Απόφαση της Επιτροπής

της 13ης Δεκεμβρίου 2000

όσον αφορά την ενίσχυση που το Βασίλειο των Κάτω Χωρών χορήγησε υπέρ έξι επιχειρήσεων επεξεργασίας κοπριάς

[κοινοποιηθείσα υπό τον αριθμό Ε(2000) 4070]

(Το κείμενο στην ολλανδική γλώσσα είναι το μόνο αυθεντικό)

(Κείμενο που παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον ΕΟΧ)

(2001/521/ΕΚ)

Η ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ,

Έχοντας υπόψη:

τη συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, και ιδίως το άρθρο 88 παράγραφος 2 πρώτο εδάφιο,

τη συμφωνία για τον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο, και ιδίως το άρθρο 62 παράγραφος 1 στοιχείο α),

τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 659/1999 του Συμβουλίου, της 22ας Μαρτίου 1999, για τη θέσπιση λεπτομερών κανόνων εφαρμογής του άρθρου 93 της συνθήκης ΕΚ,

Αφού κάλεσε τους ενδιαφερομένους να υποβάλουν τις παρατηρήσεις τους σύμφωνα με τις προαναφερθείσες διατάξεις(1),

Εκτιμώντας τα ακόλουθα:

I. ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ

(1) Από το 1994 και εξής, η Επιτροπή έλαβε διάφορες καταγγελίες όσον αφορά περιπτώσεις ενίσχυσης που χορηγήθηκαν υπέρ σχεδίων επεξεργασίας κοπριάς στις Κάτω Χώρες στο πλαίσιο του καθεστώτος ενισχύσεων "Bijdrageregeling Proefprojecten Mestverwerking", στο εξής "καθεστώς ΒΡΜ". Η έγκριση της Επιτροπής για το εν λόγω καθεστώς ίσχυε μέχρι το 1994(2). Σύμφωνα με τις καταγγελίες, η χορήγηση ενισχύσεων συνεχίστηκε και μετά τη συγκεκριμένη ημερομηνία.

(2) Με επιστολή της 15ης Ιουλίου 1999 [SG(99) D/5241] η Επιτροπή κάλεσε τις Κάτω Χώρες να παράσχουν, εντός δώδεκα εργάσιμων ημερών από την παραλαβή της διαταγής παροχής πληροφοριών, όλα τα στοιχεία που χρειάζεται η Επιτροπή για να εκτιμήσει εάν οι επίμαχες ενισχύσεις εμπίπτουν στο καθεστώς ΒΡΜ όπως αυτό εγκρίθηκε από την Επιτροπή. Επίσης, οι Κάτω Χώρες έπρεπε να πληροφορήσουν την Επιτροπή εάν χορήγησαν και άλλες ενισχύσεις υπέρ ανάλογων σχεδίων.

(3) Με επιστολές της 15ης Οκτωβρίου (Α/37878) και της 26ης Οκτωβρίου 1999 (Α/38181) οι ολλανδικές αρχές διαβίβασαν σειρά εγγράφων, χωρίς ωστόσο να θίγουν περαιτέρω τις ερωτήσεις που η Επιτροπή είχε υποβάλει στη διαταγή της για την παροχή πληροφοριών.

(4) Με επιστολή της 17ης Μαΐου 2000 [SG (2000)D/103702] η Επιτροπή ανακοίνωσε στις Κάτω Χώρες την απόφασή της να κινήσει τη διαδικασία του άρθρου 88 παράγραφος 2 της συνθήκης ΕΚ όσον αφορά έξι περιπτώσεις χορήγησης ενίσχυσης μετά τη λήξη του καθεστώτος.

(5) Η απόφαση της Επιτροπής να κινήσει τη διαδικασία δημοσιεύθηκε στην Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων(3). Η Επιτροπή κάλεσε τους ενδιαφερομένους να υποβάλουν τις παρατηρήσεις τους σε σχέση με τα μέτρα ενίσχυσης.

(6) Η Επιτροπή δεν έλαβε παρατηρήσεις από κανένα ενδιαφερόμενο.

II. ΛΕΠΤΟΜΕΡΗΣ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΗΣ ΕΝΙΣΧΥΣΗΣ

(7) Στις 6 Ιουλίου 1989 η Επιτροπή ενέκρινε το καθεστώς ΒΡΜ (Ν 137/89) για την περίοδο 1989-1990. Με απόφαση της 14ης Δεκεμβρίου 1990 η ισχύς του εν λόγω καθεστώτος παρατάθηκε μέχρι το τέλος του 1994 (C 17/90, πρώην Ν 88/90). Με την έγκριση για την παράταση του εν λόγω καθεστώτος οι ολλανδικές αρχές έλαβαν την εξουσιοδότηση να χορηγούν επενδυτικές ενισχύσεις σε ποσοστό μέχρι 35 % των επιλέξιμων εξόδων για 20 εγκαταστάσεις επεξεργασίας κοπριάς μεγάλης κλίμακας.

(8) Στόχος του καθεστώτος ήταν να προωθήσει τη δημιουργία χρήσιμων δυνατοτήτων για τη διάθεση του πλεονάσματος κοπριάς στις Κάτω Χώρες. Στο πλαίσιο αυτό οι ολλανδικές αρχές επέστησαν ιδιαίτερα την προσοχή τους στην πρόληψη της υπερπαραγωγής κοπριάς και στην επεξεργασία του πλεονάσματος κοπριάς κατά τρόπο φιλικό για το περιβάλλον.

