ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ της 19ης Ιουλίου 1991 με την οποία μια συγκέντρωση κηρύσσεται συμβατή με την κοινή αγορά (Υπόθεση αριθ. IV/M068 - Tetra Pak/Alfa-Laval) Κανονισμός (ΕΟΚ) αριθ. 4064/89 του Συμβουλίου (Το κείμενο στην αγγλική γλώσσα είναι το μόνο αυθεντικό) (91/535/ΕΟΚ)

Η ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ,

Έχοντας υπόψη:

τη συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής Κοινότητας,

τον κανονισμό (ΕΟΚ) αριθ. 4064/89 του Συμβουλίου της 21ης Δεκεμβρίου 1989 για τον έλεγχο των συγκεντρώσεων μεταξύ επιχειρήσεων (1), και ιδίως το άρθρο 8 παράγραφος 2,

την απόφαση της Επιτροπής της 19ης Μαρτίου 1991 για την κίνηση διαδικασίας στην υπόθεση αυτή,

Αφού ζήτησε τη γνώμη της συμβουλευτικής επιτροπής για τον έλεγχο των συγκεντρώσεων (2),

Εκτιμώντας ότι:

Ι. ΧΑΡΑΚΤΗΡΑΣ ΤΗΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑΣ

Η διαδικασία αυτή αφορά συγκέντρωση η οποία κοινοποιήθηκε στην Επιτροπή σύμφωνα με το άρθρο 4 του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 4064/89. Η κοινοποίηση παρήγαγε αποτέλεσμα από τις 18 Φεβρουαρίου 1991. Η συγκέντρωση συνίσταται στην προτεινόμενη εξαγορά όλου του μετοχικού κεφαλαίου της Alfa-Laval AB από την Tetra Pak International SA με δημόσια προσφορά.

ΙΙ. ΤΑ ΜΕΡΗ

Το 1989 τελευταίο έτος για το οποίο υπάρχουν αριθμητικά στοιχεία, η Tetra Pak (Ελβετία) είχε παγκόσμιο κύκλο εργασιών ύψους 3,218 εκατομμυρίων Ecu, από τα οποία 1 645 εκατομμύρια είχαν πραγματοποιηθεί στην Κοινότητα.

Οι δραστηριότητες της Tetra Pak περιορίζονται στα συστήματα συσκευασίας για υγρά προϊόντα διατροφής.

Η Tetra Pak παράγει δύο βασικές κατηγορίες μηχανημάτων συσκευασίας υγρών προϊόντων: αυτές που χρησιμοποιούνται για τη συσκευασία υγρών προϊόντων υπό ασηπτικές συνθήκες (αποστείρωση), και εκείνες που χρησιμοποιούνται για τη συσκευασία παστεριωμένου γάλακτος και νωπών φρουτοχυμών.

Η Alfa-Laval AB είναι σουηδική εταιρεία, της οποίας οι μετοχές είναι εισηγμένες στο χρηματιστήριο της Στοκχόλμης. Το 1989, τελευταίο έτος για το οποίο υπάρχουν αριθμητικά στοιχεία, η Alfa-Laval AB είχε παγκόσμιο κύκλο εργασιών ύψους 2,145 εκατομμυρίων Ecu, από τα οποία 780 εκατομμύρια Ecu είχαν πραγματοποιηθεί στην Κοινότητα.

Η Alfa-Laval AB είναι ένας από τους μεγαλύτερους κατασκευαστές εξοπλισμού για βιομηχανικές διεργασίες στον κόσμο. Οι δραστηριότητές της μπορούν να κατανεμηθούν σε τρεις χωριστούς κλάδους:

βιομηχανία: Η Alfa-Laval παράγει πέντε βασικά είδη βιομηχανικού εξοπλισμού για διεργασίες: αυτοματισμού, δοσιμετρίας και ανάλυσης, εξοπλισμού ροής υλικών, διαχωρισμού και θερμικής επεξεργασίας,

τρόφιμα: Η Alfa-Laval παράγει σχεδόν όλα τα είδη μηχανημάτων που χρησιμοποιούνται στη βιομηχανία επεξεργασίας τροφίμων. Αυτά τα προϊόντα χρησιμοποιούνται στην παραγωγή, αποθήκευση, παστερίωση, κ.λπ., γαλακτοκομικών προϊόντων, χυμών φρούτων, λιπών και ελαίων, κρασιών και μπύρας, ψαριού και κρέατος και σε ευρύ φάσμα άλλων τροφίμων,

γεωργικός εξοπλισμός: Η Alfa-Laval είναι ένας από τους μεγαλύτερους παραγωγούς εξοπλισμού επεξεργασίας και ελέγχου στον τομέα αυτό.

ΙΙΙ. ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗ ΜΕ ΚΟΙΝΟΤΙΚΗ ΔΙΑΣΤΑΣΗ

Η υλοποίηση της δημόσιας προσφοράς της Tetra Pak για εξαγορά του συνόλου του μετοχικού κεφαλαίου της Alfa-Laval θα αποτελούσε συγκέντρωση κατά την έννοια του άρθρου 3 παράγραφος 1 στοιχείο β) του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 4064/89. Καλύπτονται επίσης τα κατώτατα όρια που ορίζονται στο άρθρο 1 παράγραφος 2 του εν λόγω κανονισμού και τα μέρη δεν πραγματοποιούν πλέον των δύο τρίτων του συνολικού κύκλου εργασιών τους στην Κοινότητα στο ίδιο κράτος μέλος. Η κοινοποιηθείσα πράξη έχει, ως εκ τούτου, κοινοτική διάσταση.

IV. ΑΝΑΛΥΣΗ

Α. Εισαγωγή

Η Επιτροπή έχει εξετάσει τις οριζόντιες και κάθετες σχέσεις μεταξύ του φάσματος προϊόντων της Alfa-Laval και της Tetra Pak. Οι σχέσεις αυτές περιορίζονται στα εξής:

- τα μόνα οριζόντια αποτελέσματα που μπορεί να προκύψουν από τη συγκέντρωση αφορούν τη συσκευασία υγρών παρασκευασμάτων για σούπες. Και οι δύο εταιρείες διαθέτουν μέθοδο επεξεργασίας που μπορεί να χρησιμοποιηθεί στον τομέα αυτό,

- από άποψη καθετοποίησης, η Alfa-Laval πωλεί υπηρεσίες τεχνικής υποστήριξης για το βιομηχανικό κλάδο των μηχανών, ανοξείδωτους χαλυβοσωλήνες, δικλείδες και σφιγκτήρες, καθώς και εναλλάκτες θερμότητας. Τα προϊόντα αυτά χρησιμοποιούνται από την Tetra Pak στην κατασκευή των μηχανημάτων συσκευασίας.

Λόγω της πολύ περιορισμένης αλληλοεπικάλυψης μεταξύ των δύο αυτών εταιρειών και των πολύ περιορισμένων θέσεων αγοράς τους στους παραπάνω τομείς, η Επιτροπή θεωρεί ότι, όσον αφορά την οριζόντια και κάθετη αλληλοεπικάλυψη μεταξύ των φασμάτων προϊόντων των δύο εταιρειών, η συγκέντρωση δεν δημιουργεί κανένα πρόβλημα συμβατότητας με την κοινή αγορά.

Εντούτοις, παρόλο που από τεχνική άποψη οι κάθετες σχέσεις μεταξύ Tetra Pak και Alfa-Laval περιορίζονται στους προαναφερόμενους τομείς, οι δύο εταιρείες παράγουν εξοπλισμό ο οποίος παρουσιάζει ορισμένη συμπληρωματικότητα από άποψη καταναλωτών. Η Alfa-Laval παράγει όλο τον εξοπλισμό που χρησιμοποιείται για την επεξεργασία γάλακτος και χυμών μέχρι τη συσκευασία τους. Η Tetra Pak παράγει τα μηχανήματα που χρησιμοποιούνται στη συσκευασία γάλακτος/χυμών. Η συγχωνευθείσα επιχείρηση θα είναι, ως εκ τούτου, σε θέση να προσφέρει πληρέστερο φάσμα προϊόντων το οποίο θα καλύπτει εφεξής όλα τα μηχανήματα που χρησιμοποιούνται από τους παραγωγούς γαλακτοκομικών προϊόντων/χυμών.

