Απόφαση της Επιτροπής

της 5ης Ιουνίου 2002

για τα μέτρα που έλαβαν οι Κάτω Χώρες για την αναδιάρθρωση και ιδιωτικοποίηση της Koninklijke Schelde Groep

[κοινοποιηθείσα υπό τον αριθμό Ε(2002) 2007]

(Το κείμενο στην ολλανδική γλώσσα είναι το μόνο αυθεντικό)

(Κείμενο που παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον ΕΟΧ)

(2003/45/ΕΚ)

Η ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ

Έχοντας υπόψη:

τη συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, και ιδίως το άρθρο 88 παράγραφος 2 πρώτο εδάφιο,

τη συμφωνία για τον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο και ιδίως το άρθρο 62 παράγραφος 1 στοιχείο α),

Αφού κάλεσε τους ενδιαφερόμενους να υποβάλουν τις παρατηρήσεις τους σύμφωνα με τα προαναφερθέντα άρθρα(1), και έλαβε υπόψη της τις εν λόγω παρατηρήσεις,

Εκτιμώντας τα ακόλουθα:

1. ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ

(1) Το Μάιο και τον Ιούνιο του 2000 η Επιτροπή έλαβε δύο επιστολές από τρίτους ενδιαφερόμενους όσον αφορά εικαζόμενη ενίσχυση προς την Koninklijke Schelde Groep BV, στο εξής "KSG", σε σχέση με την πώληση της επιχείρησης στην Damen Shipyards Group, στο εξής "Damen". Με επιστολή της 30ής Μαΐου 2000 (D/53220) η Επιτροπή ζήτησε πληροφορίες για τη συγκεκριμένη υπόθεση.

(2) Με επιστολή της 6ης Ιουλίου 2000 (η οποία καταχωρήθηκε στις 7 Ιουλίου 2000 με τον αριθμό A/35591) οι ολλανδικές αρχές κοινοποίησαν στην Επιτροπή τα μέτρα που έλαβαν υπέρ της KSG, αναφέροντας ότι όλα τα εν λόγω μέτρα εμπίπτουν στο άρθρο 296 της συνθήκης ΕΚ· σε περίπτωση, ωστόσο, που αυτό δεν συμβαίνει, η εν λόγω επιστολή θα πρέπει να θεωρηθεί ως κοινοποίηση σύμφωνα με το άρθρο 88 παράγραφος 3. Ο υπουργός οικονομικών έδωσε εξηγήσεις όσον αφορά την "υπό όρους κοινοποίηση" σε συνομιλία που είχε με το μέλος της Επιτροπής Monti στις 4 Σεπτεμβρίου 2000. Η Επιτροπή ζήτησε πληροφορίες με επιστολές της 8ης Σεπτεμβρίου 2000 (D/54316) και 1ης Μαρτίου 20001 (D/50927). Με επιστολή της 12ης Μαρτίου 2000 (που καταχωρήθηκε στις 15 Μαρτίου 2001 με αριθμό A/32227) οι ολλανδικές αρχές ζήτησαν παράταση της προθεσμίας για να απαντήσουν στην Επιτροπή, η οποία δόθηκε με επιστολή της 23ης Μαρτίου 2001 (D/51254). Οι ολλανδικές αρχές απάντησαν με επιστολές της 5ης Οκτωβρίου 2000 (που καταχωρήθηκε στις 11 Οκτωβρίου 2000 με αριθμό A/38308) και της 11ης Ιουλίου 2001 (που καταχωρήθηκε στις 16 Ιουλίου 2001 με αριθμό A/35724).

(3) Ο ολλανδός υπουργός οικονομικών είχε ενημερώσει τον Επίτροπο Van Miert, ήδη από το 1998, σχετικά με τα ληφθέντα μέτρα (επιστολή της 4ης Δεκεμβρίου 1998, που καταχωρήθηκε στις 8 Δεκεμβρίου 1999 με αριθμό C06585). Η Επιτροπή ζήτησε στη συνέχεια πληροφορίες με επιστολές της 7ης Ιανουαρίου 1999 (D/50038) και 26ης Φεβρουαρίου 1999 (D/50890). Οι ολλανδικές αρχές απάντησαν με επιστολές της 2ας Φεβρουαρίου 1999 (που καταχωρήθηκε στις 4 Φεβρουαρίου 1999 με αριθμό A/30915) και 23ης Μαρτίου 1999 (που καταχωρήθηκε στις 25 Μαρτίου 1999 με αριθμό A/32377).

(4) Με απόφαση της 25ης Ιουλίου 2001 η Επιτροπή κίνησε τη διαδικασία του άρθρου 88 παράγραφος 2 της συνθήκης ΕΚ όσον αφορά τα εν λόγω μέτρα. Με επιστολή της 30ης Ιουλίου 2001 (D/290603) η Επιτροπή ενημέρωσε τις Κάτω Χώρες σχετικά με την εν λόγω απόφαση. Οι ολλανδικές αρχές, αφού ζήτησαν παράταση της προθεσμίας (επιστολές της 31ης Αυγούστου 2001 και 27ης Σεπτεμβρίου 2001, που καταχωρήθηκαν αντίστοιχα στις 31 Αυγούστου 2991 με αριθμό A/36875 και την 1η Οκτωβρίου 2001 με αριθμό A/37626), η οποία δόθηκε με επιστολές της 11ης Σεπτεμβρίου 2001 (D/53695) και 5ης Οκτωβρίου 2001 (D/54096), απάντησαν όσον αφορά την εν λόγω απόφαση με επιστολή της 15ης Οκτωβρίου 2001 (που καταχωρήθηκε στις 15 Οκτωβρίου 2001 με αριθμό A/38035).

(5) Η απόφαση δημοσιεύθηκε στην Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων(2), στην οποία η Επιτροπή κάλεσε τους ενδιαφερόμενους να υποβάλουν τις παρατηρήσεις τους σχετικά με το μέτρο ενίσχυσης. Η Επιτροπή έλαβε παρατηρήσεις από τέσσερις ενδιαφερόμενους. Οι ολλανδικές αρχές κλήθηκαν να απαντήσουν σχετικά με επιστολή της 25ης Οκτωβρίου 2001 (D/54431). Η Επιτροπή έθεσε συμπληρωματικά ερωτήματα με επιστολές της 6ης Νοεμβρίου 2001 (D/54572), της 24ης Ιανουαρίου 2002 (D/50281) και της 4ης Μαρτίου 2002 (D/50919). Αφού οι ολλανδικές αρχές ζήτησαν παράταση της προθεσμίας με επιστολή της 29ης Νοεμβρίου 2001 (που καταχωρήθηκε στις 3 Δεκεμβρίου 2001 με τον αριθμό A/39352), η οποία δόθηκε με επιστολή της 11ης Δεκεμβρίου 2001 (D/55144), σχολίασαν τις παρατηρήσεις των ενδιαφερόμενων και απάντησαν στα ερωτήματα της Επιτροπής με επιστολές της 14ης Δεκεμβρίου 2001 (που καταχωρήθηκε την ίδια μέρα με αριθμό A/39978), της 7ης Φεβρουαρίου 2002 (που καταχωρήθηκε στις 13 Φεβρουαρίου 2001 με αριθμό A/31096) και της 25ης Μαρτίου 2002 (που καταχωρήθηκε στις 2 Απριλίου 2002 με αριθμό A/32413). Η Damen έστειλε τις δικές της παρατηρήσεις, απαντήσεις και συμπληρωματικές πληροφορίες με επιστολές της 17ης Δεκεμβρίου 2001 που καταχωρήθηκε την ίδια ημέρα με αριθ. A/39992) και της 17ης Απριλίου 2001 (που καταχωρήθηκε την ίδια μέρα με αριθ. A/32876). Στις 3 και 15 Απριλίου 2001 πραγματοποιήθηκαν συναντήσεις μεταξύ εκπροσώπων της Επιτροπής, της Damen και των Κάτω Χωρών.

(6) Ένα από τα ερωτήματα της Επιτροπής αφορούσε την τιμή την οποία κατέβαλε η Damen για την αγορά της επιχείρησης KSG. Οι ολλανδικές αρχές υπέβαλαν έκθεση εμπειρογνωμόνων σχετικά με την αξία της KSG κατά το χρόνο της ιδιωτικοποίησης. Η Επιτροπή ανέθεσε σε ανεξάρτητο εμπειρογνώμονα να καταρτίσει πραγματογνωμοσύνη όσον αφορά τη χρησιμοποιηθείσα μέθοδο και τις χρηματοοικονομικές λεπτομέρειες της εν λόγω έκθεσης. Ο εμπειρογνώμονας άρχισε τις εργασίες του τον Ιανουάριο του 2001 και υπέβαλε την τελική έκθεση το Μάρτιο του 2002.

2. ΛΕΠΤΟΜΕΡΗΣ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΩΝ ΜΕΤΡΩΝ

2.1. Koninklijke Schelde Groep

(7) Η KSG δημιουργήθηκε το 1875 με την επωνυμία Koninklijke Maatschappij "De Schelde", στο εξής "KMS". Η έδρα της ήταν πάντα το Vlissingen στην επαρχία Zeeland. Μετά από διάφορες συγχωνεύσεις στη δεκαετία του 1960 και στις αρχές του 1970 η KMS κατέστη τμήμα της Rijn-Schelde-Verolme Scheepswerven en Machinefabrieken N.V. Όταν η εν λόγω επιχείρηση πτώχευσε το 1983, η κεντρική κυβέρνηση και η επαρχία Zeeland αγόρασαν αντίστοιχα 90 % και 10 % των μετοχών της KMS. Το 1992 η KMS μετονομάσθηκε σε KSG(3).

(8) Από την αρχή της δημιουργίας της η KMS, αργότερα KSG, αφενός προμηθεύει το ολλανδικό ναυτικό με πλοία και αφετέρου κατασκευάζει εμπορικά πλοία. Τα τελευταία σαράντα χρόνια η εν λόγω εταιρεία ανέπτυξε και διάφορες άλλες βιομηχανικές δραστηριότητες. Ορισμένες από τις θυγατρικές επιχειρήσεις, οι οποίες ανέλαβαν τις εν λόγω δραστηριότητες, ανήκουν πλήρως στην εταιρεία χαρτοφυλακίου KSG, άλλες μόνο εν μέρει. Η διάρθρωση της επιχείρησης έχει τροποποιηθεί επανειλημμένα. Στη συνέχεια παρατίθεται συνοπτικός πίνακας των νομικών προσώπων και των αντίστοιχων δραστηριοτήτων τους με βάση την κατάσταση το 1999.

Schelde Maritiem BV:

- Schelde Scheepsnieuwbouw: κατασκευή στρατιωτικών και εμπορικών πλοίων

- Scheldepoort: επισκευή πλοίων

- Schelde Offshore: δραστηριότητες ανοικτής θάλασσας

Schelde Industriële Productiebedrijven BV:

- Schelde Machinefabriek BV: μηχανική επεξεργασία ημιτελών προϊόντων και εξαρτημάτων, συναρμολόγηση μηχανών και μηχανικές κατασκευές, εμπόριο εφεδρικών εξαρτημάτων για κινητήρες θαλάσσης (αργότερα Schelde Marine Services BV)

- Schelde Gears: οδοντωτά συστήματα μετάδοσης κίνησης για πλοία και βιομηχανικές εφαρμογές

- Schelde Technology Services BV: παροχή συμβουλών και τεχνικών υπηρεσιών στον τομέα της τεχνολογία υλικών και συγκόλλησης

- Schelde Exotech: ειδικά εργαλεία και υψηλού επιπέδου επισκευές για τη βιομηχανία επεξεργασίας και τους σταθμούς παραγωγής ενέργειας (μεταξύ άλλων)

- Rederij "De Schelde" BV: διαχείριση των πλοίων κατασκευής KSG

- Schelde Onroerend goed BV: ιδιοκτησία και διαχείριση ακινήτων

KSG Deelnemingen BV (μετοχές):

- Fabricom Installation Technology (45 %): βιομηχανικές κατασκευές

- Schelde Industrial Engineers & Contractors (100 %): κατασκευή εγκαταστάσεων λέβητα, συστήματα μετατροπής ενέργειας, εγκαταστάσεις θερμικής επεξεργασίας αποβλήτων

- Schelde Heron (60 %): αεροστρόβιλοι για την παραγωγή ενέργειας/θερμότητας

- Polymarin BV (100 %): υψηλού επιπέδου πλαστικές κατασκευές με ενίσχυση ινών για την αεροναυπηγική και την αστροναυτική βιομηχανία κ.λπ.· καλούπια από θερμοπλαστικά και θερμοσκληρυνόμενες ίνες

- KNM Steel Construction SDN BHD (36 %): εγκαταστάσεις θερμικής ενέργειας και αποτέφρωσης αποβλήτων και βιομηχανικές κατασκευές στην Νοτιανατολική Ασία

- (μέχρι το 1998) Schelde Apparaten- en Ketelfabriek (AKF): κατασκευή μηχανών.

(9) Ο συνολικός κύκλος εργασιών το 1999 ανήλθε σε 226,7 εκατ. ευρώ, εκ των οποίων το 64 % πραγματοποιήθηκε στον τομέα της κατασκευής και επισκευής πλοίων. Το Βασιλικό Ολλανδικό Ναυτικό αποτελεί τον σημαντικότερο πελάτη της KSG. Το 1998 (οι σχετικές διαπραγματεύσεις είχαν αρχίσει ήδη το 1992) άρχισε η κατασκευή των τεσσάρων φρεγατών, της σημαντικότερης παραγγελίας της εταιρείας. Τον Απρίλιο του 2000 καθελκύστηκε η πρώτη φρεγάτα· η τελευταία θα παραδοθεί το 2004. Η συνολική αξία των εν λόγω πλοίων ανέρχεται περίπου σε 1,5 δισεκατ. ευρώ. Το μερίδιο της KSG στις συμβάσεις ανέρχεται περίπου σε 540 εκατ. ευρώ. Πολλά από τα εξαρτήματα έχουν παραδοθεί απευθείας στο ναυτικό, αλλά θα τοποθετηθούν στα πλοία από την KSG. Λόγω του φόρτου εργασιών από τις εν λόγω φρεγάτες η κατασκευή εμπορικών πλοίων το 2000/2001 ήταν μηδενική. Στο παρελθόν η KSG είχε ναυπηγήσει διάφορα εμπορικά πλοία τα οποία ενέπιπταν στο πεδίο εφαρμογής του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1540/98 του Συμβουλίου, της 29ης Ιουνίου 1998, σχετικά με τη χορήγηση ενισχύσεων στη ναυπηγική βιομηχανία(4).

2.2. Damen Shipyards Group

(10) Η Damen ιδρύθηκε το 1927 στο Hardinxveld-Giessendam από δύο αδελφούς. Το 1970 η επιχείρηση χωρίστηκε και το ναυπηγείο στο Beneden-Hardinxveld ανέλαβε ο γιος ενός από τους δύο αδελφούς. Την εποχή εκείνη οι σημαντικότεροι πελάτες της εταιρείας ήταν μεγάλες επιχειρήσεις βυθοκόρησης. Στις αρχές της δεκαετίας του 80 η Damen εξελίχθηκε σε ειδικό ναυπηγείο κατασκευής ρυμουλκών πλοίων και μικρών σκαφών. Κατά τα επόμενα έτη διάφορες επιχειρήσεις συγχωνεύτηκαν με τον όμιλο, εκ των οποίων δύο μεγάλα ναυπηγεία επισκευής πλοίων και ένα ναυπηγείο το οποίο ειδικεύεται στα μεγάλα γιοτ πολυτελείας. Ο έλεγχος της Damen παραμένει στον κύριο Damen, ο οποίος μαζί με τα παιδιά του είναι ιδιοκτήτης της επιχείρησης. Ο ενοποιημένος κύκλος εργασιών της Damen, συμπεριλαμβανομένης της KSG, ανέρχεται περίπου σε 680 εκατ. ευρώ· η επιχείρηση απασχολούσε το 2000 περίπου 7000 άτομα(5).

2.3. Τα μέτρα που έλαβαν οι Κάτω Χώρες

(11) Στη διάρκεια του 1998 η KSG αντιμετώπισε σοβαρές χρηματοοικονομικές δυσκολίες, ιδίως ως αποτέλεσμα των μη ναυπηγικών δραστηριοτήτων της. Προκειμένου να αποφευχθεί μια άμεση πτώχευση και να καλυφθεί η περίοδος μέχρι την ιδιωτικοποίηση της KSG, οι Κάτω Χώρες χορήγησαν τον Ιανουάριο του 1999 μετατρέψιμο εξηρτημένο δάνειο ύψους 35 εκατ. NLG (15,9 εκατ. ευρώ)(6) και μια πρόσθετη προκαταβολή για τις φρεγάτες ύψους 15 εκατ. NLG (6,8 εκατ. ευρώ). Επιπλέον, το Βασιλικό Ναυτικό θα αγόραζε, υπό προϋποθέσεις, ένα επιπλέον αμφίβιο σκάφος μεταφοράς από την KSG, το οποίο πρέπει να είναι έτοιμο το 2007(7). Τα μέτρα ελήφθησαν υπό τον όρο ότι η KSG θα κατήρτιζε πλήρες επιχειρηματικό σχέδιο και θα συνεργαζόταν για την εξεύρεση ιδιώτη με σκοπό την ιδιωτικοποίησή της.

