<(BLK0)LA ORG="CCF">GR</(BLK0)LA>ΕΙΔΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ αριθ. 2/86

σχετική με τις ειδικές Κοινοτικές ενέργειες περιφερειακής ανάπτυξης του ΕΤΠΑ (ενέργειες εκτός ποσοστώσεων) συνοδευόμενη από τις απαντήσεις της Επιτροπής

(Παρατηρήσεις βάσει του άρθρου 206 α, παρ. 4, της συνθήκης ΕΟΚ)

(86/C 262/01)

>ΘΕΣΗ ΠΗΝΑΚΑ>

1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ

1.1. Οι ειδικές κοινοτικές ενέργειες περιφερειακής ανάπτυξης, που ονομάζονται κοινώς « ενέργειες εκτός ποσοστώσεων », θεσπίστηκαν με τον κανονισμό (ΕΟΚ) αριθ. 214/79 του Συμβουλίου της 6ης Φεβρουαρίου 1979 (*)(1). Ο κανονισμός αυτός τροποποίησε τον κανονισμό (ΕΟΚ) αριθ. 724/75 του Συμβουλίου της 18ης Μαρτίου 1975 (2) περί δημιουργίας του Ευρωπαϊκού Ταμείου Περιφερειακής Αναπτύξεως (ΕΤΠΑ) και, προκειμένου να διαφοροποιηθούν οι παρεμβάσεις του Ταμείου, προέβλεπε ότι, εκτός από τη συμμετοχή του στα μέτρα περιφερειακής πολιτικής που θεσπίζονται από τα κράτη μέλη (ενέργειες υπό ποσόστωση), το ΕΤΠΑ θα μπορούσε να χρηματοδοτεί ειδικές κοινοτικές ενέργειες περιφερειακής ανάπτυξης.

1.2. Οι ενέργειες αυτές συνδέονται με τις κοινοτικές πολιτικές και μέτρα για να λαμβάνεται καλύτερα υπόψη η περιφερειακή τους διάσταση ή για να μειώνονται οι περιφερειακές επιπτώσεις. Κατ' εξαίρεση, μπορούν επίσης να αποσκοπούν στην αντιμετώπιση των διαρθρωτικών συνεπειών ιδιαίτερα σοβαρών γεγονότων σε ορισμένες περιφέρειες ή ζώνες, με σκοπό την αντικατάσταση των θέσεων εργασίας που έχουν εκλείψει ή τη δημιουργία υποδομής. Δεν μπορεί να έχουν σαν στόχο τους πράξεις εσωτερικής αναδιάρθρωσης τομέων που παρουσιάζουν κάμψη, μπορούν όμως, με τη δημιουργία νέων οικονομικών δραστηριοτήτων, να ευνοήσουν τη δημιουργία εναλλακτικών θέσεων εργασίας στις περιφέρειες ή ζώνες που αντιμετωπίζουν δυσχέρειες.

1.3. Ο κανονισμός (ΕΟΚ) αριθ. 214/79 προέβλεπε επίσης το γενικό πλαίσιο για την έγκριση και την εφαρμογή αυτών των ενεργειών. Για καθεμία από αυτές το Συμβούλιο είναι εκείνο το οποίο, αποφασίζοντας ομόφωνα, με πρόταση της Επιτροπής και αφού ζητήσει τη γνώμη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, καθορίζει, με ειδικό κανονισμό, το είδος των οικονομικών πράξεων, τις επιλέξιμες ζώνες και περιφέρειες, τις κρατικές παρεμβάσεις που λαμβάνονται υπόψη για τη χορήγηση της συνδρομής του Ταμείου, τη συμμετοχή του τελευταίου, τις κατηγορίες δικαιούχων και τους όρους χρηματοδότησης.

1.4. Το ποσοστό της συνδρομής του Ταμείου ποικίλλει ανάλογα με τις κατηγορίες των προβλεπόμενων πράξεων, Φθάνει, γενικά, στο 50 % των επιλέξιμων εθνικών δαπανών για τις επενδύσεις υποδομής και στο 70 % για τις δαπάνες σχετικά με ενισχύσεις και υπηρεσίες υπέρ της βιοτεχνίας και των μικρομεσαίων επιχειρήσεων που πραγματοποιούνται μετά την ημερομηνία κατά την οποία τίθενται σε ισχύ οι κανονισμοί. Η κοινοτική ενίσχυση καταβάλλεται στο ενδιαφερόμενο κράτος μέλος, ή σύμφωνα με τις ενδείξεις που κοινοποιεί το τελευταίο. Προβλέπονται επίσης διατάξεις για την αποφυγή της αθροιστικής καταβολής των ενισχύσεων υπό ποσόστωση και εκτός ποσόστωσης του ΕΤΠΑ καθώς και για τον συντονισμό των εθνικών και κοινοτικών χρηματοδοτικών μέσων.

1.5. Οι ενέργειες εφαρμόζονται με τη μορφή ειδικών προγραμμάτων που υποβάλλουν τα ενδιαφερόμενα κράτη μέλη στην Επιτροπή για έγκριση και χορήγηση της συνδρομής. Χρηματοδοτούνται από κοινού από την Κοινότητα και τα εν λόγω κράτη μέλη, προβλέπεται δε ότι το- ποσό των κοινοτικών πιστώσεων που αφιερώνεται σ' αυτές είναι ίσο με το 5 % των πόρων του Ταμείου.

1.6. Η παρούσα έκθεση αποσκοπεί στον προσδιορισμό της κατάστασης των ενεργειών εκτός ποσοστώσεων στις 31 Δεκεμβρίου 1985. Περιλαμβάνει 4 μέρη που αφιερώνονται στα κύρια στάδια της επεξεργασίας και εκτέλεσης των ενεργειών εκτός ποσοστώσεων και τα οποία πραγματεύονται διαδοχικά τους κανονισμούς που τις θεσπίζουν, τα ειδικά προγράμματα που καταρτίζονται για την υλοποίησή τους, την οικονομική εκτέλεση των πράξεων και τις ετήσιες εκθέσεις που διαβιβάζουν τα κράτη μέλη σχετικά με την πορεία της εκτέλεσής τους.

2. ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΙ ΠΟΥ ΘΕΣΠΙΖΟΥΝ ΤΙΣ ΕΝΕΡ

ΓΕΙΕΣ ΕΚΤΟΣ ΠΟΣΟΣΤΩΣΕΩΝ

Οι 3 σειρές κανονισμών που έχει εκδώσει το Συμβούλιο

2.1. Οι 3 σειρές κανονισμών έχουν εκδοθεί από το Συμβούλιο μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου 1985 για τη θέσπιση των ενεργειών εκτός ποσοστώσεων. Από τα τέλη του 1985 δεν υπάρχει πλέον νομική βάση (3) για τη θέσπιση νέων ενεργειών, αλλά όσες είχαν αποφασιστεί προηγουμένως πρέπει να ολοκληρωθούν ή να τεθούν σε εφαρμογή δυνάμει των κανονισμών που αναφέρονται στα σημεία 2.2 - 2.6 παρακάτω. Ο νέος κανονισμός (ΕΟΚ) του ΕΤΠΑ αριθ. 1787/84 προβλέπει εξάλλου κοινοτικά προγράμματα που διαδέχονται τις ενέργειες εκτός ποσοστώσεων.

Οι κανονισμοί της 7ης Οκτωβρίου 1980

2.2. Έπειτα από τις προτάσεις που υπέβαλε η Επιτροπή στις 16 Οκτωβρίου 1979, το Συμβούλιο εξέδωσε, στις 7 Οκτωβρίου 1980, μια πρώτη σειρά 5 κανονισμών ((ΕΟΚ) αριθ. 2615/80 μέχρι 2619/80)) (4) που θέσπιζαν τις εξής 5 ειδικές κοινοτικές ενέργειες :

(α) ανάπτυξη ορισμένων γαλλικών και ιταλικών περιφερειών στα πλαίσια της διεύρυνσης της Κοινότητας.

(β) εξάλειψη των εμποδίων στην ανάπτυξη νέων οικονομικών δραστηριοτήτων σε ορισμένες ζώνες του Βελγίου, της Ιταλίας και του Ηνωμένου Βασιλείου που θίγονται από την αναδιάρθρωση της βιομηχανίας σιδήρου και χάλυβα.

(γ) εξάλειψη των εμποδίων στην ανάπτυξη νέων οικονομικών δραστηριοτήτων σε ορισμένες ζώνες του Ηνωμένου Βασιλείου που θίγονται από την αναδιάρθρωση της ναυπηγικής βιομηχανίας.

(δ) βελτίωση της ασφάλειας των προμηθειών/εφοδιασμού σε ενέργεια ορισμένων περιφερειών της Ιταλίας με καλύτερη χρησιμοποίηση των νέων τεχνολογιών στον τομέα της υδροηλεκτρικής ενέργειας και των εναλλακτικών πηγών ενέργειας.

(ε) βελτίωση της οικονομικής και κοινωνικής κατάστασης των μεθοριακών ζωνών της Ιρλανδίας και της Βόρειας Ιρλανδίας.

2.3. Λαμβανομένου υπόψη ότι οι ενέργειες αυτές αφορούσαν διάφορα κράτη μέλη, επρόκειτο για ένα σύνολο 9 ειδικών προγραμμάτων και για συνολική προβλεπόμενη συμμετοχή ύψους 220 εκατ. ΕCU που εβάρυνε την Κοινότητα. Η διάρκεια αυτών των προγραμμάτων είχε οριστεί σε 5 χρόνια από την εξηκοστή ημέρα μετά την ημερομηνία έναρξης ισχύος των κανονισμών, δηλ. μέχρι τις 15 Δεκεμβρίου 1985.

Οι κανονισμοί της 18ης Ιανουαρίου 1984

2.4. Η υποβολή 6 νέων προτάσεων στις 19 Νοεμβρίου 1982 από την Επιτροπή, οδήγησε το Συμβούλιο στην έκδοση, στις 18 Ιανουαρίου 1984, μιας δεύτερης σειράς κανονισμών ((ΕΟΚ) αριθ. 214/84 μέχρι 219/84)) (5) οι οποίοι είτε τροποποίησαν ορισμένους από τους προγενέστερους κανονισμούς είτε θέσπισαν νέες ενέργειες. Προκειται ειδικότερα για :

(α) την τροποποίηση της ενέργειας στον τομέα « διεύρυνση » ώστε να ενισχυθεί και να συμπληρωθεί το καθεστώς των προβλεπόμενων ενισχύσεων.

(β) τη θέσπιση ενέργειας που συμβάλλει στην ανάπτυξη ορισμένων ελληνικών περιφερειών στα πλαίσια της διεύρυνσης.

(γ) την τροποποίηση της ενέργειας στον τομέα « σιδηρουργία » ώστε να ενισχυθεί κα να συμπληρωθεί το καθεστώς ενισχύσεων και να επεκταθεί σε νέες ζώνες στο Βέλγιο, την Ο.Δ. της Γερμανίας, τη Γαλλία, το Λουξεμβούργο και το Ηνωμένο Βασίλειο, καθώς και σε ζώνες που επρόκειτο να καθοριστούν σε σχέση με τα προγράμματα αναδιάρθρωσης της βιομηχανίας σιδήρου και χάλυβα.

(δ) την τροποποίηση της ενέργειας στον τομέα « ναυπηγική βιομηχανία » ώστε να ενισχυθεί και να συμπληρωθεί το καθεστώς ενισχύσεων και να επεκταθεί σε νέες ζώνες στην Ο.Δ. της Γερμανίας.

(ε) την τροποποίηση της ενέργειας στον τομέα « ενέργεια » ώστε να ενισχυθεί και να συμπληρωθει το καθεστώς ενισχύσεων και να επεκταθεί σε νέες ζώνες στην Ελλάδα.

(στ) τη θέσπιστη ενέργειας που συμβάλλει στην εξάλειψη των εμποδίων στην ανάπτυξη νέων οικονομικών δραστηριοτήτων σε ορισμένες ζώνες που θίγονται από την αναδιάρθωση της κλωστοϋφαντουργίας και της βιομηχανίας ενδυμάτων στο Βέλγιο, τη Γαλλία, την Ιρλανδία, την Ιταλία, τις Κάτω Χώρες και το Ηνωμένο Βασίλειο.

2.5. Η προβλεπόμενη συμμετοχή της Κοινότητας γι' αυτή τη δεύτερη σειρά κανονισμών είναι 724 εκατ. ΕCU και αφορά 25 ειδικά προγράμματα των οποίων η διάρκεια λήγει την 1η Απριλίου 1989. Η προθεσμία εφαρμογής των προγραμμάτων που προβλέπονταν από τους προηγούμενους κανονισμούς του Συμβουλίου της 7ης Οκτωβρίου 1980 παρατάθηκε επίσης μέχρι την 1η Απριλίου 1989, με εξαίρεση τον κανονισμό που αφορά τις μεθοριακές ζώνες της Ιρλανδίας και της Βόρειας Ιρλανδίας. Αυτός τροποποιήθηκε μόνο με τους κανονισμούς της 17ης Δεκεμβρίου 1985, με τους οποίους παρατάθηκε η περίοδος εφαρμογής των προγραμμάτων μέχρι τις 25 Φεβρουαρίου 1991.

Οι κανονισμοί της 17ης Δεκεμβρίου 1985

2.6. Στις 21 Δεκεμβρίου 1984 η Επιτροπή υπέβαλε στο Συμβούλιο μια τρίτη σειρά προτάσεων. Δεδομένου ότι η νομοθετική βάση για την έγκριση αυτής της τρίτης σειράς ενεργειών από το Συμβούλιο εξέλιπε την 1η Ιανουαρίου 1985 λόγω της έναρξης ισχύος του νέου κανονισμού του Ταμείου (ΕΟΚ) αριθ. 1787/84, μόνο με την τροποποίηση του τελευταίου εξέδωσε το Συμβούλιο, στις 17 Δεκεμβρίου 1985, την τρίτη σειρά κανονισμών (6). Οι κανονισμοί αυτοί αφορούν 10 ειδικά προγράμματα, των οποίων η διάρκεια λήγει στις 25 Φεβρουαρίου 1991, και συνεπάγονται προβλεπόμενη συμμετοχή της Κοινότητας ύψους 144 εκατ. ΕCU. έχουν ως αποτέλεσμα :

(α) την επέκταση της ενέργειας στον τομέα « ναυπηγική βιομηχανία » σε νέες ζώνες στην Ο.Δ. της Γερμανίας, τη Γαλλία και την Ιταλία.

(β) την επέκταση της ενέργειας « κλωστοϋφαντουργία » σε νέες ζώνες στην Ο.Δ. της Γερμανίας.