Ο λόγος που οδήγησε την Επιτροπή στην κίνηση της διαδικασίας στην υπόθεση αυτή, σύμφωνα με το άρθρο 6 παράγραφος 1 στοιχείο γ) του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 4064/89 στις 19 Μαρτίου 1991 ήταν η ανάγκη να προσδιοριστεί πλήρως η φύση και η έκταση των συνεπειών που ενδέχεται να απορρέουν από αυτή την κάθετη συμπληρωματικότητα. Ειδικότερα, στην απόφαση για κίνηση της διαδικασίας, η Επιτροπή έθεσε τα ακόλουθα θέματα τα οποία απαιτούσαν μια σε βάθος διερεύνηση:

i) εάν η δυνατότητα προσφοράς πληρέστερου φάσματος προϊόντων σε σχέση με τους σημερινούς ή μελλοντικούς ανταγωνιστές της αποτελεί σημαντικό πλεονέκτημα για την Tetra Pak στις μελλοντικές πωλήσεις μηχανημάτων συσκευασίας, αυτό μπορεί να δημιουργήσει ή να ενισχύσει δεσπόζουσες θέσεις στις αγορές των εν λόγω μηχανημάτων και των αντίστοιχων χάρτινων κουτιών. Το ζήτημα αυτό θεωρήθηκε ότι απαιτεί ιδιαίτερα προσεκτική εξέταση, δεδομένου του υπάρχοντος πολύ υψηλού μεριδίου αγοράς της Tetra Pak στις διάφορες αγορές συστημάτων συσκευασίας και χάρτινων κουτιών,

ii) στις πωλήσεις εξοπλισμού για την επεξεργασία γάλακτος/χυμών, η συγχωνευθείσα εταιρεία θα αποκτήσει επίσης τη δυνατότητα προσφοράς πληρέστερου φάσματος προϊόντων, συμπεριλαμβανομένων τόσο του εξοπλισμού επεξεργασίας όσο και συσκευασίας. Σε περίπτωση που αυτό ενδέχεται να αποτελέσει σημαντικό πλεονέκτημα για την πώληση εξοπλισμού επεξεργασίας, η συγχώνευση μπορεί να δημιουργήσει ή να ενισχύσει δεσπόζουσες θέσεις στις αγορές των διαφόρων ειδών μηχανημάτων επεξεργασίας.

Β. Συνέπειες της συγκέντρωσης στις δραστηριότητες της Tetra Pak

1. Εισαγωγή

Η Επιτροπή εξέτασε τις συνέπειες της συγκέντρωσης στις ακόλουθες αγορές όπου ασκεί τις δραστηριότητές της η Tetra Pak. Η Επιτροπή θεωρεί ότι οι αγορές αυτές αποτελούν τις αγορές αναφοράς στα πλαίσια της ανάλυσης της συγκέντρωσης βάσει του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 4064/89:

- η αγορά μηχανημάτων που χρησιμοποιούνται για τη συσκευασία υγρών τροφίμων σε χάρτινα κουτιά υπό ασηπτικές συνθήκες και η αγορά χάρτινων κουτιών που χρησιμοποιούνται από τα μηχανήματα αυτά,

- η αγορά μηχανημάτων που χρησιμοποιούνται για τη συσκευασία υγρών τροφίμων σε χάρτινα κουτιά υπό μη ασηπτικές συνθήκες και η αγορά χάρτινων κουτιών που χρησιμοποιούνται από τα μηχανήματα αυτά.

2. Ορισμός της αγοράς αναφοράς

Τα μηχανήματα ασηπτικής συσκευασίας που χρησιμοποιούν χάρτινα κουτιά αποτελούν μηχανήματα υψηλής τεχνολογίας, τα οποία μπορούν να συσκευάζουν ασηπτικά υγρά ή ρευστά προϊόντα σε χάρτινα κουτιά αποκλείοντας συγχρόνως την είσοδο μικροοργανισμών στα εν λόγω προϊόντα. Τα μηχανήματα αυτά χρησιμοποιούνται σήμερα σε μεγάλη έκταση για τη συσκευασία γάλακτος του οποίου η επεξεργασία έχει γίνει με τη μέθοδο UHT και χυμών επεξεργασμένων υπό ασηπτικές συνθήκες.

Οι δυνατότητες υποκατάστασης των εν λόγω μηχανημάτων που εξέτασε η Επιτροπή είναι οι εξής:

- μηχανήματα ασηπτικής συσκευασίας που χρησιμοποιούν άλλα μέσα συσκευασίας όπως γυαλί ή πλαστικό,

- μηχανήματα μη ασηπτικής συσκευασίας που χρησιμοποιούν χαρτόνι, γυαλί ή πλαστικό.

Αυτές είναι οι πλησιέστερες δυνατότητες υποκατάστασης για την αγορά όπως έχει οριστεί. Εάν τα προϊόντα αυτά δεν αποτελούν μέρος της αγοράς αναφοράς στα πλαίσια εξέτασης της κοινοποίησης, είναι ανώφελο να εξεταστούν ακόμα πιο ατελή υποκατάστατα του προϊόντος όπως τα μεταλλικά κουτιά.

Προκειμένου να εκτιμηθεί κατά πόσο οι προαναφερόμενες δυνατότητες υποκατάστασης των μηχανημάτων ασηπτικής συσκευασίας σε χαρτόνι αποτελούν εύλογες εναλλακτικές λύσεις, η Επιτροπή έχει αρχίσει εκτεταμένη και λεπτομερή έρευνα. Στα πλαίσια της έρευνας αυτής, απηύθυνε λεπτομερές ερωτηματολόγιο σε μεγάλο αριθμό εργοστασίων γάλακτος που βρίσκονται σε όλη την Κοινότητα καθώς και στους κυριότερους ανταγωνιστές της Alfa-Laval και της Tetra Pak και στις ίδιες της Alfa-Laval και Tetra Pak.

2.1. Τα μηχανήματα μη ασηπτικής συσκευασίας δεν αποτελούν εύλογες λύσεις υποκατάστασης των μηχανημάτων ασηπτικής συσκευασίας

Από τα ακόλουθα στοιχεία φαίνεται ότι η ελαστικότητα της ζήτησης μεταξύ των δύο αυτών κατηγοριών είναι μικρή και, συνεπώς, δεν αποτελούν εύλογες λύσεις υποκατάστασης μεταξύ τους:

i) Φύση του τελικού προϊόντος: διάρκεια διατήρησης.

Τα υγρά προϊόντα με ασηπτική συσκευασία θα έχουν πολύ μεγαλύτερη διάρκεια διατήρησης από εκείνα τα οποία έχουν μη ασηπτική συσκευασία. Χαρακτηριστικά, το γάλα σε ασηπτική συσκευασία έχει διάρκεια διατήρησης έξι μήνες, ενώ το γάλα που έχει υποστεί μη ασηπτική επεξεργασία διαρκεί λιγότερο από ένα μήνα.

ii) Μέθοδος διανομής

Η διαφορά στη διάρκεια διατήρησης και τη σταθερότητα μεταξύ του προϊόντος σε ασηπτική και μη ασηπτική συσκευασία έχει σημαντικές επιπτώσεις στις μεθόδους διανομής. Οι χυμοί και το γάλα σε μη ασηπτική συσκευασία πρέπει πάντοτε να διατηρούνται σε ψύξη. Τα προϊόντα με ασηπτική συσκευασία δεν απαιτούν αυτή τη φροντίδα. Αυτός είναι ένας λόγος για τον οποίο είναι πολύ δύσκολο για τους αγοραστές του τελικού προϊόντος να μεταθέσουν τις παραγγελίες τους από τα προϊόντα με ασηπτική συσκευασία στα αντίστοιχα με μη ασηπτική, βραχυπρόθεσμα και μεσοπρόθεσμα, με μικρή αλλά σημαντική αύξηση τιμής. Για να γίνει η υποκατάσταση αυτή θα είναι επίσης υποχρεωμένοι να επενδύσουν σε νέο ή πρόσθετο εξοπλισμό ψύξης για τη διανομή ή/και την πώληση.

