ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ της 21ης Ιουνίου 1994 σχετικά με την πολιτιστική και καλλιτεχνική διάσταση της παιδείας (94/C 229/01)

Οι Υπουργοί Παιδείας επικροτούν την πρωτοβουλία της Προεδρίας να τους υποβάλει, καθώς και στους Υπουργούς Πολιτισμού, το θέμα των πολιτιστικών και καλλιτεχνικών πτυχών της εκπαίδευσης. Σημειώνουν με ενδιαφέρον τα αποτελέσματα του κοινού σεμιναρίου Προεδρίας/Επιτροπής του Απριλίου του 1994 γύρω από το θέμα αυτό.

Η πρωτοβουλία της Προεδρίας είναι εύστοχη, καθόσον η πρόσφατα επικυρωμένη συνθήκη για την Ευρωπαϊκή Ένωση δίνει ώθηση στη συνεργασία μεταξύ κρατών μελών στους τομείς της παιδείας και του πολιτισμού και, όσον αφορά την πρώτη, δίνει έμφαση στην επίτευξη της ποιότητας.

Για μια παιδεία ποιότητας χρειάζεται σίγουρα μια πολιτιστική συνιστώσα: ακόμη και σε μια εποχή όπου οι προοπτικές απασχόλησης αποτελούν, φυσικά, την πρωταρχική μέριμνα των μαθητών και φοιτητών, η λειτουργία της παιδείας ως προπαρασκευαστικού σταδίου για τους ευρύτερους τομείς της ζωής παράλληλα με τη σημασία της για τη μετέπειτα εξεύρεση εργασίας είναι αδιαμφισβήτητη. Η εισαγωγή στα πολιτιστικά ζητήματα και η μύηση σε όλες της μορφές τέχνης (δημιουργίας και εκτέλεσης) μπορεί να συμβάλει τα μέγιστα στην αρμονική ανάπτυξη του ατόμου στα πλαίσια του κοινωνικού συνόλου.

Με βάση τα ανωτέρω, οι Υπουργοί σημειώνουν με ενδιαφέρον τις "σύγχρονες εκπαιδευτικές και πολιτιστικές ιδέες" που προτείνει η Προεδρία και οι οποίες επισυνάπτονται στα παρόντα συμπεράσματα.

Σε κοινοτικό επίπεδο, από τη θέσπιση του προγράμματος δράσης στον τομέα της παιδείας το 1976, το οποίο ενισχύθηκε περαιτέρω με τις διατάξεις της συνθήκης, δόθηκε ιδιαίτερη προσοχή στην ευρωπαϊκή διάσταση της παιδείας. Αυτό σημαίνει ότι δίνεται μεγαλύτερη έμφαση, τόσο στο σχολείο όσο και στην τριτοβάθμια εκπαίδευση, στην ενίσχυση του πολιτισμού και της ιστορίας των ευρωπαϊκών λαών. Επιπλέον ο ρόλος της Ευρωπαϊκής Κοινότητας όσον αφορά την παιδεία των τέκνων των διακινουμένων εργαζομένων αποτελεί ιδιαίτερη πρόκληση για τη μελέτη άλλων πολιτισμών. Είναι σαφές ότι το ανοικτό πνεύμα προς τον πολιτισμό άλλων λαών προϋποθέτει την καλή γνώση του πολιτισμού της οικείας χώρας και περιοχής καθώς και τη συνείδηση των κοινών αξιών.

Στο προτεινόμενο νέο κοινοτικό εκπαιδευτικό πρόγραμμα Socrates, μπορεί να δοθεί η κατάλληλη έμφαση στις πολιτιστικές και καλλιτεχνικές πλευρές της παιδείας. Τονίζεται η σημασία της συνεργασίας με το Συμβούλιο της Ευρώπης και άλλους ευρωπαϊκούς οργανισμούς που ενδιαφέρονται για την προβολή των πολιτιστικών πλευρών της παιδείας.

Το Συμβούλιο σημειώνει επίσης με ενδιαφέρον μια πειραματική πρωτοβουλία της Επιτροπής που αποσκοπεί στο να δοθεί ιδιαίτερη ευρωπαϊκή διάσταση στις μεταδευτεροβάθμιες σχολές τέχνης, χορού, θεάτρου, οπτικοακουστικών μέσων ενημέρωσης, σχεδίου και μουσικής, οι οποίες εξαιτίας του καθεστώτος τους μπορεί να μην καλύπτονται δεόντως από τα εφαρμοζόμενα εκπαιδευτικά και επιμορφωτικά προγράμματα.