(12) Το δάνειο και η προκαταβολή χορηγήθηκαν στην KSG Maritieme en Industriële Bedrijven, στην οποία είχαν ενταχθεί οι ναυπηγικές δραστηριότητες της KSG. Το επιτόκιο του δανείου ήταν το ποσοστό AIBOR για καταθέσεις ενός μήνα συν 175 μονάδες βάσης· η KSG κατέβαλε προμήθεια ύψους 175000 NLG (79000 ευρώ). Το δάνειο έπρεπε να επιστραφεί την 1η Οκτωβρίου 1999 ή νωρίτερα στην περίπτωση που οι ολλανδικές αρχές θα ελάμβαναν τελική απόφαση σχετικά με εισφορά κεφαλαίου. Δεδομένου ότι οι διαπραγματεύσεις για την ιδιωτικοποίηση διήρκησαν περισσότερο από ό,τι ήταν αναμενόμενο, η επιστροφή αναβλήθηκε.

(13) Η πρόσθετη προκαταβολή αφορούσε την πληρωμή κερδών τα οποία θα έπρεπε να πληρωθούν σε δύο ισόποσες δόσεις το 2002 και 2003. Ως εκ τούτου, η επιδότηση επιτοκίου όσον αφορά την προκαταβολή ανέρχεται σε 1,41 εκατ. ευρώ (σε τιμές του τέλους του 2000).

(14) Στο πλαίσιο των προσπαθειών ιδιωτικοποίησης της KSG, οι ολλανδικές αρχές διεξήγαγαν διαπραγματεύσεις με διάφορους υποψήφιους. Τελικά, μόνο η Damen προσφέρθηκε να αγοράσει την KSG. Οι διαπραγματεύσεις συνεχίστηκαν και κατά το 1999. Το Φεβρουάριο του 2000 το κράτος και η Damen κατέληξαν σε συμφωνία σχετικά με τις βασικές αρχές της εξαγοράς. Μετά από επισταμένη έρευνα, οι διαπραγματεύσεις ολοκληρώθηκαν στις 14 Ιουλίου 2000.

(15) Η ιδιωτικοποίηση προβλέπει τα ακόλουθα μέτρα:

Οι ολλανδικές αρχές χορήγησαν στην KSG νέο μετατρέψιμο εξηρτημένο δάνειο ύψους 70 εκατ. NLG (31,8 εκατ. ευρώ)(8).

Το υπουργείο άμυνας είχε την πρόθεση να χορηγήσει άτοκο δάνειο ύψους 45 εκατ. NLG (20,4 εκατ. ευρώ) για τη μεταφορά των στρατιωτικών δραστηριοτήτων από τον παρόντα χώρο εγκατάστασης στο κέντρο του Vlissingen στην εγκατάσταση της KSG, περίπου 10 χιλιόμετρα ανατολικότερα, μεταφορά η οποία κρίθηκε απαραίτητη δεδομένου του περιορισμένου μεγέθους των δεξαμενών ανύψωσης που παρέχουν πρόσβαση στις σημερινές εγκαταστάσεις. Το δάνειο χορηγήθηκε υπό τον όρο της κατασκευής της νέας εγκατάστασης, συνολικού κόστους 125 εκατ. NLG (56,7 εκατ. ευρώ), που πρέπει να ολοκληρωθεί εντός πέντε ετών. Εάν μετά από την παρέλευση της πενταετίας διαπιστωθεί ότι το κόστος είναι χαμηλότερο, η Damen θα επιστρέψει το συμφωνηθέν τμήμα του δανείου κατά το έκτο έτος. Το υπόλοιπο θα πληρωθεί σε δέκα ετήσιες δόσεις. Το δάνειο θα αποπληρωθεί το 2002 και 2003. Το κόστος για τη μεταφορά με βάση τις σημερινές προβλέψεις δεν αναμένεται να υπερβεί τα 45,4 εκατ. ευρώ(9)· ως εκ τούτου η επιδότηση επιτοκίου ανέρχεται σε 6,0 εκατ. ευρώ (σε τιμές του τέλους του 2000).

(16) Εκτός από την αγορά του αμφίβιου σκάφους μεταφοράς που αναγγέλθηκε ήδη το 1998, η κυβέρνηση προτίθεται να αγοράσει σειρά άλλων σκαφών από την KSG.

(17) Μετά τη λήψη των εν λόγω μέτρων, στις 29 Σεπτεμβρίου 2000 οι ολλανδικές αρχές μεταβίβασαν στην Damen το νέο δάνειο, το εξηρτημένο δάνειο του 1998 και τις μετοχές της KSG για το συμβολικό ποσό των 4 NLG. Η Damen ανέλαβε τη δέσμευση να ολοκληρώσει την κατασκευή των τεσσάρων φρεγατών σύμφωνα με τις υφιστάμενες συμβάσεις.

3. ΛΟΓΟΙ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΟΠΟΙΟΥΣ ΚΙΝΗΘΗΚΕ Η ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΤΟΥ ΑΡΘΡΟΥ 88 ΠΑΡΑΓΡΑΦΟΣ 2

(18) Όταν η Επιτροπή κίνησε τη διαδικασία του άρθρου 88 παράγραφος 2 διευκρίνισε ότι μέτρα αφορούσαν τόσο τις στρατιωτικές όσο και τις εμπορικές δραστηριότητες της KSG, αλλά ότι, βάσει των διαθέσιμων πληροφοριών, δεν ήταν σε θέση να προσδιορίσει εάν τα μέτρα εμπίπτουν στην εφαρμογή του άρθρου 296 της συνθήκης. Επιπλέον, η Επιτροπή δεν μπορούσε να αποκλείσει το ενδεχόμενο κρατικής ενίσχυσης και αμφέβαλε αν τα μέτρα πληρούν τους όρους των κοινοτικών κατευθυντήριων γραμμών όσον αφορά τις κρατικές ενισχύσεις για τη διάσωση και την αναδιάρθρωση προβληματικών επιχειρήσεων(10), στο εξής "κατευθυντήριες γραμμές" για τις ενισχύσεις διάσωσης και αναδιάρθρωσης, και τηρούν τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1540/98. Οι αμφιβολίες της Επιτροπής αφορούσαν κυρίως τη σχέση μεταξύ των μέτρων και του σχεδίου αναδιάρθρωσης, την παύση διαρθρωτικά ζημιογόνων δραστηριοτήτων, τις συνέπειες της αναδιάρθρωσης για τους ανταγωνιστές και το ερώτημα εάν η ενίσχυση περιορίστηκε στο ελάχιστο απαραίτητο.

(19) Επίσης, η Επιτροπή δεν ήταν βέβαια ότι η Damen κατέβαλε για την KSG την αγοραία τιμή, ιδίως διότι δεν προκηρύχθηκε ανοικτός διαγωνισμός που θα επέτρεπε σε όλους τους ανταγωνιστές να συμμετάσχουν επί ίσοις όροις, να λάβουν τις ίδιες πληροφορίες και να αποκτήσουν κατά την ίδια χρονική στιγμή, πρόσβαση σε μια διαφανή διαδικασία.

4. ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΤΩΝ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΜΕΝΩΝ

(20) Μετά τη δημοσίευση της απόφασης για κίνηση της διαδικασίας(11), η Επιτροπή έλαβε παρατηρήσεις από το Ηνωμένο Βασίλειο, την Ισπανία, ένα ανταγωνιστή-ναυπηγείο επισκευής πλοίων και τον αποδέκτη των μέτρων. Οι παρατηρήσεις του αποδέκτη συμπίπτουν σε γενικές γραμμές με αυτές των Κάτω Χωρών. Περίληψη των παρατηρήσεων και των δύο αυτών ενδιαφερομένων παρατίθενται στο τμήμα 5.

4.1. Παρατηρήσεις του Ηνωμένου Βασιλείου

(21) Το Ηνωμένο Βασίλειο συμμερίζεται τις επιφυλάξεις της Επιτροπής και παρατηρεί ότι τόσο η KSG όσο και η Damen είναι άμεσοι ανταγωνιστές των βρετανικών ναυπηγείων. Είναι σαφές ότι το μέτρο περιλαμβάνει στοιχείο ενίσχυσης όσον αφορά την εμπορική ναυπηγεία. Τα μεγάλα γιοτ αποτελούν μια αναπτυσσόμενη αγορά για διάφορα βρετανικά ναυπηγία και κάθε παροχή ενίσχυσης σε ανταγωνιζόμενα ναυπηγεία στις Κάτω Χώρες απειλεί σοβαρά να νοθεύσει τον ανταγωνισμό. Εφόσον ένα μεικτό ναυπηγείο εξαγοράζεται από μια εμπορική επιχείρηση κατασκευής πλοίων, κατά την άποψη του Ηνωμένου Βασιλείου, η πράξη αυτή δεν εμπίπτει πλήρως στο πεδίο εφαρμογής του άρθρου 296 της συνθήκης, δεδομένου ότι πρόκειται σαφώς για τη ναυπήγηση εμπορικών πλοίων.

(22) Το Ηνωμένο Βασίλειο αμφισβητεί τον ισχυρισμό ότι όλες οι ενδιαφερόμενες επιχειρήσεις γνώριζαν την προσπάθεια των ολλανδικών αρχών να εξασφαλίσουν υποψήφιο αγοραστή των μετοχών της KSG, δεδομένου ότι οι βρετανικές επιχειρήσεις θα είχαν δείξει ενδιαφέρον.

4.2. Παρατηρήσεις της Ισπανίας

(23) Η Ισπανία αναφέρει ότι τα μέτρα δεν εμπίπτουν καθόλου στο πεδίο εφαρμογής της συνθήκης, διότι ο σημαντικότερος πελάτης της KSG είναι το Ολλανδικό Ναυτικό, οι περισσότερες δραστηριότητες της εταιρείας σχετίζονται με την άμυνα, οι τέσσερις φρεγάτες θα αποτελέσουν τη σπονδυλική στήλη του ολλανδικού ναυτικού και η μόνη εγγύηση που ζητήθηκε κατά την ιδιωτικοποίηση ήταν η διατήρηση του στρατιωτικού δυναμικού. Επιπλέον, η Επιτροπή, σε περίπτωση αμφιβολιών της σχετικά με τη δυνατότητα εφαρμογής του άρθρου 296, σύμφωνα με το άρθρο 298 της συνθήκης, θα πρέπει να εξετάσει από κοινού με τις Κάτω Χώρες σε ποιο βαθμό η ενίσχυση επηρεάζει την παραγωγή ή το εμπόριο προϊόντων τα οποία δεν προορίζονται ειδικά για στρατιωτική χρήση, και με ποιον τρόπο τα μέτρα ενίσχυσης μπορούν να προσαρμοστούν στους κανόνες της συνθήκης. Σε κάθε περίπτωση, η διαδικασία του άρθρου 88 παράγραφος 2 πρέπει να περιοριστεί στη μη στρατιωτική παραγωγή της KSG, δηλαδή στα προϊόντα που δεν προορίζονται για ειδικούς στρατιωτικούς σκοπούς.

(24) Τέλος, οι ισπανικές αρχές θέτουν το ερώτημα εάν ο κανονισμός (EΚ) αριθ. 1540/98 μπορεί να εφαρμοστεί, δεδομένου ότι τα μέτρα αφορούν την περίοδο 1998-2000 και ότι η KSG κατά τη διάρκεια της εν λόγω περιόδου δεν έλαβε καμία νέα παραγγελία για εμπορικά σκάφη.

4.3. Παρατηρήσεις ανταγωνιστή ναυπηγείου επισκευής πλοίων

(25) Ένα ναυπηγείο επισκευής πλοίων που ανταγωνίζεται την εταιρεία, αναφέρει ότι τα μέτρα νοθεύουν τον ανταγωνισμό και επιτρέπουν στην KSG να ασκήσει αθέμιτο ανταγωνισμό στην αγορά επισκευής πλοίων και να καθορίζει μη ρεαλιστικά χαμηλές τιμές. Κάθε ενίσχυση προς την επιχείρηση εξασθενεί άμεσα την ανταγωνιστικότητα του εν λόγω ανταγωνιστή.

5. ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΤΩΝ ΚΑΤΩ ΧΩΡΩΝ ΚΑΙ ΤΗΣ DAMEN

(26) Οι παρατηρήσεις της Damen και των Κάτω Χωρών συμφωνούν όσον αφορά τα σημαντικότερα συμπεράσματα και αλληλοσυμπληρώνονται όσον αφορά τις λεπτομέρειες. Για τον λόγο αυτό οι παρατηρήσεις τους παρατίθενται από κοινού.

(27) Οι Κάτω Χώρες παρατηρούν γενικά ότι ήδη το 1998 και το 2000 είχαν ενημερώσει την Επιτροπή όσον αφορά τα εν λόγω μέτρα, και εκφράζουν τη λύπη τους για το γεγονός ότι η Επιτροπή δεν διατύπωσε νωρίτερα τις αμφιβολίες της.

5.1. Η εφαρμογή του άρθρου 296 της συνθήκης

(28) Οι Κάτω Χώρες ισχυρίζονται ότι μπορεί να εφαρμοστεί το άρθρο 296 της συνθήκης, δεδομένου ότι βραχυπρόθεσμα είναι σημαντικό να παραδοθούν έγκαιρα οι τέσσερις στρατιωτικές φρεγάτες, ενώ μεσοπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα είναι σημαντικό από στρατιωτικοστρατηγική άποψη να εξασφαλιστεί η κατασκευή στρατιωτικών πλοίων στις Κάτω Χώρες. Το επίπεδο της εισφοράς της ολλανδικής αμυντικής βιομηχανίας πρέπει να κριθεί σε σχέση με τα άλλα στοιχεία της πολιτικής ασφάλειας.

(29) Η ολλανδική πολιτική όσον αφορά την ασφάλεια περιγράφεται στα έγγραφα Hoofdlijnennotitie του Ιανουαρίου 1999 και Defensienota του Νοεμβρίου 2000(12). Η ύπαρξη συγκεκριμένου βιομηχανικού δυναμικού για βασική στρατιωτική τεχνολογία στον τομέα των στρατιωτικών σκαφών θεωρείται ως απαραίτητη για την προστασία ουσιωδών συμφερόντων εθνικής ασφάλειας. Αυτή είναι η περίπτωση στα περισσότερα κράτη του ΝΑΤΟ. Λαμβάνοντας υπόψη τους όρους που θέτει το άρθρο 296 της συνθήκης ΕΚ, οι παραγγελίες όσον αφορά το στρατιωτικό εξοπλισμό ανατίθενται καταρχήν σε ολλανδούς προμηθευτές. Μεταξύ των διαφόρων άλλων επιχειρημάτων που προβλήθηκαν είναι τα εξής.

(30) Το ολλανδικό ναυτικό πρέπει να είναι επιχειρησιακά ανεξάρτητο, για παράδειγμα όσον αφορά παροχή στρατιωτικής και άλλης βοήθειας στις Κάτω Χώρες ή στα υπερπόντια διαμερίσματα των Κάτω Χωρών. Ένα άλλο σημαντικό στοιχείο σχετίζεται με το δυναμικό και την ένταση της συνεργασίας με άλλα μέλη του ΝΑΤΟ και τα κράτη μέλη της ΕΕ.

(31) Οι τέσσερις φρεγάτες LCF θα αποτελέσουν τη σπονδυλική στήλη του Βασιλικού Ναυτικού και θεωρούνται ουσιαστικής σημασίας για την εκπλήρωση των καθηκόντων του. Εάν τεθεί σε κίνδυνο η έγκαιρη παράδοση των εν λόγω φρεγατών, το Βασιλικό Ναυτικό δεν θα είναι σε θέση να εκπληρώσει τα καθήκοντά του όσον αφορά την παροχή μιας κατάλληλης πλατφόρμας ελέγχου και επαρκούς δυναμικού αεράμυνας.

(32) Στον τομέα των συστημάτων ανίχνευσης και ελέγχου καθώς και των οπλικών συστημάτων υφίσταται έντονη διεθνής συνεργασία. Η εν λόγω συνεργασία θα ετίθετο σε κίνδυνο εάν καθυστερήσει ή/και διαταραχθεί η παράδοση των φρεγατών. Στην περίπτωση αυτή διακυβεύονται οι βασικές αρχές της πολιτικής ασφάλειας και άμυνας.

(33) Εκτός από τις φρεγάτες LCF, το ναυτικό χρειάζεται επίσης μια δεύτερη "landing platform dock" (LPD). Όπως και η πρώτη LPD προβλέπεται και η κατασκευή της δεύτερης LPD να ανατεθεί στην KSG. Η άμεση διάθεση μεταφορικού δυναμικού καθίσταται διαρκώς σημαντικότερη, γεγονός το οποίο κατέστη σαφές από τις πρόσφατες κρίσεις, για παράδειγμα στην πρώην Γιουγκοσλαβία και στην Αιθιοπία/Ερυθραία. Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Ελσίνκι το Δεκέμβριο του 1999 τόνισε την ανάγκη μεταφορικού δυναμικού και έθεσε συγκεκριμένους στόχους. Η δεύτερη LPD είναι ιδιαίτερα σημαντική για την επίτευξη των εν λόγω στόχων.

