Ειδική έκθεση αριθ. 7/2000

σχετικά με το Διεθνές Ταμείο για την Ιρλανδία και το Ειδικό Πρόγραμμα Ενίσχυσης για την Ειρήνη και Συμφιλίωση στη Βόρειο Ιρλανδία και στις Όμορες Κομητείες της Ιρλανδίας 1995 - 1999, συνοδευόμενη από τις απαντήσεις της Επιτροπής

(βάσει του άρθρου 248, σημείο 4, παράγραφος 2 της συνθήκης ΕΚ)

(2000/C 146/01)

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

>ΘΕΣΗ ΠΙΝΑΚΑ>

ΣΥΝΟΨΗ

Το 1986 το Διεθνές Ταμείο για την Ιρλανδία (ΔΤΙ) ιδρύθηκε βάσει της αγγλο-ιρλανδικής συμφωνίας με πρωταρχικό στόχο την προώθηση της συμφιλίωσης μεταξύ των διηρημένων κοινοτήτων στη Βόρειο Ιρλανδία. Το 1995 θεσπίστηκε μια κοινοτική πρωτοβουλία από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή ως ένα ειδικό πρόγραμμα στήριξης για τη Βόρειο Ιρλανδία και τις όμορες κομητείες της Ιρλανδίας με κοινό στόχο την ενίσχυση της προόδου προς μια σταθερή κοινωνία και προώθησης της συμφιλίωσης μέσω οικονομικής ανάπτυξης και απασχόλησης. Η έκθεση αυτή εξετάζει την ενίσχυση της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τις δραστηριότητες του ΔΤΙ μέχρι τον Δεκέμβριο του 1997 και την εφαρμογή του ειδικού προγράμματος ειρήνης και συμφιλίωσης (Ε & Σ) κατά την περίοδο 1995 - 1997. Ο έλεγχος επικεντρώθηκε στη νομιμότητα και την κανονικότητα της κοινοτικής χρηματοδότησης και, μέσω ενός μεγάλου δείγματος μέτρων και σχεδίων, εξέτασε την αποδοτικότητα και την αποτελεσματικότητα των διαδικασιών που εφαρμόστηκαν και στις δύο ενέργειες για την εκταμίευση των κεφαλαίων.

Οι περιστάσεις υπό τις οποίες το σύνολο της κοινοτικής ενίσχυσης του ΔΤΙ και Ε & Σ - που αποσκοπούσε να προωθήσει την ειρηνευτική διαδικασία στη Βόρειο Ιρλανδία και στις όμορες κομητείες της Ιρλανδίας - αναπτύχθηκε και εφαρμόστηκε, ήταν ιδιαίτερα δύσκολες, δεδομένης της δυσπιστίας που υπήρχε μεταξύ των διαφόρων κοινοτήτων.

Όσον αφορά το ΔΤΙ, το Συνέδριο υπογραμμίζει ότι με την πληρωμή της επιχορήγησης από την Επιτροπή προτού ανακύψει ανάγκη δεν εξασφαλίστηκε η αποδοτικότερη χρησιμοποίηση της κοινοτικής χρηματοδότησης (σημείο 12). Οι ρυθμίσεις του ΔΤΙ σχετικά με τη στελέχωση και τις μεταβιβάσεις εξουσιών δεν διατυπώθηκαν εγγράφως (σημείο 14). Η αξιολόγηση των αιτήσεων συνδρομής και η παρακολούθηση των σχεδίων μετά τη χορήγηση της ενίσχυσης δεν εξασφάλισε χρηστή δημοσιονομική διαχείριση σε όλες τις περιπτώσεις (σημεία 17 - 21). Η Επιτροπή δεν διενήργησε επαλήθευση και επιτόπιους ελέγχους, όπως απαιτεί το άρθρο 3 της χρηματοδοτικής συμφωνίας με το ΔΤΙ (σημείο 28).

Όσον αφορά το πρόγραμμα Ε & Σ, σε μια περιοχή όπου δεν υπήρχαν πολλές ευκαιρίες για διακοινοτική συνεργασία, παρέσχε σημαντικές διαρθρώσεις και κίνητρα τα οποία ενίσχυσαν τη συνεργασία. Παρέσχε ευκαιρίες για εταιρική σχέση και διάλογο και κατέστησε τη διαδικασία λήψης αποφάσεων και την ευθύνη για ανάπτυξη των κοινοτήτων πλησιέστερες στον πολίτη, συμβάλλοντας έτσι στο γενικότερο στόχο βελτίωσης των κοινωνικών και οικονομικών όρων μέσω της άμεσης συμμετοχής των τοπικών κοινοτήτων (σημεία 39 - 40).

Εντούτοις, το Συνέδριο υπογραμμίζει ότι η διάρθρωση του προγράμματος κατέστη περίπλοκη λόγω του μεγάλου αριθμού των οργανισμών εκτέλεσης και των διαφορετικών αναγκών των δύο περιοχών (σημείο 41). Ιδιαίτερα, η απόφαση να ανατεθεί ένα μεγάλο μέρος των καθηκόντων διαχείρισης και λήψης αποφάσεων σε μη κυβερνητικούς οργανισμούς οδήγησε σε δυσκολίες κατά την επιλογή των οργανισμών εκτέλεσης (σημεία 42 - 43). Σε ορισμένες περιπτώσεις, δεν δόθηκε η απαιτούμενη προσοχή από τους οργανισμούς εκτέλεσης στην ανάπτυξη μιας αποτελεσματικής μεθοδολογίας σχετικά με τα στοχοθετημένα σχέδια και τις κοινωνικές ομάδες που ενδιαφέρουν τις κοινότητες (σημεία 52 - 53). Οι διαδικασίες επιλογής και εκτίμησης δεν βασίζονταν σε κοινά κριτήρια και ως αποτέλεσμα ορισμένες εκτιμήσεις ήταν ανεπαρκώς τεκμηριωμένες ή περιλάμβαναν μεθοδολογικές ανακολουθίες ανάλογα με τα σχέδια (σημεία 45 - 48).

Η αρχική χορήγηση χρηματοδότησης για τρία έτη στο πλαίσιο ενός πενταετούς προγράμματος προκάλεσε δυσκολίες στον προγραμματισμό και στη διαχείριση των μέτρων (σημείο 34), και παρατηρήθηκαν καθυστερήσεις στην εκτέλεση των προγραμμάτων (σημεία 35 - 37). Μέχρι τον Δεκέμβριο του 1997 οι ελλείψεις των δημοσιονομικών και διαχειριστικών συστημάτων αναφοράς (σημείο 49) και η έλλειψη ποσοτικά προσδιορισμένων στόχων στο έγγραφο του προγράμματος (σημείο 50) επηρέασαν την αποτελεσματικότητα των μηχανισμών ελέγχων του προγράμματος και την αξιολόγηση της επίπτωσής του.

Τέλος, μολονότι οι στόχοι και οι μηχανισμοί παράδοσης του προγράμματος ΕΕΣ ήσαν ουσιαστικά διαφορετικοί, υπήρχε σημαντική αλληλεπικάλυψη μεταξύ του προγράμματος Ε & Σ, των δραστηριοτήτων του ΔΤΙ και των μέτρων στήριξης των διαρθρωτικών ταμείων, πράγμα που οδήγησε σε έλλειψη αποδοτικότητας και σε καθυστερήσεις κατά την εκτέλεση άλλων προγραμμάτων (σημεία 56 - 58).

ΕΙΣΑΓΩΓΗ

1. Το Διεθνές Ταμείο για την Ιρλανδία (ΔΤΙ) είναι ένας διεθνής οργανισμός, ο οποίος ιδρύθηκε στο πλαίσιο της συμφωνίας της 18ης Σεπτεμβρίου 1986 (εφεξής ονομαζόμενης "η συμφωνία") με σκοπό να συμβάλει στις εργασίες που προβλέπει το άρθρο 10, παράγραφος α) της αγγλο-ιρλανδικής συμφωνίας της 15ης Νοεμβρίου 1985(1), η οποία υπογράφηκε μεταξύ του Ηνωμένου Βασιλείου και της Ιρλανδίας. Οι στόχοι του ΔΤΙ ήταν η παροχή οικονομικής βοήθειας σε μέτρα που αποσκοπούσαν στην προώθηση της συμφιλίωσης μεταξύ των διηρημένων κοινοτήτων στη Βόρειο Ιρλανδία, στη διασυνοριακή συνεργασία και στην προώθηση της οικονομικής και κοινωνικής προόδου. Το ΔΤΙ ενισχύεται προς το παρόν από συνεισφορές της Ευρωπαϊκής Ένωσης (50 % βάσει του άρθρου Β2 - 604 του γενικού προϋπολογισμού της ΕΕ), των Ηνωμένων Πολιτειών Αμερικής (47 %) και της Αυστραλίας (3 %). Το ΔΤΙ επιδιώκει τους στόχους του μέσω μιας σειράς προγραμμάτων των οποίων οι ετήσιοι προϋπολογισμοί κατανέμουν την ενίσχυση στη Βόρειο Ιρλανδία με 75 % και στην Ιρλανδία με 25 %.

2. Τον Σεπτέμβριο του 1994, ύστερα από τη δήλωση κατάπαυσης της βίας στη Βόρειο Ιρλανδία, συμφωνήθηκε μεταξύ της Επιτροπής και των κρατών μελών μια κοινοτική πρωτοβουλία η οποία έφερε τον τίτλο "Το ειδικό πρόγραμμα ενίσχυσης για την ειρήνη και συμφιλίωση στη Βόρειο Ιρλανδία και στις όμορες κομητείες της Ιρλανδίας" (Ε & Σ). Σκοπός της πρωτοβουλίας αυτής ήταν "να σημειωθεί πρόοδος προς μια ειρηνική και σταθερή κοινωνία και να προωθηθεί η συμφιλίωση με την οικονομική ανάπτυξη και την αύξηση της απασχόλησης, να προωθηθεί η αστική και αγροτική ανασυγκρότηση, να αναπτυχθεί η διαμεθοριακή συνεργασία και να διευρυνθεί η κοινωνική ενσωμάτωση"(2).

ΕΛΕΓΧΟΣ ΤΟΥ ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ

3. Ο έλεγχος του Συνεδρίου συνίσταται στην εξέταση της νομιμότητας και της κανονικότητας και των δύο προαναφερθέντων μέτρων και των δραστηριοτήτων του ΔΤΙ μέχρι τον Δεκέμβριο του 1997, και εκείνων του προγράμματος Ε & Σ από τον Ιούλιο του 1995 μέχρι τον Δεκέμβριο του 1997. Επίσης, εξετάστηκαν η αποδοτικότητα και η αποτελεσματικότητα και των δύο μέτρων και ιδιαίτερα, στο πλαίσιο του προγράμματος Ε & Σ, τα μέτρα που χρηματοδοτήθηκαν από το Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης (ΕΤΠΑ). Η περίοδος ελέγχου του ΔΤΙ καλύπτει μια σημαντική περίοδο από το 1989 όταν η πολιτική βία ήταν στο αποκορύφωμά της, πολύ πριν από την κατάπαυση πυρός και τις πρωτοβουλίες ειρήνευσης το 1994. Ενώ όσον αφορά το πρόγραμμα Ε & Σ, η περίοδος ελέγχου (Ιούλιος του 1995 έως Δεκέμβριος του 1997) αντιστοιχεί κυρίως στην αρχική του φάση, κατά τη διάρκεια της οποίας καθορίστηκαν νέες εκτελεστικές διατάξεις. Το Συνέδριο αναγνωρίζει τις πολύ ιδιαίτερες περιστάσεις υπό τις οποίες το ΔΤΙ και το πρόγραμμα Ε & Σ έπρεπε να λειτουργήσουν, καθώς και τους κινδύνους σχετικά με την εκτέλεση αναπτυξιακών δράσεων μέσα σε ένα πολιτικά ασταθές περιβάλλον. Οι διαπιστώσεις ελέγχου θα πρέπει να εξεταστούν λαμβάνοντας υπόψη τις περιστάσεις αυτές.

4. Όσον αφορά το ΔΤΙ, ο έλεγχος του Συνεδρίου συνίσταται σε λεπτομερή εξέταση δείγματος 34 σχεδίων, σε 10 από τα οποία πραγματοποιήθηκε επίσκεψη επιτόπου. Το δείγμα είχε επιλεγεί με σκοπό να είναι αντιπροσωπευτικό των δραστηριοτήτων μέσω των οποίων το ΔΤΙ προσπαθεί να επιτύχει τους στόχους του για την προώθηση του διαλόγου και της συμφιλίωσης, καθώς και για την οικονομική και κοινωνική πρόοδο.

5. Όσον αφορά το πρόγραμμα Ε & Σ, επιλέχθηκε για έλεγχο ένα αντιπροσωπευτικό δείγμα μέτρων που χρηματοδοτήθηκαν στα πλαίσια του προγράμματος Ε & Σ, και που αντιπροσώπευε οκτώ από τους 70 οργανισμούς που ήταν επιφορτισμένοι με την εκτέλεση. Από το δείγμα αυτό, εξετάστηκαν λεπτομερώς 58 σχέδια, σε επτά από τα οποία πραγματοποιήθηκε επίσκεψη επιτόπου.

ΔΙΕΘΝΕΣ ΤΑΜΕΙΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΙΡΛΑΝΔΙΑ

Σύνοψη των κυριοτέρων διαπιστώσεων σχετικά με το ΔΤΙ

6. Οι διαπιστώσεις ελέγχου του Συνεδρίου, οι οποίες παρατίθενται παρακάτω, μπορούν να συνοψιστούν ως εξής:

α) το ΔΤΙ ήταν πρωτοπόρο στην από κοινού διαχείριση και εφαρμογή των προγραμμάτων μεταξύ της Ιρλανδίας και της Βορείου Ιρλανδίας και καινοτόμο στη χορήγηση χρηματοδότησης κατά προτεραιότητα στις μειονεκτικές περιοχές (σημείο 22)·

β) ο ρόλος του ΔΤΙ ως πρώτου χρηματοδότη σχεδίων διευκόλυνε τους δικαιούχους ενισχύσεων να έχουν πρόσβαση σε άλλες χρηματοδοτήσεις (σημείο 23)·

γ) η πληρωμή της επιχορήγησης από την Επιτροπή στο ΔΤΙ προτού ανακύψει ανάγκη δεν εξασφάλισε την αποδοτικότερη χρησιμοποίηση της χρηματοδότησης της ΕΕ (σημείο 12)·

δ) το ΔΤΙ θα έπρεπε να εξετάσει τη θέσπιση ρυθμίσεων όσον αφορά τη στελέχωση και τη μεταβίβαση εξουσιών εγγράφως (σημείο 14)·

ε) η αξιολόγηση των αιτήσεων συνδρομής και η παρακολούθηση των σχεδίων μετά τη χορήγηση ενίσχυσης θα πρέπει να βελτιωθούν για να εξασφαλιστεί η χρηστή δημοσιονομική διαχείριση σε κάθε περίπτωση (σημεία 19 - 21 και 27)·

στ) η αδυναμία της Επιτροπής να διενεργήσει επαλήθευση και επιτόπιους ελέγχους, όπως απαιτείται από το άρθρο 3 της χρηματοδοτικής συμφωνίας ΔΤΙ, πρέπει να αντιμετωπιστεί επειγόντως (σημείο 28).

