Απόφαση της Επιτροπής

της 28ης Ιουνίου 2000

για το τμήμα του πορτογαλικού χάρτη ενισχύσεων περιφερειακού σκοπού για τη χρονική περίοδο 2000-2006, σχετικά με τις επιλέξιμες περιφέρειες για την παρέκκλιση που προβλέπεται στο άρθρο 87 παράγραφος 3 στοιχείο γ) της συνθήκης

[κοινοποιηθείσα υπό τον αριθμό Ε(2000) 1964]

(Το κείμενο στην πορτογαλική γλώσσα είναι το μόνο αυθεντικό)

(Κείμενο που παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον ΕΟΧ)

(2000/736/ΕΚ)

Η ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ,

Έχοντας υπόψη:

τη συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, και ιδίως το άρθρο 88 παράγραφος 2,

τη συμφωνία για τον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο, και ιδίως το άρθρο 62 παράγραφος 1 στοιχείο α),

Αφού κάλεσε τους ενδιαφερόμενους να υποβάλουν τις παρατηρήσεις τους σύμφωνα με τα εν λόγω άρθρα(1),

Εκτιμώντας τα ακόλουθα:

I. ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ

(1) Οι πορτογαλικές αρχές με τις επιστολές αριθ. 445 της 19ης Μαΐου 1999 και αριθ. 458 της 25ης Μαΐου 1999 της μόνιμης αντιπροσωπείας τους, που καταχωρήθηκαν στην Επιτροπή, στις 20 Μαΐου 1999 και στις 26 Μαΐου 1999 αντιστοίχως, της ανακοίνωσαν, βάσει του άρθρου 88 παράγραφος 3 της συνθήκης ΕΚ, σχέδιο χάρτη ενισχύσεων περιφερειακού σκοπού(2) για τη χρονική περίοδο 2000 έως 2006. Οι υπηρεσίες της Επιτροπής με την επιστολή τους D/52497 της 11ης Ιουνίου 1999, που διαβίβασαν στη μόνιμη αντιπροσωπεία της Πορτογαλίας ζήτησαν συμπληρωματικές πληροφορίες. Οι πορτογαλικές αρχές με τις επιστολές αριθ. 692 της 12ης Ιουλίου 1999 και αριθ. 994 της 12ης Οκτωβρίου 1999 της μόνιμης αντιπροσωπείας τους, που καταχωρήθηκαν στην Επιτροπή στις 19 Ιουλίου 1999 και 4 Νοεμβρίου 1999 αντιστοίχως, καθώς και κατά την διμερή συνάντηση της 7ης Σεπτεμβρίου 1999, συμπλήρωσαν την εν λόγω ανακοίνωση.

(2) Η Επιτροπή με την επιστολή της SG(2000) D/100638, της 19ης Ιανουαρίου 2000, πληροφόρησε την Πορτογαλία ότι αφού εξέτασε τα παρασχεθέντα από τις πορτογαλικές αρχές στοιχεία σχετικά με το εν λόγω μέτρο, αποφάσισε, βάσει των άρθρων 87 και 88 της συνθήκης και των άρθρων 61 και 62 της συμφωνίας ΕΟΧ, να μην προβάλει αντιρρήσεις σχετικά με το τμήμα της επιστολής που αφορά τις πορτογαλικές περιφέρειες που είναι επιλέξιμες για την παρέκκλιση που προβλέπεται στο άρθρο 87 παράγραφος 3 στοιχείο α) της συνθήκης (κρατική ενίσχυση αριθ. Ν 305/99) και να κινήσει τη διαδικασία που προβλέπεται στο άρθρο 88 παράγραφος 2 της συνθήκης για το τμήμα του χάρτη που αφορά τις πορτογαλικές περιφέρειες που είναι επιλέξιμες για την παρέκκλιση που προβλέπεται στο άρθρο 87 παράγραφος 3 στοιχείο γ) της συνθήκης (κρατική ενίσχυση C 78/99).

(3) Η απόφαση της Επιτροπής να μην προβάλει αντιρρήσεις όσον αφορά τμήμα του πορτογαλικού χάρτη, θεωρώντας ότι συμβιβάζεται με τη συνθήκη, και να κινήσει επίσημη διαδικασία εξέτασης για το άλλο τμήμα του πορτογαλικού χάρτη δημοσιεύτηκε στην Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων(3). Τα ενδιαφερόμενα μέρη κλήθηκαν εντός προθεσμίας ενός μηνός από την ημερομηνία της εν λόγω δημοσίευσης, να υποβάλουν τις παρατηρήσεις τους για τις πτυχές του μέτρου για τις οποίες η Επιτροπή κίνησε διαδικασία.

(4) Η Επιτροπή δεν έλαβε παρατηρήσεις από τα ενδιαφερόμενα μέρη.

(5) Η πορτογαλικές αρχές διαβίβασαν στην Επιτροπή τις παρατηρήσεις τους με την επιστολή αριθ. 221 της 21ης Φεβρουαρίου 2000 της μόνιμης αντιπροσωπείας τους και την επιστολή αριθ. 2610 της 2ας Μαΐου 2000 του υπουργού Εθνικής Οικονομίας, οι οποίες καταχωρίστηκαν από την Επιτροπή στις 22 Φεβρουαρίου 2000 και στις 4 Μαΐου 2000 αντιστοίχως, καθώς και με διμερή επίσκεψη της 12ης Απριλίου 2000 και τέλεξ της 18ης Μαΐου 2000.

II. ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΩΝ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ ΓΙΑ ΤΑ ΟΠΟΙΑ Η ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΚΙΝΗΣΕ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ

(6) Το σχέδιο του χάρτη ενισχύσεων περιφερειακού σκοπού που ανακοίνωσαν οι πορτογαλικές αρχές καλύπτει το σύνολο της πορτογαλικής επικράτειας και αφορά τη χρονική περίοδο από 1ης Ιανουαρίου 2000 έως 31 Δεκεμβρίου 2006. Οι πορτογαλικές αρχές, βάσει της παρέκκλισης που προβλέπεται στο άρθρο 87 παράγραφος 3 στοιχείο γ) της συνθήκης, πρότειναν τις περιφέρειες του επιπέδου ΙΙΙ της NUTS (ονοματολογία των εδαφικών στατιστικών μονάδων) και τα ακόλουθα ανώτατα όρια έντασης (σε καθαρά ισοδύναμα επιδότησης ΚΙΕ):

>ΘΕΣΗ ΠΙΝΑΚΑ>

(7) Σύμφωνα με την πορτογαλική ανακοίνωση όλα τα προαναφερθέντα ανώτατα όρια έντασης θα επαυξηθούν κατά δέκα ακαθάριστες ποσοστιαίες μονάδες για τις μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις(4). Εξάλλου, αποτελούν ταυτόχρονα και τα σωρευτικά ανώτατα όρια που εφαρμόζονται στο σύνολο της ενίσχυσης σε περίπτωση παρέμβασης που εντάσσεται σε διάφορα καθεστώτα περιφερειακού σκοπού, ανεξάρτητα από το αν προέρχεται από τοπικές, περιφερειακές, εθνικές ή κοινοτικές πηγές.

(8) Η Επιτροπή εξέτασε την ανακοίνωση της Πορτογαλίας σε σχέση με τις κατευθυντήριες γραμμές σχετικά με τις κρατικές ενισχύσεις περιφερειακού σκοπού, και ιδίως βάσει των διατάξεων του σημείου 5.2 των εν λόγω κατευθυντηρίων γραμμών, όπου ορίζεται ότι το σχέδιο του χάρτη πρέπει να "καταρτιστεί σύμφωνα με τα κριτήρια που προβλέπονται στα σημεία 3.5, 3.10, 4.8 και 4.9", λαμβανομένου υπόψη του γεγονότος ότι η πλήρης μέγιστη κάλυψη των ενισχύσεων περιφερειακού σκοπού στην Πορτογαλία είχε καθοριστεί, για τη χρονική περίοδο 2000 έως 2006, στο 100 % του εθνικού πληθυσμού(5).

(9) Όσον αφορά τα ανώτατα όρια έντασης που προτείνονται για κάθε μια από τις προαναφερθείσες περιφέρειες του επιπέδου ΙΙΙ της NUTS, η Επιτροπή υπενθυμίζει ότι, σύμφωνα με τις διατάξεις του σημείου 4.8 των κατευθυντηρίων γραμμών, "το ανώτατο όριο των ενισχύσεων περιφερειακού σκοπού δεν πρέπει να υπερβαίνει το 20 % του ΚΙΕ γενικά", ούτε το 10 %του ΚΙΕ στις περιφέρειες που είναι επιλέξιμες βάσει του άρθρου 87 παράγραφος 3 στοιχείο γ) και "που έχουν ταυτόχρονα κατά κεφαλή ΑΕΠ σε ΠΑΔ υψηλότερο και δείκτη ανεργίας κατώτερο από τον αντίστοιχο κοινοτικό μέσο όρο". Η περιφέρεια του επιπέδου ΙΙΙ της NUTS "Μείζων περιφέρεια Λισαβόνας" είναι η μόνη που υπόκειται στο εν λόγω ανώτατο όριο του 10 % ΚΙΕ.

(10) Η Επιτροπή υπενθύμισε επίσης ότι, σύμφωνα με τις διατάξεις του σημείου 5.7 των κατευθυντηρίων γραμμών για τις περιφέρειες που χάνουν το καθεστώς του άρθρου 87 παράγραφος 3 στοιχείο α) μετά την αναθεώρηση του χάρτη περιφερειακών ενισχύσεων και αποκτούν το καθεστώς του άρθρου 87 παράγραφος 3 στοιχείο γ) θα μπορούσε να δεχθεί, για μεταβατική περίοδο, προοδευτική μείωση της έντασης της ενίσχυσης που έχουν τύχει υπό το καθεστώς του άρθρου 87 παράγραφος 3 στοιχείο α), σύμφωνα με ένα γραμμικό, ή ταχύτερο ρυθμό, μέχρι το αντίστοιχο ανώτατο όριο ενίσχυσης κατ' εφαρμογή των σημείων 4.8 και 4.9. Δεδομένου ότι όλες οι προαναφερθείσες περιφέρειες, το σύνολο των οποίων συνιστά την περιφέρεια του επιπέδου ΙΙ του NUTS "Λισαβόνα και κοιλάδα του Τάγου", ήταν επιλέξιμες για την παρέκκλιση που προβλέπεται στο άρθρο 87 παράγραφος 3 στοιχείο α) μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου 1999, και ότι το ανώτατο όριο των ενισχύσεων που εφαρμοζόταν στις περιφέρειες αυτές είχε καθοριστεί στο 75 % ακαθάριστο, στην ένταση ενισχύσεων που είχαν προτείνει πορτογαλικές αρχές είχε ληφθεί υπόψη η δυνατότητα αυτή.