(34) Υπάρχει έντονη τεχνική συνεργασία μεταξύ του ναυτικού και της KSG. Η αδιάκοπτη συνέχεια της εν λόγω συνεργασίας είναι πρωταρχικής σημασίας.

(35) Η μεταφορά στο Vlissingen Oost και η κατασκευή στεγασμένης αποβάθρας επαρκών διαστάσεων είναι πρωταρχικής σημασίας για τη στρατιωτική ναυπηγία. Το άτοκο δάνειο αποτελεί αδιάσπαστο μέρος της πολιτικής άμυνας και ασφάλειας.

5.2. Το κράτος ενήργησε ως ιδιωτική επιχείρηση

(36) Οι ολλανδικές αρχές συμφωνούν ότι οι ιδιωτικές επιχειρήσεις δεν είναι υπεύθυνες για την πολιτική άμυνας και ασφάλειας, ωστόσο έλαβαν τα ίδια μέτρα που θα είχε λάβει μια ιδιωτική επιχείρηση.

(37) Το κράτος ως μέτοχος δεν είχε μέχρι το 1998 καμία επιρροή στην KSG. Η KSG αποτελούσε επιχείρηση υπό καθεστώς "structuur-regime". Βάσει του ολλανδικού δικαίου αυτό σημαίνει ότι το διοικητικό συμβούλιο είναι υπό την εποπτεία του συμβουλίου επιτρόπων. Το συμβούλιο επιτρόπων αποτελείτο από πέντε άτομα, εκ των οποίων δύο είχαν οριστεί από το κράτος. Ωστόσο, σύμφωνα με τη νομοθεσία οι επίτροποι ενεργούν μόνο βάσει των συμφερόντων της εταιρείας, χωρίς να ακολουθούν οδηγίες ή εντολές. Μόλις το 1998, όταν η χρηματοοικονομική κατάσταση της εταιρείας επιδεινώθηκε, το κράτος έθεσε όρους πριν χορηγήσει νέο κεφάλαιο.

(38) Το κράτος έθεσε τους εξής όρους: Πρώτο, η KSG έπρεπε να εγκαταλείψει όλες τις μη βασικές δραστηριότητές της, διατηρώντας μόνο τις δραστηριότητες στρατιωτικής και εμπορικής ναυπηγίας. Δεύτερο, η KSG έπρεπε να συνεργαστεί με το κράτος για την εξεύρεση στρατηγικού εταίρου που θα αναλάμβανε την εταιρεία. Τρίτο, η KSG έπρεπε να συνεργαστεί με ένα δυνητικό υποψήφιο για την κατάρτιση κοινού επιχειρηματικού σχεδίου. Τα μέτρα, τα οποία αποφασίστηκαν τον Δεκέμβριο του 1998, αποτελούσαν προσωρινή λύση, εν αναμονή επίσης του υπουργικού εγγράφου όσον αφορά την πολιτική άμυνας. Η λύση ενός νομικού διακανονισμού κρίθηκε απαράδεκτη, δεδομένων των κινδύνων όσον αφορά την ολοκλήρωση των LCF και την αβεβαιότητα για τη στρατιωτική ναυπηγική βιομηχανία στις Κάτω Χώρες.

(39) Επιπλέον, η αποπεράτωση των LCF σε μια κατάσταση πτώχευσης θα αύξανε κατά πολύ τις δαπάνες, ακόμη και αν είχαν ληφθεί υπόψη μόνο οι επιχειρησιακού τύπου δαπάνες(13). Οι εν λόγω δαπάνες υπολογίστηκαν σε 123 εκατ. ευρώ τουλάχιστον, ενώ οι εγγυήσεις για τους προμηθευτές υπολογίστηκαν σε πρόσθετο ποσό ύψους 131 εκατ. ευρώ. Λαμβάνοντας υπόψη ότι τα χρηματοοικονομικά προβλήματα εστιάζονταν στις μη ναυπηγικές δραστηριότητες, οι Κάτω Χώρες εξέτασαν τη δυνατότητα διαμελισμού της επιχείρησης. Ωστόσο, κατ αυτόν τον τρόπο θα θίγονταν τα νομικά δικαιώματα των πιστωτών. Κατά συνέπεια, ο αγοραστής της KSG θα έπρεπε να αναλάβει την πλήρη επιχείρηση.

(40) Στις αρχές της δεκαετίας του 90 οι Κάτω Χώρες άρχισαν τη διαδικασία για την πώληση των μετοχών της KSG. Με τη βοήθεια τράπεζας επενδύσεων η ολλανδική κυβέρνηση προσέγγισε διάφορους υποψήφιους. Στο δεύτερο μισό της δεκαετίας του 90 το κράτος επανέλαβε τις προσπάθειες. Η αναζήτηση αγοραστή για την KSG έλαβε ευρεία δημοσιότητα. Επιπλέον, οι επιχειρήσεις στη συγκεκριμένη αγορά είναι καλά ενημερωμένες για το τι συμβαίνει στην Ευρώπη. Ένας από τους ενδιαφερόμενους υποψηφίους ήταν μια γερμανική βιομηχανική κοινοπραξία. Το κράτος δεν απέκλεισε εκ των προτέρων καμία επιχείρηση. Τελικά, η Damen παρέμεινε ο μόνος ενδιαφερόμενος. Η μόνη προϋπόθεση για την ιδιωτικοποίηση ήταν η εξασφάλιση της στρατιωτικής δραστηριότητας. Το κράτος δεν έθεσε κανέναν άλλο μη εμπορικό όρο.

(41) Τέλος, η σχέση μεταξύ του Βασιλικού Ναυτικού και της KSG υπήρξε πάντα επιχειρηματική. Το γεγονός ότι το κράτος υπήρξε μέτοχος δεν έπαιξε κανένα ρόλο για την ανάθεση των στρατιωτικών παραγγελιών στην KSG. Το 1992, όταν άρχισε η διαδικασία για την ανάθεση της παραγγελίας των φρεγατών στην KSG, δεν ήταν δυνατόν να προβλεφθεί ότι η επιχείρηση οκτώ έτη αργότερα θα αντιμετώπιζε δυσκολίες.

5.3. Καμία αδικαιολόγητη στρέβλωση του ανταγωνισμού

(42) Οι ολλανδικές αρχές αρνούνται ότι τα μέτρα εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής των κατευθυντήριων γραμμών για τις ενισχύσεις διάσωσης και αναδιάρθρωσης, αλλά επιβεβαιώνουν ότι ενήργησαν υπό το πνεύμα των εν λόγω κατευθυντήριων γραμμών. Μια πρώτη ένδειξη για αυτό είναι το γεγονός ότι τα μέτρα που ελήφθησαν το 1998 ήταν απολύτως απαραίτητα για την επιβίωση της KSG και συνίστατο σε ένα εξηρτημένο δάνειο με επιτόκιο αγοράς.

(43) Προκειμένου να αποφευχθεί μια αδικαιολόγητη στρέβλωση του ανταγωνισμού, οι δραστηριότητες της εταιρείας σταμάτησαν από το 1998 μέχρι το 2000. Το προσωπικό μειώθηκε κατά 500 άτομα περίπου, ήτοι 30 % του συνόλου των εργαζομένων. Το επιχειρηματικό σχέδιο της Damen προβλέπει περαιτέρω συγκέντρωση στις δραστηριότητες πυρήνα: στρατιωτική ναυπηγία, μεγάλα γιοτ, επισκευή πλοίων και σχετικές μηχανουργικές δραστηριότητες. Οι προοπτικές για όλες τις εν λόγω δραστηριότητες είναι ευνοϊκές.

(44) Η ενίσχυση θα περιοριστεί στο απολύτως αναγκαίο ποσό και τα αίτια των ζημιών θα παύσουν να υφίστανται. Η αναδιάρθρωση της KSG συνεπάγεται υψηλές δαπάνες, ιδίως σε σχέση με το κλείσιμο των εγκαταστάσεων κατασκευής λεβήτων, την αναδιοργάνωση και την ολοκλήρωση αμυντικής σύμβασης με ξένη χώρα. Η έλλειψη πείρας όσον αφορά τα μεγάλα σχέδια στο εξωτερικό οδήγησε σε τεράστιες ζημίες και υψηλούς κινδύνους. Οι ζημίες όσον αφορά την πολιτική ναυπηγία οφείλονται στη στρατηγική που ακολουθεί η εταιρεία από τα μέσα της δεκαετία τους 90 να κατασκευάζει νέους τύπους πλοίων με τους οποίους όμως δεν έχει επαρκή πείρα. Η KSG παρουσίασε επίσης σοβαρές ζημίες στον τομέα των αεριοστροβίλων. Όλες οι εν λόγω δραστηριότητες έχουν εγκαταλειφθεί ή/και πωληθεί ή, όσον αφορά την παραγωγή των αεριοστροβίλων, θα εγκαταλειφθούν/πωληθούν σύντομα. Οι δραστηριότητες επισκευής πλοίων θα συνδυαστούν με τις άλλες δραστηριότητες του ομίλου Damen. Η κατασκευή στρατιωτικών πλοίων θα συνεχιστεί, ενώ έχει ήδη αρχίσει η κατασκευή γιοτ. Από όλα τα εν λόγω στοιχεία οι Κάτω Χώρες συμπεραίνουν ότι το επιχειρηματικό σχέδιο θα οδηγήσει στην αποκατάσταση της βιωσιμότητας της KSG, χωρίς πολλαπλασιαστικά αποτελέσματα και με τις ελάχιστες δυνατές δαπάνες για το κράτος.

(45) Οι Κάτω Χώρες ισχυρίζονται ότι η συνεισφορά του κράτους αντιστοιχεί στην αρνητική αξία της KSG κατά το χρόνο της ιδιωτικοποίησης. Η εν λόγω συνεισφορά επέτρεψε στην Damen να αποκαταστήσει τη βιωσιμότητα της KSG χωρίς πολλαπλασιαστικά αποτελέσματα. Το κράτος δεν χορήγησε πόρους άνω του ποσού που ήταν αυστηρά απαραίτητο για την ιδιωτικοποίηση. Όπως αναφέρει η Damen, η συμφωνία μεταξύ της Damen και της κυβέρνησης των Κάτω Χωρών προέβλεπε ουσιαστικά ότι η Damen θα φροντίσει ώστε οι δραστηριότητες της KSG στον τομέα της κατασκευής και επισκευής πλοίων να καταστούν κερδοφόρες μακροπρόθεσμα (σε συνέργια με τις δραστηριότητες της ίδιας της Damen στους εν λόγω τομείς) ενώ η κυβέρνηση των Κάτω Χωρών θα αναλάμβανε τις χρηματοοικονομικές δαπάνες για την παύση των ζημιογόνων δραστηριοτήτων της KSG στους μη ναυπηγικούς τομείς. Η Damen εξήγησε ότι η KSG είχε χρησιμοποιήσει πλήρως το δάνειο του 1998 πριν την ιδιωτικοποίηση και ότι η ίδια η Damen χρησιμοποίησε το νέο δάνειο αποκλειστικά για την εξόφληση των υπόλοιπων οφειλών της KSG. Στη συνέχεια αποδείχθηκε ότι η εισφορά κεφαλαίου ήταν ανεπαρκής για την κάλυψη όλων των χρεών των οποίων την ευθύνη είχε αναλάβει η Damen.

5.4. Το σχέδιο αναδιάρθρωσης της Damen για την KSG

(46) Η Damen επισήμανε ότι το επιχειρηματικό σχέδιο που κατήρτισε για την KSG είχε ήδη υποβληθεί σε πρωταγενέστερο στάδιο, και σχολίασε τη συνεχιζόμενη εφαρμογή του σχεδίου αναδιάρθρωσης. Οι λεπτομέρειες παρατίθενται στο επόμενο μέρος.

5.5. Αγοραία τιμή

(47) Οι Κάτω Χώρες και η Damen υπέβαλαν έκθεση εμπειρογνώμονα στην οποία προσδιορίζεται η αξία της KSG κατά το χρόνο πώλησης των μετοχών στην Damen. Η εν λόγω έκθεση καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η αξία των μετοχών της KSG τη συγκεκριμένη χρονική στιγμή ήταν αρνητική και κυμαινόταν μεταξύ των [...](14) και [...] εκατ. ευρώ. Οι δραστηριότητες πυρήνα παρουσίαζαν ένα ελαφρά θετικό αποτέλεσμα, αλλά η αρνητική αξία ήταν αποτέλεσμα μεταξύ άλλων των υψηλών χρηματοοικονομικών απαιτήσεων και κινδύνων, του χαμηλού βαθμού χρησιμοποίησης του δυναμικού και της αβεβαιότητας όσον αφορά τις παραγγελίες για τις λειτουργικές δραστηριότητες. Ως εκ τούτου, η πώληση δεν θα παρουσίαζε κανένα πλεονέκτημα για τον αγοραστή, ήτοι την Damen.

5.6. Παρατηρήσεις όσον αφορά τις παρατηρήσεις τρίτων

(48) Γενικά, οι Κάτω Χώρες παραπέμπουν στις παρατηρήσεις της Damen. Η Damen εκφράζει την ικανοποίησή της για τις παρατηρήσεις της Ισπανίας με τις οποίες και συμφωνεί· οι Κάτω Χώρες επαναλαμβάνουν θέσεις που είχαν ήδη υποστηρίξει. Η Damen επιβεβαιώνει την παρατήρηση του Ηνωμένου Βασιλείου ότι η αγορά για μεγάλα γιοτ αυξάνεται. Η επιχείρηση εκπλήσσεται για το γεγονός ότι το Ηνωμένο Βασίλειο θεωρεί ότι δεν ενημερώθηκαν όλοι οι ενδιαφερόμενοι για την πρόθεση της ολλανδικής κυβέρνησης να ιδιωτικοποιήσει την KSG. Όχι μόνο το εν λόγω γεγονός έλαβε μεγάλη δημοσιότητα τόσο στον εθνικό όσο και στον διεθνή τύπο, αλλά φαίνεται ότι άλλες μη ολλανδικές ναυπηγικές επιχειρήσεις είχαν ενημερωθεί σχετικά, δεδομένου ότι επικοινώνησαν με τις αρχές των Κάτω Χωρών, ζητώντας περισσότερες πληροφορίες σχετικά με τη δυνατότητα εξαγοράς της KSG. Η Damen ζήτησε τη γνώμη ανεξάρτητου βρετανού πράκτορα όσον αφορά τα γιοτ. Ο εν λόγω πράκτορας αναφέρει πέντε βρετανικά ναυπηγεία τα οποία πρόσφατα εκδήλωσαν ενδιαφέρον για την κατασκευή μεγάλων μηχανοκίνητων γιοτ ή ιστιοφόρων· τρία από τα εν λόγω ναυπηγεία κατασκευάζουν στην πραγματικότητα ιστιοφόρα και όχι μηχανοκίνητα γιοτ. Ο εν λόγω πράκτορας δηλώνει ότι "αυτή τη στιγμή δεν βλέπει να υπάρχει στο Ηνωμένο Βασίλειο καμία εταιρεία η οποία να μπορεί να συγκριθεί ή να ανταγωνιστεί με τους ολλανδούς κατασκευαστές γιοτ όπως η Amels".

(49) Όσον αφορά τις παρατηρήσεις ενός ναυπηγείου ανταγωνιστή, οι Κάτω Χώρες και η Damen παρατηρούν ότι οι δραστηριότητες επισκευής πλοίων της KSG είναι υποδεέστερες των ναυπηγικών δραστηριοτήτων της. Κανένα μέρος της ενίσχυσης δεν ευνόησε τις δραστηριότητες επισκευής πλοίων της KSG ούτε χρησιμοποιήθηκε για το σκοπό αυτό.

6. ΤΟ ΣΧΕΔΙΟ ΑΝΑΔΙΑΡΘΡΩΣΗΣ

(50) Κατά τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων με τις Κάτω Χώρες, η Damen, μετά από επισταμένη έρευνα, κατήρτισε σχέδιο αναδιάρθρωσης για την KSG. Τα σημαντικότερα στοιχεία του σχεδίου αναδιάρθρωσης είναι: επικέντρωση στις βασικές δραστηριότητες και ανάπτυξη της κατασκευής μεγάλων γιοτ· κλείσιμο ή πώληση των περισσοτέρων από τις υπόλοιπες δραστηριότητες της KSG· επικέντρωση των δραστηριοτήτων ναυπήγησης σε τμήματα της αγοράς για τα οποία η KSG είναι καλύτερα εξοπλισμένη·και αναβάθμιση της δομής διαχείρισης και απλοποίηση της νομικής διάρθρωσης. Όπως ήδη αναφέρθηκε, η παύση ζημιογόνων, μη βασικών δραστηριοτήτων ήταν προϋπόθεση για τα μέτρα του 1998. Η αναδιάρθρωση είχε ήδη αρχίσει πριν οριστικοποιηθεί η συμφωνία ιδιωτικοποίησης.

