ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ της 13ης Ιουλίου 1994 σχετικά με μια διαδικασία βάσει του άρθρου 85 της συνθήκης ΕΚ (IV/C/33.833 - Χαρτόνι) (Τα κείμενα στην αγγλική, γαλλική, γερμανική, ισπανική, ιταλική και ολλανδική γώσσα είναι τα μόνα αυθεντικά) (94/601/ΕΚ)

Η ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ,

Έχοντας υπόψη:

τη συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας,

τον κανονισμό αριθ. 17 του Συμβουλίου της 6ης Φεβρουαρίου 1962, πρώτο κανονισμό εφαρμογής των άρθρων 85 και 86 της συνθήκης (1), όπως τροποποιήθηκε τελευταία από την πράξη προσχώρησης της Ισπανίας και της Πορτογαλίας,

την απόφαση της Επιτροπής της 21ης Δεκεμβρίου 1992 να κινήσει αυτεπάγγελτα διαδικασία,

Αφού κάλεσε τα ενδιαφερόμενα μέρη να γνωστοποιήσουν τις απόψεις τους σχετικά με τις αιτιάσεις της Επιτροπής, σύμφωνα με το άρθρο 19 παράγραφος 1 του κανονισμού αριθ. 17 και του κανονισμού αριθ. 99/63/ΕΟΚ της Επιτροπής της 25ης Ιουλίου 1963 περί των ακροάσεων που προβλέπονται στο άρθρο 19 παράγραφοι 1 και 2 του κανονισμού αριθ. 17 (2),

Μετά από διαβούλευση με τη Συμβουλευτική Επιτροπή Συμπράξεων και Δεσποζουσών Θέσεων,

Εκτιμώντας τα εξής:

ΜΕΡΟΣ Ι ΤΑ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΑ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΑ

Α. ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΗΣ ΠΑΡΑΒΑΣΗΣ (1) Η παρούσα απόφαση, με την οποία επιβάλλονται πρόστιμα για παράβαση του άρθρου 85 της συνθήκης ΕΚ, βασίζεται στους ελέγχους που διενήργησε η Επιτροπή τον Απρίλιο του 1991. Ενεργώντας βάσει του άρθρου 14 παράγραφος 3 του κανονισμού αριθ. 17, υπάλληλοι της Επιτροπής επισκέφθηκαν κτίρια και εγκαταστάσεις διαφόρων επιχειρήσεων παραγωγής χαρτονιού και των θυγατρικών εταιρειών και υποκαταστημάτων τους στην Κοινότητα. Από τους εν λόγω ελέγχους και από μεταγενέστερες έρευνες βάσει του άρθρου 11 του κανονισμού αριθ. 17, η Επιτροπή συγκέντρωσε αποδεικτικά στοιχεία που τεκμηριώνουν ότι διαπράχθηκε παράβαση του άρθρου 85 από τις ακόλουθες επιχειρήσεις:

- Buchmann GmbH,

- Cascades SA,

- Enso-Gutzeit Oy

- Europa Carton AG,

- Finnboard - the Finnish Board Mills Association,

- Fiskeby Board AB,

- Gruber & Weber GmbH & Co. KG,

- Kartonfabriek "De Eendracht" NV (με εμπορική επωνυμία "BPB de Eendracht"),

- NV Koninklijke KNP BT NV (πρώην Koninklijke Nederlandse Papierfabrieken NV),

- Laakmann Karton GmbH & Co. KG,

- Mayr-Melnhof Kartongesellschaft mbH,

- Mo Och Domsjoe AB (MoDo),

- Papeteries de Lancey SA,

- Rena Kartonfabrik AS,

- Sarrio SpA,

- SCA Holding Ltd [πρώην Reed Paper & Board (UK) Ltd],

- Stora Kopparbergs Bergslags AB,

- Enso Espanola SA (πρώην Tampella Espanola SA),

- Moritz J. Weig GmbH & Co. KG.

(2) Η παράβαση συνίσταται στη συμμετοχή, από τα μέσα περίπου του 1986 έως τον Απρίλιο του 1991 τουλάχιστον (στις περισσότερες περιπτώσεις), σε μια συμφωνία και μια εναρμονισμένη πρακτική βάσει των οποίων οι παραγωγοί χαρτονιού στην Κοινότητα, ενεργώντας εν συνεννοήσει και από κοινού και κατά παράβαση του άρθρου 85 της συνθήκης:

- πραγματοποίησαν σε τακτά διαστήματα σειρά μυστικών και θεσμοθετημένων συναντήσεων για να συζητήσουν και να υιοθετήσουν ένα κοινό σχέδιο για τον περιορισμό του ανταγωνισμού στον κλάδο τους,

- συμφώνησαν τακτικές αυξήσεις των τιμών για κάθε ποιότητα προϊόντος σε κάθε εθνικό νόμισμα,

- προγραμμάτισαν και εφήρμοσαν ταυτόχρονες και ενιαίες αυξήσεις τιμών σε ολόκληρη την Κοινότημα,

- συμφώνησαν άτυπα να διατηρήσουν σταθερά τα μερίδια των σημαντικότερων παραγωγών στην αγορά (με κατά διαστήματα τροποποιήσεις),

- έλαβαν εναρμονισμένα μέτρα ελέγχου της προσφοράς του προϊόντος στην Κοινότημα για να εξασφαλίσουν την εφαρμογή των εν λόγω εναρμονισμένων αυξήσεων των τιμών,

- αντήλλαξαν πληροφορίες εμπορικού χαρακτήρα (για τις προμήθειες, τις τιμές, την παύση της λειτουργίας των εργοστασίων, τις ανεκτέλεστες παραγγελίες, τα ποσοστά χρησιμοποίησης των μηχανών, κ.λπ.) για τη στήριξη των παραπάνω περιορισμών.

Β. Η ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ ΧΑΡΤΟΝΙΟΥ 1. Το προϊόν

(3) Το χαρτόνι (γνωστό επίσης και ως "ναστόχαρτο" είναι ένα άκαμπτο υλικό που παράγεται από ίνες ξύλου και χρησιμοποιείται κυρίως στην παραγωγή αναδιπλωμένων χαρτοκιβωτίων για τη συσκευασία εδώδιμων και μη εδώδιμων καταναλωτικών αγαθών. Χρησιμοποιείται επίσης στην παραγωγή σκληρού χάρτου για γραφικές εφαρμογές.

Το χαρτόνι παράγεται με ορισμένες μεθόδους που συνίστανται στη διασπορά ινών σε νερό συγκέντρωσης 1 % και εν συνεχεία στην έκχυση σε φύλλα με τη στράγγιση και την ξήρανση του δημιουργούμενου ιζήματος ινών.

Έχει αναπτυχθεί ένα ευρύ ύφασμα ποιοτήτων του προϊόντος για την ικανοποίηση των διαφορετικών αναγκών των τελικών χρηστών. Η ποιότητα του υλικού εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από την επιλογή των χρησιμοποιούμενων ινών και την κατεργασία τους κατά την παραγωγική διαδικασία. Το χαρτόνι παράγεται συνήθως και πωλείται σε φύλλα που αποτελούνται από στρώσεις υλικού που έχει παραχθεί από διάφορα είδη χαρτοπολτού. Είναι συνήθως επιχρισμένο ή επιστρωμένο στη λευκή πλευρά του με διάφορα υλικά που βελτιώνουν την εμφάνισή του ή καθιστούν δυνατή τη χρησιμοποίησή του για συγκεκριμένους σκοπούς. Η βασική διάκριση γίνεται μεταξύ του χαρτονιού που παράγεται από πρωτογενείς ίνες ξύλου και του χαρτονιού που παράγεται από ανακυκλωμένα υπολείμματα χαρτιού.

(4) Οι κυριότερες ποιότητες του χαρτονιού που παράγεται στη Δυτική Ευρώπη είναι οι εξής:

- Το χαρτόνι συσκευασίας (FBB) που αποτελείται από μια λευκή επίστρωση λευκανθέντος χημικού χαρτοπολτού, μια ενδιάμεση στρώση μηχανικού ή ημιμηχανικού πολτού και, συχνά, μια λεπτή υπόστρωση λευκανθέντος χημικού πολτού. Το FBB χρησιμοποιείται συνήθως για τη συσκευασία τροφίμων, καλλυντικών, σιγαρέτων, φαρμακευτικών προϊόντων, κ.λπ.

- Η μονωτική ινοπλάκα λευκής επίστρωσης (WLC) γνωστή επίσης στη Δυτική ηπειρωτική Ευρώπη και ως "ντούμπλεξ" ή "τρίπλεξ", που παράγεται από δευτερογενείς ή ανακυκλωμένες ίνες. Το προϊόν αυτό παράγεται με μια επίστρωση λευκανθέντος χημικού χαρτοπολτού και υποστρώσεις υπολειμμάτων χαρτιού και χρησιμοποιείται συνήθως για τη συσκευασία μη εδώδιμων προϊόντων.

- Το συμπαγές λευκανθέν με θειικό άλας χαρτόνι (SBS), ένα προϊόν πολλών στρώσεων που παράγεται από λευκανθέντα χημικό πολτό και είναι εξ ολοκλήρου λευκό. Χρησιμοποιείται κυρίως ως ανώτερη ποιότητα συσκευασίας τροφίμων, καλλυντικών, φαρμακευτικών προϊόντων και σιγαρέτων.

Ορισμένα άλλα προϊόντα χαρτονιού (π.χ. το "γκρίζο χαρτόνι" που παράγεται εξ ολοκλήρου από υπολείμματα χαρτιού) μπορούν επίσης να παραχθούν με μηχανήματα, αλλά δεν εμπίπτουν στον ορισμό του "χαρτονιού" που χρησιμοποιείται από τους ίδιους τους παραγωγούς και δεν αποτελούν αντικείμενο της παρούσας διαδικασίας.

Οι στερεότυπες ονομασίες και συντομογραφίες του προϊόντος που έχουν καθιερωθεί στη Γερμανία, χρησιμοποιούνται συνήθως στη βιομηχανία χαρτονιού ολόκληρης της Δυτικής Ευρώπης.

- Οι ποιότητες επιχρισμένου και μη επιχρισμένου FBB προσδιορίζονται με τα αρχικά "GC" και "UC" αντίστοιχα.

- Οι ποιότητες επιχρισμένης και μη επιχρισμένης "διπλής" WLC προσδιορίζονται με τα αρχικά "GD" και "UD", ενώ οι ποιότητες "τριπλής" WLC είναι γνωστές ως "GT" και "UT".

- Οι ποιότητες επιχρισμένου και μη επιχρισμένου SBS προσδιορίζονται με τα αρχικά "GZ" και "UZ" αντίστοιχα.

Εντός των κατηγοριών αυτών υπάρχουν περαιτέρω υποδιαιρέσεις: για παράδειγμα, το GC1 διακρίνεται από το GC2 λόγω των διαφορετικών υποστρώσεων που χρησιμοποιούνται, το GD1 διακρίνεται από το GD2 λόγω του διαφορετικού ειδικού όγκου, κ.λπ. Για λόγους ευκολίας, ολόκληρος ο τομέας των πρωτογενών ινών φέρει συχνά την ονομασία "ποιότητες GC" και όλες οι ανακυκλωμένες ποιότητες την ονομασία "ποιότητες GD". Στην παρούσα απόφαση θα γίνεται, κατά περίπτωση, χρήση των όρων αυτών.

2. Μέγεθος της αγοράς και αξία της παραγωγής

(5) Οι εκτιμήσεις όσον αφορά το μέγεθος της αγοράς χαρτονιού διαφέρουν λόγω, μεταξύ άλλων, της αλληλεπικάλυψης των ορισμών του προϊόντος.

Στα πλαίσια της παρούσας διαδικασίας, η Επιτροπή τήρησε την ταξινόμηση που χρησιμοποιούν για το δικό τους σύστημα ανταλλαγής στατιστικών δεδομένων (βλέπε αιτιολογική σκέψη 61) οι παραγωγοί που εμπλέκονται με την παρούσα διαδικασία.

Η συνολική παραγωγή χαρτονιού από παραγωγούς της Δυτικής Ευρώπης το 1990 (το τελευταίο έτος καθ' όλη τη διάρκεια του οποίου είναι γνωστό ότι συνεχίστηκε η παράβαση) ανήλθε σε 4,2 περίπου εκατομμύρια τόνους, το 1/6 των οποίων εξήχθησαν σε υπερπόντιες αγορές.

Η παραγωγή στην Κοινότητα ανήλθε σε 2 400 000 περίπου τόνους, το 70 % των οποίων ήταν ποιότητας GD. Στις σκανδιναβικές χώρες παρήχθησαν 1 300 000 τόνοι (σχεδόν αποκλειστικά ποιότητας GC και SBS), ενώ στην Αυστρία παρήχθησαν 340 000 περίπου τόνοι ποιότητας GD.

Η κατανάλωση (όλων των ποιοτήτων) χαρτονιού στη Δυτική Ευρώπη (ΕΟΚ και ΕΖΕΣ) το 1990 ανήλθε σε 3,5 εκατομμύρια τόνους περίπου. Από τη συνολική αυτή ποσότητα, οι ποιότητες GC αντιπροσώπευαν 1,3 εκατομμύρια τόνους (37 % της παραγωγής σε τόνους), οι ποιότητες GD 1,9 εκατομμύρια τόνους (54 %) και το SBS 0,3 εκατομμύρια τόνους (9 %).

Το 1990, η κατανάλωση χαρτονιού στα 12 κράτη μέλη της Κοινότητας ανήλθε σε 3 090 000 τόνους περίπου, από τους οποίους 1 150 000 τόνοι ήταν ποιότητας GC και 1 700 000 ποιότητας GD. Η Γαλλία, η Γερμανία, η Ιταλία και το Ηνωμένο Βασίλειο καλύπτουν πάνω από το 80 % της κατανάλωσης στην Κοινότητα.

Οι εισαγωγές από χώρες της ΕΖΕΣ, κυρίως από τη Σουηδία και τη Φινλανδία, κάλυπταν το 30 % της κοινοτικής αγοράς.

Λεπτομερή στοιχεία για την παραγωγή, τις πωλήσεις και την κατανάλωση το 1990 αναφέρονται στον πίνακα 1.

Οι συναλλαγές στην αγορά χαρτονιού της Κοινότητας ήταν αξίας 2,5 δισεκατομμυρίων Ecu το 1990.

(6) Η αγορά χαρτονιού στη Δυτική Ευρώπη παρουσίασε κατά την τελευταία 30ετία ραγδαία ανάπτυξη. Το ετήσιο ποσοστό αύξησης της παραγωγής χαρτονιού στην Ευρώπη ήταν συνήθως υψηλότερο από το αντίστοιχο γενικό ποσοστό βιομηχανικής παραγωγής: κατά τη διάρκεια της δεκαετίας του '80, για παράδειγμα, η μέση ετήσια ανάπτυξη της βιομηχανίας χαρτονιού στη Δυτική Ευρώπη ανήλθε σε 3 % σε σύγκριση με τη μόλις 1,5 % ανάπτυξη της βιομηχανικής παραγωγής.

Κατά την τετραετία από το 1987 μέχρι και το 1990, η κατανάλωση χαρτονιού αυξήθηκε κατά 18,6 %. Ωστόσο, το 1991 σημειώθηκε κάμψη και η ζήτηση μειώθηκε κατά 2,2 %.

Κατά το δεύτερο ήμισυ της δεκαετίας του '80, η ζήτηση ποιοτήτων GC (πρωτεγενείς ίνες) αυξήθηκε σχεδόν με το τριπλάσιο ρυθμό σε σχέση με τις (ανακυκλώμενες) ποιότητες GD.

Η τάση αυτή αντιστράφηκε κατά το 1990, και οι πωλήσεις GD στην Κοινότηκα αυξήθηκαν κατά 11 % περίπου το 1989, ενώ οι πωλήσεις GC μειώθηκαν κατά 1 %.

Η σημαντική στροφή προς το GD το 1990 αποδόθηκε σε διάφορους παράγοντες: στη μεγαλύτερη ευαισθητοποίηση του κοινού σε θέματα περιβάλλοντος- στην αύξηση της διαφοράς της τιμής μεταξύ των ποιοτήτων GC και GD κατά τα τέλη του 1989, οπότε οι τιμές του GC αυξήθηκαν, όχι όμως και οι τιμές του GD- τέλος, στη βελτίωση της εμφάνισης ορισμένων ποιοτήτων GD που έκαναν το προϊόν αυτό να ομοιάζει περισσότερο στις ποιότητες GC.

3. Οι παραγωγοί

(7) Ο εφοδιασμός της κοινοτικής αγοράς χαρτονιού πραγματοποιείται σε μεγάλο βαθμό από ευρωπαίους παραγωγούς ποιοτήτων GC που εδρεύουν εκτός της Κοινότητας και, ειδικότερα, στη Σουηδία και τη Φινλανδία.

Στον τομέα GC δεσπόζουν ορισμένοι μεγάλοι όμιλοι δασοκομικών προϊόντων των σκανδιναβικών χωρών, σημαντικό μέρος της παραγωγικής ικανότητας των οποίων, μετά την πρόσφατη αναδιάρθρωση και τις εξαγορές επιχειρήσεων του τομέα, βρίσκεται τώρα εντός της Κοινότητας. Ο μεγαλύτερος ευρωπαίος παραγωγός ποιοτήτων GC είναι ο σουηδικός όμιλος Stora, με ετήσια παραγωγή 450 000 τόνους περίπου. Τα 2/3 της παραγωγής GC της Stora προέρχεται από τα εργοστάσια της Kapparfors στη Σουηδία και το υπόλοιπο από τις εγκαταστάσεις πρώην εργοστάσιο της Feldmuehle, τις οποίες η Stora αγόρασε το 1990 (η Feldmuehle παρήγαγε επίσης ποιότητες GD). Ένας άλλος σημαντικός παραγωγός στη Σουηδία, ο όμιλος MoDo, παράγει 200 000 τόνους χαρτονιού ποιότητας GC- όλη σχεδόν η ποσότητα αυτή παράγεται στη χαρτοποιία που βρίσκεται στο Workington της Cumbria: ο όμιλος MoDo στη Σουηδία παράγει σχεδόν αποκλειστικά SBS. Η συνολική παραγωγή των τεσσάρων (το 1991) φινλανδικών εργοστασίων χαρτονιού ποιότητας GC-Metsa-Serla, Kyro, Tampella και United Paper Mills - ανέρχεται σε 500 000 τόνους περίπου (ολόκληρη η ποσότητα αυτή παράγεται στη Φινλανδία)- οι παραγωγοί αυτοί διοχετεύουν το προϊόν τους στην Κοινότητα και άλλες εξαγωγικές αγορές αποκλειστικά μέσω του κοινού οργανισμού πωλήσεων Finnboard (3).

