*****

ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ

της 21ης Δεκεμβρίου 1988

σχετικά με τη διαδικασία εφαρμογής των άρθρων 85 και 86 της συνθήκης ΕΟΚ

(IV/30.979 και 31.394, Decca Navigator System)

(Τα κείμενα στην αγγλική και ολλανδική γλώσσα είναι τα μόνα αυθεντικά)

(89/113/ΕΟΚ)

Η ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ,

Έχοντας υπόψη:

τη συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής Κοινότητας,

τον κανονισμό αριθ. 17 του Συμβουλίου της 6ης Φεβρουαρίου 1962, πρώτο κανονισμό εφαρμογής των άρθρων 85 και 86 της συνθήκης (1), όπως τροποποιήθηκε τελευταία από την πράξη προσχώρησης της Ισπανίας και της Πορτογαλίας, και ιδίως τα άρθρα 3 και 4,

τις κοινοποιήσεις στις οποίες προέβη στις 20 Μαΐου 1983 και στις 14 Νοεμβρίου 1984 η Racal Group Servises βάσει του άρθρου 4 του κανονισμού αριθ. 17,

τις αιτήσεις, τις οποίες υπέβαλαν στην Επιτροπή η επιχείρηση «Landesfischereiverband Schleswig-Holstein» στις 21 Δεκεμβρίου 1983 και η επιχείρηση Rauff & Soerensen στις 26 Φεβρουαρίου και 9 Απριλίου 1985, σύμφωνα με το άρθρο 3 του κανονισμού αριθ. 17 ζητώντας να διαπιστωθεί ότι η Racal-Decca Navigator Limited (η οποία έγινε Racal-Decca Marine Navigation Ltd στις 3 Δεκεμβρίου 1985), παρέβη τις διατάξεις του άρθρου 86,

τις πληροφορίες, τις οποίες συγκέντρωσε η Επιτροπή σύμφωνα με τα άρθρα 11 και 14 του κανονισμού αριθ. 17,

την απόφαση της Επιτροπής της 30ής Σεπτεμβρίου 1987 περί κινήσεως της διαδικασίας στην υπόθεση αυτή,

ότι δόθηκε στις ενδιαφερόμενες επιχειρήσεις η δυνατότητα να εκθέσουν τις απόψεις τους σχετικά με τις αιτιάσεις που τους προσάπτει η Επιτροπή, σύμφωνα με το άρθρο 19 παράγραφος 1 του κανονισμού αριθ. 17 σε συνδυασμό με τον κανονισμό της Επιτροπής αριθ. 99/63/ΕΟΚ της 25ης Ιουλίου 1963 περί ακροάσεων, όπως προβλέπεται στο άρθρο 19 παράγραφοι 1 και 2 του κανονισμού του Συμβουλίου αριθ. 17 (2),

την γνώμη της Συμβουλευτικής Επιτροπής Συμπράξεων και Δεσποζουσών Θέσεων,

Εκτιμώντας ότι:

Ι. ΤΑ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΑ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΑ

Οι επιχειρήσεις που συμμετέχουν στη διαδικασία

(1) α) Η Racal-Decca Marine Navigation Ltd (στο εξής «Racal-Decca») είναι θυγατρική εταιρεία της Racal Electronics plc, η οποία αποτελεί όμιλο holding που διεξάγει επιχειρήσεις σε όλο τον κόσμο και έχει την έδρα της στο Ηνωμένο Βασίλειο. Η Racal-Decca ασχολείται κυρίως με το σχεδιασμό, την κατασκευή και τη διανομή συστημάτων παροχής τεχνικής συνδρομής στη ναυσιπλοΐα και άλλου ηλεκτρονικού εξοπλισμού. Ο συνολικός κύκλος εργασιών της Racal Electronics plc για το 1987/88 ανήλθε σε 1 370 εκατομμύρια λίρες στερλίνες.

(2) β) Η AP Radiotelefon A/S (στο εξής «ΑΡ), με έδρα τη Δανία, είναι θυγατρική εταιρεία του πολυεθνικού ομίλου Philips, επικεφαλής του οποίου ευρίσκεται η NV Philips Gloeilampenfabrieken με έδρα την Ολλανδία.

(3) γ) Η Polytechnic Marine plc του Ηνωμένου Βασιλείου, που ονομάστηκε αργότερα Polytechnic Electronics plc και η οποία θα καλείται στο εξής «ΡΕ», είναι κατασκευάστρια στρατιωτικών και μη συστημάτων ναυσιπλοΐας. Από το 1985 έχει συγκεντρώσει την πλειοψηφία μετοχών στη Navstar SA της Ελβετίας, η οποία είναι ο κύριος διανομέας της.

Το σύστημα DNS

(4) Το Decca Navigation System (DNS) είναι ένα διεθνές σύστημα ραδιοπλοήγησης, το οποίο λειτουργεί σε όλο τον κόσμο και χρησιμοποιείται τόσο στις θαλάσσιες όσο και στις χερσαίες και αεροπορικές μεταφορές. Περιλαμβάνει: i) εκπομπή σημάτων από σταθμούς ξηράς που λειτουργούν ανά ομάδες (γνωστές σαν «άλυσοι» ) και ii) μηχανισμούς που τοποθετούνται πάνω στα μέσα μεταφοράς και λαμβάνουν αυτά τα σήματα (οι «δέκτες»).

(5) Το σχετικό με την παρούσα διαδικασία DNS είναι αυτό που χρησιμοποιείται στις θαλάσσιες μεταφορές και το οποίο είναι και το σημαντικότερο από την άποψη των πωλήσεων (αξία και όγκος πωλήσεων).

(6) Το DNS είναι ένα σύστημα ναυσιπλοΐας με υπερβολική διάταξη. Είναι βασισμένο στο μαθηματικό αξίωμα, σύμφωνα με το οποίο όλα τα σημεία, τα οποία ισαπέχουν από δύο άλλα σταθερά σημεία, βρίσκονται σε μία συγκεκριμένη καμπύλη ή αλλιώς υπερβολή. Στο DNS, τα δύο αυτά σταθερά σημεία είναι δύο σταθμοί μιας αλύσου (που ονομάζονται «κύριος» και «δευτερεύων» σταθμός), οι οποίοι εκπέμπουν ακριβή και συγχρονισμένα ραδιοφωνικά σήματα με τη μορφή συνεχών κυμάτων. Οι θέσεις που κατέχουν αυτές οι οικογένειες υπερβολών, καταγράφονται σε ειδικούς θαλάσσιους χάρτες. Μετρώντας τη διαφορά φάσεως των σημάτων που εκπέμπονται από ένα ζευγάρι σταθμών, ο δέκτης που βρίσκεται πάνω σε ένα πλοίο μπορεί να αναγνωρίσει τη γραμμή της υπερβολής πάνω στην επιφάνεια της γης, κατά μήκος της οποίας η διαφορά στις γεωγραφικές αποστάσεις μεταξύ των σταθμών αντιστοιχεί στη διαφορά φάσης που υπολογίστηκε. Μετρώντας τα αντίστοιχα στοιχεία που μεταδίδονται από ένα δεύτερο ζευγάρι σταθμών (κάθε ζευγάρι μπορεί να έχει έναν κοινό σταθμό), βρίσκονται οι τεμνόμενες γραμμές και με αυτό τον τρόπο ορίζεται το ακριβές στίγμα του πλοίου.

(7) Όπως δηλώνει η Racal-Decca, σήμερα είναι γνωστά έντεκα ραδιοπλοηγικά συστήματα παροχής τεχνικής συνδρομής στη ναυσιπλοΐα. Είναι δυνατόν να διαφέρουν ως προς την ακρίβεια, την εμβέλεια εκπομπής και τη γεωγραφική κάλυψη. Μια περιγραφή αυτών των ραδιοπλοηγικών συστημάτων παροχής τεχνικής συνδρομής με αυτά τα χαρακτηριστικά βρίσκεται στο παράρτημα.

Από το παράρτημα φαίνεται ότι:

- τα DNS, Loran C, Differential Omega, Rana, Toran, Radar και GPS είναι πολύ ακριβή. Το GPS ωστόσο δεν λειτουργεί ακόμα και ούτε αναμένεται να τεθεί σε λειτουργία για αρκετά χρόνια,

- τα DNS, Loran C, Omega και Differential Omega, NNSS (Transit) και GPS έχουν μεγάλη εμβέλεια εκπομπής,

- μόνο τα DNS, Marine Radio Beacons και NNSS (Transit) καλύπτουν τη Δανία, το Ηνωμένο Βασίλειο και τη Μάγχη.

Για ορισμένα είδη ναυσιπλοΐας σε υπεράκτια ύδατα ή/και σε δρομολόγια μακρινών αποστάσεων, όπως και για την αλιεία, είναι απαραίτητο ένα ραδιοπλοηγικό σύστημα παροχής τεχνικής συνδρομής υψίστης ακριβείας. Είναι δηλαδή απαραίτητο σε πλοία που κάνουν υπερπόντια ταξίδια, σε εμπορικά ή πλοία του ναυτικού, επίσης σε ορισμένα ακτοπλοϊκά, ή σε αλιευτικά πλοία, στην περίπτωση που αυτά τα πλοία κάνουν υπεράκτιες διαδρομές ή όταν απαιτείται επανάληψη των αλιευτικών θέσεων ή όταν τα πλοία θέλουν να γνωρίζουν τη θέση τους αναφορικά με τις κινήσεις των αλιευμάτων.

Για ένα σημαντικό τμήμα των υπεράκτιων υδάτων του βορείου τμήματος της Κοινότητας από τα συστήματα που αναφέρονται στο παράρτημα, είναι διαθέσιμο μόνο το DNS, το οποίο παρέχεται από τη Δανία και το Ηνωμένο Βασίλειο. Πραγματικά είναι το μόνο το οποίο συνδυάζει την ακρίβεια, την εμβέλεια εκπομπής και την κάλυψη που απαιτούνται.

Το DNS που εκπέμπεται από τις αλύσους του Ηνωμένου Βασιλείου έχει ιδιαίτερη σημασία, ακόμα και για τα εμπορικά πλοία άλλων ευρωπαϊκών κρατών, καθώς τα περισσότερα από αυτά πρέπει να διαπλεύσουν τις περιοχές που καλύπτονται από αυτές τις αλύσους, και, ιδιαίτερα, τη Μάγχη.

(8) Παρόλο που η ισχύς των διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας του DNS έχει λήξει, παρουσιάζονται άλλες δυσκολίες στην εκπομπή σημάτων, που παρεμποδίζουν τον ανταγωνισμό προς ένα σύστημα τόσο υψηλής ακριβείας, εκτεταμένης κάλυψης και μεγάλης εμβέλειας εκπομπής, όπως το DNS, μεταξύ των οποίων:

- η δυσκολία να αποκτηθεί η απαραίτητη άδεια από τις αρμόδιες εθνικές αρχές για τη χρήση των συχνοτήτων που ελέγχει, ειδικά αν αυτό σημαίνει διπλασιασμό των εκπομπών μέσα στην ίδια περιοχή.

Σύμφωνα με το σύστημα παραχώρησης συχνοτήτων που ορίστηκε από τη Διεθνή Ένωση Τηλεπικοινωνιών (ITU), ως προς την περιοχή 1 που καλύπτει και την Ευρώπη, το φάσμα των 70-130 KHz που χρησιμοποιείται από το DNS χωρίζεται σε περιοχές. Μια μεγάλη περιοχή (90-110 KHz) παραχωρείται στο Loran-C, ενώ τέσσερις μικρότερες περιοχές (70-72, 84-86, 112-117.6 και 126-129 KHz) παραχωρούνται στο DNS. Η Racal-Decca υποστήριξε ότι υπάρχει κενό διάστημα στην περιοχή των 84-86 KHz για δύο ακόμα κανάλια. Εντούτοις, δεν είναι αρκετό για την τοποθέτηση ενός συστήματος, το οποίο θα είναι σε θέση να ανταγωνιστεί το DNS που διαθέτει 25 αλύσους στην Ευρώπη.

Επιπλέον, οι άλυσοι που έχουν ένα κανάλι από κοινού, θα πρέπει να βρίσκονται σε απόσταση τουλάχιστον 2 000 χιλιομέτρων μεταξύ τους,

- το ιδιαίτερα υψηλό κόστος που προϋποθέτει η ανέγερση σταθμών εκπομπής ίσης έκτασης με αυτούς του DNS.

Οι κατασκευαστές

Racal-Decca

(9) Στη σχετική με αυτή τη διαδικασία περίοδο, η Racal-Decca ήταν ο μόνος προμηθευτής σημάτων DNS στη Δανία και το Ηνωμένο Βασίλειο. Οι σημαντικότεροι κατασκευαστές δεκτών DNS είναι: η Racal-Decca, ο μόνος κύριος παραγωγός μαζί με ορισμένους άλλους που έλαβαν άδεια μέχρι το 1982, η ΑΡ, η ΡΕ και η Rauff & Soerensen (καλούμενη στο εξής «RS»).

(10) Το DNS εφευρέθηκε για πρώτη φορά στη διάρκεια του δεύτερου παγκοσμίου πολέμου από έναν εκ των κατόχων της Racal-Decca, την Decca Navigator Company Ltd για στρατιωτικούς σκοπούς, κυρίως για επιχειρήσεις στη Μάγχη. Το 1946 η εταιρεία αυτή πήρε τη σύμφωνη γνώμη της βρετανικής κυβέρνησης να αξιοποιήσει το σύστημα εμπορικά. Η Racal-Decca, χωρίς να είναι ο μόνος κατασκευαστής δεκτών, κατείχε τους σταθμούς μετάδοσης και τους λειτουργούσε με δικά της έξοδα. Το 1947, η συμφωνία του 1946 αντικαταστάθηκε από μια συμφωνία με την οποία ρυθμίζονταν οι δραστηριότητες της Decca Navigator και του υπουργείου μεταφορών για την ανάπτυξη του συστήματος, η οποία ανανεώθηκε το 1956. Η συμφωνία αυτή προβλέπει μεταξύ άλλων ότι « ενόψει των καθηκόντων που του ανατέθηκαν από την Merchant Shipping Act σε σχέση με θέματα που αφορούν την ασφάλεια των πλοίων, ο υπουργός θεωρεί πολύ σημαντική τη στενή συνεργασία του υπουργείου για την ανάπτυξη των συστημάτων της Decca Navigation . . .» και στο σημείο 8 («Έγκριση ναυσιπλοΐας») ότι « . . . το υπουργείο θα δημοσιεύσει την έγκρισή του για τη χρήση της αγγλικής αλύσου όπως επίσης και μεταγενεστέρων αλύσων με αναγγελίες προς τους ναυτιλομένους». Η Racal-Decca αποφάσισε ότι η επιχείρηση θα λειτουργεί βάσει της εκμίσθωσης σε χρήστες του εξοπλισμού που θα παραλαμβάνονεται, έναντι αμοιβής για ένα χρόνο, ώστε να καλύπτεται το κόστος των επενδύσεων και της συντήρησης.

(11) Τα βασικά διπλώματα ευρεσιτεχνίας της Racal Decca, τα οποία αποκλείουν σε κάθε τρίτο τη δυνατότητα νόμιμης κατασκευής οποιουδήποτε δέκτη που χρησιμεύει για την εκπομπή με το DNS χωρίς προηγούμενη άδεια, έπαυσαν να ισχύουν στα μέσα του 1960.

(12) Από το 1946 και έπειτα, ένας αυξανόμενος αριθμός αλύσων τέθηκε σε λειτουργία κατά μήκος των ακτών του Ηνωμένου Βασιλείου και άλλων ευρωπαϊκών κρατών (όπως στη Δανία, Νορβηγία, Γερμανία, Ιρλανδία, στις Κάτω Χώρες, στη Γαλλία, Φινλανδία, Σουηδία και Ισπανία - με εξαίρεση τα παράλιά της στη Μεσόγειο). Τέτοιου είδους άλυσοι υπάρχουν κατά μήκος των ακτών και σε διάφορα άλλα σημεία του κόσμου. Συνολικά, λειτουργούν σήμερα 25 αλυσίδες DNS στην Ευρώπη και 26 εκτός Ευρώπης.

Οι δύο άλυσοι του Ηνωμένου Βασιλείου και η μία της Δανίας, των οποίων η εμβέλεια εκπομπής είναι σημαντική για τον ορισμό της γεωγραφικής αγοράς της εκπομπής σημάτων DNS, αντιπροσωπεύουν πάνω από το 20 % των 14 αλύσων που λειτουργούν στην Κοινότητα.

Η πλειοψηφία των σταθμών εκπομπής DNS ανήκουν σήμερα στην κυβέρνηση της χώρας υποδοχής και λειτουργούν με δικά της έξοδα.

- Η «ιρλανδική» και η «ολλανδική» αλυσίδα ανήκουν στην κυβέρνηση, αλλά διευθύνονται αντίστοιχα από τη Racal Decca και από μία ακόμα θυγατρική του ομίλου Racal Electronics, με έξοδα της κυβέρνησης. Η γερμανική αλυσίδα ανήκει στη Racal Decca και διευθύνεται από αυτή με έξοδα του υπουργείου άμυνας του Ηνωμένου Βασιλείου (χρήση της αλύσου γίνεται, κυρίως, από τις δυνάμεις του ΝΑΤΟ).

- Η δανική άλυσος ανήκε εξ ολοκλήρου στη Racal Decca μέχρι τον Ιούλιο 1987. Μια συμφωνία για παραχώρηση άδειας εκπομπής έγινε το 1947 και ανανεώθηκε αργότερα. Σε μια έκθεση που συνέταξε μια ομάδα εργασίας του υπουργείου άμυνας της Δανίας, το Δεκέμβριο 1983, αναφέρεται ότι «η χρήση των υπηρεσιών ενός ραδιοφωνικού σταθμού πρέπει να είναι όσο το δυνατόν πιο γενικευμένη» και ότι «είναι απαραίτητο να βεβαιώσει το Ταχυδρομείο, ότι η χρήση των εκπομπών των σταθμών θα επιτρέπεται στο κοινό».

Εκτός από τη γνωστοποίηση της συμφωνίας που έκανε η Racal Decca το 1986, στις 9 Ιουλίου 1987 υπογράφτηκε σύμβαση μεταξύ του υπουργείου άμυνας της Δανίας και της Racal Decca. Σύμφωνα με αυτή τη σύμβαση, όλοι οι σταθμοί της Δανίας ανήκουν στην κυβέρνηση αλλά διευθύνονται, με έξοδα της δανικής κυβέρνησης, από την RDN/AS, μια θυγατρική της Racal Decca. Το υπουργείο άμυνας έθεσε προθεσμία λήξης της σύμβασης αυτής την 31η Δεκεμβρίου 1988.