6.1. Επικέντρωση στις βασικές δραστηριότητες, ανάπτυξη της κατασκευής μεγάλων γιοτ

(51) Η κατασκευή στρατιωτικών πλοίων παραμένει η βασική δραστηριότητα της KSG. Η θέση του προτιμώμενου προμηθευτή του Ολλανδικού Ναυτικού είναι αυτονόητο ότι αποτελεί σημαντικό πλεονέκτημα και συνεπάγεται τεράστιες προοπτικές για παραγγελίες. Επιπλέον, η κατασκευή πλοίων αναμένεται ότι θα ευνοηθεί από την οργάνωση πωλήσεων της Damen και τον τρόπο με τον οποίο η επιχείρηση διεκπεραιώνει τη διαδικασία εξασφάλισης παραγγελιών και κατασκευής πλοίων. Το φάσμα προϊόντων θα καθοριστεί σε σχέση με τις εφαρμογές ανίχνευσης. Σε σχέση με τις δεκαετίες του 70 και 80 τα κατασκευαζόμενα στρατιωτικά πλοία θα είναι μικρότερα και απλούστερα. Προκειμένου να επιτευχθεί η πλήρης χρησιμοποίηση του παραγωγικού δυναμικού, κυρίως μετά την ολοκλήρωση των φρεγατών το 2003/2004, οι δραστηριότητες εμπορίας θα προσανατολιστούν σε ανερχόμενες οικονομίες όπως της Ινδίας, της Μαλαισίας κ.λπ. Η κατασκευή των πλοίων θα μεταφερθεί σταδιακά στις εν λόγω χώρες.

(52) Σημαντικό μέρος του επιχειρηματικού σχεδίου είναι η μεταφορά του στρατιωτικού ναυπηγείου από το κέντρο του Vlissingen σε μια άλλη θέση σε απόσταση οκτώ χιλιομέτρων, συγκεκριμένα το Vlissingen Oost. Η μεταφορά είναι απαραίτητη διότι οι μικρές διαστάσεις του θυροφράγματος στην παλαιά θέση περιορίζουν το μέγιστο μέγεθος των στρατιωτικών σκαφών που μπορούν να κατασκευαστούν εκεί. Επίσης θα κατασκευαστεί ένας χώρος παραγωγής σε δύο υφιστάμενες αποβάθρες στο Vlissingen Oost· τα τμήματα συγκολλήσεων, βαρούλκων και προκατασκευασμένων τμημάτων έχουν ήδη μεταφερθεί.

(53) Δεν θεωρήθηκε απαραίτητη η λήψη ειδικών μέτρων αναδιάρθρωσης για τις δραστηριότητες όσον αφορά τις υπό κατασκευή τέσσερις φρεγάτες. Η Damen, βάσει της επισταμένης εξέτασης της επιχείρησης, κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η κατασκευή των φρεγατών προχωρεί βάσει του σχεδίου. Μολονότι έχουν αναληφθεί ορισμένοι κίνδυνοι, η Damen δεν θεωρεί ότι υπάρχει κανένας λόγος ανησυχίας όσον αφορά το κέρδος που η επιχείρηση αναμένει από την εν λόγω παραγγελία. Επιπλέον, έχουν αρχίσει διαπραγματεύσεις με το ολλανδικό ναυτικό σχετικά με δύο σκάφη υδρογραφικής τοπογράφησης, ένα αμφίβιο σκάφος μεταφοράς και μη επανδρωμένα, τηλεκατευθυνόμενα ναρκαλιευτικά. Εκτός από τη μεταφορά, δεν κρίθηκε απαραίτητο να ληφθούν περαιτέρω μέτρα αναδιάρθρωσης για τις στρατιωτικές ναυπηγικές δραστηριότητες.

(54) Σημαντικό μέρος του σχεδίου αναδιάρθρωσης είναι η πρόθεση της KSG να αρχίσει την κατασκευή γιοτ. Η Damen κατασκευάζει ήδη μεγάλα γιοτ με την Amels στο Makkum, και ένα από τα [...] κίνητρά της για την εξαγορά της KSG ήταν η ανάγκη να αποκτήσει πρόσθετο δυναμικό κατασκευής γιοτ με σκοπό να καλύψει τη ζήτηση. Το σχέδιο αναδιάρθρωσης προβλέπει την κατασκευή τουλάχιστον ενός γιοτ κατ' έτος αξίας [...] έως [...] εκατ. ευρώ. Οι ήδη ανατεθείσες παραγγελίες αντιστοιχούν σε ποσό [...] εκατ. ευρώ το 2003, το οποίο θα ανέλθει σε [...] εκατ. ευρώ το 2006. Οι παραγωγικές εγκαταστάσεις της KSG μπορούν σχετικά εύκολα να προσαρμοστούν στις ανάγκες κατασκευής γιοτ. Η μεταφορά μέρους των δραστηριοτήτων στο Vlissingen Oost προσφέρει τη δυνατότητα επαναχρησιμοποίησης μιας πρώην αποβάθρας η οποία ήταν γεμάτη με άμμο. Η κατασκευή ιδιωτικών γιοτ δεν εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1540/98, διότι ο εν λόγω κανονισμός ισχύει μόνο για τα εμπορικά πλοία(15).

(55) Σύμφωνα με την Damen, η αγορά μεγάλων γιοτ (δηλαδή μηχανοκίνητων γιοτ σχεδιασμένων κατά παραγγελία, με κήτος από χάλυβα και δομή αλουμινίου μήκους άνω των 40 μέτρων) είναι μια διεθνής αγορά, στην οποία το εμπόριο είναι ιδιαίτερα ανθηρό. Το 2000 υπήρχαν σε όλο τον κόσμο περισσότερα από 80 σκάφη αυτού του είδους υπό κατασκευή, σε σύγκριση με 25 το 1995. Οι σημαντικότεροι ανταγωνιστές είναι η Feadship (Κάτω Χώρες), η Lürssen (Γερμανία) και η Benetti (Ιταλία). Πρόκειται για μια εξαιρετικά ειδικευμένη αγορά η οποία είναι ανάλογη με την αγορά των αγωνιστικών αυτοκινήτων. Ο πελάτης επιλέγει το ναυπηγείο βάσει ειδικών απαιτήσεων σχεδιασμού και τεχνικής εμπειρογνωμοσύνης και όχι βάσει της τιμής. Δεν τίθεται θέμα πλεονάζοντος παραγωγικού δυναμικού: από τότε που δημιουργήθηκε η Amels ποτέ δεν είχε τόσες παραγγελίες όσες σήμερα. Θεωρείται ότι η κατάσταση όσον αφορά τις παραγγελίες των ανταγωνιστών από άποψη συνολικού μήκους υπό κατασκευή είναι ίδια ή ενδεχομένως ακόμη καλύτερη. Εκτός από τα εν λόγω τέσσερα ναυπηγεία υπάρχει ένας μεγάλος αριθμός μικρότερων κατασκευαστών μεγάλων γιοτ με παραγωγικό δυναμικό περίπου ένα γιοτ ανά διετία.

6.2. Παύση και πώληση των μη βασικών δραστηριοτήτων

(56) Το σχέδιο αναδιάρθρωσης προβλέπει τη διατήρηση τριών δραστηριοτήτων που σχετίζονται με την κατασκευή πλοίων, αλλά δεν αφορούν την κατασκευή πλοίων αυτή καθαυτή. Πρόκειται για την τεχνολογία πρώτης μεταποίησης (Exotech), τις μηχανικές κατασκευές και το εμπόριο εφεδρικών εξαρτημάτων για μηχανές [...].

(57) Οι πλέον σημαντικότερες ζημίες παρουσιάζονται στις μη ναυπηγικές δραστηριότητες, ιδίως στην κατασκευή λεβήτων και, σε μικρότερο βαθμό, αεριοστροβίλων. Οι ζημίες αυτές οφείλονταν κατά κύριο λόγο στην έλλειψη εμπειρίας όσον αφορά την είσοδο σε νέες αγορές, σε ανεπαρκείς χρηματοοικονομικές προβλέψεις για τους τεχνικούς κινδύνους σε μεγάλα μεμονωμένα σχέδια και στο μικρό μέγεθος της εταιρείας που δεν επιτρέπει τις οικονομίες κλίμακα και την απόκτηση πείρας. Ένα άλλο σχέδιο που προκάλεσε μεγάλες ζημίες ήταν η κατασκευή [...].

(58) Οι εν λόγω δραστηριότητες έχουν σχεδόν όλες εγκαταλειφθεί ή πωληθεί, και οι σημαντικότερες απαιτήσεις έχουν ικανοποιηθεί. Η SIEC (κατασκευή λεβήτων) κήρυξε πτώχευση το 1999, η NEM-Schelde (βιομηχανική μηχανική) και η Schelde-Heron (αεριοστρόβιλοι) διαλύθηκαν το 2000/2001. Άλλες μη βασικές δραστηριότητες έχουν εκχωρηθεί: οι δραστηριότητες όσον αφορά τη διαχείριση και την τεχνολογία πρώτης μεταποίησης (Franken & Goes) και την τεχνολογία εξοπλισμού (Fabricom Installatie-techniek) πωλήθηκαν το 1999. Οι δραστηριότητες στον τομέα του χάλυβα (KNM Steel construction) και, μετά την αναδιάρθρωση, των πλαστικών προϊόντων (Polymarin) πωλήθηκαν το 2000. Πρόσφατα έγινε η αρχή της εκκαθάρισης [...].

(59) Η αναδιάρθρωση της Exotech ή των εμπορικών δραστηριοτήτων στον τομέα των εφεδρικών εξαρτημάτων για κινητήρες πλοίων ντίζελ δεν κρίθηκε απαραίτητη. Αντίθετα, οι μηχανικές κατασκευές αναδιαρθρώθηκαν λόγω των μονίμως κακών προοπτικών της αγοράς. Ως εκ τούτου, οι εν λόγω δραστηριότητες περιορίστηκαν στο ήμισυ το 1999. Για το 2001 αναμένεται ικανοποιητικός βαθμός χρησιμοποίησης του παραγωγικού δυναμικού και ουδέτερο αποτέλεσμα [...].

6.3. Αναπροσανατολισμός περαιτέρω ναυπηγικών δραστηριοτήτων

(60) Σε σχέση με τις ζημίες στον τομέα των μη ναυπηγικών δραστηριοτήτων, οι ζημίες όσον αφορά την εμπορική ναυπηγία είναι σχετικά περιορισμένες. Μολονότι είναι δυνατόν οι ζημίες να αποδοθούν σε μεμονωμένες παραγγελίες, το πρόβλημα οφείλεται σε γενικότερους παράγοντες. Ένας από αυτούς είναι φυσικά οι δύσκολες συνθήκες αγοράς που χαρακτηρίζουν την ευρωπαϊκή ναυπηγία. Το διαρθρωτικό πρόβλημα που επίσης αντιμετωπίζει η KSG, ως αποτέλεσμα των περιορισμένων παραγγελιών του Ολλανδικού Ναυτικού καθώς και του μικρού μεγέθους του ναυπηγείου, είναι να επιτύχει το μέγιστο βαθμό χρησιμοποίησης του δυναμικού λαμβάνοντας επαρκείς παραγγελίες για την κάλυψη των περιόδων μεταξύ των παραγγελιών του ναυτικού. Για την κάλυψη τουλάχιστον των τεράστιων δαπανών κάθε ιδιοκτήτης είναι διατεθειμένος να αποδεχθεί χαμηλά περιθώρια κέρδους ή ακόμη και μικρές ζημίες από "συμπληρωματικές παραγγελίες". Το πρόβλημα επιδεινώνεται από το γεγονός ότι το προσωπικό της KSG έχει κατά μέσο όρο υψηλό εκπαιδευτικό επίπεδο και εξειδίκευση στην κατασκευή πλοίων για το ναυτικό. Τούτο σημαίνει ότι το προσωπικό της KSG δεν διαθέτει πείρα ή έχει περισσότερα προσόντα από τα απαιτούμενα για εργασίες σε άλλους τύπους σκαφών. Υπό τις συνθήκες αυτές η διεύθυνση της KSG αναλαμβάνει παραγγελίες με χαμηλά προβλεπόμενα περιθώρια κέρδους και υψηλούς κινδύνους. Επιπλέον, η KSG πρέπει να αντιμετωπίσει τις δύσκολες συνθήκες αγοράς όσον αφορά τα μεταγωγικά πλοία ως αποτέλεσμα της υψηλής τιμής δολαρίου.

(61) Η Damen σκοπεύει να προσανατολιστεί στη ναυπήγηση πλοίων για τα οποία η KSG είναι καλύτερα εξοπλισμένη, το προσωπικό της διαθέτει τα απαραίτητα προσόντα και δεν υπάρχει πλεονάζον παραγωγικό δυναμικό. Το σχέδιο αναδιάρθρωσης προβλέπει την πλήρη παύση των δραστηριοτήτων όσον αφορά τα φορτηγά πλοία, δεδομένου ότι η Damen είναι πεπεισμένη ότι η KSG υπό τις παρούσες συνθήκες δεν θα μπορέσει ποτέ να έχει κέρδος από τις εν λόγω δραστηριότητες. Αντ' αυτού, η KSG θα επικεντρωθεί στη ναυπήγηση πλοίων του ναυτικού για τρίτες χώρες και ιδίως, πλοίων πολύ εξειδικευμένων εργασιών, όπως τα σκάφη τοποθέτησης σημαντήρων, συντήρησης, ερευνών κ.λπ.(16).

(62) Η Damen διαθέτει ήδη μια ισχυρή θέση στην αγορά στο τμήμα των σκαφών ειδικών εργασιών. Επιπλέον, η Damen διαθέτει μια οργάνωση πωλήσεων η οποία είναι εξαιρετικά μεγάλη για τα δεδομένα της ναυπηγικής βιομηχανίας. Όσον αφορά την αγορά των πλοίων για ειδικές εργασίες είναι δύσκολο να προβλεφθεί η εξέλιξή της. Τα εν λόγω πλοία δεν χρησιμοποιούνται εντατικά και για το λόγο αυτό η διάρκεια ζωής τους είναι σχετικά μεγάλη.

(63) Όσον αφορά την επισκευή πλοίων, οι ζημίες οφείλονταν τόσο στη δύσκολη κατάσταση της αγοράς όσο και σε κακούς υπολογισμούς όσον αφορά σειρά σχεδίων (δύο το 1999). Και στην περίπτωση αυτή, οι δυσκολίες σχετίζονται με τα μεγάλα σχέδια μετατροπής [...]. Η Damen προτίθεται να θέσει τέρμα στα σχέδια αυτού του είδους και το 2000 η οργάνωση αναδιαρθρώθηκε εκ βάθρων. Η Damen αναμένει ότι η Scheldepoort θα επωφεληθεί από τη συνεργία με τις δραστηριότητες επισκευής πλοίων της Damen, ιδίως τις "μακρινές" αγορές, και θα αναλάβει δραστηριότητες του τμήματος επισκευής πλοίων της Damen για τις οποίες είναι καλύτερα εξοπλισμένη. Η Damen δεν αναμένει βελτίωση της κατάστασης της αγοράς όσον αφορά την επισκευή πλοίων στο άμεσο μέλλον αλλά η Schelderpoort διαθέτει μια στρατηγική θέση στον υψηλής κυκλοφορίας ποταμό Schelde και θα ωφεληθεί ενδεχομένως από τα αυστηρότερα πρότυπα ασφάλειας για τα πλοία. Ως εκ τούτου, η Damen αναμένει ότι οι δραστηριότητες επισκευής πλοίων της KSG μπορούν να διατηρηθούν σε γενικές γραμμές στο σημερινό επίπεδο, το οποίο είναι σημαντικά χαμηλότερο από το επίπεδο του τέλους της δεκαετίας του 90.

(64) Οι εξελίξεις παρατίθενται στον κατωτέρω πίνακα:

>ΘΕΣΗ ΠΙΝΑΚΑ>

(0: (καμία δραστηριότητα

+: (αύξηση),

-: μείωση,

=: σταθερή).

6.4. Απλοποίηση της νομικής διάρθρωσης, μείωση των έμμεσων εξόδων και νέα υποδομή ICT (τεχνολογίες πληροφοριών και επικοινωνιών)

(65) Αμέσως μετά την εξαγορά η Damen απλοποίησε τη νομική διάρθρωση και διαχείριση της επιχείρησης μειώνοντας κατ' αυτόν τον τρόπο τα έμμεσα έξοδα της KSG. Η μεταφορά των δραστηριοτήτων θα οδηγήσει σε περαιτέρω μείωση των δαπανών διαχείρισης.

(66) Τέλος, η υποδομή ICT είναι υπερβολικά εκτεταμένη και περίπλοκη για τις δραστηριότητες της KSG. Ως εκ τούτου, προβλέπεται επένδυση σε νέα υποδομή ICT.

6.5. Δαπάνες αναδιάρθρωσης, χρηματοδότηση και προβλεπόμενη χρηματοοικονομική κατάσταση

(67) Η αναδιάρθρωση συνεπάγεται τις ακόλουθες δαπάνες.

