ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ (ΕΚ) αριθ. 2258/96 ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ της 22ας Νοεμβρίου 1996 σχετικά με δράσεις αποκατάστασης και ανασυγκρότησης προς όφελος των αναπτυσσομένων χωρών

ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,

Έχοντας υπόψη:

τη συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, και ιδίως το άρθρο 130 Χ,

την πρόταση της Επιτροπής (1),

Αποφασίζοντας σύμφωνα με τη διαδικασία του άρθρου 189 Γ της συνθήκης (2),

Εκτιμώντας:

ότι η Επιτροπή, στην ανακοίνωσή της προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο της 12ης Μαΐου 1993 σχετικά με ένα «ειδικό πρόγραμμα για τη στήριξη της αποκατάστασης στις αναπτυσσόμενες χώρες», επεσήμανε τον ιδιαίτερο χαρακτήρα και τη σημασία των αναγκών παροχής βοήθειας για το έργο της αποκατάστασης και ανασυγκρότησης στις αναπτυσσόμενες χώρες οι οποίες έχουν υποστεί σοβαρές καταστροφές ως αποτέλεσμα περιόδων πολέμου, εμφύλιων ταραχών ή φυσικών καταστροφών 7

ότι, στα συμπεράσματα του Συμβουλίου Ανάπτυξης της 2ας Δεκεμβρίου 1993 σχετικά με τη βοήθεια για το έργο της αποκατάστασης, καθορίστηκαν οι κύριοι στόχοι, οι προϋποθέσεις και τα κριτήρια της χορήγησης της βοήθειας αυτής και υπογραμμίστηκε ότι είναι απαραίτητο η εν λόγω βοήθεια να σχεδιάζεται και να υλοποιείται σε στενό συντονισμό μεταξύ της Επιτροπής και των κρατών μελών 7

ότι είναι αναγκαίο να φροντίζει η Επιτροπή ώστε να εξασφαλίζεται η συνοχή και η συνάφεια των προσπαθειών που καταβάλλονται στους τομείς της ανθρωπιστικής βοήθειας, της αποκατάστασης και της ανάπτυξης 7

ότι το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, στο ψήφισμα της 16ης Νοεμβρίου 1993 (3), υπογράμμισε την έκταση των αναγκών παροχής βοήθειας για το έργο της αποκατάστασης στις αναπτυσσόμενες χώρες και διατύπωσε την άποψη ότι είναι επιθυμητή η συγκρότηση ειδικού χρηματοδοτικού μηχανισμού που να διαθέτει σημαντικά οικονομικά μέσα στο πλαίσιο του Γενικού Προϋπολογισμού των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων με σκοπό την αντιμετώπιση των αναγκών αυτών 7

ότι το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο υπογράμμισε την ανάγκη ώστε οι δράσεις αποκατάστασης να ενταχθούν σε ένα μεσοπρόθεσμο αναπτυξιακό σχέδιο 7

ότι το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο παρατήρησε, επιπλέον, ότι πρέπει να δοθεί μεγάλη προτεραιότητα στο θέμα της ταχύτητας της βοήθειας και της αποτελεσματικότητάς της 7

ότι η αρμόδια για τον προϋπολογισμό αρχή ενέγραψε στον προϋπολογισμό κονδύλια που προορίζονται για τη χρηματοδότηση προγραμμάτων αποκατάστασης στη μεσημβρινή Αφρική (Β7-3210) και δράσεων αποκατάστασης και ανασυγκρότησης υπέρ των αναπτυσσομένων χωρών (Β7-6410) 7

ότι είναι σκόπιμο να καθορισθούν οι λεπτομέρειες διαχείρισης,

ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΟΝ ΠΑΡΟΝΤΑ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟ:

