙΣ ΕΛΛΗΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ

(125) Η Ελλάδα δεσμεύτηκε ότι η Τράπεζα και οι θυγατρικές της θα εφαρμόσουν το σχέδιο αναδιάρθρωσης που υποβλήθηκε στις 16 Απριλίου 2014 και ανέλαβε πρόσθετες δεσμεύσεις ως προς την εφαρμογή του προγράμματος αναδιάρθρωσης («οι δεσμεύσεις»). Οι δεσμεύσεις, που απαριθμούνται στο παράρτημα, συνοψίζονται στο παρόν τμήμα.

(126) Πρώτον, η Ελλάδα δεσμεύτηκε ότι η Τράπεζα θα αναδιαρθρώσει τις ελληνικές εμπορικές της δραστηριότητες ορίζοντας ανώτατο αριθμό υποκαταστημάτων και εργαζομένων καθώς και ανώτατο ποσό των συνολικών δαπανών. Οι δεσμεύσεις αυτές πρέπει να εκπληρωθούν έως τις 31 Δεκεμβρίου 2017 (92).

(127) Η Ελλάδα έχει αναλάβει επίσης δέσμευση ότι η Τράπεζα θα περιορίσει το κόστος των καταθέσεων που εισπράττονται στην Ελλάδα και θα τηρήσει ανώτατο δείκτη καθαρών δανείων προς καταθέσεις έως τις 31 Δεκεμβρίου 2017 (93).

(128) Όσον αφορά τις αλλοδαπές θυγατρικές της Τράπεζας, η Ελλάδα δεσμεύτηκε ότι η Τράπεζα δεν θα παράσχει πρόσθετη κεφαλαιακή στήριξη εάν δεν πληρούνται προκαθορισμένοι όροι. Η Ελλάδα δεσμεύτηκε ακόμη ότι η Τράπεζα θα συμβάλει σε σημαντικό βαθμό στην απομόχλευση των διεθνών περιουσιακών στοιχείων της έως τις 30 Ιουνίου 2018 (94).

(129) Η Ελλάδα δεσμεύτηκε ότι η Τράπεζα θα εκποιήσει τις ασφαλιστικές της δραστηριότητες, τη θυγατρική της διαχείρισης ακίνητης περιουσίας και ορισμένους τίτλους και θα μειώσει το μέγεθος του χαρτοφυλακίου ιδιωτικών επενδύσεων. Επιπλέον, η Τράπεζα δεν θα αγοράζει τίτλους μη επενδυτικής κατηγορίας, με περιορισμένες εξαιρέσεις (95).

(130) Η Ελλάδα ανέλαβε ορισμένες δεσμεύσεις σχετικά με την εταιρική διακυβέρνηση της Τράπεζας. Δεσμεύτηκε να περιορίσει τις αποδοχές των εργαζομένων και των διευθυντικών στελεχών της Τράπεζας, ώστε να συμμορφωθεί με την ελληνική νομοθεσία για την εταιρική διακυβέρνηση και να δημιουργήσει μια αποτελεσματική και κατάλληλη οργανωτική δομή (96).

(131) Η Ελλάδα έχει αναλάβει επίσης δέσμευση ότι η Τράπεζα θα ενισχύσει την πιστωτική πολιτική της, ώστε να αποτρέψει κάθε διάκριση σε οποιοδήποτε στάδιο της διαδικασίας δανειοδότησης και να διασφαλίσει ότι οι αποφάσεις για τη χορήγηση και την αναδιάρθρωση δανείων αποσκοπούν στη μεγιστοποίηση της αποδοτικότητας της Τράπεζας. Η Ελλάδα δεσμεύτηκε ότι η Τράπεζα θα βελτιώσει την παρακολούθηση του πιστωτικού κινδύνου καθώς και την αναδιάρθρωση δανείων (97).

(132) Ορισμένες δεσμεύσεις αφορούν τις πράξεις της Τράπεζας με συνδεδεμένους δανειολήπτες. Σκοπός των εν λόγω δεσμεύσεων είναι να διασφαλιστεί ότι η Τράπεζα δεν παρεκκλίνει από τις συνετές τραπεζικές πρακτικές κατά τη χορήγηση ή την αναδιάρθρωση δανείων στους υπαλλήλους, τα διοικητικά στελέχη και τους μετόχους της, καθώς και σε δημόσιους φορείς, πολιτικά κόμματα και τις εταιρείες μέσων μαζικής ενημέρωσης (98).

(133) Τέλος, η Ελλάδα δεσμεύτηκε να επιβάλει περαιτέρω περιορισμούς για την Τράπεζα, όπως η απαγόρευση καταβολής τοκομεριδίων και μερισμάτων, η απαγόρευση εξαγοράς επιχειρήσεων και η απαγόρευση της διαφήμισης (99).

(134) Οι εν λόγω αναλήψεις υποχρεώσεων θα παρακολουθούνται έως τις 31 Δεκεμβρίου 2018 από τον εντολοδόχο παρακολούθησης.

(135) Χωριστά, στο πλαίσιο της τρέχουσας αύξησης κεφαλαίου της Τράπεζας, εφόσον το ΕΤΧΣ στηρίζει την αύξηση κεφαλαίου, η Ελλάδα δεσμεύτηκε να εφαρμόσει τα μέτρα που προβλέπονται στο άρθρο 6α του νόμου του ΕΤΧΣ, όπως τροποποιήθηκε στις 30 Μαρτίου 2014. Η διάταξη αυτή αποσκοπεί στην κατανομή του εναπομένοντος ποσού του κεφαλαιακού ελλείμματος ενός πιστωτικού ιδρύματος στους κατόχους των κεφαλαιακών μέσων του και άλλων υποχρεώσεων μειωμένης διασφάλισης, εφόσον είναι αναγκαίο, πριν από κάθε εισφορά κεφαλαίου από το ΕΤΧΣ.

3. ΛΟΓΟΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΙΝΗΣΗ ΤΩΝ ΕΠΙΣΗΜΩΝ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΩΝ ΕΡΕΥΝΑΣ

3.1. ΛΟΓΟΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΙΝΗΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΣΗΜΗΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΟΣΟΝ ΑΦΟΡΑ ΤΗΝ ΠΡΩΤΗ ΠΡΟΣΩΡΙΝΗ ΑΝΑΚΕΦΑΛΑΙΟΠΟΙΗΣΗ

(136) Στις 27 Ιουλίου 2012 η Επιτροπή κίνησε την επίσημη διαδικασία έρευνας για να διαπιστώσει αν πληρούνται οι όροι της τραπεζικής ανακοίνωσης του 2008 (100) σχετικά με την καταλληλότητα, την αναγκαιότητα και την αναλογικότητα της πρώτης προσωρινής ανακεφαλαιοποίησης από το ΕΤΧΣ υπέρ της Τράπεζας (μέτρο Β1).