(γ) την τροποποίηση της ενέργειας « μεθοριακές ζώνες » ώστε να ενισχυθεί και να συμπληρωθεί το καθεστώς ενισχύσεων και να επεκταθεί σε νέες περιοχές της Ιρλανδίας και της Βόρειας Ιρλανδίας.

(δ) τη θέσπιση ενέργειας που συμβάλλει στην ανάπτυξη νέων οικονομικών δραστηριοτήτων σε ορισμένες ζώνες που θίγονται από την εφαρμογή της κοινοτικής αλιευτικής πολιτικής στη Δανία, την Ο.Δ. της Γερμανίας, τη Γαλλία και το Ηνωμένο Βασίλειο.

(*) Οι υποσημειώσεις παρουσιάζονται συγκεντρωμένες στο τέλος της έκθεσης.

Παρατηρήσεις

Εξέλιξη του περιεχομένου των κανονισμών

2.7. Στο σύνολό τους, οι διαδοχικές σειρές κανονισμών χαρακτηρίζονται από σημαντική επέκταση των σχετικών ζωνών, των επιλέξιμων τύπων πράξεων, καθώς και της διάρκειας εκτέλεσης των ειδικών προγραμμάτων.

2.8. Η ενέργεια στον τομέα « σιδηρουργία », που αρχικά είχε θεσπιστεί για ορισμένες περιφέρειες στο Βέλγιο, την Ιταλία και το Ηνωμένο Βασίλειο, επεκτάθηκε σε άλλες ζώνες, στο Ηνωμένο Βασίλειο, την Ο.Δ. της Γερμανίας, τη Γαλλία, το Λουξεμβούργο, καθώς και σε ζώνες που θα καθορίζονταν σε συνδυασμό με τα προγράμματα ανα-διάρθρωσης της βιομηχανίας σιδήρου και χάλυβα. Οι επιλέξιμες κατηγορίες πράξεων αυξήθηκαν από 6 σε 9. Ανάλογη εξέλιξη παρατηρείται στις ενέργειες στους τομείς « ναυπηγική βιομηχανία » και « μεθοριακές ζώνες ». Στην τελευταία περίπτωση οι επιλέξιμες κατηγορίες πράξεων αυξάνονται από 7 σε 15.

2.9. Συγχρόνως όμως αποδεικνύεται δύσκολη η υλοποίηση των ενεργειών που είχαν αποφασιστεί αρχικά, και για τις περισσότερες από αυτές το μέρος των προγραμμάτων που είχε εκτελεστεί παρέμενε, στα τέλη του 1985, αισθητά χαμηλότερο από τις προβλέψεις (για περισσότερες λεπτομέρειες βλ. παρακάτω τα σημεία 4.1 - 4.9). Η κατάσταση αυτή οδήγησε στην παράταση των προθεσμιών εφαρμογής των προγραμμάτων που είχαν προβλεφθεί από την πρώτη σειρά κανονισμών, οι οποίες στους τροποποιητικούς κανονισμούς που εγκρίθηκαν το 1984 και το 1985 μετατέθηκαν από τα τέλη 1985 στο 1989, ή ακόμη στο 1991.

Ποσό της προβλεπόμενης συμμετοχής της Κοινότητας

2.10. Η προβλεπόμενη συμμετοχή της Κοινότητας που χορηγείται για κάθε ειδικό πρόγραμμα, κάθε ενέργεια ή κάθε σειρά ενεργειών, δεν προκύπτει από ένα επισημοποιημένο έγγραφο. Για τις ενέργειες που αποφασίστηκαν το 1984 και το 1985, οι προβλέψεις της Επιτροπής που εμφανίζονταν σχετικά στην αιτιολογική έκθεση των προτάσεών της τροποποιήθηκαν μεταγενέστερα, κατά την έγκριση των κανονισμών αυτών από το Συμβούλιο, χωρίς να εμφανίζονται σ' ένα έγγραφο οι οριστικές προβλέψεις. Εφόσον πρόκειται για σημαντικό στοιχείο του οικονομικού προγραμματισμού, θα ήταν πρόσφορο οι εν λόγω προβλέψεις να προκύπτουν από έγγραφο.

Λογιστική καταχώρηση των αναλήψεων υποχρεώσεων

2.11. Στην πρώτη σειρά κανονισμών του Συμβουλίου που εγκρίθηκαν στις 7 Οκτωβρίου 1980, προβλεπόταν, στο άρθρο 5, παράγραφος 5, ότι οι αναλήψεις υποχρεώσεων στα πλαίσια του προϋπολογισμού σχετικά με την εκτέλεση των ειδικών προγραμμάτων αποφασίζονταν κατά ετήσιες δόσεις ανάλογα με την πορεία εφαρμογής τους. Η δεύτερη και τρίτη σειρά κανονισμών, της 18ης Ιανουαρίου 1984 και 17ης Δεκεμβρίου 1985 όριζαν, για τις νέες ενέργειες καθώς και για τις παλαιότερες ενέργειες που απέμενε να ολοκληρωθούν, ότι για την πρώτη δόση γίνεται ανάληψη ήδη από την έγκριση του ειδικού προγράμματος από την Επιτροπή, ενώ η ανάληψη των μεταγενέστερων ετησίων δόσεων πραγματοποιείται σε συνάρτηση με τις διαθέσιμες πιστώσεις και την πρόοδο του προγράμματος.

2.12. Επομένως, στα λογιστικά έγγραφα της Επιτροπής δεν εμφανίζεται το σύνολο των δαπανών που πρέπει να προβλεφθούν για την εκτέλεση των ειδικών προγραμμάτων, αλλά μόνον οι ετήσιες δόσεις, πράγμα που συνιστά ένα ελλιπές στοιχείο. Από τη στιγμή που λαμβάνεται η απόφαση για τη χορήγηση κοινοτικής ενίσχυσης, με την έγκριση των ειδικών προγραμμάτων, η αντίστοιχη πρόβλεψη δαπάνης πρέπει να εμφανίζεται, στο σύνολό της, στα δημοσιονομικά έγγραφα.

2.13. Είναι περισσότερο αναγκαίο να επανεξεταστούν οι εν λόγω διαδικασίες, δεδομένου ότι, με το νέο κανονισμό του Ταμείου, η εφαρμογή τους επεκτείνεται στο σύνολο των χρηματοδοτήσεων κάθε προγράμματος, συμπεριλαμβανομένων των εθνικών προγραμμάτων κοινοτικού ενδιαφέροντος. Επομένως, πρέπει να αναμένεται αύξηση του αριθμού των προγραμμάτων που θα εγκριθούν χωρίς να απεικονίζονται οι αντιστοιχες προβλέψεις δαπανών στα δημοσιονομικά έγγραφα.

Οι τρόποι πληρωμής των συνδρομών

2.14. Οι κανονισμοί του 1980 προέβλεπαν ότι « εφ' όσον το κράτος μέλος παρέχει τη βεβαίωση σύμφωνα με την οποία το ειδικό πρόγραμμα προκάλεσε ήδη δαπάνες βάσει ενός ετήσιου τμήματος, το ταμείο δύναται να καταβάλει, κατόπιν αιτήσεώς του, προκαταβολή ίση με το 30 % του ποσού των ανειλημμένων πιστώσεων ». Εφόσον το ποσό αυτής της προκαταβολής έχει εξαντληθεί και το κράτος μέλος υποβάλει στην Επιτροπή πιστοποιητικό που να βεβαιώνει τον πραγματικό χαρακτήρα των πράξεων και την ύπαρξη λεπτομερών δικαιολογητικών (7), μπορούν να καταβληθούν νέες προκαταβολές, που να είναι η καθεμία ίση με το 30 % των πιστώσεων που έχουν αναληφθεί για κάθε ετήσια δόση.

2.15. Οι κανονισμοί του 1984 και του 1985 τροποποίησαν αυτές τις διατάξεις. Προβλέπουν, τόσο για τις νέες ενέργειες όσο και για τις παλαιότερες που απομένει να ολοκληρωθούν, τη χορήγηση προκαταβολής του 60 % της συνδρομής για την πρώτη ετήσια δόση, ήδη από την έναρξη της πραγματοποίησης των εργασιών και σε συνάρτηση με την πρόοδό τους και τις διαθέσιμες πιστώσεις του προϋπολογισμού. Εφόσον το κράτος μέλος πιστοποιήσει ότι το ήμισυ αυτής της πρώτης προκαταβολής έχει δαπανηθεί, μπορεί να καταβληθεί δεύτερη προκαταβολή 25 %. Για τις επόμενες ετήσιες δόσεις μπορούν να καταβληθούν προκαταβολές με τους ίδιους όρους μόλις αρχίσει η υλοποίησή τους. Όσο για το υπόλοιπο κάθε ετήσιας δόσης, « καταβάλλεται μετά από αίτηση του κράτους μέλους, όταν αυτό πιστοποιεί ότι οι ενέργειες που αντιστοιχούν στην εν λόγω δόση μπορούν να θεωρηθούν ότι έχουν περατωθεί, και αφού υποβληθεί το ποσό των δημοσίων δαπανών που έχουν πραγματοποιηθεί ».

2.16. Στους τρόπους πληρωμής χρησιμοποιούνται λοιπόν σε μεγάλο βαθμό η χορήγηση προκαταβολών και οι βεβαιώσεις συνολικού χαρακτήρα των κρατών μελών, οι οποίες - ακόμη και για τον διακανονισμό των υπολοίπων - εμφανίζουν μεγάλη έλλειψη ακρίβειας.

2.17. Κατά το παρόν στάδιο, με την καταβολή σημαντικών προκαταβολών δεν επιταχύνθηκε η έναρξη εφαρμογής των προγραμμάτων, το ποσοστό υλοποίησης των οποίων εξακολουθεί να είναι ακόμη ανεπαρκές (για περισσότερες λεπτομέρειες βλ. παρακάτω τα σημεία 4.1 - 4.9).

2.18. Εξάλλου, με ένα τέτοιο σύστημα συνολικών βεβαιώσεων είναι σημαντικό για την Επιτροπή να εκμεταλλεύεται με τον καλύτερο δυνατό τρόπο τις δυνατότητες που της απομένουν, ιδίως τις ετήσιες εκθέσεις των κρατών μελών, για να εξακριβώνει λεπτομερέστερα την εκτέλεση των προγραμμάτων. Όπως όμως θα δούμε αργότερα, τέτοια εκμετάλλευση απέχει ακόμη πολύ από το να οργανωθεί.

2.19. Λαμβανομένου υπόψη του πολύπλοκου χαρακτήρα των ενεργειών και του σημαντικού ρόλου που αναλαμβάνουν για τη διαχείρισή τους οι εθνικές και τοπικές αρχές, οι οικείες διοικητικές αρχές θα έπρεπε να είχανκαταβάλει μεγαλύτερη προσπάθεια για την ενημέρωση και την ευαισθητοποίηση των ενδεχόμενων δικαιούχων, ώστε να εξασφαλίζεται η σωστή ερμηνεία των στόχων και των μεθόδων των κανονισμών.

3. ΕΙΔΙΚΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΕΝΕΡΓΕΙΩΝ ΕΚΤΟΣ ΠΟΣΟΣΤΩΣΗΣ

Προγράμματα που έχουν εγκριθεί

3.1. Οι ενέργειες εκτός ποσόστωσης εφαρμόζονται με τη μορφή ειδικών προγραμμάτων που υποβάλλουν τα κράτη μέλη στην Επιτροπή. Η έγκριση της Επιτροπής δίνεται μετά την παρέμβαση της Επιτροπής του Ταμείου. Τα προγράμματα περιλαμβάνουν την ανάλυση της κατάστασης και των αναγκών σε σχέση με τους στόχους της ενέργειας, τις σχεδιαζόμενες πράξεις, τη διεξαγωγή της μέσα στο χρόνο και γενικότερα, το σύνολο των στοιχείων με τα οποία μπορεί να εκτιμηθεί η συνάφεια της ενέργειας με τους στόχους της περιφερειακής ανάπτυξης.

Προγράμματα της πρώτης σειράς

3.2. Στα πλαίσια της πρώτης σειράς των ενεργειών εκτός ποσόστωσης έχουν εγκριθεί από την Επιτροπή 8 ειδικά προγράμματα (βλ. πίνακα 1).

>ΘΕΣΗ ΠΗΝΑΚΑ>

3.3. Ένα ένατο ειδικό πρόγραμμα, ύψους 4 εκατ. ΕCU, που προβλέφθηκε για τη ζώνη σιδηρουργίας στη Νάπολη και που υποβλήθηκε από το κράτος μέλος στην Επιτροπή το Μάρτιο του 1984 δεν είχε ακόμη εγκριθεί στις 31 Δεκεμβρίου 1985 και αποτελούσε θέμα για μέτρα εξέτασης.

Προγράμματα της δεύτερης σειράς

3.4. Για τη δεύτερη σειρά ενεργειών, η Επιτροπή ενέκρινε 10 ειδικά προγράμματα(βλ. πίνακα 2).

>ΘΕΣΗ ΠΗΝΑΚΑ>

3.5. Δέκα άλλα περίπου ειδικά προγράμματα ήταν υπό εξέταση στις 31 Δεκεμβρίου 1985 για το βέλγιο, τη Γαλλία, τη, Ιταλία και το Λουξεμβούργο και αποτελούσαν θέμα για μέτρα εξέτασης. Την ίδια ημερομηνία, η Επιτροπή δεν είχε ακόμη λάβει την απόφαση για την προσαρμογή των παλιών προγραμμάτων όπως προβλέπεται από τους κανονισμούς της 18ης Ιανουαρίου 1984.

Παρατηρήσεις

3.6. Οι έλεγχοι που διενέργησε το Ελεγκτικό Συνέδριο βάσει εγγράφων και επί τόπου οδηγούν στη διατύπωση των παρακάτω παρατηρήσεων, από τις οποίες οι 3 πρώτες έχουν γενικό περιεχόμενο, ενώ οι υπόλοιπες αφορούν ορισμένα ειδικά προγράμματα.

Περιεχόμενο των προγραμμάτων

3.7. Οι ενδείξεις που πρέπει να περιλαμβάνουν τα ειδικά προγράμματα αναφέρονται στα παραρτήματα των κανονισμών του Συμβουλίου. Παρά την ύπαρξη αυτού του σχεδίου, η έκταση των ζητουμένων πληροφοριών είναι τέτοια που τα υποβαλλόμενα έγγραφα παραμένουν ασαφή. Περιλαμβάνουν μεγάλες περιγραφές των δυσκολιών που υπάρχουν στις περιφέρειες και στους εξεταζόμενους τομείς δράσης. Αντίθετα, συχνά δεν καθορίζεται σαφώς το είδος των πράξεων που πρόκειται να επιδοτηθούν καθώς και οι όροι της υλοποίησής τους και σπάνια προσδιορίζονται ποσοτικά οι στόχοι ως προς τη συμβολή τους στην ανάπτυξη. Ωστόσο, είναι χαρακτηριστικό του κάθε προγράμματος να καθορίζει σαφώς το είδος των παρεμβάσεων και τους όρους της υλοποίησής τους, σε σχέση με τους συγκεκριμένους στόχους που πρέπει να επιτευχθούν.

