ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ της 26ης Μαρτίου 1992 για τη θέσπιση ειδικού προγράμματος έρευνας και τεχνολογικής ανάπτυξης στον τομέα της βιοτεχνολογίας (1990-1994) (92/218/ΕΟΚ)

ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ,

Έχοντας υπόψη τη συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής Κοινότητας, και ιδίως το άρθρο 130 Ο παράγραφος 2,

έχοντας υπόψη την πρόταση της Επιτροπής (1),

Σε συνεργασία με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο (2),

Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής (3),

Εκτιμώντας:

ότι, με την απόφαση 90/221/Ευρατόμ (4), το Συμβούλιο θέσπισε το τρίτο πρόγραμμα-πλαίσιο για τις κοινοτικές δράσεις στον τομέα της έρευνας και της τεχνολογικής ανάπτυξης (1990-1994) στο οποίο καθορίζονται ιδίως οι δραστηριότητες που πρέπει να αναληφθούν για να προωθηθεί η ανάπτυξη του ευρωπαϊκού δυναμικού στον τομέα της κατανόησης και της χρήσης των ιδιοτήτων και των δομών της ζώσας ύλης- ότι η παρούσα απόφαση πρέπει να ληφθεί με βάση τους λόγους που εκτίθενται στο προοίμιο της απόφασης 90/221/Ευρατόμ, ΕΟΚ-

ότι το άρθρο 130 Ι της συνθήκης προβλέπει ότι η εφαρμογή του προγράμματος-πλαισίου πραγματοποιείται μέσω ειδικών προγραμμάτων που αναπτύσσονται στο εσωτερικό κάθε δράσης-

ότι η έρευνα και η τεχνολογική ανάπτυξη σε αυτόν τον τομέα πρέπει να συνδέεται με τις διάφορες σχετικές κοινοτικές πολιτικές και τους αντίστοιχους στόχους τους-

ότι, δυνάμει του άρθρου 4 και του παραρτήματος Ι της απόφασης 90/221/Ευρατόμ, ΕΟΚ, το ποσό που κρίνεται αναγκαίο για το σύνολο του προγράμματος-πλαισίου περιλαμβάνει ποσό 57 εκατομμυρίων Ecu για τη συγκεντρωτική δράση διάδοσης και αξιοποίησης των αποτελεσμάτων, το οποίο κατανέμεται κατ' αναλογία του ποσού που προβλέπεται για κάθε δράση-

ότι, στα πλαίσια αυτού του προγράμματος, πρέπει να γίνει αξιολόγηση των οικονομικών και κοινωνικών επιπτώσεων καθώς και των ενδεχόμενων τεχνολογικών κινδύνων-

ότι πρέπει να ενθαρρυνθεί σε όλη την Κοινότητα η βασική έρευνα στον τομέα της βιοτεχνολογίας-

ότι, επιπλέον του ειδικού προγράμματος σχετικά με το ανθρώπινο δυναμικό και την κινητικότητα, πρέπει να ενθαρρυνθεί η εκπαίδευση ερευνητών στα πλαίσια αυτού του προγράμματος-

ότι η βιολογική έρευνα, ιδίως όταν χρησιμοποιεί τις μεθόδους ανασυνδυασμένου DNA, υπόκειται συχνά στις εθνικές νομοθεσίες προς τις οποίες οι συμβαλλόμενοι οφείλουν να συμμορφώνονται-

ότι το Συμβούλιο ενέκρινε στις 23 Απριλίου 1990 την οδηγία 90/219/ΕΟΚ για την περιορισμένη χρήση γενετικώς τροποποιημένων μικροοργανισμών (5) και την οδηγία 90/220/ΕΟΚ για την σκόπιμη ελευθέρωση γενετικώς τροποποιημένων οργανισμών στο περιβάλλον (6)-

ότι η θετική ανάπτυξη της βιοτεχνολογίας θα μπορούσε να ενισχυθεί με την ανάληψη συντονισμένων δράσεων-

ότι θα πρέπει να αναληφθούν δράσεις που να εξασφαλίζουν ότι δίνεται η απαραίτητη προσοχή στις δεοντολογικές και κοινωνικές συνέπειες των σχεδίων αυτών και των εφαρμογών τους στη γεωργία, τη βιομηχανία, την προστασία της υγείας και το περιβάλλον- ότι οι δράσεις αυτές θα εξασφαλίζουν την ενημέρωση του κοινού όσον αφορά το περιεχόμενο του προγράμματος-

ότι τα αποτελέσματα που μπορεί να επιτευχθούν μέσω της γενετικής έρευνας καθιστούν αναγκαία τη θέσπιση ολοκληρωμένης προσέγγισης που θα λαμβάνει υπόψη τις πτυχές ασφαλείας και τις επιστημονικές, δεοντολογικές και νομικές πτυχές των πιθανών εφαρμογών καθώς και την ανάγκη να εξασφαλιστεί ότι τα αποτελέσματα δεν χρησιμοποιούνται με ακατάλληλο τρόπο ούτε παρουσιάζονται διαστρεβλωμένα-

ότι η Επιτροπή έχει ανακοινώσει ότι σκοπεύει να εξετάσει περαιτέρω τις δεοντολογικές συνέπειες της βιοτεχνολογίας χρησιμοποιώντας τις κατάλληλες συμβουλευτικές διαδικασίες-

