*****

ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ

της 21ης Δεκεμβρίου 1988

σχετικά με ενισχύσεις που έχουν χορηγηθεί από τη γαλλική κυβέρνηση σε επιχείρηση στον τομέα της αυτοκινητοβιομηχανίας - Peugeot SA

(Το κείμενο στη γαλλική γλώσσα είναι το μόνο αυθεντικό)

(89/305/ΕΟΚ)

Η ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ,

Έχοντας υπόψη:

τη συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής Κοινότητας, και ιδίως το άρθρο 93 παράγραφος 2 πρώτο εδάφιο,

Αφού έταξε στα ενδιαφερόμενα μέρη προθεσμία να υποβάλουν τις παρατηρήσεις τους, όπως προβλέπεται στο εν λόγω άρθρο και αφού έλαβε υπόψη τις παρατηρήσεις αυτές,

Εκτιμώντας ότι:

Ι

Με δύο επιστολές στις 30 Απριλίου 1985, που καταχωρήθηκαν την ίδια ημέρα η γαλλική κυβέρνηση διαβίβασε στην Επιτροπή πληροφορίες σχετικά με τη χορήγηση ενισχύσεων υπέρ του ομίλου Peugeot SA / Citroen.

Οι ενισχύεις αυτές παρεσχέθηκαν υπό μορφή τριών δανείων του Fonds Industriel de Modernisation (FIM):

- δάνειο ύψους 200 εκατομμυρίων γαλλικών φράγκων με επιτόκιο 9,75 %, το οποίο χορηγήθηκε στις 5 Ιουλίου 1984 στην Societe Mecanique Automobile de l'Est (SMAE) για την έναρξη της κατασκευής στην Caen ενός τελείως νέου κιβωτίου ταχυτήτων, κατά 20 % ελαφρύτερου από τα υπάρχοντα κιβώτια ταχυτήτων. Η βάση του δανείου FIM ανέρχεται σε 1 016 φράγκα,

- δάνειο ύψους 500 εκατομμυρίων γαλλικών φράγκων με επιτόκιο 9,75 % που χορηγήθηκε στις 30 Μαΐου 1984 στην Societe Automobile Peugeot για τη δημιουργία πλήρως αυτοματοποιημένης πολυδυναμικής μονάδας πιεστηρίων χαλυβδοφύλλων και αυτοματοποιημένων γραμμών συναρμολόγησης στο Poissy και για τη θέση σε λειτουργία συνόλου προωθημένων συστημάτων κατασκευής εμπροσθίων και οπισθίων συστημάτων. Η βάση του δανείου του FIM ανέρχεται σε 1 167 εκατομμύρια γαλλικά φράγκα,

- δάνειο ύψους 500 εκατομμυρίων γαλλικών φράγκων με επιτόκιο 8,75 % που χορηγήθηκε στις 12 Ιουλίου 1985 στην Societe Automobiles Citroen για την ανάπτυξη, λόγω της κατασκευής ενός νέου μικρού μοντέλου ιδιαίτερα οικονομικού σε καύσιμα, ενός βέλτιστου βιομηχανικού συστήματος, το οποίο χρησιμοποιεί υλικά υψηλής τεχνολογίας σε ποσοστό άνω του 60 %, προσφεύγει δε στην τεχνική της διαχείρισης της παραγωγής με ηλεκτρονικό υπολογισμό και επιτρέπει μεγάλη ευελιξία, αποφέροντας κέρδη στην παραγωγικότητα. Η βάση του δανείου του FIM ανέρχεται σε 1 150 εκατομμύρια γαλλικά φράγκα.

Με την απόφαση 85/378/ΕΟΚ (1), η Επιτροπή διευκρίνισε ότι τα δάνεια του FIM αποτελούν ενισχύσεις με την έννοια του άρθρου 92 παράγραφος 1 της συνθήκης και εξήρτησε τη χορήγηση των δανείων αυτών από την υποχρέωση κοινοποίησης εκ των προτέρων όλων των σημαντικών συγκεκριμένων περιπτώσεων.

Τα δάνεια αυτά χορηγήθηκαν αρχικά με διαφορετικά επιτόκια για δέκα έτη κατ' ανώτατο όριο και συνδιάστηκαν με περίοδο χάριτος για την επιστροφή τους που έφτανε τα δύο έτη. Τα δάνεια αυτά σκοπό είχαν να υποστηρίξουν επενδύσεις με καινοτόμο χαρακτήρα και κυρίως επενδύσεις που πρόβλεπαν την εγκατάσταση μηχανημάτων και εξοπλισμού υψηλής τεχνολογίας, την ανάπτυξη της πληροφορικής γραφείου και της βιοτεχνολογίας.

Η Επιτροπή θεώρησε ότι τα τρία δάνεια, συνολικού ύψους 1,2 δισεκατομμυρίων γαλλικών φράγκων, εμπεριείχαν στοιχεία ενίσχυσης με την έννοια του άρθρου 92 παράγραφος 1 και δεν πληρούσαν τους όρους του άρθρου 92 παράγραφος 3 προκειμένου να τύχουν μιας των εξαιρέσεων που προβλέπονται σ' αυτό. Ως εκ τούτου, κίνησε τη διαδικασία που προβλέπεται στο άρθρο 93 παράγραφος 2 ως προς την ενίσχυση αυτή.

Ο κύριος λόγος για τον οποίο κινήθηκε η διαδικασία ήταν η έλλειψη στοιχείων όσον αφορά την έκταση κατά την οποία τα δάνεια του FIM συνέβαλαν στην ανάπτυξη πραγματικά καινοτόμων προϊόντων.

Με επιστολή της 29ης Ιανουαρίου 1986, η Επιτροπή έταξε προθεσμία στη γαλλική κυβέρνηση να υποβάλει τις παρατηρήσεις της, ενώ τα άλλα κράτη μέλη ενημερώθηκαν για την κίνηση της διαδικασίας και δόθηκε σ' αυτά προθεσμία για την υποβολή των παρατηρήσεών τους με επιστολή της 15ης Μαΐου 1986. Οι ενδιαφερόμενοι τρίτοι ενημερώθηκαν με την ανακοίνωση που δημοσιεύθηκε στην Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων (1).

Κατόπιν της αιτήσεως της Επιτροπής, η γαλλική κυβέρνηση ενημέρωσε αυτή με επιστολή της 9ης Σεπτεμβρίου 1987, για τη χορήγηση, στις 12 Μαρτίου 1986, δανείου FIM ύψους 500 εκατομμυρίων γαλλικών φράγκων στην Societe Automobile Citroen. Το δάνειο αυτό εγγράφεται στο ίδιο πλαίσιο με το δάνειο FIM ύψους 500 εκατομμυρίων γαλλικών φράγκων που δόθηκε στην Societe Automobile Citroen το 1985. Δεδομένου ότι το δάνειο αφορά το ίδιο πρόγραμμα, ανταποκρίνεται στους ίδιους στόχους και παραχωρήθηκε με το ίδιο επιτόκιο (8,75 %) και με την ίδια διάρκεια. Η βάση του δανείου FIM ανέρχεται σε 1 136 εκατομμύρια γαλλικά φράγκα.

Η Επιτροπή θεώρησε ότι το δάνειο των 500 εκατομμυρίων γαλλικών φράγκων εμπεριέχει στοιχεία ενίσχυσης κατά την έννοια του άρθρου 92 παράγραφος 1 και δεν ανταποκρίνεται στους όρους που θέτει το άρθρο 92 παράγραφος 3 προκειμένου να τύχει μιας των εξαιρέσεων που αναφέρονται στο άρθρο αυτό. Ως εκ τούτου, κίνησε τη διαδικασία που προβλέπεται στο άρθρο 93 παράγραφος 2 όσον αφορά την ενίσχυση αυτή.