- Όλοι οι σταθμοί εκπομπής DNS στο Ηνωμένο Βασίλειο ανήκουν στη Racal Decca. Οι σταθμοί διευθύνονται από τη Racal Decca βάσει της σύμβασης που σύναψε την 1η Απριλίου 1987 με την General Lighthouse Authorities και με εξοδα της δεύτερης, εκτός από το «δευτερεύοντα σταθμό» Shetland της αλύσου Vestlandet (Νορβηγία) (που λειτουργεί με έξοδα της Racal Decca) και το « δευτερεύοντα σταθμό» Orfordness της ολλανδικής αλύσου που διευθύνεται από τη Racal Decca, βάσει της σύμβασης που έχει συνάψει με την ολλανδική κυβέρνηση και με έξοδα αυτής. Ο « δευτερεύων σταθμός» Donegal της αλύσου Hebridean διευθύνεται από τη Racal Decca με δικά της έξοδα.

(13) Στο ενημερωτικό φυλλάδιο «Το σύστημα Decca Navigator και οι χρήσεις του», που υπέβαλε η Racal Decca στις 20 Μαΐου 1983 μαζί με την κοινοποίηση, αναφερόταν ότι πάνω από 10 000 εμπορικά πλοία από 80 τουλάχιστον διαφορετικές χώρες και πάνω από 12 500 αλιευτικά πλοία κάθε είδους είχαν εξοπλιστεί με δέκτες Decca. Το σύστημα DNS χρησιμοποιείτο επίσης από τα περισσότερα κράτη μέλη του ΝΑΤΟ και πάνω από 30 στόλοι είχαν εξοπλιστεί με δέκτες Decca. Το σύστημα χρησιμοποιείτο επίσης από τις δυνάμεις ξηράς και από την πολιτική και στρατιωτική αεροπορία.

(1) ΕΕ αριθ. 13 της 21. 2. 1962, σ. 204/62.

(2) ΕΕ αριθ. 127 της 20. 8. 1963, σ. 2268/63.

(14) Η πολιτική που ακολούθησε η Racal Decca, μέχρι το 1983 τουλάχιστον, ήταν να εκμισθώνει τους δέκτες για εμπορική χρήση και όχι να τους πουλά. Μόνο στις στρατιωτικές δυνάμεις πούλησε δέκτες, οι οποίοι θα τοποθετούνταν σε πλοία που θα ταξίδευαν έξω από την Κοινότητα. Η αγορά δεκτών για σκάφη αναψυχής δεν αναπτύχθηκε, μεταξύ άλλων, γιατί οι μη-εμπορικοί χρήστες, γενικά, δεν είχαν κίνητρα να καταβάλουν το απαιτούμενο υψηλό μίσθωμα.

(15) Μεταξύ των δεκτών που τελειοποίησε στα πλαίσια της δραστηριότητάς της η Racal Decca, ανάγγειλε το Νοέμβριο 1983 έναν νέο ολοκληρωμένο δέκτη, τον MNS 2000 ο οποίος προσφέρθηκε για πώληση ή εκμίσθωση. Αυτός ο δέκτης επιλέγει αυτόματα το πιο κατάλληλο σύστημα, το DNS, το Loran C, το Omega ή το Transit (δημοσιεύτηκε στο περιοδικό «Technical» στις 22 Νοεμβρίου 1983). Η Racal Decca άρχισε να διανέμει το δέκτη αυτό στην αγορά το 1985.

(16) ο συνολικός κύκλος εργασιών της Racal Decca για το DNS το 1984/85 ήταν ( . . . ) λίρες στερλίνες (1), από τις οποίες ( . . . ) λίρες προέρχονταν από εκμισθώσεις. Το υπόλοιπο εισόδημα προερχόταν από πωλήσεις προϊόντων, τη λειτουργία των αλύσων και την πώληση αλύσων. Σύμφωνα με τις δικές της λογιστικές εγγραφές, το «ακαθάριστο περιθώριο» ήταν ( . . . ) λίρες ή το ( . . . ) % του «συνολικού κόστους πωλήσεων» ( . . . ) λίρες. Το καθαρό κέρδος πριν απο τις δημοσιονομικές και φορολογικές δαπάνες (υπολογίστηκε έτσι ώστε να αποκλειστεί έκτακτο κέρδος) ήταν ( . . . ) λίρες, και αντιστοιχούσε σε μια ( . . . ) % απόδοση κεφαλαίου που χρησιμοποιήθηκε στο χρονικό αυτό διάστημα. Οι λογιστικές εγγραφές της εταιρείας δείχνουν ένα μέσο «ακαθάριστο περιθώριο» για εμπορικούς δέκτες DNS, όταν αυτοί νοικιάζονται προς ( . . . ) % και ένα μέσο «ακαθάριστο περιθώριο» για τους ίδιους δέκτες, όταν πωλούνται προς ( . . . ) %, ποσά που υπολογίζονται με βάση το κόστος. Εντούτοις, στους εσωτερικούς της λογαριασμούς η Racal Decca κατανέμει το κόστος των εκπομπών στο κόστος των ενοικιαζομένων δεκτών. Αν ένα τμήμα είχε αντ' αυτού κατανεμηθεί στο κόστος που αναλογεί στους δέκτες, οι οποίοι πουλήθηκαν από τη Racal Decca (συμπεριλαμβανομένων και των δεκτών για σκάφη αναψυχής), η διαφορά μεταξύ των τιμών του ακαθάριστου περιθωρίου από ενοικιασθέντες και πουληθέντες δέκτες θα αυξανόταν, όπως και στην περίπτωση που το κόστος εκπομπής θα μειωνόταν κατά το ποσό που θα εισέπραττε για τις δαπάνες από δικαιώματα εκμετάλλευσης (ή τμήμα αυτών).

ΑΡ

(17) Το 1981 η ΑΡ άρχισε να διανέμει στην αγορά το δικό της μικρών διαστάσεων, συμβατό προς το DNS δέκτη, ο οποίος προσφερόταν τότε για άμεση πώληση σε μια τιμή σχεδόν ίδια με το ετήσιο μίσθωμα ενός δέκτη Decca (1 500 λιρών). Η τιμή του, η ευκολία χρήσης του, το τεχνολογικά προχωρημένο σχέδιό του και η απόδοσή του μπορούσαν να προσελκύσουν και τους χρήστες σκαφών αναψυχής.

RS

(18) Η RS, η οποία παράγει μια σειρά ναυτικών, ηλεκτρονικών συσκευών, άρχισε να κατασκευάζει και να προωθεί στην αγορά το 1982 τους δικούς της δέκτες DNS, της σειράς Shipmate RS 4000, και το 1983 οι σχετικές με αυτές τις σειρές συσκευών δραστηριότητές της, ανατέθηκαν στην Shipmate Navigator Aps, μια εταιρεία, στης οποίας το διοικητικό συμβούλιο συμμετείχαν και μέλη του διοικητικού συμβουλίου της RS.

ΡΕ

Η ΡΕ, κατασκευάστρια στρατιωτικών και μη συστημάτων ναυσιπλοΐας ανέπτυξε και κατασκεύασε από το 1983 δέκτες για ναυτική χρήση (601 D και 602 D) συμβατούς με το σύστημα DNS.

Μερίδια αγοράς

(19) Οι παρακάτω πίνακες δείχνουν τον αριθμό των εμπορικών δεκτών DNS και των δεκτών DNS για σκάφη αναψυχής, οι οποίοι πουλήθηκαν ή εκμισθώθηκαν στην ΕΟΚ (με εξαίρεση την Ισπανία και Πορτογαλία πριν το 1986), στην εν λόγω περίοδο για χρήση με το DNS, όπως επίσης και τα μερίδια αγοράς ανά έτος. Οι αριθμοί δόθηκαν από τις ίδιες τις εταιρείες.

Δέκτες εμπορικών σκαφών 1.2,3.4,5.6,7.8,9.10,11.12,13 // // // // // // // // // 1982

// 1983 // 1984 // 1985 // 1986 // 1987 // // // // // // 1.2.3.4.5.6.7.8.9.10.11.12.13 // // Μονά δες (1) // % // Μονάδες (1) // % // Μονάδες (1) // % // Μονάδες (1) // % // Μονάδες (1) // % // Μονάδες (1) // % // // // // // // // // // // // // // // Racal Decca // [ . . . ] // [ . . . ] // [ . . . ] // [ . . . ] // [ . . . ] // [ . . . ] // [ . . . ] // [ . . . ] // [ . . . ] // [ . . . ] // [ . . . ] // [ . . . ] // AP // [ . . . ] // [ . . . ] // [ . . . ] // [ . . . ] // [ . . . ] // [ . . . ] // [ . . . ] // [ . . . ] // [ . . . ] // [ . . . ] // [ . . . ] // [ . . . ] // PE // [ . . . ] // [ . . . ] // [ . . . ] // [ . . . ] // [ . . . ] // [ . . . ] // [ . . . ] // [ . . . ] // [ . . . ] // [ . . . ] // [ . . . ] // [ . . . ] // RS // [ . . . ] // [ . . . ] // [ . . . ] // [ . . . ] // [ . . . ] // [ . . . ] // [ . . . ] // [ . . . ] // [ . . . ] // [ . . . ] // [ . . . ] // [ . . . ] // // // // // // // // // // // // // // Σύνολο

// ( . . . ) // 100,0 // ( . . . ) // 100,0 // ( . . . ) // 100,0 // ( . . . ) // 100,0 // ( . . . ) // 100,0 // ( . . . ) // 100,0 // // // // // // // // // // // // //

(1) Εκμισθώθηκαν ανά έτος ή πουλήθηκαν.

Δέκτες σκαφών αναψυχής (1) 1.2,3.4,5.6,7.8,9.10,11.12,13 // // // // // // // // // 1982 // 1983 // 1984 // 1985 // 1986 // 1987 // // // // // // // // Racal Decca (2) // [ . . . ] // [ . . . ] // [ . . . ] // [ . . . ] // [ . . . ] // [ . . . ] // AP // [ . . . ] // [ . . . ] // [ . . . ] // [ . . . ] // [ . . . ] // [ . . . ] // PE-Navstar // [ . . . ] // [ . . . ] // [ . . . ] // [ . . . ] // [ . . . ] // [ . . . ] // RS // [ . . . ] // [ . . . ] // [ . . . ] // [ . . . ] // [ . . . ] // [ . . . ] // // // // // // //

(1) Για τον σκοπό αυτής της διαδικασίας, η οποία αφορά την αγορά τον εμπορικών δεκτών DNS, δεν είναι απαραίτητο να δοθεί ο ορισμός της αγοράς προϊόντος, στην οποία ανήκουν οι δέκτες DNS που προορίζονται για σκάφη αναψυχής. Επομένως, δεν δίνεται το μερίδιο αγοράς.

(2) Από το 1983 είναι ο διανομέας της ΑΡ στο Ηνωμένο Βασίλειο και την Ιρλανδία.

Ο παρακάτω πίνακας δείχνει τον ετήσιο κύκλο εργασιών που πραγματοποίησε κάθε επιχείρηση από την πώληση ή εκμίσθωση δεκτών στην ίδια χρονική περίοδο, όπως επίσης και τα μερίδια αγοράς της καθεμίας ανά έτος.

Δέκτες εμπορικών σκαφών 1.2.3.4.5.6.7.8.9.10.11.12.13 // // // // // // // // // // // // // // // 1982 // % // 1983 // % // 1984 // % // 1985 // % // 1986 // % // 1987 // % // // // // // // // // // // // // // // Racal Decca // [ . . . ] // [ . . . ] // [ . . . ] // [ . . . ] // [ . . . ] // [ . . . ] // [ . . . ] // [ . . . ] // [ . . . ] // [ . . . ] // [ . . . ] // [ . . . ] // AP // [ . . . ] // [ . . . ] // [ . . . ] // [ . . . ] // [ . . . ] // [ . . . ] // [ . . . ] // [ . . . ] // [ . . . ] // [ . . . ] // [ . . . ] // [ . . . ] // PE // [ . . . ] // [ . . . ] // [ . . . ] // [ . . . ] // [ . . . ] // [ . . . ] // [ . . . ] // [ . . . ] // [ . . . ] // [ . . . ] // [ . . . ] // [ . . . ] // RS // [ . . . ] // [ . . . ] // [ . . . ] // [ . . . ] // [ . . . ] // [ . . . ] // [ . . . ] // [ . . . ] // [ . . . ] // [ . . . ] // [ . . . ] // [ . . . ] // // // // // // // // // // // // // // Σύνολο

// ( . . . ) // 100,0 // ( . . . ) // 100,0 // ( . . . ) // 100,0 // ( . . . ) // 100,0 // ( . . . ) // 100,0 // ( . . . ) // 100,0 // // // // // // // // // // // // //

Δέκτες σκαφών αναψυχής 1.2,3.4,5.6,7.8,9.10,11.12,13 // // // // // // // // // 1982 // 1983 // 1984 // 1985 // 1986 // 1987 // // // // // // // // Racal Decca // [ . . . ] // [ . . . ] // [ . . . ] // [ . . . ] // [ . . . ] // [ . . . ] // AP // [ . . . ] // [ . . . ] // [ . . . ] // [ . . . ] // [ . . . ] // [ . . . ] // PE // [ . . . ] // [ . . . ] // [ . . . ] // [ . . . ] // [ . . . ] // [ . . . ] // RS // [ . . . ] // [ . . . ] // [ . . . ] // [ . . . ] // [ . . . ] // [ . . . ] // // // // // // // // Σύνολο

// ( . . . ) // ( . . . ) // ( . . . ) // ( . . . ) // ( . . . ) // ( . . . ) // // // // // // //

Η στάση της Racal Decca απέναντι στους ανταγωνιστές της

(20) Η στάση της συνίσταται: i) στην αντίδρασή της για την είσοδο των ανταγωνιστών στην αγορά, ii) στη διαπραγμάτευση, και, σε ορισμένες περιπτώσεις iii) στη σύναψη συμφωνιών με ανταγωνιστές. Η στάση της Racal Decca απέναντι στους κύριους ανταγωνιστές της, α) ΑΡ, β) RS και γ) ΡΕ ήταν η εξής:

α) Racal Decca - AP

1. Αντίδραση στην είσοδο της ΑΡ στην αγορά

(21) Όταν η ΑΡ άρχισε να διανέμει τους δικούς της δέκτες DNS το 1981, τα περιθώρια επιλογής της Racal Decca για αντίδραση συζητήθηκαν σε μια συνεδρίασή της στις 12 Μαρτίου 1981. Ορισμένες από τις επιλογές που είχε ήταν ο ανταγωνισμός σε τιμές ή σε ανάλογα προϊόντα, η κατάργηση ή η αλλαγή των εκπομπών και η σύναψη συμφωνίας με την Philips για παραχώρηση άδειας. Ο πρόεδρος της συνεδρίασης διατύπωσε τη γνώμη ότι «η εταιρεία θα πρέπει να καταβάλει κάθε δυνατή προσπάθεια να διατηρήσει το μερίδιο αγοράς που έχει, ώσπου να προωθήσει στην αγορά ένα ανταγωνιστικό προϊόν, και ο τρόπος με τον οποίο ίσως επιτύχει σε αυτό, είναι να προσφέρει τις καλύτερες δυνατές τιμές στους τωρινούς ενοικιαστές της».

(22) Όσον αφορά το δικαίωμα πνευματικής ιδιοκτησίας, ειπώθηκε ότι «δεν είχαν πολλές ελπίδες. Εντούτοις, αποφασίστηκε ότι η έρευνα στο θέμα αυτό έπρεπε να συνεχιστεί». Δεν έγινε λόγος για άλλα συγγενή δικαιώματα ιδιοκτησίας.

(23) Σε μια εσωτερική έκθεση της Racal Decca της 5ης Μαΐου 1981 που αφορούσε τη νομική της θέση σε διάφορες χώρες, αναφερόταν συμπερασματικά ότι δεν υπήρχε νομική βάση ώστε να εγείρουν αξιώσεις για πνευματική ιδιοκτησία στην εκπομπή σημάτων, αλλά στον κατάλογο, ο οποίος περιέχει λεπτομέρειες που αφορούν τις αλύσους (όπως θέση των ιστών, συχνότητες, ταχύτητα διάδοσης και offset πρώτου διαύλου) γνωστό ως Decca Chain Data Sheets («DCDS»). Εντούτοις, αναφέρθηκε ότι «και αυτό το θέμα βρίσκεται υπό συζήτηση και δεν είναι απαραίτητα δίκαιο. Οι πιθανότητες να κερδίσουμε είναι μάλλον λίγες». Με την ευκαιρία της εισόδου της RS στην αγορά, σε μια εσωτερική έκθεση της Racal Decca της 24ης Οκτωβρίου 1983 διαπιστώθηκε ότι αυτή η αναφερθείσα πληροφορία δεν είχε στην πραγματικότητα σχέση με τη Racal Decca. Και όσον αφορά τον αθέμιτο ανταγωνισμό, η κατάσταση αξιολογήθηκε διαφορετικά, ανάλογα με τις ενδιαφερόμενες χώρες.

(24) Όσον αφορά την αλλαγή των σημάτων, αναφέρθηκε ότι «η θεωρία που κρύβεται πίσω από αυτή (δηλαδή η χρήση βασικής μη-τεχνικής γλώσσας) είναι να αλλάξουν τα σήματα εκπομπής ώστε να μην είναι δυνατή η χρήση τους από δέκτες ΑΡ, αλλά και να παραμείνουν οι δέκτες RDN πιο ακριβείς παρά ποτέ».

(25) Στις 18 Νοεμβρίου 1981 ο προϊστάμενος της νομικής υπηρεσίας της Racal θεώρησε ότι «ο λόγος για τον οποίο η αγωγή για αθέμιτο ανταγωνισμό δεν ασκήθηκε όταν άρχισε η έρευνα, ήταν γιατί αποφασίστηκε ότι οι αλλαγές στις εκπομπές θα ήταν ο καλύτερος τρόπος να εμποδίσουν την ΑΡ να προβεί σε πωλήσεις». Θεώρησε επίσης ότι «η άσκηση αγωγής χωρίς πραγματική πιθανότητα επιτυχίας και χωρίς πραγματική νομική βάση, θα προκαλούσε αργά ή γρήγορα δυσκολίες».

(26) Το δεύτερο εξάμηνο του 1981 η Racal Decca προέβη στις αλλαγές των εκπομπών στη Δανία, στο Ηνωμένο Βασίλειο, στη Γερμανία και στις Κάτω Χώρες χωρίς να ειδοποιήσει προηγουμένως το κοινό, οι οποίες προκάλεσαν σοβαρές διαταραχές στη ναυτιλία. Οι αρμόδιες αρχές των χωρών αυτών, ζήτησαν από τη Racal Decca να επαναφέρει τις εκπομπές στην προηγούμενη κατάσταση, εκτός από τις αρχές του Ηνωμένου Βασιλείου που ζήτησαν σε περίπτωση μελλοντικών αλλαγών να ενημερώνεται η υδρογραφική υπηρεσία του ναυτικού τέσσερις μήνες πριν.

