*****

ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ

της 1ης Ιουλίου 1981

στην κυβέρνηση της Ιταλικής Δημοκρατίας στο πλαίσιο του άρθρου 108 παράγραφος 1

(Το κείμενο στην ιταλική γλώσσα είναι το μόνο αυθεντικό)

(81/494/ΕΟΚ)

1. Σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 108 παράγραφος 1 της συνθήκης και μετά από την απόφαση της 27ης Μαΐου 1981 της κυβερνήσεως της Ιταλικής Δημοκρατίας να εισάγει υποχρεωτική κατάθεση στις αγορές ξένων νομισμάτων, η Επιτροπή προέβη σε μία εμπεριστατωμένη εξέταση της οικονομικής και δημοσιονομικής κατάστασης της Ιταλίας.

2. Η Επιτροπή διαπίστωσε ότι το ισοζύγιο των τρεχουσών πληρωμών της Ιταλίας, αφού παρουσίασε ένα σημαντικό έλλειμμα - της τάξης των 2,5 % του εγχώριου ακαθάριστου προϊόντος σε συναλλαγές - το 1980, συνέχισε να επιδεινώνεται τους πρώτους μήνες του 1981. Η Επιτροπή διαπίστωσε, επίσης, ότι τους πρώτους μήνες του 1981 οι νομισματικές ιταλικές αρχές για να καλύψουν το έλλειμμα χρησιμοποίησαν, για μεγάλο μέρος τα επίσημα αποθέματα.

Η Επιτροπή εκτιμά ότι η άνοδος του δολαρίου εξηγεί, εν μέρει, τις διαπιστωθείσες δυσκολίες. Θεωρεί όμως ότι οι δυσκολίες προέρχονται αρχικά από μία ανεπαρκή γνώση των εσωτερικών παραγόντων τους πρώτους μήνες του τρέχοντος έτους. Μετά από την ανάκαμψη των τελευταίων μηνών του 1980, η εγχώρια ζήτηση διατηρήθηκε πράγματι σε ένα σχετικά υψηλό επίπεδο αντί να σημειώσει την αναγκαία οπισθοχώρηση για την ενίσχυση της τάσης για ανόρθωση του πραγματικού ισοζυγίου εξωτερικών συναλλαγών.

Φαίνεται ότι οι δυσκολίες αυτές επιδεινώθηκαν αισθητά από τη μεγάλη ελλειμματική εξέλιξη του θησαυροφυλακίου μετά από τους τελευταίους μήνες του 1980 και από τη μεγάλη έκχυση ρευστότητας στην οποία οδήγησε, λόγω ιδίως της μετάθεσης προς το τραπεζικό σύστημα των καταθέσεων στα ταμεία από διάφορους δημόσιους φορείς. Με τους όρους αυτούς, τα περιοριστικά μέτρα της πίστωσης που εφαρμόστηκαν την 31η Ιανουαρίου και κατόπιν την 22α Μαρτίου, δεν μπόρεσαν να εμποδίσουν την αύξηση της ρευστότητας της οικονομίας με τρόπο υπερβολικό και την αναζωντάνευση των πληθωριστικών προσδοκιών. Η βελτίωση της ρευστότητας, που ήταν ήδη άφθονη, έδωσε έτσι στις επιχειρήσεις τα μέσα για να υλοποιήσουν τις προσδοκίες τους αναπόφευκτα εις βάρος της εξωτερικής οικονομίας.

3. Η Επιτροπή παρατηρεί ότι οι δυσχέρειες αυτές θα ήταν λιγότερο οξυμμένες εάν τα συνοδευτικά μέτρα προϋπολογιστικής φύσης, που μελετώνται προς αναπροσαρμογή των κεντρικών τιμών της λίρας της 22ας Μαρτίου, είχαν εφαρμοσθεί γρήγορα, και εάν τα επιτόκια στους δημόσιους τίτλους είχαν, σε σχέση με την ανύψωση του προεξοφλητικού επιτοκίου, φτάσει σε ένα επαρκές επίπεδο για να διατηρήσουν το ενδιαφέρον των φορέων για τις τοποθετήσεις αυτές και να μειώσουν έτσι την επίπτωση της εξογκώσεως του δημοσίου ελλείμματος στη ρευστότητα.