Χρηματοδοτικές διατάξεις και κανονιστικό πλαίσιο

7. Η ευρωπαϊκή κοινοτική χρηματοδότηση του ΔΤΙ εγκρίθηκε πρώτα το 1989(3), όταν το ΔΤΙ ήδη υπήρχε και λειτουργούσε επί τρία έτη. Εντούτοις, το αναγκαίο νομικό πλαίσιο για την κοινοτική χρηματοδότηση θεσπίστηκε μόνο με τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 2687/94 του Συμβουλίου, της 31ης Οκτωβρίου 1994(4).

8. Κατά την περίοδο 1989 έως 1994 η Επιτροπή πραγματοποίησε μία ετήσια συνεισφορά στο ΔΤΙ, ύψους 15 εκατ. ECU. Τον Οκτώβριο του 1994 το Συμβούλιο καθόρισε τις χρηματοδοτικές κοινοτικές συνεισφορές στο ΔΤΙ σε 20 εκατ. ECU ετησίως για τα έτη 1995, 1996 και 1997. Μεταγενέστερες ετήσιες συνεισφορές ύψους 17 εκατ. ECU προβλέφθηκαν για τα έτη 1998 και 1999(5), με την απαίτηση να πραγματοποιηθεί πριν από τον Απρίλιο του 1999 εξέταση των αποτελεσμάτων του ΔΤΙ και της ανάγκης για περαιτέρω στήριξη. Η εξέταση αυτή έχει έκτοτε πραγματοποιηθεί και στη Σύνοδο Κορυφής των αρχηγών κρατών ή κυβερνήσεων στο Βερολίνο τον Μάρτιο του 1999 εγκρίθηκαν επιπλέον ετήσιες συνεισφορές ύψους 15 εκατ. ECU για τα έτη 2000 έως 2002.

9. Ο κανονισμός χρηματοδότησης του 1994 προβλέπει ότι η Επιτροπή διαχειρίζεται τη συνεισφορά και ότι υποβάλλει ετήσια έκθεση στην αρμόδια για τον προϋπολογισμό αρχή, συμπεριλαμβανομένης μιας αναλυτικής έρευνας των δραστηριοτήτων του ΔΤΙ, μιας εκτίμησης της φύσης και της επίπτωσης των παρεμβάσεών του, καθώς και των αποτελεσμάτων των επιτόπιων ελέγχων που διενεργεί η Επιτροπή.

10. Ο πίνακας 1 δείχνει την εκτέλεση της κοινοτικής συνεισφοράς στο ΔΤΙ στο πλαίσιο του προϋπολογισμού ως προς τις αναλήψεις υποχρεώσεων και τις πληρωμές. Κατά την περίοδο 1989 - 1997 αναλήφθηκε για το ΔΤΙ συνολικό ποσό 150 εκατ. ECU της κοινοτικής χρηματοδότησης, από τα οποία καταβλήθηκαν τα 146 εκατ. ECU (97 %). Η ετήσια συνεισφορά της Κοινότητας καταβάλλεται σε δύο δόσεις: πρώτη προκαταβολή ύψους 80 % που πραγματοποιείται βάσει μιας ενιαίας αίτησης από το ΔΤΙ και το υπόλοιπο 20 % καταβάλλεται ύστερα από παραλαβή των ετήσιων λογαριασμών του ΔΤΙ από την Επιτροπή. Αυτές οι ρυθμίσεις πληρωμής είναι διαφορετικές από εκείνες που εφαρμόζονται στο πρόγραμμα Ε & Σ, ως προς το ότι οι πληρωμές στο ΔΤΙ πραγματοποιούνται βάσει μιας σταθερής ετήσιας συνεισφοράς, ανεξάρτητα από τα πραγματικά επίπεδα των δαπανών (βλέπε πίνακα 2).

Πίνακας 1

Εκτέλεση της "κοινοτικής συνεισφοράς στο Διεθνές Ταμείο για την Ιρλανδία" στο πλαίσιο του προϋπολογισμού

>ΘΕΣΗ ΠΙΝΑΚΑ>

Πίνακας 2

Αναλήψεις υποχρεώσεων και πληρωμές της ΕΕ στο Διεθνές Ταμείο για την Ιρλανδία και στο ειδικό πρόγραμμα ενίσχυσης για την ειρήνη και συμφιλίωση στη Βόρειο Ιρλανδία και στις όμορες κομητείες της Ιρλανδίας

>ΘΕΣΗ ΠΙΝΑΚΑ>

11. Οι κανόνες προϋπολογισμού και λογιστικής που εγκρίθηκαν από το ΔΤΙ δίνουν δυνατότητα μεταφοράς από ένα οικονομικό έτος στο άλλο των πιστώσεων που αναλήφθηκαν για συγκεκριμένα σχέδια για τα οποία συντάχθηκαν επιστολές προσφοράς και πιστώσεων που δεν διατέθηκαν για ένα συγκεκριμένο σχέδιο αλλά που αναλήφθηκαν για προγράμματα. Η πρακτική αυτή της κάλυψης των αναλήψεων υποχρεώσεων από μελλοντικές συνεισφορές χρηματοδοτών οδήγησε σε έλλειμμα ύψους 16,46 εκατ. ECU στον ισολογισμό του Ταμείου τον Σεπτέμβριο του 1997. Το ΔΤΙ ενημέρωσε το Συνέδριο ότι η υιοθετηθείσα παρουσίαση των λογαριασμών του Ταμείου απεικονίζει το ιδιαίτερο καθεστώς του Ταμείου.

12. Παρόλα αυτά, το 1995, 1996 και 1997, δαπανήθηκε το 37 % μόνο κατά μέσο όρο των συνολικών δαπανών που αναλήφθησαν, πράγμα που οδήγησε σε σημαντικά τραπεζικά υπόλοιπα ύψους 64,85 εκατ. ECU, 88,91 εκατ. ECU και 78,75 εκατ. ECU στους λογαριασμούς που τηρεί το ΔΤΙ. Μολονότι το άρθρο 6 της ετήσιας δήλωσης στην οποία προέβη το ΔΤΙ προς την Επιτροπή προβλέπει την πληρωμή πιστώσεων που δεν χρησιμοποιήθηκαν, οι διαδικασίες πληρωμής της Επιτροπής, οι οποίες επιτρέπουν την αυτόματη πληρωμή προκαταβολών στο ΔΤΙ, επισπεύδοντας συγχρόνως τη χρησιμοποίηση των πιστώσεων του προϋπολογισμού της Κοινότητας, δεν περιλαμβάνουν εκτίμηση των άμεσων οικονομικών αναγκών του ΔΤΙ από την Επιτροπή.

Διοικητικές διαδικασίες

13. Το διοικητικό συμβούλιο του ΔΤΙ διορίζεται από κοινού από τις βρετανικές και ιρλανδικές κυβερνήσεις, με παρατηρητή στις συνεδριάσεις του συμβουλίου, ο οποίος ορίζεται από την κάθε χώρα χρηματοδότησης και από την ΕΕ. Από την άποψη της διοικητικής διάρθρωσης, το ΔΤΙ, το οποίο έχει ιδιαίτερο νομικό καθεστώς, είναι ανεξάρτητο και δεν επιτρέπεται να λαμβάνει καμία οδηγία από καμία κυβέρνηση (βλέπε παράρτημα 1).

14. Σύμφωνα με το άρθρο 10 της αγγλο-ιρλανδικής συμφωνίας, η γραμματεία του ΔΤΙ, η οποία αποτελείται από δύο γενικούς διευθυντές και άλλους αποσπασμένους υπαλλήλους και από τις δύο δημόσιες διοικήσεις, εξασφαλίζεται χωρίς χρέωση και από τις δύο κυβερνήσεις. Εντούτοις, τέτοιες αποσπάσεις δεν καλύπτονται από χωριστές συμβάσεις εργασίας. Ενώ ο κανονισμός διαδικασίας του Ταμείου αναφέρεται σε συγκεκριμένα καθήκοντα και αρμοδιότητες των δύο γενικών διευθυντών, οι αρμοδιότητες και τα καθήκοντα των άλλων υπαλλήλων δεν αναφέρονται ρητά εγγράφως. Επιπλέον, η μεταβίβαση συμβατικών εξουσιών από το συμβούλιο κατά την υπογραφή επιστολών προσφοράς και οι συμβάσεις διαχείρισης δεν καλύπτονται ρητά από τον κανονισμό διαδικασίας του Ταμείου, αλλά καθορίζονται από τα έθιμα και την πρακτική.

Προγράμματα του ΔΤΙ

15. Το ΔΤΙ επιδιώκει τους στόχους του μέσω μιας σειράς προγραμμάτων που συνίστανται σε σχέδια, τα οποία προκύπτουν κυρίως από ανοικτό μειοδοτικό διαγωνισμό. Μέχρι τα τέλη του 1997 το ΔΤΙ είχε συγχρηματοδοτήσει περίπου 3600 σχέδια που αφορούσαν μειονεκτικές περιοχές, πρωτοβουλίες που ενδιαφέρουν τις κοινότητες, διευρυμένους ορίζοντες, επιχειρήσεις και τεχνολογία, τουρισμό, αστική ανάπτυξη και υποδειγματικά σχέδια (βλέπε πίνακα 3).

Πίνακας 3

Προγράμματα και πληρωμές του Διεθνούς Ταμείου για την Ιρλανδία το 1997

>ΘΕΣΗ ΠΙΝΑΚΑ>

16. Μια προπαρασκευαστική αξιολόγηση του κάθε σχεδίου πραγματοποιείται από τη γραμματεία του ΔΤΙ ή/και τις ομάδες προγραμμάτων, ακολουθούμενη από μια τυπική αξιολόγηση από το υπουργείο ή τον οργανισμό διαχείρισης. Τα σχέδια εξετάζονται τότε από τα μέλη που ορίζονται από το συμβούλιο για να υποβληθούν στο σύνολο του διοικητικού συμβουλίου του Ταμείου, το οποίο αποφασίζει για τα σχέδια ύστερα από λήψη γνωμοδότησης της συμβουλευτικής επιτροπής.

Διαδικασίες αξιολόγησης των σχεδίων

17. Σύμφωνα με τους "όρους πρόσληψης των μελών του συμβουλίου" και τους "κανόνες διαδικασίας και λειτουργίας του συμβουλίου", αυτό μπορεί να προσλαμβάνει εμπειρογνώμονες και συμβούλους για να το συνδράμουν στην αξιολόγηση των προτάσεων που του υποβάλλονται και γενικά κατά την άσκηση των καθηκόντων του. Το Ταμείο χρησιμοποιεί τη δυνατότητα αυτή και γενικά η διαχείριση των σχεδίων πραγματοποιείται από υπουργεία ή οργανισμούς του δημόσιου τομέα. Αντίθετα με τη δωρεάν παροχή υπηρεσιών γραμματείας και από τις δύο κυβερνήσεις, όπως προβλέπεται στη συμφωνία, το ΔΤΙ κατέβαλε στους οργανισμούς αυτούς ποσά 3,14 εκατ. ECU, 3,59 εκατ. ECU και 2,89 εκατ. ECU για τα έτη 1996, 1997 και 1998 αντίστοιχα για την υπηρεσία αυτή. Τούτο αντιπροσώπευε το 5 % κατά μέσο όρο των δαπανών του προγράμματος.

18. Σύμφωνα με τους "κανόνες διαδικασίας και λειτουργίας του συμβουλίου", προβλέπονται ειδικά κριτήρια αξιολόγησης των σχεδίων για το ΔΤΙ, τα οποία περιλαμβάνουν διατάξεις ότι πρέπει να επιτυγχάνεται η αποδοτικότητα των σχεδίων και ότι τα σχέδια πρέπει να υπόκεινται σε εκ των προτέρων αξιολογήσεις, συμπεριλαμβανομένων των αξιολογήσεων του κινδύνου.

19. Μολονότι τα περισσότερα σχέδια που εξετάστηκαν συμφωνούσαν με τους στόχους του ΔΤΙ, διαπιστώθηκε ότι η αυστηρότητα της αξιολόγησης του κινδύνου και οι αξιολογήσεις που πραγματοποιήθηκαν ήταν ανεπαρκείς σε οκτώ από τα 34 σχέδια που εξέτασε το Συνέδριο(6). Παραδείγματα διαδικασιών που παρουσίαζαν αδυναμίες ήταν:

α) η απόφαση χορήγησης ενίσχυσης σε ένα σχέδιο χωρίς να πραγματοποιηθεί τυπική αξιολόγηση της δραστηριότητας, [π.χ. ένα σχέδιο ενός ιππικού ομίλου(7)· ενώ το ΔΤΙ είχε ενημερώσει το Συνέδριο ότι είχε πραγματοποιήσει εσωτερική αξιολόγηση, θεωρήθηκε μη αναγκαία μία χωριστή οικονομική αξιολόγηση της δραστηριότητας]·

β) ένα σχέδιο που ανήκει στην πρωτοβουλία "μειονεκτικές περιοχές", όπου, ενώ τα σχέδια εκμετάλλευσης είχαν υποβληθεί από το πρόγραμμα για τη στήριξη της αίτησης χρηματοδότησης, η πρώτη τυπική αξιολόγηση του σχεδίου πραγματοποιήθηκε μόνο αφού εγκρίθηκε από το ΔΤΙ η αρχική ενίσχυση ύψους 915985 ECU(8)·

γ) ένα σχέδιο, όπου η έλλειψη πλήρους εμπορικής αξιολόγησης οδήγησε στην αντικατάσταση του προτεινόμενου σχεδίου από ένα άλλο [π.χ. ένα σχέδιο πολιτιστικού και γλωσσικού κέντρου(9) αντικαταστάθηκε από ένα κτίριο που περιλάμβανε κινηματογράφο και γραφεία χρησιμοποιούμενα για τη στέγαση του κοινοτικού συμβουλίου έναντι καταβολής μισθώματος] και

δ) ένα σχέδιο(10) όπου η επιστολή προσφοράς χορήγησης, η οποία είχε απορριφθεί από τον αιτούντα, υποβλήθηκε εκ νέου πριν από μια δεύτερη οικονομική αξιολόγηση και παρά τις επιφυλάξεις των συγχρηματοδοτών όσον αφορά την αποδοτικότητα των σχεδίων μετά την περικοπή.

