ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ της 11ης Μαρτίου 1998 σχετικά με τη διαδικασία εφαρμογής των άρθρων 85 και 86 της συνθήκης ΕΚ (Υποθέσεις IV/34.073, IV/34.395 και IV/35.436 - Van den Bergh Foods Limited) (κοινοποιηθείσα υπό τον αριθμό Ε(1998) 292) (Το κείμενο στην αγγλική γλώσσα είναι το μόνο αυθεντικό) (98/531/ΕΚ)

Η ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ,

Έχοντας υπόψη:

τη συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας,

τον κανονισμό αριθ. 17 του Συμβουλίου, της 6ης Φεβρουαρίου 1962, πρώτο κανονισμό εφαρμογής των άρθρων 85 και 86 της συνθήκης (1), όπως τροποποιήθηκε τελευταία από την πράξη προσχώρησης της Αυστρίας, Φινλανδίας και Σουηδίας, και ιδίως το άρθρο 3 παράγραφος 1,

τις αιτήσεις που υπέβαλαν βάσει του άρθρου 3 παράγραφος 2 του κανονισμού αριθ. 17 η Masterfoods Limited και η Valley Ice Cream (Ireland) Limited κατά της Van den Bergh Foods Limited, πρώην HB Ice Cream Limited, υποστηρίζοντας ότι παρεμποδίζεται η πώληση των παγωτών τους στην Ιρλανδία, γεγονός που περιορίζει τον ανταγωνισμό,

την απόφαση που εξέδωσε η Επιτροπή στις 29 Ιουλίου 1993 σχετικά με την κίνηση διαδικασίας,

την αίτηση για χορήγηση αρνητικής πιστοποίησης/απαλλαγής που υπέβαλε βάσει του άρθρου 4, παράγραφος 1 του κανονισμού αριθ. 17 η Van den Bergh Foods Ltd στις 9 Μαρτίου 1995 σχετικά με τις ρυθμίσεις διανομής παγωτού άμεσης κατανάλωσης στην Ιρλανδία,

αφού έδωσε στην ενδιαφερόμενη επιχείρηση τη δυνατότητα να εκφράσει τις απόψεις της για τις αιτιάσεις που έλαβε υπόψη της η Επιτροπή, σύμφωνα με το άρθρο 19, παράγραφος 1 του κανονισμού αριθ. 17 σε συνδυασμό με τον κανονισμό της Επιτροπής 99/63/ΕΟΚ της 25ης Ιουλίου 1963 περί των ακροάσεων που προβλέπονται στο άρθρο 19 παράγραφοι 1 και 2 του κανονισμού αριθ. 17 του Συμβουλίου (2),

κατόπιν διαβούλευσης με τη συμβουλευτική επιτροπή συμπράξεων και δεσποζουσών θέσεων,

Εκτιμώντας:

Ι. ΕΙΣΑΓΩΓΗ

(1) Η παρούσα απόφαση αφορά τις συμφωνίες που συνήψε η Van den Bergh Foods Limited, πρώην HB Ice Cream Limited, (στο εξής «HB»), σχετικά με τη διανομή των παγωτών της άμεσης κατανάλωσης στην Ιρλανδία. Η πολιτική της HB είναι να διαθέτει καταψύκτες στα καταστήματα λιανικής πώλησης που διανέμουν τα παγωτά της, υπό τον όρο ότι οι καταψύκτες αυτοί θα χρησιμοποιούνται αποκλειστικά για τα προαναφερθέντα προϊόντα.

(2) Στις 18 Σεπτεμβρίου 1991 η εταιρεία Master Foods Limited, η οποία λειτουργεί υπό την εταιρική επωνυμία Mars Ireland (στο εξής «Mars») υπέβαλε καταγγελία (3) στην Επιτροπή βάσει του άρθρου 3 του κανονισμού αριθ. 17 κατά της HB, σχετικά με τη διάθεση καταψυκτών από την τελευταία σε πολλούς λιανοπωλητές υπό τον όρο της αποκλειστικής χρήσης των καταψυκτών. Η Mars υποστηρίζει ότι η ανωτέρω πρακτική παρεμποδίζει την πρόσβασή της στα καταστήματα λιανικού εμπορίου για την πώληση των παγωτών της άμεσης κατανάλωσης στην Ιρλανδία, γεγονός που περιορίζει τον ανταγωνισμό.

(3) Η Mars εισήλθε στην ιρλανδική αγορά παγωτού το 1989. Τον Απρίλιο του 1990 το ιρλανδικό High Court εξέδωσε προσωρινά μέτρα υπέρ της HB απαγορεύοντας στην Mars να τοποθετεί τα προϊόντα της στους καταψύκτες της HB. Το Μάιο του 1992 το High Court (4) εξέδωσε υπέρ της HB οριστική απόφαση που απαγορεύει στην Mars να ωθεί τους λιανοπωλητές να αποθηκεύουν τα παγωτά της στους καταψύκτες της HB. Το δικαστήριο αποφάνθηκε επίσης ότι η πολιτική της HB σχετικά με την αποκλειστικότητά της επί των καταψυκτών δεν εμπίπτει στην απαγόρευση που προβλέπεται στο άρθρο 85 παράγραφος 1. Έκρινε επίσης ότι δεν σημειώθηκε παράβαση του άρθρου 86 ούτε από την ως άνω αποκλειστικότητα ούτε από την πολιτική καθορισμού των τιμών της HB. Ωστόσο, το δικαστήριο έκρινε ότι η HB κατέχει δεσπόζουσα θέση στην ιρλανδική αγορά παγωτών άμεσης κατανάλωσης. Η Mars άσκησε έφεση κατά των ανωτέρω αποφάσεων στο Ακυρωτικό Δικαστήριο.

(4) Στις 22 Ιουλίου 1992 η Valley Ice Cream (Ireland) Limited («Valley») υπέβαλε στην Επιτροπή καταγγελία (5) κατά της HB, παρόμοια με εκείνη της Mars. Η Valley παρήγαγε παγωτά στην Ιρλανδία, αλλά τέθηκε υπό εκκαθάριση το 1997. Σχεδόν μέχρι τότε ενεργούσε ως κύριος διανομέας των παγωτών της Mars στην Ιρλανδία.

(5) Στις 29 Ιουλίου 1993 η Επιτροπή κατέληξε στο προσωρινό συμπέρασμα ότι το σύστημα διανομής που εφάρμοζε τότε η HB συνιστούσε παράβαση τόσο του άρθρου 85, όσο και του άρθρου 86 και εξέδωσε σχετική ανακοίνωση αιτιάσεων κατά της HB. H HB αμφισβήτησε τις απόψεις της Επιτροπής σχετικά με τη νομιμότητα των συμφωνιών της διανομής παγωτών.

(6) Στην ανακοίνωση των αιτιάσεων, η Επιτροπή δέχθηκε μεν ότι οι συμφωνίες της HB επιφέρουν ορισμένες βελτιώσεις στο σύστημα διανομής, διαπίστωσε όμως ότι οι επιβλαβείς συνέπειες λόγω περιορισμού του ανταγωνισμού είναι σημαντικότερες. Ωστόσο, διευκρίνισε ότι η HB είχε τη δυνατότητα να προτείνει τροποποιήσεις του συστήματός της για τη διανομή παγωτού άμεσης κατανάλωσης στην Ιρλανδία, ώστε να δικαιούται ενδεχομένως απαλλαγής βάσει του άρθρου 85 παράγραφος 3. Η HB επέμεινε στην άποψή της σχετικά με τη νομιμότητα των εφαρμοζόμενων συμφωνιών, αλλά κατόπιν συζητήσεων με την Επιτροπή, υπέβαλε προτάσεις τροποποίησης. Στις 8 Μαρτίου 1995 τις κοινοποίησε στην Επιτροπή (6), η οποία στη συνέχεια εξέδωσε δήλωση (7) όπου εξέφραζε την εκ πρώτης όψεως άποψη ότι οι τροποποιήσεις θα μπορούσαν ενδεχομένως να τύχουν απαλλαγής.

(7) Βάσει των ανωτέρω προτάσεων και έχοντας υπόψη τις εκτιμήσεις της HB σχετικά με τις επιπτώσεις τους στην αγορά, η Επιτροπή ανακοίνωσε στις 15 Αυγούστου 1995 (8) τη πρόθεσή της να λάβει ευνοϊκή θέση έναντι των συμφωνιών διανομής της HB, όπως κοινοποιήθηκαν. Ωστόσο, οι τροποποιήσεις δεν έφεραν τα αναμενόμενα αποτελέσματα σε σχέση με τα καταστήματα που ήδη λειτουργούν. Έχοντας τούτο υπόψη, καθώς και τη σημερινή κατάσταση της αγοράς, η Επιτροπή αναθεώρησε τη δεδηλωμένη της πρόθεση (βλέπε κατωτέρω, άρθρο 85 παράγραφος 3. Ως εκ τούτου, στις 22 Ιανουαρίου 1997 η Επιτροπή απηύθυνε στην ΗΒ νέα ανακοίνωση αιτιάσεων. Η ΗΒ υπέβαλε έγγραφη απάντηση στις 24 Απριλίου 1997 και εξέθεσε τα επιχειρήματά της σε προφορική ακρόαση που πραγματοποιήθηκε στις 11 Ιουνίου 1997.

ΙΙ. ΤΑ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΑ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΑ

1. Το προϊόν

i) Το παγωτό γενικά

(8) Οι βασικές πρώτες ύλες για την παραγωγή παγωτού είναι το γάλα (συμπεριλαμβανομένου του αποκορυφωμένου γάλακτος), οι λιπαρές ουσίες (γαλακτοκομικές ή φυτικές) και η ζάχαρη. Μεταξύ των υπόλοιπων πρόσθετων ουσιών συμπεριλαμβάνονται οι γαλακτωματοποιητικοί και σταθεροποιητικοί παράγοντες, οι χρωστικές και αρωματικές ουσίες, τα καρύδια, η σοκολάτα και το συμπύκνωμα φρούτων. Η νομοθεσία σχετικά με τον ορισμό του προϊόντος, τη σήμανση και τα επιτρεπόμενα συστατικά (περιεκτικότητα σε αέρα κ.λπ.) παρουσιάζει κάποιες διαφορές μεταξύ των κρατών μελών. Τα συστατικά του παγωμένου γιαουρτιού, της γρανίτας και άλλων προϊόντων με βάση το νερό και του παγωτού-κρέμα/«κτυπητού» παγωτού (που γίνεται με φυτικές λιπαρές ουσίες και δεν περιέχει γαλακτοκομικά προϊόντα) παρουσιάζουν ουσιώδεις διαφορές από τα προϊόντα παγωτού εν γένει.

(9) Τα παγωτά πρέπει να διατηρούνται σε χαμηλή θερμοκρασία σε όλα τα στάδια παραγωγής και διανομής μέχρι την τελική κατανάλωση. Εξαίρεση αποτελεί το παγωτό-κρέμα που παραδίδεται στο λιανέμπορο υπό μορφή ενός μίγματος σε θερμοκρασία περιβάλλοντος (πωλούμενου στους λιανεμπόρους είτε ως «νωπό» είτε ως «αποστειρωμένο» προϊόν) και μετατρέπεται σε τελικό προϊόν μόνο μετά από επεξεργασία μέσω ειδικών μηχανημάτων διανομής στις εγκαταστάσεις του λιανέμπορου.

(10) Το παγωτό μπορεί να ταξινομηθεί σε κατηγορίες ανάλογα με τον τρόπο παρασκευής και διανομής του. Μια συνήθης διάκριση είναι αυτή μεταξύ του βιοτεχνικού παγωτού, το οποίο γενικά παράγεται και διανέμεται σε μικρή κλίμακα, τοπικά, και του βιομηχανικού παγωτού, του οποίου η παραγωγή προορίζεται για διανομή σε ευρεία κλίμακα. Το παγωτό που παράγεται και πωλείται στην Ιρλανδία είναι σχεδόν στο σύνολό του βιομηχανικό.

(11) Το παγωτό μπορεί επίσης να ταξινομηθεί σε κατηγορίες ανάλογα με το χώρο στον οποίο προορίζεται να καταναλωθεί. Οι αντίστοιχες κατηγορίες είναι γενικά τρεις:

- παγωτό άμεσης κατανάλωσης που αποτελείται από ατομικά συσκευασμένα τεμάχια (συχνά παγωτό «ξυλάκι») και ατομικές μερίδες παγωτού που πωλείται στο κοινό σε «μπάλες», προορίζεται δε για άμεση κατανάλωση στο σημείο της αγοράς ή σε άλλο γειτονικό χώρο,

- παγωτό για το σπίτι, συμπεριλαμβανομένων των ατομικών τεμαχίων σε πολλαπλή συσκευασία, του παγωτού σε δοχείο, των οικογενειακών κυπέλλων, του παγωτού επιδορπίου κ.ο.κ., τα οποία προορίζονται για κατανάλωση στο σπίτι,

- παγωτό τροφοδοσίας, που πωλείται χύδην σε ξενοδοχεία, εστιατόρια, καφετερίες κ.λπ., στο πλαίσιο υπηρεσίας τροφοδοσίας, και καταναλώνεται στα μέρη αυτά.

ii) Παγωτό άμεσης κατανάλωσης

(12) Τα συσκευασμένα ατομικά τεμάχια παγωτού άμεσης κατανάλωσης αποθηκεύονται γενικά σε καταψύκτες αυτοεξυπηρέτησης τοποθετημένους εντός του καταστήματος του λιανέμπορου ή ακριβώς έξω από αυτό. Οι καταψύκτες τοποθετούνται συνήθως σε εμφανές σημείο. Όπως συμβαίνει με όλα τα προϊόντα οι πωλήσεις των οποίων βασίζονται σε στιγμιαίες αυθόρμητες αποφάσεις αγοράς, η διαθεσιμότητα και η τοποθέτησή τους σε εμφανές σημείο πώλησης είναι παράγοντες σημαντικοί για την πώληση των παγωτών άμεσης κατανάλωσης. Εάν το προϊόν δεν είναι διαθέσιμο ή σε εμφανές σημείο, μια ευκαιρία για την πραγματοποίηση πωλήσεων έχει χαθεί (9), διότι γενικά οι καταναλωτές παγωτού άμεσης κατανάλωσης δεν διανύουν μεγάλες αποστάσεις για να αγοράσουν και δεν αναβάλλουν μια απόφαση αγοράς. Η πρόσβαση στη διανομή ευρείας κλίμακας έχει καίρια σημασία για να μπορούν οι κατανάλωτές να δοκιμάζουν νέα προϊόντα, γεγονός που τονώνει τη ζήτηση για τα προϊόντα αυτά. Τα παγωτά άμεσης κατανάλωσης σε ατομική συσκευασία είναι σχεδόν στο σύνολό τους προϊόντα αναγνωρισμένου σήματος, που υποστηρίζονται από σημαντικές επενδύσεις στη διαφήμιση και σε άλλες δραστηριότητες προώθησης.

(13) Εποχικοί παράγοντες μπορούν να επηρεάσουν σημαντικά την κατανάλωση παγωτού άμεσης κατανάλωσης, το μεγαλύτερο μέρος των πωλήσεων του οποίου πραγματοποιείται κατά τη διάρκεια των καλοκαιρινών μηνών. Το 1992, παραδείγματος χάρη, τα δύο τρίτα σχεδόν των πωλήσεων παγωτού άμεσης κατανάλωσης της ΗΒ πραγματοποιήθηκαν κατά το τετράμηνο Μαΐου - Αυγούστου. Οι πωλήσεις εξαρτώνται επίσης σε μεγάλο βαθμό από τον καιρό.

(14) Αν και τα παιδιά αποτελούν ένα ιδιαίτερα σημαντικό τμήμα των αγοραστών παγωτών σε ατομικά τεμάχια, οι νέες βιομηχανικές σειρές παγωτού άμεσης κατανάλωσης τείνουν προς την παραγωγή προϊόντων «υψηλής ποιότητας» ή «εξαιρετικής ποιότητας» (όροι που εν γένει δηλώνουν προϊόντα με υψηλή περιεκτικότητα γαλακτοκομικών λιπαρών ουσιών και χαμηλή αναλογία αέρα), τα οποία προτιμώνται κυρίως από τους ενηλίκους καταναλωτές. Πρόκειται για προϊόντα με υψηλότερη τιμή που απευθύνονται σε ευρύτερο αγοραστικό κοινό, το οποίο περιλαμβάνει και τους ενηλίκους, και αποτελούν το ταχύτερα αναπτυσσόμενο τμήμα της αγοράς παγωτού άμεσης κατανάλωσης.

(15) Το παγωτό που πωλείται στο κοινό σε «μπάλες» παραδίδεται χύδην στο λιανέμπορο, ο οποίος εν γένει το αποθηκεύει σε ειδικά σχεδιασμένους καταψύκτες και το σερβίρει στον καταναλωτή σε χωνάκι. Στην Ιρλανδία το παγωτό αυτό έχει περιθωριακή σημασία από άποψη πωλήσεων.

(16) Το παγωτό-κρέμα παραδίδεται στον λιανοπωλητή υπό μορφή ενός μίγματος σε θερμοκρασία περιβάλλοντος. Στη συνέχεια ο λιανοπωλητής πρέπει να προσθέσει και άλλα υλικά και να χρησιμοποιήσει ειδικά μηχανήματα διανομής που μετατρέπουν το μίγμα σε προϊόν χαμηλής θερμοκρασίας το οποίο σερβίρεται στον καταναλωτή, συνήθως σε χωνάκια.

(17) Από την άποψη των παρασκευαστών, οι επιχειρηματικές δραστηριότητες ευρείας κλίμακας που αφορούν το παγωτό άμεσης κατανάλωσης είναι αυξημένης εντάσεως κεφαλαίου και ενέχουν σημαντικούς επιχειρηματικούς κινδύνους που οφείλονται στην εξάρτηση των πωλήσεων από απρόβλεπτες καιρικές συνθήκες. Απαιτούν υψηλό επίπεδο κεφαλαίου κίνησης προκειμένου να χρηματοδοτηθεί η παρασκευή του προϊόντος πριν από την έναρξη της περιόδου των πωλήσεων και η διατήρηση αποθεμάτων. Απαιτούνται επίσης σημαντική υλικοτεχνική υποδομή και προγραμματισμός των παραγγελιών καθ' όλη τη διάρκεια του έτους, προκειμένου να ικανοποιηθεί η ζήτηση κατά τη σύντομη περίοδο των πωλήσεων.

2. Η αγορά παγωτού στην Κοινότητα

(18) Τα χαρακτηριστικά των εθνικών αγορών παγωτού της Κοινότητας διαφέρουν. Παραδείγματος χάρη, η ετήσια κατανάλωση βιοτεχνικού παγωτού κυμαίνεται από περισσότερα από έξι λίτρα κατά κεφαλήν στην Ιταλία σε λιγότερο από μισό λίτρο κατά κεφαλήν στην Ισπανία και σε ακόμα λιγότερο στην Ιρλανδία. Το βιομηχανικό παγωτό καλύπτει το μεγαλύτερο μέρος των πωλήσεων που πραγματοποιούνται στην Ευρώπη. Η υψηλότερη παραγωγή βιομηχανικού παγωτού πραγματοποιείται στο Ηνωμένο Βασίλειο και ακολουθούν κατά φθίνουσα σειρά η Γερμανία, η Ιταλία και η Γαλλία. Το ποσοστό των πωλήσεων παγωτού άμεσης κατανάλωσης επί των συνολικών πωλήσεων παγωτού παρουσιάζει επίσης σημαντικές διαφορές μεταξύ των κρατών μελών.