ότι η απόφαση 90/221/Ευρατόμ, ΕΟΚ, προβλέπει ότι ένας ιδιαίτερος στόχος της κοινοτικής έρευνας πρέπει να είναι η ενίσχυση των επιστημονικών και τεχνολογικών βάσεων της ευρωπαϊκής βιομηχανίας και η προώθηση της ανάπτυξης της ανταγωνιστικότητάς της σε διεθνές επίπεδο- ότι η εν λόγω απόφαση προβλέπει επίσης ότι δικαιολογείται η ανάληψη κοινοτικής δράσης όταν η έρευνα συμβάλει, μεταξύ άλλων, στην ενίσχυση της οικονομικής και κοινωνικής συνοχής της Κοινότητας και στην προώθηση της αρμονικής σφαιρικής ανάπτυξης, ενώ συγχρόνως συμβιβάζεται με την επιδίωξη του στόχου της επιστημονικής και τεχνολογικής τελειοποίησης- ότι το πρόγραμμα στον τομέα της βιοτεχνολογίας θεωρείται ότι συμβάλλει στην επίτευξη αυτών των στόχων-

ότι οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις (MME) πρέπει να συμμετέχουν στον μεγαλύτερο δυνατό βαθμό στο παρόν πρόγραμμα- ότι θα πρέπει να λαμβάνονται υπόψη οι ιδιαίτερες ανάγκες τους χωρίς να θίγεται η επιστημονική και τεχνολογική ποιότητα του προγράμματος-

ότι η έρευνα στον τομέα της βιοτεχνολογίας μπορεί να οδηγήσει στη βελτίωση της γεωργικής και βιομηχανικής αποτελεσματικότητας και βιωσιμότητας, στην προστασία του περιβάλλοντος και της υγείας και στην προσφορά προϊόντων ποιότητας στον καταναλωτή-

ότι σύμφωνα με το άρθρο 130 Ζ της συνθήκης, οι δράσεις που αναλαμβάνει η Κοινότητα προκειμένου να ενισχυθούν οι επιστημονικές και τεχνολογικές βάσεις της ευρωπαϊκής βιομηχανίας και η διευκόλυνση της ανάπτυξης της ανταγωνιστικότητάς της, καλύπτουν τη συνεργασία στον τομέα της έρευνας και τεχνολογικής ανάπτυξης με τρίτες χώρες και διεθνείς οργανισμούς- ότι η συνεργασία αυτή μπορεί να αποβεί ιδιαίτερα εποικοδομητική για την ανάπτυξη του παρόντος προγράμματος-

ότι είναι ανάγκη, όπως προβλέπεται στο παράρτημα ΙΙ της απόφασης 90/221/Ευρατόμ, ΕΟΚ, να προωθηθεί η βελτίωση των βασικών γνώσεων στον τομέα της βιολογίας οι οποίες αποτελούν την αναγκαία κοινή και ολοκληρωμένη βάση για τις εφαρμογές στους τομείς της γεωργίας, της βιομηχανίας, της διατροφής και του περιβάλλοντος-

ότι ζητήθηκε η γνώμη της επιτροπής επιστημονικής και τεχνικής έρευνας (CREST),

ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΑΠΟΦΑΣΗ:

Άρθρο 1

Θεσπίζεται ειδικό πρόγραμμα έρευνας και τεχνολογικής ανάπτυξης στον τομέα της βιοτεχνολογίας, όπως ορίζεται στο παράρτημα Ι, για την περίοδο από 26 Μαρτίου 1992 έως 31 Δεκεμβρίου 1994.

Άρθρο 2

1. Το ποσό που κρίνεται αναγκαίο για την εκτέλεση του προγράμματος που αναφέρεται στο άρθρο 1 ανέρχεται σε 162,36 εκατομμύρια Ecu. Στο ποσό αυτό περιλαμβάνονται 7 εκατομμύρια Ecu για δαπάνες προσωπικού και διοικητικές δαπάνες.

2. Η ενδεικτική κατανομή του ποσού περιλαμβάνεται στο παράρτημα ΙΙ.

3. Σε περίπτωση που το Συμβούλιο λαμβάνει απόφαση, σύμφωνα με το άρθρο 1 παράγραφος 4 της απόφασης 90/221/Ευρατόμ, ΕΟΚ, η παρούσα απόφαση προσαρμόζεται ανάλογα.

Άρθρο 3

Οι λεπτομέρειες για την υλοποίηση του προγράμματος, συμπεριλαμβανομένου του ύψους της χρηματοδοτικής συμμετοχής της Κοινότητας, καθορίζονται στο παράρτημα ΙΙΙ.

Άρθρο 4

1. Κατά τη διάρκεια του δεύτερου έτους εφαρμογής του προγράμματος, η Επιτροπή το επανεξετάζει και υποβάλλει έκθεση των αποτελεσμάτων της επανεξέτασης αυτής στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο και την Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή, συνοδευόμενη, ενδεχομένως, από προτάσεις τροποποιήσεων του προγράμματος.

2. Κατά τη λήξη του προγράμματος, ομάδα ανεξάρτητων εμπειρογνωμόνων αξιολογεί τα αποτελέσματά του, για λογαριασμό της Επιτροπής. Η έκθεση της ομάδας αυτής, μαζί με τις παρατηρήσεις της Επιτροπής, υποβάλλεται στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο και την Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή.

3. Οι εκθέσεις που αναφέρονται στις παραγράφους 1 και 2 συντάσσονται με βάση τους στόχους που καθορίζονται στο παράρτημα Ι της παρούσας απόφασης και σύμφωνα με το άρθρο 2 παράγραφος 4 της απόφασης 90/221/Ευρατόμ, ΕΟΚ.

