ΕΠΙΤΡΟΠΗ - Παρατηρήσεις επί της εκθέσεως του Ελεγκτικού Συνεδρίου σχετικά με τις «πωλήσεις βουτύρου σε μειωμένη τιμή εντός της Κοινότητος»

Γενικές παρατηρήσεις στα κυριότερα θέματα και πορίσματα

1. Προκαταρκτικές παρατηρήσεις

Η έκθεση αυτή εξετάζει τη διάθεση, με ειδικά και, κατά γενικό κανόνα, δαπανηρά μέτρα, του πλεονασματικού μέρους της παραγωγής βουτύρου. Η παρούσα έκθεση του Ελεγκτικού Συνεδρίου περιλαμβάνει μια λεπτομερή συγκεφαλαίωση και μια ενδιαφέρουσα ανάλυση των διαφόρων μέτρων διαθέσεως βουτύρου σε μειωμένη τιμή.

Κατά τη γνώμη της Επιτροπής, ορισμένα πορίσματα στα οποία κατέληξε το Ελεγκτικό Συνέδριο πρέπει να διαφοροποιηθούν. Επιπλέον τα στοιχεία στα οποία το Συνέδριο στηρίζει την ανάλυσή του, φθάνουν μέχρι το 1979 και επομένως δεν λαμβάνουν αρκετά υπόψη την πρόσφατη εξέλιξη. Έτσι η κατάσταση στον τομέα του βουτύρου τροποποιήθηκε αισθητά, κυρίως λόγω της μειώσεως της ποσότητας του προϊόντος αυτού που βρίσκεται σε δημόσια αποθέματα. Πράγματι, τα αποθέματα αυτά από 270 750 τόνοι που ήταν στις 31 Δεκεμβρίου 1979 μειώθηκαν σε 9 986 τόνους στις 31 Δεκεμβρίου 1981. Οι δαπάνες, για τις πράξεις αποθεματοποιήσεως, οι οποίες είχαν ανέλθει σε 657,9 εκατομμύρια ECU το 1979, μειώθηκαν σε 443 (1) εκατομμύρια ECU το 1981.

(1) Προσωρινός αριθμός ο οποίος για ένδεκα μήνες βασίζεται στις δαπάνες που έχουν καταγραφεί, και για το δωδέκατο μήνα στις προβλέψεις δαπανών.

2. Ο στόχος των μέτρων

Στην έκθεση αυτή το Ελεγκτικό Συνέδριο εκφράζει τη γνώμη «ότι ο στόχος που έθεσε η κανονιστική ρύθμιση δεν επιτεύχθηκε, γιατί αντί να διαπιστωθεί αύξηση της καταναλώσεως, σημειώνεται αντίθετα μείωση». Η Επιτροπή επιθυμεί να υπενθυμίσει ότι ο κύριος στόχος της ρυθμίσεως (άρθρο 12 του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 804/68) είναι η διάθεση του πλεονάσματος της παραγωγής. Αύξηση της καταναλώσεως σε απόλυτη τιμή δεν ήταν δυνατό να επιτευχθεί στη συνέχεια, αφενός μεν λόγω της διαρθρωτικής εξελίξεως της μειώσεως της καταναλώσεως των λιπών γενικά, αφετέρου δε λόγω του αυξανόμενου ανταγωνισμού μεταξύ του βουτύρου και των λιπών φυτικής προελεύσεως. Στο πλαίσιο αυτό, η πώληση των συμπληρωματικών 200 000 τόνων βουτύρου που ήταν αποτέλεσμα των μέτρων αυτών το 1979 (12% της καταναλώσεως), αποτελεί τροχοπέδη στη μείωση της εσωτερικής καταναλώσεως. Το αποτέλεσμα των μέτρων αυτών θα έπρεπε να εκτιμηθεί, αφενός μεν για το ποιά θα ήταν η πιθανή εξέλιξη της καταναλώσεως αν δεν είχαν ληφθεί αυτά τα μέτρα, αφετέρου δε θα έπρεπε να εκτιμηθεί σε σχέση με τις άλλες δυνατότητες διαθέσεως.

3. Κόστος των μέτρων

Το Ελεγκτικό Συνέδριο αναφέρει ότι το μέσο κόστος των μέτρων διηρημένο με τη συμπληρωματική ποσότητα που διατέθηκε ποικίλλει πάρα πολύ, ανάλογα με τα εν λόγω διαφορετικά μέτρα. Η διαπίστωση αυτή είναι ακριβής, αλλά επιβάλλεται προσοχή, εάν θέλει να εξαγάγει κανείς συμπεράσματα για ενδεχόμενες τροποποιήσεις των μέτρων αυτών. Πράγματι, το χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η πώληση βουτύρου στο στρατό. Πρόκειται για πολύ αποτελεσματικό μέτρο (95%), του οποίου το μέσο κόστος δεν είναι πολύ υψηλό (180 ECU ανά 100 χιλιόγραμμα). Εντούτοις, μια αύξηση της ενισχύσεως δεν θα έπρεπε να συνεπάγεται αισθητή αύξηση της καταναλώσεως. Για άλλα μέτρα, μπορούν να υπάρξουν εξίσου ανάλογα φαινόμενα. Πέρα από ένα ορισμένο όριο κορεσμού, η αύξηση της ενισχύσεως δεν συνεπάγεται καθόλου αύξηση της καταναλώσεως.