Ο κύριος λόγος που κινήθηκε η διαδικασία ήταν η έλλειψη στοιχείων σχετικά με το βαθμό στον οποίο το δάνειο FIM συνέβαλε στην ανάπτυξη πραγματικά καινοτόμων προϊόντων.

Με επιστολή της 11ης Δεκεμβρίου 1987, η Επιτροπή έταξε στη γαλλική κυβέρνηση προθεσμία προκειμένου αυτή να της υποβάλει τις παρατηρήσεις της, τα άλλα κράτη μέλη ενημερώθηκαν για την κίνηση της διαδικασίας και με επιστολή της 29ης Φεβρουαρίου 1988 δόθηκε σ' αυτά προθεσμία για την υποβολή των παρατηρήσεών τους, ενώ οι ενδιαφερόμενοι τρίτοι ενημερώθηκαν με ανακοίνωση που δημοσιεύθηκε στην Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων (2).

Με επιστολή της 31ης Μαρτίου 1987, η Επιτροπή ζήτησε από τις γαλλικές αρχές να παράσχουν σ' αυτή συμπληρωματικές πληροφορίες, οι οποίες θα επέτρεπαν να εκτιμηθεί ο τεχνολογικός χαρακτήρας των εν λόγω επενδύσεων.

ΙΙ

Οι γαλλικές αρχές υπέβαλαν τις παρατηρήσεις τους με επιστολές στις 12 Αυγούστου 1986, στις 14 Αυγούστου και 9 Σεπτεμβρίου 1987 και στις 2 Μαρτίου, 4 Ιουλίου και 1η Δεκεμβρίου 1988.

Σύμφωνα με τις γαλλικές αρχές, πρέπει να εκτιμηθεί το σύνολο των επενδύσεων που πραγματοποίησε η ομάδα PSA στα πλαίσια της αναδιοργάνωσης και της αναδιάρθρωσης του συνόλου των βιομηχανικών εγκαταστάσεων της ομάδας. Αφότου ξανάρχισαν, το 1988, οι δραστηριότητες της Chrysler Europe, γεγονός που εντάσσεται στο πλαίσιο μιας αγοράς αυτοκινήτων που βρισκόταν σε μεγάλη κάμψη από το 1979, η πολιτική του ομίλου PSA συνίστατο στη μείωση της υπερβάλλουσας παραγωγικής ικανότητας, προκειμένου να ανταποκρίνεται η παραγωγική ικανότητα στο επίπεδο της ζήτησης των προϊόντων του ομίλου. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα την παύση λειτουργίας εργοστασίων και, ως εκ τούτου, την απώλεια θέσεων απασχόλησης, καθώς και τις έντονες κοινωνικές συγκρούσεις που σημειώθηκαν το 1982 και 1983, κυρίως στο Poissy και στο Aulnay. Οι καινοτόμες επενδύσεις ήταν οι μόνες που έδωσαν τη δυνατότητα στον όμιλο PSA να βελτιώσει την παραγωγικότητά του και να αποκαταστήσει, το 1985, τον επικερδή του χαρακτήρα, ο οποίος όμως παραμένει πολύ ευάλωτος.

Όσον αφορά τον καινοτόμο χαρακτήρα των επενδύσεων που χρηματοδοτήθηκαν με τα δάνεια του FIM, οι γαλλικές αρχές θεωρούν ότι τα δάνεια αυτά προορίζονταν για επενδύσεις με πραγματικά καινοτόμο χαρακτήρα, οι οποίες αφορούσαν ειδικότερα τη θέση σε εφαρμογή μεθόδων και τεχνικών κατασκευής, οι οποίες επιτρέπουν την υλοποίηση πραγματικά νέων προϊόντων.

Όσον αφορά το δάνειο υπέρ της SMAE, ο καινοτόμος χαρακτήρας των επενδύσεων αυτών καταδεικνύεται από τη σημασία του τεχνολογικού άλματος που πραγματοποιήθηκε στη SMAE τη σύλληψη και τη βιομηχανική παραγωγή του κιβωτίου ταχυτήτων ΜΑ, και από το γεγονός ότι το προϊόν αυτό κατασκευάζεται, με βάση άδεια εκμεταλλεύσεως, και από άλλη βιομηχανία αυτοκινήτων.

Ο καινοτόμος χαρακτήρας των επενδύσεων που χρηματοδοτήθηκαν από το FIM το 1985 και το 1986 στις εγκαταστάσεις της Peugeot και της Citroen λόγω της θέσης σε κυκλοφορία δύο νέων οχημάτων ( Peugeot 309 και Citroen AX), με πρωτότυπη σύλληψη, τοποθετούνται αναμφισβήτητα στο υψηλότερο δυνατό τεχνολογικό επίπεδο που υπάρχει σήμερα τόσο στην Ευρώπη όσο και στον υπόλοιπο κόσμο. Η θέση σε λειτουργία, στο σύνολο των επενδύσεων που πραγματοποιήθηκαν, πολλών τεχνικών μεθόδων με πραγματικά καινοτόμο χαρακτήρα, τόσο στα αρχικά όσο και στα τελικά στάδια της γραμμής της παραγωγής, στο σύνολό της, σήμαιναν για την επιχείρηση την ανάληψη ορισμένων κινδύνων, τους οποίους και ανέλαβε προκειμένου να υπάρξουν με τον τρόπο αυτό ουσιαστικά κέρδη στο θέμα της ποιότητας, της ασφάλειας και της διαχείρισης της παραγωγής.

Οι γαλλικές αρχές θεωρούν ότι οι επενδύσεις αυτές, οι οποίες δεν είχαν ως συνέπεια την αύξηση της παραγωγικής ικανότητας, συνέβαλαν αποτελεσματικά στη βελτίωση της ανταγωνιστικής θέσης της ευρωπαϊκής αυτοκινητοβιομηχανίας. Εκτιμούν λοιπόν ότι η χορήγηση των δανείων στον όμιλο Peugeot συμβιβάζεται με την κοινή αγορά, χωρίς να συνεπάγεται στρεβλώσεις του ανταγωνισμού όσον αφορά τις επιχειρήσεις που υπάρχουν στα άλλα κράτη μέλη.

Ο όμιλος Peugeot πραγματοποίησε το 1984 και το 1985 επενδύσεις ύψους 9,3 δισεκατομμυρίων γαλλικών φράγκων. Ως εκ τούτου, τα τρία δάνεια του FIM αντιπροσωπεύουν το 13 % των επενδύσεων των δύο αυτών ετών. Για να διασφαλισθεί η χρηματοδότηση του προγράμματος αυτού, η επιχείρηση κατέφυγε κυρίως στην αυτοχρηματοδότηση. Εξάλλου, οι μέτοχοί της κατέβαλαν εισφορές κεφαλαίου και συνήφθησαν επιπλέον διάφορα μεσοπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα δάνεια στο πλαίσιο του γαλλικού τραπεζικού συστήματος ή στη χρηματοπιστωτική αγορά, με επιτόκια που διέφεραν κατά πολύ ανάλογα με τον τρόπο της χρηματοδότησης.