(8) Όσον αφορά την ποιότητα GD, οι δύο κυριότεροι παραγωγοί, Mayr-Melnhof (M-M) και Sarrio, αντιπροσωπεύουν τώρα το ήμισυ της παραγωγικής ικανότητας στην Ευρώπη. Η M-M εδρεύει στη Βιένη, αλλά είναι ιδιοκτήτρια ή έχει τον έλεγχο εργοστασίων χαρτονιού στη Γερμανία, την Ελβετία (66 % συμμετοχή), τις Κάτω Χώρες και (από το 1991) το Ηνωμένο Βασίλειο. Ο όμιλος M-M είχε το 1990 παραγωγική ικανότητα πάνω από 600 000 τόνους GD και 90 000 τόνους GC. Το 1991 άρχισε να λειτουργεί ένα νέο μηχάνημα παραγωγής GD (160 Κτ/ετησίως) στη Γερμανία (ενώ φαίνεται ότι έπαυσε να λειτουργεί ένα άλλο). Κατά τα τέλη του 1992 η M-M αγόρασε μια άλλη γερμανική επιχείρηση έτσι ώστε η συνολική παραγωγική της ικανότητα να υπερβαίνει τώρα τους 850 000 τόνους. Η Sario (μέλος του ιταλικού ομίλου Saffa) είναι ο δεύτερος σε μέγεθος ευρωπαίος παραγωγός ανακυκλωμένων ποιοτήτων, με εργοστάσια στην Ιταλία συνολικής παραγωγικής ικανότητας 400 000 τόνων GD (καθώς και 26 000 τόνων GC). Έχει επίσης δύο εργοστάσια στην Ισπανία (Sarrio, Prat). Άλλοι σημαντικοί παραγωγοί GD στην Κοινότητα είναι η Stora (η πρώην χαρτοποιία Feldmuehle), η Cascades, η Weig και η Buchmann. Η Europa Carton δεν είναι μόνον παραγωγός χαρτονιού, αλλά και η μεγαλύτερη μεταποιητική βιομηχανία στη Γερμανία. Η Fiskeby της Σουηδίας είναι ο μόνος παραγωγός ανακυκλωμένου χαρτονιού της Σκανδιναβίας.

(9) Ορισμένοι όμιλοι, στους οποίους συγκαταλέγεται κυρίως η Stora, η Μ-Μ και η Cascades, είναι σημαντικοί παραγωγοί τόσο ποιοτήτων GC όσο και GD.

Οι δύο σημαντικότεροι παραγωγοί SBS (GZ, UZ) της Ευρώπης είναι η MoDo (μέσω της Iggesunds Bruk στη Σουηδία) με παραγωγή 225 000 τόνων περίπου το 1990 και η Enso-Gutzeit της Φινλανδίας με 125 000 τόνους.

Σύμφωνα με μια μελέτη (βάσει της παραγωγικής ικανότητας) (4), ο όμιλος Stora αντιπροσώπευε το 14 % περίπου της συνολικής παραγωγικής ικανότητας στη Δυτική Ευρώπη το 1990, ενώ ακολουθούσαν η Μ-Μ (13 %), η Finnboard Mills (11 %), η MoDo/Iggesund (10 %), η Sarrio/Saffa (8 %), η Cascades (7 %), η Enso-Gutzeit (3 %) και η Weig (2 %). Συνεπώς, δέκα παραγωγοί αντιπροσώπευαν το 70 % της παραγωγικής ικανότητας χαρτονιού (όλων των ποιοτήτων).

Για το 1991, μετά από περαιτέρω εξαγορές και αυξήσεις της παραγωγικής ικανότητας, μια άλλη μελέτη (βάσει της συνολικής παραγωγής) (5) δίδει το προβάδισμα στην Mayr-Melnhof (M-M) με 19,3 %, μετά την οποία ακολουθούν η Stora (14,2 %), η Finnboard (12,4 %) και η Sarrio/Saffa (10 %).

4. Οι αγοραστές

(10) Οι κυριότεροι αγοραστές χαρτονιού στην Κοινότητα είναι οι παραγωγοί χαρτονιού συσκευασίας ("μεταποιητές"), που αντιπροσωπεύουν το 60 % περίπου της κατανάλωσης χαρτονιού. Ελάχιστοι παραγωγοί χαρτονιού έχουν μεταποιητικές δραστηριότητες ενσωματωμένες στην επιχείρηση.

Οι "μεταποιητές" αγοράζουν χαρτόνι σε φύλλα και παράγουν χαρτόνι συσκευασίας για τις ειδικές ανάγκες των πελατών τους που είναι κυρίως παραγωγοί εδώδιμων και μη εδώδιμων καταναλωτικών αγαθών.

Η αναλογία μεταξύ των τελικών χρηστών χαρτονιού συσκευασίας για εδώδιμα και εκείνων για μη εδώδιμα προϊόντα στη Δυτική Ευρώπη είναι 54 προς 56. Υπάρχουν 1 500 περίπου "μεταποιητές" στις μεγαλύτερες χώρες της Κοινότητας. Οι δέκα πρώτοι παράγουν το περίπου των συνολικών ποσοτήτων, πράγμα που αντικατοπρίζει τη σχετικά κατακερματισμένη φύση της αγοράς από άποψη κατανάλωσης, μολονότι θα πρέπει να σημειωθεί ότι κατά τα τελευταία χρόνια παρατηρήθηκε τάση μεγαλύτερης συγκέντρωσης.

Στους άλλους σημαντικούς πελάτες χαρτονιού συγκαταλέγεται ο τομέας της τυπογραφίας που χρησιμοποιεί το προϊόν για γραφικές εφαρμογές.

5. Αναδιάρθρωση της βιομηχανίας χαρτονιού

(11) Κατά την τελευταία δεκαετία, η βιομηχανία χαρτονιού υπέστη σημαντικές διαρθρωτικές μεταβολές. Το 1980, το μεγαλύτερο μέρος της ευρωπαϊκής παραγωγής χαρτονιού προερχόταν από ανεξάρτητες εταιρείες "ενός προϊόντος", που ασκούσαν δραστηριότητες μόνο στον τομέα του χαρτονιού. Αντίθετα, το 1990, μόνο το ήμισυ της υπάρχουσας παραγωγικής ικανότητας αναλογούσε σε ειδικευμένες εταιρείες χαρτονιού, το δε άλλο ήμισυ προερχόταν από μεγάλες εταιρείες ετερογενών δραστηριοτήτων του τομέα του χάρτου με διαφοροποιημένα συμφέροντα.

- Το 1990, η Stora, ο μεγαλύτερος όμιλος δασοκομικών προϊόντων της Σουηδίας και ιδιοκτήτρια της Kopparfors, μιας από τις μεγαλύτερες επιχειρήσεις παραγωγής χαρτονιού, αγόρασε το γερμανικό όμιλο προϊόντων χάρτου Feldmuehle-Nobel. Το 1988, η Feldmuehle-Nobel είχε ήδη αγοράσει το 50 % των μετοχών της μεγαλύτερης γαλλικής βιομηχανίας χαρτονιού "Papeteries Beghin-Corbehem" και το 1989 αγόρασε το υπόλοιπο 50 %. Ο συνολικός κύκλος εργασιών του νέου ομίλου Stora/Feldmuehle είναι 6,5 δισεκατομμύρια Ecu περίπου. Οι πρώην χαρτοποιίες "Kopparfors" και "Feldmuehle" έχουν τώρα ενσωματωθεί στο τμήμα Billerud της Stora.

- Η Μ-Μ, που ήταν αρχικά ένας παραγωγός μεσαίου μεγέθους με έδρα την Αυστρία, είναι τώρα ο μεγαλύτερος παραγωγός ποιοτήτων GD της Δυτικής Ευρώπης, δεδομένου ότι αγόρασε καταρχάς την FS-Karton στη Γερμανία το 1984 και αργότερα την KNP-Vouwkarton στις Κάτω Χώρες, ενώ έχει εξασφαλίσει και τον έλεγχο της Deisswil της Ελβετίας. Τον Οκτώβριο του 1991 η Μ-Μ αγόρασε την Colthrop Board Mill, τον μόνο παραγωγό ποιοτήτων GD του Ηνωμένου Βασιλείου και πρώην μέλος του ομίλου Reedpack. Κατά τα τέλη του 1992 αγόρασε επίσης τη γερμανική επιχείρηση Laakmann.

- Την 1η Ιανουαρίου 1988, η ΑΒ Iggesunds Bruk, μια από τις σημαντικότερες ευρωπαϊκές επιχειρήσεις παραγωγής SBS, αγόρασε την Thames Board Mill ("TBM"), έναν σημαντικό παραγωγό ποιότητας GC με έδρα το Workington του Ηνωμένου Βασιλείου, και κατά τα τέλη του ιδίου έτους ενσωματώθηκε στον όμιλο προϊόντων χάρτου MoDo ο οποίος ήλεγχε μέχρι τότε λίγο κάτω από το 50 % του μετοχικού της κεφαλαίου. (Ένας "νέος όμιλος MoDo" δημιουργήθηκε από τρεις πρώην ανεξάρτητους ομίλους: τη MoDo, την Iggesund και τη Holmen).

- Ο όμιλος Cascades του Καναδά αγόρασε δύο γαλλικά εργοστάσια χαρτονιού κατά την περίοδο 1985/86 (Blendeques και La Rochette) και αργότερα το Duffel, το μόνο βελγικό εργοστάσιο (έχει τώρα κλείσει) και το Djupafors (Σουηδία) το 1989. Τον Ιούλιο του 1990, η SCA, ένας σημαντικός όμιλος δασοκομικών προϊόντων της Σουηδίας, αγόρασε την Reedpack Ltd, που είχε δημιουργηθεί το 1988 με την εξαγορά από τα στελέχη της Reed International PLC των βιομηχανικών επιχειρήσεών της [στις οποίες περιλαμβανόταν η Reed Paper & Board (HB) Ltd ("Reed P & B"), ιδιοκτήτρια της χαρτονιού Colthrop Board Mill]. Η SCA διατήρησε τις περισσότερες από τις πρώην επιχειρήσεις της Reedpack, συμπεριλαμβανόμενης και της Reed P & B, αλλά τον Μάιο του 1991 επώλησε τις μετοχές της χαρτοποιίας Colthrop στα μέλη της διοίκησης (του ομίλου Field Packaging). Η τελευταία επώλησε με τη σειρά της τη χαρτοποιία Colthrop στην Μ-Μ τον Οκτώβριο του 1991.

- Η Saffa, ο μεγαλύτερος παραγωγός της Ιταλίας, συνεχώνευσε το 1990 το τμήμα χαρτονιού με την ισπανική επιχείρηση Sarrio (μετονομάζοντας το τμήμα χαρτονιού σε Sarrio) και το 1991 αγόρασε μια άλλη ισπανική επιχείρηση, την Prat Carton.

- Τον Ιούνιο του 1989, η International Paper, η μεγαλύτερη εταιρεία προϊόντων χάρτου στον κόσμο, αγόρασε την Aussedat-Rey, έναν από τους μεγαλύτερους ομίλους παραγωγής χαρτοπολτού και χάρτου της Γαλλίας και ιδιοκτήτρια των "Papeteries de Lancey".

- Στις αρχές του 1993, η Enso-Gutzeit, δεύτερος σε μέγεθος όμιλος δασοκομικών προϊόντων της Φινλανδίας και σημαντικός παραγωγός ποιότητας χαρτονιού SBS, αγόρασε τις μετοχές των επιχειρήσεων παραγωγής προϊόντων πριονισμένου ξύλου, χάρτου και χαρτονιού της Tampella Oy, μιας άλλης βιομηχανικής εταιρείας της Φινλανδίας που παράγει ποιότητες GC κει είναι μέλος της Finnboard.

- Την 1η Ιουνίου 1990, η εταιρεία την Ηνωμένων Πολιτειών Αμερικής Manville Forest Products, αγόρασε την Fiskeby AB, τη μοναδική επιχείρηση παραγωγής ποιοτήτων GD της Σκανδιναβίας.

- Στις 31 Δεκεμβρίου 1986, η KNP (Koninklijke Nederlandse Papierfabrieken), μια μεγάλη ολλανδική χαρτοποιία, αγόρασε τη γερμανική επιχείρηση ειδών συσκευασίας Herzberger Papierfabrik Osthushenrich GmbH (συμπεριλαμβανόμενης και της Badische Kartonfabrik). Αργότερα, η KNP επώλησε την επιχείρηση χαρτονιού που είχε στις Κάτω Χώρες, το KNP Vouwkarton, η κυριότητα της οποίας περιήλθε στην Μ-Μ την 1η Ιανουαρίου 1990. Η KNP συγχωνεύθηκε η ίδια με δύο άλλες ολλανδικές εταιρείες χάρτου για να συγκροτήσει την NV Koninklijke KNP BT NV.

- Η Europa Carton AG, που ανήκε η ίδια στη Stone Container Corporation των Ηνωμένων Πολιτειών, συμπεριέλαβε στις δραστηριότητές της την παραγωγή χαρτονιού καθώς επίσης και την παραγωγή χαρτονιού συσκευασίας. Στις 17 Φεβρουαρίου 1993, η Europa Carton AG συμφώνησε με τη μεγάλη μεταποιητική βιομηχανία της Γαλλίας FCP να συγχωνεύσουν τις δραστηριότητές τους στον τομέα της κατασκευής κυτίων σε μια κοινή εταιρεία χαρτοφυλακίου (holding). Στα πλαίσια της συναλλαγής αυτής, η Europa Carton AG μεταβίβασε τις δραστηριότητές της στον τομέα της κατασκευής κυτίων, συμπεριλαμβανόμενου και ενός εργοστασίου χαρτονιού, σε μια νέα εταιρεία, την Europa Carton Faltschachtel GmbH, που ανήκει στην κοινή επιχείρηση.

6. Συναλλαγές μεταξύ των κρατών μελών

(12) Μολονότι το μεγαλύτερο μέρος των ποσοτήτων χαρτονιού που εισάγονται στις σημαντικότερες αγορές της Κοινότητας προέρχεται απευθείας από τις σκανδιναβικές χώρες, υπάρχουν σημαντικές συναλλαγές στον τομέα χαρτονιού μεταξύ των ιδίων των κρατών μελών. Το 1990, από τους 2 400 000 τόνους χαρτονιού που παρήχθησαν στην κοινή αγορά, 620 000 τόνοι (25 %) πωλήθηκαν απευθείας από τους παραγωγούς χαρτονιού από το ένα κράτος μέλος στο άλλο. Διεξάγονται επίσης σημαντικές διακρατικές συναλλαγές από εμπόρους χαρτονιού και καθώς οι μεγαλύτερες μεταποιητικές βιομηχανίες συγκεντρώνονταν περισσότερο σε πανευρωπαϊκή κλίμακα, προσπαθούν να καλύψουν τις συνολικές ανάγκες εφοδιασμού τους οπουδήποτε μπορούν να επιτύχουν τους ευνοϊκότερους όρους. Οι εισαγωγές στην Κοινότητα από τις σκανδιναβικές χώρες-μέλη της ΕΖΕΣ (Σουηδία, Νορβηγία, Φινλανδία) ανέρχονταν σε 770 000 τόνους, που αποτελούνταν σχεδόν αποκλειστικά από ποιότητες GC και SBS. Σημαντικές ποσότητες (135 000 τόνοι) υλικού ED εισήχθησαν στην Κοινότητα από την Αυστρία.

Όσον αφορά τα βασικά τελικά προϊόντα (χαρτόνι συσκευασίας), το 11 % της παραγωγής στη Δυτική Ευρώπη εξάγεται εκτός των εθνικών συνόρων.

7. Χρησιμοποίηση της παραγωγικής ικανότητας

(13) Η παραγωγή χαρτονιού είναι ιδιαίτερα αυτοματοποιημένη διαδικασία εντάσεως κεφαλαίου. Για να είναι βιώσιμη, μια μεγάλη νέα επιχείρηση χαρτονιού πρέπει να έχει παραγωγική ικανότητα 150 000 έως 200 000 τόνων και κόστος κατασκευής 250 περίπου εκατομμύρια Ecu. Αυτό συνέβη στην περίπτωση της νέας χαρτοποιίας M-M/FS-Karton που άρχισε να λειτουργεί στη Γερμανία κατά τα τέλη του 1990.

Οι παραγωγοί χαρτονιού θεωρούν ως ιδανική μέθοδο λειτουργίας την πλήρη χρησιμοποίηση των μηχανών 24 ώρες το 24ωρο και 300 έως 355 ημέρες το χρόνο. Για να είναι οικονομικά συμφέρουσα η λειτουργία μεγάλων μηχανημάτων, χρειάζονται μακρές περίοδοι παραγωγής με όσο το δυνατό μικρότερες μεταβολές του προϊόντος. Κάθε περίοδος παραγωγής προσαρμόζεται στις ανάγκες του συγκεκριμένου πελάτη ή στις ανάγκες διαφόρων ομάδων πελατών. Όλη σχεδόν η παραγωγή χαρτονιού στη Δυτική Ευρώπη γίνεται βάσει συγκεκριμένων παραγγελιών: συνήθως, η παραγωγή δεν προορίζεται για τη δημιουργία αποθεμάτων. Συνεπώς, ο αριθμός των ημερών ή εβδομάδων ληφθεισών (ανεκτέλεστων) παραγγελιών αποτελεί χρήσιμο δείκτη της έντασης της ζήτησης. Σε περίπτωση που οι ανεκτέλεστες παραγγελίες δεν υπερβαίνουν τις 2 έως 3 εβδομάδες, οι μεγαλύτεροι παραγωγοί θα θεωρήσουν γενικά σκόπιμο να διακόψουν προσωρινά την παραγωγή ("να ακινητοποιήσουν τα μηχανήματα"), για να βελτιωθεί το πρόγραμμα παραγωγής και να εξασφαλιστεί η διατήρηση της ποιότητας του προϊόντος. Οι μικρότερες χαρτοποιίες έχουν σχετικά μεγαλύτερη ευελιξία.

(14) Επί σειρά ετών και μέχρι το 1983, τα ποσοστά λειτουργίας των μηχανημάτων στη Δυτική Ευρώπη εθεωρούντο από τους παραγωγούς ως μη ικανοποιητικά (1980: 83 %, 1981: 85 %, 1982: 84 %, 1983: 91 %).

Το 1984, η ζήτηση ανέκαμψε και πάλι και οι παραγωγικές ικανότητες εθεωρούντο ως "καλά αξιοποιημένες" με ποσοστό 96 %. Το 1985, η ζήτηση μειώθηκε ελαφρά με αποτέλεσμα ένα ελαφρώς χαμηλότερο ποσοστό χρησιμοποίησης.

Το 1986 εθεωρείτο ως αρκετά καλό έτος για τη βιομηχανία χαρτονιού, με 2 % αύξηση της κατανάλωσης και χαμηλότερο κόστος πρώτων υλών και ενέργειας.

(15) Κατά την περίοδο 1983-1986, οι φινλανδοί παραγωγοί επέτυχαν σημαντικές αυξήσεις της παραγωγικής ικανότητας μετά από επισκευές μηχανημάτων και αποσυμφόρηση της παραγωγικής διαδικασίας (η χαρτοποιία Finnboard σε ποιότητες GC και η Enso-Gutzeit σε ποιότητες SBS)- οι παραγωγοί αυτοί αύξησαν την παραγωγική ικανότητα της Δυτικής Ευρώπης κατά 150 000 τόνους. Ωστόσο, η σημαντική αύξηση της ζήτησης χαρτονιού κατά τη δεκαετία του '80 αντιστάθμισε την αύξηση της παραγωγικής ικανότητας.

Κατά τη διάρκεια του 1987, οι παραγωγοί υιοθέτησαν μια νέα μεθοδολογία για τον υπολογισμό της χρησιμοποιήσης της παραγωγικής ικανότητας, και κατέστη σαφές ότι στην πραγματικότητα δεν υπήρχε πλεονάζουσα παραγωγική ικανότητα στη βιομηχανία χαρτονιού.