Άρθρο 5

1. Η Επιτροπή είναι υπεύθυνη για την εφαρμογή του προγράμματος.

2. Οι συμβάσεις που συνάπτονται από την Επιτροπή διέπουν τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις κάθε μέρους και ιδίως τις λεπτομέρειες διάδοσης, προστασίας και αξιοποίησης των αποτελεσμάτων της έρευνας, σύμφωνα με τις διατάξεις που θεσπίζονται κατ' εφαρμογή του άρθρου 130 Ι δεύτερο εδάφιο της Συνθήκης.

3. Σύμφωνα με τους στόχους που αναφέρονται στο παράρτημα Ι, καταρτίζεται πρόγραμμα εργασίας το οποίο αναπροσαρμόζεται όποτε χρειάζεται. Το πρόγραμμα αυτό θα καθορίζει τους λεπτομερείς στόχους, τον τύπο των σχεδίων που θα αναληφθούν καθώς και τις αντίστοιχες χρηματοδοτικές διατάξεις που πρέπει να θεσπιστούν. Η Επιτροπή καταρτίζει τις προσκλήσεις προς υποβολή προτάσεων σχεδίων με βάση το πρόγραμμα εργασιών.

Άρθρο 6

Η Επιτροπή επικουρείται από επιτροπή, αποτελούμενη από αντιπροσώπους των κρατών μελών, της οποίας προεδρεύει αντιπρόσωπος της Επιτροπής.

Ο αντιπρόσωπος της Επιτροπής υποβάλλει στην επιτροπή σχέδιο των ληπτέων μέτρων. Η επιτροπή διατυπώνει τη γνώμη της για το σχέδιο αυτό μέσα σε προθεσμία που μπορεί να ορίζει ο πρόεδρος ανάλογα με τον επείγοντα χαρακτήρα του θέματος. Αποφασίζει με την πλειοψηφία που προβλέπεται στο άρθρο 148 παράγραφος 2 της συνθήκης για την έκδοση των αποφάσεων τις οποίες το Συμβούλιο καλείται να λάβει μετά από πρόταση της Επιτροπής. Κατά την ψηφοφορία στην επιτροπή, οι ψήφοι των αντιπροσώπων των κρατών μελών σταθμίζονται σύμφωνα με το εν λόγω άρθρο. Ο πρόεδρος δεν λαμβάνει μέρος στην ψηφοφορία.

Η Επιτροπή θεσπίζει τα προβλεπόμενα μέτρα, όταν αυτά είναι σύμφωνα με τη γνώμη της επιτροπής.

Εάν τα προβλεπόμενα μέτρα δεν είναι σύμφωνα με τη γνώμη της επιτροπής, ή ελλείψει γνώμης, η Επιτροπή υποβάλλει χωρίς καυζστέρηση στο Συμβούλιο πρόταση σχετικά με τα ληπτέα μέτρα. Το Συμβούλιο αποφασίζει με ειδική πλειοψηφία.

Εάν, μετά την πάροδο τριών μηνών από την υποβολή του θέματος στο Συμβούλιο, το Συμβούλιο δεν έχει αποφασίσει, τα προτεινόμενα μέτρα θεσπίζονται από την Επιτροπή.

Άρθρο 7

1. Η διαδικασία του άρθρου 6 εφαρμόζεται ιδίως για:

- την κατάρτιση και την αναπροσαρμογή του προγράμματος εργασιών που αναφέρεται στο άρθρο 5 παράγραφος 3,

- το περιεχόμενο των προσκλήσεων για την υποβολή προτάσεων,

- την αξιολόγηση των σχεδίων και των συντονισμένων δρασεων που προβλέπονται στο παράρτημα ΙΙΙ καθώς και του προβλεπόμενου ποσού της κοινοτικής συμμετοχής στα σχέδια αυτά, εφόσον το εν λόγω ποσό υπερβαίνει το 0,3 εκατομμύρια Ecu,

- τις παρεκκλίσεις από τους γενικούς κανόνες που καθορίζονται στο παράρτημα ΙΙΙ,

- τη συμμετοχή, σε κάθε σχέδιο οργανισμών και επιχειρήσεων από τρίτες χώρες, που αναφέρονται στο άρθρο 8,

- οποιαδήποτε προσαρμογή της κατανομής του ποσού που αναφέρεται, ενδεικτικά, στο παράρτημα ΙΙ,

- τα μέτρα που πρέπει να ληφθούν για την αξιολόγηση του προγράμματος,

- τις λεπτομέρειες διάδοσης, προστασίας και εκμετάλλευσης των αποτελεσμάτων των ερευνών που διεξάγονται στα πλαίσια του προγράμματος,

2. Όταν, κατ' εφαρμογή της παραγράφου 1 τρίτη περίπτωση, το ποσό της κοινοτικής συμμετοχής δεν υπερβαίνει το 0,3 εκατομμύρια Ecu, η Επιτροπή ενημερώνει την επιτροπή σχετικά με τα σχέδια και τις συντονισμένες δράσεις καθώς και με το αποτέλεσμα της αξιολόγησής τους.

Η Επιτροπή ενημερώνει επίσης την επιτροπή για την εφαρμογή των συνοδευτικών μέτρων που αναφέρονται στο παράρτημα ΙΙΙ.