Άρθρο 1

1. Η Κοινότητα θέτει σε εφαρμογή δράσεις αποκατάστασης και ανασυγκρότησης προς όφελος των αναπτυσσόμενων χωρών που αναφέρονται στην παράγραφο 2, κατά προτεραιότητα δε των λιγότερο ανεπτυγμένων χωρών, που έχουν υποστεί σοβαρές καταστροφές ως αποτέλεσμα περιόδων πολέμου, εμφύλιων ταραχών ή φυσικών καταστροφών. Οι δράσεις αυτές είναι περιορισμένης διάρκειας, πρέπει να εκτελεστούν το ταχύτερο δυνατό, χωρίς αυτό να επηρεάσει αρνητικά την ποιότητα της αξιολόγησης, και αποσκοπούν να συμβάλουν στην αποκατάσταση της λειτουργίας της οικονομίας και του θεσμικού υποβάθρου που απαιτείται για την επαναφορά των οικείων χωρών σε συνθήκες κοινωνικής και πολιτικής σταθερότητας και για την κάλυψη των αναγκών του συνόλου των πληθυσμών που έχουν πληγεί. Οι εν λόγω δράσεις πρέπει να υποκαταστήσουν σταδιακά την ανθρωπιστική δράση και να προετοιμάσουν την επανάληψη της χορήγησης μεσοπρόθεσμης και μακροπρόθεσμης αναπτυξιακής βοήθειας. Οι εν λόγω δράσεις πρέπει να επιτρέψουν, ειδικότερα, την επιστροφή των προσφύγων, των εκτοπισμένων ατόμων, των απόστρατων στρατιωτικών, καθώς και την επανένταξη όλου του πληθυσμού σε κανονικές συνθήκες ζωής στη χώρα και περιοχή καταγωγής τους.

2. Αποδέκτριες χώρες στα πλαίσια του παρόντος κανονισμού είναι οι χώρες της Αφρικής, της Καραϊβικής και του Ειρηνικού, οι μεσογειακές χώρες, οι χώρες της Λατινικής Αμερικής και της Ασίας καθώς και οι αναπτυσσόμενες χώρες του Καυκάσου και της Κεντρικής Ασίας.

Άρθρο 2

1. Όταν αποφασίζονται οι δράσεις αυτές, είναι σκόπιμο να λαμβάνεται υπόψη, στο μέτρο του δυνατού, η ύπαρξη ενός στοιχειώδους επιπέδου ασφαλείας καθώς και η ουσιαστική έναρξη εφαρμογής μιας διαδικασίας μετάβασης κατά την οποία να τηρούνται οι δημοκρατικές αξίες και οι θεμελιώδεις ελευθερίες.

2. Οι δράσεις που τίθενται σε εφαρμογή δυνάμει του παρόντος κανονισμού αφορούν, κατά προτεραιότητα, τους παρακάτω τομείς: επαναφορά σε λειτουργία του αειφόρου συστήματος παραγωγής, υλική και λειτουργική αποκατάσταση των βασικών υποδομών, συμπεριλαμβανομένης της άρσης ναρκοπεδίων, κοινωνική επανένταξη, ιδίως υπέρ των προσφύγων, των εκτοπισμένων ατόμων και των απόστρατων στρατιωτικών, και ανασύσταση του θεσμικού υποβάθρου που είναι απαραίτητο στη φάση της αποκατάστασης, ιδίως σε τοπικό επίπεδο.

Άρθρο 3

Οι συνεργαζόμενοι εταίροι οι οποίοι είναι δυνατό να λάβουν χρηματοδοτική στήριξη κατ' εφαρμογήν του παρόντος κανονισμού είναι οι περιφερειακοί και διεθνείς οργανισμοί, οι μη κυβερνητικοί οργανισμοί, οι δημόσιες διοικήσεις και οργανισμοί που λειτουργούν σε εθνικό, περιφερειακό ή τοπικό επίπεδο και οι οργανώσεις με κοινοτική βάση, τα ινστιτούτα και οι δημόσιοι ή ιδιωτικοί φορείς.

Άρθρο 4

1. Στα μέσα που θα μπορούσαν να εφαρμοσθούν στο πλαίσιο των δράσεων που μνημονεύονται στο άρθρο 1 περιλαμβάνονται, ιδίως, οι μελέτες, η παροχή τεχνικής βοήθειας, η κατάρτιση ή άλλου είδους υπηρεσίες, οι προμήθειες και τα έργα καθώς και οι διαχειριστικοί έλεγχοι και οι αποστολές αξιολόγησης και ελέγχου.

2. Η κοινοτική χρηματοδότηση είναι δυνατό να παρέχεται τόσο για τις επενδυτικές δαπάνες, με εξαίρεση την αγορά ακινήτων, όσο και για τις επαναλαμβανόμενες δαπάνες (οι οποίες περιλαμβάνουν τις δαπάνες διοίκησης, συντήρησης και λειτουργίας), λαμβανομένου υπόψη ότι το σχέδιο πρέπει να αποσκοπεί στην ανάληψη των επαναλαμβανόμενων δαπανών από τους αποδέκτες.