(137) Όσον αφορά την καταλληλότητα του μέτρου, εφόσον η ενίσχυση χορηγήθηκε μετά από προηγούμενη ανακεφαλαιοποίηση και ενίσχυση ρευστότητας και λόγω της παρατεταμένης περιόδου διάσωσης, η Επιτροπή εξέφρασε αμφιβολίες για το αν η Τράπεζα είχε λάβει όλα τα αναγκαία μέτρα για να αποφευχθεί η ανάγκη ενίσχυσης στο μέλλον (101). Επιπλέον, δεν ήταν σαφές για την Επιτροπή ποιος θα είχε τον έλεγχο της Τράπεζας μετά την αντικατάσταση της προσωρινής ανακεφαλαιοποίησης από μόνιμη ανακεφαλαιοποίηση (102) εφόσον η Τράπεζα θα μπορούσε να τεθεί υπό τον έλεγχο είτε του κράτους είτε μειοψηφικών ιδιωτών ιδιοκτητών. Η Επιτροπή επισήμανε ότι επιθυμούσε να εξασφαλίσει ότι η ποιότητα της διαχείρισης της Τράπεζας, και ιδίως η διαδικασία δανειοδότησης, δεν θα υποβαθμιζόταν σε καμία περίπτωση.

(138) Όσον αφορά την αναγκαιότητα της πρώτης προσωρινής ανακεφαλαιοποίησης, στην αιτιολογική σκέψη 66 της απόφασης για την κίνηση της διαδικασίας για τη Eurobank, η Επιτροπή αμφέβαλε για το αν είχαν ληφθεί όλα τα δυνατά μέτρα για να αποτραπεί η ανάγκη νέας ενίσχυσης της Τράπεζας στο μέλλον. Επιπλέον, δεδομένου ότι η διάρκεια της περιόδου προσωρινής ανακεφαλαιοποίησης ήταν αβέβαιη, η Επιτροπή δεν μπορούσε να κρίνει αν ήταν επαρκής και σύμφωνη με τις αρχές περί αντιστάθμισης και επιμερισμού των βαρών βάσει των κανόνων για τις κρατικές ενισχύσεις. Εξάλλου, καθώς οι όροι μετατροπής της πρώτης προσωρινής ανακεφαλαιοποίησης σε οριστική ανακεφαλαιοποίηση δεν ήταν γνωστοί όταν εκδόθηκε η απόφαση για την κίνηση της διαδικασίας για τη Eurobank, η Επιτροπή δεν μπορούσε να τους αξιολογήσει.

(139) Όσον αφορά την αναλογικότητα του μέτρου, η Επιτροπή εξέφρασε αμφιβολίες για το κατά πόσο οι διασφαλίσεις (απαγόρευση της διαφήμισης, απαγόρευση καταβολής τοκομεριδίων και μερισμάτων, απαγόρευση δικαιώματος προαίρεσης και επαναγοράς, όπως περιγράφεται στην αιτιολογική σκέψη 71 της απόφασης για την κίνηση της διαδικασίας για τη Eurobank) ήταν επαρκείς σε σχέση με την πρώτη προσωρινή ανακεφαλαιοποίηση. Επιπλέον, στην αιτιολογική σκέψη 72 της απόφασης για την κίνηση της διαδικασίας για τη Eurobank, η Επιτροπή ανέφερε ότι η έλλειψη κανόνων που να εμποδίζουν το ΕΤΧΣ να συντονίζει και τις τέσσερις μεγαλύτερες ελληνικές τράπεζες (δηλαδή την Τράπεζα, την Alpha Bank, την Εθνική Τράπεζα της Ελλάδος και την Τράπεζα Πειραιώς) και η έλλειψη επαρκών διασφαλίσεων που θα αποτρέπουν την ανταλλαγή εμπορικά ευαίσθητων πληροφοριών μεταξύ τους θα μπορούσαν να προκαλέσουν στρεβλώσεις του ανταγωνισμού. Η Επιτροπή, συνεπώς, πρότεινε τον διορισμό εντολοδόχου παρακολούθησης με φυσική παρουσία στην Τράπεζα.

3.2. ΛΟΓΟΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΙΝΗΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΣΗΜΗΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΓΙΑ ΤΗ ΝΕΑ ΤΡΑΠΕΖΑ PROTON

(140) Στις 26 Ιουλίου 2012, η Επιτροπή κίνησε την επίσημη διαδικασία έρευνας για να διαπιστώσει κατά πόσον η παρέμβαση του καθεστώτος εξυγίανσης του ΕΤΕΚΕ με ποσό 1 122 εκατ. ευρώ (μέτρο NP1), καθώς και η εισφορά κεφαλαίου ύψους 250 εκατ. ευρώ από το ΕΤΧΣ και οι εισφορές κεφαλαίου από το ΕΤΧΣ συνολικού ύψους 300 εκατ. ευρώ (μέτρο NP2) υπέρ της Νέας Τράπεζας Proton ήταν σύμφωνες με τα γενικά κριτήρια συμβατότητας και τις απαιτήσεις της τραπεζικής ανακοίνωσης του 2008, της ανακοίνωσης περί ανακεφαλαιοποίησης (103) και της ανακοίνωσης περί αναδιάρθρωσης (104) (αποκατάσταση της μακροπρόθεσμης βιωσιμότητας, επιμερισμός των επιβαρύνσεων και περιορισμός της ενίσχυσης στο ελάχιστο απαραίτητο, και περιορισμός των στρεβλώσεων του ανταγωνισμού).

(141) Σχετικά με την καταλληλότητα των μέτρων, η Επιτροπή ανέφερε ότι τα εν λόγω μέτρα ήταν τα κατάλληλα ως ενίσχυση διάσωσης.

(142) Σχετικά με την αναγκαιότητα των μέτρων, η Επιτροπή παρατήρησε ότι η παρέμβαση του μηχανισμού εξυγίανσης του ΕΤΕΚΕ ήταν αναγκαία τόσο ως προς το ύψος όσο και τη μορφή της, ενώ οι εισφορές κεφαλαίου από το ΕΤΧΣ ήταν αναγκαίες μόνο ως προς τη μορφή τους. Ωστόσο, όσον αφορά το ποσό των εισφορών κεφαλαίου από το ΕΤΧΣ, στην αιτιολογική σκέψη 59 της απόφασης για την κίνηση της διαδικασίας για τη Νέα Τράπεζα Proton, η Επιτροπή εξέφρασε αμφιβολίες για το κατά πόσο η Νέα Τράπεζα Proton θα ήταν σε θέση να αποκαταστήσει τη μακροπρόθεσμη βιωσιμότητά της σε αυτόνομη βάση και κατά πόσον ένα αυτοτελές σχέδιο αναδιάρθρωσης ήταν η φθηνότερη διαθέσιμη επιλογή. Επιπλέον, στις αιτιολογικές σκέψεις 60 και 61 της απόφασης για την κίνηση της διαδικασίας για τη Νέα Τράπεζα Proton, η Επιτροπή ανέφερε ότι η αδυναμία της Νέας Τράπεζας Proton να καταβάλει την αναγκαία αμοιβή για την ανακεφαλαιοποίηση από το ΕΤΧΣ δημιουργούσε αμφιβολίες για το αν ήταν κατά βάση υγιής τράπεζα και, ως εκ τούτου, ενεργοποίησε την ανάγκη για διεξοδική αναδιάρθρωση.

