ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ της 9ης Ιουνίου 1993 σχετικά με την κρατική ενίσχυση C 32/93 (ex ΝΝ 67/92) - Ιταλία (πίστωση φόρου για τους επαγγελματίες οδικούς μεταφορείς) (Το κείμενο στην ιταλική γλώσσα είναι το μόνο αυθεντικό)

(93/496/ΕΟΚ)Η ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ,

Έχοντας υπόψη τη συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής Κοινότητας, και ιδίως το άρθρο 93 παράγραφος 2 πρώτο εδάφιο,

Αφού κάλεσε, σύμφωνα με το προαναφερθέν άρθρο, τα ενδιαφερόμενα μέρη να υποβάλουν τις παρατηρήσεις τους,

Εκτιμώντας ότι:

Ι Με επιστολή της 15ης Απριλίου 1992, η Επιτροπή ζήτησε από την ιταλική κυβέρνηση λεπτομερείς πληροφορίες σχετικά με το ακόλουθο σχέδιο που καθιερώνει πίστωση φόρου στον τομέα των οδικών μεταφορών:

-"Ministero dei trasporti - Decreto 28 gennaio 1992

Determinazione del criteri per la concessione di un credito di imposta a favore delle imprese esercenti l' autotrasporto di merci per conto di terzi." (1).

Με βάση τις πληροφορίες της, η Επιτροπή θεώρησε ότι το σχέδιο αυτό εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής του άρθρου 92 παράγραφος 1.

Δεδομένου ότι η επιστολή της 15ης Απριλίου 1992 έμεινε αναπάντητη, εστάλη στις 6 Μαΐου 1992 επιστολή υπενθύμισης. Σχετική απάντηση εδόθη με την επιστολή της 4ης Αυγούστου 1992. Οι ληφθείσες πληροφορίες δεν μπόρεσαν να εξαλείψουν τις αμφιβολίες για το ασυμβίβαστο του σχεδίου με την κοινή αγορά.

Δεδομένου ότι η ιταλική κυβέρνηση δεν συμμορφώθηκε με την υποχρέωση προηγούμενης κοινοποίησης που προβλέπεται στο άρθρο 93 παράγραφος 3, το μέτρο εφαρμόσθηκε παράνομα. Η Επιτροπή, εξάλλου θεώρησε ότι το σχέδιο δεν μπορεί να θεωρηθεί συμβιβάσιμο με την κοινή αγορά βάσει του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 1107/70 του Συμβουλίου της 4ης Ιουνίου 1970 περί των ενισχύσεων που χορηγούνται στον τομέα των σιδηροδρομικών, οδικών και εσωτερικών πλωτών μεταφορών (2), όπως τροποποιήθηκε τελευταία από τον κανονισμό (ΕΟΚ) αριθ. 3578/92 (3), ούτε εμπίπτει σε καμία από τις εξαιρέσεις που προβλέπεται στο άρθρο 93 παράγραφοι 2 και 3, αποφάσισε να κινήσει τη διαδικασία που προβλέπεται στο άρθρο 93 παράγραφος 2.

Με επιστολή της 26ης Οκτωβρίου 1992 η Επιτροπή κάλεσε την ιταλική κυβέρνηση να υποβάλει τις παρατηρήσεις της και να παράσχει τις ζητούμενες πληροφορίες. Τα άλλα κράτη μέλη και οι ενδιαφερόμενοι τρίτοι κλήθηκαν να υποβάλουν παρατηρήσεις με δημοσίευση της επιστολής προς την ιταλική κυβέρνηση (4).

ΙΙ Παρά το ότι η Επιτροπή ζήτησε από τις ιταλικές αρχές, και στην επιστολή της 26ης Οκτωβρίου 1992 και στην επιστολή της 12ης Φεβρουαρίου 1993, να διαβιβάσουν λεπτομερείς πληροφορίες για το εν λόγω σχέδιο, δεν υπήρξε αντίδραση.

Υπό τις συνθήκες αυτές, οι οποίες πηγάζουν από έλλειψη συνεργασίας εκ μέρους της ιταλικής κυβέρνησης, η Επιτροπή υποχρεούται να ολοκληρώσει την παρούσα διαδικασία εγκρίνοντας απόφαση βάσει των πληροφοριών που διαθέτει [βλέπε αποφάσεις του Δικαστηρίου της 14ης Φεβρουαρίου 1990 στην υπόθεση 301/87 Γαλλική Δημοκρατία κατά της Επιτροπής (Boussac) (5) και της 10ης Ιουλίου (6) στην υπόθεση 234/88 Βασίλειο του Βελγίου κατά Επιτροπής (Meura)].