(27) Κατόπιν, η Racal Decca παρουσίασε τις αλλαγές των σημάτων σαν βελτιώσεις. Εντούτοις, σε έγγραφο της νομικής υπηρεσίας της Racal Decca της 18ης Ιουνίου 1982 αναφερόταν ότι « προφανώς δεν θέλουμε να υποχρεωθούμε να απαντήσουμε (σε ερωτήσεις των δανικών αρχών), έτσι ώστε οι υδρογράφοι και όσοι εργάζονται σε παρόμοιες θέσεις, σε άλλες γειτονικές χώρες, να συμπεράνουν ότι οι βελτιώσεις είναι ψεύτικες και ότι αποβλέπουν στην εξουδετέρωση ανταγωνιστικών προϊόντων». Στην ίδια έκθεση, η αλλαγή των σημάτων χαρακτηριζόταν σαν το «ισχυρότερο όπλο μας » στον αγώνα κατά της ΑΡ.

Σχετικά με την αγωγή κατά της Philips αναφέρθηκε ότι « αποφασίσαμε τώρα ότι θα στραφούμε δικαστικά κατά της ΑΡ βασιζόμενοι γενικά στη νομοθεσία περί αθέμιτου ανταγωνισμού . . .».

(28) Επίσης, η Racal Decca επέστησε την προσοχή της ΑΡ, των εμπόρων και χρηστών των δεκτών ΑΡ για «τα δικαιώματά της και την πρόθεσή της να τα προστατέψει έναντι εκείνων που δεν χρησιμοποιούν τον εξοπλισμό Decca».

2. Οι διαπραγματεύσεις μεταξύ Racal Decca - ΑΡ

(29) Κατά το τέλος του 1981, σαν απάντηση στην πίεση που της ασκούσε η Racal Decca, η ΑΡ πραγματοποίησε έρευνα σχετικά με το ισχύον δίκαιο και τους πρακτικούς τρόπους με τους οποίους θα προσάρμοζε τους δέκτες της στα σήματα που μεταβλήθηκαν από τη Racal Decca. Η ΑΡ κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η προσαρμογή στα σήματα θα απαιτούσε, πιθανόν, δύο τουλάχιστον μήνες έρευνας για την κάθε περίπτωση.

(30) Η Racal Decca και η ΑΡ άρχισαν τις διαπραγματεύσεις το 1982 με τη συμμετοχή άλλων εκπροσώπων του ομίλου Philips. Ορισμένοι από τους λόγους για τους οποίους η ΑΡ ήθελε να επέλθει συμφωνία (εσωτερικό έγγραφο του 1982) ήταν οι εξής: η άσκηση της αγωγής που ανακοινώθηκε από την Racal Decca το 1981 και τα «πειράματα» της Racal Decca με τις αλύσους στο Ηνωμένο Βασίλειο. Ορισμένα στοιχεία τα οποία θα διευκόλυναν τις πωλήσεις ήταν μεταξύ άλλων: η σπουδαιότητα που έχουν στην ευρωπαϊκή αγορά τα σκάφη αναψυχής (600 000 σκάφη), η σταθερότητα των σημάτων, η αγωγή που θα ασκούσε η Racal Decca κατά των «εισβολέων» και η αποχώρησή της από την ευρωπαϊκή αγορά σκαφών αναψυχής.

(31) Οι διαπραγματεύσεις άρχισαν στις 24 Αυγούστου 1982 με τη «μόνη προϋπόθεση» ότι η Racal Decca μόνη, θα συνέχιζε τις ενοικιάσεις στην αγορά που παραδοσιακά απευθύνεται σε επαγγελματίες (πρακτικά της ΑΡ από τη συνεδρίαση). Ένα πιθανό πλαίσιο συνεργασίας που συζητήθηκε ήταν «να παραμείνει η Decca αποκλειστικά στην παραδοσιακή αγορά. Η ΑΡ Radio να παραμείνει στην αγορά των σκαφών αναψυχής». Σχετικά με αυτό η Racal Decca δήλωσε ότι «ίσως θα έπρεπε να εξεταστεί η πιθανότητα να κατανεμηθεί η αγορά σε χρήστες σκαφών αναψυχής και σε επαγγελματίες χρήστες» και συμφωνήθηκε να «μελετηθεί η κατανομή της αγοράς από νομική και εμπορική άποψη» (πρακτικά της Racal Decca), ώστε τα προϊόντα που πουλιούνται στην αγορά σκαφών αναψυχής να μην προκαλέσουν μείωση των εμπορικών μισθώσεων της Racal Decca.

(33) Στα πρακτικά της Philips από τη συνεδρίαση της 26ης Οκτωβρίου 1982 αναφέρεται ότι η Philips ήθελε να «μοιραστεί ένα μονοπώλιο»:

«- Να αναλάβει η Decca την επαγγελματική αγορά.

- Να αναλάβει η Decca την ''γκρίζα" περιοχή μεταξύ της επαγγελματικής αγοράς και αυτής των σκαφών αναψυχής . . .

- Να αφήσει η Decca την αγορά των σκαφών αναψυχής στην Philips .

Η Philips να περιορίσει τη δραστηριότητά της στην αγορά των σκαφών αναψυχής . . .

Η Decca συμφώνησε ότι μια τέτοια κατανομή της αγοράς κατά προϊόντα θα προστάτευε την επαγγελματική αγορά της Decca και έτσι θα διασφάλιζε και τις αλυσίδες της Decca. Εντούτοις, η Decca δήλωσε ότι δεν μπορούσε να αποκλειστεί από την αγορά σκαφών αναψυχής, ούτε να εγγυηθεί ότι άλλοι ανταγωνιστές δεν θα εισέβαλαν στην αγορά σκαφών αναψυχής. Κατά την Decca, η συμφωνία αυτή δεν θα ήταν αντίθετη προς τις διατάξεις της Συνθήκης της Ρώμης, καθώς η Decca ήταν της γνώμης, ότι είχε το δικαίωμα να παραχωρήσει σε οποιονδήποτε άδεια εκμετάλλευσης του δικαιώματος πνευματικής ιδιοκτησίας . . .

(1) Στο κείμενο της παρούσας απόφασης που δημοσιεύθηκε, ορισμένοι αριθμοί παρελείφθησαν σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 21 του κανονισμού αριθ. 17 περί μη αποκαλύψεως επαγγελματικών απορρήτων.

Η Philips παρατήρησε ότι μια συμφωνία κατανομής της αγοράς με τη Decca θα ήταν πιθανώς αντίθετη προς τους κανόνες της Κοινής Αγοράς, αφού η Philips ήταν της γνώμης ότι η Decca με δυσκολία θα διατηρούσε το δικαίωμα πνευματικής ιδιοκτησίας (παράδειγμα: η ικανότητα της Philips να συγκεντρώνει όλα τα απαραίτητα στοιχεία με ανεξάρτητη έρευνα.»

Στα πρακτικά της Racal Decca από αυτή τη συνεδρίαση αναφερόταν ότι: «Η Philips ζήτησε πληροφορίες σχετικά με τα προληπτικά μέτρα που μπορούν να ληφθούν ώστε να κρατηθούν σε απόσταση από την αγορά άλλοι ενδιαφερόμενοι. Αναγνωρίζουν ότι η αγορά μπορεί να αποφέρει κέρδη για τα δύο μέρη αν δομηθεί σωστά και ζήτησε σχόλια πάνω σε αυτό.».

(33) Στα πρακτικά της Philips από μια μεταγενέστερη συνεδρίαση της 16ης Νοεμβρίου 1982 αναφερόταν:

«Εναλλακτική λύση Ι - Κατανομή της αγοράς

1. Η Racal παρέδωσε στην Philips ένα σχέδιο συμφωνίας

. . .

2. Η Philips τόνισε πάλι, ότι η ίδια σκόπευε να μοιραστεί μια ''de facto" μονοπωλιακή θέση με την Racal. Η Philips θα επεδίωκε να κρατήσει έξω από την αγορά κάθε νέα εταιρεία, και αν αυτό δεν ήταν δυνατόν, τότε θα επέμενε τουλάχιστον να μοιραστούν τον έλεγχο αυτών των νέων ανταγωνιστών. Ταυτόχρονα, η Philips αναγνώρισε ότι αυτή η πρακτική θα ήταν αντίθετη προς τις διατάξεις της Συνθήκης της Ρώμης. Η Racal εντούτοις, βεβαίωσε ότι οι νόμιμοι ''τρόποι και μέσα" ήταν δυνατόν να βρεθούν.

3. Τονίστηκε πάλι από την Philips ότι, λόγω των γενικά καλών σχέσεών της με την Racal, δεν ήθελε να την ανταγωνιστεί. Επειδή η Racal της ζήτησε να ενεργήσει με αυτό τον τρόπο, η Philips προετοιμάστηκε να αφήσει την επαγγελματική αγορά στην Racal, αλλά θα διατηρούσε την αποκλειστική της πρόσβαση στην αγορά των σκαφών αναψυχής. Η Racal θα έπρεπε να αποχωρήσει από την αγορά σκαφών αναψυχής. Ένας ακόμα όρος της Philips θα ήταν ότι καμία συμφωνία δεν θα έπρεπε να ήταν αντίθετη προς κανένα νόμο.

Αφού διαβεβαίωσε ότι κάτι τέτοιο ήταν νομικά δυνατόν, η Racal συμφώνησε να αφήσει την αγορά των σκαφών αναψυχής στην Philips και να περιορίσει τη δραστηριότητα της Racal Decca στην επαγγελματική αγορά, υπό την προϋπόθεση ότι θα έβρισκαν μια πρακτική μέθοδο, με την οποία θα απέφευγαν τη διασταύρωση των πωλήσεων από τον ένα τομέα της αγοράς στον άλλον.»

(34) Στη συνεδρίαση της 30ής Νοεμβρίου 1982 η Philips εξέφρασε την επιθυμία: 1) να συμφωνηθεί αμοιβαία η είσοδος τρίτων στην αγορά των δεκτών για σκάφη αναψυχής, 2) η συμφωνία να είναι αμοιβαία αποκλειστική, 3) η αγωγή της Racal Decca κατά των εισβολέων να μην έχει επίδραση στον εξοπλισμό της Philips, 4) τα μέρη να αλληλοϋποστηρίζουν τις θέσεις τους και 5) να συσταθεί μια επιτροπή συντονισμού.

(35) Τελικά μια «συμφωνία παροχής άδειας εκμετάλλευσης για το Decca Navigator System (DNS) υπογράφτηκε στις 14 Ιανουαρίου 1983.

Ένα εσωτερικό έγγραφο της νομικής υπηρεσίας της Philips με ημερομηνία 6 Μαρτίου 1984 που περιείχε τα πρακτικά της επιτροπής συντονισμού, η οποία συνεδρίασε την 1η Μαρτίου 1984, αναφέρει ότι η διεύθυνση της Philips ήδη «κατά την υπογραφή της συμφωνίας παροχής άδειας (. . . ) αμφέβαλλε για το αν η Racal Decca είχε δικαιώματα πάνω στο σύστημα Decca Navigator. Οι αμφιβολίες της δεν μειώθηκαν ούτε στο διάστημα των 14 μηνών που μεσολάβησαν μετά την προαναφερθείσα υπογραφή της συμφωνίας, το αντίθετο μάλιστα».

3. Οι συμφωνίες μεταξύ Racal Decca και ΑΡ

(36) i) Η «συμφωνία παροχής άδειας εκμετάλλευσης για το Decca Navigator System μεταξύ της Racal Decca Navigator Limited και AP Radiotelefon AS» (ισχύος δέκα ετών) βασίστηκε στο γεγονός ότι «η Racal ανακάλυψε, σχεδίασε και ανέπτυξε το DNS (όπως ορίζεται στη συνέχεια) και της ανήκουν το δικαίωμα πνευματικής ιδιοκτησίας και τα λοιπά συγγενή δικαιώματα (καλούμενα στο εξής ''τα δικαιώματα") πάνω στο DNS».

Οι κυριότεροι όροι της συμφωνίας είναι οι εξής:

«Η Racal παραχωρεί στην ΑΡ τη μη-αποκλειστική άδεια . . .

2.1.1. να αναπαράγει τα σήματα και να κάνει χρήση εν όλω ή εν μέρει των δικαιωμάτων αυτών για την κατασκευή και διάθεση δεκτών σκαφών αναψυχής, μόνο στην περιοχή που ορίζεται στην άδεια για χρήση του DNS . . .

2.1.2. να διαθέτει τους δέκτες σκαφών αναψυχής στην περιοχή που ορίζεται στην άδεια, σε ιδιοκτήτες σκαφών αναψυχής για χρήση αυτών μόνο σε σκάφη αναψυχής.

. . .

2.3. Η ΑΡ εγγυάται στη Racal ότι όλοι οι δέκτες σκαφών αναψυχής που κατασκευάζονται από αυτή θα κατασκευάζονται σύμφωνα με τις προδιαγραφές χαρακτηριστικών που ορίζονται στο παράρτημα Α. Κανένα άλλο χαρακτηριστικό δεν θα προστίθεται, εκτός αν συμφωνηθεί από κοινού με την Racal και την ΑΡ, και κυρίως τα απαγορευμένα χαρακτηριστικά» (υποβαθμισμένοι δέκτες).

Κατά τη Racal Decca, τα χαρακτηριστικά που απαριθμούνται στο παράρτημα Α της συμφωνίας (μεταξύ αυτών και οι συντεταγμένες της Decca) έχουν σημασία για έναν εμπορικό χρήστη, αλλά δεν θεωρούνται σημαντικά ή απαραίτητα για τον χρήστη «σκάφους αναψυχής». Για το λόγο αυτό, οι υποβαθμισμένοι δέκτες δεν πληρούν τις απαιτήσεις των εμπορικών χρηστών.

«. . .

2.4. Η ΑΡ εγγυάται ότι από αυτή την ημέρα θα έχει στην κατοχή της τους νόμιμους τίτλους κάθε δέκτη σκάφους αναψυχής, ο οποίος κατασκευάζεται από αυτή με τον τρόπο που περιγράφεται στην παρούσα συμφωνία.

12.1. Η ΑΡ θα μεταβιβάσει εγγράφως στην Racal όλα τα δικαιώματα, τους τίτλους και τα κέρδη της ΑΡ από κάθε δέκτη σκάφους αναψυχής που διατίθεται από αυτή.» Τα μέρη συμφώνησαν ότι η κάρτα χρήσης, όπως ορίζεται στο παράρτημα Γ της συμφωνίας, θα χρησιμοποιείται κατά την προμήθεια κάθε δέκτη σκάφους αναψυχής «PBR». Η «κάρτα χρήσης» είναι ένα έγγραφο με τυποποιημένη μορφή που θα υπογράφεται από τον αγοραστή (ο οποίος καλείται «ειδικός αγοραστής») ενός δέκτη και από τον έμπορο. Υποδηλώνει ότι ο δέκτης θα χρησιμοποιείται μόνο σε σκάφος αναψυχής, όπως ορίζεται στο τυποποιημένο έγγραφο. Ο αγοραστής πρέπει να δώσει λεπτομερείς πληροφορίες για το σκάφος πάνω στο οποίο θα χρησιμοποιείται ο εξοπλισμός και να πιστοποιεί ότι η χρήση του δεν θα είναι επαγγελματική. Το ίδιο πρέπει να πιστοποιηθεί και από τον έμπορο. Ο αγοραστής αναγνωρίζει την «κατοχή του τίτλου» από την ΑΡ. Επίσης δεσμεύεται να μην διαθέσει τον εξοπλισμό σε τρίτο, παρά μόνο στην περίπτωση που αυτός ο τρίτος είναι διατεθειμένος να δώσει τις ίδιες εγγυήσεις.

(37) Ορισμένες υποχρεώσεις όπως η υποχρέωση να εφοδιάζουν χρήστες σκαφών αναψυχής μόνον, έπρεπε να επιβληθούν από την ΑΡ στους διανομείς της και από αυτούς στους εμπόρους μέχρι την « ειδική πώληση» στους τελικούς χρήστες (άρθρο 8).

(38) Όσον αφορά την εκπομπή σημάτων DNS, συμφωνήθηκε ότι σε περίπτωση που γίνουν «μελλοντικές αλλαγές» στην εκπομπή, έξι τουλάχιστον μήνες πριν η Racal Decca θα ενημέρωνε την ΑΡ λεπτομερώς για την αλλαγή (άρθρο 17).

(39) Η συμφωνία προέβλεπε επίσης μια επιτροπή συντονισμού, που θα προεδρευόταν εναλλάξ από τη Racal Decca και την ΑΡ, και στην οποία θα συζητούσαν την κατάσταση που δημιουργήθηκε με την συμφωνία και το DNS γενικά (άρθρο 13).

Η Racal Decca συμφώνησε να συζητήσει πρώτα με την ΑΡ την περίπτωση να παραχωρήσει άδεια σε τρίτους (άρθρο 6). Η Racal Decca συμφώνησε να ασκήσει αγωγή κατά κάθε κατασκευαστή ή εμπόρου δεκτών DNS που δεν θα έχει άδεια (άρθρο 21). Η ΑΡ συμφώνησε να χορηγήσει αποζημίωση στη Racal Decca στην περίπτωση που ένας δέκτης σκάφους αναψυχής δοθεί από την ΑΡ (ή τους διανομείς της) σε κάποιον «μη-δικαιούμενο χρήστη» (άρθρο 11).

(40) ii) Βάσει μιας «συμφωνίας διανομής» της 1ης Ιανουαρίου 1983, η οποία θα παρέμενε σε ισχύ καθ' όλη τη διάρκεια ισχύος της προαναφερόμενης συμφωνίας για την παροχή άδειας εκμετάλλευσης, η Racal Decca ορίστηκε αποκλειστικός διανομέας στο Ηνωμένο Βασίλειο και στην Ιρλανδία για τους δέκτες σκαφών αναψυχής «PBRs» που κατασκευάστηκαν από την ΑΡ. Η ίδια συμφωνία προέβλεπε επίσης, ότι η Racal Decca δεν θα κατασκεύαζε ούτε θα πουλούσε ανταγωνιστικούς PBRs, εκτός αν είχε την άδεια της ΑΡ και ότι θα αποζημίωνε την ΑΡ για τους δέκτες που κατασκευάστηκαν από την ίδια και δόθηκαν για χρήση σε σκάφη αναψυχής.

(41) iii) Βάσει μιας άλλης συμφωνίας που συνάφθηκε στις 20 Σεπτεμβρίου 1983, η οποία επρόκειτο να ισχύει μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου 1992, η ΑΡ παραχώρησε στη Racal Decca μια μη-αποκλειστική άδεια κατασκευής και διανομής του εμπορικού δέκτη της ΑΡ, γνωστού ως «Mark II». Η άδεια αυτή είναι στην πραγματικότητα εν μέρει αποκλειστική, γιατί σε μια άλλη επιστολή με την ίδια ημερομηνία, η ΑΡ ανέλαβε την υποχρέωση να μην κατασκευάζει δέκτες ούτε να παρέχει άδειες σε τρίτους σε οποιαδήποτε χώρα, για όσο διάστημα το δικαίωμα πνευματικής ιδιοκτησίας και τα άλλα συγγενή δικαιώματα της Racal Decca στο DNS, ίσχυαν σε αυτή τη χώρα.