(143) Όσον αφορά την αναλογικότητα των μέτρων, η Επιτροπή έκρινε ότι ήταν αναλογικά ως ενίσχυση διάσωσης.

(144) Όσον αφορά την αποκατάσταση της μακροπρόθεσμης βιωσιμότητας της Νέας Τράπεζας Proton, στην αιτιολογική σκέψη 65 της απόφασης για την κίνηση της διαδικασίας για τη Νέα Τράπεζα Proton, η Επιτροπή εξέφρασε αμφιβολίες για το κατά πόσον η Τράπεζα θα μπορούσε να καταστεί βιώσιμη σε αυτόνομη βάση.

(145) Η Επιτροπή αμφισβητούσε ότι η προταθείσα αναδιάρθρωση ήταν επαρκής σε σύγκριση με το βάθος της απαιτούμενης αναδιάρθρωσης, δεδομένης της έλλειψης επαρκούς αμοιβής.

3.3. ΛΟΓΟΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΙΝΗΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΣΗΜΗΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΟ ΝΕΟ TT

(146) Στις 6 Μαΐου 2013, η Επιτροπή κίνησε την επίσημη διαδικασία έρευνας προκειμένου να διαπιστώσει αν η χρηματοδότηση ύψους 4,1 δισεκατ. ευρώ του χρηματοδοτικού κενού για τις δραστηριότητες που μεταβιβάστηκαν από το TT στο Νέο TT (μέτρο ΝΤΤ1), η εισφορά κεφαλαίου ύψους 500 εκατ. ευρώ από το ΕΤΧΣ στο Νέο TT (μέτρο ΝΤΤ2), η εισφορά κεφαλαίου ύψους 224,96 εκατ. ευρώ με τη μορφή προνομιούχων μετοχών στο πλαίσιο του καθεστώτος στήριξης των ελληνικών τραπεζών στο Νέο ΤΤ (μέτρο TT) και η παρέμβαση του μηχανισμού εξυγίανσης του ΕΤΕΚΕ με το ποσό των 0,68 δισεκατ. ευρώ υπέρ των στοιχείων ενεργητικού της T Bank που μεταβιβάστηκαν στο TT (μέτρο Τ) ήταν σύμφωνα με τα γενικά κριτήρια συμβατότητας και τις απαιτήσεις της τραπεζικής ανακοίνωσης του 2008, της ανακοίνωσης περί ανακεφαλαιοποίησης και της ανακοίνωσης περί αναδιάρθρωσης (αποκατάσταση της μακροπρόθεσμης βιωσιμότητας, επιμερισμός επιβαρύνσεων, περιορισμός της ενίσχυσης στο ελάχιστο απαραίτητο και περιορισμός των στρεβλώσεων του ανταγωνισμού).

(147) Η Επιτροπή θεωρεί ότι και τα δύο μέτρα ΝΤΤ1 και ΝΤΤ2 ήταν κατάλληλα και αναγκαία με τη μορφή ενισχύσεων διάσωσης. Όσον αφορά την αναγκαιότητα του μέτρου NTT2 ως προς το ποσό του, η Επιτροπή, έχοντας αμφιβολίες ως προς τη μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα του Νέου TT σε αυτόνομη βάση, θεώρησε ότι η αναδιάρθρωση σε μεμονωμένη βάση ενδέχεται να μην είναι η μόνη και η φθηνότερη διαθέσιμη επιλογή (105). Όσον αφορά την αμοιβή των δύο μέτρων, η Επιτροπή επισήμανε ότι η κάλυψη του χρηματοδοτικού κενού ήταν μη επιστρεπτέα δαπάνη χωρίς συμψηφισμό με τα μελλοντικά έσοδα που δημιούργησε την ανάγκη για ριζική αναδιάρθρωση (106).

(148) Σχετικά με την αναλογικότητα των δύο μέτρων, η Επιτροπή θεωρεί ότι τα μέτρα ΝΤΤ2 και ΝΤΤ1 ήταν αναλογικά ως ενίσχυση διάσωσης σε βραχυπρόθεσμη βάση, αλλά στην αιτιολογική σκέψη 79 της απόφασης για την κίνηση της διαδικασίας για το Νέο TT ζήτησε την ταχεία λήψη μέτρων για που θα μπορούσαν να περιορίσουν τις αρνητικές δευτερογενείς επιπτώσεις.

(149) Όσον αφορά το συμβιβάσιμο του μέτρου Τ, η Επιτροπή το είχε ήδη εγκρίνει προσωρινά ως ενίσχυση διάσωσης στις 16 Μαΐου 2012, στην απόφασή της σχετικά με την εξυγίανση της T Bank («απόφαση για την T Bank») (107) αλλά δεν μπορούσε να παράσχει οριστική έγκριση της ενίσχυσης για τις δραστηριότητες της T Bank που μεταβιβάστηκαν στο TT. Η Επιτροπή παρέτεινε στην απόφαση για κίνηση διαδικασίας για το Νέο TT (108) την έγκριση του μέτρου ως ενίσχυσης διάσωσης έως την ημερομηνία που θα ελάμβανε την τελική απόφαση για μια επικαιροποιημένη έκδοση του σχεδίου αναδιάρθρωσης για το ΤΤ.

(150) Όσον αφορά το συμβιβάσιμο αυτών των μέτρων με την ανακοίνωση για τα μέτρα αναδιάρθρωσης, η Επιτροπή εξέφρασε αμφιβολίες ως προς τη δυνατότητα αποκατάστασης της μακροπρόθεσμης βιωσιμότητας του Νέου TT σε αυτόνομη βάση. Οι επιφυλάξεις της βασίζονταν στον περιορισμένο αριθμό των προταθέντων μέτρων που θα έπρεπε να λάβει το Νέο TT για δημιουργία κερδών στο μέλλον, στην αβεβαιότητα του καθεστώτος εθελοντικής συνταξιοδότησης όσον αφορά τη χρονική στιγμή και το ποσοστό αποδοχής από τους εργαζομένους, την απουσία πρόσθετων μέτρων για τη μείωση των εξόδων προσωπικού, την έλλειψη μέτρων για τον εξορθολογισμό του δικτύου υποκαταστημάτων μετά την εξαγορά της T Bank και τη συνακόλουθη αδυναμία αξιοποίησης πιθανών συνεργειών (109).