(19) Οι εταιρείες του ομίλου Unilever αποτελούν τους μεγαλύτερους προμηθευτές παγωτού στα περισσότερα κράτη μέλη. Όσον αφορά τον τομέα του παγωτού άμεσης κατανάλωσης, οι εταιρείες Unilever κατέχουν ηγετική θέση στην αγορά σε όλα τα κράτη μέλη, εκτός από την Ισπανία, την Ελλάδα και τη Φινλανδία. Οι όμιλοι Nestlι, Artic/Beatrice, Grand Metropolitan και Schφller πωλούν όλοι παγωτό σε περισσότερα από ένα κράτη μέλη. Ορισμένοι από αυτούς τους ομίλους εταιρειών, όπως παραδείγματος χάρη η Unilever και η Nestlι, εμπορεύονται τα προϊόντα τους στα διάφορα κράτη μέλη με διαφορετική εταιρική επωνυμία.

(20) Οι εθνικές διατάξεις σχετικά με τα συστατικά στοιχεία των παγωτών δεν είναι εναρμονισμένες στην Κοινότητα. Οι διαφορές που υπάρχουν, ιδιαίτερα δε αυτές που αφορούν τις επιτρεπόμενες γαλακτοκομικές και λιπαρές ουσίες, μπορούν να οδηγήσουν στη χρήση διαφορετικών υλικών για την παρασκευή των παγωτών που διατίθενται στα διάφορα κράτη μέλη και να επηρεάσουν το κόστος τους. Οι μέσες τιμές λιανικής πώλησης για παρεμφερή ή ακόμα και για ταυτόσημα προϊόντα παγωτού είναι δυνατό επίσης να διαφέρουν σημαντικά από το ένα κράτος μέλος στο άλλο. Εντούτοις, από την ανάλυση της σειράς προϊόντων που πωλούνται από προμηθευτές που ασκούν δραστηριότητες σε περισσότερες αγορές προκύπτει ότι παρεμφερή ή ταυτόσημα προϊόντα πωλούνται συχνά με διαφορετικό όνομα προϊόντος ή εμπορικό σήμα. Επίσης, ο όγκος των εμπορικών συναλλαγών μεταξύ των κρατών μελών στον τομέα του παγωτού είναι μεγάλος.

(21) Η πολιτική της παροχής καταψυκτών σε λιανοπωλητές υπό τον όρο της αποκλειστικής χρήσης εφαρμόζεται ευρέως από τους παρασκευαστές και τους διανομείς παγωτού σε ολόκληρη την Ευρώπη, τόσο από εταιρείες του ομίλου Unilever, όσο και από πολλούς ανταγωνιστές του.

3. Η αγορά παγωτού στην Ιρλανδία

i) Γενικά

(22) Η κατά κεφαλήν κατανάλωση παγωτού στην Ιρλανδία συγκαταλέγεται μεταξύ των υψηλότερων στην Κοινότητα. Το συνολικό μέγεθος της αγοράς βιομηχανικού παγωτού στην Ιρλανδία, από άποψη όγκου και αξίας, παρουσιάζεται κατωτέρω για το 1995 και το 1996 (10):

>ΘΕΣΗ ΠΗΝΑΚΑ>

Το καλοκαίρι του 1995 οι πωλήσεις (ιδιαίτερα των προϊόντων άμεσης κατανάλωσης) αυξήθηκαν λόγω των καλών καιρικών συνθηκών. Η σχετική μείωση των πωλήσεων κατά το 1996 οφείλεται στις συγκριτικά χειρότερες καιρικές συνθήκες που επικράτησαν το καλοκαίρι του έτους αυτού. Η συνολική αξία της αγοράς παγωτού-κρέμα στην Ιρλανδία (11) εκτιμάται από την ΗΒ ότι κυμαίνεται γύρω στα [. . .] (12*) IEP ετησίως.

ii) ΗΒ

(23) Η ΗΒ είναι η σημαντικότερη εταιρεία παρασκευής και διανομής προϊόντων παγωτού στην Ιρλανδία. Η εταιρεία αποδίδει την κυρίαρχη θέση της στην προμήθεια παγωτών στην Ιρλανδία στο γεγονός ότι το 1968 απέκτησε τις δραστηριότητες στον τομέα του παγωτού του σημαντικότερου ανταγωνιστή της την εποχή εκείνη, της Premier Dairies (13). Από το 1974 ανήκει στον όμιλο εταιρειών Unilever. Το 1993 η εταιρεία άλλαξε επωνυμία (ονομάζεται πλέον Van den Bergh Foods Ltd.), κατόπιν της συγχώνευσης της ΗΒ Ice Cream Limited με άλλες εταιρείες του ομίλου Unilever. Το 1996 πραγματοποίησε κύκλο εργασιών ύψους περίπου [. . .] IEP. Ο κύκλος εργασιών σημείωσε αύξηση από [. . .] IEP το 1993 σε [. . .] IEP το 1994 και σε [. . .] IEP το 1995.

(24) Ο πολυεθνικός όμιλος εταιρειών Unilever είναι ένας από τους κορυφαίους παρασκευαστές καταναλωτικών αγαθών σε όλο τον κόσμο. Οι δύο μητρικές εταιρείες, Unilever NV και Unilever PLC, πραγματοποίησαν ενοποιημένο κύκλο εργασιών σε παγκόσμια κλίμακα ύψους περίπου 33,5 δισεκατ. GBP το 1996. Ο κύκλος εργασίων του ομίλου Unilever στην Ιρλανδία κατά την ίδια περίοδο ανήλθε περίπου σε 231 εκατ. IEP. Οι εταιρείες που ανήκουν στον όμιλο Unilever παράγουν και διαθέτουν παγωτά σε όλα τα κράτη μέλη, στα περισσότερα από τα οποία η Unilever κατέχει ηγετική θέση στην αγορά. Η πολιτική της Unilever στις διάφορες εθνικές αγορές παγωτού είναι να αποκτά τοπικές εταιρείες παγωτού και να αναπτύσσει σήματα σε εθνική βάση. Ωστόσο, τελευταίως έχει αναπτύξει ορισμένα προϊόντα σε διεθνή κλίμακα, ιδιαίτερα το πολύ επιτυχημένο παγωτό «ξυλάκι» «Magnum».

(25) Η ΗΒ προμηθεύει μια ολοκληρωμένη σειρά παγωτών, και ιδίως μια πλήρη σειρά προϊόντων άμεσης κατανάλωσης (συμπεριλαμβανομένων των προϊόντων υψηλής ποιότητας), πολλά από τα οποία είναι ιδιαίτερα αρεστά στους καταναλωτές. Τα περισσότερα προϊόντα παρασκευάζονται στην Ιρλανδία, αλλά ορισμένα από αυτά παρασκευάζονται από άλλες εταιρείες παραγωγής παγωτού της Unilever και εισάγονται από την ΗΒ. Η ΗΒ διαθέτει τα παγωτά της στην αγορά με το σήμα ΗΒ, το οποίο είναι πολύ γνωστό στην Ιρλανδία. Η ΗΒ πωλεί επίσης μίγμα σε θερμοκρασία περιβάλλοντος στους λιανοπωλητές, οι οποίοι το μετατρέπουν σε παγωτό-κρέμα.

(26) Ο συνολικός όγκος παγωτού που διατίθεται στην αγορά της Ιρλανδίας από την ΗΒ παρουσιάζεται στον κατωτέρω πίνακα (σε χιλιάδες λίτρα):

>ΘΕΣΗ ΠΗΝΑΚΑ>

(27) Το 1996 η ακαθάριστη αξία πωλήσεων του παγωτού άμεσης κατανάλωσης που διέθεσε στην αγορά η ΗΒ ανήλθε συνολικά σε [. . .] IEP, ενώ το αντίστοιχο ποσό για το 1995 ήταν περίπου [. . .] IEP και για το 1994 περίπου [. . .] IEP.

(28) Το μερίδιο αγοράς (14) της ΗΒ σε αξία όσον αφορά το παγωτό άμεσης κατανάλωσης στην Ιρλανδία ανήλθε σε 85 % κατά το τετράμηνο Ιουνίου/Σεπτεμβρίου 1996, δηλαδή σημείωσε άνοδο από 83 % που ήταν κατά την ίδια περίοδο το 1995, από 77 % το καλοκαίρι του 1994 και από 76 % το καλοκαίρι του 1993. Το μερίδιο αγοράς της ΗΒ από άποψη όγκου το καλοκαίρι του 1996 ανήλθε περίπου σε 85 % σημειώνοντας αύξηση από 83 % που ήταν κατά την ίδια περίοδο του 1995 και από 80 % το 1994 και το 1993. Κατά την περίοδο Ιουνίου/Ιουλίου του 1997 το μερίδιο αγοράς σε όγκο της ΗΒ ανήλθε σε 89 % και το μερίδιο αγοράς της σε αξία ανήλθε επίσης σε 89 %. Η ΗΒ αποδίδει την αύξηση του μεριδίου αγοράς της, τουλάχιστον κατά ένα μέρος, στα οικονομικά προβλήματα που αντιμετώπισε η Valley και στη λύση των συμφωνιών κοινής διανομής μεταξύ της Mars και της Valley. Η ΗΒ εκτιμά ότι το μερίδιο αγοράς της στον τομέα του παγωτού-κρέμα στην Ιρλανδία ανέρχεται περίπου στο [. . .] %.

iii) Άλλοι παρασκευαστές

(29) Τα υπόλοιπα μερίδια αγοράς παγωτού της Ιρλανδίας κατανέμονται κατά κύριο λόγο μεταξύ των εταιρειών Mars, Valley, Nestlι, Leadmore (Ireland) Ltd. (στο εξής «Leadmore»), Dale Farm Dairy Group Ltd. (στο εξής «Dale Farm») και Hδagen Dazs.

α) Mars

(30) Η Mars είναι θυγατρική κατα 100 % της ιδιωτικής εταιρείας US-multinational Mars Incorporated. Ανήκει δηλαδή σε έναν διεθνή όμιλο με θυγατρικές στα περισσότερα κράτη μέλη. Η Mars εισήλθε στην αγορά παγωτού όταν αγόρασε την Dove, εταιρεία παραγωγής παγωτού των ΗΠΑ. Εκμεταλλευόμενη τη φήμη των σημάτων της στον τομέα της ζαχαροπλαστικής, η Mars ανέπτυξε προϊόντα παγωτού με βάση ορισμένα από αυτά τα σήματα επεκτείνοντάς τα σε άλλη κατηγορία προϊόντων. Η Mars παρασκευάζει όλα τα παγωτά της για την ευρωπαϊκή αγορά στις παραγωγικές της εγκαταστάσεις στη Γαλλία (Doveurope SA) και χρησιμοποιεί τις ίδιες επωνυμίες προϊόντων σε όλα τα κράτη μέλη. Διέθεσε για πρώτη φορά τα προϊόντα παγωτού της στην Ευρώπη το 1988.

(31) Η Mars ξεκίνησε τις πωλήσεις παγωτού στην Ιρλανδία με τη μορφή ατομικών τεμαχίων, καθώς και τεμαχίων σε πολλαπλή συσκευασία στο 1989. Η ήδη υπάρχουσα ευρύτατη αναγνώριση των σημάτων από τους καταναλωτές μείωσε το κόστος για την είσοδο στην αγορά των νέων προϊόντων. Η σειρά προϊόντων παγωτού που προσφέρει η Mars περιορίζεται σε σχετικά μικρό αριθμό ειδών, τα οποία ανήκουν στο σύνολό τους σχεδόν στο τμήμα της αγοράς προϊόντων υψηλής ποιότητας (υψηλής τιμής) και ζητούνται κυρίως από τους ενηλίκους καταναλωτές.

(32) Το μερίδιο αγοράς της Mars σε αξία στον τομέα του παγωτού άμεσης κατανάλωσης στην Ιρλανδία κατά την περίοδο Ιουνίου/Σεπτεμβρίου 1996 ήταν περίπου 6 %, μειώθηκε δηλαδή από το 7 % που ήταν κατά την ίδια περίοδο του 1995 και από το 10 % περίπου και 14 % που ήταν το καλοκαίρι του 1994 και το 1993 αντίστοιχα. Τα μερίδια αγοράς της Mars σε όγκο είναι κάπως χαμηλότερα, γεγονός που οφείλεται στο ότι η σειρά προϊόντων που προσφέρει κατατάσσεται στην κατηγορία «υψηλής ποιότητας». Τα καλοκαίρια του 1995 και του 1996 το μερίδιο αγοράς της ανήλθε σε 4 %, δηλαδή σημείωσε πτώση από 6 % περίπου το καλοκαίρι του 1994 και από 8 % το 1993. Κατά την περίοδο Ιουνίου/Ιουλίου 1997, το μερίδιο αγοράς της Mars σε όγκο ανήλθε σε 4 % και το μερίδιο αγοράς της σε αξία ανήλθε σε 5 %.

β) Valley

(33) Μέχρι την εκκαθάρισή της τον Οκτώβριο του 1997, η Valley διέθετε ευρύ φάσμα προϊόντων παγωτού άμεσης κατανάλωσης, αν και δεν προσέφερε προϊόντα της κατηγορίας υψηλής ποιότητας. Η Valley είχε αντιμετωπίσει και στο παρελθόν οικονομικά προβλήματα, συμπεριλαμβανομένης της εκκαθάρισης και επανίδρυσης της το 1985. Το καλοκαίρι του 1996 το μερίδιο αγοράς της (σε αξία) ήταν περίπου 6 %, έναντι 7 % για το 1994 και το 1995 και 5 % για το 1993. Το μερίδιο αγοράς της σε όγκο ανήλθε περίπου σε 8 % το 1996, έναντι 9 % κατά το προηγούμενο έτος. Κατά την περίοδο Ιουνίου/Ιουλίου 1997 το μερίδιο αγοράς της Valley σε όγκο ανήλθε σε 3 % και το μερίδιο αγοράς της σε αξία ανήλθε σε 2 %. Από το 1989 μέχρι τις αρχές του 1997 η Valley ήταν ο κύριος διανομέας των προϊόντων παγωτού άμεσης κατανάλωσης της Mars.

γ) Nestlι

(34) Η Nestlι είναι πολυεθνική εταιρεία με θυγατρικές που δραστηριοποιούνται στον τομέα του παγωτού στα περισσότερα κράτη μέλη. Η Nestlι εισήλθε στην ιρλανδική αγορά το 1994 και κατέκτησε μερίδιο αγοράς σε όγκο και αξία ύψους περίπου 2 % το 1995 και 1996, σε άνοδο από 1 % το 1994. Κατά την περίοδο Ιουνίου/Ιουλίου 1997 το μερίδιο αγοράς της Nestlι σε όγκο και αξία ανήλθε σε 2 %.

δ) Hδagen Dazs

(35) Η Hδagen Dazs (που ανήκει στον όμιλο εταιρειών Grand Metropolitan) εισήλθε στην ιρλανδική αγορά παγωτών άμεσης κατανάλωσης το 1993 με μια περιορισμένη σειρά παγωτών υψηλής ποιότητας και τιμής. Το μερίδιο αγοράς της στον τομέα του παγωτού άμεσης κατανάλωσης, είναι πολύ μικρό και δεν υπολογίζεται αυτοτελώς από τη Nielsen.

ε) Dale Farm

(36) Η Dale Farm, θυγατρική της βρετανικής εταιρείας γαλακτοκομικών προϊόντων Northern Foods, ασκεί κυρίως δραστηριότητες στη Βόρειο Ιρλανδία, όπου κατέχει ηγετική θέση στην αγορά. Διαθέτει τα παγωτά της μέσω ανεξάρτητων δικαιοδόχων και αντιπροσώπων. Τα καλοκαίρια του 1995 και 1996 κατέκτησε μερίδιο αγοράς σε όγκο και αξία ύψους 1 %, σε άνοδο από 0,5 % το 1994. Κατά την περίοδο Ιουνίου/Ιουλίου 1997 το μερίδιο αγοράς σε όγκο και αξία της Dale Farm ανήλθε σε 1,5 %. Η Dale Farm διανέμει επίσης προϊόντα της Mars, τα οποία όμως προμηθεύεται από τη θυγατρική της Mars του Ηνωμένου Βασιλείου και όχι της Ιρλανδίας.

στ) Leadmore

(37) Η Leadmore είναι εταιρεία παρασκευής παγωτών που δραστηριοποιείται σε περιφερειακή κλίμακα. Το Δεκέμβριο του 1994 η Leadmore Ice Cream Ltd. τέθηκε υπό προσωρινή διαχείριση. Αγοράστηκε από το διαχειριστή το Μάιο του 1995 ως λειτουργούσα επιχείρηση και επανιδρύθηκε με την επωνυμία Leadmore (Ireland) Ltd. Το μερίδιο αγοράς της Leadmore ανήλθε περίπου σε 0,5 % τα καλοκαίρια του 1995, 1996 και κατά την περίοδο Ιουνίου/Ιουλίου 1997, σημειώνοντας πτώση από 3 % που ήταν το καλοκαίρι του 1994. Η Leadmore δραστηριοποιείται εν πολλοίς σε περιορισμένο γεωγραφικό χώρο.

ζ) Προμηθευτές μιγμάτων για παγωτό-κρέμα

(38) Εκτός από την ΗΒ (βλέπε ανωτέρω), οι άλλοι κύριοι προμηθευτές μιγμάτων για παγωτό κρέμα στην Ιρλανδία είναι: η R& F Martin (με το διακριτικό τίτλο «Angelito's») με μερίδιο αγοράς που υπολογίζεται σε 35 %, η Pritchards, με μερίδιο αγοράς που υπολογίζεται σε 20 %, ενώ μεταξύ των άλλων προμηθευτών συγκαταλέγονται η Leepatrick Dairies και η Dawn Dairies, με ακόμη μικρότερα μερίδια αγοράς.

4. Δίαυλοι διανομής του παγωτού άμεσης κατανάλωσης στην Ιρλανδία

i) Γενικά

(39) Στην Ιρλανδία το βιομηχανικό παγωτό άμεσης κατανάλωσης διανέμεται στους καταναλωτές μέσω ενός ευρέος φάσματος καταστημάτων λιανεμπορίου και άλλων καταστημάτων που περιλαμβάνει τα παντοπωλεία, τα «παραδοσιακά» καταστήματα λιανεμπορίου (που συχνά αποκαλούνται TSN - καπνοπωλεία, ζαχαροπλαστεία, πρακτορεία εφημερίδων), τα καταστήματα σε πρατήρια βενζίνης, τα περίπτερα σε χώρους διασκέδασης και αναψυχής. Τα σημαντικότερα σημεία πώλησης παγωτού άμεσης κατανάλωσης είναι με διαφορά τα παραδοσιακά καταστήματα λιανεμπορίου, τα παντοπωλεία (συμπεριλαμβανομένων των ομίλων που λειτουργούν με σύστημα δικαιόχρησης (franchise)) και τα πρατήρια βενζίνης. Η διαπίστωση αυτή είναι εμφανής και στις έρευνες αγοράς παγωτού της Ιρλανδίας που πραγματοποίησε η AC Nielsen (15) για το καλοκαίρι του 1992 και την περίοδο Απριλίου/Μαΐου, από τις οποίες προκύπτει ο ακόλουθος επιμερισμός των πωλήσεων παγωτού άμεσης κατανάλωσης μέσω των διαφόρων διαύλων λιανεμπορίου:

>ΘΕΣΗ ΠΗΝΑΚΑ>

(40) Από την απογραφή των καταστημάτων λιανεμπορίου που πραγματοποίησε η AC Nielsen κατά τα έτη 1991 και 1994 προκύπτει η ακόλουθη διάρθρωση των καταστημάτων λιανικής πώλησης τροφίμων και ειδών ζαχαροπλαστικής (αριθμός καταστημάτων πώλησης):

>ΘΕΣΗ ΠΗΝΑΚΑ>

(41) Όπως διαπιστώνεται έχουν επέλθει μικρές μεταβολές κατά την ανωτέρω τριετία, εξαιρουμένης της μείωσης του αριθμού των παντοπωλείων. Τα περισσότερα από αυτά τα καταστήματα πωλούν παγωτό άμεσης κατανάλωσης. Το 1994 το αντίστοιχο ποσοστό ήταν 95 %. Η ΗΒ εκτιμά ότι τα καταστήματα λιανικού εμπορίου που πωλούν παγωτό άμεσης κατανάλωσης ανέρχονται σε 9 454, βάσει των στοιχείων της AC Nielsen (1997).