(42) Η συμφωνία αυτή συμπληρώνεται από μια ακόμα συμφωνία, βάσει της οποίας η Racal Decca αγόρασε από την ΑΡ το υπάρχον απόθεμά της σε εμπορικούς δέκτες.

(43) Σε μια επιστολή της 21ης Ιανουαρίου 1983, με την οποία ανακοινώθηκε η συμφωνία «άδειας εκμετάλλευσης» στους εμπόρους, η ΑΡ ανάφερε μεταξύ άλλων ότι η «Racal Decca απέσυρε αμέσως την Decca Yacht Navigator από την αγορά σκαφών αναψυχής . . .». Η ΑΡ θα σταματούσε να προμηθεύει εκείνους τους εμπόρους που πουλούσαν τα PBRs εκτός της αγοράς σκαφών αναψυχής. Το περιεχόμενο της συμφωνίας επεξηγήθηκε επίσης στους εμπόρους προϊόντων της ΑΡ σε μια συνεδρίαση της 2ας Φεβρουαρίου 1983 στην Κοπεγχάγη. Αρκετοί έμποροι διαφώνησαν και εξέφρασαν τις αμφιβολίες τους τόσο σχετικά με τις συμφωνίες όσο και με τα δικαιώματα της Racal Decca.

(44) Η σύσταση της επιτροπής συντονισμού ήταν το αντικείμενο μιας συνεδρίασης που πραγματοποιήθηκε μεταξύ της Racal Decca και της ΑΡ στις 25 Μαΐου 1983. Στα πρακτικά αναφέρεται ότι τα μέρη θεώρησαν «τελείως απαραίτητο να συνεδριάζουν τακτικά, ώστε να βεβαιωθούν ότι κατανοούν πλήρως ο ένας τις θέσεις του άλλου» . Η επιτροπή συντονισμού θα συζητούσε τα επιχειρησιακά σχέδια, τα νομικά θέματα, τη ρύθμιση της πολιτικής και των αρχών που διέπουν τη συμφωνία. Η ημερήσια διάταξη των συνεδριάσεων της επιτροπής συντονισμού περιλαμβάνει θέματα όπως η αλλαγή των σημάτων εκπομπής, άσκηση αγωγών, ανταγωνιστικό εξοπλισμό και μια εμπορική και νομική εκτίμηση της κατάστασης κατά περιοχή. Τα πρακτικά περιέχουν περιλήψεις λεπτομερών συζητήσεων που αφορούν τις ενέργειες των «εισβολέων» και προμηθευτών που στερούνται αδείας και τις αγωγές που επρόκειτο να ασκηθούν και ασκήθηκαν τελικά εναντίον τους.

(45) Στις 10 Νοεμβρίου 1987 όλες οι συμφωνίες μεταξύ Racal Decca και ΑΡ έληξαν, «με αναδρομικό αποτέλεσμα από την 1η Ιανουαρίου 1987».

β) Racal Decca - RS

1. Οι νομικές ενέργειες της Racal Decca για την παρεμπόδιση της εισόδου της RS στην αγορά

(46) Το Μάιο 1982 η Racal Decca πληροφορήθηκε από την Delta Marine (η οποία τότε ήταν ο κύριος διανομέας της RS στο Ηνωμένο Βασίλειο) την πρόθεσή της να εισάγει και να διανέμει στην αγορά τον RS 4000.

Στις 4 Ιουνίου 1982 η Racal Decca αντιτάχθηκε σε αυτή την πρόταση. Υποστήριξε μεταξύ άλλων ότι «το DNS είναι ένα ιδιωτικό σύστημα που διευθύνεται από τη Racal Decca για τους δικούς της πελάτες» και ότι «οι δέκτες που δεν είναι Decca προσβάλλουν το δικαίωμα πνευματικής ιδιοκτησίας της Racal Decca στην πληροφόρηση και στα δελτία πληροφοριακών στοιχείων που αφορούν το DNS». Η Racal Decca πληροφόρησε επίσης την Delta Marine ότι έχει την πρόθεση να ασκήσει αγωγή για προσβολή του δικαιώματος πνευματικής ιδιοκτησίας ή/και για αθέμιτο ανταγωνισμό σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες και ότι «οι αλλαγές που απέβλεπαν στη βελτίωση της εκπομπής» οι οποίες έγιναν στο παρελθόν «θα συνεχιστούν με την απόλυτη έγκριση της βρετανικής κυβέρνησης και, επομένως, εμείς θεωρούμε ότι δεν μπορούμε να βασιζόμαστε σε δέκτες που δεν είναι Decca, ενώ συνεχίζουν να προσπαθούν και να χρησιμοποιούν τις εκπομπές του DNS».

(47) Ακολούθησε ανταλλαγή επιστολών μεταξύ της Racal Decca, της Delta Marine και της RS. Η Racal Decca εξακολούθησε να εγείρει αξιώσεις για το δικαίωμα πνευματικής ιδιοκτησίας, το οποίο η RS δεν αναγνώρισε. Επίσης, η παρουσίαση ενός RS 4000 της Delta Marine σε μια έκθεση σκαφών στο Λονδίνο, οδήγησε τη Racal Decca στις 6 Ιανουαρίου 1983 στην ανακοίνωση ότι θα προβεί σε νομικές ενέργειες για προσβολή του δικαιώματος πνευματικής ιδιοκτησίας.

(48) Κατόπιν, η Racal Decca άσκησε αγωγή για αθέμιτο ανταγωνισμό κατά της RS και κατά εταιρειών που εισάγουν το RS 4000 σε διάφορες χώρες, με το αιτιολογικό ότι τα έξοδα της Racal Decca τη φέρνουν σε ανταγωνιστικά μειονεκτική θέση, όταν εμπορεύεται τους δέκτες της ανταγωνιζόμενη την RS, και ενώ αυτές οι άλλες εταιρείες δεν συμμετέχουν στα έξοδα της Racal Decca για το DNS. Το «Hanseatisches Oberlandesgericht» στη Βρέμη στις 12 Φεβρουαρίου 1985 και το «Hoge Raad» των Κάτω Χωρών στις 27 Ιουνίου 1986, απέρριψαν αυτή την αγωγή. Το «Hanseatisches Oberlandesgericht» δεν εισήλθε επί της ουσίας. Το «Hoge» Raad θεώρησε, μεταξύ άλλων, ότι η Racal Decca εξέπεμπε σήματα τα οποία μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν από οποιονδήποτε που είχε στην κατοχή του έναν κατάλληλο δέκτη, ο οποίος μπορούσε να κατασκευαστεί βάσει πληροφοριών που είχαν μεταπέσει σε δημόσια χρήση.

Το «Soe - og Handelsretter» στη Δανία έκανε δεκτή την αγωγή της Racal Decca για αθέμιτο ανταγωνισμό. Εντούτοις, το «Vestre Landsret» (εφετείο) της Δανίας απέρριψε στις 9 Δεκεμβρίου 1985 την αίτηση της Racal Decca για λήψη ασφαλιστικών μέτρων κατά της RS, με την αιτιολογία ότι «στην άδεια εκπομπής της 30ής Μαρτίου 1971 (την οποία παραχώρησε η κυβέρνηση της Δανίας στη Racal Decca) αναφέρεται σαφώς ότι ο όρος που τίθεται για την παραχώρηση της άδειας που θα επιτρέπει τις εκπομπές Decca από τους σταθμούς Decca που βρίσκονται σε αυτή τη χώρα, είναι να επιτρέπεται η χρήση των εκπομπών αυτών από τον καθένα ανεξάρτητα από την κατασκευή των δεκτών που χρησιμοποιούνται και ανεξάρτητα από την ύπαρξη, σε μεμονωμένες περιπτώσεις, συμφωνιών με την Decca που αφορούν τη χρήση των εκπομπών . . . Βάσει αυτών . . . (το δικαστήριο) θεωρεί απολύτως πιθανόν ότι (η Racal Decca) δεσμεύεται σήμερα από τον προαναφερθέντα όρο . . . Και καθώς η πρόσβαση στη λήψη εκπομπών Decca, χωρίς την αντίστοιχη πρόσβαση στη χρήση των εκπομπών με τη συνδρομή των απαραίτητων τεχνικών πληροφοριών είναι ανώφελη, (το δικαστήριο κρίνει ότι η ερμηνεία του όρου που τέθηκε, είναι ότι ο καθένας δικαιούται να χρησιμοποιεί τις τεχνικές πληροφορίες που αναφέρθηκαν».

(49) Στη συνεδρίαση της επιτροπής συντονισμού στις 25 Μαΐου 1983, «η Philips ανησυχούσε υπερβολικά για τον τρόπο με τον οποίο θα σταματούσαν την πρόοδο που σημείωνε η Rauff & Soerensen στην αγορά» και «για το γεγονός ότι η Racal Decca δεν προέβη σε καμία νομική ενέργεια, ώστε να εμποδίσει την εξάπλωση της RS στην αγορά».

(50) Σε ένα εσωτερικό τέλεξ της ΑΡ στις 8 Σεπτεμβρίου 1983 αναφέρθηκε, βάσει των πληροφοριών της Racal Decca, ότι «η τακτική της Racal Decca απέναντι στη Rauff & Soerensen συνίσταται στο να τους εξαντλήσει με νομικές διαδικασίες σε οχτώ χώρες ταυτόχρονα. Η Racal Decca συνεχίζει σταθερά την πολιτική της, με την οποία θέτει σειρές ερωτήσεων που αφορούν την καθεμία υπόθεση, ερωτήσεις που πρέπει να απαντηθούν από την RS, και η Racal Decca υπολογίζει να κουράσει την RS με νομικές ερωτήσεις, παρά να την πολεμήσει βασιζόμενη σε πραγματικά νομικά στοιχεία».

(51) Σε μια επιστολή της Philips International Eindhoven προς την Philips Electronic London στις 2 Μαρτίου 1984 αναφέρεται:

«Εμείς από την πλευρά μας δεν είμαστε διατεθειμένοι να δώσουμε στη Racal Decca το σκοινί που θα μας κρεμάσει. Επομένως, αρχίζουμε να σκεφτόμαστε σοβαρά να λύσουμε τη συμφωνία, γιατί δεν πιστεύουμε πλέον ότι η Racal Decca έχει στην πραγματικότητα κάποια δικαιώματα πάνω στο σύστημα Decca Navigator.

i) η έλλειψη δικαιώματος πνευματικής ιδιοκτησίας σαν βάση των αγωγών που άσκησαν στη Δανία, Γερμανία και Νορβηγία,

ii) η απόφαση του ολλανδικού δικαστηρίου που αφορούσε τα ασφαλιστικά μέτρα, όπως επίσης και

iii) η φανερή έλλειψη βεβαιότητας εκ μέρους τους ως προς την ικανότητά τους να σταματήσουν την Rauff & Soerensen στα πλαίσια της δίκης τους στη Δανία, όπως φαίνεται και από το χτεσινό αίτημά τους προς την ΑΡ να σταματήσει τη Rauff & Soerensen . . . »

Αυτά επιβεβαιώθηκαν στις 15 Μαρτίου 1984 στην εσωτερική συνεδρίαση της Philips.

2. Αλλαγές στην εκπομπή των σημάτων

(52) Αρκετές φορές η Racal Decca ανάγγειλε αλλαγές στις εκπομπές από ορισμένους σταθμούς στο Ηνωμένο Βασίλειο, με ανακοινώσεις προς τους ναυτιλομένους του υπουργείου ναυτιλείας και με διαφημίσεις που πλήρωσε η ίδια (21 Οκτωβρίου 1983, 19 Απριλίου 1984, 25 Σεπτεμβρίου 1984, 1 Οκτωβρίου 1984, 1 Μαρτίου 1985, 1 Οκτωβρίου 1985, και 12 Μαΐου 1986), αν και οι τρεις τελευταίες δεν μεταδόθηκαν. Οι ανακοινώσεις και οι διαφημίσεις δεν έδιναν πληροφορίες για τη φύση των αλλαγών, αλλά οι διαφημίσεις προειδοποιούσαν σαφώς τους χρήστες ότι ο RS 4 000 πιθανόν να δίνει λανθασμένες ενδείξεις.

Κατά τη διαδικασία που κίνησε κατά της RS στη Δανία, η Racal Decca παραδέχθηκε ότι οι αλλαγές των σημάτων έγιναν για να προκαλέσουν δυσλειτουργία στο RS 4000. Η Racal Decca αρνιόταν σταθερά να δώσει στην RS πληροφορίες για τις αλλαγές σημάτων που σχεδίαζε ή που είχε ήδη κάνει (επιστολή στην RS στις 21 Οκτωβρίου 1983), αλλά ανέφερε ότι αυτού του είδους οι λεπτομέρειες θα παρέχονταν αν η RS δεχόταν να συνάψει συμφωνία για παροχή άδειας (τέλεξ της Racal Decca στην RS στις 27 Σεπτεμβρίου 1983, επιστολή της Racal Decca στην RS στις 26 Σεπτεμβρίου 1984).

(53) Στο τέλος του 1983 δημοσιεύτηκαν άρθρα στον τύπο για τις βλάβες που προκάλεσαν οι αλλαγές στις εκπομπές, σε όσους ναυτιλόμενους χρησιμοποιούσαν τον εξοπλισμό της Racal Decca. Οι αντιπρόσωποι της National Federation of Fishermen's Organisations (NFFO) εξέφρασαν τη γνώμη ότι οι αλλαγές έγιναν με σκοπό να αποτραπεί η χρήση ανταγωνιστικού εξοπλισμού ( «Fishing News», 2 Δεκεμβρίου 1983). Ο τύπος δημοσίευσε περιπτώσεις όπου οι κυβερνήτες έχασαν τον έλεγχο των σκαφών τους και αντιμετώπισαν «πολύ επικίνδυνες συνθήκες» επειδή προκλήθηκαν παράσιτα στις εκπομπές («Fishing News», 16 Δεκεμβρίου 1983).

(54) Με επιστολή της 19ης Ιουλίου 1985, με την οποία τασσόταν υπέρ της καταγγελίας που υπέβαλε η RS εναντίον της Racal Decca, η ένωση επαγγελματιών αλιέων της Δανίας («Dansk Fiskeri Forening») ενημέρωσε την Επιτροπή ότι οι αλλαγές των σημάτων από το Ηνωμένο Βασίλειο προκάλεσαν μεγάλη αβεβαιότητα στους αλιείς της Δανίας σχετικά με το RS 4000.

(55) Ανησυχία για την εκπομπή των σημάτων εξέφρασαν επίσης:

- Η International Association of Lighthouse Authorities (IALA) (με επιστολή τους στην Racal Decca στις 2 Ιουλίου 1984) που ζητούσαν να τους διαβεβαιώσουν ότι κάθε μελλοντική αλλαγή « θα γίνεται μόνο για σοβαρούς τεχνικούς λόγους και αφού θα έχει γίνει πρώτα αναγγελία στους ναυτιλομένους, έτσι ώστε όλοι οι χρήστες του συστήματος να είναι ενημερωμένοι εκ των προτέρων»,

- οι κυβερνήσεις της Γερμανίας και των Κάτω Χωρών το Μάρτιο 1982 και τον Ιούνιο 1984, στα πλαίσια του International Maritime Organisation (IMO), ενός οργανισμού των Ηνωμένων Εθνών.

3. Διαπραγματεύσεις μεταξύ Racal Decca και RS

(56) Παράλληλα με τη διαδικασία ενώπιον του δικαστηρίου και τις αλλαγές στην εκπομπή των σημάτων, η Racal Decca και η RS άρχισαν τις διαπραγματεύσεις από το Μάρτιο 1983, με σκοπό να βρουν μια «πρακτική λύση». Καθόλη τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων είχαν κλείσει σιωπηρή συμφωνία ότι θα σταματούσαν κάθε δικαστική ενέργεια αν κατέληγαν σε συμβιβασμό. Η RS ειδικά ζητούσε μια συμφωνία που αφορούσε την εμπορική αγορά, ενώ η Racal Decca παρείχε άδεια μόνο για την αγορά σκαφών αναψυχής. Αρκετές φορές η Racal Decca αρνήθηκε το αίτημα της RS για παροχή άδειας στην εμπορική αγορά. Αργότερα, σε μια επιστολή της 9ης Μαρτίου 1984, η Racal Decca πρότεινε στην RS να της επιτρέψει να παράγει εμπορικούς δέκτες, αν η RS κατέβαλε ένα ετήσιο κατ' αποκοπή ποσό ύψους ενός εκατομμυρίου λιρών στερλινών. Κατά την RS το ποσό αυτό ήταν περισσότερο από το διπλάσιο των κερδών της RS από τον RS 4000 και η προσφορά δεν έγινε δεκτή.

Τον Ιούλιο 1985 η Racal Decca έδωσε σε γενικές γραμμές την περιγραφή ενός συστήματος το οποίο, κατά τη γνώμη της, θα απέφερε ένα ποσό 2 750 λιρών για κάθε εμπορικό δέκτη (βασιζόμενο σε κόστος που περιελάμβανε και κέρδος), και τον Οκτώβριο 1985 πληροφόρησαν την RS ότι το ποσό μπορούσε να μειωθεί στις 2 103 λίρες μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου 1986.

Μια συμβιβαστική συμφωνία που προβλέπει τη διακοπή κάθε δικαστικής ενέργειας μεταξύ των μερών, υπογράφτηκε στις 5 Νοεμβρίου 1987 από τη Racal Decca και στις 4 Δεκεμβρίου 1987 από την RS.

γ) Racal Decca - PE και Navstar

1. Η αντίδραση της Racal Decca για την είσοδο της PE στην αγορά

(57) Κατά το τέλος του 1982 η ΡΕ τελειοποίησε ένα μικρών διαστάσεων, συμβατό προς το DNS δέκτη (601 D), ο οποίος στόχευε, κυρίως, στην κορυφή της αγοράς σκαφών αναψυχής, και ο οποίος πληρούσε όλες τις προδιαγραφές για ναυτική χρήση. Επίσης τελειοποιήθηκε ένας ακόμα δέκτης (602 D) που στόχευε, κυρίως, στην εμπορική αγορά.

(58) Στις αρχές του 1983 η Racal Decca ζήτησε από την ΡΕ και Navstar να σταματήσουν να κατασκευάζουν δέκτες σχεδιασμένους για τη χρήση του DNS και τις πληροφόρησε ότι διαφορετικά θα ασκούσε αγωγές εναντίον τους για προσβολή του δικαιώματος πνευματικής ιδιοκτησίας της Racal Decca πάνω στο DCDS (βλέπε σημείο 23).

(59) Αγωγές για αθέμιτο ανταγωνισμό ασκήθηκαν κατά της ΡΕ και Navstar στο Ηνωμένο Βασίλειο και κατά της Navstar στην Ελβετία. Οι αλλαγές των εκπομπών που πραγματοποίησε η RDMNL το 1983 και 1984 και που αναφέρθηκαν ανωτέρω, προκάλεσαν βλάβες και στην PE-Navstar.

