*****

ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ

της 8ης Ιουνίου 1988

που αφορά περιφερειακό νομοσχέδιο της Σικελίας (Ιταλία) σχετικά με τη δημιουργία περιφερειακού ταμείου για την προώθηση των εξαγωγών εσπεριδοειδών

(Το κείμενο στην ιταλική γλώσσα είναι το μόνο αυθεντικό)

(88/605/ΕΟΚ)

Η ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ,

Έχοντας υπόψη:

τη συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής Κοινότητας, και ιδίως το άρθρο 93 παράγραφος 2 πρώτο εδάφιο,

τον κανονισμό (ΕΟΚ) αριθ. 1035/72 του Συμβουλίου της 18ης Μαΐου 1972 περί κοινής οργανώσεως αγοράς στον τομέα των οπωροκηπευτικών (1), όπως τροποποιήθηκε τελευταία από τον κανονισμό (ΕΟΚ) αριθ. 2238/88 (2), και ιδίως το άρθρο 31,

Αφού έταξε στους ενδιαφερόμενους, σύμφωνα με το άρθρο 93 παράγραφος 2 της συνθήκης ΕΟΚ (3), προθεσμία για να υποβάλουν τις παρατηρήσεις τους,

Εκτιμώντας ότι:

Ι

1. Η μόνιμη αντιπροσωπεία της Ιταλίας στις Ευρωπαϊκές Κοινότητες κοινοποίησε στην Επιτροπή, με επιστολή της 25ης Μαρτίου 1987, που καταχωρήθηκε την 1η Απριλίου 1987, σύμφωνα με το άρθρο 93 παράγραφος 3 της συνθήκης, το περιφερειακό νομοσχέδιο της Σικελίας που αφορά τη δημιουργία περιφερειακού ταμείου για την προώθηση των εξαγωγών των εσπεριδοειδών.

2. Το μέτρο συνίσταται στη δημιουργία περιστρεφόμενου ταμείου για τη χορήγηση χαμηλότοκων δανείων, με επιτόκιο 6 % και διάρκεια πέντε χρόνια, στις εξαγωγές εσπεριδοειδών.

Οι άμεσοι δικαιούχοι της ενίσχυσης αυτής είναι οι επιχειρήσεις που εξάγουν εσπεριδοειδή.

ΙΙ

1. Με την επιστολή της 9ης Ιουνίου 1987 (αριθ. SG(87)D/7156) προς την ιταλική κυβέρνηση, η Επιτροπή ανακοίνωσε ότι αποφάσισε να κινήσει τη διαδικασία που προβλέπεται από το άρθρο 93 παράγραφος 2 της συνθήκης ως προς την εν λόγω ενίσχυση.

2. Με την επιστολή αυτή, η Επιτροπή ανακοίνωσε στις ιταλικές αρχές ότι θεωρεί την ενίσχυση αυτή ως λειτουργική και, συνεπώς, αντίθετη προς την πάγια φιλοσοφία της ως προς την εφαρμογή των άρθρων 92, 93 και 94 της συνθήκης· ένα τέτοιο μέτρο οδηγεί απευθείας σε τεχνητή πτώση των τιμών κόστους και στη βελτίωση των όρων παραγωγής και των δυνατοτήτων διάθεσης, για τους ενδιαφερόμενους παραγωγούς σε σχέση με άλλους παραγωγούς άλλων κρατών μελών που δεν απολαμβάνουν παρομοίων ενισχύσεων.

Κατά συνέπεια, η ενίσχυση αυτή ενδέχεται να νοθεύει τον ανταγωνισμό και να επηρεάζει τις συναλλαγές μεταξύ των κρατών μελών, πληροί δε τα κριτήρια του άρθρου 92 παράγραφος 1 και δεν μπορεί να τύχει των παρεκκλίσεων που προβλέπονται στο άρθρο 92 παράγραφοι 2 και 3.

