Ανακοίνωση σύμφωνα με το άρθρο 19 παράγραφος 3 του κανονισμού αριθ. 17 του Συμβουλίου σχετικά με το αίτημα αρνητικής πιστοποίησης ή χορήγησης απαλλαγής σύμφωνα με το άρθρο 81 παράγραφος 3 της συνθήκης ΕΟΚ στην υπόθεση IV/Ε-2/36.732 - Solvay-Sisecam

(1999/C 272/10)

(Κείμενο που παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον ΕΟΧ)

Α. Περίληψη των γεγονότων

1. Στις 28 Οκτωβρίου 1994 οι όμιλοι Solvay (Βέλγιο) και Sisecam (Τουρκία) υπέβαλαν στην Επιτροπή αίτημα αρνητικής πιστοποίησης κατ' εφαρμογή του άρθρου 81 παράγραφος 1 ή του άρθρου 82 ή άλλως χορήγησης απαλλαγής βάσει του άρθρου 81 παράγραφος 3 της συνθήκης ΕΚ σχετικά με διάφορες συμφωνίες (στο εξής καλούμενες οι "συμφωνίες") όσον αφορά την ίδρυση κοινής επιχείρησης για την παραγωγή ανθρακικού νατρίου ("σόδας"), της βουλγαρικής εταιρείας SODI SPJCo. Devny.

2. Η ίδρυση της παρούσας κοινής επιχείρησης είναι αποτέλεσμα της αγοράς από τη Sisecam μειοψηφίας μετοχών στην εταιρεία holding που ελέγχει τη SODI, ο κυριότερος μέτοχος της οποίας είναι η Solvay. Η Solvay αγόρασε το 60 % του κεφαλαίου της SODI τον Απρίλιο 1997, όταν η επιχείρηση αυτή ιδιωτικοποιήθηκε από τη βουλγαρική κυβέρνηση, και τα αντίστοιχα μερίδια εκχωρήθηκαν σε εταιρεία holding αυστριακού δικαίου. Στη συνέχεια, η εταιρεία holding μετονομάστηκε "Solvay-Sisecam Holding AG". Η παρούσα κοινοποίηση αφορά μόνο τις συμφωνίες που έχουν σχέση, αφενός, με την έμμεση απόκτηση μετοχών στη SODI από τη Sisecam και, αφετέρου, με τον τρόπο διαχείρισης της κοινής επιχείρησης που δημιουργήθηκε κατ' αυτόν τον τρόπο.

3. Η προκαταρτική αγορά της SODI από την Solvay δεν κοινοποιήθηκε στην Επιτροπή γιατί η συγκέντρωση δεν εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 4064/89. Ωστόσο, η πράξη κοινοποιήθηκε στις βελγικές, γαλλικές, ισπανικές, ελληνικές, αυστριακές και ιταλικές εθνικές αρχές που είναι αρμόδιες για θέματα ανταγωνισμού. Οι αρχές αυτές έδωσαν το "πράσινο φως", με εξαίρεση τις ιταλικές αρχές οι οποίες ζήτησαν απ τη Solvay να δεσμευθεί προκειμένου να εξασφαλισθεί η αποτελεσματική προστασία του ανταγωνισμού στην ιταλική αγορά.

4. Η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Ανασυγκρότησης και Ανάπτυξης (ΕΤΑΑ), ως χρηματοδοτικός εταίρος, αγόρασε το 24 % των μετοχών της Solvay-Sisecam Holding AG, της οποίας η Solvay και η Sisecam κατέχουν το 57 % και το 19 %, αντίστοιχα. Η απόσυρση της τράπεζας εξασφαλίζεται από ένα σύστημα που προβλέπει την εξαγορά των μεριδίων της από τους δύο βιομηχανικούς μετόχους. Το Δεκέμβριο 1997, η Solvay-Sisecam Holding AG αύξησε το μετοχικό της κεφάλαιο στη SODI από 60 % σε 67 %. Η πράξη αυτή δεν τροποποίησε τα δικαιώματα των κοινοποιούντων μερών.

