Απόφαση της Επιτροπής

της 2ας Αυγούστου 2002

σχετικά με διάφορα μέτρα και σχετικά με την κρατική ενίσχυση που χορήγησε η Ισπανία υπέρ του κέντρου αναψυχής "Terra Mítica SA", Benidorm (Alicante)

[κοινοποιηθείσα υπό τον αριθμό Ε(2002) 2980]

(Το κείμενο στην ισπανική γλώσσα είναι το μόνο αυθεντικό)

(Κείμενο που παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον ΕΟΧ)

(2003/227/ΕΚ)

Η ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ,

Έχοντας υπόψη:

τη συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, και ιδίως το άρθρο 88 παράγραφος 2 πρώτο εδάφιο,

τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 659/1999 του Συμβουλίου, της 22ας Μαρτίου 1999, μέσω του οποίου θεσπίζονται διατάξεις εφαρμογής του άρθρου 93 της συνθήκης ΕΚ(1), και ιδίως το άρθρο 7,

την απόφαση της 20ής Ιουνίου 2001(2), μέσω της οποίας η Επιτροπή κίνησε τη διαδικασία που προβλέπεται στο άρθρο 88 παράγραφος 2 της συνθήκης ΕΚ σχετικά με την ενίσχυση C 42/01 (πρώην NN 14/01),

Αφού έδωσε στους ενδιαφερόμενους τη δυνατότητα να υποβάλουν τις παρατηρήσεις τους, σύμφωνα με το προαναφερθέν άρθρο, και έχοντας υπόψη τις παρατηρήσεις αυτές,

Εκτιμώντας τα ακόλουθα:

ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ

(1) Με επιστολή της 25ης Αυγούστου 1997, η οποία πρωτοκολλήθηκε στις 28 Αυγούστου, η Federacion Europea de Parques de Atracciones (Ευρωπαϊκή Ομοσπονδία Κέντρων Αναψυχής) (στο εξής, "η καταγγέλλουσα") υπέβαλε καταγγελία στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή, σχετικά με την κατασκευή στην πόλη του Benidorm (Alicante, Ισπανία) ενός θεματικού κέντρου, το οποίο θα λάβει ιδιαίτερη δημόσια στήριξη, ιδίως από μέρους της περιφερειακής διοίκησης (Generalitat Valenciana- κυβέρνησης της αυτόνομης περιφέρειας της Βαλένθιας), κατά παράβαση των διατάξεων της συνθήκης σχετικά με τις κρατικές ενισχύσεις.

(2) Την επιστολή αυτή ακολούθησαν άλλες 18, που απεστάλησαν μεταξύ 6 Φεβρουαρίου 1998 και 2ας Μαΐου 2000, με τις οποίες η καταγγέλλουσα προέβαλε πολυάριθμα επιχειρήματα.

(3) Η Επιτροπή από την πλευρά της ζήτησε πληροφορίες από τις ισπανικές αρχές 7 φορές, μεταξύ 15 Σεπτεμβρίου 1997 και 23 Δεκεμβρίου 1998, για να διευκρινίσει τα επιχειρήματα της καταγγέλλουσας. Επίσης απευθύνθηκε γραπτώς στην καταγγέλλουσα, μεταξύ 19 Ιανουαρίου 1998 και 23 Μαρτίου 2000.

(4) Οι ισπανικές αρχές απάντησαν στην Επιτροπή με έξι επιστολές τις οποίες απέστειλαν μεταξύ 15 Δεκεμβρίου 1997 και 10 Μαρτίου 1999.

(5) Η Επιτροπή έλαβε επίσης επιστολή της Generalitat Valenciana, με ημερομηνία 2 Μαρτίου 1999, καθώς και επιστολή του κέντρου αναψυχής που αποτελεί αντικείμενο της καταγγελίας στις 28 Οκτωβρίου 1999.

(6) Η Επιτροπή πραγματοποίησε επίσης επανειλημμένα συνεδριάσεις με την καταγγέλλουσα, τις ισπανικές αρχές και τη Generalitat Valenciana.

(7) Στις 20 Ιουνίου 2001, η Επιτροπή αποφάσισε να κινήσει εν μέρει τη διαδικασία που προβλέπεται στο άρθρο 88 παράγραφος 2 της συνθήκης σχετικά με ορισμένα στοιχεία που παρουσίασε η καταγγέλλουσα. Σχετικά με τα λοιπά επιχειρήματα της καταγγέλλουσας, η Επιτροπή κατέληξε στο συμπέρασμα ότι δεν υφίστανται κρατικές ενισχύσεις.

(8) Η απόφαση της Επιτροπής για την κίνηση της διαδικασίας που προβλέπεται στο άρθρο 88 παράγραφος 2 της συνθήκης δημοσιεύθηκε στην Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων(3). Η Επιτροπή κάλεσε τους ενδιαφερόμενους να υποβάλουν τις παρατηρήσεις τους.

(9) Οι ισπανικές αρχές διαβίβασαν τις παρατηρήσεις τους με επιστολή της 3ης Αυγούστου 2001, η οποία πρωτοκολλήθηκε στις 7 Αυγούστου 2001. Κατόπιν συνάντησης με τις υπηρεσίες της Επιτροπής, η οποία πραγματοποιήθηκε στις 14 Σεπτεμβρίου 2001, οι ισπανικές αρχές συμπλήρωσαν τις παρατηρήσεις τους με επιστολές της 16ης Νοεμβρίου 2001, η οποία πρωτοκολλήθηκε στις 20 Νοεμβρίου 2001, της 2ας Μαΐου 2002, η οποία πρωτοκολλήθηκε στις 2 Μαΐου 2002, και της 10ης Ιουνίου 2002 η οποία πρωτοκολλήθηκε στις 13 Ιουνίου 2002.

(10) Με επιστολή της 21ης Νοεμβρίου 2001, η οποία πρωτοκολλήθηκε στις 22 Νοεμβρίου 2001, η Ευρωπαϊκή Ομοσπονδία Κέντρων Αναψυχής υπέβαλε τις παρατηρήσεις της.

(11) Με επιστολή της 6ης Δεκεμβρίου 2001, η Επιτροπή διαβίβασε τις παρατηρήσεις αυτές στις ισπανικές αρχές.

(12) Με επιστολή της 17ης Ιανουαρίου 2002, η οποία πρωτοκολλήθηκε στις 22 Ιανουαρίου 2002, οι ισπανικές αρχές προέβησαν σε σχολιασμό των παρατηρήσεων.

ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ

(13) Από μακρού οι αυτόνομες αρχές της Κοινότητας της Βαλένθια είχαν εκδηλώσει την επιθυμία κατασκευής ενός μεγάλου θεματικού κέντρου στην περιφέρεια. Ελλείψει ιδιωτικής πρωτοβουλίας αρχικά, η Generalitat Valenciana ίδρυσε μία δημόσια επιχείρηση με την επωνυμία Parque Temáticode Alicante SA, η οποία ξεκίνησε διαβήματα για την κατασκευή του κέντρου. Έτσι, η δημόσια αυτή επιχείρηση προέβη στην αγορά γηπέδων και πραγματοποίησε τις πρώτες εργασίες. Κατόπιν ιδρύθηκε μία ιδιωτική επιχείρηση η Terra Mítica SA. Το 15 % του κεφαλαίου της εν λόγω εταιρείας κατέχει η Parque Temáticode Alicante SA. Οι υπόλοιποι μέτοχοι είναι βασικά ιδιώτες, κυρίως τράπεζες της περιφέρειας, αλλά και πολλά νομικά και φυσικά πρόσωπα(4). Κατά την κατασκευή της Terra Mítica SA, καθώς και αργότερα, κατά τη σύναψη των συμφωνιών αύξησης του κεφαλαίου, η Parque Temáticode Alicante SA μεταβίβασε στη νέα εταιρεία σειρά στοιχείων του ενεργητικού έναντι μετοχών της εταιρείας αυτής. Τα στοιχεία αυτά του ενεργητικού συνίστανται, αφενός, στα γήπεδα όπου είναι εγκατεστημένο το κέντρο(5), καθώς και σε άλλα κινητά και άυλα στοιχεία του ενεργητικού όπως η επωνυμία Terra Mítica και, αφετέρου, στα έξοδα των ενεργειών που πραγματοποιήθηκαν πριν από την ίδρυση της νέας ιδιωτικής επιχείρησης από τη δημόσια επιχείρηση με σκοπό την κατασκευή του κέντρου.

Η απόφαση της Επιτροπής της 20ής Ιουνίου 2001

(14) Στην απόφασή της τής 20ής Ιουνίου 2001, η Επιτροπή εξέτασε όλους τους ισχυρισμούς της καταγγέλλουσας.

(15) Η Επιτροπή έκρινε ότι μέρος των ισχυρισμών αυτών, σχετικά με τη χρησιμοποίηση της μορφής μιας ανώνυμης εταιρείας εκ μέρους της Generalitat Valenciana(6), με την απόκτηση γηπέδων σε χαμηλή τιμή(7), με τα έξοδα σχετικά με το κέντρο τα οποία ανέλαβε η Parque Temático de Alicante SA(8), με την τήρηση της αρχής του ιδιώτη επενδυτή(9), με δάνειο που συνήφθη υπέρ της Terra Mítica SA(10), με συμπληρωματική εισφορά 1000 εκατ. ESP(11), με τις δαπάνες επιλογής και κατάρτισης του προσωπικού(12), τις άμεσες περιφερειακές ενισχύσεις(13), και την απαλλαγή υπέρ της Iberdrola(14), δεν ήταν βάσιμοι.

(16) Αντιθέτως, η Επιτροπή διατύπωσε αμφιβολίες και ακολούθως κίνησε τη διαδικασία που προβλέπεται στο άρθρο 88 παράγραφος 2 της συνθήκης ΕΚ σχετικά με τα ακόλουθα ζητήματα:

α) τη χρηματοδότηση της απαιτούμενης υποδομής για τη λειτουργία του κέντρου(15)·

β) την αξία των στοιχείων του ενεργητικού, ιδίως των γηπέδων και της επωνυμίας Terra Mítica, που μεταβιβάστηκαν στην Terra Mítica SA από την Parque Temático de Alicante SA(16)·

γ) τους όρους του δανείου μετόχων που χορηγήθηκε στην Terra Mítica SA, ύψους 8000 εκατ. ESP(17)·

δ) την απαλλαγή από τα δημοτικά τέλη του δήμου του Benidorm(18)·

ε) την ενδεχόμενη εισφορά προς την Terra Mítica SA ποσού ύψους 6000 εκατ. ESP εκ μέρους του Οργανισμού Τουρισμού της Βαλένθια(19).

Όσον αφορά τα στοιχεία α), β), γ) και ε), οι αμφιβολίες της Επιτροπής εστιάζονται στην ενδεχόμενη ύπαρξη πλεονεκτήματος υπέρ της Terra Mítica SA, και ως εκ τούτου, στην ενδεχόμενη ύπαρξη κρατικής ενίσχυσης. Όσον αφορά το στοιχείο δ), η Επιτροπή έκρινε προς το παρόν ότι το μέτρο συνιστά κρατική ενίσχυση που θα μπορούσε να θεωρηθεί επενδυτική ενίσχυση, που για να χαρακτηριστεί συμβιβάσιμη με την κοινή αγορά θα πρέπει να ελεγχθεί το ενδεχόμενο σωρευτικής εφαρμογής των διάφορων σχετικών μέτρων.

Παρατηρήσεις τρίτων

(17) Εντός της προθεσμίας που όρισε η Επιτροπή, μόνον η Ευρωπαϊκή Ομοσπονδία Κέντρων Αναψυχής υπέβαλε παρατηρήσεις με επιστολή της 21ης Νοεμβρίου 2001. Οι παρατηρήσεις αυτές απλώς υποδέχονται ευνοϊκά την απόφαση της Επιτροπής της 20ής Ιουνίου 2001 και υπογραμμίζουν τη σημασία της συμμόρφωσης με την αρχή του θεμιτού ανταγωνισμού στην Κοινότητα. Εξάλλου, η Ομοσπονδία αναφέρεται στην αλληλογραφία που είχε απευθύνει στην Επιτροπή πριν από την απόφαση της 20ής Ιουνίου 2001.

Παρατηρήσεις των ισπανικών αρχών

Εισαγωγή

(18) Οι ισπανικές αρχές αμφισβητούν αρχικά την νομιμότητα της παρέμβασης της Ευρωπαϊκής Ομοσπονδίας Κέντρων Αναψυχής στην παρούσα υπόθεση. Σύμφωνα με τις ισπανικές αρχές, επικρατεί σχεδόν πλήρης άγνοια σχετικά με την εν λόγω οργάνωση, τα πραγματικά συμφέροντα που αντιπροσωπεύει, τον αριθμό και την ταυτότητα των μελών της, και το ενδιαφέρον της να ενεργεί ενώπιον της Επιτροπής, ενώ θα μπορούσε να χρησιμεύσει ως κάλυψη στον πραγματικό καταγγέλλοντα που διατηρεί την ανωνυμία του. Εξάλλου, οι ισπανικές αρχές εκπλήσσονται από τον όγκο της αλληλογραφίας που απευθύνει η καταγγέλλουσα στην Επιτροπή και εκτιμούν ότι η Επιτροπή σχημάτισε το φάκελο αυτό με σκοπό να σεβαστεί τα αδιαφανή συμφέροντα της καταγγέλλουσας, ενώ θα έπρεπε να αποφύγει την καταχρηστική χρησιμοποίηση της διαδικασίας της καταγγελίας. Τέλος, οι ισπανικές αρχές διερωτώνται για τη φύση των αμφιβολιών που διατύπωσε η Επιτροπή, έχοντας υπόψη ότι η τελευταία σε διάφορες περιπτώσεις ανέφερε τόσο στις ισπανικές αρχές όσο και στην καταγγέλλουσα ότι θεωρούσε ότι δεν επρόκειτο για κρατικές ενισχύσεις.