Κατά τα επόμενα τρία-τέσσερα χρόνια, η βιομηχανία χαρτονιού λειτουργούσε με πλήρη, ή σχεδόν πλήρη παραγωγική ικανότητα, αν και κατά το 1990 κατέστη όλο και πιο αναγκαία η προσωρινή διακοπή της παραγωγής των μεγάλων εργοστασίων.

8. Κόστος, τιμές και αποδοτικότητα

(16) Το κυριότερο στοιχείο κόστους των πρώτων υλών στην παραγωγή χαρτονιού είναι η τιμή του χαρτοπολτού (για τις ποιότητες GC) και των υπολειμμάτων χαρτιού (για τις ποιότητες GD).

Ο χαρτοπολτός για τις ποιότητες GC αγοράζεται συνήθως από τις χώρες της Σκανδιναβίας ή της Βορείου Αμερικής και αναλογεί συνήθως στο 30 % του κόστους του χαρτονιού. (Τα εργοστάσια χαρτονιού ορισμένων σημαντικών παραγωγών ποιότητας GC βρίσκονται πλησίον των εγκαταστάσεων παραγωγής χαρτονιού και ο εφοδιασμός τους γίνεται με εσωτερικές μεταφορές). Στην πράξη, το μεγαλύτερο μέρος της παραγωγής πολτού προορίζεται για την παραγωγή χάρτου και υπολογίζεται ότι μόνο το 5 % της συνολικής κατανάλωσης χαρτοπολτού προορίζεται για την παραγωγή χαρτονιού GC.

Συνεπώς, καθοριστικός παράγοντας της τιμής χαρτοπολτού που καταβάλλουν οι παραγωγοί θεωρείται ότι είναι η κατάσταση της χαρτοβιομηχανίας γενικότερα παρά η κατάσταση της αγοράς χαρτονιού ποιότητας GC. Ωστόσο, στην περίπτωση ανακυκλωμένων υπολειμμάτων χαρτιού, το 70 % περίπου χρησιμοποιείται για την παραγωγή χαρτονιού και μόνο το 30 % για την παραγωγή χάρτου: για τις ποιότητες GD, η σχέση μεταξύ της τιμής του χαρτονιού και της τιμής της πρώτης ύλης πιθανόν να είναι πιο στενή από εκείνη μεταξύ της ποιότητας GC και του χαρτοπολτού. Τελικά, όμως, μια αύξηση της τιμής του χαρτοπολτού μετακυλίεται επίσης στην τιμή των ανακυκλωμένων υπολειμμάτων χαρτιού.

Κατά τη γνώμη των παραγωγών, το κόστος των πρώτων υλών για τη βιομηχανία χαρτονιού γενικότερα ακολούθησε τις τιμές του χαρτοπολτού στη διεθνή αγορά και αυξήθηκε κατά 30 % περίπου την περίοδο 1986-1989 για να μειωθεί στη συνέχεια κατά τη διάρκεια του 1990 και να φτάσει το 1991 σχεδόν στο επίπεδο του 1986. Ωστόσο, τα άλλα στοιχεία κόστους δείχνουν διαφορετικές τάσεις και από το 1982 και μετά το κόστος εργασίας και ενέργειας (που αντιπροσώπευε το 20-25 % του συνολικού κόστους) συνέχισε να αυξάνεται και αντιστάθμισε εν μέρει την πτώση του κόστους των πρώτων υλών.

Κατά την περίοδο 1986-1991, η αύξηση των πραγματικών εσόδων ανά μονάδα προϊόντος χαρτονιού ήταν διπλάσια σχεδόν του αντίστοιχου κόστους παραγωγής.

Σύμφωνα με μια μελέτη της αγοράς, που εκπονήθηκε κατόπιν εντολής των παραγωγών για τους σκοπούς της παρούσας διαδικασίας (βλέπε αιτιολογική σκέψη 110), ο μέσος όρος των κερδών εκμετάλλευσης που πραγματοποίησαν οι δυτικοευρωπαίοι παραγωγοί κατά την περίοδο 1986-1991 από το εμπόριο χαρτονιού ήταν 162 Ecu/τόνο σε τιμές 1991 (= 20 % περίπου) (6).

(17) Υπάρχει σημαντική διαφορά μεταξύ των τιμών των ποιοτήτων GD και του υλικού GC: συνήθως η τιμή του ανακυκλωμένου χαρτονιού ποιότητας GD αντιστοιχεί στο 70 % της τιμής της ποιότητας GC2. (Κατά προσέγγιση και με βάση το GC2 = 100, τα συγκριτικά επίπεδα τιμών είναι: GD:70, GT:80, GC2:100, GC1:110 και SBS:120).

Ωστόσο, για πολλές χρήσεις οι ποιότητες GD και GC είναι δυνατό να υποκατασταθούν εύκολα. Επήλθαν σημαντικές βελτιώσεις στην αισθητική παρουσίαση του ανακυκλωμένου χαρτονιού, ώστε να μπορεί σε ορισμένες περιπτώσεις να χρησιμοποιηθεί ως υλικό υψηλής ποιότητας. Από την άλλη πλευρά, η χρησιμοποίηση της ποιότητας GC αντί της ποιότητας GD για ορισμένους σκοπούς μπορεί να οδηγήσει σε μέχρι 20 % εξοικονόμηση του βάρους του χρησιμοποιούμενου χαρτονιού, αντισταθμίζοντας με τον τρόπο αυτό το πλεονέκτημα της τιμής του ανακυκλωμένου χαρτονιού.

(18) Η συνήθης πρακτική των παραγωγών χαρτονιού μέχρι το 1990 ήταν να αυξάνουν τις τιμές δύο φορές ετησίως, τον Απρίλιο και τον Οκτώβριο. Οι αυξήσεις των τιμών αναγγέλλονται πάντα μερικούς μήνες πριν. Συνήθως, οι παραγωγοί αποστέλουν εγκυκλίους στους πελάτες τους (κυρίως στους παραγωγούς εκτυπωμένων χαρτοκιβωτίων ή στους "μεταποιητές" με τις οποίες τους πληροφορούν για το ποσό της επικείμενης αύξησης. Στον τομέα αυτό παρατηρήθηκε το αξιοσημείωτο φαινόμενο να αναλαμβάνονται πρωτοβουλίες για τιμές που κάλυπταν ολόκληρη τη χαρτοβιομηχανία στα πλαίσια των οποίων όλοι οι παραγωγοί ανήγγειλαν ταυτόσημες ή σχεδόν ταυτόσημες αυξήσεις σε κάθε εθνική αγορά της Δυτικής Ευρώπης που θα άρχιζαν να ισχύουν την ίδια ημερομηνία. Όλοι οι μεγάλοι παραγωγοί ανήγγειλαν τις αυξήσεις τους με διαφορά ολίγων ημερών ή εβδομάδων ο ένας από τον άλλο. Αν και οι πρώτοι που ανήγειλαν την αύξηση ήταν συχνά οι σκανδιναβοί παραγωγοί, η σειρά δεν ήταν πάντα η ίδια, και άλλοι παραγωγοί -π.χ. η Feldmuehle και η Μ-Μ- μπορούσαν επίσης να "ηγηθούν" μιας πρωτοβουλίας για τις τιμές. Οι μικρότεροι παραγωγοί εφήρμοζαν πιστά τις ίδιες αυξήσεις τιμών τιμοκαταλόγων με εκείνες των μεγάλων ομίλων.

Εκτός από έναν γενικό τιμοκατάλογο, οι περισσότεροι από τους μεγάλους παραγωγούς έχουν ειδικούς, ατομικούς τιμοκαταλόγους για τους σημαντικούς πελάτες τους, των οποίων οι βασικές τιμές ενδέχεται να είναι χαμηλότερες. (Η βασική τιμή είναι συνήθως εκείνη των παρτίδων 10 ή 15 τόνων της ιδίας πυκνότητας/γραμμάριο). Επίσης, χορηγούνται εκπτώσεις ή επιστροφές ανάλογα με την ποσότητα. Η συνήθης διαδικασία είναι να κοινοποιείται στους πελάτες η ίδια ενιαία αύξηση της τιμής (π.χ. 13 γερμανικά μάρκα ανά 100 χιλόγραμμα ποιότητας GC και 11 γερμανικά μάρκα ανά 100 χιλόγραμμα για τις ποιότητες GD) και να ενημερώνονται ατομικά εκείνοι για τους οποίους υπάρχουν ειδικές ρυθμίσεις όσον αφορά την επίδραση που η γενική αύξηση των βασικών τιμών θα έχει στις δικές τους τελικές τιμές.

(19) Οι παραγωγοί χαρτονιού προσπαθούσαν συνήθως να δικαιολογήσουν την προτεινόμενη αύξηση της τιμής στους πελάτες τους επικαλούμενοι τις αυξήσεις του κόστους των πρώτων υλών, της ενέργειας, των μεταφορών, κ.λπ. Κατά κανόνα, οι πελάτες των "μεταποιητών" (οι περισσότεροι από τους οποίους προέρχονται από τον τομέα των τροφίμων) αναμένουν από τους προμηθευτές τους να απορροφήσουν οι ίδιοι οποιαδήποτε μικρή αύξηση της τιμής του χαρτονιού. Συνεπώς, για να μπορούν οι μεταποιητές να μετακυλίσουν στους πελάτες τους μια αύξηση της τιμής του χαρτονιού, η αύξηση αυτή έπρεπε να είναι τουλάχιστον 5 %. Από την άλλη πλευρά, υπάρχει στην πράξη ένα ανώτατο όριο για οποιαδήποτε αύξηση της τιμής που μπορεί να επιβληθεί μονομερώς από τους παραγωγούς χαρτονιού στους μεταποιητές. Οι τελευταίοι αντέδρασαν πολές φορές στην προτεινόμενη αύξηση της τιμής του χαρτονιού για το λόγο ότι οι πελάτες τους (οι περισσότεροι από τους οποίους προέρχονται από τον τομέα των ειδών διατροφής) θα αρνούτο με τη σειρά τους να αποδεχθούν μια αύξηση της τιμής των υλικών συσκευασίας: το χαρτόνι αντιπροσωπεύει τον σημαντικότερο παράγοντα κόστους (50 % περίπου) της τελικής τιμής ενός εκτυπωμένου χαρτοκιβωτίου. Συνεπώς, η συνήθης κλίμακα αύξησης της τιμής τιμοκαταλόγου που σχεδίαζαν κάθε φορά οι παραγωγοί χαρτονιού σε κάθε περίπτωση κυμαίνονταν από 6 έως 10 % περίπου.

9. Πρωτοβουλίες για τις τιμές

(20) Στις αρχές του 1986, οι παραγωγοί χαρτονιού ανακοίνωσαν αυξήσεις τιμών τόσο για την ποιότητα GC όσο και για την ποιότητα GD σε όλες τις αγορές της Δυτικής Ευρώπης κατά 8 % (120 και 100 γερμανικά μάρκα ανά τόνο αντίστοιχα), αλλά οι αυξήσεις αυτές δεν είχαν τα αναμενόμενα αποτελέσματα. Από το τελευταίο τρίμηνο του 1986 περίπου, τα επίπεδα των τιμών της αγοράς ήταν σταθερά ή ακόμη και σε κάμψη, ενώ οι καθαρές τιμές GC παρουσίαζαν πτωτική τάση στις περισσότερες εθνικές αγορές κατά τη διάρκεια του 1987. (Ωστόσο, στις αρχές του 1987 σημειώθηκε στο Ηνωμένο Βασίλειο αύξηση της τιμής τιμοκαταλόγου κατά 9 %, δεδομένου ότι η συναλλαγματική ισοτιμία της στερλίνας έναντι των νομισμάτων της ηπειρωτικιής Δυτικής Ευρώπης ήταν τότε χαμηλή με αποτέλεσμα οι τιμές στο Ηνωμένο Βασίλειο να ευθυγραμμισθούν περισσότερο προς τις τιμές της υπόλοιπης Κοινότητας).

Αντίθετα, από το 1988 και μετά οι τιμές χαρτονιού αυξάνονταν στη Δυτική Ευρώπη από όλους τους παραγωγούς σε τακτά χρονικά διαστήματα με μια σειρά "πρωτοβουλιών για τις τιμές", όπως αποκαλούνταν. Συνήθως οι πρωτοβουλίες για τις τιμές συνεπάγονταν αυξήσεις σε όλες τις εθνικές αγορές τόσο της ποιότητας χαρτονιού παρθένων ινών όσο και της ποιότητας ανακυκλωμένου χαρτονιού, ενώ η τιμή του SBS αυξάνονταν συνήθως (αλλά όχι πάντα) σύμφωνα με την τιμή των ποιοτήτων GC.

- Σύμφωνα με την πρώτη πρωτοβουλία για τις τιμές του 1988, που άρχισαν να ισχύουν μεταξύ Φεβρουαρίου και Απριλίου, οι τιμές τιμοκαταλόγου τόσο της ποιότητας GC όσο και της ποιότητας GD και SBS θα αυξάνονταν κατά 7 έως 8 % (σε ορισμένες περιπτώσεις κατά 10 %), οι δε νέες τιμές θα ίσχυαν μέχρι τις 30 Σεπτεμβρίου.

- Την 1η Οκτωβρίου 1988, άρχισε να ισχύει μια δεύτερη αύξηση των τιμών κατά 7 % περίπου, που αφορούσε και αυτή τη φορά τις ποιότητες GC, GD και SBS και επρόκειτο να διαρκέσει μέχρι τον Φεβρουάριο του 1989. Η αύξηση αυτή δεν ίσχυσε στο Ηνωμένο Βασίλειο, επειδή οι τότε τιμές στη χώρα αυτή ήταν ήδη κατά 10 % περίπου υψηλότερες από τα επίπεδα των τιμών στις χώρες της ηπειρωτικής Δυτικής Ευρώπης.

- Το 1989, οι τιμές για τις ποιότητες GC και SBS αυξήθηκαν και πάλι δύο φορές, αλλά οι τιμές για την ποιότητα GD αυξήθηκαν μία μόνο φορά.

Η πρώτη αύξηση είχε ως αποτέλεσμα την κατά 10 % αύξηση της τιμής των ποιοτήτων GC και κατά 6 % των ποιοτήτων GD, και τέθηκε σε ισχύ την 1η Απριλίου.

- Η δεύτερη αύξηση της τιμής το 1989 (την 1η Οκτωβρίου στις περισσότερες χώρες) ίσχυε μόνο για το GC (και το SBS), και ήταν για μια ακόμη φορά της τάξης του 8 έως 10 % των τιμών τιμοκαταλόγου. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα την αύξηση της διαφοράς της τιμής μεταξύ GC και GD και μια συνεπακόλουθη μεταστροφή της ζήτησης προς την ποιότητα GD.

- Τον Απρίλιο του 1990, πραγματοποιήθηκε αύξηση και της τιμής των ποιοτήτων GC, GD και SBS με αποτέλεσμα την αύξηση των τιμών από 6 έως 10 %, ανάλογα με τη χώρα. Τον Οκτώβριο του 1990, επρόκειτο να ακολουθήσει μια δεύτερη αύξηση, αλλά λόγω της αύξησης της παραγωγικής ικανότητας που συνέπεσε με την αναμενόμενη μείωση της οικονομικής ανάπτυξης, η δεύτερη αυτή αύξηση αναβλήθηκε μέχρι τον Ιανουάριο του 1991.

- Η αύξηση κατά 6 έως 7 % άρχισε να ισχύει τον Ιανουάριο του 1991, αλλά μετατέθηκε σε ορισμένες αγορές για τον Απρίλιο για τους σημαντικούς πελάτες που αντέδρασαν στο επιλεγέν χρονικό σημείο της αύξησης.

(21) Σύμφωνα με στοιχεία των παραγωγών, αποτέλεσμα της σειράς πρωτοβουλιών για τις τιμές που αναλήφθηκαν κατά την περίοδο 1988-1991 ήταν η αύξηση των απόλυτων τιμών στις χώρες της Δυτικής Ευρώπης (σε εθνικά νομίσματα) κατά μέσο όρο 42 %. Οι καθαρές πραγματικές τιμές (δηλαδή μετά όλες τις εκπτώσεις και τις μειώσεις) αυξήθηκαν επίσης κατά μέσο όρο, αλλά κάπως λιγότερο. Σύμφωνα με μια μελέτη της αγοράς που ανέθεσαν διάφοροι παραγωγοί, οι πραγματικές καθαρές (απόλυτες) τιμές χαρτονιού σε εγχώρια νομίσματα αυξήθηκαν κατά 33 % και σημείωσαν κάμψη κατά τα μέσα του 1991.

Σε πραγματικά μεγέθη και εκπεφρασμένες σε Ecu, για να ληφθούν υπόψη οι διακυμάνσεις λόγω των μεταβολών των τιμών συναλλάγματος, οι αυξήσεις τιμών που αναγγέλθηκαν κατά τη διάρκεια της περιόδου αυτής ήταν κατά μέσο όρο 26 % στη Δυτική Ευρώπη, ενώ οι πραγματικές τιμές αυξήθηκαν κατά 19 % και σημείωσαν κάποια κάμψη κατά το δεύτερο εξάμηνο του 1991.

Υπάρχουν ασφαλώς ορισμένες αποκλίσεις μεταξύ των διάφορων παραγωγών, ποιοτήτων και εθνικών αγορών. Γενικά, οι τιμές της ποιότητας GC αυξήθηκαν περισσότερο από τις τιμές των ανακυκλωμένων ποιοτήτων: βλέπε παραπάνω σημείο 20.

Ενδεικτικά, για έναν μεγάλο παραγωγό η καθαρή τιμή των ποιοτήτων GC στη Γερμανία αυξήθηκε από 1 500 γερμανικά μάρκα ανά τόνο τον Ιανουάριο του 1988 σε 2 000 γερμανικά μάρκα ανά τόνο στα μέσα του 1991 (+ 33 %), ενώ η τιμή του τιμή του υλικού GD αυξήθηκε από 1 200 γερμανικά μάρκα ανά τόνο σε 1 450 γερμανικά μάρκα ανά τόνο κατά την ίδια περίοδο (+ 21 %). Οι αυξήσεις των τιμών στο Βέλγιο κατά την περίοδο αυτή ήταν αισθητά μεγαλύτερες από τη μέση αύξηση στις χώρες της Δυτικής Ευρώπης, ενώ στην Ιταλία ήταν αρκετά χαμηλότερες του μέσου όρου.

Γ. ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ 1. Έλεγχοι χωρίς προειδοποίηση βάσει του άρθρου 14 παράγραφος 3 του κανονισμού αριθ. 17

(22) Στις 23 και 24 Απριλίου 1991, υπάλληλοι της Επιτροπής διενήργησαν, βάσει του άρθρου 14 παράγραφος 3, ταυτόχρονους ελέγχους χωρίς προειδοποίηση στα κτίρια και τις εγκαταστάσεις ορισμένων επιχειρήσεων και εμπορικών συνδέσμων του κλάδου του χαρτονιού. Σε ορισμένες περιπτώσεις, όταν η έδρα της επιχείρησης για την οποία υπήρχαν υπόνοιες ότι είχε συνεργήσει στην παράβαση, βρισκόταν εκτός της Κοινότητας, ο έλεγχος διεξαγόταν σε μία ή περισσότερες θυγατρικές εταιρείες ή υποκαταστήματά της.