(151) Στις αιτιολογικές σκέψεις 90 και 91 της απόφασης για την κίνηση της διαδικασίας για το Νέο TT, η Επιτροπή εξέφρασε αμφιβολίες σχετικά με το κατά πόσο η φιλόδοξη μείωση των περιθωρίων των επιτοκίων για τις υφιστάμενες καταθέσεις και η αύξηση των δανειακών περιθωρίων για χορήγηση νέων δανείων θα μπορούσε να υλοποιηθεί χωρίς την απώλεια σημαντικού αριθμό πελατών του Νέου TT και χωρίς τη χορήγηση δανείων υψηλού κινδύνου. Επιπλέον η Επιτροπή εξέφρασε αμφιβολίες για το κατά πόσο το Νέο TT θα διπλασιάσει το εταιρικό χαρτοφυλάκιο δανείων, όπως έχει προγραμματιστεί, και κατά πόσον, με δεδομένη την έλλειψη εμπειρογνωσίας, θα μπορούσε να επιτύχει τον προβλεφθέντα ισχυρό ρυθμό αύξησης των καθαρών εσόδων από τόκους.

(152) Ως εκ τούτου, στην αιτιολογική σκέψη 95 της απόφασης για την κίνηση της διαδικασίας για το Νέο TT, η Επιτροπή εξέφρασε την άποψη ότι η ενσωμάτωση του ΤΤ σε μια μεγαλύτερη βιώσιμη χρηματοπιστωτική εταιρεία θα μπορούσε να αυξήσει τις προοπτικές βιωσιμότητας του Νέου ΤΤ, καθώς θα επέτρεπε τον εξορθολογισμό των δαπανών, τον επαναπροσδιορισμό των καταθέσεων και των νέων δανείων και την προσφορά ευρύτερου φάσματος προϊόντων.

(153) Εφόσον η Τράπεζα ενσωμάτωσε τις οικονομικές δραστηριότητες που προηγουμένως ασκούσε το TT, συμπεριλαμβανομένων των δραστηριοτήτων της T Bank, η Επιτροπή κίνησε επίσημη διαδικασία έρευνας σχετικά με το κατά πόσον τα μέτρα Τ και TT παρείχαν μακροπρόθεσμη λύση για τη βιωσιμότητα του Νέου TT και κάλεσε τα ενδιαφερόμενα μέρη να υποβάλουν τις παρατηρήσεις τους.

(154) Αναφορικά με τον καταμερισμό του κόστους, η Επιτροπή θεώρησε ότι η αναδιάρθρωση σε αυτοτελή βάση διογκώνει το κόστος αναδιάρθρωσης και, ως εκ τούτου, είχε αμφιβολίες κατά πόσο η κρατική ενίσχυση περιοριζόταν στο ελάχιστο. Επιπλέον, η Επιτροπή επισήμανε ότι, μολονότι είχε επιτευχθεί επαρκής καταμερισμός των επιβαρύνσεων στους ομολογιούχους μειωμένης εξασφάλισης, που ήταν μάλλον ο μέγιστος εφικτός, η απουσία αμοιβής προκάλεσε την ανάγκη για διεξοδική αναδιάρθρωση, τόσο από την άποψη των μέτρων βιωσιμότητάς της μέτρα και όσον αφορά τα μέτρα για τον περιορισμό των στρεβλώσεων του ανταγωνισμού. Η Επιτροπή παρατήρησε επίσης ότι το γεγονός ότι ένα μεγάλο μέρος των ζημιών οφειλόταν στη διαγραφή χρεών υπέρ του Δημοσίου δικαιολογούσε χαμηλότερη αμοιβή (110).

(155) Όσον αφορά τις στρεβλώσεις του ανταγωνισμού, η Επιτροπή επισήμανε ότι το τεράστιο ποσό της ενίσχυσης που έλαβε το ΤΤ και οι μεταβιβασθείσες δραστηριότητες της T Bank και η έλλειψη αμοιβής καθιστούσαν αναγκαία τη ριζική αναδιάρθρωση και τη μείωση της παρουσίας του Νέου TT στην αγορά. Επιπλέον, ενώ οι ζημίες προήλθαν κυρίως από την κατοχή ΟΕΔ, η Επιτροπή επισήμανε ότι το ΤΤ κατείχε περισσότερα ΟΕΔ από άλλες ελληνικές τράπεζες αναλογικά με το μέγεθός του, γεγονός που θεωρήθηκε ότι συνιστούσε ανάρμοστη ανάληψη κινδύνου (111). Τέλος, επισήμανε ότι, μολονότι το Νέο TT παρέμεινε στην αγορά σχεδόν όπως ήταν το ΤΤ στο παρελθόν, οι στρεβλώσεις του ανταγωνισμού θα ήταν περιορισμένες λόγω του σχετικά μικρού μεγέθους του και της απουσίας δραστηριοτήτων στην αλλοδαπή. Ωστόσο, η Επιτροπή εξέφρασε αμφιβολίες για το κατά πόσον είχαν ληφθεί επαρκή μέτρα για τον περιορισμό των αδικαιολόγητων στρεβλώσεων του ανταγωνισμού και θεωρούσε ότι ήταν ενδεχομένως αναγκαία μια απαγόρευση της ηγετικής θέσης στον καθορισμό των τιμών και η λήψη άλλων μέτρων συμπεριφοράς (112).

4. ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΤΩΝ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΜΕΝΩΝ ΜΕΡΩΝ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΕΠΙΣΗΜΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΕΡΕΥΝΑΣ ΟΣΟΝ ΑΦΟΡΑ ΤΗΝ ΠΡΩΤΗ ΕΝΔΙΑΜΕΣΗ ΑΝΑΚΕΦΑΛΑΙΟΠΟΙΗΣΗ

ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΑΠΟ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ

(156) Στις 3 Ιανουαρίου 2013 η Επιτροπή έλαβε τις παρατηρήσεις που υπέβαλε μια ελληνική τράπεζα σχετικά με την απόφαση για την κίνηση της διαδικασίας για τη Eurobank. Η εν λόγω ελληνική τράπεζα παρατήρησε ότι η ανακεφαλαιοποίηση των ελληνικών τραπεζών από το ΕΤΧΣ αποτελεί, καταρχήν, ένα ευπρόσδεκτο βήμα προς ένα υγιέστερο και πιο βιώσιμο τραπεζικό σύστημα και δεν διατύπωσε καμία αντίρρηση για την ανακεφαλαιοποίηση της Eurobank.

(157) Ωστόσο, εκφράζοντας ταυτόχρονα τη συνολική στήριξη για την αρχή της ανακεφαλαιοποίησης των ελληνικών τραπεζών από το ΕΤΧΣ, η ελληνική τράπεζα εξήγησε ότι, για να μειωθούν στο ελάχιστο οι στρεβλώσεις του ανταγωνισμού και να αποφεύγονται οι διακρίσεις, ανέμενε ότι η ανακεφαλαιοποίηση από το ΕΤΧΣ θα είναι ανοικτή σε όλες τις τράπεζες που λειτουργούν στην Ελλάδα υπό παρόμοιες όρους.

5. ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΚΙΝΗΣΗ ΕΠΙΣΗΜΗΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

5.1. ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΚΙΝΗΣΗ ΕΠΙΣΗΜΗΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΟΣΟΝ ΑΦΟΡΑ ΤΗΝ ΠΡΩΤΗ ΠΡΟΣΩΡΙΝΗ ΑΝΑΚΕΦΑΛΑΙΟΠΟΙΗΣΗ

(158) Στις 5 Σεπτεμβρίου 2012, η Ελλάδα υπέβαλε παρατηρήσεις τις οποίες διατύπωσαν η Τράπεζα της Ελλάδος και το ΕΤΧΣ σχετικά με την απόφαση για την κίνηση διαδικασίας για την Eurobank.

5.1.1. Παρατηρήσεις που διατύπωσε η Τράπεζα της Ελλάδος

(159) Όσον αφορά την καταλληλότητα της πρώτης προσωρινής ανακεφαλαιοποίησης, η Τράπεζα της Ελλάδος επισήμανε ότι το κεφάλαιο των 18 δισεκατ. ευρώ με τα οποίο το ΕΤΧΣ ανακεφαλαιοποίησε τις τέσσερις μεγαλύτερες ελληνικές τράπεζες τον Μάιο του 2012 ήταν μικρότερο από το τελικό ποσό που ήταν αναγκαίο για να αποκτήσουν οι εν λόγω τράπεζες σταδιακά και να διατηρήσουν δείκτη βασικών ιδίων κεφαλαίων κατηγορίας 1 που ορίστηκε στο 10 % για τον Ιούνιο του 2012 και δείκτη 7 % βασικών ιδίων κεφαλαίων κατηγορίας 1 βάσει τριετούς δυσμενούς σεναρίου ακραίων καταστάσεων. Επισήμανε επίσης ότι η πρώτη ενδιάμεση ανακεφαλαιοποίηση ήταν προσωρινή, δεδομένου ότι η διαδικασία ανακεφαλαιοποίησης θα ολοκληρωνόταν με αυξήσεις μετοχικού κεφαλαίου από τις εν λόγω τέσσερις τράπεζες.

(160) Η Τράπεζα της Ελλάδος παρατήρησε ακόμη ότι η ανακεφαλαιοποίηση των μεγαλύτερων ελληνικών τραπεζών αποτελεί μέρος της πιο μακροπρόθεσμης αναδιάρθρωσης του ελληνικού τραπεζικού τομέα. Επισήμανε ότι, όταν μια τράπεζα παραμένει στην κατοχή ιδιωτών, η διαχείριση κατά πάσα πιθανότητα παραμένει η ίδια, ενώ αν μια τράπεζα περιέλθει στην ιδιοκτησία του κράτους (δηλαδή στην κυριότητα του ΕΤΧΣ), το ΕΤΧΣ μπορεί να διορίσει νέα διοίκηση η οποία, σε κάθε περίπτωση, θα αξιολογείται από την Τράπεζα της Ελλάδος. Η Τράπεζα της Ελλάδας ανέφερε ότι αξιολογεί το πλαίσιο της εταιρικής διακυβέρνησης, την επάρκεια της διαχείρισης και το προφίλ κινδύνου κάθε τράπεζας σε συνεχή βάση, ώστε να εξασφαλίζεται ότι δεν αναλαμβάνονται υπερβολικοί κίνδυνοι. Επισήμανε επίσης ότι το ΕΤΧΣ είχε ήδη ορίσει εκπροσώπους στο Διοικητικό Συμβούλιο των τραπεζών που ανακεφαλαιοποιήθηκαν.

(161) Όσον αφορά την αναγκαιότητα της πρώτης προσωρινής ανακεφαλαιοποίησης, η Τράπεζα της Ελλάδος παρατήρησε ότι η ανακεφαλαιοποίηση της Τράπεζας ήταν περιορισμένη, έτσι ώστε να εξασφαλιστεί ότι οι τότε εφαρμοστέες ελάχιστες κεφαλαιακές απαιτήσεις (8 %) είχαν εκπληρωθεί. Επίσης, δήλωσε ότι η παρατεταμένη χρονική περίοδος πριν από την ανακεφαλαιοποίηση οφειλόταν στην απότομη επιδείνωση του περιβάλλοντος λειτουργίας στην Ελλάδα και στον αντίκτυπο του προγράμματος PSI, στην πολυπλοκότητα του όλου έργου καθώς και στην ανάγκη να μεγιστοποιηθεί η συμμετοχή ιδιωτών επενδυτών στις αυξήσεις μετοχικού κεφαλαίου.

(162) Όσον αφορά την αναλογικότητα της πρώτης προσωρινής ανακεφαλαιοποίησης, η Τράπεζα της Ελλάδος τόνισε ότι η πλήρης εφαρμογή του σχεδίου αναδιάρθρωσης που υποβάλλεται στην Επιτροπή διασφαλίζεται από το γεγονός ότι η αναστολή των δικαιωμάτων ψήφου του ΕΤΧΣ αίρεται, μεταξύ άλλων, σε περίπτωση σοβαρής παραβίασης του σχεδίου αναδιάρθρωσης. Η Τράπεζα της Ελλάδος παρατήρησε επίσης ότι οι δυσκολίες της Τράπεζας δεν οφείλονταν σε υποτίμηση των κινδύνων από τη διοίκηση της Τράπεζας ούτε σε εμπορικά επιθετικές ενέργειες.

5.1.2. Παρατηρήσεις που διατύπωσε το ΕΤΧΣ

(163) Όσον αφορά την καταλληλότητα της πρώτης προσωρινής ανακεφαλαιοποίησης, για να αντιμετωπίσουν το ζήτημα της πιθανής κρατικής παρέμβασης, εάν το κράτος χορηγήσει υψηλά ποσά κρατικών ενισχύσεων μέσω του ΕΤΧΣ και το ΕΤΧΣ έχει πλήρη δικαιώματα ψήφου, το ΕΤΧΣ δήλωσε ότι οι τράπεζες δεν θεωρούνται δημόσιες οντότητες ή ότι είναι υπό τον έλεγχο του κράτους και ότι δεν θα ελέγχονται από το κράτος μετά την οριστική ανακεφαλαιοποίηση τους από το ΕΤΧΣ. Το ΕΤΧΣ τόνισε ότι είναι απολύτως ανεξάρτητη νομική οντότητα ιδιωτικού δικαίου με αυτονομία αποφάσεων. Δεν υπόκειται σε κρατικό έλεγχο, σύμφωνα με το άρθρο 16Γ παράγραφος 2 του νόμου του ΕΤΧΣ, το οποίο ορίζει ότι τα πιστωτικά ιδρύματα που λαμβάνουν κεφαλαιακή ενίσχυση από το ΕΤΧΣ δεν ανήκουν στον ευρύτερο δημόσιο τομέα. Ανέφερε επίσης τη διοικητική διάρθρωση του ΕΤΧΣ.