Εξάλλου, η Επιτροπή θεωρεί ότι η κοινοτική νομοθεσία για την κοινή οργάνωση αγοράς στον τομέα των οπωροκηπευτικών (κανονισμός (ΕΟΚ) αριθ. 1035/72) αποτελεί πλήρες σύστημα που αποκλείει κάθε δυνατότητα για τα κράτη μέλη να λάβουν συμπληρωματικά αυτόνομα μέτρα.

Η περιφερειακή ενίσχυση αποτελεί, κατά συνέπεια, παράβαση των κοινοτικών διατάξεων.

3. Η Επιτροπή έταξε, στο πλαίσιο της διαδικασίας του άρθρου 93 παράγραφος 2, στην ιταλική κυβέρνηση προθεσμία για να υποβάλει τις παρατηρήσεις της.

Η Επιτροπή έταξε, επίσης, στα άλλα κράτη μέλη, καθώς και στους άλλους ενδιαφερομένους εκτός των κρατών μελών, προθεσμία για να υποβάλουν τις παρατηρήσεις τους.

ΙΙΙ

Με επιστολή της 5ης Ιανουαρίου 1988, η ιταλική κυβέρνηση απάντησε στην επιστολή της Επιτροπής, και προέβη στις ακόλουθες παρατηρήσεις:

α) το μέτρο, σύμφωνα με τις περιφερειακές αρχές, το οποίο έχει συγκυριακό αποτέλεσμα μεγάλης σημασίας στον παραγωγικό τομέα των εσπεριδοειδών, επιδιώκει δύο στόχους:

i) να ευνοήσει τη διατήρηση των επιπέδων εμπορίας στον τομέα των εσπεριδοειδών.

Πράγματι, η κρίση στον τομέα των εσπεριδοειδών προέρχεται από τις δυσκολίες διαθέσεως των προϊόντων απομονωμένων περιοχών παραγωγής καθώς και από τον ανταγωνισμό που ασκείται από άλλες χώρες (Ισπανία και Ισραήλ). Το περιφερειακό μέσο προς όφελος του τομέα εξαγωγής είναι καθαρά συγκυριακό και προορίζεται για την άρση «σοβαρής διαταραχής της οικονομίας της Σικελίας»,

ii) να διασφαλίσει τη διατήρηση του επιπέδου απασχόλησης.

Οι περιφερειακές αρχές διευκρίνισαν ότι η απασχόληση του εργατικού δυναμικού των επιχειρήσεων που εξάγουν είναι εποχιακή και αφορά, κυρίως, τη διάρκεια της περιόδου εμπορίας των εσπεριδοειδών.

Το πρόβλημα της ανεργίας λαμβάνει, κυρίως στην περιοχή της Σικελίας, δραματικές διαστάσεις·

β) το μέτρο δεν έχει ως στόχο, σύμφωνα με τις περιφερειακές αρχές, τη νόθευση του ανταγωνισμού μεταξύ της Σικελίας και των κρατών μελών· αποβλέπει, κυρίως, στην προώθηση της οικονομικής ανάπτυξης της περιοχής, στην οποία το βιοτικό επίπεδο είναι χαμηλό και στην οποία επικρατεί σοβαρή υποαπασχόληση. Για το λόγο αυτό, θα είναι δυνατόν να εφαρμοστεί η εξαίρεση που προβλέπεται από το άρθρο 92 παράγραφος 3 στοιχείο α).

IV

Όσον αφορά τα επιχειρήματα των ιταλικών αρχών, πρέπει να υπογραμμισθούν τα εξής:

α) για την επίλυση των δυσκολιών της αγοράς των εσπεριδοειδών, κάθε αναγκαίο μέτρο πρέπει να λαμβάνεται στο πλαίσιο της κοινής οργανώσεως αγοράς, ιδίως για να αποφευχθούν ακόμη μεγαλύτερες δυσκολίες από μονομερή εθνικά μέτρα τα οποία θα μετέφεραν, ενδεχομένως, τα προβλήματα που υπάρχουν στις ενισχυόμενες περιοχές σε άλλες περιοχές που παράγουν εσπεριδοειδή και για τις οποίες δεν προβλέπεται τέτοια ενίσχυση ·