Οι έλεγχοι έγιναν κατόπιν ανεπίσημης καταγγελίας (δηλαδή καταγγελία που δεν υπεβλήθη βάσει του άρθρου 3 του κανονισμού αριθ. 17) από την British Printing Industries Federation (BPIF), μια οργάνωση που αντιπροσωπεύει τις περισσότερες βιομηχανίες εκτύπωσης χαρτονιού στο Ηνωμένο Βασίλειο.

Με επιστολή της 22ας Νοεμβρίου 1990, η BPIF κατήγγειλε ότι οι παραγωγοί χαρτονιού που εφοδιάζουν την αγορά του Ηνωμένου Βασιλείου είχαν προβεί σε μια σειρά ταυτόχρονων και ενιαίων αυξήσεων των τιμών, και ζητούσε από την Επιτροπή να διενεργήσει ελέγχους για να διαπιστωθεί κατά πόσον είχε διαπραχθεί παράβαση των κανόνων ανταγωνισμού της Κοινότητας.

Ταυτόχρονα, αλλά χωρίς να ενημερώσει την Επιτροπή, η BPIF εξέδωσε ανακοίνωση στον τύπο με την οποία εξασφάλισε τη δημοσιότητα της πρωτοβουλίας της στον ειδικευμένο εμπορικό τύπο. Στο τεύχος της 10-14 Δεκεμβρίου 1990 του ενημερωτικού δελτίου "This Week", που εκδίδει η "Pulp and Paper International", δημοσιεύθηκε άρθρο σχετικά με την καταγγελία.

Αντίγραφα της ανακοίνωσης τύπου (και μάλιστα της ίδιας της καταγγελίας της BPIF) βρέθηκαν σε ορισμένα εργοστάσια χαρτονιού ή υποκαταστήματα της Cascades, της MM Pegg (M-M), που τα είχε προμηθευτεί από την Feldmuehle, της Finnboard και της SCA.

Στις 12 Δεκεμβρίου 1990, η "Federation Francaise de Cartonnage", ένας εμπορικός σύνδεσμος-ένωση που αντιπροσωπεύει τους αγοραστές του χαρτονιού στη Γαλλία, υπέβαλε επίσης ανεπίσημη καταγγελία στην Επιτροπή, παρόμοια με εκείνη της BPIF, στην οποία διατύπωνε κατηγορίες σχετικά με τη γαλλική αγορά χαρτονιού.

(23) Από τα έγγραφα στοιχεία που ενετόπισε η Επιτροπή μετά από επίσκεψη σε ορισμένες επιχειρήσεις ή ενώσεις, προέκυψε σαφώς ότι η βιομηχανία χαρτονιού είχε πλήρη επίγνωση της πιθανότητας διενέργειας ελέγχου βάσει του άρθρου 14 παράγραφος 3 μετά την καταγγελία της BPIF. Σε μία τουλάχιστον περίπτωση, ανατέθηκε σε ανεξάρτητους δικηγόρους η διενέργεια πλασματικού ελέγχου ή "εικονικής έρευνας" στα κτίρια και τις εγκαταστάσεις μιας επιχείρησης- στη συνέχεια, οι δικηγόροι αυτοί γνωστοποίησαν ότι ορισμένα έγγραφα είχαν απομακρυνθεί από τα κτίρια και τις εγκαταστάσεις "για περαιτέρω εξέταση" (αν και τόσο η εν λόγω επιχείρηση όσο και οι νομικοί της σύμβουλοι διέψευσαν στην Επιτροπή ότι είχαν πράγματι αφαιρεθεί έγγραφα).

Παρά την προειδοποίηση, οι υπάλληλοι της Επιτροπής ανεκάλυψαν κατά τους ελέγχους (ιδίως στην Cascades και στη θυγατρική εταιρεία FS-Carton της Μ-Μ), ορισμένα ιδιαιτέρως ενοχοποιητικά έγγραφα, από τα οποία προέκυπτε η ύπαρξη επί σειρά ετών συμφωνιών για τον καθορισμό των τιμών και τον περιορισμό ή τον έλεγχο της προσφοράς χαρτονιού υπό την κάλυψη ενός οργανισμού γνωστού ως "Product Group Paperboard" ή "PG Paperboard".

Τα έγγραφα αυτά θα εξετασθούν λεπτομερώς στο τμήμα Ε της παρούσας απόφασης.

2. Αιτήσεις παροχής πληροφοριών βάσει του άρθρου 11 του κανονισμού αριθ. 17

(24) Μετά τους ελέγχους που διενήργησε βάσει του άρθρου 14 παράγραφος 3, η Επιτροπή υπέβαλε αίτηση παροχής πληροφοριών βάσει του άρθρου 11 σε όλους τους παραγωγούς χαρτονιού στους οποίους απευθύνεται η παρούσα απόφαση.

Οι πληροφορίες αφορούσαν τις δραστηριότητες της PG Paperboard και τη συμμετοχή κάθε επιχείρησης στις συνεδριάσεις και τις επιτροπές της.

Απεστάλησαν επίσης στην Cascades και την Μ-Μ αιτήσεις παροχής πληροφοριών σχετικά με συγκεκριμένα θέματα για τα οποία γίνεται λόγος στα έγγραφα που βρέθηκαν στις εγκαταστάσεις τους (ή στις θυγατρικές τους εταιρείες).

Ζητήθηκε επίσης από όλες τις επιχειρήσεις τις οποίες αφορά η παρούσα διαδικασία να παράσχουν οποιαδήποτε έγγραφα στοιχεία είχαν στην κατοχή τους σχετικά με τις συνεδριάσεις της PG Paperboard. Οι περισσότερες από αυτές κοινοποίησαν τα επίσημα πρακτικά των συνεδριάσεων αλλά, με εξαίρεση τη Rena, δεν κοινοποίησαν προσωπικές σημειώσεις ή παρατηρήσεις, εκτός από εκείνες που είχαν ήδη βρεθεί κατά τη διάρκεια των ελέγχων.

Η Επιτροπή ζήτησε επίσης ορισμένα σχετικά έγγραφα στοιχεία από την Fides, την οργάνωση η οποία, με έδρα την Ελβετία, παρείχε τεχνικές υπηρεσίες στην PG Paperboard (βλέπε αιτιολογική σκέψη 27), καθώς επίσης και από τον εμπορικό σύνδεσμο των σκανδιναβών παραγωγών, αλλά τα εν λόγω έγγραφα δεν δόθηκαν.

3. Η κοινοποίηση των αιτιάσεων και οι ακροάσεις

(25) Η κοινοποίηση των αιτιάσεων στην παρούσα υπόθεση διαβιβάσθηκε στις επιχειρήσεις με επιστολή της 21ης Δεκεμβρίου 1992, μαζί με τα ακόλουθα έγγραφα.

1. για κάθε παραλήπτη, μια έκθεση των συγκεκριμένων στοιχείων που δείχνουν το ρόλο του στην εικαζόμενη σύμπραξη και που αποδεικνύουν τη συνέργειά του στην παράβαση-

2. παραρτήματα έγγραφων στοιχείων που αναφέρονται στην κοινοποίηση των αιτιάσεων και αριθμούνται από το 1 έως το 157-

3. πλήρη έγγραφα στοιχεία για καθεμία από τις 7 εντοπισθείσες πρωτοβουλίες για τις τιμές (A-Z), συμπεριλαμβανόμενων όλων των σχετικών εσωτερικών οδηγιών κάθε παραγωγού για τις τιμές και ενός ανακεφαλαιωτικού πίνακα-

4. όλες τις σχετικές αιτήσεις που υποβλήθηκαν βάσει του άρθρου 11 και τις αντίστοιχες απαντήσεις-

5. όλα τα έγγραφα που βρέθηκαν στις εγκαταστάσεις των παραγωγών ή στις θυγατρικές εταιρείες ή τα υποκαταστήματά τους σχετικά με την καταγγελία που υπέβαλε η BPIF-

6. όλες τις περί τιμών οδηγίες των ανταγωνιστών που εντοπίσθηκαν ή δόθηκαν από τους παραγωγούς, κ.πλ.-

7. όλα τα αποκόμματα από τον τύπο που είχαν στην κατοχή τους οι παραγωγοί κ.λπ. σχετικά με τις αυξήσεις των τιμών-

8. μια απογραφή των φακέλων που είχε στην κατοχή της η Επιτροπή, καθώς και ένα ερμηνευτικό σημείωμα σχετικά με την ταυτότητα και την προέλευση των εγγράφων.

Επιπλέον, η Επιτροπή απέστειλε σε κάθε παραλήπτη της κοινοποίησης των αιτιάσεων για εξέταση:

1. όλα τα έγγραφα που έλαβε από αυτούς ή από θυγατρικές εταιρείες ή υποκαταστήματά τους βάσει των άρθρων 11 ή 14-

2. πλήρη σειρά πρακτικών και άλλων εγγράφων συνεδριάσεων της PG Paperboard.

Επιπλέον, δόθηκε η δυνατότητα σε επιχειρήσεις που αντιπροσωπεύονταν μέσω θυγατρικών εταιρειών ή υποκαταστημάτων σε έναν από τους δύο εμπορικούς συνδέσμους του Ηνωμένου Βασιλείου (PAA και ACBM, (βλέπε αιτιολογικές σκέψεις 94 έως 99) να συμβουλευθούν όλα τα έγγραφα που είχει συγκεντρώσει η Επιτροπή σχετικά με την οργάνωση στην οποία εκπροσωπούνταν αλλά το οποίο δεν επισυναπτόταν στην κοινοποίηση των αιτιάσεων.

(26) Η προθεσμία που καθορίστηκε για την υποβολή έγγραφων παρατηρήσεων σχετικά με τις αιτιάσεις της Επιτροπής ήταν 14 εβδομάδες από την ημερομηνία παραλαβής της κοινοποίησης των αιτιάσεων. Όλοι οι παραλήπτες υπέβαλαν γραπτές παρατηρήσεις, μολονότι μόνον οι μισοί από αυτούς ζήτησαν να διατυπώσουν τους ισχυρισμούς τους προφορικά. Στις 7-9 Ιουνίου 1993 πραγματοποιήθηκε ακρόαση στην οποία παρουσίασαν προφορικά τους ισχυρισμούς τους οι ακόλουθες επιχειρήσεις: Buchmann, Enso-Gutzeit, Europa Carton, Gruber & Weber, Kartonfabriek de Eendracht, Laakmann, Mayr-Melnhof, MoDo, SCA Holding και Weig.

Τα κύρια χαρακτηριστικά της παράβασης περιγράφονται στα ακόλουθα τμήματα (Δ και Ε) της παρούσας απόφασης.

Δ. Η ΟΡΓΑΝΩΣΗ, Η ΔΙΑΡΘΡΩΣΗ ΚΑΙ ΤΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ ΤΩΝ ΔΙΑΦΟΡΩΝ ΟΜΑΔΩΝ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΤΗΣ PRODUCT GROUP PAPERBOARD 1. Η PG Paperboard

(27) Το 1955, οι παραγωγοί χαρτονιού που εφοδίαζαν τότε την αγορά της Δυτικής Ευρώπης, ίδρυσαν έναν σύνδεσμο γνωστό ως "Section Cartonboard" ("Section Carton" "Sektion Karton"), ο οποίος λειτουργούσε κατά τα φαινόμενα υπό την αιγίδα της Fides Treuhandgesellschaft (εταιρεία καταπιστευτικής διαχείρισης). H Fides είναι μια εταιρεία καταπιστευτικής διαχείρισης με έδρα τη Ζυρίχη που (μεταξύ άλλων) διαχειρίζεται συστήματα ανταλλαγής πληροφοριών για διάφορους βιομηχανικούς κλάδους. Ωστόσο, ελάχιστα λεπτομερή στοιχεία υπάρχουν για τις δραστηριότητες της Section Cartonboard.

Το 1980/81, οι παραγωγοί χαρτονιού αποφάσισαν να ανασυστήσουν την Section Cartonboard ως ειδική ομάδα μελέτης προϊόντος της European Paper Institute "Epi"), ενός οργανισμού που συστάθηκε αρχικά για τεχνικούς και στατιστικούς σκοπούς (7). Ο όμιλος αυτός θα έφερε στο μέλλον την επωνυμία "Product Group (ή PG) Paperboard".

H PG Paperboard πραγματοποίησε την πρώτη ετήσια γενική συνέλευση στις 12 Ιουνίου 1981 στο Wolfheze των Κάτω Χωρών.

(28) Στην PG Paperboard συμμετείχαν διάφορες εθνικές ενώσεις παραγωγών χαρτονιού στη Δυτική Ευρώπη, καθώς επίσης και μεμονωμένοι παραγωγοί από το Βέλγιο, τη Γαλλία, τη Γερμανία, την Ιταλία, το Ηνωμένο Βασίλειο, την Αυστρία, την Ισπανία και την Ελβετία. Οι σκανδιναβοί παραγωγοί συμμετείχαν μεμονωμένα με την εμπορική τους ένωση Scanpapp (αργότερα γνωστή ως Nordic Paperboard Institute ή "NPI").

Το προϊόν το οποίο αφορούσαν οι δραστηριότητες της PG Paperboard οριζόταν ως: "Παντός είδους επιχρισμένα και μη επιχρισμένα χαρτόνια μηχανών 200 g/m 2 και άνω".

(Το χαρτόνι συσκευασίας ρευστών προϊόντων, η βάση του χαρτιού ταπετσαρίας και ορισμένα άλλα προϊόντα χαρτονιού αποκλείονταν σαφώς από το πεδίο δράσης της PG Paperboard. Αναπτύχθηκαν λίγα είδη GC υψηλής ποιότητας με "ουσία" μόλις 160 gr/m 2 για γραφικούς σκοπούς, αλλά οι πωλήσεις τους είναι ασήμαντες.

Στην PG Paperboard υπήρχε μια χωριστή ομάδα "γκρίζου χαρτονιού" η οποία κάλυπτε τις ποιότητες γκρίζου χαρτονιού (GK) που δεν θεωρούνται ως χαρτόνι αυτό καθεαυτό και δεν αποτελούν αντικείμενο της παρούσας απόφασης.

Στην Fides Trust Company, που είχε ήδη σχέσεις με τη Section Cartonboard, ανατέθηκε η γραμματιακή υποστήριξη της νέας PG Paperboard.

2. Οι επιτροπές της PG Paperboard πριν το 1986

(29) Στα πλαίσια της PG Paperboard λειτουργούσαν διάφορες επιτροπές ή ομάδες: σ' αυτές συγκαταλέγονταν αρχικά, εκτός από την ετήσια γενική συνέλευση, το γνωστό ως "συμβούλιο προέδρων", μια οικονομική επιτροπή και μια τεχνική επιτροπή. Το 1984 συστάθηκε μια "επιτροπή μάρκετινγκ".

Το συμβούλιο προέδρων συνεδρίαζε τρεις έως έξι φορές περίπου το χρόνο, όπως επίσης και η οικονομική επιτροπή.

Στο συμβούλιο προέδρων μπορούσαν να συμμετάσχουν ανώτατα διοικητικά στελέχη ή εμπορικοί διευθυντές όλων των εταιρειών-μελών της PG Paperboard.

Στην οικονομική επιτροπή συμμετείχαν οι διευθυντές μάρκετινγκ ή/και πωλήσεων που υπέβαλαν εκθέσεις στο συμβούλιο προέδρων για την κατάσταση της αγοράς στις διάφορες χώρες.

Η επιτροπή μάρκετινγκ συστάθηκε αργότερα για να αναλύει τις πληροφορίες που παρείχε η οικονομική επιτροπή και να κοινοποιεί στο συμβούλιο προέδρων την εκτίμησή της σχετικά με την αγορά. Συνεδρίαζε τρεις έως πέντε φορές ετησίως.

(30) Τα επίσημα πρακτικά τόσο του συμβουλίου προέδρων όσο και της οικονομικής επιτροπής τηρούνταν από την Fides και είναι διαθέσιμα για όλη την υπό εξέταση περίοδο. Από τα πρακτικά αυτά προκύπτει ότι στα εν λόγω όργανα εσυζητούντο θέματα όπως η κατάσταση των εισερχόμενων παραγγελιών, η χρησιμοποίηση της παραγωγικής ικανότητας, η ισορροπία προσφοράς και ζήτησης και οι προτεινόμενες παύσεις της λειτουργίας των μηχανημάτων. Ωστόσο, από τα επίσημα πρακτικά δημιουργείται η εντύπωση ότι όλες οι εν λόγω συζητήσεις ήταν πάντα γενικής φύσεως και αποτελούσαν ανταλλαγή πληροφοριών, χωρίς οι μεμονωμένοι παραγωγοί να αποκαλύπτουν τις θέσεις τους ή να καταλήγουν σε οποιαδήποτε συμφωνία ή απόφαση.

Εντούτοις, δεν υπήρχαν πρακτικά της επιτροπής μάρκετινγκ, οι δε παραγωγοί ισχυρίζονται ότι τέτοια πρακτικά δεν είχαν συνταχθεί ποτέ.

3. Οι μεταβολές της διάρθρωσης της PG Paperboard το 1986/87

(31) Η διάρθρωση της PG Paperboard υπέστη σημαντικές μεταβολές το 1986 και 1987. Πρώτον, κατά τα μέσα του 1986 συστάθηκε μια ολιγομελής "ομάδα εργασίας προέδρων" (PWG), αποτελούμενη από υψηλά ιστάμενους εκπροσώπους των οκτώ περίπου μεγαλύτερων παραγωγών χαρτονιού. Καθήκον της φαινομενικά ήταν να "προετοιμάζει" το συμβούλιο προέδρων για θέματα όπως οι τάσεις του κόστους, η εξέλιξη της ζήτησης και οι προβλέψεις για τις πωλήσεις. Η PWG συνεδρίαζε σε τακτά χρονικά διαστήματα πέντε έως οκτώ φορές ετησίως.

Με τη σύσταση της νέας PWG, το συμβούλιο προέδρων δεν συνεδρίαζε τόσο συχνά: διεξαγόταν μια συνεδρίαση την άνοιξη στα πλαίσια της ετήσιας τενικής συνέλευσης της PG Paperboard στην οποία συμμετείχαν σχεδόν όλοι οι παραγωγοί, καθώς επίσης και μια χειμερινή συνεδρίαση τον Νοέμβριο στηνοποία συμμετείχαν συνήθως μόνον ένας ή δύο παραγωγοί από κάθε χώρα.

(32) Λίγο αργότερα -το 1987- η επιτροπή μάρκετινγκ ανασυγκροτήθηκε (ακριβείς λεπτομέρειες δεν υπάρχουν) και έκτοτε ήταν γνωστή ως "κοινή επιτροπή μάρκετινγκ" ή JMC. Όλοι οι παραγωγοί στους οποίους απευθύνεται η απόφαση (με μόνη εξαίρεση την Enso-Gutzeit) συμμετείχαν στις συνεδριάσεις του οργάνου αυτού, μολονότι ορισμένοι το έπρατταν πιο συχνά από άλλους. Η Finnboard φαίνεται ότι εκπροσωπούσε τόσο την NPI όσο και τις τέσσερις χαρτοποιίες της, Kyro, Metsa-Serla, Tampella και United Paper Mills. Η JMC άρχισε να συνεδριάζει υπό τη νέα ονομασία της κατά τα τέλη του 1987 ή τις αρχές του 1988.