Σύμφωνα με τις γαλλικές αρχές, είναι απαραίτητο, για να εκτιμηθεί με αντικειμενικό τρόπο η ενδεχόμενη ύπαρξη πραγματικής διαφοράς κόστους ανάμεσα σε μια επένδυση που χρηματοδοτείται από την αγορά και σε μια επένδυση που χρηματοδοτείται από το FIM, να ληφθούν υπόψη το σύνολο των μέσων χρηματοδότησης που έχει χρησιμοποιήσει ο όμιλος κατά τη διάρκεια ενός τουλάχιστον οικονομικού έτους.

Έτσι τα επιτόκια των δανείων FIM που παρασχέθηκαν στον όμιλο PSA το 1984, το 1985 και το 1986, δεν φαίνεται να παρουσιάζουν ουσιαστικές διαφορές από τα μέσα επιτόκια των δανείων που συνήψε ο όμιλος στην εθνική και διεθνή αγορά κατά τη διάρκεια των ίδιων οικονομικών ετών. Τον Ιούνιο του 1986, για παράδειγμα, ο όμιλος PSA συνήψε διεθνές δάνειο ύψους 1 δισεκατομμυρίου γαλλικών φράγκων με επιτόκιο 8 % κατ' έτος για διάρκεια δέκα ετών, δηλαδή με επιτόκιο χαμηλότερο από το επιτόκιο του δανείου FIM που συνήφθη το ίδιο έτος. Με τον ίδιο τρόπο, ο όμιλος προέβη, το φθινόπωρο του 1986, στην έκδοση ομολογιών με κυμαινόμενο επιτόκιο, για επταετή περίοδο και με ετήσιο κόστος κατώτερο του 9 %.

Στο πλαίσιο της σχετικής διαδικασίας, οι κυβερνήσεις δύο άλλων κρατών μελών υπέβαλαν τις παρατηρήσεις τους.

ΙΙΙ

Βάσει της απόφασης 85/378/ΕΟΚ, όλα τα δάνεια του FIM συνιστούν ενισχύσεις με την έννοια του άρθρου 92 παράγραφος 1 της συνθήκης ΕΟΚ, επειδή έχουν επιπτώσεις στις συναλλαγές μεταξύ των κρατών μελών και νοθεύουν ή απειλούν να νοθεύσουν τον ανταγωνισμό, ευνοώντας ορισμένες επιχειρήσεις ή ορισμένους κλάδους παραγωγής.

Τα τέσσερα δάνεια του FIM, συνολικού ύψους 1,7 δισεκατομμυρίων γαλλικών φράγκων, που χορήγησε η γαλλική κυβέρνηση στον όμιλο PSA, αποτελούν, ως εκ τούτου, ενισχύσεις οι οποίες επέτρεψαν στη δικαιούχο επιχείρηση να πραγματοποιήσει σειρά επενδύσεων χωρίς να επιβαρυνθεί με το σύνολο των δαπανών τους. Οι επενδύσεις αυτές έχουν επιπτώσεις στις συναλλαγές μεταξύ των κρατών μελών, επειδή υπάρχει σημαντικό ενδοκοινοτικό εμπόριο στα προϊόντα που κατασκευάζονται από τον όμιλο PSA. Στην πράξη, όσον αφορά τα ιδιωτικά οχήματα το 1986, οι συναλλαγές μεταξύ των κρατών μελών ανήλθαν σε 5 030 402 οχήματα, από τα οποία 17,4 % (878 927 μονάδες) ήταν οι εξαγωγές της Γαλλίας προς τα άλλα κράτη μέλη. Το 1986, η Peugeot και η Citroen εξήγαγαν προς τα άλλα κράτη μέλη της Κοινότητας 688 996 οχήματα, δηλαδή το 45 % της συνολικής παραγωγής τους ιδιωτικών οχημάτων στη Γαλλία.

Πρέπει να υπενθυμίσουμε ότι τα στοιχεία ενίσχυσης των δανείων FIM απορρέουν από την περίοδο χάριτος για την επιστροφή του δανείου διάρκειας δύο ετών, και από τη διαφορά μεταξύ των επιτοκίων του δανείου FIM που έχει συναφθεί με την επιχείρηση και των επιτοκίων αναφοράς στη Γαλλία, τα οποία αντιστοιχούν στα επιτόκια που καθορίζονται από το Gredit National για τα « δάνεια για τον εξοπλισμό». Στο πλαίσιο αυτό, έχει σημασία να υπενθυμιστεί ότι η ίδια η γαλλική κυβέρνηση χρησιμοποιεί το επιτόκιο του Gredit National για τον καθορισμό του στοιχείου ενίσχυσης που ενυπάρχει στα δάνεια με μειωμένο επιτόκιο, στο πλαίσιο των αρχών για το συντονισμό των καθεστώτων ενίσχυσης με περιφερειακούς σκοπούς.

Επομένως, τα τέσσερα δάνεια FIM χορηγήθηκαν στους δικαιούχους με επιτόκιο 9,75 % για το δάνειο των 200 εκατομμυρίων γαλλικών φράγκων που δόθηκε στην Societe SMAE και για το δάνειο των 500 εκατομμυρίων γαλλικών φράγκων που δόθηκε στην Peugeot και με επιτόκιο 8,75 % για τα δύο δάνεια, ύψους 500 εκατομμυρίων γαλλικών φράγκων το καθένα, που δόθηκαν στη Citroen το 1985 και 1986. Όταν καταβλήθηκαν τα δάνεια αυτά, τα επιτόκια αναφοράς ήταν 14,75 % για το δάνειο προς τη SMAE και για το δάνειο προς την Peugeot, 13 % για το δάνειο προς τη Citroen το 1985 και 11 % για το δάνειο προς τη Citroen το 1986. Η επιδότηση του επιτοκίου, επομένως, ανήλθε σε 5 % για τα δάνεια προς την SMAE και την Peugeot, σε 4,25 % για το δάνειο προς τη Citroen το 1985 και σε 2,25 % για το δάνειο προς τη Citroen το 1986.

Όσον αφορά το 1986, για το οποίο οι γαλλικές αρχές προσκόμισαν παραδείγματα προκειμένου να δείξουν ότι δεν υπήρχε στοιχείο ενίσχυσης, πρέπει να ληφθεί υπόψη ότι το επιτόκιο αναφοράς μειώθηκε με ταχύ ρυθμό κατά τη διάρκεια του πρώτου εξαμήνου, από 13 % την 1η Ιανουαρίου 1986 σε 9,25 % στις 27 Μαΐου 1986. Κατά συνέπεια, δεν είναι σκόπιμο να συγκριθούν τα δάνεια που συνήφθησαν μετά τις 27 Μαΐου 1986 με το δάνειο FIM της 12ης Μαρτίου 1986.

IV

Στο πλαίσιο της διαδικασίας, κατά τους όρους του άρθρου 93 παράγραφος 3 της συνθήκης ΕΟΚ, οι ενισχύσεις πρέπει να κοινοποιούνται όταν ακόμα βρίσκονται στο στάδιο του σχεδίου και να καταβάλλονται μόνο μετά από απόφαση της Επιτροπής (ανασταλτικό αποτέλεσμα). Δεδομένου ότι οι εν λόγω ενισχύσεις είχαν ήδη καταβληθεί, συνάγεται ότι είναι παράνομες, επειδή παραβαίνουν τις διαδικαστικές διατάξεις του άρθρου 93 παράγραφος 3.