(11) Η Επιτροπή παρατήρησε ωστόσο ότι σύμφωνα με τις διατάξεις της σημείωσης 43 του σημείου 5.7 των κατευθυντηρίων γραμμών, οι προαναφερθείσες μεταβατικές διατάξεις δεν εφαρμόζονται στα τμήματα των περιφερειών του επιπέδου ΙΙ της NUTS που χάνουν το καθεστώς του άρθρου 87 παράγραφος 3 στοιχείο α) και οι οποίες, "ελλείψει του επιπλέον ποσοστού πληθυσμού που λαμβάνεται με την εφαρμογή της δεύτερης διόρθωσης που προβλέπεται στο σημείο 8 του παραρτήματος ΙΙΙ των εν λόγω κατευθυντηρίων γραμμών, θα έπρεπε να αποκλειστούν από το νέο χάρτη ενισχύσεων". Στην περίπτωση της Πορτογαλίας, το ποσοστό του επιπλέον αυτού πληθυσμού αντιστοιχεί σε 23,2 % του συνολικού πληθυσμού της χώρας.

(12) Έτσι, η Επιτροπή διαπίστωσε ότι, σύμφωνα με την ανακοίνωση της Πορτογαλίας, ολόκληρη η περιφέρεια του επιπέδου ΙΙ της NUTS "Λισαβόνα και κοιλάδα του Τάγου" που αντιπροσωπεύει το 33,4 % του πληθυσμού της χώρας θα πρέπει να τύχει της μεταβατικής περιόδου που προβλέπεται στο σημείο 5.7 των κατευθυντηρίων γραμμών που αφορά την αναπροσαρμογή της έντασης των ενισχύσεων των οποίων είχε τύχει υπό το καθεστώς του άρθρου 87 παράγραφος 3 στοχείο α). Ωστόσο, βάσει των περιορισμών που έχουν καθοριστεί λόγω της γεωγραφικής εφαρμογής των μεταβατικών αυτών διατάξεων μόνο το 10,2 % του πληθυσμού της Πορτογαλίας μπορεί να τύχει της εφαρμογής των μέτρων της μεταβατικής αυτής περιόδου. Υπό αυτές τις συνθήκες, η πρόταση των πορτογαλικών αρχών σχετικά με ανώτατα όρια τη προτεινόμενης ενίσχυσης για κάθε μια από τις σχετικές περιφέρειες του επιπέδου ΙΙΙ της NUTS, δεν μπόρεσε να γίνει δεκτή όσον αφορά την εφαρμογή των σχετικών διατάξεων των κατευθυντηρίων γραμμών, η δε Επιτροπή αμφέβαλε για το κατά πόσο το εν λόγω τμήμα της πρότασης της Πορτογαλίας συμβιβάζεται με τη συνθήκη.

(13) Κατά συνέπεια, η Επιτροπή παρατήρησε επίσης ότι λαμβανομένων υπόψη των προαναφερθεισών αμφιβολιών σχετικά με την ένταση των προτεινομένων ενισχύσεων για κάθε μια από τις παραπάνω περιφέρειες, δεν μπορεί να θεωρήσει ότι η εν λόγω ένταση ενισχύσεων είχε διαβαθμιστεί "σύμφωνα με τη σοβαρότητα και την ένταση των προβλεπομένων περιφερειακών προβλημάτων τα οποία εξετάστηκαν σε κοινοτικό πλαίσιο", σύμφωνα με το σημείο 4.8 των κατευθυντηρίων γραμμών. Για τον ίδιο λόγο, δε μπορούσε επίσης να θεωρήσει ότι η ένταση των προτεινομένων ενισχύσεων για τις μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις συμφωνούσε με το σημείο 4.9 των κατευθυντηρίων γραμμών. Επιπλέον, η Επιτροπή δε μπορούσε να θεωρήσει ότι οι κανόνες σώρευσης που καθορίζονται στο σημείο 4.18 των κατευθυντηρίων γραμμών είχαν τηρηθεί.

III. ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΠΟΥ ΥΠΕΒΑΛΑΝ ΟΙ ΠΟΡΤΟΓΑΛΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ

(14) Στις παρατηρήσεις που υπέβαλαν οι πορτογαλικές αρχές στο πλαίσιο της εν λόγω επίσημης διαδικασίας εξέτασης τονίζεται κυρίως η διαφωνία τους σχετικά με την ίδια την αρχή των περιορισμών στη γεωγραφική εφαρμογή των μεταβατικών διατάξεων που προβλέπονται στο σημείο 5.7 των κατευθυντηρίων γραμμών σχετικά με τις κρατικές ενισχύσεις περιφερειακού σκοπού. Στο πλαίσιο αυτό, οι πορτογαλικές αρχές κρίνουν ιδίως ότι η σημείωση 43 περιορίζει αισθητά τα αποτελέσματα των διατάξεων του εν λόγω σημείου 5.7 των κατευθυντηρίων γραμμών όταν πρόκειται να εξασφαλιστούν κατάλληλα συνοδευτικά μέτρα για τις περιφέρειες που χάνουν το καθεστώς του άρθρου 87 παράγραφος 3 στοιχείο α) της συνθήκης με την αποφυγή ιδιαίτερα ριζικών αλλαγών στις καταστάσεις επιλεξιμότητας, και ότι η εφαρμογή του άρθρου στην περιφέρεια του επιπέδου ΙΙ της NUTS "Λισαβόνα και κοιλάδα του Τάγου" δεν δικαιολογείται, δεδομένου ότι αντιστοιχεί στην επιβολή υπερβολικών περιορισμών σε θέματα βιομηχανικής και περιφερειακής πολιτικής σε ένα από τα κράτη μέλη που χορηγούν σχετικά τις λιγότερες ενισχύσεις στις επιχειρήσεις.