20. Σε 3 από τις 34 περιπτώσεις που εξετάστηκαν(11), μια πολλαπλή χρηματοδότηση χορηγήθηκε σε σχέδια για την κάλυψη των υπερβάσεων κόστους και την αποπληρωμή δανείων. Παραδείγματος χάρη, στην περίπτωση ενός σχεδίου κέντρου επίδειξης πολυμέσων(12), το ΔΤΙ συνεισέφερε ένα αρχικό ποσό 1494268 ECU, και χορήγησε επιπλέον 373566 ECU και 522993 ECU τα επόμενα έτη. Παρά το γεγονός αυτό, το σχέδιο, το οποίο δεν ήταν αυτάρκες, προσπαθούσε να λάβει στις 31 Δεκεμβρίου 1997 μια συνεχή βοήθεια για να μπορέσει να συνεχίσει να λειτουργεί. Χωρίς να τεθεί υπό αμφισβήτηση η γενικότερη αξία των σχεδίων αυτών, και τα τρία σχέδια δεν είχαν επιτύχει την οικονομική βιωσιμότητα στις 31 Δεκεμβρίου 1997, πράγμα το οποίο αποτελούσε τη βάση πάνω στην οποία είχε ληφθεί η απόφαση χρηματοδότησης του ΔΤΙ.

Παρακολούθηση και αξιολόγηση των σχεδίων

21. Σε 6 από τις 34 περιπτώσεις που εξετάστηκαν(13) διαπιστώθηκαν αδυναμίες. Σ' αυτές τις αδυναμίες παρακολούθησης και αξιολόγησης προστέθηκε ανεπαρκής διαχείριση εκ μέρους των υπευθύνων των σχεδίων. Παραδείγματα των αδυναμιών αυτών ήταν τα εξής:

α) μη τήρηση των όρων χορήγησης της ενίσχυσης [π.χ. στην περίπτωση ενός σχεδίου αγροτικής ανάπτυξης(14), στο οποίο χορηγήθηκε ενίσχυση συνολικού ύψους 1084834 ECU. Ενώ το ΔΤΙ είχε δώσει εντολή να καταρτιστούν τρεις εκθέσεις εμπειρογνωμόνων για το 1995, 1996 και 1997, οι οποίες επισήμαναν σοβαρά προβλήματα διαχείρισης του σχεδίου, η αρχική χορήγηση πραγματοποιήθηκε χωρίς την απαιτούμενη συνεισφορά της τοπικής κοινότητας και άλλες επιχορηγήσεις παρασχέθηκαν χωρίς σημαντική βελτίωση των συστημάτων ελέγχου]·

β) καθυστερήσεις στην άμεση λήψη μέτρων για τη διασφάλιση των επενδύσεων του ΔΤΙ [π.χ. η επένδυση σε ένα σχέδιο κέντρου στέγασης και δραστηριοτήτων(15), στο οποίο χορηγήθηκαν 793200 ECU, ήταν ανεπιτυχής λόγω συνεχών οικονομικών δυσκολιών. Ένα εσωτερικό σημείωμα του ΔΤΙ σχετικά με το σχέδιο ανέφερε ότι οι συνολικές δαπάνες που αφορούσαν το κτίριο ανέρχονται σε 1541175 ECU, πράγμα το οποίο (φαίνεται) σχεδόν απίθανο σε όποιον έχει δεί το κτίριο είτε ημιτελές είτε τελειωμένο. Ενώ το ΔΤΙ ενημέρωσε το Συνέδριο ότι ένα τμήμα του σχεδίου έχει προς το παρόν πωληθεί και είναι λειτουργικό, ωστόσο το κοινοτικό αυτό σχέδιο απέτυχε λόγω ελλείψεων στη διαχείριση του σχεδίου και στον έλεγχο του κόστους].

Αποτέλεσμα του ΔΤΙ

22. Η ίδρυση του ΔΤΙ το 1987 προηγήθηκε της μεταρρύθμισης των διαρθρωτικών ταμείων και εισήγαγε ορισμένες αρχές, οι οποίες αργότερα θα αποτελούσαν τα κύρια στοιχεία της μεταρρύθμισης, όπως η προγραμματισμένη προσέγγιση της οικονομικής ανάπτυξης και η σημασία της διακοινοτικής εταιρικής σχέσης. Παρομοίως, το Ταμείο ήταν πρωτοπόρο στην από κοινού διαχείριση και εφαρμογή των προγραμμάτων μεταξύ της Ιρλανδίας και της Βορείου Ιρλανδίας και καινοτόμο στη χορήγηση χρηματοδότησης κατά προτεραιότητα στις μειονεκτικές περιοχές.

23. Η έκθεση αξιολόγησης της Επιτροπής του Μαρτίου 1997 για το ΔΤΙ(16) εκτιμά το ρόλο του Ταμείου ως πρώτο χρηματοδότη σχεδίων που δίνει τη δυνατότητα σε δικαιούχους ενίσχυσης να έχουν πρόσβαση και σε άλλες χρηματοδοτήσεις. Ενώ αυτός ο δείκτης κεφαλαιικής εξάρτησης εκφράζεται ως 1,8: 1 για την περίοδο 1994 έως 1996, δεν δίδεται καμία ανάλυση ως προς το ποιο ποσοστό του αριθμητικού αυτού στοιχείου αφορά τη συγχρηματοδότηση της ΕΕ και ποιο ποσοστό είναι η ιδιωτική επέμβαση. Επιπλέον, αποδίδοντας αυτή την επίδραση της κεφαλαιικής εξάρτησης στη βοήθεια του ΔΤΙ μόνο, αγνοείται ο όγκος της δημόσιας χρηματοδότησης (συμπεριλαμβανομένης της ΕΕ), η οποία ούτως ή άλλως θα ήταν διαθέσιμη, ιδιαίτερα σε μια περιοχή του στόχου 1. Επιπλέον, η έλλειψη πραγματικής ανάλυσης του εικαζόμενου αποτελέσματος και συνεργασίας μεταξύ των χρηματοδοτών, συχνά αποκρύπτουν τον ουσιαστικό ρόλο και το αποτέλεσμα των άλλων συγχρηματοδοτών των σχεδίων, τόσο στο εθνικό όσο και στο κοινοτικό επίπεδο.

24. Σε μια μελέτη, για την οποία έδωσε εντολή το ΔΤΙ το 1994 σχετικά με τα αποτελέσματα των προγραμμάτων του, εκτιμήθηκε ότι ο αριθμός των θέσεων εργασίας που δημιουργήθηκαν στο πλαίσιο των σχεδίων, τα οποία ελάμβαναν βοήθεια από το Ταμείο ανερχόταν σε 23787 θέσεις στις 30 Σεπτεμβρίου 1994. Το αριθμητικό αυτό στοιχείο μειώθηκε στις 11186, όταν ελήφθη υπόψη το αποτέλεσμα εκτοπίσματος και το μηδενικό αποτέλεσμα (ήτοι μία εκτίμηση της πιθανότητας των σχεδίων να λάβουν εναλλακτική χρηματοδότηση ή να συνεχίσουν χωρίς ενίσχυση). Η εκτίμηση αυτή μειώθηκε αργότερα σε 7000 θέσεις εργασίας σε μια μεταγενέστερη μελέτη το 1996 που κάλυπτε την ίδια περίοδο [πραγματοποιηθείσα από συμβούλους(17), οι οποίοι συνεργάστηκαν στην πρώτη μελέτη].

25. Η βάση δεδομένων του Ταμείου σχετικά με τα σχέδια καταχωρεί τις εκτιμήσεις του τελικού αριθμού των θέσεων εργασίας για τα σχέδια που λαμβάνουν ενίσχυση κατά την ημερομηνία έγκρισης των σχεδίων. Εντούτοις, η μελέτη αποτελέσματος για την οποία δόθηκε εντολή εκτίμησε τον πραγματικό αριθμό των επιτόπου θέσεων εργασίας σε 85 % του αριθμού των πιθανών θέσεων που δήλωσε το ΔΤΙ, πράγμα το οποίο κρίνεται αρκετά ευνοϊκό σε σχέση με τα αποτελέσματα των άλλων οργανισμών. Στην περίπτωση δύο σχεδίων που εξετάστηκαν κατά τον έλεγχο, ο εκτιμηθείς αριθμός των θέσεων εργασίας υπερέβαινε κατά πολύ τον πραγματικό αριθμό των επιτόπου θέσεων εργασίας [π.χ. ένα ερευνητικό κέντρο υδροκαλλιέργειας(18), όπου η εκτιμηθείσα αύξηση 2000 θέσεων εργασίας καταγράφηκε ως θέσεις εργασίας που οφείλονταν στο σχέδιο, ενώ στην πραγματικότητα ο πραγματικός αριθμός ήταν τέσσερις θέσεις. Παρομοίως, στο πλαίσιο ενός σχεδίου που ανήκει στην πρωτοβουλία για χωριά ψαράδων(19) δημιουργήθηκαν πραγματικά μόνο 10 θέσεις σε σύγκριση με τις 41 θέσεις με πλήρη απασχόληση που είχαν εκτιμηθεί].

26. Η μελέτη αποτελέσματος έδειξε τα θετικά αποτελέσματα του ΔΤΙ(20) και ιδιαίτερα του προγράμματός του "διευρυμένοι ορίζοντες", το οποίο έχει μια διασυνοριακή/διακοινοτική διάσταση. Εντούτοις, η μελέτη επισήμανε επίσης τη δυσκολία εξεύρεσης ενός ικανοποιητικού modus operandi για τα διασυνοριακά σχέδια, με αποτέλεσμα την υπεροχή των δημοσίων και επαγγελματικών οργανισμών μεταξύ των δικαιούχων των διασυνοριακών σχεδίων.

27. Ορισμένες μελέτες αξιολόγησης παρέχουν χρήσιμα πληροφοριακά στοιχεία σχετικά με το αποτέλεσμα των δραστηριοτήτων από την πλευρά του στρατηγικού προγραμματισμού, δηλαδή του καθορισμού των στόχων και της διάθεσης των πόρων. Εντούτοις, η έλλειψη ενημερωμένων πληροφοριακών στοιχείων διαχείρισης ή πληροφοριακών στοιχείων για την επίτευξη δεικτών σχετικά με σχέδια που χρηματοδοτούνται από το ΔΤΙ (όπως στην περίπτωση των θέσεων εργασίας που έχουν δημιουργηθεί), αποτελεί αδυναμία των ελέγχων διαχείρισης και παρουσιάζει τον κίνδυνο να μην είναι σε θέση ο οργανισμός να επιτύχει τους στόχους του αποδοτικά και αποτελεσματικά.

Παρακολούθηση από την Επιτροπή

28. Μολονότι με το άρθρο 3 του βασικού κανονισμού ανατίθεται στην Επιτροπή ο ρόλος παρακολούθησης των δραστηριοτήτων του ΔΤΙ, η Επιτροπή δεν έχει ασκήσει πλήρως το ρόλο της. Παρά την υποχρέωση να καταρτίζεται από το 1995 και μετά μια ετήσια έκθεση για τις δραστηριότητες του ΔΤΙ, η πρώτη από τις εκθέσεις αυτές υποβλήθηκε μόλις το 1997. Επιπλέον, η Επιτροπή δεν διενήργησε κανένα επιτόπιο έλεγχο ή επαλήθευση κατά την περίοδο αυτή.

ΕΙΔΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΝΙΣΧΥΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΙΡΗΝΗ ΚΑΙ ΣΥΜΦΙΛΙΩΣΗ

Σύνοψη των κυριοτέρων διαπιστώσεων σχετικά με το πρόγραμμα Ε & Σ

29. Τα αποτελέσματα ελέγχου του Συνεδρίου μπορούν να συνοψιστούν ως εξής:

α) το πρόγραμμα Ε & Σ ήταν αποτελεσματικό κατά την παροχή ευκαιριών εταιρικής σχέσης και διαλόγου και έγινε αποδεκτό και από τις δύο τις κοινότητες καθιστώντας τη διαδικασία λήψης αποφάσεων και την ευθύνη για την ανάπτυξη των κοινοτήτων πλησιέστερες στον πολίτη (σημεία 39 - 40)·

β) η εφαρμογή του προγράμματος κατέστη περίπλοκη λόγω του μεγάλου αριθμού των οργανισμών εκτέλεσης και των διαφορετικών αναγκών των δύο περιοχών (σημείο 41)·

γ) σε ορισμένες περιπτώσεις δεν δόθηκε η απαιτούμενη προσοχή από τους οργανισμούς εκτέλεσης στην ανάπτυξη μιας αποτελεσματικής μεθοδολογίας σχετικά με τον προσδιορισμό των σχεδίων και των κοινωνικών ομάδων που ενδιαφέρουν τις κοινότητες (σημείο 52 - 53)·

δ) η χορήγηση χρηματοδότησης για τρία έτη στο πλαίσιο ενός πενταετούς προγράμματος προκάλεσε δυσκολίες στον προγραμματισμό και στη διαχείριση των μέτρων οδηγώντας σε καθυστερήσεις στην εκτέλεση των προγραμμάτων (σημεία 34 - 35)·

ε) η απόφαση να τεθούν πολλές από τις αρμοδιότητες διαχείρισης και λήψης αποφάσεων σε μη κυβερνητικούς οργανισμούς οδήγησε σε δυσκολίες κατά την επιλογή των οργανισμών εκτέλεσης (σημεία 42 - 43)·

στ) δεν υπήρχαν κοινά κριτήρια στις διαδικασίες επιλογής και αξιολόγησης με αποτέλεσμα οι εκτιμήσεις να είναι συχνά περιορισμένες σε έκταση, ανεπαρκώς τεκμηριωμένες ή να περιέχουν μεθοδολογικές ανακολουθίες μεταξύ των σχεδίων (σημεία 45 - 48)·

ζ) μέχρι τον Δεκέμβριο του 1997 η έλλειψη κατάλληλων μηχανισμών ελέγχου, οι αδυναμίες των μηχανογραφημένων βάσεων δεδομένων και οι ανεπάρκειες των δημοσιονομικών και διαχειριστικών συστημάτων αναφοράς οδήγησαν σε ανακριβή αναφορά δημοσιονομικών και διαχειριστικών πληροφοριακών στοιχείων (σημείο 49)·

η) η αξιολόγηση του αποτελέσματος του προγράμματος επηρεάστηκε δυσμενώς από την έλλειψη ποσοτικά προσδιορισμένων στόχων (σημείο 50)·

θ) μολονότι οι στόχοι του προγράμματος Ε & Σ και οι μηχανισμοί εφαρμογής ήταν ουσιαστικά διαφορετικοί, υπήρχε σημαντική αλληλεπικάλυψη μεταξύ του προγράμματος Ε & Σ, των δραστηριοτήτων του ΔΤΙ και των μέτρων στήριξης των διαρθρωτικών ταμείων, πράγμα που είχε ως αποτέλεσμα την έλλειψη αποδοτικότητας και την καθυστέρηση της εκτέλεσης άλλων προγραμμάτων (σημεία 56 - 58).