(9) Όσον αφορά την επεξεργασία κοπριάς, εγκρίθηκαν επενδυτικές ενισχύσεις σε πρότυπες εγκαταστάσεις (στις οποίες δοκιμάσθηκαν νέες μέθοδοι επεξεργασίας κοπριάς), πειραματικά εργοστάσια (που περιλαμβάνουν όλα τα στάδια επεξεργασίας, από την κοπριά μέχρι το εμπορικό προϊόν), εγκαταστάσεις προκαταρκτικού καθαρισμού (στις οποίες παράγονται σχετικά καθαρά απόβλητα) και μεγάλης κλίμακας εγκαταστάσεις για την αποθήκευση και την επεξεργασία κοπριάς πουλερικών (η οποία συνήθως σωρεύεται σε εξωτερικούς χώρους, εκπέμποντας αμμωνία).

(10) Μετά τη λήξη της ισχύος του καθεστώτος ΒΡΜ, οι ολλανδικές αρχές χορήγησαν ενίσχυση ποσού ύψους 2501089 ευρώ στα εργοστάσια επεξεργασίας κοπριάς Ferm-ο-Feed BV, Fleuren Compost BV, Vloet Oploo BV, Smith Markelo, Arev Venhorst και Memon ΚΡΙ.

(11) Τέλος, ένα εργοστάσιο, το Ferm-ο-Feed, έλαβε κρατική ενίσχυση δύο φορές, χωρίς να υπάρχουν στοιχεία που να αποδεικνύουν ότι η ενίσχυση αφορούσε δύο διαφορετικά πειραματικά σχέδια.

Ποσά που χορηγήθηκαν μετά τη λήξη του BPM

>ΘΕΣΗ ΠΙΝΑΚΑ>

(12) Η Επιτροπή κίνησε τη διαδικασία του άρθρου 88 παράγραφος 2 της συνθήκης ΕΚ, διότι είχε σοβαρές αμφιβολίες για το εάν οι έξι περιπτώσεις χορηγηθείσας ενίσχυσης εμπίπτουν στο καθεστώς ΒΡΜ ή στις παρεκκλίσεις του άρθρου 87 παράγραφος 2 και 3 της συνθήκης ΕΚ, δεδομένου ότι καμία από τις δύο παρεκκλίσεις δεν φαίνεται να ισχύει εν προκειμένω. Όσον αφορά την πρώτη παρέκκλιση, όπως ορίζεται στο άρθρο 87 παράγραφος 3 στοιχείο γ) της συνθήκης ΕΚ, η Επιτροπή ήταν της άποψης ότι οι όροι των κοινοτικών κανόνων για τις κρατικές ενισχύσεις υπέρ της προστασίας του περιβάλλοντος(4), στο εξής "κοινοτικοί κανόνες για το περιβάλλον", δεν ίσχυαν, δεδομένου ότι δεν υποβλήθηκαν στοιχεία που να αποδεικνύουν ότι η επενδυτική ενίσχυση χορηγήθηκε για την επίτευξη σημαντικά υψηλότερου επιπέδου προστασίας του περιβάλλοντος και δεδομένου ότι οι προαναφερθείσες εντάσεις ενίσχυσης υπερβαίνουν τα ανώτατα όρια που προβλέπονται από τους εν λόγω κανόνες. Επίσης, στην προκειμένη περίπτωση δεν φαίνεται να ισχύουν οι κοινοτικοί κανόνες για τις ενισχύσεις στις μικρομεσαίες επιχειρήσεις(5) (στο εξής "κοινοτικοί κανόνες για τις ΜΜΕ"), δεδομένου ότι δεν είχε αποκλειστεί το ενδεχόμενο χορήγησης ενίσχυσης σε μεγάλες επιχειρήσεις και υπέρβασης των ανώτατων επιτρεπομένων εντάσεων ενίσχυσης, όπως ορίζεται στους εν λόγω κοινοτικούς κανόνες.

III. ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΤΩΝ ΚΑΤΩΝ ΧΩΡΩΝ

(13) Σύμφωνα με τις ολλανδικές αρχές, η νομικά δεσμευτική πράξη για τη χορήγηση κρατικής ενίσχυσης είναι η "steunverlening" ή "beslissing omtrent de toekenning van een bijdrage", ήτοι η απόφαση με την οποία η κυβέρνηση αναλαμβάνει τη δέσμευση να καταβάλει ενίσχυση στον αιτούντα για το καθορισθέν ανώτατο ποσό, υπό τον όρο ότι ο αποδέκτης πληροί όλες τις προϋποθέσεις που καθορίζονται στο καθεστώς. Η εν λόγω απόφαση έπρεπε να είχε ληφθεί πριν την 31η Δεκεμβρίου 1994 και να ανακοινωθεί στους αποδέκτες με μια χορηγητική επιστολή ("toekenningsbrief").

(14) Σε πιο προχωρημένο στάδιο της διαδικασίας, οι ολλανδικές αρχές ισχυρίσθηκαν ότι η κρατική ενίσχυση η οποία χορηγήθηκε μετά τη λήξη του καθεστώτος ΒΡΜ, εμπίπτει στο εν λόγω καθεστώς, δεδομένου ότι η επιβεβαιωτική επιστολή ("bevestigingsbrief") απεστάλη πριν τη λήξη του καθεστώτος.

(15) Επιπλέον, η ολλανδική κυβέρνηση έκρινε ότι μόνο για τα μεγάλης κλίμακας σχέδια επεξεργασίας κοπριάς ήταν υποχρεωτική η υποβολή ξεχωριστής κοινοποίησης, και ότι για το λόγο αυτό δεν κοινοποίησε τα εξεταζόμενα σχέδια.

(16) Τέλος, η ολλανδική κυβέρνηση επισήμανε, ότι όσον αφορά την Ferm-ο-Feed, το καθεστώς δεν απαγόρευε στις αρχές να χορηγήσουν ενίσχυση σε δύο διαφορετικά σχέδια τα οποία προτείνονταν από την ίδια επιχείρηση.