Ως προς το ζήτημα αυτό, πρέπει να υπενθυμιστεί ότι, λαμβανομένου υπόψη του αναγκαστικού χαρακτήρα των διαδικαστικών διατάξεων που καθορίζονται στο άρθρο 93 παράγραφος 3 (βλέπε αποφάσεις του Δικαστηρίου της 11ης Δεκεμβρίου 1973 στην υπόθεση 120/73 - Lorenz και της 22ας Μαρτίου 1977 στην υπόθεση 78/76 - Steinike), ο παράνομος χαρακτήρας της εν λόγω ενίσχυσης δεν είναι δυνατόν να αναιρεθεί εκ των υστέρων. Εξάλλου, η Επιτροπή μπορεί να υποχρεώσει τα κράτη μέλη να καταργήσουν την ενίσχυση ζητώντας την επιστροφή της από τους δικαιούχους (βλέπε απόφαση της 12ης Ιουλίου 1973 στην υπόθεση 70/72 - Kohlegesetz).

(1) ΕΕ αριθ. L 216 της 13. 8. 1985, σ. 12.

(1) ΕΕ αριθ. C 144 της 11. 6. 1986, σ. 3.

(2) ΕΕ αριθ. C 60 της 4. 3. 1988, σ. 2.

V

Ο όμιλος PSA συστήθηκε κατά τη διάρκεια του 1980 και υπήρξε αποτέλεσμα της ανάληψης, εκ μέρους της Peugeot, της Citroen και των δραστηριοτήτων παραγωγής αυτοκινήτων της Chrysler Europe. Τα νέα τμήματα αντιμετωπίζουν διαφορετικού βαθμού προβλήματα λόγω της έλλειψης επενδύσεων και του εν μέρει ξεπερασμένου φάσματος των προϊόντων τους. Η προσπάθεια να κυκλοφορήσει πάλι στην αγορά η σειρά των αυτοκινήτων Chryslrer, με την επιστροφή στη μάρκα «Talbot», που είχε κληρονομιθεί από τη Simca, δεν απέδωσε τα αναμενόμενα αποτελέσματα, καταργήθηκε δε αφού ενσωματώθηκε πλήρως στην Peugeot. Παρά το γεγονός αυτό, ο όμιλος PSA διατήρησε τις τρεις μορφές παραγωγής, πράγμα που άφησε στον όμιλο σημαντικά προβλήματα οργάνωσης της παραγωγής.

Ο όμιλος PSA κατάφερε να αντιμετωπίσει την περιπλοκή αυτή που υπήρχε στην οργάνωση της παραγωγής του. Τούτο αντικατοπτρίζεται στην οικονομική ανάκαμψη του ομίλου, η οποία από το 1985 είχε ως αποτέλεσμα ολένα αυξανόμενα οφέλη. Το 1987, η ακαθάριστη αυτοχρηματοδότηση, που αναφερόταν στον ισολογισμό ήταν, για πρώτη φορά, εδώ και πολλά χρόνια, υψηλότερη από τις επενδύσεις. Αν σ' αυτό προστεθεί η αύξηση του κεφαλαίου που πραγματοποιήθηκε κατά τη διάρκεια του έτους και η συνεχιζόμενη μείωση των αναγκών σε δαπάνες λειτουργίας, παρατηρείται ότι έχει επέλθει η σημαντική μείωση κατά 11 δισεκατομμύρια γαλλικά φράγκα (πλέον του ενός τρίτου) των χρεών του ομίλου. Τα καθαρά χρέη ύψους 19 δισεκατομμυρίων γαλλικών φράγκων, ήταν το 1987 λίγο κατώτερα από τα ίδια κεφάλαια. Η ανάκαμψη αυτή επιτεύχθηκε χάρη στις συνδυασμένες προσπάθειες της Peugeot και της Citroen. Τα καθαρά κέρδη του ομίλου για το 1987, μετά τη μερική επιβολή του φόρου, ανέρχονται στο 4,2 % του κύκλου εργασιών. Επομένως είναι υψηλότερα από τα κέρδη των ιαπωνικών και γερμανικών αυτοκινητοβιομηχανιών, αλλά χαμηλότερα από εκείνα των ευρωπαϊκών και των αμερικανικών.

Η ανάκαμψη του ομίλου φαίνεται επίσης και από τη σταθερή αύξηση, από το 1985, των πωλήσεών της σε ιδιωτικά και δημοσίας χρήσεως αυτοκίνητα στην ευρωπαϊκή αγορά. Η αύξηση αυτή ήταν αισθητά υψηλότερη από την αύξηση των άλλων παραγωγών αυτοκινήτων. Με τον τρόπο αυτό ο όμιλος αύξησε το ποσοστό που κατείχε στην ευρωπαϊκή αγορά το 1987 και το 1988 (8 πρώτοι μήνες) σε, αντίστοιχα, 12,2 % και 12,7 % ενώ το 1986 ο όμιλος κατείχε το 11,4 % της ευρωπαϊκής αγοράς. Το 1981, πριν από τις προσπάθειες αναδιάρθρωσης και ολοκλήρωσης, το ποσοστό που κατείχε ο PSA στην ευρωπαϊκή αγορά ανερχόταν σε 13,1 %. Σήμερα, ο όμιλος κατέχει την τρίτη θέση στην ευρωπαϊκή αγορά και πλησιάζει συστηματικά το στόχο του, που συνίσταται στο να καταλάβει σύντομα την πρώτη θέση στην Ευρώπη.

VI

Το άρθρο 92 παράγραφος 1 της συνθήκης ΕΟΚ θέτει την αρχή του ασυμβίβαστου προς την κοινή αγορά των ενισχύσεων που έχουν τα χαρακτηριστικά που περιγράφει. Όσον αφορά τις παρεκκλίσεις από την αρχή αυτή, εκείνες που απαριθμούνται στο άρθρο 92 παράγραφος 2 δεν εφαρμόζονται στη συγκεκριμένη περίπτωση, λόγω της φύσης και των στόχων των προβλεπόμενων ενισχύσεων.

Δυνάμει του άρθρου 92 παράγραφος 3 μπορούν να θεωρηθούν ότι συμβιβάζονται με την κοινή αγορά οι ενισχύσεις που εκτιμώνται σε κοινοτικό πλαίσιο και όχι στο πλαίσιο ενός μόνου κράτους μέλους. Για να διατηρηθεί η καλή λειτουργία της κοινής αγοράς και για να ληφθούν υπόψη οι αρχές που αναφέρονται στο άρθρο 3 στοιχείο στ) της συνθήκης ΕΟΚ, οι παρεκκλίσεις από την αρχή που θέτει το άρθρο 92 παράγραφος 1 της ίδιας συνθήκης, οι οποίες απαριθμούνται στην παράγραφο 3 του ίδιου άρθρου, πρέπει να ερμηνεύονται περιοριστικά κατά την εξέταση κάθε καθεστώτος ενισχύσεων ή κάθε ανεξάρτητου μέτρου ενίσχυσης.

Ειδικότερα, οι παρεκκλίσεις αυτές μπορούν να εφαρμόζοντας μόνον όταν η Επιτροπή διαπιστώνει ότι η ελεύθερη λειτουργία των δυνάμεων της αγοράς, χωρίς τις ενισχύσεις, δεν επαρκεί από μόνη της ως κίνητρο προκειμένου οι ενδεχόμενοι δικαιούχοι να ενεργήσουν για την επίτευξη ενός από τους στόχους που επιδιώκονται.