Απουσία επιπτώσεων επί των ενδοκοινοτικών συναλλαγών

(19) Οι ισπανικές αρχές εκτιμούν ότι η απόφαση της Επιτροπής δεν αιτιολογεί επαρκώς την ύπαρξη επιπτώσεων επί των ενδοκοινοτικών συναλλαγών. Εξάλλου, δεν ορίζει ούτε τη γεωγραφική αγορά ούτε την αγορά προϊόντος. Σύμφωνα με τις ισπανικές αρχές, η Terra Mítica πρέπει να θεωρηθεί περιφερειακό κέντρο αναψυχής και όχι κέντρο προορισμού, αφενός γιατί δεν ανήκει σε καμία αλυσίδα κέντρων αναψυχής υπό ενιαία διαχείριση, όπως συμβαίνει με τη Eurodisney, ούτε υιοθετεί ενιαία θεματική που προκύπτει από τη χρησιμοποίηση στοιχείων του ενεργητικού σε άλλες αγορές, όπως η Universal ή η Warner και αφετέρου διότι το 90 % της πρωτογενούς ζήτησης αφορά άτομα που διαμένουν σε ζώνη 150 έως 200 km πέριξ του κέντρου αναψυχής, ενώ το υπόλοιπο 10 % αποτελείται στην πλειονότητά του από άτομα που διαμένουν στην Ισπανία.

Η χρηματοδότηση των απαιτούμενων υποδομών για τη λειτουργία του κέντρου

(20) Σύμφωνα με τις ισπανικές αρχές, δεν μπορεί να γίνει δεκτό το επιχείρημα της καταγγέλλουσας βάσει του οποίου όλα τα έργα και οι υποδομές που πραγματοποίησε η Parque Temáticode Alicante SA κατ' εφαρμογή του σχεδίου Plan Espacial de Usos e Infraestructuras (στο εξής PEUI) αποτελούσαν κρατική ενίσχυση προς το κέντρο αναψυχής, επειδή τα εν λόγω έργα δεν θα είχαν πραγματοποιηθεί εάν δεν υπήρχε το κέντρο. Ένα τέτοιο επιχείρημα αμφισβητεί την ικανότητα των δημόσιων αρχών να ορίζουν την επικράτειά τους. Είναι σαφές για τις ισπανικές αρχές ότι από τη στιγμή που προβλέφθηκε η κατασκευή ενός θεματικού κέντρου καθώς και χώρων στέγασης και αναψυχής, οι αρχές οφείλουν να προβλέψουν και τις συνέπειες που θα επιφέρουν η μεγαλύτερη διακίνηση ατόμων και οχημάτων, η αύξηση του πληθυσμού, οι επιπτώσεις στο περιβάλλον κ.λπ., πράγμα που συνεπάγεται κατ' ανάγκη την πραγματοποίηση των αναγκαίων χωροταξικών υποδομών.

(21) Οι ισπανικές αρχές αρνούνται ότι οι ενέργειες της Parque Temáticode Alicante SA κατά την εκτέλεση του PEUI πραγματοποιήθηκαν προς αποκλειστικό όφελος της Terra Mítica SA. Αντιθέτως θεωρούν ότι επρόκειτο για έργα γενικού ενδιαφέροντος που αφορούσαν τη χωροταξία. Εξάλλου, οι ισπανικές αρχές υπενθυμίζουν ότι μόνο το 10 % του εδάφους που αφορά το PEUI αντιστοιχεί στο κέντρο αναψυχής.

(22) Οι ισπανικές αρχές διαβίβασαν τον κατάλογο και τη λεπτομερή περιγραφή των έργων που πραγματοποιεί η εταιρεία Parque Temático de Alicante SA κατ εφαρμογή του PEUI. Τα έργα αυτά συνοψίζονται ως εξής:

α) έργα περιβαλλοντικού χαρακτήρα: οι ισπανικές αρχές εξηγούν ότι όλη η ζώνη που θίγεται από το PEUI ήταν πολύ υποβαθμισμένη, και αυτό οφειλόταν τόσο σε διάφορες δασικές πυρκαγιές όσο και σε έναν ανεξέλεγκτο χώρο διάθεσης απορριμμάτων. Έτσι πραγματοποιήθηκαν ιδίως εργασίες αναδάσωσης, αποκατάστασης της περιοχής, χωροταξίας, καθαρισμού των κοιλωμάτων του εδάφους για να αποφευχθούν οι πλημμύρες, κ.λπ.

β) οδοί πρόσβασης: οι ισπανικές αρχές επισημαίνουν ότι η αύξηση των τουριστικών ρευμάτων που ήδη παρατηρείται στη ζώνη πέριξ της πόλης του Benidorm επιβάλλει τη λήψη μέτρων με σκοπό την παρεμπόδιση του κορεσμού των οδών επικοινωνίας της ζώνης. Εξάλλου, τόσο στη ζώνη της πόλης του Benidorm που είναι η πλησιέστερη στην περιοχή δράσης του PEUI, όσο και στις γειτονικές περιοχές, La Nucía και Finestrat, είχε παρατηρηθεί αύξηση του πληθυσμού, ενώ οι επικοινωνιακές υποδομές δεν επαρκούσαν για να απορροφήσουν όλη την κίνηση. Οι διάφορες δημόσιες αρχές πραγματοποίησαν στο πλαίσιο των αρμοδιοτήτων τους έργα βελτίωσης των διαφόρων οδών: διπλασιασμό των οδοστρωμάτων της οδού CV-70, νέο σταθμό διοδίων στον αυτοκινητόδρομο A7, που παρέχει μία δεύτερη είσοδο στην πόλη του Benidorm, καθώς και κατασκευή διαφόρων οδών (Vía Parque, Avenida del Murtal, Bulevar Central) μεταξύ της πόλης του Benidorm και της ζώνης δράσης του PEUI.

γ) έργα υποδομής για το δίκτυο ηλεκτροδότησης, αερίου, υδροδότηση και τηλεπικοινωνιών: όσον αφορά την ηλεκτροδότηση, η δραστηριότητα της εταιρείας Parque Temáticode Alicante SA περιορίστηκε στην αναδιάρθρωση των δικτύων παροχής, σε συνεργασία με την επιχείρηση που διαχειρίζεται το δίκτυο υψηλής τάσης, Red Eléctrica Española SA, καθώς και με την ιδιοκτήτρια των δικτύων, την επιχείρηση Iberdrola. Τα εν λόγω δίκτυα συνδέουν τους σταθμούς μετασχηματισμού των παρακείμενων οικισμών. Επομένως, οι ενέργειες που πραγματοποιούνται στο πλαίσιο αυτό απευθύνονται σε όλους τους χρήστες. Όσον αφορά την υποδομή παροχής αερίου, δεν έχει πραγματοποιηθεί κανένα έργο κατασκευής σωληνώσεων, αλλά έχουν μόνο κατασκευαστεί, εκτός των εδαφών του κέντρου αναψυχής, δύο δεξαμενές αερίου, ένα εξατμιστήρας και ένας λέβητας. Όσον αφορά την παροχή ύδατος, εγκαταστάθηκε δίκτυο υδροδότησης στις ζώνες που εμφανίζουν κίνδυνο δασικών πυρκαγιών, ενώ κατασκευάστηκαν εγκαταστάσεις υδροδότησης και αποχέτευσης. Κατασκευάστηκε επίσης ένας σταθμός καθαρισμού λυμάτων, τα οποία εν συνεχεία χρησιμοποιούνται για άρδευση, καθώς και εγκατάσταση επεξεργασίας πόσιμου ύδατος. Τέλος, το τηλεπικοινωνιακό δίκτυο υπήρχε ήδη πριν από την έναρξη του σχεδίου PEUI.

(23) Οι ισπανικές αρχές εκτιμούν ότι όλες οι προαναφερθείσες δραστηριότητες αποσκοπούν στη δημιουργία υποδομών προς όφελος ολόκληρου του πληθυσμού, και δεν σχεδιάστηκαν για αποκλειστικό όφελος του κέντρου αναψυχής. Εξάλλου, οι ισπανικές αρχές διαβίβασαν μία περιγραφή όλων των δραστηριοτήτων που πραγματοποιήθηκαν και χρηματοδοτήθηκαν από την Terra Mítica SA, επισυνάπτοντας αντίγραφο των αντίστοιχων συμβάσεων. Στα έργα αυτά περιλαμβάνονται όλα τα έργα σύνδεσης με τις γενικές υποδομές: οδοί πρόσβασης στο κέντρο, βελτίωση των γηπέδων, δίκτυα ηλεκτρισμού, αερίου, πόσιμου ύδατος, κατάσβεσης πυρκαγιών, τηλεπικοινωνιών, αποχέτευσης, κ.λπ. Τέλος, όπως είναι εύλογο, η Terra Mítica SA επιβαρύνεται με τις δαπάνες κατανάλωσης των υλών που κυκλοφορούν μέσω των δικτύων καθώς και με τα τέλη σύνδεσης με τα δίκτυα.

Η αξία των στοιχείων του ενεργητικού (ιδίως των γηπέδων και της επωνυμίας Terra Mítica) που μεταβιβάστηκαν στην Terra Mítica SA από την Parque Temático de Alicante SA

(24) Οι ισπανικές αρχές υποστηρίζουν αρχικά ότι η απόφαση της Επιτροπής δεν αμφισβητεί τη διαδικασία αλλοτρίωσης που ακολούθησε η Parque Temáticode Alicante SA για να αποκτήσει τα γήπεδα. Εξάλλου, η απόφαση εκτιμά ότι η εν λόγω εταιρεία δεν παραβίασε την αρχή του ιδιώτη επενδυτή σε συνθήκες οικονομίας της αγοράς. Υπό τις συνθήκες αυτές, δεν θα μπορούσε να αποδοθεί στην Parque Temáticode Alicante SA η πρόθεση μείωσης της αξίας των στοιχείων του ενεργητικού που μεταβιβάστηκαν στην Terra Mítica SA.

(25) Εν πάση περιπτώσει, οι ισπανικές αρχές επαναλαμβάνουν ότι οι δύο εταιρείες που προέβησαν σε αξιολόγηση των στοιχείων του ενεργητικού είναι ανεξάρτητοι εμπειρογνώμονες. Εξάλλου, υπενθυμίζουν ότι η επιλογή της εταιρείας Tasaciones del Mediterráneo (Tabimed), ςχετικά με την οποία η καταγγέλλουσα είχε υπαινιχθεί ότι δεν ήταν ανεξάρτητη, δεν πραγματοποιήθηκε από την Terra Mítica SA, αλλά από τον υπάλληλο του εμπορικού μητρώου.

(26) Οι ισπανικές αρχές υπενθυμίζουν επίσης ότι αμφότερες οι εταιρείες πραγματοποίησαν τις εκτιμήσεις τους σύμφωνα με το ίδιο νομικό πλαίσιο. Στόχος του εν λόγω νομικού πλαισίου είναι να διασφαλίζει την πραγματικότητα του κοινωνικού κεφαλαίου, κατά τρόπο που όλοι οι ενδιαφερόμενοι να είναι βέβαιοι για την πραγματική αξία των μη οικονομικών στοιχείων του ενεργητικού που εισέρχονται στην εταιρεία.

(27) Όσον αφορά την αξία των γηπέδων, οι ισπανικές αρχές εξηγούν πρώτον ότι τα γήπεδα στα οποία βρίσκεται το κέντρο αποκτήθηκαν από την Parque Temático de Alicante SA μέσω απαλλοτρίωσης και, σε ορισμένες περιπτώσεις αγοράστηκαν απευθείας από τους ιδιοκτήτες(20). Εν πάση περιπτώσει, επρόκειτο για αγροτικά γήπεδα που δεν μπορούσαν να ενταχθούν στο σχέδιο πόλεως, χωρίς καμία παραγωγική καλλιέργεια. Το μέσο καταβληθέν τίμημα ήταν 460 ESP/m2.

(28) Αργότερα, με την ευκαιρία της μεταβίβασης των εν λόγω στοιχείων του ενεργητικού στην Terra Mítica SA, η τελευταία ζήτησε την αξιολόγησή τους από την εταιρεία TINSA. Δεδομένου ότι η αύξηση κεφαλαίου που απέρρεε από τη μεταβίβαση αυτή έπρεπε να εγγραφεί στο εμπορικό μητρώο, ο εκπρόσωπος του μητρώου ανέθεσε δεύτερη αξιολόγηση σε άλλον εμπειρογνώμονα(21), σύμφωνα με την ισπανική νομοθεσία περί ανωνύμων εταιρειών. Ωστόσο προκύπτει ότι, παρότι η καταγγέλλουσα είχε ασκήσει κριτική στη μέθοδο που χρησιμοποίησε η Tabimed (τη μέθοδο της αρχικής αξίας) και όχι σε άλλες πλέον ενδεδειγμένες μεθόδους όπως εκείνη της κεφαλαιοποίησης των αναμενόμενων κερδών, η τελευταία ήταν στην πραγματικότητα η μέθοδος που χρησιμοποίησε η TINSA και η οποία επελέγη τελικά για τον καθορισμό της αξίας των γηπέδων. Εξάλλου, ελάχιστη υπήρξε η διαφορά μεταξύ των δύο εκθέσεων πραγματογνωμοσύνης όσον αφορά την αξία των γηπέδων(22). Εν πάση περιπτώσει, η κρατική εταιρεία Parque Temáticode Alicante SA ήταν εκείνη που επωφελήθηκε αποκλειστικά από την υπεραξία που προέκυψε μεταξύ του αρχικά καταβληθέντος για τα γήπεδα τιμήματος και του τιμήματος που καθορίστηκε κατά τη στιγμή της μεταβίβασης στην Terra Mítica SA.

(29) Όσον αφορά την αξία της επωνυμίας Terra Mítica, οι ισπανικές αρχές επισημαίνουν, ότι κατά τη στιγμή που η Tabimed πραγματοποίησε την αξιολόγησή της, η επωνυμία δεν είχε ακόμη καταχωριστεί οριστικά. Κατά συνέπεια, δεν υπήρχε οριστικό δικαίωμα της εν λόγω επωνυμίας υπέρ της Terra Mítica SA που να αντιτάσσεται έναντι τρίτων. Προς τούτο η Tabimed, η οποία είχε διατυπώσει αμφιβολίες ως προς την ενδεχόμενη συμπερίληψη της επωνυμίας ως στοιχείου του ενεργητικού, δέχθηκε τελικά να την συμπεριλάβει αποδίδοντάς της ως αξία την τιμή αγοράς. Δεν θα ήταν ιδιαίτερα σώφρον να αποδοθεί αξία στην επωνυμία αποκλειστικά σε συνάρτηση με την αναμενόμενη επιτυχία της, εφόσον η επιτυχία αυτή εξαρτάται ακριβώς από τις επενδύσεις που θα πραγματοποιηθούν για την προώθηση και τη διαφήμισή της. Στην προκειμένη περίπτωση, οι δαπάνες αυτές υπήρξαν πολύ σημαντικές, πράγμα που μπορεί να εξηγήσει την αύξηση της αξίας της έκτοτε. Όλες αυτές τις δαπάνες επωμίσθηκε η Terra Mítica SA.