IV. ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΕΝΙΣΧΥΣΗΣ

Α. Δυνατότητα εφαρμογής του καθεστώτος ΒΡΜ

(17) Προκειμένου να αποφανθεί εάν η ενίσχυση για τις έξι εμπλεκόμενες επιχειρήσεις πρέπει να θεωρηθεί ως υφιστάμενη ενίσχυση, η Επιτροπή εξέτασε πρώτα σε ποιο βαθμό το καθεστώς ΒΡΜ ισχύει για τα προαναφερθέντα σχέδια.

(18) Το σημαντικότερο νομικό θέμα στις εν λόγω έξι υποθέσεις είναι η διαφορά ερμηνείας όσον αφορά την απάντηση στο ερώτημα ποια είναι η δεσμευτικά νομική απόφαση για τη χορήγηση ενίσχυσης. Μολονότι η ολλανδική κυβέρνηση ισχυρίζεται ότι η νομικά δεσμευτική απόφαση με την οποία οι αρμόδιες αρχές χορηγούν ενίσχυση είναι η χορηγητική επιστολή, θεωρεί ωστόσο ότι όλες οι εξεταζόμενες επιδοτήσεις για τις οποίες απεστάλη χορηγητική επιστολή μετά την 31η Δεκεμβρίου 1994 εμπίπτουν στο εν λόγω καθεστώς δεδομένου ότι η επιβεβαιωτική επιστολή εστάλη πριν την εν λόγω ημερομηνία.

(19) Μετά από διεξοδικό έλεγχο των εγγράφων σε σχέση με τη διοικητική διαδικασία στις προαναφερθείσες υποθέσεις, η Επιτροπή κρίνει ότι η νομικά δεσμευτική απόφαση είναι η χορηγητική επιστολή. Η επιβεβαιωτική επιστολή αποτελεί απλώς βεβαίωση παραλαβής της αίτησης για τη χορήγηση ενίσχυσης χωρίς να έχει εξεταστεί προηγουμένως εάν πληρούνται οι προϋποθέσεις του καθεστώτος. Επιπλέον, η χορήγηση της ενίσχυσης εξαρτάτο από την αξιολόγηση μιας συμβουλευτικής επιτροπής, αποτελουμένης από εκπροσώπους διαφόρων υπουργείων. Μόνο μετά τη λήψη απόφασης σε εθνικό επίπεδο από την εν λόγω επιτροπή, το αρμόδιο Υπουργείο Γεωργίας, Αλιείας και Περιβάλλοντος έστελνε μια χορηγητική επιστολή, στην οποία αναφερόταν το ποσό των επιλέξιμων δαπανών, το ποσό της ενίσχυσης και οι όροι υπό τους οποίους θα χορηγείτο η επιδότηση. Κατά συνέπεια, από την ανάλυση των σταδίων της διαδικασίας προέκυψε ότι ενίσχυση δεν εχορηγείτο αυτόματα σε όλους τους αιτούντες, αλλά μόνο μετά από τη λήψη απόφασης από τις αρμόδιες αρχές.

(20) Κατά συνέπεια, η Επιτροπή θεωρεί ότι η ημερομηνία αποστολής της χορηγητικής επιστολής ισχύει ως ημερομηνία χορήγησης της ενίσχυσης, όπως εξάλλου είχαν καταρχήν υποστηρίξει και οι ολλανδικές αρχές. Κατά συνέπεια, η ενίσχυση που χορηγήθηκε στα εν λόγω έξι εργοστάσια επεξεργασίας κοπριάς δεν εμπίπτει στο καθεστώς και πρέπει να θεωρηθεί ως παράνομη ενίσχυση η οποία χορηγήθηκε κατά παράβαση του άρθρου 88 παράγραφος 3 της συνθήκης ΕΚ.

Β. Ενίσχυση κατά την έννοια του άρθρου 87 της συνθήκης ΕΚ

(21) Η επενδυτική ενίσχυση χορηγήθηκε από την ολλανδική κυβέρνηση με στόχο την πραγματοποίηση επενδύσεων σε εγκαταστάσεις κοπριάς και ως εκ τούτου ευνόησε τις εμπλεκόμενες επιχειρήσεις. Μετά την επεξεργασία της η ζωική κοπριά κυκλοφορεί στην αγορά ως αποξηραμένη κοπριά σε κόκκους. Τα εργοστάσια επεξεργασίας κοπριάς ανταγωνίζονται άλλους παραγωγούς οργανικών και χημικών λιπασμάτων. Το εν λόγω χρηματοοικονομικό ερέθισμα, ενισχύοντας την οικονομική θέση των εν λόγω επιχειρήσεων, απειλεί να στρεβλώσει τους όρους του ανταγωνισμού στην εσωτερική αγορά της ΕΕ, δεδομένου ότι η κοπριά, χρησιμοποιούμενη ως λίπασμα, ανταγωνίζεται άλλα οργανικά λιπάσματα.

(22) Σύμφωνα με μελέτη για τις δυνατότητες διάθεσης της επεξεργασμένης ζωικής κοπριάς από τις Κάτω Χώρες(6) η οποία πραγματοποιήθηκε το 1990 για το ενδιαφερόμενο ολλανδικό υπουργείο, τα ζωικά και φυτικά λιπάσματα δεν αντιμετωπίζουν ανταγωνισμό μόνο σε τοπικό επίπεδο αλλά και στις γαλλικές, ισπανικές, πορτογαλικές, ιταλικές και ελληνικές αγορές. Κατά την περίοδο 1988-1990 το ολλανδικό μερίδιο στο συνολικό διακοινοτικό εμπόριο των εν λόγω προϊόντων ήταν 44 έως 60 %. Οι ολλανδικές εξαγωγές επεξεργασμένης ζωικής κοπριάς σε άλλα κράτη μέλη αναμένεται να αυξηθούν, ιδίως χάρη στα προαναφερθέντα σχέδια.