Άρθρο 8

1. Η Επιτροπή εξουσιοδοτείται να διαπραγματεύεται, σύμφωνα με το άρθρο 130 Ν της συνθήκης, διεθνείς συμφωνίες με τις τρίτες χώρες μέλη της COST, ιδίως με τις χώρες μέλη της ΕΖΕΣ και με τις χώρες της Κεντρικής και της Ανατολικής Ευρώπης, προκειμένου οι χώρες αυτές να συνδεθούν, εν όλω ή εν μέρει, με το πρόγραμμα.

2. Όταν έχουν συναφθεί συμφωνίες-πλαίσια για την επιστημονική και τεχνική συνεργασία μεταξύ της Κοινότητας και τρίτων ευρωπαϊκών χωρών, οργανισμοί και επιχειρήσεις που είναι εγκατεστημένοι σε αυτές τις χώρες μπορούν, με τη διαδικασία του άρθρου 6 και βάσει του κριτηρίου του αμοιβαίου οφέλους, να γίνουν δεκτοί προς συμμετοχή σε σχέδιο που αναλαμβάνεται στα πλαίσια αυτού του προγράμματος. Για τα σχέδια που ανήκουν στον τομέα 3 του παραρτήματος Ι, η δυνατότητα αυτή μπορεί να καλύπτει και οργανισμούς και επιχειρήσεις που είναι εγκατεστημένοι σε άλλες τρίτες χώρες καθώς και διεθνείς οργανισμούς που πραγματοποιούν έρευνες σε αυτόν τον τομέα.

3. Κανένας αντισυμβαλλόμενος εγκατεστημένος εκτός της Κοινότητας ο οποίος συμμετέχει ως εταίρος σε σχέδιο που αναλαμβάνεται στα πλαίσια του προγράμματος δεν μπορεί να επωφελείται της χρηματοδότησης που χορηγεί η Κοινότητα στο πρόγραμμα. Ο αντισυμβαλλόμενος αυτός συμμετέχει στα γενικά διοικητικά έξοδα.

Άρθρο 9

Η παρούσα απόφαση απευθύνεται στο κράτη μέλη.

Βρυξέλλες, 26 Μαρτίου 1992.

Για το Συμβούλιο

Ο Πρόεδρος

Joaquim FERREIRA DO AMARAL

(1) ΕΕ αριθ. C 174 της 16. 7. 1990, σ. 53.(2) ΕΕ αριθ. C 280 της 28. 10. 1991, σ. 79, και απόφαση της 12ης Φεβρουαρίου 1992 (δεν δημοσιεύθηκε ακόμα στην Επίσημη Εφημερίδα).(3) ΕΕ αριθ. C 31 της 6. 2. 1991, σ. 14.(4) ΕΕ αριθ. L 117 της 8. 5. 1990, σ. 28.(5) ΕΕ αριθ. L 117 της 8. 5. 1990, σ. 1.(6) ΕΕ αριθ. L 117 της 8. 5. 1990, σ. 15.

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι

ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΙ ΚΑΙ ΤΕΧΝΙΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ ΚΑΙ ΠΕΡΙΧΟΜΕΝΟ Το ειδικό αυτό πρόγραμμα ανταποκρίνεται πλήρως στους προσανατολισμούς του τρίτου προγράμματος-πλαισίου ως προς τους επιστημονικούς και τεχνικούς στόχους και τους απώτερους σκοπούς που επιδιώκει.

Η παράγραφος 4Α του παραρτήματος ΙΙ του προγράμματος-πλαισίου αποτελεί αναπόσπαστο μέρος του παρόντος ειδικού προγράμματος. Ειδικότερα, επεκτείνονται οι στόχοι του προγράμματος Bridge.

Για κάθε έναν από τους τομείς που περιγράφονται πιο κάτω θα αναληφθεί προ-κανονιστική έρευνα με έμφαση στη μελέτη της ασφάλειας των νέων τεχνολογιών και προϊόντων.

Θα παρακολουθηθούν και θα μελετηθούν οι δεοντολογικές, κοινωνικές και οικονομικές επιπτώσεις της βιοτεχνολογίας προκειμένου να μπορέσουν να διευκρινισθούν ορισμένα θέματα, όπως η ποικιλία των απόψεων, όσον αφορά τα ωφέλη και τους ενδεχόμενους κινδύνους της βιοτεχνολογίας και οι παράγοντες που επηρεάζουν το βαθμό κατά τον οποίο γίνονται αποδεκτά τα επιστημονικά αποτελέσματα. Ένας πρόσθετος τομέας ενδιαφέροντος θα είναι ο ρόλος των δημόσιων πολιτικών περιλαμβανομένων των πολιτικών έρευνας όσον αφορά τον επηρεασμό των εν λόγω θεμάτων. Θα μελετηθεί ακόμη το δυναμικό της χρησιμοποίησης της βιοτεχνολογικής Ε& Α για την βελτίωση της κοινωνικής προόδου και της οικονομικής ανάπτυξης μέσω της εισαγωγής καινοτιμιών στη γεωργία, την ιατρική και τη βιομηχανία. Θα ακολουθηθεί διεπιστημονική προσέγγιση με τη συμμετοχή αντιπροσώπων από τις διάφορες σχετικές επιστήμες, επαγγέλματα και δραστηριότητες.