Οι όροι παροχής του δανείου μετόχων το οποίο χορήγησε η Parque Temáticode Alicante SA στην Terra Mítica SA

(30) Οι ισπανικές αρχές διαβίβασαν αντίγραφο των εγγράφων των σχετικών με το προαναφερθέν δάνειο μετόχων, καθώς και με το κοινοπρακτικό δάνειο που συνήψε η Terra Mítica SA με όμιλο τραπεζών και ταμιευτηρίων(23), με σκοπό να δοθεί στην Επιτροπή η δυνατότητα να εξετάσει εάν το δάνειο μετόχων είχε συναφθεί σύμφωνα με τις συνήθεις πρακτικές.

(31) Οι ισπανικές αρχές εξηγούν σχετικά ότι το δάνειο μετόχων το οποίο συνήφθη στις 23 Δεκεμβρίου 1998, προβλέπει επιτόκιο ίσο με το MIBOR για ένα έτος, [...]*(24). Το κοινοπρακτικό δάνειο συνήφθη στις 15 Απριλίου 1999 με επιτόκιο ίσο με το MIBOR για ένα έτος [...]*. Σύμφωνα με τις ισπανικές αρχές, το σημαντικό είναι να καθοριστεί εάν ένας ιδιώτης επενδυτής θα είχε δανείσει το ποσό αυτό υπό αυτές τις συνθήκες, λαμβάνοντας επίσης υπόψη τις διαθέσιμες πληροφορίες σχετικά με το σχέδιο κατά τη στιγμή σύναψης του δανείου μετόχων.

(32) Στο πλαίσιο αυτό, πρέπει να εξεταστεί εάν η διαφορά του 0,25 % μεταξύ των επιτοκίων των δύο δανείων αντισταθμίζει το γεγονός ότι το δάνειο μετόχων έχει χαρακτήρα μειωμένης εξασφάλισης σε σχέση με το κοινοπρακτικό δάνειο όσον αφορά την ενδεχόμενη εκτέλεση των εγγυήσεων σε περίπτωση μη επιστροφής. Σύμφωνα με τις ισπανικές αρχές, υπήρξαν τρεις παράμετροι αναφοράς για να εξακριβώσει εάν το επιτόκιο του δανείου μετόχων μπορεί να θεωρηθεί επιτόκιο "αγοράς".

(33) Ως πρώτη παράμετρο οι ισπανικές αρχές λαμβάνουν το επιτόκιο αναφοράς της Επιτροπής. Σύμφωνα με την ανακοίνωση της Επιτροπής σχετικά με τη μέθοδο καθορισμού των επιτοκίων αναφοράς και προεξόφλησης(25), το επιτόκιο αυτό ισούται με το διατραπεζικό πενταετές επιτόκιο "swap", συν πριμοδότηση 0,75 βασικών μονάδων. Σύμφωνα με τις ισπανικές αρχές, το δάνειο μετόχων είχε συναφθεί με όρους αγοράς βάσει του κριτηρίου αυτού.

(34) Μια δεύτερη παράμετρος θα μπορούσε να είναι η εξέταση, από την άποψη της αποδοτικότητας για τον πιστωτικό φορέα, της διαφοράς σε σχέση με το βασικό επιτόκιο. Δεδομένου ότι το επιτόκιο MIBOR, το Δεκέμβριο του 1998, ήταν περίπου 3,20 %, το περιθώριο [...]* σημαίνει στην πράξη 47 % σε σχέση με το επιτόκιο MIBOR. Οι ισπανικές αρχές υπολογίζουν ότι η διαφορά 0,25 % μεταξύ του δανείου μετόχων και του κοινοπρακτικού δανείου συνεπάγεται πλεόνασμα για την Parque Temáticode Alicante SA μεταξύ 350 και 500 εκατ. ESP σε σχέση με την απόδοση του κοινοπρακτικού δανείου, πράγμα που θα αποτελούσε λογική αποδοτικότητα.

(35) Τρίτον, πρέπει να ληφθεί υπόψη ο εσωτερικός συντελεστής απόδοσης του σχεδίου, ο οποίος, τον Δεκέμβριο του 1998, υπολογίστηκε ότι ανερχόταν σε 10 %. Λαμβάνοντας υπόψη τις διαθέσιμες πληροφορίες κατά το χρόνο σύναψης του δανείου μετόχων, σχετικά με την αναμενόμενη αποδοτικότητα του σχεδίου και τις προοπτικές του τομέα, το προβλεπόμενο επιτόκιο, το οποίο ούτως ή άλλως πρέπει να είναι χαμηλότερο από τον εσωτερικό συντελεστή απόδοσης, θα ήταν λογικό.

(36) Όσον αφορά τις εγγυήσεις, οι ισπανικές αρχές εκτιμούν ότι, παρότι οι εγγυήσεις πρώτης τάξεως (του κοινοπρακτικού δανείου) ενδέχεται να είναι σταθερότερες από εκείνες της δεύτερης τάξεως (του δανείου μετόχων), εκείνο που συζητείται δεν είναι η σύγκρισή τους, αλλά το κατά πόσο οι εγγυήσεις του δανείου μετόχων είναι επαρκείς. Τα δύο δάνεια περιλαμβάνουν εγγυήσεις ανάλογες με τα όρια που επιβάλλονται στην Terra Mítica SA όσον αφορά την οικονομική διαχείριση, το δείκτη του χρέους ή τη διαθεσιμότητα στοιχείων του ενεργητικού. Εξάλλου, οι ισπανικές αρχές σημειώνουν ότι το χρέος του δανείου μετόχων δεν θα μπορεί να μετασχηματιστεί σε κεφάλαιο, και ότι, ως τρόπος επιστροφής, αποκλείεται το ενδεχόμενο συμμετοχής στα κέρδη, πράγμα που καταδεικνύει τη βούληση της Parque Temático de Alicante SA να επιτύχει την επιστροφή με κάθε τρόπο. Εξάλλου, οι ισπανικές αρχές υπογραμμίζουν ότι δεν συνηθίζεται δάνεια αυτού του είδους να υπόκεινται σε επίσημη σύσταση υποθηκευτικών εγγυήσεων, λόγω των συμπληρωματικών δαπανών που συνεπάγονται. Το σύνηθες στις περιπτώσεις αυτές είναι η αμετάκλητη διαβεβαίωση σύστασης εγγυήσεων με απλή αίτηση του πιστωτικού φορέα. Και στα δύο δάνεια υπάρχει αυτή η διαβεβαίωση.

(37) Τέλος, οι ισπανικές αρχές τονίζουν ότι η ύπαρξη εξαρτώμενου δανείου δεν είναι ασυνήθης σε διάφορους τομείς δραστηριοτήτων. Έτσι, η διάρθρωση χρηματοδότησης της Terra Mítica SA θα μπορούσε να συγκριθεί με τη διάρθρωση άλλων παρόμοιων σχεδίων, όπως τα Port Aventura ή Isla Mágica. Προς τούτο οι ισπανικές αρχές διαβίβασαν στην Επιτροπή αντίγραφο της έκθεσης ανεξάρτητου εμπειρογνώμονα(26), στην οποία αναφέρεται ότι είθισται για αυτό το είδος σχεδίων το κύριο δάνειο να συνοδεύεται από δάνεια μειωμένης εξασφάλισης και ότι εκείνοι που συνάπτουν το δάνειο είναι κατά κανόνα μέτοχοι της εταιρείας που προωθεί το σχέδιο. Σύμφωνα με την έκθεση αυτή, η οποία περιλαμβάνει πρόσφατα παραδείγματα τέτοιων δανείων, τα επιτόκια που εφαρμόζονται στα εν λόγω δάνεια είναι συνήθως ανάλογα και κάποιες φορές χαμηλότερα από εκείνα που εφαρμόζονται στα κύρια δάνεια. Η έκθεση τονίζει σχετικά ότι τα δάνεια μετόχων εμφανίζουν για τους μετόχους αυτούς ορισμένα πλεονεκτήματα σε σχέση με τη συνήθη ανταμοιβή ενός μετόχου μέσω μερισμάτων: πράγματι, σε περίπτωση εκκαθάρισης, το χρέος εισπράττεται με προτεραιότητα σε σχέση με το κεφάλαιο. Οι τόκοι λαμβάνονται ακόμη και ελλείψει μερισμάτων· τα δάνεια μετόχων έχουν φορολογικό κόστος χαμηλότερο από τις αυξήσεις ή τις μειώσεις κεφαλαίου, κ.λπ. Όσον αφορά το δάνειο μετόχων υπέρ της Terra Mítica SA, η έκθεση, αφού εξέτασε αναλυτικά παράγοντες όπως ο λογικός ή μη χαρακτήρας ενός δανείου μειωμένης εξασφάλισης σε μια χρηματοοικονομική διάρθρωση όπως εκείνη του έργου για το κέντρο αναψυχής, το γεγονός ότι ένας μέτοχος του σχεδίου είναι ο πιστωτικός φορέας, τα ποσά του κύριου δανείου και του δανείου μειωμένης εξασφάλισης σε σχέση με τις οικονομικές προβλέψεις που γνωρίζουν οι επενδυτές, τα εφαρμοζόμενα επιτόκια και την πληρωμή του πιστωτικού φορέα δεδομένων των υφιστάμενων εγγυήσεων για το δάνειο μειωμένης εξασφάλισης, συμπεραίνει ότι η πράξη αυτή μπορεί να θεωρηθεί φυσιολογική σε σχέση με άλλα παρόμοια σχέδια. Η έκθεση διαπιστώνει ότι η απόδοση για το δάνειο μειωμένης εξασφάλισης είναι μεγαλύτερη από άλλες ανάλογες πράξεις που εξετάστηκαν κατά την ίδια περίοδο. Πρόκειται επομένως για μια πράξη που οποιοσδήποτε επενδυτής θα μπορούσε να θεωρήσει λογική.

(38) Εν κατακλείδι, το δάνειο μετόχων μεταξύ της Terra Mítica SA και της Parque Temáticode Alicante SA συνήφθη με τους συνήθεις κανόνες.

Η απαλλαγή από τα δημοτικά τέλη του δήμου του Benidorm(27)

(39) Οι ισπανικές αρχές δεν αμφισβητούν το γεγονός ότι η χορήγηση φοροαπαλλαγής εκ μέρους μιας δημόσιας αρχής μπορεί να περιέχει στοιχείο κρατικής ενίσχυσης, παρότι στην παρούσα περίπτωση αρνούνται ότι τούτο θα μπορούσε να επηρεάσει το ενδοκοινοτικό εμπόριο. Εν πάση περιπτώσει, εάν η εν λόγω απαλλαγή ήταν κρατική ενίσχυση, θα έπρεπε να κηρυχθεί συμβιβάσιμη με την κοινή αγορά, ένεκα του χαρακτήρα ενίσχυσης της αρχικής επένδυσης. Οι ισπανικές αρχές σημειώνουν ότι η νομική βάση που επιτρέπει την εν λόγω απαλλαγή είναι ένας γενικός κανόνας που εφαρμόζεται σε όλους τους ισπανικούς δήμους.

(40) Οι ισπανικές αρχές σημειώνουν επίσης ότι η Terra Mítica SA είχε καταβάλει, από τον χρόνο της σύστασής της, όλους τους φόρους και τα τέλη που βαρύνουν τη δραστηριότητά της.

Η ενδεχόμενη εισφορά στην Terra Mítica SA ποσού ύψους 6000 εκατ. ESP εκ μέρους του Οργανισμού Τουρισμού της Βαλένθια

(41) Οι ισπανικές αρχές αρνούνται αρχικά την ύπαρξη συμφωνίας μεταξύ του Οργανισμού Τουρισμού της Βαλένθια και της Terra Mítica SA βάσει της οποίας ο Οργανισμός "συνεισφέρει" 6000 εκατ. ESP στην Terra Mítica SA. Οι πληροφορίες αυτές, οι οποίες δημοσιεύθηκαν προφανώς στον Τύπο, είναι εντελώς αβάσιμες.

(42) Αντιθέτως, οι ισπανικές αρχές εξηγούν ότι ο Οργανισμός και η Terra Mítica SA τον Απρίλιο του 2001 υπέγραψαν συμβόλαιο, αντίγραφο του οποίου διαβιβάζουν στην Επιτροπή, για την άδεια εκμετάλλευσης των διαφημιστικών δικαιωμάτων και παροχή υπηρεσιών, αξίας 1900 εκατ. ESP (11,42 εκατ. ευρώ), ποσό στο οποίο περιλαμβάνονται οι δαπάνες, τα έξοδα και οι φόροι.

(43) Οι ισπανικές αρχές εκτιμούν ότι το συμβόλαιο αυτό δεν περιέχει κανένα στοιχείο κρατικής ενίσχυσης, εφόσον το τίμημα (πολύ χαμηλότερο από την υποτιθέμενη "εισφορά" που αναφέρεται στην απόφαση της Επιτροπής) αποτελεί καταβολή ορισμένων παροχών υπηρεσιών που πραγματοποιήθηκαν σύμφωνα με τη σύμβαση εκ μέρους της Terra Mítica SA προς τον Οργανισμό.

(44) Σύμφωνα με τις ισπανικές αρχές, η Terra Mítica SA από τον χρόνο σύστασής της έχει αναλάβει όλες τις επενδυτικές δαπάνες για την προβολή και τη διαφήμιση του κέντρου αναψυχής(28). Ο Οργανισμός Τουρισμού της Βαλένθια είναι ένας δημόσιος οργανισμός με χαρακτήρα νομικού προσώπου στόχος του οποίου είναι η προώθηση των τουριστικών δραστηριοτήτων της κοινότητας της Βαλένθια, η οποία λογικά περιλαμβάνει το κέντρο αναψυχής ως σημαντικό τουριστικό στοιχείο της περιφέρειας. Τα μέσα που χρησιμοποιεί για τον σκοπό αυτόν είναι κυρίως η προώθηση, η συμμετοχή σε εμποροπανηγύρεις, η υποστήριξη, η εκμετάλλευση δικαιωμάτων εικόνας, η εκμετάλλευση εικόνων, συμβόλων ή σημάτων που ταυτίζονται με την περιφέρεια, κ.λπ.