(23) Παρά τη διαταγή για την παροχή πληροφοριών, οι ολλανδικές αρχές δεν διαβίβασαν τις απαραίτητες πληροφορίες σχετικά με τη θέση κάθε επιχείρησης χωριστά στην αγορά. Οι εν λόγω πληροφορίες θα επέτρεπαν στην Επιτροπή να κρίνει τον αντίκτυπο των επιμέρους επιχειρήσεων στις αγορές επεξεργασίας κοπριάς και λιπασμάτων. Για το λόγο αυτό, η Επιτροπή βασίστηκε στα δεδομένα που αφορούν το σύνολο της αγοράς, όπως προαναφέρθηκαν.

(24) Κατά συνέπεια, η ενίσχυση μπορεί να επηρεάσει αρνητικά το εμπόριο μεταξύ των κρατών μελών στο συγκεκριμένο τομέα και ως εκ τούτου συνιστά κρατική ενίσχυση κατά την έννοια του άρθρου 87 παράγραφος 1 της συνθήκης ΕΚ.

Γ. Η συμβατότητα της ενίσχυσης με το άρθρο 87 της συνθήκης ΕΚ

(25) Η ενίσχυση δεν υπάγεται σε κάποιο εγκεκριμένο καθεστώς ενισχύσεων το οποίο να εφαρμόζεται σήμερα δεδομένου ότι το καθεστώς ΒΡM έπαψε να εφαρμόζεται το 1994. Κατά συνέπεια, σε αντίθεση με τους ισχυρισμούς της ολλανδικής κυβέρνησης, κάθε ενίσχυση προς επιχειρήσεις επεξεργασίας κοπριάς πρέπει να κοινοποιείται ατομικά, ανεξάρτητα από το μέγεθος της επιχείρησης. Οι ολλανδικές αρχές δεν τήρησαν την υποχρέωσή τους αυτή, που απορρέει από το άρθρο 88 παράγραφος 3 της συνθήκης ΕΚ. Η Επιτροπή αξιολόγησε το μέτρο βάσει του άρθρου 88 παράγραφος 3 της συνθήκης ΕΚ ως νέα ενίσχυση και εφάρμοσε στο πλαίσιο αυτό τις αρχές του άρθρου 87 της συνθήκης ΕΚ.

(26) Η εξεταζόμενη ενίσχυση μπορεί να θεωρηθεί ως συμβιβάσιμη με την κοινή αγορά μόνο εφόσον ισχύει μία από τις παρεκκλίσεις του άρθρου 87 παράγραφοι 2 και 3 της συνθήκης ΕΚ.

(27) Για τους ακόλουθους λόγους οι παρεκκλίσεις του άρθρου 87 παράγραφος 2 και παράγραφος 3 στοιχεία α), β), γ)(7) και δ) της συνθήκης ΕΚ δεν ισχύουν στην προκειμένη περίπτωση.

(28) Στην εξεταζόμενη υπόθεση δεν πρόκειται για ενισχύσεις κοινωνικού χαρακτήρος προς μεμονωμένους καταναλωτές ή για την επανόρθωση ζημιών που προκαλούνται από θεομηνίες, ούτε για ενισχύσεις προς την οικονομία ορισμένων περιοχών της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Γερμανίας οι οποίες θίγονται από τη διαίρεση της Γερμανίας. Οι παρεκκλίσεις του άρθρου 87 παράγραφος 3 στοιχείο α) της συνθήκης ΕΚ επίσης δεν ισχύουν στην προκειμένη περίπτωση, δεδομένου ότι οι ενισχύσεις δεν προορίζονται για την προώθηση της οικονομικής αναπτύξεως περιοχών στις οποίες το βιοτικό επίπεδο είναι ασυνήθως χαμηλό ή στις οποίες επικρατεί σοβαρή υποαπασχόληση. Όσον αφορά την παρέκκλιση του άρθρου 87 παράγραφος 3 στοιχείο β) της συνθήκης ΕΚ, η Επιτροπή κρίνει ότι η ενίσχυση σαφώς δεν προορίζεται για την προώθηση σημαντικών σχεδίων κοινού ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος ή για την άρση σοβαρής διαταραχής της οικονομίας κράτους μέλους. Ο περιφερειακός χαρακτήρας της παρέκκλισης του άρθρου 87 παράγραφος 3 στοιχείο γ) της συνθήκης ΕΚ δεν ισχύει στην προκειμένη περίπτωση, δεδομένου ότι οι επιχειρήσεις δεν είναι εγκατεστημένες σε ενισχυόμενες περιοχές, και η ενίσχυση δεν προορίζεται για την προώθηση του πολιτισμού και της διατήρησης της πολιτιστικής κληρονομιάς, όπως ορίζεται στο άρθρο 87 παράγραφος 3 στοιχείο δ) της συνθήκης ΕΚ.

(29) Επιπλέον, οι ολλανδικές αρχές δεν επιχείρησαν να δικαιολογήσουν την ενίσχυση προβάλλοντας κάποιο από τα προαναφερθέντα επιχειρήματα.

Δ. Η συμβατότητα της ενίσχυσης με το άρθρο 87 παράγραφος 3 στοιχείο γ) της συνθήκης ΕΚ

(30) Όσον αφορά το δεύτερο μέρος της παρέκκλισης του άρθρου 87 παράγραφος 3 στοιχείο γ) της συνθήκης ΕΚ, ήτοι ενισχύσεις για την προώθηση της ανάπτυξης ορισμένων οικονομικών δραστηριοτήτων, η Επιτροπή βάσισε την αξιολόγησή της στο γεγονός ότι το καθεστώς ΒΡM από το 1989/1990 προοριζόταν καταρχήν για να βοηθήσει τις μεσαίες επιχειρήσεις να δημιουργήσουν πειραματικές εγκαταστάσεις που θα επέτρεπαν την επεξεργασία των πλεονασμάτων κοπριάς κατά τρόπο φιλικό προς το περιβάλλον σύμφωνα, αφενός, με την ολλανδική νομοθεσία η οποία από το 1987 περιορίζει την παραγωγή κοπριάς και, αφετέρου, με την οδηγία 91/676/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 12ης Δεκεμβρίου 1991, για την προστασία των υδάτων από τη νιτρορύπανση γεωργικής προέλευσης(8), στο εξής "η οδηγία για τη νιτρορύπανση".

