ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ

της 28ης Ιουλίου 1999

σχετικά με την κρατική ενίσχυση που χορήγησε η Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας στην Everts Erfurt GmbH

[κοινοποιηθείσα υπό τον αριθμό Ε(1999) 3024]

(Το κείμενο στη γερμανική γλώσσα είναι το μόνο αυθεντικό)

(Κείμενο που παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον ΕΟΧ)

(1999/787/ΕΚ)

Η ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ,

Έχοντας υπόψη:

τη συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, και ιδίως το άρθρο 88 παράγραφος 2 πρώτο εδάφιο,

τη συμφωνία σχετικά με τον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο, και ιδίως το άρθρο 62 παράγραφος 1 στοιχείο α),

Αφού κάλεσε τους ενδιαφερόμενους να υποβάλουν τις παρατηρήσεις τους σύμφωνα με τα προαναφερόμενα άρθρα και έλαβε υπόψη τις εν λόγω παρατηρήσεις,

Εκτιμώντας τα ακόλουθα:

Ι

(1) Με την επιστολή της 23ης Ιουλίου 1996, η οποία καταχωρήθηκε στις 25 Ιουλίου, η Γερμανία κοινοποίησε στην Επιτροπή σύμφωνα με το άρθρο 88 παράγραφος 3 της συνθήκης ΕΚ, τη χορήγηση δύο εγγυήσεων από το ομόσπονδο κράτος (Land) της Θουριγγίας στην Everts Erfurt GmbH (στο εξής "Everts"). Το μέτρο καταχωρήθηκε στο μητρώο κρατικών ενισχύσεων της Επιτροπής με αριθμό 593/96. Η Επιτροπή υπέβαλε σειρά ερωτήσεων στις οποίες οι γερμανικές αρχές απάντησαν με επιστολή της 19ης Σεπτεμβρίου, που καταχωρήθηκε την ίδια ημέρα. Η Επιτροπή υπέβαλε συμπληρωματικές ερωτήσεις με επιστολή της 15ης Οκτωβρίου, στις οποίες οι γερμανικές αρχές απάντησαν με επιστολή της 26ης Νοεμβρίου, που καταχωρήθηκε στις 27 Νοεμβρίου, και της 3ης Δεκεμβρίου, που καταχωρήθηκε στις 9 Δεκεμβρίου. Με την επιστολή της 12ης Δεκεμβρίου, που καταχωρήθηκε την ίδια ημέρα, η Γερμανία κοινοποίησε την αδρανή συμμετοχή του Land στην επιχείρηση. Η Επιτροπή ζήτησε συμπληρωματικές πληροφορίες με επιστολή της 10ης Ιανουαρίου, οι οποίες διαβιβάσθηκαν με επιστολή της 7ης Φεβρουαρίου που καταχωρήθηκε την ίδια ημέρα. Τη στιγμή της κοινοποίησης, αποσύρθηκε μια εγγύηση και ανακοινώθηκε η πτώχευση της μητρικής εταιρείας. Με επιστολή της 14ης Μαΐου, που καταχωρήθηκε στις 16 Μαΐου, κοινοποιήθηκε η χορήγηση πρόσθετης χρηματοοικονομικής στήριξης προκειμένου να μην περιέλθει η δικαιούχος επιχείρηση σε κατάσταση αφερεγγυότητας.

(2) Στις 2 Ιουλίου 1997, βάσει των πληροφοριών που είχε στη διάθεσή της, η Επιτροπή αποφάσισε να κινήσει τη διαδικασία που προβλέπεται στο άρθρο 88 παράγραφος 2, επειδή αμφισβητούσε ότι τα μέτρα συμβιβάζονταν με την κοινή αγορά. Στην επιστολή που πληροφορούσε τη Γερμανία για την κίνηση της διαδικασίας, επισυνάπτονταν δώδεκα ερωτήσεις στις οποίες η Γερμανία κλήθηκε να απαντήσει.

(3) Οι γερμανικές αρχές πληροφορήθηκαν σχετικά με την κίνηση της διαδικασίας και με τους λόγους για τους οποίους κινήθηκε με επιστολή της 24ης Ιουλίου 1997, αριθ. μητρώου D/6183. Η επιστολή αυτή δημοσιεύτηκε στην Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων(1). Η υπόθεση έλαβε νέο αριθμό C 42/97. Οι ενδιαφερόμενοι κλήθηκαν να υποβάλουν τις παρατηρήσεις τους εντός ενός μηνός από τη δημοσίευση της επιστολής.

(4) Στη συνέχεια της κίνησης της διαδικασίας στις 24 Ιουλίου, η Γερμανία απέστειλε παρατηρήσεις για δύο επιστολές που διαβιβάσθηκαν στις 17 Νοεμβρίου και καταχωρήθηκαν στις 18 Νοεμβρίου, με αριθμούς Α/39220 και Α/39221. Η Γερμανία παρείχε συμπληρωματικές παρατηρήσεις με επιστολές της 20ής Μαΐου 1998, που καταχωρήθηκαν την ίδια ημέρα, και της 26ης Ιουνίου 1998, που καταχωρήθηκε την 1η Ιουλίου.

(5) Στις 14 Ιουλίου 1998, βάσει των πληροφοριών που είχε στη διάθεσή της, η Επιτροπή αποφάσισε να επεκτείνει τη διαδικασία που είχε κινηθεί κατ' εφαρμογή του άρθρου 88 παράγραφος 2, καθότι αμφισβητούσε το συμβιβάσιμο με την κοινή αγορά δύο άλλων μέτρων ενίσχυσης.