2. Διαπραγματεύσεις μεταξύ Racal Decca - PE και Navstar

(60) Με την ευκαιρία του ελέγχου που διενέργησε η Επιτροπή στα εμπορικά βιβλία της ΡΕ στις 18 Φεβρουαρίου 1986 συγκέντρωσε τις εξής πληροφορίες:

Η ΡΕ δεν είχε λάβει σαφή νομική γνώμη ως προς την ύπαρξη του υποτιθέμενου δικαιώματος πνευματικής ιδιοκτησίας. Παραδέχτηκαν ότι η Racal Decca είχε το δικαίωμα να διασφαλίσει τη χρηματοδότηση του DNS και αποφάσισε να αρχίσει διαπραγματεύσεις με σκοπό την εύρεση συμβιβαστικής λύσης. Η ΡΕ και η Navstar ενδιαφέρονταν να αποκτήσουν άδεια για την εμπορική αγορά, αλλά η Racal Decca παρείχε άδεια μόνο για υποβαθμισμένους δέκτες σκαφών αναψυχής, για το λόγο ότι οι εμπορικές μισθώσεις ήταν απαραίτητες για τη χρηματοδότηση του DNS. Για να ξεπεραστεί αυτό το πρόβλημα, η ΡΕ και η Navstar πρότειναν να τοποθετηθεί ένα μικροκύκλωμα ηλεκτρονικού υπολογιστή στους εμπορικούς δέκτες τους, οι οποίοι θα σταματούσαν να λειτουργούν αυτόματα σε ένα περίπου χρόνο. Ο χρήστης θα έπρεπε τότε να αγοράσει ένα καινούργιο μικροκύκλωμα και έτσι θα εξασφαλιζόταν ένα συνεχές εισόδημα. Αυτή η πρόταση δεν έγινε δεκτή από τη Racal Decca για το λόγο ότι έθετε λογιστικά προβλήματα και ίσως να προκαλούσε τη δυσαρέσκεια των πελατών.

3. Οι συμφωνίες της Racal Decca με PE και Navstar

(61) Στις 25 Μαΐου 1984 η ΡΕ και η Navstar σύναψαν τρεις συμφωνίες με την Racal Decca τις οποίες και κοινοποίησαν στην Επιτροπή στις 14 Νοεμβρίου 1984.

(62) i) Με τη συμφωνία παροχής άδειας εκμετάλλευσης που βασίζεται στο «δικαίωμα πνευματικής ιδιοκτησίας» και στα «άλλα συγγενή δικαιώματα» (διάρκεια ισχύος: δέκα έτη) η Racal Decca, παραχώρησε στην ΡΕ και τη Navstar τη μη αποκλειστική άδεια κατασκευής και εφοδιασμού δεκτών σκαφών αναψυχής που προορίζονται για χρήση σε σκάφη αναψυχής μόνο, για όλες τις χώρες εκτός της Ιαπωνίας και της Νότιας Αφρικής (άρθρο 2). Αυτοί οι δέκτες έπρεπε να κατασκευάζονται σύμφωνα με ορισμένα χαρακτηριστικά που ορίζονταν σε έναν κατάλογο, ώστε να εξασφαλιστεί ότι δεν θα προσέλκυαν εμπορικούς χρήστες και ούτε θα χρησιμοποιούνταν από αυτούς. Η ΡΕ και η Navstar ήταν υποχρεωμένες να διατηρήσουν την κυριότητά τους πάνω στους δέκτες και να την μεταβιβάσουν στη Racal Decca (άρθρο 2 παράγραφος 12). Σε αντίθεση προς τη συμφωνία για την παροχή άδειας εκμετάλλευσης σχετικά με το DNS μεταξύ ΑΡ και Racal Decca (βλέπε σημείο 36), η συμφωνία απέκλειε ρητά κάθε συμμετοχή της ΡΕ ή της Navstar στον έλεγχο, τη λειτουργία ή την ανάπτυξη του DNS και κάθε δικαίωμα διαβουλεύσεων για τις ΡΕ και Navstar με τη Racal Decca για θέματα σχετικά με τον προαναφερόμενο έλεγχο, λειτουργία ή ανάπτυξη (άρθρο 29).

Η συμφωνία περιέχει ρήτρες παρόμοιες με αυτές της συμφωνίας με την ΑΡ και συγκεκριμένα όσον αφορά ορισμένες ουσιώδεις υποχρεώσεις της ΡΕ και Navstar προς τους διανομείς και τους τελικούς χρήστες (άρθρο 8), «την κάρτα χρήσης» (άρθρο 2), τις αλλαγές στις εκπομπές (άρθρο 16), τις νομικές ενέργειες στις οποίες θα προβεί η Racal Decca κατά των μη δικαιουμένων κατασκευαστών και πωλητών.

(63) ii) Με τη συμφωνία τεχνολογίας (ισχύς: απεριόριστη), η ΡΕ και Navstar πούλησαν και μεταβίβασαν στη Racal Decca τεχνικές πληροφορίες και τεχνογνωσία σχετικά με τα στοιχεία της σειράς 600 που είχαν σχέση αποκλειστικά με το DNS. Η Racal Decca έλαβε επίσης από την ΡΕ και Navstar «τη μόνη και αποκλειστική, απαλλαγμένη από δικαιώματα εκμετάλλευσης, άδεια να χρησιμοποιεί και άλλες πληροφορίες και τεχνογνωσία που αφορούν αποκλειστικά τους δέκτες 601/602 (δεν αφορούν όμως ειδικά τη χρήση των σημάτων DNS) για την κατασκευή δεκτών σχεδιασμένων για χρήση των σημάτων που εκπέμπονται από τους σταθμούς εκπομπής του συστήματος DNS». Ορίστηκε επίσης περαιτέρω ότι η Racal Decca θα χρησιμοποιούσε μόνο μικροκυκλώματα που θα προμηθευόταν από την ΡΕ και Navstar και ότι μέσα σε μια περίοδο τριών ετών η Racal Decca θα παράγγελνε στην ΡΕ ένα σύνολο 1 500 δεκτών τύπου 601 D και 602D με όσες πιθανές τροποποιήσεις ζητούσε η Racal Decca.

(64) iii) Με την «Technology Licence Back Agreement» (ισχύς: απροσδιόριστη), η ΡΕ και Navstar έλαβαν από την Racal Decca μια περιορισμένη άδεια που αφορούσε ορισμένους εμπορικούς δέκτες με σκοπό να καλύψει τις υπάρχουσες παραγγελίες που είχε από τρίτους.

(65) Σε μια άλλη επιστολή σχετική με τις ανωτέρω συμφωνίες, η Racal Decca πληροφορούσε την ΡΕ και Navstar ότι θα έδινε αμέσως εντολή στους δικηγόρους της να σταματήσουν τις αγωγές κατά της Navstar στην Ελβετία και κατά της ΡΕ και Navstar στο Ηνωμένο Βασίλειο.

(66) Όσον αφορά τη συμφωνία μεταφοράς τεχνολογίας και την Technology Licence Back Agreement, το παράρτημα IV της κοινοποίησης περιέχει τη δήλωση ότι η απόκτηση της τεχνολογίας της ΡΕ και Navstar από τη Racal Decca σχετικά με τους εμπορικούς δέκτες DNS, έγινε με σκοπό να εξασφαλίσει ότι τα πλεονεκτήματα που παρείχε αυτή η τεχνολογία θα ενσωματώνονταν σε νέα προϊόντα, «αν είναι δυνατή η επωφελής χρήση αυτών, χωρίς να εκτίθενται σε κίνδυνο οι πηγές συνεχούς εισοδήματος που χρειάζεται η Racal Decca αναφορικά με το δίκτυο εκπομπών DNS».

(67) Η Racal Decca, πράγματι, δεν παρήγγειλε ποτέ στην ΡΕ και Navstar τα μικροκυκλώματα που είναι απαραίτητα για να θέσει σε λειτουργία τον όλο μηχανισμό των δεκτών που τελειοποιήθηκαν από την ΡΕ και Navstar. Στην πραγματικότητα, η Racal Decca δεν κατασκεύασε ποτέ τέτοιους δέκτες. Η Racal Decca δήλωσε στην Επιτροπή ότι το «μικροκύκλωμα αυτό δεν ήταν πλέον χρήσιμο στο σχεδιασμό σύγχρονων δεκτών».

(68) Σύμφωνα με τη «συμφωνία τεχνολογίας», η Racal Decca απέκτησε από την ΡΕ 1 000 δέκτες περίπου του τύπου 602 D με τις τροποποιήσεις που είχε ζητήσει, αλλά οι περισσότεροι από αυτούς απλώς αποθηκεύτηκαν από τη Racal Decca γιατί, κατά τη γνώμη της Racal Decca, αυτός ο δέκτης δεν είχε ζήτηση στην εμπορική αγορά και γι' αυτό το λόγο δεν μπορούσε να καλύψει το κενό μεταξύ των δεκτών ΜΚ 21 και ΜΚ 30 και του νέου ΜΚ 53 που βρίσκεται ακόμα σε εξέλιξη. Σαν αποτέλεσμα, η αγορά δεκτών που εκμισθώνονταν από τη Racal Decca σε εμπορικούς χρήστες δεν επηρεάστηκε από τους δέκτες που κατασκευάζονταν από την ΡΕ. Η Racal Decca δεν δέχτηκε την προσφορά που της έκανε η ΡΕ να της προμηθεύσει και άλλους δέκτες εκτός από τους 1 500 σε μια τιμή πολύ πιο χαμηλή από το ετήσιο μίσθωμα της Racal Decca. Η Racal Decca μάλιστα δήλωσε ότι δεν σκοπεύει να παραγγείλει και τις 1 500 μονάδες, και θα άφηνε να λυθεί το θέμα με την καταβολή αποζημίωσης.

(69) Με μια συμφωνία της 3ης Αυγούστου 1987 έληξε η συνεργασία που είχε αρχίσει με τη συμφωνία του Μαΐου 1984.

δ) Λύσεις που μελέτησε η Racal Decca, οι οποίες αφορούσαν τις σχέσεις της με κυβερνητικές αρχές και την Επιτροπή

(70) Σε μια συνεδρίαση της Racal Decca στις 12 Μαρτίου 1981 συζητήθηκε η πιθανότητα να αναλάβει τη διαχείριση των σταθμών και των δεκτών η κυβέρνηση της Δανίας κατά το τέλος του 1982, όταν η συμφωνία μεταξύ της κυβέρνησης και της εταιρείας που αφορούσε τη διεύθυνση της αλυσίδας στη Δανία θα έληγε. Η κυβέρνηση της Δανίας πρότεινε αντ' αυτού μια εναλλακτική λύση. Θα μπορούσε να ψηφίσει ένα νόμο, ο οποίος θα απαιτούσε από τους χρήστες δεκτών της Philips να είναι εφοδιασμένοι με άδεια. Τα χρήματα που θα λάμβανε η κυβέρνηση από την παροχή της άδειας θα δίνονταν πίσω στην RDMNL σαν συνεισφορά στα έξοδα εκπομπής της Racal Decca.

(71) Σε σημείωμα του προέδρου της Racal Decca στις 15 Μαρτίου 1982, αναφερόταν ότι «Απευθύνοντας επιστολή στο υπουργείο άμυνας θα μπορούσαμε να ωθήσουμε τις αρχές της Δανίας να αγοράσουν την άλυσο από εμάς τον Δεκέμβριο 1983 και, αν αποτυγχάναμε, η άλυσος θα σταματούσε απλά να λειτουργεί. Σε περίπτωση που σχεδιαζόταν μια τέτοια ενέργεια, θα ήταν απαραίτητο να συζητηθεί πρώτα με τους δανούς δικηγόρους το ύψος της αποζημίωσης που θα καταβαλόταν στην εταιρεία».

(72) Στις 15 Σεπτεμβρίου 1982 έγινε μια συνεδρίαση μεταξύ των αντιπροσώπων της Racal Decca και των υπαλλήλων του υπουργείου άμυνας της Δανίας για να συζητήσουν τη χρήση των δεκτών DNS στις αλύσους της Racal Decca στη Δανία. Η Racal Decca δήλωσε ότι «προφανώς επιθυμούσε να συνεχίσει τη λειτουργία του συστήματος, αλλά αν δεν άλλαζε η παρούσα κατάσταση θα έρχονταν σε πολύ δύσκολη θέση». Αυτό το διάστημα η Racal Decca δεν προσπαθούσε να πείσει την κυβέρνηση της Δανίας να αναλάβει τις αλύσους, αλλά μάλλον να την πείσει να δεχτεί την ενέργεια της Racal Decca κατά των ανταγωνιστών της, δηλαδή τις αλλαγές στις εκπομπές (βλέπε πρακτικά της Racal Decca του Ιουνίου-Σεπτεμβρίου 1982). Η συμφωνία με τις αρχές της Δανίας ανανεώθηκε αργότερα και έληξε την 1η Ιουλίου 1987.

(73) Η Racal Decca μελέτησε την πιθανότητα να πείσει τη βρετανική κυβέρνηση να αγοράσει τις αλυσίδες του Ηνωμένου Βασιλείου και να αναλάβει τα έξοδα της διεύθυνσης και συντήρησής τους (επιστολή της 15ης Μαρτίου 1982 που αναφέρθηκε στο σημείο 71). Πάντως, σύμφωνα με τις δηλώσεις της Racal Decca όσον αφορά την άποψη της βρετανικής κυβέρνησης, «ήταν εξίσου απίθανο να ληφθεί απόφαση να αγοράσει η κυβέρνηση τις αλυσίδες πριν να καταστεί εμπορικά αδύνατο για την Racal Decca να συνεχίσει τις επιχειρήσεις της». Η Racal Decca δεν άφησε να γίνει αντιληπτό στις βρετανικές αρχές ότι ήταν εμπορικά αδύνατο να συνεχίσει.

(74) Σε μια συνεδρίαση με υπαλλήλους της Επιτροπής, στις 11 Ιουλίου 1986, οι αντιπρόσωποι της Racal Decca πρότειναν διάφορες λύσεις, μεταξύ των οποίων να κρυπτογραφήσουν τα σήματα που εκπέμπονταν από το Ηνωμένο Βασίλειο τα οποία, επομένως, θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν μόνο από τους χρήστες που θα είχαν στην κατοχή τους τον κωδικό που θα τους έδιναν «εγκεκριμένοι και επιλεγμένοι» προμηθευτές. Οι τέσσερις πιθανότητες ήταν: α) να συνεχίσουν να συνάπτουν συμφωνίες παροχής άδειας· β) να επιχειρήσουν να συνάψουν συμφωνία με τη βρετανική κυβέρνηση, ώστε να χρηματοδοτεί αυτή τα έξοδα λειτουργίας των αλύσων του Ηνωμένου Βασιλείου· γ) να κρυπτογραφήσουν τα σήματα που εκπέμπουν και δ) να σταματήσουν τη λειτουργία όλων των αλυσίδων που ανήκουν και διευθύνονται από την Racal Decca.

Οι υπάλληλοι της Επιτροπής υπέδειξαν στην Racal Decca ότι το στοιχείο α) δεν θα γίνονταν δεκτό το στοιχείο β) ή γ) θα γίνονταν δεκτό και το στοιχείο δ) ήταν ζήτημα που αφορούσε την Racal Decca. Η Racal Decca υποστηρίζει ότι σε μια συνεδρίαση με τους υπαλλήλους της βρετανικής κυβέρνησης πληροφορήθηκε ότι η κρυπτογράφηση δεν θα γινόταν δεκτή.

Διαδικασία

α) Κοινοποιήσεις

(75) Η Racal Group Services κοινοποίησε στην Επιτροπή:

- στις 20 Μαΐου 1983: τη συμφωνία παροχής άδειας που είχε συνάψει με την ΑΡ (σημεία 36-39),

- στις 14 Νοεμβρίου 1984: τις άλλες συμφωνίες με την ΡΕ και Navstar (σημεία 61-66).

β) Καταγγελίες

(76) Στις 21 Δεκεμβρίου 1983 υποβλήθηκε καταγγελία από μια ένωση επαγγελματικών αλιέων της Γερμανίας, την «Landesfischereiverband Schleswig-Holstein», που αφορούσε τη συμφωνία παροχής αδείας μεταξύ της Racal Decca και της ΑΡ. Στις 26 Φεβρουαρίου 1985 και στις 9 Απριλίου 1985 υποβλήθηκαν και άλλες καταγγελίες από τη δανική εταιρεία RS, στην οποία ανέφεραν την κατάχρηση της δεσπόζουσας θέσης της Racal Decca. Η ένωση επαγγελματιών αλιέων της Δανίας «Dansk Fiskeri forening» υποστήριξε τις καταγγελίες αυτές, με μια επιστολή της, στις 19 Ιουλίου 1985.

γ) Άρθρο 15 παράγραφος 6 του κανονισμού αριθ. 17

(77) Στις 6 Δεκεμβρίου 1984 η Επιτροπή κοινοποίησε στη Racal Decca απόφαση βάσει του άρθρου 15 παράγραφος 6 του κανονισμού αριθ.17, στην οποία αναφερόταν ότι η κύρια συμφωνία αντιβαίνει στις διατάξεις του άρθρου 85 παράγραφος 1 της συνθήκης και ότι δεν δικαιολογείται η εφαρμογή του άρθρου 85 παράγραφος 3.

Στις απαντητικές επιστολές, τα μέρη της συμφωνίας υποστήριξαν ότι οι περιορισμοί ήταν απαραίτητοι για τη συντήρηση του DNS που χρειαζόταν ένα συνεχές εισόδημα.

(78) Η διαδικασία που προβλέπεται στο άρθρο 15 παράγραφος 6 δεν συνεχίστηκε λόγω της καταγγελίας που έγινε, η οποία προέβαλε την παράβαση του άρθρου 86 (βλέπε σημείο 76) και λόγω των στοιχείων που προέκυψαν από την έρευνα που επακολούθησε, τα οποία απέδειξαν ότι το αντικείμενο αυτής της υπόθεσης ήταν ευρύτερο από αυτό που αρχικά είχαν υποθέσει, στα πλαίσια της διαδικασίας του άρθρου 15 παράγραφος 6.

δ) Γνωστοποίηση αιτιάσεων

(79) Στις 19 Οκτωβρίου 1987 η Επιτροπή απηύθηνε γνωστοποίηση αιτιάσεων σε όλες τις επιχειρήσεις που μετείχαν στην παρούσα διαδικασία. Οι επιχειρήσεις εξέφρασαν γραπτώς τις απόψεις τους επί των αιτιάσεων, κατ' εφαρμογή του άρθρου 3 του κανονισμού αριθ. 99/63/ΕΟΚ· η ΡΕ στις 7 Ιανουαρίου 1988, η ΑΡ και η Philips στις 29 Φεβρουαρίου 1988 και η Racal Decca την 1η Μαρτίου 1988.

Οι ενδιαφερόμενες επιχειρήσεις δήλωσαν ότι δεν θα αναπτύξουν προφορικά τις απόψεις τους, όπως ορίζεται στο άρθρο 7 του προαναφερθέντος κανονισμού.