β) οι δυσκολίες της αγοράς των εσπεριδοειδών δεν είναι καινούριες· η αγορά αυτή χαρακτηρίζεται, για ορισμένο αριθμό προϊόντων, από μόνιμα διαρθρωτικά πλεονάσματα, τα οποία δεν έχουν ακόμη μειωθεί παρά τα κοινοτικά προγράμματα διαρθρωτικής εξυγίανσης που εφαρμόσθηκαν στην Ιταλία για τον τομέα των εσπεριδοειδών. Η περιφερειακή ενίσχυση αποσκοπεί να διατηρήσει αποδεκτά τα επίπεδα εμπορίας των εσπεριδοειδών, προωθώντας την καλύτερη διάθεση των ενισχυόμενων προϊόντων. Μια τέτοια ενίσχυση δεν ενθαρρύνει, κατά συνέπεια, τους παραγωγούς να λάβουν τα αναγκαία διαρθρωτικά μέτρα για τη μόνιμη άρση των τοπικά περιορισμένων αυτών δυσκολιών που διαπιστώνονται στην Ιταλία.

Η Επιτροπή δεν θεωρεί ότι το προβλεπόμενο μέτρο είναι δυνατόν να άρει τις κοινωνικοδιαρθρωτικές δυσκολίες της περιοχής της Ιταλίας, κυρίως λόγω των αρνητικών επιπτώσεων που ενδέχεται να έχει ως προς την εξυγίανση του σχετικού τομέα.

Η χορήγηση της ενίσχυσης αυτής στην εξαγωγή ενθαρρύνει τη διατήρηση των υπαρχουσών καλλιεργειών και, μάλιστα, την αύξηση της παραγωγής των εσπεριδοειδών. Θα ήταν μάλιστα δυνατόν να έχει σαν έμμεσο αποτέλεσμα την αύξηση των προσφερόμενων ποιοτήτων στην αγορά και να επηρεάσει, έτσι, τις ενδοκοινοτικές συναλλαγές·

γ) η προστασία της απασχόλησης στις ενδιαφερόμενες επιχειρήσεις διασφαλίζεται καλύτερα και για μεγαλύτερη διάρκεια με μέτρα διαρθρωτικής εξυγίανσης του τομέα της παραγωγής, παρά με συγκυριακά μέτρα των οποίων τα αποτελέσματα παύουν να υφίστανται μετά το πέρας της εφαρμογής τους. Αυτά τα τελευταία μέτρα κινδυνεύουν, αντιθέτως, να αυξήσουν τεχνητά το δυναμικό των εν λόγω επιχειρήσεων χωρίς να εξασφαλίζουν σ' αυτό το επιπλέον δυναμικό καμία μακροπρόθεσμη εγγύηση·

δ) ενόψει των ανωτέρω, οι λόγοι που υποβλήθηκαν εκ μέρους των ιταλικών αρχών δεν είναι δυνατόν να ληφθούν υπόψη.

V

Οι ποσότητες τις οποίες αφορούσε, ενδεχομένως, η ενίσχυση το 1987 ανέρχονται σε 225 600 τόνους περίπου (75,9 εκατομμύρια Ecu ) εσπεριδοειδών, από τους οποίους περίπου 126 600 τόνοι εξήχθησαν στις τρίτες χώρες και 99 000 τόνοι στα άλλα κράτη μέλη. Η Ισπανία εξάγει 2 430 270 τόνους (971,068 εκατομμύρια Ecu ).

Το μερίδιο της αγοράς των ιταλικών εξαγωγών αποτελεί το 7,6 % του συνόλου των κοινοτικών εξαγωγών (περίπου 2 960 200 τόνοι και 1 210,2 εκατομμύρια Ecu).

Οι εξαγωγές εσπεριδοειδών της Ιταλίας αντιπροσωπεύουν παγκοσμίως 9,2 % της παραγωγής της χώρας αυτής (4 % για την εξαγωγή προς τα κράτη μέλη).