Κανένα άλλο κράτος ή άλλα ενδιαφερόμενα μέρη δεν υπέβαλαν παρατηρήσεις.

ΙΙΙ Σύμφωνα με το ιταλικό διάταγμα της 28ης Ιανουαρίου 1992, οι επαγγελματίες οδικοί μεταφορείς ανεξάρτητα από το νομικό τους καθεστώς, θα τυγχάνουν για το 1992 πίστωση φόρου για το φόρο εισοδήματος ή το δημοτικό φόρο ή το φόρο προστιθέμενης αξίας. Το ευεργέτημα του σχεδίου ισχύει μόνο για οχήματα άνω των 3 500 κιλών υπό τον όρο ότι οι μεταφορείς ήταν εγγεγραμμένοι στις 31 Δεκεμβρίου 1991 στο εθνικό μητρώο οδικών μεταφορών που δημιουργήθηκε βάσει του νόμου 298 της 6ης Ιουνίου 1974.

Ο προϋπολογισμός για το 1992 ανέρχεται σε 275 000 δισεκατομμύρια ιταλικές λίρες (179 εκατομμύρια Ecu). Είναι γνωστό ότι το ποσό αυτό είχε ήδη προβλεφθεί το 1990. Είναι επίσης γνωστό ότι επιπλέον ποσό 300 δισεκατομμυρίων ιταλικών λιρών (195 εκατομμύρια Ecu) θα εγκριθεί σύντομα με αποτέλεσμα το συνολικό ποσό να ανέλθει σε 374 εκατομμύρια Ecu. Σύμφωνα με υπολογισμούς της Επιτροπής, η πρώτη δόση των 179 εκατομμυρίων Ecu δεν θα καλύψει όλες τις αιτήσεις, αλλά ο συνολικός αναμενόμενος προϋπολογισμός των 374 εκατομμυρίων Ecu θα παρουσιάσει πλεόνασμα της τάξης των 50 εκατομμυρίων Ecu.

Το ύψος της χορηγηθείσας ενίσχυσης σε συγκεκριμένη εταιρεία εξαρτάται από τον αριθμό και το μέγεθος των οχημάτων. Η ενίσχυση περιορίζεται στο 13,5 % των πραγματικών δαπανών, εξαιρουμένου του ΦΠΑ, για καύσιμα και λιπαντικά, αλλά θα τηρούνται και τα ακόλουθα ανώτατα όρια όσον αφορά το συνολικό βάρος (μεικτό βάρος) κάθε οχήματος με το ωφέλιμο φορτίο του:

/* ΠΙΝΑΚΕΣ: δείτε Ε.Ε. */

οχημάτων. Αυτό σημαίνει ότι με τιμή πετρελαίου 941,176 Lit ανά λίτρο (0,613 Ecu), αφαιρούμενου του ΦΠΑ, στις 15 Δεκεμβρίου 1991, η πίστωση φόρου καλύπτει 3 100 χιλιόμετρα αφορολόγητα για οχήματα της κατηγορίας Α- 4 900 χιλιόμετρα για την κατηγορία Β- 8 100 χιλιόμετρα για την κατηγορία Γ και 8 800 χιλιόμετρα για την κατηγορία Δ. Τα στοιχεία αυτά πρέπει να συγκριθούν με ετήσια μέση απόδοση στις διεθνείς μεταφορές που κυμαίνεται μεταξύ 70 000 και 120 000 χιλιομέτρων.

Επιπλέον, η ενίσχυση καλύπτει το 88 % του ετήσιου φόρου οχήματος για την κατηγορία Α, το 132 % για την κατηγορία Β, το 293 % για την κατηγορία Γ και το 505 % για την κατηγορία Δ. Πρέπει να σημειωθεί ότι η πίστωση φόρου αυξάνει ανάλογα με το μέγεθος του οχήματος με μη γραμμικό τρόπο.

Τα αποτελέσματα του σχήματος είναι η άμεση αύξηση καθαρών ταμειακών ροών υπέρ των επιχειρήσεων ενός συγκεκριμένου οικονομικού τομέα μόνο.