3. Για κάθε δράση συνεργασίας, επιδιώκεται χρηματοδοτική συνεισφορά των εταίρων που ορίζονται στο άρθρο 3. Η συνεισφορά αυτή επιδιώκεται εντός των ορίων των δυνατοτήτων των σχετικών εταίρων και σε συνάρτηση με τον χαρακτήρα κάθε δράσης. Σε ειδικές περιπτώσεις και όταν ο εταίρος είναι είτε ένας μη κυβερνητικός οργανισμός είτε μια οργάνωση με κοινοτική βάση, η συνεισφορά μπορεί να παρέχεται σε είδος.

4. Μπορεί να εξετάζεται η δυνατότητα συγχρηματοδοτήσεων, με άλλους χρηματοδότες, ιδιαιτέρως με τα κράτη μέλη.

5. Λαμβάνονται τα αναγκαία μέτρα ώστε να δηλώνεται ο κοινοτικός χαρακτήρας της βοήθειας που χορηγείται δυνάμει του παρόντος κανονισμού.

6. Για να επιτευχθούν οι στόχοι για συνοχή και συμπληρωματικότητα που αναφέρονται στη συνθήκη και προκειμένου να εξασφαλιστεί η βέλτιστη δυνατή αποτελεσματικότητα για το σύνολο αυτών των δράσεων, η Επιτροπή μπορεί να λάβει όλα τα αναγκαία συντονιστικά μέτρα, και ιδίως:

α) καθιέρωση ενός συστήματος συστηματικής ανταλλαγής και ανάλυσης πληροφοριών σχετικά με τις χρηματοδοτούμενες δράσεις και αυτές για τις οποίες προβλέπεται χρηματοδότηση από την Κοινότητα και τα κράτη μέλη 7

β) συντονισμό στον τόπο εφαρμογής των δράσεων με τακτικές συνεδριάσεις και ανταλλαγή πληροφοριών μεταξύ των αντιπροσώπων της Επιτροπής και των κρατών μελών στην αποδέκτρια χώρα.

7. Η Επιτροπή, σε συνεργασία με τα κράτη μέλη, μπορεί να λάβει οιαδήποτε αναγκαία πρωτοβουλία για να εξασφαλίσει έναν καλό συντονισμό με τους άλλους σχετικούς χρηματοδότες, και ιδίως με τους χρηματοδότες βάσει του συστήματος των Ηνωμένων Εθνών.

Άρθρο 5

Η χρηματοδοτική στήριξη βάσει του παρόντος κανονισμού έχει τη μορφή μη επιστρεπτέων ενισχύσεων.

Άρθρο 6

1. Η Επιτροπή επιφορτίζεται με τη μελέτη, τη λήψη αποφάσεων και τη διαχείριση των δράσεων που αναφέρονται στον παρόντα κανονισμό, με βάση τις ισχύουσες δημοσιονομικές και άλλες διαδικασίες, και ιδίως εκείνες που προβλέπονται στο δημοσιονομικό κανονισμό ο οποίος εφαρμόζεται για το Γενικό Προϋπολογισμό των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων.

2. Κατά την αξιολόγηση σχεδίων και προγραμμάτων, λαμβάνονται υπόψη οι ακόλουθοι παράγοντες:

- αποτελεσματικότητα και βιωσιμότητα των δράσεων,

- πολιτιστικές, κοινωνικές, σχετικές με την ισότητα των φύλων και περιβαλλοντικές πτυχές,

- ανάπτυξη θεσμών που είναι απαραίτητοι για την επίτευξη των στόχων της δράσης,

- κτηθείσα πείρα από δράσεις του ιδίου τύπου.

3. Οι αποφάσεις σχετικά με δράσεις, των οποίων η χρηματοδότηση βάσει του παρόντος κανονισμού υπερβαίνει τα 2 εκατομμύρια Ecu ανά δράση, λαμβάνονται σύμφωνα με τη διαδικασία του άρθρου 7.

Η Επιτροπή ενημερώνει συνοπτικά την επιτροπή του άρθρου 7 για τις αποφάσεις χρηματοδότησης τις οποίες προτίθεται να λάβει σχετικά με τα σχέδια και προγράμματα αξίας μικρότερης των 2 εκατομμυρίων Ecu. Η ενημέρωση αυτή γίνεται τουλάχιστον μία εβδομάδα πριν από τη λήψη απόφασης.