(42) Οι αλυσίδες υπεραγορών (στην κατηγορία αυτή ανήκουν κυρίως τα σούπερ μάρκετ) πωλούν κυρίως παγωτό για το σπίτι, συμπεριλαμβανομένων των τεμαχίων σε πολλαπλή συσκευασία. Το παγωτό αυτό αποθηκεύεται συχνά, όπως και τα κατεψυγμένα τρόφιμα, στους ιδιόκτητους καταψύκτες του λιανοπωλητή. Πρέπει επίσης να σημειωθεί ότι σε ορισμένα από τα μικρότερα παντοπωλεία στην Ιρλανδία τα προϊόντα παγωτού άμεσης κατανάλωσης και τα προϊόντα παγωτού για το σπίτι μπορεί να πωλούνται από το ίδιο κατάστημα, ακόμη και από τον ίδιο καταψύκτη.

(43) Τα συνήθη καταστήματα λιανικής πώλησης έχουν περιορισμένο χώρο για την τοποθέτηση των ψυγείων. Τα καταστήματα που πραγματοποιούν τις σημαντικότερες πωλήσεις παγωτού άμεσης κατανάλωσης είναι συνήθως μικρά σε έκταση και συνεπώς ο χώρος τους επιβάλλει ιδιαίτερους περιορισμούς. Για τους περισσότερους λιανέμπορους το παγωτό άμεσης κατανάλωσης είναι περιθωριακό προϊόν, με την έννοια ότι συμμετέχει κατά μικρό ποσοστό στον κύκλο εργασιών και στα κέρδη του καταστήματος, ενώ διεκδικεί τον ίδιο χώρο πώλησης με σειρά άλλων προϊόντων (άμεσης ή μη κατανάλωσης), πολλά από τα οποία έχουν το πλεονέκτημα ότι οι πωλήσεις τους δεν μεταβάλλονται εποχιακά και έτσι ενδέχεται οι πωλήσεις τους ανά μονάδα χώρου που καταλαμβάνουν να είναι υψηλότερες (16). Σύμφωνα με στοιχεία της ΗΒ, το παγωτό καλύπτει μόνο το 8,5 % της αξίας των συνολικών πωλήσεων προϊόντων άμεσης κατανάλωσης στην Ιρλανδία (προϊόντα ζαχαροπλαστικής, αναψυκτικά, σνακ και παγωτά). Επιπλέον, ο διαθέσιμος χώρος σε ένα κατάστημα δεν έχει πάντα την ίδια σημασία για την πώληση προϊόντων άμεσης κατανάλωσης: καίρια σημασία έχει το πόσο είναι εμφανής η θέση όπου είναι τοποθετημένα τα εν λόγω προϊόντα (βλέπε υποσημείωση 9).

(44) Η πρόσβαση στη διανομή μετράται κατά κανόνα σε όρους α) «μη σταθμισμένης (αριθμητικής) διανομής», δηλαδή το ποσοστό σημείων πώλησης που διαθέτουν παγωτό άμεσης κατανάλωσης και προσφέρουν τα προϊόντα του παρασκευαστή και β) «σταθμισμένης διανομής», δηλαδή το ποσοστό των σημείων πώλησης που διαθέτουν παγωτό άμεσης κατανάλωσης και προσφέρουν τα προϊόντα του παρασκευαστή, σταθμισμένο με τον αντίστοιχο κύκλο εργασιών. Αν και εν γένει η σταθμισμένη διανομή θεωρείται το σημαντικότερο κριτήριο του εύρους του δικτύου διανομής μιας εταιρείας, στην περίπτωση των προϊόντων άμεσης κατανάλωσης η αριθμητική διανομή έχει ιδιαίτερη σημασία: αποτελεί την ακριβέστερη ένδειξη για την ευρύτητα της διαθεσιμότητας του προϊόντος προς τους καταναλωτές (και την οπτική επαφή με το προϊόν). Η σημασία της μεγάλης αριθμητικής διανομής είναι μεγαλύτερη όταν ένα προϊόν άμεσης κατανάλωσης διατίθεται για πρώτη φορά στην αγορά, διότι κατ' αυτόν τον τρόπο αυξάνονται οι πιθανότητες να το δοκιμάσουν οι καταναλωτές τουλάχιστον μια φορά.

ii) ΗΒ

(45) Τα παγωτά της ΗΒ διατίθενται σε όλες τις κατηγορίες διαύλων διανομής που αναφέρονται ανωτέρω, στην αιτιολογική σκέψη 39. Η ΗΒ πωλεί τα παγωτά της άμεσης κατανάλωσης σε [. . .] πελάτες συνολικά. Οι [. . .] ([. . .] %) από το σύνολο των πελατών της ΗΒ πραγματοποιούν ετήσιο κύκλο εργασιών από τα προϊόντα παγωτού άμεσης κατανάλωσης της ΗΒ κατώτερο των 1 500 IEP.

(46) Σύμφωνα με τις έρευνες της AC Nielsen που πραγματοποιήθηκαν στην Ιρλανδία τα τελευταία χρόνια, η αριθμητική διανομή των προϊόντων παγωτού άμεσης κατανάλωσης της ΗΒ ανήλθε σε 79 % και η σταθμισμένη διανομή σε 94 % κατά την περίοδο Αυγούστου/Σεπτεμβρίου 1995. Αυτό σημαίνει ότι τα προϊόντα της ΗΒ πωλούνταν από το 79 % του αριθμού των καταστημάτων πώλησης (17) και ότι τα προϊόντα άμεσης κατανάλωσης της ΗΒ πωλούνταν από καταστήματα τα οποία πραγματοποιούσαν το 94 % των συνολικών πωλήσεων παγωτού άμεσης κατανάλωσης στην Ιρλανδία. Τα ίδια περίπου στοιχεία ισχύουν και για την περίοδο Ιουνίου/Ιουλίου του ίδιου έτους, οπότε το ποσοστό της σταθμισμένης διανομής ήταν 95 %. Κατά την περίοδο Ιουνίου/Ιουλίου 1994 τα ποσοστά αριθμητικής και σταθμισμένης διανομής της ΗΒ ήταν 78 % και 92 % αντίστοιχα. Το δίμηνο Αυγούστου/Σεπτεμβρίου του ίδιου έτους, τα αντίστοιχα ποσοστά ήταν 79 % και 93 %. Κατά την περίοδο Ιουνίου/Ιουλίου 1996 η αριθμητική διανομή της ΗΒ ήταν 82 % και το ποσοστό της σταθμισμένης διανομής ήταν 96 %. Κατά το δίμηνο Αυγούστου/Σεπτεμβρίου 1996 τα ποσοστά παρέμειναν σταθερά, αλλά κατά το δίμηνο Ιουνίου/Ιουλίου 1997 η αριθμητική διανομή της ΗΒ ήταν 85 % και το ποσοστό της σταθμισμένης διανομής ήταν 97 %.

iii) Mars

(47) Σύμφωνα με την AC Nielsen, η αριθμητική διανομή των προϊόντων παγωτού άμεσης κατανάλωσης της Mars ανήλθε σε 35 % και η σταθμισμένη διανομή σε 48 % κατά την περίοδο Αυγούστου/Σεπτεμβρίου 1995. Τα ίδια ποσοστά ισχύουν και για την περίοδο Ιουνίου/Ιουλίου του ίδιου έτους. Κατά το δίμηνο Ιουνίου/Ιουλίου 1994 τα ποσοστά αριθμητικής και σταθμισμένης διανομής για τη Mars ήταν 36 % και 56 % αντίστοιχα. Κατά το δίμηνο Αυγούστου/Σεπτεμβρίου του ίδιου έτους, τα αντίστοιχα ποσοστά ήταν 34 % και 52 %. Κατά την περίοδο Ιουνίου/Ιουλίου 1996 τα ποσοστά αριθμητικής και σταθμισμένης διανομής της Mars ήταν 32 % και 43 % αντίστοιχα. Κατά το δίμηνο Αυγούστου/Σεπτεμβρίου 1996 η αριθμητική διανομή ανήλθε σε 31 %, ενώ το ποσοστό σταθμισμένης διανομής παρέμεινε σταθερό. Κατά το δίμηνο Ιουνίου/Ιουλίου 1997 η αριθμητική της διανομή ανήλθε σε 30 % και η σταθμισμένη διανομή σε 40 %.

(48) Η Mars εκτιμά (βάσει έρευνας που πραγματοποίησε εκείνη την περίοδο το προσωπικό πωλήσεών της) ότι πριν από την έκδοση προσωρινών μέτρων από το ιρλανδικό High Court το 1990 (που κατέστησαν στην συνέχεια μόνιμα - βλέπε ανωτέρω, αιτιολογική σκέψη 3), τα οποία απαγόρευαν στη Mars να ωθεί τους λιανέμπορους να αποθηκεύουν τα παγωτά της στους καταψύκτες της ΗΒ, είχε κατακτήσει ποσοστό ύψους 42 % της αριθμητικής διανομής στην αγορά παγωτών άμεσης κατανάλωσης της Ιρλανδίας. Το ποσοστό αυτό είχε κατακτηθεί εντός των πρώτων μηνών μετά την είσοδο των προϊόντων της στην ιρλανδική αγορά και οφειλόταν, κατά μεγάλο μέρος, στην τοποθέτηση των προϊόντων της Mars στους καταψύκτες της ΗΒ. Κατά την εκτίμηση της εταιρείας, μετά τα προσωρινά μέτρα το επίπεδο διανομής της μειώθηκε κάτω του 20 %.

δ) Άλλοι παρασκευαστές

(49) Η αριθμητική διανομή της Valley κατά την περίοδο Αυγούστου/Σεπτεμβρίου 1995 ανήλθε σε 29 % και η σταθμισμένη διανομή σε 36 % κατά την ίδια περίοδο. Κατά το δίμηνο Ιουνίου/Ιουλίου 1995 τα αντίστοιχα ποσοστά ήταν 30 % και 37 %. Κατά το δίμηνο Ιουνίου/Ιουλίου 1994 ήταν 28 % και 39 %, ενώ κατά το δίμηνο Αυγούστου/Σεπτεμβρίου 1994 ήταν 29 % και 39 % αντίστοιχα. Κατά την περίοδο Ιουνίου/Ιουλίου 1996 η αριθμητική διανομή της Valley ανήλθε σε 26 % και η σταθμισμένη της διανομή σε 31 %. Κατά το δίμηνο Αυγούστου/Σεπτεμβρίου 1996 το ποσοστό της σταθμισμένης διανομής ήταν 30 %, ενώ το ποσοστό της αριθμητικής διανομής παρέμεινε σταθερό. Κατά το δίμηνο Ιουνίου/Ιουλίου 1997 η αριθμητική της διανομή υποχώρησε στο 20 % και η σταθμισμένη της διανομή στο 19 %.

(50) Η αριθμητική διανομή της Nestlι κατά την περίοδο Αυγούστου/Σεπτεμβρίου 1995 ανήλθε σε 20 % και η σταθμισμένη διανομή σε 25 % κατά την ίδια περίοδο. Κατά το δίμηνο Ιουνίου/Ιουλίου 1995 τα αντίστοιχα ποσοστά ήταν 20 % και 26 %. Κατά το δίμηνο Ιουνίου/Ιουλίου 1994 ήταν 19 % και 18 % αντίστοιχα, ενώ κατά το δίμηνο Αυγούστου/Σεπτεμβρίου 1994 ήταν 20 % και 19 % αντίστοιχα. Τα περισσότερα στοιχεία σχετικά με τη διανομή των προϊόντων της Nestlι το 1994 αφορούν τις πωλήσεις μίας μόνο από τις σειρές προϊόντων της, της «Παστίλιας Φρούτων». Κατά την περίοδο Ιουνίου/Ιουλίου 1996 η αριθμητική διανομή της Nestlι ανήλθε σε 19 % και η σταθμισμένη της διανομή σε 24 % έναντι αντίστοιχων ποσοστών 18 % και 25 % κατά το δίμηνο Αυγούστου/Σεπτεμβρίου 1996. Κατά το δίμηνο Ιουνίου/Ιουλίου 1997 η αριθμητική διανομή της αυξήθηκε σε 20 %, ενώ το ποσοστό της σταθμισμένης διανομής μειώθηκε σε 21 %.

(51) Η αριθμητική διανομή της Dale Farm κατά την περίοδο Αυγούστου/Σεπτεμβρίου 1995 ανήλθε σε 11 % και η σταθμισμένη διανομή σε 12 % κατά την ίδια περίοδο. Κατά το δίμηνο Ιουνίου/Ιουλίου 1995 τα αντίστοιχα ποσοστά ήταν 11 % και 11 %. Κατά το δίμηνο Ιουνίου/Ιουλίου 1994 ήταν 5 % και 6 %, ενώ κατά το δίμηνο Αυγούστου/Σεπτεμβρίου 1994 ήταν 4 % και 6 % αντίστοιχα. Κατά την περίοδο Ιουνίου/Ιουλίου 1996 η αριθμητική διανομή της Dale Farm ανήλθε σε 9 % και η σταθμισμένη της διανομή σε 8 %. Κατά το δίμηνο Αυγούστου/Σεπτεμβρίου 1996 το ποσοστό της αριθμητικής της διανομής ήταν 8 % και της σταθμισμένης διανομής 7 %. Κατά το δίμηνο Ιουνίου/Ιουλίου 1997 το ποσοστό της αριθμητικής της διανομής ανήλθε σε 11 % και της σταθμισμένης διανομής επίσης σε 11 %.

(52) Προτού τεθεί υπό προσωρινή διαχείριση στο τέλος του 1994, η Leadmore είχε κατακτήσει κατά το δίμηνο Ιουνίου/Ιουλίου 1994 ποσοστό αριθμητικής διανομής ύψους 17 % και ποσοστό σταθμισμένης διανομής ύψους 15 %. Κατά την ίδια περίοδο του 1995 η αριθμητική της διανομή ανήλθε στο 10 % περίπου. Κατά το δίμηνο Ιουνίου/Ιουλίου 1996 η αριθμητική διανομή της Leadmore ήταν 7 % και η σταθμισμένη διανομή της 6 %. Κατά το δίμηνο Ιουνίου/Ιουλίου 1997 το ποσοστό αριθμητικής της διανομής ανήλθε σε 4 % και το ποσοστό σταθμισμένης διανομής σε 7 %.

5. Συμφωνίες διανομής για το παγωτό άμεσης κατανάλωσης στην Ιρλανδια εν γένει

(53) Η διανομή βιομηχανικού παγωτού σε ευρεία κλίμακα απαιτεί, μεταξύ άλλων, συχνές παραδόσεις και μεταφορά σε ψυγεία από το εργοστάσιο μέχρι το σημείο πώλησης ή το χώρο τροφοδοσίας, τα οποία με τη σειρά τους πρέπει να διαθέτουν χώρους αποθήκευσης με ψύξη (συνήθως καταψύκτες) εντός του καταστήματος. Ο παρασκευαστής πρέπει είτε να αναπτύξει το δικό του δίκτυο διανομής κατεψυγμένων προϊόντων ή να συνάψει συμφωνίες που του επιτρέπουν να έχει πρόσβαση στο δίκτυο διανομής άλλου παρασκευαστή παγωτού ή χονδρεμπόρου. Ο διανομέας πρέπει να μπορεί να διασφαλίσει συχνές παραδόσεις και να ανταποκρίνεται γρήγορα σε παραγγελίες, ιδιαίτερα το καλοκαίρι.

(54) Αποτελεί παράδοση στην Ιρλανδία οι παρασκευαστές που προμηθεύουν παγωτό άμεσης κατανάλωσης να δανείζουν στους λιανοπωλητές καταψύκτες χωρίς καμία επιβάρυνση (χωρίς άμεσο κόστος) συνάπτοντας συμφωνίες, σύμφωνα με τις οποίες οι καταψύκτες αυτοί χρησιμοποιούνται αποκλειστικά για την αποθήκευση προϊόντων του προμηθευτή (αποκλειστικότητα επί του καταψύκτη). Τούτο προκύπτει και από την έρευνα αγοράς, στην οποία γίνεται λεπτομερής αναφορά κατωτέρω (βλέπε αιτιολογική σκέψη 90 και 91). Ο προμηθευτής συνήθως εξασφαλίζει και τη συντήρηση των καταψυκτών, επίσης χωρίς καμία επιβάρυνση (χωρίς άμεσο κόστος). Οι παρασκευαστές συχνά προμηθεύουν στους λιανοπωλητές άμεσα τα περισσότερα προϊόντα τους, συμπεριλαμβανομένων των προμηθειών μέσω των αντιπροσώπων τους, χωρίς τη διαμεσολάβηση ανεξάρτητων μεσαζόντων. Το χονδρεμπόριο παγωτού στην Ιρλανδία περιορίζεται σε μικρή κλίμακα.

(55) Μέχρι την παραχώρηση, από την ΗΒ, ενός μέρους των καταψυκτών της το 1996 (βλέπε κατωτέρω, αιτιολογικές σκέψεις 72 και 73), φαίνεται ότι ελάχιστοι λιανοπωλητές στην Ιρλανδία διέθεταν ιδιόκτητους καταψύκτες για την αποθήκευση και πώληση παγωτών άμεσης κατανάλωσης, όπως προκύπτει από την έρευνα αγοράς που περιγράφεται κατωτέρω στις αιτιολογικές σκέψεις 85 και επόμενες.

6. Οι συμφωνίες διανομής της ΗΒ για τα παγωτά άμεσης κατανάλωσης στην Ιρλανδία

i) Γενικά

(56) Η ΗΒ εφοδιάζει απευθείας το 80 % των καταστημάτων όπου πωλούνται τα παγωτά της στην Ιρλανδία. Η παράδοση γίνεται απευθείας στον καταψύκτη, είτε ανήκει στην ΗΒ είτε όχι. Η ΗΒ διαθέτει περιφερειακές αποθήκες, από τις οποίες πραγματοποιεί διανομή κατά τόπους με ιδιόκτητο στόλο φορτηγών ψυγείων. Οι παραδόσεις στο υπόλοιπο 20 % των εν λόγω καταστημάτων πραγματοποιούνται από οκτώ διαφορετικούς τοπικούς αντιπροσώπους που διανέμουν για λογαριασμό της ΗΒ. Οι συμφωνίες με τους διανομείς αυτούς υφίστανται από μακρού και οφείλονται στην αδυναμία της ΗΒ για λόγους υλικοτεχνικής υποδομής να καλύψει γεωγραφικά όλα τα καταστήματα με το σύστημα της άμεσης διανομής. Η ΗΒ είναι η μοναδική εταιρεία στην ιρλανδική αγορά που διαθέτει κάθετα ολοκληρωμένο σύστημα διανομής που καλύπτει όλη τη χώρα.