Η παραγωγή εσπεριδοειδών στην Ιταλία ανέρχεται για το 1987 σε 2 448 400 τόνους περίπου (για επιφάνεια 182 675 εκταρίων) και αυτό αντιπροσωπεύει περίπου 30 % της κοινοτικής παραγωγής. Η πρώτη χώρα παραγωγής είναι η Ισπανία, με 4 202 000 περίπου τόνους και επιφάνεια 256 250 εκταρίων.

Η αγορά των κυριότερων εσπεριδοειδών είναι, σε γενικές γραμμές, καλά εφοδιασμένη· τα κοινοτικά μέτρα αποσύρσεως αφορούσαν στην Ιταλία 1 083 300 τόνους (236,2 εκατομμύρια Ecu) το 1986/87, για το σύνολο των μανταρινιών, πορτοκαλιών και λεμονιών, πράγμα που αντιπροσωπεύει το 80 % πρίπου των μέτρων αποσύρσεως σε ολόκληρη την Κοινότητα. Οι δυνατότητες εξαγωγής δεν μπορούν να αυξηθούν σημαντικά πάνω από τα σημερινά επίπεδα. VI

1. Τα άρθρα 92, 93 και 94 της συνθήκης εφαρμόζονται στην παραγωγή και στην εμπορία των εσπεριδοειδών δυνάμει του άρθρου 31 του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 1035/72.

Η εν λόγω ενίσχυση δίδει ειδικό πλεονέκτημα στους εξαγωγείς και, έμμεσα, στους σικελούς παραγωγούς εσπεριδοειδών, παρέχοντάς τους τεχνητά μια οικονομική στήριξη που δεν θα μπορούσε να τους παρασχεθεί υπό κανονικές συνθήκες στην αγορά. Η ενίσχυση αυτή, κατά συνέπεια, νοθεύει τον ανταγωνισμό μεταξύ των δικαιούχων της ενίσχυσης και των άλλων παραγωγών που δεν λαμβάνουν αυτή την ενίσχυση στην Ιταλία και στα άλλα κράτη μέλη.

Η δημιουργία περιφερειακού ταμείου με σκοπό την προώθηση της εξαγωγής των εσπεριδοειδών μπορεί να έχει σαν αποτέλεσμα να ενθαρρύνει τους παραγωγούς να διατηρήσουν, αν όχι να αυξήσουν, την παραγωγή τους σε εσπεριδοειδή.

Η καθιέρωση ενός τέτοιου μέτρου έχει σαν άμεσο αποτέλεσμα την αύξηση των προσφερόμενων ποσοτήτων για εξαγωγή προς τα άλλα κράτη μέλη. Η ενίσχυση επηρεάζει, τοιουτοτρόπως, τις ενδοκοινοτικές συναλλαγές.

Το εν λόγω μέτρο ανταποκρίνεται κατά συνέπεια στα κριτήρια του άρθρου 92 παράγραφος 1 της συνθήκης, που προβλέπει ότι οι εν λόγω ενισχύσεις είναι ασυμβίβαστες με την κοινή αγορά.

2. Η ενίσχυση αυτή αποτελεί, επιπλέον, μέτρο που δεν προβλέπεται από τους κοινοτικούς κανόνες στον τομέα των οπωροκηπευτικών.

Οι κανόνες αυτοί αποτελούν πλήρες σύστημα που αποκλείει, στο σχετικό τομέα, κάθε εξουσία λήψεως αυτόνομων μέτρων από τα κράτη μέλη, τα οποία μέτρα ενδέχεται να μεταφέρουν τα προβλήματα που υφίστανται στις ενισχυόμενες περιοχές προς άλλες περιοχές που παράγουν εσπεριδοειδή και για τις οποίες δεν προβλέπεται τέτοια ενίσχυση. Προκύπτει λοιπόν εκ των ανωτέρω, ότι η εν λόγω περιφερειακή ενίσχυση αποτελεί παράβαση των σχετικών κανόνων.