(45) Οι ισπανικές αρχές εκτιμούν ότι η εν λόγω σύμβαση δεν συνεπάγεται κανένα παράνομο πλεονέκτημα υπέρ της Terra Mítica SA δεδομένου ότι ανταποκρίνεται στην αρχή του ιδιώτη επενδυτή σε συνθήκες οικονομίας της αγοράς. Σύμφωνα με τις ισπανικές αρχές, το καταβληθέν από τον Οργανισμό τίμημα είναι λογικό, αν ληφθούν υπόψη τα αντισταθμίσματα που περιέχει. Αναγνωρίζουν ότι στην προκειμένη περίπτωση δεν είναι εύκολο να καταδειχθεί ότι το τίμημα είναι λογικό. Οι ισπανικές αρχές εκτιμούν ότι για να καθοριστεί το τίμημα ορισμένων δικαιωμάτων ή υπηρεσιών πρέπει να λαμβάνεται υπόψη όχι μόνο αυτή καθεαυτή η αξία τους, αλλά και το ενδιαφέρον που εκδηλώνει το άλλο μέρος για την απόκτησή τους. Προς τούτο, οι ισπανικές αρχές σημειώνουν ότι η χρησιμοποίηση του κέντρου αναψυχής ως πόλος έλξης για την προσέλκυση τουριστών στην περιοχή είναι θεμελιώδους σημασίας για τον Οργανισμό, αν ληφθεί υπόψη το γεγονός ότι, από την εγκαινίασή του, το κέντρο αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα τουριστικά στοιχεία της περιοχής, που της επιτρέπει να διαφοροποιεί την τουριστική προσφορά της, η οποία βασίζεται σε υπερβολικό βαθμό σε έναν τουρισμό αποκλειστικά του τύπου ήλιος και θάλασσα. Εν πάση περιπτώσει, οι ισπανικές αρχές τονίζουν ότι η σύμβαση συνήφθη για ένα χρόνο, και ότι έχει θεσπιστεί ότι δεν μπορεί να ανανεώνεται σιωπηρά. Επομένως για την ανανέωση της σύμβασης απαιτείται η ρητή συμφωνία και των δύο μερών, και απαιτείται και τα δύο μέρη να συμφωνούν σχετικά με τους οικονομικούς όρους, πράγμα που θα επέτρεπε ενδεχόμενη προσαρμογή εάν παρατηρούνταν δυσαρμονία μεταξύ των υποχρεώσεων των δύο μερών.

(46) Οι ισπανικές αρχές εξηγούν στη συνέχεια το περιεχόμενο των αμοιβαίων υποχρεώσεων των δύο μερών. Έτσι, η Terra Mítica SA εκχωρεί στον Οργανισμό άδειες:

α) για την εκμετάλλευση της εσωτερικής διαφήμισης του κέντρου. Ο Οργανισμός έχει κατ' αποκλειστικότητα το δικαίωμα της διαφημιστικής εκμετάλλευσης του κέντρου αναψυχής [με επιφύλαξη των δικαιωμάτων που έχουν εκχωρηθεί από το κέντρο πριν από τη σύναψη της σύμβασης(29)]. Η άδεια περιλαμβάνει όλο το εσωτερικό του κέντρου αναψυχής, χωρίς διάκριση μεταξύ των διαφόρων εμπορικών ζωνών, καθώς και την είσοδο, τις εξωτερικές περιφράξεις και το χώρο στάθμευσης των αυτοκινήτων. Ο Οργανισμός μπορεί επομένως να χρησιμοποιεί και να εκμεταλλεύεται όλους τους υπάρχοντες ή δυνητικούς διαφημιστικούς χώρους, καθώς και να αναπτύσσει οποιαδήποτε διαφημιστική δραστηριότητα μέσα στο κέντρο. Το τίμημα γι' αυτή την παροχή ανέρχεται σε [...]*·

β) για την εκμετάλλευση των εικόνων του κέντρου αναψυχής, ο Οργανισμός έχει το δικαίωμα να χρησιμοποιεί και να εκμεταλλεύεται εμπορικά τις εικόνες του κέντρου, καθώς και το δικαίωμα να αναπαράγει οποιαδήποτε ζώνη του κέντρου και οποιοδήποτε γεγονός πραγματοποιείται στο εσωτερικό του κέντρου, είτε διοργανώνεται από τον Οργανισμό είτε όχι, πράγμα που συνεπάγεται τη δυνατότητα να μεταπωλεί τα δικαιώματα αυτά σε τρίτους, χωρίς να πρέπει να ζητήσει τη συμφωνία του κέντρου, εφόσον αυτό μεταφράζεται κατά τον ένα ή τον άλλο τρόπο σε προβολή της Κοινότητας της Βαλένθια. Το τίμημα της παροχής αυτής εκτιμάται σε [...]·

γ) για την εκμετάλλευση των οπτικοακουστικών έργων η πνευματική ιδιοκτησία των οποίων ανήκει στο κέντρο. Ο Οργανισμός θα μπορεί να χρησιμοποιεί και να εκμεταλλεύεται εμπορικά τα έργα αυτά. Οι ισπανικές αρχές αναφέρουν ότι η επένδυση του κέντρου σε οπτικοακουστικά έργα ανέρχεται σε [...]* Το τίμημα της παροχής αυτής εκτιμάται σε [...]*·

δ) για την εκμετάλλευση των δικαιωμάτων βιομηχανικής ιδιοκτησίας. Ο Οργανισμός Τουρισμού κατέχει την αποκλειστική άδεια εκμετάλλευσης όλων των σημάτων Terra Mítica που αποτελούν πνευματική ιδιοκτησία του κέντρου, καθώς και προτιμησιακή δυνατότητα απόκτησης δικαιωμάτων εκμετάλλευσης άλλων σημάτων τα οποία ενδέχεται να αποκτήσει το κέντρο. Οι ισπανικές αρχές αναφέρουν ότι η επωνυμία αυτή έχει σήμερα πολύ υψηλή αξία χάρη στην προσπάθεια του κέντρου, το οποίο μεταξύ των ετών 1998 και 2000 επένδυσε ειδικά για διαφήμιση [...]*. Το τίμημα λαμβάνει υπόψη κυρίως το κόστος δημιουργίας και ανάπτυξης του σήματος, το πόσο γνωστό είναι το σήμα στο κοινό(30), καθώς και τις προβλέψεις ανάπτυξης του κέντρου. Οι ισπανικές αρχές ανέφεραν επίσης ότι κατά τον καθορισμό του τιμήματος της άδειας αυτής σύμφωνα με τις διατάξεις της σύμβασης, ελήφθη υπόψη το έμμεσο όφελος που απολαμβάνει το κέντρο όσον αφορά την αυτοπροβολή του λόγω του γεγονότος ότι ο οργανισμός είναι ο κάτοχος της άδειας. Οι ισπανικές αρχές εκτιμούν ότι οι άδειες αυτές είναι συνήθεις στον τομέα και αναφέρουν ως παράδειγμα άλλο κέντρο αναψυχής. Το τίμημα της παροχής αυτής εκτιμάται σε [...]*

ε) η παροχή ορισμένων υπηρεσιών υπέρ του Οργανισμού Τουρισμού. Το κέντρο υποχρεούται να εντάξει το λογότυπο που δηλώνει τον Οργανισμό Τουρισμού τόσο στο εσωτερικό του κέντρου (στα θεάματα, τις υπηρεσίες, τις προσβάσεις, τους χώρους ανάπαυσης), καθώς και σε όλη τη διαφημιστική δραστηριότητα ή προβολή που πραγματοποιείται από το κέντρο (ήτοι σε οδηγούς, σχεδιαγράμματα, ανακοινώσεις με οποιοδήποτε μέσο, εισιτήρια εισόδου, κ.λπ.)(31). Επιπλέον, το κέντρο υποχρεούται να θέτει στη διάθεση του Οργανισμού δύο χώρους στο εσωτερικό του κέντρου (πράγμα που συνεπάγεται απώλεια εσόδων εκμετάλλευσης λόγω μη χρησιμοποίησης του εμβαδού που αναλογεί σε αυτές τις εγκαταστάσεις(32), το οποίο επιπλέον παρέχει στον Οργανισμού Τουρισμού τη δυνατότητα να απολαμβάνει ένα στρατηγικό σημείο πληροφόρησης, λόγω του αριθμού επισκεπτών του κέντρου. Έτσι το κέντρο είναι υποχρεωμένο να προβάλλει στις εσωτερικές οθόνες του τις ταινίες προβολής του Οργανισμού, και να εκχωρεί εισιτήρια στο κέντρο(33). Το τίμημα των παροχών αυτών εκτιμάται σε [...]*

Καθεμία από τις παροχές αυτές υπέρ του Οργανισμού Τουρισμού αξιολογήθηκε αντικειμενικά και με οικονομική βάση, παρότι στο τέλος η διαπραγμάτευση έγινε για ένα συνολικό τίμημα. Όπως προαναφέρθηκε, το τίμημα των 1900 εκατ. ESP περιλαμβάνει όλες τις δαπάνες καθώς και φόρους και τέλη. Κατά συνέπεια, πρέπει να αφαιρεθούν από το τίμημα αυτό όλες οι δαπάνες που έχει αναλάβει η Terra Mítica SA, καθώς και τα προκύπτοντα τέλη για να καθοριστεί το καθαρό ποσό που θα μπορέσει να λάβει η Terra Mítica SA. Οι ισπανικές αρχές εκτιμούν ότι στην πραγματικότητα το καθαρό ποσό θα ανέλθει σε 1600 εκατ. ESP (9,62 εκατ. ευρώ).

Όσον αφορά το συμβιβάσιμο των εξεταζόμενων μέτρων με την κοινή αγορά

(47) Σε περίπτωση που η Επιτροπή κρίνει ότι τα εξεταζόμενα μέτρα συνιστούν κρατικές ενισχύσεις, οι ισπανικές αρχές εκτιμούν ότι οι ενισχύσεις αυτές θα συμβιβάζονταν με τη Συνθήκη, κατ' εφαρμογή του άρθρου 87 παράγραφος 3 στοιχείο α).

(48) Οι ισπανικές αρχές υπενθυμίζουν σχετικά ότι κατά την ημερομηνία πραγματοποίησης των μέτρων, η περιφέρεια της Βαλένθια ήταν απολύτως επιλέξιμη για ενισχύσεις περιφερειακού χαρακτήρα σύμφωνα με το άρθρο 87 παράγραφος 3 στοιχείο α) της συνθήκης. Συγκεκριμένα, κατά την περίοδο 1995-1999, το ανώτατο όριο έντασης ενίσχυσης για την επαρχία του Αλικάντε στην οποία βρίσκεται το κέντρο, ανερχόταν σε 50 % ΚΙΕ. Εξάλλου, και την επόμενη περίοδο (2000-2006), όλη η περιφέρεια της Βαλένθια εξακολουθεί να είναι επιλέξιμη για τις περιφερειακές ενισχύσεις σύμφωνα με το άρθρο 87 παράγραφος 3 στοιχείο α) της συνθήκης, με ανώτατο όριο για την επαρχία του Αλικάντε 40 % ΚΙΕ.

(49) Οι ισπανικές αρχές αναγνωρίζουν ότι, εάν κάποιο ή κάποια από τα εξεταζόμενα μέτρα συνιστούσε κρατική ενίσχυση, θα επρόκειτο για ενίσχυση ad hoc. Αλλά στην περίπτωση αυτή η ενίσχυση θα δικαιολογείτο από τη συμβολή της στη μακροχρόνια ανάπτυξη της περιοχής, καθώς και από την απουσία αντικτύπου στους όρους ανταγωνισμού και στις εμπορικές συναλλαγές μεταξύ των κρατών μελών.

(50) Παρότι οι ισπανικές αρχές εκτιμούν ότι το πολυτομεακό κοινοτικό πλαίσιο για τις περιφερειακές ενισχύσεις προς μεγάλα επενδυτικά σχέδια(34) δεν είναι εφαρμοστέο στην παρούσα περίπτωση, χρήσιμο θα ήταν να εξεταστεί η περίπτωση αυτή βάσει των κριτηρίων αξιολόγησης που προβλέπονται στο εν λόγω πλαίσιο ήτοι επίπτωση επί του ανταγωνισμού, επίπτωση στην απασχόληση και περιφερειακή επίπτωση. Έτσι ενδεχόμενες ενισχύσεις θα συνέβαλαν στη μακροχρόνια κοινωνικοοικονομική ανάπτυξη της περιοχής, ιδίως μέσω της δημιουργίας διαφόρων άμεσων και έμμεσων θέσεων εργασίας(35), χωρίς να επηρεαστεί αρνητικά ο ανταγωνισμός, δεδομένου ότι δεν χορηγούνται σε μια αγορά με πλεονάζουσα παραγωγική ικανότητα(36) και δεν συμβάλλουν στην αύξηση ενός ήδη υψηλού ποσοστού αγοράς.

(51) Εξάλλου, στην προκειμένη περίπτωση θα επρόκειτο για ενισχύσεις προς την αρχική επένδυση που συνδέονται με τη δημιουργία μιας νέας εγκατάστασης, κατά την έννοια του σημείου 4 παράγραφος 4 και των επόμενων των κατευθυντηρίων γραμμών για τις κρατικές ενισχύσεις περιφερειακού χαρακτήρα(37). Οι εν λόγω ενισχύσεις αναφέρονταν σε νέα πάγια στοιχεία του ενεργητικού (γήπεδα, εγκαταστάσεις και κτίρια), η επένδυση θα διαρκούσε για μια πενταετία τουλάχιστον, ενώ ο δικαιούχος θα χρηματοδοτούσε άνω του 25 %(38).

(52) Τέλος, ακόμη και αν θεωρείτο ότι όλα τα εξετασθέντα μέτρα συνιστούν κρατικές ενισχύσεις, θα τηρούσαν σε μεγάλο βαθμό τη μέγιστη επιτρεπόμενη ενίσχυση για τις επενδυτικές ενισχύσεις (50 % ΚΙΕ την περίοδο εκείνη), ακόμη και αν ληφθούν υπόψη οι λοιπές ήδη χορηγηθείσες κρατικές ενισχύσεις(39).

Σχόλια των ισπανικών αρχών επί των παρατηρήσεων των τρίτων ενδιαφερομένων

(53) Οι ισπανικές αρχές αναφέρουν ότι έδωσαν αναλυτικότατη απάντηση σε όλα τα ερωτήματα που θέτει η καταγγέλλουσα και επομένως οι παρατηρήσεις που υπέβαλε η Federación Europea de Parques de Atracciones (Ευρωπαϊκή Ομοσπονδία Κέντρων Αναψυχής) δεν εγείρουν συμπληρωματικά σχόλια.