(6) Με επιστολή της 17ης Αυγούστου (αριθ. D/7102), οι γερμανικές αρχές ενημερώθηκαν για την απόφαση αυτή καθώς και για τους λόγους που οδήγησαν στη λήψη της. Και αυτή η επιστολή δημοσιεύτηκε στην Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων(2). Οι ενδιαφερόμενοι κλήθηκαν και πάλι να υποβάλουν τις παρατηρήσεις τους εντός ενός μηνός από τη δημοσίευσή της.

(7) Η Γερμανία υπέβαλε παρατηρήσεις σχετικά με την επέκταση της διαδικασίας, με επιστολή της 9ης Σεπτεμβρίου 1998, που καταχωρήθηκε την ίδια ημέρα. Η Γερμανία υπέβαλε συμπληρωματικές παρατηρήσεις με επιστολές της 11ης Αυγούστου 1998, που καταχωρήθηκε στις 12 Αυγούστου, της 29ης Ιανουαρίου 1999, που καταχωρήθηκε την 1η Φεβρουαρίου, της 22ας Απριλίου 1999, που καταχωρήθηκε στις 23 Απριλίου, και της 10ης Μαΐου 1999, που καταχωρήθηκε την ίδια ημέρα. Η Επιτροπή υπέβαλε περαιτέρω ερωτήσεις με επιστολή της 17ης Μαΐου 1999. Η Επιτροπή απάντησε με επιστολές της 31ης Μαΐου, που καταχωρήθηκε την 1η Ιουνίου, της 10ης Ιουνίου, που καταχωρήθηκε στις 11 Ιουνίου και της 23ης Ιουνίου, που καταχωρήθηκε στις 8 Ιουλίου.

(8) Δεν ελήφθησαν παρατηρήσεις από άλλους ενδιαφερόμενους ούτε κατά την κίνηση, ούτε και κατά την επέκταση της διαδικασίας.

II. Η ΕΝΙΣΧΥΣΗ

A. Everts

(9) Η Everts παράγει και πωλεί προϊόντα από φυσικό καουτσούκ και λατέξ. Το 95 % του κύκλου εργασιών της προέρχεται από την πώληση προφυλακτικών, και το υπόλοιπο 5 % από θήλαστρα, ιατρικά προστατευτικά περιβλήματα και άλλα προϊόντα. Η επιχείρηση ανήκε παλαιότερα στην εταιρεία ιδιωτικοποιήσεων Treuhandanstalt και την 1η Ιανουαρίου 1991 αγοράστηκε από την Wilhelm Everts KG, του Datteln ("Everts Dattelni"). Η ιδιωτικοποίηση αυτή πραγματοποιήθηκε με ανοιχτή και άνευ όρων δημοπρασία που οδήγησε στην πώληση στον πλειοδότη. Δεν χορηγήθηκε καμία ενίσχυση στο πλαίσιο της ιδιωτικοποίησης. Η Everts απασχολεί επί του παρόντος 117 υπαλλήλους.

(10) Κατά τα πρώτα έτη μετά την ιδιωτικοποίησή της η Everts αντιμετώπισε διάφορα προβλήματα. Η πρώτη κρατική ενίσχυση καταβλήθηκε το 1994, υπό μορφή εγγύησης καλής εκτέλεσης 90 %. Η αποδοτικότητα της επιχείρησης βελτιώθηκε έκτοτε και το 1995 παρουσίασε μικρό κέρδος. Ωστόσο, το 1995 παρουσιάστηκαν και οι πρώτες δυσκολίες σε επίπεδο παραγωγικής διαδικασίας, πράγμα που οδήγησε την εταιρεία London International να διακόψει τις παραγγελίες προφυλακτικών. Τούτο είχε σαν αποτέλεσμα σοβαρές ζημίες της τάξεως του 1,5 εκατομμυρίου γερμανικών μάρκων και απαίτηση αποζημίωσης ύψους 500000 γερμανικών μάρκων. Επιπλέον, το δίκτυο διανομής της Everts δεν ήταν κατάλληλα προσαρμοσμένο για να ανταποκριθεί στις απαιτήσεις της αγοράς.

(11) Το 1996, η μητρική εταιρεία Everts Datteln, υπέβαλε αίτηση κήρυξης πτώχευσης(3). Βάσει της σύμβασης ιδιωτικοποίησης, ήταν υποχρεωμένη να αναλάβει τις επενδυτικές και άλλες δαπάνες στις οποίες είχε προβεί η θυγατρική της, Everts, κατά τα προηγούμενα έτη. Η πτώχευση σήμαινε ότι οι απαιτήσεις αυτές, που ανέρχονταν σε 8312 εκατομμύρια γερμανικά μάρκα, δεν επρόκειτο να καλυφθούν με αποτέλεσμα η Everts να βρεθεί σε ιδιαίτερα δύσκολη κατάσταση. Το ταμιευτήριο Sparkasse Erfurt, που αποτελούσε τον βασικό πιστωτή την εποχή εκείνη, καθώς και η Everts Datteln αποφάσισαν να αναζητήσουν νέο επενδυτή για την Everts. Η μητρική εταιρεία πούλησε προς 80000 γερμανικά μάρκα μετοχές της Everts με ονομαστική αξία 3,3 εκατομμύρια γερμανικά μάρκα στην καταπιστευματοδόχο εταιρεία Dr. Zimmermann & Partner Unternehmensberatungs GmbH (στο εξής "Zimmermann"). Η Zimmermann έπρεπε να αναλάβει την υποχρέωση να εξεύρει νέο επενδυτή. Σύμφωνα με τις πληροφορίες της Γερμανίας, η Everts έπρεπε να αποσπασθεί από την μητρική εταιρεία δεδομένου ότι η πτώχευση της Everts Datteln θα οδηγούσε στη συνέχεια στην πτώχευση της θυγατρικής εταιρείας Everts. Η Zimmermann ήταν διατεθειμένη να αγοράσει τις μετοχές επειδή η τιμή πώλησης των 80000 γερμανικών μάρκων ήταν πολύ κατώτερη από την ονομαστική αξία των 3,3 εκατομμυρίων γερμανικών μάρκων. Η Zimmermann δεν έλαβε κρατικές εγγυήσεις ή καμία άλλη κρατική ενίσχυση στο πλαίσιο της εν λόγω πράξης. Οι υποχρεώσεις της τράπεζας θα παρέμεναν στη Sparkasse Erfurt μέχρι την εξεύρεση νέου επενδυτή.