(57) Οι ΗΒ παρέχει εκπτώσεις για αγορές παγωτών της (δεν ισχύουν για το μείγμα για παγωτό-κρέμα) εξαρτώμενες από τον κύκλο εργασιών. Οι εκπτώσεις αυτές ακολουθούν τις διαβαθμίσεις μιας κλίμακας που κυμαίνεται από έκπτωση 2 % για αγορές αξίας 1 350-2 750 IEP έως έκπτωση 11 % για αγορές αξίας 26 601 IEP ή μεγαλύτερης (1997). Οι εκπτώσεις παρέχονται σε όλους τους λιανοπωλητές παγωτών της ΗΒ ανεξάρτητα από την ιδιοκτησία των καταψυκτών.

ii) Διάθεση καταψυκτών

α) Καταψύκτες επί των οποίων η ΗΒ έχει την αποκλειστικότητα

(58) Επί σειρά ετών η ΗΒ διαθέτει στους λιανοπωλητές της καταψύκτες για την αποθήκευση και την έκθεση παγωτών άμεσης κατανάλωσης στο σημείο πώλησης (18). Η ΗΒ είτε δανείζει τους καταψύκτες στο λιανοπωλητή χωρίς άμεση επιβάρυνση (βλέπε στοιχείο δ) κατωτέρω) είτε τους εκμισθώνει με ονομαστικό ετήσιο μίσθωμα (1 IEP) το οποίο δεν εισπράττει. Η ΗΒ εξασφαλίζει επίσης τη συντήρηση και επισκευή των καταψυκτών. Η ΗΒ δεν διαθέτει στους λιανοπωλητές μηχανήματα διανομής για την κατεργασία του παγωτού-κρέμα.

(59) Η προμήθεια των καταψυκτών διέπεται από στερεότυπη σύμβαση που συνάπτεται μεταξύ της ΗΒ και του λιανοπωλητή. Οι βασικές διατάξεις της συμφωνίας διάθεσης καταψυκτών είναι οι εξής:

- η ΗΒ συμφωνεί να διαθέσει έναν καταψύκτη στο λιανοπωλητή 7 η ΗΒ διατηρεί την κυριότητα του καταψύκτη και αναλαμβάνει τη συντήρησή του με δική της επιβάρυνση και έξοδα (εκτός από την περίπτωση βλάβης λόγω κακής χρήσης του καταψύκτη από το λιανοπωλητή ή αμέλειάς του) 7

- ο καταψύκτης πρέπει να χρησιμοποιείται αποκλειστικά για την αποθήκευση προϊόντων προς πώληση τα οποία προμηθεύει η ΗΒ 7 συνεπώς, κανένα προϊόν που παρασκευάζει ή προμηθεύει οποιοσδήποτε τρίτος δεν μπορεί να πωλείται, να προσφέρεται προς πώληση ή να αποθηκεύεται στον καταψύκτη 7

- οποιοσδήποτε από τους συμβαλλομένους μπορεί να καταγγείλει τη σύμβαση, τηρουμένης προθεσμίας δύο μηνών (19) 7

- ο λιανοπωλητής δεσμεύεται ότι θα τοποθετήσει τον καταψύκτη σε εμφανές σημείο του καταστήματός του. Στην άνω επιφάνεια και στις πλάγιες πλευρές του καταψύκτη μπορεί να εκτεθεί διαφημιστικό υλικό μόνο της ΗΒ.

(60) Η ΗΒ έχει συνάψει παρόμοιες συμφωνίες διάθεσης καταψυκτών (δηλαδή υπό τον όρο της αποκλειστικότητας) με 7 907 λιανοπωλητές (1997). Η ΗΒ έχει δώσει την ακόλουθη κατανομή όσον αφορά τις συμφωνίες διάθεσης καταψυκτών:

>ΘΕΣΗ ΠΗΝΑΚΑ>

(61) Μέχρι σήμερα η ΗΒ έχει εγκαταστήσει καταψύκτες «εξωτερικού χώρου» (20) σε [. . .] σημεία πώλησης στην Ιρλανδία (1997). Το 1995 η ΗΒ διέθεσε προϊόντα αξίας [. . .] IEP σε καταστήματα με τα οποία έχει συνάψει συμφωνίες για καταψύκτες, ποσό που αντιστοιχεί στο [. . . άνω των 95 % . . .] περίπου των συνολικών πωλήσεων παγωτού άμεσης κατανάλωσης που διέθεσε η ΗΒ στην αγορά της Ιρλανδίας κατά το έτος αυτό (βλέπε ανωτέρω, αιτιολογική σκέφη 27). Το 1994 η ΗΒ διέθεσε προϊόντα αξίας [. . .] IEP σε καταστήματα με τα οποία έχει συνάψει συμφωνίες για καταψύκτες, ποσό που επίσης αντιστοιχεί στο [. . . άνω των 95 % . . .] περίπου των συνολικών πωλήσεων παγωτού άμεσης κατανάλωσης που διέθεσε η ΗΒ στην αγορά της Ιρλανδίας το έτος αυτό.

(62) Δεν αποτελεί Επίσημη πολιτική της ΗΒ να παρέχει καταψύκτες σε κάθε κατάστημα που προσφέρεται να αποθηκεύσει παγωτά. Αντίθετα, εφαρμόζει τόσο χρηματοοικονομικά, όσο και εμπορικά κριτήρια (21). Τα χρηματοοικονομικά κριτήρια βασίζονται στο οριακό κόστος που έχει για την ΗΒ η έναρξη συνεργασίας με ένα νέο σημείο πώλησης σε συνδυασμό με μια ικανοποιητική απόδοση της επένδυσης. Αυτό επομένως περιλαμβάνει μια εκτίμηση α) του καθαρού κόστους του καταψύκτη για την ΗΒ και β) του μεταβλητού περιθωρίου κέρδους επί των πωλήσεων παγωτού που θα πραγματοποιήσει το κατάστημα αυτό. Τα εμπορικά κριτήρια έχουν τη μορφή ενός ετήσιου στόχου πωλήσεων, βασισμένου σε ένα κατ' εκτίμηση ελάχιστο κύκλο εργασιών του υπό κρίση σημείου πώλησης.

(63) Η ΗΒ, σε αντίθεση με τους μεμονωμένους λιανοπωλητές ή ακόμα και με ομάδες εταιρειών που αγοράζουν μεγάλες ποσότητες, επωμίζεται το κόστος της αγοράς και συντήρησης των καταψυκτών, γεγονός που επιτρέπει την εξοικονόμηση σημαντικών πόρων. Ως τμήμα της Unilever Group (που αγοράζει πάρα πολλούς καταψύκτες ετησίως) η ΗΒ επιτυγχάνει σημαντικές εκπτώσεις για αγορές τέτοιας κλίμακας. Για παράδειγμα, η ΗΒ εκτιμά ότι η κεφαλαιουχική δαπάνη (συμπεριλαμβανομένης της παράδοσης, αποθήκευσης, διακίνησης κ.λπ.) για την αγορά ενός τυποποιημένου καταψύκτη ενός μέτρου θα ήταν αισθητά υψηλότερη για έναν λιανοπωλητή από την κεφαλαιουχική δαπάνη της ΗΒ για την προμήθεια του ίδιου καταψύκτη. Η ΗΒ απασχολεί τους δικούς της ειδικούς μηχανικούς για τη συντήρηση και επισκευή των καταψυκτών, αλλά χρησιμοποιεί και τις υπηρεσίες τοπικών εταιρειών για καταψύκτες. Κατά τα έτη 1994, 1995 και 1996 οι δαπάνες της ΗΒ για καταψύκτες (συμπεριλαμβανομένης της αγοράς, εγκατάστασης, συντήρησης, «ελέγχου» και απόσβεσης των καταψυκτών) ανήλθαν στο [. . .] %, [. . .] % και [. . .] % αντίστοιχα του κύκλου εργασιών που πραγματοποίησε στα παγωτά άμεσης κατανάλωσης για καθένα από τα έτη αυτά.

(64) Η σημασία που αποδίδει ο όμιλος εταιρειών Unilever στην πολιτική παροχής καταψυκτών υπό τον όρο της αποκλειστικότητας κατέστη ιδιαίτερα φανερή μετά την είσοδο της Mars στην ευρωπαϊκή αγορά στο τέλος της δεκαετίας του 80. Τα ακόλουθα αποσπάσματα (αιτιολογική σκέψη 65-68) από έγγραφα της εταιρείας δείχνουν πόσο σημαντική θεώρησε η Unilever την εποχή εκείνη τη διατήρηση της αποκλειστικότητας των καταψυκτών.

(65) Σε έγγραφο του ομίλου Unilever της 3ης Σεπτεμβρίου 1990 με θέμα «Η θέση της Mars στην Ευρώπη και η απάντηση της FPC (21)

(21) Frozen Products Coordination.», στο σημείο με επικεφαλίδα «Στρατηγική προσέγγιση» ένα από τα θέματα που επισημαίνονται είναι «η καταβολή κάθε δυνατής προσπάθειας για τη διατήρηση της αποκλειστικότητας των καταψυκτών».

(66) Σε άλλο έγγραφο της FPC του Απριλίου 1989 με θέμα «Στρατηγική μάρκετινγκ στον τομέα του παγωτού στην Ευρώπη» γίνεται αναφορά στη σημασία της διατήρησης της αποκλειστικότητας των καταψυκτών μέσω της διατήρησης της κυριότητας τους: «Πρέπει να διατηρήσουμε την κυριότητα των καταψυκτών, ιδιαίτερα σε περίπτωση που η διανομή διενεργείται από τρίτους, προκειμένου να διατηρηθεί, στο μέτρο του δυνατού μέσω συμβάσεων αποκλειστικότητας, η προμήθεια μόνο των δικών μας προϊόντων στον καταψύκτη και, εκ των πραγμάτων, στο σημείο πώλησης.»

(67) Στα «Πρακτικά της σύσκεψης των διευθυντών μάρκετινγκ» που πραγματοποιήθηκε στο Ρότερνταμ (έγγραφο της FPC) το Νοέμβριο του 1989 αναφέρονται τα ακόλουθα: «Η ΗΒ έχει περιορίσει την παρουσία της Mars σε 400 σημεία πώλησης της ΗΒ (4,2 %) από τον ανώτατο αριθμό των 1 920 (29,7 %) στα οποία είχε διεισδύσει μέχρι τον Αύγουστο, δημιουργώντας μια ειδική ομάδα εργασίας . . . Σε ορισμένες περιπτώσεις μπόρεσε [η ΗΒ] να εξωθήσει τη Mars από τα σημεία πώλησης μέσω εξαγοράς. Χρησιμοποιείται επίσης η μετατόπιση προϊόντων σε άλλα ψυγεία του καταστήματος και η πολύ επιλεκτική απόσυρση καταψυκτών». Στο σημείο με επικεφαλίδα Mars, τι μέλλει γενέσθαι;» αναφέρεται ότι «για να επιτύχει η Mars οικονομίες κλίμακας στην παραγωγή της πρέπει να αυξήσει σημαντικά τον όγκο των πωλήσεών της. Πρέπει να άρουν τα εμπόδια που αντιμετωπίζουν στη διανομή . . . Ο αποκλεισμός της Mars από τη διανομή είναι η καίρια άμεση αντίδραση στην είσοδό της στην αγορά».

(68) Σε εσωτερικό έγγραφο σχετικά με τη στρατηγική της Unilever με τίτλο «Συντονισμός κατεψυγμένων προϊόντων, διάσκεψη διευθυντών πωλήσεων, Ιούνιος 1990, Βιέννη, κύρια σημεία και συνέχεια που πρέπει να δοθεί», υπογραμμίζεται η σημασία της αποκλειστικότητας των καταψυκτών. Στο σημείο με επικεφαλίδα «Αποκλειστικότητα» αναφέρονται τα εξής: «Γνωρίζουμε όλοι πολύ καλά ότι σε πολλές χώρες ένας από τους θεμέλιους λίθους της επιτυχίας μας - η ΑΠΟΚΛΕΙΣΤΙΚΟΤΗΤΑ - απειλείται σήμερα:

- Η αποκλειστικότητα σε επίπεδο αντιπροσώπων και διανομέων.

- Η αποκλειστικότητα στα σημεία πώλησης και τους καταψύκτες».

(β) Αναθεώρηση της πολιτικής στο θέμα των καταψυκτών

(69) Λαμβάνοντας υπόψη την ανακοίνωση των αιτιάσεων της Επιτροπής της 29ης Ιουλίου 1993 (βλέπε ανωτέρω, αιτιολογική σκέψη 5) και κατόπιν συζητήσεων με την Επιτροπή, η ΗΒ αναθεώρησε τις συμφωνίες διανομής, τις οποίες και κοινοποίησε στην Επιτροπή, υποβάλλοντας αίτηση για χορήγηση αρνητικής πιστοποίησης ή, σε περίπτωση απόρριψης της αίτησης, απαλλαγής (βλέπε ανωτέρω, αιτιολογική σκέψη 6). Οι αναθεωρημένες συμφωνίες περιλαμβάνουν την στερεότυπη συμφωνία βάσει της οποίας η ΗΒ εξακολουθεί, κατόπιν σχετικού αιτήματος, να προμηθεύει στους λιανοπωλητές καταψύκτες, των οποίων τηρεί την αποκλειστικότητα, όπως αναφέρεται ανωτέρω (βλέπε αιτιολογικές σκέψεις 58 και 59). Περιλαμβάνουν επίσης τους στερεότυπους όρους πώλησης της ΗΒ και το σύστημα εκπτώσεων (βλέπε αιτιολογική σκέψη 57), καθώς και ένα νέο σύστημα τιμολόγησης των προϊόντων παγωτού (βλέπε κατωτέρων, αιτιολογικές σκέψεις 76-79) και ένα καθεστώς μίσθωσης-αγοράς (βλέπε αιτιολογικές σκέψεις 70 και 71), προκειμένου να διευκολυνθεί η αγορά των καταψυκτών από τους λιανοπωλητές.

(70) Η ΗΒ προτείνει μια εναλλακτική λύση για την απόκτηση καταψύκτη ΗΒ βάσει της στερεότυπης συμφωνίας για τους καταψύκτες: ένα καθεστώς μίσθωσης-αγοράς των καταψυκτών που αποσκοπεί στο να παράσχει στους λιανοπωλητές τη δυνατότητα να αγοράσουν το δικό τους καταψύκτη. Οι καταψύκτες προσφέρονται στη χονδρική τιμή με την οποία αγοράστηκαν από την ΗΒ. Η τιμή αυτή πιστοποιείται με τιμολόγιο του ανεξάρτητου προμηθευτή καταψυκτών. Βάσει του καθεστώτος, προσφέρεται στους λιανοπωλητές καταψύκτης ενός μέτρου τύπου «visi-top», ένας ανά σημείο πώλησης σε οποιαδήποτε χρονική στιγμή. Οι σχετικές λεπτομέρειες δημοσιεύονται στους τιμοκαταλόγους της ΗΒ και στο σχετικό διαφημιστικό υλικό. Η εξόφληση πραγματοποιείται εντός πέντε ετών κατ' ανώτατο όριο 7 οι όροι πρόωρης εξόφλησης χωρίς ποινική ρήτρα επεξηγούνται σαφώς στο λιανοπωλητή. Το επιτόκιο δανειοδότησης πρέπει να είναι το ισχύον σε περιπτώσεις μίσθωσης-αγοράς στην Ιρλανδία (22). Ο καταψύκτης χρησιμοποιείται αποκλειστικά για την αποθήκευση προϊόντων της ΗΒ μόνο κατά τη διάρκεια της περιόδου αποπληρωμής. Η Unilever εξασφαλίζει τη συντήρηση κατά την περίοδο αποπληρωμής, στη διάρκεια της οποίας οι μισθωτές-αγοραστές δικαιούνται το κατ' αποκοπή ποσό διαφορικής τιμολόγησης (βλέπε κατωτέρω, αιτιολογικές σκέψεις 76-79), αφαιρουμένου του κόστους συντήρησης (23).

(71) Η Unilever πληροφόρησε την Επιτροπή ότι κατά τη γνώμη της το καθεστώς θα «αποδειχθεί συμφέρον για τους λιανοπωλητές και θα αποτελέσει το κίνητρο για να αγοράσουν δικούς τους καταψύκτες». Από την εισαγωγή του καθεστώτος μίσθωσης-αγοράς στην Ιρλανδία στις αρχές του 1995 ούτε ένας λιανοπωλητής δεν έκανε χρήση της προσφοράς.

(72) Η Unilever, προκειμένου να επιτύχει βραχυπρόθεσμα την απαλλαγή μεγάλου αριθμού σημείων πώλησης από τις υποχρεώσεις τους, δεσμεύθηκε έναντι της Επιτροπής να εξασφαλίσει την πώληση, σε σημαντικό τμήμα (περίπου 20 %) των λιανοπωλητών, ήδη εγκατεστημένων (Δεκέμβριος 1994) καταψυκτών «εξωτερικού χώρου» με «λογική εναπομένουσα διάρκεια ζωής». Επρόκειτο να πωληθούν 1 750 συνολικά καταψύκτες. Μέχρι 400 από τους εν λόγω καταψύκτες επρόκειτο να πωληθούν σε καταστήματα με ετήσιο κύκλο εργασιών σε παγωτά ΗΒ άμεσης κατανάλωσης κάτω των 650 IEP, ενώ κανένας καταψύκτης δεν επρόκειτο να πωληθεί σε καταστήματα με ετήσιο κύκλο εργασιών μκρότερο των 400 IEP στα εν λόγω προϊόντα. Από τη στιγμή της πώλησης, ο λιανοπωλητής επρόκειτο να θεωρείται επιλέξιμος για ετήσιο ποσό κατ' αποκοπή βάσει του καθεστώτος διαφορικής τιμολόγησης (βλέπε αιτιολογικές σκέψεις 76-79, κατωτέρω). Οι πωλήσεις θα αφορούσαν λιανοπωλητές που είχαν στην κατοχή τους έναν μόνο καταψύκτη της ΗΒ. Η τιμή επρόκειτο να καθοριστεί σε επίπεδο που θα εξασφάλιζε την επίτευξη των εν λόγω αποτελεσμάτων. Η πώληση εκπρόκειτο να πραγματοποιηθεί άπαξ κατά το 1995 και το 1996, να κατανεμηθεί ισομερώς στα δυο αυτά έτη και παράλληλα θα έπρεπε να εξασφαλισθεί μια λογική γεωγραφική εξάπλωση. Η πώληση καταψυκτών αποσκοπούσε να σηματοδοτήσει τη στροφή των λιανοπωλητών προς την απόκτηση ιδιόκτητων καταψυκτών. Η Unilever ανέφερε ότι το μέτρο θα είχε ως αποτέλεσμα «μια ορατή και απτή αλλαγή στην οικεία αγορά ήδη από την περίοδο του 1995. Τούτο θα ενεργοποιούσε τη διαδικασία, της οποίας τη μελλοντική εξέλιξη εγγυάται το σύστημα διπλής τιμολόγησης και το καθεστώς μίσθωσης-αγοράς».