Η εφαρμογή των παρεκκλίσεων σε περιπτώσεις που δεν συμβάλλουν στο στόχο αυτό θα σήμαινε παροχή πλεονεκτημάτων σε βιομηχανίες ή επιχειρήσεις ορισμένων κράτων μελών και θα είχε επιπτώσεις στους όρους των συναλλαγών μεταξύ των κρατών μελών σε βαθμό αντίθετο προς το κοινό συμφέρον.

Στο πλάισιο της εξέτασης των παρεκκλίσεων και λαμβανομένων υπόψη των διατάξεων του άρθρου 92 παράγραφος 3 στοιχείο α) σχετικά με τις ενισχύσεις που αποσκοπούν πούν στην προώθηση της οικονομικής αναπτύξεως ορισμένων περιοχών, πρέπει να σημειωθεί ότι οι περιοχές στις οποίες πραγματοποιήθηκαν οι επενδύσεις του ομίλου PSA δεν παρουσιάζουν ασυνήθως χαμηλό βιοτικό επίπεδο ή σοβαρή υποαπασχόληση, κατά την έννοια της διάταξης του εν λόγω στοιχείου α). Οι ενδιαφερόμενες περιοχές δεν συμπεριλαμβάνονται στις περιοχές εκείνες που μπορούν να τύχουν της παρεκκλίσεως αυτής.

Όσον αφορά τις παρεκκλίσεις του άρθρου 92 παράγραφος 3 στοιχείο β), κανένα στοιχείο που περιέχει ο φάκελος δεν επιτρέπει, με κανένα τρόπο, να εκτιμηθεί ότι οι εν λόγω ενισχύσεις έχουν σκοπό να προωθήσουν σημαντικά σχέδια κοινού ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος (βλέπε απόφαση της 8ης Μαρτίου 1988 στις υποθέσεις 62 και 72/87 ή να άρουν σοβαρή διαταραχή της οικονομίας της Γαλλίας. Η γαλλική κυβέρνηση, εξάλλου, δεν πρόβαλε επιχειρήματα τέτοιας φύσεως για να αιτιολογήσει τις εν λόγω ενισχύσεις.

Οι ενισχύσεις αυτές δεν πληρούν ούτε τις προϋποθέσεις του άρθρου 92 παράγραφος 3 στοιχείο γ), όσον αφορά τον περιφερειακό χαρακτήρα. Πράγματι, τα δάνεια του FIM δεν χορηγούνται, γενικά, σε επιχειρήσεις που διεξάγουν τις δραστηριότητές τους σε περιοχές που είναι προκαθορισμένες. Ως εκ τούτου, δεν έχουν ως στόχο την προώθηση της αναπτύξεως ορισμένων οικονομικών περιοχών και στη συγκεκριμένη περίπτωση, η γαλλική κυβέρνηση δεν πρόβαλε τέτοιου είδους επιχειρήματα για να αιτιολογήσει τη χορήγηση των δανείων στον όμιλο PSA. Κατά συνέπεια, οι ενισχύσεις αυτές δεν είναι δυνατόν να τύχουν της εν λόγω παρεκκλίσεως.

Τέλος, όσον αφορά την παρέκκλιση του άρθρου 92 παράγραφος 3 στοιχείο γ) υπέρ των ενισχύσεων που σκοπό έχουν να προωθήσουν την ανάπτυξη ορισμένων οικονομικών δραστηριοτήτων, πρέπει να θεωρηθεί ότι, βάσει της απόφασης 85/378/ΕΟΚ, οι επενδύσεις που μπορούν να τύχουν των δανείων FIM είναι εκείνες που παρουσιάζουν καινοτόμο χαρακτήρα σε κοινοτικό επίπεδο. Πράγματι, με την απόφαση 85/378/ΕΟΚ σχετικά με την έγκριση του καθεστώτος ενισχύσεων FIM, η Επιτροπή κατέληξε στο συμπέρασμα ότι ούτε το γαλλικό βιομηχανικό συμφέρον που έχει προτεραιότητα, ούτε ο εκσυγχρονισμός των βιομηχανικών επιχειρήσεων αυτών καθ' εαυτών, είναι δυνατόν να θεωρηθεί ως κοινοτικό αντιστάθμισμα που αιτιολογεί τη χορήγηση μιας των παρεκκλίσεων του άρθρου 92 παράγραφος 3· αντιθέτως, οι ενισχύσεις αυτές απειλούν να στρεβλώσουν τις ενδοκοινοτικές συναλλαγές σε βαθμό που αντίκειται στο κοινό συμφέρον όταν παραχωρούνται σε συγκεκριμένες σημαντικές περιπτώσεις, λόγω του ότι ενισχύουν ιδιαίτερα τη θέση των δικαιούχων επιχειρήσεων ως προς τις άλλες ανταγωνιστικές επιχειρήσεις στον τομέα της προσέγγισης της Επιτροπής στο ζήτημα αυτό (βλέπε απόφαση της 13ης Ιουλίου 1988 στην υπόθεση 102/87-Γαλλική Δημοκρατία κατά Επιτροπής).

Η γαλλική κυβέρνηση επεσύναψε στις επιστολές της της 16ης Ιουνίου 1987, 2ας Μαρτίου, 4ης Ιουλίου και 1ης Δεκεμβρίου 1988, τεχνικά σημειώματα που περιγράφουν τις επενδύσεις, στη χρηματοδότηση των οποίων συμβάλλουν τα συμβάλλουντα δάνεια FIM.

Η Επιτροπή υπέβαλε τα στοιχεία αυτά σε ουσιαστική τεχνική εξέταση, προκειμένου να προσδιορίσει σε πιο βαθμό οι ενισχυθείσες επενδύσεις επέφεραν πραγματικές καινοτομίες σε κοινοτικό επίπεδο και, όσον αφορά τα δύο δάνεια που παρασχέθηκαν στη Citroen (συνολικού ύψους 1 000 εκατομμυρίων γαλλικών φράγκων) και το δάνειο που παρασχέθηκε στη SMAE (200 εκατομμυρίων γαλλικών φράγκων) κατέληξε στα ακόλουθα συμπεράσματα:

Στον τομέα του αμαξώματος, η παραδοσιακή σύλληψη των πιεστηρίων χαλυβδοφύλλων σύμφωνα με την οποία προσδιορίζονται και συναρτούνται σε συγκεκριμένο όχημα, εγκαταλείφθηκε. Στόχος ήταν να καταστεί δυνατή η ταυτόχρονη κατασκευή στο ίδιο πιεστήριο χαλυβδοφύλλων τριών οικογενειών προϊόντων, που απευθύνονταν σε διαφορετικές αγορές, όπως τα μοντέλα Citroen AX, Peugeot 205, Peugeot 309, Citroen BX και Peugeot 405.