(15) Εξάλλου, οι πορτογαλικές αρχές κρίνουν εν πάση περιπτώσει ότι η εφαρμογή των περιορισμών που καθορίζονται στη σημείωση 43 του σημείου 5.7 των κατευθυντηρίων γραμμών έχουν ως αποτέλεσμα την αδικαιολόγητη τιμωρία της περιφέρειας του επιπέδου ΙΙ της NUTS "Λισαβόνα και κοιλάδα του Τάγου", και τούτο για διάφορους λόγους:

- με εξαίρεση μόνο την περιφέρεια του επιπέδου ΙΙΙ της NUTS "Μείζων περιφέρεια Λισαβόνας" (όπου το ΑΕΠ φθάνει το 114 % του κοινοτικού μέσου όρου) και την περιφέρεια του επιπέδου ΙΙ της NUTS "Λισαβόνα και κοιλάδα του Τάγου" (σε επίπεδα ανάπτυξης ανάλογα με τις προβλεπόμενες στο άρθρο 87 παράγραφος 3 στοιχείο α) περιφέρειες, που την περιβάλλουν) το κατά κεφαλήν ΑΕΠ κάθε μίας από τις τέσσερις άλλες σχετικές περιφέρειες του επιπέδου ΙΙΙ της NUTS κυμαίνεται μεταξύ 55 % και 58 % του κοινοτικού μέσου όρου. Ωστόσο, η μέγιστη ένταση των ενισχύσεων είναι σαφώς χαμηλότερη στις περιφέρειες αυτές. Με άλλα λόγια, οι τέσσερις αυτές περιφέρειες του επιπέδου ΙΙΙ της NUTS ("Lezíria do Tejo", "Μέσος Τάγος", "Δυτική χώρα" και "Χερσόνησος του Setúbal") δε μπορούν να επιλεγούν για την παρέκκλιση που προβλέπεται στο άρθρο 87 παράγραφος 3 στοιχείο της συνθήκης αποκλειστικά και μόνο γιατί αποτελούν τμήμα της περιφέρειας του επιπέδου ΙΙ της NUTS "Λισαβόνα και κοιλάδα του Τάγου",

- λόγω των περιορισμών που καθορίζονται στην προαναφερθείσα σημείωση 43, μόνο ένα περιορισμένο τμήμα της περιφέρειας του επιπέδου ΙΙ της NUTS "Λισαβόνα και κοιλάδα του Τάγου", η οποία περιλαμβάνει λιγότερο από το ένα τρίτο του πληθυσμού της περιφέρειας, μπορεί να τύχει της εφαρμογής των μεταβατικών διατάξεων που προβλέπονται στο σημείο 5.7 των κατευθυντηρίων γραμμών. Όντως, οι τέσσερις λιγότερο αναπτυγμένες περιφέρειες του επιπέδου ΙΙΙ της NUTS συγκεντρώνουν περίπου το 45 % του πληθυσμού της περιφέρειας του επιπέδου ΙΙ της NUTS "Λισαβόνα και κοιλάδα του Τάγου", το δε νέο ανώτατο όριο έντασης (20 % καθαρό) καθίσταται, κατά συνέπεια, άμεσα εφαρμόσιμο σε ορισμένες από αυτές ήδη από την 1η Ιανουαρίου 2000,

- ως εκ τούτου, και λαμβανομένου υπόψη του σχετικού επιπέδου ανάπτυξης των συγκεκριμένων περιφερειών του επιπέδου ΙΙΙ της NUTS, η εφαρμογή των περιορισμών που καθορίζονται στη σημείωση 43 του εν λόγω σημείου 5.7 των κατευθυντηρίων γραμμών δεν συνεπάγεται ίση μεταχείριση μεταξύ των διαφόρων κρατών μελών και περιφερειών, δεδομένου ότι δεν εξασφαλίζει ότι όλες οι εντάσεις ενισχύσεων που εφαρμόζονται είναι οι κατάλληλες σε σχέση με τη σοβαρότητα και την ένταση των ειδικών περιφερειακών προβλημάτων.

