Ψήφισμα του Συμβουλίου και των υπουργών απασχόλησης και κοινωνικής πολιτικής συνελθόντων στο πλαίσιο του Συμβουλίου

της 29ης Ιουνίου 2000

σχετικά με την ισόρροπη συμμετοχή γυναικών και ανδρών στην επαγγελματική και οικογενειακή ζωή

(2000/C 218/02)

ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΟΙ ΥΠΟΥΡΓΟΙ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ, ΣΥΝΕΛΘΟΝΤΕΣ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ,

Εκτιμώντας τα ακόλουθα:

(1) Η συνθήκη του Άμστερνταμ ορίζει ως πρωταρχική αποστολή της Κοινότητας την προώθηση της ισότητας ανδρών και γυναικών, προβλέποντας για τον σκοπό αυτό νέες δυνατότητες κοινοτικής δράσης, ιδίως στα άρθρα 2, 3, 137 και 141 της συνθήκης για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας.

(2) Η αρχή της ισότητας μεταξύ ανδρών και γυναικών συνεπάγεται την ανάγκη αντιστάθμισης του μειονεκτήματος των γυναικών όσον αφορά τους όρους πρόσβασης και συμμετοχής στην αγορά εργασίας και του μειονεκτήματος των ανδρών όσον αφορά τους όρους συμμετοχής στην οικογενειακή ζωή που προκύπτουν από κοινωνικές πρακτικές οι οποίες εξακολουθούν να προϋποθέτουν ότι η μη αμειβόμενη εργασία για την φροντίδα της οικογένειας αποτελεί βασική ευθύνη των γυναικών ενώ η αμειβόμενη εργασία που είναι συνυφασμένη με την οικονομική ζωή αποτελεί βασική ευθύνη των ανδρών.

(3) Η αρχή της ισότητας μεταξύ ανδρών και γυναικών σε θέματα απασχόλησης και εργασίας συνεπάγεται ίση κατανομή μεταξύ εργαζομένων πατέρων και μητέρων, όσον αφορά ιδίως την ανάγκη απουσίας από την εργασία για τη φροντίδα των τέκνων ή άλλων εξαρτώμενων από αυτούς προσώπων.

(4) Η ισόρροπη συμμετοχή των γυναικών και των ανδρών τόσο στην αγορά εργασίας όσο και στην οικογενειακή ζωή που αποτελεί πλεονέκτημα τόσο για τους άνδρες όσο και για τις γυναίκες είναι απαραίτητο στοιχείο για την ανάπτυξη της κοινωνίας και η μητρότητα, η πατρότητα και τα δικαιώματα των παιδιών αποτελούν κατ' εξοχήν κοινωνικές αξίες που πρέπει να προστατεύονται από την κοινωνία, τα κράτη μέλη και την Ευρωπαϊκή Κοινότητα.

(5) Τόσο οι άνδρες όσο και οι γυναίκες, άνευ διακρίσεων λόγω φύλου, έχουν το δικαίωμα να συνδυάζουν την επαγγελματική με την οικογενειακή ζωή.

(6) Υπάρχει σημαντικό "κοινοτικό κεκτημένο", καθώς και άλλες σχετικές πρωτοβουλίες στα πλαίσια της Ευρωπαϊκής Ένωσης, που πρέπει να ληφθούν υπόψη στον τομέα του συνδυασμού της επαγγελματικής και της οικογενειακής ζωής.

(7) Η απόφαση 2000/228/ΕΚ του Συμβουλίου, της 13ης Μαρτίου 2000, περί των κατευθυντήριων γραμμών για τις πολιτικές των κρατών μελών για την απασχόληση το 2000(1) προβλέπει την ενίσχυση των πολιτικών ίσων ευκαιριών μεταξύ ανδρών και γυναικών, αποδίδοντας ιδιαίτερη σημασία στην ανάγκη λήψης μέτρων για το συνδυασμό επαγγελματικού και οικογενειακού βίου. Η εν λόγω απόφαση υπογραμμίζει τη σημασία που έχουν για τους άνδρες και τις γυναίκες οι πολιτικές σχετικά με την προσωρινή διακοπή σταδιοδρομίας, τη γονική άδεια και τη μερική απασχόληση καθώς και οι ρυθμίσεις για την ευέλικτη εργασία οι οποίες, τηρώντας την απαιτούμενη ισορροπία μεταξύ ευελιξίας και ασφάλειας, εξυπηρετούν τα συμφέροντα τόσο των εργοδοτών όσον και των εργαζομένων.