iii) Γεύση

Τα υγρά προϊόντα με μη ασηπτική συσκευασία είναι πολύ ακριβότερα από τα αντίστοιχα σε ασηπτική συσκευασία, λόγω κυρίως του υψηλότερου κόστους διανομής, αποθήκευσης, και έκθεσης. Αυτό αποτελεί ένδειξη ότι βασική σημασία για τον αγοραστή του τελικού προϊόντος έχουν τα χαρακτηριστικά του από άποψη γεύσης και όχι ο χαρακτήρας της μεθόδου συσκευασίας του.

iv) Η μέθοδος συσκευασίας αντιστοιχεί μόνο στο 10 % της τιμής του τελικού προϊόντος για το γάλα και τους χυμούς. Έτσι, μια αύξηση κατά 10 % του τελικού κόστους συσκευασίας (μηχάνημα και χαρτόνι) θα έχει ως συνέπεια μια αύξηση μόνο κατά 1 % στην τιμή του τελικού προϊόντος. Όπως ήδη εξηγήθηκε, οι τελικοί καταναλωτές και λιανοπωλητές θεωρούν ότι μεταξύ τελικών προϊόντων με ασηπτική και μη ασηπτική συσκευασία υπάρχει μόνο περιορισμένη δυνατότητα υποκατάστασης, για λόγους ιδίως που δεν έχουν σχέση με την τιμή. Έτσι, προκειμένου να υπάρξει σημαντική μετατόπιση των λιανοπωλητών, ως προς τη ζήτηση, από τα υγρά προϊόντα με ασηπτική συσκευασία στα αντίστοιχα μη ασηπτικής και, εν συνεχεία, από τα μηχανήματα ασηπτικής συσκευασίας στα αντίστοιχα μη ασηπτικής, θα χρειστεί μια μεγάλη αύξηση του κόστους της ασηπτικής συσκευασίας.

v) Στα πλαίσια των ερευνών της, η Επιτροπή ζήτησε από μεγάλο αριθμό βιομηχανιών γάλακτος και παραγωγών μηχανημάτων ασηπτικής και μη ασηπτικής συσκευασίας να αναφέρουν ποια είναι η αναμενόμενη ανταπόκριση σε ενδεχόμενη αύξηση των τιμών στον κλάδο των μηχανημάτων ασηπτικής συσκευασίας γενικά. Οι απαντήσεις τους δείχνουν ότι η ελαστικότητα της ζήτησης ως προς την τιμή μεταξύ μηχανημάτων, ασηπτικής και μη ασηπτικής συσκευασίας είναι πολύ μικρή. Το 75 % και πλέον των ερωτηθέντων απάντησαν ότι για να οδηγηθούν να αλλάξουν τα μελλοντικά σχέδια αγορών τους από τα ασηπτικά στα μη ασηπτικά συστήματα συσκευασίας, θα χρειαζόνταν αύξηση τιμών μεγαλύτερη από 20 %.

Με βάση τα ανωτέρω, η Επιτροπή καταλήγει στο συμπέρασμα ότι τα μηχανήματα μη ασηπτικής συσκευασίας δεν αποτελούν ρεαλιστικό και εύλογο υποκατάστατο των μηχανημάτων ασηπτικής συσκευασίας.

2.2 Μηχανήματα ασηπτικής συσκευασίας που χρησιμοποιούν άλλα υλικά εκτός από χαρτόνι δεν αποτελούν εύλογες λύσεις υποκατάστασης των αντίστοιχων συστημάτων με βάση το χαρτόνι

Τα ασηπτικά υγρά προϊόντα σε χάρτινες συσκευασίες αντιπροσωπεύουν πάνω από 90 % του συνόλου των ρευστών προϊόντων με ασηπτική συσκευασία. Εντούτοις, υπάρχει δυνατότητα ασηπτικής συσκευασίας υγρών προϊόντων σε πλαστικό ή γυαλί. Έτσι, η Επιτροπή εξέτασε σε ποιο βαθμό αυτές οι μέθοδοι συσκευασίας αποτελούν εύλογες λύσεις υποκατάστασης για τις χάρτινες ασηπτικές συσκευασίες. Όλες οι πληροφορίες που έλαβε δείχνουν ότι τα προϊόντα αυτά δεν αποτελούν μέρος της αγοράς ή των αγορών αναφοράς, στα πλαίσια της υπόθεσης αυτής, και αποτελούν μάλλον ατελή υποκατάστατα για τα συστήματα χάρτινης συσκευασίας. Οι λόγοι είναι οι εξής:

i) Τα εξωτερικά χαρακτηριστικά της συσκευασίας

Τα ασηπτικά προϊόντα σε χάρτινη συσκευασία παράγονται σε σχήμα ορθογώνιο. Αυτό σημαίνει ότι μπορούν να μεταφερθούν, να εκτεθούν και να αποθηκευθούν σε πολύ μικρότερο χώρο απ' ότι οι γυάλινες ή πλαστικές φιάλες. Επιπλέον, δεδομένου ότι η χάρτινη συσκευασία είναι πολύ ελαφρότερη από την γυάλινη φιάλη και καταλαμβάνει μικρότερο χώρο από τη γυάλινη ή πλαστική φιάλη, το κόστος μεταφοράς της είναι μικρότερο.

ii) Προστασία του περιβάλλοντος

Οι γυάλινες φιάλες μπορει να θεωρηθούν καλύτερες από άποψη προστασίας του περιβάλλοντος σε σχέση με το χαρτόνι. Η Επιτροπή εξέτασε συνεπώς κατά πόσον μπορεί να αναμένεται αντικατάσταση των συστημάτων χάρτινης συσκευασίας με συστήματα συσκευασίας σε γυάλινες φιάλες στο προσεχές μέλλον για λόγους προστασίας του περιβάλλοντος, και κατέληξε στο συμπέρασμα ότι δεν θα συμβεί κάτι τέτοιο. Από τις απαντήσεις στα ερωτηματολόγια της Επιτροπής φαίνεται ότι οι αγοραστές/μισθωτές και οι παραγωγοί μηχανημάτων συσκευασίας δεν αναμένουν τέτοια αντικατάσταση στο προσεχές μέλλον.

iii) Όπως ήδη εξηγήθηκε, το κόστος συσκευασίας αντιπροσωπεύει μικρό μέρος του συνολικού κόστους λιανικής πώλησης των υγρών προϊόντων ασηπτικής συσκευασίας. Έτσι, η απόφαση ενός εμπόρου λιανικής πώλησης να αγοράσει υγρό προϊόν με τη μία ή την άλλη συσκευασία θα επηρεαστεί, κατά συνέπεια, σε περιορισμένο βαθμό από μια μικρή, αλλά σημαντική, αύξηση της τιμής των συστημάτων ασηπτικής συσκευασίας σε χαρτί.

iv) Στις βιομηχανίες γάλακτος και στις βιομηχανίες κατασκευής μηχανημάτων συσκευασίας τέθηκαν αρκετά ερωτήματα προκειμένου να διαπιστωθεί σε ποιο βαθμό μια σημαντική αύξηση των τιμών στα συστήματα ασηπτικής χάρτινης συσκευασίας θα είχε ως συνέπεια σημαντική μετατόπιση της ζήτησης προς τα συστήματα ασηπτικής συσκευασίας πλην της χάρτινης. Από τις απαντήσεις φαίνεται ότι η ελαστικότητα της ζήτησης σε σχέση με την τιμή μεταξύ των κατηγοριών αυτών των προϊόντων είναι πολύ μικρή. Το 75 % και πλέον των ερωτηθέντων θεωρούν ότι, για να οδηγηθούν να αλλάξουν τα σχέδια των μελλοντικών αγορών τους από τα συστήματα ασηπτικής χάρτινης συσκευασίας στις αντίστοιχες γυάλινες ή πλαστικές φιάλες, θα χρειαστεί αύξηση τιμής πάνω από 20 %.