4. Η Επιτροπή είναι εξουσιοδοτημένη να εγκρίνει, χωρίς προσφυγή στη γνώμη της επιτροπής του άρθρου 7, τις συμπληρωματικές αναλήψεις υποχρεώσεων που είναι αναγκαίες για την κάλυψη των υπερβάσεων που προβλέπονται ή καταγράφονται στα πλαίσια των δράσεων αυτών, εφόσον η υπέρβαση ή η πρόσθετη ανάγκη είναι μικρότερη ή ίση του 20 % της αρχικής ανάληψης υποχρέωσης που καθορίζεται στην απόφαση χρηματοδότησης.

Εάν η συμπληρωματική ανάληψη υποχρέωσης που αναφέρεται στο πρώτο εδάφιο είναι μικρότερη των 4 εκατομμυρίων Ecu, η επιτροπή του άρθρου 7 ενημερώνεται για την απόφαση που έλαβε η Επιτροπή. Εάν η εν λόγω συμπληρωματική ανάληψη υποχρέωσης υπερβαίνει τα 4 εκατομμύρια Ecu αλλά υπολείπεται του 20 %, ζητείται η γνώμη της επιτροπής.

5. Σε κάθε συμφωνία ή σύμβαση χρηματοδότησης η οποία συνάπτεται βάσει του παρόντος κανονισμού πρέπει, μεταξύ άλλων, να προβλέπεται ότι η Επιτροπή και το Ελεγκτικό Συνέδριο δύνανται να προβαίνουν στη διενέργεια επιτόπιων ελέγχων, σύμφωνα με τις συνήθεις ρυθμίσεις που έχει θεσπίσει η Επιτροπή στο πλαίσιο των ισχυουσών διατάξεων, και ειδικότερα εκείνες του δημοσιονομικού κανονισμού που εφαρμόζεται για το Γενικό Προϋπολογισμό των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων.

6. Στο βαθμό που στο πλαίσιο μιας δράσης συνάπτεται σύμβαση χρηματοδότησης μεταξύ της Κοινότητας και των χωρών υποδοχής, η εν λόγω σύμβαση πρέπει να προβλέπει ότι η καταβολή των φόρων, δασμών και τελών δεν πραγματοποιείται με κοινοτική χρηματοδότηση.

7. Η συμμετοχή σε προσκλήσεις για υποβολή προσφορών και σε συμβάσεις είναι ανοικτή επί ίσοις όροις σε όλα τα φυσικά και νομικά πρόσωπα των κρατών μελών και της αποδέκτριας χώρας, ενώ είναι δυνατό να επεκταθεί και σε άλλες αναπτυσσόμενες χώρες και, σε δεόντως αιτιολογημένες εξαιρετικές περιπτώσεις, σε άλλες τρίτες χώρες.

8. Οι προμήθειες πρέπει να κατάγονται από τα κράτη μέλη ή από την αποδέκτρια χώρα ή από άλλες αναπτυσσόμενες χώρες. Σε εξαιρετικές και δεόντως αιτιολογημένες περιπτώσεις, οι προμήθειες είναι δυνατό να κατάγονται από άλλες χώρες.

Άρθρο 7

1. Η Επιτροπή επικουρείται από αρμόδια γεωγραφική επιτροπή.

2. Ο αντιπρόσωπος της Επιτροπής υποβάλλει στην επιτροπή σχέδιο των μέτρων που πρέπει να ληφθούν. Η επιτροπή διατυπώνει τη γνώμη της για το σχέδιο εντός προθεσμίας που μπορεί να ορίσει ο πρόεδρος ανάλογα με τον επείγοντα χαρακτήρα του θέματος. Η γνώμη διατυπώνεται με την πλειοψηφία που προβλέπει το άρθρο 148 παράγραφος 2 της συνθήκης για την έκδοση των αποφάσεων που καλείται να λάβει το Συμβούλιο βάσει πρότασης της Επιτροπής. Κατά την ψηφοφορία στην Επιτροπή, οι ψήφοι των αντιπροσώπων των κρατών μελών σταθμίζονται σύμφωνα με το προαναφερόμενο άρθρο. Ο πρόεδρος δεν λαμβάνει μέρος στην ψηφοφορία.

Η Επιτροπή θεσπίζει τα σχεδιαζόμενα μέτρα εάν είναι σύμφωνα με τη γνώμη της επιτροπής.

Εάν τα σχεδιαζόμενα μέτρα δεν είναι σύμφωνα με τη γνώμη της επιτροπής ή ελλείψει γνώμης, η Επιτροπή υποβάλλει, χωρίς καθυστέρηση, στο Συμβούλιο πρόταση σχετικά με τα μέτρα που πρέπει να ληφθούν. Το Συμβούλιο αποφασίζει με ειδική πλειοψηφία.