Νομοθετικό πλαίσιο και χρηματοδοτικές διατάξεις

30. Λαμβανομένης υπόψη της εξέλιξης της ειρηνευτικής διαδικασίας στη Βόρειο Ιρλανδία κατά το 1994, η Επιτροπή επιθυμώντας να καθορίσει τρόπους ενίσχυσης της ειρηνευτικής διαδικασίας ενέκρινε στις 28 Ιουλίου 1995 το ειδικό πρόγραμμα ενίσχυσης για την ειρήνη και συμφιλίωση. Η σύσταση του προγράμματος Ε & Σ, το οποίο είναι μια πολυταμειακή κοινοτική πρωτοβουλία (ΚΠ) στο πλαίσιο των κανονισμών που διέπουν τα διάφορα διαρθρωτικά ταμεία και την ΕΤΕ, επιτεύχθηκε ύστερα από ευρεία διαβούλευση με όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη τόσο στην Ιρλανδία όσο και στη Βόρειο Ιρλανδία. Οι στρατηγικοί στόχοι του προγράμματος Ε & Σ συνίστανται στο "να σημειωθεί πρόοδος προς μια ειρηνική και σταθερή κοινωνία και να προωθηθεί η αστική και αγροτική ανασυγκρότηση, να αναπτυχθεί η διαμεθοριακή συνεργασία και να διευρυνθεί η κοινωνική ενσωμάτωση". Αντίθετα από τα άλλα προγράμματα των διαρθρωτικών ταμείων, το πρόγραμμα Ε & Σ σχεδιάστηκε όχι μόνο για να αναπληρώσει το κενό μιας οικονομικά καθυστερημένης περιοχής, αλλά για να συνδράμει εκείνες τις περιοχές και τις κατηγορίες πληθυσμού που έχουν υποστεί τη μεγαλύτερη βία και κατά συνέπεια πάσχουν από τη μεγαλύτερη στέρηση.

31. Το πρόγραμμα Ε & Σ συνίσταται σε επτά υποπρογράμματα, κατανεμημένα σε 30 μέτρα, από τα οποία τα 20 εφαρμόζονται από κοινού τόσο στη Βόρειο Ιρλανδία όσο και στις όμορες κομητείες της Ιρλανδίας (βλέπε παράρτημα 2α και παράρτημα 2β). Η διάρθρωση του προγράμματος περιγράφεται στο παράρτημα 3. Για την αρχική περίοδο 1995 έως 1997 συγκεντρώθηκε ποσό 300 εκατ. ECU και αργότερα εγκρίθηκε από την Επιτροπή ένα επιπλέον ποσό 100 εκατ. ΕCU για το καθένα από τα έτη 1998 και 1999.

32. Οι ευκαιρίες που δημιουργήθηκαν από την παύση της βίας περιγράφηκαν γενικά στο έγγραφο σχετικά με το πρόγραμμα, όπως στο παράδειγμα της ευκαιρίας να πραγματοποιηθούν οικονομικές προσαρμογές σχετικά με την ισορροπία του δημόσιου και ιδιωτικού τομέα, μειώνοντας συγχρόνως τα αρνητικά αποτελέσματα στην απασχόληση μιας μείωσης δαπανών στον τομέα της ασφάλειας. Εντούτοις, η φύση και η ιδιαιτερότητα των μέτρων αυτών δεν επισημάνθηκαν ή καθορίστηκαν πλήρως, έτσι ώστε να ενταχθούν αποτελεσματικά στο πρόγραμμα. Επιπλέον, μολονότι το πρόγραμμα Ε & Σ απέβλεπε στο να δοθεί προτεραιότητα στα διακοινοτικά σχέδια και στις περιφερειακές κοινωνικές ομάδες, δεν εξεπόνισε μια μέθοδο εντοπισμού τέτοιων ομάδων ή καθορισμού προτεραιοτήτων.

33. Τα χαρακτηριστικά αυτά μαζί με την ανάγκη ενός άμεσου και ορατού αποτελέσματος επιτόπου, το περιορισμένο χρονικά χρονοδιάγραμμα για την εκτέλεση της πρώτης φάσης και η επιθυμία να συμπεριληφθούν όσο το δυνατόν περισσότερα ενδιαφέροντα των τοπικών κοινοτήτων στις διαδικασίες λήψης αποφάσεων και εκτέλεσης απαίτησαν σημαντική διοικητική προσπάθεια από όλους όσους συμμετείχαν στην εκτέλεση του προγράμματος Ε & Σ.

Δημοσιονομική και προϋπολογιστική εκτέλεση

34. Η αρχική απόφαση χρηματοδότησης της Επιτροπής, με την οποία εχορηγείτο χρηματοδότηση μόνο για τρία χρόνια στο πλαίσιο ενός πενταετούς προγράμματος ήταν ακατάλληλη ως προς το ότι η αβεβαιότητα σχετικά με την μελλοντική χρηματοδότηση προκάλεσε δυσκολίες στον προγραμματισμό και στη διαχείριση των υποπρογραμμάτων και των μέτρων. Η αβεβαιότητα αυτή συνέτεινε στις καθυστερήσεις κατά την επιλογή των ενεργειών που επρόκειτο να χρηματοδοτηθούν.

35. Ορισμένες καθυστερήσεις κατά την εκτέλεση του προγράμματος που απεικονίζονται στον πίνακα 4, είχαν ως αποτέλεσμα μια ελλιπή χρησιμοποίηση των πιστώσεων από το πρόγραμμα Ε & Σ. Σημαντικά ποσά πιστώσεων ανάληψης υποχρεώσεων ακυρώθηκαν στο τέλος του 1996 και 1997, ήτοι 14,9 εκατ. ECU (13,5 % των πιστώσεων) και 106,6 εκατ. ECU (66,7 % των πιστώσεων) αντίστοιχα. Οι ακυρώσεις αυτές αντιπροσώπευαν περισσότερο από 40 % των πιστώσεων για την περίοδο 1995 - 1997. Παρομοίως, στο επίπεδο των πληρωμών, 34,9 εκατ. ECU, που αντιπροσώπευαν περισσότερο από 20 % των πιστώσεων, ακυρώθηκαν κατά την ίδια περίοδο. Παρά το χαμηλό ποσοστό απορρόφησης του προγράμματος, εγκρίθηκε μια νέα χρηματοδότηση ύψους 100 εκατ. ECU για το καθένα από τα οικονομικά έτη 1998 και 1999.

Πίνακας 4

Εκτέλεση στα πλαίσια του προϋπολογισμού του κονδυλίου B2 - 1412 "Ειδικό πρόγραμμα για τις περιφέρειες και των δύο τμημάτων της Ιρλανδίας" - Ειδικό πρόγραμμα ενίσχυσης για την ειρήνη και συμφιλίωση

>ΘΕΣΗ ΠΙΝΑΚΑ>

36. Μολονότι οι λογαριασμοί της Επιτροπής δείχνουν χρησιμοποίηση των διαθέσιμων πιστώσεων του προϋπολογισμού κατά 100 % για το 1995, το αποτέλεσμα αυτό επιτεύχθηκε μέσω της μεταφοράς 38,6 εκατ. ECU σε άλλες ΚΠ (58,5 % των αρχικών πιστώσεων του οικονομικού αυτού έτους). Πράγματι, κατά την περίοδο 1995 - 1997, περισσότερα από 46 εκατ. ECU, που αντιπροσώπευαν το 13 % περίπου των αρχικών πιστώσεων, μεταφέρθηκαν σε άλλες ΚΠ.

37. Στις 31 Δεκεμβρίου 1997 η Επιτροπή είχε προκαταβάλει 61,4 εκατ. ECU από τα 148,3 εκατ. ECU που προέρχονταν από το Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης για τα οικονομικά έτη της περιόδου 1995 - 1997, ήτοι 41,4 % του χορηγούμενου ποσού. Την ίδια αυτή ημερομηνία ωστόσο οι δαπάνες που δηλώθηκαν για σχέδια ανέρχονταν μόνο στο 20 % του ποσού που προβλεπόταν στο χρηματοδοτικό σχέδιο 1995 - 1997 (βλέπε πίνακα 5).

Πίνακας 5

Οικονομική κατάσταση στις 31 Δεκεμβρίου 1997 σχετικά με το ΕΤΠΑ για το ειδικό πρόγραμμα ενίσχυσης για την ειρήνη και συμφιλίωση

>ΘΕΣΗ ΠΙΝΑΚΑ>

38. Η συμπληρωματική χορήγηση των 100 εκατ. ECU για το καθένα από τα οικονομικά έτη 1998 και 1999 εξαρτάτο από την υποβολή μιας έκθεσης προόδου από την Επιτροπή. Η έκθεση αυτή υποβλήθηκε τον Νοέμβριο του 1997 ως ανακοίνωση στο Συμβούλιο, στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, στην Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και στην Επιτροπή των Περιφερειών(21). Η έκθεση αυτή δείχνει ότι στο τέλος του 1997, οι αναλήψεις υποχρεώσεων του ΕΤΠΑ έπρεπε να φθάσουν στα 74,4 εκατ. ECU, οι δε πληρωμές εκτιμώνταν να ανέλθουν στα 61,4 εκατ. ECU. Η αργή αυτή απορρόφηση των κεφαλαίων οδήγησε σε μια νέα απόφαση της Επιτροπής στις 5 Δεκεμβρίου 1997 με την οποία οι δαπάνες κατανέμονταν σε πέντε έτη με σημαντική μείωση για την περίοδο 1995 - 1997. Κατά τη Σύνοδο Κορυφής του Βερολίνου τον Μάρτιο του 1999 αποφασίστηκε να ανανεωθεί το πρόγραμμα ειρήνης για άλλα πέντε έτη χορηγώντας του 500 εκατ. ECU για την εν λόγω περίοδο.

Διοικητική διάρθρωση του προγράμματος

39. Η ΚΠ περιλάμβανε ορισμένα καινοτόμα στοιχεία, ως προς το ότι εφαρμοζόταν τόσο στη Βόρειο Ιρλανδία όσο και στις καθορισθείσες όμορες κομητείες της Ιρλανδίας και παρείχε ένα υπόδειγμα για τη διεύρυνση της τοπικής συμμετοχής μέσω της προώθησης της διακοινοτικής και διασυνοριακής συνεργασίας. Κατά συνέπεια, αποκεντρωμένοι οργανισμοί εκτέλεσης, όπως μη κυβερνητικοί οργανισμοί και περιφερειακοί εταίροι (εκτός του παραδοσιακού κυκλώματος των υπουργείων και των δημοσίων οργανισμών) διαδραμάτισαν βασικό ρόλο στην εφαρμογή του προγράμματος. Αυτή η καινοτόμος "εκ των κάτω προς τα άνω" προσέγγιση θεωρήθηκε πολιτικά αναγκαία για τη γενική επιτυχία του προγράμματος παρά τον κίνδυνο δυσκολιών στη διαχείριση και καθυστερήσεων στην εφαρμογή. Έτσι, σε αντίθεση με τις διαδικασίες λειτουργίας του ΔΤΙ, πολλές από τις αρμοδιότητες διαχείρισης και λήψης αποφάσεων ανατέθηκαν από το πρόγραμμα Ε & Σ εκτός υπουργείων και κεντρικών δημόσιων οργανισμών.

40. Η επιτυχία της προσέγγισης αυτής αποδείχθηκε κυρίως στην περίπτωση των περιφερειακών εταίρων στη Βόρειο Ιρλανδία, όπου συγκεντρώνονται εκπρόσωποι από διάφορες κοινότητες. Παρομοίως, η σύσταση ενός "συμβουλευτικού φόρουμ", το οποίο επέβλεπε την εκτέλεση ολοκλήρου του προγράμματος, έδωσε τη δυνατότητα να εξασφαλιστεί η εκπροσώπηση από ένα ευρύ φάσμα εταίρων.

41. Η εφαρμογή της στρατηγικής του προγράμματος κατέστη περίπλοκη ωστόσο λόγω ορισμένων παραγόντων. Πρώτον, η έκταση του προγράμματος Ε & Σ, σε σύγκριση με άλλα προγράμματα της ΕΕ, ήταν ευρύτατη και ο αριθμός των οργανισμών εκτέλεσης πολύ μεγάλος. Επιπλέον, η εφαρμογή επηρεάστηκε από μία προσπάθεια να αντιμετωπιστούν, στο πλαίσιο μιας αναδιάρθρωσης, οι διαφορετικές ανάγκες δύο περιοχών, η διαφορά των οποίων ήταν περισσότερο έντονη από την πλευρά της διακοινοτικής συμφιλίωσης και της κοινωνικής ανασυγκρότησης.

42. Καθώς 70 περίπου οργανισμοί με πολύ διαφορετικές διοικητικές πρακτικές συμμετείχαν στην εφαρμογή του προγράμματος, δημιουργήθηκαν δυσκολίες κατά την επιλογή των οργανισμών εκτέλεσης. Παραδείγματος χάρη, παρατηρήθηκε ότι δεν εφαρμόστηκε καμία διαδικασία ανταγωνισμού για την επιλογή των ΕΧΟ σχετικά με τη διαχείριση του σκέλους της συνολικής ενίσχυσης του προγράμματος, το οποίο λόγω της επείγουσας ανάγκης έναρξής του, άρχισε χωρίς να ανατεθούν οι αντίστοιχες συμβάσεις. Επιπλέον, διαπιστώθηκε μία περίπτωση κατά την οποία ο πραγματικός μηχανισμός εκτέλεσης ήταν διαφορετικός από εκείνον που προβλεπόταν στο έγγραφο που αφορούσε το πρόγραμμα(22).

43. Διαπιστώθηκε επίσης στην περίπτωση ενός μέτρου που εξετάστηκε(23), ότι μια δημόσια επιχείρηση που είχε οριστεί στο πλαίσιο του προγράμματος είχε μεταβιβάσει το σύνολο των αρμοδιοτήτων του σε ανεξάρτητες εταιρείες (οργανισμοί δεύτερης κατηγορίας), χωρίς την έγκριση της επιτροπής παρακολούθησης ή της Επιτροπής. Οι αρμοδιότητες των οργανισμών αυτών είχαν καθοριστεί σε επιστολή προσφοράς και παρασχέθηκε ένα εγχειρίδιο λειτουργίας από τον εξουσιοδοτούντα οργανισμό. Εντούτοις, ενώ προκηρύχθηκε μειοδοτικός διαγωνισμός(24) για την επιλογή τους, δύο από τους επτά οργανισμούς διαχείρισης ορίστηκαν εκτός της διαδικασίας αυτής και αντίθετα προς τις διατάξεις της οδηγίας 92/50/ΕΟΚ του Συμβουλίου σχετικά με την ανάθεση δημοσίων συμβάσεων παροχής υπηρεσιών. Επιπλέον, η επιλογή ενός από τους οργανισμούς αυτούς οδήγησε σε ασυμβίβαστο καθηκόντων, με την έννοια ότι η δημόσια επιχείρηση(25) συμμετείχε ήδη στο κεφάλαιο αυτού του οργανισμού.