(164) Όσον αφορά την παρέμβαση του ΕΤΧΣ στη διοίκηση της Τράπεζας, το ΕΤΧΣ επεσήμανε ότι θα σέβεται την αυτονομία της Τράπεζας και δεν επηρεάζει την καθημερινή της διαχείριση, δεδομένου ότι ο ρόλος του περιορίζεται στα προβλεπόμενα από τον νόμο του ΕΤΧΣ. Δήλωσε ότι δεν θα υπάρχει καμία κρατική παρέμβαση ή συντονισμός και ότι οι αποφάσεις των τραπεζών σχετικά με τη διαδικασία δανειοδοτήσεων (μεταξύ άλλων για τις εξασφαλίσεις, την τιμολόγηση και τη φερεγγυότητα των δανειοληπτών) θα μπορεί να λαμβάνεται με βάση εμπορικά κριτήρια.

(165) Το ΕΤΧΣ επισήμανε ότι ο νόμος του ΕΤΧΣ και η συμφωνία προεγγραφής όρισαν τις κατάλληλες εγγυήσεις προκειμένου να αποτραπεί η ανάληψη υπερβολικών κινδύνων από τους υφιστάμενους ιδιώτες μετόχους. Επισήμανε στοιχεία όπως i) ο διορισμός εκπροσώπων του ΕΤΧΣ ως ανεξάρτητων μη εκτελεστικών μελών του διοικητικού συμβουλίου της Τράπεζας και η παρουσία τους σε επιτροπές, ii) η επίδειξη της δέουσας επιμέλειας στην τράπεζα από το ΕΤΧΣ και iii) το γεγονός ότι, μετά την τελική ανακεφαλαιοποίηση, το δικαίωμα ψήφου θα περιοριζόταν μόνο για όσο διάστημα η Τράπεζα τηρούσε τους όρους του σχεδίου αναδιάρθρωσης.

(166) Όσον αφορά την αναγκαιότητα της πρώτης προσωρινής ανακεφαλαιοποίησης και ειδικότερα όσον αφορά το επίπεδο αμοιβής της ενίσχυσης, το ΕΤΧΣ δήλωσε ότι η αμοιβή είχε συμφωνηθεί με τους εκπροσώπους της Επιτροπής, της ΕΚΤ και του ΔΝΤ. Το εν λόγω συμφωνηθέν επίπεδο αμοιβής ελάμβανε υπόψη ότι η πρώτη προσωρινή ανακεφαλαιοποίηση θα μετατρεπόταν σε μόνιμη πριν από τις 30 Σεπτεμβρίου 2012, προθεσμία που ορίστηκε τον Μάρτιο του 2012 στο ΜΟΧΠ μεταξύ της Επιτροπής, της ΕΚΤ και του ΔΝΤ και της Ελλάδας.

(167) Όσον αφορά την αναλογικότητα της πρώτης προσωρινής ανακεφαλαιοποίησης, το ΕΤΧΣ επισήμανε ότι τα μέτρα που έλαβε, όπως αυτά που περιγράφονται στην αιτιολογική σκέψη 165 της παρούσας απόφασης, αποτελούν επαρκείς διασφαλίσεις όσον αφορά τα μεγάλα ποσά ενίσχυσης και την παρατεταμένη περίοδο διάσωσης. Επιπλέον, το ΕΤΧΣ δήλωσε ότι έχουν ληφθεί τα κατάλληλα μέτρα για να διασφαλιστεί ότι οι τράπεζες στις οποίες συμμετέχει το ΕΤΧΣ δεν ανταλλάσσουν εμπορικά ευαίσθητες πληροφορίες μεταξύ τους. Τα μέτρα αυτά περιλαμβάνουν τον διορισμό διαφόρων εκπροσώπων του ΕΤΧΣ στις τράπεζες, τις εντολές στους εν λόγω αντιπροσώπους, οι οποίες διασφαλίζουν ειδικά την προστασία από τη ροή πληροφοριών από έναν αντιπρόσωπο σε έναν άλλο, και σαφείς εσωτερικές οδηγίες σε αυτούς τους αξιωματούχους να μη κοινοποιούν εμπορικά ευαίσθητες πληροφορίες των τραπεζών. Επιπλέον, το ΕΤΧΣ δήλωσε ότι δεν ασκεί τα δικαιώματά του σε σχέση με τις τράπεζες κατά τρόπο που θα μπορούσε να εμποδίσει, να περιορίσει, να νοθεύσει ή να μειώσει σημαντικά ή να παρακωλύσει τον αποτελεσματικό ανταγωνισμό. Τέλος, το ΕΤΧΣ επισήμανε ότι τα μέλη του Γενικού Συμβουλίου και οι υπάλληλοί του υπόκεινται σε αυστηρούς κανόνες εμπιστευτικότητας και διαχειριστικά καθήκοντα και δεσμεύονται από τις διατάξεις περί επαγγελματικού απορρήτου όσον αφορά τις υποθέσεις του.

5.2. ΛΟΓΟΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΙΝΗΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΣΗΜΗΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΟΣΟΝ ΑΦΟΡΑ ΤΗ ΝΕΑ ΤΡΑΠΕΖΑ PROTON

(168) Στις 5 Σεπτεμβρίου 2012, η Ελλάδα υπέβαλε παρατηρήσεις τις οποίες συνέταξαν η Τράπεζα της Ελλάδος και το ΕΤΧΣ σχετικά με την απόφαση για την κίνηση της διαδικασίας για τη Νέα Τράπεζα Proton.

5.2.1. Παρατηρήσεις που διατύπωσε η Τράπεζα της Ελλάδος

(169) Η Τράπεζα της Ελλάδος παρατήρησε ότι η Νέα Τράπεζα Proton, ως ενδιάμεσο πιστωτικό ίδρυμα στην κατοχή του ΕΤΧΣ, δεν μπορούσε να υποβάλει μακροπρόθεσμο επιχειρηματικό σχέδιο σε αυτόνομη βάση. Επιπλέον, η Τράπεζα της Ελλάδος επισήμανε ότι θα παρακολουθεί εκ του σύνεγγυς την υλοποίηση του επιχειρηματικού σχεδίου που εκπονήθηκε από το ΕΤΧΣ για τη Νέα Τράπεζα Proton και υποβλήθηκε στην Επιτροπή προκειμένου να διασφαλισθεί ότι η Νέα Τράπεζα Proton θα μπορούσε να πωληθεί εντός της προθεσμίας που ορίζει ο νόμος.