Στην αρχή συνεδρίαζε δώδεκα περίπου φορές ή παραπάνω το χρόνο και, μολονότι ο αριθμός των συνεδριάσεων μειώθηκε το 1989 σε οκτώ περίπου, διεξάγονταν μεμονωμένες συνεδριάσεις για τις ποιότητες GC και GD. Φαίνεται ότι η JMC ανέλαβε ορισμένα καθήκοντα της οικονομικής επιτροπής που δεν είναι γνωστά. Ωστόσο, η τελευταία συνέχισε να συνεδριάζει μέχρι τις αρχές του 1991, παρέχοντας πληροφορίες στη JMC σχετικά με την κατάσταση της αγοράς στις διάφορες χώρες.

4. Η απουσία πρακτικών ή άλλων έγγραφων στοιχείων

(33) Παρά το γεγονός ότι στις συνεδριάσεις του συμβουλίου προέδρων και της οικονομικής επιτροπής ετηρούντο πάντα λεπτομερή πρακτικά που διανέμονταν στους συνέδρους, δεν υπήρχε κανένα επίσημο έγγραφο για τις συνεδριάσεις της PWG πριν από τον Φεβρουάριο του 1990 ή της JMC πριν από την ημερομηνία των ελέγχων της Επιτροπής. Δεν υπήρχαν ούτε καν προσκλήσεις ή κατάλογοι συμμετοχής στις συνεδριάσεις. Μετά από συγκεκριμένες και επανειλημμένες αιτήσεις παροχής πληροφοριών της Επιτροπής σύμφωνα με το άρθρο 11, οι περισσότεροι από τους συμμετέχοντες ισχυρίστηκαν ότι, λόγω της "ανεπίσημης" φύσης των συνεδριάσεων, δεν συντάσσονταν ποτέ πρακτικά. Επίσης, όλες σχεδόν οι επιχειρήσεις επέμειναν ότι οι εκπρόσωποί τους δεν τηρούσαν προσωπικές σημειώσεις κατά τη διάρκεια των συνεδριάσεων, ούτε κατήρτισαν αργότερα ουδεμία έκθεση για την ενημέρωση άλλων μελών των οργανώσεων. Η Fides, που παρείχε γραμματιακή υποστήριξη στην PG Paperboard, συμμετείχε σε όλες τις συνεδριάσεις της. Η Επιτροπή δεν δέχεται ότι υπό την ιδιότητα αυτή η Fides δεν τηρούσε ορισμένα πρακτικά των συνεδριάσεων, τόσο της PWG όσο και της JMC, όπως ακριβώς έπραττε για άλλες επιτροπές- ωστόσο, η Fides δεν κοινοποίησε ποτέ οποιαδήποτε πρακτικά ή άλλα έγγραφα στοιχεία παρά τις επανειλημμένες αιτήσεις της Επιτροπής.

5. Οι δηλώσεις της Stora

(34) Απαντώντας στις αιτήσεις παροχής πληροφοριών που τους υποβλήθηκαν βάσει του άρθρου 11, όλες σχεδόν οι επιχειρήσεις προέβησαν απλώς σε μια αόριστη και ανώδυνη περιγραφή του σκοπού και της λειτουργίας των διάφορων επιτροπών της PG Paperboard.

Τα κύρια σημεία των περιγραφών αυτών συμφωνούσαν με την επίσημη περιγραφή των δραστηριοτήτων τους, όπως αυτή αναφέρεται στις ετήσιες εκθέσεις της PG Paperboard.

Ωστόσο, η Stora, ο σουηδικός όμιλος δασοκομικών προϊόντων, που συμπεριελάμβανε ήδη την Kapparfors και είχε επίσης αποκτήσει πρόσφατα την Feldmuehle, σε επιστολή της προς την Επιτροπή στις 19 Αυγούστου 1991 παραδέχθηκε ότι ". . . οι εταιρείες του ομίλου Stora εφήρμοσαν ορισμένες πολιτικές και πρακτικές που ενδέχεται να συνιστούν παραβάσεις των κανόνων ανταγωνισμού".

Αργότερα (στις 30 Αυγούστου 1991), η Stora έδωσε λεπτομερή απάντηση στην αίτηση παροχής πληροφοριών της Επιτροπής σχετικά με την PG Paperboard και τις δραστηριότητές της, η οποία συμπληρώθηκε με περαιτέρω υποβολή στοιχείων της Stora βάσει του άρθρου 11, ιδίως εκείνη της 28ης Οκτωβρίου 1991 ("δεύτερη δήλωση Stora").

6. Οι στόχοι και οι δραστηριότητες της PG Paperboard και η συμμετοχή στις διάφορες επιτροπές της

α) Η PG Paperboard μέχρι το 1986

(35) Σύμφωνα με τη Stora (δεύτερη δήλωση, σ. 2), οι παραγωγοί της Cartonboard είχαν "επιχειρήσει να επιβάλουν τάξη στην . . . αγορά από το 1975. Τα μέλη της PG Paperboard ή της προκατόχου της (πριν από το 1981) συνεδρίαζαν για να συζητήσουν τον καθορισμό των τιμών και των μεριδίων της αγοράς κατά την περίοδο αυτή". Πριν από το 1986/87, το συμβούλιο προέδρων είχε συζητήσει - αν και όπως φαίνεται πολύ γενικά - διάφορες προτάσεις και είχε καταβάλει προσπάθειες για αύξηση των τιμών και αντιμετώπιση της πλεονάζουσας παραγωγικής ικανότητας. Η επιτροπή μάρκετινγκ που συστάθηκε το 1994 εξέτασε το κατά πόσο η αγορά θα αποδεχόταν μια αύξηση ή όχι και υπέβαλε έκθεση στους προέδρους. H Stora ισχυρίσθηκε ότι οι προσπάθειες προς την κατεύθυνση αυτή ήταν ως επί το πλείστον ανεπιτυχείς, λόγω της ενδημικής πλεονάζουσας παραγωγικής ικανότητας του τομέα κατά την περίοδο αυτή.

Οι προσπάθειες του συμβουλίου προέδρων κατά τη διάρκεια της περιόδου αυτής να επιβάλουν πειθαρχία στην αγορά χαρτονιού φαίνεται ότι προσέκρουσαν επίσης στην έλλειψη επαρκώς λεπτομερών πληροφοριών τεχνικής φύσης. Αυτό θεωρήθηκε ως νοούμενο ως εμπόδιο στην αποτελεσματικότητα της αθέμιτης συνεργασίας αλλά παραγκωνίσθηκε σε μεγάλο βαθμό με τη δημιουργία, το 1986, της PWG, η αποτελεσματικότητα της οποίας βελτιώθηκε περαιτέρω με τη σύσταση της νέας JMC κατά τα έτη 1987 ή τις αρχές του 1988.

β) Η PWG

(36) Η PWG απαρτιζόταν από εκπροσώπους των (οκτώ περίπου) μεγαλύτερων παραγωγών χαρτονιού και τα μέλη της κατείχαν θέσεις ανώτατων διοικητικών στελεχών, εμπορικών διευθυντών ή ανάλογες θέσεις στις αντίστοιχες επιχειρήσεις.

Τα μέλη της PWG είναι οι εξής επιχειρήσεις: Cascades- Papeteries Beghin-Corbehem και Feldmuehle (ανήκουν τώρα αμφότερες στη Stora)- Finnboard KNP (μέχρι τα μέσα του 1988)- Μ-Μ- Saffa (αργότερα γνωστή ως Sarrio)- TBM (ανήκει τώρα στη MoDo) και, από το 1988, η Weig.

Τις συνεδριάσεις της PWG διηύθυνε ο αιρετός πρόεδρος της PG Paperboard: κατά τη διάρκεια της εξεταζόμενης περιόδου, το αξίωμα αυτό κατείχαν διαδοχικά ανώτερα διευθυντικά στελέχη της KNP, της Finnboard και της Μ-Μ.

Όλα μαζί, τα αρχικά μέλη της PWG, αντιπροσώπευαν σχεδόν το σύνολο της παραγωγικής ικανότητας GC και τα 2/3 (αναλογία που αργότερα αυξήθηκε λόγω της εξαγοράς) της παραγωγικής ικανότητας GD στη Δυτική Ευρώπη.

(37) Οι ετήσιες "εκθέσεις δραστηριοτήτων" της PG Paperboard που υποβάλλονταν στη γενική συνέλευση δίνουν την εντύπωση ότι αποστολή της PWG ήταν να προετοιμάζει το έδαφος για το συμβούλιο προέδρων, συζητώντας θέματα γενικής φύσης, όπως οι τάσεις του κόστους, οι εξελίξεις όσον αφορά την προσφορά και τη ζήτηση και οι προβλέψεις για την κατάσταση των πωλήσεων.

Στην πραγματικότητα, οι απόρρητες αρμοδιότητές της ήταν πολύ πιο συγκεκριμένες.

Κατά τη Stora, η "PWG συνεδρίαζε από το 1986 για να συνδράμει στην επιβολή πειθαρχίας στην αγορά". Ένας από τους πραγματικούς της σκοπούς ήταν η διεξαγωγή "συζητήσεων και συνεννοήσεων για την αγορά, τα μερίδια της αγοράς, τις τιμές, τις αυξήσεις των τιμών και την παραγωγική ικανότητα" (δεύτερη δήλωση Stora σ. 4-5).

Αμέσως μετά τη σύστασή της, η PWG "κατέληξε σε συμφωνία και έλαβε βασικές αποφάσεις τόσο για το χρονοδιάγραμμα όσο και για το επίπεδο των αυξήσεων των τιμών που θα πραγματοποιούσαν οι παραγωγοί χαρτονιού" (δεύτερη δήλωση Stora, σ. 6).

Σε συνδιασμό με τις ενέργειες για αύξηση των τιμών, η PWG πραγματοποιούσε λεπτομερείς συζητήσεις για τα μερίδια των εθνικών ομίλων και των μεμονωμένων ομίλων παραγωγών στην αγορά της Δυτικής Ευρώπης. Κατόπιν αυτών, οι συμμετέχοντες κατέληγαν σε ορισμένες "άτυπες συμφωνίες" για τα αντίστοιχα μερίδια της αγοράς, με στόχο να μην τεθούν σε κίνδυνο οι συντονισμένες πρωτοβουλίες για τις τιμές λόγω υπερβάλλουσας προσφοράς. Οι μεγαλύτεροι όμιλοι παραγωγών συμφωνούσαν στην ουσία να διατηρήσουν τα μερίδιά τους στην αγορά στα επίπεδα που εγνωστοποιούντο κάθε χρόνο μέσω των στοιχείων για την ετήσια παραγωγή και τις πωλήσεις, τα οποία η Fides ανακοίνωσε στην τελική τους μορφή τον Μάρτιο του επόμενου έτους. Σε κάθε συνεδρίαση της PWG αναλύονταν οι εξελίξεις των μεριδίων της αγοράς βάσει των μηνιαίων εκθέσεων της Fides και, εάν προέκυπταν σημαντικές διακυμάνσεις, εζητούντο εξηγήσεις από την επιχείρηση που εθεωρείτο υπεύθυνη.

(38) Η PWG υπέβαλε εκθέσεις στην ολομέλεια του συμβουλίου προέδρων. Ο ρόλος της ήταν μεταξύ άλλων:

"να αξιολογεί και να παρουσιάζει στο συμβούλιο προέδρων την ακριβή κατάσταση της προσφοράς και της ζήτησης στην αγορά και τα μέτρα που έπρεπε να ληφθούν για να επιβληθεί τάξη σε αυτή" (δεύτερη δήλωση Stora, σ. 5).

Η PWG συνεδρίαζε πάντα πριν από κάθε προγραμματισμένη συνεδρίαση του συμβουλίου προέδρων και, δεδομένου ότι το ίδιο πρόσωπο προήδρευε και των δύο συνεδριάσεων, δεν επιδέχεται αμφιβολία το ποιος γνωστοποιούσε το αποτέλεσμα των διαβουλεύσεων της PWG στους άλλους "προέδρους", όπως αποκαλούνταν, που δεν ήταν μέλη του εσωτερικού κύκλου.

Εάν το συμβούλιο προέδρων δεν συνεδρίαζε αμέσως μετά τις συνομιλίες της PWG, οι συμμετέχοντες ενημέρωναν τους μικρότερους παραγωγούς στους εθνικούς τους ομίλους για τα όσα είχαν αποφασισθεί: (απάντηση της Stora, της 17ης Σεπτεμβρίου 1991, σύμφωνα με το άρθρο 11). Για τη Γερμανία, δεν ήταν απόλυτα αναγκαίο να υιοθετηθεί η διαδικασία αυτή για το GC, δεδομένου ότι όλη σχεδόν η παραγωγή επραγματοποιείτο από μέλη της PWG. Από την άλλη πλευρά, για την ποιότητα GD οι ανεξάρτητοι παραγωγοί, όπως οι Buchmann και Laakmann, ενημερώνονταν κατά καιρούς από την Feldmuehle ή την Μ-Μ. Η Buchmann παραδέχεται ότι η Feldmuehle της έδιδε "αρκετά συχνά" λεπτομερή στοιχεία (χώρα, χρόνος και ποσό) των προγραμματιζόμενων αυξήσεων των τιμών.

Οι σκανδιναβοί παραγωγοί (όλοι μέλη της NPI) επληροφορούντο συνήθως την έκβαση των συζητήσεων από την Finnboard. Με τον τρόπο αυτό ενημερώθηκε η Kopparfors πριν από τη συγχώνευση με τη Feldmuehle το 1990. Η πεποίθηση της Stora ότι η ίδια πρακτική εφαρμοζόταν για τη Rena και την Enso-Gutzeit, επιβεβαιώνεται σε μεγάλο βαθμό από δήλωση της Rena. Επιβεβαιώνεται επίσης από τη θέση της Finnboard στην PWG ως εκπροσώπου της NPI και ως μεμονωμένου μέλους (βλέπε επίσης αιτιολογικές σκέψεις 58, 79 και 83).

Στη Γαλλία, η Cascades ή η Beghin Corbehem (CBC) πληφορούσαν τα "Papeteries de Lancey" για τις αποφάσεις της PWG.

Ωστόσο, αυτοί οι δίαυλοι επικοινωνίας δεν είχαν θεσμοθετημένη μορφή, δεδομένου ότι, εκτός από την Enso-Gutzeit, οι παραγωγοί για τους οποίους γίνεται λόγος ήταν όλοι μέλη της JMC που συνεδρίαζε τακτικά και είχαν ενημερωθεί από τον πρόεδρο του οργάνου αυτού για τα όσα είχαν αποφασισθεί κατά την τελευταία συνεδρίαση της PNG (στην οποία συμμετείχε και ο ίδιος).

(39) Η PWG συνεδρίαζε πολλές φορές το χρόνο. Από τον Ιούνιο του 1986 μέχρι τον Μάιο του 1987 συνεδρίασε τέσσερις φορές- κατά την περίοδο 1987/88, οκτώ φορές- το 1988/89, πέντε φορές και την περίοδο 1989/90 τουλάχιστον δέκα φορές.

Εξ όσων γνωρίζει η Επιτροπή, ορισμένες ημερομηνίες διεξαγωγής των συνεδριάσεων της PWG ήταν οι εξής.

"" ID="1">10 Νοεμβρίου 1986 > ID="2">Ζυρίχη "> ID="1">12 Δεκεμβρίου 1986 > ID="2">Ζυρίχη "> ID="1">18 Μαρτίου 1987 > ID="2">Ζυρίχη "> ID="1">20 Μαΐου 1987 > ID="2">Γκρατς "> ID="1">12 Οκτωβρίου 1987 > ID="2">Ζυρίχη "> ID="1">4 Δεκεμβρίου 1987 > ID="2">Ζυρίχη "> ID="1">10 Μαρτίου 1988 > ID="2">Ζυρίχη "> ID="1">25 Μαΐου 1988 > ID="2">Βαρκελώνη "> ID="1">17 Νοεμβρίου 1988 > ID="2">Ζυρίχη "> ID="1">10 Φεβρουαρίου 1989 > ID="2">Ζυρίχη "> ID="1">5 Απριλίου 1989 > ID="2">Ζυρίχη "> ID="1">17 Μαΐου 1989 > ID="2">Νίκαια "> ID="1">18 Οκτωβρίου 1989 > ID="2">Ζυρίχη "> ID="1">28 Νοεμβρίου 1989 > ID="2">Ζυρίχη "> ID="1">6 Φεβρουαρίου 1990 > ID="2">Ζυρίχη "> ID="1">23 Μαΐου 1990 > ID="2">Ελσίνκι "> ID="1">26 Νοεμβρίου 1990 > ID="2">Γκέτεμπουργκ "> ID="1">1η Φεβρουαρίου 1991 > ID="2">Ζυρίχη "> ID="1">12 Απριλίου 1991 > ID="2">Ζυρίχη "> ID="1">27 Μαΐου 1991 > ID="2">Ζυρίχη "> ID="1">5 Ιουνίου 1991 > ID="2">Μόντρεαλ ">

(δεν είναι γνωστές όλες οι ημερομηνίες των συνεδριάσεων).

(40) Ένας εκπρόσωπος της ΚΝΡ προήδρευε των συνεδριάσεων του συμβουλίου προέδρων από το 1984 έως το 1988 και υπό την ιδιότητα αυτή συμμετείχε επίσης στις συνεδριάσεις της PWG. Όταν παραιτήθηκε από το αξίωμα του προέδρου το 1988, η ΚΝΡ έπαυσε να είναι μέλος της PWG.

Ωστόσο, η γαλλική χαρτοβιομηχανία Beghin Corbehem (CBC) συνέχισε να συμμετέχει μεμονωμένα στην PWG αφ' ότου η Feldmuehle - η οποία είχε ήδη το 50 % των μετοχών της - αγόρασε το υπόλοιπο 50 % το 1989.

Η Weig συμμετείχε για πρώτη φορά στη συνεδρίαση της PWG τον Μάιο του 1988 και στη συνέχεια δεν συμμετείχε τακτικά στις συνεδριάσεις μέχρι την άνοιξη του 1989.

Εκτός από τις Cascades και Weig, τα μέλη της PWG έδωσαν ελάχιστα στοιχεία σχετικά με τη συμμετοχή τους στις διάφορες συνεδριάσεις της PWG πριν από το τέλος του 1989 ή τις αρχές του 1990. Η συμμετοχή κάθε παραγωγού στις συνεδριάσεις μετά τις 28 Νοεμβρίου 1989 εμφαίνεται στον πίνακα 2.