Με βάση τα ανωτέρω, η Επιτροπή καταλήγει στο συμπέρασμα ότι τα μηχανήματα ασηπτικής πλαστικής και γυάλινης συσκευασίας δεν αποτελούν μέρος της ίδιας αγοράς αναφοράς με τα μηχανήματα χάρτινης ασηπτικής συσκευασίας, στα πλαίσια εξέτασης της κοινοποίησης.

2.3. Η γεωγραφική αγορά αναφοράς

Τα μηχανήματα ασηπτικής συσκευασίας της Tetra Pak και του ανταγωνιστή της, της RKL, πωλούνται σε όλη την Κοινότητα. Εξ όσων γνωρίζει η Επιτροπή, δεν υπάρχουν σημαντικές διαφορές στο είδος και την κατηγορία των μηχανημάτων που πωλούνται στα διάφορα σημεία της Κοινότητας από άποψη τεχνικών χαρακτηριστικών ούτε από άποψη τιμών. Οι εταιρείες χρησιμοποιούν παρόμοια συστήματα διανομής για τα μηχανήματά τους σε όλη την Κοινότητα. Η Επιτροπή καταλήγει, συνεπώς, στο συμπέρασμα ότι οι όροι ανταγωνισμού σε όλη την Κοινότητα για τα εν λόγω προϊόντα είναι αρκετά ομοιογενείς ώστε να θεωρηθεί ότι τη γεωγραφική αγορά αναφοράς, στα πλαίσια εξέτασης της κοινοποίησης, αποτελεί η Κοινότητα σαν σύνολο.

3. Δεσπόζουσα θέση

3.1. Εισαγωγή

Προκειμένου να κρίνει κατά πόσο η Tetra Pak κατέχει δεσπόζουσα θέση στην αγορά αναφοράς όπως ορίζεται ανωτέρω, η Επιτροπή εξέτασε σειρά παραγόντων που εκτίθενται στο άρθρο 2 παράγραφος 1 του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 4064/89 ως σχετικούς με την εν λόγω ανάλυση.

3.2. Μερίδια αγοράς

Η Tetra Pak έχει σήμερα μερίδιο που υπερβαίνει το 90 % της αγοράς για τη χρηματοδοτική μίσθωση/πώληση μηχανημάτων ασηπτικής συσκευασίας σε χαρτί. Η Tetra Pak κατέχει το εν λόγω μερίδιο αγοράς για σημαντικό χρονικό διάστημα.

3.3. Μέγεθος και σπουδαιότητα των υπαρχόντων ανταγωνιστών

Ένα μερίδιο αγοράς ύψους 90 % αποτελεί, από μόνο του, πολύ ισχυρή ένδειξη ύπαρξης δεσπόζουσας θέσης. Εντούτοις, σε ορισμένες σπάνιες περιπτώσεις, ακόμα και ένα τόσο υψηλό μερίδιο αγοράς μπορεί να μην συνεπάγεται κατ' ανάγκη δεσπόζουσα θέση. Ειδικότερα, εάν υπάρχουν στην αγορά αρκετά ενεργοί ανταγωνιστές, η εταιρεία με το μεγαλύτερο μερίδιο αγοράς μπορεί να μην είναι σε θέση να ενεργεί σε αξιοσημείωτο βαθμό, ανεξάρτητα από τις πιέσεις που χαρακτηρίζουν μια ανταγωνιστική αγορά.

Η Επιτροπή έχει διαπιστώσει την ύπαρξη ενός μόνο πραγματικού ανταγωνιστή της Tetra Pak στην αγορά αναφοράς, τη PKL Verpackungssysteme GmbH. Εντούτοις, η PKL είναι μικρή εταιρεία με περιορισμένη οικονομική και υλική υποδομή. Έτσι, ακόμη και αν η PKL εθεωρείτο πραγματικός ανταγωνιστής της Tetra Pak, δεν θα ήταν σε θέση να ανταποκριθεί σε παραγγελίες βραχυπρόθεσμα και μεσοπρόθεσμα για σημαντικό μέρος της αγοράς. Η αδυναμία της να ενεργήσει με ταχύτητα σε ορισμένη μεταβολή της ζήτησης περιορίζει το ρόλο της PKL σαν πραγματικού ανασταλτικού παράγοντα της εμπορικής ελευθερίας της Tetra Pak. Επιπλέον, τα μηχανήματα της Tetra Pak και της PKL παρουσιάζουν σημαντικές διαφορές από τεχνική άποψη. Ειδικότερα, τα μηχανήματα συνεχούς κυλίνδρου προσφέρουν μεγαλύτερη ευκολία στην επεξεργασία κενών χάρτινων κουτιών για τη συσκευασία υγρών αλλά δεν έχουν δυνατότητα συσκευασίας υγρών που περιέχουν στερεά σωματίδια.

3.4. Δυνατότητες υποκατάστασης από πλευράς προσφοράς- φραγμοί στην είσοδο

Η Επιτροπή εξέτασε επίσης τις δυνατότητες εισόδου στην αγορά του προϊόντος αναφοράς καθώς και στη γεωγραφική αγορά αναφοράς, προκειμένου να κρίνει κατά πόσον η απειλή εισόδου είναι αρκετά ισχυρή ώστε να στερήσει την Tetra Pak από τη δυνατότητα να ενεργεί σε αξιοσημείωτο βαθμό ανεξάρτητα από την πίεση της αγοράς, πράγμα το οποίο αποτελεί χαρακτηριστικό της δεσπόζουσας θέσης.

Παρόλο που η Επιτροπή διαπίστωσε τουλάχιστον μία δυνατότητα εισόδου, θεωρεί ότι οι φραγμοί στην είσοδο είναι αρκετά υψηλοί ώστε ο υποψήφιος ανταγωνιστής -και άλλοι- να εμποδίζονται όταν επιδιώκουν να περιορίζουν σημαντικά την ελευθερία δράσης της Tetra Pak, τουλάχιστον μεσοπρόθεσμα (περίπου 5 10 χρόνια). Οι λόγοι είναι οι εξής:

- Η Tetra Pak κατέχει πολλά διπλώματα ευρεσιτεχνίας για την παραγωγή μηχανήματος ασηπτικής συσκευασίας σε χαρτί. Τα πολύτιμα αυτά διπλώματα δεν διαθέτουν οι άλλοι υποψήφιοι ανταγωνιστές.

- Από τις απαντήσεις στο ερωτηματολόγιο της Επιτροπής φαίνεται ότι ένας από τους κυριότερους παράγοντες που λαμβάνει υπόψη του ένας υποψήφιος αγοραστής μηχανήματος ασηπτικής συσκευασίας σε χαρτί για να αποφασίσει ποιό μηχάνημα θα αγοράσει είναι κατά πόσο ο κατασκευαστής έχει να παρουσιάσει κατά το παρελθόν αποδεδειγμένως επιτυχή αποτελέσματα. Επειδή μια βλάβη στο αποστειρωτικό σύστημα του μηχανήματος συσκευασίας μπορεί να οδηγήσει στην παραγωγή γάλακτος που δεν είναι δυνατόν να πωληθεί και, ως εκ τούτου, με τεράστιες οικονομικές ζημίες προτού το σφάλμα καταστεί εμφανές, είναι πολύ σημαντικό να είναι ο κατασκευαστής σε θέση να αποδείξει ότι είχε επιτυχή αποτελέσματα κατά το παρελθόν όσον αφορά την αποστείρωση του τελικού προϊόντος. Από τις απαντήσεις στο ερωτηματολόγιο φαίνεται ότι οι παραγωγοί γάλακτος θεωρούν ότι η Tetra Pak έχει τέτοια θετικά αποτελέσματα. Αυτό θα καταστήσει πολύ δυσχερή την είσοδο νέου κατασκευαστή στην αγορά, τουλάχιστον βραχυπρόθεσμα και μεσοπρόθεσμα.

- Ένα μηχάνημα ασηπτικής συσκευασίας σε χαρτί είναι πολύ περίπλοκο και απαιτεί ειδική τεχνογνωσία και πόρους για να εισέλθει στην αγορά. Λόγω της ωριμότητας της αγοράς και του εγγενούς συντηρητικού χαρακτήρα της (βλέπε παραπάνω), ένας υποψήφιος ανταγωνιστής αντιμετωπίζει σημαντικό κίνδυνο οι επενδυτικές δαπάνες να υπερβούν τα έσοδα. Οι παράγοντες αυτοί αναμένεται ότι θα μειώσουν τις πιθανότητες εισόδου στην αγορά για το προσεχές μέλλον.