5. Στο πλαίσιο της κοινής επιχείρησης, οι δύο βιομηχανικοί μέτοχοι συνήψαν συμφωνία "Off-Take" για τον τρόπο κατανομής της παραγωγής της SODI, σύμφωνα με την οποία η παραγωγή κατανέμεται μεταξύ των δύο μερών ανάλογα με τη συμμετοχή τους στο κεφάλαιο της κοινής επιχείρησης. Τα κοινοποιούντα μέρη πρέπει να προβαίνουν στην εμπορική εκμετάλλευση των ποσοτήτων ανθρακικού νατρίου που τους παραδίδεται μέσω των δικών τους δικτύων διανομής και με τελείως αυτόνομο τρόπο. Έτσι, οι συμφωνίες προβλέπουν τη δημιουργία κοινής επιχείρησης παραγωγής, υπό μορφή συνεταιρισμού, δεδομένου ότι η Sisecam έχει το δικαίωμα αρνησικυρίας όσον αφορά τη λήψη των κυριότερων αποφάσεων.

Β. Οι εταίροι

6. Η Solvay SA είναι ο μεγαλύτερος βελγικός όμιλος χημικών προϊόντων. Ασκεί τη δραστηριότητά του στον τομέα των χημικών προϊόντων, του πλαστικού, της επεξεργασίας πλαστικού και των φαρμακευτικών προϊόντων. Το 1996, ο παγκόσμιος κύκλος εργασιών της ανήλθε, σε 286000 εκατομμύρια βελγικά φράγκα πλαίσιο της πράξης που αποτελεί αντικείμενο της παρούσας κοινοποίησης, η Solvay SA ενεργεί μέσω των γερμανικών θυγατρικών εταιρειών της Solvay Deutschland, H& C Verwaltung, καθώς και μέσω μιας αυστριακής εταιρείας, της "Solvay-SODI Holding AG". Η SODI, που ελέγχεται τώρα από τη Solvay, είναι μια από της μεγαλύτερες μονάδες παραγωγής ανθρακικού νατρίου στον κόσμο (1,2 εκατομμύρια τόνους).

7. Η Türkiye Sise ve Cam Fabrikalari AS (Sisecam) είναι ένας τουρκικός όμιλος που ασκεί τη δραστηριότητά του στους τομείς της υαλουργίας, της χημείας, της συσκευασίας, των μηχανημάτων και των βιομηχανικών ορυκτών. Το 1996, ο παγκόσμιος κύκλος εργασιών της ανήλθε, σε 89201000 εκατομμύρια λίρες Τουρκίας. Η κοινή ιδιωτική ανώνυμη εταιρεία, η Sisecam AS, ελέγχεται από την τουρκική τράπεζα Türkiye Is Bankasi AS (Tibas). Στο πλαίσιο της εν λόγω πράξης, η Sisecam ενεργεί κυρίως μέσω της θυγατρικής της εταιρείας Sod Sanayij AS.

Γ. Τα προϊόντα και οι σχετικές αγορές

8. Το ανθρακικό νάτριο είναι μια αλκαλική χημική ουσία που χρησιμοποιείται κυρίως για την παραγωγή γυαλιού. Αντιπροσωπεύει σημαντικό μερίδιο όσον αφορά ο κόστος των πρώτων υλών που απαιτούνται για την παραγωγή του. Χρησιμοποιείται επίσης για ορισμένες εφαρμογές στη χημική βιομηχανία (κυρίως για την παραγωγή απορρυπαντικών) και στη μεταλλουργία.