3.8. Με μια προσπάθεια απλοποίησης θα μπορούσε να ριφθεί το βάρος των προγραμμάτων περισσότερο στις επιχειρησιακές πλευρές, όπως στον προσδιορισμό και την υλοποίηση των προβλεπομένων πράξεων, καθώς και στα αποτελέσματα ή τα διδάγματα που πρέπει να παράσχουν οι πράξεις αυτές σε μια προοπτική ανάπτυξης, υπό το φως των στόχων των κανονισμών.

3.9. Τα προγράμματα της δεύτερης σειράς σημειώνουν μικρή σχετικά πρόοδο. Τα έγγραφα παραμένουν πολύ διαφορετικά από το ένα πρόγραμμα στο άλλο και μάλιστα από τη μια ζώνη στην άλλη ενός ίδιου προγράμματος. Έτσι, για τη διευθέτηση των υποβαθμισμένων περιοχών στις « ζώνες σιδηρουργίας » το πρόγραμμα του Ηνωμένου Βασιλείου αναφέρει τις κτιριακές εγκαταστάσεις ή τα συγκροτήματα που πρέπει να μετατραπούν, το γερμανικό όμως πρόγραμμα που εγκρίθηκε την ίδια μέρα δεν παρέχει παρά μια γενική περιγραφή των σχεδίων. Για τις « ζώνες υφαντουργίας » στις Κάτω Χώρες, γίνεται μια παρόμοια αναφορά για την περιφέρεια του Τwente όχι όμως για την περιφέρεια του Ηelmοnd. Οι διαφορές αυτές απεικονίζουν άνιση προετοιμασία των διαφόρων προγραμμάτων ή των τμημάτων που τα απαρτίζουν.

Πρόβλεψη των αποτελεσμάτων των προγραμμάτων στην απασχόληση

3.10. Με όρους που μπορούν να ποικίλλουν από τη μια ενέργεια στην άλλη, οι κανονισμοί που θεσπίζουν τις ενέργειες εκτός ποσόστωσης ορίζουν ως βασικό στόχο των ειδικών προγραμμάτων την ανάπτυξη δραστηριοτήτων που δημιουργούν απασχόληση. Εξάλλου, στα παραρτήματα των κανονισμών αναφέρεται ότι τα ειδικά προγράμματα πρέπει να περιλαμβάνουν μια « περιγραφή, όσα το δυνατόν προσδιορισμένη ποσοτικά, των στόχων του ειδικού προγράμματος, ιδίως σε θέματα απασχόλησης».

3.11. Παρόλ' αυτά, η προσδιορισμένη ποσοτικά περιγραφή των στόχων στον τομέα της απασχόλησης συνήθως δεν υπάρχει στα προγράμματα τα οποία, και ιδίως το πρόγραμμα « διεύρυνση PΓαλλία », υπογραμμίζουν τις δυσκολίες μεθόδου και ερμηνείας που συναντά η εκπόνηση ενός τέτοιου ποσοτικού προσδιορισμού.

3.12. Κι' όταν ακόμη υπάρχει αριθμητική πρόβλεψη, όπως για το πρόγραμμα « διεύρυνση-Ιταλία » που εκτιμά σε « 1 000 περίπου μονάδες το χρόνο » την αύξηση της απασχόλησης που αναμένεται από την ενέργεια, πρόκειται για μια εκτίμηση που αποδεικνύεται ότι έγινε χωρίς καμιά ανάλυση. Στο ίδιο το έγγραφο υπογραμμίζεται ότι τα αποτελέσματα των πράξεων στην απασχόληση μπορεί να είναι πολύ ανομοιογενή τόσο από ποιοτική και ποσοτική άποψη όσο και από προθεσμίες υλοποίησης.

3.13. Στα προγράμματα του Ηνωμένου Βασιλείου (σιδηρουργία, ναυπηγική βιομηχανία και υφαντουργία) θεωρείται ότι 100μ2 διευθετημένης περιοχής μπορούν να καταληφθούν κατά μέσο όρο από 3 θέσεις εργασίας και επάνωσ' αυτή τη βάση εκτιμάται ο αριθμός που αναμένεται από τη δημιουργία θέσεων εργασίας. Στην πραγματικότητα, πρόκειται για μια υπόθεση που προϋποθέτει πλήρη χρησιμοποίηση των διευθετημένων περιοχών και που σχετίζεται περισσότερο με την πιθανή χρησιμοποίησή των χώρων παρά με τις πραγματικές προβλέψεις απασχόλησης.

Δημοσίευση των προγραμμάτων

3.14. Στους κανονισμούς του Συμβουλίου της 7ης Οκτωβρίου 1980 διευκρινίζεται στο άρθρο 3, παράγραφο 8, ότι « μετά την έγκρισή του από την Επιτροπή, το ειδικό πρόγραμμα δημοσιεύεται, προς ενημέρωση, στην Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων ».

3.15. Μια τέτοια δημοσίευση στην Επίσημη Εφημερίδα δεν έχει γίνει ποτέ, λόγω κυρίως της σημαντικής μεταφραστικής εργασίας που προϋποθέτει σε όλες τις κοινοτικές γλώσσες και για ογκώδη έγγραφα (757 σελίδες συνολικά για τα προγράμματα της πρώτης σειράς συν 134 σελίδες παραρτήματα).

3.16. Στους κανονισμούς όμως της 18ης Ιανουαρίου 1984 θα μπορούσε να γίνει μια απλοποιημένη δημοσίευση, ενδεχομένως με τη μορφή φυλλαδίων και σε λίγες μόνο γλώσσες. Πράγματι, τροποποιήθηκε το κείμενο του άρθρου 3, παράγραφος 8 (εκτος όσον αφορά την ενέργεια « ζώνες σιδηρουργίας » της οποίας ο κανονισμός, πιθανόν από παράλειψη, δεν τροποποιήθηκε στο σημείο αυτό) και έχει προβλεφθεί ότι « το ειδικό πρόγραμμα, μετά την έγκρισή του δημοσιεύεται για ενημέρωση από την Επιτροπή ». Πράγματι, η διάταξη αυτή παραμένει επίσης ανεφάρμοστη : τα ειδικά προγράμματα υπάρχουν μόνο με τη μορφή εσωτερικών εγγράφων και δεν αποτελούν θέμα καμιάς δημοσίευσης. Η Επιτροπή η οποία ανησυχεί δικαιολογημένα για τη δημοσίευση που πρέπει να επιφυλάσσεται στις παρεμβάσεις του Ταμείου θα έπρεπε να φροντίσει για να εξασφαλίσει δημοσίευση κατάλληλη για τα ειδικά προγράμματα.

Πρόγραμμα « διεύρυνση-Γαλλία »

3.17. Με το πρόγραμμα « διεύρυνση » για τις γαλλικές περιφέρειες η μισή χρηματοδότηση παρέχεται για τις ενισχύσεις και υπηρεσίες στις μικρομεσαίες επιχειρήσεις και η άλλη μισή για την προώθηση της καινοτομίας, της βιοτεχνίας και του αγροτικού τουρισμού. Το έγγραφο εκθέτει αναλυτικά την κατάσταση, τα αποτελέσματα που επιδιώκονται και τα καθεστώτα ενισχύσεων που υπάρχουν στους τομείς παρέμβασης που καλύπτονται από την ενέργεια εκτός ποσόστωσης.

3.18. Εντούτοις, στο πρόγραμμα αυτό δεν διευκρινίζεται ποσοτικός στόχος που πρέπει να επιτευχθεί και δεν προσφέρεται καμιά δυνατότητα χωριστής εξέτασης των σχεδίων που πρέπει να ενισχυθούν. Βασικά, είναι μια έκθεση μεθόδου για τα προβλεπόμενα μέτρα και κατά συνέπεια η εξακρίβωση των επιδοτουμένων πράξεων μπορεί να γίνεται μόνο με ενδεικτικές δειγματοληψίες που πρέπει να πραγματοποιούνται επιτόπου.

3.19. Έκτοτε, η διάθεση της κοινοτικής συνδρομής που χορηγείται για τη χρηματοδότηση του προγράμματος προσέκρουσε σε δυσκολίες, κυρίως όσον αφορά την αιτιολόγηση της πραγματικής χρησιμοποίησης της ενίσχυσης. Το γαλλικό Ελεγκτικό Συνέδριο, σε μια έκθεση που κοινοποίησε στο Ελεγκτικό Συνέδριο των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων στις 18 Οκτωβρίου 1985, αναφέρει τις δυσκολίες αυτές και διευκρινίζει ότι, στο επίπεδο του κράτους μέλους και από το 1984 και μετά, με τη δημιουργία ειδικών κονδυλίων στον προϋπολογισμό θα μπορούσαν να εξαφανιστούν ορισμένα εμπόδια από προηγούμενες πρακτικές.

Προγράμματα « διεύρυνση και ενέργεια - Ιταλία »

3.20. Το πρόγραμμα « διεύρυνση » για τις ιταλικές περιφέρειες περιορίζεται πράγματι στο έτος 1981. Για την μετέπειτα περίοδο, επινοείται ως « ανοικτή διάρθρωση », με την έννοια ότι παρέχει μόνο κατανομή της προβλεπόμενης ενίσχυσης για τα διάφορα σύνολα πράξεων, χωρίς να διευκρινίζεται ο τόπος ή η ακριβής φύση αυτών των τελευταίων. Μια τέτοια επινόηση αποσκοπούσε στο να δίνεται η δυνατότητα στις περιφέρειες να συμμετέχουν περισσότερο στις πρωτοβουλίες μετά από το 1981. εντούτοις, η επινόηση αυτή αντιβαίνει στο άρθρο 3 παρ. 4 του κανονισμού που θεσπίζει την ειδική ενέργεια η οποία προβλέπει ότι το πρόγραμμα περιγράφει τις σχεδιαζόμενες πράξεις και τη διεξαγωγή τους μέσα στο χρόνο. Επιπλέον, η επινόηση αυτή μείωσε αισθητά τον επιχειρησιακό χαρακτήρα του προγράμματος.

3.21. Για το μέτρο « ενέργεια » στην Ιταλία, το πρόγραμμα παρουσιάζεται με πιο συγκεκριμένο τρόπο. 45 % περίπου της δαπάνης αποσκοπεί στην υλοποίηση 34 σχεδίων χρησιμοποίησης βιομεθανίου, 26 % περιορίζεται στην κατασκευή ή ανασυγκρότηση 11 μικρών υδρο-ηλεκτρικών σταθμών, 22 % στην αιολική ενέργεια και 7 % σε δευτερεύοντες υδροηλεκτρικούς πόρους.

3.22. Από έναν επιτόπιο έλεγχο που διενέργησε το Συνέδριο το 1984 αποδείχθηκαν εντούτοις σημαντικές εσωτερικές δυσκολίες οι οποίες συνδέονται με την ενδεικτική κυρίως πλευρά του προγράμματος που έχει εκπονηθεί χωρίς να έχουν εξασφαλιστεί στο εθνικό επίπεδο όλοι οι όροι της εφαρμογής του. Πράγματι, για πολλές σειρές πράξεων, δεν υπήρχε ακόμη απόφαση του οργανισμού που διαχειρίζεται το πρόγραμμα, η οποία να κάνει δεκτά τα σχέδια που δικαιούνται χρηματοδοτήσεις προβλεπόμενες από την ενέργεια. Εξάλλου, ορισμένα από αυτά τα σχέδια δεν μπορούν να επιλεγούν, διότι βρίσκονται έξω από ορεινές ζώνες που καθορίζονται στο άρθρο 2 του κανονισμού.

3.23. Έτσι, οι υπό εκτέλεση εργασίες συνεχίζονταν χωρίς να έχει ληφθεί ακόμη η κοινοτική συνεισφορά, και για το πρόγραμμα αυτό όπως και για το πρόγραμμα « διεύρυνση », η προκαταβολή που εχε λάβει τα κράτος μέλος από το Ταμείο, (δηλ. 1,5 και 4,8 εκατομμύρια ΕCU αντίστοιχα) παρέμενε δεσμευμένη στους λογαριασμούς του Δημόσιου Εθνικού Ταμείου. Μια τέτοια κατάσταση μειώνει το προτρεπτικό αποτέλεσμα της συνδρομής για το δικαιούχο, ο οποίος πρέπει να αναλάβει τα σχέδια χωρίς να είναι σε θέση να διαθέτει προκαταβολές κεφαλαίων, και μάλιστα χωρίς να είναι εξασφαλισμένος ότι θα λάβει την κοινοτική ενίσχυση εφόσον παραμένει να ληφθεί απόφαση για την επιλεξιμότητα των σχεδίων.

Προγράμματα « παραμεθόριες ζώνες » Ιρλανδίας και Βόρειας Ιρλανδίας

3.24. Για τις παραμεθόριες ζώνες Ιρλανδίας και βόρειας Ιρλανδίας, η ενέργεια εκτός ποσόστωσης τείνει να εξασφαλίσει την ανάπτυξη του τουρισμού, καθώς και την ανάπτυξη των βιοτεχνιών και των μικρομεσαίων επιχειρήσεων. Η ανάγκη να αναπτυχθεί η συνεργασία μεταξύ των δύο παραμεθορίων ζωνών αποτελούσε κίνητρο της εν λόγω συγκεκριμένης ενέργειας αλλά σε καμιά διάταξη του κανονισμού ή του προγράμματος δεν προβλεπόταν σχέδιο διασυνοριακού χαρακτήρα.

3.25. Από έναν επιτόπιο έλεγχο που διενήργησε το Συνέδριο, κατά τα τέλη του 1983, μπόρεσε να διαπιστωθεί η ύπαρξη, εκτός από το κοινοτικό πρόγραμμα, ορισμένων μεμονωμένων πρωτοβουλιών σχετικά με το θέμα αυτό, όπως η εκπόνηση από κοινού γεωγραφικών χαρτών, η σύνταξη τουριστικών φυλλαδίων ή η διοργάνωση συνεδριάσεων. Γενικά επρόκειτο για δραστηριότητες που υπήρχαν πριν από την εφαρμογή της ενέργειας εκτός ποσόστωσης και για τις οποίες η εφαρμογή της ενέργειας αυτής είχε συμβάλει το πολύ στη διατήρησή τους όχι όμως στην ανάπτυξή τους.