Για όλα τα ερευνητικά σχέδια που υλοποιούνται στο πλαίσιο αυτού του προγράμματος, θα ζητηθεί από τους αντισυμβαλλόμενους να παρέχουν, εφόσον συντρέχει λόγος, τις αναγκαίες πληροφορίες για τη λεπτομερή αξιολόγηση των κοινωνικών, δεοντολογικών και οικολογικών επιπτώσεων των μελετών τους, και, όπου είναι αναγκαίο, να διαθέτουν έγκριση των αρμόδιων αρχών. Όσον αφορά τις επιπτώσεις επί του περιβάλλοντος πρέπει να εφαρμοσθούν οι διατάξεις των σχετικών κοινοτικών οδηγιών. Αυτές θα πρέπει να εφαρμοσθούν και στις εργασίες που πραγματοποιούνται δυνάμει των διατάξεων του άρθρου 8 της απόφασης.

Στο πρόγραμμα θα χρησιμοποιηθούν τεχνολογίες πληροφορικής για τη συλλογή, την ομαδοποίηση, την ανάλυση, την κατανομή ή την προσομοίωση των δεδομένων.

Η έρευνα θα διεξαχθεί στο επίπεδο των μορίων, των κυττάρων, των οργανισμών και των πληθυσμών. Θα εξασφαλιστεί η συνοχή ανάμεσα στα διάφορα επίπεδα.

Στη συνέχεια, εκτίθεται αναλυτικά το περιεχόμενο του προγράμματος, βάσει, και λαμβανομένων υπόψη, των προαναφερόμενων στοιχείων.

ΤΟΜΕΑΣ Ι Μοριακές προσεγγίσεις Δομή και λειτουργία των πρωτεϊνών

Η έρευνα στον τομέα αυτόν έχει δύο στόχους. Πρώτον, την κατανόηση και τον έλεγχο των βιολογικών λειτουργιών των πρωτεϊνών (ένζυμα, ορμόνες, αντισώματα, υποδοχείς, σωματικές δομές, κ.λ.π.). Δεύτερον, την παραγωγή "κατά παραγγελία" πρωτεϊνών, προσαρμοσμένων στις ειδικές απαιτήσεις του ανθρώπου (π.χ. νέα φάρμακα, βιομηχανικά ένζυμα, κ.λ.π.).

Οι στόχοι θα περιλαμβάνουν ένζυμα και πρωτεΐνες που συνδέονται με βιολογικές μεμβράνες.

Ένας ειδικός στόχος του προγράμματος θα είναι η ανάλυση των σχέσεων δομής/λειτουργίας για ορισμένες πρωτεΐνες μεμβρανών.

Δομή των γονιδίων

Ο στόχος είναι η καλύτερη κατανόηση των βιολογικών και γενετικών μηχανισμών. Η μελέτη του γενετικού μηνύματος σε αντιπροσωπευτικά είδη θα επιδιωχθεί σε δύο επίπεδα: ακριβής αλληλουχία των γονιδίων στα χρωματοσώματα (χαρτογράφηση γονιδίων) και λεπτομερής καθορισμός της χημικής σύνθεσης των γονιδίων (καθορισμός της αλληλουχίας των γονιδίων).

Θα καταβληθούν προσπάθειες για συμβολή στις εργασίες προσδιορισμού της αλληλουχίας ολόκληρου του γονιώματος του ζυμομύκητα, που παρουσιάζει γενετική δομή και οργάνωση (γονίωμα) παρόμοιες με αυτές των φυτών και των ζώων, καθώς και για την ανάληψη κοινοτικής πρωτοβουλίας για τον προσδιορισμό της αλληλουχίας των γονιδίων σε κατάλληλους μικροοργανισμούς, φυτά και ζώα.

Ένας ειδικός στόχος θα είναι ο προσδιορισμός της αλληλουχίας άνω των 10 εκατομμυρίων νουκλεοτιδίων στους υπό μελέτη οργανισμούς.

Θα διατηρηθεί στενή επαφή με την έρευνα που διεξάγεται στο πλαίσιο του προγράμματος "Ανάλυση του ανθρώπινου Γονιώματος", ώστε να εξασφαλιστεί ότι οι πρόοδοι στη μεθοδολογία, τις τεχνικές χαρτογράφησης και προσδιορισμού της αλληλουχίας θα αξιποιηθούν από κοινού, και από τα δύο προγράμματα.

ίΕκφραση γονιδίων

Προκειμένου να αξιοποιηθούν πλήρως οι ανωτέρω πληροφορίες για τη γονιδιακή δομή, οι διαδικασίες, μέσω των οποίων οι πληροφορίες που αποθηκεύονται ως DNA στα γονίδια εκφράζονται υπό μορφή ενεργών πρωτεϊνών, θα μελετηθούν σε ορισμένα μοντέλα πρακτικής σημασίας: παράγοντες μεταγραφής, παράγοντες που επηρεάζουν τη μεταγραφή, πολυμεράσες RNA, αλληλεπιδράσεις τους με τα σήματα, υποκαταστάτες (ligands), DNA και διαδικασία που έπεται της μεταγραφής. Ειδικό στόχο αποτελεί η ανάλυση ορισμένων πολυμερασών DNA και παραγόντων μεταγραφής στον ζυμομύκητα, τα φυτά και τα κύτταρα θηλαστικών.