Σύμφωνα με το "Europa Transport", έκδοση της Επιτροπής για τις στατιστικές των χερσαίων μεταφορών που διαθέτουν τα κράτη μέλη (7), οι ενδοκοινοτικές μεταφορές είναι σημαντικές και παρουσιάζουν την ακόλουθη εικόνα (τα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία αφορούν το 1989).

Ενδοκοινοτικές μεταφορές (1)

/* ΠΙΝΑΚΕΣ: δείτε Ε.Ε. */

μεταφορές από και προς την Ιταλία είναι υψηλές.

Σύμφωνα με μελέτη που διεξήχθη τον Οκτώβριο 1989 από το γραφείο Coopers & Lybrand για την Επιτροπή, σε όλα τα κράτη μέλη εκτός της Ελλάδας, οι εθνικές και διεθνείς οδικές μεταφορές συνδέονται μεταξύ τους. Οι περισσότεροι διεθνείς μεταφορείς ασκούν δραστηριότητες και στην εθνική τους αγορά, η οποία στις περισσότερες χώρες είναι σημαντικά μεγαλύτερη από τη διεθνή αγορά. Τα οχήματα που χρησιμοποιούνται για διεθνείς οδικές μεταφορές δεν είναι κατ' ουσία διαφορετικά από τα οχήματα που χρησιμοποιούνται για εθνικές οδικές μεταφορές. Έτσι, είναι εύκολο για τους μεταφορείς να κινούνται μεταξύ εθνικών και διεθνών μεταφορών ανάλογα με την κατάσταση των αγορών αυτών. Η κατάσταση της αγοράς των διεθνών οδικών μεταφορών αντανακλά κατά συνέπεια την κατάσταση των συγκεκριμένων και ευρύτερων εθνικών αγορών.

Στόχος του άρθρου 92 της συνθήκης είναι να μην επηρεασθεί το εμπόριο μεταξύ κρατών μελών από οφέλη που χορηγούνται από τις κρατικές αρχές και τα οποία, με διάφορες μορφές, νοθεύουν ή απειλούν να νοθεύσουν τον ανταγωνισμό με την ευνοϊκή μεταχείριση ορισμένων επιχειρήσεων ή ορισμένων κλάδων παραγωγής. Κατά συνέπεια, το άρθρο 92 δεν διαχωρίζει τα μέτρα κρατικής παρέμβασης ανάλογα με τα αίτια ή τους στόχους τους αλλά τα ορίζει σε σχέση με τα αποτελέσματά τους.

Θεωρείται ότι από το εν λόγω διάταγμα θα ωφεληθούν όλοι οι επαγγελματίες οδικοί μεταφορείς, ότι τα οφέλη αυτά δεν σχετίζονται με τους στόχους αναδιάρθρωσης του συγκεκριμένου τομέα ούτε ο επιδιωκόμενος στόχος αφορά μια συγκεκριμένη περιοχή. Η μόνη προϋπόθεση που απαιτείται για τους δικαιούχους είναι να είναι εγγεγραμμένοι στις 31 Δεκεμβρίου 1991 στο μητρώο που δημιουργήθηκε με το νόμο αριθ. 298 της 6ης Ιουνίου 1974. Κατά συνέπεια, το σχέδιο στοχεύει σε μία γενική βελτίωση της οικονομικής κατάστασης των επιχειρήσεων του συγκεκριμένου τομέα και επηρεάζει την αγορά. Όταν ένα κράτος μέλος μέσω οικονομικής βοήθειας ενισχύει τη θέση επιχειρήσεων σε ένα συγκεκριμένο τομέα που συμμετέχει σε ενδοκοινοτικό εμπόριο, τότε πρέπει να θεωρείται ότι το εν λόγω εμπόριο επηρεάζεται από την ενίσχυση αυτή.

Η ενίσχυση που καθιερώνεται με το νομοσχέδιο είναι σαφώς και απλώς ενίσχυση λειτουργίας. Πρέπει επίσης να σημειωθεί ότι η Επιτροπή ανέκαθεν τηρούσε αρνητική στάση προς τις ενισχύσεις του είδους αυτού δεδομένου ότι υποχρεώνουν και άλλα κράτη μέλη να λάβουν παρόμοια μέτρα με σημαντικό κόστος ή μετακινούν δυσκολίες από ένα κράτος μέλος σε ένα άλλο.