ΕΚΤΙΜΗΣΗ

(54) Αρχικά είναι απαραίτητο να δοθεί μια σύντομη απάντηση στους ισχυρισμούς των ισπανικών αρχών που αναφέρονται στην αιτιολογική σκέψη 18. Σύμφωνα με τη νομολογία περί κρατικών ενισχύσεων, η Επιτροπή οφείλει να εξετάζει όλες τις καταγγελίες που της υποβάλλονται, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι η προσφυγή της καταγγέλλουσας κατά της απόφασης της Επιτροπής σχετικά με την καταγγελία είναι κατ' ανάγκην αποδεκτή. Εξάλλου, η πρώτη παράγραφος του άρθρου 10 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 659/1999, σχετικά με την ισχύουσα διαδικασία για τις κρατικές ενισχύσεις, υποχρεώνει την Επιτροπή να εξετάζει κάθε πληροφορία σχετικά με ενίσχυση φερόμενη ως παράνομη ασχέτως της προέλευσης των πληροφοριών. Στην προκειμένη περίπτωση, η Επιτροπή εκτιμά ότι πρέπει να εκλάβει την Federación Europea de Parques de Atracciones ως έχει, και ότι δεν συντρέχει λόγος να προδικάσει εάν τω όντι ενεργεί εκ μέρους ενός καταγγέλλοντος που δεν επιθυμεί να αποκαλύψει την ταυτότητά του. Όσον αφορά προγενέστερες επιστολές που απέστειλαν οι υπηρεσίες της Επιτροπής στις ισπανικές αρχές και στην καταγγέλλουσα, σαφώς προκύπτει από τις επιστολές αυτές ότι δεν περιείχαν ειλημμένες αποφάσεις, αλλά απλώς εξέθεταν την προσωρινή θέση των υπηρεσιών της Επιτροπής.

(55) Η πρώτη παράγραφος του άρθρου 87 της συνθήκης θεσπίζει ότι, ενισχύσεις που χορηγούνται υπό οποιαδήποτε μορφή από τα κράτη ή με κρατικούς πόρους και που νοθεύουν ή απειλούν να νοθεύσουν τον ανταγωνισμό δια της ευνοϊκής μεταχειρίσεως ορισμένων επιχειρήσεων ή ορισμένων κλάδων παραγωγής είναι ασυμβίβαστες με την κοινή αγορά, κατά το μέτρο που επηρεάζουν τις μεταξύ κρατών μελών συναλλαγές, εκτός αν η παρούσα συνθήκη ορίζει άλλους. Ένα μέτρο συνιστά ωστόσο κρατική ενίσχυση εάν εμφανίζει σωρευτικά τα τέσσερα παρακάτω κριτήρια: α) ύπαρξη πλεονεκτήματος, β) ότι το εν λόγω πλεονέκτημα χορηγείται μέσω κρατικών πόρων, γ) ότι το μέτρο νοθεύει ή απειλεί να νοθεύσει τον ανταγωνισμό, επηρεάζοντας τις συναλλαγές μεταξύ των κρατών μελών και δ) ότι το μέτρο είναι επιλεκτικό, ευνοώντας συγκεκριμένα ορισμένες επιχειρήσεις.

(56) Η Επιτροπή οφείλει συνεπώς να εξετάσει αναλυτικά τα διάφορα μέτρα στα οποία αναφέρεται η αιτιολογική σκέψη 16, για τα οποία κίνησε τη διαδικασία που προβλέπεται στο άρθρο 88 παράγραφος 2 της συνθήκης, βάσει των τεσσάρων προαναφερθέντων στην αιτιολογική σκέψη 55 κριτηρίων.

(57) Πράγματι, στην απόφασή της για την κίνηση της διαδικασίας, η Επιτροπή είχε ήδη εκτιμήσει ότι, όσον αφορά το μεγαλύτερο μέρος των μέτρων, οι αμφιβολίες της εστιάζονταν στην ενδεχόμενη ύπαρξη κρατικής ενίσχυσης. Μόνο στην περίπτωση των ισχυρισμών της καταγγέλλουσας σχετικά με την απαλλαγή από τους δημοτικούς φόρους του δήμου του Benidorm, η Επιτροπή είχε εκτιμήσει, σε εκείνη τη φάση της διαδικασίας, ότι επρόκειτο για κρατική ενίσχυση και ότι θα έπρεπε να αποφανθεί κατά πόσον αυτή συμβιβαζόταν με την κοινή αγορά.

Σχετικά με την απουσία επιπτώσεων επί των συναλλαγών

(58) Οι ισπανικές αρχές αμφισβήτησαν ωστόσο την προκαταρκτική εκτίμηση της Επιτροπής βάσει της οποίας τα μέτρα που αποτελούν αντικείμενο της παρούσας διαδικασίας θα είχαν επίπτωση επί των ενδοκοινοτικών συναλλαγών. Επειδή το κριτήριο αυτό είναι απαραίτητο για να προσδιοριστεί η ύπαρξη κρατικής ενίσχυσης, πρέπει να δοθεί απάντηση στο ερώτημα αυτό.

(59) Προς τούτο σύμφωνα με τις ισπανικές αρχές, η Terra Mítica πρέπει να θεωρηθεί περιφερειακό κέντρο αναψυχής και όχι κέντρο προορισμού, αφενός γιατί δεν ανήκει σε μεγάλη αλυσίδα ενιαίας διαχείρισης κέντρων αναψυχής, όπως ισχύει με την Eurodisney, ούτε βασίζεται σε μια ενιαία θεματική που απορρέει από τη χρησιμοποίηση στοιχείων του ενεργητικού άλλων αγορών, όπως η Universal ή η Warner, και αφετέρου διότι σχεδόν το 90 % της πρωτογενούς ζήτησης προέρχεται από κατοίκους μιας ζώνης 150 έως 200 km πέριξ του κέντρου, ενώ το υπόλοιπο 10 % αποτελείται στην πλειονότητά του από κατοίκους της Ισπανίας.

(60) Η Επιτροπή δεν συμμερίζεται την άποψη των ισπανικών αρχών. Στην πραγματικότητα το γεγονός ότι το κέντρο δεν ανήκει σε μια ενοποιημένη αλυσίδα διαχείρισης κέντρων αναψυχής, όπως συμβαίνει με την Eurodisney, δεν εμποδίζει ένα κέντρο αναψυχής όπως η Terra Mítica να έχει μέγεθος επαρκές για να έχει επίπτωση επί των συναλλαγών όπως έχει εκτιμήσει η Επιτροπή σε διάφορες προγενέστερες αποφάσεις(40). Εξάλλου, η Επιτροπή εκτιμά ότι το επίμαχο κέντρο, αντίθετα με όσα υποστηρίζουν οι ισπανικές αρχές, στην πραγματικότητα έχει μια συγκεκριμένη θεματική (τους αρχαίους μεσογειακούς πολιτισμούς), πράγμα που μπορεί να το εξομοιώσει με άλλα κέντρα όπως εκείνα που ανέφεραν οι ισπανικές αρχές. Τέλος, ακόμη και αν η βασική ζήτηση του κέντρου αποτελείται κατά κύριο λόγο από τον πληθυσμό που διαμένει στην πέριξ αυτού ζώνη, από τα έγγραφα που διαβίβασαν οι ισπανικές αρχές σχετικά με τις σχέσεις μεταξύ της Terra Mítica SA και του Οργανισμού Τουρισμού της Βαλένθια προκύπτει ότι το κέντρο έχει διατηρήσει μια ενεργή πολιτική προσέλκυσης επισκεπτών προερχόμενων από το εξωτερικό. Αξίζει να προστεθεί ότι το διαφημιστικό υλικό του ίδιου του κέντρου αναφέρει σαφώς πώς μπορεί κανείς να φτάσει εκεί από ορισμένες μεγάλες ευρωπαϊκές πόλεις. Τέλος, δεν μπορεί να αρνηθεί κανείς ότι το κέντρο συμβάλει τα μάλα, μέσω των διαφορετικών δυνατοτήτων που προσφέρει, στο να καταστήσει πιο ελκυστική μια ιδιαίτερα τουριστική ζώνη, τη ζώνη του Benidorm, στην οποία πολλοί τουρίστες προσέρχονται από άλλες χώρες της Ένωσης.

(61) Συνεπώς, η Επιτροπή επιβεβαιώνει την εκτίμηση την οποία διατύπωσε στην απόφασή της για την κίνηση της διαδικασίας και εκτιμά ότι τα εξεταζόμενα μέτρα μπορούν να επηρεάσουν, δυνητικά, τις συναλλαγές μεταξύ των κρατών μελών.

Σχετικά με τη χρηματοδότηση των βασικών για τη λειτουργία του κέντρου υποδομών

(62) Στην απόφαση της τής 20ής Ιουνίου 2001, η Επιτροπή είχε διατυπώσει αμφιβολίες σχετικά με τη φύση των παρεμβάσεων της Generalitat Valenciana σχετικά με έργα υποδομής που θα μπορούσε να θεωρηθεί ότι όφειλε να αναλάβει η Terra Mítica SA.

(63) Από τα έγγραφα που διαβίβασαν οι ισπανικές αρχές προκύπτει ότι, κατ' εφαρμογή ενός PEUI, σε όλη τη ζώνη στην οποία βρίσκεται το κέντρο πραγματοποιήθηκαν χωροταξικά έργα και έργα δημιουργίας ορισμένων υποδομών.

(64) Η Επιτροπή εκτιμά σχετικά ότι οι κρατικές αρχές μπορούν, όπως διαβεβαιώνουν οι ισπανικές αρχές, να εκτελούν χωροταξικά έργα στην επικράτειά τους. Έτσι μπορούν να χρηματοδοτούν τις υποδομές που θα ωφελήσουν ενδεχομένως το σύνολο του πληθυσμού. Επιπλέον, η Επιτροπή εκτιμά ότι είναι αδιάφορος ο λόγος για τον οποίο πραγματοποιούνται οι εν λόγω υποδομές, αφού γίνονται προς όφελος του συνόλου. Αντιθέτως, η Επιτροπή εκτιμά ότι εάν παρόμοιες υποδομές ή υπηρεσίες είναι χρήσιμες μόνο για μια ιδιωτική επιχείρηση, τότε εκείνη οφείλει να αναλάβει τη χρηματοδότησή τους. Τούτο αποτελεί συνέπεια του γεγονότος ότι, όσον αφορά τις κρατικές ενισχύσεις, η Επιτροπή οφείλει να εξετάζει αναλυτικά τις συγκεκριμένες επιπτώσεις του μέτρου και όχι τους επιδιωκόμενους στόχους. Κατά συνέπεια, στην παρούσα περίπτωση, η Επιτροπή εκτιμά ότι παρότι το σχέδιο (PEUI) εγκρίθηκε απλώς και μόνο διότι επρόκειτο να κατασκευαστεί ένα θεματικό κέντρο αναψυχής, εκείνο που προέχει είναι να εξεταστεί ποια είναι τα έργα ή οι υποδομές που ωφελούν το κοινωνικό σύνολο γενικά (του κέντρου συμπεριλαμβανομένου) και ποια χρησιμεύουν μόνο για το κέντρο. Μόνο τα έργα αυτά θα πρέπει να χρηματοδοτήσει το κέντρο.

(65) Σύμφωνα με τις αναλυτικές επεξηγήσεις που προσκόμισαν οι ισπανικές αρχές, η Επιτροπή εκτιμά ότι τα έργα γενικών υποδομών μπορούν να χρηματοδοτηθούν από τις κρατικές αρχές. Πράγματι, η Επιτροπή εκτιμά ότι τα έργα αυτά είναι χρήσιμα από τη φύση τους για όλα τα φυσικά ή νομικά πρόσωπα που διαμένουν στην περιοχή. Η Επιτροπή επισημαίνει ακόμη ότι τα έργα αυτά πραγματοποιήθηκαν πριν από τη σύσταση της Terra Mítica SA. Εξάλλου, η Επιτροπή κρίνει ότι, παρότι η αύξηση της κίνησης οφείλεται στην ύπαρξη του κέντρου, τα έργα σχετικά με τις οδούς επικοινωνίας επηρεάζουν το σύνολο του πληθυσμού της περιοχής. Το αυτό συμβαίνει και με τα έργα ηλεκτροδότησης, αερίου, υδραυλικών εγκαταστάσεων και τηλεπικοινωνιών. Τα στοιχεία αυτά δεν αμφισβητούνται από το γεγονός ότι το κέντρο μπόρεσε να επιφέρει αύξηση της κίνησης στην περιοχή ή μεγαλύτερη χρησιμοποίηση των υποδομών σχετικά με την παροχή ηλεκτρισμού, αερίου, την υδροδότηση ή τις τηλεπικοινωνίες.

(66) Η Επιτροπή διαπίστωσε επίσης, βάσει των εγγράφων που διαβίβασαν οι ισπανικές αρχές, ότι η Terra Mítica SA χρηματοδότησε όλα τα έργα που πραγματοποιήθηκαν στο εσωτερικό του κέντρου, καθώς και όλα τα έργα σύνδεσης ή ζεύξης με τις γενικές υποδομές. Η Επιτροπή δεν μπόρεσε να εντοπίσει άλλες υποδομές που θα έπρεπε να χρηματοδοτηθούν από την Terra Mítica SA επειδή χρησίμευαν μόνο σε εκείνη.

(67) Υπό τις συνθήκες αυτές, η Επιτροπή εκτιμά επ' αυτού του σημείου ότι η Terra Mítica SA σεν έχει λάβει καμία ενίσχυση. Η Επιτροπή καταλήγει συνεπώς ότι δεν υφίσταται κρατική ενίσχυση όσον αφορά τη χρηματοδότηση των βασικών υποδομών για τη λειτουργία του κέντρου.

Σχετικά με την αξία των στοιχείων του ενεργητικού τα οποία η Parque Temático de Alicante SAμεταβίβασε στην Terra Mítica SA, και συγκεκριμένα, την αξία των γηπέδων και της επωνυμίας Terra Mítica

(68) Η Επιτροπή πρώτον επαναλαμβάνει ότι δεν αμφισβητεί την ανεξαρτησία των εμπειρογνωμόνων οι οποίοι αποτίμησαν τα στοιχεία του ενεργητικού τα οποία η Parque Temáticode Alicante SA μεταβίβασε στην Terra Mítica SA, εφόσον δεν είχε την παραμικρή ένδειξη ότι οι κρατικές αρχές μπορούσαν να επηρεάσουν την εργασία των εμπειρογνωμόνων(41). Εξάλλου, η Επιτροπή διαπιστώνει ότι η Terra Mítica SA σεν παρενέβη στην επιλογή της Tabimed ως εμπειρογνώμονα. Η Επιτροπή υπενθυμίζει ότι ο σκοπός της κίνησης της παρούσας διαδικασίας ήταν να διασφαλιστεί ότι η αξία που αποδόθηκε στα στοιχεία του ενεργητικού που μεταβιβάστηκαν στην Terra Mítica SA αντιστοιχούσε στην πραγματική τους αξία κατά τη στιγμή της μεταβίβασης.