ΤΟΜΕΑΣ 2 Κυτταρικές και οργανισμικές προσεγγίσεις Κυτταρική αναγέννηση, αναπαραγωγή, και ανάπτυξη ζώντων οργανισμών

Προκειμένου να αποκομιστούν οι βασικές γνώσεις που απαιτεί η βιοτεχνολογία, θα αναληφθούν συγκριτικές μελέτες αναπαραγωγικών διαδικασιών (μειωτική σύναψη, εισαγωγή DNA στα κύτταρα γαμετών (packaging), αναγνώριση γαμετών και γονιμοποίηση), αλληλεπιδράσεων μεταξύ κυττάρων και αναδιπλασιασμός κυττάρων στα ζώα και τα φυτά. Η έρευνα θα επικεντρωθεί στον έλεγχο της ανάπτυξης, στον κυτταρικό προκαθορισμό (cell commitment) και στην ικανότητα διαφοροποίησης των κυττάρων cell totipotency) στους ανώτερους οργανισμούς, αρχίζοντας από τα απλούστερα επίπεδα οργάνωσης, όπως οι γαμέτες, τα ωάρια, τα αναπαραγόμενα στελέχη και η αναδιοργάνωσή τους σε όργανα και έμβρυα. Το πρόγραμμα δεν θα περιλαμβάνει έρευνα σε ανθρώπινα έμβρυα.

Συγχρόνως, όσον αφορά την προκανονιστική έρευνα, θα εκπονηθούν συστήματα in vitro δοκιμών που θα λαμβάνουν υπόψη την υψηλή εξειδίκευση των σύγχρονων φαρμάκων και τις ενδεχόμενες τοξικές επιδράσεις τους στο στάδιο της διαφοροποίησης και της οργανογένεσης.

Μεταβολισμός των ζώων, των φυτών και των μικροβίων- βασικά φυσιολογικά χαρακτηριστικά

Ο στόχος είναι να παρασχεθούν στις βιομηχανικές και τις γεωργικές επιχειρήσεις οι βασικές γνώσεις που απαιτούνται για μία ορθολογικότερη εκμετάλλευση των πόρων στην παραγωγή, τη μεταποίηση και την κτηνοτροφία.

Η ανάλυση του βιολογικού υλικού με προοπτική την μελέτη και την προστασία της ανθρώπινης υγείας θα χρησιμοποιεί νέα ζωϊκά μοντέλα, συμπεριλαμβανομένων, όπου είναι αναγκαίο, και των τρανσγονιδιακών ζώων. Θα αποφευχθεί αυστηρά κάθε περιττή ταλαιπωρία των ζώων αυτών και θα εφαρμοσθούν οι κοινοτικοί κανόνες της οδηγίας 89/609/ΕΟΚ του Συμβουλίου της 24ης Νοεμβρίου 1986, για την προστασία των ζώων που χρησιμοποιούνται για πειραματικούς ή άλλους επιστημονικούς σκοπούς ( 1).

Η έρευνα θα αφορά τους ρυθμιστικούς μηχανισμούς που διέπουν ορισμένες βιολογικές λειτουργίες ή μεταβολικές δραστηριότητες σε είδη που έχουν σημασία για τον άνθρωπο (π.χ. μπορούν να αναφερθούν ως ειδικοί στόχοι, η παραγωγή και έκκριση στους μικροοργανισμούς, οι μικροοργανισμοί που αναπτύσσονται σε περιβάλλον ακραίων συνθηκών, οι μεταβολικές οδοί σε ακραία περιβάλλοντα, αζωτοδέσμευση από τα φυτά, χρησιμοποίηση της τροφής και έλεγχος του μεταβολισμού στα ζώα κ.λπ.).

Συστήματα επικοινωνίας στη ζώσα ύλη

Ο στόχος είναι να παρασχεθεί στις βιομηχανίες βιοτεχνολογίας, τους γεωργικούς και ιατρικούς φορείς, μία νέα προσέγγιση για να αντιμετωπίσουν το σύνθετο χαρακτήρα των ζώντων συστημάτων. Το νέο αυτό θέμα θα μελετηθεί σε επίπεδο κυττάρων και συστημάτων.

Η έρευνα θα επικεντρωθεί στο ανοσοποιητικό και το νευρικό σύστημα. Οι ανοσολογικές μελέτες θα αφορούν τη σύνθετη αλληλεπίδραση μεταξύ των τριών κυρίων τύπων κυττάρων (κύτταρα που παρουσιάζουν αντιγόνα, Τ-λεμφοκύτταρα και Β-λεμφοκύτταρα) που είναι υπεύθυνα για την αντίδραση του ζωϊκού οργανισμού σε ξένες ουσίες (αντιγόνα). Θα αναπτυχθούν συστήματα φαρμακολογικών και τοξικολογικών δοκιμών, για προκανονιστικούς λόγους, κατάλληλα για την αξιολόγηση βιοτεχνολογικών προϊόντων, θα δοθεί δε, ιδιαίτερη προσοχή στις ανοσολογικές αντιδράσεις κατά τον "καθορισμό του στόχου των φαρμάκων" και την ανοσοτοξικολογία. Θα εξασφαλιστεί συνεργία με την πρωτεϊνοπλαστική μηχανική.

Στη νευροβιολογία, θα δοθεί προσοχή στη βασική μονάδα του εγκεφάλου, το νευρώνα και τις διασυνδέσεις του. Ειδικό στόχο του προγράμματος θα αποτελεί ο βιοχημικός, φαρμακολογικός και γενετικός χαρακτηρισμός νεοανακαλυφθέντων συστημάτων νευροϋποδοχέων.

( 1) ΕΕ αριθ. L 358 της 18. 12. 1986, σ. 1.