(12) Πέρασε πολύς καιρός ώσπου να βρεθεί νέος επενδυτής και τα προβλήματα της επιχείρησης δεν επιλύθηκαν κατά την περίοδο αυτή, με αποτέλεσμα οι επιδόσεις να χειροτερεύουν συνεχώς το 1996 και το πρώτο εξάμηνο του 1997. Το 1997 εμφανίστηκε ένας αγοραστής, η εταιρεία Condomi, που ήταν διατεθειμένος να αγοράσει την Everts υπό τον όρο ότι αποπληρώνονταν όλα τα παλαιά χρέη. Με συντονισμένη προσπάθεια εκ μέρους της Sparkasse Erfurt και του Land της Θουριγγίας, διαγράφηκε μέρος του χρέους ύψους 7,35 εκατομμυρίων γερμανικών μάρκων(4), και τον Ιούλιο 1997 η Condomi αγόρασε την Everts η οποία μετονομάσθηκε Condomi Erfurt Produktionsgesellschaft mbH. Αμέσως μετά έλαβε δάνειο ύψους 2,5 εκατομμυρίων γερμανικών μάρκων από το πιστωτικό ίδρυμα για την αναδιάρθρωση (Kreditanstalt für Wiederaufbau - "KfW"). Η Condomi έθεσε σε εφαρμογή το σχέδιο αναδιάρθρωσης του 1995. Τα οικονομικά αποτελέσματα της επιχείρησης άρχισαν να βελτιώνονται αμέσως κατά το δεύτερο εξάμηνο του 1997. Το 1998, η εταιρεία αύξησε σημαντικά τις πωλήσεις της και σημείωσε μικρό κέρδος.

B. Η αναδιάρθρωση

(13) Η Γερμανία υπέβαλε κατάλογο των μέτρων αναδιάρθρωσης τα οποία είχαν καταρτισθεί και τεθεί σε εφαρμογή στο πλαίσιο της χορήγησης της πρώτης κρατικής ενίσχυσης το 1993 και το 1994. Τον Δεκέμβριο 1995 τα μέτρα αυτά ενσωματώθηκαν σε ένα γενικό σχέδιο αναδιάρθρωσης. Το σχέδιο 1995 προέβλεπε την επίλυση των προβλημάτων ποιότητας καθώς και εκτεταμένη αναδιοργάνωση του τομέα των πωλήσεων. Ο νέος επενδυτής Condomi ανέλαβε το σχέδιο αυτό τον Ιούλιο 1997 και το εφάρμοσε μέχρι το τέλος του έτους. Κατά τη διάρκεια της αναδιάρθρωσης η εταιρεία έλαβε επανειλημμένως κρατική ενίσχυση.

(14) Η διαδικασία κινήθηκε αρχικά σε σχέση με τα ακόλουθα μέτρα κρατικής ενίσχυσης(5):

1. την εγγύηση 90 % που χορηγήθηκε το 1994 για δάνεια συνολικού ύψους 3,7 εκατομμυρίων γερμανικών μάρκων,

2. την αδρανή συμμετοχή ύψους 2 εκατομμυρίων γερμανικών μάρκων που αποκτήθηκε το 1996 από το ταμείο της Θουριγγίας για την εξυγίανση προβληματικών επιχειρήσεων,

3. το δάνειο ρευστών διαθεσίμων ύψους 700000 γερμανικών μάρκων που χορηγήθηκε από το ταμείο της Θουριγγίας υπέρ των προβληματικών επιχειρήσεων(6).

(15) Η διαδικασία επεκτάθηκε προκειμένου να συμπεριλάβει τα ακόλουθα μέτρα:

1. το δάνειο ρευστών διαθεσίμων ύψους 900000 γερμανικών μάρκων που χορηγήθηκε το 1996 στο πλαίσιο του προγράμματος της Θουριγγίας για τη δανειοδότηση μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων,

2. το δάνειο ύψους 2,5 εκατομμυρίων γερμανικών μάρκων που χορηγήθηκε τον Ιούλιο 1997 από την KfW(7).

Γ. Η αγορά

(16) Στην αρχή της δεκαετίας του 90 η αγορά προφυλακτικών χαρακτηριζόταν από υπερβάλλουσα παραγωγική ικανότητα. Ωστόσο, από τις διαθέσιμες πληροφορίες προκύπτει ότι η κατάσταση βελτιώθηκε στα μισά της δεκαετίας και ότι κατά τα τελευταία χρόνια η αγορά επεκτείνεται συνεχώς. Σύμφωνα με έκθεση που εκπόνησε τον Ιούνιο 1998 η εταιρεία παροχής συμβουλών Global Strategic, ο ρυθμός ανάπτυξης της αγοράς προφυλακτικών είναι 4 % ετησίως. Η παραγωγική ικανότητα της Everts ανερχόταν σε 66 εκατομμύρια προφυλακτικά ετησίως το 1994 και 88 εκατομμύρια μεταξύ του 1995 και του 1997, δηλαδή κατά την περίοδο της βασικής αναδιάρθρωσης(8). Οι συνολικές πωλήσεις στην ευρωπαϊκή αγορά προφυλακτικών ανέρχονταν σε περίπου 900 εκατομμύρια γερμανικά μάρκα το 1995. Το μερίδιο της αγοράς της Everts κατά το έτος αυτό ήταν 1,1 %, που αντιστοιχούσε σε πωλήσεις περίπου 10 εκατομμυρίων γερμανικών μάρκων. Δεν υπάρχουν πιο πρόσφατα στοιχεία όσον αφορά την ευρωπαϊκή αγορά.