(170) Όσον αφορά τον ρυθμό αύξησης της αποδοτικότητας, η Τράπεζα της Ελλάδος επισήμανε ότι, κατά το μεγαλύτερο μέρος της, η αύξηση αυτή αναμενόταν κατά το 2013 (κατά το οποίο οι καθαρές δαπάνες για τόκους αναμενόταν να ανέλθουν σε 55,3 εκατ. ευρώ, σε σύγκριση με 22,7 εκατ. ευρώ για το 2012), θα προερχόταν κυρίως από τη μείωση των συνολικών δαπανών για τόκους και θα ήταν αποτέλεσμα δύο παραγόντων: μιας αναχρηματοδότησης των προθεσμιακών καταθέσεων που απέφεραν συνήθως υψηλές αποδόσεις με καλύτερους όρους και μείωσης κατά 30 % του συνολικού εναπομένοντος ποσού των καταθέσεων κατά το πρώτο εξάμηνο του 2012. Επιπλέον, η Τράπεζα της Ελλάδος επισήμανε το γεγονός ότι, από το 2013 και μετά, τα στοιχεία για τα καθαρά έσοδα από τόκους θα εξελίσσονταν απολύτως ομαλά και δεν θα δημιουργούσαν καμία αμφιβολία ως προς την ικανότητα της Νέας Τράπεζας Proton να επιτύχει τον στόχο.

5.2.2. Παρατηρήσεις που διατύπωσε το ΕΤΧΣ

(171) Όσον αφορά την αναγκαιότητα των μέτρων υπέρ της Νέας Τράπεζας Proton, το ΕΤΧΣ επισήμανε ότι η Τράπεζα της Ελλάδος είναι η αρμόδια αρχή να αποφασίζει για κάθε μέτρο εξυγίανσης και ότι το ΕΤΧΣ εισέφερε το ελάχιστο απαιτούμενο κεφάλαιο για εποπτικούς σκοπούς.

(172) Όσον αφορά την αποκατάσταση της μακροπρόθεσμης βιωσιμότητας της Νέας Τράπεζας Proton, το ΕΤΧΣ παρέπεμψε στο πλαίσιο εξυγίανσης βάσει του οποίου έπρεπε να πωλήσει τη Νέα Τράπεζα Proton εντός δύο ετών και συμφώνησε με την Επιτροπή ότι η Νέα Τράπεζα Proton θα μπορούσε να αποτελέσει μέρος μιας μεγαλύτερης και βιώσιμης οντότητας. Μολονότι το σχέδιο αναδιάρθρωσης για τη Νέα Τράπεζα Proton βασιζόταν σε μοντέλο «αυτόνομης βάσης», το ΕΤΧΣ εξήγησε ότι στόχος του ήταν να διευκολύνει την πώληση της εν λόγω τράπεζας, βελτιώνοντας την ελκυστικότητά της για τους επενδυτές και τα οικονομικά αποτελέσματά της. Το ΕΤΧΣ παρατήρησε ότι οι εισφορές κεφαλαίου επέτρεψαν στη Νέα Τράπεζα Proton όχι μόνο να τηρήσει τον ελάχιστο δείκτη κεφαλαιακής επάρκειας, αλλά και να βελτιώσει την οικονομική της θέση και την ελκυστικότητά της για τυχόν μελλοντική συγχώνευση με άλλες μικρές τράπεζες. Το ΕΤΧΣ σημείωσε επίσης ότι η συμπληρωματική εισφορά κεφαλαίου ήταν αναγκαία για την κάλυψη των ζημιών απομείωσης λόγω του προγράμματος PSI και των αυξημένων προβλέψεων για δάνεια.

(173) Το ΕΤΧΣ παρατήρησε ότι η Νέα Τράπεζα Proton βελτίωσε το κόστος χρηματοδότησης και την πίστη των καταθέσεων. Η εξάρτηση της Νέας Τράπεζας Proton από το Ευρωσύστημα μειώθηκε κατά τη διάρκεια του 2012 και η θέση ρευστότητάς της βελτιώθηκε. Η πρόσθετη εισφορά κεφαλαίου είχε συμβάλει στη μείωση των επιτοκίων καταθέσεων και στη βελτίωση των περιθωρίων των επιτοκίων. Η Νέα Τράπεζα Proton είχε ήδη ανατιμολογήσει μέρος του χαρτοφυλακίου χορηγήσεών της, χρησιμοποιώντας τιμολόγηση βάσει κινδύνων και πάνω από το κόστος χρηματοδότησης. Επιπλέον, ο προγραμματισμένος ρυθμός αύξησης των καθαρών εσόδων από τόκους θα πραγματοποιείτο με μια συντηρητική επέκταση στο εταιρικό τμήμα της αγοράς και με τη βελτίωση της ποιότητας του χαρτοφυλακίου.

(174) Το ΕΤΧΣ παρατήρησε ότι το 2012 η Νέα Τράπεζα Proton μείωσε σημαντικά το λειτουργικό της κόστος, ότι οι δύο μόνον θυγατρικές της θα διέκοπταν τη λειτουργία τους, ότι η συμμετοχή της σε ασφαλιστικούς διαμεσολαβητές μειωνόταν σημαντικά και ότι θα διέκοπτε τις κατά κυριότητα συναλλακτικές της δραστηριότητες.

(175) Τέλος, το ΕΤΧΣ επισήμανε ότι οι στρεβλώσεις του ανταγωνισμού θα ήταν περιορισμένες λόγω του μικρού μεριδίου της Νέας Τράπεζας Proton στο συνολικό ενεργητικό των τραπεζών στην Ελλάδα καθώς και για το γεγονός ότι δεν σχεδίαζε να εφαρμόσει επιθετική πολιτική για την προσέλκυση καταθέσεων.

5.3. ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΚΙΝΗΣΗ ΕΠΙΣΗΜΗΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΓΙΑ ΤΟ ΝΕΟ TT

(176) Στις 19 Ιουλίου 2013, το Υπουργείο Οικονομικών υπέβαλε παρατηρήσεις σχετικά με την απόφαση κίνησης της διαδικασίας για το Νέο TT.

(177) Σχετικά με την αναγκαιότητα του μέτρου NTT1, το Υπουργείο Οικονομικών προσέθεσε ότι η ακριβής αξία των περιουσιακών στοιχείων και των υποχρεώσεων που μεταβιβάστηκαν στο Νέο ΤΤ ορίστηκε βάσει της έκθεσης εξωτερικών ελεγκτών, σύμφωνα με το άρθρο 63Ε εδάφιο 6 του νόμου 3601/2007.

(178) Σχετικά με την αναγκαιότητα του μέτρου NTT2, το Υπουργείο Οικονομικών δήλωσε ότι το δεύτερο πρόγραμμα προσαρμογής για την Ελλάδα (2η επανεξέταση του Μαΐου 2013) επέβαλε την πώληση του Νέου ΤΤ σε τρίτο μέρος έως τις 15 Ιουλίου 2013.