(16) Επιπλέον, οι πορτογαλικές αρχές κρίνουν ότι η εφαρμογή των διατάξεων που καθορίζονται στην προαναφερθείσα σημείωση 43 αντίκεινται στη μέθοδο που αποφάσισε το Συμβούλιο όσον αφορά τα διαρθρωτικά ταμεία, δεδομένου ότι προβλέπουν πολύ πιο γενναιόδωρη αντιμετώπιση κατά τη σταδιακή εξάλειψη του στόχου αριθ. 1 της περιφέρειας του επιπέδου ΙΙ της NUTS "Λισαβόνα και κοιλάδα του Τάγου". Η εφαρμογή των διατάξεων αυτών σε θέματα κρατικών ενισχύσεων περιφερειακού σκοπού αποτελεί έτσι στοιχείο ασυνέπειας μεταξύ της περιφερειακής πολιτικής και της πολιτικής ανταγωνισμού, αντίθετο με το στόχο που είχε ορίσει σχετικά η Επιτροπή(6).

(17) Οι πορτογαλικές αρχές, παρά η διαφωνία αρχής σχετικά με κάθε περιορισμό γεωγραφικής εφαρμογής των μεταβατικών διατάξεων που προβλέπονται στο σημείο 5.7 των κατευθυντηρίων γραμμών, προέβησαν ωστόσο σε τροποποίηση της αρχικής τους ανακοίνωσης, στο πλαίσιο της συγκεκριμένης επίσημης διαδικασίας εξέτασης. Σύμφωνα με την τροποποίηση αυτή, που έχει αρχικά ως στόχο την αποτροπή μιας αρνητικής απόφασης εκ μέρους της Επιτροπής κατ' εφαρμογή του άρθρου 7 παράγραφος 5 του κανονισμού ΕΚ αριθ. 659/1999 του Συμβουλίου(7), οι πορτογαλικές αρχές λαμβάνοντας υπόψη τις δυσμενείς συνέπειες μιας τέτοιας απόφασης στην εφαρμογή μιας συνεκτικής και προσαρμοσμένης στην Πορτογαλία περιφερειακής πολιτικής, προτείνουν πλέον, βάσει της παρέκκλισης που προβλέπεται στο άρθρο 87 παράγραφος 3 στοιχείο γ) της συνθήκης, τις ακόλουθες περιφέρειες του επιπέδου ΙΙΙ της NUTS και τα ακόλουθα ανωτατα όρια έντασης των ενισχύσεων:

>ΘΕΣΗ ΠΙΝΑΚΑ>

(18) Όπως προβλέπει η αρχική ανακοίνωση, όλα τα προαναφερθέντα ανώτατα όρια έντασης θα προσαυξηθούν κατά δέκα ακαθάριστες ποσοστιαίες μονάδες για τις μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις. Εξάλλου, αποτελούν ταυτόχρονα τα ανώτατα όρια σώρευσης που εφαρμόζονται σε ολόκληρη την ενίσχυση σε περίπτωση παράλληλης παρέμβασης από πολλά καθεστώτα περιφερειακού σκοπού, ανεξάρτητα αν αυτή προσέρχεται από τοπικές, περιφερειακές, εθνικές ή κοινοτικές πηγές.

IV. ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ

(19) Η Επιτροπή εξέτασε το τμήμα της πορτογαλικής ανακοίνωσης που αφορά τις προτεινόμενες περιφέρειες για την παρέκκλιση που προβλέπεται στο άρθρο 87 παράγραφος 3 στοιχείο γ) της συνθήκης, όπως αυτές τροποποιήθηκαν κατά τη διάρκεια της επίσημης διαδικασίας εξέτασης, βάσει των κατευθυντηρίων γραμμών που αφορούν τις κρατικές ενισχύσεις περιφερειακού σκοπού.

(20) Όσον αφορά τα ανώτατα όρια έντασης που πρότειναν οι πορτογαλικές αρχές για κάθε μια από τις περιφέρειες του επιπέδου ΙΙΙ της NUTS, η Επιτροπή υπενθυμίζει ότι, σύμφωνα με τις διατάξεις του σημείου 4.8 των κατευθυντηρίων γραμμών, και με εξαίρεση ιδίως των ιδιαίτερα απομακρυσμένων ή με χαμηλή δημογραφική πυκνότητα περιφερειών, "το ανώτατο όριο των ενισχύσεων περιφερειακού σκοπού δεν πρέπει να υπερβαίνει το 20 % ΚΙΕ γενικά", και το 10 % ΚΙΕ στις περιφέρειες που είναι επιλέξιμες βάσει του άρθρου 87 παράγραφος 3 στοιχείο γ), "οι οποίες παρουσιάζουν ταυτόχρονα κατά κεφαλήν ΑΕΠ σε ΠΑΔ υψηλότερο και δείκτη ανεργίας χαμηλότερο από τον αντίστοιχο κοινοτικό μέσο όρο". Όπως ανακοινώθηκε στις πορτογαλικές αρχές με την επιστολή SG(98) D/12398, της 30ής Δεκεμβρίου 1998, για την αναθεώρηση των εθνικών ανωτάτων ορίων κάλυψης των περιφερειακών ενισχύσεων για τη χρονική περίοδο 2000 έως 2006, η περιφέρεια του επιπέδου ΙΙΙ της NUTS "Μείζων περιφέρεια Λισαβόνας" είναι η μόνη που υπόκειται στο εν λόγω ανώτατο όριο του 10 % ΚΙΕ.