Εάν το Συμβούλιο δεν έχει αποφασίσει μετά την πάροδο προθεσμίας ενός μηνός από την ημερομηνία υποβολής του θέματος, τα προτεινόμενα μέτρα θεσπίζονται από την Επιτροπή.

Άρθρο 8

Μία φορά ετησίως πραγματοποιείται ανταλλαγή απόψεων με βάση την παρουσίαση από τον αντιπρόσωπο της Επιτροπής των γενικών κατευθύνσεων για τις δράσεις που θα αναληφθούν κατά το επόμενο έτος, στο πλαίσιο κοινής συνεδρίασης των επιτροπών που μνημονεύονται στο άρθρο 7 παράγραφος 1.

Άρθρο 9

Μετά από κάθε οικονομικό έτος, η Επιτροπή υποβάλλει ετήσια έκθεση στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και στο Συμβούλιο, η οποία περιλαμβάνει συνοπτική παρουσίαση των δράσεων που χρηματοδοτήθηκαν κατά τη διάρκεια του έτους, καθώς και αξιολόγηση της εφαρμογής του παρόντος κανονισμού κατά τη διάρκεια του ίδιου έτους.

Η συνοπτική παρουσίαση περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, πληροφορίες για τους φορείς με τους οποίους συνήφθησαν οι συμβάσεις ή τα συμβόλαια εκτέλεσης των διαφόρων δράσεων.

Η έκθεση περιλαμβάνει επίσης συγκεφαλαίωση των εξωτερικών αξιολογήσεων που ενδεχομένως πραγματοποιήθηκαν αναφορικά με μεμονωμένες δράσεις.

Η Επιτροπή ενημερώνει τα κράτη μέλη, το αργότερο εντός προθεσμίας ενός μηνός από την απόφασή της, για τις δράσεις και τα σχέδια που έχουν εγκριθεί, αναφέροντας τα ποσά, το χαρακτήρα τους, την αποδέκτρια χώρα και τους εταίρους.

Άρθρο 10

Η Επιτροπή προβαίνει τακτικά σε αξιολογήσεις των δράσεων που χρηματοδοτούνται από την Κοινότητα προκειμένου να διαπιστώσει αν έχουν επιτευχθεί οι στόχοι των δράσεων αυτών και προκειμένου να παράσχει κατευθυντήριες γραμμές για τη βελτίωση της αποτελεσματικότητας των μελλοντικών δράσεων. Η Επιτροπή υποβάλλει στην επιτροπή του άρθρου 7 σύνοψη των αξιολογήσεων που έχουν πραγματοποιηθεί και οι οποίες θα μπορούσαν, ενδεχομένως, να εξετασθούν από αυτήν. Οι εκθέσεις αξιολόγησης είναι στη διάθεση των κρατών μελών που θα τις ζητήσουν.

Άρθρο 11

Ο παρών κανονισμός αρχίζει να ισχύει την τρίτη ημέρα μετά τη δημοσίευσή του στην Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων.

Τρία έτη μετά την έναρξη ισχύος του παρόντος κανονισμού, η Επιτροπή υποβάλει στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και στο Συμβούλιο συνολική αξιολόγηση των δράσεων που χρηματοδοτήθηκαν από την Κοινότητα στα πλαίσια του παρόντος κανονισμού, συνοδευόμενη από εισηγήσεις σχετικά με το μέλλον του παρόντος κανονισμού, και, αν χρειάζεται, από προτάσεις τροποποίησής του.

Ο παρών κανονισμός είναι δεσμευτικός ως προς όλα τα μέρη του και ισχύει άμεσα σε κάθε κράτος μέλος.

Βρυξέλλες, 22 Νοεμβρίου 1996.

Για το Συμβούλιο

Ο Πρόεδρος

J. BURTON

(1) ΕΕ αριθ. C 235 της 9. 9. 1995, σ. 11.

(2) Γνώμη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου της 15ης Δεκεμβρίου 1995 (ΕΕ αριθ. C 17 της 22. 1. 1996, σ. 448) κοινή θέση του Συμβουλίου της 29ης Ιανουαρίου 1996 (ΕΕ αριθ. C 87 της 27. 3. 1996, σ. 29) και απόφαση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου της 21ης Μαΐου 1996 (ΕΕ αριθ. C 166 της 10. 6. 1996, σ. 33).

(3) ΕΕ αριθ. C 329 της 6. 12. 1993, σ. 77.