Η Επιτροπή γνώριζε ότι η κυβέρνηση της Ιταλικής Δημοκρατίας έκρινε εξαιρετικά επείγον, έτσι όπως δημιουργήθηκε η κατάσταση, να ενεργήσει έτσι ώστε να μειωθεί η ρευστότητα των επιχειρήσεων, πράγμα το οποίο αποφεύγει, ή τουλάχιστον μειώνει, τον κίνδυνο συμπληρωματικών απωλειών επισήμων αποθεμάτων. Επίσης γνώριζε ότι το μέτρο που έλαβε στις 27 Μαΐου 1981 η κυβέρνηση της Ιταλικής Δημοκρατίας, εθεωρείτο από εκείνη σαν το μόνο δυνατό - τεχνικά και νομικά - για να επιτύχει γρήγορα τον επιδιωκόμενο στόχο.

Όσον αφορά την ακολουθουμένη διαδικασία, η Επιτροπή λυπάται που δεν υπήρξε προηγούμενη διαβούλευση.

4. Όσον αφορά την ουσία, η Επιτροπή θεωρεί ότι είναι ουσιαστικό να τεθούν οι δυσχέρειες του ισοζυγίου πληρωμών της Ιταλίας, και οι ενέργειες που αναλήφθηκαν για την αντιμετώπιση αυτών, στο σημερινό κοινοτικό και παγκόσμιο πλαίσιο. Η οικονομία της Κοινότητος βρίσκεται στην πιο δύσκολη περίοδο από το 1958: το έλλειμμα των τρεχουσών πληρωμών της δεν ήταν ποτέ τόσο υψηλό ούτε ήταν ποτέ τόσο υψηλό το ποσοστό του εργατικού δυναμικού της χωρίς απασχόληση. Η μεγάλη πλειοψηφία των Κρατών μελών παρουσιάζει καταστάσεις ισοζυγίου πληρωμών συγκρίσιμες με εκείνες της Ιταλίας καί, σε ορισμένες περιπτώσεις, ακόμη πιο σοβαρές. Η κατάσταση αυτή παρουσιάζεται σε ένα παγκόσμιο πλαίσιο στο οποίο ο ανταγωνισμός επί των αγορών των βιομηχανικών προϊόντων δεν παύει να εντατικοποιείται, όπου οι οικονομικές και πολιτικές ασάφειες βαρύνουν τις διεθνείς σχέσεις με ένα βάρος χωρίς προηγούμενο και όπου το σύστημα των παγκόσμιων συναλλαγών και πληρωμών παρουσιάζει έλλειψη σταθερής και αποδεκτής νομισματικής οργάνωσης.

Με τις συνθήκες αυτές, και ελλείψει ενεργειών που είναι σε θέση να ξεπεράσουν την κρίση με μία αυξανόμενη προσπάθεια διεθνούς και κοινοτικής αλληλεγγύης και συνεργασίας, πολλαπλασιάζονται οι κίνδυνοι να ψάχνουν οι χώρες μία απάντηση στις οικονομικές τους δυσχέρειες με μονομερείς ενέργειες και αντίθετες προς τις αρχές επί των οποίων, από τα τέλη του πολέμου, βασίστηκαν η επέκταση του διεθνούς εμπορίου και η παγκόσμια οικονομική αύξηση. Η Επιτροπή διατυπώνει τη μεγάλη της ανησυχία έναντι του κινδύνου των αλυσιδωτών προστατευτικών αντιδράσεων τις οποίες θα μπορούσαν να προκαλέσουν εκ μέρους άλλων χωρών μέτρα που θα εμπόδιζαν τις συναλλαγές.