(21) Στο πλαίσιο αυτό, η Επιτροπή υπενθυμίζει επίσης ότι σύμφωνα με τις διατάξεις του σημείου 5.7 των κατευθυντηρίων γραμμών, για τις περιφέρειες που χάνουν το καθεστώς του άρθρου 87 παράγραφος 3 στοιχείο α), μετά την ολοκλήρωση της αναθεώρησης του χάρτη των περιφερειακών ενισχύσεων και αποκτούν το καθεστώς του άρθρου 87 παράγραφος 3 στοιχείο γ), θα μπορούσε να αποδεχθεί για μεταβαπκή περίοδο που δεν θα πρέπει να υπερβαίνει τα δύο έτη για τις ενισχύσεις λειτουργίας και τα τέσσερα έτη για τις ενισχύσεις αρχικής επένδυσης και τη δημιουργία θέσεων απασχόλησης, μία προοδευτική μείωση της έντασης των ενισχύσεων που δικαιούντο υπό το καθεστώς του άρθρου 87 παράγραφος 3 στοιχείο α) σύμφωνα με έναν γραμμικό ή ταχύτερο ρυθμό, μέχρι το ανώτατο όριο έντασης που αντιστοιχεί με την εφαρμογή των σημείων 4.8 και 4.9. Δεδομένου ότι όλες οι προαναφερθείσες περιφέρειες, το σύνολο των οποίων αποτελεί την περιφέρεια επιπέδου ΙΙ της NUTS "Λισαβόνα και κοιλάδα του Τάγου", ήταν επιλέξιμες για παρέκκλιση που προβλέπεται στο άρθρο 87 παράγραφος 3 στοιχείο α) μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου 1999, και ότι το ανώτατο όριο των ενισχύσεων που εφαρμοζόταν στις περιφέρειες αυτές είχε καθοριστεί στο 75 % ακαθάριστο (που αντιστοιχεί, κατά την ημερομηνία της ανακοίνωσης και στην περίπτωση ενισχύσεων που χορηγούνται υπό μορφή παρέμβασης λόγω απώλειας πόρων, σε 54,6 % ΚΙΕ), στην ένταση ενισχύσεων που προτείνουν οι πορτογαλικές αρχές για τις περιφέρειες του επιπέδου ΙΙΙ της NUTS "Lezíria do Tejo", "Μέσος Τάγος", "Δυτική Χώρα" και "Χερσόνησος του Setúbal" είχε ληφθεί υπόψη η δυνατότητα αυτή.

(22) Η Επιτροπή υπενθυμίζει ακόμα σχετικά με το θέμα ότι σύμφωνα με τις διατάξεις της σημείωσης 43 του σημείου 5.7 των κατευθυντηρίων γραμμών, οι προαναφερθείσες μεταβατικές διατάξεις δεν εφαρμόζονται στα τμήματα των περιφερειών του επιπέδου ΙΙ της NUTS που χάνουν το καθεστώς του άρθρου 87 παράγραφος 3 στοιχείο α) και οι οποίες, "ελλείψει επιπλέον ποσοστού πληθυσμού που λαμβάνεται από την εφαρμογή της δεύτερης διόρθωσης η οποία προβλέπεται στο σημείο 8 του παραρτήματος ΙΙΙ των εν λόγω κατευθυντηρίων γραμμών, θα πρέπει να αποκλειστούν από το νέο χάρτη ενισχύσεων".

(23) Τέλος, η Επιτροπή υπενθυμίζει ότι όπως επισήμανε στο σημείο 3.3 της ανακοίνωσής της στα κράτη μέλη σχετικά με τη συνοχή μεταξύ της περιφερειακής πολιτικής και της πολιτικής του ανταγωνισμού(8), οι λεπτομέρειες της σταδιακής εξάλειψης αφορούν κάθε μία από τις δύο συγκεκριμένες πολιτικές. Στο θέμα αυτό, η συνοχή μεταξύ τους εξασφαλίζεται, όπως αναφέρθηκε στην ατζέντα 2000, από το γεγονός ότι "οι ενέργειες που προορίζονται για περιφέρειες που θα συνεχίσουν να επωφελούνται της στήριξης των διαρθρωτικών ταμείων προσωρινά θα πρέπει να συμβιβάζονται με τους κανόνες της πολιτικής ανταγωνισμού όσον αφορά τις κρατικές ενισχύσεις", η δε εφαρμογή των κανόνων που καθορίζουν οι κατευθυντήριες γραμμές, που αποτελούν αφ' εαυτών εχέγγυο ισότητας, δεν φαίνεται να οδηγούν σε άνιση μεταχείριση της Πορτογαλίας σε σχέση με τα άλλα κράτη μέλη.

(24) Τούτων δεδομένων, η Επιτροπή διαπιστώνει ότι, σύμφωνα με την ανακοίνωση της Πορτογαλίας, οι τέσσερις περιφέρειες του επιπέδου ΙΙΙ της NUTS "Lezíria do Τejo", "Μέσος Τάγος", "Δυτική χώρα" και "Χερσόνησος του Setúbal", περιλαμβάνουν το 14,9 % του συνολικού πληθυσμού της χώρας, θα πρέπει να τύχουν της τετραετούς μεταβατικής περιόδου που αναφέρεται στο σημείο 5.7 των κατευθυντήριων γραμμών, για την αναπροσαρμογή της έντασης ενίσχυσης που έχουν τύχει υπό το καθεστώς του άρθρου 87 παράγραφος 3 στοιχείο α), ενώ λόγω των περιορισμών που καθορίζονται στη σημείωση 43 του σημείου 5.7 των κατευθυντηρίων γραμμών σχετικά με τη γεωγραφική εφαρμογή των μεταβατικών αυτών διατάξεων, μόνο το 10,2 % του πορτογαλικού πληθυσμού μπορεί να επωφεληθεί από τη μεταβατική αυτή περίοδο. Όντως, στην περίπτωση της Πορτογαλίας, το ποσοστό του επιπλέον πληθυσμού το οποίο αναφέρεται στη σημείωση 43 και ο οποίος μπορεί να υπολογιστεί με εφαρμογή της μεθόδου που περιγράφεται στο σημείο 3 του παραρτήματος ΙΙΙ των κατευθυντηρίων γραμμών, χωρίς να ληφθεί υπόψη δεύτερη προαναφερθείσα διόρθωση και τηρούμενης της μέγιστης συνολικής κάλυψης του 42,7 % του κοινοτικού πληθυσμού, αντιστοιχεί στο 23,2 % του συνολικού πληθυσμού της χώρας.