9. Το ανθρακικό νάτριο μπορεί να είναι συνθετικό ή φυσικό. Το συνθετικό ανθρακικό νάτριο παράγεται κυρίως στην Ευρώπη (Ανατολική και Δυτική) και στην Ασία (Κίνα, Ινδία), με τη λεγόμενη μέθοδο "ανθρακικό νάτριο - αμμωνία", ενώ το λεγόμενο φυσικό "ανθρακικό νάτριο" παράγεται από το μετάλλευμα trona αποθέματα του οποίου βρίσκονται σε ορισμένες τρίτες χώρες, και κυρίως στις ΗΠΑ. Το ανθρακικό νάτριο μπορεί να είναι "αραιό" ή "πηχτό" αλλά και οι δύο μορρές του προϊόντος έχουν την ίδια χημική σύνθεση και είναι αντικαταστάσιμες.

10. Μολονότι διάφορα προϊόντα (π.χ. το ανακυκλωμένο γυαλί και η καυστική σόδα) μπορούν να αντικαταστήσουν το ανθρακικό νάτριο, η αντικατάσταση αυτή δεν γίνεται στην ουσία παρά μόνο για ορισμένες ειδικές χρήσεις και σε ορισμένους ειδικούς βιομηχανικούς τομείς. Επομένως, το προϊόν για την αγορά αυτή είναι το ανθρακικό νάτριο.

11. Η οριοθέτηση της γεωγραφικής αγοράς είναι ιδιαίτερα σύνθετη. Η σημασία του ρόλου που διαδραματίζει το ανθρακικό νάτριο στην κατασκευή του γυαλιού υποχρεώνει τους παραγωγούς να δέχονται σχεδόν καθημερινά προμήθειες σε μεγάλες ποσότητες. Επιπλέον, το κόστος μεταφοράς του προϊόντος αυτού είναι σχετικά υψηλό σε σύγκριση με την εμπορική του αξία. Τέλος, πρέπει να σημειωθεί ότι υπάρχει τεράστια διαφορά κόστους ανάμεσα στη θαλάσσια και τη χερσαία μεταφορά και ότι η τελευταία είναι κατά πολύ ακριβότερη.

12. Ο συνδυασμός των χαρακτηριστικών αυτών δημιουργεί δυσμενείς συνθήκες. Οι εταιρείες πελάτες, τουλάχιστον οι παραγωγοί γυαλιού, προτιμούν γενικά να κάνουν τις προμήθειές τους από επιχειρήσεις που βρίσκονται κοντά στους χώρους παραγωγής τους. Από την αλλή πλευρά, λόγω των διαφορών που υφίστανται όσον αφορά το κόστος μεταφοράς, οι χώροι παραγωγής ανθρακικού νατρίου που είναι προσπελάσιμοι με πλοίο είναι πιο συμφέροντες από πλευράς ανταγωνισμού σε σύγκριση με άλλους χώρους της ενδοχώρας, σε αντίστοιχη απόσταση.

Επομένως είναι δύσκολο να οριοθετηθούν οι ζώνες ομοιογενούς ανταγωνισμού, οι οποίες συνήθως ξεπερνούν κατά πολύ τα εθνικά σύνορα. Οι χώροι παραγωγής της ενδοχώρας οριοθετούν ζώνες ομοιογενούς ανταγωνισμού συγκεκριμένης ακτίνας, ενώ οι χώροι που είναι προσπελάσιμοι διά θαλάσσης είναι ανοικτοί σε μεγαλύτερες δυνατότητες ανταγωνισμού. Η ανταγωνιστικότητα των επιχειρήσεων σε σχέση με μια δεδομένη ζώνη εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τη γεωγραφική τους θέση.