(73) Σύμφωνα με την ανωτέρω δέσμευση, η ΗΒ παραχώρησε [. . .] καταψύκτες σε [. . .] σημεία πώλησης από τις αρχές του 1995. Σχεδόν όλοι αυτοί οι καταψύκτες πωλήθηκαν κατά το πρώτο εξάμηνο του 1996 (24) και, [. . .]. Σύμφωνα με την ΗΒ, η παραχώρηση 1 750 καταψυκτών πληροί τις προϋποθέσεις που αναφέρονται στην ανωτέρω αιτιολογική σκέψη 72. Κανένα σχεδόν από τα μοντέλα/τους τύπους των καταψυκτών που παραχωρήθηκαν δεν συμπεριλαμβάνονταν μεταξύ αυτών που είχε εγκαταστήσει η ΗΒ στα σημεία πώλησης κατά τα τελευταία [. . .] χρόνια. Ο μέσος χρόνος χρησιμοποίησης των παραχωρηθέντων καταψυκτών είναι κατά τι μικρότερος των [. . .] ετών (25). Οι καταψύκτες που παραχωρήθηκαν δεν ήταν όλοι εγκατεστημένοι προηγουμένως σε καταστήματα λιανικής πώλησης. Ορισμένοι (51, σύμφωνα με την ΗΒ) ήταν εγκατεστημένοι σε σχολεία, κυλικεία σε χώρους εργασίας, κολυμβητήρια και άλλους παρόμοιους χώρους. Άνω των [. . .] πελατών απέκτησαν περισσότερους από έναν καταψύκτες στο πλαίσιο του καθεστώτος πώλησης. Η ΗΒ εστίασε την παραχώρηση των καταψυκτών στον τομέα που αποκαλεί «τομέα των μικρών καταστημάτων». Σύμφωνα με την ΗΒ, ο συνολικός κύκλος εργασιών στον τομέα του παγωτού άμεσης κατανάλωσης όλων των σημείων πώλησης που απέκτησαν καταψύκτες κατ' αυτόν τον τρόπο ανέρχεται περίπου σε [. . .] IEP.

γ) Πρόσφατη εγκατάσταση καταψυκτών και πολλαπλασιασμός προϊόντων

(74) Το 1994 η ΗΒ προέβη με εντατικότερο ρυθμό στον εκσυγχρονισμό των καταψυκτών της, αντικαθιστώντας πολλά από τα παλαιά μοντέλα καταψυκτών (26). Το 1993 εγκατέστησε [. . .] νέους καταψύκτες σε διάφορα σημεία πώλησης, το 1994 [. . .], το 1995 [. . .] και το 1996, μέχρι τον Αύγουστο, [. . .]. Εν γένει οι νέοι καταψύκτες καταλαμβάνουν περισσότερο χώρο στα καταστήματα λιανικής πώλησης (αν και, σε ορισμένες περιπτώσεις, έχουν μικρότερο όγκο), όχι μόνο διότι έχουν μεγαλύτερη επιφάνεια, αλλά και γιατί πολλοί από αυτούς είναι καταψύκτες τύπου «νησίδας» και δεν πρέπει να εφάπτονται με άλλα αντικείμενα ή με τον τοίχο του καταστήματος. Η ΗΒ κάνει λόγο για αλλαγή του τύπου των καταψυκτών που χρησιμοποιεί και συγκεκριμένα για «αύξηση της δημοτικότητας του καταψύκτη τύπου νησίδας σε μεγάλο βαθμό εις βάρος των μοντέλων Visitop και Closed Top», «σταδιακή αύξηση του ποσοστού των καταψυκτών μήκους μεγαλύτερου του ενός μέτρου» και «σταδιακή μείωση του συνολικού μεγέθους των καταψυκτών, λαμβάνοντας υπόψη το μήκος, το πλάτος και το ύψος τους». Σύμφωνα με την ΗΒ, η αλλαγή αυτή οφείλεται σε «δύο κυρίως παράγοντες», που είναι οι εξής: «i) η μείωση του ποσοστού των TSN και των μικρών ανεξάρτητων παντοπωλείων επί του συνόλου των σημείων πώλησης των προϊόντων ΗΒ σημαίνει ότι σημειώθηκε αντίστοιχη μείωση επί του συνόλου των καταψυκτών τύπου Visitop και μήκους ενός μέτρου, που κατά κανόνα διαθέτουν τα ανωτέρω σημεία πώλησης και ii) πολλοί κατασκευαστές δημιούργησαν νέους καταψύκτες, πιο φιλικούς για την αυτοεξυπηρέτηση των πελατών και, για το σκοπό αυτό, μεγαλύτερου μήκους και μικρότερου ύψους».

(75) Η Mars επισημαίνει ότι «ο γενικότερος πολλαπλασιασμός των προϊόντων της Unilever και η διεύρυνση του φάσματος των προϊόντων της αποσκοπεί στην πλήρωση των καταψυκτών με τα προϊόντα αυτά» ούτως ώστε να πειστούν οι λιανοπωλητές ότι διαθέτουν «πλήρη σειρά» προϊόντων παγωτού και συνεπώς ότι δεν χρειάζεται να πωλούν τα προϊόντα ανταγωνιστικών εταιρειών».

δ) Συμφωνίες για τις τιμές

(76) Μέχρι το Μάρτιο του 1995 η ΗΒ προμήθευε τα παγωτά και τους καταψύκτες της σε μια αποκαλούμενη «συνολική» τιμή. Η τιμή αυτή περιλάμβανε το κεφαλαιουχικό κόστος του καταψύκτη, το κόστος συντήρησής του και την αξία των παγωτών. Όλοι οι λιανοπωλητές επιβαρύνονταν με την ίδια τιμή, ανεξάρτητα από το ποιος ήταν ιδιοκτήτης του καταψύκτη στον οποίο αποθηκεύονταν τα προϊόντα. Κατ' αυτόν τον τρόπο ένα κατάστημα λιανικής πώλησης που διέθετε ιδιόκτητο καταψύκτη θα πλήρωνε την ίδια τιμή για τα παγωτά της ΗΒ με κάποιο άλλο που δεχόταν την τοποθέτηση καταψύκτη της ΗΒ. Στην ανακοίνωση των αιτιάσεων του 1993 (βλέπε ανωτέρω, αιτιολογική σκέψη 5), η Επιτροπή κατέληξε στο προσωρινό συμπέρασμα ότι αυτή η πολιτική καθορισμού των τιμών συνιστούσε παράβαση του άρθρου 86 της συνθήκης ΕΚ και ότι εισήγαγε διακρίσεις κατά των λιανοπωλητών που δεν είχαν δεχθεί καταψύκτη της ΗΒ, αγόραζαν όμως παγωτά της ΗΒ. Η Επιτροπή κατέληξε στο προσωρινό συμπέρασμα ότι η πολιτική συνολικής τιμολόγησης όχι μόνο αποτελούσε κίνητρο υπέρ της αποκλειστικής διάθεσης προϊόντων της ΗΒ, εις βάρος των ανταγωνιστικών εταιρειών παρασκευής παγωτού, αλλά και εισήγαγε διακρίσεις μεταξύ των εμπορικών εταίρων, μέσω της όμοιας αντιμετώπισης ανόμοιων καταστάσεων. Πράγματι, οι λιανοπωλητές που διέθεταν ιδιόκτητους καταψύκτες κατέβαλαν τίμημα για μια υπηρεσία που δεν τους προσφερόταν και κατ' αυτόν τον τρόπο αναγκάζονταν να χρηματοδοτήσουν την παροχή καταψυκτών στους λιανοπωλητές στους οποίους είχαν πράγματι χορηγηθεί καταψύκτες της ΗΒ. Ως εκ τούτου, οι πρώτοι λιανοπωλητές επλήττοντο από ένα ανταγωνιστικό μειονέκτημα σε σχέση με τους δεύτερους.

(77) Κατόπιν των αιτιάσεων της Επιτροπής, το 1995 η ΗΒ εγκατέλειψε την πολιτική της «συνολικής τιμολόγησης» και εισήγαγε το καθεστώς της λεγόμενης «διαφορικής» ή «διπλής» τιμολόγησης. Το καθεστώς επιτρέπει την πληρωμή ποσού κατ' αποκοπή στους λιανοπωλητές που πωλούν παγωτό της ΗΒ, αλλά δεν προμηθεύονται καταψύκτη από την ΗΒ, υπό τον όρο ότι ο λιανοπωλητής πραγματοποιεί ελάχιστο κύκλο εργασιών σε παγωτά ΗΒ (πωλήσεις από το σημείο πώλησης) ύψους 650 IEP σε καθαρή αξία πωλήσεων. Το εν λόγω κατ' αποκοπή ποσό έχει οριστεί προς το παρόν σε 78 IEP ετησίως και αντανακλά το κόστος αγοράς και συντήρησης που εξοικονομεί η ΗΒ λόγω της μη προμηθείας στο λιανοπωλητή και συντήρησης τυποποιημένου καταψύκτη ενός μέτρου. Σύμφωνα με την ΗΒ, το κατώτατο όριο λιανικού κύκλου εργασιών έχει οριστεί σε ένα επίπεδο που της εξασφαλίζει ελάχιστη απόδοση επί των πωλήσεων παγωτού σε έναν λιανοπωλητή.

(78) Η Unilever ανέφερε ότι το νέο καθεστώς «αποσκοπούσε στην άρση κάθε οικονομικού κινήτρου προς τους λιανοπωλητές για την προμήθεια καταψύκτη της ΗΒ». Η Unilever υποστήριξε επίσης ότι το καθεστώς «θα είχε σημαντική επίδραση στο δήθεν αποκλεισμό της αγοράς, καθότι όλο και περισσότεροι λιανοπωλητές συνειδητοποιούν ότι με την πριμοδότηση μπορούν να χρηματοδοτήσουν την αγορά ιδιόκτητου καταψύκτη».

(79) Το καθεστώς ισχύει από τις αρχές του 1995 και οι όροι του δημοσιεύονται σε όλους τους τιμοκαταλόγους της ΗΒ 7 για το 1995 οι λιανοπωλητές που κράτησαν τους δικούς τους καταψύκτες για ένα μέρος του έτους επρόκειτο να λάβουν μερική πριμοδότηση. Το κατ' αποκοπή ποσό μπορεί να αναπροσαρμόζεται περιοδικά προκειμένου να αντανακλά τις ενδεχόμενες αλλαγές στα έξοδα της ΗΒ. Κατά τον ίδιο τρόπο, το κατ' αποκοπή ποσό ενδέχεται επίσης να ποικίλλει από καιρού εις καιρόν. Όλες οι αλλαγές πρέπει να πραγματοποιούνται κατά τρόπο διαφανή. Το δίμηνο Μαρτίου/Απριλίου 1996, [. . .] λιανοπωλητές θεωρήθηκαν επιλέξιμοι και πράγματι έλαβαν το πριμ που απορρέει από τη διπλή τιμολόγηση σχετικά με τις αγορές παγωτών άμεσης κατανάλωσης της ΗΒ που πραγματοποίησαν εντός του 1995. Το 1997, [. . .] λιανοπωλητές θεωρήθηκαν επιλέξιμοι και πράγματι έλαβαν το πριμ που απορρέει από τη διπλή τιμολόγηση σχετικά με τις αγορές παγωτών άμεσης κατανάλωσης της ΗΒ που πραγματοποίησαν εντός του 1996.

7. Συμφωνίες διανομής παγωτού άμεσης κατανάλωσης στην Ιρλανδία άλλων κατασκευαστών

i) Mars και Valley

(80) Το 1989 η Mars ανέθεσε στη Valley τη διανομή των νέων παγωτών της. Πριν από τα προσωρινά μέτρα σε βάρος της Mars που έλαβε το High Court της Ιρλανδίας το 1991 (βλέπε αιτιολογική σκέψη 3 ανωτέρω), τα προϊόντα της Mars τοποθετούνταν από μερικούς λιανοπωλητές σε καταψύκτες που ανήκαν στην ΗΒ. Αρχικά, η Mars προμήθευε τα προϊόντα της στη Valley, η οποία στη συνέχεια τα διοχέτευε σε καταψύκτες που ανήκαν στη Mars ή στη Valley, καθώς και σε καταψύκτες που είχαν αγοράσει από κοινού η Mars και η Valley. Ωστόσο, μετά το 1993 η Mars διανέμει εν μέρει άμεσα τα προϊόντα της. Μετά την απόφαση που εξέδωσε το High Court το 1992 με την οποία κατέστησαν μόνιμα τα προσωρινά μέτρα κατά της Mars, η Mars και η Valley τροποποίησαν τις συμφωνίες τους για τους καταψύκτες εισάγοντας την αποκλειστικότητα του προμηθευτή επί του καταψύκτη. Η Mars ανέφερε ότι «οι συνολικές της δαπάνες για καταψύκτες μόνο κατά το 1994 ανήλθαν στο 22 % του κύκλου εργασιών της σε παγωτά άμεσης κατανάλωσης» κατά το ίδιο έτος. Το Μάρτιο του 1997 η Mars κατήγγειλε τη συμφωνία διανομής που είχε συνάψει με τη Valley.

ii) Nestlι

(81) Η Nestlι αφότου εισήλθε στην ιρλανδική αγορά παγωτού άμεσης κατανάλωσης, το 1994, εγκαθιστά καταψύκτες σε καταστήματα λιανικής πώλησης υπό τον όρο της αποκλειστικότητας. Η Nestlι διανέμει τα προϊόντα παγωτού της στην Ιρλανδία μόνο μέσω διανομέων. Κατά την είσοδό της στην αγορά παγωτού το 1994, η Nestlι σύναψε συμφωνία συνεργασίας με τη Leadmore σχετικά με τη διανομή, η οποία όμως δεν συνεχίστηκε μετά την πρώτη περίοδο εμπορίας.

iii) Dale Farm

(82) Η Dale Farm παρέχει χωρίς επιβάρυνση καταψύκτες σε καταστήματα λιανικής πώλησης, για την αποκλειστική αποθήκευση παγωτών της Dale Farm και της Mars και άλλων κατεψυγμένων προϊόντων της Northern Foods.

iv) Hδagen Dazs

(83) Η Hδagen Dazs εγκαθιστά καταψύκτες σε καταστήματα λιανικής πώλησης για την αποθήκευση των παγωτών της άμεσης κατανάλωσης και άλλων προϊόντων παγωτού. Οι καταψύκτες είναι κυρίως μικρού μεγέθους και χορηγούνται υπό τον όρο της αποκλειστικότητας. Η εταιρεία πωλεί όλα τα παγωτά μέσω διανομέων.

v) Leadmore

(84) Η Leadmore προμηθεύει καταψύκτες σε καταστήματα λιανικής πώλησης υπό τον όρο της αποκλειστικότητας.

8. Έρευνα αγοράς και ποσοτική εκτίμηση του αποκλεισμού της αγοράς

(85) Κατ' αρχάς πρέπει να διατυπωθεί μια γενική παρατήρηση σχετικά με την έρευνα αγοράς: υπάρχει πάντοτε ένα περιθώριο σφάλματος όταν τα σχοιχεία συλλέγονται μέσω έρευνας επί ενός δείγματος της συνολικής αγοράς, όσο προσεκτικά και εάν έχει επιλεγεί για την αντιπροσωπευτικότητά του. Ωστόσο, η μέθοδος αυτή είναι το μοναδικό αποτελεσματικό και πρόσφορο μέσο για τη συλλογή διαφόρων πλροφοριών σχετικά με την αγορά. Η αξιοπιστία των στοιχείων αυτών μπορεί επιπλέον να ενισχυθεί όταν διενεργούνται περισσότερες από μία έρευνες αγοράς και τα πορίσματά τους τείνουν να αλληλοεπιβεβαιώνονται ουσιαστικά, γεγονός που ισχύει για τις τρεις έρευνες αγοράς που παρουσιάζονται κατωτέρω.

(86) Η ΗΒ δέχεται μεν ότι τα πορίσματα των ερευνών Lansdowne και Β& Α συσχετίζονται σε μεγάλο βαθμό, αμφισβητεί όμως την αντιπροσωπευτικότητα της έρευνας Rosslyn διότι «διενεργήθηκε επί των ιδίων σημείων πώλησης που συμμετείχαν περίπου πέντε χρόνια νωρίτερα» σε παρόμοια έρευνα, η οποία αρχική έρευνα φέρεται ότι «βασίστηκε σε τυχαίο δείγμα, χωρίς να γίνει καμία προσπάθεια στρωματοποίησης», ανάλογα με την κατηγορία/το μέγεθος του σημείου πώλησης. Σύμφωνα με την ΗΒ, η έρευνα της Rosslyn «βασίζεται κατά τρόπο δυσανάλογο στα TSN εις βάρος των ανεξάρτητων παντοπωλών», σε αντίθεση με τις έρευνες Lansdowne και Β& Α, οι οποίες ακολουθούν τη στρωματοποίηση του λεγόμενου συνόλου σημείων πώλησης Neilsen. Είναι επίσης η μόνη από τις τρεις έρευνες που διενεργήθηκε προτού η ΗΒ παραχωρήσει ορισμένους καταψύκτες στο πλαίσιο του προαναφερθέντος καθεστώτος. Η Επιτροπή έλαβε δεόντως υπόψη τις ανωτέρω παρατηρήσεις προκειμένου να εκτιμήσει το βαθμό αξιοπιστίας της έρευνας. Η Επιτροπή επεσήμανε επίσης ότι η έρευνα της Β& Α βασίζεται πολύ περισσότερο στα μεγάλα καταστήματα πώλησης από ό,τι οι άλλες δύο έρευνες.

i) Η έρευνα Lansdowne

(87) Η έρευνα διενεργήθηκε εκ μέρους της Επιτροπής από την Lansdowne Market Research Limited κατά το δίμηνο Ιουλίου/Αυγούστου 1996, δηλαδή στην αιχμή της περιόδου κατανάλωσης παγωτού. Επελέγη τυχαίο δείγμα 501 σημείων πώλησης και λήφθηκε μέριμνα να είναι αντιπροσωπευτικό του αντίστοιχου κλάδου λιανικής πώλησης (27). Διασφαλίστηκε επίσης η γεωγραφική διασπορά και ο σαφής διαχωρισμός αστικών/αγροτικών περιοχών. Τα στοιχεία συνελέγησαν μέσω προσωπικών συνεντεύξεων με τους ιδιοκτήτες/διευθυντές όλων των σημείων πώλησης. Τα βασικά πορίσματα της έρευνας παρατίθενται αναλυτικά κατωτέρω.

(88) Το 84 % του συνόλου των καταψυκτών των σημείων πώλησης που συμμετείχαν στην έρευνα ανήκε σε παρασκευαστή/προμηθευτή παγωτού: από το σύνολο των καταψυκτών ιδιοκτησίας των προμηθευτών το 61 % ανήκε στην ΗΒ (28), το 11 % στη Mars, το 9 % στη Valley, το 8 % στη Nestlι, το 4 % στην Dale Farm (29), το 2 % στη Leadmore και το 1 % στη Hδagen Dazs.

(89) Διαπιστώθηκε ότι το 12 % του συνόλου των καταψυκτών ανήκε σε λιανοπωλητές. Το 2 % είχαν αποκτηθεί με καθεστώς μίσθωσης-αγοράς από παρασκευαστή παγωτού, το 1 % ανήκε σε όμιλο λιανεμπορίου. Το 38 % των ιδιόκτητων καταψυκτών των λιανοπωλητών είχε αγοραστεί από την ΗΒ ή από αντιπροσώπους της.