Εξ όσων γνωρίζει η Επιτροπή, με εξαίρεση την Elopak/Shikoku, δεν υπάρχουν κατασκευαστές μηχανημάτων ασηπτικής συσκευασίας σε χαρτί με ενεργό δραστηριότητα εκτός της Κοινότητας οι οποίοι να ενδέχεται να εισέλθουν στην κοινοτική αγορά κατά το προσεχές μέλλον.

Με βάση τα ανωτέρω, η Επιτροπή θεωρεί ότι η μειωμένη δυνατότητα εισόδου στην αγορά σημαίνει ότι, από την άποψη αυτή, η Tetra Pak δεν θα παύσει να ενεργεί σε αξιοσημείωτο βαθμό ανεξάρτητα από τους ανταγωνιστές της, τους πελάτες και, σε τελευταία ανάλυση, τους καταναλωτές.

3.5. Συμπέρασμα

Η Επιτροπή καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η Tetra Pak κατέχει δεσπόζουσα θέση στην αγορά μηχανημάτων ασηπτικής συσκευασίας σε χαρτί στην Κοινότητα σαν σύνολο.

4. Μη ενίσχυση της υφιστάμενης δεσπόζουσας θέσης

Η Tetra Pak κατέχει θέση μεγάλης ισχύος στην αγορά. Η Επιτροπή εξέτασε, ως εκ τούτου, με ιδιαίτερη προσοχή κατά πόσο η προβλεπόμενη πράξη πρόκειται να εισχύσει με οποιονδήποτε τρόπο τη θέση αυτή. Στις περιπτώσεις που έχει να αντιμετωπίσει ένα τέτοιο υψηλό βαθμό κυριαρχίας, η Επιτροπή πρέπει να τελεί σε ιδιαίτερη εγρήγορση, δεδομένου ότι, υπό τις περιστάσεις αυτές, έστω και μια απειροελάχιστη προσαύξηση της ισχύος στην αγορά μπορεί να οδηγήσει σε δυσανάλογα ευρείες αρνητικές επιπτώσεις επί των όρων του ανταγωνισμού στην αγορά.

Η Επιτροπή εξέτασε ιδίως κατά πόσο η προβλεπόμενη πράξη θα μπορούσε ενδεχομένως να παράσχει στην Tetra Pak ορισμένα πλεονεκτήματα εμπορίας ή ορισμένα άλλα πλεονεκτήματα σε σχέση με τους μη καθετοποιημένους προμηθευτές ασηπτικών μηχανημάτων συσκευασίας σε χάρτινα κουτιά, που θα ήταν δυνατόν να περιορίσουν την επέκταση των δραστηριοτήτων των υφιστάμενων ανταγωνιστών ή να ορθώσουν φραγμούς στην είσοδο στην αγορά για τους πιθανούς ανταγωνιστές. Αυτό προκαλεί ιδιαίτερη ανησυχία στην προκειμένη περίπτωση επειδή οι τεχνικής και εμπορικής φύσης φραγμοί που παρεμβάλλονται στην είσοδο στην αγορά για μηχανήματα ασηπτικής συσκευασίας σε χάρτινα κουτιά είναι ήδη εξαιρετικά υψηλοί και η δημιουργία πρόσθετων εμποδίων στην είσοδο, που θα στεγανοποιούσαν περαιτέρω την αγορά για τους πιθανούς ανταγωνιστές, θα είχαν αξιοσημείωτο αντίκτυπο.

Όλες οι αναλυτικές έρευνες που διεξήγαγε η Επιτροπή οδηγούν στο συμπέρασμα ότι, στην ουσία, η δημιουργία γραμμής πλήρους παραγωγής (μηχανημάτων επεξεργασίας και συσκευασίας) στο πλαίσιο μιας ενιαίας επιχείρησης δεν θα παρείχε στην πραγματικότητα στην Tetra Pak πλεονεκτήματα ουσιαστικής σημασίας που θα ήταν σε θέση να περιορίσουν την είσοδο ή τη διείσδυση σημερινών ή πιθανών ανταγωνιστών.Πράγματι, οι δύο κατηγορίες μηχανημάτων είναι διαφορετικές και χωριστές για πολυάριθμους λόγους, τόσο τεχνικής, όσο και εμπορικής φύσης. Οι ακόλουθοι παράγοντες επεξηγούν τους λόγους που οδήγησαν στο συμπέρασμα αυτό:

- Μόνο στις περιπτώσεις που τα μηχανήματα επεξεργασίας και συσκευασίας αγοράζονται ταυτόχρονα θα μπορούσε η ικανότητα προσφοράς αμφοτέρων μηχανημάτων να διαδραματίζει ενδεχομένως σημαντικό ρόλο. Η κοινοτική αγορά για τις προαναφερόμενες παραγωγικές γραμμές επεξεργασίας αποτελεί ώριμη αγορά. Σύμφωνα με τα στοιχεία που διαθέτει η Επιτροπή, ποσοστό λιγότερο από το 5 % των συνολικών αγορών μηχανημάτων συσκευασίας πραγματοποιήθηκε ταυτόχρονα με τις αγορές επεξεργασίας κατά τη διάρκεια της τελευταίας τριετίας. Αυτό εκμηδενίζει αναπόφευκτα οποιοδήοπτε ενδεχόμενο πλεονέκτημα που θα μπορούσε να διαθέτει η Tetra Pak συνεπεία της συγκέντρωσης.

Επιπλέον, όταν ζητήθηκε από τους αγοραστές ασηπτικών μηχανημάτων συσκευασίας σε χάρτινα κουτιά να κατατάξουν, ανάλογα με τη σειρά σπουδαιότητας, τους παράγοντες που επηρεάζουν, την απόφαση σχετικά με τη μάρκα ασηπτικών μηχανημάτων συσκευασίες χάρτινων κουτιών που θα αγοραζόταν (τιμή, αξιοπιστία, ταχύτητα κ.ο.κ.), η ικανότητα προσφοράς μηχανημάτων συσκευασίας καθώς και επεξεργασίας στο πλαίσιο μιας ενιαίας επιχείρησης χαρακτηρίστηκε ως η λιγότερο σημαντική από τις εννέα διαθέσιμες επιλογές. Ακόμα και όταν ζητήθηκε να γίνει παρόμοια ταξινόμηση για τις περιστάσεις εκείνες υπό τις οποίες θα αγοράζονταν ταυτόχρονα τόσο τα μηχανήματα συσκευασίας, όσο και τα μηχανήματα επεξεργασίας, η ικανότητα προσφοράς μηχανημάτων επεξεργασίας και συσκευασίας θεωρήθηκε για μια ακόμη φορά ως λιγότερο σημαντικός από τους εννέα προτεινόμενους παράγοντες.

- Στην αγορά μηχανημάτων επεξεργασίας προϊόντων υπάρχουν ορισμένοι μεγάλοι και ισχυροί σημερινοί πιθανοί ανταγωνιστές. Επομένως, εάν ένας σημερινός ή πιθανός ανταγωνιστής της Tetra Pak θεωρεούσε ότι θα προέκυπταν ορισμένα πλεονεκτήματα από την προσφορά μηχανημάτων τόσο συσκευασίας, όσο και επεξεργασίας, υφίστανται οι πραγματικές και κατάλληλες δυνατότητες για να προχωρήσει στο σχετικό βήμα.

- Είναι επίσης σκόπιμο να σημειωθεί ότι κανένας από τους σημερινούς ή τους γνωστούς πιθανούς ανταγωνιστές της Tetra Pak στην αγορά ασηπτικής συσκευασίας σε χάρτινα κουτιά δεν έκρινε ότι οι προοπτικές του επέκτασης/εισόδου θα ήταν δυνατόν να καταστούν δυσμενέστερες λόγω της συγκέντρωσης.

