ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ της 5ης Φεβρουαρίου 1976 απευθυνόμενη στα Κράτη μέλη περί των μονάδων μετρήσεως που μνημονεύονται στις συμβάσεις τις σχετικές με τα διπλώματα ευρεσιτεχνίας

I

1. Το Συμβούλιο εθέσπισε, στις 18 Οκτωβρίου 1971, την οδηγία 71/354/ΕΟΚ περί προσεγγίσεως των νομοθεσιών των Κρατών μελών των αναφερομένων στις μονάδες μετρήσεως(1) Η οδηγία αυτή συμπληρώθηκε με τις πράξεις περί προσχωρήσεως στις Ευρωπαϊκές Κοινότητες του Βασιλείου της Δανίας, της Ιρλανδίας, του Βασιλείου της Νορβηγίας και του Ηνωμένου Βασιλείου της Μεγάλης Βρεταννίας και Βορείου Ιρλανδίας(2) προκειμένου να ληφθούν υπόψη οι μονάδες του αυτοκρατορικού συστήματος που είναι νόμιμες στο Ηνωμένο Βασίλειο και στην Ιρλανδία. Σκοπός της οδηγίας αυτής είναι να διασαφηνίσει και απλοποιήσει τον τομέα των μονάδων μετρήσεως προδιαγράφοντας τη χρήση των μονάδων του Διεθνούς Συστήματος (μονάδες SI) όπως αυτές ορίσθησαν από τη Γενική Συνδιάσκεψη Μέτρων και Σταθμών (CGPM) που συνεστήθη με τη Σύμβαση του Μέτρου, που υπεγράφη στο Παρίσι στις 20 Μαΐου 1875, σύμβαση στην οποίαν έχουν προσχωρήσει όλα τα Κράτη μέλη.

Η απόφαση του Συμβουλίου να προδιαγράψει τη χρήση του συστήματος SI είχε μεγάλη σημασία, ακόμη και πριν τη διεύρυνση της Κοινότητος. Πράγματι, αν και τα αρχικά Κράτη μέλη ήσαν όλα Κράτη "μετρικά", δεν χρησιμοποιούσαν όλα το ίδιο σύστημα μονάδων, διότι υπάρχουν πολλά "μετρικά συστήματα": π.χ. το σύστημα CGS (εκατοστόμετρο, γραμμάριο, δευτερόλεπτο), MTS (μέτρο, τόνος, δευτερόλεπτο), MKfs (μέτρο, χιλιόγραμμο δυνάμεως, δευτερόλεπτο) και τέλος MKSA, το επιλεγόμενο Giorgi, (μέτρο, χιλιόγραμμο, δευτερόλεπτο, ampere).

Το θέμα τούτο έληξε με την αποδοχή των μονάδων του συστήματος SI το οποίο είναι αναγνωρισμένο παγκοσμίως και το οποίο και μόνο προδιαγράφεται από την οδηγία. Εξάλλου, λόγω του γεγονότος ότι η Γενική Συνδιάσκεψη Μέτρων και Σταθμών, όρισε και ανεγνώρισε τη συνοχή του Διεθνούς Συστήματος SI, το Συμβούλιο των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων κατόπιν προτάσεως της Επιτροπής, αποφάσισε να υιοθετήσει το σύστημα αυτό μονάδων και να το καταστήσει υποχρεωτικό και νόμιμο.

Οι παράγωγες μονάδες του συστήματος αυτού λαμβάνονται πράγματι με συνδυασμό των μονάδων βάσεως χωρίς να υπεισέρχονται αριθμητικοί συντελεστές, πράγμα το οποίο δεν συμβαίνει σε άλλα συστήματα μονάδων.

Η οδηγία όπως τροποποιήθηκε με τις πράξεις περί προσχωρήσεως προβλέπει τη διαδικασία και ορισμένα στάδια για την προοδευτική εξαφάνιση των μονάδων που δεν ανήκουν στο SI, ιδιαίτερα των μονάδων του αυτοκρατορικού βρεταννικού συστήματος, και πρέπει να οδηγήσει στη χρησιμοποίηση, από όλα τα Κράτη μέλη των Κοινοτήτων, μονάδων που ανήκουν μόνο στο Διεθνές Σύστημα.

Το πεδίο εφαρμογής της οδηγίας είναι εμφανές στο άρθρο 2, διότι η υποχρέωση χρησιμοποιήσεως των μονάδων SI περιλαμβάνει:

"Τα χρησιμοποιούμενα όργανα μετρήσεως, τις πραγματοποιούμενες μετρήσεις και τις ενδείξεις μεγεθών που εκφράζονται σε μονάδες στο οικονομικό κύκλωμα, στους τομείς της δημοσίας υγείας και κοινωνικών ασφαλίσεων, καθώς επίσης και στις εργασίες διοικητικού χαρακτήρα."

Το άρθρο 3 προβλέπει ως μόνες εξαιρέσεις στο πεδίο αυτό εφαρμογής τους τομείς των θαλασσίων και αεροπορικών συγκοινωνιών καθώς και των σιδηροδρομικών μεταφορών.