(8) Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Λισαβόνας της 23ης και 24ης Μαρτίου 2000 αναγνώρισε τη σημασία της προώθησης όλων των πτυχών ίσων ευκαιριών, μεταξύ άλλων με τον περιορισμό του επαγγελματικού διαχωρισμού και τη διευκόλυνση του συμβιβασμού της επαγγελματικής με την οικογενειακή ζωή και έκρινε ότι ένας από τους γενικούς στόχους των ενεργητικών πολιτικών απασχόλησης θα πρέπει να είναι η αύξηση του ποσοστού απασχολούμενων γυναικών σε άνω του 60 % το 2010.

(9) Υπάρχει ένα σύνολο διεθνών πράξεων και συμφωνιών που αποβλέπουν στο συνδυασμό της επαγγελματικής και της οικογενειακής ζωής, ιδίως στα πλαίσια των Ηνωμένων Εθνών, του Συμβουλίου της Ευρώπης και της Διεθνούς Οργάνωσης Εργασίας.

Και λαμβάνοντας υπόψη τα εξής:

(10) Υπό το πρίσμα του άρθρου 141 παράγραφος 3 της συνθήκης για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, είναι σκόπιμο να προστατεύονται επαρκώς οι εργαζόμενοι, τόσο άνδρες όσο και γυναίκες, κατά την άσκηση των δικαιωμάτων που αφορούν την πατρότητα, τη μητρότητα ή το συνδυασμό επαγγελματικής και οικογενειακής ζωής.

(11) Η αρχή του 21ου αιώνα αποτελεί συμβολική στιγμή για την υλοποίηση του νέου κοινωνικού συμβολαίου όσον αφορά τα φύλα, σύμφωνα με το οποίο η de facto ισότητα ανδρών και γυναικών στο δημόσιο και στον ιδιωτικό τομέα θα αναγνωρίζεται από την κοινωνία ως προϋπόθεση δημοκρατίας, επίτευγμα του πολίτη και εγγύηση ατομικής αυτονομίας και ελευθερίας και θα εκφράζεται σε όλες τις πολιτικές της Ευρωπαϊκής Ένωσης,

1. ΔΗΛΩΝΟΥΝ ΟΤΙ:

α) ο στόχος της ισόρροπης συμμετοχής ανδρών και γυναικών στην επαγγελματική και οικογενειακή ζωή παράλληλα με τον στόχο της ισόρροπης συμμετοχής ανδρών και γυναικών στη λήψη αποφάσεων αποτελούν δύο ιδιαίτερα σημαντικές προϋποθέσεις της ισότητας ανδρών και γυναικών·

β) απαιτείται σφαιρική και ολοκληρωμένη προσέγγιση του θέματος του συνδυασμού επαγγελματικής και οικογενειακής ζωής ως δικαιώματος ανδρών και γυναικών, ως παράγοντα προσωπικής πραγμάτωσης στη δημόσια, κοινωνική, οικογενειακή και ιδιωτική ζωή, ως εξέχουσας κοινωνικής αξίας και ως ευθύνης της κοινωνίας, των κρατών μελών και της Ευρωπαϊκής Κοινότητας·

γ) είναι ανάγκη να καταβληθεί κάθε προσπάθεια και να προωθηθούν συγκεκριμένα μέτρα καθώς και μέτρα παρακολούθησης και αξιολόγησης, ιδίως μέσω καταλλήλων δεικτών που θα εξασφαλίσουν τις απαιτούμενες μεταβολές στις δομές και στις συμπεριφορές ώστε να υπάρξει ισόρροπη συμμετοχή ανδρών και γυναικών τόσο στον επαγγελματικό όσο και στον οικογενειακό τομέα·

δ) είναι ανάγκη να προωθηθούν μέτρα για τη βελτίωση της ποιότητας ζωής για όλους, εξασφαλίζοντας το σεβασμό και την ενεργό αλληλεγγύη μεταξύ ανδρών και γυναικών καθώς και έναντι τόσο των μελλοντικών όσο και των παλαιότερων γενεών.