Πιστεύεται επίσης ότι το διάταγμα θα έχει ως αποτέλεσμα να παρεμποδισθεί ή κανονική προσαρμογή της ιταλικής αγοράς οδικών μεταφορών σε μία νέα οικονομικά βιώσιμη δομή μακροπρόθεσμα και ότι η διατήρηση της σημερινής κατάστασης θα έχει ως μοναδικό αποτέλεσμα να καθυστερήσει η εφαρμογή των αναγκαίων προσαρμογών σε ένα τομέα που χαρακτηρίζεται από πλεονάζουσα παραγωγική ικανότητα όπως είναι γενικά αποδεκτό. Κατά συνέπεια, πρέπει να συναχθεί ότι το σχέδιο ενίσχυσης που προβλέπει το διάταγμα αντίκειται στο κοινό συμφέρον.

Με βάση τα προαναφερθέντα, κρίνεται ότι το διάταγμα θα μπορούσε να επηρεάσει το εμπόριο μεταξύ κρατών μελών και να νοθεύσει τον ανταγωνισμό μεταξύ μεταφορικών επιχειρήσεων που είναι εγκτεστημένες στην Ιταλία και σε άλλα κράτη μέλη, και μεταφερόμενων εμπορευμάτων.

Ωστόσο, οι ιταλικές αρχές δεν συμμερίζονται την άποψη αυτή όπως εκφράζεται και στην απάντησή τους της 4ης Αυγούστου 1992. Οι ιταλικές αρχές θεωρούν ότι το διάταγμα της 28ης Ιανουαρίου 1992 δεν αποτελεί κρατική ενίσχυση αλλά φορολογικό μέτρο. Προς υποστήριξη της άποψής τους, οι ιταλικές αρχές αναφέρουν επίσης ότι η φορολογική επιβάρυνση των καυσίμων στην Ιταλία είναι ιδιαίτερα υψηλή και ότι αυτό αποτελεί ένα σημαντικό παράγοντα κόστους για τις εν λόγω επιχειρήσεις. Αναφέρονται επίσης στην προγραμματιζόμενη φορολογική εναρμόνιση μεταξύ κρατών μελών.

Όσον αφορά το επιχείρημα της φορολόγησης και της εθνικής κυριαρχίας στον τομέα αυτό, πρέπει να τονισθεί ότι οι κανόνες που διέπουν τις κρατικές ενισχύσεις και τη φορολογία έχουν διαφορετικούς στόχους. Αυτό σημαίνει ότι ένα εθνικό μέτρο μπορεί να συμφωνεί με τη φορολογική νομοθεσία αλλά να έρχεται σε σύγκρουση με άλλες διατάξεις όπως τα άρθρα 92 και 93 της συνθήκης ΕΟΚ. Επιπλέον, το άρθρο 92 δεν κάνει διαχωρισμό μεταξύ των μέτρων κρατικής παρέμβασης με βάση τα αίτιά τους ή τους στόχους τους αλλά ορίζει τα μέτρα σε σχέση με τα αποτελέσματά τους. Το αποτέλεσμα του συγκεκριμένου διατάγματος είναι η άμεση καθαρή αύξηση των ταμειακών ροών υπέρ των επιχειρήσεων ενός συγκεκριμένου οικονομικού τομέα μόνο. Πράγματι πρέπει να τονισθεί ότι μόνο οι οδικοί μεταφορείς εμπορευμάτων που είναι εγγεγραμμένοι στην Ιταλία μπορούν να επωφεληθούν από το μέτρο αυτό. Οι μεταφορείς αυτοί ανταγωνίζονται με μεταφορείς των άλλων τομέων μεταφορών καθώς και μεταφορείς άλλων κρατών μελών. Οι ταμειακές ροές που προκύπτουν από το μέτρο οδηγούν κατά συνέπεια σαφώς σε νόθευση του ανταγωνισμού υπέρ αυτών που επωφελούνται του εν λόγω μέτρου. Κατά συνέπεια, οι ισχυρισμοί ως προς την φορολογική φύση των κοινωνικών στόχων ενός μέτρου δεν επαρκούν από μόνοι τους για να το εξαιρέσουν από την εφαρμογή του άρθρου 92. Για το λόγο αυτό οι φορολογικές απαλλαγές που χορηγούνται επί τομεακής ή περιφερειακής βάσης έχουν αντιμετωπισθεί επανειλημμένα ως κρατικές ενισχύσεις.