γ) Το συμβούλιο προέδρων

(41) Πριν από τις συνεδριάσεις του συμβουλίου προέδρων, που μέχρι σήμερα διεξάγονται μόνον δύο φορές ετησίως, προηγείτο πάντα μια συνεδρίαση της PWG. Όπως εξήγησε η Stora, ένα από τα καθήκοντα της PWG ήταν να εξηγεί στο συμβούλιο των προέδρων τα μέτρα που ήταν αναγκαία για τη ρύθμιση της αγοράς (βλέπε αιτιολογική σκέψη 38). Με τον τρόπο αυτό, οι διευθύνοντες σύμβουλοι που συμμετείχαν στις συνεδριάσεις του συμβουλίου προέδρων ενημερώνονταν για τις αποφάσεις της PWG και τις οδηγίες που έπρεπε να δοθούν στα παραρτήματα πωλήσεων για την υλοποίηση των συμπεφωνημένων πρωτοβουλιών για τις τιμές. Αυτό σήμαινε, επίσης, ότι οι διευθυντές μάρκετινγκ που συμμετείχαν στις συνεδριάσεις της JMC και εφήρμοζαν τις συμπεφωνημένες αυξήσεις για τις τιμές (αιτιολογικές σκέψεις 44 και 45) γνώριζαν ότι οι διευθύνοντες σύμβουλοι θα υποστήριζαν την απόφαση της PWC. Στα επίσημα πρακτικά των συνεδριάσεων του συμβουλίου προέδρων δεν καταγράφονται οι επαφές αυτές με την PWG. Ούτε γίνεται καμία απολύτως μνεία στα επίσημα πρακτικά για τις συζητήσεις της σχετικά με την τιμολόγηση ή τις πρωτοβουλίες για τις τιμές.

Αντίθετα, συνέχισε να δίδει την τελείως παραπλανητική εντύπωση ότι οι οποιεσδήποτε συζητήσεις σχετικά με λεπτά θέματα όπως η κατάσταση της αγοράς, η χρησιμοποίηση της παραγωγικής ικανότητας, οι ανεκτέλεστες παραγγελίες, η παύση της λειτουργίας των μηχανημάτων, κ.λπ., ήταν αρκετά γενικής φύσης, χωρίς να αποκαλύπτονται ποτέ συγκεκριμένα στοιχεία από τους παραγωγούς.

Η ομολογία της Stora ότι το συμβούλιο προέδρων συζητούσε όντως τον κατόπιν αθέμιτης συνεργασίας καθορισμό των τιμών, επιβεβαιώνεται από ένα εσωτερικό σημείωμα της συνεδρίασης του συμβουλίου προέδρων στις 10 Νοεμβρίου 1986, που εντοπίσθηκε στο υποκατάστημα πωλήσεων της M-M στο Ηνωμένο Βασίλειο (MM PEGG):

"Καθορισμός των τιμών στο Ηνωμένο Βασίλειο

Σε πρόσφατη συνεδρίαση της Fides συμμετείχε εκπρόσωπος της Weig που ανέφερε ότι, κατά τη γνώμη της τελευταίας, το 9 % (8) ήταν πολύ υψηλό για το Ηνωμένο Βασίλειο και κατέληγε στο 7 %. Μεγάλη απογοήτευση επειδή αυτό εσήμαινε ότι ο καθένας μπορούσε να διαπραγματευθεί τις τιμές."

(42) Όλες οι επιχειρήσεις στις οποίες απευθύνεται η παρούσα απόφαση εκπροσωπούνταν στο συμβούλιο προέδρων. Μολονότι ορισμένοι από τους μικρότερους παραγωγούς συμμετείχαν σ' αυτό σχεδόν σπάνια, οι μεγαλύτεροι παραγωγοί (που ήταν επίσης όλοι μέλη της PWG) εκπροσωπούνταν σχεδόν πάντα σε κάθε συνεδρίαση του συμβουλίου προέδρων.

Υπάλληλοι της NPI συμμετείχαν σε όλες τις συνεδριάσεις, πλην μιας, του συμβουλίου προέδρων κατά την περίοδο 1986-1991. Οι εκπρόσωποι της Finnboard (συμμετείχαν και στις συνεδριάσεις της PWG που είχαν πραγματοποιηθεί λίγο ενωρίτερα) έλαβαν μέρος σε όλες τις συνεδριάσεις του συμβουλίου προέδρων χωριστά από την NPI. Μερικές φορές συμμετείχαν επίσης και ορισμένες μεμονωμένες εταιρείες-μέλη της Finnboard: η Metsae Serla συμμετείχε κάθε χρόνο στις συνεδριάσεις της ολομέλειας της άνοιξης (αλλά όχι στις χειμερινές συνεδριάσεις) και η United Paper Mills συμμετέσχε σε μία συνεδρίαση τον Μάιο του 1989.

(43) Οι συνεδριάσεις του συμβουλίου προέδρων από το 1986 και μετά πραγμτοποιήθηκαν τις ακόλουθες ημερομηνίες:

"" ID="1">29 Μαΐου 1986 > ID="2">Αλγκέρο (Σαρδηνία) "> ID="1">10 Νοεμβρίου 1986 Ζυρίχη "> ID="1">20 Μαΐου 1987 > ID="2">Γκρατς "> ID="1">4 Δεκεμβρίου 1987 > ID="2">Ζυρίχη "> ID="1">25 Μαΐου 1988 > ID="2">Βαρκελώνη "> ID="1">17 Νοεμβρίου 1988 > ID="2">Ζυρίχη "> ID="1">17 Μαΐου 1989 > ID="2">Νίκαια "> ID="1">28 Νοεμβρίου 1989 > ID="2">Ζυρίχη "> ID="1">23 Μαΐου 1990 > ID="2">Ελσίνκι "> ID="1">26 Νοεμβρίου 1990 > ID="2">Γκέτεμπουργκ "> ID="1">5 Ιουνίου 1991 > ID="2">Μόντρεαλ ">

Λεπτομερή στοιχεία για τη συμμετοχή κάθε επιχείρησης στις συνεδριάσεις αυτές εμφαίνονται στον πίνακα 3.

δ) Η κοινή επιτροπή μάρκετινγκ

(44) Η κοινή επιτροπή μάρκετινγκ ή "JMC" συστάθηκε κατά τα τέλη του 1987 και εθεωρείτο πολύ πιο αποτελεσματική από την προκάτοχό της, την επιτροπή μάρκετινγκ. Η JMC υπέβαλλε εκθέσεις στην PWG. Επίσημος στόχος της ήταν να καταρτίζει για την PWG μια λεπτομερή ανάλυση των συνθηκών της αγοράς και μια πρόβλεψη για τις πωλήσεις. Προς το σκοπό αυτό, ελάμβανε πληροφορίες από την οικονομική επιτροπή.

Ωστόσο, βασικό έργο της JMC ήταν εξαρχής:

- να προσδιορίζει κατά πόσο και, εάν αυτό συνέβαινε, με ποιον τρόπο θα μπορούσαν να τεθούν σε ισχύ οι αυξήσεις των τιμών και να γνωστοποιεί τα συμπεράσματά της στην PWG,

- να επεξεργάζεται τις λεπτομέρειες των πρωτοβουλιών για τις τιμές που απεφάσιζε η PWG για καθεμία χώρα μεμονωμένα και για τους κυριότερους πελάτες με στόχο τη δημιουργία ενός συστήματος ταυτόσημων (δηλαδή ενιαίων) τιμών στην Ευρώπη (πρώτη δήλωση της Stora, σελίδα 17- δεύτερη δήλωση, σελίδα 8 και επόμ.).

(45) Στη δεύτερη δήλωσή της (σελίδες 8-9), η Stora προέβη σε λεπτομερή ανάλυση του τρόπου λειτουργίας της JMC. Η Επιτροπή αυτή συζητούσε τον τρόπο με τον οποίο επρόκειτο να εφαρμοστούν από κάθε παραγωγό στις διάφορες αγορές οι αυξήσεις των τιμών που συμφωνούσε η PWG. Οι πρακτικές λεπτομέρειες για την υλοποίηση των προτεινόμενων αυξήσεων των τιμών εξετάζονταν σε συζητήσεις "στρογγυλής τραπέζης", όπου κάθε σύνεδρος είχε την ευκαιρία να σχολιάζει την προτεινόμενη αύξηση.

Τυχόν δυσκολίες για την υλοποίηση των αυξήσεων των τιμών που είχε αποφασίσει η PWG, ή η κατά διαστήματα άρνηση συνεργασίας, εγνωστοποιούντο στην PWG, η οποία (κατά τη Stora) "επεδίωκε τότε να επιτύχει το επίπεδο συνεργασίας που εθεωρείτο αναγκαίο". Η JMC υπέβαλλε χωριστές εκθέσεις για τις ποιότητες GC και GD. Σε περίπτωση που η PWG τροποποιούσε μια απόφαση για τις τιμές βάσει των εκθέσεων που λάμβανε από την JMC, τα κατάλληλα μέτρα που έπρεπε να εφαρμοστούν εσυζητούντο κατά την επόμενη συνεδρίαση της JMC.

Δεν υπάρχουν επίσημες προσκλήσεις ή πρακτικά για καμία από τις συνεδριάσεις της JMC. Ωστόσο, είναι σαφές ότι, λόγω του πολυσύνθετου χαρακτήρα των καθηκόντων της, δεν θα μπορούσε να λειτουργήσει χωρίς οι συμμετέχοντες να έχουν προβεί σε δικούς τους υπολογισμούς και να έχουν υποβάλει προτάσεις και χωρίς να τηρούνται λεπτομερή πρακτικά των εργασιών της από τον πρόεδρο ή τη γραμματεία. Έπρεπε να υποβληθεί έκθεση στην PWG. Κατά την προφορική ακρόαση, ένας από τους συμμετέχοντες (Gruber & Weber) ομολόγησε ότι κατά γενικό κανόνα δεν ετηρούντο ενοχοποιητικές σημειώσεις.

Εντούτοις, οι συμμετέχοντες στις συνεδριάσεις της JMC δεν ήταν όλοι όσο θα έπρεπε προσεκτικοί σε ό,τι αφορά την καταστροφή ή τη μη τήρηση σημειώσεων: κατά τη διάρκεια των ελέγχων στην Μ-Μ και στη μικρή νορβηγική επιχείρηση Rena (βλέπε σημεία 80, 82, 84 και 87) εντοπίσθηκαν λεπτομερείς προσωπικές σημειώσεις από ορισμένες συνεδριάσεις της JMC.

(46) Καθόλη τη διάρκεια της υπό εξέταση περιόδου, επικεφαλής της JMC ήταν το ίδιο πρόσωπο, ένας ανώτερος διευθυντής της Feldmuehle (που) έχει τώρα συνταξιοδοτηθεί): η επιτυχία της αποδόθηκε σε μεγάλο βαθμό στις προσωπικές του προσπάθειες. Συμμετείχε επίσης στην PWG και ενεργούσε ως σύνδεσμος μεταξύ των δύο οργάνων. Στις συνεδριάσεις συμμετείχαν εκπρόσωποι όλων ή σχεδόν όλων των ευρωπαίων παραγωγών χαρτονιού. Οι τέσσερις φινλανδοί παραγωγοί ποιότητας GC αντιπροσωπεύονταν πάντα στην JMC από την Finnboard, η οποία όμως ισχυρίζεται ότι συμμετείχε στις συνεδριάσεις όχι για λογαριασμό της αλλά ως εκπρόσωποι της NPI (βλέπε άρθρο 11, απάντηση της Finnboard). Η NPI δεν εκπροσωπείτο χωριστά στην JMC, μολονότι αυτό συνέβαινε στο συμβούλιο προέδρων. Η Fiskeby παραδέχθηκε ότι "μερικές φορές" ένας αντιπρόσωπος της NPI έδωσε στην Fiskeby πληροφορίες τηλεφωνικά σχετικά με θέματα που εξετάστηκαν σε συνεδριάσεις JMC στις οποίες δεν παρίστατο. Ορισμένοι παραγωγοί - ιδίως οι μεγαλύτεροι που συμμετείχαν επίσης στην PWG - παρακολουθούσαν τις συνεδριάσεις της JMC πιο συχνά από άλλους, αλλά δεν είναι δυνατό να εξακριβωθεί ο κατάλογος συμμετοχής κάθε συνεδρίασης λόγω της πλήρους έλλειψης επίσημων πρακτικών. Ωστόσο - με εξαίρεση την Enso-Gutzeit - όλες οι επιχειρήσεις στις οποίες απευθύνεται η παρούσα κοινοποίηση αιτιάσεων έλαβαν μέρος σε ορισμένες τουλάχιστον συνεδριάσεις της JMC. Για τις ποιότητες GC και GD επραγματοποιούντο μεμονωμένες συνεδριάσεις, συνήθως σε συνεχόμενες ημέρες.

Σύμφωνα με τα έγγραφα στοιχεία, συμπεριλαμβανόμενων και των ετήσιων εκθέσεων της PG Paperboard, η JMC συνεδρίαζε με την ακόλουθη συχνότητα:

"" ID="1">Ιούνιος 1987-Μάιος 1988 > ID="2">15 συνεδριάσεις "> ID="1">Ιούνιος 1988-Μάιος 1989 > ID="2">11 συνεδριάσεις "> ID="1">Ιούνιος 1989-Μάιος 1990 > ID="2">8 συνεδριάσεις (συμπεριλαμβανόμενων και διάφορων διήμερων συνόδων) "> ID="1">Ιούνιος 1990-Μάιος 1991 > ID="2">8 συνεδριάσεις (συμπεριλαμβανόμενων και διάφορων διήμερων συνόδων) ">

(47) Οι τελευταίες γνωστές συνεδριάσεις της JMC πραγματοποιήθηκαν στη Βιένη, στις 3 και 10 Ιουλίου 1991, δέκα εβδομάδες μετά την ημερομηνία διενέργειας των ελέγχων της Επιτροπής.

Λεπτομέρειες σχετικά με την ομολογηθείσα ή διαπιστωθείσα συμμετοχή κάθε επιχείρησης στην JMC παρατίθενται στους πίνακες 4 και 5.

Ο πίνακας 4 δείχνει τις ημερομηνίες των συνεδριάσεων της JMC στις οποίες κάθε επιχείρηση είτε παραδέχεται είτε έχει αποδειχθεί ότι έλαβε μέρος (ο πίνακας αυτός δεν μπορεί να θεωρηθεί ως εξαντλητικός).

Ο πίνακας 5 δείχνει τους συμμετέχοντες στις τακτικές συνεδριάσεις, σύμφωνα με όσα ανέφερε κάθε παραγωγός.

(48) Στις περισσότερες περιπτώσεις, οι παραγωγοί, απαντώντας στις επανειλημμένες αιτήσεις παροχής πληροφοριών βάσει του άρθρου 11, ισχυρίσθηκαν ότι δεν ενθυμούνταν πότε άρχισαν να παρακολουθούν τις συνεδριάσεις της επιτροπής μάρκετινγκ ή της JMC, ή περιόρισαν τις απαντήσεις τους στα τελευταία χρόνια ή έδωσαν ασαφείς απαντήσεις.

Συνεπώς, δεν ήταν δυνατό (με ελάχιστες εξαιρέσεις) να εξακριβωθούν με βεβαιότητα οι ημερομηνίες των συνεδριάσεων στις οποίες συμμετείχαν οι μεμονωμένοι παραγωγοί, ιδίως πριν από το 1989. Η Laakmann (που δεν έκανε διάκριση μεταξύ της JMC και της προκατόχου της "επιτροπής μάρκετινγκ" ανέφερε, απαντώντας βάσει του άρθρου 11, ότι οι εταιρείες Cascades, Europa Carton, KNP, FS-Karton, M-M, Deisswil, Feldmuehle, CBC, Saffa και η ίδια συμμετείχαν από την αρχή στις συνεδριάσεις για την ποιότητα GD, δηλαδή από το 1984. Κατά τη Laakmann, οι Buckmann, Gruber & Weber, Prat Carton, Tampella Espanola και Weig άρχισαν να παρακολουθούν αυτές τις συνεδριάσεις λίγο αργότερα από τους άλλους παραγωγούς, πράγμα που θα μπορούσε να σημαίνει ότι άρχισαν να συμμετέχουν μόνον όταν η νέα JMC συστάθηκε στα τέλη του 1987 ή στις αρχές του 1988.

ε) Η οικονομική επιτροπή

(49) Η "οικονομική επιτροπή", στην οποία, παρά την επωνυμία της, δεν συμμετείχαν οικονομολόγοι, αλλά διευθυντές μάρκετινγκ ή/και πωλήσεων, συζητούσε θέματα όπως οι διακυμάνσεις των τιμών στις εθνικές αγορές και οι ανεκτέλεστες παραγγελίες και γνωστοποιούσε τα πορίσματά της στην JMC (ή στην προκάτοχό της "επιτροπή μάρκετινγκ" πριν από τα τέλη του 1987).

Σύμφωνα με τη Stora, μολονότι οι ανεκτέλεστες παραγγελίες των μεμονωμένων παραγωγών δεν συνεζητούντο λεπτομερώς στην οικονομική επιτροπή, αντίθετα προς την JMC, όπου αυτό είναι σαφές ότι συνέβαινε, μερικές φορές οι μεμονωμένοι παραγωγοί συνέκριναν τις θέσεις τους με το μέσο όρο του τομέα.

Η Stora δηλώνει κατηγορηματικά ότι από την ανταλλαγή πληροφοριών στην οικονομική επιτροπή κατά τη διάρκεια του 1987 προέκυψε ότι όλοι οι παραγωγοί είχαν γεμάτα τα βιβλία παραγγελιών τους, γεγονός που επιβεβαίωνε τη συνεχώς ενισχυόμενη πεποίθηση στη βιομηχανία χαρτονιού ότι είχε επέλθει ισορροπία μεταξύ της παραγωγικής ικανότητας και της κατανάλωσης.

(50) Το "κεντρικό θέμα" των συζητήσεων της οικονομικής επιτροπής ήταν η ανάλυση και η αξιολόγηση της αγοράς χαρτονιού στις διάφορες χώρες. Οι πληροφορίες που παρέχονταν στην οικονομική επιτροπή σχετικά με τις συνθήκες της αγοράς σε κάθε κράτος μέλος φαίνεται ότι προέρχονταν από τις εθνικές επιτροπές στις οποίες εκπροσωπούνταν οι τοπικοί παραγωγοί και οι κυριότεροι εισαγωγείς (πρακτικά της συνεδρίασης του συμβουλίου προέδρων, 10 Νοεμβρίου 1986). Οι συζητήσεις για τις συνθήκες της αγοράς δεν ήταν αόριστες: οι συνομιλίες για την κατάσταση κάθε εθνικής αγοράς πρέπει να θεωρηθούν στο πλαίσιο των προγραμματισμένων πρωτοβουλίων για τις τιμές, συμπεριλαμβανόμενης και της διαφαινόμενης ανάγκης προσωρινής διακοπής της λειτουργίας των εργοστασίων για τη στήριξη των αυξήσεων των τιμών.

Από μια προσωπική σημείωση του εκπροσώπου της FS-Karton όσον αφορά τα κυριότερα θέματα της συνεδρίασης της οικονομικής επιτροπής στη Ζυρίχη στις 3 Οκτωβρίου 1989, η οποία απεστάλη στον διευθύνοντα σύμβουλο της Μ-Μ, προκύπτει ότι, εκτός από μια λεπτομερή ανάλυση της ζήτησης, της παραγωγής και των ληφθεισών παραγγελιών, θέματα της συνεδρίασης ήταν και τα ακόλουθα:

- η διαπιστωθείσα έντονη αντίδραση των αγοραστών στην τελευταία αύξηση της τιμής της ποιότητας GC, που άρχισε να ισχύει την 1η Οκτωβρίου,

- οι ανεκτέλεστες παραγγελίες των παραγωγών ποιοτήτων GC και GD, συμπεριλαμβανόμενων και των επιμέρους θέσεων,

- οι εκθέσεις για τη πραγματική και την προγραμματιζόμενη προσωρινή διακοπή της παραγωγής,

- τα ιδιάζοντα προβλήματα εφαρμογής των αυξήσεων των τιμών στο Ηνωμένο Βασίλειο και οι επιπτώσεις τους στην απαιτούμενη διαφορά μεταξύ των τιμών των ποιοτήτων GC και GD,

- η σύγκριση των προβλεπόμενων εσόδων από εισερχόμενες παραγγελίες κάθε εθνικού ομίλου.