44. Κατά την περίοδο που έληξε στις 31 Δεκεμβρίου 1997, μια ανακολουθία στο χειρισμό οδήγησε σε ανακριβή αναφορά δημοσιονομικών στοιχείων όσον αφορά τον ορισμό του τελικού δικαιούχου επιχορήγησης. Τον Ιούλιο του 1997, η επιτροπή παρακολούθησης του Ε & Σ πρότεινε στην Επιτροπή να τακτοποιήσει την κατάσταση αναγνωρίζοντας τους οργανισμούς εκτέλεσης ως τελικούς δικαιούχους επιχορήγησης έχοντας ως μοναδικό σκοπό την επίσπευση εκταμιεύσεων από την Επιτροπή. Εντούτοις, η λύση αυτή δεν υιοθετήθηκε γενικώς από όλους τους οργανισμούς εκτέλεσης. Επιπλέον, καθώς η νομοθεσία του ΕΤΠΑ απαιτεί την αναφορά πραγματικών δαπανών που δημιουργήθηκαν από τους τελικούς δικαιούχους για την αίτηση της τελικής πληρωμής, θα απαιτηθεί σημαντική εργασία από πλευράς αναλυτικών συγκρίσεων κατά το κλείσιμο του προγράμματος Ε & Σ.

Διαδικασίες αξιολόγησης των σχεδίων

45. Οι διαδικασίες επιλογής και αξιολόγησης που εφάρμοσαν οκτώ(26) από τους οργανισμούς εκτέλεσης που εξετάστηκαν διέφεραν σημαντικά, όπως αποδείχθηκε από τις διαπιστωθείσες αδυναμίες που αναφέρονται αναλυτικά στα παρακάτω σημεία. Έτσι, παρά την επιθυμία που δήλωσαν οι οργανισμοί εκτέλεσης, δεν επιτεύχθηκε κοινή προσέγγιση στην αξιολόγηση των σχεδίων και στην έκδοση επιστολών έγκρισης της χρηματοδότησης μεταξύ της Βορείου Ιρλανδίας και των όμορων κομητειών της Ιρλανδίας.

46. Επειδή το πρόγραμμα Ε & Σ είχε ως στόχο να εξακριβώσει αν από τη χρηματοδότησή του επωφελούνται οι πλέον πληγείσες περιοχές από τη σύγκρουση, οι οργανισμοί εκτέλεσης χρησιμοποίησαν εν γένει στη Βόρειο Ιρλανδία, ένα δείκτη πενίας(27) για τη χορήγηση της χρηματοδότησης ελλείψει κάθε επίσημης οδηγίας από την κυβέρνηση ή την Επιτροπή. Οι όμορες κομητείες της Ιρλανδίας δεν εφάρμοσαν συστηματικά έναν δείκτη πενίας για τη χορήγηση των κεφαλαίων. Με αυτή την έλλειψη κοινής στάσης δεν μπόρεσε να διαβεβαιωθεί επαρκώς αν εκτελέστηκαν επενδύσεις στις περιοχές με τις περισσότερες ανάγκες.

47. Οι διαδικασίες επιλογής και αξιολόγησης των σχεδίων ήταν ελλιπείς σε εννέα από τα 58 σχέδια που εξετάστηκαν. Για ένα μέτρο, δεν υπήρχε καμία διαδικασία για να εκτιμηθούν τα συγκριτικά πλεονεκτήματα των αιτήσεων(28), ενώ για τα περισσότερα σχέδια που εξετάστηκαν δεν υπήρχε καμία κατάταξη σχεδίων με βαθμολόγηση ή στάθμιση των πλεονεκτημάτων τους(29).

48. Στην περίπτωση ενός οργανισμού εκτέλεσης(30) ο οποίος διαχειριζόταν πέντε από τα επιλεγέντα σχέδια(31), δεν ήταν δυνατό να παρασχεθεί κανένα έγγραφο αξιολόγησης σχεδίου, ενώ σε μία τέτοια περίπτωση(32), δεν υπήρχε καμία κατανομή εξόδων σχετικά με τα διάφορα στάδια του σχεδίου. Επιπλέον, ο οργανισμός εκτέλεσης δεν διέθετε καμία επίσημη αίτηση σχεδίου κατά την ημερομηνία έγκρισής του. Εξάλλου, οι αιτήσεις σχεδίου που παραλήφθησαν πριν από την επίσημη καθιέρωση του οργανισμού τον Ιούλιο του 1996 δεν αξιολογήθηκαν τυπικά. Συνεπώς, η διαφάνεια των διαδικασιών ήταν ελλιπής.

Μεταγενέστερη παρακολούθηση των σχεδίων που έλαβαν ενίσχυση

49. Στο πλαίσιο του αποκεντρωμένου χαρακτήρα του προγράμματος Ε & Σ και της σπουδαιότητας των βασικών συστημάτων δημοσιονομικής διαχείρισης και παρακολούθησης, δεν καθιερώθηκαν σε όλα τα επίπεδα κατάλληλοι μηχανισμοί ελέγχου κατά την αρχική περίοδο. Παραδείγματος χάρη, το πρόγραμμα Ε & Σ απαιτούσε να είναι διαθέσιμη μια συγκεντρωτική βάση δεδομένων εγκεκριμένων σχεδίων ως βασική πληροφορία για το κοινό γενικά και ως σύστημα καταστολής της απάτης. Εντούτοις, στις 31 Δεκεμβρίου 1997, λόγω της πολυπλοκότητας των συστημάτων εκτέλεσης και της έλλειψης ενός κατάλληλου σχεδιασμού και ενός αναπτυξιακού σχεδίου, η απαιτηθείσα βάση δεδομένων δεν είχε συσταθεί. Επιπλέον, ενώ ήταν πρόθεση της επιτροπής παρακολούθησης του προγράμματος οι αιτήσεις δαπανών να υπόκεινται σε χωριστό έλεγχο, δεν αποδείχθηκε κανένας τέτοιος έλεγχος μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου 1997. Εντούτοις, κατά την περίοδο μετά το τέλος του 1997, συστάθηκε η απαιτούμενη συγκεντρωτική βάση δεδομένων.

50. Παρά τις διατάξεις των κανονισμών ότι πρέπει να εντοπίζονται ποσοτικά προσδιοριζόμενοι στόχοι, το πρόγραμμα Ε & Σ δεν καθόρισε κανένα ποσοτικά προσδιοριζόμενο υλικό στόχο ούτε στόχο αποτελέσματος, αλλά ούτε και τους πληθυσμούς στόχους για τα μέτρα του προγράμματος αυτού. Εξάλλου δεν εκπληρώθηκε ομοιόμορφα η απαίτηση για όλους τους οργανισμούς εκτέλεσης να συγκεντρώνουν στοιχεία σχετικά με τους δείκτες απόδοσης για τα σχέδιά τους, και μόνο τέσσερις από τις οκτώ αρμόδιες για την εκτέλεση αρχές που είχαν ελεγχθεί καθιέρωσαν διαδικασίες παρακολούθησης.

Αποτέλεσμα του προγράμματος

51. Το αποτέλεσμα της πολιτικής της συνολικής ενίσχυσης του προγράμματος περιορίστηκε από τον τρόπο χορήγησης της χρηματοδότησης. Παραδείγματος χάρη, η προσπάθεια να διοχετευθεί η χρηματοδότηση μέσω μη κυβερνητικών οργανισμών με βάση τις τοπικές κοινότητες στη Βόρειο Ιρλανδία κατέστη περίπλοκη μερικές φορές λόγω του γεγονότος ότι, ενώ οι επιχορηγήσεις του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Ταμείου εκταμιεύονταν βασικά από ενδιάμεσους οργανισμούς με βάση τις τοπικές κοινότητες, τις επιχορηγήσεις του ΕΤΠΑ τις διαχειρίζονταν κυρίως τα υπουργεία, υποχρεώνοντας έτσι έναν μόνο δικαιούχο να υποβάλει αίτηση και στα δύο για να έχει πρόσβαση σε τέτοιου είδους επιχορηγήσεις.

52. Διαπιστώθηκαν αδυναμίες στις διαδικασίες προσδιορισμού των πιθανών δικαιούχων. Για παράδειγμα, ενώ το πρόγραμμα Ε & Σ είχε, ως ένα από τους στόχους του, τη διανομή επιχορηγήσεων σε δικαιούχους που ελάμβαναν για πρώτη φορά, ο στόχος αυτός δεν επιτυγχανόταν πάντα, όπως αποδεικνύεται σε ένα μέτρο(33), όπου το 92 % των δικαιούχων εκτιμήθηκε ότι είχε ήδη λάβει ενίσχυση από τον αρμόδιο δημόσιο οργανισμό με συγχρηματοδότηση από την ΕΕ. Ενώ η ενέργεια αυτή απέβλεπε στην παροχή αρχικού κεφαλαίου στις ΜΜΕ για νέες δραστηριότητες, οι αδυναμίες καθορισμού και προσδιορισμού οδήγησαν στη χορήγηση βραχυπρόθεσμων δανείων σε υπάρχουσες δραστηριότητες.

53. Παρόμοιες αδυναμίες προσδιορισμού διαπιστώθηκαν στο πλαίσιο του καθεστώτος επιδότησης επιτοκίων (ΚΕΕ), το οποίο ήταν η μεγαλύτερη μοναδική ενέργεια που χρηματοδοτήθηκε στα πλαίσια του προγράμματος Ε & Σ, και που εκπονήθηκε στο πρότυπο του γενικού καθεστώτος επιχορήγησης της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων. Τα γενικά κριτήρια επιλεξιμότητας έδωσαν τη δυνατότητα σε μεγάλες εταιρείες να επωφεληθούν από την επιδότηση. Επιπλέον, ορισμένες επενδύσεις που ελάμβαναν την επιδότηση(34) για την κατασκευή βιομηχανικών μονάδων θεωρήθηκαν κακώς ως παραγωγικές επενδύσεις στο πλαίσιο των κριτηρίων επιλεξιμότητας.

54. Λόγω της βραδύτητας στην εφαρμογή του προγράμματος μέχρι τα τέλη του 1997 και στην καθιέρωση επαρκών συστημάτων παρακολούθησης και αξιολόγησης, δεν ήταν καθόλου δυνατό να εκτιμηθεί ακριβώς το αποτέλεσμα μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου 1997. Δεν υπήρχε κανένας μηχανισμός για την καταγραφή πραγματικών αριθμητικών στοιχείων δημιουργίας θέσεων εργασίας και οι δείκτες επίδρασης σε πολλές περιπτώσεις συνίσταντο σε εκτιμήσεις, η ακρίβεια των οποίων διέφερε, αυξάνοντας έτσι τον κίνδυνο διπλής απόδοσης του αποτελέσματος στο πρόγραμμα Ε & Σ και στα άλλα κοινοτικά προγράμματα. Τούτο επιβεβαιώθηκε από τη μεσοπρόθεσμη έκθεση αξιολόγησης τον Ιούλιο του 1997 όπου αναφερόταν ότι την εποχή εκείνη (υπήρχαν) σχετικά ελάχιστα αποδεικτικά στοιχεία σχετικά με τα επιτόπου αποτελέσματα από τη συγκεκριμένη υλοποίηση των σχεδίων που είχαν λάβει ενίσχυση.

Δημοσιότητα και πληροφόρηση

55. Το πρόγραμμα Ε & Σ δεν είχε συνεπές σχέδιο συντονισμένης δραστηριότητας όσον αφορά τη δημοσιότητα. Πράγματι, η έναρξη του προγράμματος Ε & Σ δημιούργησε μεγάλη σύγχυση στο κοινό ως προς τη σχέση του με τα άλλα προγράμματα της ΕΕ. Παρά τη σύσταση μιας επιτροπής για την πληροφόρηση και τη δημοσιότητα το 1996, δεν σημειώθηκε καμία σημαντική βελτίωση μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου 1997. Η αδυναμία αυτή ήταν ακόμη περισσότερο σημαντική που η δημόσια διάσταση του προγράμματος αποτελούσε εμφανές πλεονέκτημα για την προώθηση του στόχου του στον τομέα της ειρήνης και συμφιλίωσης.

ΠΟΛΥΤΑΜΕΙΑΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ

56. Πολλές από τις ενέργειες που περιλαμβάνονται στα υποπρογράμματα του Ε & Σ και στα προγράμματα του ΔΤΙ, της κοινοτικής πρωτοβουλίας Interreg και του ενιαίου προγράμματος για τη Βόρειο Ιρλανδία (1994 - 1999) παρουσίασαν έναν υψηλό βαθμό ομοιότητας και ένα σημαντικό βαθμό αλληλεπικάλυψης των δραστηριοτήτων σε ορισμένες περιπτώσεις. Επιπλέον, λόγω των περιορισμένων πόρων που διέθεταν τα κομητειακά συμβούλια στις όμορες περιοχές της Ιρλανδίας, ήταν αναγκαίο να συνδυαστούν πολλές χρηματοδοτικές πηγές, όπως η LURD (ΕΠ τοπική αστική και αγροτική ανάπτυξη) και η Interreg για τη χρηματοδότηση σχεδίων(35). Η συγχρηματοδότηση σχεδίων στο πλαίσιο διαφορετικών προγραμμάτων παρουσίασε επίσης τον κίνδυνο διπλής μέτρησης κατά την απόδοση της επίδρασης και της δημοσιότητας των σχεδίων στα μεμονωμένα προγράμματα.

57. Ένα σχέδιο του ΔΤΙ (ανάπτυξη ενός μηχανογραφημένου συστήματος κρατήσεων από τα γραφεία τουρισμού), στο οποίο χορηγήθηκαν 1494266 ECU το 1989, έλαβε επίσης χρηματοδότηση από πηγές της ΕΕ(36). Παρά τις συνολικές δαπάνες που πραγματοποιήθηκαν για το σχέδιο κατά την περίοδο 1990 - 1995, ήτοι 11,37 εκατ. ECU (από τα οποία το 52 % προερχόταν από πηγές ΕΕ και ΔΤΙ), το αρχικό σχέδιο δεν είχε αποτελέσει επιτυχία, λόγω πλημμελούς αρχιτεκτονικής συστημάτων και ελλείψεων στη διαχείριση. Το 1997 ένα πλειοψηφιακό μερίδιο του σχεδίου (74 %) πωλήθηκε για 3 % μόνο περίπου του αρχικού αναλογικού κόστους.

58. Στην περίπτωση του προγράμματος Ε & Σ, μολονότι αναγνωρίστηκε η πιθανότητα αλληλεπικάλυψης των ενεργειών, δόθηκε προτεραιότητα στη χρηματοδότηση μέσω του προγράμματος Ε & Σ για ένα διαφορετικό λόγο, ήτοι την εδραίωση της ειρηνευτικής διαδικασίας και την προώθηση της συμφιλίωσης. Η διάκριση αυτή εντούτοις, δεν παρεμπόδισε από λειτουργικής πλευράς μια αλληλεπικάλυψη των δραστηριοτήτων, ενώ η χρηματοδότηση του προγράμματος Ε & Σ οδήγησε σε επιβράδυνση της εκτέλεσης άλλων προγραμμάτων, ιδιαίτερα του Interreg.

ΠΡΟΣΘΕΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΗΣ

59. Είναι όρος της έγκρισης χρηματοδότησης της Επιτροπής η συνεισφορά της Κοινότητας στο ΔΤΙ να χρησιμοποιείται ως προτεραιότητα για τα διακοινοτικά σχέδια ενθαρρύνοντας έτσι το διάλογο και τη συμφιλίωση και να έχει ένα γνήσιο πρόσθετο αποτέλεσμα και όχι να χρησιμοποιείται ως υποκατάστατο για άλλες δημόσιες ή ιδιωτικές δαπάνες.

60. Εντούτοις, σε ένα μικρό αριθμό περιπτώσεων (τρία από τα 34 σχέδια που εξετάστηκαν), έγινε υποκατάσταση σχετικά με τις δραστηριότητες που χρηματοδοτήθηκαν από την κυβέρνηση, πράγμα που οδήγησε σε ένα μειωμένο συγκεκριμένο αποτέλεσμα για το ΔΤΙ, όπως στην περίπτωση της χρηματοδότησης δύο υπουργείων για τη δημιουργία ενός οικονομετρικού μοντέλου της βιομηχανίας γεωργικών ειδών διατροφής(37).

61. Παρομοίως, όσον αφορά το πρόγραμμα Ε & Σ, δύο μέτρα, 5.2 "New Industrial Development Services" (νέες υπηρεσίες βιομηχανικής ανάπτυξης), 5.3 "Trade Development" (ανάπτυξη εμπορίου), περιλάμβαναν δράσεις, οι οποίες δεν διακρίνονταν από τα κύρια προγράμματα των διαρθρωτικών ταμείων. Από την πλευρά αυτή, η έκθεση μεσοπρόθεσμης αξιολόγησης περιλάμβανε παρατηρήσεις για ένα τέτοιο σχέδιο(38), ότι δεν είναι σαφής ο λόγος για τον οποίο μεταφέρθηκε (στο πρόγραμμα Ε & Σ), εφόσον αρχικά εχρηματοδοτείτο στο πλαίσιο του υποπρογράμματος οικονομικής ανάπτυξης του ενιαίου προγράμματος για τη Βόρειο Ιρλανδία.

62. Σε οκτώ από τα 58 σχέδια(39) που εξετάστηκαν στο πλαίσιο του προγράμματος Ε & Σ, διαπιστώθηκε ότι ορισμένες χρηματοδοτούμενες δραστηριότητες αντιστοιχούσαν σε κύριες δραστηριότητες οικονομικής ανάπτυξης ενός τύπου ήδη χρηματοδοτούμενου και υλοποιούμενου από υπουργεία και άλλα προγράμματα της Ευρωπαϊκής Ένωσης και οι οποίες θα μπορούσαν κανονικά να είχαν απορροφηθεί από τα κύρια προγράμματα των διαρθρωτικών ταμείων.

63. Στην περίπτωση ορισμένων οργανισμών εφαρμογής του προγράμματος Ε & Σ(40), τα σχέδια προέρχονταν από τους ίδιους τους οργανισμούς. Για παράδειγμα, οι ημερομηνίες έγκρισης τριών σχεδίων(41) που έλαβαν συνολικές ενισχύσεις ανερχόμενες σε 6,2 εκατ. ECU προηγούνταν της ημερομηνίας της επίσημης έναρξης του προγράμματος Ε & Σ. Αυτό μείωσε τα πρόσθετα πλεονεκτήματα και το αποτέλεσμα της εδραίωσης της ειρήνης με την έλλειψη της άμεσης συμμετοχής των τοπικών κοινοτήτων. Παρομοίως, ένα σχέδιο(42), το οποίο απέβλεπε στην εκμετάλλευση των φυσικών αλιευτικών πόρων της Βορείου Ιρλανδίας, προτάθηκε αρχικά για μια εθνική χρηματοδότηση και απορρίφθηκε το 1989 επειδή δεν είχε αποδείξει την αποδοτικότητα της δαπάνης. Εντούτοις, ένα παρόμοιο σχέδιο προτάθηκε αργότερα και έγινε αποδεκτό ως συγχρηματοδοτούμενο σχέδιο από το ΔΤΙ και το Interreg. Το σχέδιο αυτό άρχισε μόνο αφού έλαβε επιχορηγήσεις από το πρόγραμμα Ε & Σ χωρίς να υποβληθεί καμία χωριστή αναλυτική πρόταση ή αξιολόγηση για την αποδοτικότητά του σύμφωνα με τα ειδικά κριτήρια του προγράμματος Ε & Σ.

64. Το 1996 μια έκθεση της κοινοβουλευτικής επιτροπής Ηνωμένου Βασιλείου/Ιρλανδίας για την ενίσχυση της ΕΕ υπέρ της ειρήνης και της συμφιλίωσης(43), συνιστούσε τα κεφάλαια του προγράμματος Ε & Σ να μην χρησιμοποιούνται για προϋπάρχοντα σχέδια και να μην υποκαθίστανται για μια χρηματοδότηση, η οποία κανονικά θα μπορούσε να εξασφαλιστεί από τις κυβερνήσεις. Εντούτοις, ο έλεγχος αποκάλυψε περιπτώσεις προγραμματισμένων σχεδίων που έλαβαν ενίσχυση, καθώς και σχέδια τα οποία θα μπορούσαν να είχαν υλοποιηθεί χωρίς ενίσχυση. Σχετικά με ένα μέτρο, μία μελέτη(44), η οποία πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο ενός ενδιάμεσου ελέγχου, έδειξε ότι 53 % των δικαιούχων συνολικά θα μπορούσε να είχε υλοποιήσει το σχέδιο χωρίς χρηματοδότηση ενδεχομένως σε μειωμένο ποσοστό ή κλίμακα. Για το ίδιο μέτρο, ορισμένα δάνεια τα οποία εγκρίθηκαν από τις ενδιάμεσες τράπεζες πολύ καιρό πριν από την αίτησή τους για την επιδότηση επιτοκίου εγκρίθηκαν επίσης για ενίσχυση στο πλαίσιο του προγράμματος.

65. Όσον αφορά τις ειδικές επιχειρησιακές ομάδες που υπάγονται στο κομητειακό συμβούλιο, και που συστάθηκαν ειδικά στο πλαίσιο του προγράμματος, τα κεφάλαια χρησιμοποιούνταν γενικά σε σχέδια που προέρχονταν από τη διαδικασία διαβούλευσης του κομητειακού συμβουλίου στο πλαίσιο του πενταετούς αναπτυξιακού του σχεδίου και όχι από άμεσα αιτήματα του κοινού, με αποτέλεσμα να περιοριστεί η ιδιωτική χρηματοδότηση. Παραδείγματος χάρη, σε μία περίπτωση(45), εννέα από τα δώδεκα σχέδια που υλοποιήθηκαν, σχετικά με πεζοδρόμια, έργα σήμανσης και αποχέτευσης, ήταν αυτής της φύσης με δύο μόνο σχέδια να έχουν άμεση συμμετοχή από την τοπική κοινότητα. Σε μια άλλη περίπτωση(46), σχετικά με την αντικατάσταση του δημοτικού φωτισμού σε ένα συγκρότημα κατοικιών του κομητειακού συμβουλίου για το οποίο αυτό το τελευταίο είχε προηγουμένως επιζητήσει ανεπιτυχώς τη χρηματοδότηση της κυβέρνησης, η αίτηση δεν υποβλήθηκε παρά μετά την έγκριση και την έναρξη των εργασιών και δεν πραγματοποιήθηκε καμία επίσημη αξιολόγηση του σχεδίου.

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ ΚΑΙ ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ

66. Οι περιστάσεις υπό τις οποίες το σύνολο της κοινοτικής ενίσχυσης του ΔΤΙ και Ε & Σ - που αποσκοπούσε να προωθήσει την ειρηνευτική διαδικασία στη Βόρειο Ιρλανδία και στις όμορες κομητείες της Ιρλανδίας - αναπτύχθηκε και εφαρμόστηκε, ήταν ιδιαίτερα δύσκολες, δεδομένης της δυσπιστίας που υπήρχε μεταξύ των διαφόρων κοινοτήτων.

67. Κατά τις περιστάσεις αυτές ελήφθη απόφαση από την Επιτροπή και από τα κράτη μέλη "να διακινδυνεύσουν για την ειρήνη". Το γεγονός ότι η σταθερότητα των περιοχών δεν είχε ακόμη πλήρως εδραιωθεί σήμαινε ότι υπήρχε ακόμη μεγάλη απροθυμία να γίνουν δεσμεύσεις σε επενδύσεις κεφαλαίων και το γεγονός αυτό οδήγησε σε σχετικά ελάχιστες προτάσεις βιώσιμων σχεδίων, οι οποίες συνίσταντο σε ευκαιρίες επενδύσεων πλήρως απαλλαγμένες από κινδύνους. Αναγνωρίζοντας συγχρόνως τις δυσχέρειες με τις οποίες η κατάσταση αυτή επιβάρυνε την πρόοδο των προγραμμάτων, θα έπρεπε να έχουν καταβληθεί περισσότερες προσπάθειες για τον εντοπισμό των πολλά υποσχόμενων ενεργειών και στην προσέγγιση νέων δικαιούχων προσπαθώντας να τηρούνται καλύτερα τα ειδικά κριτήρια των διαφόρων ενεργειών (σημεία 32 και 52 - 53).

68. Εντούτοις, σε μια περιοχή όπου δεν υπήρχαν πολλές ευκαιρίες για διακοινοτική συνεργασία, το πρόγραμμα Ε & Σ παρέσχε σημαντικές διαρθρώσεις και κίνητρα τα οποία ενίσχυσαν τη συνεργασία. Παρέσχε ευκαιρίες για εταιρική σχέση και διάλογο και κατέστησε τη διαδικασία λήψης αποφάσεων και την ευθύνη για ανάπτυξη των κοινοτήτων πλησιέστερες στον πολίτη. Το πρόγραμμα Ε & Σ, παρά τις σημαντικές δυσκολίες που αντιμετώπισε, έγινε αποδεκτό και από τις δύο κοινότητες μέσω των εργασιών των χρηματοδοτικών οργανισμών με βάση τις κοινότητες, συμβάλλοντας έτσι στο γενικότερο στόχο βελτίωσης των κοινωνικών και οικονομικών όρων μέσω της άμεσης συμμετοχής των τοπικών κοινοτήτων (σημεία 32 και 41).

69. Εντούτοις, με τις δύσκολες αυτές περιστάσεις, αντί να καταστεί περιττή η ανάγκη καθιέρωσης κατάλληλων μέτρων για τη διαχείριση και τον έλεγχο των διαθέσιμων κοινοτικών κεφαλαίων, ενισχύθηκε ακόμη περισσότερο. Ο έλεγχος του Συνεδρίου αποκάλυψε ότι οι διαδικασίες ελέγχου θα πρέπει να ενισχυθούν για να βελτιωθεί η αποτελεσματικότητα της χρηματοδότησης (σημεία 19 - 20, 22 και 47 - 48).

70. Στην περίπτωση του ΔΤΙ, το Συνέδριο συνιστά κυρίως τα εξής:

α) πριν από την πραγματοποίηση των πληρωμών στο ΔΤΙ, η Επιτροπή θα πρέπει να προβαίνει σε αξιολόγηση των άμεσων οικονομικών αναγκών του ΔΤΙ. Οι διαδικασίες πληρωμής της Επιτροπής θα πρέπει να τροποποιηθούν για να ληφθεί υπόψη αυτή η νέα απαίτηση (σημείο 12)·

β) θα πρέπει να επισημοποιηθεί η μεταβίβαση εξουσιών από το διοικητικό συμβούλιο του ΔΤΙ και να συνταχθεί περιγραφή καθηκόντων για όλο το προσωπικό με σκοπό να αποσαφηνιστούν οι αρμοδιότητες (σημεία 13 - 14)·

γ) η Επιτροπή θα πρέπει να εξασφαλίσει μέσω των εκπροσώπων της στις συσκέψεις του διοικητικού συμβουλίου του ΔΤΙ ώστε τα κριτήρια αξιολόγησης των αιτήσεων των σχεδίων να είναι ενδεδειγμένα, να εφαρμόζονται και να τηρούνται με συνέπεια (σημεία 18 - 20)·

δ) η Eπιτροπή θα πρέπει να εξετάζει τακτικά αν είναι ενδεδειγμένες οι κοινοτικές δαπάνες που δημιουργούνται στο πλαίσιο των σχεδίων του ΔΤΙ με σκοπό την αξιολόγηση των πλεονεκτημάτων των χρηματοδοτουμένων σχεδίων και την παρουσίαση των διαπιστώσεων στο διοικητικό συμβούλιο του ΔΤΙ όπου χρειαστεί (σημείο 21).

71. Οι ειδικές συστάσεις σχετικά με το πρόγραμμα Ε & Σ είναι οι ακόλουθες:

α) στο πλαίσιο της αρχής της εταιρικής σχέσης, η επιτροπή παρακολούθησης του προγράμματος Ε & Σ θα πρέπει να παρέχει συμπληρωματική ενίσχυση στους οργανισμούς εκτέλεσης για να εξασφαλιστεί η συνέπεια των κριτηρίων επιλογής στην επιλογή των σχεδίων και κοινωνικών ομάδων που ενδιαφέρουν τις κοινότητες. Θα πρέπει επίσης να παρέχονται οδηγίες και πόροι για να εξασφαλιστεί ώστε τα σχέδια και οι κοινωνικές ομάδες που ενδιαφέρουν τις κοινότητες να αυξάνουν τη συμβολή τους στη διαδικασία λήψης αποφάσεων και εφαρμογή του προγράμματος (σημεία 32 - 33)·

β) η Επιτροπή θα πρέπει να εξασφαλίσει ότι οι οικονομικές ανάγκες του προγράμματος Ε & Σ αξιολογούνται ακριβώς και ότι τα προβλεπόμενα επίπεδα δραστηριότητας επάνω στα οποία βασίζονται οι οικονομικές ανάγκες είναι ρεαλιστικά και μπορούν να επιτευχθούν (σημείο 37)·

γ) καθώς ένα σημαντικό τμήμα της διαχείρισης και της διαδικασίας λήψης αποφάσεων τελείται από μη κυβερνητικούς οργανισμούς, είναι σημαντικό η επιτροπή παρακολούθησης να εξετάζει τις εργασίες που εκτελούν οι οργανισμοί αυτοί για να διαβεβαιώνεται εάν η συμμετοχή τους συμφωνεί πλήρως με το πρόγραμμα (σημεία 42 - 43)·

δ) οι αξιολογήσεις των σχεδίων στο πλαίσιο του προγράμματος Ε & Σ θα πρέπει να πραγματοποιούνται σύμφωνα με ειδικά γραπτά κριτήρια για να εξασφαλίζεται η ίση μεταχείριση μεταξύ των διαφόρων σχεδίων. Τα αποτελέσματα των αξιολογήσεων των σχεδίων θα πρέπει να είναι σαφώς τεκμηριωμένα (σημεία 45 - 48)·

ε) δεδομένης της πολυπλοκότητας του προγράμματος Ε & Σ και του μεγάλου αριθμού των οργανισμών εκτέλεσης, η επιτροπή παρακολούθησης του προγράμματος Ε & Σ θα πρέπει να εξακριβώνει εάν έχουν καθιερωθεί κατάλληλοι μηχανισμοί ελέγχου για τη διασφάλεια των κοινοτικών κεφαλαίων. Παραδείγματος χάρη, οι δηλώσεις δαπανών των οργανισμών εκτέλεσης θα πρέπει να υπόκεινται σε χωριστή εξέταση ελέγχου (σημείο 44)·

στ) στο πλαίσιο των πολυταμειακών δράσεων και σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 2614/97 του Συμβουλίου, σχετικά με τη χρηματοδότηση του ΔΤΙ, οι υπηρεσίες της Επιτροπής που είναι αρμόδιες για τη διαχείριση των κοινοτικών μέτρων στήριξης της Βορείου Ιρλανδίας (συμπεριλαμβανομένων των δραστηριοτήτων του ΔΤΙ) θα πρέπει να αξιολογούν τακτικά τις προτεινόμενες δραστηριότητες για να εξασφαλίζουν τη συνεργασία και το συντονισμό και, ενδεχομένως, να καθορίζουν ποια μονάδα έχει την καλύτερη θέση για τη διαχείριση της δραστηριότητας ώστε να αποφεύγει τη μη αναμενόμενη υπερβολική δαπάνη και γραφειοκρατία (σημεία 56 - 58 και 62 - 65)·

ζ) η Επιτροπή θα πρέπει να εξασφαλίσει ώστε να δίδεται επαρκής δημοσιότητα στα μέτρα που εφαρμόζονται στο πλαίσιο του προγράμματος Ε & Σ με σκοπό να μεγιστοποιηθεί το αποτέλεσμά τους. Η πρόσφατα συσταθείσα υποεπιτροπή παρακολούθησης για τη δημοσιότητα θα πρέπει να δίνει τη δυνατότητα για καλύτερη ενημέρωση του κοινού σχετικά με τις δραστηριότητες που αναλαμβάνονται στο πλαίσιο του προγράμματος Ε & Σ· θα πρέπει να παρακολουθείται η αποτελεσματικότητα κάθε πρωτοβουλίας που αναλαμβάνει η ομάδα αυτή (σημείο 55).