Το πολυδυναμικό σύστημα, το οποίο εγκαταστάθηκε στο Poissy το 1985, βελτιώθηκε σημαντικά στις εγκαταστάσεις του Aulnay το 1986 και 1987. Στο Poissy η εισαγωγή του συστήματος πραγματοποιήθηκε με την παρεμβολή στην αλυσίδα των εργασιών ορισμένων θέσεων χειριστών επιφορτισμένων με την επιδιόρθωση των αυτοματοποιημένων και ρομποτικών συστημάτων. Αυτό το πολυδυναμικό σύστημα, του οποίου η επιτυχία δεν ήταν παρά μερική, είχε ήδη εγκατασταθεί από άλλο κοινοτικό κατασκευαστή αυτοκινήτων πριν από το 1985. Αντίθετα, στο Aulnay, το πολυδυναμικό σύστημα συνδέθηκε με την τολμηρή προσέγγιση που είναι γνωστή ως «flux rapide». Η διαδικασία αυτή καταργεί όλες τις θέσεις χειριστών για την επιδιόρθωση των σφαλμάτων. Ο κύκλος των συγκολλήσεων με τη βοήθεια ρομπότ έχει κατασκευαστεί κατά τρόπο που δεν δίνει καμία από τις δυνατότητες που έδινε η μη αυτοματοποιημένη διαδικασία («sans fil»). Το σύστημα οδήγησε σε βελτίωση της ποιότητας και σε δραστική μείωση του χρόνου μετατοπίσεως στη γραμμή συναρμολογήσεως και στη δημιουργία αποθεμάτων σε όλα τα τμήματα της γραμμής. Επειδή και η παραμικρή βλάβη, ακόμα και στην αρχή της συναρμολογήσεως, οδηγεί σε απώλειες στην παραγωγή, η Citroen υποχρεώθηκε να δημιουργήσει μία πρόσθετη μη αυτοματοποιημένη μονάδα πιεστηρίων χαλυβδοφύλλων στη Rennes. Οι επενδύσεις που απαιτούνται για τη δημιουργία πολυδυναμικής μονάδας πιεστηρίων χαλυβδοφύλλων βασιζόμενης στο σύστημα «flux rapide» ανήλθαν σε 747,8 εκατομμύρια γαλλικά φράγκα. Εξάλλου ήταν αναγκαίο να αντιμετωπιστούν οι υψηλές αρχικές δαπάνες, καθώς και οι σημαντικές δαπάνες για την κατάρτιση kae'ndlkOEOE'n C h για το σύστημα «flux rapide». Το σύνολο των πρόσθετων αρχικών εξόδων που σχετίζονται με την εγκατάσταση συστήματος εκτιμήθηκε σε 150 εκατομμύρια γαλλικά φράγκα. Η πολυδυναμική μονάδα πιεστηρίων χαλυβδοφύλλων, η οποία βασίζεται σε ένα σύστημα «flux rapide» της Toyota, αποτέλεσε λοιπόν δαπανηρό πείραμα. Συνιστά, αναμφίβολα, καινοτομία σε ευρωπαϊκό επίπεδο, μολονότι η μονάδα στο Aulnay παράγει προς το παρόν ένα μόνο μοντέλο.

Όσον αφορά τη συναρμολόγηση του AX στο Aulnay, ο όμιλος PSA απεφάσισε να μην ακολουθήσει την προσέγγιση υψηλού βαθμού αυτοματοποίησης, όπως αυτής που είχε δοκιμαστεί από ορισμένους ανταγωνιστές κατασκευαστές (π.χ. η Volkswagen). Αντίθετα ο PSA προσπάθησε να αποφύγει το υψηλό κόστος αυτής της προσέγγισης εισάγοντας περισσότερο εντατικά τη χειρωνακτική εργασία, ώστε να επιτύχει ευκαμψία παρά το χαμηλότερο ύψος των επενδύσεων (82,6 εκατομμύρια γαλλικά φράγκα ή 2,5 % του συνολικού ποσού). Αυτή η ευκαμψία ήταν αναγκαία λόγω της πολυπλοκότητας (τουλάχιστον 15 000 ορισμοί) του αυτοκινήτου.

Ορισμένες εργασίες στη γραμμή συναρμολογήσεως αυτοματοποιήθηκαν με την εισαγωγή σημαντικών καινοτομιών κυρίως όσον αφορά την τοποθέτηση της επένδυσης του θαλάμου επιβατών και ανεμοθωράκων. Η διαδοχή των ζωνών όπου οι εργασίες γίνονται χειρωνακτικά και όπου το όχημα περνά μπρος από τους χειριστές με σταθερή ταχύτητα και τις ζώνες αυτόματης συναρμολόγησης, όπου το όχημα πρέπει να σταματά και, μάλιστα, να ελευθερώνεται από τις αρπάγες που το συγκρατούν προκειμένου να τοποθετηθεί σε σταθερή θέση, οδήγησε στην ανάγκη της ανάπτυξης νέου συστήματος αυτοκινούμενων προγραμματιζόμενων βαγονέτων. Τα αυτοκινούμενα αυτά βαγονέτα, εφοδιασμένα με αυτόματο μικροϋπολογιστή, είναι σε θέση να κερδίσουν το χρόνο που χάνεται κατά τις στάσεις στις αυτοματοποιημένες θέσεις και να χρησιμοποιούν περισσότερες ταχύτητες, ιδίως δε μία ταχύτητα όπισθεν, ώστε να επιτρέπουν την προσέγγιση του οχήματος σε ορισμένες θέσεις. Η ανάπτυξη και η κατασκευή αυτού του συστήματος βαγονέτων είχε αναληφθεί από εξωτερικό κατασκευαστή ως υπεργολαβία δαπάνης 150,4 εκατομμυρίων γαλλικών φράγκων. Το σύστημα αυτό των αυτοκινούμενων βαγονέτων είναι μια σημαντική καινοτομία: έχει ήδη χρησιμοποιηθεί ξανά, είτε ως είχε αποτελεί ορισμένες μετατροπές, από άλλους ευρωπαίους κατασκευαστές. Για την εισαγωγή των καινοτόμων συστημάτων, όπως είναι η πολυδύναμη μονάδα πιεστηρίων χαλυβδοφύλλων που χρησιμοποιεί το σύστημα flux rapide και μια ημιαυτόματη μονάδα συναρμολόγησης στο εργοστάσιο της Aulnay, η PSA διέθεσε 268 εκατομμύρια γαλλικά φράγκα για μη υλικές επενδύσεις.

Το εργοστάσιο της Caen τροφοδοτεί το εργοστάσιο συναρμολόγησης της Aulnay, για τον εμπρόσθιο άξονα, με δύο έτοιμους εμπρόσθιους βραχίονες και δύο συναρμολογημένα φέροντα στοιχεία και, για τον οπίσθιο άξονα, με το πλήρες σύστημα. Τα τεχνικά χαρακτηριστικά που έχουν επιλεγεί για το όχημα AX οδήγησαν στην ολοκληρωτική αναδιάρθρωση των γραμμών παραγωγής των εμπροσθίων και οπισθίων αποσβεστήρων κραδασμών. Ιδιαίτερα αυστηρές απαιτήσεις των προδιαγραφών οδήγησαν στο σχεδιασμό γραμμών παραγωγής και συναρμολόγησης σε μεγάλο βαθμό αυτοματοποιημένων. Οι τεχνικές που εφαρμόστηκαν βασίζονται στη συστηματική χρησιμοποίηση των ρομπότ και των συναφών τεχνικών, όπως είναι η αυτόματη τροφοδοσία, ο προσδιορισμός και η τοποθέτηση των κατασκευαστικών μερών, καθώς και ο ηλεκτρονικός έλεγχος με τη βοήθεια λέιζερ και βίντεο της πιστότητας της κατασκευής πριν από την επιλογή των υποσυστημάτων Η αυτοματοποίηση των γραμμών συνοδεύτηκε από την έγκαιρη προσαρμογή της παραγωγής, η οποία χαρακτηρίζεται από την επιτάχυνση των ροών, τη βελτίωση της διαδικασίας παραγωγής και της διαθεσιμότητας των μέσων. Το σύνολο αυτών των γραμμών παραγωγής και συναρμολόγησης αντιπροσωπεύει επένδυση 435 εκατομμυρίων γαλλικών φράγκων. Ορισμένα γνωρίσματα αυτών των υπερσύγχρονων εγκαταστάσεων, τα οποία αποτελούν καινοτομίες σε κοινοτικό επίπεδο, αντιπροσωπεύουν περίπου το ήμισυ της συνολικής επένδυσης.