(68) Το 1999 άρχισαν οι διαπραγματεύσεις σχετικά με την ιδιωτικοποίηση της εταιρείας. Ταυτόχρονα, η KSG άρχισε την εφαρμογή σχεδίου αναδιάρθρωσης, αλλά συνέχισε να παρουσιάζει ζημίες. Οι εν λόγω ζημίες μπορούν να θεωρηθούν ως δαπάνες αναδιάρθρωσης, οι οποίες ήταν αναπόφευκτες και απαραίτητες για να καταστεί η εταιρεία εκ νέου κερδοφόρα. Οι ζημίες του 1999 ήταν τεράστιες: 137 εκατ. NLG (62,2 εκατ. ευρώ), εκ των οποίων 43 εκατ. NLG (19,5 εκατ. ευρώ) οφείλονταν σε λειτουργικές ζημίες, τόκους και φορολογικές επιβαρύνσεις. Οι υπόλοιπες ζημίες, ήτοι 94 εκατ. NLG, αφορούσαν εφάπαξ δαπάνες σε σχέση με την εκκαθάριση των SIEC και NEM, ενέργειες αναδιάρθρωσης και την υποτίμηση των μετοχών. Μόνο ένα μικρό μέρος, ήτοι 15 εκατ. NLG (6,8 εκατ. ευρώ), χρησιμοποιήθηκε όντως το 1999, το υπόλοιπο αποθεματοποιήθηκε για αργότερα. Η Damen υπέβαλε στοιχεία για τις δαπάνες αναδιάρθρωσης μεταγενέστερων ετών, βάσει των οποίων το σχετικό ποσό για το 1999 ανέρχεται στο άθροισμα των 43 εκατ. NLG και 15 εκατ. NLG, ήτοι 58 εκατ. NL (26,3 εκατ. ευρώ). Σε τιμές του τέλους του 2000, το ποσό αυτό ανέρχεται σε 27,8 εκατ. ευρώ.

(69) Από τη στιγμή της ιδιωτικοποίησης μέχρι το Δεκέμβριο του 2001 η Damen είχε να αντιμετωπίσει δαπάνες σε σχέση με την παύση ζημιογόνων δραστηριοτήτων συνολικού ύψους 71,7 εκατ. ευρώ, βλέπε πίνακα κατωτέρω. Για ορισμένες από τις κατηγορίες δραστηριοτήτων θα προκύψουν πιθανόν περαιτέρω δαπάνες, αλλά η Επιτροπή είναι της γνώμης ότι οι εν λόγω πρόσθετες δαπάνες δεν μπορούν να θεωρηθούν ως άμεσα σχετιζόμενες με το σχέδιο αναδιάρθρωσης, αλλά ότι πρέπει να θεωρηθούν ως συνήθεις δαπάνες λειτουργίας. Το ίδιο ισχύει για τις περιορισμένες δαπάνες σε σχέση με την κατασκευή των φρεγατών του ναυτικού και για το μη προσδιορισθέν αποθεματικό όσον αφορά την κάλυψη αποζημιώσεων πρώην εργαζομένων οι οποίοι ήλθαν σε επαφή με αμίαντο.

>ΘΕΣΗ ΠΙΝΑΚΑ>

(70) Το 2000 οι συνολικές δαπάνες για τη μεταφορά των δραστηριοτήτων σε σχέση με τη ναυπήγηση πλοίων του ναυτικού στο Vlissingen Oost είχαν υπολογιστεί σε 56,7 εκατ. ευρώ περίπου, αλλά τώρα υπολογίζονται σε 45,4 εκατ. ευρώ. Σε τιμές του τέλους του 2000, το ποσό αυτό ανέρχεται σε 38,8 εκατ. ευρώ(17).

(71) Οι επενδύσεις για την κατασκευή μεγάλων γιοτ ανέρχονται σε 5,4 εκατ. ευρώ. Η προβλεπόμενη επένδυση σε υποδομή ICT ανέρχεται σε 2,3 εκατ. ευρώ. Σε τιμές του τέλους του 2000, το ποσό αυτό ανέρχεται σε 2,1 εκατ. ευρώ.

(72) Η αναδιάρθρωση θα χρηματοδοτηθεί από μέτρα ενίσχυσης, με το προϊόν εκποιήσεων, με τα έσοδα εκποιήσεων, με τα έσοδα από την πώληση πλεοναζόντων γηπέδων στο κέντρο του Vlissingen και από άλλους ίδιους πόρους της KSG και τραπεζών. Στον κατωτέρω πίνακα παρατίθενται τα πλήρη χρηματοοικονομικά στοιχεία.

>ΘΕΣΗ ΠΙΝΑΚΑ>

(73) Τα χρηματοοικονομικά στοιχεία του σχεδίου αφορούν την περίοδο 2000-2005. Στο σχέδιο αναδιάρθρωσης λαμβάνονται υπόψη οι ακόλουθες εκτιμήσεις όσον αφορά τον ισολογισμό.

>ΘΕΣΗ ΠΙΝΑΚΑ>

(74) Σύμφωνα με το σχέδιο η εταιρεία θα καταστεί κερδοφόρα σε κάποιο βαθμό το 2001. Στον ακόλουθο πίνακα περιλαμβάνονται οι σημαντικότεροι δείκτες για όλες τις δραστηριότητες ναυπήγησης και επισκευής πλοίων. Ως βάση των υπολογισμών του αρχικού σχεδίου ελήφθη η κατασκευή τουλάχιστον ενός γιοτ ετησίως. Εν τω μεταξύ, αναμένεται ότι αυτός ο αριθμός θα αυξηθεί, γεγονός που επιβεβαιώνεται από τις τρέχουσες παραγγελίες.

>ΘΕΣΗ ΠΙΝΑΚΑ>

7. ΕΚΤΙΜΗΣΗ

7.1. Εφαρμογή του άρθρου 296

(75) Σύμφωνα με το άρθρο 296 παράγραφος 1 στοιχείο β) της συνθήκης ΕΚ, "κάθε κράτος μέλος δύναται να λαμβάνει τα μέτρα που θεωρεί αναγκαία για την προστασία ουσιωδών συμφερόντων της ασφάλειάς του, που αφορούν την παραγωγή ή εμπορία όπλων, πυρομαχικών και πολεμικού υλικού· τα μέτρα αυτά δεν πρέπει να αλλοιώνουν τους όρους του ανταγωνισμού εντός της κοινής αγοράς σχετικά με τα προϊόντα που δεν προορίζονται για στρατιωτικούς ειδικά σκοπούς". Αντίθετα, όταν ένα μέτρο το οποίο εμπίπτει στον ορισμό της κρατικής ενίσχυσης κατά την έννοια του άρθρου 87 παράγραφος 1 επηρεάζει την παραγωγή προϊόντων τόσο στρατιωτικού όσο και πολιτικού σκοπού ή την παραγωγή προϊόντων διπλής χρήσης, το εν λόγω μέτρο δεν δικαιολογείται πλήρως βάσει του άρθρου 296. Η Επιτροπή συμφωνεί με τη θέση τόσο των ολλανδικών όσο και των ισπανικών αρχών, οι οποίες ισχυρίζονται ότι δεδομένου του στρατιωτικού χαρακτήρα του το εξεταζόμενο μέτρο εμπίπτει πλήρως στο πεδίο εφαρμογής του άρθρου 296, μολονότι θα έχει σαφή αντίκτυπο στον ανταγωνισμό στους μη στρατιωτικούς τομείς. Είναι σαφές ότι μια τέτοια ερμηνεία έρχεται σε αντίθεση με τη διατύπωση του προαναφερθέντος άρθρου.

(76) Οι Κάτω Χώρες υπέβαλαν πληροφορίες όσον αφορά τα ουσιώδη συμφέροντα ασφάλειας τα οποία θίγονται στην προκειμένη περίπτωση. Η Επιτροπή δεν μπορεί να αρνηθεί την ύπαρξη των εν λόγω συμφερόντων. Ταυτόχρονα όμως είναι σαφές ότι τα μέτρα που έλαβαν οι Κάτω Χώρες αφορούσαν τη διάρθρωση και διάσωση ολόκληρης της επιχείρησης και όχι μόνο του στρατιωτικού τμήματός της. Τα χρηματοδοτικά μέσα που χορηγήθηκαν στην KSG δεν χρησιμοποιήθηκαν καταρχήν για το στρατιωτικό τμήμα της, αλλά για τις εμπορικές δραστηριότητές της. Κατά συνέπεια, είναι σαφές ότι τα μέτρα έχουν όντως αλλοιώσει τους όρους του ανταγωνισμού όσον αφορά τα εμπορικά προϊόντα. Για το λόγο αυτό, η Επιτροπή, σύμφωνα με την πάγια τακτική της, πρέπει να εξετάσει τα μέτρα με βάση τους κανόνες για τις κρατικές ενισχύσεις, στο βαθμό που τα μέτρα αυτά νοθεύουν ή απειλούν να νοθεύσουν τον ανταγωνισμό σε αγορές προϊόντων που δεν εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του άρθρου 296.

7.2. Η επιχειρηματική συμπεριφορά των Κάτω Χωρών

(77) Η Επιτροπή δεν αμφισβητεί ότι η πώληση της KSG στην Damen ήταν ενδεχομένως η λιγότερο δαπανηρή λύση για να προστατευθούν τα συμφέροντα του κράτους ως πελάτη(18), ούτε το γεγονός ότι ένας ιδιώτης πελάτης στην ίδια κατάσταση θα είχε προσπαθήσει να ελαχιστοποιήσει τις ζημίες του με τον ίδιο τρόπο. Μολονότι οι ολλανδικές αρχές δεν αναφέρουν ρητά την απόφαση του Δικαστηρίου των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων στις συνεκδικασθείσες υποθέσεις C-278/92, C-279/92 και C-280/92, (Hytasa)(19), η επιχειρηματολογία τους παρουσιάζει ορισμένα κοινά στοιχεία. Στις αιτιολογικές σκέψεις 21 και 22 της απόφασης το Δικαστήριο δηλώνει τα εξής:

"21. Προκειμένου να καθοριστεί αν τέτοια μέτρα έχουν χαρακτήρα κρατικών ενισχύσεων, πρέπει να κριθεί αν, υπό παρόμοιες περιστάσεις, ιδιώτης επιχειρηματίας μεγέθους συγκρίσιμου προς το μέγεθος των οργανισμών που διαχειρίζονται τον δημόσιο τομέα θα μπορούσε να οδηγηθεί στο να προβεί σε τόσο σημαντικές εισφορές κεφαλαίου (...) 22. Συναφώς, πρέπει να γίνει διάκριση μεταξύ των υποχρεώσεων που το δημόσιο πρέπει να αναλαμβάνει ως κύριος των μετοχών μιας εταιρείας και των υποχρεώσεων που μπορεί να υπέχει ως δημόσια αρχή."

Το σκεπτικό των ολλανδικών αρχών βασίζεται στη διάκριση μεταξύ των υποχρεώσεων που έχει το κράτος ως πελάτης με μια σύμβαση για τέσσερις φρεγάτες, και των υποχρεώσεων που υπέχει ως δημόσια αρχή.

(78) Ωστόσο, ένας ιδιώτης πελάτης δεν θα βρισκόταν ποτέ στην ίδια κατάσταση. Το κράτος δεν κατέληξε στην εν λόγω ατυχή θέση ως αποτέλεσμα εμπορικών συναλλαγών σε κανονικές συνθήκες ανταγωνισμού, αλλά στο πλαίσιο της παραγγελίας για στρατιωτικά σκάφη, που δεν αποτελεί "εμπορική" συναλλαγή. Όπως είθισται όσον αφορά την πολιτική εθνικής άμυνας σε όλη την Ευρωπαϊκή Ένωση, οι Κάτω Χώρες προόριζαν την παραγγελία καταρχήν για την ίδια βιομηχανία, στην προκειμένη περίπτωση την KSG, χωρίς προκήρυξη ανοικτού διαγωνισμού. Η εν λόγω πολιτική απόφαση δεν καθίσταται εμπορική όταν το ναυπηγείο αντιμετωπίζει δυσκολίες και χρειάζεται κρατική ενίσχυση για να επιβιώσει και να ολοκληρώσει την κατασκευή των φρεγατών. Δεδομένου ότι στην προκειμένη περίπτωση πρόκειται για μια πολιτική απόφαση που πρέπει να εφαρμοστεί, το κράτος δεν μπορεί να ισχυρίζεται ότι η χορήγηση ενίσχυσης στο ναυπηγείο δικαιολογείται από το γεγονός ότι μια ιδιωτική επιχείρηση σε ανάλογες συνθήκες θα είχε πράξει το ίδιο. Δεδομένης της αρχικής πολιτικής απόφασης και της ανάγκης να εξασφαλιστεί η εκτέλεση της εν λόγω απόφασης, το κράτος ενεργεί και εμφανίζεται πάντα ως δημόσια αρχή. Κατά συνέπεια, δεν πρέπει να γίνει διάκριση μεταξύ των υποχρεώσεων που πρέπει να αναλάβει το κράτος ως πελάτης με σύμβαση για τέσσερις φρεγάτες και των υποχρεώσεων που υπέχει ως δημόσια αρχή. Ως εκ τούτου, τα μέτρα θα εκτιμηθούν βάσει των άρθρων 87 και 296 της συνθήκης.

7.3. Ιδιωτικοποίηση: ενδεχόμενη ενίσχυση προς την Damen

(79) Η Επιτροπή αναγνωρίζει ότι οι Κάτω Χώρες ακολούθησαν σχετικά ανοικτές διαδικασίες και ότι οι ανταγωνιστές γνώριζαν το σχέδιο ιδιωτικοποίησης της KSG και είχαν την ευκαιρία να εκδηλώσουν το ενδιαφέρον τους. Στην έκθεση εμπειρογνώμονα που υπέβαλαν οι Κάτω Χώρες επιβεβαιώνεται ότι η Damen κατέβαλε ποσό υψηλότερο της αγοραίας αξίας της KSG. Στην έκθεση η αρνητική αξία υπολογίζεται σε ποσό ύψους μεταξύ 150 και 200 εκατ. NLG, το οποίο είναι κατά πολύ χαμηλότερο της αρνητικής τιμής. Η Επιτροπή ανέθεσε σε ανεξάρτητο εμπειρογνώμονα να ελέγξει την έκθεση. Ο εν λόγω εμπειρογνώμονας άσκησε κριτική όσον αφορά διάφορα στοιχεία από τον υπολογισμό της αξίας της KSG στην αρχική έκθεση. Ωστόσο, εάν ληφθούν υπόψη τα εν λόγω αμφισβητούμενα σημεία, οι επιπτώσεις τους στο τελικό αποτέλεσμα είναι σε μεγάλο βαθμό ουδέτερες, το οποίο σημαίνει ότι ο εμπειρογνώμονας καταλήγει σε γενικές γραμμές στην ίδια συνολική αξία. Για το λόγο αυτό, η Επιτροπή θεωρεί ότι η τιμή πώλησης της ΚSG στην Damen δεν περιέχει στοιχείο κρατικής ενίσχυσης υπέρ του αγοραστή.

7.4. Εκτίμηση βάσει των κατευθυντήριων γραμμών για τις ενισχύσεις διάσωσης και αναδιάρθρωσης

(80) Δεν υπάρχει καμία αμφιβολία ότι τα μέτρα που έλαβαν οι Κάτω Χώρες χρηματοδοτήθηκαν από κρατικούς πόρους και ότι εξασφαλίζουν πλεονεκτήματα σε ορισμένες επιχειρήσεις, συγκεκριμένα στην KSG και έμμεσα στη νέα μέτοχό της Damen. Είναι βέβαιο επίσης ότι τα μέτρα επηρεάζουν αρνητικά το εμπόριο μεταξύ κρατών μελών, δεδομένου ότι τα προϊόντα που παράγει η KSG αποτελούν αντικείμενο έντονης εμπορικής δραστηριότητας. Για το λόγο αυτό, τα μέτρα εμπίπτουν στον ορισμό της κρατικής ενίσχυσης κατά την έννοια του άρθρου 87 παράγραφος 1 της συνθήκης.

(81) Η Επιτροπή εξέτασε εάν ισχύουν οι παρεκκλίσεις του άρθρου 87 παράγραφοι 2 και 3 της συνθήκης ΕΚ. Οι παρεκκλίσεις του άρθρου 87 παράγραφος 2 της συνθήκης ΕΚ μπορούν να χρησιμοποιηθούν ως βάση για το χαρακτηρισμό της ενίσχυσης ως συμβιβάσιμης με την κοινή αγορά. Ωστόσο, τα εξεταζόμενα μέτρα: α) δεν αποτελούν ενισχύσεις κοινωνικού χαρακτήρα προς μεμονωμένους καταναλωτές· β) δεν προορίζονται για την επανόρθωση ζημιών που προκαλούνται από θεομηνίες ή άλλα έκτακτα γεγονότα, και γ) δεν είναι αναγκαίες για την αντιστάθμιση των οικονομικών μειονεκτημάτων που προκαλούνται από τη διαίρεση της Γερμανίας. Επιπλέον, δεν ισχύουν ούτε οι παρεκκλίσεις του άρθρου 87 παράγραφος 3 στοιχεία α), β) και δ) της συνθήκης ΕΚ· δεν πρόκειται για ενισχύσεις που προωθούν την οικονομική ανάπτυξη περιοχών στις οποίες το βιοτικό επίπεδο είναι ασυνήθως χαμηλό ή στις οποίες επικρατεί σοβαρή υποαπασχόληση, ούτε πρόκειται για ενισχύσεις για την προώθηση σημαντικού σχεδίου κοινού ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος ή για την προώθηση του πολιτισμού και της διατήρησης της πολιτιστικής κληρονομιάς.