Τα θέματα αυτά δεν αναφέρονταν στα επίσημα πρακτικά της συνεδρίασης.

Στον πίνακα 6 αναφέρονται λεπτομερή στοιχεία σχετικά με τη συμμετοχή στις συνεδριάσεις της οικονομικής επιτροπής από τα τέλη του 1986 και μετά. Οι μόνες από τις επιχειρήσεις στις οποίες απευθύνεται η παρούσα απόφαση που δεν συμμετείχαν σε καμία συνεδρίαση της οικονομικής επιτροπής ήταν οι Enso Gutzeit, Europa Carton, Gruber & Weber και Weig. (Η Enso Gutzeit ήταν μέλος της NPI που συμμετείχε σε όλες τις συνεδριάσεις της οικονομικής επιτροπής. Οι άλλες τρεις ήταν μέλη της JMC).

Ε. Ο ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΣ ΕΛΕΓΧΟΥ ΤΩΝ ΤΙΜΩΝ ΚΑΙ ΤΟΥ ΟΓΚΟΥ ΤΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ 1. Έλεγχος του όγκου της παραγωγής

α) Η πολιτική της "τιμής πριν από την ποσότητα"

(51) Βασικός παράγοντας της επιτυχίας των πρωτοβουλιών για τις τιμές μετά το 1988 ήταν (όπως αντελήφθησαν οι παραγωγοί) η διατήρηση ισορροπίας μεταξύ παραγωγής και κατανάλωσης. Όλα τα μέλη της PWG εξέφρασαν ανησυχίες αναφέροντας ότι οι νέες πρωτοβουλίες για τις τιμές δεν θα έπρεπε να υπονομευθούν από σημαντικές αυξήσεις του όγκου των πωλήσεων, πράγμα που η Stora χαρακτήρισε ως πολιτική της "τιμής πριν από την ποσότητα" (απάντηση της Stora, της 14ης Φεβρουαρίου 1992, βάσει του άρθρου 11).

Αυτό σήμαινε ότι οι μεγάλοι παραγωγοί θα μπορούσαν να συμφωνήσουν αυξήσεις των τιμών στην PWG με σχετική βεβαιότητα επιτυχίας.

(52) Η συμφωνία που επιτεύχθηκε στην PWG κατά το 1987 προέβλεπε το "πάγωμα" στα τότε επίπεδα των μεριδίων των κυριότερων παραγωγών στην αγορά της Δυτικής Ευρώπης, χωρίς προσπάθειες για την προσέλκυση νέων πελατών ή την επέκταση των υφιστάμενων επιχειρηματικών δραστηριοτήτων με επιθετική πολιτική τιμολόγησης.

Σύμφωνα με τη Stora (δεύτερη δήλωση, σελίδα 11), η άτυπη συμφωνία για τα μερίδια της αγοράς μεταξύ των κυριότερων παραγωγών αφορούσε τα μερίδια κάθε μεγάλου ομίλου παραγωγών στη Δυτική Ευρώπη. Δεν είχε νόημα (αναφέρει η Stora) να συζητούν τα μερίδιά τους στις μεμονωμένες εθνικές αγορές: λόγω των διασυνοριακών συγχωνεύσεων των μεγάλων μεταποιητών, οι παραγωγοί χαρτονιού δεν ήταν καν βέβαιοι για τον τελικό προορισμό των παραδόσεών τους.

(53) Έγγραφα που ενετόπισε η Επιτροπή στην FS-Karton (που ανήκει στον όμιλο M-M) επιβεβαιώνουν ότι κατά τα τέλη του 1987 επετεύχθη συμφωνία στις δύο ομάδες προέδρων για τα συναφή θέματα του ελέγχου του όγκου των πωλήσεων και της πειθαρχίας όσον αφορά τις τιμές.

Σε μια εσωτερική έκθεση της 28ης Δεκεμβρίου 1988 με τίτλο "Vertrauliche Aktennotiz" ("εμπιστευτικός φάκελος"), που απεστάλη στον διευθύνοντα σύμβουλο της Μ-Μ στη Βιένη από τον διευθυντή μάρκετινγκ τον αρμόδιο για τις πωλήσεις του ομίλου αυτού στη Γερμανία, εξετάζονται εμπεριστατωμένα τα μέτρα που έπρεπε να λάβουν από τα τέλη του 1987 οι ευρωπαίοι παραγωγοί χαρτονιού σε επίπεδο προέδρων για να εξασφαλίσουν την "πειθαρχία όσον αφορά τις τιμές".

(54) Στο σημείωμα της Μ-Μ επιβεβαιώνεται ότι κατά το 1987 επετεύχθη κοινή συναίνεση για την εφαρμογή της πολιτικής "ή τιμή πριν από την ποσότητα". Ωστόσο, ο συντάκτης του σημειώματος αυτού έκρινε ότι στην πολιτική αυτή υπήρχαν τόσο "κερδισμένοι όσο και χαμένοι".

Όλοι οι συμμετέχοντες ωφελήθηκαν από το γεγονός ότι η συνεχής πτωτική τάση των τιμών, που χαρακτήριζε την αγορά, αντιστράφηκε και με δύο συγκεκριμένα μέτρα κατά το 1988 μεταβλήθηκε σε ανοδική τάση. (Η αναφορά στα δύο "μέτρα" υποδηλώνει προφανώς τις δύο "πρωτοβουλίες" για τις τιμές κατά το 1988).

Από την άλλη πλευρά, τόσο η Μ-Μ όσο και η Feldmuehle είχαν σχετικές απώλειες. Επειδή η Μ-Μ είχε αυξήσει το μερίδιό της στην αγορά το καλοκαίρι του 1987, οι άλλοι παραγωγοί της ζήτησαν - αναμφίβολα ως αντίτιμο για την επίτευξη ευρύτερης συμφωνίας - να κάνει ορισμένες "θυσίες":

- Το μερίδιό της στην αγορά "πάγωσε" στο επίπεδο του 1987 και δόθηκαν σαφείς διαβεβαιώσεις στους άλλους παραγωγούς ότι η Μ-Μ δεν θα επεδίωκε να εξασφαλίσει νέες παραγγελίες προσφέροντας χαμηλότερες τιμές.

- Η Μ-Μ έδωσε ρητές οδηγίες στο προσωπικό πωλήσεων στη Γερμανία και στην Αυστρία και στα υποκαταστήματά της σε άλλες χώρες για την τήρηση της εν λόγω αυστηρής πολιτικής τιμολόγησης ("absolute Preisdisziplin"). Παλαιότερα ο μόνος στόχος ήταν η αύξηση των πωλήσεων- τώρα η "αυστηρή πειθαρχία στις τιμές" με κίνδυνο διακοπής της λειτουργίας των μηχανημάτων για μείωση της παραγωγής.

(55) Η Μ-Μ ήταν μία από τις πρώτες χαρτοβιομηχανίες που εφήρμοσε τον Μάρτιο του 1988 την αύξηση της τιμής (που είχε ήδη ανακοινωθεί τον Δεκέμβριο του 1987), καθώς επίσης και τη δεύτερη αύξηση του έτους, η οποία άρχισε να ισχύει τον Οκτώβριο. Έκανε τις θυσίες που της είχαν ζητηθεί και μείωσε τις ποσότητες που διοχέτευε σε αγορές με υψηλές τιμές. Η αμετακίνητη στάση της Μ-Μ όσον αφορά τις τιμές δυσαρέστησε ορισμένους τακτικούς της πελάτες. Από την άλλη πλευρά, ο διευθυντής μάρκετινγκ είχε υπόνοιες ότι οι άλλοι παραγωγοί δεν είχαν στηρίξει όλοι τις πρωτοβουλίες για τις τιμές όπως η M-M. Το προσωπικό πωλήσεών τους συμπεριφέρονταν στην αγορά κατά τρόπο διαφορετικό από εκείνον που είχε συμφωνηθεί σε υψηλό επίπεδο. Αναφέροντας το παράδειγμα ενός άλλου παραγωγού που προσέφερε σε έναν σημαντικό πελάτη τιμές χαμηλότερες από εκείνες της M-M κατά 150 γερμανικά μάρκα ανά τόνο, ο εν λόγω διευθυντής μάρκετινγκ αναρωτήθηκε ενδεικτικά πως ήταν δυνατό η συμπεριφορά αυτή να συμβιβάζεται με το "συμφωνηθέν σύστημα". Για το λόγο αυτό, πίεσε τον προϊστάμενό του (που συμμετείχε στις συνεδριάσεις της PWG) να δεσμεύσει τους άλλους παραγωγούς να συμμορφωθούν με τον ίδιο αυστηρό κανόνα που είχε επιβληθεί στην M-M, δηλαδή να απωλέσουν πελατεία παρά να παραβιάσουν τη συμφωνηθείσα τιμή.

Η Επιτροπή προσπάθησε να αντλήσει από την Μ-Μ περαιτέρω λεπτομέρειες όσον αφορά τις ακριβείς περιστάσεις υπό τις οποίες επετεύχθη συμφωνία μεταξύ των παραγωγών χαρτονιού το 1987.

Στην απάντησή της βάσει του άρθρου 11, η M-M υποστήριξε ότι δεν υπήρχε συμφωνία "υπό την αυστηρή έννοια του όρου" και ότι η επανειλημμένη χρήση του όρου αυτού στο εν λόγω σημείωμα (και παρόμοιων εκφράσεων) από τον διευθυντή μάρκετινγκ της εταιρείας δεν θα πρέπει να "ερμηνεύεται κατά γράμμα".

(56) Η βασική άτυπη συμφωνία μεταξύ των κυριότερων παραγωγών για τη διατήρηση των αντίστοιχων μεριδίων τους στην αγορά συνέχισε να ισχύει καθόλη την περίοδο που καλύπτει η παρούσα απόφαση.

Αρχικά, το κυριότερο μέλημα της PWG προς την κατεύθυνση αυτή ήταν να περιορίσει την αύξηση των μεριδίων των παραγωγών της ΕΖΕΣ στην αγορά της ΕΟΚ: της Μ-Μ, της Finnboard, της Kopparfors και της Iggesund. Οι παραγωγοί της Κοινότητας επιθυμούσαν να προστατεύσουν την εγχώρια αγορά, ενώ οι σκανδιναβοί παραγωγοί (και η Μ-Μ) τη θεωρούσαν ως φυσική αγορά για τις εξαγωγές τους. Πραγματοποιήθηκαν συζητήσεις με τους εν λόγω παραγωγούς των χωρών της ΕΖΕΣ όσον αφορά το ανώτατο επίπεδο των μεριδίων της αγοράς το οποίο ήταν διατεθειμένοι να αποδεχθούν. Κατέστη σαφές στους παραγωγούς αυτούς ότι η αύξηση των μεριδίων τους στην αγορά εις βάρος άλλων μπορούσε να διαταράξει την ισορροπία παραγωγής-κατανάλωσης και να υπονομεύσει τις συντονισμένες προσπάθειες για αύξηση των τιμών. Αργότερα, καθώς οι παραγωγοί των χωρών της ΕΖΕΣ απέκτησαν και οι ίδιοι εγκαταστάσεις παραγωγής χάρτου στην Κοινότητα, η πολιτική των άλλων, που συνίστατο στον περιορισμό του μεριδίου των μη κοινοτικών παραγωγών στην αγορά της Κοινότητας, έχασε μέρος της σκοπιμότητάς της. Το ενδιαφέρον επικεντρωνόταν όλο και περισσότερο στη διατήρηση της ισορροπίας μεταξύ των κυριότερων επιχειρηματικών ομίλων ώστε να μην τεθούν σε κίνδυνο οι πρωτοβουλίες για τις τιμές (απάντηση της Stora, της 14ης Φεβρουαρίου 1992, σύμφωνα με το άρθρο 11).

Οι παραγωγοί χρησιμοποιούσαν ως βάση των υπολογισμών τους τα στοιχεία για τις συνολικές πωλήσεις του προηγούμενου έτους, που ανακοινώνονταν κατά τον επόμενο Μάρτιο.

Δεδομένου ότι γνώριζε επίσης τις προβλέψεις των ποσοστών ανάπτυξης της αγοράς κατά το επόμενο έτος, κάθε παραγωγός ήταν σε θέση να υπολογίζει τον όγκο των πρόσθετων πωλήσεων που θα μπορούσε να πραγματοποιήσει κατά τη διάρκεια του έτους χωρίς να αυξήσει το μερίδιό του στην αγορά (και να αποσταθεροποιήσει έτσι την αγορά).

Οι επιχειρήσεις που συμμετείχαν στις συζητήσεις αυτές για τα μερίδια της αγοράς ήταν εκείνες που εκπροσωπούντο στην PWG, και συγκεκριμένα η Cascades, η Finnboard, η KNP (μέχρι το 1988), η Μ-Μ, η MoDo, η Sarrio, οι δύο όμιλοι παραγωγών της Stora CBC και Feldmuehle και (από το 1988) η Weig.

(57) Η "εξέλιξη των μεριδίων της αγοράς" αναλυόταν σε κάθε συνεδρίαση της PWG βάσει προσωρινών στατιστικών στοιχείων (βλέπε αιτιολογική σκέψη 63). Συνεζητούντο τα μερίδια στη Δυτική Ευρώπη γενικότερα και, σε μικρότερο βαθμό, η κατάσταση στις μεμονωμένες χώρες. Σύμφωνα με τη Stora, "αναλύονταν και συνεζητούντο οι σημαντικές διακυμάνσεις των μεριδίων της αγοράς και εζητούντο εξηγήσεις για τις σημαντικές μεταβολές". Μια μεταβολή των σχεδίων πώλησης μπορούσε (για παράδειγμα) να αποδοθεί σε μια ειδική παραγγελία σε μια συγκεκριμένη αγορά ή σε έναν πελάτη που είχε αρχίσει να χρησιμοποιεί μία μόνον χώρα για το σύνολο του εφοδιασμού του στην Ευρώπη.

Ωστόσο, οι παραγωγοί μπορούσαν να αποφασίσουν οι ίδιοι τα συγκεκριμένα μέτρα που καθένας από αυτούς έπρεπε να λάβει για τη διατήρηση του μεριδίου του στην αγορά στα ίδια επίπεδα. Στις συνεδριάσεις συνεζητούντο θέματα όπως η προσωρινή διακοπή της παραγωγής ή η διοχέτευση πλεονάζουσας παραγωγής σε υπερπόντιες αγορές, αλλά η εφαρμογή των υπό συζήτηση μέτρων εξαρτάτο από τις συγκεκριμένες συνθήκες που αντιμετώπιζε κάθε παραγωγός.

Τα μέλη της PWG ήλπιζαν και ανέμεναν ότι, δίνοντας το παράδειγμα στους μικρούς παραγωγούς, θα ωθούσαν τους τελευταίους να δεχθούν και τους περιορισμούς.

(58) Μολονότι οι μικροί παραγωγοί χαρτονιού που συμμετείχαν στις συνεδριάσεις της JMC δεν είχαν γνώση των λεπτομερών συζητήσεων για τα μερίδια της αγοράς στην PWG, ήταν απολύτως ενήμεροι, στα πλαίσια της πολιτικής "η τιμή πριν από την ποσότητα" την οποία είχαν αποδεχθεί όλοι, για τη γενική άτυπη συμφωνία μεταξύ των σημαντικότερων παραγωγών όσον αφορά τη διατήρηση "της προσφοράς σε σταθερά επίπεδα" και δεν αμφέβαλαν για την ανάγκη προσαρμογής της δικής τους συμπεριφοράς στην εν λόγω άτυπη συμφωνία.

Αυτό επιβεβαιώνεται από σημείωμα που συνέταξε ο τότε διευθύνων σύμβουλος της Rena σε μια ειδική συνεδρίαση της NPI (βλέπε αιτιολογική σκέψη 28) στο αεροδρόμιο της Αρλάντα της Στοκχόλμης στις 3 Οκτωβρίου 1988. Κύριο θέμα της συζήτησης αυτής ήταν η επόμενη αύξηση των τιμών που επρόκειτο να λάβει χώρα τον Απρίλιο του 1989- δεδηλωμένος στόχος ήταν η αύξηση των τιμών κατά 15 % μέχρι τα τέλη του 1989.

Ο συντάκτης του σημειώματος συνέχιζε:

"Σε δύσκολες περιόδους: έλεγχος της παραγωγής με προσωρινή παύση για όλους. Θα καταρτισθεί πρόταση. Οι τιμές πρέπει να διατηρηθούν." (μετάφραση από το νορβηγικό πρωτότυπο).

Θα πρέπει να επισημανθεί το γεγονός ότι την εποχή εκείνη ο τότε διευθύνων σύμβουλος της Finnboard ήταν τόσο πρόεδρος της NPI (και μάλιστα στη συνάντηση της Αρλάντα), όσο και πρόεδρος της PG Paperboard και προήδρευε υπό την ιδιότητα αυτή του συμβουλίου πρόεδρων και της PWG (βλέπε επίσης αιτιολογική σκέψη 38).

(59) Για τους παραγωγούς που συμμετείχαν στην PWG, η συμφωνία για "πάγωμα" των μεριδίων της αγοράς βασιζόταν στον "εθελοντικό περιορισμό" και σε ένα σύστημα αμοιβαίας ενθάρρυνσης. Η Stora αναφέρει ότι σε τελική ανάλυση "εάν οι παραγωγοί συμμορφώνονταν προς την άτυπη συμφωνία ή όχι εξαρτάτο από το κατά πόσο θεωρούσαν ότι η συμμόρφωσή τους προς τη συμφωνία αυτή εξυπηρετούσε καλύτερα τα συμφέροντά τους."

Από ό,τι είναι γνωστό, δεν υπήρχε επίσημος μηχανισμός κυρώσεων ή αποζημίωσης για την εφαρμογή της άτυπης συμφωνίας σχετικά με τα μερίδια της αγοράς, αλλά οι παραγωγοί εγνώριζαν ότι υπήρχε πιθανότητα "αντιποίνων" σε περίπτωση που ένας από αυτούς επεξέτεινε σημαντικά τις επιχειρήσεις του εις βάρος ενός άλλου σε μια συγκεκριμένη αγορά (απάντηση της Stora, της 14ης Φεβρουαρίου 1992, σελίδα 4, σύμφωνα με το άρθρο 11).

Υπάρχουν βέβαια ορισμένες ενδείξεις ότι οποιοσδήποτε παραγωγός αθετούσε την υπόσχεσή του και ηύξανε το μερίδιό του στην αγορά εις βάρος άλλων δεχόταν επίπληξη- αυτό φαίνεται ότι συνέβη με τη Weig.