13. Οι δασμολογικοί φραγμοί για την είσοδο στην ευρωπαϊκή αγορά είναι είτε ανύπαρκτοι είτε μηδαμινοί, όπως συμβαίνει σε σχέση με τις ΗΠΑ, μετά από το Γύρο της Ουρουγουάης και κυρίως μετά την άρση των δασμών αντιντάμπιγκ, στις 13 Οκτωβρίου 1997, που ίσχυαν από το 1995. Αυτό θα επιτρέψει στους αμερικανούς εξαγωγείς να διεισδύσουν εύκολα στην ευρωπαϊκή αγορά εάν οι οικονομικοί όροι είναι ευνοϊκοί Επίσης, το ανθρακικό νάτριο είναι ένα παγκόσμιο προϊόν, του οποίου οι προδιαγραφές, σχεδόν ελάχιστες, καλύπτονται από το σύνολο των παραγωγών. Ωστόσο, πρέπει να σημειωθεί ότι η μάλλον μέτρια ποιότητα του ανθρακικού νατρίου που παράγεται σε ορισμένες χώρες αποδυναμώνει την ανταγωνιστικοτήτα των εν λόγω παραγωγών.

14. Το θέμα της ακριβούς οριοθέτησης της γεωγραφικής αγοράς, στην προκειμένη περίπτωση, μπορεί να παραμείνει ανοικτό. Μολονότι ο διαχωρισμός μεταξύ των εθνικών αγορών δεν είναι πλεόν προφανής, από τη σύγκριση των οικονομικών παραγόντων προκύπτουν διάφορες σχετικές αγορές. Η γεωγραφική αγορά χαρακτηρίζεται από την έντονη παρουσία των παραδοσιακών εγχώριων προμηθευτών που είναι παρόντες επί τόπου και από τη δυνατότητα πρόσβασης στην ευρύτερη αγορά των επιχειρήσεων που είναι εγκατεστημένες κοντά σε θαλάσσιους λιμένες. Εάν η ζήτηση υπερβαίνει την ποσότητα που είναι διαθέσιμη άμεσα και επί τόπου, η προμήθεια πρέπει να πραγματοποιείται διά της θαλασσίας οδού. Επίσης, αυτός ο τρόπος εφοδιασμού αποτελεί εναλλακτική λύση σε περίπτωση ανόδου των τοπικών τιμών.

Δ. Η συμφωνία

15. Η κοινή επιχείρηση έχει ως αντικείμενο την παραγωγή πηχτού και αραιού ανθρακικού νατρίου. Η παραγωγή αυτή προβλέπεται να αυξηθεί λόγω των επενδύσεων στις οποίες αποφάσισαν να προβούν η Solvay, η Sisecam και η ΕΤΑΑ. Δεν πρόκειται για "νέα" παραγωγή, δεδομένου ότι η SODI παράγει ήδη κυρίως ανθρακικό νάτριο, όπως επίσης η Solvay και η Sisecam στις αντίστοιχες εγκαταστάσεις τους.

16. Οι δυο βιομηχανικοί μέτοχοι συνήψαν συμφωνία "Off-Take" για τον προσδιορισμό του τρόπου κατανομής του ανθρακικού νατρίου που παράγει η κοινή επιχείρηση. Η Solvay και η Sisecam έχουν το δικαίωμα αλλά και την υποχρέωση να δέχονται την παραγωγή της SODI, σε ποσοστό ανάλογο με το επίπεδο συμμετοχής τους στο κεφάλαιο της εταιρείας (δεν συμπεριλαμβάνεται η συνεισφορά της ΕΤΑΑ). Έτσι, η τρέχουσα κλίμακα αναφοράς που χρησιμοποιείται για την παραγωγή της SODI έχει ως εξής: 75 % για τη Solvay και 25 % για τη Sisecam ("ποσοστά αναφοράς").

17. Η συμφωνία "Off-Take" προβλέπει ένα μηχανισμό βάσει του οποίου επιβάλλονται κυρώσεις στο συμβαλλόμενο μέρος του οποίου ο όγκος των παραγγελιών είναι μικρότερος από το ποσοστό αναφοράς του. Το σύστημα λειτουργεί ως εξής:

Οι στόχοι παραγωγής της κοινής επιχείρησης καθορίζονται σε τακτά χρονικά διαστήματα σε συνεργσία μεταξύ της SODI και των συμβαλλομένων μερών. Πριν από την έναρξη κάθε τριμήνου, κάθε μέρος κοινοποιεί στη SODI τον όγκο ανθρακικού νατρίου που θα χρειαστεί για την εν λόγω περίοδο. Κάθε μέρος ανακοινώνει μια φορά το μήνα στην κοινή επιχείρηση λεπτομερείς προβλέψεις σχετικά με τις ανάγκες του για τους επόμενους τρεις μήνες.