(82) Εξάλλου, οι Κάτω Χώρες δεν επιχείρησαν να δικαιολογήσουν την ενίσχυση βάσει ενός από τους λόγους που αναφέρονται στην παράγραφος 81.

(83) Όσον αφορά το πρώτο μέρος της παρέκκλισης του άρθρου 87 παράγραφος 3 στοιχείο γ) της συνθήκης ΕΚ, ενίσχυση για την προώθηση της αναπτύξεως ορισμένων οικονομικών δραστηριοτήτων, η Επιτροπή παρατηρεί ότι η ενίσχυση δεν έχει στόχους όπως η Ε& A, η προστασία του περιβάλλοντος ή επενδύσεις των ΜΜΕ. Είναι σαφές ότι η ενίσχυση αποσκοπεί στη διάσωση και την αναδιάρθρωση της KSG. Κατά συνέπεια, η Επιτροπή εξέτασε την ενίσχυση βάσει των κατευθυντήριων γραμμών για τις ενισχύσεις διάσωσης και αναδιάρθρωσης και εν μέρει βάσει του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1540/98.

(84) Οι Κάτω Χώρες διέσωσαν το σύνολο της επιχείρησης και το σχέδιο αναδιάρθρωσης αφορούσε όλες τις δραστηριότητες της εν λόγω επιχείρησης. Επιπλέον, οι δραστηριότητες οι οποίες εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1540/98, είναι αδιάρρηκτα συνδεδεμένες με τις ναυπηγικές εργασίες για το ναυτικό δεδομένου ότι οι εγκαταστάσεις και, σε ορισμένο βαθμό, οι εργαζόμενοι και η νομική διάρθρωση είναι κοινές. Κατά συνέπεια, η παρούσα εκτίμηση αφορά και τις στρατιωτικές δραστηριότητες της KSG. Πράγματι, εκτός από την εκτίμηση της ενίσχυσης διάσωσης, δεν υπάρχει λόγος να γίνει διάκριση μεταξύ των μέτρων που δικαιολογούνται βάσει του άρθρου 296 και αυτών που επηρεάζουν την εμπορική παραγωγή και την παραγωγή για μεικτή χρήση. Αντίθετα, όπως θα εξηγηθεί κατωτέρω, κρίθηκε απαραίτητο να διευκρινιστεί σε ποιο βαθμό τα μέτρα αναδιάρθρωσης επηρέασαν τις εμπορικές ναυπηγικές εργασίες που εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1540/98. Βάσει του άρθρου 5 του εν λόγω κανονισμού, η Επιτροπή μπορεί κατ εξαίρεση να θεωρήσει συμβιβάσιμες με την κοινή αγορά ενισχύσεις αναδιάρθρωσης όταν αυτές τηρούν τις διατάξεις των κατευθυντήριων γραμμών όσον αφορά τις κρατικές ενισχύσεις για τη διάσωση και την αναδιάρθρωση προβληματικών επιχειρήσεων. Στο ίδιο άρθρο αναφέρονται επίσης ορισμένες ειδικές προϋποθέσεις οι οποίες πρέπει επίσης να πληρούνται. Από την άποψη αυτή, τα μέτρα εξετάζονται βάσει των κατευθυντήριων γραμμών όσον αφορά τις κρατικές ενισχύσεις για τη διάσωση και την αναδιάρθρωση προβληματικών επιχειρήσεων. Η εξέταση βάσει του κανονισμού ΕΚ αριθ. 1540/98 υπάρχει στο μέρος 7.5.

Προβληματική επιχείρηση

(85) Από το 1998 έως την ιδιωτικοποίησή της το 2000 η KSG μπορεί δικαίως να θεωρηθεί ως προβληματική επιχείρηση. Η εν λόγω επιχείρηση δεν ήταν ικανή, με δικούς της οικονομικούς πόρους ή με πόρους εκ μέρους των πιστωτών της, να ανακόψει τη ζημιογόνο πορεία της, η οποία θα την οδηγούσε σύντομα, χωρίς εξωτερική βοήθεια από το κράτος, προς μια βέβαιη οικονομική εξαφάνιση. Τα αριθμητικά στοιχεία στους ετήσιους λογαριασμούς δεν αφήνουν περιθώρια αμφιβολίας για το ότι ο κίνδυνος πτώχευσης ήταν πραγματικός. Όπως αναφέρθηκε, τα μέτρα που έλαβε το κράτος το 1998 δεν μπορούν να συγκριθούν με εισφορά κεφαλαίου υπό εμπορικούς όρους.

Ενίσχυση διάσωσης

(86) Τα μέτρα που ελήφθησαν το 1998 είχαν τις επιπτώσεις ενίσχυσης διάσωσης για το σύνολο της ονομαστικής αξίας τους ύψους 22,7 εκατ. ευρώ. Χάρη στα εν λόγω μέτρα η KSG μπόρεσε να επιβιώσει στο διάστημα που ήταν απαραίτητο για την εξεύρεση αγοραστή και την κατάρτιση σχεδίου αναδιάρθρωσης. Στις κατευθυντήριες γραμμές όσον αφορά τις ενισχύσεις διάσωσης και αναδιάρθρωσης(20) καθορίζονται σαφείς προϋποθέσεις για το εν λόγω είδος ενισχύσεων.

(87) Καταρχήν, η ενίσχυση πρέπει να αποτελεί ενίσχυση ρευστότητας υπό τη μορφή εγγυήσεων δανείου ή δανείων με τα συνήθη εμπορικά επιτόκια. Τα εξηρτημένα δάνεια πληρούν αυτόν τον όρο. Η πρόσθετη προκαταβολή έχει το ίδιο αποτέλεσμα με ένα δάνειο, αλλά δεν επιβαρύνεται με επιτόκιο.

(88) Δεύτερο, η ενίσχυση πρέπει να περιορίζεται στο ποσό που απαιτείται για τη διατήρηση των δραστηριοτήτων της επιχείρησης. Η Επιτροπή διαπιστώνει ότι και ο όρος αυτός πληρείται. Για τα μέτρα αναδιάρθρωσης κατά την περίοδο μέχρι την ιδιωτικοποίηση χορηγήθηκε υψηλότερο ποσό. Επιπλέον, στην ετήσια έκθεση για το 1991 αναφέρεται η δύσκολη χρηματοοικονομική κατάσταση, παρά την ενίσχυση.

(89) Τρίτο, η ενίσχυση μπορεί να χορηγηθεί για την περίοδο που είναι απαραίτητη για την κατάρτιση του αναγκαίου και εφικτού σχεδίου αποκατάστασης. Η περίοδος αυτή δεν επιτρέπεται, κατά κανόνα, να υπερβαίνει τους έξι μήνες, αλλά στην προκειμένη περίπτωση η τελική ιδιωτικοποίηση -που αποτελούσε την απόλυτη προϋπόθεση για το σχέδιο αποκατάστασης- δεν πραγματοποιήθηκε παρά μόνο το Σεπτέμβριο του 2000. Η εν λόγω καθυστέρηση οφειλόταν σε κάποιο βαθμό στην απόφαση του υπουργικού συμβουλίου για σημαντική μείωση του προϋπολογισμού άμυνας, γεγονός το οποίο προκάλεσε αβεβαιότητα όσον αφορά τη μελλοντική πολιτική στον τομέα των παραγγελιών για το ναυτικό. Μια περαιτέρω καθυστέρηση προκλήθηκε από τα προβλήματα κατά τη σύναψη της συμφωνίας ιδιωτικοποίησης, ενώ η κατάσταση στην KSG συνέχιζε να επιδεινώνεται σημαντικά. Στην προκειμένη περίπτωση η Επιτροπή μπορεί να δεχθεί ότι η σχετική περίοδος διήρκησε περισσότερο.

(90) Τα εξηρτημένα δάνεια εγκρίθηκαν καταρχήν για περίοδο μικρότερη των δώδεκα μηνών. Όταν αποδείχθηκε αδύνατη η ιδιωτικοποίηση εντός της εν λόγω περιόδου, η επιστροφή των δανείων αναβλήθηκε σιωπηρά μέχρι να οριστικοποιηθεί η συμφωνία ιδιωτικοποίησης. Αντίθετα, το αποτέλεσμα της προκαταβολής παρατείνεται, δεδομένου ότι οι εν λόγω πληρωμές είχαν προβλεφθεί αρχικά για το 2002 και 2003.

(91) Τέλος, η ενίσχυση πρέπει να δικαιολογείται από σοβαρούς κοινωνικούς λόγους και να μην έχει ως αποτέλεσμα την αποσταθεροποίηση της βιομηχανικής κατάστασης σε άλλα κράτη μέλη. Εκτός από το στρατιωτικό επιχείρημα, η Επιτροπή μπορεί να λάβει επίσης υπόψη της το γεγονός ότι η KSG είναι ο σημαντικότερος εργοδότης στην επαρχία Zeeland. Μια άμεση, ανεξέλεγκτη πτώχευση, χωρίς κανένα κοινωνικό σχέδιο θα οδηγούσε σε σοβαρά κοινωνικά προβλήματα. Για την ενδιάμεση περίοδο, η Επιτροπή θεωρεί ότι οι δυσμενείς επιπτώσεις στη βιομηχανική κατάσταση άλλων κρατών μελών είναι περιορισμένες και αποδεκτές. Ωστόσο, η ενίσχυση χρησιμοποιήθηκε για τη διευθέτηση απαιτήσεων σε διάφορα σχέδια, εκ των οποίων τα περισσότερα είχαν εκτελεστεί για πελάτες του εξωτερικού.

(92) Εκ των ανωτέρω συνάγεται ότι το εξηρτημένο δάνειο ανταποκρίνεται στα κριτήρια των κατευθυντήριων γραμμών, αλλά ότι η πρόσθετη προκαταβολή δεν ανταποκρίνεται στα εν λόγω κριτήρια όσον αφορά τη μορφή της και τη διάρκεια των αποτελεσμάτων της. Ωστόσο, η εν λόγω προκαταβολή αντιστοιχεί μόλις στο 30 % της συνολικής ενίσχυσης διάσωσης, που ανταποκρίνεται στο μερίδιο των δραστηριοτήτων για το ναυτικό στο σύνολο του κύκλου εργασιών. Ως εκ τούτου, η εν λόγω προκαταβολή μπορεί να δικαιολογηθεί βάσει του άρθρου 296 της συνθήκης. Στο βαθμό που η ενίσχυση διάσωσης δεν τροποποιεί τις συνθήκες του ανταγωνισμού στην κοινή αγορά για προϊόντα τα οποία δεν προορίζονται για ειδικούς στρατιωτικούς σκοπούς, η Επιτροπή καταλήγει στη διαπίστωση ότι η ενίσχυση διάσωσης που αποφασίστηκε το Δεκέμβριο του 1998 συμβιβάζεται με την κοινή αγορά.

Ενίσχυση αναδιάρθρωσης

(93) Τα ακόλουθα μέτρα ενίσχυσης (σε τιμές του τέλους του 2000) εμπίπτουν στον ορισμό των ενισχύσεων αναδιάρθρωσης κατά την έννοια του σημείου 11 των κατευθυντήριων γραμμών για τις ενισχύσεις διάσωσης και αναδιάρθρωσης. Καταρχήν, η KSG με το νέο εξηρτημένο δάνειο έλαβε πόρους του οποίους δεν θα μπορούσε να είχε εξασφαλίσει υπό συνθήκες αγοράς. Το δάνειο αποτελεί μέρος της συμφωνίας ιδιωτικοποίησης μεταξύ της κεντρικής κυβέρνησης, της επαρχίας Zeeland και της Damen, η οποία, όπως αναλύεται στο μέρος 7.2, δεν μπορεί να δικαιολογηθεί ως συμπεριφορά ιδιώτη επενδυτή ή ιδιώτη πελάτη. Κατά συνέπεια, το στοιχείο ενίσχυσης συνίσταται στην ονομαστική αξία των 70 εκατ NLG (31,8 εκατ. ευρώ). Το ίδιο ισχύει για το αρχικό εξηρτημένο δάνειο ύψους 35 εκατ. NLG (15,9 εκατ. ευρώ) το οποίο χορηγήθηκε το 1998(21). Τα στοιχεία αυτά επιβεβαιώθηκαν από το γεγονός ότι η Damen μετέτρεψε 100 εκατ. NLG (45,4 εκατ. ευρώ) των δανείων σε εταιρικό κεφάλαιο. Δεύτερο, το στοιχείο ενίσχυσης στην προκαταβολή -1,41 εκατ. ευρώ- πρέπει να θεωρηθεί επίσης ως ενίσχυση αναδιάρθρωσης, διότι χρησιμοποιήθηκε ως ενίσχυση αναδιάρθρωσης κατά τη διάρκεια της περιόδου μέχρι την ολοκλήρωση της ιδιωτικοποίησης. Τέλος, όπως αναλύεται στο σημείο 15, το στοιχείο ενίσχυσης στο άτοκο δάνειο ανέρχεται σε 6,0 εκατ. ευρώ. Προκύπτει υποχρεωτικά το συμπέρασμα ότι η KSG έλαβε συνολικά 55,1 ευρώ ενίσχυση αναδιάρθρωσης.

(94) Η Επιτροπή εκτιμά την ενίσχυση βάσει των κριτηρίων που περιλαμβάνονται στο μέρος 3.2.2 των κατευθυντήριων γραμμών για τις ενισχύσεις διάσωσης και αναδιάρθρωσης.

Επιλεξιμότητα της επιχείρησης για τη χορήγηση ενίσχυσης

(95) Όπως αναλύεται στην αιτιολογική σκέψη 85, η KSG αποτελεί προβληματική επιχείρηση κατά την έννοια των κατευθυντήριων γραμμών.

Αποκατάσταση της βιωσιμότητας

(96) Όπως αναφέρεται στα σημεία 31 έως 34 των κατευθυντήριων γραμμών για τις ενισχύσεις διάσωσης και αναδιάρθρωσης, η Επιτροπή μπορεί να θεωρήσει μια ενίσχυση αναδιάρθρωσης συμβιβάσιμη με την κοινή αγορά μόνο εφόσον υπάρχει σχέδιο αναδιάρθρωσης το οποίο εγγυάται την αποκατάσταση της βιωσιμότητας της επιχείρησης. Η Επιτροπή επισημαίνει πρωτίστως το γεγονός ότι η Damen ήταν διατεθειμένη να αναλάβει την επιχείρηση και να επενδύσει σε αυτήν σημαντικά ποσά, το οποίο αποτελεί σοβαρή ένδειξη όσον αφορά τη βιωσιμότητα των υπόλοιπων δραστηριοτήτων της KSG.

(97) Στο σχέδιο αναδιάρθρωσης προβλέπεται η παύση ή πώληση των περισσοτέρων δραστηριοτήτων που δεν ανήκουν στον πυρήνα δραστηριοτήτων της KSG. Για τους υπόλοιπους υποτομείς η Damen, όπως περιγράφεται στο μέρος 6, εξάλειψε τα αίτια που προκαλούσαν τις ζημίες κατά τα προηγούμενα έτη και δημιούργησε σαφείς προοπτικές για την αποκατάσταση της αποδοτικότητας. Η Επιτροπή θεωρεί ότι οι προοπτικές είναι καλές όσον αφορά τη ναυπήγηση πλοίων για το ολλανδικό ναυτικό, την κατασκευή γιοτ και τις επισκευές πλοίων. Η Επιτροπή παρατηρεί ότι κανείς από τους τρίτους ενδιαφερόμενους δεν ισχυρίστηκε ότι τα τμήματα αγοράς για τα μεγάλα γιοτ και την κατασκευή πλοίων ειδικών εργασιών θα αντιμετωπίσουν προβλήματα. Αντίθετα, το Ηνωμένο Βασίλειο επιβεβαίωσε στις παρατηρήσεις του ότι η αγορά για τα μεγάλα γιοτ αυξάνεται. Όσον αφορά την επισκευή πλοίων, το σχέδιο αναδιάρθρωσης της Damen βασίζεται σε προσεκτική εκτίμηση της εν λόγω αγοράς.

(98) Η μεγαλύτερη αβεβαιότητα παραμένει όσον αφορά τις περαιτέρω ναυπηγικές δραστηριότητες. Όπως ήδη αναφέρθηκε, η KSG έχει διαρθρωτικό πρόβλημα προκειμένου να χρησιμοποιήσει πλήρως την παραγωγική ικανότητά της με τις κατάλληλες παραγγελίες οι οποίες μπορούν να εκτελεστούν μεταξύ των στρατιωτικών παραγγελιών. Δεδομένου ότι δεν προβλέπονται συγκεκριμένες παραγγελίες για το ολλανδικό ναυτικό, οι προοπτικές είναι αβέβαιες ιδίως μετά το 2007.