(60) Η Επιτροπή δέχεται ότι, παρά την άτυπη συμφωνία για τα μερίδια της αγοράς, το μερίδιο ορισμένων μεγάλων μεμονωμένων παραγωγών αυξανόταν από χρόνο σε χρόνο. Η Stora διευκρίνισε ότι, κατά τη γνώμη των παραγωγών, τα συμφέροντά τους και οι δυσκολίες που αντιμετώπιζαν ήταν τέτοιες ώστε δεν ήταν πάντα δυνατό να ληφθούν μέτρα για τον περιορισμό των πωλήσεών τους. Δεν επιδέχεται αμφιβολία ότι οι παραγωγοί που μπορούσαν να διαπραγματευτούν από θέση ισχύος, ανέμεναν αυξημένο μερίδιο στην αγορά. Ορισμένοι παραγωγοίεθεωρούντο ενδεχομένως λιγότερο αξιόπιστοι από άλλους. Για το λόγο αυτό, οι συζητήσεις για τα μερίδια της αγοράς επαναλαμβάνονταν κάθε χρόνο με τους παραγωγούς από μια νέα βάση.

Εντούτοις, τα επίπεδα των μεριδίων της αγοράς επανεξετάζονταν συνεχώς στην PWG, όπου εγνωστοποιούντο και συνεζητούντο τα συγκεκριμένα προβλήματα και ανάγκες των μεμονωμένων μελών. Συνεπώς, η άτυπη συμφωνία μεταξύ των παραγωγών για τα μερίδια της αγοράς δεν ήταν στατική, αλλά αποτελούσε το αντικείμενο περιοδικών προσαρμογών και επαναδιαπραγματεύσεων.

β) Η ανταλλαγή πληροφοριών στη Fides

(61) Στο πλαίσιο της επιτυχούς υλοποίησης των πρωτοβουλιών για τις τιμές, εθεωρείτο απαραίτητη η ανάπτυξη ενός ευρέως συστήματος γνωστοποίησης και ελέγχου της παραγωγής, του όγκου των πωλήσεων και της χρησιμοποίησης της παραγωγικής ικανότητας.

Τα περισσότερα μέλη της PG Paperboard υπέβαλαν στη Fides περιοδικές (εβδομαδιαίες, μηνιαίες, εξαμηνιαίες, ετήσιες) εκθέσεις σχετικά με τις παραγγελίες, την παραγωγή, τις πωλήσεις και τη χρησιμοποίηση της παραγωγικής ικανότητας ως ακολούθως:

- εβδομαδιαίες εκθέσεις για την εισροή παραγγελιών,

- μηνιαίες εκθέσεις για την παραγωγή και τις πωλήσεις,

- μηνιαίες προβλέψεις για την παραγωγή (από τον Απρίλιο του 1991),

- εξαμηνιαίες εκθέσεις για την παραγωγή ποιοτήτων GC και GD κατανεμόμενη ανάλογα με τη "σύσταση" (δηλαδή τις διάφορες κατηγορίες βάρους),

- ετήσιες εκθέσεις για την παραγωγική ικανότητα.

Οι σκανδιναβοί παραγωγοί δεν παρείχαν απευθείας στη Fides τις πληροφορίες για τα εν λόγω θέματα, αλλά τις γνωστοποιούσαν μέσω της εμπορικής τους ένωσης, της NPI.

Το σύστημα της Fides κάλυπτε ολόκληρη τη Δυτική Ευρώπη (ΕΟΚ και ΕΖΕΣ).

(62) Βάσει του συστήματος Fides, γίνονταν ταξινόμιση των ατομικών εκθέσεων σε κεντρικό επίπεδο και τα ενοποιημένα (και, υποτίθεται, ανώνυμα) στοιχεία διαβιβάζονταν στη συνέχεια στους συμμετέχοντες.

Οι στατιστικές που διαβιβάζονταν από το Fides στα μέλη του ήταν οι εξής:

- εβδομαδιαίες στατιστικές για την εισροή παραγγελιών,

- μηνιαίες στατιστικές για την κατανάλωση (ανά χώρα και για καθεμία από τις 28 ποιότητες ή ομάδες ποιοτήτων),

- μηνιαίες στατιστικές για την παραγωγή και τις παραδόσεις (ποιοτήτων GC, GD και SBS από τις χώρες παραγωγής),

- σύνοψη όσον αφορά την κατανάλωση των ποιοτήτων GC και GD (για "περίοδο 12 μηνών" και σε "προβαλλόμενη ετήσια" βάση),

- στατιστικές για την αγορά (εξαμηνιαίως),

- ανάλυση ανάλογα με την ουσία (εξαμηνιαίως),

- στατιστικές για τη ετήσια παραγωγική ικανότητα,

- απογραφή μηχανημάτων (κατά καιρούς).

Οι ενοποιημένες στατιστικές για την "παραγωγή και τις παραδόσεις" και για την "κατανάλωση" διανέμονταν κάθε μήνα από τη Fides στους συμμετέχοντες τόσο υπό "πρόχειρη" όσο και υπό "τελική" μορφή. Οι πρόχειρες στατιστικές που καταρτίζονταν εν αναμονή των τελικών στοιχείων στηρίζονταν μέχρις ενός σημείου σε εκτιμήσεις βάσει των μέσων όρων των προηγούμενων ετών.

Εβδομαδιαία στοιχεία για την εισροή παραγγελιών παρέχονταν στη Fides από το 75 % περίπου των μελών της PG Paperboard. Οι ενοποιημένες στατιστικές αποστέλλονταν από τη Fides στους συμμετέχοντες την επόμενη ημέρα. Οι στατιστικές αυτές έδειχναν το σύνολο των εκκρεμών παραγγελιών των συμμετεχόντων παραγωγών τόσο στη Δυτική Ευρώπη όσο και σε ολόκληρο τον κόσμο.

(63) Οι ενοποιημένες στατιστικές της Fides που αποστέλλονταν εκ νέου στους συμμετέχοντες από τη Fides ήταν κατανεμημένες ανά βασική ποιότητα και ανά χώρα, εκτός από τις εβδομαδιαίες εκθέσεις για την εισροή παραγγελιών που αφορούσαν ολόκληρη τη Δυτική Ευρώπη.

Στο σημείωμα της Μ-Μ, της 28ης Δεκεμβρίου 1988, (αιτιολογική σκέψη 53) προτεινόταν (για να μην υπάρχει αμφιβολία όσον αφορά τον έλεγχο του συστήματος "η τιμή πριν από την ποσότητα"), κάθε παραγωγός να δηλώνει στη Fides στοιχεία για το σύνολο της παραγωγής του και, στη συνέχεια, να την υποδιαιρεί σε πέντε επιμέρους στοιχεία: εγχώρια αγορά, υπόλοιπο ΕΟΚ, υπόλοιπη Ευρώπη, υπερπόντιες χώρες και ίδια χρήση. Σύμφωνα με την Μ-Μ, το σύστημα Fides υπέστη σημαντικές τροποποιήσεις σύμφωνα με την πρόταση αυτή. Δεν είναι γνωστό κατά πόσο και σε ποιο βαθμό οι εκθέσεις των μεμονωμένων παραγωγών στη Fides κοινοποιούνταν σε όλα τα μέλη της PWG. Ωστόσο, οι ενοποιημένες στατιστικές της Fides μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν (και εχρησιμοποιούντο) ως μέσο για τον καθορισμό και τον έλεγχο των μεμονωμένων μεριδίων της αγοράς και για την ανάλυση της αξιοποίησης της παραγωγικής ικανότητας. Η πιο ακριβής ανάλυση γινόταν συνήθως τον Μάρτιο, όταν ήταν διαθέσιμα πλήρη στοιχεία για το προηγούμενο έτος. Κατά τη διάρκεια του έτους εχρησιμοποιούντο συνήθως οι "πρόχειρες" στατιστικές, αν και ήταν πιθανό να μην αντανακλούν ακριβώς την τελική κατάσταση του περασμένου έτους, λόγω των διακυμάνσεων, και έπρεπε να χρησιμοποιούνται με προσοχή. Τα αποτελέσματα της πρακτικής αυτής εξετάζονταν στις συνεδριάσεις της PWG, καταρτίζονταν σχεδιαγράμματα και εζητούντο "εξηγήσεις" από οποιοδήποτε παραγωγό του οποίου το μερίδιο της αγοράς παρουσίαζε σημαντική αύξηση (βλέπε αιτιολογική σκέψη 57).

(64) Σε πολλές περιπτώσεις, πληροφορίες σχετικά με τον έλεγχο των μεριδίων των διάφορων ομίλων στην αγορά ήταν διαθέσιμες ή μπορούσαν να ληφθούν πολύ εύκολα από το ίδιο το σύσημα υποβολής εκθέσεων Fides, χωρίς να κοινοποιηθούν περαιτέρω. Τα μέτρα προστασίας που χρησιμοποιούσε η Fides σε άλλα συστήματα υποβολής εκθέσεων ώστε να μην είναι δυνατός ο εντοπισμός των παραδόσεων μεμονωμένων παραγωγών, δεν εφαρμόζονταν στο σύστημα για το χαρτόνι. Ένα παράδειγμα είναι οι στατιστικές για την "παραγωγή" και τις παραδόσεις της Φινλανδίας. Εκτός από τις παραχθείσες ποσότητες SBS και GS στη Φινλανδία (δεν υπήρχε ποιότητα GD), οι στατιστικές αυτές δείχνουν τις φινλανδικής προέλευσης παραδόσεις για καθεμία από τις ποιότητες αυτές σε κάθε εθνική αγορά- στην ουσία, οι παραδόσεις αυτές μπορούσαν να προέρχονται μόνον από την Enso-Gutzeit και την Finnboard αντίστοιχα. Επίσης οι ίδιες στατιστικές για το Ηνωμένο Βασίλειο (GC και GD) απεκάλυπταν τις πωλήσεις της Iggesund (πρώην Thames Board) και Read Paper & Board (UK) Ltd σε κάθε αγορά: Οι εταιρείες αυτές είναι οι μόνοι εγχώριοι παραγωγοί ποιοτήτων GC και GD αντίστοιχα. Οι ίδιες πληροφορίες παρέχονται λεπτομερέστερα στις στατιστικές για την κατανάλωση.

γ) Εκθέσεις για την παραγωγική ικανότητα

(65) Από τη σύσταση της PG Paperboard το 1981, η Fides συνέτασσε μια ετήσια έκθεση για την παραγωγική ικανότητα ανά χώρα, καθώς επίσης και μια λεπτομερέστερη "απογραφή μηχανημάτων", που κάλυπταν και οι δύο όλες τις ποιότητες χαρτονιού, συμπεριλαμβανόμενων και προϊόντων όπως το γκρίζο χαρτόνι που παράγεται από μηχανήματα χαρτονιού.

Επιπλέον, ο διευθυντής μάρκετινγκ της Finnboard υπέβαλλε στην PG Paperboard μια ετήσια μελέτη για τη χρησιμοποίηση της παραγωγικής ικανότητας στην καθαυτό λεγόμενη αγορά χαρτονιού (κάνοντας χρήση ενός πιο αυστηρού ορισμού του προϊόντος από εκείνον που εχρησιμοποιείτο στις εκθέσεις της Fides για την παραγωγική ικανότητα και στην απογραφή μηχανημάτων).

Λόγω των διαφορετικών βάσεων αξιολόγησης, η έκθεση Fides για την παραγωγική ικανότητα και η μελέτη της Finnboard δεν ήταν άμεσα συγκρίσιμες. Έγιναν προσπάθειες να υπάρχει αντιστοιχία των δεδομένων που περιέχονταν στις δύο εκθέσεις και μετά το 1985 στην έκθεση Fides γινόταν διάκριση μεταξύ του "χαρτονιού συσκευασίας" και των "άλλων ειδών χαρτονιού" ("αναθεωρημένη έκθεση Fides για την παραγωγική ικανότητα").

(66) Το 1987, τα μέλη της PWG πληροφορήθηκαν ότι η ζήτηση του προϊόντος είχε αυξηθεί τόσο ραγδαία ώστε η πλεονάζουσα παραγωγική ικανότητα του τομέα είχε απορροφηθεί.

Παρά τη διάκριση σε "χαρτόνι συσκευασίας" και σε "άλλα χαρτόνια", εξακολουθούσαν να υπάρχουν διαφορές μεταξύ της μελέτης της Finnboard και της αναθεωρημένης έκθεσης Fides. Στη γενική συνέλευση του 1987, η Fides πρότεινε να μη συντάσσεται πλέον αναθεωρημένη έκθεση για την παραγωγική ικανότητα και να διατηρηθεί μόνον η απογραφή μηχανημάτων. Τελικά, η γενική συνέλευση αποφάσισε να συνεχισθεί η κατάρτιση αναθεωρημένης έκθεσης Fides για την παραγωγική ικανότητα στην υφιστάμενη μορφή της και να συμπληρωθεί με μια νέα μελέτη για την παραγωγική ικανότητα που να καλύπτει μόνο το χαρτόνι.

(67) Στη νέα έρευνα για την παραγωγική ικανότητα που εκδόθηκε το 1988 (πρακτικά της συνεδρίασης του συμβουλίου προέδρων της 25ης Μαΐου 1988) επιβεβαιώνονταν τα όσα είχε ήδη διαπιστώσει η οικονομική επιτροπή, δηλαδή ότι "η πολυσυζητημένη πλεονάζουσα παραγωγική ικανότητα ήταν στην πραγματικότητα ανύπαρκτη".

Τα πρακτικά συνεχίζουν:

"Πρέπει να εφιστάται η προσοχή των πελατών στο γεγονός αυτό, όσο το δυνατόν συχνότερα."

Στην ετήσια γενική συνέλευση που πραγματοποιήθηκε την επόμενη ημέρα, ο εκπρόσωπος της Feldmuehle (που ήταν πρόεδρος της JMC) επεσήμανε ότι "υπάρχουν πραγματικά και όχι θεωρητικά αριθμητικά στοιχεία για την παραγωγική ικανότητα. Συνεπώς, τα στοιχεία είναι άκρως σημαντικά για την καθημερινή διαχείριση. Μπορούν και πρέπει να χρησιμοποιούνται για να αντικρούεται η άποψη που επικρατεί συχνά μεταξύ των πελατών ότι υπάρχει μεγάλη πλεονάζουσα παραγωγική ικανότητα στη βιομηχανία χαρτονιού."

Η έκθεση κοινοποιήθηκε για πρώτη φορά στους πελάτες από την European Paper Institute την άνοιξη του 1989, μετά από πρόταση της Feldmuehle να δημοσιευθεί.

Σύμφωνα με τη Stora:

"Στόχος της δημοσίευσης αυτής ήταν να καταδειχθεί ότι ο κλάδος χρησιμοποιούσε σχεδόν πλήρως την παραγωγική του ικανότητα, να πεισθούν, αφενός, οι διευθυντές πωλήσεων/μάρκετινγκ ότι υπήρχε δυνατότητα να καλυφθούν οι μεγάλες απώλειες του προηγούμενου έτους και, αφετέρου, οι πελάτες ότι υπήρχαν ελάχιστα περιθώρια για διαπραγμάτευση των αυξήσεων των τιμών." (δεύτερη δήλωση Stora, σελίδα 13).

(68) Η νέα έρευνα για την παραγωγική ικανότητα (που έγινε γνωστή ως "Πράσινη Βίβλος") καταρτίσθηκε από τη Fides βάσει πληροφοριών που παρείχαν τα μέλη της PG Paperboard το Σεπτέμβριο/Οκτώβριο κάθε έτους, και περιελάμβανε εκτίμηση της παραγωγικής τους ικανότητας για το επόμενο έτος.

Συγκρίνοντας τη γνωστοποιούμενη παραγωγική ικανότητα με τις στατιστικές για την κατανάλωση του προηγούμενου έτους, η PG Paperboard μπορούσε να υπολογίσει το ποσοστό χρησιμοποίησης της παραγωγικής ικανότητας.

Η έκθεση έδειχνε την ετήσια "πρακτική παραγωγική ικανότητα" κάθε χρησιμοποιούμενης μηχανής χαρτονιού, που υπολογιζόταν σύμφωνα με ένα σταθερό μαθηματικό τύπο.

Ωστόσο, δεν αναφερόταν η πραγματική ετήσια απόδοση κάθε μεμονωμένου μηχανήματος. Η έκθεση ανέφερε τη συνολική πραγματική παραγωγή σε τόνους στη Δυτική Ευρώπη κατά τα προηγούμενα χρόνια και περιελάμβανε πρόβλεψη της συνολικής παραγωγής για το επόμενο έτος. Με βάση τις δύο αυτές σειρές στοιχείων, υπολογιζόταν ο ποσοστιαίος συντελεστής εκμετάλλευσης του τομέα.

δ) Ληφθείσες παραγγελίες και προσωρινή διακοπή της παραγωγής

(69) Συγκρίνοντας τις εβδομαδιαίες ανεκτέλεστες παραγγελίες και τη διαθέσιμη παραγωγική ικανότητα, η PWG εκτιμούσε τη συνολική κατάσταση της ζήτησης στη βιομηχανία χαρτονιού.

Εάν οι εκκρεμείς παραγγελίες ενός μεγάλου παραγωγού μειωθούν κάτω από ένα ορισμένο επίπεδο, η παραγωγή του δεν μπορεί να προγραμματισθεί αποτελεσματικά και πιθανόν να υποχρεωθεί να κλείσει προσωρινά τη χαρτοποιία για να αποφύγει τον κίνδυνο υποβάθμισης της ποιότητας του παραγόμενου υλικού.

Παράλληλα με τη διαδικασία της Fides που έδιδε ενοποιημένα στοιχεία, αποτελούσε τρέχουσα πρακτική για κάθε μεμονωμένο παραγωγό να γνωστοποιεί τις ανεκτέλεστες παραγγελίες του στους ανταγωνιστές κατά τις συνεδριάσεις της JMC.

Οι πληροφορίες για τις παραληφθείσες παραγγελίες εκφραζόμενες σε ημέρες εργασίας ήταν χρήσιμες για δύο λόγους:

- για να αποφασισθεί κατά πόσο οι συνθήκες είναι κατάλληλες για την πραγματοποίηση συντονισμένης αύξησης των τιμών,

- για να καθορισθεί ο απαιτούμενος χρόνος προσωρινής παύσης της παραγωγής που είναι αναγκαίος για τη διατήρηση της ισορροπίας μεταξύ προσφοράς και ζήτησης (δεύτερη δήλωση Stora, σελίδα 14).

(70) Το 1988 και 1989 ο κλάδος χρησιμοποιούσε όλο το δυναμικό του και δεν χρειάσθηκε σχεδόν καμία άλλη προσωρινή παύση της παραγωγής εκτός από τις συνήθεις παύσεις της λειτουργίας των μηχανημάτων κατά την περίοδο των διακοπών και για συντήρηση.

Ωστόσο, από τις αρχές του 1990, οι μεγαλύτερες επιχειρήσεις του τομέα αντιμετώπιζαν αυξημένη παραγωγική ικανότητα και μειωμένη ζήτηση και θεώρησαν αναγκαίο να συνεννοηθούν για την ανάγκη προσωρινής παύσης της παραγωγής στα πλαίσια της PWG. Οι μεγαλύτεροι παραγωγοί ανεγνώριζαν ότι δεν μπορούσαν να αυξήσουν τη ζήτηση με μείωση των τιμών και ότι η συνέχιση της χρησιμοποίησης όλης της παραγωγηικής ικανότητας θα είχε απλώς ως αποτέλεσμα την πτώση των τιμών. Θεωρητικά, η περίοδος προσωρινής παύσης της παραγωγής που ήταν απαραίτηση για την εξισορρόπηση της