- Η διασύνδεση μεταξύ μηχανήματος ασηπτικής συσκευασίας και μηχανήματος ασηπτικής επεξεργασίας δεν είναι περίπλοκη από τεχνική/μηχανολογική άποψη. Για το λόγο αυτό, είναι απλή η διαδικασία αντικατάστασης ενός μηχανήματος της Tetra Pak με μηχανήματα άλλου κατασκευαστή και μπορεί εύκολα να εξασφαλιστεί ότι διασυνδέεται αποτελεσματικά με υφιστάμενο μηχάνημα επεξεργασίας, έστω και αν το μηχάνημα επεξεργασίας έχει κατασκευαστεί από την Alfa-Laval. Αξίζει να σημειωθεί σχετικά ότι βασικό ρόλο σε ένα μηχάνημα ασηπτικής επεξεργασίας διαδραματίζει η τεχνολογία. Δεν υπάρχει επομένως κανένας πραγματικός κίνδυνος ότι τα μηχανήματα ασηπτικής επεξεργασίας της Alfa-Laval θα είναι δύσκολο να διασυνδεθούν με άλλα μηχανήματα συσκευασίας, διαφορετικά από τα μηχανήματα της Tetra Pak.

- Οι γαλακτοκομικές επιχειρήσεις και οι επιχειρήσεις επεξεργασίας χυμών αποτελούν χαρακτηριστικά μεγάλες επιχειρήσεις με σημαντική αγοραστική δύναμη.

Λαμβάνοντας υπόψη τους παράγοντες αυτούς, η Επιτροπή κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η συγκέντρωση δεν πρόκειται να ενισχύσει την υφιστάμενη δεσπόζουσα θέση της Tetra Pak στην αγορά αυτή.

Συνάγοντας το συμπέρασμα αυτό, η Επιτροπή δεν παρέλειψε την απόφαση της 88/501/ΕΟΚ (3) στην υπόθεση "Tetra Pak-BTG" η οποία επιβεβαιώθηκε από την απόφαση του Πρωτοδικείου της 10ης Ιουλίου 1990 στην υπόθεση Τ-51/89 (4). Στην υπόθεση αυτή, η Επιτροπή θεώρησε ότι η Tetra Pak προέβη σε κατάχρηση της δεσπόζουσας θέσης που κατέχει στην αγορά ασηπτικής συσκευασίας σε χάρτινα κουτιά, με την απόκτηση εταιρείας που διέθετε άδεια εκμετάλλευσης μιας νέας μεθόδου συσκευασίας και εμποδίζοντας έτσι τους ανταγωνιστές της να έχουν πρόσβαση στη νέα αυτή τεχνολογία. Η Επιτροπή θεωρεί, ωστόσο, ότι η συγχώνευση αυτή δεν δημιουργεί δομή που θα μπορούσε να διευκολύνει τέτοιες καταχρήσεις.

5. Οι δραστηριότητες της Tetra Pak όσον αφορά μη ασηπτικά μηχανήματα και κενά χάρτινα κουτιά συσκευασίας

5.1. Η Tetra Pak ελέγχει εξαιρετικά υψηλό μερίδιο της αγοράς στην αγορά μη ασηπτικών μηχανημάτων συσκευασίας σε χάρτινα κουτιά. Το μερίδιο αυτό της αγοράς είναι, ωστόσο, χαμηλότερο από το μερίδιο που ελέγχει στην αγορά ασηπτικών μηχανημάτων σε χάρτινα κουτιά. Η διασύνδεση ενός μη ασηπτικού μηχανήματος συσκευασίας και της παραγωγικής γραμμής επεξεργασίας είναι ακόμα απλούστερη από τον υφιστάμενο δεσμό μεταξύ ασηπτικού μηχανήματος συσκευασίας και της γραμμής παραγωγής. Οι λόγοι λοιπόν για τους οποίους η συγκέντρωση δεν πρόκειται να οδηγήσει σε ενίσχυση της δεσπόζουσας θέσης τής Tetra Pak στην ασηπτική αγορά ισχύουν, σε ακόμη μεγαλύτερο βαθμό, στην μη ασηπτική αγορά. Λαμβάνοντας υπόψη τα ανωτέρω η Επιτροπή εκτιμά ότι η πράξη δεν θα δημιουργήσει ή δεν θα ενισχύσει δεσπόζουσα θέση της Tetra Pak στη μη ασηπτική αγορά συσκευασίας σε χάρτινα κουτιά.

5.2. Η αγορά για τα κενά χάρτινα κουτιά συσκευασίας αποτελεί χωριστή αγορά προϊόντων αναφοράς, για τους σκοπούς της εκτίμησης της προκειμένης περίπτωσης από την πλευρά της Επιτροπής, και υπάρχουν βάσιμοι λόγοι να συναχθεί το συμπέρασμα ότι η Tetra Pak δεσπόζει τουλάχιστον στην αγορά κενών χάρτινων κουτιών συσκευασίας προς χρήση στα ασηπτικά μηχανήματα συσκευασίας. Η ύπαρξη τέτοιας δεσπόζουσας θέσης αποτελεί άμεση απόρροια της ισχύος της Tetra Pak στην αγορά μηχανημάτων συσκευασίας. Προς το παρόν, μόνον η Tetra Pak προμηθεύει τα κενά χάρτινα κουτιά συσκευασίας για τα ασηπτικά μηχανήματα συσκευασίας που έχει κατασκευάσει. Η Tetra Pak ελέγχει ποσοστό μεγαλύτερο από το 80 % της ευρύτερης αγοράς κενών χάρτινων κουτιών συσκευασίας προς χρήση σε ασηπτικά μηχανήματα συσκευασίας. Όπως είναι επόμενο, η Tetra Pak επωφελείται από την υφιστάμενη υποδομή παραγωγής, διανομής και εμπορίας, της οποίας το μέγεθος είναι απρόσιτο για τους ανταγωνιστές της. Κυρίως όμως, λόγω της εξέχουσας σημασίας που αντιπροσωπεύει για τους αγοραστές η διασφάλιση της αποστείρωσης, καρπώνεται εξαιρετικά σημαντικά πλεονεκτήματα, κατά την πώληση χάρτινων κουτιών για τα μηχανήματά της. Λόγω των σοβαρών συνεπειών που έχει ορισμένη αποτυχία στα θέματα της αποστείρωσης, οι πελάτες εμφανίζουν πάντοτε την τάση να αγοράζουν χάρτινα κουτιά από τον παραγωγό του μηχανήματος. Συνάγεται λοιπόν ότι εάν η προαναφερόμενη πράξη δεν πρόκειται να δημιουργήσει ή να ενισχύσει οποιαδήποτε δεσπόζουσα θέση στην αγορά ασηπτικών μηχανημάτων συσκευασίας, η συγκέντρωση δεν πρόκειται να οδηγήσει σε ενίσχυση οποιασδήποτε δεσπόζουσας θέσης στην αγορά χάρτινων κουτιών.

Γ. Επιπτώσεις της συγκέντρωσης επί των εργασιών της Alfa-Laval

1. Οι αγορές των εξεταζόμενων προϊόντων

Η Alfa-Laval παράγει ευρύ φάσμα εξοπλισμού επεξεργασίας που χρησιμοποιείται σε ορισμένες βιομηχανίες. Οι ανησυχίες της Επιτροπής στην προκειμένη περίπτωση σχετίζονται με τις πιθανές επιπτώσεις που θα προέλθουν από την καθετοποιημένη συμπληρωματικότητα μεταξύ των ασηπτικών μηχανημάτων συσκευασίας της Tetra Pak και εκείνων των μηχανημάτων που παράγει τη Alfa-Lavel, τα οποία ενδέχεται να προηγούνται του μηχανήματος της Tetra Pak στη γραμμή της παραγωγικής επεξεργασίας.

Έχοντας προηγουμένως εξετάσει τον τομέα μηχανημάτων επεξεργασίας γαλακτοκομικών προϊόντων, η Επιτροπή προσδιόρισε ορισμένα στάδια από τα οποία διέρχεται το γάλα κατά τη διάρκεια της επεξεργασίας του, με στόχο την ασηπτική συσκευασία. Κάθε στάδιο συνεπάγεται τη χρήση μηχανημάτων που υπάγονται σε ιδιαίτερη κατηγορία προϊόντων, τα οποία δεν είναι δυνατόν να υποκατασταθούν από μηχάνημα που χρησιμοποιείται σε άλλη κατηγορία.