(31) Η Επιτροπή ενέκρινε κατ' εξαίρεση την παράταση του καθεστώτος ΒΡM κατά το 1990 προκειμένου να μπορέσει η ολλανδική κυβέρνηση να παράσχει κίνητρα για την καθιέρωση καινοτόμου τεχνολογίας. Η επιτυχής έκβαση των σχετικών σχεδίων εξαρτάτο από την προθυμία των αγροτών να πληρώσουν για την επεξεργασία της κοπριάς που παραγόταν στα αγροκτήματά τους. Επ' ευκαιρία, η Επιτροπή είχε ήδη επισημάνει ότι εάν τα σχέδια αποδεικνύονταν μη βιώσιμα, θα υιοθετούσε εκ προοιμίου αρνητική στάση έναντι της χορήγησης περαιτέρω ενισχύσεων για την επεξεργασία κοπριάς στις Κάτω Χώρες(9). Κατά συνέπεια, ήταν σαφές για τις ολλανδικές αρχές ότι η Επιτροπή είχε αναθεωρήσει εκ βάθρων την προσέγγισή της όσον αφορά το καθεστώς ΒΡM. Η ολλανδική κυβέρνηση δεν μπορεί πλέον να αναμένει ότι τα νέα σχέδια θα θεωρηθούν συμβιβάσιμα με το άρθρο 87 της συνθήκης ΕΚ υπό τους ίδιους όρους με αυτούς του καθεστώτος ΒΡM.

(32) Η Επιτροπή εξέτασε τη συμβατότητα της ενίσχυσης σύμφωνα με τους κανόνες για τις ΜΜΕ.

(33) Σύμφωνα με το σημείο 4.2.1 των εν λόγω κανόνων, η Επιτροπή δύναται να εγκρίνει ενισχύσεις προς ΜΜΕ εκτός των περιοχών που είναι επιλέξιμες για τη χορήγηση εθνικών ενισχύσεων περιφερειακού χαρακτήρα, υπό την προϋπόθεση ότι η ένταση της ενίσχυσης δεν υπερβαίνει το 15 % στην περίπτωση των μικρών επιχειρήσεων ή το 7,5 % στην περίπτωση των μεσαίων επιχειρήσεων. Τούτο σημαίνει ότι οι πέντε απο τις εξεταζόμενες περιπτώσεις δεν εμπίπτουν στους κανόνες για τις ΜΜΕ. Εξάλλου, ακόμη και εάν οι εν λόγω επιχειρήσεις πληρούσαν τα κριτήρια του σημείου 3.2 των κανόνων για τις ΜΜΕ, η χορηγηθείσα ενίσχυση υπερβαίνει τα προβλεπόμενα ανώτατα όρια.

(34) Μόνο στην περίπτωση της Fleuren Compost BV η ένταση της ενίσχυσης είναι χαμηλότερη του ανώτατου ορίου που προβλέπεται στους κανόνες για τις ΜΜΕ. Οι ολλανδικές αρχές, ωστόσο δεν απέδειξαν ότι η εν λόγω επιχείρηση ανταποκρίνεται στα κριτήρια του σημείου 3.2 των κοινοτικών κανόνων για τις ΜΜΕ, παρά τις αμφιβολίες όσον αφορά το μέγεθος των εμπλεκόμενων επιχειρήσεων που η Επιτροπή εξέφρασε στη διαταγή της για την παροχή πληροφοριών στο πλαίσιο της απόφασής της να κινήσει τη διαδικασία.

(35) Κατά συνέπεια, οι ολλανδικές αρχές δεν προσκόμισαν στοιχεία που να αποδεικνύουν ότι οι εν λόγω έξι επιχειρήσεις πληρούν τα κριτήρια των ΜΜΕ των κανόνων για τις ΜΜΕ, ούτε επιχείρησαν να δικαιολογήσουν κατ' αυτόν τον τρόπο την χορήγηση της ενίσχυσης. Επιπλέον, οι ολλανδικές αρχές δεν απέδειξαν ότι τηρήθηκαν οι γενικές αρχές του σημείου 4.1 των κοινοτικών κανόνων για τις ΜΜΕ. Για το λόγο αυτό, η Επιτροπή κρίνει ότι οι κοινοτικοί κανόνες για τις ΜΜΕ δεν ισχύουν στην προκειμένη περίπτωση.

(36) Στη συνέχεια, η Επιτροπή εξέτασε τα σχέδια βάσει των κοινοτικών κανόνων για το περιβάλλον.

(37) Καταρχήν, η Επιτροπή εξέτασε εάν τα σχετικά μέτρα πληρούν τους όρους για τη χορήγηση επενδυτικής ενίσχυσης όπως αυτοί προσδιορίζονται στο σημείο 3.2 των κοινοτικών κανόνων για το περιβάλλον.

(38) Η Επιτροπή είναι της γνώμης ότι μέρος των εν λόγω κοινοτικών κανόνων δεν ισχύει, διότι οι υποχρεώσεις όσον αφορά το περιβάλλον που απορρέουν από την οδηγία για την νιτρορύπανση ισχύουν και για τους αγρότες με σκοπό τον περιορισμό της παραγωγής κοπριάς, ενώ οι αποδέκτες της ενίσχυσης δεν είναι αυτοί που φέρουν τις εν λόγω υποχρεώσεις.