Πρόγραμμα « ζώνες σιδηρουργίας - Βέλγιο »

3.26. Για το Βέλγιο, οι παρεμβάσεις του προγράμματος « ζώνες σιδηρουργίας » συγκεντρώθηκαν μόνο στις καινοτομίες σε θέματα προϊόντων ή τεχνολογίας στις μικρομεσαίες επιχειρήσεις. Πρόκειται βέβαια για μια φιλόδοξη και αξιέπαινη πρωτοβουλία η οποία, λαμβανομένης επίσης υπόψη του δύσκολου χαρακτήρα της, λαμβάνει εξάλλου το ανώτατο ποσοστό της κοινοτικής επιχορήγησης που προβλέπεται από τον κανονισμό, δηλαδή το 70 % της δαπάνης.

3.27. Εντούτοις, αποδείχθηκε γρήγορα ότι, παρά μια σημαντική προσπάθεια έρευνας εκ μέρους των αρμοδίων αρχών, ο αριθμός των επιχειρήσεων που είχαν θεωρηθεί ως ενδιαφερόμενες παρέμενε περιορισμένος και δεν επέτρεπε την εξασφάλιση της αναμενόμενης υλοποίησης του προγράμματος.

Προγράμματα « διεύρυνση » και « ενέργεια » για τα νησιά της Ελλάδας

3.28. Για τα 2 ελληνικά προγράμματα, οι κανονισμοί της 18ης Ιανουαρίου 1984 προβλέπουν ότι αντίθετα από τις άλλες ενέργειες εκτός ποσόστωσης, για τις οποίες μπορούν να επιλεγούν μόνο οι δαπάνες που πραγματοποιούνται από την ημερομηνία έναρξης ισχύος του κανονισμού που τις θεσπίζει, μπορούν να επιλεγούν για τη συνδρομή του Ταμείου οι δαπάνες που πραγματοποιούνται μετά από τον δωδέκατο μήνα που προηγείται της έναρξης ισχύος του κανονισμού.

3.29. Μια τέτοια ιδιαίτερη διάταξη αντικατοπτρίζεται στο πρόγραμμα « ενέργεια » στο οποίο εντάσσονται πολλές πρωτοβουλίες που ήταν υπό εκτέλεση τη στιγμή της κατάρτισής του. Αντίθετα, για τη « διεύρυνση » το περιεχόμενο του προγράμματος περιορίζεται κυρίως σε μια έκθεση προθέσεων. Ακόμη και για τα έργα υποδομής, το πρόγραμμα αναφέρει επενδύσεις που χρειάζονται επιπλέον σημαντική προετοιμασία, πράγμα το οποίο περιλαμβάνει επίσης μια ορισμένη ανακρίβεια όσον αφορά την ακριβή φύση των δαπανών που προβλέπεται να καταλογιστούν στο πρόγραμμα.

Συμπεράσματα για τα ειδικά προγράμματα που έχουν εξεταστεί

3.30. Μολονότι είναι αλήθεια ότι η ίδια η φύση των ειδικών ενεργειών απαιτεί διαφορετικές μεθόδους από το ένα πρόγραμμα στο άλλο, οι παραπάνω παρατηρήσεις δείχνουν ότι μπορεί και πρέπει να γίνεται σημαντική πρόοδος στο επίπεδο της σύλληψης των προγραμμάτων. Οι πράξεις παρόμοιας φύσης θα έπρεπε να παρουσιάζονται με ομοιόμορφο τρόπο. Το χρονοδιάγραμμα εκτέλεσης θα έπρεπε να αναφέρει τη διεξαγωγή των ίδιων των πράξεων και όχι να περιορίζεται σε ένα απλό προσωρινό χρονοδιάγραμμα των δαπανών των οποίων εξάλλου η φύση, οι αναλήψεις υποχρεώσεων ή οι πληρωμές δεν διευκρινίζονται. Οι αρχές που καλούνται να συμμετάσχουν στην υλοποίηση των προγραμμάτων θα έπρεπε να συμμετέχουν περισσότερο στην κατάρτιση των προγραμμάτων αυτών. Τέλος, τα αναμενόμενα αποτελέσματα από τα διάφορα είδη των πράξεων και η συμβολή τους στους στόχους που έχουν επιλεγεί θα έπρεπε να διευκρινίζονται καλύτερα.

3.31. Πράγματι, όπως φαίνεται από τις παραπάνω παρατηρήσεις, τέτοια κενά είναι πηγές διαφόρων καθυστερήσεων : άλλοτε οι διοικητικές πρακτικές δεν επιτρέπουν μια αποτελεσματική εφαρμογή, άλλοτε δεν πληρούνται οιόροι εκτέλεσης των σχεδίων ή ακόμη οι προβλεπόμενες πράξεις έχουν έναν ελάχιστα προσδιορισμένο χαρακτήρα για να εκτελεστούν αρκετά γρήγορα.

4. Η ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΙΚΗ ΕΚΤΕΛΕΣΗ ΤΩΝ ΕΝΕΡ

ΓΕΙΩΝ ΕΚΤΟΣ ΠΟΣΟΣΤΩΣΗΣ

Αναλήψεις υποχρεώσεων, πληρωμές και μεταφορές πιστώσεων

Αναλήψεις πιστώσεων και πληρωμές

4.1. Στους πίνακες 3 και 4 συνοψίζεται η κατάσταση στις 31 Δεκεμβρίου 1985 των αναλήψεων υποχρεώσεων και των πληρωμών που καταχωρήθηκαν λογιστικά στα πλαίσια των διαφόρων ειδικών προγραμμάτων, για την πρώτη και τη δεύτερη σειρά ενεργειών αντίστοιχα, ενώ καμιά πράξη δεν καταχωρήθηκε ακόμη λογιστικά για την τρίτη σειρά των κανονισμών που θεσπίστηκαν τον Δεκέμβριο του 1985.

>ΘΕΣΗ ΠΗΝΑΚΑ>

>ΘΕΣΗ ΠΗΝΑΚΑ>

4.2. Για τις εξηγήσεις που ακολουθούν, θα επιθυμούσαμε να αναφερθούμε επίσης στο λεπτομερή πίνακα που παρουσιάζεται στο παράρτημα Ι της παρούσας έκθεσης και ο οποίος, για κάθε ειδικό πρόγραμμα, περιγράφει την κατάσταση των αναλήψεων υποχρεώσεων και των πληρωμών σχετικά με κάθε ετήσια παρτίδα.

Μεταφορές πιστώσεων

4.3. Στον κανονισμό (ΕΟΚ) αριθ. 214/79 είχε προβλεφθεί ότι το προοριζόμενο για τις ειδικές ενέργειες ποσό θα ανερχόταν σε 5 % των πόρων του Ταμείου. Οι προθεσμίες για την κατάρτιση και τη θέσπιση των κανονισμών και η έγκριση των αντίστοιχων προγραμμάτων, καθώς και οι καθυστερήσεις στην εκτέλεση των προγραμμάτων οδήγησαν την Επιτροπή να μη χρησιμοποιήσει, για τις ενέργειες εκτός προσόστωσης, σημαντικό μέρος των πιστώσεων ανάληψης υποχρεώσεων και πληρωμών που είχαν προβλεφθεί για το σκοπό αυτό από το 1978(βλ. πίνακα 5). Οι πιστώσεις που παρέμειναν αχρησιμοποίητες μεταφέρθηκαν κατά γενικό κανόνα στις ενέργειες υπό ποσόστωση, εκτός από ένα ποσό πιστώσεων πληρωμών ύψους 40 εκατ. ΕCU το οποίο ακυρώθηκε το 1984.

>ΘΕΣΗ ΠΗΝΑΚΑ>

Παρατηρήσεις

4.4. Η υποχρησιμοποίηση των πιστώσεων και οι μεταφορές που προέκυψαν από αυτή οφείλονται συγχρόνως στη διάρκεια των εργασιών που προηγήθηκαν της θέσπισης των κανονισμών και της έγκρισης των προγραμμάτων, καθώς και στις καθυστερήσεις που αφορούσαν καθαρά την εκτέλεσή τους.

Προθεσμίες για τη θέσπιση των κανονισμών και έκριση των αντίστοιχων προγραμμάτων

4.5. Οι προθεσμίες που είναι αναγκαίες για την κατάρτιση και την έγκριση των κανονισμών, με τους οποίους θεσπίζονται οι ειδικές ενέργειες και τα αντίστοιχα προγράμματα, αποδείχτηκαν πολύ μεγάλες. Καταρχήν, οφείλονται στη διάρκεια των εργασιών που απαιτούνται για να ληφθούν οι αποφάσεις του Συμβουλίου, και η οποία ήταν 12 μήνες για την πρώτη και την τρίτη σειρά κανονισμών και 14 μήνες για τη δεύτερη σειρά. Η μεγάλη χρονική διάρκεια των διαδικασιών ερμηνεύεται επίσης από τις προθεσμίες υποβολής των προγραμμάτων από τα κράτη μέλη. Έτσι, όσον αφορά τους κανονισμούς που εκδόθηκαν τον Ιανουάριο του 1984, 4 προγράμματα απόμεναν να υποβληθούν από τα κράτη μέλη στις 31 Δεκεμβρίου 1985. Η διαδικασία λήψης απόφασης για 3 σειρές κανονισμών, αφότου δημιουργήθηκε το τμήμα εκτός ποσοστώσεων κατά το 1979, εξακολουθεί να μην έχει περατωθεί όσον αφορά τα προγράμματα, όπως δείχνει ο πίνακας που απεικονίζεται στο παράρτημα ΙΙ. Μια τέτοια κατάσταση ερμηνεύει, τουλάχιστον κατά ένα μέρος, την υποχρησιμοποίηση των πιστώσεων, που διαπιστώθηκε.

Καθυστερήσεις υλοποίησης

4.6. Η χρηματοδοτική εκτέλεση των κανονισμών για ενέργειες εκτός ποσόστωσης έχει σημαντική καθυστέρηση που προκύπτει κατά ένα μεγάλο μέρος από δυσκολίες σχετικές με τα προγράμματα. Για την πρώτη σειρά, για την οποία είχε αρχικά προβλεφθεί ότι τα προγράμματα θα είχαν εκτελεστεί κατά το τέλος του οικονομικού έτους 1985, οι αναλήψεις υποχρεώσεων ανέρχονται ακόμη μόνο σε όχι περισσότερο από τη μισή κοινοτική συμμετοχή και οι πληρωμές σε ένα τρίτο περίπου. Για τη δεύτερη σειρά, η οποία έπρεπε να τελειώσει τον Απρίλιο του 1989, η κατάσταση δεν είναι καλύτερη, ιδίως αν ληφθεί υπόψη ο υψηλός αριθμός των προγραμμάτων που παραμένουν ακόμη να εγκριθούν.

4.7. Τέτοιες καθυστερήσεις έχουν το λυπηρό αποτέλεσμα να εξασθενεί ο αντίκτυπος των ενεργειών που χρηματοδοτούνται και η επίπτωσή τους σε σχέση με τους στόχους στους οποίους αποσκοπούν οι κανονισμοί. Οι καθυστερήσεις αυτές συνοδεύονται επίσης από μια αισθητή διάβρωση της αξίας των συνδρομών που χορηγούνται, ύστερα από τη νομισματική υποτίμηση. Εξάλλου, υπάρχει ο φόβος ότι με την παράταση των προθεσμιών, οι καταστάσεις που είχαν καθορίσει την επιλογή των μέτρων που είχαν προγραμματιστεί, οι ίδιες δεν έχουν εξελιχθεί.

4.8. Οι μισές από τις συνολικές πληρωμές ύψους 70,4 εκατ. ΕCU, που αφορούν την πρώτη σειρά, αντιστοιχούν σε πληρωμές προκαταβολών, εφόσον οι πληρωμές για ετήσιες δόσεις που έχουν κλείστει, ανέρχονται σε 35,6 εκατ. ΕCU. Από 6 πρώτες ετήσιες δόσεις που αναλήθηκαν το 1981, 3 παρέμεναν για να κλείσουν στις 31 Δεκεμβρίου 1985 : πρόκειται για ειδικά προγράμματα « διεύρυνση-Γαλλία », « διεύρυνση-Ιταλία » και « ενέργεια-Ιταλία ».

4.9. Το χρονοδιάγραμμα των συνδρομών του Ταμείου για τα ειδικά προγράμματα της περιόδου 1981 P1985 είχε προβλεφθεί όπως παρουσιάζεται στον πίνακα 6. Ακόμη κι αν ληφθεί υπόψη η χρονική διαφορά που υπάρχει μεταξύ της προόδου της εκτέλεσης των προγραμμάτων στο επίπεδο των κρατών μελών και της καταγραφής των πράξεων στους λογαριασμούς της Επιτροπής, πρέπει να διαπιστωθεί ότι, για πολλά προγράμματα, το ποσό των παρτίδων που καταχωρήθηκαν λογιστικά στο τέλος της πενταετούς περιόδου είναι μικρότερο από το ποσό που είχε αρχικά προβλεφθεί για τα δύο πρώτα χρόνια.

>ΘΕΣΗ ΠΗΝΑΚΑ>

Χρηματοδοτήσεις που απομένουν να εξασφαλιστούν

4.10. Οι χρηματοδοτήσεις που απομένουν να εξασφαλιστούν στα πλαίσια των ενεργειών εκτός ποσοστώσεων αφορούν τις παρακάτω 3 κατηγορίες:

(α) από ένα σύνολο ετήσιων δόσεων ύψους 178 εκατ. ΕCU για τα οποία έγινε ανάληψη υποχρέωσης, καταβλήθηκαν 97 εκατ. ΕCU και απομένουν να καταβληθούν 81 εκατ. ΕCU, ποσό το οποίο περιλαμβάνεται σ' αυτό που συνήθως ονομάζεται «επιβάρυνση από το παρελθόν».

(β) από ένα σύνολο εγκεκριμένων προγραμμάτων, τα οποία συνεπάγονται συνολική συνδρομή ύψους 490 εκατ. ΕCU, απομένει να καταχωρηθεί λογιστικά ποσό ύψους 312 εκατ. ΕCU για το οποίο έγινε ανάληψη υποχρέωσης, το οποίο αποτελεί επίσης μια «επιβάρυνση από το παρελθόν» και πρέπει να καταβληθεί μεταγενέστερα.