Η παρούσα έκθεση εγκρίθηκε από το Ελεγκτικό Συνέδριο στο Λουξεμβούργο, κατά τη συνεδρίασή του της 23ης και 24ης Φεβρουαρίου 2000.

Για το Ελεγκτικό Συνέδριο

Jan O. Karlsson

Πρόεδρος

(1) Ιρλανδική συλλογή συνθηκών αριθ. 62 (1985). "Οι δύο κυβερνήσεις συνεργάζονται για την προώθηση της οικονομικής και κοινωνικής ανάπτυξης όσων από τις πληγείσες περιοχές και των δύο τμημάτων της Ιρλανδίας έχουν υποστεί τις μεγαλύτερες συνέπειες της αστάθειας των τελευταίων ετών".

(2) Ειδικό πρόγραμμα ενίσχυσης για την ειρήνη και συμφιλίωση στη Βόρειο Ιρλανδία και στις όμορες κομητείες της Ιρλανδίας 1995 - 1999 (σημείο 3.16).

(3) Επιστολή της 21ης Φεβρουαρίου 1989 του προέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής SG(89) D/2399.

(4) Υπόθεση C-106/96 Ηνωμένο Βασίλειο/Επιτροπή.

(5) Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 2614/97 του Συμβουλίου, της 15ης Δεκεμβρίου 1997.

(6) Βλέπε παράρτημα 4: σχέδια αριθ.: 2-Lough Foyle· 4-Carolls Warehouse· 5-Jones Bros.· 8-Lifford Castle· 14-Seeconnell· 15-Turf Lodge· 17-CMAR· 31-Navan At Armagh.

(7) Βλέπε παράρτημα 4, σημείο 5-Jones Bros.

(8) Βλέπε παράρτημα 4, σημείο 14-Seeconnell.

(9) Βλέπε παράρτημα 4, σημείο 8-Lifford Castle.

(10) Βλέπε παράρτημα 4, σημείο 15-Turf Lodge.

(11) Βλέπε παράρτημα 4: σχέδια αριθ.: 11-Rathlin Island· 14-Seeconnel· 31-Navan.

(12) Βλέπε παράρτημα 4, σημείο 31-Navan.

(13) Βλέπε παράρτημα 4: σχέδια αριθ.: 8-Lifford· 9-Gulliver· 11-Rathlin· 14-Seeconnell· 24-Mount Errigal· 31-Navan.

(14) Βλέπε παράρτημα 4, σημείο 14-Seeconnell.

(15) Βλέπε παράρτημα 4, σημείο 11-Rathlin.

(16) "Το Διεθνές Ταμείο για την Ιρλανδία, έκθεση αξιολόγησης", COM(97) 130, της 25ης Μαρτίου 1997.

(17) NIERC (Northern Ireland Industrial Economic Research Centre).

(18) Βλέπε παράρτημα 4, σημείο 17-CMAR.

(19) Βλέπε παράρτημα 4, σημείο 16-Portavogie.

(20) "Το Διεθνές Ταμείο αποτέλεσε σημαντική και χωριστή δύναμη στη στήριξη της επαφής, του διαλόγου και της συμφιλίωσης μεταξύ των κοινοτήτων στη Βόρειο Ιρλανδία και μεταξύ της Βορείου και Νοτίου Ιρλανδίας, καθώς και στη δημιουργία θέσεων εργασίας στο πλαίσιο των σχεδίων που στηρίζει το ταμείο".

(21) COM(97) 642 τελικό - 26 Νοεμβρίου 1997.

(22) Ο οργανισμός "Industrial Development Board" (IDB).

(23) Υποπρόγραμμα 5, μέτρο 1, αρχικό κεφάλαιο (Πρόγραμμα ανανεούμενων δανείων).

(24) Local Enterprise Agencies (LEAs).

(25) LEDU (Local Economic Development Unit - Μονάδα Τοπικής Οικονομικής Ανάπτυξης), Βόρειος Ιρλανδία.

(26) Υπουργείο Περιβάλλοντος, Βόρειος Ιρλανδία, Υπουργείο Γεωργίας, Βόρειος Ιρλανδία, ADM/Combat Poverty Agency (οργανισμός καταπολέμησης της φτώχειας), Task Force 1 Monaghan, Task Force 2 Navan, DED (διαχειριστές) Βόρειος Ιρλανδία, Emerging Business Trust, Co-operation North, Βόρειος Ιρλανδία/Ιρλανδία.

(27) Δείκτης πενίας Robson, βασισμένος σε μια μελέτη του πανεπιστημίου του Manchester.

(28) Μέτρο 2(B)2: Οικονομική και αγροτική ανάπτυξη: Πρόγραμμα αγροτικής αναζωογόνησης (FACES).

(29) Emerging Business Trust (Μέτρο 2(B)2: Οικονομική και αγροτική ανάπτυξη).

(30) Ειδική επιχειρησιακή ομάδα υπό την ευθύνη του κομητειακού συμβουλίου του Monaghan.

(31) Βλέπε παράρτημα 5: σχέδια αριθ.: 10-Mullaghmatt· 11-Killyroan.

(32) Clones Diamond-Phase II, Monaghan, καθώς και Killyroan Housing Estate.

(33) (Αρχικό κεφάλαιο) Seed Capital Fund.

(34) Βλέπε παράρτημα 5, σημείο 18-Combra Ltd, 19 Kelly Bros.

(35) Βλέπε παράρτημα 5, σημείο 13-Clones Diamond.

(36) STAR, Impact, Telematique και Interreg.

(37) Βλέπε παράρτημα 4, σημείο 32.

(38) Έκθεση ενδιάμεσης αξιολόγησης Ιούλιος 1997 σελίδα B 114 "Μοντέλο ανάλυσης ανταγωνισμού".

(39) Βλέπε παράρτημα 5: σχέδια αριθ.: 8-Belturbet Pedestrian links· 9-Ballinagh sewerage· 10-Mullaghmatt· 11-Killyroan· 12-O'Neill's pack· 34-Advance factory· 35-Advance factory· 53-Salmon Enhancement.

(40) Rivers Agency και Υπουργείο Γεωργίας Βορείου Ιρλανδίας.

(41) Βλέπε παράρτημα 5, σημείο 56- Forest service, 57-Equiova breeding, 58-Food Business units.

(42) Βλέπε παράρτημα 5, σημείο 53.

(43) Ευρωπαϊκή Ενίσχυση για την Ειρήνη και τη Συμφιλίωση, Ιούλιος 1996, Committee of the British/Irish Parliamentary Body (Επιτροπή του κοινοβουλευτικού αγγλο-ιρλανδικού σώματος).

(44) Έκθεση ενδιάμεσης αξιολόγησης.

(45) Ειδική επιχειρησιακή ομάδα υπό την ευθύνη του κομητειακού συμβουλίου του Cavan.

(46) Βλέπε παράρτημα 5, σημείο 10-Mullaghmatt.

Παράρτημα 1

Διοικητική διάρθρωση και προγράμματα του Διεθνούς Ταμείου για την Ιρλανδία

>PIC FILE= "C_2000146EL.001602.EPS">

Παράρτημα 2α

Ειδικο προγραμμα ενισχυσης για την ειρηνη και συμφιλιωση

Κατανομή των κεφαλαίων μεταξύ των διαφόρων υποπρογραμμάτων

>PIC FILE= "C_2000146EL.001702.EPS">

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 2Β

ΕΙΔΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΝΙΣΧΥΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΙΡΗΝΗ ΚΑΙ ΣΥΜΦΙΛΙΩΣΗ

Χορήγηση χρηματοδότησης μεταξύ των διαρθρωτικών ταμείων

>PIC FILE= "C_2000146EL.001703.EPS">

Παράρτημα 3

Διάρθρωση του ειδικού προγράμματος ενίσχυσης για την ειρήνη και τη συμφιλίωση (σε σχέση με το ΕΤΠΑ μόνο)

>PIC FILE= "C_2000146EL.001802.EPS">

Παράρτημα 4

Ελεγχθέν δείγμα σχεδίων που υπαγονται στο Διεθνέσ Ταμείο για την Ιρλανδία

>ΘΕΣΗ ΠΙΝΑΚΑ>

Παράρτημα 5

Ελεγχθέν δειγμα σχεδίων που υπάγονται στο πρόγραμμα ειρήνης και συμφιλίωσης

>ΘΕΣΗ ΠΙΝΑΚΑ>

Απαντησεισ τησ Επιτροπησ

ΣΥΝΟΨΗ

Όσον αφορά το Διεθνές Ταμείο για την Ιρλανδία (ΔΤΙ) η Επιτροπή παραπέμπει στην αναλυτική της απάντηση σχετικά με τις παρατηρήσεις που γίνονται στα σημεία 14, 19 και 20.

Δεδομένου ότι πρόκειται για συμπεράσματα σχετικά με το πρόγραμμα ειρήνης και συμφιλίωσης (1995 - 1999), συμπεράσματα τα οποία συνήχθησαν από έναν λογιστικό έλεγχο που πραγματοποίησε το Ελεγκτικό Συνέδριο, ήδη, το 1997, η Επιτροπή επισημαίνει ότι, σε αρκετές περιπτώσεις, η επιτροπή παρακολούθησης και οι οργανισμοί εκτέλεσης ενήργησαν για να διορθώσουν την κατάσταση που διαμορφώθηκε λόγω των αρχικών δυσκολιών.

Έχοντας σήμερα την απαραίτητη απόσταση, η Επιτροπή θεωρεί ότι αυτή η εξαιρετικά φιλόδοξη και καινοτόμος κοινοτική πρωτοβουλία - τόσο με γνώμονα τους στόχους της (ειρήνη και συμφιλίωση) όσο και τους μηχανισμούς εφαρμογής της (προσέγγιση, η οποία ευνοεί τις επιτόπου πραγματικότητες) - υλοποιήθηκε με επιτυχία.

Η πολιτική και χρηματοδοτική στήριξη η οποία χορηγήθηκε από την Ευρωπαϊκή Ένωση μέσω του Διεθνούς Ταμείου για την Ιρλανδία και του προγράμματος ειρήνης και συμφιλίωσης συνέβαλε πράγματι στην παγίωση της διαδικασίας ειρήνευσης στην περιφέρεια και, με αφετηρία αυτό, συνέβαλε στην πρόοδο σε πολιτικό επίπεδο.

ΕΛΕΓΧΟΣ ΤΟΥ ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ

3. Όσον αφορά το πρόγραμμα ειρήνης και συμφιλίωσης, η συγκεκριμένη υλοποίηση των έργων άρχισε ουσιαστικά το 1996, δηλαδή πολύ πρόσφατα για να μπορεί κανείς να διατυπώσει ήδη σήμερα οριστικά συμπεράσματα όσον αφορά την αποτελεσματικότητα του προγράμματος. Η απάντηση της Επιτροπής δείχνει ότι στη διάρκεια των επομένων ετών εξετάσθηκε το μεγαλύτερο μέρος των εντοπισθέντων στην έκθεση τομέων ως δυνάμενων να βελτιωθούν.

ΔΙΕΘΝΕΣ ΤΑΜΕΙΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΙΡΛΑΝΔΙΑ

Σύνοψη των κυριοτέρων διαπιστώσεων σχετικά με το ΔΤΙ

6. Η Επιτροπή επιθυμεί να τονίσει τόσο τον μοναδικό ρόλο και καθεστώς του Διεθνούς Ταμείου για την Ιρλανδία, όσο και τις επιχειρησιακές του ρυθμίσεις. Πρόκειται για μία ανεξάρτητη νομική οντότητα, η οποία λειτουργεί σύμφωνα με χρηματοδοτικούς κανόνες διαφορετικούς από εκείνους που ισχύουν για οποιαδήποτε πρωτοβουλία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, παραδείγματος χάρη το πρόγραμμα ειρήνης και συμφιλίωσης, το οποίο διαχειρίζονται η Επιτροπή και οι δύο ενδιαφερόμενες κυβερνήσεις.

Η Επιτροπή επισημαίνει ότι θα πρέπει η ανάλυση των δύο φορέων στην ίδια έκθεση να εξετασθεί με σύνεση, έτσι ώστε να αποφευχθούν παρεξηγήσεις.

Η Επιτροπή λαμβάνει υπό σημείωση τις παρατηρήσεις του Ελεγκτικού Συνεδρίου και παραπέμπει στην αναλυτική της απάντηση στα αντίστοιχα σημεία στην έκθεση.