(99) Δεν είναι ακόμη βέβαιο ότι η Damen θα επιτύχει να εξασφαλίσει παραγγελίες για το ναυτικό τρίτων χωρών: της υπογραφής συμβάσεων συνήθως προηγούνται πέντε έτη επαφών και διαπραγματεύσεων. Η Επιτροπή παρατηρεί ότι στο τμήμα αυτό υφίσταται έντονος ανταγωνισμός, αλλά ταυτόχρονα η Επιτροπή γνωρίζει ότι ένας σχετικά περιορισμένος αριθμός παραγγελιών αρκεί για να "συμπληρωθεί" η παραγωγική ικανότητα και, εν πάση περιπτώσει, η Επιτροπή δεν διαθέτει στοιχεί που να προδικάζουν την αποτυχία των σχεδίων της Damen στον εν λόγω τομέα. Η Επιτροπή επαναλαμβάνει επίσης ότι η Damen διαθέτει ήδη μια ισχυρή θέση στην αγορά στο τμήμα των πλοίων ειδικών εργασιών και διαθέτει μια οργάνωση πωλήσεων η οποία είναι εξαιρετικά μεγάλη για τα δεδομένα του ναυπηγικού τομέα. Είναι σαφές ότι η Damen ενδεχομένως να υποχρεωθεί να δεχθεί χαμηλότερα ποσοστά αποδοτικότητας για τη ναυπήγηση εμπορικών πλοίων και δεν μπορεί να αποκλειστεί το ενδεχόμενο ότι θα υποστεί ζημίες. Ωστόσο, θα ήταν υπερβολικά απαισιόδοξο να θεωρηθεί η ναυπήγηση εμπορικών πλοίων ως "διαρθρωτικά ζημιογόνα" κατά την έννοια των κατευθυντήριων γραμμών για τις ενισχύσεις διάσωσης και αναδιάρθρωσης.

(100) Η Επιτροπή καταλήγει στο συμπέρασμα ότι οι υποθέσεις σχετικά με τις μελλοντικές συνθήκες λειτουργίας είναι εύλογες και ρεαλιστικές. Το σχέδιο αναδιάρθρωσης της Damen εμπνέει στην Επιτροπή την αναγκαία εμπιστοσύνη όσον αφορά την αποκατάσταση της βιωσιμότητας της KSG.

Πρόληψη των αδικαιολόγητων στρεβλώσεων του ανταγωνισμού

(101) Σύμφωνα με τα σημεία 35 έως 39 των κατευθυντήριων γραμμών, θα πρέπει να ληφθούν μέτρα για τον περιορισμό, στο μέτρο του δυνατού, των δυσμενών συνεπειών που θα έχει η ενίσχυση για τους ανταγωνιστές. Στην προκειμένη περίπτωση, η KSG και η Damen περιόρισαν τις δυσμενείς συνέπειες εγκαταλείποντας/πωλώντας το μεγαλύτερο μέρος των μη βασικών δραστηριοτήτων της KSG και μεταφέροντας τις δραστηριότητες ναυπήγησης εμπορικών πλοίων στα ακμαιότερα τμήματα της αγοράς των μεγάλων γιοτ και των πλοίων ειδικών εργασιών. Με βάση την απασχόληση και τον κύκλο εργασιών, το επίπεδο παραγωγής έχει μειωθεί σημαντικά. Από το 1994 μέχρι το Σεπτέμβριο του 2000 η απασχόληση μειώθηκε κατά 2309 θέσεις απασχόλησης. Ο κύκλος εργασιών μειώθηκε κατά 50 %.

(102) Η Επιτροπή καταλήγει στο συμπέρασμα ότι οι πραγματοποιηθείσες μειώσεις της παραγωγικής ικανότητας σε μη βασικές δραστηριότητες είναι αρκετές για να περιορίσουν τις δυσμενείς επιπτώσεις της ενίσχυσης. Επιπλέον έχει αποφευχθεί κάθε αδικαιολόγητη στρέβλωση του ανταγωνισμού όσον αφορά τις μη βασικές δραστηριότητες. Η εκτίμηση της κατασκευής και επισκευής πλοίων κατά την έννοια του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1540/98 περιλαμβάνεται στο μέρος 7.5.

Περιορισμός της ενίσχυσης στο ελάχιστο απαραίτητο

(103) Το ποσό και η ένταση της ενίσχυσης πρέπει να περιορίζονται στο ελάχιστο απαραίτητο που θα επιτρέψει την αναδιάρθρωση με βάση του διαθέσιμους χρηματοοικονομικούς πόρους της επιχείρησης, των μετόχων της ή του εμπορικού ομίλου στον οποίο ανήκει (σημείο 40 των κατευθυντήριων γραμμών για τις ενισχύσεις διάσωσης και αναδιάρθρωσης). Στην εξεταζόμενη περίπτωση, ωστόσο, το ποσό της ενίσχυσης αντιστοιχεί στην "αρνητική τιμή" που η Damen δέχθηκε να καταβάλει για την KSG, συμπεριλαμβανομένων όλων των οφειλών της και των υπό εκτέλεση συμβάσεων(22). Αυτό σημαίνει ότι η ενίσχυση θεωρήθηκε αρκετή τόσο για να καλυφθούν οι δαπάνες αναδιάρθρωσης, στο βαθμό που οι πόροι της KSG ήταν ανεπαρκείς, όσο και για να εξασφαλιστούν κέρδη στο επενδυμένο κεφάλαιο από τις υπόλοιπες δραστηριότητες. Από την άποψη αυτή, οι προγνώσεις κέρδους που περιλαμβάνονται στο σχέδιο αναδιάρθρωσης δεν φαίνονται παράλογα υψηλές.

(104) Η Επιτροπή εξέτασε το μέγεθος των οφειλών της KSG και διαπίστωσε ότι, παρά την ενίσχυση διάσωσης, τα χρηματοδοτικά προβλήματα διατηρήθηκαν μέχρι την ιδιωτικοποίηση. Οι τράπεζες περιόρισαν σημαντικά τις πιστωτικές διευκολύνσεις τους και το κράτος δεν ήταν διατεθειμένο να χορηγήσει πρόσθετο κεφάλαιο πριν τη σύναψη συμφωνίας όσον αφορά την ιδιωτικοποίηση. Μετά την ιδιωτικοποίηση, η καθαρή ταμειακή ροή κατέστη σημαντικά θετική. Στην πραγματικότητα, ο ισολογισμός στις 21 Δεκεμβρίου 2000 παρουσίαζε κατάσταση ταμείου ύψους [...] εκατ. ευρώ, αντί τα προβλεπόμενα [...] εκατ. ευρώ. Ωστόσο, αυτό συμφωνεί με τις πληρωμές των δόσεων για τις φρεγάτες (το κονδύλιο του ισολογισμού "έργο υπό εκτέλεση μείον δόσεις" ανήρχετο σε μείον [...] εκατ. ευρώ αντί των προβλεπόμενων μείον 8 εκατ. ευρώ) και τις χρηματοοικονομικές ανάγκες ως αποτέλεσμα του σχεδίου [...] και της μεταφοράς. Η εταιρεία δεν διαθέτει ταμειακό πλεόνασμα το οποίο θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί για επιθετικές δραστηριότητες διατάραξης της αγοράς που δεν θα είχαν καμία σχέση με τη διαδικασία αναδιάρθρωσης.

(105) Η συνεισφορά της Damen συνίσταται καταρχήν στους σημαντικούς κινδύνους που ανέλαβε εγγυώμενη την αποπεράτωση των υπό κατασκευή φρεγατών. Δεύτερο, η Damen, όπως αναφέρθηκε, μετέτρεψε πιστώσεις 100 εκατ. NLG (45,4 εκατ. ευρώ) σε μετοχικό κεφάλαιο.

(106) Από τα προαναφερθέντα η Επιτροπή συνάγει το συμπέρασμα ότι η ενίσχυση περιορίζεται στο ελάχιστο απαραίτητο, όπως προβλέπεται στις κατευθυντήριες γραμμές για τις ενισχύσεις διάσωσης και αναδιάρθρωσης.

Άλλοι όροι

(107) Σύμφωνα με το σημείο 43 των κατευθυντήριων γραμμών για τις ενισχύσεις διάρθρωσης και αναδιάρθρωσης, η Επιτροπή θεωρεί τη μη τήρηση του σχεδίου ή των υποχρεώσεων ως κατάχρηση της ενίσχυσης. Η Επιτροπή, σύμφωνα με τα σημεία 45 και 46 των κατευθυντήριων γραμμών, ζητά την υποβολή ετήσιας έκθεσης σχετικά με την αναδιάρθρωση.

(108) Συμπερασματικά, η Επιτροπή καταλήγει στη διαπίστωση ότι πληρούνται οι όροι των κατευθυντήριων γραμμών για τις ενισχύσεις διάσωσης και αναδιάρθρωσης.

7.5. Εκτίμηση βάσει του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1540/98

(109) Λαμβάνοντας υπόψη τα διαρθρωτικά προβλήματα στο ναυπηγικό τομέα, η Επιτροπή ακολουθεί αυστηρή πολιτική όσον αφορά τις ενισχύσεις αναδιάρθρωσης υπέρ επιχειρήσεων που αναπτύσσουν δραστηριότητες στον εν λόγω τομέα. Η πολιτική αυτή αναλύεται λεπτομερώς στο άρθρο 5 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1540/98, που διαπραγματεύεται τις ενισχύσεις αναδιάρθρωσης. Κατά τη χορήγηση ενισχύσεων αυτού του είδους δεν πρέπει μόνο να ακολουθούνται οι κατευθυντήριες γραμμές για τις ενισχύσεις διάσωσης και αναδιάρθρωσης, αλλά πρέπει να πληρούνται επίσης ορισμένες ειδικές προϋποθέσεις.

(110) Τα μέτρα αναδιάρθρωσης επηρεάζουν την εμπορική ναυπηγία, που εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1540/98, με τους ακόλουθους τρόπους:

- από τις ζημίες του1999, 7,1 εκατ. ευρώ αφορούν ή προκλήθηκαν από την εμπορική ναυπηγία(23),

- όλες οι δαπάνες για την κατάργηση των μη βασικών δραστηριοτήτων και τη διευθέτηση εκκρεμουσών απαιτήσεων αφορούν δραστηριότητες εκτός της ναυπηγίας και του σχεδίου [...]. Οι εν λόγω δαπάνες δεν σχετίζονται με δραστηριότητες στην εμπορική ναυπηγία,

- η μεταφορά έχει συνέπειες για τη στρατιωτική ναυπηγία, την εμπορική ναυπηγία που εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1540/98, και ένα μέρος της κατασκευής γιοτ. Βάσει του αναμενόμενου κύκλου εργασιών για τις εν λόγω δραστηριότητες, η Επιτροπή αποδίδει 8 % των δαπανών -ή 3,1 εκατ. ευρώ- σε δραστηριότητες που εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του άρθρου (ΕΚ) αριθ. 1540/98(24),

- οι επενδύσεις στην κατασκευή γιοτ δεν επηρεάζουν τις εμπορικές ναυπηγικές εργασίες που εμπίπτουν στον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1540/98,

- η αναμενόμενη επένδυση σε υποδομή ICT θα αποβεί σε όφελος όλων των ναυπηγικών δραστηριοτήτων, συμπεριλαμβανομένης της κατασκευής γιοτ και της επισκευής πλοίων. Βάσει υπολογισμού που είναι ανάλογος του υπολογισμού για τη μεταφορά, η Επιτροπή καταλήγει σε ποσοστό 11,9 % των δαπανών ή 0,3 εκατ. ευρώ.

Συμπερασματικά, περίπου 10,5 εκατ. ευρώ (ή 7,2 % των συνολικών δαπανών αναδιάρθρωσης) μπορεί να θεωρηθεί ότι προορίζονται για ναυπηγικές εργασίες που εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1540/98. Κατά συνέπεια, 7,2 % της συνολικής ενίσχυσης, ή 4 εκατ. ευρώ, μπορεί να θεωρηθεί ότι ευνοεί τις εν λόγω δραστηριότητες. Προκειμένου να διαπιστωθεί εάν το μέρος αυτό της ενίσχυσης συμβιβάζεται με την κοινή αγορά, η Επιτροπή πρέπει να εξετάσει εάν τηρούνται οι όροι του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1540/98.

(111) Η πρώτη προϋπόθεση του άρθρου 5 παράγραφος 1 πρώτη περίπτωση πληρείται, δεδομένου ότι KSG δεν έλαβε καμία ενίσχυση διάσωσης ή αναδιάρθρωσης σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1013/97 του Συμβουλίου, της 2ας Ιουνίου 1997, για την ενίσχυση ορισμένων ναυπηγείων που τελούν υπό αναδιάρθρωση(25).

(112) Οι Κάτω Χώρες δεν ανέλαβαν σαφή και κατηγορηματική δέσμευση ότι η ενισχυόμενη επιχείρηση και οι νόμιμοι διάδοχοι της δεν πρόκειται να λάβουν καμία περαιτέρω ενίσχυση στο μέλλον, όπως ορίζεται στο άρθρο 5 παράγραφος 1 δεύτερη περίπτωση.

(113) Σύμφωνα με το άρθρο 5 παράγραφος 1 τρίτη περίπτωση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1540/98, με την ενίσχυση πρέπει να επέρχεται πραγματική και οριστική μείωση του δυναμικού ναυπήγησης, μετατροπής ή επισκευής πλοίων της ενισχυόμενης επιχείρησης, η οποία πρέπει να αντιστοιχεί στο ύψος της χορηγούμενης ενίσχυσης. Ωστόσο, μέσω της αναδιάρθρωσης το δυναμικό έχει αυξηθεί. Θα πρέπει να γίνει διάκριση μεταξύ των ακόλουθων αποτελεσμάτων:

- η μεταφορά των στρατιωτικών δραστηριοτήτων στο Vlissingen Oost συνεπάγεται σημαντική μείωση της επιφάνειας που χρησιμοποιείται για τη συναρμολόγηση, την κατασκευή πλαισίων, τη συγκόλληση χάλυβα, τη διασωλήνωση και διάφορες άλλες δραστηριότητες. Ωστόσο, το συνολικό αποτέλεσμα είναι μια αύξηση της αποτελεσματικότητας και του δυναμικού, η οποία οφείλεται στη δημιουργία καλυμμένου χώρου στις αποβάθρες. Η σημαντικότερη αποβάθρα στο κέντρο του Vlissingen, που προς το παρόν χρησιμοποιείται για τις στρατιωτικές φρεγάτες, δεν θα κλείσει. Το γεγονός ότι η αποβάθρα αυτή χρησιμοποιείται κυρίως για την κατασκευή πλοίων που δεν εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1540/98, δεν ισοδυναμεί με κλείσιμο: μπορεί να χρησιμοποιηθεί για εμπορικές ναυπηγικές εργασίες που εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του προαναφερθέντος κανονισμού κατά τη διάρκεια περιόδου δέκα ετών και η χρησιμοποίηση της αποβάθρας για τους δηλωθέντες στόχους δεν είναι ανεξάρτητη από την Damen (άρθρο 5 παράγραφος 1 πέμπτη και έκτη περίπτωση),

- τμήμα της εγκατάστασης στο κέντρο του Vlissingen, εκ των οποίων 500 μέτρα αποβάθρα, θα πωληθεί. Ωστόσο, εκτός από την κύρια προβλήτα, η KSG θα κατασκευάσει στο ίδιο σημείο μια προβλήτα μήκους 200 μέτρων. Στο Vlissingen Oost μια προβλήτα επεκτάθηκε κατά 66 μέτρα, ώστε να είναι δυνατή η αποπεράτωση δύο φρεγατών ταυτόχρονα. Ως αποτέλεσμα, το συνολικό μήκος όσον αφορά τις προβλήτες και τις αποβάθρες μειώθηκε κατά 234 μέτρα. Ωστόσο, φαίνεται ότι το μήκος αποβάθρας και προβλήτας δεν αποτελούσε πρόβλημα όσον αφορά την παραγωγή κατά την περίοδο πριν τα μέτρα ενίσχυσης. Η Damen κατέδειξε ότι όλες οι προβλήτες και οι αποβάθρες ήταν δυνατό να χρησιμοποιηθούν και ότι ενδεχομένως είχαν όλες χρησιμοποιηθεί στο πρόσφατο παρελθόν. Ωστόσο, δεν αποδείχθηκε ότι η μείωση συνεπάγεται περιορισμό του δυναμικού, που να αντιστοιχεί στο ύψος της πραγματικής παραγωγής της επιχείρησης κατά την προηγούμενη πενταετία,

- όσον αφορά τις επισκευές πλοίων, η αναδιάρθρωση σημαίνει μείωση του προσωπικού από 155 άτομα το 1998 σε 139 το 2000 (- 10 %). Η Damen και η KSG δεν πραγματοποίησαν σημαντικές επενδύσεις στο ναυπηγείο επισκευής πλοίων. Η αξία της παραγωγής υπολογίζεται σε [...] εκατ. ευρώ ετησίως, ποσό σημαντικό χαμηλότερο του επιπέδου κατά το 1998 και 1999. Τόσο η Damen όσο και οι Κάτω Χώρες δεν ανέλαβαν καμία δέσμευση ότι θα περιορίσουν την παραγωγή στην περίπτωση που η ζήτηση εξελιχθεί ευνοϊκότερα από ό,τι αναμένεται.