ε) Η πραγματική ανάμειξη των ομίλων στην υπόθεση

(80) Οι μητρικές εταιρείες ή οι άλλες θυγατρικές (μεταξύ των οποίων και η Racal Group Services Limited) των εν λόγω ομίλων δεν είχαν απλά γνώση των δραστηριοτήτων που αποτελούν το αντικείμενο της παρούσας υπόθεσης, αλλά συμμετείχαν επιπλέον σε αυτές επ' ευκαιρία των σχέσεων μεταξύ των ομίλων, επαφών με τρίτους και επαφών με την Επιτροπή.

ΙΙ. ΝΟΜΙΚΗ ΕΚΤΙΜΗΣΗ

(81) Η Racal Decca παρέβη τις διατάξεις των άρθρων 85 και 86. Οι επιχειρήσεις ΑΡ, ΡΕ και Navstar παρέβησαν τις διατάξεις του άρθρου 85.

(82) Για το σκοπό της παρούσας διαδικασίας κάθε ένας από τους τρεις ομίλους, η Racal Electronics, η Philips και η ΡΕ θεωρείται ξεχωριστή επιχείρηση. Οι μητρικές εταιρείες και ορισμένες θυγατρικές είχαν αναμειχθεί στις δραστηριότητες, οι οποίες αποτελούν αντικείμενο της παρούσας διαδικασίας. Σε κάθε περίπτωση, το γεγονός ότι οι μητρικές εταιρείες ελέγχουν τις θυγατρικές τους, αρκεί για να θεωρηθούν οι όμιλοι ξεχωριστές επιχειρήσεις. Ως εκ τούτου, κάθε ένας από τους εν λόγω ομίλους θεωρείται υπεύθυνος για παραβάσεις των άρθρων 85 ή/και 86 και η παρούσα απόφαση πρέπει να απευθυνθεί σε καθέναν από τους ομίλους αυτούς.

Άρθρο 86

Η σχετική αγορά υπηρεσιών και προϊόντων

(83) Η εκπομπή των ραδιοφωνικών σημάτων του DNS δεν υποκαθίσταται από την άποψη των χαρακτηριστικών και της χρήσης με την εκπομπή άλλων ραδιοφωνικών σημάτων και, γενικότερα, με άλλο ναυτιλιακό εξοπλισμό (για παράδειγμα με χάρτες, πυξίδες) (βλέπε σημείο 7).

α) Στη σχετική γεωγραφική αγορά (βλέπε σημείο 89) είναι απαραίτητη τόσο σε ορισμένα εμπορικά σκάφη και πλοία του ναυτικού που κάνουν υπεράκτια δρομολόγια ή/και δρομολόγια μακρινών αποστάσεων, όσο και για τον εντοπισμό των αλιευμάτων ή την επανάληψη αλιευτικών θέσεων, η ακρίβεια στον προσδιορισμό του στίγματος του πλοίου, την οποία μόνο το DNS μπορεί να εξασφαλίσει. Η Racal Decca ανέφερε και άλλα είδη ραδιοφωνικών σημάτων, τα οποία όμως είτε δεν εξασφαλίζουν την ίδια ακρίβεια ή δεν είναι επαρκή για τέτοιου είδους χρήσεις στη σχετική γεωγραφική αγορά, για το λόγο ότι η γεωγραφική κάλυψη ή η εμβέλεια εκπομπής είναι περιορισμένες.

β) Οι κάτοχοι δεκτών που είναι συμβατοί μόνο προς το DNS και είναι τοποθετημένοι σε άλλες κατηγορίες πλοίων, δηλαδή δεκτών για σκάφη αναψυχής, δεν μπορούν να τους μετατρέψουν και να χρησιμοποιήσουν άλλα σήματα, εκτός αν αγοράσουν ή ενοικιάσουν άλλους δέκτες στη θέση των συμβατών προς το DNS. Αυτό αναμένεται πιθανόν να συμβεί κατά το τέλος της «ζωής» του δέκτη DNS.

(84) Επειδή η εκπομπή των σημάτων του DNS δεν είναι στην πραγματικότητα υποκαταστατή με άλλες υπηρεσίες ή άλλα προϊόντα για έναν σημαντικό αριθμό χρηστών, αποτελεί μια ξεχωριστή αγορά υπηρεσιών.

(85) Για αυτές τις χρήσεις σε σκάφη που αναφέρθηκαν ανωτέρω, οι συμβατοί προς το DNS δέκτες (όχι οι υποβαθμισμένοι) δεν υποκαθίστανται με άλλους δέκτες από την άποψη της χρήσης και των χαρακτηριστικών, για τους λόγους που εξηγήθηκαν ανωτέρω, δηλαδή επειδή η εκπομπή των σημάτων DNS δεν υποκαθίσταται με την εκπομπή άλλων σημάτων.

Οι συμβατοί προς το DNS δέκτες που προορίζονται για εμπορική χρήση (στο εξής «εμπορικοί δέκτες») αποτελούν γι' αυτό το λόγο ξεχωριστή αγορά προϊόντων.

Η Racal Decca ισχυρίστηκε ότι το DNS είναι ένα σύστημα το οποίο αποτελείται από διάφορα στοιχεία (σταθμούς εκπομπής, σήματα και δέκτες) τα οποία πρέπει να θεωρηθούν ως σύνολο από οικονομική άποψη. Εντούτοις, η ύπαρξη δύο διαφορετικών αγορών της αγοράς υπηρεσιών του DNS και της αγοράς εμπορικών δεκτών του DNS δεν είναι δυνατόν να αμφισβητηθεί βάσει των ισχυρισμών της Racal Decca για τους εξής λόγους:

Η αγορά εκπομπής σημάτων DNS

(86) α) Η Racal Decca ισχυρίστηκε ότι οι εκπομπές DNS μόνες, χωρίς τον δέκτη DNS δε χρησιμεύουν σε τίποτα σαν συστήματα παροχής τεχνικής συνδρο μής στη ναυσιπλοΐα. Αυτό όμως δεν εμπόδισε τη χωριστή ζήτηση που υπήρχε για την τελειοποίηση των δεκτών DNS και, επομένως, τη χωριστή προσφορά τέτοιων δεκτών που να ανταγωνίζονται τους δέκτες της Racal Decca.

Το γεγονός ότι στη Δανία και στο Ηνωμένο Βασίλειο η εκπομπή του DNS δεν προβλέπεται χωρίς τους δέκτες της Racal Decca, δεν αποτελεί αντικειμενικό οικονομικό κριτήριο, αλλά οφείλεται στην εσκεμμένη άρνηση της Racal Decca να δεχτεί τη χωριστή παροχή. Αυτό το υποκειμενικό στοιχείο δεν μπορεί να έχει σχέση με τον ορισμό της αγοράς, ο οποίος γίνεται βάσει αντικειμενικών στοιχείων μόνο.

Αντίθετα προς τους ισχυρισμούς της Racal Decca, το στοιχείο της «τιμής» που είναι ένα χαρακτηριστικό της αγοράς δεν στερείται αντικειμενικότητας, αλλά θεωρείται αποτέλεσμα της συμπεριφοράς της Racal Decca. Όπως φαίνεται στο σημείο 113 η Racal Decca διέθετε στην πραγματικότητα μέσα που θα της επέτρεπαν να δεχτεί μια τιμή για την παροχή εκπομπής σημάτων. Επίσης, η Racal Decca δικαιολόγησε την άρνησή της να παρέχει σήματα DNS χωρίς τους δικούς της δέκτες με την αδυναμία να εξασφαλίσει μια τιμή (την οποία αποκαλούσε «συνεισφορά στα έξοδα », αλλά η οποία περιελάμβανε στην πραγματικότητα τα στοιχεία κέρδους). Η στάση της Racal Decca υποδηλώνει την αναγνώριση μιας ξεχωριστής αγοράς για την εκπομπή του DNS.

Η έλλειψη άμεσης επαφής της Racal Decca με τους χρήστες δεν έχει σημασία, εφόσον η τιμή μπορούσε να οριστεί εμμέσως, μεταξύ άλλων με τις λύσεις που αναφέρονται στα σημεία 74 και 113.

Και τέλος, σε άλλες χώρες, η εκπομπή του DNS είναι υπηρεσία που παρέχεται από το κράτος και επομένως ανεξάρτητα από τους δέκτες. Αυτό επιβεβαιώνει την ύπαρξη μιας ξεχωριστής αγοράς για τις εκπομπές, καθώς ο ορισμός της αγοράς δεν δίνεται βάσει της δημόσιας ή ιδιωτικής φύσης της παροχής ή/και της ύπαρξης μιας δημόσιας υπηρεσίας.

β) Στην έκθεση όπου περιγράφεται η σημασία του DNS στη Δανία (βλέπε σημείο 12), γίνεται αναφορά στην υπηρεσία που παρέχει και στη γενική χρησιμότητά του, και όχι σε ένα σύστημα στο οποίο τα σήματα DNS και οι δέκτες Decca DNS αποτελούν ένα αδιάσπαστο σύνολο. Το δευτεροβάθμιο δικαστήριο της Δανίας ήταν σύμφωνο με αυτή την άποψη (βλέπε σημείο 48).

Η αγορά εμπορικών δεκτών DNS

(87) Όσον αφορά τους δέκτες, όχι μόνο οι κατασκευαστές αλλά και η ίδια η Racal Decca συμπεριφέρονταν σαν να αποτελούσαν αυτοί οι δέκτες μια ξεχωριστή αγορά τουλάχιστον ή μια οικονομική αρένα στην οποία έρχονταν αντιμέτωποι με τον ανταγωνισμό, όπως φαίνεται και από τα περιστατικά που ακολουθούν:

i) Η ίδια η Racal Decca άρχισε να πουλά δέκτες πολλαπλής λειτουργίας, οι οποίοι ήταν συμβατοί προς τα DNS, Loran-C, Omega και Transit. Αυτός ο δέκτης δεν εξαρτάται αποκλειστικά από αυτά τα συστήματα και μπορεί να ανταγωνιστεί κάθε άλλο δέκτη συμβατό προς κάθε ένα από αυτά τα συστήματα, ανεξάρτητα από το αν τα συστήματα είναι υποκαταστατά μεταξύ τους (βλέπε σημείο 15).

ii) Στην εσωτερική συνεδρίαση της Racal Decca της 12ης Μαρτίου 1981 ο πρόεδρος πρότεινε να πουλήσουν τους δέκτες στην καλύτερη δυνατή τιμή, ώστε να διατηρήσουν τα μερίδια αγοράς (βλέπε σημείο 21).

Η σχετική γεωγραφική αγορά

(88) Η σχετική γεωγραφική αγορά για το DNS αφορούσε αυτό το τμήμα της Κοινότητας όπου τα σήματα που εκπέμπονταν από το Ηνωμένο Βασίλειο και τη Δανία λαμβάνονταν μέχρι την 1η Απριλίου 1987 και τον Ιούλιο 1987. Ήταν η γεωγραφική περιοχή όπου i) η επικρινόμενη συμπεριφορά έλαβε χώρα και ii) σε σχέση με τις υπηρεσίες που προσφέρθηκαν, οι συνθήκες ανταγωνισμού ήταν παρόμοιες.

Σε αυτή τη γεωγραφική περιοχή οι συνθήκες ανταγωνισμού ήταν παρόμοιες, καθώς:

- οι υπηρεσίες του DNS παρέχονταν από επιχείρηση και όχι από δημόσια αρχή,

- οι χρήστες μπορικών δεκτών δεν μπορούσαν να λαμβάνουν τα σήματα που ήταν υποκαταστατά με το DNS ή τα σήματα του DNS που εκπέμπονται από άλλες αλύσους, στις περισσότερες περιοχές.

(89) Αυτή η περιοχή αποτελεί ένα σημαντικό τμήμα της κοινής αγοράς. Οι σχετικές άλυσοι DNS του Ηνωμένου Βασιλείου και της Δανίας αντιπροσωπεύουν το 20 % των αλύσων που εκπέμπουν σήματα DNS στην ΕΟΚ.

(90) Όσον αφορά τους εμπορικούς δέκτες, η σχετική γεωγραφική αγορά είναι η ΕΟΚ. Σε αυτή την περιοχή οι συνθήκες ανταγωνισμού είναι οι ίδιες για όλους τους ανταγωνιστές. Το εμπόριο των εμπορικών δεκτών γίνεται ή μπορεί να γίνει στις περισσότερες χώρες της ΕΟΚ, ανεξάρτητα από την περιοχή που λαμβάνονται τα σήματα DNS (βλέπε σημείο 7).

Η δεσπόζουσα θέση

(91) Η Racal Decca κατείχε δεσπόζουσα θέση στην αγορά σημάτων DNS όπως επίσης και στην αγορά εμπορικών δεκτών μέχρι τον Απρίλιο 1987 τουλάχιστον. Κατείχε μια οικονομικά ισχυρή θέση, που της έδινε τη δυνατότητα να παρεμποδίζει τη διατήρηση του πραγματικού ανταγωνισμού σε καθεμία από αυτές τις αγορές και την εξουσία να ενεργεί ως ένα μεγάλο βαθμό ανεξάρτητα από τους ανταγωνιστές και τους πελάτες της.

(92) Η δεσπόζουσα θέση της Racal Decca προκύπτει από τα εξής:

Η αγορά για την εκπομπή σημάτων DNS:

i) η Racal Decca ήταν η μόνη εταιρεία που παρείχε σήματα DNS (βλέπε σημείο 9), ii) δεν υπήρχε δυνατότητα παροχής υπηρεσίας ανταγωνιστικής της Racal Decca, αν ληφθούν υπόψη τα αξεπέραστα διοικητικά και οικονομικά εμπόδια (βλέπε σημείο 8).

(93) Η Racal Decca ισχυρίστηκε ότι δεν είχε πελάτες για την εκπομπή σημάτων DNS τα οποία δεν αποτελούν αγορά, και εν πάση περιπτώσει, δεν μπορούσε να ενεργήσει ανεξάρτητα από αυτούς, αφού δεν είχε τρόπο να τους παρακολουθήσει και πόσο μάλλον να τους πιέσει για άμεση πληρωμή. Εντούτοις, η Racal Decca επειδή ήταν η μόνη εταιρεία παροχής σημάτων DNS μπορούσε να ενεργήσει ανεξάρτητα από τους πελάτες, δηλαδή τους χρήστες αυτών των σημάτων, στα πλαίσια επενδύσεων και τιμών, όπως και είχε τρόπους να εξασφαλίσει μια τιμή με την κωδικοποίηση των σημάτων (βλέπε σημεία 74 και 113), έτσι ώστε οι πελάτες, δηλαδή οι χρήστες, δεν είχαν πρόσβαση. Το γεγονός ότι η πληρωμή δεν ήταν άμεση δεν έχει σημασία.

(94) Εν πάση περιπτώσει, οι χρήστες των σημάτων DNS, για τους οποίους η εκπομπή αυτών των σημάτων δεν υποκαθίσταται με άλλες υπηρεσίες ή προϊόντα, εξαρτώνταν από τη μοναδική εταιρεία που τα παρείχε. Αυτό αρκεί για να στηρίξει το στοιχείο, ότι η Racal Decca κατείχε δεσπόζουσα θέση απέντι στους πελάτες, ανεξάρτητα από τον ορισμό που δίνεται για την αγορά της εκπομπής σημάτων DNS.

Η αγορά των εμπορικών δεκτών:

(95) Η αγορά αποτελείται από το σύνολο των εμπορικών, συμβατών προς το DNS δεκτών που πουλήθηκαν ή ενοικιάσθηκαν. Η Racal Decca είχε νόμιμο μονοπώλιο σε αυτούς τους δέκτες, που το κάλυπτε το δικαίωμα πνευματικής ιδιοκτησίας. Όταν έληξε η ισχύς του δικαιώματος πνευματικής ιδιοκτησίας, η Racal Decca διατήρησε ένα de facto μονοπώλιο μέχρι το 1982.

(96) Κάθε χρόνο από το 1982 ως το 1987, τα μερίδια αγοράς της Racal Decca αρκούσαν να δώσουν στη Racal Decca δεσπόζουσα θέση. Η δεσπόζουσα θέση της ενισχύθηκε και από το γεγονός, ότι η Racal Decca ήταν η μόνη εταιρεία που παρείχε την εκπομπή των σημάτων. Τα επιχειρήματα που προέβαλε η Racal Decca για να αντικρούσει τα πορίσματα αυτά και η θέση της Επιτροπής απέναντι στα εν λόγω επιχειρήματα περιγράφονται κατωτέρω.

i) Κατά τη Racal Decca, τα ποσά από τις μισθώσεις και τις πωλήσεις πρέπει να εκτιμηθούν χωριστά. Οι πωλήσεις επηρεάζουν τον ανταγωνισμό στο πεδίο των εκμισθώσεων (αλλά όχι των πωλήσεων) όχι μόνο το χρόνο της πώλησης αλλά και τα επόμενα χρόνια. Για το λόγο αυτό, οι πωλήσεις των ανταγωνιστών της Racal Decca πρέπει να συνυπολογιστούν με τις πωλήσεις των προηγούμενων ετών, ώστε να καθοριστεί ο συνολικός αριθμός των δεκτών στην αγορά σε ένα χρόνο.

Κατά την Επιτροπή, η μέθοδος του ετήσιου υπολογισμού της ισχύος των ανταγωνιστικών επιχειρήσεων στην αγορά, όσον αφορά τους εμπορικούς δέκτες DNS, δίνει τη δυνατότητα να γνωρίσει κανείς την εξέλιξη της δύναμης αυτής στη σχετική περίοδο. Για το σκοπό αυτό πρέπει να υπολογιστεί η ζήτηση ανά έτος και πόση ζήτηση καλύπτεται από την κάθε επιχείρηση.

Σε αυτή την περίπτωση, η ζήτηση προκύπτει όχι μόνο από τους νέους χρήστες των εμπορικών δεκτών DNS, αλλά και από τους μισθωτές αυτών των δεκτών από τη Racal Decca, όταν λήξει η ισχύς των συμβάσεών τους. Σε κάθε περίπτωση, ο αριθμός της αξίας των μεριδίων της αγοράς, που δεν δημιουργεί ζήτημα, επιβεβαιώνει τη δεσπόζουσα θέση που κατέχει η Racal Decca.

ii) Η Racal Decca υποστήριξε ότι η Επιτροπή δεν μπορεί να καταλήξει σε συμπεράσματα σχετικά με την δεσπόζουσα θέση της, αν δεν μελετήσει των αριθμό των χρήστων, για τους οποίους δεν υπήρχε άλλη εναλλακτική λύση εκτός από τους εμπορικούς δέκτες DNS.

