Απόφαση της Επιτροπής

της 13ης Μαΐου 2003

σχετικά με την κρατική ενίσχυση την οποία το Βέλγιο σχεδιάζει να εφαρμόσει υπέρ της Opel Belgium NV

[κοινοποιηθείσα υπό τον αριθμό Ε(2003) 1486]

(Τα κείμενα στην γαλλική και ολλανδική γλώσσα είναι τα μόνα αυθεντικά)

(Κείμενο που παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον ΕΟΧ)

(2003/592/ΕΚ)

Η ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ

Έχοντας υπόψη:

τη συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, και ιδίως το άρθρο 88 παράγραφος 2 πρώτο εδάφιο,

τη συμφωνία για τον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο, και ιδίως το άρθρο 62 παράγραφος 1 στοιχείο α),

Αφού κάλεσε τα ενδιαφερόμενα μέρη να υποβάλουν τις παρατηρήσεις τους σύμφωνα με τα προαναφερόμενα άρθρα(1),

Εκτιμώντας τα ακόλουθα:

ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ

(1) Το σχέδιο ενίσχυσης κοινοποιήθηκε στην Επιτροπή με επιστολή της 2ας Ιουλίου 2002. Η Επιτροπή ζήτησε συμπληρωματικές πληροφορίες στις 20 Αυγούστου 2002, σχετικά με τις οποίες το Βέλγιο απάντησε στις 23 Σεπτεμβρίου 2002.

(2) Στις 27 Νοεμβρίου 2002, η Επιτροπή αποφάσισε να κινήσει τη διαδικασία που προβλέπεται στο άρθρο 88 παράγραφος 2 της συνθήκης, δεδομένου ότι είχε ορισμένες αμφιβολίες ως προς το συμβιβάσιμο της ενίσχυσης με την κοινή αγορά. Το Βέλγιο υπέβαλε τις παρατηρήσεις του σχετικά με την κίνηση της διαδικασίας, με επιστολή της 28ης Ιανουαρίου 2003.

(3) Η απόφαση της Επιτροπής να κινήσει τη διαδικασία δημοσιεύτηκε στην Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων(2). Η Επιτροπή κάλεσε τους ενδιαφερόμενους να υποβάλουν τις παρατηρήσεις τους σχετικά με την εν λόγω ενίσχυση, αλλά δεν έλαβε παρατηρήσεις εκ μέρους τους.

ΛΕΠΤΟΜΕΡΗΣ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΗΣ ΕΝΙΣΧΥΣΗΣ

(4) Δικαιούχος της ενίσχυσης θα είναι η Opel Belgium NV, η οποία βρίσκεται στην Αμβέρσα και ανήκει στην General Motors Corporation. Το εργοστάσιο Opel της Αμβέρσας απασχολεί σήμερα 5914 άτομα και συναρμολογεί το μοντέλο Opel Astra. Στο πλαίσιο ενός μεγάλου σχεδίου αναδιάρθρωσης της General Motors Europe ("σχέδιο Olympia" ), η General Motors έχει την πρόθεση να επενδύσει περίπου 320 εκατ. ευρώ στο εργοστάσιο της Αμβέρσας για να επεκτείνει το υπάρχον εργαστήριο πρέσας και να ανανεώσει τον εξοπλισμό του εργοστασίου για την παραγωγή του νέου μοντέλου Astra και ενός άλλου νέου μοντέλου. Κατά την άποψη των βελγικών αρχών, είναι αναγκαίο να εφαρμοσθεί ένα ευρείας κλίμακας πρόγραμμα νέας κατάρτισης του προσωπικού στο πλαίσιο των επενδύσεων αυτών.

(5) Οι βελγικές αρχές πρότειναν την χορήγηση ενίσχυσης για κατάρτιση ύψους 16,93 εκατ. ευρώ (καθαρή παρούσα αξία: 15,26 εκατ. ευρώ) επί μια τριετία, από το 2003 έως το 2005. Η ενίσχυση αυτή θα πρέπει να χορηγηθεί υπό μορφή ενίσχυσης "ad hoc" εκ μέρους της φλαμανδικής κοινότητας. Το συνολικό επιλέξιμο κόστος του σχεδίου ανέρχεται σε 46,6 εκατ. ευρώ. Σύμφωνα με την κοινοποίηση, το πρόγραμμα περιλαμβάνει στοιχεία ειδικής κατάρτισης που υπολογίζονται σε 25,54 εκατ. ευρώ και μέτρα γενικής κατάρτισης ύψους 21,06 εκατ. ευρώ.