Βάσει των προαναφερθέντων, το διάταγμα, ως έχει, αποτελεί κρατική ενίσχυση σύμφωνα με το άρθρο 92 παράγραφος 1 της συνθήκης ΕΟΚ.

IV Λόγω του ότι το σχέδιο καλύπτει τις οδικές μεταφορές, η ενίσχυση πρέπει να εξεταστεί με βάση τον κανονισμό (ΕΟΚ) αριθ. 1107/70 του Συμβουλίου της 4ης Ιουνίου 1970 (ΕΕ αριθ. L 130/1 της 15. 6. 1970). Ο κανονισμός θεσπίστηκε για να εξαλειφθούν οι ανισότητες που οδηγούν στη νόθευση των όρων ανταγωνισμού στην αγορά των μεταφορών, και επιτρέπει τη χορήγηση ενισχύσεων μόνο υπό ορισμένες συνθήκες. Το άρθρο 2 του κανονισμού ορίζει ότι τα άρθρα 92, 93 και 94 εφαρμόζονται στις ενισχύσεις που χορηγούνται στον τομέα των μεταφορών. Το άρθρο 3 καθορίζει τους όρους υπό τους οποίους μπορεί να χορηγηθεί ενίσχυση.

Η ενίσχυση που καθιερώνει το διάταγμα δεν συμφωνεί ωστόσο με τις διατάξεις του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 1107/70.

Το άρθρο 3 του κανονισμού ορίζει ότι "τα κράτη μέλη δεν λαμβάνουν συντονιστικά μέτρα τα οποία συνεπάγονται την παροχή ενισχύσεων, κατά το άρθρο 77 της συνθήκης ΕΟΚ εκτός από τις ακόλουθες περιπτώσεις και υπό τους ακόλουθους όρους:

(. . .)

δ) μέχρις ότου αρχίσουν να ισχύουν οι κοινοτικοί κανόνες περί προσβάσεως στην αγορά μεταφορών, όταν οι ενισχύσεις χορηγούνται κατ' εξαίρεση και προσωρινά με σκοπό να εξαλείψουν, στο πλαίσιο ενός σχεδίου εξυγιάνσεως μία υπερδυναμικότητα που πρακαλεί σοβαρές διαρθρωτικές δυσχέρειες και να συμβάλλουν έτσι στην αποτελεσματικότερη ικανοποίηση των αναγκών της αγοράς μεταφορών."

Σύμφωνα με την ιταλική κυβέρνηση, υπάρχει σοβαρή ανισορροπία μεταξύ προσφοράς και ζήτησης στην αγορά οδικών μεταφορών, όπως εκφράζεται στα πρωτόκολλα μεταξύ της ιταλικής κυβέρνησης και των ενδιαφερόμενων εμπορικών οργανώσεων (8). Ωστόσο, οι άλλοι όροι που απαιτούνται σύμφωνα με τον κανονισμό δεν μπορεί να θεωρηθεί ότι πληρούνται δεδομένου ότι, αφενός, ο κανονισμός προβλέπει συγκεκριμένα αποτελέσματα, π.χ. την προετοιμασία σχεδίου εξυγιάνσεως και τη μείωση της πλεονάζουσας ικανότητας, και, αφετέρου, το σύστημα που καθιερώνεται με το διάταγμα έχει σχεδιαστεί για να βελτιώσει την οικονομική κατάσταση όλων των επιχειρήσεων του τομέα χωρίς να απαιτείται η τήρηση οποιουδήποτε όρου εκ μέρους τους.

Με βάση όσα αναφέρει η Επιτροπή στην απόφασή της 90/224/ΕΟΚ (9), επιβεβαιώθηκε από το Δικαστήριο με την απόφαση της 3ης Οκτωβρίου 1991 στην υπόθεση 261/89 (10), μπορεί να συναχθεί ότι η παράβαση είναι επαρκώς αποδεδειγμένη ώστε να θεωρηθεί ότι το διάταγμα δεν συμβιβάζεται με την κοινή αγορά. Η Επιτροπή σημειώνει, ως πρόσθετο επιχείρημα, ότι δεν ισχύουν οι εξαιρέσεις που αναφέρονται στο άρθρο 92 παράγραφοι 2 και 3.