Μια τέτοια έρευνα, ακόμα και αν ήταν εφικτή σε ένα εύλογο χρονικό διάστημα και αν έφερνε αξιόπιστα αποτελέσματα (κάτι που η Επιτροπή αμφισβητεί) δεν φαίνεται απαραίτητη, ούτε και ανάλογη με τον σκοπό της παρούσας διαδικασίας. Σε κάθε περίπτωση, ο αριθμός των εμπορικών σκαφών, για τα οποία το DNS υποκαθίοσταται με άλλα συστήματα παροχής τεχνικής συνδρομής δεν είναι σημαντικός. Αργά ή γρήγορα ένα εμπορικό σκάφος κάνει υπεράκτιες διαδρομές ή διαπλέει τη Μάγχη, περιοχές στις οποίες δεν υπάρχει άλλη επιλογή εκτός του DNS, και τα αλιευτικά σκάφη της ίδιας κατηγορίας με εκείνα που χρησιμοποιούν το DNS, επιδιώκουν να επαναλάβουν τις αλιευτικές θέσεις ή να καθορίσουν την πορεία του σκάφους, χρήσεις για τις οποίες δεν υπάρχουν υποκατάστατα του DNS.

Η ίδια η Racal Decca, στο υπόμνημα της 4ης Μαρτίου 1985 με το οποίο απάντησε στην κοινοποίηση της απόφασης της Επιτροπής, σύμφωνα με το άρθρο 15 παράγραφος 6 του κανονισμού αριθ. 17, ανέφερε ότι:

«3.19. Οι ναυτικοί χρήστες των δεκτών DNS εμπίπτουν σε δύο γενικές κατηγορίες. - Εμπορικοί ναυτικοί χρήστες - για πολλούς από αυτούς ένα σύστημα παροχής τεχνικής υποδομής όπως το DNS είναι στην πράξη απαραίτητο . . .»

Ο ισχυρισμός της Racal Decca θα είχε σαν αποτέλεσμα μια μικρή μείωση των μεριδίων αγοράς. Και αυτό το μειωμένο μερίδιο θα ήταν αρκετό, για να εξασφαλίσει δεσπόζουσα θέση στη Racal Decca .

Η κατάχρηση

(97) Οι ακόλουθες ενέργειες συνιστούσαν κατάχρηση δεσπόζουσας θέσης εκ μέρους της Racal Decca και αποτελούσαν παράβαση του άρθρου 86.

α) Οι πρακτικές που οδήγησαν σε συμφωνίες, συμπεριλαμβανομένης της σύναψης του συνόλου των συμφωνιών, με την ΑΡ και με την ΡΕ και Navstar αντίστοιχα·

β) οι αλλαγές των σημάτων που έγιναν με σκοπό την παρακώλυση της λειτουργίας των ανταγωνιστικών δεκτών.

(98) Με την προαναφερθείσα συμπεριφορά, η Racal Decca σκόπευε να προστατεύσει τη μονοπωλιακή θέση που κατείχε στην αγορά δεκτών που προορίζονταν για εμπορική χρήση.

Με τις συμφωνίες που αναφέρονται στο στοιχείο α) η Racal Decca επεδίωκε να αποκλείσει τους ανταγωνιστές της, με τους οποίους είχε συνάψει τις συμφωνίες, από την αγορά των εμπορικών δεκτών. Με τη συμπεριφορά που αναφέρεται στο στοιχείο β) προέβαλε εμπόδια στους ανταγωνιστές της και τους πίεσε να συνάψουν αυτές τις συμφωνίες.

(99) Με τον τρόπο αυτό, η Racal Decca έκανε κατάχρηση της δεσπόζουσας θέσης της, όχι επειδή υπερασπίστηκε τη θέση της, αλλά επειδή οι ενέργειες στις οποίες προέβη για τον σκοπό αυτό ξεπερνούσαν τα όρια της κανονικής ανταγωνιστικής συμπεριφοράς. Η κανονική ανταγωνιστική συμπεριφορά θα σήμαινε ανταγωνισμό με τους νεοφερμένους στην αγορά των εμπορικών δεκτών από την άποψη τιμών, ποιότητας και εξυπηρέτησης πελατών μετά την πώληση. Επιπλέον, η συμπεριφορά της Racal Decca ζημίωσε τους χρήστες γιατί περιόρισε την ελευθερία επιλογής τους σε αυτή την αγορά.

α) Οι συμφωνίες με την ΑΡ και την ΡΕ και Navstar

(100) Το αντικείμενο και το αποτέλεσμα των συμφωνιών με την ΑΡ ιδωμένα συνολικά, ήταν να κατανείμουν τις αντίστοιχες αγορές για εμπορικούς δέκτες και για δέκτες σκαφών αναψυχής μεταξύ των χωρών που μετείχαν στη συμφωνία. Με τη συμφωνία να μην ανταγωνίζονται μεταξύ τους και με την υποχρέωση που ανέλαβε η Racal Decca να συμβουλεύεται την ΑΡ πριν από τη χορήγηση άδειας εκμετάλλευσης σε τρίτους, η Racal Decca:

i) διατήρησε η ίδια την αγορά των εμπορικών δεκτών και

ii) παρείχε στον αντισυμβαλλόμενο, σε μη αποκλειστική βάση, ουσιαστική προστασία από τον ανταγωνισμό στις πωλήσεις των συμβατών προς το DNS δεκτών που προορίζονται μόνο για σκάφη αναψυχής.

Οι συμφωνίες με τις ΡΕ και Navstar, λαμβανόμενες σαν σύνολο, είχαν το ίδιο αντικείμενο και ουσιαστικά το ίδιο αποτέλεσμα με αυτό του σημείου i).

(101) Η τεχνική και οικονομική πρόοδος περιορίστηκαν σοβαρά με τις συμφωνίες των ΑΡ και ΡΕ και Navstar. Εξαφάνισαν κάθε είδος καινοτομίας στον ανταγωνισμό των εμπορικών δεκτών και μείωσαν σημαντικά αυτό το είδος ανταγωνισμού στους δέκτες σκαφών αναψυχής υποχρεώνοντας την ΑΡ και την ΡΕ να παρέχουν μόνον υποβαθμισμένους δέκτες.

(102) Το γεγονός ότι οι συμφωνίες μεταξύ της Racal Decca και ΑΡ και της Racal Decca και ΡΕ και Navstar είχαν σαν αντικείμενο και σαν αποτέλεσμα ό,τι περιγράφτηκε ανωτέρω επιβεβαιώνεται και από τα εξής:

α) το περιεχόμενο των διαφόρων εν λόγω συμφωνιών, και κυρίως επειδή οι ακόλουθες διατάξεις προέβλεπαν κατανομή της αγοράς (σημεία 36-44 και 61-66):

i) η υποχρέωση των ΑΡ και ΡΕ και Navstar να περιορίσουν τις πωλήσεις τους στους δέκτες σκαφών αναψυχής μόνο,

ii) η υποχρέωση της Racal Decca να μην κατασκευάζει ούτε να πωλεί δέκτες σκαφών αναψυχής, παρά μόνο σαν διανομέας των δεκτών ΑΡ,

iii) οι προδιαγραφές των χαρακτηριστικών (υποβαθμισμένοι δέκτες) που εγγυώνταν έναν εύλογο έλεγχο πάνω στην κατανεμημένη αγορά, εξασφαλίζοντας ότι οι δέκτες σκαφών αναψυχής της ΑΡ και της ΡΕ και Navstar ήταν ουσιαστικά άχρηστοι για ένα μεγάλο τουλάχιστον τμήμα εμπορικών χρηστών,

iv) η διατήρηση της κυριότητας επί των δεκτών που παρέχονταν από την ΑΡ και την ΡΕ και Navstar, σαν μέσο επανάκτησης των δεκτών για σκάφη αναψυχής, στην περίπτωση που αυτοί περιέρχονταν στην κατοχή ενός υποτιθέμενα μη δικαιουμένου χρήστη,

v) η υποχρέωση της Racal Decca να καταβάλει αποζημίωση στην ΑΡ σε περίπτωση που εμπορικοί δέκτες της Racal Decca παρέχονται για χρήση σε σκάφη αναψυχής·

(103) β) κατά τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων, τα ίδια τα μέρη, η Racal Decca και η ΑΡ, μίλησαν ρητά για «κατανομή των αγορών» και ορισμένες δηλώσεις που περιέχονται στα πρακτικά των συνεδριάσεων που έκαναν μεταξύ τους στα πλαίσια των διαπραγματεύσεων, δείχνουν ότι αυτή ήταν η πραγματική τους πρόθεση (βλέπε σημεία 31-34). Αυτό επιβεβαιώθηκε και από την ΑΡ στους διανομείς της (βλέπε σημείο 43).

- Δικαίωμα πνευματικής ιδιοκτησίας και άλλα συγγενή δικιώματα.

(104) Παρά το χαρακτηρισμό «συμφωνία παροχής αδείας εκμετάλλευσης», στην ουσία οι κύριες συμφωνίες μεταξύ της Racal Decca και της ΑΡ και ΡΕ και Navstar αντίστοιχα, δεν έχουν σχέση με πραγματικές συμφωνίες παροχής αδείας. Βεβαίως, στο προοίμιο αυτών των συμφωνιών αναφέρεται ότι στη Racal Decca «ανήκει το δικαίωμα πνευματικής ιδιοκτησίας και τα άλλα συγγενή δικαιώματα» , αλλά αυτά δεν καθορίζονται ειδικότερα.

Όσον αφορά τα «άλλα συγγενή δικαιώματα» η Racal Decca, πάντως, δεν έχει πια κανένα δικαίωμα βιομηχανικής ιδιοκτησίας, δεδομένου ότι η ισχύς των σχετικών διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας έχει λήξει. Ούτε μπορεί να έχει, αλλά ούτε και έχει άλλα συγγενή δικαιώματα ιδιοκτησίας, δεν υπάρχει νόμιμος τίτλος ιδιοκτησίας στην εκπομπή των σημάτων, που αποτελούν παροχή υπηρεσίας, αλλά μόνο στον εξοπλισμό, δηλαδή στις αλύσους. Επομένως, δεν είναι σαφές για ποια δικαιώματα ιδιοκτησίας θα παραχωρηθεί η άδεια.

Όσον αφορά τα δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας που διεκδικεί η Racal Decca, δεν είναι απαραίτητο να εξακριβωθεί αν τα δικαιώματα αυτά υπάρχουν πραγματικά. Η ουσία του υποτιθέμενου δικαιώματος πνευματικής ιδιοκτησίας δεν δικαιώνει την ύπαρξη μιας συμφωνίας, η οποία παρέχει τόσο αυστηρούς περιορισμούς ως προς τον ανταγωνισμό.

Σε κάθε περίπτωση, ο αντικειμενικός σκοπός αυτών των συμφωνιών είναι να κατανείμουν τις αγορές. Η αρχή σχετικά με τα κατατεθέντα σήματα που θεσπίστηκε στην απόφαση του Δικαστηρίου των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων στις 30 Ιανουαρίου 1985 στην υπόθεση 35/83, BAT Gigaretten-Fabriken GmbH - Commission (Συλλογή 1985, 375), ισχύει και στην παρούσα υπόθεση σχετικά με το δικαίωμα πνευματικής ιδιοκτησίας. Το κοινοτικό σύστημα ανταγωνισμού δεν επιτρέπει την κατάχρηση των δικαιωμάτων βάσει των εθνικών νομοθεσιών περί δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας με σκοπό την παράβαση των κοινοτικών διατάξεων περί ανταγωνισμού.

(105) Η Racal Decca ισχυρίζεται ότι είχε «τελείως νόμιμους εμπορικούς λόγους να εγείρει αξιώσεις για προστασία του δικαιώματος πνευματικής ιδιοκτησίας» μεταξύ άλλων βεβαιώνοντας ότι «τα μέρη που παρέβησαν τους κανόνες του ανταγωνισμού συνήψαν τις συμφωνίες συμβάλλοντας αντίστοιχα στα έξοδα της αλύσου DNS» και ότι «το βασικό πρόβλημα ήταν πως να εξασφαλίσουν την ικανοποιητική λειτουργία και συντήρηση εκείνων των DNS που ανήκαν και διευθύνονταν από τη Racal Decca και με δικά της έξοδα. Το αν η Racal Decca είχε δικαιώματα, δεν είχε σημασία μπροστά σε αυτή την ανάγκη». Αυτό επιβεβαιώνει ότι το αντικείμενο και τα αποτελέσματα των συμφωνιών δεν ήταν αυτά που αναμένονται από μια κανονική παροχή άδειας, αλλά αυτά που επικρίνονται στην παράγραφο 98.

(106) Τα άλλα συμβαλλόμενα μέρη αμφέβαλαν επίσης για την εγκυρότητα των λόγων στους οποίους στήριξε η Racal Decca τα δικαιώματά της (βλέπε σημεία 50, 51 και 60). Οδηγήθηκαν στη σύναψη συμφωνιών με τη Racal Decca κυρίως κάτω από την πίεση της επικείμενης αλλαγής των σημάτων, στην οποία θα προέβαινε η Racal Decca, αλλά και λόγω εμπορικού ενδιαφέροντος για την κατανομή των αγορών (βλέπε σημεία 30 - 34). Συγκεκριμένα, αυτές οι αμφιβολίες οδήγησαν την ΑΡ στη σκέψη να θέσει τέλος στις συμφωνίες (βλέπε σημεία 50 και 51).

(107) Μετά τη σύναψη των συμφωνιών μεταξύ Racal Decca και ΑΡ το 1983, ορισμένοι διανομείς της ΑΡ που δεν είχαν πεισθεί για την ύπαρξη των δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας της Racal Decca στράφηκαν εναντίον της (βλέπε σημείο 43).

β) Αλλαγές στα σήματα DNS

(108) Οι αλλαγές στα σήματα DNS καθίστανται καταχρηστικές, όταν γίνονται σκόπιμα με τέτοιο τρόπο, ώστε να προκαλούν τη δυσλειτουργία των συσκευών που πουλούνται από ανταγωνιστές, οι οποίοι δεν έχουν άδεια. Η πρόθεσή τους αποδεικνύεται από τα εξής περιστατικά:

- Όταν η ΑΡ εισέβαλε στην αγορά, η αλλαγή των σημάτων ήταν η κίνηση που έκανε η Racal Decca για να προστατευτεί από την ΑΡ (βλέπε σημεία 24 και 27) και θεωρήθηκε σαν «η καλύτερη μέθοδος για την παρεμπόδιση των πωλήσεων της ΑΡ» (βλέπε σημείο 25), γιατί ήταν το «ισχυρότερο όπλο» της (βλέπε σημείο 27).

- Η αλλαγή των σημάτων ήταν το επιχείρημα που προέβαλε στις επιστολές της η Racal Decca προς την RS για να την αποθαρρύνει να εισχωρήσουν στην αγορά (βλέπε σημείο 46), και όταν τελικά δεν το κατάφερε, η Racal Decca προειδοποίησε ρητά τους χρήστες σχετικά με την απορρέουσα από την αλλαγή έλλειψη ακρίβειας των δεκτών RS 4000 (βλέπε σημείο 52).

- Στην αγωγή που ασκήθηκε κατά της RS στη Δανία, η Racal Decca ομολόγησε τον πραγματικό λόγο των αλλαγών (βλέπε σημείο 52), όπως επίσης και στην απάντησή της στη γνωστοποίηση αιτιάσεων.

(109) Καταγγελίες για τις αλλαγές έγιναν συχνά από ιδιώτες πελάτες (μεταξύ αυτών ήταν και χρήστες συσκευών της Racal Decca ) από κυβερνήσεις στα πλαίσια της ΙΜΚΟ και από την International Lighthouse Association, που υπέδειξαν τον πραγματικό σκοπό αυτών των αλλαγών (βλέπε σημεία 53, 54 και 55).

(110) Το αποτέλεσμα αυτών των αλλαγών ήταν η πρόκληση βλάβης στους πελάτες (βλέπε σημείο 53). Σε έκθεση της Philips που αναφερόταν στα μέτρα που μπορούσε να λάβει ώστε να αντιμετωπίσει τις βλάβες, το συμπέρασμα στο οποίο κατέληγε ήταν ότι για την προσαρμογή της συσκευής με το λογισμικό θα χρειάζονταν τουλάχιστον δύο μήνες από την ημέρα της αλλαγής των σημάτων (βλέπε σημείο 29). Η έλξη που ασκεί ένας δέκτης ραδιοπλοήγησης, ο οποίος πιθανόν να μην λειτουργεί σωστά για δύο μήνες μετά την αλλαγή των σημάτων, είναι αναγκαστικά περιορισμένη.

Η αξίωση της Racal Decca για συνεισφορά στα έξοδα του DNS

(111) Η Racal Decca ισχυρίζεται ότι:

i) χρειάσθηκε μεγάλο χρηματικό ποσό για τη λειτουργία του DNS και ότι

ii) έπρεπε να διατηρήσει το ετήσιο εισόδημά της από την εκμίσθωση των δικών της δεκτών DNS, για να καλύπτει τα έξοδα των εκπομπών.

(112) Η Επιτροπή δέχεται ότι η Racal Decca, η οποία παρείχε μια υπηρεσία, ήταν έτοιμη να ενεργήσει έτσι μόνον αν μπορούσε να εξασφαλίσει μια τιμή που θα κάλυπτε τα έξοδα αυτής της παρεχόμενης υπηρεσίας, αφήνοντας και ένα λογικό κέρδος. Εντούτοις, για την εκπλήρωση του σκοπού της η Racal Decca, η οποία κατείχε δεσπόζουσα θέση όσον αφορά την παροχή της υπηρεσίας αυτής, δεν είχε το δικαίωμα να χρησιμοποιήσει μέσα που ήταν αντίθετα με τις διατάξεις του άρθρου 86, καθώς το αντικείμενο ή/και το αποτέλεσμά τους ήταν: - η διατήρηση ή η ισχυροποίηση της δεσπόζουσας θέσης της στους εμπορικούς δέκτες DNS με τρόπο που περιορίζει τον ανταγωνισμό,

- τα εμπόδια που προέβαλε στην πρόσβαση τρίτων στην αγορά εμπορικών δεκτών DNS και στην ελευθερία επιλογής του καταναλωτή.

(113) Καμία επιχείρηση δεν έχει το δικαίωμα να εξασφαλίσει τη συνέχιση της επιχειρηματικής δραστηριότητάς της με μέσα που παραβαίνουν τους ισχύοντες κανόνες, μεταξύ άλλων τους κανόνες του ανταγωνισμού. Γι' αυτό, η εν λόγω συμπεριφορά εξακολουθεί να θεωρείται καταχρηστική, ακόμα και για την περίπτωση όπου δεν υπήρχαν άλλες εναλλακτικές λύσεις για τον τερματισμό της παροχής και την αποχώρηση από την αγορά των εκπομπών DNS. Εντούτοις, υπήρχαν στην πραγματικότητα άλλα μέσα στη διάθεση της Racal Decca που θα της απέφεραν μια λογική τιμή για την παροχή της εκπομπής σημάτων. Αυτό το ζήτημα περιορίστηκε στην ανάκτηση των εξόδων που απαιτούνται για τη λειτουργία των αλύσων στο Ηνωμένο Βασίλειο και στη Δανία. Σε άλλα κράτη μέλη οι άλυσοι λειτουργούσαν ήδη χωρίς έξοδα της Racal Decca. Οι εναλλακτικές λύσεις που μπορούσαν τουλάχιστον να βρεθούν ήταν οι εξής:

α) η ανάληψη της διαχείρισης της αλύσου από το κράτος, που είχε ήδη γίνει σε πολλές χώρες και που θα επέτρεπε στην Racal Decca να συνεχίσει την επιχειρηματική της δραστηριότητα έναντι αμοιβής (για τη λειτουργία των αλύσων και την πώληση δεκτών DNS ).