Τέλος, οι καινοτομίες αυτές που έχουν εισαχθεί από τη Citroen στο πλαίσιο των δύο δανείων του FIM αντιστοιχούν σε περίπου τα δύο τρίτα των επενδυτικών πόρων που εγκρίθηκαν (1 470 εκατομμύρια γαλλικά φράγκα επί 2 288 εκατομμύρια γαλλικά φράγκα). Συνεπώς, η Επιτροπή θεωρεί ότι το μεγαλύτερο μέρος των επενδύσεων της Citroen οι οποίες ενισχύθηκαν από τα δύο δάνεια του FIM δεν συνιστούν απλές επενδύσεις εκσυγχρονισμού, αλλά επενδύσεις που προορίζονται για την ανάπτυξη προϊόντων και διαδικασιών πραγματικά καινοτόμων σε κοινοτικό επίπεδο τη στιγμή που πραγματοποιήθηκαν.

Όσον αφορά τις επενδύσεις 895,3 εκατομμυρίων γαλλικών φράγκων στο εργοστάσιο της SMAE (θυγατρική της Citroen) στο Borny, ο τεχνικός έλεγχος που διηνήργησε η Επιτροπή οδήγησε στο συμπέρασμα ότι συνιστούν καινοτομίες σε κοινοτικό επίπεδο τόσο όσον αφορά τα προϊόντα όσο και τις διαδικασίες παραγωγής. Πράγματι, το πρόγραμμα της SMAE επέτρεψε την παραγωγή εξ ολοκλήρου νέου κιβωτίου ταχυτήτων, ελαφρύτερου κατά 20 % περίπου σε σχέση με τα σημερινά κιβώτια ταχυτήτων. Το σύνολο των εργασιών που σχετίζονται με την παραγωγή των κατασκευαστικών μερών του κιβωτίου ταχυτήτων (άξονας, πηνία, κορώνες), δηλαδή η τόρνευση, η διαμόρφωση, η διάτρηση, η λείανση, η κατεργασία με φρέζα, είναι αυτοματοποιημένες και γίνονται σε γραμμές παραγωγής όπου η μεταφορά των κομματιών πραγματοποιείται από μηχανικά συστήματα μεταφοράς μεταξύ των κέντρων κατεργασίας. Οι εργασίες της συναρμολόγησης είναι επίσης πλήρως αυτοματοποιημένες, με αποτέλεσμα να επιτυγχάνεται παραγωγικότητα συγκρίσιμη με αυτή που επιτυγχάνεται στην Ιαπωνία σήμερα.

Η σημασία του τεχνολογικού άλματος που πραγματοποιήθηκε στη SMAE, όσον αφορά το σχεδιασμό και την παραγωγή του κιβωτίου ταχυτήτων ΜΑ, πιστοποιείται και από το γεγονός ότι ένας άλλος κατασκευαστής αυτοκινήτων αγόρασε την άδεια για την παραγωγή του προϊόντος αυτού.

Συνεπώς, οι ενισχύσεις που απορρέουν από τα δάνεια του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου τα οποία χορηγήθηκαν στη Citroen για το συνολικό ποσό 1 δισεκατομμυρίου γαλλικών φράγκων και στη θυγατρική της SMAE για ποσό ύψους 200 εκατομμυρίων γαλλικών φράγκων και τα οποία επέτρεψαν την εισαγωγή των προαναφερθεισών καινοτομιών, συμβιβάζονται με την κοινή αγορά επειδή ανταποκρίνονται στους όρους που έχουν καθοριστεί από την Επιτροπή στην απόφαση 85/378/ΕΟΚ.

Λαμβάνοντας υπόψη το σύνολο των εν λόγω διαπιστώσεων, οι ενισχύσεις κατά την έννοια του άρθρου 92 παράγραφος 1 της συνθήκης υπό μορφή επιδότησης του επιτοκίου και παράτασης της απόσβεσης κατά δύο χρόνια, που εμπεριέχονται στα τρία δάνεια του FIM ύψους 1,2 δισεκατομμυρίων γαλλικών φράγκων, μολονότι χορηγήθηκαν παράνομα κατά παράβαση του άρθρου 93 παράγραφος 3 της συνθήκης ΕΟΚ είναι δυνατόν να θεωρούνται ως ενισχύσεις ικανές να διευκολύνουν την ανάπτυξη ορισμένων οικονομικών δραστηριοτήτων κατά την έννοια του άρθρου 92 παράγραφος 3 στοιχείο γ) της συνθήκης ΕΟΚ, χωρίς να μεταβάλλονται οι συνθήκες των συναλλαγών σε βαθμό που να αντιβαίνει στο κοινό συμφέρον και, κατά συνέπεια, συμβιβάζονται με την κοινή αγορά.

VII

Αντίθετα, ο τεχνικός έλεγχος έδειξε ότι οι επενδύσεις που χρηματοδοτήθηκαν από το δάνειο του FIM που χορηγήθηκε στην Peugeot ύψους 500 εκατομμυρίων γαλλικών φράγκων, συνέβαλαν στον εκσυγχρονισμό των εγκαταστάσεων και την ανανέωση των προϊόντων αλλά δεν μπορούν να θεωρηθούν ως καινοτομίες σε κοινοτικό επίπεδο τη στιγμή που πραγματοποιήθηκαν. Τούτο αφορά τις επενδύσεις που έγιναν με τους πόρους που εγκρίθηκαν από το FIM:

- πρέσσες κοιλάνσεως στο Poissy (280,2 εκατομμύρια γαλλικά φράγκα),

- πολυδυναμική μονάδα κατασκευής αμαξωμάτων στο Poissy (505,7 εκατομμύρια γαλλικά φράγκα),

- μονάδα συναρμολόγησης - βαφής στο Poissy (55,3 εκατομμύρια γαλλικά φράγκα),

- μονάδα παραγωγής του εμπροσθίου και του οπισθίου συστήματος, καθώς και αποσβεστήρων κραδασμών στη Mulhouse και το Bart και μονάδα για τη συναρμολόγησή τους στο Poissy (317,2 εκατομμύρια γαλλικά φράγκα),

- σύστημα οδηγήσεως και προσαρμογή του κινητήρος στην Dijon (8,7 εκατομμύρια γαλλικά φράγκα).

Οι προαναφερόμενες επενδύσεις ανέρχονται σε 1 167,1 εκατομμύρια γαλλικά φράγκα.