Το άρθρο 92 παράγραφος 1 της συνθήκης ΕΟΚ, ορίζει την αρχή σύμφωνα με την οποία η ενίσχυση που έχει τα χαρακτηριστικά που προσδιορίζονται σ' αυτό το άρθρο, δεν συμβιβάζεται με την κοινή αγορά.

Όσον αφορά τις εξαιρέσεις από την αρχή αυτή, οι εξαιρέσεις που προβλέπει το άρθρο 92 παράγραφος 2 της συνθήκης ΕΟΚ δεν ισχύουν στη συγκεκριμένη περίπτωση λόγω της φύσης και των στόχων της ενίσχυσης. Επιπλέον οι ιταλικές αρχές δεν έχουν επικαλεσθεί τις εξαιρέσεις αυτές.

Όσον αφορά την ενίσχυση που μπορεί να θεωρηθεί ότι συμβιβάζεται με την κοινή αγορά σύμφωνα με το άρθρο 92 παράγραφος 3, αν και οι ιταλικές αρχές δεν έχουν επικαλεσθεί ούτε την παράγραφο αυτή, πρέπει να σημειωθεί, μεταξύ άλλων, ότι οι στόχοι που προβλέπονται στο εν λόγω άρθρο πρέπει να αποβαίνουν προς το συμφέρον της Κοινότητας και όχι αποκλειστικά προς το συμφέρον των επιχειρήσεων που λαμβάνουν την ενίσχυση. Οι διατάξεις της παραγράφου αυτής πρέπει να ερμηνεύονται αυστηρά κατά την εξέταση οποιουδήποτε περιφερειακού ή τομεακού προγράμματος ενίσχυσης. Εξαιρέσεις από την αρχή του ασυμβίβαστου της ενίσχυσης με την κοινή αγορά, η οποία καθιερώνεται στην παράγραφο 1 του εν λόγω άρθρου, γίνονται δεκτές μόνο εφόσον η Επιτροπή μπορεί να αποδείξει ότι, χωρίς την υπό εξέταση ενίσχυση, η ελεύθερη αλληλεπίδραση των δυνάμεων της αγοράς δεν εξασφαλίζει από μόνη της ότι οι δικαιούχοι εταιρείες θα αναλάβουν ενέργειες που θα συμβάλουν στην επίτευξη ενός από τους στόχους των εξαιρέσεων αυτών.

Εξάλλου, ενισχύσεις χωρίς αντάλλαγμα να θεωρηθούν ισοδύναμες με την παροχή προς ορισμένα κράτη μέλη αδικαιολογήτων πλεονεκτημάτων που επηρεάζουν το εμπόριο μεταξύ κρατών μελών και νοθεύουν τον ανταγωνισμό, χωρίς αυτό να δικαιολογείται στο πλαίσιο του κοινοτικού συμφέροντος.

Ένα σύστημα ενίσχυσης που δεν συμβάλλει στην επίτευξη των στόχων των εξαιρέσεων που προβλέπονται στο άρθρο 92 παράγραφος 3 και χωρίς ανταλλάγματα, το γεγονός αυτό και μόνο, εξυπηρετεί μόνο τη βελτίωση της οικονομικής θέσης των συγκεκριμένων επιχειρήσεων.

Δεν υπάρχουν στοιχεία που να δηλώνουν ότι οι δικαιούχοι επιχειρήσεις στο πλαίσιο του συστήματος αυτού αναμένουν να τηρήσουν οποιονδήποτε όρο.

Κατά συνέπεια, θεωρείται ότι το σύστημα ενίσχυσης, λόγω του φάσματος που καλύπτει, δηλαδή όλες τις εθνικές επιχειρήσεις ενός συγκεκριμένου οικονομικού τομέα, ανεξάρτητα από τη θέση εγκατάστασής τους, δεν αποβλέπουν στην περιφερειακή ανάπτυξη, όπως αυτή ορίζεται στο άρθρο 92 παράγραφος 3 στοιχεία α) και γ).

Παράλληλα, το σύστημα δεν προϋποθέτει την προώθηση κανενός σημαντικού σχεδίου ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος ή την άρση σοβαρής διαταραχής της ιταλικής οικονομίας σύμφωνα με το άρθρο 92 παράγραφος 3 στοιχείο β) της συνθήκης.