Η Ιταλία είναι, μεταξύ των χωρών μελών, μία από εκείνες που μπόρεσαν να απαντήσουν καλύτερα στην πρόκληση του ανοίγματος των συνόρων. Η ιταλική βιομη χανία μπόρεσε να κάνει τη συμμετοχή της στην Κοινή Αγορά αφετηρία μίας αξιοσημείωτης διαδικασίας αύξησης και εκσυγχρονισμού. Η Επιτροπή είναι πεπεισμένη ότι η ιταλική οικονομία έχει το δυναμισμό και μπορεί να ξαναβρεί την αναγκαία ευκαμψία για να ξεπεράσει με επιτυχία τις δυσχέρειες της στιγμής και να ξαναβρεί το δρόμο μίας ισορροπημένης αύξησης, επωφελούμενη εντελώς από τη συμμετοχή της στην κοινοτική κατασκευή υπό όλες τις απόψεις της.

5. Η Επιτροπή είναι της γνώμης ότι πέρα από τις άμεσες αιτίες και τις συγκυριακές περιστάσεις που οδήγησαν στη λήψη, για τρίτη φορά σε τέσσερα έτη, μέτρων που είναι σε θέση να παρακωλύσουν τις συναλλαγές, οι δυσχέρειες της Ιταλικής Δημοκρατίας προσδιορίζονται από βαθείς παράγοντες οι οποίοι πρέπει επειγόντως να αντιμετωπιστούν με αποφασιστικότητα. Οι παράγοντες αυτοί συνοψίζονται στην έλλειψη γνώσης των διαδικασιών δαπανών του δημόσιου τομέα και του τομέα των επιχειρήσεων.

Στο δημόσιο τομέα η διάσταση του ελλείμματος και ο προσανατολισμός των δαπανών είναι η πρώτη πηγή των οικονομικών και δημοσιονομικών ανισορροπιών και ένα εμπόδιο στην προσαρμογή των δασμών της οικονομίας. Τα δημόσια ελλείμματα ασκούν μία υπερβολική πίεση στη νομισματική δημιουργία. Το πολύ μεγάλο μέρος των τρεχουσών δαπανών στις δημόσιες δαπάνες τονώνει την κατανάλωση και εμποδίζει την αύξηση των δημοσίων επενδύσεων που θα ήταν αναγκαίες για τη βελτίωση της παραγωγικότητας της οικονομίας. Παρά τις μεταρρυθμίσεις που έγιναν τα τελευταία έτη, οι προϋπολογιστικές διαδικασίες αποδεικνύονται ανίκανες να εξασφαλίσουν μία εξέλιξη του προϋπολογισμού που να συμβιβάζεται με τις οικονομικές και νομισματικές ισορροπίες. Ορισμένες διαχειρίσεις του ταμείου δεν ελέγχονται επαρκώς, όπως το μαρτυρεί η πρόσφατη εξέλιξη της ανάγκης χρηματοδοτήσεως του θησαυροφυλακίου. Επί πλέον, πολύ συχνά, η κάλυψη των νέων δαπανών πολυετούς χαρακτήρα δεν εξασφαλίζεται στην αρχή του πρώτου έτους.

Στον τομέα των επιχειρήσεων, το σωρευτικό αποτέλεσμα των μηχανισμών τιμαριθμικής αναπροσαρμογής και των αποτελεσμάτων των μισθολογικών διαπραγματεύσεων είναι, από πολλά έτη ήδη, ασυμβίβαστο με την επιστροφή σε ένα ρυθμό πληθωρισμού ευθυγραμμισμένο με τον κοινοτικό μέσο όρο. Οι ακαμψίες, στις συνθήκες απασχόλησης του εργατικού μηχανισμού, παρακωλύουν τα κέρδη παραγωγικότητας που είναι η αναγκαία προϋπόθεση μίας μη πληθωριστικής προόδου, και επομένως διαρκούς, των πραγματικών μισθών και της απασχόλησης. Οι διαστρεβλώσεις στη διάρθρωση των μισθών που δημιουργήθηκαν από τους σημερινούς μηχανισμούς τιμαριθμικής αναπροσαρμογής είναι με τη σειρά τους μία πηγή πληθωρισμού και κακή παροχή πόρων.