Εντούτοις μέχρι το 1986, η Racal Decca δεν επέλεξε αυτή τη λύση ούτε για το Ηνωμένο Βασίλειο ούτε για τη Δανία (σημεία 70-74)·

β) η πρόταση της ΡΕ το 1984 να τοποθετήσει ένα μικροκύκλωμα (ένα είδος κωδικού) που θα άλλαζε κάθε χρόνο, ώστε να εξασφαλίσει ένα συνεχές εισόδημα στη Racal Decca δεν έγινε δεκτό (σημείο 60), αλλά μια τέτοια πρόταση έκανε η Racal Decca στις υπηρεσίες της Επιτροπής το 1986, όταν αυτές διατύπωσαν ανεπίσημα αιτιάσεις για τη συμπεριφορά της (σημείο 74).

Το στοιχείο που προέβαλε η Racal Decca, ότι οι υπάλληλοι της βρετανικής κυβέρνησης δεν θεώρησαν την κρυπτογράφηση επιθυμητή λύση δεν αρκεί, λόγω ελλείψεως περισσότερων αποδείξεων που θα έδειχναν ότι αυτή η άποψη α) ήταν οριστική, β) ήταν δεσμευτική και γ) δεν μεταβαλλόταν, αν για παράδειγμα γινόταν πρόταση παραλλαγών στη βασική λύση. Επιπλέον η Racal Decca ισχυρίστηκε ότι η κρυπτογράφηση θα επέφερε τα ίδια αποτελέσματα με την αλλαγή των σημάτων, δηλαδή τη δυσλειτουργία των «μη συμβαλλόντων » στα έξοδα του DNS δεκτών, που θεωρείται καταχρηστική από την Επιτροπή. Αυτός ο ισχυρισμός δεν είναι βάσιμος, γιατί διαφέρει ο τρόπος με τον οποίο επιζητούνται τα ίδια αποτελέσματα. Στην περίπτωση της κρυπτογράφησης, αυτό αντιστοιχεί στην εξασφάλιση μιας τιμής που συμφωνήθηκε συμβατικά με τον πελάτη για ένα μηχάνημα που έχει ορισμένα χαρακτηριστικά. Στην περίπτωση της αλλαγής των σημάτων, μια εξωσυμβατική συμπεριφορά προκάλεσε βλάβες στον εξοπλισμό, που αγοράστηκε νόμιμα και με καλή πίστη, και είχε επίσης σαν αντικείμενο τη μονοπώληση της αγοράς των εμπορικών δεκτών.

Αποτελέσματα της κατάχρησης

(114) Τα αποτελέσματα της καταχρηστικής συμπεριφοράς έχουν ιδιαίτερη σημασία, γιατί τα μέτρα ενίσχυσης που λήφθηκαν για την κατανομή της αγοράς αφορούν επίσης και τους ανεξάρτητους διανομείς και, επομένως, επηρεάζουν άμεσα τους χρήστες (διατήρηση τίτλου ιδιοκτησίας, κάρτα χρήσης που προβλέπεται από τις συμφωνίες της Racal Decca με την ΑΡ και την ΡΕ και Navstar ).

Τα επιτυχή αποτελέσματα της πίεσης που ασκήθηκε με τις αλλαγές των εκπομπών αποδεικνύονται με τη σοβαρή μείωση που παρουσίασαν τα μερίδια αγοράς της RS από το 1983 (ένα έτος μετά την έναρξη της παράβασης) μέχρι και το 1986. Από το 1986 τα μερίδια αγοράς αυξήθηκαν εκ νέου μετά τη λήξη της παράβασης (σημείο 19).

Το εμπόριο μεταξύ των κρατών μελών

(115) Οι εμπορικοί δέκτες και οι δέκτες σκαφών αναψυχής διακινούνται σε όλη την Κοινότητα. Η μείωση του εφοδιασμού της εμπορικής και της αγοράς σκαφών αναψυχής με δέκτες DNS, που προκάλεσε η καταχρηστική συμπεριφορά της Racal Decca, μπορεί, επομένως, να επηρεάσει το εμπόριο μεταξύ των κρατών μελών.

(116) Επιπλέον, η συμπεριφορά της Racal Decca έχει σαν αποτέλεσμα τη μεταβολή των όρων ανταγωνισμού στα πλαίσια της Κοινότητας. Οι επενδύσεις, η παραγωγική ικανότητα και, επομένως, ο αριθμός των ανταγωνιστών και ο αντίκτυπος που έχει σε αυτούς μεταβλήθηκαν. Για τους λόγους αυτούς, επηρεάζεται το εμπόριο μεταξύ των κρατών μελών.

Άρθρο 85

(117) Οι κοινοποιηθείσες συμφωνίες

α) μεταξύ της Racal Decca και της ΑΡ και

β) μεταξύ της Racal Decca και της ΡΕ και Navstar

συνιστούν παραβάσεις του άρθρου 85 παράγραφος 1.

(118) Σαν σύνολο οι συμφωνίες που αναφέρονται αντίστοιχα στα στοιχεία α) και β) έχουν σαν αντικείμενο και αποτέλεσμα τον περιορισμό του ανταγωνισμού. Προβλέπουν κατανομή των αγορών και των πελατών (σημεία 100-103).

α) οι συμφωνίες μεταξύ της Racal Decca και της ΑΡ καταργούν για την ΑΡ τον ανταγωνισμό στις υπηρεσίες που παρέχουν οι εμπορικοί δέκτες και για τη Racal Decca τον ανταγωνισμό στις υπηρεσίες που παρέχουν οι δέκτες σκαφών αναψυχής·

β) οι συμφωνίες μεταξύ της Racal Decca και της ΡΕ και Navstar περιορίζουν ουσιαστικά για την ΡΕ και Navstar τον ανταγωνισμό στους εμπορικούς δέκτες.

(119) Τα περιοριστικά αποτελέσματα αυτών των συμφωνιών ενισχύονται:

i) για τις συμφωνίες μεταξύ της Racal Decca - ΑΡ:

- με τη διατήρηση του τίτλου ιδιοκτησίας, τη μεταβίβαση αυτής στη Racal Decca και την κάρτα χρήσης,

- με την υποχρέωση που ανέλαβε η ΑΡ να εμποδίσει τους διανομείς της να διαθέτουν δέκτες σε επαγγελματίες,

- με την υποχρέωση που ανέλαβε η Racal Decca να καταβάλει αποζημίωση στην ΑΡ για τους εμπορικούς δέκτες της Racal Decca που θα δοθούν για χρήση σε σκάφη αναψυχής,

- με την εγγύηση που έδωσε η Racal Decca ότι θα συζητά πρώτα με την ΑΡ την περίπτωση κάθε τρίτου στον οποίο η Racal Decca σκέφτεται να δώσει άδεια,

- με τη σύσταση επιτροπής συντονισμού,

- με την υποχρέωση της Racal Decca να ασκεί αγωγές κατά ατόμων που παρέχουν τις εν λόγω υπηρεσίες, ενώ δεν έχουν άδεια·

ii) για τις συμφωνίες μεταξύ Racal Decca με την ΡΕ και Navstar :

- με τη διατήρηση του τίτλου ιδιοκτησίας και τη μεταβίβαση αυτής στη Racal Decca και την κάρτα χρήσης,

- με την υποχρέωση που ανέλαβε η ΡΕ και Navstar να εμποδίσει τους διανομείς της να διαθέτουν δέκτες σε επαγγελματίες,

- με την υποχρέωση της Racal Decca να ασκεί αγωγές κατά ατόμων που παρέχουν τις εν λόγω υπηρεσίες, ενώ δεν έχουν άδεια.

Αποτελέσματα των συμφωνιών

(120) Η τεχνική και οικονομική πρόοδος περιορίστηκε σημαντικά για τους λόγους που αναφέρθηκαν στο σημείο 101. Τα αποτελέσματα των συμφωνιών εκτείνονται και στους εμπόρους και επηρεάζουν άμεσα τους πελάτες (διατήρηση του τίτλου ιδιοκτησίας, κάρτα χρήσης).

Το εμπόριο μεταξύ των κρατών μελών

(121) Το εμπόριο μεταξύ των κρατών μελών επηρεάστηκε για τους λόγους που αναφέρθηκαν στα σημεία 115 και 116.

Άρθρο 85 παράγραφος 3

(122) Καθώς όλες οι εν λόγω συμφωνίες συνιστούν κατάχρηση δεσπόζουσας θέσης κατά παράβαση του άρθρου 86, οι ενδιαφερόμενες εταιρείες δεν μπορούν να επωφεληθούν από την εφαρμογή του άρθρου 85 παράγραφος 3, είτε σαν ατομική είτε σαν γενική εξαίρεση που προβλέπεται από κανονισμό.

(123) Σε κάθε περίπτωση, οι κοινοποιηθείσες συμφωνίες μεταξύ της Racal Decca και της ΑΡ και μεταξύ της Racal Decca και της ΡΕ και Navstar, δεν πληρούν τις προϋποθέσεις εφαρμογής του άρθρου 85 παράγραφος 3.

(124) Αυτές οι συμφωνίες δεν συμβάλλουν στη βελτίωση της παραγωγής ή της διανομής των προϊόντων ή στην προώθηση της τεχνικής ή οικονομικής προόδου. Αντίθετα, το αντικείμενο και το αποτέλεσμα αυτών των συμφωνιών είναι να εξασφαλίσουν ότι κανένας συμβατός προς το DNS δέκτης δεν κατασκευάζεται ή διανέμεται από τα μέρη χωρίς τη συναίνεση της Racal Decca (βλέπε σημείο 100).

(125) Η μη τήρηση μιας προϋπόθεσης εφαρμογής δεν καθιστά απαραίτητη την εκτίμηση της εφαρμογής των άλλων. Ωστόσο, ούτε οι λοιπές προϋποθέσεις δεν πληρούνται. Οι συμφωνίες δεν εξασφαλίζουν οφέλη στους καταναλωτές. Περιορίζουν τη δυνατότητα επιλογής των χρηστών εμπορικών δεκτών. Επίσης μειώνουν την παροχή των δεκτών για σκάφη αναψυχής, σε ανταγωνιστές (ένας ενδεχόμενος προμηθευτής, όπως η Racal Decca δεν έχει πρόσβαση σε αυτή την αγορά) και σε ποιότητα (μόνο υποβαθμισμένα μοντέλα σε χρήστες δεκτών για σκάφη αναψυχής).

(126) Ο περιορισμός του ανταγωνισμού δεν είναι απαραίτητος, όπως υποστηρίχθηκε, για να χρηματοδοτηθεί η εκπομπή του DNS και, επομένως, να εξασφαλισθεί η συνέχεια παροχής αυτής της υπηρεσίας. Εναλλακτικές λύσεις υπήρχαν και δεν υπάρχει απόδειξη ότι αυτές οι εναλλακτικές λύσεις δεν ήταν κατάλληλες για το σκοπό αυτό.

(127) Οι εν λόγω συμφωνίες δίνουν στα μέρη τη δυνατότητα να καταργήσουν τον ανταγωνισμό σε μεγάλο τμήμα του εν λόγω προϊόντος. Το αποτέλεσμα των συμφωνιών με την ΑΡ και την ΡΕ και Navstar ήταν να καταργηθεί από αυτές τις εταιρείες ο ανταγωνισμός επί των εμπορικών δεκτών και το αποτέλεσμα της συμφωνίας με την ΑΡ ήταν να αποκλειστεί εκ μέρους της Racal Decca ο ανταγωνισμός επί των δεκτών για σκάφη αναψυχής. Οι συμφωνίες με την ΑΡ έδιναν τη δυνατότητα στα μέρη να περιορίσουν τον ανταγωνισμό από τρίτους, με την υποχρέωση που ανέλαβε η Racal Decca να ασκεί αγωγές κατά των «εισβολέων».

Η Racal Decca ισχυρίστηκε ότι η συμφωνία αποκλειστικής διανομής με την ΑΡ εμπίπτει στα πλαίσια του κανονισμού αριθ. 67/67/ΕΟΚ της Επιτροπής της 22ας Μαρτίου 1967 περί εφαρμογής του άρθρου 85 παράγραφος 3 της συνθήκης για ορισμένες κατηγορίες συμφωνιών αποκλειστικότητας (1). Με την επιφύλαξη της παραγράφου 122, επειδή αυτή η συμφωνία επέφερε αποτελέσματα ασυμβίβαστα με το άρθρο 85 παράγραφος 3, όπως αναφέρεται στο τμήμα αυτό της παρούσας απόφασης, δεν είναι δυνατή η εφαρμογή της παρούσας απόφασης.

Άρθρο 90 παράγραφος 2

(128) Αυτή η διάταξη που επιτρέπει παρεκκλίσεις από τους κανόνες της συνθήκης δύναται να επικληθεί στην παρούσα υπόθεση ώστε να μην εφαρμοστούν τα άρθρα 85 και 86. Σύμφωνα με την απόφαση του Δικαστηρίου στην υπόθεση BRT/Sabam (1) α) στον ορισμό των επιχειρήσεων που εμπίπτουν στη διάταξη αυτή, πρέπει να δοθεί στενή ερμηνεία και β) για την εφαρμογή της παρέκκλισης απαιτείται οι επιχειρήσεις να είναι επιφορτισμένες με υπηρεσίες γενικού οικονομικού συμφέροντος που τους ανατέθηκαν με κυριαρχική πράξη δημόσιας αρχής. Τέτοια πράξη δημόσιας αρχής δεν υπάρχει στη συμφωνία της Racal Decca με τις βρετανικές αρχές το 1947. Παρόλο που περιέχει αυστηρές ρυθμίσεις και προβλέπει ανάμειξη των αρχών αυτών, δεν επιφορτίζει τη Racal Decca με συγκεκριμένα και ακριβή καθήκοντα. Αυτό επιβεβαιώνεται επίσης από το γεγονός ότι οι έννοιες της «έγκρισης» και της « εξουσιοδότησης» που περιέχονται στη συμφωνία δύσκολα μπορούν να θεωρηθούν έννοιες ταυτόσημες με την «ανάθεση».

(129) Προκύπτει, επομένως, ότι δεν χρειάζεται να ερευνηθεί αν η λειτουργία του DNS εμπίπτει στον ορισμό που δίνεται για την υπηρεσία γενικού οικονομικού συμφέροντος.

(130) Εντούτοις, και αν ακόμα θεωρηθεί ως δεδομένο ότι η Racal Decca ή η προκάτοχός της είχε πραγματικά επιφορτιστεί με τη λειτουργία του DNS, η οποία θα είχε θεωρηθεί σαν υπηρεσία γενικού οικονομικού συμφέροντος, δεν αποδεικνύεται ότι η εφαρμογή των κανόνων ανταγωνισμού θα παρεμπόδιζε την άσκηση του καθήκοντος της Racal Decca, δηλαδή τη λειτουργία του DNS, επειδή υπήρχαν εναλλακτικές λύσεις αντί του περιορισμού του ανταγωνισμού, οι οποίες ή δεν έγιναν αποδεκτές ή δεν ερευνήθηκαν από την Racal Decca.

Άρθρο 3 του κανονισμού αριθ. 17

(131) Σύμφωνα με το άρθρο 3 η Επιτροπή μπορεί να εκδώσει απόφαση ακόμα και αν η συμπεριφορά που αποτελεί το αντικείμενο της απόφασης έχει ήδη παύσει. Αυτό είναι δυνατόν όχι μόνο για να επιβληθεί πρόστιμο κατ' εφαρμογή του άρθρου 15 παράγραφος 2 του κανονισμού αριθ. 17 αλλά και όταν θεωρηθεί απαραίτητο για το δημόσιο συμφέρον να διευκρινιστεί η νομική κατάσταση εξαιτίας του πολύπλοκου χαρακτήρα της και για να αποφευχθούν ίδιες ή παρόμοιες παραβάσεις ακόμα και σε αγορές διαφορετικές από αυτές που είναι σχετικές με την παρούσα διαδικασία (2).

(132) Με την παρούσα απόφαση, η Επιτροπή κρίνει ότι η συμπεριφορά που περιγράφηκε στην παράγραφο 97 στοιχεία α) και β) συνιστά παράβαση του άρθρου 86 και η συμπεριφορά που περιγράφηκε στο σημείο 117 συνιστά παράβαση του άρθρου 85.

Άρθρο 15 παράγραφος 2 του κανονισμού αριθ. 17

(133) Λόγω του πολύπλοκου χαρακτήρα της νομικής εκτίμησης στην υπόθεση αυτή και της έλλειψης παρόμοιων προηγούμενων υποθέσεων δεν δύναται να ειπωθεί ότι η Racal Decca σκόπιμα ή έστω από αμέλεια παρέβη τις διατάξεις του άρθρου 86. Επιπλέον, η Racal Decca από την αρχή κοινοποίησε στην Επιτροπή τις πρακτικές της. Επίσης, συμφώνησε να δώσει τέλος στην παράβαση αυτή. Για το λόγο αυτό δεν επιβάλλεται πρόστιμο για παράβαση του άρθρου 86.

Επειδή οι συμφωνίες με την ΑΡ και την ΡΕ και Navstar είχαν κοινοποιηθεί μόλις έγιναν, δεν δύναται να επιβληθεί στους συμμετέχοντες πρόστιμο για παράβαση του άρθρου 85,

ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΑΠΟΦΑΣΗ:

Άρθρο 1

Η ακόλουθη συμπεριφορά συνιστά παράβαση των διατάξεων του άρθρου 86 της συνθήκης ΕΟΚ από τη Racal Electronics Plc:

α) οι πρακτικές που οδήγησαν σε συμφωνίες, συμπεριλαμβανόμενης της σύναψης του συνόλου των συμφωνιών, οι οποίες συνάφθηκαν από τη Racal-Decca Marine Navigation Limited με την AP Radiotelefon A/S, και συγκεκριμένα:

- η συμφωνία για τη χορήγηση άδειας εκμετάλλευσης σχετικά με το Decca Navigator System της 1ης Ιανουαρίου 1983,

- η συμφωνία αποκλειστικής διανομής της 1ης Ιανουαρίου 1983,

- η συμφωνία παροχής άδειας της 20ής Σεπτεμβρίου 1983·

β) οι πρακτικές που οδήγησαν σε συμφωνίες συμπεριλαμβανόμενης αυτής της ίδιας της σύναψης του συνόλου των συμφωνιών, που συνάφθηκαν από τη θυγατρική της εταιρεία Racal-Decca Marine Navigator Limited με την Polytechnic Marine Plc, η οποία μετονομάστηκε αργότερα σε Polytechnic Electron