(17) Η αγορά προφυλακτικών στην Κοινότητα αποτελεί καθαρά ολιγοπώλιο: σύμφωνα με τις πληροφορίες που παρείχαν οι γερμανικές αρχές, ο όμιλος εταιρειών London International έχει μερίδιο 30 % των πωλήσεων στη Γερμανία, 80 % στο Ηνωμένο Βασίλειο, 61 % στην Ιταλία, 31 % στη Γαλλία και 38 % στην Ισπανία. Η εταιρεία Mapa έχει μερίδιο αγοράς 30 % στη Γερμανία, ενώ η Artsana κατέχει μερίδιο 44 % στην Ισπανία. Στην Ιταλία, δύο άλλοι μεγάλοι κατασκευαστές κατέχουν 20 και 16 %. Σύμφωνα με την έκθεση αγοράς "OTC News" του Αυγούστου 1997, τα τρία βασικά σήματα καλύπτουν το 56 % της γερμανικής αγοράς.

(18) Η εταιρεία-δικαιούχος της ενίσχυσης βρίσκεται στο ομόσπονδο κράτος της Θουριγγίας το οποίο έχει ποσοστό ανεργίας 18 %. Η περιφέρεια πληροί τα κριτήρια για την χορήγηση κρατικής ενίσχυσης βάσει του άρθρου 87 παράγραφος 3 στοιχείο α).

III. ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ

A. Ποσό της κρατικής ενίσχυσης για το οποίο απαιτείται έγκριση

(19) Η Everts έλαβε ενίσχυση από διάφορα κονδύλια του προϋπολογισμού στο πλαίσιο της αναδιάρθρωσής της (βλέπε τμήμα ΙΙ.Β). Μετά την κίνηση και επέκταση των διαδικασιών, έγινε σαφές ότι δεν επρόκειτο για μέτρα τα οποία είχαν ληφθεί στο πλαίσιο εγκεκριμένων προγραμμάτων, πράγμα που σήμαινε ότι έπρεπε να ταξινομηθούν ως εφάπαξ μέτρα. Η Γερμανία δεν αμφισβήτησε την άποψη της Επιτροπής σχετικά με το θέμα αυτό, εξαιρουμένης της περίπτωσης του δανείου 2,5 εκατομμυρίων γερμανικών μάρκων από το KfW. Το αν το εν λόγω δάνειο υπάγεται σε εγκεκριμένο καθεστώς εξετάζεται σε βάθος στις αιτιολογικές σκέψει 22, 23 και 24 κατωτέρω.

(20) Όσον αφορά το δάνειο ρευστών διαθεσίμων ύψους 900000 γερμανικών μάρκων από το καθεστώς χορήγησης δανείων στις ΜΜΕ, η Επιτροπή κίνησε τη διαδικασία σε σχέση με το καθεστώς στο σύνολό του(9). Κατά συνέπεια, η παρούσα απόφαση δεν εξετάζει αν το δάνειο χορηγήθηκε στο πλαίσιο του καθεστώτος: επειδή το καθεστώς χορήγησης δανείων στις ΜΜΕ ενδέχεται μεταγενέστερα να κριθεί ασυμβίβαστο με την κοινή αγορά από την Επιτροπή, το δάνειο εξετάζεται μαζί με τα άλλα μέτρα κρατικής ενίσχυσης προκειμένου να εξακριβωθεί αν πληροί τα κριτήρια για εξαίρεση(10).

(21) Πρέπει επίσης να εξετασθεί κατά πόσον η διαγραφή του χρέους προς την Sparkasse Erfurt το 1997 συνιστούσε κρατική ενίσχυση κατά την έννοια του άρθρου 87 παράγραφος 1.

α) Το δάνειο από το KfW

(22) Κατά την επέκταση της διαδικασίας φαινόταν ότι το δάνειο ύψους 2,5 εκατομμυρίων γερμανικών μάρκων από το KfW δεν συμβιβαζόταν με τους όρους του προγράμματος ενισχύσεων ρευστότητας (μέτρο ενίσχυσης ΝΝ 37/95) επειδή, όταν χορηγήθηκε το δάνειο, είναι πιθανό ότι η Everts αντιμετώπιζε ήδη δυσκολίες. Σκοπός του προγράμματος είναι να παρέχει στις επιχειρήσεις που δεν διαθέτουν επαρκή ρευστότητα τους πόρους που έχουν ανάγκη για να επεκτείνουν τις δραστηριότητές τους. Ωστόσο, με την επιστολή της 4ης Δεκεμβρίου 1995, η Γερμανία επιβεβαίωσε ότι δεν μπορούσε, βάσει του προγράμματος αυτού, να χορηγηθεί ενίσχυση σε "προβληματικές επιχειρήσεις" κατά την έννοια των κοινοτικών κατευθυντήριων γραμμών σχετικά με την διάσωση και αναδιάρθρωση προβληματικών επιχειρήσεων (στο εξής "οι κατευθυντήριες γραμμές")(11).