Η Επιτροπή είναι της γνώμης ότι κανένα μέτρο προστατευτικού χαρακτήρα δεν μπορεί να οδηγήσει σε διόρθρωση των βασικών αυτών παραγόντων. Τέτοια μέτρα θα έδιναν, αντίθετα, την αυταπάτη ότι μπορούν να καθυστερήσουν οι βαθειές αναπροσαρμογές που είναι αναγκαίες και επείγουσες για την ανάκτηση συγχρόνως της εσωτερικής ισορροπίας και της εξωτερικής ανταγωνιστικότητας.

6. Η Επιτροπή έχει συνείδηση του γεγονότος ότι ορισμένα διορθωτικά μέτρα υπάγονται περισσότερο στην αρμοδιότητα των επιχειρήσεων και των οικονομικών φορέων από ό,τι στην κυβερνητική και κοινοβουλευτική ενέργεια. Αυτό καθιστά ακόμη πιο αναγκαία την πλήρη χρησιμοποίηση, από τις δημόσιες αρχές, των νομοθετικών και διοικητικών μέσων που διαθέτουν και την άσκηση της επιρροής τους ώστε οι αποφάσεις των άλλων οικονομικών φορέων να προσανατολίζονται προς το στόχο της σταθερότητας.

Η διαδικασία εξυγιάνσεως δεν μπορεί να επιτευχθεί γρήγορα. Μία συνεχής και παρατεινόμενη ενέργεια είναι αναγκαία για να επιτύχει διαρκή αποτελέσματα. Γι' αυτό, άμεσες ενέργειες είναι περισσότερο αναγκαίες.

7. Η Επιτροπή συνιστά στην κυβέρνηση της Ιταλικής Δημοκρατίας να λάβει επειγόντως τα αναγκαία μέτρα ώστε τα δημόσια οικονομικά να παύσουν να αποτελούν μία συνεχή απειλή διατάραξης στη βραχυπρόθεσμη διαχείριση της οικονομίας. Για το σκοπό αυτό, συνιστά:

- να θέσει σε εφαρμογή κάθε μέτρο που θα συγκρατήσει το καθαρό εσωτερικό συναφθέν δάνειο του δημόσιου τομέα που διευρύνθηκε το 1981 στο όριο του καθορισμένου στόχου, δηλαδή 37 500 δισεκ. Lit,

- στο πλαίσιο του πρώτου σταθμού στην οδό της ευκταίας καθιερώσεως της μονάδας ταμείου του δημόσιου τομέα, να εφαρμόσει αυστηρά τις διατάξεις που περιορίζουν την ευχέρεια των περιφερειακών και τοπικών ομάδων να διατηρήσουν τις ρευστότητές τους στο τραπεζικό σύστημα,

- να θέσει τέλος στην πρακτική της Τράπεζας Ιταλίας να αγοράζει κατά την έκδοση τα γραμμάτια και πιστοποιητικά του δημοσίου τα οποία δεν έχουν προεγγραφεί από τις τράπεζες ή το κοινό, πράγμα το οποίο συνεπάγεται, αφ' ενός ότι το επίπεδο των επιτοκίων επί των τίτλων αυτών θα καθορίζεται στο εξής από την αγορά, και αφ' ετέρου ότι το ταμείο θα εξαναγκάζεται να αποφεύγει μία πολύ μεγάλη αστάθεια των τόκων αυτών, θα ρυθμίζει όσο το δυνατό τις προσκλήσεις του στην αγορά καί, συνεπώς, την εξέλιξη του ελλείμματός του κατά τη διάρκεια του έτους.