Ειδικότερα, οι εγκαταστάσεις των πιεστηρίων, της πολυδυναμικής μονάδας πιεστηρίων χαλυβδοφύλλων, της συναρμολόγησης - βαφής, καθώς και της συναρμολόγησης των εμπροσθίων και οπισθίων συστημάτων, έχουν αυτοματοποιηθεί και εκσυγχρονιστεί ώστε να φθάσουν σε μέσο τεχνολογικό επίπεδο στον τομέα αυτό. Ωστόσο, οι εγκαταστάσεις των πιεστηρίων και της συναρμολόγησης είναι συμβατικές και ο πεπαλαιωμένος μηχανικός εξοπλισμός είναι εν μέρει ξεπερασμένος. Όπως ήδη αναφέρθηκε, η πολυδυναμική μονάδα πιεστηρίων χαλυβδοφύλλων, όπως αυτή στο Poissy, χρησιμοποιείται ήδη πριν από το 1985 από ανταγωνιστική κοινοτική εταιρεία και, συνεπώς, δεν μπορεί να θεωρηθεί ότι έχει το χαρακτήρα καινοτομίας που απαιτείται για τη χορήγηση των δανείων του FIM. Όσον αφορά τις επενδύσεις για τα συστήματα οδηγήσεως και την προσαρμογή των κινητήρων και την παραγωγή των εμπροσθίων και των οπισθίων συστημάτων, παρά το γεγονός ότι η Επιτροπή έχει ζητήσει, με επιστολή της στις 31 Μαρτίου 1987, πρόσθετες πληροφορίες, οι γαλλικές αρχές δεν έχουν παράσχει κανένα στοιχείο που θα επέτρεπε να πιστοποιηθεί ο καινοτομικός χαρακτήρας αυτών των επενδύσεων. Συμπερασματικά, οι επενδύσεις της Peugeot που ενισχύθηκαν με το δάνειο FIM έχουν στόχο απλούς εκσυγχρονισμούς. Οι ανταγωνιστές της Peugeot SA αντιμετώπισαν και αυτοί τις απαιτήσεις της τεχνολογίας και πραγματοποίησαν τις επενδύσεις τους χωρίς κρατικές ενισχύσεις. Είναι απόλυτα λογικό και προς το συμφέρον του ίδιου του κατασκευαστή να χρησιμοποιεί τις τεχνικές και τα υλικά που έχουν τα καλύτερα αποτελέσματα και που επιτρέπουν μείωση των εξόδων παραγωγής και διαχείρισης, εκσυγχρονίζοντας το φάσμα των προϊόντων του (βλέπε απόφαση του Δικαστηρίου της 13ης Ιουλίου 1988 στην υπόθεση 102/87 (SEB) και απόφαση της 8ης Μαρτίου 1988 στην υπόθεση 62/87-72/87 (Glaverbel), καθώς και τις αποφάσεις της Επιτροπής στις υποθέσεις Renault της 29ης Μαρτίου 1988 και Valeo της 23ης Νοεμβρίου 1988).

Κατά συνέπεια, η ενίσχυση που προέρχεται από το δάνειο FIM υπέρ της Peugeot, το οποίο αφορά τις επενδύσεις στους ανωτέρω τομείς, δεν συμβιβάζεται με την κοινή αγορά επειδή δεν πληροί τις προϋποθέσεις που απορρέουν από το άρθρο 92 παράγραφος 3 στοιχείο γ) και που καθορίζονται από την Επιτροπή στην απόφαση 85/378/ΕΟΚ. Το δάνειο FIM ύψους 500 εκατομμυρίων γαλλικών φράγκων προς την Peugeot συνιστά ενίσχυση που είναι ασυμβίβαστη με την έννοια του άρθρου 92 της συνθήκης και πρέπει να καταργηθεί με την επιστροφή της.

Για το σκοπό αυτό πρέπει να εξαλειφθεί το στοιχείο ενίσχυσης που είναι ασυμβίβαστο με την κοινή αγορά και εμπεριέχεται στο δάνειο FIM προς την Peugeot, ζητώντας την επιστροφή του δανείου ή συναρτώντας το δάνειο με τους συνήθεις όρους που ισχύουν στην αγορά και, εν πάση περιπτώσει, ζητώντας την επιστροφή της επιδότησης του επιτοκίου που είναι ασυμβίβαστη με την κοινή αγορά και που παρασχέθηκε στην Peugeot χωρίς να οφείλεται, μέχρις ότου τροποποιηθούν οι όροι του δανείου, όπως ήδη αναφέρθηκε. Για τον προσδιορισμό του στοιχείου της ενίσχυσης, η Επιτροπή υπολόγισε αρχικά για το εν λόγω δάνειο FIM τη διαφορά μεταξύ του επιτοκίου αγοράς τη στιγμή της σύναψης του δανείου (14,75 % στις 30 Μαΐου 1984) και του επιτοκίου του δανείου που παραχωρήθηκε (9,75 %)· ως εκ τούτου, η επιδότηση επιτοκίου ανέρχεται σε πέντε μονάδες. Κατά την ημερομηνία έκδοσης της παρούσας απόφασης η επιδότηση του επιτοκίου του δανείου που είναι ασυμβίβαστη μεταφράζεται σε ένα πλεονέκτημα ύψους 107,81 εκατομμυρίων γαλλικών φράγκων.

Το ποσό αυτό πρέπει να αυξηθεί κατά το ποσό της επιδότησης του επιτοκίου που ενδεχομένως θα χορηγηθεί στον όμιλο PSA σε περίπτωση καθυστέρησης της εκτέλεσης της παρούσας απόφασης, κατά το διάστημα που μεσολαβεί μεταξύ της ημερομηνίας που καθορίζεται στο άρθρο 3 και της ημερομηνίας της επιστροφής της επιδότησης ή της τροποποίησης των όρων παροχής του σχετικού δανείου,

ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΑΠΟΦΑΣΗ:

Άρθρο 1

Η ενίσχυση που συνίσταται σε επιδότηση του επιτοκίου του δανείου FIM ύψους 500 εκατομμυρίων γαλλικών φράγκων, όσον αφορά επενδύσεις που ανέρχονται σε 1167,1 εκατομμύρια γαλλικά φράγκα, που έχει χορηγηθεί στην Peugeot SA και γνωστοποιήθηκε στην Επιτροπή στις 30 Απριλίου 1985, είναι παράνομη για παράβαση των διαδικαστικών διατάξεων του άρθρου 93 παράγραφος 3 της συνθήκης ΕΟΚ. Εξάλλου, η ενίσχυση αυτή είναι ασυμβίβαστη με την κοινή αγορά, κατά την έννοια του άρθρου 92 παράγραφος 1.

Άρθρο 2

Η γαλλική κυβέρνηση υποχρούται να καταργήσει το σχέδιο ενίσχυσης που περιέχεται στο δάνειο του FIM, που αναφέρεται στο άρθρο 1, ζητώντας την επιστροφή του δανείου αυτού ή ορίζοντας ότι το δάνειο έχει επιτόκιο σύμφωνο προς το επιτόκιο αγοράς, το οποίο επιτόκιο αντιστοιχεί στο επιτόκιο των δανείων για εξοπλισμό που παρείχε ο οργανισμός Credit national την ημέρα της παροχής του δανείου FIM (14,75 %). Η γαλλική κυβέρνηση υποχρεούται, εν πάση περιπτώσει, να ζητήσει την επιστροφή της επιδότησης επιτοκίου του δανείου, που ανέρχεται σε 107,81 εκατομμύρια γαλλικά φράγκα, της οποίας έτυχε ο όμιλος PSA μέχρι την ημερομηνία έκδοσης της παρούσας απόφασης.

Άρθρο 3

Η γαλλική κυβέρνηση υποχρεούται να ενημερώσει την Επιτροπή, σε προθεσμία δύο μηνών από της ημερομηνίας της κοινοποιήσεως της παρούσας απόφασης, σχετικά με τα μέτρα που έχει λάβει για να συμμορφωθεί με την απόφαση αυτή.

Άρθρο 4

Η παρούσα απόφαση απευθύνεται στη Γαλλική Δημοκρατία.

Βρυξέλλες, 21 Δεκεμβρίου 1988.

Για την Επιτροπή

Peter SUTHERLAND

Μέλος της Επιτροπής