(25) Σχετικά με το θέμα αυτό η Επιτροπή παρατηρεί ωστόσο ότι οι περιορισμοί που καθορίζονται στη σημείωση 43 όσον αφορά τη γεωγραφική εφαρμογή των μεταβατικών διατάξεων που προβλέπονται στο σημείο 5.7 των κατευθυντηρίων γραμμών έχουν απλώς στόχο να αποτραπεί περιφέρειες που λόγω της κοινωνικοοικονομικής τους κατάστασης θα έπρεπε να αποκλειστούν από τους χάρτες κρατικών ενισχύσεων περιφερειακού σκοπού, να επωφελούνται διπλά, βάσει της λήψης ενισχύσεων καταρχάς [ως περιφέρειες που χάνουν το καθεστώς του άρθρου 87 παράγραφος 3 στοιχείο α) και λόγω της εφαρμογής της δεύτερης διόρθωσης που προβλέπεται στο σημείο 8 του παραρτήματος ΙΙΙ των κατευθυντη ρίων γραμμών] και κατόπιν βάσει της έντασης των ενισχύσεων. Ωστόσο, λαμβανομένου υπόψη ιδιαίτερα του γεγονότος ότι το κατά κεφαλήν ΑΕΠ σε κάθε μία από τις τέσσερις περιφέρειες του επιπέδου ΙΙΙ της NUTS οι οποίες, σύμφωνα με την ανακοίνωση της Πορτογαλίας, θα πρέπει να τύχουν των προαναφερθεισών μεταβατικών διατάξεων ("Lezíria do Tejo", "Μέσος Τάγος", "Δυτική χώρα" και "Χερσόνησος του Setúbal"), κυμαίνεται μεταξύ 55 % και 58 % του κοινοτικού μέσου όρου, δεν φαίνεται λογικό οι περιφέρειες αυτές να πρέπει, στο σύνολό τους ή εν μέρει, να αποκλειστούν από το χάρτη περιφερειακών ενισχύσεων της Πορτογαλίας λόγω της κοινωνικοοικονομικής τους κατάστασης. Αντίθετα και οι τέσσερις συγκεκριμένες περιφέρειες του επιπέδου ΙΙΙ της NUTS παρουσιάζουν αρκετές περιφερειακές ανισότητες σε σχέση με τα όρια που αναφέρονται στο σημείο 5 του παραρτήματος ΙΙΙ των κατευθυντηρίων γραμμών, και που έχουν ληφθεί υπόψη για τον υπολογισμό της κλίμακας κατανομής μεταξύ των διαφόρων κρατών μελών, της κοινοτικής κάλυψης με περιφερικές ενισχύσεις βάσει της παρέκκλισης που προβλέπεται στο άρθρο 87 παράγραφος 3 στοιχείο γ) της συνθήκης, σύμφωνα με μέθοδο που καθορίζεται στο τμήμα 1 του παραρτήματος ΙΙΙ των κατευθυντηρίων γραμμών. Έτσι, και στο μέτρο που το επίπεδο του κατά κεφαλήν ΑΕΠ των περιφερειών αυτών είναι ανάλογο, κάθε διαφορετική αντιμετώπιση τμήματος από αυτές υπάρχει κίνδυνος να θίξει τις προοπτικές περιφερειακής ανάπτυξης του συνόλου. Υπό αυτές τις συνθήκες, ακόμα και αν υπερβαίνει το 4,7 % του συνολικού πληθυσμού, το όριο που προκύπτει από τη μηχανική εφαρμογή των περιορισμών που καθορίζονται στην προαναφερθείσα σημείωση 43 όταν πρόκειται για τον καθορισμό της έκτασης του οφέλους από τις μεταβατικές διατάξεις που προβλέπονται στο σημείο 5.7, η πρόταση της Πορτογαλίας μπορεί στο σημείο αυτό να θεωρηθεί συμβιβάσιμη με τις κατευθυντήριες γραμμές.