(23) Σε απάντηση της επέκτασης της διαδικασίας, η Γερμανία προέβαλε το επιχείρημα ότι, όταν χορηγήθηκε το δάνειο από το KfW, η Everts δεν ήταν προβληματική εταιρεία δεδομένου ότι είχε μόλις αγοραστεί από τον νέο επενδυτή, ήτοι την εταιρεία Condomi. Κατά την άποψη των γερμανικών αρχών, το γεγονός ότι η επιχείρηση είχε αγοραστεί από νέο επενδυτή σήμαινε ότι είχε μεταβληθεί και το καθεστώς της ως προβληματική εταιρεία.

(24) Το επιχείρημα όμως αυτό μπορεί να αμφισβητηθεί για πολλούς λόγους. Στις 30 Ιουνίου 1997, οι ζημίες της παλαιάς Everts για το πρώτο εξάμηνο ανέρχονταν σε τρία εκατομμύρια γερμανικά μάρκα. Ένα μήνα αργότερα, είχε αγοραστεί από νέο επενδυτή και το δάνειο από το KfW χορηγήθηκε αμέσως μετά. Οι δυσκολίες της Everts δεν οφείλονταν μόνο στο μεγάλο χρέος αλλά και στη μειωμένη αποδοτικότητα, δεδομένου ότι κατά το πρώτο εξάμηνο του 1997 παρουσίασε ζημίες της τάξεως των δύο εκατομμυρίων γερμανικών μάρκων περίπου επί πωλήσεων ύψους μόνο τριών εκατομμυρίων γερμανικών μάρκων. Ενόψει της ανάληψης από τον νέο επενδυτή, είναι φυσικό ότι οι προοπτικές για το μέλλον ήταν καλύτερες, αλλά αυτό δεν σημαίνει σε καμία περίπτωση ότι τα προβλήματα της επιχείρησης είχαν επιλυθεί απλώς και μόνον επειδή εμφανίστηκε νέος επενδυτής. Κάτω από αυτές τις συνθήκες, πρέπει να συναχθεί ότι το δάνειο του KfW χορηγήθηκε για να βοηθήσει μια προβληματική επιχείρηση και όχι για να διευκολύνει την επέκταση των επιχειρηματικών δραστηριοτήτων μέσω της παροχής ρευστών διαθεσίμων. Κατά συνέπεια, το δάνειο KfW δεν χορηγήθηκε στο πλαίσιο εγκεκριμένου σχεδίου ενίσχυσης και πρέπει να θεωρηθεί εφάπαξ μέτρο, όπως και όλα τα άλλα μέτρα για την ενίσχυση της Everts.

β) Η διαγραφή των χρεών έναντι της Sparkasse Erfurt

(25) Πρέπει να εξακριβωθεί αν η διαγραφή των χρεών έναντι της Sparkasse Erfurt στο πλαίσιο της αγοράς της επιχείρησης από την Condomi συνιστούσε κρατική ενίσχυση κατά την έννοια του άρθρου 87 παράγραφος 1.

(26) Στα μέσα του 1997, οι απαιτήσεις της Sparkasse Erfurt έναντι της Everts ανέρχονταν σε 15135325 γερμανικά μάρκα. Όταν βρέθηκε ο νέος επενδυτής, ορισμένες από τις απαιτήσεις αυτές διαγράφηκαν στο πλαίσιο μιας συντονισμένης ενέργειας: η Sparkasse Erfurt διέγραψε απαιτήσεις ύψους 7351 εκατομμυρίων γερμανικών μάρκων, η εγγύηση του Land αποδεσμεύτηκε, καθιστώντας διαθέσιμο ποσό 3116 εκατομμυρίων γερμανικών μάρκων, ενώ παράλληλα έμεινε ως έχει η αφανής συμμετοχή των δύο εκατομμυρίων γερμανικών μάρκων. Η Sparkasse Erfurt είναι οργανισμός δημοσίου δικαίου και, ως εκ τούτου, η εν λόγω διαγραφή των χρεών μπορεί να συνιστά κρατική ενίσχυση. Η Γερμανία είχε διαβεβαιώσει ρητά την Επιτροπή ότι η διαγραφή μέρους του χρέους ήταν προτιμότερη για την Sparkasse Erfurt από την πτώχευση της Everts. Με τον τρόπο αυτό, η Sparkasse Erfurt μπόρεσε να εξασφαλίσει την αποπληρωμή του ποσού των 7784 εκατομμυρίων γερμανικών μάρκων. Σε περίπτωση πτώχευσης, τα μόνα ρευστοποιήσιμα στοιχεία θα ήταν τα εμπράγματα βάρη επί ακινήτων αξίας μεταξύ 2 και 2,5 εκατομμυρίων γερμανικών μάρκων(12) και η εγγύηση από το Land της Θουριγγίας που ανερχόταν σε 3116 εκατομμυρίων γερμανικών μάρκων. Η αφανής συμμετοχή ύψους δύο εκατομμυρίων γερμανικών μάρκων που ανήκε στο ταμείο Θουριγγίας για την εξυγίανση προβληματικών επιχειρήσεων δεν ήταν διαθέσιμη για να αποπληρωθεί το χρέος έναντι στην Sparkasse Erfurt: το ταμείο ήταν διατεθειμένο να παραιτηθεί από την απαίτηση μόνον ως μέρος μιας συντονισμένης ενέργειας στο πλαίσιο της οποίας όλοι οι άλλοι πιστωτές θα παραιτούνταν από ορισμένες απαιτήσεις τους προκειμένου να διασωθεί η επιχείρηση. Από τον καιρό που άρχισε η αναζήτηση νέου επενδυτή το 1996 ως την αγορά από την Condomi στα μέσα του 1997, η Sparkasse Erfurt δεν χορήγησε άλλα δάνεια στην Everts. Κατά συνέπεια, μπορεί να συναχθεί ότι η Sparkasse Erfurt ενήργησε όπως θα έκανε ένας ιδιώτης προμηθευτής κεφαλαίου και ότι η διαγραφή του χρέους δεν συνιστά κρατική ενίσχυση.