Όσον αφορά το άρθρο 92 παράγραφος 3 στοιχείο γ), το οποίο επίσης αναφέρεται στην ενίσχυση για την προώθηση της ανάπτυξης ορισμένων οικονομικών δραστηριοτήτων, πρέπει να σημειωθεί ότι η συγκεκριμένη ενίσχυση υπό την οποία επωφελούνται όλοι οι οδικοί μεταφορείς, είναι απλά μία λειτουργική ενίσχυση που αναγνωρίζεται γενικά ότι δεν πληροί από μόνη της τις προϋποθέσεις του στοιχείου γ) αυτής και ότι η μη επιβολή όρων θεωρείται ότι δεν διευκολύνει την "ανάπτυξη". Το γεγονός ότι η επιδότηση διαφέρει ανάλογα με το μέγεθος του οχήματος δεν επηρεάζει τον προαναφερθέντα συλλογισμό.

V Η ενίσχυση έπρεπε να έχει ανακοινωθεί στην Επιτροπή σύμφωνα με το άρθρο 93 παράγραφος 3. Δεδομένου ότι η ιταλική κυβέρνηση δεν έπραξε κάτι τέτοιο, η Επιτροπή δεν μπορούσε να καταστήσει τη θέση της γνωστή πριν από την εφαρμογή του μέτρου. Επειδή δεν έχουν τηρηθεί οι διατάξεις του άρθρου 93 παράγραφος 3 της συνθήκης ΕΟΚ, η ενίσχυση πρέπει να θεωρηθεί παράνομη σύμφωνα με την κοινοτική νομοθεσία.

Στο πλαίσιο αυτό πρέπει να τονισθεί ότι δεδομένου του αναγκαστικού χαρακτήρα των διαδικαστικών κανόνων που καθορίζονται στο άρθρο 93 παράγραφος 3 της συνθήκης ΕΟΚ, η τήρηση του οποίου είναι σημαντική από την άποψη της δημόσιας τάξης, και η άμεση ισχύ του οποίου έχει αναγνωρισθεί από το Δικαστήριο στις αποφάσεις του της 19ης Ιουνίου 1973 στην υπόθεση 77/72 (11), της 11ης Δεκεμβρίου 1973 στην υπόθεση 120/73 (12), της 22ας Μαρτίου 1977 στην υπόθεση 78/76 (13) και της 21ης Νοεμβρίου 1991 στην υπόθεση C-354/90 (14), η παράνομη φύση της συγκεκριμένης ενίσχυσης δεν μπορεί να θεραπευθεί με μεταγενέστερη ενέργεια.

Επιπλέον, στις περιπτώσεις που η ενίσχυση δεν συμβιβάζεται με την κοινή αγορά, η Επιτροπή μπορεί να κάνει χρήση της δυνατότητας επιλογής που της αναγνωρίζεται με την απόφαση του Δικαστηρίου της 12ης Ιουλίου 1973 στην υπόθεση 70/72 (15), η οποία επιβεβαιώθηκε με τις αποφάσεις της 24ης Φεβρουαρίου 1987 και της 20ής Σεπτεμβρίου 1990 στις υποθέσεις 310/85 (16) και C-5/89 (17), και μπορεί να ζητήσει από τα κράτη μέλη να εισπράξουν εκ των υστέρων από τους δικαιούχους όλες τις παρανόμως χορηγηθείσες ενισχύσεις.

Βάσει των προαναφερθέντων, η ενίσχυση που καθιερώνεται με το διάταγμα πρέπει να καταργηθεί και τα ποσά που έχουν χορηγηθεί σ' αυτές να επιστραφούν.

Η επιστροφή πρέπει να γίνει σύμφωνα με τις ουσιαστικές και δικονομικές διατάξεις της ιταλικής νομοθεσίας και ειδικότερα της νομοθεσίας που διέπει τους τόκους υπερημερίας για ποσά που οφείλονται στο κράτος- οι τόκοι αυτοί θα υπολογισθούν από την ημερομηνία κατά την οποία χορηγήθηκε η εν λόγω παράνομη ενίσχυση. Κάτι τέτοιο κρίνεται αναγκαίο προκειμένου να αποκατασταθεί η προηγούμενη κατάσταση με την κατάργηση όλων των οικονομικών πλεονεκτημάτων που απήλαυσαν οι εταιρείες που εισέπραξαν την παράνομη ενίσχυση από την ημέρα καταβολής της [βλέπε απόφαση της 21ης Μαρτίου 1990 στην υπόθεση C-142/87 (Tubemeuse), σκέψη 66 (18)].