ΤΟΜΕΑΣ 3 Οικολογία και βιολογία των πληθυσμών Οικολογικές επιπτώσεις της βιοτεχνολογίας

Ο στόχος είναι να μελετηθούν οι περιβαλλοντικές επιπτώσεις της βιοτεχνολογίας και, ειδικότερα, της ελευθέρωσης από τον άνθρωπο ζώντων οργανισμών στο περιβάλλον σε συνάρτηση με τις βιομηχανικές, γεωργικές και περιβαλλοντικές πολιτικές της Κοινότητας.

Ειδικότερα, στην περίπτωση των μικροοργανισμών, η συστηματική ανάλυση των πιθανών κινδύνων θα διεξαχθεί λαμβάνοντας υπόψη την ανάγκη για πλήρη κατανόηση των σχετικών χαρακτηριστικών των συγκεκριμένων οικοσυστημάτων όπως είναι το έδαφος. Η έρευνα θα περιλάβει την ανάλυση αντιπροσωπευτικών παραδειγμάτων αλληλεπιδράσεων μεταξύ μικροβιακών πληθυσμών και άλλων οργανισμών του οικοσυστήματος- τη μελέτη των επιπτώσεων της εισαγωγής γενετικώς τροποποιημένων ή ιχνοθετημένων μικροοργανισμών στη ριζόσφαιρα ή τη φυλλόσφαιρα- τον προσδιορισμό της συμπεριφοράς και των επιπτώσεων σε οικοσυστήματα οργανισμών, συμπεριλαμβανομένων των γενετικώς τροποποιημένων οργανισμών (συμπεριλαβανομένων, ως συμπλήρωμα στην τρέχουσα έρευνα στο BRIDGE, των φαριών και των εντόμων).

Διατήρηση των γενετικών πόρων

Ο στόχος είναι να εκτιμηθούν οι πραγματικές διαστάσεις του προβλήματος της απώλειας της γενετικής ποικιλίας. Θα επιδιωχθεί η απόκτηση, συλλογή και διάδοση γνώσεων για τη γενετική διάβρωση των φυτών, των ζώων και των μικροοργανισμών.

Η ταξονομία θα αναζωογονηθεί με συμβολή της μοριακής βιολογίας, παρέχοντας ειδική και με συγκεκριμένο στόχο στήριξη σε αποκεντρωμένες συλλογές βιολογικών υλικών- η στήριξη αυτή θα περιοριστεί στην έρευνα και θα αποκλείει τη συντήρηση ή την επέκταση των υφιστάμενων συλλογών- θα αρχίσει συστηματική αξιολόγηση της υπολειμματικής γενετικής μεταβλητότητας των μικροβίων και των φυτικών και ζωϊκών ειδών και ποικιλιών, οι οποίες έπαιξαν πρωτεύοντα ρόλο στην περιφερειακή και παραδοσιακή ευρωπαϊκή γεωργία και διατροφή.

Θα διατηρηθεί ο στενός συντονισμός με άλλα σχετικά ερευνητικά προγράμματα, συμπεριλαμβανομένων των προγραμμάτων "Βιοϊατρική και Υγεία" και "Περιβάλλον".

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΙΙ

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΗ ΚΑΤΑΝΟΜΗ ΤΟΥ ΠΟΣΟΥ ΠΟΥ ΚΡΙΝΕΤΑΙ ΑΝΑΓΚΑΙΟ

δTT1ΰδFA3,6ΰδTT2ΰ δTT3ΰδFA5,ΰδTT4ΰδTT5ΰδFA3,6ΰδTT6ΰ> Εκατομμύρια Ecu

Τομέας 1 - Μοριακές προσεγγίσεις

64

Τομέας 2 - Κυτταρική και οργανισμική βιολογία

81

Τομέας 3 - Οικολογία και πληθυσμιακή βιολογία

17,36

Σύνολο 162,36

( 1) ( 2) ( 3)

Η κατανομή μεταξύ των διαφόρων τομέων δεν αποκλείει το ενδεχόμενο ορισμένα σχέδια να υπάγονται ταυτόχρονα σε διαφόρους τομείς.

( 1) Συμπεριλαμβανομένων των δαπανών προσωπικού, που ανέρχονται σε 3,5 εκατομμύρια Ecu και των διοικητικών δαπανών, που ανέρχονται σε 3,5 εκατομμύρια Ecu.

( 2) Ένα ποσό το οποίο κρίνεται αναγκαίο ύψους 1,64 εκατομμύρια Ecu και το οποίο δεν περιλαμβάνεται στα 162,36 εκατομμύρια Ecu, προορίζεται ως συνεισφορά του ειδικού προγράμματος στον τομέα της βιοτεχνολογίας στη συγκεντρωτική δράση διάδοσης και αξιοποίησης των αποτελεσμάτων.

( 3) Τουλάχιστον το 10 % του ποσού θα διατεθεί για τη βασική έρευνα. Μεταξύ 5 και 7 % του ποσού θα διατεθεί για την εκπαίδευση των ερευνητών. Μέχρι 3 % του ποσού θα διατεθεί για την εκτίμηση των δεοντολογικών και κοινωνικοοικονομικών επιπτώσεων και των τεχνολογικών κινδύνων.

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΙΙΙ

ΚΑΝΟΝΕΣ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ 1. Η Επιτροπή εφαρμόζει το πρόγραμμα με βάση το επιστημονικό και τεχνικό περιεχόμενο που περιγράφονται στο παράρτημα Ι.