Τα στάδια και οι τύποι των μηχανημάτων μπορεί να απεικονιστούν ως εξής:

- διαχωριστές: απομακρύνουν το λίπος από το γάλα και την κρέμα,

- εξοπλισμός τυποποίησης: εξασφαλίζουν το τυποποιημένο περιεχόμενο του γάλακτος και της κρέμας σε λιπαρά,

- πλακοειδής εναλλάκτης θερμότητας: καταστρέφει τα παθογόνα βακτηρίδια που είναι επικίνδυνα για τον άνθρωπο. Το προϊόν που προκύπτει μπορεί στη συνέχεια να συσκευασθεί ως παστεριωμένο γάλα, με τη βοήθεια μηχανήματος μη ασηπτικής συσκευασίας,

- μονάδα ασηπτικής επεξεργασίας: η μονάδα αυτή καταστρέφει τους μικροοργανισμούς που ευθύνονται για τη ταχεία αποσύνθεση του γάλακτος. Η μονάδα UHT (εξαιρετικά υψηλής θερμοκρασίας) θερμαίνει το γάλα σε 140 βαθμούς και το καταψύχει με εξαιρετικά μεγάλη ταχύτητα. Το γάλα αυτό, εάν συσκευάζεται με ασηπτική μορφή, έχει χρονική διάρκεια ζωής στα ράφια που φθάνει μέχρι και το εξάμηνο.

Η Επιτροπή γνωρίζει ότι θα μπορούσαν να ισχύσουν άλλα εναλλακτικά συστήματα κατάταξης των μηχανημάτων επεξεργασίας από τα οποία να συναπαρτίζεται μια γραμμή παραγωγής γαλακτοκομικών προϊόντων και ότι θα μπορούσαν έτσι να συμπεριληφθούν μηχανήματα, όπως αντλίες, δικλείδες, αποθηκευτικές δεξαμενές και συστήματα ελέγχου. Τα στοχεία που έχει, ωστόσο, στην κατοχή της η Επιτροπή υποδεικνύουν ότι η θέση της Alfa-Laval στις αγορές αυτές δεν διαφέρει σε αξιόλογο βαθμό από την αντίστοιχη θέση της στις προαναφερθείσες αγορές και ότι οι αγορές εμφανίζουν χαρακτηριστικά τεχνικών δεδομένων και εμπορίας παρόμοια με εκείνα που έχουν ορισθεί. Λαμβάνοντας υπόψη τα στοιχεία αυτά, η Επιτροπή θεωρεί ότι ο συνυπολογισμός ή ο αποκλεισμός των εν λόγω προϊόντων υπό την ιδιότητα των πρόσθετων αγορών εμπορίας των ενεχόμενων προϊόντων που θίγονται από τη συναλλαγή αυτή δεν θα επηρέαζε την ανάλυση που γίνεται στη συνέχεια. Επομένως, για τους σκοπούς της ανάλυσης της κοινοποιηθείσας συγκέντρωσης, η Επιτροπή είναι της γνώμης ότι οι αγορές προϊόντων αναφοράς για τις δραστηριότητες της Alfa-Laval στον κλάδο των μηχανημάτων επεξεργασίας γαλακτοκομικών προϊόντων είναι οι κατηγορίες μηχανημάτων που μνημονεύθηκαν προηγουμένως. Για παρόμοιους λόγους, η κατάταξη ισχύει επίσης όσον αφορά την ανάλυση των επιπτώσεων της συγκέντρωσης στον κλάδο της επεξεργασίας χυμών.

2. Η γεωγραφική αγορά αναφοράς

Τα μηχανήματα που πωλούνται στις προαναφερθείσες κατηγορίες είναι ουσιαστικά ταυτόσημα σε όλη την έκταση της Κοινότητας. Οι επιχειρήσεις χρησιμοποιούν παρόμοια συστήματα διανομής για τα μηχανήματά τους σε όλη την Κοινότητα. Η Επιτροπή συνάγει, ως εκ τούτου, ότι οι όροι ανταγωνισμού για τα προαναφερόμενα προϊόντα σε όλη την Κοινότητα είναι επαρκώς ομοιογενείς ώστε να εξασφαλίζεται ότι τη γεωγραφική αγορά αναφοράς για τους σκοπούς της εξέτασης της κοινοποίησης αποτελεί η Κοινότητα στο σύνολό της.

3. Δεσπόζουσα θέση

3.1. Μερίδιο της αγοράς

Με βάση τα στοιχεία που διαθέτει η Επιτροπή, τα μερίδια της αγοράς για τις εν λόγω κατηγορίες προϊόντων κατά το 1990 είχαν ως εξής:

- διαχωριστές: Westfalia [. . . ] (5), Alfa-Laval [. . . ], λοιποί κατασκευαστές [. . . ],

- εξοπλισμός τυποποίησης: Alfa-Laval [. . . ], APV [. . . ], λοιποί κατασκευαστές [. . . ],

- πλακοειδείς εναλλάκτες θερμότητας: Alfa-Laval [. . . ], APV [. . . ], λοιποί κατασκευαστές [. . . ],

- ασηπτικά συστήματα επεξεργασίας: Alfa-Laval [. . . ], Finnah [. . . ], APV [. . . ], Stork [. . . ], λοιποί κατασκευαστές [. . . ].

3.2. Μέγεθος και βαρύτητα των ανταγωνιστών

Σε όλες τις οικείες αγορές που μνημονεύθηκαν, αναπτύσσουν δραστηριότητες μεγάλοι, σημαντικοί και αποτελεσματικοί ανταγωνιστές. Ορισμένοι από τους ανταγωνιστές αυτούς, και ιδίως η εταιρεία APV, αποτελούν μεγάλες επιχειρήσεις με σημαντικούς πόρους. Πρέπει, ωστόσο, να σημειωθεί ότι σε συνάρτηση με τους διαχωριστές, τον εξοπλισμό τυποποίησης και τα ασηπτικά συστήματα επεξεργασίας, η Alfa-Laval κατέχει ευρύτατο μερίδιο της αγοράς.

3.3. Δυνατότητα υποκατάστασης στο σκέλος της προσφοράς

3.3.1. Από γειτονικές αγορές

Υπάρχει εξαιρετικά υψηλός βαθμός δυνατοτήτων υποκατάστασης στο σκέλος της προσφοράς μεταξύ των προμηθευόμενων μηχανημάτων διαχωρισμού, εξοπλισμού τυποποίησης και πλακοειδών εναλλακτών θερμότητας για την επεξεργασία γαλακτοκομικών προϊόντων, και των προμηθειών παρόμοιοι εξοπλισμού για άλλους σκοπούς, στους οποίους συγκαταλέγεται η παραγωγή ζύθου, η επεξεργασία τροφίμων και οι φαρμακευτικές χρήσεις. Τα μηχανήματα που χρησιμοποιούνται σε αυτούς τους διαφορετικούς βιομηχανικούς κλάδους απαιτούν ορισμένες αλλαγές προκειμένου να χρησιμοποιηθούν στον τομέα των γαλακτοκομικών προϊόντων. Οι περισσότερες εταιρείες που κατασκευάζουν μηχανήματα αυτού του είδους επιτυγχάνουν υψηλό ποσοστό του αντίστοιχου κύκλου εργασιών τους εκτός του πλαισίου της βιομηχανίας γαλακτοκομικών προϊόντων/χυμών.

3.3.2. Πιθανοί εισερχόμενοι στην αγορά

Οι τεχνικές γνώσεις που είναι αναγκαίες για την κατασκευή διαχωριστών, εξοπλισμού τυποποίησης, πλακοειδών εναλλακτών θερμότητας και ασηπτικών μηχανημάτων επεξεργασίας δεν είναι ιδιαίτερα δύσκολο να αποκτηθούν. Μεγαλύτερη βαρύτητα στην απόφαση που πρόκειται να λάβει ένας πιθανός εισερχόμενος στην αγορά ως προς το αν θα εισέλθει σε μία από τις προαναφερόμενες αγορές ή όχι έχουν οι θεωρήσεις που σχετίζονται με την εμπορία/κεφάλαια, παρά οι τεχνικοί/ρυθμιστικοί φραγμοί που ορθώνονται κατά της εισόδου.