Υπενθυμίζεται ότι η επιστροφή της παράνομης ενίσχυσης αποτελεί τη λογική συνέπεια της απόδειξης του παράνομου χαρακτήρα της [βλέπε απόφαση (Tubemeuse)],

ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΑΠΟΦΑΣΗ:

Άρθρο 1

Η ενίσχυση που χορηγείται στους επαγγελματίες οδικούς μεταφορείς στην Ιταλία με τη μορφή πίστωσης φόρου για το φόρο εισοδήματος ή για το δημοτικό φόρο ή για το ΦΠΑ, η οποία καθιερώθηκε με το ιταλικό υπουργικό διάταγμα της 28ης Ιανουαρίου 1992, είναι παράνομη, δεδομένου ότι χορηγείται κατά παράβαση των διαδικαστικών κανόνων που ορίζονται στο άρθρο 93 παράγραφος 3 της συνθήκης ΕΟΚ. Η ενίσχυση αυτή δεν συμβιβάζεται ούτε με την κοινή αγορά δυνάμει του άρθρου 92 παράγραφος 1 της συνθήκης ΕΟΚ, δεδομένου ότι δεν πληροί κανένα από τους όρους για εξαίρεση που προβλέπονται στο άρθρο 92 παράγραφοι 2 και 3, ούτε πληροί τις προϋποθέσεις του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 1107/70.

Άρθρο 2

Η Ιταλία καταργεί την ενίσχυση που αναφέρεται στο άρθρο 1 και εξασφαλίζει ότι τα ήδη χορηγηθέντα ποσά επιστρέφονται εντός δύο μηνών από την κοινοποίηση της παρούσας απόφασης. Η ενίσχυση επιστρέφεται σύμφωνα με τις ουσιαστικές και δικονομικές τις διατάξεις της εθνικής νομοθεσίας και ειδικότερα αυτές που διέπουν τους τόκους υπερημερίας για χρηματικά ποσά που οφείλονται στο κράτος- οι τόκοι αυτοί αρχίζουν να υπολογίζονται από την ημερομηνία χορήγησης της παράνομης ενίσχυσης.

Άρθρο 3

Η Ιταλία ενημερώνει την Επιτροπή, εντός δύο μηνών από την ημερομηνία κοινοποίησης της παρούσας απόφασης, για τα μέτρα που έλαβε προκειμένου να συμμορφωθεί προς αυτήν.

Άρθρο 4

Η παρούσα απόφαση απευθύνεται στην Ιταλική Δημοκρατία.

Βρυξέλλες, 9 Ιουνίου 1993.

Για την Επιτροπή

Abel MATUTES

Μέλος της Επιτροπής

(1) Gazzeta ufficiale della Repubblica Italiana of 31. 1. 1992, Serie Generale - n. 25 page 13.

(2) ΕΕ αριθ. L 130 της 15. 6. 1970, σ. 1.

(3) ΕΕ αριθ. L 364 της 12. 12. 1992, σ. 11.

(4) ΕΕ αριθ. C 316 της 3. 12. 1992.

(5) Συλλογή, 1990, σ. Ι-307.

(6) Συλλογή, 1986, σ. 2263.

(7) Οι μεταφορές μεταξύ των κρατών μελών ελευθερώθηκαν πλήρως μετά την 1. 1. 1993. Το γεγονός ότι οι μεταφορές μεταξύ κρατών μελών είναι τώρα ελεύθερες (βάσει του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 881/92 του Συμβουλίου) θα οδηγήσει σε αύξηση των ενδοκοινοτικών μεταφορών.

(8) Βλέπε πρωτόκολλα της 13. 4. 1990 και της 15. 11. 1990 στα οποία παραπέμπουν οι ιταλικές αρχές στην απάντησή τους της 4. 8. 1992.

(9) ΕΕ αριθ. L 118 της 9. 5. 1990, σ. 42.

(10) Συλλογή, 1991, σ. Ι-4437.

(11) Συλλογή, 1973, σ. 611.

(12) Συλλογή, 1973, σ. 1471.

(13) Συλλογή, 1977, σ. 595.

(14) Συλλογή, 1991, σ. Ι-5505.

(15) Συλλογή, 1973, σ. 813.

(16) Συλλογή, 1987, σ. 901.

(17) Συλλογή, 1990, σ. Ι-3437.

(18) Συλλογή, 1990, σ. Ι-959.