(90) Τα σημεία πώλησης που διέθεταν μόνο έναν καταψύκτη παγωτού άμεσης κατανάλωσης αποτέλεσαν το 58 % του δείγματος, ενώ εκείνα που διέθεταν δύο ή τρεις και περισσότερους καταψύκτες αποτέλεσαν το 35 % και το 7 % του δείγματος αντίστοιχα. Ο μέσος αριθμός καταψυκτών ανά σημείο πώλησης ήταν 1,50.

(91) Το 85 % του συνόλου των σημείων πώλησης παγωτού άμεσης κατανάλωσης διέθετε έναν τουλάχιστον καταψύκτη κάποιου προμηθευτή. Το 72 % (30) διέθετε έναν τουλάχιστο καταψύκτη της ΗΒ, ενώ το αντίστοιχο ποσοστό ήταν 14 % για τη Mars, 10 % για τη Nestlι, 10 % για τη Valley, 5 % (31) για την DaleFarm, 2 % για τη Leadmore, 1 % για τη Hδagen Dazs και 5 % για άλλους προμηθευτές. Το 17 % του συνόλου των σημείων πώλησης διέθετε έναν τουλάχιστον καταψύκτη ιδιοκτησίας του λιανοπωλητή.

(92) Το 56 % του συνόλου των σημείων πώλησης διέθετε έναν ή περισσότερους καταψύκτες ενός μόνο παρασκευαστή/προμηθευτή (και συνεπώς μπορούσαν να πωλούν μόνο τα παγωτά ενός παρασκευαστή/προμηθευτή). Το 27 % διέθετε καταψύκτες που ανήκαν σε περισσότερους του ενός παρασκευαστές/προμηθευτές (και κανέναν καταψύκτη ιδιοκτησίας του λιανοπωλητή): συνεπώς, το 83 % του συνόλου των σημείων πώλησης διαθέτουν μόνο καταψύκτες που ανήκουν σε παρασκευαστές/προμηθευτές. Το 17 % του συνόλου των σημείων πώλησης διέθετε έναν τουλάχιστον καταψύκτη ιδιοκτησίας του ίδιου του λιανοπωλητή - το ποσοστό αυτό περιλαμβάνει το 12 % του συνόλου των καταστημάτων που διαθέτουν έναν ή περισσότερους καταψύκτες ιδιοκτησίας του λιανοπωλητή και το 5 % του συνόλου των σημείων πώλησης που διαθέτουν έναν ή περισσότερους καταψύκτες ιδιοκτησίας του λιανοπωλητή, καθώς και έναν ή περισσότερους καταψύκτες ιδιοκτησίας ενός παρασκευαστή/προμηθευτή.

(93) Τα ανωτέρω στοιχεία επιμερίστηκαν επίσης ανάλογα με τον κύκλο εργασιών κάθε σημείου πώλησης που συμμετείχε στην έρευνα της αγοράς παγωτού άμεσης κατανάλωσης. Διαχωρίστηκαν τρεις κατηγορίες: i) σημεία πώλησης με κύκλο εργασιών μικρότερο των 1 000 IEP (22 % των σημείων πώλησης), ii) σημεία πώλησης με κύκλο εργασιών 1 000 έως 2 000 IEP (23 % των σημείων πώλησης) και iii) σημεία πώλησης με κύκλο εργασιών 2 000 IEP και άνω (40 % των σημείων πώλησης) (32). Το 28 % των σημείων πώλησης της κατηγορίας i) διέθετε τουλάχιστον έναν καταψύκτη ιδιοκτησίας του ίδιου του λιανοπωλητή (το 22 % διέθετε μόνο έναν ή περισσότερους καταψύκτες ιδιοκτησίας του λιανοπωλητή, ενώ το 6 % διέθετε έναν ή περισσότερους καταψύκτες ιδιοκτησίας του λιανοπωλητή, καθώς και έναν ή περισσότερους καταψύκτες ιδιοκτησίας παρασκευαστή/προμηθευτή). Το 10 % των σημείων πώλησης της κατηγορίας ii) διέθετε τουλάχιστον έναν καταψύκτη ιδιοκτησίας του ίδιου του λιανοπωλητή (το 15 % διέθετε μόνο έναν ή περισσότερους καταψύκτες ιδιοκτησίας του λιανοπωλητή, ενώ το 4 % διέθετε έναν ή περισσότερους καταψύκτες ιδιοκτησίας του λιανοπωλητή, καθώς και έναν ή περισσότερους καταψύκτες ιδιοκτησίας παρασκευαστή/προμηθευτή). Μόνο το 10 % των σημείων πώλησης της κατηγορίας iii) διέθετε τουλάχιστον έναν καταψύκτη ιδιοκτησίας του ίδιου του λιανοπωλητή (το 4 % διέθετε μόνο έναν ή περισσότερους καταψύκτες ιδιοκτησίας του λιανοπωλητή, ενώ το 6 % διέθετε έναν ή περισσότερους καταψύκτες ιδιοκτησίας του λιανοπωλητή, καθώς και έναν ή περισσότερους καταψύκτες ιδιοκτησίας παρασκευαστή/προμηθευτή). Το 58 % των σημείων πώλησης των κατηγοριών i) και ii) διέθετε έναν ή περισσότερους καταψύκτες του ίδιου παρασκευαστή/προμηθευτή (και συνεπώς μπορούσε να πωλεί μόνο τα προϊόντα παγωτού αυτού του παρασκευαστή/προμηθευτή). Το 53 % των σημείων πώλησης της κατηγορίας iii) μπορεί να πωλεί προϊόντα παγωτού ενός μόνο παρασκευαστή/προμηθευτή.

(94) Το 95 % των καταψυκτών της ΗΒ βρίσκεται σε σημεία πώλησης που διαθέτουν μόνο καταψύκτες παρασκευαστών-προμηθευτών. Το 58 % των καταψυκτών της ΗΒ βρίσκεται σε σημεία πώλησης στα οποία υπάρχουν μόνο καταψύκτες της ΗΒ. Οι πωλήσεις παγωτού άμεσης κατανάλωσης στα σημεία πώλησης της τελευταίας κατηγορίας ανέρχονται στο ίδιο σχεδόν επίπεδο με όλα τα υπόλοιπα καταστήματα με καταψύκτες της ΗΒ.

(95) Το 47 % του συνόλου των σημείων πώλησης μπορεί να πωλεί μόνο τα παγωτά ενός μόνο παρασκευαστή/προμηθευτή και διαθέτει έναν μόνο καταψύκτη. Το 8 % των σημείων πώλησης μπορεί να πωλεί τα παγωτά ενός μόνο παρασκευαστή/προμηθευτή και διαθέτει μόνο δύο καταψύκτες. Το 41 % του συνόλου των σημείων πώλησης μπορεί να πωλεί μόνο τα παγωτά της ΗΒ. Το 35 % του συνόλου των σημείων πώλησης μπορεί να πωλεί μόνο τα παγωτά της ΗΒ και διαθέτει μόνο έναν καταψύκτη της ΗΒ, ενώ το 6 % διαθέτει μόνο 2 ή περισσότερους καταψύκτες της ΗΒ. Το 15 % των σημείων πώλησης μπορεί να πωλεί μόνο τα παγωτά ενός μόνο παρασκευαστή/προμηθευτή πέραν της ΗΒ. Κανένα από αυτά τα σήματα δεν είναι σημαντικό από την άποψη του αριθμού σημείων πώλησης που μπορούν να πωλούν μόνο τα δικά του προϊόντα.

(96) Ο μέσος χρόνος χρησιμοποίησης των καταψυκτών που αποτέλεσαν αντικείμενο της έρευνας ήταν 3,02 έτη. Ο μέσος χρόνος χρησιμοποίησης των καταψυκτών ιδιοκτησίας των λιανοπωλητών ήταν 4,59 έτη, των καταψυκτών της ΗΒ ήταν 2,92 έτη, των καταψυκτών της Mars 2,06 έτη, των καταψυκτών της Valley 3,53 έτη, των καταψυκτών της Nestlι 1,65 έτη. Οι λιανοπωλητές δεν ήταν σε θέση να προσδιορίσουν το χρόνο χρησιμοποίησης ενός στους έξι καταψύκτες που αποτέλεσαν αντικείμενο της έρευνας.

(97) Στο ερώτημα που τέθηκε προς τους λιανοπωλητές εάν θα ήταν «εφικτό» να χρησιμοποιήσουν περισσότερο χώρο για να εγκαταστήσουν έναν ακόμη καταψύκτη για παγωτό άμεσης κατανάλωσης, το 87 % απάντησε αρνητικά και το 11 % απάντησε θετικά. Το 53 % του συνόλου των σημείων πώλησης έκρινε ότι ένας καταψύκτης είναι ο βέλτιστος αριθμός καταψυκτών που πρέπει να υπάρχουν στο κατάστημα κατά την καλοκαιρινή περίοδο παγωτού, το 36 % έκρινε βέλτιστο τον αριθμό των δύο καταψυκτών, το 8 % των τριών και το 1 % των τεσσάρων ή και περισσότερων. Κατά μέσον όρο ο θεωρούμενος ως βέλτιστος αριθμός καταψυκτών ήταν 1,57. Η Lansdowne παρατήρησε ότι «είναι φανερό ότι ο αριθμός καταψυκτών που υπάρχουν σήμερα σε καταστήματα λιανικής πώλησης στη χώρα θεωρείται ότι προσεγγίζει το μέγιστο δυνατό».

(98) Το 97 % των καταψυκτών που αποτέλεσαν αντικείμενο της έρευνας ήταν μόνιμα εγκατεστημένοι στο κατάστημα (δηλαδή δεν είχαν τοποθετηθεί ειδικά για την καλοκαιρινή περίοδο). Το 87 % των λιανοπωλητών απάντησαν ότι ποτέ δεν εγκαθιστούν πρόσθετους καταψύκτες στο κατάστημα για να αντιμετωπίσουν την αυξημένη ζήτηση κατά τους καλοκαιρινούς μήνες, το 6 % απάντησε ότι μερικές φορές το πράττει, ενώ 6 % επίσης απάντησε ότι το πράττει πάντα.

(99) Το 90 % των καταψυκτών που αποτέλεσαν αντικείμενο της έρευνας χρησιμοποιείται αποκλειστικά για την αποθήκευση παγωτού (το 50 % χρσιμοποιείται μόνο για την αποθήκευση προϊόντων άμεσης κατανάλωσης, ενώ το 40 % για την αποθήκευση προϊόντων άμεσης και μη κατανάλωσης). Το 94 % του συνόλου των καταψυκτών που αποτέλεσαν αντικείμενο της έρευνας και οι οποίοι ανήκουν σε παρασκευαστές χρησιμοποιείται αποκλειστικά για την αποθήκευση παγωτού (το 54 % χρησιμοποιείται μόνο για την αποθήκευση προϊόντων άμεσης κατανάλωσης, ενώ το 40 % για την αποθήκευση προϊόντων άμεσης και μη κατανάλωσης). Ωστόσο μόνο το 67 % του συνόλου των καταψυκτών που αποτέλεσαν αντικείμενο της έρευνας και οι οποίοι ανήκουν σε λιανοπωλητές χρησιμοποιείται αποκλειστικά για την αποθήκευση παγωτού (το 26 % χρησιμοποιείται μόνο για την αποθήκευση προϊόντων άμεσης κατανάλωσης, το 41 % για την αποθήκευση προϊόντων άμεσης και μη κατανάλωσης και το 34 % για την αποθήκευση τόσο παγωτών, όσο και άλλων προϊόντων).

(100) Οι λιανοπωλητές που δεν διέθεταν έναν ή περισσότερους ιδιόκτητους καταψύκτες ρωτήθηκαν για ποιους λόγους δεν διέθεταν παρόμοιους καταψύκτες. Το 54 % απάντησε ότι τούτο δεν ήταν απαραίτητο από εμπορική άποψη, το 25 % ότι το κόστος ήταν απαγορευτικό, το 9 % απάντησε ότι υπήρχε ζήτηση μόνο για ένα σήμα παγωτού, το 4 % ότι δεν ήταν πρόσφορο.

(101) Σε όλους τους λιανοπωλητές που δεν διαθέτουν ιδιόκτητους καταψύκτες ή δεν έχουν συνάψει συμφωνία μίσθωσης-αγοράς καταψύκτη από την ΗΒ τέθηκε το ερώτημα εάν τους ενδιαφέρει το καθεστώς αγοράς-μίσθωσης της ΗΒ. Το 8 % απάντησε θετικά, ενώ το 78 % απάντησε αρνητικά. Το 54 % απάντησε ότι δεν ενδιαφέρεται καθόλου, το 24 % απάντησε ότι δεν ενδιαφέρεται πολύ, το 5 % απάντησε ότι αδιαφορεί, το 6 % ότι ενδιαφέρεται αρκετά και το 2 % ότι ενδιαφέρεται πολύ. Η συντριπτική πλειονότητα των ερωτηθέντων ανέφερε ως λόγο για την έλλειψη ενδιαφέροντος την ικανοποίησή της από τις υφιστάμενες συμφωνίες σχετικά με τους καταψύκτες.

(102) Σε όλα τα σημεία πώλησης που μπορούν να πωλούν μόνο τα παγωτά της ΗΒ τέθηκε το ερώτημα εάν υπάρχει ζήτηση για άλλα σήματα πέραν της ΗΒ: το 53 % απάντησε ότι δεν υπάρχει ζήτηση, το 40 % ότι υπάρχει ζήτηση (το 31 % ανέφερε ότι υπάρχει περιορισμένη ζήτηση και το 9 % ότι υπάρχει σημαντική ζήτηση). Στην ίδια κατηγορία σημείων πώλησης τέθηκε επίσης το ερώτημα εάν ενδιαφέρονται για την αποθήκευση άλλων σημάτων πέραν της ΗΒ: το 62 % (33) απάντησε ότι δεν ενδιαφέρεται (το 32 % (34) ότι δεν ενδιαφέρεται καθόλου, το 30 % (35) ότι δεν ενδιαφέρεται πολύ), το 9 % απάντησε ότι αδιαφορεί και το 25 % (36) ότι ενδιαφέρεται (το 17 % (37) ότι ενδιαφέρεται αρκετά και το 8 % (38) ότι ενδιαφέρεται πολύ).

(103) Από το σύνολο των σημείων πώλησης που δήλωσαν ότι ενδιαφέρονται να αποθηκεύουν και άλλα σήματα πέραν της ΗΒ (25 % του 41 % του συνόλου των σημείων πώλησης, δηλαδή 10 % του συνόλου των σημείων πώλησης), το 53 % δήλωσε ότι δεν προτίθεται να εγκαταστήσει έναν ακόμη καταψύκτη για την αποθήκευση αυτών των σημάτων, ενώ το 40 % δήλωσε ότι θα ήταν διατεθειμένο να το πράξει. Το σύνολο σχεδόν όσων δήλωσαν ότι δεν προτίθενται να το πράξουν ανέφεραν ως βασική αιτία την έλλειψη χώρου. Η πλειονότητα όσων δήλωσαν ότι θα ήταν διατεθειμένοι να εγκαταστήσουν έναν ακόμη καταψύκτη εξέφρασαν την προτίμησή τους για έναν καταψύκτη επί του οποίου θα είχε την αποκλειστικότητα ένας προμηθευτής.

(104) Σε όσους δήλωσαν ότι ενδιαφέρονται να αποθηκεύουν και άλλα σήματα πέραν της ΗΒ τέθηκε επίσης το ερώτημα εάν θα ήταν διατεθειμένοι να αντικαταστήσουν/ανταλλάξουν έναν από τους υπάρχοντες καταψύκτες της ΗΒ με καταψύκτη άλλου προμηθευτή: το 82 % απάντησε αρνητικά και το 11 % απάντησε θετικά. Ως βασική αιτία της ανωτέρω αρνητικής απάντησης αναφέρθηκε η ζήτηση των προϊόντων της ΗΒ από τους πελάτες και η ηγετική της θέση στην αγορά, καθώς και η ικανοποίηση των λιανοπωλητών από τις ισχύουσες ρυθμίσεις. Στην ίδια ομάδα λιανοπωλητών τέθηκε επίσης το ερώτημα εάν θα ήταν διατεθειμένοι να αντικαταστήσουν/ανταλλάξουν έναν από τους υπάρχοντες καταψύκτες της ΗΒ με καταψύκτη που θα μίσθωνε ή αγόραζε ο ίδιος ο λιανοπωλητής: το 76 % απάντησε αρνητικά και το 18 % θετικά. Οι βασικές αιτίες που αναφέρθηκαν για την αρνητική απάντηση ήταν η ικανοποίηση από τις υπάρχουσες συμφωνίες, καθώς και λόγοι κόστους. Τέλος, στην ίδια ομάδα λιανοπωλητών τέθηκε το ερώτημα εάν θα ήταν διατεθειμένοι να ανταλλάξουν έναν καταψύκτη της ΗΒ με δύο μικρότερους, ένας εκ των οποίων δεν θα ανήκε στην ΗΒ: το 49 % απάντησε αρνητικά και το 44 % θετικά.

ii) Η έρευνα Rosslyn

(105) Η Mars ανέθεσε επίσης τη διενέργεια έρευνας στην ιρλανδική αγορά παγωτού άμεσης κατανάλωσης. Η έρευνα διενεργήθηκε από την Rosslyn Research Ltd. (39) που εδρεύει στο Λονδίνο (αν και η επιτόπια έρευνα πραγματοποιήθηκε από την τοπική εταιρεία Irish Marketing Surveys). Η έρευνα Rosslyn διενεργήθηκε επί 408 σημείων πώλησης, χαρακτηριζόμενων από γεωγραφική διασπορά σε όλη την Ιρλανδία και από διασπορά ανάλογα με το μέγεθος και την κατηγορία καταστήματος. Στη συνέχεια παρουσιάζονται ορισμένα από τα κύρια πορίσματα της έρευνας Rosslyn, σε συνδυασμό με ορισμένα συγκριτικά στοιχεία της έρευνας Rosslyn του 1991. Βάσει των πορισμάτων έρευνας, η Mars ανέθεσε επίσης τη διενέργεια οικονομικής ανάλυσης, η οποία επίσης παρουσιάζεται κατωτέρω.

(106) Το ποσοστό των σημείων πώλησης που διέθεταν έναν μόνο καταψύκτη «εξωτερικού χώρου» για παγωτά άμεσης κατανάλωσης ήταν 64 % (40), ενώ το ποσοστό των σημείων πώλησης με δύο ή τρεις και περισσότερους παρόμοιους καταψύκτες ηταν 31 % (41) και 4 % (42) αντίστοιχα. Ο μέσος αριθμός καταψυκτών ανά σημείο πώλησης ήταν 1,42 (43).

(107) Το 92 % (44) των καταψυκτών ανήκε στον παρασκευστή των προϊόντων που αποθηκεύονται σε αυτόν. Το 6 % (45) των καταψυκτών ανήκε στον ίδιο τον λιανοπωλητή. Το 64 % (46) των καταψυκτών ανήκε στην ΗΒ (47), το 14 % (48) στη Mars, το 4 % στη Valley, το 2 % στην Dale Farm και το 1 % στη Leadmore.

(108) Το 50 % των σημείων πώλησης διέθετε μόνο ένα καταψύκτη της ΗΒ, το 5 % μόνο δύο καταψύκτες της ΗΒ, το 2 % μόνο έναν καταψύκτη της Mars, ενώ το ποσοστό των σημείων πώλησης που διέθετε μόνο έναν καταψύκτη των εταιρειών Valley, Dale Farm και Leadmore ανέρχεται σε 1 % για καθεμιά από τις ανωτέρω εταιρείες. Το 14 % διέθετε από έναν καταψύκτη της ΗΒ και της Mars, ενώ το 7 % διέθετε έναν καταψύκτη της ΗΒ και έναν ακόμη καταψύκτη άλλου παρασκευαστή πλην της Mars.