(39) Ωστόσο, ακόμη και στην περίπτωση που θα ίσχυαν οι κανόνες για το περιβάλλον, σύμφωνα με το σημείο 3.2.3 Β, σχετικά με τις ενισχύσεις που ενθαρρύνουν τις επιχειρήσεις να προχωρήσουν πέρα από τα υποχρεωτικά περιβαλλοντικά πρότυπα, χορηγούνται μόνο οι ενισχύσεις για επενδύσεις που επιτρέπουν σαφώς υψηλότερα επίπεδα προστασίας του περιβάλλοντος από εκείνα των υποχρεωτικών προτύπων. Οι ολλανδικές αρχές δεν προσκόμισαν στοιχεία που να αποδεικνύουν ότι αυτή είναι η περίπτωση των εξεταζόμενων μέτρων. Η Επιτροπή αμφιβάλλει για το εάν οι εγκαταστάσεις επεξεργασίας κοπριάς μπορούν να συμβάλουν στην επίτευξη ανώτερων στόχων από αυτούς που θεσπίζει η οδηγία 91/676/ΕΟΚ, δεδομένου ότι τέσσερα τουλάχιστον από τα πειραματικά εργοστάσια που επιδοτήθηκαν κατά τη διάρκεια ισχύος του καθεστώτος στη συνέχεια υποχρεώθηκαν να κλείσουν. Σύμφωνα με την Επιτροπή, σε καμία περίπτωση δεν μπορεί να δικαιολογηθεί ενίσχυση που χορηγήθηκε μετά τη λήξη του καθεστώτος για τους ίδιους λόγους που οδήγησαν στην κατ' εξαίρεση παράταση της ισχύος τους.

(40) Η Επιτροπή εξετάζει επίσης τα μέτρα ως ενίσχυση που βοηθά τις επιχειρήσεις να προσαρμοσθούν σε νέα υποχρεωτικά πρότυπα. Βάσει των διαθέσιμων πληροφοριών η Επιτροπή κρίνει ότι δεν πληρούνται οι όροι του σημείου 3.2.3 Α, των κοινοτικών κανόνων για το περιβάλλον: στο εν λόγω σημείο ορίζεται ότι οι κρατικές ενισχύσεις επιτρέπονται μέχρι ποσοστού 15 % ακαθάριστα του επιλέξιμου κόστους και ότι μπορούν να χορηγούνται μόνο για περιορισμένη χρονική περίοδο και για εγκαταστάσεις που λειτουργούν για διάστημα δύο ετών πριν από την έναρξη ισχύος των σχετικών προτύπων ή υποχρεώσεων. Σε αντίθεση με τους εν λόγω όρους, η ενίσχυση χορηγήθηκε σε νέα εργοστάσια επεξεργασίας κοπριάς με ένταση μέχρι 35 %.

(41) Όσον αφορά τη διπλή ενίσχυση υπέρ της Ferm-ο-Feed BV, η Επιτροπή κρίνει ότι η χορήγηση ενίσχυσης για δεύτερη φορά αποτελεί παράβαση της αρχής του καθεστώτος ΒΡM που ορίζει ότι ενίσχυση χορηγείται μόνο σε πειραματικά σχέδια προσανατολισμένα προς μεθόδους επεξεργασίας κοπριάς που δεν βλάπτουν το περιβάλλον. Η Επιτροπή βασίζει την εν λόγω εκτίμησή της στο γεγονός ότι, σύμφωνα με άρθρο στο έντυπο "Αgrarisch Dagblad" της 26ης Νοεμβρίου 1997, οι αρμόδιες ολλανδικές αρχές ανακάλεσαν την περιβαλλοντική έγκριση της Ferm-ο-Feed BV διότι η επιχείρηση δεν τηρούσε την ολλανδική νομοθεσία για το περιβάλλον. Παρόλα αυτά, η ενίσχυση χορηγήθηκε χωρίς να εξετασθεί εάν ισχύουν ακόμη οι όροι που είχαν τεθεί στη χορηγητική επιστολή.

(42) Επιπλέον, σύμφωνα με τους σχετικούς φακέλους, η δεύτερη επιδότηση χορηγήθηκε για την ανανέωση και επέκταση του παραγωγικού δυναμικού των πειραματικών εγκαταστάσεων οι οποίες είχαν κατασκευαστεί χάρη στην κρατική ενίσχυση που χορηγήθηκε για πρώτη φορά το 1988. Οι ολλανδικές αρχές δεν προσκόμισαν κανένα αποδεικτικό στοιχείο όσον αφορά το ερώτημα εάν το δεύτερο σχέδιο είναι τώρα καινοτόμο σε σχέση με το πρώτο.

(43) Ως εκ τούτου, η Επιτροπή κρίνει ότι η δεύτερη χορήγηση ενίσχυσης προς την Ferm-ο-Feed BV δεν συμβιβάζεται με τους κανόνες για το περιβάλλον, για τους ίδιους λόγους που προαναφέρθηκαν όσον αφορά τις άλλες περιπτώσεις στις οποίες η ενίσχυση χορηγήθηκε μετά τη λήξη του καθεστώτος.

(44) Κατά δεύτερο λόγο, η Επιτροπή εξέτασε εάν ισχύει το σημείο 3.4 των κοινοτικών κανόνων για το περιβάλλον. Προϋπόθεση για την έγκριση λειτουργικών ενισχύσεων υπέρ της προστασίας του περιβάλλοντος είναι οι ενισχύσεις να αντισταθμίζουν το πρόσθετο κόστος παραγωγής σε σχέση με το κλασικό. Επιπλέον, οι ενισχύσεις πρέπει να είναι προσωρινές και να μειούνται προοδευτικά. Όταν η Επιτροπή αποφάσισε, το Δεκέμβριο του 1990, να μην φέρει αντιρρήσεις όσον αφορά την πρόθεση των ολλανδικών αρχών να χορηγήσουν επενδυτική ενίσχυση ποσοστού 35 % για την κατασκευή μεγάλης κλίμακας εργοστασίων κοπριάς κατά την περίοδο μέχρι το τέλος 1994, η απόφασή της είχε βασιστεί στους περιβαλλοντικούς στόχους των εν λόγω εργοστασίων και τους υψηλούς εμπορικούς κινδύνους που συνδέονταν με αυτούς.