γ) Τα εφάπαξ μέτρα ενίσχυσης πρέπει να ληφθούν υπόψη στην απόφαση αυτή

(27) Τα ακόλουθα μέτρα αποτελούν εφάπαξ μέτρα ενίσχυσης τα οποία πρέπει να ληφθούν υπόψη στην παρούσα απόφαση. Τα μέτρα αυτά αντιστοιχούν συνολικά σε 9,1 εκατομμύρια γερμανικά μάρκα:

α) η εγγύηση 90 % που χορηγήθηκε το 1994 για δάνεια συνολικού ύψους 3,7 εκατομμυρίων γερμανικών μάρκων·

β) η αφανής συμμετοχή ύψους 2 εκατομμυρίων γερμανικών μάρκων που αποκτήθηκε το 1996 από το ταμείο της Θουριγγίας για την εξυγίανση προβληματικών επιχειρήσεων·

γ) το δάνειο ύψους 2,5 εκατομμυρίων γερμανικών μάρκων που χορηγήθηκε τον Ιούλιο 1997 από την KfW·

δ) το δάνειο ρευστών διαθεσίμων ύψους 900000 γερμανικών μάρκων που χορηγήθηκε το 1996 στο πλαίσιο του προγράμματος της Θουριγγίας για τη δανειοδότηση των ΜΜΕ.

(28) Το δάνειο ρευστών διαθεσίμων ύψους 700000 γερμανικών μάρκων που έπρεπε να είχε χορηγηθεί από το ταμείο της Θουριγγίας υπέρ των προβληματικών επιχειρήσεων δεν χορηγήθηκε ποτέ. Κατά συνέπεια, δεν συνιστά κρατική ενίσχυση και δεν εξετάζεται περαιτέρω.

B. Λόγοι για ενδεχόμενη εξαίρεση

(29) Η νέα ενίσχυση που χορηγήθηκε από το BvS και το Land της Θουριγγίας κοινοποιήθηκε ως ενίσχυση αναδιάρθρωσης και, εφόσον ο βασικός στόχος της ενίσχυσης είναι η αναδιάρθρωση προβληματικής επιχείρησης, θα μπορούσε να εφαρμόζεται το άρθρο 87 παράγραφος 3 στοιχείο γ) της συνθήκης ΕΚ βάσει του οποίου μια ενίσχυση μπορεί να θεωρηθεί ότι συμβιβάζεται με την κοινή αγορά αν προορίζεται "για την προώθηση της αναπτύξεως ορισμένων οικονομικών δραστηριοτήτων ή οικονομικών περιοχών, εφόσον δεν αλλοιώνει τους όρους των συναλλαγών κατά τρόπο αντίθετο προς το κοινό συμφέρον". Η ενίσχυση αναδιάρθρωσης μπορεί να θεωρηθεί ότι συμβιβάζεται με την κοινή αγορά εφόσον πληροί τα κριτήρια που ορίζονται στις κατευθυντήριες γραμμές.

(30) Για να είναι σε θέση η Επιτροπή να εγκρίνει το μέτρο ενίσχυσης σύμφωνα με τις κατευθυντήριες γραμμές, το σχέδιο αναδιάρθρωσης πρέπει να πληροί τα ακόλουθα κριτήρια.

Αποκατάσταση της βιωσιμότητας

(31) Ο εκ των ουκ άνευ όρος για όλα τα σχέδια αναδιάρθρωσης είναι ότι πρέπει να αποκαθιστούν τη μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα και υγεία της επιχείρησης εντός εύλογου χρονικού διαστήματος και βάσει ρεαλιστικών υποθέσεων όσον αφορά τους μελλοντικούς όρους λειτουργίας. Kατά συνέπεια, η ενίσχυση αναδιάρθρωσης θα πρέπει, υπό κανονικές συνθήκες, να χορηγηθεί μόνο μία φορά.

(32) Οι αρνητικές επιδόσεις της επιχείρησης κατά το παρελθόν οφείλονταν κυρίως στην απρόβλεπτη πτώχευση της μητρικής εταιρείας. Επί του παρόντος, η οικονομική της κατάσταση είναι ιδιαίτερα ενθαρρυντική, δεδομένου ότι οι πωλήσεις αυξάνονται συνεχώς και η αποδοτικότητά της έχει βελτιωθεί (βλέπε πίνακα). Οι θετικές αυτές εξελίξεις οφείλονται σε μεγάλο βαθμό στην τεχνογνωσία του νέου επενδυτή όσον αφορά το σύστημα διανομής καθώς και στη βελτίωση της ποιότητας των προϊόντων. Το 1999, η επιχείρηση αναμένει νέα σημαντική αύξηση των πωλήσεων. Κάτω από αυτές τις συνθήκες μπορεί να θεωρηθεί ότι πληρούνται τα κριτήρια που αναφέρονται στις κατευθυντήριες γραμμές.

>ΘΕΣΗ ΠΙΝΑΚΑ>

Πρόληψη της αθέμιτης στρέβλωσης του ανταγωνισμού

(33) Βάσει του άρθρου 87 παράγραφος 3 στοιχείο γ), ένας περαιτέρω όρος για τη χορήγηση ενισχύσεων αναδιάρθρωσης είναι ότι πρέπει να συνοδεύονται από μέτρα τα οποία θα αντισταθμίζουν στο βαθμό του δυνατού τις αρνητικές επιπτώσεις στους ανταγωνιστές. Ειδάλλως, οι ενισχύσεις είναι αντίθετες προς το κοινό συμφέρον και δεν θεωρούνται επιλέξιμες για εξαίρεση.