(109) Οι παρασκευαστές-προμηθευτές είχαν δανείσει (στο 99 % των περιπτώσεων χωρίς καμία επιβάρυνση) στους λιανοπωλητές το 97 % (49) των καταψυκτών. Το 88 % είχε χορηγηθεί υπό τον όρο της αποκλειστικότητας. Το 27 % (50) των λιανοπωλητών που είχαν προμηθευθεί καταψύκτες από παρασκευαστές δήλωσαν ότι θα επιθυμούσαν να αποθηκεύουν προϊόντα και άλλων παρασκευαστών στους καταψύκτες (το 68 % (51) δήλωσε ότι δεν ενδιαφέρεται).

(110) Το 87 % των λιανοπωλητών που διαθέτει καταψύκτες στους οποίους έχει την αποκλειστικότητα ένας παρασκευαστής θα έπρεπε να εγκαταστήσει άλλον ένα καταψύκτη για να πωλεί παγωτά άλλου σήματος. Εξ αυτών, το 67 % δήλωσε ότι «δεν διαθέτει τον απαραίτητο χώρο». Μεταξύ αυτών που δήλωσαν ότι διαθέτουν τον απαραίτητο χώρο, το 15 % ανέφερε ότι δεν έχει εγκαταστήσει πρόσθετο καταψύκτη διότι τούτο «θα ήταν ασύμφορο από άποψη τρεχόντων εξόδων» και το 13 % διότι μπορούσε να «αξιοποιήσει καλύτερα το χώρο». Το 43 % όσων δήλωσαν ότι διαθέτουν τον απαραίτητο χώρο ανέφερε ότι θα εγκαθιστούσε ακόμη έναν καταψύκτη «εάν υπήρχε υψηλή ζήτηση για άλλο προϊόν».

(111) Μεταξύ των καταψυκτών που αντικαταστάθηκαν (επιστράφηκαν, ανταλλάχθηκαν ή άλλαξαν) από άλλο καταψύκτη του ίδιου ή άλλου παρασκευαστή παγωτού κατά τα τελευταία πέντε χρόνια, το 78 % ανήκε στην ΗΒ. Το 55 % των καταψυκτών επιστράφηκε, ανταλλάχθηκε ή άλλαξε για να αντικατασταθεί από πιο σύγχρονο καταψύκτη, ενώ το 25 % επιστράφηκε, ανταλλάχθηκε ή άλλαξε για να αντικατασταθεί από μεγαλύτερο καταψύκτη. Το 74 % των νέων καταψυκτών ανήκει στην ΗΒ. Οι καταψύκτες που επιστράφηκαν, ανταλλάχθηκαν ή άλλαξαν αντικαταστάθηκαν στο σύνολό τους σχεδόν από καταψύκτες του ίδιου παρασκευαστή. 214 από τους 234 καταψύκτες που αντικαταστάθηκαν ανήκαν στην ΗΒ και αντικαταστάθηκαν από καταψύκτες της ΗΒ.

(112) Το 72 % του συνόλου των λιανοπωλητών δήλωσε ότι δεν θα ήταν διατεθειμένο να αντικαταστήσει ή να εγκαταστήσει έναν πρόσθετο καταψύκτη. Μεταξύ όσων δήλωσαν το αντίθετο (26 % του συνολικού δείγματος), το 82 % δήλωσε ότι δεν θα ήταν διατεθειμένο να αγοράσει με ίδια μέσα έναν καταψύκτη. Το 94 % εξ αυτών δήλωσε ότι δεν ήταν διατεθειμένο να προμηθευτεί καταψύκτη με τον όρο της αποκλειστικότητας μέσω δανείου, το οποίο θα αντικατόπτριζε το κόστος προμήθειας του καταψύκτη. Το 80 % δήλωσε ότι δεν θα προμηθευόταν καταψύκτη χωρίς τον όρο της αποκλειστικότητας, έναντι μισθώματος. Ωστόσο, το 84 % θα ήταν διατεθειμένο να προμηθευτεί καταψύκτη χωρίς καμία επιβάρυνση επί του οποίου θα είχε την αποκλειστικότητα ο προμηθευτής. Στο ερώτημα εάν θα ήταν δυνατή η εγκατάσταση ενός ακόμη καταψύκτη (επιπλέον εκείνου επί του οποίου θα είχε την αποκλειστικότητα ο προμηθευτής) το ως άνω 26 % του δείγματος απάντησε αρνητικά κατά 77 %. Εξ αυτού του ποσοστού, το 51 % αιτιολόγησε την απάντησή του επικαλούμενο έλλειψη χώρου και καλύτερη αξιοποίηση του χώρου για άλλους σκοπούς, ενώ το 22 % ανέφερε ότι τούτο θα ήταν ασύμφορο από άποψη τρεχόντων εξόδων. Μεταξύ αυτών που απάντησαν θετικά (20 % του 26 % του συνολικού δείγματος), μόνο το 17 % θα ήταν διατεθειμένο να προβεί στην εγκατάσταση ενός ακόμη καταψύκτη.

(113) Η έρευνα πραγματοποιήθηκε στα μέσα Απριλίου 1996. Μόνο στο 5 % των λιανοπωλητών είχε προσφερθεί καταψύκτης στο πλαίσιο του νέου συστήματος μίσθωσης αγοράς (βλέπε αιτιολογικές σκέψεις 72 και 73). Μόνο το 13 % των λιανοπωλητών γνώριζε την ύπαρξη του καθεστώτος μίσθωσης/αγοράς της ΗΒ.

(114) Η οικονομική ανάλυση εκπονήθηκε από το γραφείο οικονομολόγων Case Associates και τιτλοφορείται «Εκτίμηση του επιπέδου αποκλεισμού στην ιρλανδική αγορά παγωτού». Η εν λόγω ανάλυση αντλεί ορισμένα συμπεράσματα από την έρευνα. Η ανάλυση φιλοδοξεί μεταξύ άλλων να υπολογίσει το ποσοστό του συνόλου των σημείων πώλησης που είναι «μη προσπελάσιμα», με την έννοια ότι για να μπορεί να πωλεί το παγωτό του σε αυτό ένας νεοεισερχόμενος στην αγορά θα έπρεπε να εγκατασταθεί στο κατάστημα ένας νέος καταψύκτης. Κατά μια μέθοδο υπολογισμού, συμπεραίνει ότι τουλάχιστον το 89 % (52) του συνόλου των σημείων πώλησης που πωλούν παγωτό άμεσης κατανάλωσης είναι μη προσπελάσιμο με την ανωτέρω έννοια. Χρησιμοποιώντας μια άλλη μέθοδο υπολογισμού, η ανάλυση καταλήγει στο συμπέρασμα ότι τα μη προσπελάσιμα σημεία πώλησης (με την ανωτέρω έννοια) ανέρχονται σε 84 % (53). Μια ακόμη μέθοδος υπολογισμού ανεβάζει το ποσοστό των μη προσπελάσιμων σημείων πώλησης στο 93 % (54).

iii) Οι έρευνες της Β& Α

(115) Η ΗΒ ανέθεσε επίσης έρευνα αγοράς που διενεργήθηκε κατά το δίμηνο Αυγούστου/Σεπτεμβρίου 1996 από την Behaviour & Attitudes Limited, εταιρεία ερευνών αγοράς. Τα πορίσματα της εν λόγω έρευνας συμπεριλήφθηκαν στην έγγραφη απάντηση της ΗΒ στην ανακοίνωση αιτιάσεων. Το δείγμα της έρευνας περιέλαβε 507 καταστήματα λιανικής πώλησης χαρακτηριζόμενα από γεωγραφική διασπορά σε όλη την Ιρλανδία και από διασπορά ανάλογα με το μέγεθος και την κατηγορία καταστήματος (55). Τα βασικά πορίσματα της έρευνας παρουσιάζονται κατωτέρω.

(116) Το [. . .] % των σημείων πώλησης της έρευνας διέθετε έναν καταψύκτη εξωτερικού χώρου, το [. . .] % δύο καταψύκτες και το [. . .] % 3 ή περισσότερους καταψύκτες. Τα προϊόντα της ΗΒ επωλούντο από το [. . .] % των σημείων πώλησης της έρευνας, της Mars από το [. . .] %, της Valley από το [. . .] % της Nestlι από το [. . .] % και της Hδagen Dazs από το [. . .] %. Το [. . .] % του συνόλου των σημείων πώλησης της έρευνας δεν αποθήκευαν τα παγωτά της ΗΒ μαζί με παγωτά οποιουδήποτε άλλου παρασκευαστή. Η ΗΒ αντιμετωπίζει άμεσο ανταγωνισμό από άλλα σήματα παγωτού στο [. . .] % των σημείων πώλησης της έρευνας, δηλαδή σε λιγότερο του [. . .] % των καταστημάτων που πωλούν τα προϊόντα της.

(117) Από τους καταψύκτες των σημείων πώλησης που διέθεταν έναν μόνο καταψύκτη, το [. . .] % ανήκε στην ΗΒ, το [. . .] % στη Mars, το [. . .] % στη Valley, το [. . .] % στη Nestlι και το [. . .] % στους λιανοπωλητές. Μεταξύ των καταστημάτων που διέθεταν 2 ή περισσότερους καταψύκτες, το [. . .] % διέθετε έναν τουλάχιστον καταψύκτη της ΗΒ, το [. . .] % έναν της Mars, το [. . .] % έναν της Valley, το [. . .] % έναν της Nestlι, το [. . .] % έναν της Hδagen Dazs και το 1 % έναν καταψύκτη ιδιοκτησίας του λιανοπωλητή. Το [. . .] % του συνόλου των σημείων πώλησης της έρευνας διέθετε έναν μόνο καταψύκτη της ΗΒ στο εμπρός μέρος του καταστήματος.

(118) Η Β& Α έθεσε στους λιανοπωλητές το ερώτημα πόσο συχνά ζητούσαν οι πελάτες σήματα που δεν προμηθεύεται το κατάστημα. Το [. . .] % απάντησε ότ [. . .] % περιστασιακά και το [. . .] % συχνά. Μεταξύ αυτών που απάντησαν ότι οι πελάτες τους έχουν ζητήσει σήματα τα οποία δεν προμηθεύεται το κατάστημα, το [. . .] % δεν προέβη σε καμία ενέργεια, το [. . .] % «προσέθεσε στους προμηθευτές της έναν παρασκευαστή» και κανείς δεν «άλλαξε παρασκευαστή». Η έρευνα κατέληξε στο συμπέρασμα ότι κατά τα τελευταία επτά χρόνια το [. . .] % των σημείων πώλησης σε κάποια περίοδο είχε αρχίσει να προμηθεύεται νέα σήματα παγωτού και ότι το [. . .] % των σημείων πώλησης σε κάποια περίοδο είχε πάψει να προμηθεύεται ορισμένα σήματα παγωτού, κυρίως λόγω χαμηλής ζήτησης από τους πελάτες ([. . .] %), χαμηλής ποιότητας εξυπηρέτησης ως προς τις παραδόσεις ([. . .] %) και ως προς τη συντήρηση των καταψυκτών ([. . .] %).

(119) Στους λιανοπωλητές που διέθεταν έναν μόνο καταψύκτη στο κατάστημά τους τέθηκε το ερώτημα εάν θα ήταν διατεθειμένοι να εγκαταστήσουν έναν δεύτερο καταψύκτη. Το [. . .] % απάντησε αρνητικά, το [. . .] % θετικά, ενώ οι υπόλοιποι απάντησαν ότι δεν γνωρίζουν. Όσοι απάντησαν αρνητικά αιτιολόγησαν την απάντησή τους επικαλούμενοι κυρίως την έλλειψη χώρου. Στους ίδιους λιανοπωλητές τέθηκε επίσης το ερώτημα εάν θα ήταν διατεθειμένοι να αντικαταστήσουν τον υπάρχοντα καταψύκτη. Το [. . .] % απάντησε αρνητικά, το [. . .] % θετικά και οι υπόλοιποι απάντησαν ότι δεν γνωρίζουν. Οι κύριοι λόγοι για τους οποίους δόθηκε αρνητική απάντηση ήταν η ικανοποίηση από τη σειρά προϊόντων και τον καταψύκτη του υπάρχοντος προμηθευτή. Οι ίδιοι λιανοπωλητές ρωτήθηκαν επίσης εάν θα ήταν διατεθειμένοι να αντικαταστήσουν τον υπάρχοντα καταψύκτη με δύο μικρότερους. Το [. . .] % απάντησε αρνητικά, το [. . .] % θετικά και οι υπόλοιποι απάντησαν ότι δεν γνωρίζουν.

(120) Οι λιανοπωλητές ρωτήθηκαν επίσης εάν θα προμηθεύονταν ευρύτερο φάσμα προϊόντων, σε περίπτωση που οι παρασκευαστές έπαυαν να επιβάλλουν τον όρο της αποκλειστικότητας επί των καταψυκτών και αντί γι' αυτό χρέωναν ξεχωριστά μίσθωμα επί του καταψύκτη. Το [. . .] % απάντησε θετικά, το [. . .] % αρνητικά, το [. . .] % απάντησε ότι θα προμηθευόταν τα ίδια προϊόντα και το [. . .] % απάντησε ότι θα έπαυε ολωσδιόλου να προμηθεύεται τα σχετικά προϊόντα. Σε όσους απάντησαν ότι θα διεύρυναν το φάσμα των προϊοντων που προμηθεύονται ([. . .] %) τέθηκε το ερώτημα εάν θα προτιμούσαν να αγοράσουν τον καταψύκτη ή να τον αποκτήσουν με το σύστημα της χρηματοδοτικής μίσθωσης αντί να καταβάλλουν μίσθωμα. Το [. . .] % απάντησε θετικά και το [. . .] % αρνητικά. Τέλος, η έρευνα της Β& Α κατέγραψε πολύ υψηλά επίπεδα ικανοποίησης των λιανοπωλητών από τη σειρά προϊόντων, το σύστημα παραδόσεων και τη συντήρηση των καταψυκτών από όλους τους προμηθευτές που εφοδιάζουν τα σημεία πώλησης της έρευνας.

(121) Η ΗΒ υπέβαλε επίσης μαζί με την απάντησή της στην κοινοποίηση αιτιάσεων άλλη μια έρευνα της Β& Α, η οποία διενεργήθηκε το 1994 και τιτλοφορείται «Νέοι καταψύκτες της ΗΒ: οι απόψεις των λιανοπωλητών». Η εν λόγω έρευνα διενεργήθηκε με σκοπό να συγκεντρωθούν οι απόψεις των λιανοπωλητών και των καταναλωτών σχετικά με τους νέους καταψύκτες που εγκατέστησε η ΗΒ. Ως εκ τούτου, η εν λόγω έρευνα εστιάστηκε κυρίως στα μεγαλύτερα σημεία πώλησης, με αποτέλεσμα η χρησιμότητά της για τους σκοπούς της παρούσας απόφασης να είναι κάπως περιορισμένη. Η έρευνα διαπίστωσε μεταξύ άλλων ότι στην αξιολογική κλίμακα των λιανοπωλητών η ΗΒ κατέχει καλύτερη θέση σε σχέση με τους άλλους προμηθευτές παγωτού όσον αφορά τις επιδόσεις της σε διάφορους τομείς. Διαπιστώθηκε επίσης ότι οι λιανοπωλητές διάκεινται μάλλον δυσμενώς στην εγκατάσταση δύο καταψυκτών της ΗΒ σε ένα κατάστημα, κυρίως για λόγους έλλειψης χώρου και κόστους.

(122) Η ΗΒ υπέβαλε επίσης, μαζί με την απάντησή της στην ανακοίνωση αιτιάσεων, μια «Ποιοτική Μελέτη» με τίτλο «Πολιτική εφοδιασμού εφαρμοζόμενη από τους λιανοπωλητές», την οποία εκπόνησε η Β& Α για λογαριασμό της ΗΒ κατά το δίμηνο Μαρτίου/Απριλίου 1997 βάσει 25 συνεντεύξεων. Στόχος της μελέτης ήταν να «εξαχθούν ορισμένα ποιοτικής φύσεως συμπεράσματα σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο διαχειρίζονται τα καταστήματά τους οι λιανοπωλητές», με την παραδοχή βεβαίως ότι τα συμπεράσματα θα μπορούσαν απλώς να θεωρηθούν ως «γενικές ενδείξεις». Μεταξύ των συμπερασμάτων περιλαμβάνονται και τα ακόλουθα.

(123) Οι περισσότεροι από τους λιανοπωλητές που παραχώρησαν συνεντεύξεις «δεν φθάνουν μέχρι του σημείου να υπολογίσουν το κέρδος ανά τετραγωνικό μέτρο». Αντίθετα, «οι υπολογισμοί τους βασίζονται στο ένστικτο». Εκφράστηκε επίσης προβληματισμός για το γεγονός ότι τίποτε δεν μπορεί να τοποθετηθεί επάνω στους καταψύκτες παγωτού. Τούτο σημαίνει ότι «τείνουν να τοποθετούν τους καταψύκτες στη μέση του δαπέδου», γεγονός που «είναι φανερό ότι γίνεται αντιληπτό ως πρόβλημα λόγω της υποχρησιμοποίησης του χώρου». Οι λιανοπωλητές ανέφεραν επίσης ότι ανεφοδιασμός των καταψυκτών «σε συχνότερα διαστήματα προκειμένου να μεγιστοποιηθούν οι πωλούμενες ποσότητες κατά τους καλοκαιρινούς μήνες» είναι προτιμότερος από την «τοποθέτηση πρόσθετων καταψυκτών για να αντιμετωπισθεί η αιχμή της ζήτησης κατά τους καλοκαιρινούς μήνες». Η μελέτη κατέληξε επίσης στο συμπέρασμα ότι «η ανακατανομή του χώρου» προκειμένου να αντιμετωπιστούν οι «αλλαγές στη ζήτηση εκ μέρους των καταναλωτών» δεν «ήταν μεγάλης κλίμακας, διότι τα ίδια τα καταστήματα είναι, κατά το πλείστον, σχετικά μικρά».

iv) Άλλες πηγές

(124) Η ΗΒ εκτιμά (1997) ότι [. . .] σημεία πώλησης έχουν εφοδιαστεί με έναν καταψύκτη «εξωτερικού χώρου» μόνο της ΗΒ, ότι σχεδόν [. . .] σημεία πώλησης έχουν εφοδιαστεί με περισσότερους του ενός παρόμοιους καταψύκτες και ότι, επί του συνόλου αυτού των [. . .] καταστημάτων, περίπου [. . .] εφοδιάζονται αποκλειστικά με προϊόντα της ΗΒ. Βάσει της εκτίμησης της ΗΒ, που υπολογίζει σε [. . .] το συνολικό αριθμό των σημείων πώλησης (βλέπε αιτιολογική σκέψη 41 ανωτέρω), το [. . άνω των 40 % . .] του συνόλου των καταστημάτων λιανικής πώλησης στην Ιρλανδία μπορεί να πωλεί μόνο παγωτά της ΗΒ.