(45) Όσον αφορά τον εμπορικό κίνδυνο, η Επιτροπή επισημαίνει ότι οι επενδύσεις σε μεγάλης κλίμακας εργοστάσια επεξεργασίας κοπριάς θεωρήθηκαν ως πειραματικά σχέδια τα οποία θα έπρεπε να αποτελέσουν κίνητρο για την κατασκευή των εν λόγω εργοστασίων σύμφωνα με το προκαθορισμένο χρονοδιάγραμμα και για τη διατήρηση της βιωσιμότητας των εργοστασίων μεγάλης κλίμακας για την επεξεργασία κοπριάς.

(46) Η Επιτροπή γνωρίζει ότι οι ολλανδικές αρχές επιδότησαν τα εν λόγω εργοστάσια αποσκοπώντας κυρίως να προωθήσουν έναν τρόπο επεξεργασίας κοπριάς που θα είναι φιλικός προς το περιβάλλον, προκειμένου να αποφευχθούν εξωτερικά έξοδα, ιδίως με τη μορφή ρύπανσης των υδάτων, εκπομπής αερίων και καταλοίπων βαρέων μετάλλων. Το γεγονός ότι κατά τη διάρκεια ισχύος του καθεστώτος ΒΡM εγκρίθηκαν αρκετά σχέδια αποτελεί σαφή απόδειξη των δυσκολιών που σχετίζονται με τη δημιουργία βιώσιμων εγκαταστάσεων για την επεξεργασία κοπριάς. Η Επιτροπή επαναλαμβάνει ότι η επεξεργασία κοπριάς καθαυτή δεν αποτελεί προσοδοφόρα δραστηριότητα και ότι η βιωσιμότητα ανάλογων εγκαταστάσεων εξαρτάται από την προθυμία των αγροτών να παραδώσουν την κοπριά που παράγουν και να πληρώσουν για την επεξεργασία της. Οι εν λόγω αβεβαιότητες σε σχέση με την οικονομική βιωσιμότητα των εργοστασίων μεγάλης κλίμακας για την επεξεργασία κοπριάς επιβεβαιώθηκαν από καταγγελία(10) και γραπτές ερωτήσεις μέλους του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου(11). Η επεξεργασία κοπριάς, κατά τη γνώμη τους, κοστίζει υπερβολικά ακριβά και εξαρτάται μόνιμα από τις επιδοτήσεις.

(47) Διάφορα εργοστάσια φαίνεται να αντιμετώπιζαν οικονομικές δυσκολίες, στις οποίες μπορούσαν να ανταπεξέλθουν μόνο με τη χορήγηση πρόσθετης λειτουργικής ενίσχυσης. Το 1992 η Επιτροπή, σύμφωνα με την πάγια, αρνητική στάση της όσον αφορά τις λειτουργικές ενισχύσεις, εξέδωσε τελική απόφαση με την οποία απαγορεύει τη χορήγηση τέτοιων ενισχύσεων για την επεξεργασία κοπριάς(12).

(48) Τέσσερα εργοστάσια επεξεργασίας κοπριάς, τα οποία είχαν λάβει επιδοτήσεις στο πλαίσιο του καθεστώτος ΒΡM, υποχρεώθηκαν να κλείσουν διότι δεν ήταν βιώσιμα. Ως εκ τούτου, η Επιτροπή κρίνει ότι τα σχέδια στα οποία χορηγήθηκε ενίσχυση μετά τη λήξη της ισχύος του καθεστώτος, για την εισαγωγή τεχνολογίας ίδιας με αυτήν που προβλέπεται στο καθεστώς, εξαρτώνται μονίμως από τη χορήγηση ενίσχυσης για τη διατήρηση της παραγωγής τους, γεγονός που δεν επιτρέπει στην ενίσχυση να είναι προσωρινή και να μειώνεται προοδευτικά. Κατά συνέπεια, δεν τηρείται κανένας από τους δύο όρους του σημείου 3.4 των κοινοτικών κανόνων για το περιβάλλον.

(49) Δεδομένου ότι τα εξεταζόμενα μέτρα δεν πληρούν τους όρους των κοινοτικών κανόνων για τις ΜΜΕ και το περιβάλλον, δεν μπορούν να θεωρηθούν ότι προωθούν την ανάπτυξη οικονομικών δραστηριοτήτων χωρίς να αλλοιώνουν τους όρους των συναλλαγών μεταξύ των κρατών μελών κατά τρόπο που αντίκειται προς το κοινό συμφέρον. Δεδομένου ότι δεν μπορεί να εφαρμοστεί η παρέκκλιση του άρθρου 87 παράγραφος 3 στοιχείο γ) της συνθήκης ΕΚ, ισχύει πλήρως η καταρχήν απαγόρευση του άρθρου 87 παράγραφος 1 της συνθήκης ΕΚ. Οι ολλανδικές αρχές εξάλλου δεν επιχειρηματολόγησαν όσον αφορά τη συμβατότητα της ενίσχυσης με τις διατάξεις της συνθήκης ΕΚ.

(50) Όταν μια ενίσχυση δεν φαίνεται να συμβιβάζεται με την κοινή αγορά, η Επιτροπή, σύμφωνα με την απόφαση του Δικαστηρίου στην υπόθεση 70/72(13), που επιβεβαιώθηκε στις υποθέσεις 310/85(14) και C-5/89(15), πρέπει να ζητήσει από το κράτος μέλος να προβεί στην ανάκτηση κάθε ενίσχυσης που χορηγήθηκε παράνομα. Η εν λόγω επιστροφή είναι απαραίτητη για την επαναφορά της προηγούμενης κατάστασης, καταργώντας όλα τα χρηματοοικονομικά οφέλη που είχε αποκομίσει παράνομα η επιχείρηση με τη χορήγηση της ενίσχυσης από την ημερομηνία χορήγησής της. Η ανάκτηση της ασυμβίβαστης και παράνομης ενίσχυσης αποτελεί υποχρέωση την οποία φέρει η Επιτροπή βάσει του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 659/1999.