2. ΕΝΘΑΡΡΥΝΟΥΝ τα κράτη μέλη:

α) να εντείνουν στο κυβερνητικό τους πρόγραμμα την προώθηση της ισόρροπης συμμετοχής ανδρών και γυναικών στην επαγγελματική και στην οικογενειακή ζωή ως μία από τις βασικές προϋποθέσεις της de facto ισότητας, υποδεικνύοντας συγκεκριμένα ληπτέα μέτρα, τόσο οριζόντιου όσο και ειδικού χαρακτήρα·

β) να αναπτύξουν σφαιρικές και ολοκληρωμένες στρατηγικές με στόχο την επίτευξη της ισόρροπης συμμετοχής ανδρών και γυναικών στην επαγγελματική και στην οικογενειακή ζωή, εξετάζοντας τα ακόλουθα μέτρα, με την επιφύλαξη των βέλτιστων πρακτικών που εφαρμόζονται στα διάφορα κράτη μέλη:

i) εκτίμηση της δυνατότητας, για τα αντίστοιχα νομικά συστήματα, να αναγνωρίσουν στους άνδρες εργαζομένους ατομικό και μη μεταβιβάσιμο δικαίωμα άδειας πατρότητας μετά τη γέννηση ή την υιοθεσία παιδιού, χωρίς να θίγονται τα εργασιακά τους δικαιώματα, η οποία θα λαμβάνεται ταυτοχρόνως με την άδεια μητρότητας, ανεξάρτητα από τη διάρκεια της άδειας μητρότητας και πατρότητας·

ii) εκτίμηση της δυνατότητας, για τα αντίστοιχα νομικά συστήματα, να αναγνωρίσουν στους άνδρες εργαζομένους δικαιώματα που θα πους επέτρεπαν μεγαλύτερη συμμετοχή στην οικογενειακή ζωή προκειμένου να υλοποιηθεί η αρχή της ισότητας·

iii) ενίσχυση μέτρων που θα ενθαρρύνουν την ισόρροπη κατανομή μεταξύ των εργαζομένων ανδρών και γυναικών της φροντίδας τέκνων, ηλικιωμένων, ατόμων με ειδικές ανάγκες και άλλων εξαρτωμένων από αυτούς προσώπων·

iv) ενίσχυση μέτρων που θα ενθαρρύνουν την ανάπτυξη υπηρεσιών στήριξης των οικογενειών και θέσπιση κριτηρίων για την αξιολόγηση των αποτελεσμάτων όσον αφορά τη βελτίωση των δομών φύλαξης των παιδιών·

v) παροχή ειδικής προστασίας, εφόσον χρειάζεται, στις οικογένειες με έναν μόνο γονέα·

vi) εξέταση της δυνατότητας εναρμόνισης των σχολικών και εργασιακών ωραρίων·

vii) εξέταση της δυνατότητας να καταρτισθούν σχολικά προγράμματα μαθημάτων που να απηχούν την αντίληψη ότι ο συνδυασμός οικογενειακής και επαγγελματικής ζωής αποτελεί προϋπόθεση της ισότητας ανδρών και γυναικών·

viii) τακτική συγκέντρωση στοιχείων και τακτική δημοσίευση εκθέσεων με αριθμητικά δεδομένα όσον αφορά τη συμμετοχή των γυναικών και των ανδρών στην αγορά εργασίας και τη συμμετοχή των ανδρών και των γυναικών στην οικογενειακή ζωή, καθώς και σχετικά με τη χρήση των αδειών μητρότητας, πατρότητας και των γονικών αδειών από τις γυναίκες και τους άνδρες και τις αντίστοιχες συνέπειες στην κατάσταση των γυναικών και των ανδρών στην αγορά εργασίας, ώστε να υπάρξει σαφής γνώση της πραγματικής κατάστασης και να ευαισθητοποιηθεί ο πληθυσμός στο θέμα αυτό·

ix) παροχή στήριξης για επιστημονική έρευνα στον τομέα αυτόν ώστε να είναι δυνατή η ανάπτυξη νέων ιδεών και εννοιών·

x) ανάπτυξη μέτρων παρότρυνσης και στήριξης στις μη κυβερνητικές οργανώσεις που ασχολούνται ενεργά με τον στόχο του παρόντος ψηφίσματος·

xi) σχεδιασμό, ανάληψη και προώθηση, σε τακτά διαστήματα, εκστρατειών ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης για την αλλαγή των νοοτροπιών τόσο του πληθυσμού στο σύνολό του όσο και συγκεκριμένων ομάδων στόχων·

xii) ενθάρρυνση των επιχειρήσεων και ιδίως των μικρομεσαίων (ΜΜΕ) να εισάγουν και να επεκτείνουν πρακτικές διαχείρισης που λαμβάνουν υπόψη την οικογενειακή ζωή των εργαζομένων σ' αυτές.