(114) Παρά το σχετικό αίτημα της Επιτροπής, τόσο οι Κάτω Χώρες όσο και η Damen δεν υπέβαλαν μια αποδεκτή πρόταση όσον αφορά τη μείωση του δυναμικού κατά την έννοια του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1540/98. Λαμβάνοντας υπόψη όλες τις προαναφερθείσες επιπτώσεις, η Επιτροπή καταλήγει στο συμπέρασμα ότι δεν προβλέπεται καμία μείωση του δυναμικού η οποία, κατά την έννοια του άρθρου 5 παράγραφος 1 τρίτη έως έκτη περίπτωση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1540/98, να αντιστοιχεί στην ενίσχυση. Κατά συνέπεια, η ενίσχυση για τις εμπορικές ναυπηγικές εργασίες που εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του κανονισμού ΕΚ αριθ. 1540/98, ήτοι 4 εκατ. ευρώ, δεν συμβιβάζεται με την κοινή αγορά.

8. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ

(115) Το εξηρτημένο δάνειο του 1998 και η πρόσθετη προκαταβολή αποτελούν κρατική ενίσχυση κατά την έννοια του άρθρου 87 παράγραφος 1 της συνθήκης και συνιστούν ενίσχυση διάσωσης. Το μέρος της ενίσχυσης το οποίο δεν εμπίπτει στο άρθρο 296 συμβιβάζεται με την κοινή αγορά βάσει των κατευθυντήριων γραμμών για τις ενισχύσεις διάσωσης και αναδιάρθρωσης.

(116) Η συμφωνία ιδιωτικοποίησης βάσει της οποίας μεταβιβάζονται στην Damen αντί συμβολικού ποσού τόσο οι μετοχές της KSG όσο και τα εξηρτημένα δάνεια, δεν περιλαμβάνει στοιχεία ενίσχυσης υπέρ της Damen.

(117) Το εξηρτημένο δάνειο του 1998, η ενίσχυση επιτοκίου στην πρόσθετη προκαταβολή, το νέο εξηρτημένο δάνειο και το άτοκο δάνειο αποτελούν κρατική ενίσχυση υπέρ της KSG κατά την έννοια του άρθρου 87 παράγραφος 1 της συνθήκης. Το γεγονός ότι η πτώχευση της KSG θα σήμαινε αύξηση των δαπανών των φρεγατών κατά ποσό υψηλότερο της ενίσχυσης δεν θίγει την εν λόγω ανάλυση. Οι Κάτω Χώρες επικαλέσθηκαν το άρθρο 296 της συνθήκης, το οποίο όμως δεν είναι σχετικό με την εξεταζόμενη περίπτωση, διότι το μεγαλύτερο μέρος της ενίσχυσης κρίνεται συμβιβάσιμο με την κοινή αγορά βάσει των κατευθυντήριων γραμμών για τις ενισχύσεις διάσωσης και αναδιάρθρωσης. Η Επιτροπή διαπίστωσε ότι το σχέδιο αναδιάρθρωσης αποτελεί μια σταθερή βάση για την αποκατάσταση της βιωσιμότητας της επιχείρησης και ότι η ενίσχυση περιορίζεται στο ελάχιστο απαραίτητο. Οι αδικαιολόγητες στρεβλώσεις του ανταγωνισμού προλαμβάνονται στο βαθμό που πρόκειται για δραστηριότητες που δεν εμπίπτουν στην εφαρμογή του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1540/98. Ωστόσο, η ενίσχυση για δραστηριότητες που εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1540/98, ήτοι 4 εκατ. ευρώ, δεν συμβιβάζεται με την κοινή αγορά, δεδομένου ότι δεν επέρχεται μείωση του δυναμικού που να αντιστοιχεί στην εν λόγω ενίσχυση. Το μέρος αυτό της ενίσχυσης πρέπει να ζητηθεί από τον αποδέκτη,

ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΑΠΟΦΑΣΗ:

Άρθρο 1

Η συμφωνία ιδιωτικοποίησης μεταξύ των Κάτω Χωρών και της Damen Shipyards Group, στο εξής "Damen", δεν περιέχει στοιχείο κρατικής ενίσχυσης υπέρ της Damen κατά την έννοια του άρθρου 87 παράγραφος 1 της συνθήκης ΕΚ και του άρθρου 61 παράγραφος 1 της συμφωνίας για τον ΕΟΧ.

Τα μέτρα για τη στήριξη της αναδιάρθρωσης της Koninklijke Schelde Groep, στο εξής "KSG", αποτελούν κρατική ενίσχυση υπέρ της KSG κατά την έννοια του άρθρου 87 παράγραφος 1 της συνθήκης ΕΚ και του άρθρου 61 παράγραφος 1 της συμφωνίας για τον ΕΟΧ.

Άρθρο 2

Η κρατική ενίσχυση που οι Κάτω Χώρες χορήγησαν υπέρ της KSG, συμβιβάζεται με την κοινή αγορά στο βαθμό που αφορά δραστηριότητες οι οποίες δεν εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1540/98.

Άρθρο 3

Η κρατική ενίσχυση που οι Κάτω Χώρες χορήγησαν υπέρ της KSG, στο βαθμό που αφορά δραστηριότητες οι οποίες εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1540/98, ποσού ύψους 4 εκατ. ευρώ, δεν συμβιβάζεται με την κοινή αγορά.

Άρθρο 4

1. Οι Κάτω Χώρες λαμβάνουν όλα τα αναγκαία μέτρα προκειμένου να ανακτήσουν από τον αποδέκτη την αναφερόμενη στο άρθρο 3 ενίσχυση που παρανόμως έχει ήδη τεθεί στη διάθεση της KSG.

2. Η ανάκτηση πραγματοποιείται αμελλητί και σύμφωνα με τις διαδικασίες της εθνικής νομοθεσίας, εφόσον αυτές επιτρέπουν την άμεση και πραγματική εκτέλεση της παρούσας απόφασης. Το ποσό που πρέπει να ανακτηθεί περιλαμβάνει και τους σχετικούς τόκους υπολογιζόμενους από την ημερομηνία κατά την οποία η παράνομη ενίσχυση ετέθη στη διάθεση του δικαιούχου μέχρι την ημερομηνία της ανάκτησής της. Ο τόκος υπολογίζεται βάσει του επιτοκίου αναφοράς που χρησιμοποιήθηκε για τον υπολογισμό του ισοδύναμου επιδότησης στο πλαίσιο των περιφερειακών καθεστώτων ενίσχυσης.

Άρθρο 5

Οι Κάτω Χώρες υποβάλουν ετήσια έκθεση σχετικά με την εφαρμογή του σχεδίου αναδιάρθρωσης για την περίοδο μέχρι και το 2007 ή μέχρι μεταγενέστερη χρονική στιγμή εφόσον υπάρξει καθυστέρηση στην εφαρμογή της αναδιάρθρωσης.

Άρθρο 6

Οι Κάτω Χώρες γνωστοποιούν στην Επιτροπή, εντός δύο μηνών από την ημερομηνία δημοσίευσης της παρούσας απόφασης, τα μέτρα που έλαβαν προκειμένου να συμμορφωθούν με την απόφαση.

Άρθρο 7

Η παρούσα απόφαση απευθύνεται στο Βασίλειο των Κάτω Χωρών.

Βρυξέλλες, 5 Ιουνίου 2002.

Για την Επιτροπή

Mario Monti

Μέλος της Επιτροπής

(1) ΕΕ C 254 της 13.9.2001, σ. 6.

(2) Βλέπε υποσημείωση 1.

(3) Ιστοθέση: http://www.schelde.com.

(4) Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1540/98 του Συμβουλίου, της 29ης Ιουνίου 1998, σχετικά με τη χορήγηση ενισχύσεων στη ναυπηγική βιομηχανία (ΕΕ L 202 της 18.7.1998, σ. 1).

(5) Ιστοθέση: http://www.damen.nl.

(6) Το δάνειο χορηγήθηκε από την Nederlandse Investeringsbank, και χρηματοδοτήθηκε εν μέρει από το υπουργείο οικονομικών [25 εκατ. NLG (11,3 εκατ. ευρώ)] και το υπουργείο άμυνας [10 εκατ. NLG (4,5 εκατ. ευρώ)].

(7) Η παρατηρηθείσα καθυστέρηση οφείλεται στην αβεβαιότητα σχετικά με την πολιτική εξοπλισμού του ναυτικού. Το καλοκαίρι του 1998 η νέα κυβέρνηση αποφάσισε να περικόψει σημαντικά τον προϋπολογισμό άμυνας. Αναμένεται η έκδοση υπουργικού εγγράφου στο οποίο θα καθορίζονται οι γενικές γραμμές βάσει των οποίων θα πραγματοποιηθεί η εν λόγω περικοπή. Το έγγραφο αυτό ολοκληρώθηκε τον Ιανουάριο του 1999 και αποτελεί τη βάση της πολιτικής εξοπλισμού του ναυτικού μέχρι το 2010.

(8) Αυτή είναι η καθαρή αξία του δανείου. Η ακαθάριστη αξία του δανείου ανήρχετο σε 38,2 εκατ. ευρώ, που εν μέρει αντισταθμίστηκε με απαίτηση φόρου εταιρικού εισοδήματος ύψους 6,4 εκατ. ευρώ.

(9) Ανεξάρτητος εμπειρογνώμονας επιβεβαίωσε ότι το ποσό των 100 εκατ. NLG είναι απόλυτα ρεαλιστικό.

(10) ΕΕ C 288 της 9.10.1999, σ. 2.

(11) Βλέπε υποσημείωση 1.

(12) Defensienota 2000, Tweede Kamer, vergaderjaar 1999-2000, 26900, nrs. 1-2.

(13) Οι εν λόγω πρόσθετες δαπάνες δημιουργούνται από: 1. πιστωτές οι οποίοι δέχονται να παραδώσουν βασικά προϊόντα για τις φρεγάτες μόνο εφόσον η κυβέρνηση εξοφλήσει τα χρέη σε άλλες συμβάσεις· 2. υψηλότερες δαπάνες προσωπικού προκειμένου οι εργαζόμενοι να παραμείνουν στις θέσεις τους· 3. συμπληρωματικές δαπάνες μετά την παράδοση των φρεγατών· 4. σε περίπτωση πτώχευσης θα υπάρξει καθυστέρηση τουλάχιστον ενός έτους και κατά συνέπεια οι συμπληρωματικές δαπάνες σε συμβάσεις παράδοσης που σχετίζονται με τις φρεγάτες δημιουργούν υψηλότερες δαπάνες για τη συντήρηση των παλαιών φρεγατών.

(14) [...] = Επιχερηματικό απόρρητο.

(15) Άρθρο 1 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1540/98.

(16) Η κατασκευή γιοτ δεν μπορεί να απορροφήσει τη διαθέσιμη παραγωγική ικανότητα που υπάρχει αλλού εντός της KSG, δεδομένου ότι η KSG αποτελεί ξεχωριστή επιχείρηση που απαιτεί άλλες ικανότητες και εγκαταστάσεις.

(17) Η εκτίμηση αυτή βασίζεται στην υπόθεση ότι οι δαπάνες κατανέμονται ισομερώς σε όλη την περίοδο 2002-2007. Η Damen και οι Κάτω Χώρες δεν υπέβαλαν λεπτομερές χρονοδιάγραμμα.

(18) Ωστόσο, η Επιτροπή δεν θα λάβει υπόψη της τις εγγυήσεις που η κυβέρνηση θα έπρεπε να παράσχει στους προμηθευτές. Στην περίπτωση των πελατών, οι εγγυήσεις αυτού του είδους δεν θα πρέπει να συνιστούν δαπάνες ανώτερες αυτών που απορρέουν από την αρχική σύμβαση. Ωστόσο, είναι σαφές ότι οι δαπάνες ιδιωτικοποίησης ήταν χαμηλότερες από τις δαπάνες σε περίπτωση πτώχευσης.

(19) Απόφαση του Δικαστηρίου των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, της 14ης Δεκεμβρίου 1994, συνεκδικασθείσες υποθέσεις C-278/92, C-279/92 και C-280/92, Ισπανία/Επιτροπή, Συλλογή 1994, σ. 4103.

(20) Δεδομένου ότι η ενίσχυση διάσωσης χορηγήθηκε πλήρως πριν τεθούν σε εφαρμογή οι κατευθυντήριες γραμμές για τις κρατικές ενισχύσεις διάσωσης και αναδιάρθρωσης του 1999, η Επιτροπή κρίνει την εν λόγω ενίσχυση βάσει των κοινοτικών κατευθυντήριων γραμμών όσον αφορά τις κρατικές ενισχύσεις για τη διάσωση και την αναδιάρθρωση προβληματικών επιχειρήσεων (ΕΕ C 368 της 23.12.1994, σ. 12). Η παράταση των εν λόγω κατευθυντήριων γραμμών μέχρι να τεθούν σε ισχύ οι νέες κατευθυντήριες γραμμές δημοσιεύθηκε στην ΕΕ C 74 της 10.3.1998, σ. 31.

(21) Δεδομένου ότι για το δάνειο του 1998 εφαρμόστηκε εμπορικό επιτόκιο, το στοιχείο ενίσχυσης για τη μεταβίβαση στη Damen αντιστοιχεί πάντα στην ονομαστική αξία της.

(22) Στο μέρος 6.6 εξετάζεται εάν οι διαπραγματεύσεις μεταξύ των Κάτω Χωρών και της Damen μπορούν να εγγυηθούν μια ορθή "αγοραία τιμή".

(23) 4,9 εκατ. ευρώ αφορούν άμεσα δραστηριότητες στην εμπορική ναυπηγία. Ποσό 9 εκατ. ευρώ αφορά τόσο τις εμπορικές όσο και τις στρατιωτικές δραστηριότητες. Το μέρος που αφορά την εμπορική ναυπηγία υπολογίστηκε βάσει του μεριδίου της εμπορικής παραγωγής στο σύνολο της παραγωγής κατά την περίοδο 1995-1999. Το ποσό των 7,1 εκατ. ευρώ είναι σε τιμές του τέλους του 2000.

(24) Τα αριθμητικά στοιχεία για τον αναμενόμενο κύκλο εργασιών προέρχονται από τις παρατηρήσεις των Κάτω Χωρών και της Damen, δεδομένου ότι περιλαμβάνονται στη μελέτη του εμπειρογνώμονα σχετικά με την αξία της KSG κατά το χρόνο της ιδιωτικοποίησης. Τα αριθμητικά στοιχεία βασίζονται σε εκτιμήσεις της Damen κατά το χρόνο της επισταμένης έρευνάς της. Η Επιτροπή θεωρεί το σενάριο όσον αφορά την εντατική κατασκευή γιοτ το πλέον κατάλληλο για τον εν λόγω υπολογισμό, γεγονός το οποίο επιβεβαιώθηκε από την Damen. Η Επιτροπή θεωρεί την περίοδο 2002-2007 ως την καταλληλότερη: μολονότι η μεταφορά άρχισε ήδη το 2000, τα αποτελέσματά της όσον αφορά το βαθμό χρησιμοποίησης της παραγωγικής ικανότητας δεν θα γίνουν αισθητά πριν το 2002. Αριθμητικά στοιχεία για την περίοδο μετά το 2007 δεν υπάρχουν διαθέσιμα, και ούτως ή άλλως δεν θα ήταν αξιόπιστα. Η μεταφορά επηρεάζει μόνο την κατασκευή γιοτ στο βαθμό που ο φόρτος εργασιών υπερβαίνει την παραγωγική ικανότητα της τροποποιημένης αποβάθρας για το σκοπό αυτό (ο σχετικός κύκλος εργασιών υπολογίζεται σε [...] εκατ. NLG, ποσό που ταυτίζεται με αυτό των παραγγελιών για το συγκεκριμένο έτος, οι οποίες θα εκτελεστούν πλήρως στην ανακαινισθείσα αποβάθρα, ενώ το ελαφρά υψηλότερο ποσό για το 2004 θα πραγματοποιηθεί εν μέρει στην "παλαιά" στρατιωτική αποβάθρα). Βάσει των εν λόγω στοιχείων υπολογίστηκε ότι οι "συμπληρωματικές" παραγγελίες αντιστοιχούν στο [...] % του συνόλου του αναμενόμενου κύκλου εργασιών που επηρεάζεται από τη μεταφορά. Είναι όντως γεγονός ότι οι "συμπληρωματικές" παραγγελίες ενδέχεται να περιλαμβάνουν την κατασκευή πλοίων για το ναυτικό τρίτων χωρών το οποίο σημαίνει ότι το μέρος των εμπορικών ναυπηγικών εργασιών που εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1540/98, στο σύνολο του κύκλου εργασιών που επηρεάζεται από τη μεταφορά, πρέπει να είναι χαμηλότερο. από τις σημερινές παραγγελίες. Από τις παραγγελίες φαίνεται επίσης να προκύπτει ότι οι εμπορικές ναυπηγικές εργασίες είναι πιο περιορισμένες από ό,τι αναμενόταν κατά το χρόνο της ιδιωτικοποίησης. Επιπλέον, μετά το 2007 οι εμπορικές ναυπηγικές εργασίες που εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του κανονισμού, ενδέχεται να αυξηθούν, ιδίως όταν οι στρατιωτικές παραγγελίες μειωθούν. Για το λόγο αυτό, η Επιτροπή θεωρεί το ποσοστό του 8 % ως την καλύτερη διαθέσιμη εκτίμηση.

(25) ΕΕ L 148 της 6.6.1997, σ. 3.