4. Οι εξαγωγές

Το Συνέδριο διαπιστώνει ότι, η εξαγωγή με επιστροφές, η οποία έχει θεωρηθεί σαν μέσο συμπληρωματικής διαθέσεως, είναι αποτελεσματική 100%. Λόγω αυτού του γεγονότος, το Ελεγκτικό Συνέδριο τονίζει ότι, λαμβανομένης υπόψη της χαμηλότερης αποτελεσματικότητας των μέτρων εσωτερικής διαθέσεως, η εξαγωγή φαίνεται αναμφισβήτητα σαν το λιγότερο δαπανηρό μέτρο σε σχέση με όλα τα εσωτερικά μέτρα. Η διαπίστωση αυτή είναι επίσης ακριβής, αλλά και πάλι επιβάλλεται κάποια προσοχή για τα ενδεχόμενα συμπεράσματα που θα συναχθούν. Πράγματι, η κατάργηση των εσωτερικών μέτρων θα καθιστούσε αναγκαία τη συμπληρωματική εξαγωγή 200 000 τόνων (± 40% περισσότερο σε σχέση με τις σημερινές εξαγωγές). Θα μπορούσε κανείς να σκεφθεί ότι μια τέτοια συμπληρωματική ποσότητα θα ήταν δυνατό να διατεθεί στην παγκόσμια αγορά μόνο σε τιμή κατώτερη από αυτή που έχει επιτευχθεί τώρα, με τον κίνδυνο μάλιστα πτώσεως του επιπέδου των τιμών στην παγκόσμια αγορά. Κατ’ αυτό τον τρόπο τα στοιχεία της εκτιμήσεως θα άλλαζαν αισθητά.

5. Εκτίμηση της αποτελεσματικότητας των μέτρων

Όσον αφορά την αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας των μέτρων από πλευράς οικονομίας, κυρίως τη δυνατότητα καθορισμού του μέσου κόστους κατά συμπληρωματική ποσότητα που έχει διατεθεί ή, πράγμα ακόμη δυσκολότερο, την εκτίμηση της συμπληρωματικής ποσότητας η οποία προσδοκάται να διατεθεί σε περίπτωση ενισχύσεως του υφισταμένου μέτρου, οι υπηρεσίες της Επιτροπής δεν είναι σε θέση να πραγματοποιήσουν διεξοδικές έρευνες για όλα αυτά τα μέτρα και σε κάθε κράτος μέλος. Για το λόγο αυτό, η Επιτροπή οφείλει να περιορισθεί στις έρευνες, υπολογισμούς και εκτιμήσεις που πραγματοποιήθηκαν από τις υπηρεσίες των κρατών μελών ή που προέρχονται από άλλες ειδικές πηγές. Μαζί με τις πληροφορίες για τις ποσότητες, όρους πωλήσεως, κόστος κλπ., τις οποίες διαθέτει η Επιτροπή, τα στοιχεία αυτά καθιστούν δυνατή μια ορισμένη γενική άποψη (μερικές φορές βέβαια κατά προσέγγιση), η οποία βελτιώθηκε με την πάροδο των ετών και την οποία οι υπηρεσίες της Επιτροπής επιδιώκουν να συμπληρώσουν και να βελτιώσουν.

Επιπλέον, όσον αφορά την πληροφόρηση των κρατών μελών, έχουν καταβληθεί πρόσφατα σημαντικές προσπάθειες ενόψει μιας εναρμονίσεως και επισπεύσεως, γεγονός το οποίο αντικατοπτρίζεται στους τελευταίους κανονισμούς που εξέδωσε η Επιτροπή.

Έτσι, η καθυστέρηση στην πληροφόρηση για την τρέχουσα διαχείριση περιορίζεται στο ελάχιστο. Κυρίως για τους μειοδοτικούς διαγωνισμούς η Επιτροπή πληροφορείται τη στιγμή της αποφάσεως για τα διάφορα αναγκαία στοιχεία (επίπεδο των αποθεμάτων, τιμές και άλλες παράμετροι αγοράς).

6. Οι διατάξεις ελέγχου

Τα κράτη μέλη είναι αρμόδια κατά πρώτιστο λόγο για την εφαρμογή των διαφόρων μέτρων διαθέσεως. Οι έλεγχοι αυτοί πρέπει να ανταποκρίνονται στις απαιτήσεις που αναφέρονται στην κοινοτική ρύθμιση. Η ρύθμιση αυτή είναι κατά το μάλλον ή ήττον λεπτομερής ανάλογα με τη σπουδαιότητα του μέτρου και τους κινδύνους απάτης. Οι τρόποι ελέγχου, τους οποίους έλαβαν υπόψη τα κράτη μέλη, κοινοποιούνται στην Επιτροπή και εξετάζονται από τις υπηρεσίες της.

Επιπλέον, οι υπηρεσίες της Επιτροπής μπορούν να διενεργήσουν ειδικούς ελέγχους κάθε στιγμή και κυρίως σε περίπτωση αμφιβολίας για την κανονικότητα των πράξεων και των ελέγχων. Τέλος, κατά τη διάρκεια του ελέγχου που διενεργήθηκε ενόψει εκκαθαρίσεως των λογαριασμών, εξετάσθηκε επίσης το σύστημα ελέγχου που χρησιμοποίησαν τα κράτη μέλη.