ΛΟΓΟΙ ΠΟΥ ΟΔΗΓΗΣΑΝ ΣΤΗΝ ΚΙΝΗΣΗ ΤΗΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑΣ

(6) Στην απόφασή της για την κίνηση της διαδικασίας της 27ης Νοεμβρίου 2002, η Επιτροπή εξέφρασε αμφιβολίες σχετικά με την ερμηνεία εκ μέρους των βελγικών αρχών του ορισμού της γενικής κατάρτισης σε σχέση με την ειδική κατάρτιση. Δεν μπορεί να αποκλεισθεί το ενδεχόμενο ότι στο πρόγραμμα εφαρμόσθηκε ένας υπερβολικά ευρύς ορισμός της έννοιας "γενική κατάρτιση".

(7) Οι αμφιβολίες που εξέφρασε η Επιτροπή σχετικά με την παρουσία μαθημάτων ειδικής κατάρτισης μεταξύ των μέτρων που χαρακτηρίζονται γενικής κατάρτισης, αφορούσαν ειδικότερα τα μαθήματα "Θεωρητικές έννοιες της λειτουργίας του εργαστηρίου πρέσας" και "Προετοιμασία και εισαγωγή ενός νέου μοντέλου". Και στις δύο περιπτώσεις, τα μαθήματα μπορούσαν να περιλαμβάνουν διδασκαλία που αφορούσε άμεσα και κατά κύριο λόγο τη θέση εργασίας που αντιστοιχούσε στους εργαζόμενους του συγκεκριμένου εργοστασίου αυτοκινήτων και ετίθετο το ερώτημα κατά πόσον τα προσόντα αυτά μπορούσαν να μεταφερθούν σε άλλες επιχειρήσεις ή σε άλλους τομείς απασχόλησης.

ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΠΟΥ ΥΠΕΒΑΛΑΝ ΟΙ ΒΕΛΓΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ

(8) Στις παρατηρήσεις που υπέβαλαν στις 28 Ιανουαρίου 2003 σε απάντηση της κίνησης της διαδικασίας, οι βελγικές αρχές δήλωσαν ότι τα δύο μαθήματα κατάρτισης για τα οποία η Επιτροπή είχε εκφράσει αμφιβολίες έπρεπε όντως να συμπεριληφθούν μεταξύ των μέτρων ειδικής κατάρτισης και, ως εκ τούτου, τροποποίησαν το κοινοποιηθέν σχέδιο ενίσχυσης.

(9) Επί αυτής της βάσης, οι βελγικές αρχές παρείχαν αναθεωρημένη κατανομή των επιλέξιμων δαπανών κατάρτισης και των προβλεπόμενων ενισχύσεων. Σύμφωνα με τις πληροφορίες αυτές, το κόστος της γενικής κατάρτισης ανέρχεται σε 11964710 ευρώ και καλύπτει δραστηριότητες που αφορούν:

- θεωρητική κατάρτιση για νέες μηχανές ("Theoretische opleiding nieuwe uitrusting"): 2776438 ευρώ,

- προσφορά γενικής κατάρτισης ("Algemeen vormingsaanbod"): 3000000 ευρώ,

- κατάρτιση σχετικά με τις αρχές της "Lean production" (βελτιστοποιημένη παραγωγή) ("Training in de Lean produktieprincipes"): 4955847 ευρώ,

- γενικό συντονισμό ("Algemene coordinatie"): 1232425 ευρώ.

(10) Το κόστος της ειδικής κατάρτισης ανέρχεται σε 34661609 ευρώ και καλύπτει τις ακόλουθες δραστηριότητες:

- κατάρτιση στο εργαστήριο πρέσας ("Opleiding pers"): 5107000 ευρώ,

- πρακτική κατάρτιση στις νέες μηχανές ("Praktijkopleiding nieuwe uitrusting"): 5022384 ευρώ,

- προετοιμασία και εισαγωγή νέου μοντέλου ("Voorbereiding en invoering nieuw model"): 18520158 ευρώ,

- πρακτική εφαρμογή των αρχών της "Lean production" ("Toepassen van Lean principles in praktijk"): 5991067 ευρώ,

- απόσβεση ("Afschrijvingen"): 21000 ευρώ.

(11) Κατά συνέπεια, το Βέλγιο τροποποίησε σχετικά το κοινοποιηθέν σχέδιο ενίσχυσης και πληροφόρησε την Επιτροπή ότι είχε την πρόθεση να χορηγήσει ποσό 5,98 εκατ. ευρώ για την γενική κατάρτιση (50 % των επιλέξιμων δαπανών) και ποσό 8,66 εκατ. ευρώ για την ειδική κατάρτιση (25 % των επιλέξιμων δαπανών).

ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΤΗΣ ΕΝΙΣΧΥΣΗΣ

(12) Σύμφωνα με το άρθρο 87 παράγραφος 1 της συνθήκης, είναι ασυμβίβαστες με την κοινή αγορά, κατά το μέτρο που επηρεάζουν τις μεταξύ των κρατών μελών συναλλαγές, οι ενισχύσεις που χορηγούνται υπό οποιαδήποτε μορφή από τα κράτη μέλη ή με κρατικούς πόρους και που νοθεύουν ή απειλούν να νοθεύσουν τον ανταγωνισμό διά της ευνοϊκής μεταχειρίσεως ορισμένων επιχειρήσεων ή ορισμένων κλάδων παραγωγής. Βάσει της πάγιας νομολογίας του Δικαστηρίου των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, το κριτήριο σχετικά με τον επηρεασμό των συναλλαγών πληρούται όταν η δικαιούχος επιχείρηση ασκεί οικονομική δραστηριότητα η οποία συνεπάγεται συναλλαγές μεταξύ κρατών μελών.

(13) Η Επιτροπή σημειώνει ότι η κοινοποιηθείσα ενίσχυση για κατάρτιση χορηγείται με κρατικούς πόρους σε συγκεκριμένη επιχείρηση η οποία ευνοείται εφόσον μειώνονται τις δαπάνες στις οποίες θα είχε προβεί προκειμένου οι εργαζόμενοι σε αυτήν να αποκτήσουν νέα προσόντα μέσω της θέσης σε εφαρμογή του κοινοποιηθέντος προγράμματος κατάρτισης. Εξάλλου, η δικαιούχος της ενίσχυσης, Opel Belgium NV, είναι μια εταιρεία η οποία σχεδιάζει, κατασκευάζει και πωλεί αυτοκίνητα, πράγμα που συνιστά οικονομική δραστηριότητα η οποία συνεπάγεται συναλλαγές μεταξύ των κρατών μελών. Η εν λόγω ενίσχυση για κατάρτιση εμπίπτει, συνεπώς, στο πεδίο εφαρμογής του άρθρου 87 παράγραφος 1 της συνθήκης.

(14) Ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 68/2001 της Επιτροπής, της 12ης Ιανουαρίου 2001, σχετικά με την εφαρμογή των άρθρων 87 και 88 της συνθήκης στις ενισχύσεις για επαγγελματική εκπαίδευση(3) (εφεξής "ο κανονισμός"), ο οποίος εφαρμόζεται στις ενισχύσεις για κατάρτιση σε όλους τους τομείς, ορίζει ότι οι ενισχύσεις που πληρούν όλους τους όρους που προβλέπει θεωρούνται συμβιβάσιμες με την κοινή αγορά και εξαιρούνται από την υποχρέωση κοινοποίησης που προβλέπεται στο άρθρο 88 παράγραφος 3 της συνθήκης, υπό την προϋπόθεση ότι το σχετικό μέτρο περιέχει ρητή αναφορά στον κανονισμό.

(15) Το άρθρο 5 του κανονισμού προβλέπει ότι η υποχρέωση κοινοποίησης εφαρμόζεται όταν το ποσό της ενίσχυσης σε μια επιχείρηση για ένα και το αυτό σχέδιο επαγγελματικής εκπαίδευσης υπερβαίνει το ένα εκατομμύριο ευρώ. Η Επιτροπή παρατηρεί ότι το ποσό της κοινοποιηθείσας ενίσχυσης στην προκειμένη περίπτωση ανέρχεται σε 16,93 εκατ. ευρώ, ότι πρέπει να καταβληθεί σε μία μόνον επιχείρηση και ότι το σχέδιο επαγγελματικής κατάρτισης είναι ένα ενιαίο σχέδιο. Η Επιτροπή παρατηρεί, επίσης, ότι η κοινοποίηση αφορά μεμονωμένη ενίσχυση η οποία δεν χορηγείται κατ' εφαρμογή εγκεκριμένου καθεστώτος ενισχύσεων. Κατά συνέπεια, η Επιτροπή θεωρεί ότι η υποχρέωση κοινοποίησης εφαρμόζεται στο σχέδιο ενίσχυσης και ότι, σύμφωνα με το άρθρο 4 του κανονισμού, η κοινοποίηση πρέπει να εξετασθεί από την Επιτροπή υπό το πρίσμα των κριτηρίων που ορίζει ο εν λόγω κανονισμός.

(16) Κατ' εφαρμογή του άρθρου 3 παράγραφος 1 του κανονισμού, οι μεμονωμένες ενισχύσεις συμβιβάζονται με την κοινή αγορά κατά την έννοια του άρθρου 87 παράγραφος 3 στοιχείο γ), αν πληρούν όλους τους όρους που προβλέπονται στον κανονισμό.