(γ) εξάλλου, οι ενέργειες που θεσπίζονται με τους κανονισμούς του Συμβουλίου αφορούν σύνολο προγραμμάτων που απομένουν να εγκριθούν συνολικού ύψους 598 εκατ. ΕCU, για τα οποία η ανάληψη υποχρέωσης και η πληρωμή πρέπει κανονικά να πραγματοποιηθούν κατά την περίοδο που προβλέπεται για την εκτέλεση των ενεργειών.

4.11. Υπό τις περιστάσεις αυτές, και όπως προκύπτει από τον πίνακα 7, οι συνολικές χρηματοδοτήσεις που απομένουν να εξασφαλιστούν μέχρι το 1991 ανέρχονται σε πληρωμές ύψους 991 εκατ. ΕCU και σε αναλήψεις υποχρεώσεων ύψους 910 εκατ. ΕCU, για 312 εκατ. ΕCU από τα οποία έγινε ήδη ανάληψη υποχρέωσης αλλά δεν έγινε λογιστική καταχώρηση.

>ΘΕΣΗ ΠΗΝΑΚΑ>

Μη επιλεξιμότητα ορισμένων κατηγοριών ενεργειών

4.12. Τα έγγραφα που είναι διαθέσιμα στο κοινοτικό επίπεδο έχουν, όπως τονίστηκε ήδη, συνολικό χαρακτήρα και δεν καθιστούν δυνατό τον έλεγχο του επιλέξιμου χαρακτήρα των δαπανών που δηλώνουν τα κράτη μέλη, δεδομένου ότι ένας τέτοιος έλεγχος, κατά την παρούσα κατάσταση, δεν μπορεί να πραγματοποιηθεί παρά μόνο επιτόπου.

4.13. Οι έλεγχοι επιτόπου τους οποίους διενήργησε το Συνέδριο κατέδειξαν ότι οι κατηγορίες ενεργειών που αναφέρονται στα παρακάτω σημεία, οι δαπάνες για τις οποίες εμφανίζονται στις δηλώσεις των κρατών μελών, δεν ήταν σύμφωνες με τις ισχύουσες διατάξεις. Τέτοιες διαπιστώσεις θα έπρεπε να παροτρύνουν την Επιτροπή να αναπτύξει περαιτέρω τις ελεγκτικές της δραστηριότητες στον τομέα αυτό, και να εξάγει τα σχετικά συμπεράσματα στο επίπεδο της εκκαθάρισης των δαπανών.

4.14. Το άρθρο 4, παράγραφος 3 του κανονισμού του Συμβουλίου της 7ης Οκτωβρίου 1980 που αφορά την ενέργεια «ζώνες βιομηχανίας σιδήρου και χάλυβα» προβλέπει τη συμμετοχή του Ταμείου στη «δημιουργία ή (την) ανάπτυξη εταιρειών ή άλλων οργανισμών παροχής συμβουλών για θέματα διαχείρισης ή οργάνωσης, με άμεσες ή έμμεσες ενισχύσεις». Οι ενέργειες που χρηματοδοτήθηκαν στο Ηνωμένο Βασίλειο στα πλαίσια αυτού του κανονισμού αφορούσαν αναμφισβήτητα υπηρεσίες που παρασχέθηκαν από ανάλογους οργανισμούς ή εταιρείες παροχής συμβουλών. Εντούτοις, πρόκειται για οργανισμούς ή εταιρείες που περιλαμβάνονται σε πίνακα εταιρειών που έχουν εγκριθεί από τη διοικητική αρχή. Σ' αυτό τον πίνακα αναφέρονται οι περισσότερες εταιρείες εμπειρογνωμόνων παροχής συμβουλών που είναι γνωστές στο διεθνές επίπεδο. Υπό τις περιστάσεις αυτές, η συνδρομή του Ταμείου δεν επιτυγχάνει παρά κατά ένα ελάχιστο βαθμό το στόχο της «δημιουργίας ή ανάπτυξης» εταιρειών ή άλλων οργανισμών παροχής συμβουλών, ο οποίος καθορίζεται με τον κανονισμό.

4.15. Το άρθρο 4, παράγραφος 4 του ίδιου κανονισμού προβλέπει τη συμμετοχή του Ταμείου στη «δημιουργία ή (την) ανάπτυξη υπηρεσιών κοινών για πολλές επιχειρήσεις». Το άρθρο 5, παράγραφος 1(ε), ορίζει ότι η κοινοτική ενίσχυση καλύπτει «μέρος των εξόδων των επιχειρήσεων των σχετικών με τη λειτουργία των υπηρεσιών αυτών». Οι ενέργειες που χρηματοδοτούνται σχετικά στο Ηνωμένο Βασίλειο αφορούν την απόδοση, σε εταιρεία πραγματογνωμόνων λογιστών, των εξόδων για υπηρεσίες σχετικά με συμβουλές σε θέματα διαχείρισης που παρασχέθηκαν σε είκοσι περίπου εμπορικούς οργανισμούς. Τέτοιες πράξεις δεν ανταποκρίνονται στο στόχο του κανονισμού ο οποίος συνίσταται στη συνδρομή στις μικρομεσαίες επιχειρήσεις, ώστε να καθίσταται δυνατό να παρέχονται και σ' αυτές τις επιχειρήσεις, από κοινού όμως, οι ενδεδειγμένες υπηρεσίες για την εξασφάλιση δραστηριοτήτων όπως η διαχείριση, η επιμόρφωση, η έρευνα ή η εξερεύνηση.

4.16. Παρεμφερής παρατήρηση πρέπει να διατυπωθεί όσον αφορά τη «δημιουργία ή (την) ανάπτυξη κοινών υπηρεσιών για πολλές επιχειρήσεις» στην Ιρλανδία (άρθρο 4, παρ. 7, εδάφιο γ), του κανονισμού «παραμεθόριες ζώνες»). Οι σχετικές δαπάνες που δηλώθηκαν, συνίσταντο κυρίως σε ποσά κατ' αποκοπή που καταβλήθηκαν ως συμμετοχή στα έξοδα δραστηριότητας (εμπορικές εκθέσεις, αποστολές εξερεύνησης, πωλήσεις σε μειωμένη τιμή για την προώθηση προϊόντων), ενός δημόσιου οργανισμού στον οποίο έχει ανατεθεί η προώθηση των εξαγωγών. Η ενίσχυση η οποία χορηγείται κατ' αυτό τον τρόπο υπάρχει κίνδυνος να έχει το αντίθετο αποτέλεσμα από εκείνο που επιζητεί ο κανονισμός, το οποίο συνίσταται στη μείωση της εξάρτησης των μικρομεσαίων επιχειρήσεων όσον αφορά υπηρεσίες που παρέχονται από άλλους οργανισμούς.

4.17. Στην Ιρλανδία επίσης, οι δαπάνες για τη βελτίωσην των δραστηριοτήτων στον τομέα των μεταφορών (άρθρο 4, παράγραφος 5 του κανονισμού) αφορούσαν, καθώς προβλεπόταν εξάλλου στο πρόγραμμα, έργα βελτίωσης του αεροδρομίου του SLΙGΟ, το οποίο βρίσκεται στην ομώνυμη κομητεία, η οποία δεν ενέπιπτε στις επιλέξιμες για ενίσχυση ζώνες. Το αεροδρόμιο θεωρείται ότι πρέπει να διευκολύνει την πρόσβαση των τουριστών σε άλλες κομητείες, οι οποίες περιλαμβάνονται στις παραμεθόριες ζώνες. Εξάλλου, η κομητεία του SLΙGΟ κατέστη ζώνη στην οποία μπορεί να χορηγηθεί ενίσχυση αφότου άρχισαν να ισχύουν οι κανονισμοί της 17ης Δεκεμβρίου 1985. Εντούτοις, τέτοιες περιστάσεις δεν αιτιολογούν την κανονικότητα της δαπάνης σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 2 του κανονισμού της 7ης Οκτωβρίου 1980 βάσει του οποίου καθορίστηκαν οι επιλέξιμες ζώνες.

5. ΕΤΗΣΙΕΣ ΕΚΘΕΣΕΙΣ ΕΚΤΕΛΕΣΗΣ

Ετήσιες εκθέσεις που πρέπει να υποβάλλουν τα κράτη μέλη

Σπουδαιότητα των ετήσιων εκθέσεων

5.1. Στο τέλος κάθε έτους πρέπει να υποβάλλεται έκθεση στην Επιτροπή από το οικείο κράτος μέλος. Στην εν λόγω έκθεση παρατίθενται οι πρόοδοι που σημειώνονται κατά την εκτέλεση του ειδικού προγράμματος και αναφέρονται τα πληροφοριακά στοιχεία που απαιτούνται στα παραρτήματα των κανονισμών με τους οποίους θεσπίζονται οι ενέργειες εκτός ποσοστώσεων. Με τις εκθέσεις αυτές πρέπει να παρέχεται στην Επιτροπή η δυνατότητα να εξακριβώνει την εκτέλεση του ειδικού προγράμματος, να γνωρίζει τις επιπτώσεις του και να διαπιστώνει κατά πόσο εκτελούνται οι διάφορες ενέργειες με συνέπεια μεταξύ τους.

5.2. Η σπουδαιότητα μιας τέτοιας έκθεσης, στα πλαίσια του συστήματος διαχείρισης των ενεργειών εκτός ποσοστώσεων, αναφέρθηκε ήδη παραπάνω. Πράγματι αποτελεί το μοναδικό έγγραφο το οποίο έχει προβλεφθεί προκειμένου να παρέχεται στην Επιτροπή η δυνατότητα να βεβαιώνεται για την εκτέλεση του ειδικού προγράμματος, δεδομένου ότι τα λοιπά έγγραφα που πρέπει να διαβιβάζονται από τα κράτη μέλη, σχετικά με την πρόοδο των εκτελούμενων έργων, συνίστανται σε βεβαιώσεις γενικού χαρακτήρα.

Διαθέσιμες ετήσιες εκθέσεις

5.3. Στον πίνακα 8 αναφέρονται οι ετήσιες εκθέσεις εκτέλεσης που διαβιβάστηκαν στην Επιτροπή από τα κράτη μέλη μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου 1985 και οι οποίες αφορούν μόνο προγράμματα που έχουν αρχίσει στα πλαίσια της πρώτης σειράς κανονισμών.

>ΘΕΣΗ ΠΗΝΑΚΑ>

Παρατηρήσεις

Τήρηση της υποχρέωσης για την υποβολή ετήσιας έκθεσης

5.4. Από τον πίνακα 8 αποδεικνύεται ότι οι ισχύουσες διατάξεις, οι οποίες προβλέπουν την υποβολή ετήσιας έκθεσης, θα μπορούσαν να εφαρμόζονται κατά αυστηρότερο τρόπο.

5.5 Σχετικά με τα προγάμματα «διεύρυνση PΓαλλία» και «ενέργεια PΙταλία», τα οποία εγκρίθηκαν τον Ιούνιο του 1981, η πρώτη έκθεση υποβλήθηκε μόλις στα τέλη του 1982. Για τη Γαλλία επίσης, η δεύτερη έκθεση που υποβλήθηκε καταρτίστηκε βάσει της κατάστασης κατά την 1η Μαι¨ου 1984. Εξάλλου, οι εκθέσεις οι σχετικές με τα προγράμματα «διεύρυνση και ενέργεια PΙταλία» για το 1984, δεν είχαν υποβληθεί ακόμη στις 31 Δεκεμβρίου 1985.

5.6. Πρέπει να σημειωθεί ότι, σχετικά μ'αυτό το θέμα, στους κανονισμούς δεν ορίζεται προθεσμία για την υποβολή των ετήσιων εκθέσεων.

Περιεχόμενο των ετήσιων εκθέσεων

5.7. Οι διαφορές ως προς τις μεθόδους κατάρτισης των εκθέσεων εκτέλεσης είναι ακόμη μεγαλύτερες από ό, τι οι διαφορές σχετικά με τα προγράμματα. Ορισμένα έγγραφα περιλαμβάνουν καταστάσεις των σχεδίων για τα οποία χορηγούνται ενισχύσεις, τουλάχιστον όσον αφορά τις κυριότερες κατηγορίες ενεργειών. Άλλα έγγραφα δεν περιλαμβάνουν παρά συνολικά αριθμητικά στοιχεία δαπανών, ακόμη δε προορισμούς πιστώσεων. Όσον αφορά τα πληροφοριακά στοιχεία σχετικά με τα αποτελέσματα της εκτέλεσης των προγραμμάτων, αυτά είναι ασαφή και περιστασιακά.

5.8. Στις εκθε`σεις δεν γίνεται διάκριση μεταξύ των δαπανών για τις οποίες έγιναν ήδη πληρωμές και των δαπανών που παραμένουν πληρωτέες. Για παράδειγμα, ορισμένα ποσά καθορίζονται βάσει «εγγρα`φων προσφορών». Κατά την εξέταση των εγγράφων δεν προκύπτει η διάκριση μεταξύ αναλήψεων υποχρεώσεων, πληρωμών και πληρωτέων υπολοίπων, η οποία είναι παρόλ' αυτά ουσιώδης για την παρακολούθηση της δημοσιονομικής εκτέλεσης των χορηγούμενων συνδρομών.

5.9. Με καμιά έκθεση δεν καθίσταται δυνατή η παρακολούθηση της δημοσιονομικής εκτέλεσης κατά ετήσια τμήματα, ούτε καθίσταται γνωστό ποια είναι, στο επίπεδο του κράτους μέλους, τα τμήματα που έχουν περατωθεί και εκείνα για τα οποία απομένει να γίνει το κλείσιμο των λογαριασμών. Όσον αφορά τις συγκρίσεις με τις προβλέψεις σχετικά με το πρόγραμμα, είναι μεροληπτικές και όχι αρκετά επιμελημένες.

5.10. Στην τελευταία έκθεση για τις παραμεθόριες ζώνες της Ιρλανδίας αναφέρονται, κατά είδος ενέργειας και, σε πολλές περιπτώσεις, κατά σχέδιο, τόσο οι δαπάνες του έτους όσο και οι δαπάνες που σωρεύθηκαν από την έναρξη του προγράμματος. Από τις συμφωνίες με τα ποσά που εμφανίζονται στις εκθέσεις των προγενέστερων ετών προκύπτουν διαφορές, που μπορεί να είναι ευεξήγητες, για τις οποίες όμως δεν παρέχεται καμιά εξήγηση. Συμφωνία του είδους αυτού δεν μπορεί να πραγματοποιηθεί για τις εκθέσεις που αφορούν τις παραμεθόριες ζώες της Βόρειας Ιρλανδίας, ούτε για τις λοιπές εκθέσεις του Ηνωμένου Βασιλείου, στις οποίες αναφέρονται μόνο τα σωρευμένα ποσά των δαπανών. Στις εκθέσεις που αφορούν τα προγράμματα «βιομηχανία σιδήρου και χάλυβα και ναυπηγική βιομηχανία - Ηνωμένο Βασίλειο», καθώς και σ' εκείνες που αφορούν το πρόγραμμα «διεύρυνση PΓαλλία» δεν παρέχεται καμιά κατανομή των δαπανών ανά σχέδιο.