3. Οι παρεκκλίσεις που προβλέπονται στο άρθρο 92 παράγραφος 2 ως προς το ασυμβίβαστο με την κοινή αγορά, δεν εφαρμόζονται προφανώς στην εν λόγω ενίσχυση. Οι παρεκκλίσεις που προβλέπονται στην παράγραφο 3 του εν λόγω άρθρου διευκρινίζουν τους στόχους που επιδιώκονται για το κοινοτικό συμφέρον και όχι μόνο για το συμφέρον ειδικών τομέων της εθνικής οικονομίας. Οι παρεκκλίσεις αυτές πρέπει να ερμηνεύονται κατά τρόπο απόλυτο.

Οι εν λόγω παρεκκλίσεις εφαρμόζονται μόνο στην περίπτωση κατά την οποία η ενίσχυση είναι αναγκαία για την πραγματοποίηση ενός από τους στόχους που αναφέρονται στις διατάξεις αυτές. Η εφαρμογή των παρεκκλίσεων σε ενισχύσεις που δεν συνεπάγονται τέτοια αντιστάθμιση θίγει, ενδεχομένως, τις συναλλαγές μεταξύ των κρατών μελών και μπορεί να οδηγήσει σε στρεβλώσεις του ανταγωνισμού που δεν δικαιολογούνται από άποψη κοινοτικού συμφέροντος και, αντίστοιχα, να παράσχει αθέμιτα πλεονεκτήματα σε ορισμένα κράτη μέλη.

Στην προκειμένη περίπτωση, η ενίσχυση δεν επιτρέπει τη διαπίστωση τέτοιας αντιστάθμισης. Πράγματι, ούτε η ιταλική κυβέρνηση παρείχε, ούτε η Επιτροπή διαπίστωσε την ύπαρξη αιτιολογίας βάσει της οποίας η εν λόγω ενίσχυση πληροί τους όρους που απαιτούνται για την εφαρμογή μιας από τις παρεκκλίσεις που προβλέπονται στο άρθρο 92 παράγραφος 3 της συνθήκης.

Δεν πρόκειται για μέτρα που έχουν σκοπό να προωθήσουν την πραγματοποίηση σημαντικού σχεδίου κοινού ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος κατά την έννοια του άρθρου 92 παράγραφος 3 στοιχείο β), δεδομένου ότι, λόγω των επιπτώσεων που μπορεί να επιφέρει η ενίσχυση αυτή επί των συναλλαγών, είναι αντίθετη προς το κοινό συμφέρον.

Δεν πρόκειται, επίσης, ούτε για μέτρο που τείνει στην άρση σοβαρής διαταραχής της οικονομίας του ενδιαφερόμενου κράτους μέλους κατά την έννοια της ίδιας διάταξης.

Όσον αφορά τις παρεκκλίσεις που προβλέπονται από το άρθρο 92 παράγραφος 3 στοιχεία α) και γ) για τις ενισχύσεις που έχουν σκοπό να ευνοήσουν ή να προωθήσουν την οικονομική ανάπτυξη περιοχών καθώς και τις ενισχύσεις για ορισμένες δραστηριότητες που αναφέρονται στο εν λόγω στοιχείο γ), πρέπει να θεωρηθεί ότι το μέτρο αυτό δεν είναι δυνατόν να βελτιώσει κατά τρόπο διαρκή τις συνθήκες που επικρατούν στον οικονομικό τομέα που απολαμβάνει αυτής της ενισχύσεως, δεδομένου ότι, όταν δεν θα παρέχεται πλέον η ενίσχυση αυτή, ο εν λόγω τομέας θα βρεθεί στην ίδια διαρθρωτική κατάσταση όπως και πριν από την εφαρμογή αυτής της κρατικής παρεμβάσεως.

Αποτελεί πάγια πολιτική της Επιτροπής να μην αποδέχεται τις ενισχύσεις κατά την εξαγωγή στο εσωτερικό της κοινής αγοράς. Μόνο λόγω του γεγονότος αυτού ένα τέτοιο μέτρο δεν θα ήταν αποδεκτό. Πράγματι, η εν λόγω ενίσχυση ωθεί με τεχνητό τρόπο τους εξαγωγείς της περιοχής να διατηρήσουν τα σημερινά επίπεδα εμπορίας· και, εξάλλου, έχει αρνητικές επιπτώσεις για την εξυγίανση του τομέα.