(179) Όσον αφορά την αμοιβή για τα μέτρα ΝΤΤ1 και ΝΤΤ2, το Υπουργείο Οικονομικών διαπίστωσε ότι το ΕΤΧΣ, το οποίο καλύπτει το χρηματοδοτικό κενό έως τις 31 Δεκεμβρίου 2013 αντί του ΕΤΕΚΕ, αποκτά προνομιακή αξίωση που προηγείται των υπολοίπων πιστωτών χωρίς εξασφάλιση σε περίπτωση ρευστοποίησης των περιουσιακών στοιχείων που παρέμεναν στην ιδιοκτησία του ΤΤ και ότι μόνον οι απαιτήσεις των εργαζομένων να λάβουν το 50 % της αποζημίωσής τους είχαν προτεραιότητα έναντι των απαιτήσεων του ΕΤΧΣ. Ως εκ τούτου, διαπίστωσε ότι το προϊόν της εκκαθάρισης των εν λόγω στοιχείων ενεργητικού θα αποδοθεί κυρίως στο ΕΤΧΣ και, κατά συνέπεια, θα μειώσει το κόστος που βαρύνει το κράτος.

(180) Όσον αφορά την αποκατάσταση της μακροπρόθεσμης βιωσιμότητας του Νέου ΤΤ, το Υπουργείο Οικονομικών διαπίστωσε ότι, ως ενδιάμεσο πιστωτικό ίδρυμα, το Νέο TT έπρεπε να πωληθεί εντός δύο ετών από τη σύστασή του, σύμφωνα με το άρθρο 63Ε του νόμου 3601/2007. Η πώληση του Νέου TT, σύμφωνα με το ΜΟΧΠ του Μαΐου 2013, θα ολοκληρωνόταν το αργότερο έως τις 15 Ιουλίου 2013, ώστε να εξασφαλιστεί η μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα των δραστηριοτήτων του.

6. ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΕΝΙΣΧΥΣΕΩΝ ΣΕ ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΤΙΣ ΕΞΑΓΟΡΑΣΘΕΙΣΕΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ

6.1. ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΕΝΙΣΧΥΣΕΩΝ ΥΠΕΡ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ PROTON

6.1.1. Ύπαρξη και ύψος της ενίσχυσης

(181) Η Επιτροπή έχει διαπιστώσει την ύπαρξη κρατικής ενίσχυσης κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της Συνθήκης ΕΚ. Σύμφωνα με την εν λόγω διάταξη, ως κρατικές ενισχύσεις νοούνται οι ενισχύσεις που χορηγούνται υπό οποιαδήποτε μορφή από τα κράτη ή με κρατικούς πόρους και που νοθεύουν ή απειλούν να νοθεύσουν τον ανταγωνισμό διά της ευνοϊκής μεταχειρίσεως ορισμένων επιχειρήσεων ή ορισμένων κλάδων παραγωγής, κατά το μέτρο που επηρεάζουν τις μεταξύ κρατών μελών συναλλαγές.

6.1.1.1. Ύπαρξη ενίσχυσης στα μέτρα που χορηγήθηκαν στο πλαίσιο του καθεστώτος στήριξης των ελληνικών τραπεζών (μέτρα Pr1, Pr2 και Pr3)

(182) Η εισφορά κεφαλαίου ύψους 80 εκατ. ευρώ από το ελληνικό κράτος στην Τράπεζα Proton τον Μάιο του 2009 (μέτρο Pr1), οι τίτλοι του ελληνικού Δημοσίου αξίας 78 εκατ. ευρώ τους οποίους απέκτησε η Τράπεζα Proton τον Απρίλιο του 2009 (μέτρο Pr2) και η κρατική εγγύηση που δόθηκε στην Τράπεζα Proton για έκδοση ομολόγων ονομαστικής αξίας 149,4 εκατ. ευρώ του Ιουλίου 2010 (μέτρο Pr3) χορηγήθηκαν στο πλαίσιο του καθεστώτος στήριξης των ελληνικών τραπεζών (113). Στην απόφαση έγκρισης του εν λόγω καθεστώτος, η Επιτροπή κατέληξε στο συμπέρασμα ότι τα μέτρα που χορηγήθηκαν βάσει του καθεστώτος αυτού συνιστούσαν κρατική ενίσχυση.

(183) Όπως συνάγεται στην αιτιολογική σκέψη 38 της απόφασης για την κίνηση διαδικασίας για τη Νέα Τράπεζα Proton, η τράπεζα αυτή στεγάζει τις οικονομικές δραστηριότητες της Proton Bank. Τα μέτρα Pr1, Pr2 και Pr3 ωφέλησαν τη Νέα Τράπεζα Proton, εφόσον συνέβαλαν στη σταθεροποίηση και τη συνέχιση των οικονομικών δραστηριοτήτων που μεταβιβάστηκαν σε αυτήν, οι οποίες θα έπαυαν να υφίστανται χωρίς αυτά τα μέτρα. Ως εκ τούτου, η Επιτροπή θεωρεί ότι έχει ωφεληθεί από τις οικονομικές δραστηριότητες που μεταβιβάστηκαν στη Νέα Τράπεζα Proton.

6.1.1.2. Ύπαρξη ενίσχυσης στην κάλυψη του χρηματοδοτικού κενού της Νέας Τράπεζας Proton (μέτρο NP1)

(184) Στις αιτιολογικές σκέψεις 31 έως 37 της απόφασης για την κίνηση διαδικασίας για τη Νέα Τράπεζα Proton, η Επιτροπή έχει ήδη αποφανθεί ότι το μέτρο NP1, ήτοι η παρέμβαση του μηχανισμού εξυγίανσης του ΕΤΕΚΕ και του ΕΤΧΣ να καλύψει το χρηματοδοτικό κενό, συνιστά κρατική ενίσχυση κατά την έννοια του άρθρου 107 παράγραφος 1 της Συνθήκης. Στην αιτιολογική σκέψη 38 της ίδιας απόφασης η Επιτροπή έκρινε ότι η Νέα Τράπεζα Proton είναι ο οικονομικός δικαιούχος του μέτρου αυτού, εφόσον η Νέα Τράπεζα Proton ασκεί την οικονομική δραστηριότητα της Proton Bank η οποία εξακολουθεί να υφίσταται λόγω της ενίσχυσης.

6.1.1.3. Ύπαρξη ενίσχυσης στην αρχική εισφορά μετοχικού κεφαλαίου από το ΕΤΧΣ και πρόσθετη εισφορά μετοχικού κεφαλαίου από το ΕΤΧΣ το 2012 (μέτρο NP2)

(185) Στις αιτιολογικές σκέψεις 41 έως 43 της απόφασης για την κίνηση διαδικασίας για τη Νέα Proton, η Επιτροπή έχει ήδη αποφανθεί ότι η εισφορά κεφαλαίου από το ΤΧΣ ύψους 250 εκατ. ευρώ και οι πρόσθετες εισφορές κεφαλαίου που είχαν προβλεφθεί κατά την έκδοση της εν λόγω απόφασης, συνολικού ύψους 300 εκατ. ευ