3. ΚΑΛΟΥΝ τα θεσμικά όργανα και τους οργανισμούς της Ευρωπαϊκής Κοινότητας:

α) να θέσουν σε εφαρμογή ως εργοδότες και μετά από σχετική αξιολόγηση, μέτρα που θα ευνοούν την ισόρροπη πρόσληψη και επαγγελματική σταδιοδρομία γυναικών και ανδρών ώστε να συμβάλουν στην καταπολέμηση του οριζόντιου και κάθετου διαχωρισμού της αγοράς εργασίας·

β) να προβαίνουν σε περιοδική εκτίμηση και σε δημοσίευση των αποτελεσμάτων των μέτρων αυτών.

4. ΚΑΛΟΥΝ την Επιτροπή:

α) να εντείνει, ιδίως στο πλαίσιο των προγραμμάτων κοινοτικών πρωτοβουλιών, τις προσπάθειες ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης, καθώς και παρότρυνσης της έρευνας και εφαρμογής πρότυπων δράσεων ώστε να πραγματοποιηθεί η ισόρροπη συμμετοχή γυναικών και ανδρών στην επαγγελματική και στην οικογενειακή ζωή·

β) να λάβει υπόψη της το παρόν ψήφισμα στο πέμπτο πρόγραμμα δράσης για την ισότητα ανδρών και γυναικών, ιδίως δίνοντας έμφαση στις ίσες οικογενειακές ευθύνες ανδρών και γυναικών στο πλαίσιο των στρατηγικών της στόχων και προωθώντας καταλλήλως δράσεις για την προώθηση της ισόρροπης συμμετοχής ανδρών και γυναικών στην επαγγελματική και στην οικογενειακή ζωή·

γ) να προτείνει, σύμφωνα με τις νέες απαιτήσεις των άρθρων 2 και 3 του άρθρου 137 παράγραφος 1 και του άρθρου 141 παράγραφος 3 της συνθήκης για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας και λαμβάνοντας υπόψη το προαναφερόμενο πέμπτο πρόγραμμα δράσης, νέες μορφές ισόρροπης συμμετοχής των γυναικών και των ανδρών τόσο στην οικογενειακή όσο και στην επαγγελματική ζωή·

δ) να καταβάλει προσπάθειες για την ανάπτυξη του διαλόγου μεταξύ κοινωνικών εταίρων σε ευρωπαϊκό επίπεδο, σεβόμενη την αυτονομία τους, με στόχο την προώθηση της ισότητας ανδρών και γυναικών όσον αφορά τον συμβιβασμό επαγγελματικής και οικογενειακής ζωής·

ε) να εξασφαλίσει την τακτική ενημέρωση των κρατών μελών για την πρόοδο που σημειώνει στον τομέα αυτόν.

5. ΚΑΛΟΥΝ τους εργοδότες του δημόσιου και ιδιωτικού τομέα, τους εργαζόμενους και τους κοινωνικούς εταίρους σε εθνικό και ευρωπαϊκό επίπεδο:

α) να εντείνουν τις προσπάθειές τους ώστε να εξασφαλισθεί ισόρροπη συμμετοχή ανδρών και γυναικών στην επαγγελματική και στην οικογενειακή ζωή, ιδίως με την οργάνωση του χρόνου εργασίας και την εξάλειψη των συνθηκών που προκαλούν μισθολογικές διακρίσεις μεταξύ ανδρών και γυναικών·

β) ιδίως τους κοινωνικούς εταίρους, να αναζητήσουν λύσεις που θα προωθούν την ισόρροπη συμμετοχή γυναικών και ανδρών στην επαγγελματική ζωή.

6. ΑΝΑΛΑΜΒΑΝΟΥΝ να προωθήσουν τη διεξαγωγή τακτικής δημόσιας συζήτησης για τα θέματα στα οποία αναφέρεται το παρόν ψήφισμα σε παράλληλο πλαίσιο με το θέμα της ισόρροπης συμμετοχής ανδρών και γυναικών στη λήψη αποφάσεων.

(1) ΕΕ L 72 της 21.3.2000, σ. 15.