(17) Η Επιτροπή σημειώνει ότι η διάκριση μεταξύ ειδικής και γενικής κατάρτισης πραγματοποιείται κατ' εφαρμογή του άρθρου 4 του κανονισμού. Η ειδική κατάρτιση ορίζεται στο άρθρο 2 του κανονισμού ως η κατάρτιση που περιλαμβάνει διδασκαλία που αφορά άμεσα και κατά κύριο λόγο την τρέχουσα ή μελλοντική θέση του εργαζομένου στην ενισχυόμενη επιχείρηση και παρέχει προσόντα τα οποία είτε δεν είναι μεταβιβάσιμα σε άλλες επιχειρήσεις και άλλους τομείς απασχόλησης είτε είναι μεταβιβάσιμα σε περιορισμένο μόνον βαθμό.

(18) Η γενική κατάρτιση ορίζεται στο άρθρο 2 ως η κατάρτιση που περιλαμβάνει διδασκαλία η οποία δεν αφορά αποκλειστικά ή κατά κύριο λόγο την τρέχουσα ή μελλοντική θέση του εργαζομένου στην ενισχυόμενη επιχείρηση, αλλά του παρέχει προσόντα τα οποία είναι μεταβιβάσιμα σε άλλες επιχειρήσεις ή σε άλλους τομείς απασχόλησης, βελτιώνοντας σημαντικά με τον τρόπο αυτόν τις δυνατότητες απασχόλησής του. Έχει σχέση με τις γενικές δραστηριότητες της επιχείρησης και παρέχει προσόντα τα οποία μπορούν να μεταβιβασθούν, σε μεγάλο βαθμό, σε άλλες επιχειρήσεις ή σε άλλους τομείς απασχόλησης. Μια κατάρτιση θεωρείται γενική αν, για παράδειγμα, οργανώνεται από κοινού από διάφορες ανεξάρτητες επιχειρήσεις ή όταν απευθύνεται σε εργαζομένους διαφορετικών επιχειρήσεων, ή όταν αναγνωρίζεται, πιστοποιείται ή επικυρώνεται από δημόσιους ή άλλους φορείς και οργανισμούς στους οποίους έχουν ανατεθεί οι σχετικές αρμοδιότητες από το κράτος μέλος ή την Κοινότητα.

(19) Οι επιλέξιμες δαπάνες στο πλαίσιο του σχεδίου ενίσχυσης για κατάρτιση απαριθμούνται στο άρθρο 4 παράγραφος 7 του κανονισμού. Όσον αφορά το κόστος προσωπικού των συμμετεχόντων στο σχέδιο κατάρτισης, οι βελγικές αρχές επιβεβαίωσαν ότι ελήφθησαν υπόψη μόνον οι ώρες κατά τις οποίες το προσωπικό συμμετέχει πραγματικά στα μαθήματα κατάρτισης. Σύμφωνα με το άρθρο 4 παράγραφος 7 στοιχείο στ) του κανονισμού, ελήφθη υπόψη μόνον το κόστος προσωπικού, μέχρι του ποσού των συνολικών επιλέξιμων δαπανών που αναφέρονται στα στοιχεία α) έως ε). Βάσει των πληροφοριών που παρείχαν οι βελγικές αρχές, η Επιτροπή σημειώνει ότι το συνολικό επιλέξιμο κόστος του προγράμματος κατάρτισης ανέρχεται σε 46,6 εκατ. ευρώ.

(20) Δυνάμει του άρθρου 4 παράγραφοι 2 και 3, οι ενισχύσεις για κατάρτιση συμβιβάζονται με την κοινή αγορά όταν η έντασή τους δεν υπερβαίνει τις επιλέξιμες δαπάνες που ορίζονται στην παρούσα διάταξη. Σύμφωνα με τον κανονισμό, η μέγιστη ένταση των ενισχύσεων που είναι αποδεκτή για το υπό εξέταση σχέδιο, το οποίο εφαρμόζεται από μια μεγάλη επιχείρηση, είναι 25 % για την ειδική κατάρτιση και 50 % για τη γενική κατάρτιση.