(69) Όσον αφορά την αξία των γηπέδων, η Επιτροπή επισημαίνει πρώτον ότι, από τις δύο αξίες τις οποίες καθόρισαν οι δύο εμπειρογνώμονες, υψηλότερη αξία (εκείνη που υπέδειξε η TINSA), ήταν εκείνη η οποία τελικά ελήφθη (1300 ESP/m2). Εξάλλου, η Επιτροπή σημειώνει επίσης ότι, όπως υπενθύμισαν οι ισπανικές αρχές, η μέθοδος που χρησιμοποίησε η TINSA ήταν εκείνη την οποία η ίδια η καταγγέλλουσα είχε κρίνει ως την πλέον ενδεδειγμένη για την αξιολόγηση στοιχείων του ενεργητικού του είδους αυτού.

(70) Εξάλλου, η Επιτροπή δεν ανακάλυψε στοιχεία που να επαληθεύουν ότι η τιμή την οποία ανέφερε η καταγγέλλουσα ως τιμή αγοράς της περιοχής ήταν πραγματική(42). Η Επιτροπή εκτιμά ότι η τιμή των γηπέδων έπρεπε να λάβει υπόψη τη σκοπιμότητά τους δηλαδή το γεγονός ότι τα γήπεδα αυτά προορίζονταν για την κατασκευή ενός θεματικού κέντρου αναψυχής. Συνεπώς, δεν θα έπρεπε να τους αποδοθεί τίμημα αντίστοιχο με εκείνο των αστικοποιήσιμων γηπέδων. Ελλέψει άλλων αναφορών, η μέθοδος που ακολούθησε η TINSA για την αξιολόγηση αυτή (δηλαδή η μέθοδος της κεφαλαιοποίησης των προσδοκώμενων εσόδων) φαίνεται απολύτως πρόσφορη στην παρούσα περίπτωση.

(71) Υπό τις συνθήκες αυτές, η Επιτροπή εκτιμά, βάσει των ερευνών της, ότι δεν έχει στοιχεία που να της επιτρέπουν να αμφιβάλλει ότι η αξία που αποδόθηκε στα γήπεδα ήταν η πραγματική αξία των στοιχείων αυτών του ενεργητικού. Πράγμα που σημαίνει επίσης ότι ο καθορισμός της τιμής πώλησης είναι σύμφωνος με το σημείο II.2α) της ανακοίνωσης της Επιτροπής σχετικά με στοιχεία κρατικής ενίσχυσης στις πωλήσεις γηπέδων-οικοπέδων και κτιρίων από τις δημόσιες αρχές(43).

(72) Όσον αφορά την επωνυμία Terra Mítica, η Επιτροπή εκτιμά ότι η αξία που πρέπει να της αποδοθεί είναι η πραγματική αξία κατά τη στιγμή της μεταβίβασης. Προς τούτο η Επιτροπή διαπιστώνει ότι, κατά τη στιγμή της μεταβίβασης, η επωνυμία δεν είχε καταχωριστεί οριστικά. Είναι ωστόσο σαφές ότι η αξία ενός παρόμοιου στοιχείου του ενεργητικού εξαρτάται λογικά από την έκταση των εγγενών του δικαιωμάτων. Όσον αφορά μια επωνυμία, δεν αντιτάσσεται έναντι τρίτων εφόσον δεν έχει καταχωριστεί. Υπό τις συνθήκες αυτές, η Επιτροπή συμμερίζεται την άποψη των ισπανικών αρχών επί του σημείου αυτού και εκτιμά ότι η αποδοθείσα στην επωνυμία αξία από τον εμπειρογνώμονα (μόνο το τίμημα εξαγοράς) αντανακλούσε την αξία του εν λόγω στοιχείου του ενεργητικού κατά τη στιγμή της μεταβίβασής του και ανταποκρίνεται στην αρχή της σύνεσης. Εξάλλου, η καταγγέλλουσα δεν παρουσίασε κανένα άλλο αποδεικτικό στοιχείο που θα μπορούσε να στηρίξει τους ισχυρισμούς της σχετικά με την αξία της επωνυμίας.

(73) Υπό τις συνθήκες αυτές, η Επιτροπή εκτιμά σχετικά με το σημείο αυτό ότι η Terra Mítica SA δεν έλαβε κανένα ιδιαίτερο πλεονέκτημα. Δεδομένου ότι η ύπαρξη πλεονεκτήματος υπέρ μιας επιχείρησης είναι απαραίτητη προϋπόθεση για να καθοριστεί η ύπαρξη κρατικής ενίσχυσης, η Επιτροπή καταλήγει ότι δεν υπήρξε κρατική ενίσχυση όσον αφορά την αξία των στοιχείων του ενεργητικού που εισήλθαν στην Terra Mítica SA εκ μέρους της Parque Temático de Alicante SA, και συγκεκριμένα, την αξία των γηπέδων και της επωνυμίας Terra Mítica.

Σχετικά με τους όρους του δανείου μετόχων το οποίο χορήγησε η Parque Temáticode Alicante SA στην Terra Mítica SA

(74) Όπως και στην προηγούμενη περίπτωση, η Επιτροπή οφείλει να εξετάσει εάν το εν λόγω δάνειο μετόχων χορηγήθηκε από την Parque Temáticode Alicante SA στην Terra Mítica SA με όρους ανάλογους με εκείνους που ισχύουν για έναν ιδιώτη επενδυτή. Προς τούτο η Επιτροπή πρέπει να λάβει υπόψη τις συνθήκες που επικρατούσαν κατά τον χρόνο σύναψης του δανείου.

(75) Η Επιτροπή διαπιστώνει πρώτον ότι το δάνειο μετόχων συνήφθη στις 23 Δεκεμβρίου 1998, δηλαδή σε ημερομηνία που δεν απέχει πολύ εκείνης του κοινοπρακτικού δανείου (συνήφθη στις 15 Απριλίου 1999). Όπως όμως ήδη θεσπίζεται στην απόφαση της 20ής Ιουνίου 2001, η Επιτροπή εκτιμά ότι το εν λόγω κοινοπρακτικό δάνειο συνήφθη με όρους της αγοράς δεδομένου ότι οι πιστωτικοί φορείς είναι 25 εμπορικοί χρηματοδοτικοί φορείς(44), εκ των οποίων οι 10 ιδιωτικές τράπεζες και οι 15 ταμιευτήρια, και όλοι διαθέτουν αξιόλογες συμμετοχές. Εξάλλου, η Επιτροπή δεν ανακάλυψε κανένα στοιχείο που να επιτρέπει να αποδοθεί σε δημόσιες αρχές η απόφαση που έλαβαν οι εν λόγω πιστωτικοί φορείς, ασχέτως της ταυτότητάς τους, να συμμετάσχουν στο δάνειο (βλέπε απόφαση της 16ης Μαΐου 2002 C-482/99, Frabce κατά Επιτροπής Stardust). Τέλος πρέπει να σημειωθεί ότι, σύμφωνα με τις πληροφορίες που κοινοποίησε το κράτος μέλος στην Επιτροπή, το εν λόγω κοινοπρακτικό δάνειο δεν έτυχε καμιάς εγγύησης εκ μέρους των δημόσιων αρχών. Η Επιτροπή μπορεί επομένως να καθοδηγηθεί από τους όρους του εν λόγω κοινοπρακτικού δανείου για να εξετάσει αναλυτικά το δάνειο μετόχων. Εξάλλου, η Επιτροπή διαπιστώνει ότι η προσφυγή στη μορφή χρηματοδότησης που χρησιμοποίησε η Terra Mítica SA (δάνειο μετόχων εξαρτημένο από κύριο δάνειο) δεν είναι ασυνήθης γι' αυτό το είδος σχεδίων και ότι στις περιπτώσεις αυτές το επιτόκιο του εξαρτημένου δανείου μετόχων, για ίδιους τρόπους επιστροφής, όπως συμβαίνει στην παρούσα περίπτωση, είναι ανάλογο και δη χαμηλότερο από τα επιτόκια των κύριων δανείων.

(76) Διαπιστώνεται στην προκειμένη περίπτωση ότι το επιτόκιο του δανείου μετόχων [...]* είναι μεγαλύτερο από το επιτόκιο του κοινοπρακτικού δανείου [...]*, το οποίο χορηγήθηκε από εμπορικούς φορείς και δεν έτυχε καμίας εγγύησης εκ μέρους των δημόσιων αρχών και επομένως πρέπει να θεωρηθεί επιτόκιο αγοράς. Επιπλέον, το επιτόκιο του δανείου μετόχων είναι μεγαλύτερο από τα επιτόκια που εφαρμόζονται σε άλλα δάνεια μετόχων που χορηγούν ιδιώτες μέτοχοι για ανάλογα σχέδια.

(77) Εξάλλου, η Επιτροπή επισημαίνει ότι το επιτόκιο του δανείου μετόχων κατά τη στιγμή της χορήγησής του είναι αντίστοιχο με το επιτόκιο αναφοράς της εποχής. Εξάλλου, το ζήτημα της κατάταξης των δύο δανείων, δηλαδή ο εξαρτημένος χαρακτήρας του δανείου μετόχων και κατά συνέπεια ο μεγαλύτερος κίνδυνος σε περίπτωση αποτυχίας του σχεδίου, πρέπει να συσχετιστεί με το ποσοστό που αντιπροσωπεύουν τα δύο δάνεια σε σχέση με το σύνολο της επένδυσης. Η Επιτροπή παρατηρεί σχετικά ότι το ποσό του κοινοπρακτικού δανείου αντιπροσωπεύει το [30 %-40 %]* ερίπου του συνόλου της επένδυσης, ενώ το δάνειο μειωμένης εξασφάλισης αντιπροσωπεύει το [10 %-20 %]* περίπου του εν λόγω ποσού. Τέλος, η Επιτροπή σημειώνει ότι ο καθένας από τους πιστωτικούς φορείς έλαβε την απόφασή του βάσει ενός προκαθορισμένου χρηματοπιστωτικού σχεδίου που αποδείκνυε τη βιωσιμότητα του έργου.

(78) Η Επιτροπή εκτιμά συνεπώς ότι το δάνειο μετόχων το οποίο χορηγήθηκε στην Terra Mítica SA δεν περιέχει κανένα ιδιαίτερο πλεονέκτημα. Δεδομένου ότι η ύπαρξη πλεονεκτήματος υπέρ μιας επιχείρησης είναι αναγκαίος όρος για τον καθορισμό της ύπαρξης κρατικής ενίσχυσης, η Επιτροπή συνάγει ότι δεν υφίσταται κρατική ενίσχυση όσον αφορά τους όρους του δανείου μετόχων που χορηγήθηκε στην Terra Mítica SA εκ μέρους της Parque Temático de Alicante SA.

Σχετικά με την απαλλαγή από τα δημοτικά τέλη του δήμου του Benidorm

(79) Η Επιτροπή εκτιμά ότι έχει επιβεβαιωθεί, και οι ισπανικές αρχές δεν το αμφισβητούν, ότι η Terra Mítica SA επωφελήθηκε πράγματι, κατόπιν απόφασης του δήμου του Benidorm, από απαλλαγή κατά 95 % του δημοτικού φόρου για τις οικοδομές, εγκαταστάσεις και έργα, ήτοι απαλλαγή ποσού ύψους 88399400 ESP (531291 ευρώ).

(80) Η Επιτροπή εκτιμά σχετικά ότι η εν λόγω απαλλαγή πρέπει να θεωρηθεί κρατική ενίσχυση κατά την έννοια του άρθρου 87 παράγραφος 1 της συνθήκης. Πράγματι, η απαλλαγή αυτή παρέχει πλεονέκτημα έναντι άλλων επιχειρήσεων που θα επιθυμούσαν να ξεκινήσουν ανάλογα έργα. Εξάλλου, είναι σαφές ότι το πλεονέκτημα αυτό χορηγείται μέσω κρατικών πόρων και ότι πρόκειται για επιλεκτικό μέτρο. Τέλος, όπως αναφέρθηκε στην παράγραφο 61, η Επιτροπή δεν συμμερίζεται την άποψη των ισπανικών αρχών και εκτιμά ότι το μέτρο μπορεί, τουλάχιστον δυνητικά, να επηρεάσει τις ενδοκοινοτικές συναλλαγές. Εξάλλου, η Επιτροπή εκτιμά ότι το γεγονός ότι η νομική βάση που επιτρέπει την εν λόγω απαλλαγή είναι ένας γενικός κανόνας(45) εφαρμοστέος σε όλους τους ισπανικούς δήμους δεν εξαλείφει τον χαρακτήρα ενίσχυσης στην προκειμένη περίπτωση, λόγω του μεγάλου περιθωρίου αξιολόγησης που διαθέτει κάθε δήμος. Η Επιτροπή εκτιμά επίσης ότι το γεγονός ότι η Terra Mítica SA έχει καταβάλει όλους τους υπόλοιπους φόρους και τέλη δεν έχει καμία επίπτωση στην παρούσα υπόθεση.

(81) Συνεπώς, η Επιτροπή καταλήγει σχετικά ότι υφίσταται κρατική ενίσχυση υπέρ της Terra Mítica SA, το ύψος της οποίας ορίζεται σε 88399400 ESP (531291 ευρώ). Η Επιτροπή στις αιτιολογικές σκέψεις 91 έως 100 θα εξετάσει εάν το εν λόγω μέτρο μπορεί να θεωρηθεί συμβιβάσιμο με την κοινή αγορά.