2. Στις 5 Οκτωβρίου 1973 στο Μόναχο, τα εννέα Κράτη μέλη της Κοινότητος καθώς επίσης και ένας ορισμένος αριθμός τρίτων χωρών υπέγραψαν τη Σύμβαση επί της χορηγήσεως διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας που περιλαμβάνει στα συνημμένα έγγραφα, μεταξύ άλλων, και τον κανονισμό εκτελέσεώς της.

Στόχος της συμβάσεως είναι να βελτιωθεί η προστασία των διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας, ιδιαίτερα μέσω μίας κοινής διαδικασίας χορηγήσεως διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας.

Το τρίτο μέρος της συμβάσεως και ειδικώτερα το κεφάλαιο Ι, αναφέρεται στην κατάθεση της αιτήσεως του ευρωπαϊκού διπλώματος ευρεσιτεχνίας και τους όρους που πρέπει αυτή να πληροί (άρθρα 75 έως 86), ενώ το τρίτο μέρος του κανονισμού εκτελέσεως (που περιελήφθη στην "Patent cooperation Treaty" υπογραφείσα το 1970) συμπληρώνει τις διατάξεις αυτές κατά τρόπο πιο λεπτομερή (κανόνες 24 έως 36). Λαμβανομένου υπόψη του πεδίου εφαρμογής της οδηγίας "μονάδες μετρήσεως" όπως τούτο εξετέθη ανωτέρω, τα έγγραφα αιτήσεως ευρωπαϊκού διπλώματος ευρεσιτεχνίας καθώς επίσης και αυτά ταύτα τα διπλώματα ευρεσιτεχνίας καλύπτονται από την οδηγία, πράγμα το οποίο σημαίνει ότι τα Κράτη μέλη υποχρεούνται να εφαρμόσουν τις μονάδες SI στα έγγραφα αυτά τα σχετικά με τα διπλώματα ευρεσιτεχνίας.

Εν τούτοις, ο κανόνας 35 (12) του κανονισμού εκτελέσεως της συμβάσεως θα μπορούσε να οδηγήσει σε μία διαφορετική ερμηνεία.

Ο κανόνας αυτός είναι συντεταγμένος ως εξής:

"12. Οι μονάδες μέτρων και σταθμών πρέπει να εκφράζονται σύμφωνα με το μετρικό σύστημα. Εάν χρησιμοποιείται άλλο σύστημα, πρέπει αυτές να εκφράζονται ομοίως σύμφωνα με το μετρικό σύστημα. Η θερμοκρασία πρέπει να εκφράζεται σε βαθμούς εκατονταβάθμου. Εάν χρησιμοποιείται άλλο σύστημα, πρέπει να εκφράζεται ομοίως σε βαθμούς εκατονταβάθμου. Η σχετική πυκνότητα εκφράζεται σε μετρικές μονάδες. Πρέπει να χρησιμοποιούνται για τις άλλες φυσικές ενδείξεις οι μονάδες της διεθνούς πρακτικής, για τους μαθηματικούς τύπους τα σύμβολα που είναι εν γένει σε χρήση και για τους χημικούς τύπους, τα σύμβολα, ατομικά βάρη και μοριακοί τύποι, που είναι εν γένει σε χρήση. Κατά γενικό κανόνα, πρέπει να χρησιμοποιούνται μόνον οι τεχνικοί όροι, σήματα και σύμβολα που είναι γενικά αποδεκτά στο θεωρούμενο τομέα."

Το κείμενο αυτό δεν είναι σαφές και, ιδιαίτερα, επισημαίνονται τα ακόλουθα σημεία:

α) Το κείμενο δεν ομιλεί παρά για "μετρικά συστήματα". Όπως αναφέρθηκε ανωτέρω, υπάρχουν πολυάριθμα "μετρικά συστήματα". Εάν μπορεί να χρησιμοποιηθεί οποιοδήποτε από αυτά, ο κανόνας αυτός έρχεται σε αντίθεση με τις διεθνείς αποφάσεις της Γενικής Συνδιασκέψεως Μέτρων και Σταθμών και την κοινοτική οδηγία που δεν εγκρίνουν παρά μόνο τη χρησιμοποίηση των μονάδων SI, και οδηγεί σε σύγχυση. Εάν αντιθέτως, στο πνεύμα των συντακτών ήταν να επιτρέπεται μόνο η χρήση των μονάδων του συστήματος SI, η σύνταξη είναι ενδεδειγμένη και η αναφορά "μετρικό σύστημα" ανεπαρκής.

β) Η πρώτη φράση του κειμένου απαιτεί τη χρησιμοποίηση του μετρικού συστήματος είτε μόνο είτε μαζί με άλλες μονάδες εάν χρησιμοποιούνται τέτοιες. Αντιθέτως το κείμενο αναγράφει περαιτέρω, αφού έχει αναφέρει τη θερμοκρασία και την πυκνότητα: "πρέπει να χρησιμοποιούνται, για τις άλλες φυσικές ενδείξεις, οι μονάδες της διεθνούς πρακτικής..."