2. Οι κανόνες εφαρμογής του προγράμματος, που αναφέρονται στο άρθρο 3, περιλαμβάνουν σχέδια έρευνας και τεχνολογικής ανάπτυξης, συντονισμένες δράσεις και συνοδευτικά μέτρα. Στην επιλογή των έργων, πρέπει να λαμβάνονται υπόψη τα κριτήρια του παραρτήματος ΙΙΙ της απόφασης 90/221/Ευρατόμ, ΕΟΚ, καθώς και οι στόχοι του παραρτήματος Ι του παρόντος προγράμματος.

- Τα ερευνητικά σχέδια

Τα σχέδια αποτελούν αντικείμενο συμβάσεων κοινής δαπάνης στον τομέα της έρευνας και τεχνολογικής ανάπτυξης καθώς και κοινοτικής χρηματοδοτικής συμμετοχής που δεν υπερβαίνει κανονικά το 50 %. Τα πανεπιστήμια και τα λοιπά ερευνητικά κέντρα που συμμετέχουν σε δράσεις κοινής δαπάνης θα έχουν, ανά σχέδιο, τη δυνατότητα να ζητούν είτε χρηματοδότηση του 50 % των συνολικών δαπανών είτε χρηματοδότηση 100 % του πρόσθετου οριακού κόστους.

Τα ερευνητικά σχέδια κοινής δαπάνης πρέπει, κατά γενικό κανόνα, να εκτελούνται από συμμετέχοντες που είναι εγκατεστημένοι στην Κοινότητα. Τα σχέδια στα οποία μπορούν να συμμετάσχουν π.χ. πανεπιστήμια, ερευνητικοί οργανισμοί και βιομηχανικές επιχειρήσεις, συμπεριλαμβανομένων των μικρομεσαίων επιχειρήσεων, πρέπει να προβλέπουν, κατά γενικό κανόνα, τη συμμετοχή δύο τουλάχιστον εταίρων, οι οποίοι θα είναι ανεξάρτητοι μεταξύ τους και εγκατεστημένοι σε διαφορετικά κράτη μέλη. Οι συμβάσεις για ευρενητικά σχέδια κοινής δαπάνης πρέπει, κατά κανόνα, να συνάπτονται ύστερα από μια διαδικασία επιλογής βάσει προσκλήσεων προς υποβολή προσφορών, οι οποίες δημοσιεύονται στην Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων.

- Τα σχέδια συνεργατικής έρευνας

Η συνεργατική έρευνα απευθύνεται σε σύνολα επιχειρήσεων, και ιδίως μικρομεσαίες επιχειρήσεις, οι οποίες δεν διαθέτουν δικές τους ερευνητικές εγκαταστάσεις, και αποβλέπει στην επίλυση των κοινών τεχνικών προβλημάτων. Ένας ή περισσότεροι εξωτερικοί οργανισμοί (ερευνητικοί φορείς, πανεπιστήμια ή επιχειρήσεις) θα οριστούν για να διεξαγάγουν την έρευνα.

Το κόστος της έρευνας των σχεδίων αυτών θα καλύπτεται μέχρι ορίου 50 % για περίοδο η οποία, κανονικά, δεν θα υπερβαίνει τα δύο έτη. Τα σχέδια αυτά πρέπει να υποβάλλονται από επιχειρήσεις που θα συμμετάσχουν στον προγραμματισμό και την παρακολούθηση της έρευνας καθώς και στην εφαρμογή των αποτελεσμάτων.

- Οι συντονισμένες δράσεις

Οι συντονισμένες δράσεις συνίστανται σε δράσεις που αναλαμβάνει η Κοινότητα για τον συντονισμό των επιμέρους ερευνητικών δράσεων που διεξάγονται στα κράτη μέλη. Η συμμετοχή στη χρηματοδότηση των δράσεων αυτών μπορεί να ανέρχεται μέχρι το 100 % των δαπανών συντονισμού.

- Τα συνοδευτικά μέτρα

Τα συνοδευτικά μέτρα που αναφέρονται στο άρθρο 7 και περιγράφονται στο παράρτημα Ι, θα εκτελεστούν ιδίως:

- με την οργάνωση σεμιναρίων, εργαστηρίων και επιστημονικών διασκέψεων,

- με δραστηριότητες εσωτερικού συντονισμού με τη σύσταση συντονιστικών ομάδων,

- με προγράμματα εκπαίδευσης σε προηγμένες τεχνολογίες κατά τα οποία θα δίνεται έμφαση στην κάλυψη πολλαπλών επιστημονικών τομέων,

- με την προαγωγή της εκμετάλλευσης των αποτελεσμάτων,

- με την ανεξάρτητη επιστημονική και στρατηγική αξιολόγηση της λειτουργίας των σχεδίων και του προγράμματος.

3. Η διάδοση των γνώσεων που αποκτώνται κατά την εκτέλεση των σχεδίων, πραγματοποιείται, αφενός, εντός του ειδικού προγράμματος, και, αφετέρου, μέσω μιας συγκεντρωτικής δράσης, σύμφωνα με την απόφαση που αναφέρεται στο άρθρο 4 τρίτο εδάφιο της απόφασης 90/221/Ευρατόμ, ΕΟΚ.

4. Κάθε πρόταση πρέπει να περιλαμβάνει δήλωση για τις σχετικές επιπτώσεις στο περιβάλλον. Η δήλωση πρέπει επίσης να περιέχει και τη δέσμευση συμμόρφωσης προς τους σχετικούς κανόνες ασφαλείας.