Σχετικά με την ενδεχόμενη εισφορά στην Terra Mítica SA ποσού αξίας 6000 εκατ. ESP εκ μέρους του Οργανισμού Τουρισμού της Βαλένθια

(82) Η Επιτροπή διαπιστώνει αρχικά ότι οι ισπανικές αρχές αρνήθηκαν επίσημα την ύπαρξη της εισφοράς στην οποία αναφέρεται η απόφαση της 20ής Ιουνίου 2001. Οι ισπανικές αρχές αποδίδουν τον ισχυρισμό αυτό σε αβάσιμες πληροφορίες που δημοσιεύτηκαν στον Τύπο. Η Επιτροπή διαπιστώνει επίσης ότι κανένα στοιχείο της έρευνάς της δεν μπόρεσε να επαληθεύσει τον εν λόγω ισχυρισμό. Υπό τις συνθήκες αυτές, η Επιτροπή καταλήγει στο συμπέρασμα ότι δεν υφίσταται τέτοια εισφορά.

(83) Η Επιτροπή διαπιστώνει επίσης ότι οι ισπανικές αρχές γνωρίζουν την ύπαρξη σύμβασης μεταξύ του Οργανισμού Τουρισμού της Βαλένθια και της Terra Mítica SA σχετικά με άδεια εκμετάλλευσης των δικαιωμάτων διαφήμισης και παροχής υπηρεσιών, αντίγραφο της οποίας διαβιβάστηκε στην Επιτροπή. Βάσει της σύμβασης αυτής, ο Οργανισμός καταβάλλει 1900 εκατ. ESP (11,42 εκατ. ευρώ) έναντι ορισμένων παροχών εκ μέρους της Terra Mítica SA.

(84) Λόγω του χαρακτήρα της Terra Mítica SA ως κρατικού οργάνου εξαρτώμενου από την Generalitat Valenciana, η Επιτροπή εκτιμά ότι δεν μπορεί να αποκλείσει εκ των προτέρων την ύπαρξη κρατικής ενίσχυσης υπέρ της Terra Mítica SA, εάν αποδειχθεί ότι το τίμημα που κατέβαλε ο Οργανισμός αποδειχθεί υπερβολικό σε σχέση με τις αντίστοιχες υπηρεσίες που έλαβε.

(85) Η Επιτροπή διαπιστώνει σχετικά ότι βάσει της σύμβασης αυτής, η Terra Mítica SA παραχωρεί στον Οργανισμό σειρά αδειών διαφημιστικής εκμετάλλευσης του κέντρου, εκμετάλλευσης των εικόνων του κέντρου, εκμετάλλευσης οπτικοακουστικών έργων δικαιούχος των οποίων είναι το κέντρο, εκμετάλλευσης της επωνυμίας Terra Mítica, καθώς και άλλων υπηρεσιών υπέρ του Οργανισμού, περιλαμβανομένων της διάθεσης χώρων εντός του κέντρου και εισιτηρίων εισόδου στο κέντρο.

(86) Η Επιτροπή εκτιμά ότι δεν μπορεί να αποκλείσει εκ πρώτης όψεως ότι ορισμένα στοιχεία της σύμβασης, εάν εξεταστούν μεμονωμένα, μπορούν να υποδηλώσουν την ύπαρξη ενίσχυσης υπέρ της Terra Mítica SA. Συγκεκριμένα, τούτο θα μπορούσε να ισχύει όσον αφορά την εκχώρηση των δικαιωμάτων βιομηχανικής ιδιοκτησίας, που παραχωρεί πλεονέκτημα στο κέντρο στο μέτρο που η εκχώρηση της επωνυμίας Terra Mítica υπέρ του Οργανισμού, και η χρησιμοποίηση της επωνυμίας αυτής από τον Οργανισμό επ' ευκαιρία των δραστηριοτήτων προβολής που πραγματοποιεί υπέρ της περιφέρειας ισοδυναμούν πράγματι με προβολή του κέντρου ενώ ταυτόχρονα το κέντρο λαμβάνει αμοιβή γι' αυτό. Το αυτό θα μπορούσε να ισχύει σε σχέση με το δικαίωμα εκμετάλλευσης των εικόνων του κέντρου και το δικαίωμα εκμετάλλευσης των οπτικοακουστικών έργων δικαιούχος των οποίων είναι το κέντρο, εφόσον η άσκηση των δικαιωμάτων αυτών μπορεί να αντιπροσωπεύει και τη διαφήμιση του κέντρου. Στην εκτίμησή της η Επιτροπή δεν μπορεί όμως να αγνοήσει ότι κατά τον καθορισμό της συνολικής συμβατικής τιμής ελήφθησαν θεωρητικά υπόψη τα πλεονεκτήματα αυτά για το κέντρο(46).

(87) Εξάλλου, η Επιτροπή διαπιστώνει ότι η σύμβαση περιλαμβάνει ουδόλως αμελητέες παροχές εκ μέρους του κέντρου και υπέρ του Οργανισμού. Συγκεκριμένα, η Επιτροπή παρατηρεί ότι η εκτίμηση της αξίας του τιμήματος της άδειας εκ μέρους του Οργανισμού Τουρισμού για την αποκλειστική εκμετάλλευση των διαφημιστικών δυνατοτήτων στο εσωτερικό του κέντρου [...]*, η οποία περιλαμβάνει άνω των 60 στοιχείων (εκδηλώσεις και συμπληρωματικές υπηρεσίες) και πολύ αυξημένες πιθανότητες εγκατάστασης αφισοκολλήσεων σε πανώ, φαίνεται αντιθέτως ευνοϊκή για τον Οργανισμό, εάν συγκριθεί με τα τιμήματα που κατέβαλαν οι δύο ιδιωτικές επιχειρήσεις έναντι πολύ πιο περιορισμένων μη αποκλειστικών αδειών ([...]* εκατ. ευρώ για τρία στοιχεία και μία αφισοκόλληση και [...]* εκατ. ευρώ για ένα στοιχείο, στα οποία προστίθενται σε αμφότερες τις περιπτώσεις τα εισιτήρια εισόδου και οι οδηγοί). Επιπλέον, το τίμημα των παροχών υπηρεσιών υπέρ του Οργανισμού εμφανίζεται χαμηλό εάν ληφθεί υπόψη ότι μόνο η απώλεια κέρδους λόγω της μη χρησιμοποίησης των επιφανειών των δύο χώρων και διανομής δωρεάν εισιτηρίων αντιπροσωπεύει ήδη περίπου [...]*. Εξ αυτού συνάγεται ότι η σύμβαση περιλαμβάνει αμοιβαία πλεονεκτήματα υπέρ των δύο συμβαλλομένων και έτσι εμφανίζεται γενικά ισορροπημένη, όπως το εκφράζει άλλωστε και η ύπαρξη ενιαίου τιμήματος για το σύνολο των υπηρεσιών. Πρέπει επίσης να σημειωθεί ότι η αμοιβή που έλαβε στην πράκη το κέντρο είναι χαμηλότερη από το ποσό της σύμβασης δεδομένου ότι πρέπει να αφαιρεθούν όλες οι ειδικές δαπάνες καθώς και οι φόροι και τα τέλη.

(88) Τέλος, η Επιτροπή διαπιστώνει ότι η σύμβαση έχει περιορισμένη διάρκεια ενός έτους, και ότι αποκλείεται η δυνατότητα αυτόματης ανανέωσής της εάν δεν υπάρξει ρητή συμφωνία αμφοτέρων των μερών, έκαστο των οποίων έχει απόλυτη ελευθερία να επαναδιαπραγματευθεί το τίμημα και συνεπώς να το αναπροσαρμόσει σε συνάρτηση με την κτηθείσα εμπειρία. Η ρήτρα αυτή η οποία εκφράζει την πρόθεση αμφοτέρων των μερών, μέσα σε ένα περίπλοκο περιβάλλον, να μην παγιώσουν καμία κατάσταση ούτε να δημιουργήσουν παράνομα έσοδα, αλλά αντιθέτως να προσαρμόζουν διαρκώς τις συμβατικές τους σχέσεις σε συνάρτηση με τα αμοιβαία εμπορικά τους συμφέροντα, αφήνει ανοικτό το ζήτημα ενδεχόμενων ενισχύσεων στην υποθετική περίπτωση συνολικής ή μερικής ανανέωσης της σύμβασης.

(89) Υπό τις συνθήκες αυτές, η Επιτροπή δεν μπορεί να θεωρήσει ότι η σύμβαση συνήφθη με όρους που δεν θα ήταν αποδεκτοί από ιδιώτη επιχειρηματία που θα ενεργούσε στο σύνηθες πλαίσιο μιας οικονομίας της αγοράς.

(90) Η Επιτροπή εκτιμά συνεπώς ότι, λόγω του ότι συνήψε παρόμοια σύμβαση με τον Οργανισμό Τουρισμού της Βαλένθια, η Terra Mítica SA δεν έλαβε κανένα ιδιαίτερο πλεονέκτημα. Δεδομένου ότι η ύπαρξη πλεονεκτήματος υπέρ μιας επιχείρησης είναι αναγκαίος όρος για τον καθορισμό της ύπαρξης κρατικής ενίσχυσης, η Επιτροπή συνάγει το συμπέρασμα ότι δεν υφίσταται κρατική ενίσχυση όσον αφορά το σημείο αυτό.

Όσον αφορά το συμβιβάσιμο των ενισχύσεων με την κοινή αγορά

(91) Από τις παραπάνω εκτιμήσεις προκύπτει ότι, επί του συνόλου των μέτρων που αποτελούν αντικείμενο της παρούσας διαδικασίας η Επιτροπή εντόπισε μόνο ένα μέτρο που πληροί τις προϋποθέσεις για να θεωρηθεί κρατική ενίσχυση δυνάμει του άρθρου 87 παράγραφος 1 της συνθήκης. Πρόκειται για την απαλλαγή του δημοτικού φόρου για τις οικοδομές, εγκαταστάσεις και έργα, που χορηγήθηκε από τον δήμο του Benidorm. Η Επιτροπή θα εξετάσει παρακάτω το συμβιβάσιμο του μέτρου αυτού με την κοινή αγορά.

(92) Η Επιτροπή διαπιστώνει αρχικά ότι η ενίσχυση αυτή δεν χορηγήθηκε στο πλαίσιο κανενός καθεστώτος ενισχύσεων εγκεκριμένο από την Επιτροπή. Στην πραγματικότητα, το νομοθετικό πλαίσιο της απαλλαγής του φόρου από τον ισπανικό νόμο είναι πολύ αόριστο και οι δήμοι διαθέτουν μεγάλο περιθώριο εκτίμησης. Συνεπώς πρόκειται για ενίσχυση ad hoc. Σύμφωνα με την τρίτη παράγραφο του σημείου 2 των κατευθυντηρίων γραμμών για τις κρατικές ενισχύσεις περιφερειακού χαρακτήρα, η Επιτροπή αποφαίνεται συνήθως αρνητικά σε σχέση με τις ενισχύσεις αυτές. Εν πάση περιπτώσει, επιβάλλεται να εξασφαλιστεί κάποια ισορροπία ανάμεσα στη νόθευση του ανταγωνισμού που απορρέει από την ενίσχυση και τα πλεονεκτήματα της ενίσχυσης από την άποψη της ανάπτυξης μιας μειονεκτούσας περιοχής(47). Ωστόσο η σημασία που δίνεται στα πλεονεκτήματα της ενίσχυσης μπορεί να ποικίλλει ανάλογα με την παρέκκλιση που εφαρμόζεται, αφού είναι πιο επιζήμια για τον ανταγωνισμό στις συνθήκες που αναφέρονται στο άρθρο 87 παράγραφος 3 στοιχείο α) της συνθήκης από εκείνες που περιγράφονται στο στοιχείο γ) του ίδιου άρθρου(48).

(93) Η Επιτροπή διαπιστώνει σχετικά με το σημείο αυτό ότι η ζώνη στην οποία βρίσκεται το κέντρο είναι ενισχυόμενη ζώνη σύμφωνα με το άρθρο 87 παράγραφος 3 στοιχείο α) της συνθήκης. Εκτιμά συνεπώς ότι η ενίσχυση θα μπορούσε να κηρυχθεί συμβιβάσιμη με τη συνθήκη, κατ' εφαρμογή της παρέκκλισης που προβλέπεται στο άρθρο 87 παράγραφος 3 στοιχείο α), εάν μπορούσε να εξαλειφθεί η προαναφερθείσα δυσμενής γνώμης και αν μπορούσε να αποδειχθεί ότι η ενίσχυση συμβάλλει αποτελεσματικά στην ανάπτυξη μειονεκτούσας περιοχής.

(94) Η Επιτροπή εκτιμά σχετικά ότι πρόκειται για ενίσχυση αρχικής επένδυσης, αφού η κατασκευή του πάρκου (στην οποία φυσιολογικά θα έπρεπε να επιβληθεί ο επίμαχος φόρος) ανταποκρίνεται στον ορισμό που προβλέπεται στο σημείο 4 παράγραφος 4 πρώτο εδάφιο, των κατευθυντηρίων γραμμών για τις κρατικές ενισχύσεις περιφερειακού χαρακτήρα.

(95) Εξάλλου, η Επιτροπή διαπιστώνει ότι η συνεισφορά του δικαιούχου στη χρηματοδότηση του σχεδίου υπερέβη κατά πολύ το 25 % που απαιτείται στο σημείο 4 παράγραφος 2 πρώτο εδάφιο, των κατευθυντηρίων γραμμών. Η Επιτροπή διαπιστώνει επίσης ότι η αίτηση για χορήγηση ενίσχυσης έπρεπε να έχει υποβληθεί πριν από την έναρξη εκτέλεσης του σχεδίου, όπως ορίζει το σημείο 4 παράγραφος 2 τρίτο εδάφιο των κατευθυντηρίων γραμμών, αφού ούτως ή άλλως ήταν απαραίτητο να έχει ληφθεί πριν από την έναρξη των έργων η άδεια για την οποία επιβάλλεται ο φόρος.

(96) Επιπλέον η Επιτροπή εκτιμά ότι στην παρούσα περίπτωση είναι προφανές ότι η επένδυση θα διατηρηθεί επί μία πενταετία τουλάχιστον, ακριβώς όπως ορίζεται στο σημείο 4 παράγραφος 10 των κατευθυντηρίων γραμμών.