Τα δύο αυτά δεν βρίσκονται σε αντίθεση εάν θεωρηθεί ότι "οι μονάδες της διεθνούς πρακτικής", όπως και το "μετρικό σύστημα", είναι στο κείμενο αυτό δύο εκφράσεις ισοδύναμες για την ένδειξη των μονάδων. Αλλά το δεύτερο χωρίο θα μπορούσε να θεωρηθεί ως αναφερόμενο στις εν χρήσει μονάδες σε ορισμένες χώρες που δεν χρησιμοποιούν το SI. Η ερμηνεία αυτή που θα μπορούσε να φανεί ότι δικαιολογεί την αρκετά ασαφή διατύπωση "μονάδες διεθνούς πρακτικής" θα ήταν εντούτοις σε αντίθεση με την πρώτη φράση του κειμένου και ασυμβίβαστη με την οδηγία περί μονάδων μετρήσεως.

γ) Αναφέρεται στο γαλλικό κείμενο, "η θερμοκρασία πρέπει να εκφράζεται σε βαθμούς εκατονταβάθμου" ενώ το γερμανικό και αγγλικό κείμενο χρησιμοποιούν την έκφραση "Κελσίου" μόνη ανεγνωρισμένη επί διεθνούς επιπέδου, συμπεριλαμβανομένων και των γαλλοφώνων χωρών. Πρέπει να σημειωθεί η ανακρίβεια του όρου που χρησιμποιείται στα γαλλικά, καθώς επίσης και ο άχρηστος περιορισμός στους βαθμούς Κελσίου (ενώ η χρησιμοποίηση βαθμών Κέλβιν, που επιτρέπεται εξίσου από το σύσητμα SI, είναι κατά πολύ προτιμώτερη στο πεδίο των χαμηλών θερμοκρασιών). Τέλος,κάθε απόκλιση μεταξύ των γλωσσικών εκδόσεων θα εξαλειφθεί αφού, κατ' εφαρμογή του άρθρου 177 παράγραφος 1 της συμβάσεως, η αγγλική, γαλλική και γερμανική έκδοση είναι εξ ίσου αυθεντικές.

δ) Η φράση "η σχετική πυκνότητα εκφράζεται σε μετρικές μονάδες" είναι ανακριβής επί επιστημονικού επιπέδου. Η "σχετική πυκνότητα" είναι πράγματι απλή σχέση μάζας χωρίς διάσταση και συνεπώς, δεν χρειάζεται να εκφράζεται στο ένα ή στο άλλο σύστημα μονάδων.

Τελικά, η διατύπωση της παραγράφου αυτής της συμβάσεως περί διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας θα οδηγήσει σίγουρα σε δυσκολίες ερμηνείας και εφαρμογής διότι το χρησιμοποιούμενο επιστημονικό περιεχόμενο δεν χρησιμοποιείται με τον κατάλληλο τρόπο.

Ως εκ τούτου, όποια κι αν είναι η σοβαρότητα που μπόρεσε να αποδοθεί στο πρόβλημα αυτό κατά τη σύνταξη της συμβάσεως των διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας, είναι απαραίτητο για την ομοιόμορφη εφαρμογή του κανόνα 35 (12), να αποτελέσει κατ' αρχή αντικείμενο κοινής ερμηνείας και στη συνέχεια βελτιώσεως της συντάξεως.

II

Για τους λόγους αυτούς και δυνάμει των διατάξεων της συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Οικονομικής Κοινότητος, και ιδίως του άρθρου 155, η Επιτροπή συνιστά στα Κράτη μέλη.

1. Να κάμουν κοινή δήλωση ερμηνείας σύμφωνα με την οποία θα εφαρμόσουν τον κανόνα 35 (12) του κανονισμού εκτελέσεως της συμβάσεως επί της χορηγήσεως ευρωπαϊκών διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας, συμβάσεως υπογραφείσης στο Μόναχο στις 5 Οκτωβρίου 1973, κατά την έννοια των αποτελεσμάτων των εργασιών της Γενικής Συνδιασκέψεως Μέτρων και Σταθμών που έχει ορίσει το διεθνές σύστημα και τις μονάδες μετρήσεως που περιλαμβάνει.

2. Να προσπαθήσουν να γίνει δεκτή η θέση αυτή και από τα άλλα συμβαλλόμενα μέρη στη σύμβαση επί της χορηγήσεως ευρωπαϊκών διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας.

Έγγινε στις Βρυξέλλες, στις 5 Φεβρουαρίου 1976.

Για την Επιτροπή

Finn GUNDELACH

Μέλος της Επιτροπής

(1)EΕ αριθ. Ν 243 της 29.10.1971, σ. 29.

(2) ΕΕ αριθ. Ν 73 της 25.3.1972, σ. 119.