Καλεί την Επιτροπή να δώσει την κατάλληλη έμφαση στις πολιτιστικές και καλλιτεχνικές πλευρές της εκπαίδευσης και να ενθαρρύνει τη θέσπιση καινοτόμων πειραματικών σχεδίων και ανταλλαγών εμπειριών που να συμπεριλαμβάνουν πολιτιστικά θέματα, στα πλαίσια του προγράμματος Socrates. Συμφωνεί να αναθεωρήσει την κατάσταση εντός τριών ετών.

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

Σύγχρονες εκπαιδευτικές και πολιτιστικές ιδέες

προτεινόμενες από την Προεδρία

Οι έννοιες παιδεία και πολιτισμός είναι στενά συνδεδεμένες μεταξύ τους. Η έννοια του πολιτισμού στο εκπαιδευτικό σύστημα συνεπάγεται την αναζήτηση της ευχαρίστησης μέσω της μάθησης, μια παιδαγωγική προσέγγιση βασιζόμενη στην εκμετάλλευση της φυσικής περιέργειας των παιδιών καθώς και μια προσπάθεια βελτίωσης της επικοινωνίας σε όλα τα επίπεδα.

Τα καλλιτεχνικά μαθήματα δεν είναι προνόμιο των ιδιαίτερα ταλαντούχων ατόμων αλλά μπορούν να θεωρηθούν ως μέσο έκφρασης μιας βαθύτερης ανάγκης σχέσεων και ανταλλαγής ιδεών μεταξύ των ανθρώπων.

Δεδομένου ότι υπάρχουν σύγχρονες τεχνικές για την ταχεία αφομοίωση μεγάλης ποσότητας πληροφοριών, η έμφαση στον τομέα της εκπαίδευσης πρέπει να αφορά την ποιότητα και όχι την ποσότητα, την εκμάθηση μεθόδων και όχι τη συσσώρευση γνώσεων. Το πολιτιστικό στοιχείο στην παιδεία θα πρέπει να αφυπνίσει το ενδιαφέρον όλων των παιδιών.

Η ανάγκη του πολιτιστικού παράγοντα είναι ακόμη μεγαλύτερη σε μια εποχή όπου η τηλεόραση κυριαρχεί στην πληροφόρηση και τη διασκέδαση. Πρέπει να υποστηρίζεται από μεθόδους απομυθοποίησης των μέσων μαζικής ενημέρωσης και περισσότερο κριτικής στάσης έναντι των μηνυμάτων που μεταδίδουν. Με τη γνώση των παραδοσιακών μορφών τέχνης και την εξοικείωση με τις πλέον σύγχρονες μορφές της (φωτογραφία, ηχογραφήσεις, κινηματογράφος, ραδιόφωνο, τηλεόραση, βίντεο κ.λπ.) οι νέοι θα πρέπει να μπορούν να αποκτήσουν γενικές πολιτιστικές γνώσεις που θα τους καταστήσουν πιο απαιτητικούς και εκλεκτικούς.

Παράλληλα, η σημερινή πραγματικότητα της ανθρώπινης σκληρότητας ανά τον κόσμο, που εμφανίζεται και σε σύγχρονες κοινωνίες με υψηλό βαθμό οικονομικής ανάπτυξης, έχει επιπτώσεις στα παιδιά και δημιουργεί την ανάγκη εκπαιδευτικών προτύπων που αναπτύσσουν την ευαισθησία προς τα προβλήματα κοινωνικού και ανθρωπιστικού χαρακτήρα. Η εκπαίδευση σε πολιτιστικά θέματα αποτελεί ουσιαστική συμβολή στο σεβασμό των πολιτισμών των μειονοτήτων και την αναγνώριση της ύπαρξης διαφορών στα πλαίσια της κοινωνίας.

Ένα εκπαιδευτικό σύστημα που θα δίνει την κατάλληλη έμφαση στα πολιτιστικά θέματα μπορεί να έχει βαθιά επίδραση στην κοινωνία. Η πολιτιστική εκπαίδευση πρέπει να απευθύνεται σε όλα τα παιδιά, συμπεριλαμβανομένων και των λιγότερο προικισμένων, όπως και στα μειονεκτούντα ή με ειδικές ανάγκες άτομα, διότι η τέχνη προσφέρει στο άτομο και στο κοινωνικό σύνολο γενικότερα τη δυνατότητα εξερεύνησης της προσωπικότητας, έκφρασης, επικοινωνίας και δημιουργίας.