Τα ποσοστά αναφοράς υπολογίζονται με βάση των τελική συνολική παραγωγή Q. Στη συνέχεια, γίνεται σύγκριση μεταξύ της θεωρητικής κατανομής και της πραγματικής κατανομής που προκύπτει από τις παραγγελίες που έγιναν από κάθε μέρος.

Το μέρος που παρήγγειλε ποσοστό της συνολικής παραγωγής Q υψηλότερο από το ποσοστό αναφοράς του ("πλεονασματικός αγοραστής") τυγχάνει έκπτωσης ("πριμοδότησης εκτός ισολογισμού") για την ποσότητα που ανιστοιχεί στη σχετική διαφορά ("ποσότητα εκτός ισολογισμού"). Από τη άλλη πλεύρα το ποσό της εν λόγω αυτής επιβαρύνει την επιχείρηση που παρήγγειλε στη SODI χαμηλότερο ποσό από το ποσοστό αναφοράς της ("ελλειμματικός αγοραστής").

Όταν ένα από τα δύο μέρη προβλέπει να παραγγείλει περισσότερο ανθρακικό νάτριο από το ανώτατο ποσοστό παραγωγής που έχει καθοριστεί για τη SODI, τα δύο μέρη προβαίνουν σε διαπραγματεύσεις και ορίζουν ελεύθερα το ποσό της συνδιαλλαγής.

18. Η παράδοση ανθρακικού νάτριου στους δύο μετόχους από τη SODI αποτελεί εμπορική πράξη. Όσον αφορά τον προσδιορισμό του σχετικού ποσού, η συμφωνία προέβλεπε αρχικά ότι η τιμή του τιμολογίου της SODI, που υπολογίζεται σε τριμηνιαία βάση, πρέπει να ανταποκρίνεται στη μέση σταθμισμένη τιμή (τιμή παραγωγού) του συνολικού ανθρακικού νατρίου που παράγει η SODI και το οποίο μεταπωλείται από τη Solvay και τη Sisecam σε τρίτα μέρη, μείον την εμπορική έκπτωση. Το ποσό των παραδόσεων για ένα δεδομένο τριμήνο "t" πρέπει να υπολογίζεται από ανεξάρτητο ελεγκτή βάσει των στατιστικών στοιχείων για τις πωλήσεις που παρέχει το κάθε μέρος. Κατά τη διάρκεια του τριμήνου "t", οι συναλλαγές πρέπει να βασίζονται στην τιμή παράδοσης που έχει καθοριστεί για το τρίμηνο "t-1" και στο τέλος κάθε τριμήνου πρέπει να γίνεται αναπροσαρμογή.

19. Τα μέρη προέβλεπαν στις συμφωνίες τους ότι η Solvay δεν θα εμπορεύεται "ενεργώς" στην ιταλική αγορά το ανθρακικό νάτριο που παράγει η SODI, παρά μόνο σε περίπτωση ανεπαρκούς προσφοράς ή τεχνικών δυσκολιών που μπορεί να επηρεάσουν το επίπεδο της παραγωγής ανθρακικού νατρίου από το εργοστάσιο της Solvay στο Rosignano.