(26) Στο πλαίσιο αυτό, η Επιτροπή παρατηρεί επίσης ότι σύμφωνα με το σημείο 4.8 των κατευθυντηρίων γραμμών, η προτεινόμενη ένταση ενισχύσεων για κάθε περιφέρεια θα πρέπει να ρυθμιστεί "ανάλογα με την σοβαρότητα και την ένταση των περιφερειακών προβλημάτων που εξετάζονται σε κοινοτικό πλαίσιο". Λαμβανομένου υπόψη του γεγονότος ότι το σχέδιο χάρτη της Πορτογαλίας περιλαμβάνει σημαντική και άμεση μείωση της έντασης ενισχύσεων που εφαρμόζονται στην περιφέρεια του επιπέδου ΙΙΙ της NUTS "Μείζων περιφέρεια Λισαβόνας" (από 75 % ακαθάριστο, σε 10 % ΚΙΕ) καθώς και τα χαμηλά επίπεδα οικονομικής ανάπτυξης των περιφερειών του επιπέδου ΙΙΙ της NUTS "Lezíria do Tejo", "Μέσος Τάγος", "Δυτική χώρα" και "Χερσόνησος του Setúbal", η πτυχή αυτή της πρότασης της Πορτογαλίας μπορεί επίσης να θεωρηθεί συμβιβάσιμες με τις σχετικές διατάξεις των κατευθυντηρίων γραμμών.

(27) Τέλος, η Επιτροπή διαπιστώνει αφενός ότι η ένταση των προτεινόμενων ενισχύσεων για τις μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις είναι σύμφωνη με το σημείο 4.9 των κατευθυντηρίων γραμμών που προβλέπει τη δυνατότητα να τους χορηγηθούν οι προβλεπόμενες προσαυξήσεις από την κοινοτική πλαισίωση των κρατικών ενισχύσεων στις ΜΜΕ(9), δηλαδή ακαθάριστες ποσοστιαίες μονάδες σε περίπτωση περιφερειών που είναι επιλέξιμες για την παρέκκλιση που προβλέπεται στο άρθρο 87 παράγραφος 3 στοιχείο γ) της συνθήκης και αφετέρου ότι οι κανόνες σώρευσης που καθοριζονται στο σημείο 4.18 των κατευθυντηρίων γραμμών τηρούνται. Όσον αφορά τα δυο αυτά θέματα, η πρόταση της Πορτογαλίας μπορεί επίσης να θεωρηθεί συμβιβάσιμη με τις σχετικές διατάξεις των κατευθυντηρίων γραμμών.

V. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ

(28) Λαμβανομένων υπόψη των προηγουμένων εκτιμήσεων, η Επιτροπή κρίνει ότι το νέο σχέδιο του τμήματος του χάρτη ενισχύσεων περιφερειακού σκοπού της Πορτογαλίας για τη χρονική περίοδο 2000 έως 2006 που αφορά τις επιλέξιμες για την παρέκκλιση που προβλέπεται στο άρθρο 87 παράγραφος 3 στοιχείο γ) της συνθήκης περιφέρειες, συμβιβάζεται με τις διατάξεις των κατευθυντηρίων γραμμών που αφορούν τις κρατικές ενισχύσεις περιφερειακού σκοπού,

ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΑΠΟΦΑΣΗ:

Άρθρο 1

Το τμήμα του χάρτη ενισχύσεων περιφερειακού σκοπού της Πορτογαλίας για τη χρονική περίοδο 2000 έως 2006 που αφορά τις περιφέρειες που είναι επιλέξιμες για την παρέκκλιση που προβλέπεται στο άρθρο 87 παράγραφος 3 στοιχείο γ) της συνθήκης συμβιβάζεται με την κοινή αγορά δυνάμει του άρθρου 87 παράγραφος 3 στοιχείο γ) της συνθήκης.

Η εφαρμογή του παρόντος μέτρου κατά συνέπεια επιτρέπεται.

Άρθρο 2

Η παρούσα απόφαση απευθύνεται στην Πορτογαλική Δημοκρατία.

Βρυξέλλες, 28 Ιουνίου 2000.

Για την Επιτροπή

Mario Monti

Μέλος της Επιτροπής

(1) ΕΕ C 62 της 4.3.2000, σ. 2.

(2) Σύμφωνα με τις κατευθυντήριες γραμμές περί κρατικών ενισχύσεων περιφερειακού σκοπού (ΕΕ C 74 της 10.3.1998, σ. 9) κάθε εθνικός χάρτης κρατικών ενισχύσεων περιφερειακού σκοπού περιλαμβάνει αφενός τις περιφέρειες που προτείνονται για τις παρεκκλίσεις που προβλέπονται στο άρθρο 87 παράγραφος 3 στοιχεία α) και γ) της συνθήκης και αφετέρου από τα ανώτατα όρια έντασης των ενισχύσεων για αρχικές επενδύσεις ή των ενισχύσεων για τη δημιουργία θέσεων απασχόλησης που αφορούν τις επενδύσεις σε κάθε μια από τις περιφέρειες αυτές, καθώς και τα ανώτατα εφαρμοζόμενα σωρευτικά όρια.

(3) Βλέπε υποσημείωση της σελίδας 1.

(4) ΕΕ L 107 της 30.4.1996, σ. 4.

(5) ΕΕ C 16 της 21.1.1999, σ. 5.

(6) Ανακοίνωση της Επιτροπής στα κράτη μέλη για την περιφερειακή πολιτική και την πολιτική του ανταγωνισμού "Ενίσχυση της συγκέντρωσης και συνοχής" (ΕΕ C 90 της 26.3.1998, σ. 3).

(7) ΕΕ L 83 της 27.3.1999, σ. 1.

(8) Βλέπε υποσημείωση 6.

(9) ΕΕ C 213 της 23.7.1996, σ. 4.