(21) Στην απόφασή της για την κίνηση της διαδικασίας της 27ης Νοεμβρίου 2002, η Επιτροπή εξέφρασε αμφιβολίες σχετικά με την ερμηνεία εκ μέρους των βελγικών αρχών του ορισμού της γενικής κατάρτισης σε σχέση με την ειδική κατάρτιση, ιδίως όσον αφορά τα μαθήματα "Θεωρητικές έννοιες της λειτουργίας του εργαστηρίου πρέσας" και "Προετοιμασία και εισαγωγή ενός νέου μοντέλου". Τα δύο αυτά μαθήματα, τα οποία είχαν παρουσιασθεί ως μαθήματα γενικής κατάρτισης, έπρεπε κατά τα φαινόμενα να χαρακτηρισθούν μέτρα ειδικής κατάρτισης, δεδομένου ότι περιελάμβαναν διδασκαλία η οποία αφορούσε άμεσα και κατά κύριο λόγο τη θέση εργασίας που αντιστοιχούσε στους εργαζόμενους του συγκεκριμένου εργοστασίου αυτοκινήτων και ετίθετο το ερώτημα κατά πόσον τα προσόντα αυτά μπορούσαν να μεταφερθούν σε άλλες επιχειρήσεις ή σε άλλους τομείς απασχόλησης.

(22) Στις παρατηρήσεις που υπέβαλαν στις 28 Ιανουαρίου 2003 σε απάντηση της κίνησης της διαδικασίας, οι βελγικές αρχές δήλωσαν ότι τα δύο μαθήματα κατάρτισης για τα οποία η Επιτροπή είχε εκφράσει αμφιβολίες έπρεπε όντως να είχαν συμπεριληφθεί μεταξύ των μέτρων ειδικής κατάρτισης. Οι βελγικές αρχές παρείχαν αναθεωρημένη κατανομή των επιλέξιμων δαπανών κατάρτισης και των προβλεπόμενων ενισχύσεων. Επ' αυτής της βάσης, η Επιτροπή παρατηρεί ότι το κόστος της γενικής κατάρτισης ανέρχεται σε 11964710 ευρώ, ενώ το κόστος της ειδικής κατάρτισης ανέρχεται σε 34661609 ευρώ.

(23) Τα εφαρμοζόμενα επίπεδα έντασης των ενισχύσεων είναι, αντίστοιχα, 25 % των επιλέξιμων δαπανών για την ειδική κατάρτιση και 50 % των επιλέξιμων δαπανών για την γενική κατάρτιση. Οι αποδεκτές ενισχύσεις ανέρχονται, κατά συνέπεια, σε 5982355 ευρώ για τη γενική κατάρτιση και σε 8665402 ευρώ για την ειδική κατάρτιση.

(24) Η αποδεκτή για το σχέδιο ενίσχυση ανέρχεται συνολικά σε 14647757 ευρώ. Το ποσό αυτό περιλαμβάνει μια επιταγή κατάρτισης ύψους 1500 ευρώ που χορήγησε το υπουργείο της φλαμανδικής κοινότητας. Η Επιτροπή σημειώνει ότι το ποσό των 14646257 ευρώ θα καταβληθεί σε τρεις ισόποσες ετήσιες δόσεις κατά τη διάρκεια της περιόδου 2003-2005.

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ

(25) Λαμβάνοντας υπόψη τα ανωτέρω, η ενίσχυση κατάρτισης ονομαστικής αξίας 14647757 ευρώ, η οποία περιλαμβάνει επιταγή κατάρτισης ύψους 1500 ευρώ και ποσό 14646257 ευρώ καταβλητέο σε τρεις ισόποσες ετήσιες δόσεις κατά τη διάρκεια της περιόδου 2003-2005, είναι συμβιβάσιμη με την κοινή αγορά κατά την έννοια του άρθρου 87 παράγραφος 3 στοιχείο γ) της συνθήκης,

ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΑΠΟΦΑΣΗ:

Άρθρο 1

Η ενίσχυση κατάρτισης ονομαστικής αξίας 14647757 ευρώ, η οποία περιλαμβάνει επιταγή κατάρτισης ύψους 1500 ευρώ και ποσό 14646257 ευρώ καταβλητέο σε τρεις ισόποσες ετήσιες δόσεις κατά τη διάρκεια της περιόδου 2003-2005, την οποία το Βέλγιο προτίθεται να θέσει σε εφαρμογή υπέρ της Opel Belgium NV, είναι συμβιβάσιμη με την κοινή αγορά κατά την έννοια του άρθρου 87 της συνθήκης.

Άρθρο 2

Η παρούσα απόφαση απευθύνεται στο Βασίλειο του Βελγίου.

Βρυξέλλες, 13 Μαΐου 2003.

Για την Επιτροπή

Mario Monti

Μέλος της Επιτροπής

(1) ΕΕ C 2 της 7.1.2003, σ. 7.

(2) Βλέπε υποσημείωση 1.

(3) ΕΕ L 10 της 13.1.2001, σ. 20.