(97) Η Επιτροπή επισημαίνει ότι το ποσό της ενίσχυσης αντιστοιχεί σε πολύ μειωμένη ένταση, ήτοι 88399400 ESP επί συνολικής επένδυσης που εκτιμάται σε 52000 εκατ. ESP, πράγμα που αντιστοιχεί σε ακαθάριστη ενίσχυση χαμηλότερη του 0,2 %. Κατά συνέπεια, η εν λόγω ενίσχυση ακόμη και αν σωρευτεί με τις υπόλοιπες περιφερειακές ενισχύσεις που χορήγησαν οι κεντρικές αρχές στο ίδιο σχέδιο (2426,7 εκατ. ESP, ποσό που αντιστοιχεί σε ένταση ίση με 7 % ακαθάριστο περίπου)(49), υπολείπεται κατά πολύ του εφαρμοστέου ανωτάτου ορίου περιφερειακών ενισχύσεων. Η χορηγηθείσα περιφερειακή ενίσχυση (δυνάμει του νόμου 50/1985 για τα περιφερειακά κίνητρα), ακόμη και αν αυξηθεί με τη φοροαπαλλαγή, παραμένει πολύ χαμηλότερη του ποσού που θα μπορούσε να έχει λάβει το κέντρο αναψυχής, σύμφωνα με το εξεταζόμενο καθεστώς περιφερειακών ενισχύσεων.

(98) Η Επιτροπή εκτιμά επίσης ότι το σχέδιο συμβάλλει αποτελεσματικά στην ανάπτυξη μιας μειονεκτούσας περιοχής. Πράγματι, το σχέδιο δημιούργησε πολλές άμεσες θέσεις απασχόλησης (1847 το 2001), και πρέπει να αναμένεται η δημιουργία μεγάλου αριθμού έμμεσων θέσεων απασχόλησης, λόγω της σημαντικής επίπτωσης που μπορεί να έχει ένα τέτοιο σχέδιο σε ολόκληρη την περιοχή. Επιτρέπει ακόμη κάποια τουριστική διαφοροποίηση της περιοχής.

(99) Τέλος, η Επιτροπή εκτιμά ότι το χαμηλό ποσό της ενίσχυσης δεν μπορεί να επηρεάσει τις συναλλαγές κατά τρόπο που αντίκειται στο κοινό συμφέρον, εξαιτίας του αντίκτυπου του κέντρου σε κοινοτικό επίπεδο, ο οποίος, παρότι είναι επαρκής για να επηρεάσει τις συναλλαγές, παραμένει περιορισμένος, όπως ανέφεραν οι ισπανικές αρχές (δεν ανήκει σε αλυσίδα, η πελατεία είναι κατά κύριο λόγο τοπική και ισπανική) στην αιτιολογική σκέψη 19.

(100) Υπό τις συνθήκες αυτές η Επιτροπή εκτιμά ότι η απαλλαγή από το δημοτικό φόρο για τις οικοδομές, εγκαταστάσεις και έργα, η οποία χορηγήθηκε στην Terra Mítica SA από τον δήμο του Benidorm, μπορεί να κηρυχθεί συμβιβάσιμη με την κοινή αγορά, κατ' εφαρμογή του άρθρου 87 παράγραφος 3 στοιχείο α) της συνθήκης.

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ

(101) Βάσει των προαναφερθέντων, η Επιτροπή συνάγει το συμπέρασμα ότι τα εξετασθέντα μέτρα σχετικά με τη χρηματοδότηση των υποδομών που απαιτούνται για τη λειτουργία του κέντρου, την αξία των στοιχείων του ενεργητικού (ιδίως των γηπέδων και της επωνυμίας Terra Mítica) που μεταβιβάστηκαν στην Terra Mítica SA εκ μέρους της Parque Temáticode Alicante SA, τους όρους του δανείου μετόχων που χορηγήθηκε στην Terra Mítica SA, καθώς και με τη σύμβαση μεταξύ του Οργανισμού Τουρισμού της Βαλένθια και της Terra Mítica SA δεν συνιστούν κρατικές ενισχύσεις κατά την έννοια του άρθρου 87 παράγραφος 1 της συνθήκης.

(102) Η Επιτροπή συνάγει επίσης το συμπέρασμα ότι η απαλλαγή του δημοτικού φόρου για οικοδομές, εγκαταστάσεις και έργα, η οποία χορηγήθηκε από τον δήμο του Benidorm υπέρ της Terra Mítica SA συνιστά κρατική ενίσχυση κατά την έννοια του άρθρου 87 παράγραφος 1 της συνθήκης. Η Επιτροπή διαπιστώνει ότι η Ισπανία χορήγησε παράνομα την ενίσχυση αυτή κατά παράβαση του άρθρου 88 παράγραφος 3 της συνθήκης. Η ενίσχυση μπορεί ωστόσο να κηρυχθεί συμβιβάσιμη με τη συνθήκη, κατ' εφαρμογή του άρθρου 87 παράγραφος 3 στοιχείο α).

ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΑΠΟΦΑΣΗ:

Άρθρο 1

Τα μέτρα σχετικά με τη χρηματοδότηση των υποδομών που απαιτούνται για τη λειτουργία του θεματικού κέντρου αναψυχής Terra Mítica SA, την αξία των στοιχείων του ενεργητικού (ιδίως των γηπέδων και της επωνυμίας Terra Mítica) που μεταβιβάστηκαν στην Terra Mítica SA εκ μέρους της Parque Temáticode Alicante SA, τους όρους του δανείου μετόχων που χορηγήθηκε στην Terra Mítica SA, καθώς και με τη σύμβαση μεταξύ του Οργανισμού Τουρισμού της Βαλένθια και της Terra Mítica SA δεν συνιστούν κρατικές ενισχύσεις σύμφωνα με το άρθρο 87 παράγραφος 1 της συνθήκης.

Άρθρο 2

Η κρατική ενίσχυση που χορήγησε ο δήμος του Benidorm υπό μορφή απαλλαγής του δημοτικού φόρου για οικοδομές, εγκαταστάσεις και έργα υπέρ της Terra Mítica SA, ύψους 88399400 ESP (531291 ευρώ), συμβιβάζεται με τη συνθήκη, κατ' εφαρμογή του άρθρου 87 παράγραφος 3 στοιχείο α).

Άρθρο 3

Η παρούσα απόφαση απευθύνεται στο Βασίλειο της Ισπανίας.

Βρυξέλλες, 2 Αυγούστου 2002.

Για την Επιτροπή

Mario Monti

Μέλος της Επιτροπής

(1) ΕΕ L 83 της 27.3.1999, σ. 1.

(2) ΕΕ C 300 της 26.10.2001, σ. 2.

(3) ΕΕ C 300 της 26.10.2001, σ. 2.

(4) Πρόκειται συγκεκριμένα για τις Caja de Ahorros del Mediterráneo (15 %), Bancaja (10 %), Caja Rural de Valencia (5,827 %), Ediciones Calpe, SA (5 %), Mondirber SA (5 %), Lladró Comercial SA (5 %), Crónica Mítica Valenciana (5 %), ATEVAL (5 %), AUMAR (5 %).

(5) Ουσιαστικά, μόνο ένα σχετικά περιορισμένο τμήμα των γηπέδων (εκείνα στα οποία θα εγκατασταθεί το κέντρο, ήτοι περίπου το 10 %) εκχωρήθηκαν στην "Terra Mítica SA". Όλα τα υπόλοιπα εξακολουθούν να ανήκουν στη δημόσια επιχείρηση, η οποία σχεδιάζει να κατασκευάσει εκεί ξενοδοχεία, γήπεδα γκόλφ, κ.λπ.

(6) Βλέπε σημείο 49 της απόφασης.

(7) Βλέπε σημείο 50 της απόφασης.

(8) Βλέπε σημείο 52 της απόφασης.

(9) Βλέπε σημείο 53 της απόφασης.

(10) Βλέπε σημείο 57 της απόφασης.

(11) Βλέπε σημείο 59 της απόφασης.

(12) Βλέπε σημείο 61 της απόφασης.

(13) Βλέπε σημείο 62 της απόφασης.

(14) Βλέπε σημείο 63 της απόφασης.

(15) Βλέπε σημείο 51 της απόφασης.

(16) Βλέπε σημείο 56 της απόφασης.

(17) Βλέπε σημείο 58 της απόφασης.

(18) Βλέπε σημείο 60 της απόφασης.

(19) Βλέπε σημείο 64 της απόφασης.

(20) Στις περιπτώσεις αυτές, το καταβληθέν τίμημα ήταν υψηλότερο δεδομένου ότι οι ιδιοκτήτες παραιτήθηκαν από το δικαίωμα επιστροφής.

(21) Την εταιρεία Tabimed.

(22) 1300 ESP/m2 για την TINSA και 1062 ESP/m2 από την Tabimed.

(23) Σε σχέση με το δάνειο αυτό, η Επιτροπή είχε καταλήξει το συμπέρασμα ότι δεν υφίστατο κρατική ενίσχυση, βλέπε σημείο 57 της απόφασης της 20ής Ιουνίου 2001.

(24) Εµπιστευτικές πληροφορίες.

(25) ΕΕ C 273 της 9.9.1997, σ. 3.

(26) Πρόκειται για την εταιρεία Ahorro Corporación Financiera, SBV, SA, έναν από τους σημαντικότερους οικονομικούς εκτιμητές στην Ισπανία. Πρόκειται για ιδιωτική εταιρεία στην οποία συμμετέχουν 42 ισπανικά ταμιευτήρια και η οποία έχει μεγάλη εμπειρία στην ισπανική χρηματοπιστωτική αγορά.

(27) Υπενθυμίζεται ότι το ποσό της χορηγηθείσας απαλλαγής ανήλθε σε 88399400 ESP (531291 ευρώ).

(28) Το συνολικό ποσό των δαπανών αυτών ανήλθε σε [...]* το 1998, σε [...]* το 1999 και σε [...]* το 2000.

(29) Το κέντρο αναψυχής είχε εκχωρήσει μη αποκλειστικές άδειες με πολύ πιο περιορισμένο περιεχόμενο σε δύο άλλες επιχειρήσεις [...]*. Το τίμημα των δύο αυτών συμβάσεων ανερχόταν σε [...]* και σε [...]*, αντίστοιχα. Βάσει της πρώτης σύμβασης, το πάρκο δεσμεύεται να περιλαμβάνει τον λογότυπο της επιχείρησης σε τρία στοιχεία του κέντρου, καθώς και στις εισόδους και τους οδηγούς και να παραχωρεί διαφημιστικό χώρο στο εξωτερικό του κέντρου. Βάσει της δεύτερης σύμβασης, το πάρκο υποχρεούται να περιλαμβάνει τον λογότυπο της επιχείρησης στις εισόδους και τους οδηγούς, καθώς και σε ένα μονόλιθο. Οι ισπανικές αρχές επισημαίνουν ότι οι συμβάσεις αυτές προηγήθηκαν της έναρξης λειτουργίας του κέντρου.

(30) Εκτιμάται ότι το 96,3 % του πληθυσμού της περιφέρειας, και περίπου το 60 % του ισπανικού πληθυσμού γνωρίζουν την επωνυμία Terra Mítica. Κανένα άλλο κέντρο αναψυχής της περιφέρειας δεν είναι τόσο γνωστό.

(31) Ο λογότυπος του Οργανισμού ενσωματώθηκε, δαπάναις του κέντρου, στους οδηγούς, τα σχεδιαγράμματα, τα εισιτήρια, τις σημαίες, τις περιφράξεις, τα αναπηρικά αμαξίδια, τα βαγονέτα, τις αφίσες, τα καλάθια αχρήστων και τις σημάνσεις του κέντρου.

(32) Σε σύγκριση με τους όγκους πωλήσεων των παρακείμενων εγκαταστάσεων, εκτιμάται ότι ο όγκος πωλήσεων των επιφανειών αυτών θα μπορούσε να ανέλθει σε [...]* κατά το διάστημα Ιανουαρίου-Ιουλίου 2001, ποσό που αντιστοιχεί σε [...]* ετησίως.

(33) [...]* εισιτήρια είχαν παραχωρηθεί μέχρι τον Σεπτέμβριο του 2001, πράγμα που αντιπροσωπεύει καθαρή αξία άνω των [...]*.

(34) ΕΕ C 107 της 7.4.1998, σ. 7.

(35) Το 2001 δημιουργήθηκαν 1847 άμεσες θέσεις εργασίας.

(36) Οι ισπανικές αρχές αναφέρουν ότι η αγορά των κέντρων αναψυχής είναι στην πράξη κάτι καινούργιο για την Ισπανία και βρίσκεται σε πλήρη εξέλιξη, με αναμενόμενη αύξηση της ζήτησης γύρω στο 10 % περίπου ετησίως.

(37) ΕΕ C 74 της 10.3.1998, σ. 4.

(38) Σημείο 4.2 των κατευθυντηρίων γραμμών.

(39) Βλέπε σημείο 62 της απόφασης της Επιτροπής της 20ής Ιουνίου 2001.

(40) Βλέπε υποθέσεις N 640/99 Γαλλία (ΕΕ C 284 της 7.10.2000, σ. 4)· N 132/99 Ιταλία (ΕΕ C 162 της 10.6.2000, σ. 23)· N 785/99 Ιταλία (ΕΕ C 382 της 18.11.2000, σ. 22)· N 582/99 Ιταλία (ΕΕ C 40 της 12.2.2000, σ. 2)· N 229/01 Ιταλία (ΕΕ C 330 της 24.11.2001, σ. 2).

(41) Βλέπε σημείο 56, έβδομη παράγραφος της απόφασης της 20ής Ιουνίου 2001.

(42) 2000 ESP/m2 για τα γήπεδα που δεν μπορούν να ενταχθούν στο σχέδιο πόλεως και 5000 ESP/m2 για τα γήπεδα που μπορούν να ενταχθούν στο σχέδιο πόλεως· βλέπε σημείο 56, τέταρτη παράγραφο της απόφασης της 20ής Ιουνίου 2001.

(43) ΕΕ C 209 της 10.7.1997, σ. 3.

(44) Βλέπε σημείο 57 της απόφασης της 20ής Ιουνίου 2001.

(45) Πρόκειται για το άρθρο 104 παράγραφος 2 του νόμου 39/1988 της 28ης Δεκεμβρίου που ρυθμίζει τα τοπικά οικονομικά, όπως τροποποιήθηκε από το άρθρο 18 παράγραφος 28 του νόμου 50/1998 της 28ης Δεκεμβρίου σχετικά με φορολογικά, διοικητικά μέτρα και μέτρα κοινωνικής τάξης.

(46) Έκτο εδάφιο, έκτη παράγραφος της σύμβασης.

(47) Βλέπε δεύτερη παράγραφο του σημείου 2 των κατευθυντηρίων γραμμών για τις κρατικές ενισχύσεις περιφερειακού χαρακτήρα.

(48) Βλέπε υποσημείωση 46.

(49) Βλέπε σημείο 62 της απόφασης της 20ής Ιουνίου 2001.