4. Συμπέρασμα

Υπό το φως των ανωτέρω συνάγεται ότι, σε συνάρτηση με τις αγορές των αντίστοιχων προϊόντων που αναλύθηκε προηγουμένως, μολονότι η Alfa-Laval κατέχει ηγετική θέση στις αντίστοιχες αγορές, δεν κατέχει προς το παρόν τέτοιο βαθμό ισχύος στην αγορά ώστε να είναι σε θέση να ενεργεί σε αξιοσημείωτο βαθμό ανεξάρτητα από τους ανταγωνιστές της, τους πελάτες της και, σε τελική ανάλυση, τους καταναλωτές της. Ως εκ τούτου, πριν από τη συγχώνευση η Alfa-Laval δεν κατέχει δεσπόζουσα θέση που θα ήταν δυνατόν να ενισχυθεί από την παρούσα πράξη.

5. Απουσία δημιουργίας δεσπόζουσας θέσης της Alfa-Laval

Η Επιτροπή μερίμνησε για τη διεξαγωγή εκτεταμένης και διεξοδικής έρευνας, προκειμένου να προσδιοριστεί κατά πόσο η ικανότητα προσφοράς μηχανημάτων συσκευασίας και επεξεργασίας, στο πλαίσιο ενιαίας επιχείρησης, θα προσφέρει στη συγχωνευθείσα εταιρεία ένα τέτοιο πλεονέκτημα σε σύγκριση με τους ανταγωνιστές της για την κατασκευή μηχανημάτων επεξεργασίας υγρών τροφίμων, ώστε να αναμένεται, μέσα σε ορισμένο χρονικό διάστημα, να αποκτήσει δεσπόζουσα θέση σε μία από τις προσδιοριζόμενες αγορές.

Τα αποτελέσματα της έρευνας αυτής οδηγούν στο συμπέρασμα ότι δεν πρόκειται στην πραγματικότητα να προκύψει τέτοια δεσπόζουσα θέση. Πολλοί από τους λόγους για τους οποίους η ικανότητα προσφοράς μηχανημάτων, τόσο επεξεργασίας όσο και συσκευασίας, δεν πρόκειται να προσδώσει στην Alfa-Laval παρόμοια πλεονεκτήματα σε σχέση με τους ανταγωνιστές της ώστε να αναμένεται ότι τα πλεονεκτήματα αυτά θα μετεξελιχθούν σε δεσπόζουσα θέση, είναι παραπλήσιοι με τους λόγους που εξηγήθηκαν ανωτέρω σε συνάρτηση με τις συναλλαγές της Tetra Pak στο χώρο της ασηπτικής συσκευασίας τροφίμων. Αυτό αληθεύει ιδίως όσον αφορά τους εξής παράγοντες:

- οι γραμμές πλήρους παραγωγής (ή οι εγκαταστάσεις "με το κλειδί στο χέρι") αντιπροσωπεύουν ποσοστό χαμηλότερο από το 5 % των συνολικών πωλήσεων εξοπλισμού επεξεργασίας,

- η τεχνολογία που χρησιμοποιείται στα μηχανήματα συσκευασίας και επεξεργασίας διαφέρει σε σημαντικό βαθμό,

- οι κοινές διασυνδέσεις μεταξύ των μηχανημάτων συσκευασίας και επεξεργασίας δεν παρουσιάζουν περίπλοκο χαρακτήρα,

- οι επειχειρήσεις επεξεργασίας γαλακτοκομικών προϊόντων και χυμών έχουν σημαντική αγοραστική δύναμη.

Περαιτέρω, λόγω του "χαμηλού τεχνολογικού" επιπέδου των μηχανημάτων επεξεργασίας (είτε πρόκειται για το διαχωριστή, τον εξοπλισμό τυποποίησης, τους πλακοειδείς εναλλάκτες θερμότητας ή τη μονάδα ασηπτικής επεξεργασίας) ενός κατασκευαστή με το μηχάνημα ενός άλλου. Οι περισσότερες "γραμμές παραγωγής γαλακτοκομικών προϊόντων" συναπαρτίζονται από μηχανήματα διαφορετικών προμηθευτών και δεν υφίσταται κανένα πραγματικό πλεονέκτημα κατά την αγορά όλης της γραμμής παραγωγής από ένα και μοναδικό προμηθευτή.

Όταν ζητήθηκε από τους αγοραστές τεσσάρων τύπων μηχανημάτων επεξεργασίας να κατατάξουν, ανάλογα με την τάξη σπουδαιότητας, τους παράγοντες που σχετίζονται με τη λήψη της απόφασης ως προς τη μάρκα ασηπτικών μηχανημάτων συσκευασίας σε χάρτινα κουτιά που θα προτιμηθεί κατά την αγορά (τιμή, αξιοπιστία, ταχύτητα κ.ο.κ), η ικανότητα προσφοράς μηχανημάτων τόσο συσκευασίας όσο και επεξεργασίας, θεωρήθηκε ως το λιγότερο σημαντικό κριτήριο από τις εννέα πιθανές επιλογές. Ακόμη και όταν ζητήθηκε να γίνει παρόμοια κατάταξη για περιστάσεις κατά τις οποίες αμφότερα τα μηχανήματα συσκευασίας και επεξεργασίας θα αγοράζονταν ταυτόχρονα, η ικανότητα προσφοράς μηχανημάτων επεξεργασίας και συσκευασίας στο πλαίσιο ενιαίας επιχείρησης θεωρήθηκε και πάλι ως ο λιγότερο σημαντικός από τους εννέα αναφερόμενους παράγοντες.

Λαμβάνοντας υπόψη τους παράγοντες αυτούς, η Επιτροπή εκτιμά ότι η συγκέντρωση δεν πρόκειται να οδηγήσει στη δημιουργία δεσπόζουσας θέσης σε οποιαδήποτε από τις αγορές εξοπλισμού για την επεξεργασία υγρών τροφίμων που προσδιορίστηκαν προηγουμένως, συνεπεία της οποίας να εμποδίζεται σε αξιόλογο βαθμό, στην κοινή αγορά ο πραγματικός ανταγωνισμός.

V. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ

Η Επιτροπή συμπεραίνει ότι η κοινοποιηθείσα συγκέντρωση είναι συμβατή με την κοινή αγορά κατά την έννοια του άρθρου 2 παράγραφος 2 του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 4064/89,

ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΑΠΟΦΑΣΗ:

Άρθρο 1

Σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 8 παράγραφος 2 του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 4064/89, η κοινοποιηθείσα συγκέντρωση μεταξύ της Tetra Pak και της Alfa-Laval κηρύσσεται συμβατή με την κοινή αγορά.

Άρθρο 2

Η παρούσα απόφαση απευθύνεται στις ακόλουθες επιχειρήσεις:

Tetra Pak International SA,

70, avenue General-Guisan,

PO Box 446,

CHJ-1009 Pully (Lausanne),

Ελβετία.

Alfa-Laval AB,

PO Box 12150,

S-10224 Stockholm.

Σουηδία. Βρυξέλλες, 19 Ιουλίου 1991. Για την Επιτροπή

Leon BRITTAN

Αντιπρόεδρος

(1) ΕΕ αριθ. L 395 της 30. 12. 1989, σ. 1 και ΕΕ αριθ. L 257 της 21. 9. 1990, σ. 13 (διορθωτικό). (2) ΕΕ αριθ. C 275 της 22. 10. 1991, σ. 6. (3) ΕΕ αριθ. L 272 4. 10. 1988, σ. 27. (4) Συλλογή ΔΕΚ 1990, σ. 309. (5) Στο κείμενο της παρούσας απόφασης που δημοσιεύθηκε, ορισμένοι αριθμοί παρελείφθησαν σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 17 παράγραφος 2 του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 4064/89 περί μη αποκαλύψεως επαγγελματικών απορρήτων.