5.11. Βάσει των ενδείξεων που παρέχονται στα παραρτήματα των κανονισμών για τη θέσπιση των ενεργειών εκτός ποσοστώσεων, η Επιτροπή πρέπει να καταρτίσει ένα πρότυρο Pσχέδπο για την εκπόνηση των ετήσιων εκθέσεων, προκειμένου να καθοριστούν τα ακριβή πληροφοριακά στοιχεία που απαιτούνται για να εκτιμάται η πρόοδος των ενεργειών, η αιτιολόγηση των δαπανών και τα αποτελέσμματα της εκτέλεσης των προγραμμάτων.

5.12. Στόχο των ετήσιων εκθέσεων δεν αποτελεί η παροχή κυρίως γενικών πληροφοριακών στοιχείων που είναι χρήσιμα για να καθίσταται γνωστή η κοινοτική δραστηριότητα. Αποτελούν μέρος των δικαιολογητικών εγγράφων της εκτέλεσης του προγράμματος και θα έπρεπε, ιδι`ως, να καθιστούν δυνατή τη συμφωνία με τις αιτήσεις που υποβάλλουν τα κράτη μέλη για την καταβολή των υπολοίπων των ετήσιων δόσεων. Ακόμη και σ' ένα σύστημα συνολικών δημοσιονομικών βεβαιώσεων, όπως το σύστημα των ενεργειών εκτός ποσοστώσεων, η Κοινότητα υποχρεούται να εξακριβώνει το βάσιμο των δαπανών, οι δε ετήσιες εκθέσεις θα πρέπει να συνιστούν, για το σκοπό αυτό, ένα από τα βασικά δικαιολογητικά.

Εξέταση των ετήσιων εκθέσεων και προσαρμογή των ειδικών προγραμμάτων

5.13. Η εξέταση των ετήσιων εκθέσεων πρέπει να παρέχει την ευκαιρία για την υποβολή προτάσεων και τη λήψη, εγκαίρως, νέων αποφάσεων, που να κρίνονται ότι είναι οι ενδεδειγμένες για την υλοποίηση ή, αν είναι αναγκαία, την ταχεία τροποποίηση των προγραμμάτων. Επίσης, σχετικά μ' αυτό το θέμα πρέπει να σημειωθούν ακόμη πρόοδοι.

5.14. Στην έκθεση που υπέβαλε η Ιταλία, στις 30 Νοεμβρίου 1982, σχετικά με τα προγράμματα «διεύρυνση» και «ενέργεια», καθώς και το πρόγραμμα των «ζωνών βιομηχανίας σιδήρου και χάλυβα» το οποίο απέμενε να προταθεί, τονίζονταν οι δυσχέρειες εκτέλεσης που έχουν σχέση με την πάρα πολύ μεγάλη ποικιλία των ενεργειών που προβλέφθηκαν, τις διαφορές που εμφανίζουν οι διατάξεις που διέπουν τη δραστηριότητα των οργανισμών στους οποίους ανατέθηκε η υλοποίηση των προγραμμάτων, καθώς και την έλλειψη ειδικής νομοθεσίας, εθνικής ή περιφερειακής, σε ορισμένους από τους οικείους τομείς.

5.15. Όσον αφορά το Βέλγιο, όπως αναφέρθηκε στο σημείο 3.27, φάνηκε ήδη από το 1983 ότι το πρόγραμμα θα μπορούσε να έχει ορισμένες έμμεσες επιπτώσεις μέσω της διάδοσης των ιδεών, των ανησυχιών και των εμπειριών, οι εργασίες όμως αυτές καθ' αυτές (έρευνες και εφαρμογή) σε θέματα καινοτομίας είναι λιγότερο σημαντικές από ό, τι προβλέφθηκε.

5.15. Τα συγκεκριμένα μέτρα, σχετικά με τα οποία έγιναν τέτοιες διαπιστώσεις, άργησαν να ληφθούν και, παρά την έκδοση των νέων κανονισμών του Συμβουλίου, η κατάσταση, όσον αφορά τα εν λόγω προγράμματα, είχε σημειώσει μικρή εξέλιξη μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου 1985.

Εξέταση των δραστηριοτήτων που υλοποιήθηκαν

5.17. Η εξέταση αυτή στην πράξη δεν μπορεί να πραγματοποιηθεί παρά μόνο για τα προγράμματα στην κατάσταση των οποίων σημειώθηκε σημαντική πρόοδος. Με την επιφύλαξη αυτή, από ορισμένες ετήσιες εκθέσεις των κρατών μελών προκύπτει ότι τα πραγματοποιούμενα έργα εμφανίζουν την τάση να αφορούν εξοπλισμούς και υποδομές. Όσον αφορά τις «παραμεθόριες ζώνες» της Ιρλανδίας και της Βόρειας Ιρλανδίας, οι προβλεπόμενες δαπάνες σχετικά με τις δραστηριότητες που προβλέπονται στο άρθρο 4, παρ. 3 του κανονισμού (εγκατάσταση εξο-πλισμών και διευθέτηση υποδομών άμεσα συνδεδε-μένων με την ανάπτυξη του τουρισμού και τις πολιτιστικές και ψυχαγωγικες δραστηριότητες), όπως είχαν καθοριστεί στο πρόγραμμα της Ιρλανδίας μέχρι τα τέλη του 1984, πραγματοποιήθηκαν μέχρι την ημερομηνία αυτή μέχρι ποσοστού 90,1 %, ενώ το ποσοστό πραγματοποίησης για το σύνολο του προγράμματος ανερχόταν σε 70,1 %. Η τήρηση των προβλέψεων είναι πιο δυσχερής, ιδιαίτερα όσον αφορά τον τομέα των ενισχύσεων στη βιοτεχνία (άρθρο 4, παρ. 6 του κανονισμού: 63,3 % για την Ιρλανδία και 42,7 % για τη Βόρεια Ιρλανδία), συνεπεία ιδίως της δυσκολίας εξεύρεσης αξιόλογων σχεδίων.

5.18. Άλλες εκθέσεις, όπως οι εκθέσεις του Ηνωμένου Βασιλείου για τις ζώνες της «βιομηχανίας σιδήρου και χάλυβα» και της «ναυπηγικής βιομηχανίας» εμφανίζουν το ίδιο ποσοστό πραγματοποίησης, τόσο όσον αφορά τα έργα υποδομής όσο και τις ενισχύσεις στις μικρομεσαίες επιχειρήσεις. Εντούτοις, σχετικά με το θέμα αυτό, πρέπει να ληφθούν υπόψη οι παρατηρήσεις που αναφέρονται στα σημεία 4.17 P4.18, από τις οποίες προκύπτει ότι οι διατάξεις που διέπουν τις ενισχύσεις στις μικρομεσαίες επιχειρήσεις εφαρμόστηκαν με μεγάλη ευρύτητα, χωρίς η εφαρμογή αυτή να είναι συνεπής προς τους στόχους του κανονισμού.

5.19. Οι εκθέσεις που αφορούν τις «παραμεθόριες ζώνες» της Ιρλανδίας, οι οποίες είναι οι μόνες που περιέχουν ανάλυση των δαπανών κατά σχέδιο, καταδεικνύουν επίσης ένα κατακερματισμό και μια σημαντική ποικιλία των επενδύσεων σε υποδομές που χρηματοδοτούνται, γεγονός που αμβλύνει την επίπτωση της κοινοτικής ενέργειας. Σύνολο δαπανών ύψους 7,25 εκατ. ΙRL (δηλ.± 5,2 εκατ. ΕCU) (σχετικών με το άρθρο 4, παρ. 3 του κανονισμού) αφορά 215 σχέδια, δηλαδή μέση δαπάνη 33 721 ΙRL ανά σχέδιο. Ορισμένες επενδύσεις είναι αξίας μικρότερης των 1 000 ΙRL.

5.20. Υφίσταται ένας προφανής κίνδυνος μήπως η ενέργεια εκτός ποσοστώσεων χρησιμοποιηθεί, εν μέρει, για τη χρηματοδότηση επενδύσεων οι οποίες, λόγω του μικρού ύψους τους, δεν θα ήταν επιλέξιμες για το τμήμα ποσοστώσεων του Ταμείου, για το οποίο απαιτείται ελάχιστη δαπάνη ύψους 50 000 ΕCU ανά σχέδιο.

6. ΠΟΡΙΣΜΑΤΑ

6.1. Οι ενέργειες εκτός ποσοστώσεων ανταποκρίθηκαν στην ανάγκη διαφοροποίησης της δραστηριότητας του Ταμείου. Οι εν λόγω ενέργειες εμφανίζουν νεωτεριστικό χαρακτήρα, πράγμα που θα έπρεπε να παρακινεί την Επιτροπή και τα κράτη μέλη να εξετάζουν με περισσότερη προσοχή τα προβλήματα που αφορούν την εφαρμογή των ενεργειών.

6.2. Παρόλ' αυτά, κατά την εκτέλεση αυτών των ενεργειών σημειώθηκαν, μέχρι τώρα, σημαντικές καθυστερήσεις οι οποίες μειώνουν αισθητά τα αποτελέσματά τους. Πρώτον, οι προθεσμίες που απαιτούνται για την προπαρασκευή και την έκδοση των κανονισμών αποδείχτηκε ότι ήταν πάρα πολύ μεγάλες, καθώς και οι προθεσμίες για την εξέταση και την έγκριση των προγραμμάτων. Δεύτερον, διάφορες δυσχέρειες επηρέασαν την εφαρμογή αυτών των προγραμμάτων, δυσχέρειες οι οποίες οφείλονται στο συχνά ασαφή χαρακτήρα τους και στο γεγονός ότι δεν συγκέντρωναν πάντα τις προϋποθέσεις που απαιτούνταν πριν από την υλοποίησή τους.

6.3. Συγχρόνως, η εξέλιξη του κανονιστικού πλαισίου χαρακτηρίζεται από ένα καθορισμό όλο και πιο ευρύ των επιλέξιμων δραστηριοτήτων και περιφερειών, καθώς και από τη χορήγηση σημαντικών προκαταβολών στα κράτη μέλη.

6.4. Υπό τις περιστάσεις αυτές, η Επιτροπή οφείλει να βελτιώσει την εξέταση των προγραμμάτων που της διαβιβάζουν για έγκριση τα κράτη μέλη και να χρησιμοποιήσει πλήρως τις δυνατότητες που προβλέπονται στους ισχύοντες κανόνες, προκειμένου να εξασφαλίσει τη διαχείριση και τον έλεγχο των ενεργειών, διενεργώντας ιδίως περισσότερους και συστηματικούς ελέγχους επιτόπου.

6.5. Η Επιτροπή και τα κράτη μέλη πρέπει να μεριμνήσουν ώστε το περιεχόμενο των προγραμμάτων να στρέφεται περισσότερο γύρω από τα θέματα λειτουργικότητας των παρεμβάσεων και τα αποτελέσματα που πρέπει να επιτυγχάνονται μέσα από το πρίσμα των στόχων των κανονισμών. Επίσης, απαιτείται καλύτερη πληροφόρηση και μεγαλύτερη ευαισθητοποίηση των οικείων τοπικών διοικητικών αρχών, όσον αφορά τη σύλληψη των ιδεών, τους στόχους και τις μεθόδους των κανονισμών. Σε πάρα πολλές περιπτώσεις αποδείχτηκε ότι το πρόγραμμα αποτελούσε ένα έγγραφο κυρίως τυπικού χαρακτήρα, εφόσον δεν συγκέντρωνε τις αναγκαίες προϋποθέσεις ώστε να εφαρμοστεί στην πράξη.

6.6. Στο δημοσιονομικό πεδίο, η διαχείριση εκ μέρους της Επιτροπής στερείται ακόμη του κατάλληλου πλαισίου, από πλευράς εγγράφων και λογιστικής, ώστε να εμφανίζονται οι τρέχουσες χρηματοδοτήσεις και οι, σχετικά σημαντικές, χρηματοδοτήσεις που απομένουν να γίνουν.

6.7. Πρέπει να αναθεωρηθεί η μέθοδος ανάληψης υποχρεώσεων κατά ετήσιες δόσεις που προβλέπεται στους κανονισμούς, η οποία δεν καθιστά δυνατή την τήρηση πλήρους λογιστικής των αναλήψεων υποχρεώσεων και σύμφωνα με την οποία μεταφέρεται, στα επόμενα οικονομικά έτη, μια οικονομική επιβάρυνση το ποσό της οποίας δεν εμφανίζεται στους λογαριασμούς.

6.8. Η Επιτροπή οφείλει επίσης να προσδιορίσει το περιεχόμενο που πρέπει να έχουν οι ετήσιες εκθέσεις, για τον καθορισμό των αναγκαίων πληροφοριακών στοιχείων προκειμένου να προβαίνει σε εκτίμηση της προόδου των εργασιών, της αιτιολόγησης των δαπανών και των αποτελεσμάτων της εφαρμογής των ενεργειών. Ακόμη και σ' ένα σύστημα συνολικών δημοσιονομικών βεβαιώσεων, όπως είναι το σύστημα των ενεργειών εκτός ποσοστώσεων, η Επιτροπή φέρει την ευθύνη του βάσιμου των δαπανών. Σχετικά, οι ετήσιες εκθέσεις θα πρέπει να αποτελούν βασικό έγγραφο, και το περιεχόμενό τους θα πρέπει να καθορίζεται κατά τρόπο ώστε να παρουσιάζονταισυστηματικά πληροφοριακά στοιχεία που θα καθιστούν δυνατή την εκτίμηση της επιλεξιμότητας των δαπανών και τη διευκόλυνση του ενδεχόμενου ελέγχου τους επιτόπου.

6.9. Όλες οι παραπάνω θεωρήσεις θα έπρεπε να επισύρουν ακόμη περισσότερο την προσοχή της Επιτροπής, δεδομένου ότι ο νέος κανονισμός του ΕΤΠΑ αφιερώνει μεγαλύτερο μέρος στη χρηματοδότηση μέσω προγραμμάτων και, γι' αυτό, είναι σημαντικό να χρησιμοποιηθούν πλήρως τα διδάγματα που θα εξαχθούν από την εμπειρία σχετικά με τις ενέργειες εκτός ποσοστώσεων.

Η παρούσα έκθεση εγκρίθηκε από το Ελεγκτικό Συνέδριο στο Λουξεμβούργο, κατά τη συνεδρίασή του της 10ης Ιουλίου 1986.