Επιπλέον, η προστασία της απασχόλησης στις επιχειρήσεις της περιοχής τις οποίες αφορά η ενίσχυση, διασφαλίζεται κατά τρόπο σταθερότερο και περισσότερο μακροπρόθεσμα με μέτρα διαρθρωτικής εξυγίανσης και όχι με μέτρα καθαρώς συγκυριακά.

Κατά συνέπεια οι ενισχύσεις πρέπει να θεωρούνται ως ενισχύσεις λειτουργίας για τις σχετικές επιχειρήσεις, ως προς τις οποίες η Επιτροπή ήταν ανέκαθεν αντίθετη, επειδή η χορήγησή τους δεν ανταποκρίνεται στα κριτήρια βάσει των οποίων μπορούν να τύχουν των παρεκκλίσεων που προβλέπονται από το άρθρο 92 παράγραφος 3 στοιχεία α) και γ).

Εξάλλου, ακόμη και αν μία παρέκκλιση βάσει του άρθρου 92 παράγραφος 3 της συνθήκης εφαρμοζόταν για τα γεωργικά προϊόντα, η παράβαση που συνιστά το εν λόγω μέτρο ενίσχυσης για τη σχετική κοινή οργάνωση αγοράς αποκλείει την εφαρμογή τέτοιας παρέκκλισης στην εν λόγω ενίσχυση.

Τέλος, λόγω των επιπτώσεων που επιφέρει, ενδεχομένως, το σχετικό μέτρο της Σικελίας στην παραγωγή εσπεριδοειδών, είναι επίσης πιθανόν να έχει ως αποτέλεσμα την αύξηση των δαπανών του Ευρωπαϊκού Γεωργικού Ταμείου Προσανατολισμού και Εγγυήσεων. Για το λόγο αυτό, επίσης, θεωρείται ως αντίθετο προς το κοινό συμφέρον. 4. Προκύπτει λοιπόν εκ των ανωτέρω, ότι η εν λόγω ενίσχυση δεν συμβιβάζεται με την κοινή αγορά κατά την έννοια του άρθρου 92 της συνθήκης και, κατά συνέπεια, το σχετικό νομοσχέδιο δεν είναι δυνατόν να εφαρμοσθεί,

ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΑΠΟΦΑΣΗ:

Άρθρο 1

Η ενίσχυση που προβλέπεται από το περιφερειακό νομοσχέδιο αριθ. 155/86 της Σικελίας σχετικά με τη δημιουργία περιφερειακού ταμείου για την προώθηση των εξαγωγών εσπεριδοειδών, δεν συμβιβάζεται με την κοινή αγορά κατά την έννοια του άρθρου 92 της συνθήκης ΕΟΚ και δεν είναι δυνατόν να χορηγηθεί.

Άρθρο 2

Η ιταλική κυβέρνηση ενημερώνει την Επιτροπή, σε προθεσμία ενός μηνός από την κοινοποίηση της παρούσας απόφασης, σχετικά με τα μέτρα που πρόκειται να λάβει για να συμμορφωθεί με την εν λόγω απόφαση.

Άρθρο 3

Η παρούσα απόφαση απευθύνεται στην Ιταλική Δημοκρατία.

Βρυξέλλες, 8 Ιουνίου 1988.

Για την Επιτροπή

Frans ANDRIESSEN

Αντιπρόεδρος

(1) ΕΕ αριθ. L 118 της 20. 5. 1972, σ. 1.

(2) ΕΕ αριθ. L 198 της 26. 7. 1988, σ. 1.

(3) Επιστολές της Επιτροπής στις κυβερνήσεις των άλλων κρατών μελών στις 28. 7. 1987, και ανακοίνωση προς τους λοιπούς ενδιαφερομένους (ΕΕ αριθ. C 213 της 11. 8. 1987, σ. 6).