(125) Σε έγγραφο με τίτλο «Επιτόπιες πωλήσεις καταψυκτών», το οποίο υπεβλήθη στην Επιτροπή από την ΗΒ στις 29 Νοεμβρίου 1994, η ΗΒ ανέφερε ότι «εφοδιάζει [. . .] σημεία πώλησης, συμπεριλαμβανομένων των σημείων πώλησης των αντιπροσώπων της. Μεταξύ αυτών, τα [. . .] (ή [. . .] %) εφοδιάζονται και από άλλους προμηθευτές. Το σύνολο σημείων πώλησης (Nielsen) περιλαμβάνει 9 669 σημεία πώλησης». Βάσει των στοιχείων αυτών, τα [. . .] σημεία πώλησης (ή το [. . .] % των σημείων πώλησης της ΗΒ) εφοδιάζονταν την εποχή εκείνη αποκλειστικά από την ΗΒ. Τα εν λόγω σημεία πώλησης αντιπροσωπεύουν το [. . άνω των 60 % . .] του συνόλου των σημείων πώλησης (βάσει του συνόλου σημείων πώλησης Nielsen).

9. Η αγορά παγωτού στη Βόρειο Ιρλανδία

(126) Η διάρθωση του κλάδου του παγωτού παρουσιάζει ουσιαστικές διαφορές μεταξύ Βορείου Ιρλανδίας και Ιρλανδίας. Ενώ η ΗΒ είναι ο μοναδικός παρασκευαστής παγωτού του ομίλου Unilever που δραστηριοποιείται στην Ιρλανδία, στη Βόρειο Ιρλανδία τόσο η ΗΒ, όσο και η θυγατρική της Unilever στο Ηνωμένο Βασίλειο, η Walls Ice cream Ltd., ασκούν δραστηριότητες προμήθειας παγωτού. Η Walls εφοδιάζει τις αλυσίδες υπεραγορών, ενώ τα παραδοσιακά καταστήματα λιανεμπορίου εφοδιάζονται σήμερα κυρίως από την ΗΒ. Η Dale Farm ήταν μέχρι πρόσφατα ο κορυφαίος προμηθευτής προϊόντων παγωτού στη Βόρειο Ιρλανδία (56) αλλά, από το 1996 η ΗΒ και η Walls έχουν καταλάβει την κορυφαία θέση. Ωστόσο, ο βαθμός γνώσης των σημάτων από τους καταναλωτές παρουσιάζει σημαντικές διαφορές μεταξύ Ιρλανδίας και Βορείου Ιρλανδίας, όπως αποδεικνύεται από το γεγονός ότι η Dale Farm εξακολουθεί να κατέχει μερίδιο αγοράς ύψους περίπου 40 % σε αξία (σε αντίθεση με το αμελητέο μερίδιο αγοράς της στην ιρλανδική αγορά - βλέπε ανωτέρω, αιτιολογική σκέψη 36). Οι τιμές παρόμοιων προϊόντων διαφέρουν επίσης σε κάποιο βαθμό.

(127) Ενώ στην Ιρλανδία η ΗΒ συνήθως διανέμει τα παγωτά της απ' ευθείας στους λιανοπωλητές, στη Βόρειο Ιρλανδία χρησιμοποποιεί μόνο αντιπροσώπους για τη διανομή των προϊόντων της. Όσον αφορά τις ρυθμίσεις σχετικά με τους καταψύκτες στη Βόρειο Ιρλανδία, η ΗΒ χρεώνει στους λιανοπωλητές ετήσιο μίσθωμα για τη χορήγηση των καταψυκτών της και πωλεί τα προϊόντα της με έκπτωση στους λιανοπωλητές που διαθέτουν ιδιόκτητους καταψύκτες.

(128) Οι κανονισμοί που διέπουν να επιτρεπόμενα συστατικά του παγωτού διαφέρουν μεταξύ Ιρλανδίας και Βορείου Ιρλανδίας. Στην Ιρλανδία το παγωτό πρέπει να έχει ελάχιστη περιεκτικότητα 5 % σε γαλακτοκομικές λιπαρές ουσίες, ενώ στη νομοθεσία του Ηνωμένου Βασιλείου δεν προβλέπεται παρόμοια διάταξη. Οι συντελεστές του ΦΠΑ διαφέρουν επίσης σε κάποιο βαθμό.

III. ΝΟΜΙΚΗ ΕΚΤΙΜΗΣΗ

(129) Αντικείμενο της παρούσας νομικής εκτίμησης είναι να διαπιστωθεί εάν συμβιβάζονται με τα άρθρα 85 και 86 της συνθήκης ΕΚ οι συμφωνίες της ΗΒ για τη διανομή των παγωτών της στην Ιρλανδία, ειδικότερα δε η πολιτική της εταιρείας να διαθέτει καταψύκτες στα σημεία πώλησης που εφοδιάζονται με τα προϊόντα της, υπό τον όρο της αποκλειστικότητας επί των καταψυκτών. Η αξιολόγηση του συμβιβάσιμου των εν λόγω συμφωνιών αποκλειστικότητας με το άρθρο 85 διενεργείται στο πλαίσιο των νομικών και οικονομικών περιστάσεων υπό τις οποίες πραγματοποιούνται (57).

Α. ΑΡΘΡΟ 85 ΠΑΡΑΓΡΑΦΟΣ 1

1. Η υπό εξέταση αγορά

i) Η υπό εξέταση αγορά προϊόντος

(130) Η υπό εξέταση αγορά προϊόντος περιλαμβάνει, κατ' αρχάς, όλα τα προϊόντα που ο καταναλωτής θεωρεί ως λογικώς εναλλάξιμα μεταξύ τους λόγω των χαρακτηριστικών, της τιμής ή του σκοπού για τον οποίο προορίζονται (58). Χρησιμοποιώντας αυτά τα κριτήρια, πρέπει κατ' αρχάς να διαχωριστεί το παγωτό, ανάλογα με τον τρόπο παρασκευής του, σε βιομηχανικό και βιοτεχνικό (βλέπε ανωτέρω, αιτιολογική σκέψη 10). Στην Ιρλανδία μόνο το βιομηχανικό παγωτό γνωρίζει ευρεία διάδοση. Δεύτερον, πρέπει να διαχωριστούν οι ακόλουθες τρεις κατηγορίες (59) παγωτών (60), ανάλογα με το χώρο κατανάλωσής τους: παγωτό άμεσης κατανάλωσης, παγωτό για το σπίτι και παγωτό τροφοδοσίας (βλέπε ανωτέρω, αιτιολογική σκέψη 11).

(131) Το παγωτό που προσφέρεται στον καταναλωτή στο πλαίσιο υπηρεσιών τροφοδοσίας συνιστά διακεκριμένη αγορά προϊόντος (61). Η αγορά αυτή (62) αποτελείται από το βιομηχανικό παγωτό που πωλείται χύδην στους πελάτες και μπορεί να σερβιριστεί, για παράδειγμα, ως επιδόρπιο. Συχνά, το παγωτό αποκτά προστιθέμενη αξία μέσω της επιχείρησης τροφοδοσίας.

(132) Λόγω της φύσης του προϊόντος, ο τόπος κατανάλωσης έχει καίρια σημασία για τον προσδιορισμό της υπό εξέταση αγοράς. Επειδή το παγωτό πρέπει να διατηρείται σε χαμηλή θερμοκρασία, ένας καταναλωτής που αγοράζει αυτό το προϊόν από ένα κατάστημα λιανικής πώλησης έχει ουσιαστικά δύο επιλογές για την κατανάλωσή του: το παγωτό που αγοράζει ο καταναλωτής μπορεί είτε να καταναλωθεί άμεσα ή κοντά στον τόπο πώλησης ικανοποιώντας μια παρόρμηση ή να αποθηκευθεί το συντομότερο δυνατό στην κατάψυξη, πιθανώς στο σπίτι του καταναλωτή, προκειμένου να καταναλωθεί αργότερα. Ο διαχωρισμός αυτός ανάλογα με το σκοπό για τον οποίο αγοράζει ο καταναλωτής το παγωτό καθορίζει με τη σειρά του τις διαφορές στα χαρακτηριστικά και στην τιμή μεταξύ προϊόντων άμεσης κατανάλωσης και προϊόντων για το σπίτι. Τα προϊόντα για το σπίτι συνήθως έχουν τη μορφή παγωτού σε δοχείο ή τούρτας παγωτού, καθώς και ατομικών τεμαχίων σε πολλαπλή συσκευασία, ενώ τα προϊόντα άμεσης κατανάλωσης είναι πάντοτε ατομικά τεμάχια. Συνεπώς, είναι φανερό ότι το παγωτό άμεσης κατανάλωσης και το παγωτό για το σπίτι αποτελούν ξεχωριστές και διακεκριμένες αγορές προϊόντων (63).

(133) Από την άποψη του καταναλωτή, τα τεμάχια παγωτού σε ατομική συσκευασία γίνονται ενδεχομένως αντιληπτά ως εύλογα εναλλάξιμα με τις ατομικές μερίδες του παγωτού που πωλείται στο κοινό σε «μπάλες» και με το παγωτό-κρέμα. Στη δεύτερη περίπτωση ενδέχεται να αμφισβητηθεί η εναλλαξιμότητα του προϊόντος, δεδομένου ότι τα συστατικά του δεν έχουν γαλακτοκομική προέλευση. Ωστόσο, η άποψη του καταναλωτή δεν αποτελεί πάντα το μοναδικό κριτήριο για τον προσδιορισμό της αγοράς προϊόντος. Προς το σκοπό αυτό, δεν αρκεί επίσης να εξεταστούν τα εν λόγω προϊόντα μόνο βάσει των αντικειμενικών χαρακτηριστικών τους. Πρέπει να ληφθούν επίσης υπόψη οι συνθήκες του ανταγωνισμού και η διάρθρωση προσφοράς και ζήτησης στην αγορά (64). Στην περίπτωση του παγωτού άμεσης κατανάλωσης, είναι επομένως απαραίτητη μια ακόμη διάκριση λόγω των διαφορετικών συνθηκών παραγωγής και διανομής αυτών των κατηγοριών παγωτού άμεσης κατανάλωσης. Λόγω της περιθωριακής σημασίας που έχει στην Ιρλανδία το παγωτό που πωλείται στο κοινό σε «μπάλες», το εν λόγω προϊόν δεν είναι απαραίτητο να συμπεριληφθεί στην αγορά αναφοράς του προϊόντος. Από την άλλη πλευρά το παγωτό κρέμα γνωρίζει ευρεία διάδοση στην Ιρλανδία.

(134) Οι λιανοπωλητές αγοράζουν τα παγωτά σε ατομική συσκευασία στην ίδια μορφή με την οποία τα μεταπωλούν στον καταναλωτή. Είναι ειδικά σχεδιασμένα για την αυτοεξυπηρέτηση του καταναλωτή μέσω του καταψύκτη (βλέπε ανωτέρω, αιτιολογική σκέψη 12). Στην περίπτωση του παγωτού κρέμα, το προϊόν αποκτά προστιθέμενη αξία, δεδομένου ότι ο λιανοπωλητής πρέπει να υποβάλει σε περαιτέρω επεξεργασία το μίγμα παγωτού σε θερμοκρασία περιβάλλοντος για να μπορέσει να σερβιριστεί το τελικό προϊόν στον καταναλωτή. Η προστιθέμενη αξία που δημιουργείται κατ' αυτόν τον τρόπο από το λιανοπωλητή έχει ως αποτέλεσμα ότι το παγωτό κρέμα αποφέρει εν γένει υψηλότερα περιθώρια κέρδους από τα τεμάχια παγωτού σε ατομική συσκευασία. Επιπλέον, το παγωτό κρέμα απαιτεί άλλο εξοπλισμό αντί των καταψυκτών όπου αποθηκεύονται τα παγωτά σε ατομική συσκευασία. Για το παγωτό κρέμα το κατάστημα πρέπει να διαθέτει ειδικά μηχανήματα για την επεξεργασία και διανομή του προϊόντος. Απαιτείται επίσης ιδιαίτερο προσωπικό (για την εξυπηρέτηση των πελατών και τη συντήρηση) και ιδιαίτερος χώρος.

(135) Λόγω των ανωτέρω διαφορών των συνθηκών διανομής του παγωτού κρέμα και των τεμαχίων παγωτού σε ατομική συσκευασία, οι συνθήκες του ανταγωνισμού υπό τις οποίες προσφέρονται στον κλάδο λιανικού εμπορίου είναι διαφορετικές και διακεκριμένες. Όσον αφορά την παραγωγή, τα διαφορετικά χαρακτηριστικά των προϊόντων (μείγμα σε θερμοκρασία περιβάλλοντος σε αντίθεση με το παγωτό) και, συνεπώς, η διαφορετική τεχνολογία που χρησιμοποιείται κατά την παρασκευή, αποτελούν ένα ακόμη εμπόδιο στη δυνατότητα υποκατάστασης των δύο προϊόντων από την πλευρά της προσφοράς. Τα συσκευασμένα τεμάχια χαρακτηρίζονται επιπλέον από υψηλό επίπεδο προβολής του εμπορικού σήματος, ενώ σε γενικές γραμμές δεν υπάρχουν σήματα για τα παγωτά κρέμα. Οι διαφορές αυτές από την πλευρά της προσφοράς αντικατοπτρίζονται στο γεγονός ότι οι δύο κατηγορίες παγωτού παράγονται από διαφορετικούς παρασκευαστές (βλέπε ανωτέρω, αιτιολογική σκέψη 38): μόνο η ΗΒ παρασκευάζει και τις δύο κατηγορίες, αλλά το μερίδιο αγοράς της είναι πολύ μικρότερο στον τομέα του παγωτού κρέμα σε σχέση με τα συσκευασμένα τεμάχια (βλέπε ανωτέρω, αιτιολογικές σκέψεις 27 και 38). Κατά συνέπεια, αποτελούν διαφορετικές αγορές προϊόντων.

(136) Ακόμη και αν οι δύο ανωτέρω κατηγορίες εθεωρούντο ως συναπαρτίζουσες μια ενιαία αγορά προϊόντος, τούτο δεν θα επηρέαζε ουσιαστικά την παρούσα αξιολόγηση, δεδομένου ότι το παγωτό κρέμα είναι σχετικά ελάσσονος σημασίας σε σύγκριση με την αξία της αγοράς παγωτού άμεσης κατανάλωσης στο σύνολό της. Ως εκ τούτου, οι θέσεις των διαφόρων παραγωγών στην αγορά δεν θα επηρεάζονταν ουσιωδώς. Πράγματι, μεταξύ των παραγωγών συσκευασμένων τεμαχίων, η θέση της ΗΒ θα αποδυναμωνόταν κατ' ελάχιστο, εάν προσετίθετο το μερίδιό της στην αγορά παγωτού κρέμα (βλέπε ανωτέρω, αιτιολογική σκέψη 38).

(137) Οι συνθήκες του ανταγωνισμού σε σημεία πώλησης που δεν ανήκουν στον κλάδο του λιανικού εμπορίου (π.χ. σχολεία, κυλικεία σε χώρους εργασίας, άθλησης και αναψυχής) συχνά έχουν διαφορετικά χαρακτηριστικά από τα συνήθη καταστήματα λιανικής πώλησης. Το σημαντικότερο εξ αυτών είναι το γεγονός ότι τα προϊόντα σε πολλές περιπτώσεις δεν πωλούνται στο ευρύ κοινό, αλλά σε μια «δέσμια» ομάδα καταναλωτών. Θέματα όπως η διαχείριση του χώρου μπορεί να αντιμετωπίζονται εντελώς διαφορετικά στους χώρους αυτούς, όπως επίσης ενδέχεται να διαφοροποιούνται τα επίπεδα των τιμών. Ωστόσο, οι πωλήσεις προϊόντων άμεσης κατανάλωσης στα εν λόγω σημεία πώλησης είναι σχετικά άνευ σημασίας και συνεπώς δεν είναι απαραίτητο να εξεταστεί εάν το παγωτό που πωλείται μέσω αυτών πρέπει να αποκλειστεί από την αγορά αναφοράς. Για παράδειγμα, μόνο το 4 % των συμφωνιών της ΗΒ σχετικά με τους καταψύκτες αφορούν καταψύκτες εγκατεστημένους στα εν λόγω σημεία πώλησης (βλέπε ανωτέρω, αιτιολογική σκέψη 60).

(138) Κατά συνέπεια η αγορά προϊόντος που αποτελεί αντικείμενο της παρούσας διαδικασίας περιλαμβάνει τα παγωτά άμεσης κατανάλωσης σε ατομική συσκευασία. Στο εξής, κάθε αναφορά στο «παγωτό άμεσης κατανάλωσης» θα περιλαμβάνει μόνο τα ανωτέρω τεμάχια σε ατομική συσκευασία.

ii) Η υπό εξέταση γεωγραφική αγορά

(139) Οι αντικειμενικές ανταγωνιστικές συνθήκες προσφοράς και ζήτησης παγωτού άμεσης κατανάλωσης παρουσιάζουν σημαντικές διαφοροποιήσεις στα διάφορα μέρη της Κοινότητας. Αν και η παραγωγή βιομηχανικού παγωτού τείνει σαφώς προς τη διεθνοποίηση, η διανομή εξακολουθεί να οργανώνεται σε μεγάλο βαθμό σε εθνική κλίμακα. Οι ρυθμίσεις διανομής, συμπεριλαμβανομένων των συμφωνιών για καταψύκτες και ανάλογες συμβάσεις αποκλειστικότητας, συνάπτονται σε εθνικό επίπεδο. Το ίδιο ισχύει και στην Ιρλανδία. Οι εθνικές ιδιαιτερότητες αντικατοπτρίζονται στις διαφορές που παρατηρούνται όσον αφορά τη διάρθρωση των αγορών, τις σειρές προϊόντων και τις τιμές. Οι προτιμήσεις των καταναλωτών για είδη προϊόντων και σήματα ενδέχεται επίσης να παρουσιάζουν διαφοροποιήσεις. Τούτο οφείλεται εν μέρει στο γεγονός ότι ορισμένοι παρασκευαστές παγωτού που δραστηριοποιούνται σε αρκετά κράτη μέλη εφαρμόζουν την πολιτική χρησιμοποίησης διαφορετικών ονομασιών προϊόντων σε διαφορετικές χώρες (βλέπε ανωτέρω, αιτιολογική σκέψη 20), γεγονός που εκφράζει καθαρά τον εθνικό χαρακτήρα των αγορών. Επιπλέον, οι κανονισμοί που διέπουν την παρασκευή παγωτού δεν είναι εναρμονισμένοι σε ευρωπαϊκό επίπεδο.

(140) Ειδικότερα, η αγορά παγωτού άμεσης κατανάλωσης της Ιρλανδίας διαφέρει από την αντίστοιχη αγορά της Βορείου Ιρλανδίας από πολλές απόψεις, όπως αναφέρεται στις αιτιολογικές σκέψεις 126, 127 και 128 ανωτέρω. Συνεπώς, οι συνθήκες του ανταγωνισμού δεν είναι επαρκώς ομοειδείς για τους παρασκευαστές και τους προμηθευτές, ώστε να θεωρηθεί ότι η Ιρλανδία και η Βόρειος Ιρλανδία αποτελούν μια ενιαία αγορά. Ως εκ τούτου, η υπό εξέταση γεωγραφική αγορά είναι η Ιρλανδία (65).

iii) Η θέση της ΗΒ στην αγορά αναφοράς

(141) Η θέση της ΗΒ στην ιρλανδική αγορά τεμαχίων παγωτού άμεσης κατανάλωσης σε ατομική συσκευασία είναι ιδιαίτερα ισχυρή, ό