Για το Ελεγκτικό Συνέδριο

Μarcel ΜΑRΤ

Πρόεδρος

ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ

Ι. Γενικές παρατηρήσεις

Από τις γενικές παρατηρήσεις του Ελεγκτικού Συνεδρίου προκύπτει σαφώς ότι ανακύπτουν δυσχέρειες κατά την εφαρμογή των ειδικών κοινοτικών ενεργειών περιφερειακής ανάπτυξης οι οποίες οφείλονται στο νεωτεριστικό χαρακτήρα αυτών των ενεργειών και στο γεγονός ότι αφορούν μεγάλο αριθμό οικονομικών παραγόντων στις επιλέξιμες περιοχές.

Πράγματι, αντίθετα με τις βιομηχανικές επενδύσεις ή τις επενδύσεις σε έργα υποδομής, που είναι δυνατόν να υπολογιστεί σχετικά εύκολα η αποδοτικότητά τους τόσο από την άποψη κόστους όσο και από την άποψη της παραγωγικότητας, τα ειδικά προγράμματα που αποσκοπούν στη δημιουργία κινήτρων, για την ανάληψη νέων και ποικίλων δραστηριοτήτων που δεν είναι εύκολο να προσδιοριστεί με ακρίβεια η φύση τους, ούτε οι οικονομικές και κοινωνικές της επιπτώσεις κατά τη στιγμή που τίθενται σε εφαρμογή (σημείο 3.6. έως 3.31.). Η ίδια αβεβαιότητα πλανάται επίσης και όσον αφορά τις πιθανότητες επιτυχίας αυτών των προγραμμάτων (σημεία 5.1. έως 5.20.).

Από τα διάφορα κριτήρια αξιολόγησης, εκείνο βάσει του οποίου μπορούσαν να γίνουν ευκολότερα προβλέψεις ήταν εκ πρώτης όψεως η δημιουργία νέων θέσεων εργασίας (σημεία 3.10. έως 3.13.). Στην πραγματικότητα, όμως, ο τρόπος με τον οποίο αντιδρούν, οι επιχειρήσεις στις δυνατότητες χρηματοδότησης που τους παρέχονται από τις εθνικές περιφερειακές και τοπικές αρχές για να δοθεί ένα συγκεκριμένο περιεχόμενο στα προγράμματα, δεν εξαρτάται άμεσα από τις δημόσιες αρχές αλλά κυρίως από τη φύση των οικονομικών δραστηριοτήτων και τις βιομηχανικές παραδόσεις που επικρατούν σε κάθε επί μέρους περιοχή. Διαπιστώθηκε, για παράδειγμα, ότι στις περιοχές που έχουν πληγεί από την παρακμή της ναυπηγικής βιομηχανίας και της βιομηχανίας σιδήρου και χάλυβα, το φάσμα των οικονομικών δραστηριοτήτων των υφισταμένων μικρομεσαίων επιχειρήσεων ήταν πολύ περιορισμένο. Όσον αφορά τις προβλέψεις στον τομέα της δημιουργίας θέσεων εργασίας, οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις που συμμετέχουν στις ειδικές ενέργειες βρίσκονται σε πλήρη σχεδόν αδυναμία να καθορίσουν σαφείς και ρεαλιστικούς στόχους. Οι επιχειρήσεις αυτές αγνοούν, δικαιολογημένα άλλωστε, το βαθμό στον οποίο θα έχει αυξηθεί η παραγωγή τους κατά το τέλος της πενταετίας περιόδου εφαρμογής των ειδικών προγραμμάτων.

Όσον αφορά τις δραστηριότητες συμβουλευτικού χαρακτήρα που έχουν προβλεφθεί υπέρ των μικρομεσαίων επιχειρήσεων, η πείρα δείχνει ότι οι παρεμβάσεις των εμπειρογνωμόνων μπορεί να οδηγήσουν, ανάλογα με την περίπτωση, είτε στο να δοθεί κάποια ώθηση στην επιχείρηση είτε, εάν αποφανθούν αρνητικά για τις προοπτικές της, στην εγκατάλειψη του σχεδίου επέκτασης και ακόμη και στην εξαγορά της εν λόγω επιχείρησης από έναν όμιλο του αντίστοιχου βιομηχανικού κλάδου. Αυτή η εκδοχή δεν πρέπει να θεωρείται καθόλου απίθανη δεδομένου ότι η δραστηριότητα των οργανισμών παροχής συμβουλών στο τομέα της διαχείρισης και της οργάνωσης των επιχειρήσεων συνίσταται στην αξιολόγηση της οικονομικής κατάστασης της επιχείρησης και στη διατύπωση συστάσεων μετά από εξέταση της παραγωγής της Κοινότητας, τόσο από την άποψη των διαρθρώσεών της όσο και από την άποψη των δυνατοτήτων διάθεσης των προϊόντων της. Η υλοποίηση των προσδοκιών των διευθυντών αυτών επιχειρήσεων εξακολουθεί πάντα να εξαρτάται από τις επαγγελματικές ικανότητες των διοικητικών στελεχών και τη δυνατότητα διάθεσης των προϊόντων στην αγορά.

Όσον αφορά την προώθηση της καινοτομίας στη βιομηχανία και τις υπηρεσίες, σε ορισμένες εξαιρετικές περιπτώσεις διαπιστώθηκε ότι η εισαγωγή μιας καινοτομίας αν και συνέβαλε στην αύξηση της παραγωγικότητας της επιχείρησης, οδήγησε στην πραγματικότητα σε μείωση του αριθμού των θέσεων εργασίας. Χαρακτηριστική από την άποψη αυτή είναι εφεύρεση μιας συσκευής για την τοποθέτηση των αρμών ενός τοίχου από τούβλα της οποίας η χρησιμοποίηση επιτρέπει να μειωθεί κατά 50 % ο χρόνος εργασίας ενός οικοδόμου και δεν συμβάλλει με τον τρόπο αυτό στη δημιουργία θέσεων εργασίας, αλλά, αντίθετα, στη μείωση του απαιτούμενου εργατικού δυναμικού, καθιστώντας παράλληλα αποδοτική αυτή τη δραστηριότητα. Για το λόγο αυτό, κάθε απόπειρα ποσοτικού προσδιορισμού των επιπτώσεων της καινοτομίας στην απασχόληση είναι ουσιαστικά αδύνατη και σε κάθε περίπτωση χωρίς ουσιαστική σημασία.

Θα έπρεπε λόγου χάρη σε μια τέτοια προσπάθεια να ληφθεί υπόψη το προσωπικό των επιχειρήσεων που προσέφυγαν στις υπηρεσίες των γραφείων παροχής συμβουλών χωρίς να αφαιρεθεί το προσωπικό των επιχειρήσεων που δεν έκριναν σκόπιμο να θέσουν σε εφαρμογή τις συστάσεις των εμπειρογνωμόνων; Είναι αντίθετα δυνατόν να υπολογιστούν και να θεωρηθούν ως αποτέλεσμα της ειδικής ενέργειας που χρηματοδοτείται από το ΕΤΠΑ οι ενδεχόμενες νέες θέσεις εργασίας που θα δημιουργηθούν σε προηγούμενο στάδιο της παραγωγικής διαδικασίας χάρη στην δημιουργία μιας νέας επιχείρησης που εξασφαλίζει την παραγωγή συσκευών ή μηχανών που έχουν εξευρεθεί σε ένα κέντρο προώθησης της καινοτομίας, του οποίου το ΕΤΠΑ έχει χρηματοδοτήσει μόνο τη μετατροπή του κτιρίου που στεγάζει το κέντρο αυτό; Οι απαντήσεις και στις δύο αυτές περιπτώσεις θα έπρεπε να είναι κατ' αρχήν αρνητικές.

Οι παραπάνω σκέψεις δείχνουν επαρκώς πόσο λεπτή και δύσκολη είναι κάθε προσπάθεια στατιστικού υπολογισμού των επιπτώσεων των περίπλοκων οικονομικών φαινομένων που συνοδεύουν την υλοποίηση των ειδικών προγραμμάτων που χρηματοδοτούνται στα πλαίσια των ειδικών κοινοτικών ενεργειών (σημεία 5.17. μέχρι 5.20.). Πράγματι, στόχος των ενεργειών αυτών είναι να επηρεάσουν περισσότερο το «λογισμικό» της οικονομίας (πνεύμα πρωτοβουλίας, ικανότητα διαχείρισης, καινοτομία, αξιολόγηση των ενδεχόμενων αγορών) παρά την υλικοτεχνική της υποδομή (υποδομές, φυσικό περιβάλλον, ελαφρείς εξοπλισμοί που χρησιμοποιούνται από κοινού, κλπ) που αποτελεί απλώς και μόνο το υλικό υπόβαθρο για μελλοντικές δραστηριότητες των οποίων η δημιουργία εξαρτάται κυρίως από την προσφορά «φαιάς ουσίας».

Όσον αφορά τις συστάσεις που περιλαμβάνονται στα πορίσματα της έκθεσης του Ελεγκτικού Συνεδρίου (σημεία 6.1. έως 6.9.), πρέπει να υπενθυμιστούν οι συνθήκες στα πλαίσια των οποίων εντάσσονται τα διάφορα στάδια του προγραμματισμού και της διαχείρισης των ειδικών κοινοτικών ενεργειών.

Για να καταστεί δυνατή η εκτίμηση των προθεσμιών που απαιτήθηκαν για την έκδοση των κανονισμών και την προπαρασκευή των ειδικών προγραμμάτων (σημείο 6.2.), πρέπει να ληφθεί υπόψη το γεγονός ότι τόσο η Επιτροπή όσο και τα κράτη μέλη βρέθηκαν αντιμέτωπα με το νεωτεριστικό χαρακτήρα μιας ασυνήθιστης γι' αυτά μεθόδου προσέγγισης: την προσέγγιση μέσω προγραμμάτων. Επιπλέον, σημαντικός αριθμός από τις δραστηριότητες που καλύπτονται από τις ειδικές κοινοτικές ενέργειες σχετίζονται άμεσα με το ενδογενές δυναμικό που αποτελεί έναν τομέα που δεν έχει ακόμη αξιοποιηθεί επαρκώς.

Το γεγονός ότι σημειώθηκε στο μεταξύ μια εξέλιξη του κανονιστικού πλαισίου προς την κατεύθυνση μιας μεγαλύτερης ευελιξίας (σημείο 6.3) εξηγείται από την πείρα που αποκτήθηκε κατά την υλοποίηση της πρώτης σειράς ειδικών κοινοτικών ενεργειών και συμβάλλει στην ενίσχυση του λειτουργικού τους χαρακτήρα, ελλείψει του οποίου θα αναστέλλονταν το σύνολο των δραστηριοτήτων.

Στο δημοσιονομικό πεδίο (σημεία 6.6 και 6.7), η Επιτροπή έχει επίγνωση του γεγονότος ότι τίθεται ενδεχομένως το πρόβλημα της διαφάνειας των δημοσιονομικών επιπτώσεων που συνεπάγονται οι πολιτικές δεσμεύσεις που αναλαμβάνει η Κοινότητα εγκρείνοντας για κάθε ειδική κοινοτική ενέργεια το συνολικό ενδεικτικό ύψος του ποσού της χρηματοδότησης που χορηγείται σταδιακά σε πέντε χρόνια. Το ζήτημχ αυτό εξετάζεται σε ένα ευρύτερο πλαίσιο. Όσον αφορά την εκτίμηση των ειδικών προγραμμάτων και την παρακολούθησή τους μέσω των ετήσιων εκθέσεων εκτέλεσης (σημείο 6.8), η Επιτροπή κατέβαλε κάθε δυνατή προσπάθεια για τη βελτίωση των σχετικών διαδικασιών. Παρά το γεγονός ότι στις σχετικές κανονιστικές διατάξεις δεν προβλέπεται η αρχή της συμμετοχής της Επιτροπής στη σύλληψη και στην επεξεργασία του προγράμματος και εν συνεχεία, μετά από την έγκρισή του, στην εφαρμογή του, η Επιτροπή συμμετέχει ενεργά στις διαδικασίες αυτές στο μέτρο των δυνατοτήτων της. Όσον αφορά ειδικότερα την παρακολούθηση των προγραμμάτων, η Επιτροπή διάκειται ευνοϊκά έναντι της πρότασης του Ελεγκτικού Συνεδρίου που αποσκοπεί στην καθιέρωση ενός τυποποιημένου τρόπου παρουσίασης των ετήσιων εκθέσεων εκτέλεσης.

Τέλος, είναι προφανές ότι κατά την εφαρμογή των διατάξεων του νέου κανονισμού σχετικά με τη χρηματοδότηση μέσω προγραμμάτων, η Επιτροπή λαμβάνει πλήρως υπόψη της τα διδάγματα που προέκυψαν από το πρώτο φιλόδοξο εγχείρημα που αποτέλεσαν οι ειδικές κοινοτικές ενέργειες, (σημείο 6.9) κατά το αρχικό στάδιο της υλοποίησης των οποίων αντιμετωπίσθηκαν δυσχέρειες - πράγμα για το οποίο η Επιτροπή έχει πλήρη επίγνωση - ιδίως λόγω του νεωτεριστικού χαρακτήρα τους όσον αφορά την αντιμετώπιση του προβλήματος της περιφερειακής ανάπτυξης.

ΙΙ. Σχόλια που αφορούν συγκεκριμένα σημεία

Επί των συγκεκριμένων σημείων που εκτίθενται κατωτέρω και τα οποία αναφέρθηκαν από το Ελεγκτικό Συνέδριο, η Επιτροπή επιθυμεί να προβεί στα ακόλουθα σχόλια ή διευκρινίσεις.

Σημεία 2.12 έως 2.14

Η Επιτροπή, έχοντας επίγνωση του γεγονότος ότι μπορεί να υπάρχει κάποιο πρόβλημα σχετικά με τη διαφάνεια των δημοσιονομικών επιπτώσεων των πολιτικών δεσμεύσεων της Κοινότητας, εξετάζει το ζήτημα αυτό σε ένα ευρύτερο πλαίσιο.

Σημείο 3.5

Η Επιτροπή πρέπει αναγκαστικά να περιμένει την υποβολή των προγραμμάτων από το κράτος μέλος.

Στις 31 Δεκεμβρίου 1985, η Επιτροπή δεν είχε ακόμη εγκρίνει 11 ειδικά προγράμματα, μεταξύ των οποίων συμπεριλαμβάνονται επτά νέα προγράμματα και τέσσερις τροποποιήσεις που αφορούν παλαιότερα προγράμματα. Από τα ένδεκα αυτά προγράμματα τα επτά έχουν υποβληθεί από τα κράτη μέλη και τη στιγμή αυτή η Επιτροπή προβαίνει στην αξιολόγησή τους. Πάντως, ορισμένα από τα προγράμματα αυτά δεν καλύπτουν ακόμη το σύνολο των προβλεπόμενων περιοχών.