(34) Η Everts είναι μια ΜΜΕ με μικρό μερίδιο τη σχετικής αγοράς, η οποία δεν χαρακτηρίζεται από υπερβάλλουσα παραγωγική ικανότητα. Κατά συνέπεια, δεν υπάρχει κανένας λόγος να υποτεθεί ότι η ενίσχυση θα χρησιμοποιηθεί για την άσκηση επιθετικής πολιτικής στην αγορά ή ότι οδηγεί σε αθέμιτη στρέβλωση του ανταγωνισμού. Η διάρθρωση της αγοράς είναι αρκετά προβληματική και η παρουσία ενός επιπλέον ανταγωνιστού θα μπορούσε να έχει θετική επίπτωση στον ανταγωνισμό. Κατ' αυτόν τον τρόπο, τηρείται και αυτό το κριτήριο των κατευθυντηρίων γραμμών.

Αναλογικότητα της ενίσχυσης ως προς το κόστος και τα οφέλη της αναδιάρθρωσης

(35) Το ποσό και η ένταση της ενίσχυσης πρέπει να περιορίζονται στο ελάχιστο δυνατό που απαιτείται για να καταστεί δυνατή η αναδιάρθρωση και πρέπει να σχετίζονται με τα προβλεπόμενα από κοινοτική άποψη οφέλη. Κατά συνέπεια, οι δικαιούχοι της ενίσχυσης θα πρέπει να συμβάλουν στο σχέδιο αναδιάρθρωσης χρησιμοποιώντας ίδιους πόρους ή εσωτερικές εμπορικές πηγές χρηματοδότησης.

(36) Από το 1993 οι δύο νέοι επενδυτές εισέφεραν συνολικά 5,2 εκατομμύρια γερμανικά μάρκα, εκ των οποίων 1,5 εκατομμύριο γερμανικά μάρκα από την Condomi(13). Η Sparkasse Erfurt χορήγησε δάνεια ύψους 15135325 γερμανικών μάρκων. Διαπιστώθηκε ανωτέρω ότι η διαγραφή υποχρεώσεων ύψους 7,35 εκατομμυρίων γερμανικών μάρκων δεν συνιστά κρατική ενίσχυση. Κατά συνέπεια, η εισφορά των επενδυτών αντιστοιχεί σε ποσοστό 69 % το οποίο είναι κάθε άλλο παρά αμελητέο. Όμως, ακόμα και αν ολόκληρο το δάνειο που χορήγησε η Sparkasse Erfurt ή μόνον η διαγραφή τη υποχρέωση των 7,351 εκατομμυρίων γερμανικών μάρκων θεωρούνταν κρατική ενίσχυση, η εισφορά των επενδυτών θα εξακολουθούσε να ανέρχεται σε 17,6 και 42,6 % αντίστοιχα. Έχοντας υπόψη ότι η Everts είναι ΜΜΕ, και τα δύο αυτά ποσοστά μπορούν να θεωρηθούν "σημαντικά".

(37) Η Επιτροπή καταλήγει στο συμπέρασμα ότι τηρείται και αυτό το κριτήριο των κατευθυντηρίων γραμμών.

Χορήγηση της ενίσχυσης μόνο μία φορά

(38) Χορηγήθηκε ενίσχυση τρεις φορές, το 1994, το 1996 και το 1997: στην περίπτωση αυτή, χορηγήθηκε ενίσχυση επανειλημμένως. Ωστόσο, πρέπει να ληφθεί υπόψη ότι η αναδιάρθρωση της Everts πραγματοποιήθηκε σταδιακά και ότι τα μέτρα που εφαρμόσθηκαν το 1994 ενσωματώθηκαν στο σχέδιο αναδιάρθρωσης του 1995. Βάσει του σχεδίου αυτού, η Everts θα μπορούσε να είχε καταστεί αποδοτική, δεδομένου ότι ο νέος επενδυτής (εταιρεία Condomi) εφάρμοσε το ίδιο σχέδιο το 1997. Η πτώχευση της Everts Datteln -την εποχή εκείνη ήταν η μητρική εταιρεία της Everts- και αποτελεί γεγονός ανεξάρτητο από τη θέληση της Everts, εμπόδισε την άμεση εφαρμογή του σχεδίου. Δεδομένου ότι η μητρική εταιρεία δεν μπορούσε να εκπληρώσει τις υποχρεώσεις της έναντι της Everts, τέθηκε σε κίνδυνο ολόκληρο το σχέδιο αναδιάρθρωσης. Μέσω της αδρανούς συμμετοχής του 1996 και του δανείου τον KfW το 1997, ο νέος επενδυτής Condomi ήταν διατεθειμένος να αναλάβει την Everts και να εκτελέσει το σχέδιο αναδιάρθρωσης. Η επανειλημμένη χορήγηση κρατικής ενίσχυσης δικαιολογείται συνεπώς από εξωτερικούς παράγοντες.

(39) Ως εκ τούτου, τηρείται και αυτό το κριτήριο των κατευθυντηρίων γραμμών.

IV. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ

(40) Η Επιτροπή θεωρεί ότι η Γερμανία χορήγησε κρατική ενίσχυση ύψους 9,1 εκατομμυρίων γερμανικών μάρκων κατά παράβαση του άρθρου 88 παράγραφος 3 της συνθήκης ΕΚ. Ωστόσο, δεδομένου ότι το σχέδιο αναδιάρθρωσης οδήγησε στην αποκατάσταση της μακροπρόθεσμης αποδοτικότητας και ότι η Everts είναι ΜΜΕ, και λαμβάνοντας παράλληλα υπόψη τις επικρατούσες συνθήκες ανταγωνισμού στην αγορά αυτή, η ενίσχυση πρέπει να θεωρηθεί συμβιβάσιμη με την κοινή αγορά,

ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΑΠΟΦΑΣΗ:

Άρθρο 1

Η κρατική ενίσχυση που χορήγησε η Γερμανία στην Everts Erfurt GmbH, ύψους 4652756,12 ευρώ (9,1 εκατομμύρια γερμανικά μάρκα), συμβιβάζεται με την κοινή αγορά κατά την έννοια του άρθρου 87 παράγραφος 1 της συνθήκης ΕΚ.