Πέρα από αυτά τα επείγοντα μέτρα, η Επιτροπή συνιστά τη λήψη, το ταχύτερο δυνατό, των μέτρων που απαιτεί η εξυγίανση των δημοσίων οικονομικών. Μεταξύ των διατάξεων αυτών μία ιδιαίτερη προσοχή πρέπει να δοθεί σε εκείνες που είναι αναγκαίες για να εξασφαλισθεί μία πραγματική τήρηση των συνταγματικών διατάξεων που απαγορεύουν την έγκριση των νέων δαπανών δίχως κάλυψη, την ενδεχόμενη αύξηση της ικανότητας επιβολής φόρου των τοπικών ομάδων, τη μείωση της δυναμικής ορισμένων επιβαρύνσεων που προέρχονται από αυτόματους μηχανισμούς, τη βελτίωση της διαχείρισης και της γνώσης των προϋπολογιστικών ροών, τη σύσταση μίας μόνης υπηρεσίας ταμείου για τους δημόσιους φορείς.

Η Επιτροπή συνιστά αφ' ετέρου στην κυβέρνηση της Ιταλικής Δημοκρατίας να προσέχει ιδιαίτερα τον κίνδυνο οι πληθωριστικές ωθήσεις που προκύπτουν από το δημόσιο έλλειμμα να θέσουν σε κίνηση μία νέα εντατι κοποίηση της σπειροειδούς ανόδου των τιμών και του κόστους, μέσω των μηχανισμών της κινητής κλίμακας των αποδοχών και της προσεχούς ανανεώσεως αριθμού σημαντικών συλλογικών συμβάσεων. Η Επιτροπή λαμβάνει υπόψη της ότι η σημερινή διαμόρφωση της πιστωτικής πολιτικής είναι βασικά αρκετά ορθή. Αλλά θεωρεί ότι επείγει η κατάληξη των προσπαθειών που αναλήφθηκαν από την κυβέρνηση της Ιταλικής Δημοκρατίας για να καθορίσει και να εφαρμόσει, σε συμφωνία με τους κοινωνικούς εταίρους, μία πολιτική ηθελημένης μειώσεως του ρυθμού της ονομαστικής αυξήσεως των εισοδημάτων. Η Επιτροπή θεωρεί πράγματι ότι μία τέτοια πολιτική είναι αναγκαία για την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας της οικονομίας, καί, συνεπώς, για τη σταθερότητα της συναλλαγματικής ισοτιμίας και για την εξαφάνιση της λανθάνουσας τάσης των φορέων να προσδοκούν τη μείωσή τους.

8. Η Επιτροπή παρακολουθεί προσεκτικά την εξέλιξη της οικονομικής κατάστασης στην Ιταλία, και επιβλέπει με φροντίδα την εφαρμογή των μέτρων που ελήφθησαν στις 27 Μαΐου 1981. Θεωρεί ότι οπωσδήποτε η 1η Οκτωβρίου, ημερομηνία κατά την οποία τα συντηρητικά αυτά μέτρα πρέπει να πάρουν τέλος, αποτελεί μία μέγιστη διάρκεια εφαρμογής που πρέπει να γίνει προσπάθεια για να μειωθεί. Διατηρεί το δικαίωμα να παρέμβει οποτεδήποτε, σύμφωνα με τις διατάξεις που προβλέπει η συνθήκη, για να γίνουν στο πεδίο εφαρμογής και στη διάρκεια των μέτρων οι τροποποιήσεις που θα εκρίνοντο αναγκαίες.

Έγινε στις Βρυξέλλες, την 1η Ιουλίου 1981.

Για την 'Επιτροπή

Francois-Xavier ORTOLI

Αντιπρόεδρος