Σημεία 3.10 έως 3.13

Η δυσκολία να προσδιοριστούν ποσοστικά οι στόχοι, ιδίως στον τομέα της απασχόλησης, οφείλεται στην ίδια τη φύση των δραστηριοτήτων για τις οποίες χορηγούνται ενισχύσεις (βλέπε γενικές παρατηρήσεις), δεδομένου ότι αυτές οι δραστηριότητες σχετίζονται στην πλειοψηφία τους με τον τομέα του λογισμικού. Για το λόγο αυτό, οι στόχοι που αναφέρονται στα ειδικά προγράμματα εκφράζονται σε ποιοτικούς όρους ή βασίζονται σε τυποποιημένα κριτήρια αξιολόγησης όπως, για παράδειγμα, το κανονικό και μέσο ποσοστό θέσεων απασχόλησης στις βιομηχανικές ζώνες.

Σημεία 3.14 έως 3.16

Η Επιτροπή θα δημοσιεύει με τον κατάλληλο τρόπο τα εγκρινόμενα ειδικά προγράμματα.

Σημεία 3.17 έως 3.31

Οι απαιτήσεις, ιδίως όσον αφορά τον ποσοτικό προσδιορισμό των στόχων και τη δυνατότητα χωριστής εξέτασης των σχεδίων που πρέπει να ενισχυθούν, πρέπει να μην είναι υπερβολικές και να παραμένουν στα πλαίσια του εφικτού. Στον τομέα του προγραμματισμού πρέπει πράγματι να ευνοείται το στοιχείο της ευελιξίας, που άλλωστε χαρακτηρίζει την όλη δομή των ειδικών προγραμμάτων. Μια αρκετά ανελαστική στάση της Επιτροπής στο ζήτημα αυτό θα παρεμπόδιζε την υλοποίηση κάθε ειδικής κοινοτικής δράσης. Πράγματι, μια τέτοια στάση ενδέχεται να οδηγούσε σε αναστολή της εκπόνησης ειδικών προγραμμάτων, ιδίως λόγω του γεγονότος ότι τα ευεργετικά αυτά μέτρα λαμβάνονται κυρίως υπέρ των μικρομεσαίων επιχειρήσεων, είτε των υφισταμένων είτε αυτών που πρόκειται να δημιουργηθούν, οι οποίες, λόγω της ανεπάρκειας των διοικητικών τους διαρθρώσεων σε συνδυασμό με την αβεβαιότητα που επικρατεί στην αγορά δεν είναι σε θέση να παράσχουν ακριβή στοιχεία.

Η Κοινότητα επέλεξε το στοιχείο της ευελιξίας που από οικονομική άποψη αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση για την επιτυχία μιας επιχείρησης.

Η αξία των ειδικών κοινοτικών ενεργειών εξαρτάται από την ικανότητά τους να στηρίζουν ένα ευρύ φάσμα δραστηριοτήτων οι οποίες, στο πλαίσιο των διαδικασιών που έχουν θεσπιστεί από τους κανονισμούς ενδέχεται να συμβάλουν στην ανάπτυξη των μικρομεσαίων επιχειρήσεων, της καινοτομίας ή στην επίτευξη άλλων στόχων που έχουν καθοριστεί για κάθε έναν από τους κανονισμούς.

Αυτή η προσέγγιση προϋποθέτει την ύπαρξη ευέλικτων διαδικασιών και την ευρεία προσφυγή σε πρωτότυπα μέτρα, δεδομένου ότι ο βασικός στόχος συνίσταται στην ανάληψη των πλέον κατάλληλων, σε σχέση με τα συνολικά επιδιωκόμενα αποτελέσματα, ενεργειών και στην πλήρη αξιοποίηση του υπάρχοντος αναπτυξιακού δυναμικού. Μια τέτοια προσέγγιση, που όπως αναγνωρίζεται από τις εκθέσεις ορισμένων προγραμμάτων, είναι σε ορισμένενς περιπτώσεις φιλόδοξη και αξιέπαινη, είναι συχνά ασυμβίβαστη με τη δυνατότητα να αναφέρονται και να προσδιορίζονται ποσοτικά εκ των προτέρων τα αποτελέσματα των επιδοτούμενων πράξεων.

Όσον αφορά ειδικότερα το στόχο (σημεία 3.24. και 3.25.) του Ελεγκτικού Συνεδρίου σχετικά με τα κίνητρα των προγραμμάτων για τις παραμεθόριες περιοχές της Βορείου Ιρλανδίας και της Ιρλανδίας, οι ενέργειες αυτές αποσκοπούσαν κυρίως να συμβάλουν στην ανάπτυξηοικονομικών δραστηριοτήτων σε περιοχές που θεωρούνται ότι βρίσκονται μονίμως σε μειονεκτική θέση λόγω του διασυνοριακού χαρακτήρα τους. Μια στενότερη διασυνοριακή συνεργασία σε τομείς όπως αυτοί που αναφέρει ενδεικτικά το Ελεγκτικό Συνέδριο, είναι φυσικό να θεωρείται σαν μια από τις αναμενόμενες θετικές συνέπειες αυτής της ανάπτυξης των παραμεθόριων περιοχών. Πρέπει να προστεθεί ότι η επιδιωκόμενη ενίσχυση της διασυνοριακής συνεργασίας συνδέεται εν μέρει με την ευνοϊκή εξέλιξη των πολιτικών πτυχών των διασυνοριακών δεσμών, που αποτελούν ένα χώρο στον οποίο η Επιτροπή δεν διαθέτει συγκεκριμένα μέσα για να βελτιώσει την κατάσταση.

Τέλος, δεν υπάρχει υποχρέωση σύμφωνα με την οποία οι πράξεις παρόμοιας φύσης θα έπρεπε να παρουσιάζονται με ομοιόμορφο τρόπο σε όλα τα ειδικά προγράμματα (σημείο 3.30.). Η έννοια του προγράμματος σημαίνει ακριβώς ότι τα διάφορα είδη πράξεων μπορούν να παρουσιάζονται και να υλοποιούνται με τέτοιο τρόπο ώστε να ανταποκρίνονται όσο το δυνατόν καλύτερα στις ανάγκες μιας συγκεκριμένης περιοχής, στα πλαίσια της τήρησης των γενικών όρων που προβλέπει ο κανονισμός σχετικά με την ειδική κοινοτική ενέργεια.

Σημείο 4.5.

Όσον αφορά τις προθεσμίες για την κατάρτιση των προγραμμάτων, είναι χρήσιμο να ληφθούν υπόψη τα ακόλουθα στοιχεία:

- ο νεωτεριστικός χαρακτήρας των ειδικών ενεργειών για τα κράτη μέλη.

- το γεγονός ότι λόγω του ότι πρόκειται για κάτι το νέο για τις εθνικές διοικήσεις απαιτήθηκε η διενέργεια λεπτών χειρισμών κατά την επεξεργασία των ειδικών προγραμμάτων, ιδίως επειδή στα προγράμματα αυτά ενέχονται τόσο διάφορες δημόσιες αρχές όσο και παράγοντες του ιδιωτικού τομέα, όπως οι ΜΜΕ, τα γραφεία τεχνικών συμβούλων, κλπ.

- το γεγονός ότι, για να είναι σε θέση να εγκρίνει τα προγράμματα, η Επιτροπή χρειάστηκε να ζητήσει επανειλημμένα από τα κράτη μέλη να της παράσχουν συμπληρωματικές πληροφορίες και να επανεξετάσουν ορισμένα μέτρα, πράγμα που θα μπορούσαν να το επιτύχουν μόνο αφού θα ελάμβαναν με τη σειρά τους πληροφορίες από τις ίδιες τις περιοχές.

Σημεία 4.6. έως 4.9.

Ένα μεγάλο μέρος των καθυστερήσεων που αναφέρονται από το Ελεγκτικό Συνέδριο οφείλεται στη βραδύτητα με την οποία, για παντός είδους λόγους, εκτελούνται τα προγράμματα από τα κράτη μέλη. Σε ορισμένες περιπτώσεις χρειάστηκε μάλιστα να γίνει αναδιάρθρωση των αρμόδιων εθνικών υπηρεσιών ώστε να δημιουργηθεί ένα οργανωτικό πλαίσιο που να ανταποκρίνεται στις προϋποθέσεις που είναι απαραίτητες για το σχεδιασμό και την εκτέλεση των ειδικών κοινοτικών ενεργειών.

Σημεία 4.12. έως 4.17.

Η Επιτροπή μερίμνησε ώστε τα έγγραφα που είναι διαθέσιμα να ανταποκρίνονται στις απαιτήσεις της σχετικής νομοθεσίας για το ΕΤΠΑ. Η Επιτροπή έχει πλήρη επίγνωση του ουσιαστικού ρόλου που διαδραματίζουν στον τομέα αυτό οι επιτόπιοι έλεγχοι.

Σημείεο 4.13.

Η Επιτροπή διαπίστωσε επίσης, ιδίως κατά τη διάρκεια μιας αποστολής ελέγχου του ειδικού προγράμματος για τη ναυπηγική βιομηχανία στο Ηνωμένο Βασίλειο, ότι στο ποσό των δαπανών που είχαν δηλωθεί περιλαμβάνονταν κατηγορίες δαπανών οι οποίες δεν ήταν επιλέξιμες βάσει του άρθρου 4 παράγραφος 1 του κανονισμού.

Κατά συνέπεια, με αφετηρία την υπόθεση ότι αυτή η ευρεία ερμηνεία του κονονισμού είχε κατά πάσα πιθανότητα οδηγήσει στο να συμπεριληφθούν παρόμοιες δαπάνες και σε άλλα προγράμματα τα οποία ήταν πρακτικά αδύνατο να ελέγξει, η Επιτροπή ζήτησε από τις βρετανικές αρχές να προβούν σε συστηματικό έλεγχο των κατηγοριών δαπανών που περιλαμβάνονται σε όλες τις πράξεις που εμπίπτουν στις διατάξεις του άρθρου 4 παράγραφος 1 του κανονισμού.

Για το λόγο αυτό, η Επιτροπή γωνστοποίησε στο ενδιαφερόμενο κράτος μέλος ότι δεν θα είναι σε θέση να προβεί σε νέες πληρωμές στα πλαίσια του προγράμματος για τη ναυπηγική βιομηχανία προτού ενημερωθεί για το αποτέλεσμα των ελέγχων που έχει ζητήσει.

Σημείο 4.14.

Η ερμηνεία του άρθρου 4 παράγραφος 3 του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 2616/80 πρέπει να γίνει σε συνδυασμό με το άρθρο 5 στοιχεία γ και δ. Οι διατάξεις του άρθρου 5 στοιχείο γ επιτρέπουν σαφώς σε μία ΜΜΕ να προσφεύγει στις υπηρεσίες των υφισταμένων οργανισμών παροχής συμβουλών, παρέχοντάς τους με τον τρόπο αυτό, μέσω της χρησιμοποίησης των υπηρεσιών των οργανισμών αυτών, μια έμμεση ενίσχυση.

Σημεία 5.11. και 5.12.

Η Επιτροπή διάκειται ευνοϊκά έναντι της υπόδειξης του Ελεγκτικού Συνεδρίου να καθιερωθεί ένας τυποποιημένος τρόπος παρουσίασης της ετήσιας έκθεσης, ιδίως για τους λόγους που αναφέρονται από το Ελεγκτικό Συνέδριο γτο σημείο 5.12. Η υπόδειξη αυτή αποτελεί αντικείμενο εξέτασης.

Σημεία 5.19. και 5.20.

Η προσφυγή σε ενέργειες εκτός ποσοστώσεων για τη χρηματοδότηση μικρών έργων υποδομής θεωρείται ότι συμβιβάζεται απόλυτα με την προσέγγιση μέσω προγραμμάτων. Πράγματι, δεν προβλέπεται κανένα κατώτατο όριο και, λόγω της ίδιας της φύσης τους, αυτά τα έργα υποδομής απαιτούν συχνά μικρές δαπάνες. Έτσι, η δημιουργία εγκαταστάσεων αναψυχής σε αγροτικές περιοχές που θα έχει ως αποτέλεσμα μόνο την αύξηση των τουριστικών επισκέψεων περιορισμένης διάρκειας μπορεί να αποτελέσει σε πολλές περιπτώσεις μία μη αμελητέα πηγή πρόσθετου εισοδήματος για τον τοπικό πληθυσμό. Πράγματι, πολλές από τις ενδιαφερόμενες τοπικές αρχές διαθέτουν περιορισμένα μέσα για να χρηματοδοτήσουν τέτοιες δραστηριότητες.

(1) ΕΕ L 35 της 9. 2. 1979, σ. 1.

(2) ΕΕ L 73 της 21. 3. 1975, σ. 1.

(3) Συνεπεία του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 1787/84 του Συμβουλίου της 19ης Ιουνίου 1984 (ΕΕ L 169 της 28. 6. 1984, σ. 1), όπως τροποποιήθηκε με τον κανονισμό (ΕΟΚ) αριθ. 3634/85 του Συμβουλίου της 17. 12. 1985 (ΕΕ L 350 της 27. 12. 1985, σ. 6).

(4) ΕΕ L 271 της 15. 10. 1980, σ. 1.

(5) ΕΕ L 27 της 31. 1. 1984, σ. 1.

(6) Κανονισμοί (ΕΟΚ) αριθ. 3635/85 μέχρι 3638/85 του Συμβουλίου της 17. 12. 1985 (ΕΕ L 350 της 27. 12. 1985, σ. 8).

(7) Το εν λόγω πιστοποιητικό πρέπει να περιλαμβάνει τις εξής ενδείξεις:

(α) φύση των δραστηριοτήτων τις οποίες καλύπτει η αίτηση πληρωμής,

(β) ύψος και φύση των δαπανών που πραγματοποιεί το κράτος μέλος για τις διάφορες δραστηριότητες κατά την περίοδο την οποία αφορά η αίτηση,

(γ) επιβεβαίωση ότι έχει γίνει έναρξη των δραστηριοτήτων που περιγράφονται στην αίτηση πληρωμής σύμφωνα με το ειδικό πρόγραμμα.

<(BLK0)LA ORG="CCF">GR</(BLK0)LA>

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι

>ΘΕΣΗ ΠΗΝΑΚΑ>

<(BLK0)LA ORG="CCF">GR</(BLK0)LA>

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΙΙ

>ΘΕΣΗ ΠΗΝΑΚΑ>