(51) Η ενίσχυση πρέπει να ανακτάται αμελλητί και σύμφωνα με τις διαδικασίες του ολλανδικού δικαίου, στο βαθμό που οι εν λόγω διαδικασίες δεν εμποδίζουν την άμεση και αποτελεσματική εκτέλεση της απόφασης της Επιτροπής. Το ποσό που πρέπει να ανακτηθεί περιλαμβάνει και τους σχετικούς τόκους από την ημερομηνία κατά την οποία η ενίσχυση ετέθη στη διάθεση του δικαιούχου μέχρι την ημερομηνία της ανάκτησής της. Οι τόκοι υπολογίζονται με βάση το επιτόκιο αναφοράς το οποίο χρησιμοποιήθηκε για τον υπολογισμό του ισοδύναμου επιδότησης στο πλαίσιο των καθεστώτων ενισχύσεων περιφερειακού χαρακτήρα.

Ε. Συμπεράσματα

(52) Η ενίσχυση η οποία χορηγήθηκε στα εν λόγω έξι εργοστάσια επεξεργασίας κοπριάς αποτελεί ενίσχυση η οποία νοθεύει τον ανταγωνισμό και αλλοιώνει τους όρους των συναλλαγών κατά την έννοια του άρθρου 87 παράγραφος 1 της συνθήκης ΕΚ. Η παρέκκλιση του άρθρου 87 παράγραφος 3 στοιχείο γ) δεν μπορεί να εφαρμοστεί δεδομένου ότι δεν τηρούνται οι όροι των κοινοτικών κανόνων για τις ενισχύσεις υπέρ της προστασίας του περιβάλλοντος ή των κοινοτικών κανόνων για τις ενισχύσεις στις μικρομεσαίες επιχειρήσεις.

(53) Ως εκ τούτου, η ενίσχυση δεν συμβιβάζεται με την κοινή αγορά. Η Επιτροπή διαπιστώνει ότι οι Κάτω Χώρες εφάρμοσαν το μέτρο ενίσχυσης παρανόμως κατά παράβαση του άρθρου 88 παράγραφος 3 της συνθήκης. Η ενίσχυση πρέπει να ανακτηθεί,

ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΑΚΟΛΟΥΘΗ ΑΠΟΦΑΣΗ:

Άρθρο 1

Η ενίσχυση που χορήγησαν οι Κάτω Χώρες υπέρ των εργοστασίων επεξεργασίας κοπριάς Ferm-ο-Feed BV, Fleuren Compost BV, Vloet Ορlοο BV, Smith Markelo, Arev Venhorst και Memon KPI ύψους 2501089 ευρώ δεν συμβιβάζεται με την κοινή αγορά.

Άρθρο 2

1. Οι Κάτω Χώρες λαμβάνουν όλα τα απαραίτητα μέτρα προκειμένου να ανακτήσουν την ενίσχυση που αναφέρεται στο άρθρο 1 και έχει ήδη τεθεί παρανόμως στη διάθεση του δικαιούχου.

2. Το ποσό που πρέπει να ανακτηθεί περιλαμβάνει και τους σχετικούς τόκους από την ημερομηνία κατά την οποία η ενίσχυση ετέθη στη διάθεση των δικαιούχων μέχρι την ημερομηνία πραγματικής ανάκτησής της. Οι τόκοι υπολογίζονται βάσει του επιτοκίου αναφοράς το οποίο χρησιμοποιήθηκε για τον υπολογισμό του ισοδύναμου επιδότησης στο πλαίσιο καθεστώτων ενισχύσεων περιφερειακού χαρακτήρα.

Άρθρο 3

Οι Κάτω Χώρες ανακοινώνουν στην Επιτροπή, εντός δύο μηνών από την γνωστοποίηση της παρούσας απόφασης, τα μέτρα που έλαβε για να συμμορφωθεί προς την παρούσα απόφαση.

Άρθρο 4

Η παρούσα απόφαση απευθύνεται προς το Βασίλειο των Κάτω Χωρών.

Βρυξέλλες, 13 Δεκεμβρίου 2000.

Για την Επιτροπή

Mario Monti

Μέλος της Επιτροπής

(1) ΕΕ C 272 της 23.9.2000, σ. 22.

(2) Έγκριση χορηγηθείσα στις 6 Ιουλίου 1989.

(3) Βλέπε υποσημείωση 1.

(4) ΕΕ C 72 της 10.3.1994, σ. 3.

(5) ΕΕ C 221 της 23.7.1996.

(6) Booz-Allen & Hamilton: Afzetmogelijkheden voor verwerkte dierlijke mest, Den Haag 1990.

(7) Παρέκκλιση για τις ενισχύσεις περιφερειακού χαρακτήρα.

(8) ΕΕ L 375 της 31.12.1991.

(9) Ενίσχυση C 17/90, ΕΕ C 82 της 27.3.1991, σ. 3.

(10) Ο οργανισμός για τη φύση και το περιβάλλον (Stichting Natuur en Milieu) υπέβαλε καταγγελία με επιστολή της 30ής Νοεμβρίου 1994.

(11) Γραπτές ερωτήσεις E-2746/94 και E-2782/94 δημοσιευθείσες στην ΕΕ C 103 της 24.3.1994.

(12) Απόφαση 92/316/ΕΟΚ, ΕΕ L 170 της 25.6.1992, σ. 34.

(13) Επιτροπή/Γερμανία, Συλλογή 1973, σ. 813.

(14) Deufil/Επιτροπή, Συλλογή 1987, σ. 901.

(15) Επιτροπή/Γερμανία, Συλλογή 1990, σ. I-3437.