Άρθρο 2

Η παρούσα απόφαση απευθύνεται στην Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας.

Βρυξέλλες, 28 Ιουλίου 1999.

Για την Επιτροπή

Mario MONTI

Μέλος της Επιτροπής

(1) ΕΕ C 37 της 4.2.1998, σ. 8.

(2) ΕΕ C 377 της 5.12.1998, σ. 2.

(3) Το 1994 η παραγωγική μονάδα της Everts Datteln κατεστράφη από πυρκαγιά, με ζημίες που εκτιμήθηκαν σε 30 εκατομμύρια γερμανικά μάρκα. Η επιχείρηση ήταν ασφαλισμένη για μικρότερο ποσό και αναγκάσθηκε να κηρύξει πτώχευση το 1996.

(4) Η διαγραφή των υποχρεώσεων έναντι της Sparkasse Erfurt δεν συμπεριελήφθη στην διαδικασία, ούτε κατά την κίνηση ούτε και κατά την επέκτασή της. Ωστόσο, το τμήμα ΙΙΙ εξετάζει κατά πόσον το μέτρο αυτό συνιστά κρατική ενίσχυση βάσει του άρθρου 87 παράγραφος 1.

(5) Τα μέτρα που ελήφθησαν υπόψη είναι τα ακόλουθα:

1. οδηγία σχετικά με τη χορήγηση εγγυήσεων από το Land της Θουριγγίας (Richtlinie für die Übernahme von Bürgschaften und Garantien durch das Land Thüringe, ενίσχυση αριθ. Ν 117/96)·

2. ταμείο της Θουριγγίας για την εξυγίανση προβληματικών επιχειρήσεων (Thüringer Fonds zur Konsolidierung von Unternehmen in Schwierigkeiten· ενίσχυση αριθ. ΝΝ 74/95)·

3. ταμείο Θουριγγίας υπέρ των προβληματικών επιχειρήσεων (Richtlinie zum Thüringer Fonds für Unternehmen in Schwierigkeiten· ενίσχυση αριθ. Ν 102/96).

(6) Το δάνειο αυτό δεν χορηγήθηκε ποτέ και συνεπώς δεν εξετάζεται περαιτέρω.

(7) 1. Καθεστώς που εφαρμόζει η Θουριγγία για τη χορήγηση δανείων στις ΜΜΕ (Thüringer Darlehensprogramm für kleine und mittlere Unternehmen): η γερμανική κυβέρνηση υποστήριζε ότι το καθεστώς ήταν de minimis και δεν έπρεπε να κοινοποιηθεί προς έγκριση.

2. Ενίσχυση στο πλαίσιο των δύο προγραμμάτων KfW: το καθεστώς ενισχύσεων ρευστότητας (Liguiditätshilfeprogramm, ενίσχυση ΝΝ 37/95), σε συνδυασμό με το καθεστώς για τις ΜΜΕ της πρώην Ανατολικής Γερμανίας (Mittelstandsprogramm-Ost).

(8) Για ένα ορισμένο χρονικό διάστημα η Everts χρησιμοποίησε ένα πέμπτο μηχάνημα με παραγωγική ικανότητα 25 εκατομμυρίων προφυλακτικών. Το μηχάνημα αυτό δεν μπορούσε να χρησιμοποιηθεί κατά τρόπο προσοδοφόρο και αποσύρθηκε από την παραγωγή το 1997.

(9) Υπόθεση C 87/98 [επιστολή αναφ. SG(99) D/760, 1.2.1999].

(10) Η Everts αποπλήρωσε έκτοτε το δάνειο ρευστών διαθεσίμων με τους τόκους. Ωστόσο, επειδή η Everts είχε προσωρινό όφελος από το εν λόγω δάνειο, τούτο συνιστά κρατική ενίσχυση και πρέπει να ληφθεί υπόψη στην απόφαση.

(11) ΕΕ C 368 της 23.12.1994, σ. 12.

(12) Τα εμπράγματα βάρη επί των ακινήτων της Everts και της Everts Datteln, τα οποία συνιστούν ασφάλεια (Grundschuldsicherheit) για την Sparkasse Erfurt, ανερχόταν αρχικά σε 11,1605 εκατομμύρια γερμανικά μάρκα. Όμως, μετά την πτώχευση της μητρικής εταιρείας, προέκυψε ότι η αξία των ακινήτων ήταν μικρότερη και δεν επαρκούσε για να ικανοποιήσει όλους τους πιστωτές. Αυτό σήμαινε ότι η ασφάλεια που κατείχε η Sparkasse Erfurt άξιζε λιγότερο απ' ό,τι είχει εκτιμηθεί αρχικά και ότι η Sparkasse Erfurt θα είχε λάβει μόνο 2 έως 2,5 εκατομμύρια γερμανικά μάρκα.

(13) Δεν υπάρχουν σχέδια αναδιάρθρωσης που να περιλαμβάνουν τα μέτρα τα οποία έλαβαν οι δύο επενδυτές και συνεπώς είναι δύσκολο να προσδιορισθούν οι αντίστοιχες χρηματοδοτικές συνεισφορές τους, που συνίστανται σε επενδύσεις χρηματοδοτηθείσες από την Everts Datteln και την Condomi αντιστοίχως.