Ε. Παρατηρήσεις της Επιτροπής

20. Μοναδικός στόχος της κοινής επιχείρησης είναι η παραγωγή ανθρακικού νατρίου. Δεδομένου ότι η εμπορική εκμετάλλευση αυτού του προϊόντος εξασφαλίζεται αυτόνομα από τη Solvay και τη Sisecam, η ίδρυση της κοινής επιχείρησης αυτής καθαυτής δεν πρέπει να περιορίζει τον ανταγωνισμό. Επί πλεόν, πρέπει να υπογραμμιστεί ότι δυνάμει της εν λόγω συμφωνίας, η Sisecam έχει πρόσβαση σε μια αγορά στην οποία ήταν ελάχιστα παρούσα μέχρι τώρα και στην οποία η Solvay κατέχει δεσπόζουσα θέση. Τέλος, ο μηχανισμός της "ποσότητας εκτός ισολογισμού" ωθεί τις ενδιαφερόμενες επιχειρήσεις να μεγιστοποιήσουν τις ποσότητες των αντίστοιχων παραγγελιών τους. Η ίδρυση της κοινής επιχείρησης και ο μηχανισμός αυτός είναι παράγοντες που ευνοούν τον ανταγωνισμό.

21. Η ρήτρα που προέβλεπε τη δέσμευση της Solvay να μην εμπορεύεται "ενεργώς" στην ιταλική αγορά το ανθρακικό νάτριο που παράγεται στη Βουλγαρία (βλέπε σημείο 19) συνιστούσε στοιχείο που περιόριζε ουσιαστικά τον ανταγωνισμό. Ωστόσο, κατόπιν συζητήσεων με την Επιτροπή, τα μέρη δέχθηκαν να καταργήσουν αυτή τα ρήτρα. Έτσι, δεν υπάρχει πλεόν κανένας περιορισμός του ανταγωνισμού στο επίπεδο αυτό.

22. Η Επιτροπή εξέφρασε αμφιβολίες όσον αφορά τον προαναφερθέντα μηχανισμό καθορισμού της τιμής των παραδόσεων ανθρακικού νατρίου. Πράγματι, ο μηχανισμός αυτός μπορεί να οδηγήσει σε αυτόματο συσχετισμό της τιμής αγοράς της παραγωγής, της SODI με τη μέση σταθμισμένη τιμή μεταπώλησής της στην αγορά από τους δύο μετόχους κατά τη διάρκεια του προηγούμενου τριμήνου. Κατά συνέπεια, η απόκλιση της τιμής μεταπώλησης που προκύπτει από τον ένα από τους δύο μετόχους μπορεί να οδηγήσει αυτόματα σε αντίστοιχη διακύμανση της τιμής παράδοσης. Μετά από συζητήσεις με την Επιτροπή, τα μέρη δέχθηκαν να τροποποιήσουν το μηχανισμό καθορισμού της τιμής παραγωγής της SODI. Αποφασίστηκε ότι η τιμή αναφοράς θα συνδέεται με ένα δείκτη που θα υπολογίζεται από ανεξάρτητο εμπειρογνώμονα και θα βασίζεται στις στατιστικές σχετικά με τις εξαγωγές, κυρίως στις τιμές των τιμολογίων των αμερικανικών επιχειρήσεων εξαγωγής ανθρακικού νατρίου στην Ευρώπη, και ότι η εμπορική έκπτωση του εφαρμόζεται στην τιμή αναφοράς θα παραμένει αμετάβλητη.

23. Έτσι, η Επιτροπή προτείνει να καθιερωθεί ευνοϊκή στάση όσον αφορά τις συμφωνίες αυτές των οποίων οι κυριότερες διατάξεις αναφέρονται παραπάνω. Ωστόσο ζητεί προηγουμένως από τα τρία ενδιαφερόμενα μέρη να της στείλουν τις ενδεχόμενες παρατηρήσεις τους εντός προθεσμίας ενός μηνός από την ημερομηνία της δημοσίευσης της παρούσας ανακοίνωσης, με τη σχετική "IV/Ε-2/36.732 - Solvay-Sisecam", στην ακόλουθη διεύθυνση: Ευρωπαϊκή Επιτροπή

,Γενική Διεύθυνση Ανταγωνισμού

,Διεύθυνση Ε/2

Rue de la Loi/Wetstraat 200 Β - 1049 Bruxelles/Brussel Φαξ: (32-2) 299 24 64