Χρηματοδοτικές ρυθμίσεις και κανονιστικό πλαίσιο

11 - 12. Κατά την Επιτροπή, τα διακρατούμενα τραπεζικά υπόλοιπα από το Ταμείο δεν αντιπροσωπεύουν "μη χρησιμοποιηθείσες πιστώσεις", δεδομένου ότι τα εν λόγω ποσά είχαν ήδη αναληφθεί για καθορισμένα προγράμματα. Πράγματι, εάν αναφερθεί κανείς στους λογαριασμούς του Διεθνούς Ταμείου για την Ιρλανδία, φαίνεται ότι για το 1995, 1996 και 1997 οι συμβατικές αναλήψεις υποχρεώσεων σχετικά με τα σχέδια υπερβαίνουν τα διακρατούμενα τραπεζικά υπόλοιπα. Αυτό συμβαίνει, γιατί το Ταμείο ρυθμίζει τη χρηματοδοτική του ενίσχυση στα σχέδια αναλόγως του ρυθμού με τον οποίο αυτά υλοποιούνται και μόνον αφού έχει διασφαλισθεί η διαθεσιμότητα των αναγκαίων μέσων. Αυτός είναι ο λόγος, για τον οποίο το Ταμείο πρέπει να είναι σίγουρο για τις συμβολές των χορηγών αρκετά πριν πραγματοποιηθούν τα εμβάσματα, τα σχετικά με τα σχέδια. Η Επιτροπή θα εξετάσει, ωστόσο το θέμα και θα μελετήσει τις δυνατότητες που θα μπορούσαν να προκύψουν για την πραγματοποίηση των πληρωμών υπέρ του Ταμείου σε μεγαλύτερο αριθμό ετησίων δόσεων από τις δύο που προβλέπονται από το σημερινό σύστημα.

Διοικητικές διαδικασίες

13 - 14. Η Επιτροπή αποδέχεται τις παρατηρήσεις του Ελεγκτικού Συνεδρίου σχετικά με την αναγκαιότητα αναθεώρησης του μηχανισμού που ισχύει σήμερα όσον αφορά το προσωπικό και την μετάθεση εξουσιών και συζήτησε το θέμα αυτό με το διοικητικό συμβούλιο του Ταμείου.

Διαδικασίες αξιολόγησης των σχεδίων

19 - 20. Η Επιτροπή ζήτησε από το Ταμείο να επανεξετάσει τις διαδικασίες του αξιολόγησης των σχεδίων μετά τις παρατηρήσεις που διατύπωσε το Ελεγκτικό Συνέδριο. Όσον αφορά τις περιπτώσεις που αναφέρονται από το Ελεγκτικό Συνέδριο, η Επιτροπή τις ερμηνεύει ως ότι σημαίνουν ότι χορηγήθηκε ενίσχυση από το Ταμείο με βάση προκαταρκτικές αξιολογήσεις σχετικά με τα σχέδια και σύμφωνα με την αρχή του Ταμείου σύμφωνα με την οποία είναι προτιμότερο να φθάσει πρώτο ως χορηγός προκειμένου να ευνοήσει μία δυναμική που κινητοποιεί άλλες πηγές χρηματοδότησης των σχεδίων.

Παρακολούθηση και αξιολόγηση των σχεδίων

21. Παρόμοιες διαπιστώσεις σχετικά με τις αδυναμίες στον τομέα της παρακολούθησης και αξιολόγησης εξετέθησαν στην έκθεση την οποία συνέταξε η ΓΔ-Audit μετά τον έλεγχο που διενεργήθηκε τον Οκτώβριο 1998· το Διεθνές Ταμείο για την Ιρλανδία πρότεινε κατόπιν να ληφθεί ένας ορισμένος αριθμός μέτρων για την επανόρθωση αυτής της κατάστασης.

Αποτέλεσμα του ΔΤΙ

23. Το σημείο 23 πρέπει να εξετασθεί στο σχετικό πλαίσιο, δηλαδή, εάν το ΔΤΙ παρεμβαίνει πρώτο ως χορηγός σε αρκετούς τομείς, συμβαίνει ακριβώς λόγω τέτοιων πολιτικών και κοινωνικών συνθηκών που άλλες δημόσιες πηγές χρηματοδότησης θα δυσκολεύονταν πολύ να παρέμβουν στην περίπτωση κατά την οποία το Ταμείο δεν θα ξεκινούσε κατά κάποιο τρόπο τη διαδικασία χρηματοδότησης, ασκώντας έτσι μια δράση κινητοποίησης.

24. Η εκτίμηση σύμφωνα με την οποία δημιουργήθηκαν 7000 θέσεις απασχόλησης μπορεί πράγματι να θεωρηθεί ως αντιπροσωπευτική ενός αποτελέσματος το οποίο εκφράζεται σε όρους αυστηρά οικονομικούς. Δεν αντιπροσωπεύει ωστόσο τον συνολικό αριθμό των θέσεων απασχόλησης που καταλογίζονται στα σχέδια τα οποία υποστηρίχθηκαν από το Διεθνές Ταμείο για την Ιρλανδία, λαμβανομένης υπόψη της δράσης μοχλού που θα μπορούσε να αποδοθεί στις δραστηριότητες αυτού του Ταμείου. Η μελέτη που πραγματοποιήθηκε από το KPMG το 1995 φαίνεται να ενισχύει αυτόν τον συλλογισμό.

26. Η αναφορά στην υπεροχή δημοσίων και επαγγελματικών οργανισμών μεταξύ των δικαιούχων των διασυνοριακών σχεδίων πρέπει να εκτιμηθεί στο πλαίσιο της κοινωνικοπολιτικής κατάστασης και ειδικότερα εκείνης που χαρακτήριζε το πρώτο μέρος της εν λόγω περιόδου αναφοράς.

27. Το Ταμείο διαβεβαίωσε την Επιτροπή σχετικά με την μεγάλη σημασία που δίδεται σ' αυτό το θέμα.

Παρακολούθηση από την Επιτροπή

28. Το σύστημα διαχείρισης και ελέγχου του ΔΤΙ και η εφαρμογή από τους υπευθύνους των σχεδίων απετέλεσε αντικείμενο, τον Οκτώβριο του 1998, ενός λεπτομερούς δημοσιονομικού ελέγχου, ο οποίος πραγματοποιήθηκε από τις υπηρεσίες της Επιτροπής μαζί με ελέγχους οι οποίοι διενεργήθηκαν επιτόπου για την παρακολούθηση των σχεδίων. Η έκθεση του λογιστικού ελέγχου επιβεβαίωσε ότι τα μέγιστα ποσοστά ενίσχυσης είχαν τηρηθεί όσον αφορά τα συγχρηματοδοτούμενα σχέδια από τα διαρθρωτικά ταμεία. Αντιμετωπίζεται η διενέργεια ενός παρόμοιου λογιστικού ελέγχου ο οποίος θα συμπεριλαμβάνει επιτόπιους ελέγχους για το 2000.

ΕΙΔΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΝΙΣΧΥΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΙΡΗΝΗ ΚΑΙ ΣΥΜΦΙΛΙΩΣΗ

Σύνοψη των κυριοτέρων διαπιστώσεων σχετικά με το πρόγραμμα Ε & Σ

29. Όσον αφορά τα συμπεράσματα στα οποία κατέληξε το Ελεγκτικό Συνέδριο από την έρευνα την οποία πραγματοποίησε το 1997, η Επιτροπή παρατηρεί ότι η επιτροπή παρακολούθησης και οι οργανισμοί εκτέλεσης παρενέβησαν στο μεταξύ για να επανορθώσουν τις διαπιστωθείσες παραλείψεις.

Με την αναγκαία απόσταση που έχει, σήμερα, η Επιτροπή θεωρεί ότι αυτή η κοινοτική πρωτοβουλία είναι μοναδική στο είδος της - είτε πρόκειται για τους επιδιωκόμενους στόχους (ειρήνη και συμφιλίωση) είτε για μηχανισμούς εφαρμογής (προσέγγιση αληθινά βασισμένη στις επιτόπιες πραγματικότητες) - και ότι μπορεί συνολικά να θεωρήσει ότι επέτυχε.

(Για τα ειδικά σχόλια, βλέπε τις αντίστοιχες παραγράφους)

Νομοθετικό πλαίσιο και χρηματοδοτικές διατάξεις

32. Δεδομένης της προτεραιότητας που δόθηκε στις επιτόπιες πραγματικότητες στην προσέγγιση που κρίθηκε καταλληλότερη από το πρόγραμμα ειρήνης και συμφιλίωσης, αποταθήκαμε στους ίδιους τους οργανισμούς εκτέλεσης, οι οποίοι αξιολόγησαν τον χαρακτήρα και την ιδιομορφία των δυνατοτήτων που προσφέρονται από την κατάπαυση της βίας μάλλον παρά στο να δοθούν a priori αναλυτικοί προσδιορισμοί στο ίδιο το πρόγραμμα. Για το λόγο αυτό, κλήθηκαν οι οργανισμοί εκτέλεσης να χρησιμοποιήσουν κατάλληλες μεθόδους προκειμένου να στοχεύσουν τις κοινωνικές ομάδες και τα σχέδια που ταιριάζουν με τους μεγάλης σημασίας στόχους που αναφέρονται στο κείμενο του προγράμματος. Το παράδειγμα που δεν μπορεί να παραγνωρισθεί στο θέμα αυτό είναι εκείνο των περιφερειακών εταιρικών σχέσεων (District partnerships), στις οποίες χορηγήθηκαν από το Υπουργείο Περιβάλλοντος ποσά στα οποία λαμβάνονται υπόψη δύο στοιχεία ήτοι, μία κατάταξη συναρτήσει του "δείκτη Robson" και περιφερειακές στατιστικές (πληθυσμός, βία, κ.λπ.)(1).

33. Οι προσπάθειες που καταβλήθηκαν από όλους τους οργανισμούς εκτέλεσης οι οποίοι συμμετέχουν στο πρόγραμμα ειρήνης και συμφιλίωσης αποδείχθηκαν απολύτως αποτελεσματικές, όπως φαίνεται από την ανάλυση απορρόφησης των κοινοτικών κεφαλαίων στην Βόρειο Ιρλανδία, που πραγματοποιήθηκε από τον T. Haase(2): το πρόγραμμα συνέβαλε στην καταγραφή στη Βόρειο Ιρλανδία ενός εντυπωσιακού ποσοστού διείσδυσης αν ληφθεί υπόψη ότι περισσότερο από 80 % των εκλογικών περιφερειών υπέβαλαν αιτήσεις· τόσο για τις αιτήσεις σχετικά με τα σχέδια όσο και για τις χρηματοδοτήσεις, η κατανομή αντιπροσωπεύει εκείνη του πληθυσμού, με μία υψηλότερη συγκέντρωση στις αστικές περιοχές. Στις όμορες κομητείες της Ιρλανδίας, η τελική αξιολόγηση του προγράμματος θα πρέπει να επιβεβαιώσει μία ανάλογη επιτυχία.

Δημοσιονομική και προϋπολογιστική εκτέλεση

34. Το δημοσιονομικό πρόγραμμα το οποίο προβλέπεται από τα κράτη μέλη και προτάθηκε από την Επιτροπή το 1995 αντικατόπτριζε την απόφαση του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου να χορηγήσει 100 εκατ. ECU για καθένα από τα έτη 1995 - 1997. Η Επιτροπή αναγνωρίζει ότι η χορήγηση κεφαλαίων για διάρκεια κατώτερη από την προβλεπόμενη διάρκεια του προγράμματος μπορεί να επιφέρει δυσκολίες προγραμματισμού για ορισμένα σχέδια. Ο απολογισμός δεν ήταν, ωστόσο, εξ ολοκλήρου αρνητικός γιατί κατέστη δυνατό έτσι να διευκολυνθεί η καλύτερη αντίληψη του επείγοντος χαρακτήρα και να κινητοποιηθούν δυναμικότερα όλοι εκείνοι οι οποίοι συμμετείχαν στην εκτέλεση του προγράμματος. Άλλωστε, δεδομένων των κινδύνων πολιτικής αστάθειας στην περιφέρεια καθώς και του ίδιου του χαρακτήρα και της σημασίας του προγράμματος ειρήνης και συμφιλίωσης, θα πρέπει να αναγνωρισθεί ο απολύτως αιτιολογημένος χαρακτήρας της πρότασης της Επιτροπής(3), η οποία προτείνει η συνέχιση της χρηματοδότησης να υπόκειται σε έναν απολογισμό της προόδου που πραγματοποιείται μετά από τρία χρόνια εκτέλεσης.

35 - 37. Χρειάσθηκε αναγκαστικά ένας ορισμένος χρόνος για να επιλεγούν οι διαμεσολαβούντες οργανισμοί χρηματοδότησης, για να υπογραφούν συμβάσεις με αυτούς και για να πραγματοποιηθούν οι περιφερειακές εταιρικές σχέσεις και "το συμβούλιο εταιρικής σχέσης για την Βόρειο Ιρλανδία" ("the Northern Ireland Partnership Board"), δίχως να επηρεάζεται αρνητικά ο αναγκαίος χρόνος για να καταστούν απολύτως λειτουργικοί οι οργανισμοί εκτέλεσης. Θα πρέπει επιπλέον να σημειωθεί ότι το πρόγραμμα ειρήνης και συμφιλίωσης προκάλεσε έναν υψηλό αριθμό αιτήσεων - περισσότερες από 22000 κατά την περίοδο η οποία τελειώνει στις 31 Δεκεμβρίου 1997 - οι οποίες πρέπει να εξετασθούν από τους οργανισμούς εκτέλεσης. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο τα ποσά των αναλήψεων υποχρεώσεων και των πληρωμών καθώς και οι δαπάνες για τα σχέδια, στο τέλος του 1997 ήταν αισθητά κατώτερες από τα προβλεπόμενα στοιχεία κατά την έγκριση του προγράμματος στα μέσα του 1995.

Τα εμβάσματα και οι ακυρώσεις πιστώσεων αναλήψεως υποχρεώσεων που πραγματοποιήθηκαν το 1996 και 1997 ήσαν πράξεις του προϋπολογισμού, στόχος των οποίων ήταν να αναδιατεθούν σε άλλες κοινοτικές πρωτοβουλίες τα ποσά τα οποία δεν είχαν δαπανηθεί δυνάμει του κονδυλίου του προϋπολογισμού που αντιστοιχεί στο πρόγραμμα ειρήνης και συμφιλίωσης. Πρόκειται για μια συνήθη μέθοδο σε θέματα διαχείρισης του προϋπολογισμού της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

38. Στην έκθεση της προόδου για το 1997, η Επιτροπή θεώρησε ότι ήταν αναγκαία μια συμπληρωματική χρηματοδοτική κάλυψη προκειμένου να ικανοποιηθούν υφιστάμενες και προβλεπόμενες ανάγκες και σύστηνε να εγκρίνει η αρχή του προϋπολογισμού τη χορήγηση από την Ευρωπαϊκή Ένωση 100 εκατ. συμπληρωματικών ECU για το 1998 και ένα ανάλογο ποσό για το 1999. Η εγκυρότης της επιλογής αυτής επιβεβαιώνεται από το γεγονός ότι οι πόροι του προγράμματος είχαν εξ ολοκλήρου αναληφθεί στο τέλος του 1999, υπέρ 12600 σχεδίων.

Δεδομένου του αργού ρυθμού απορρόφησης των κεφαλαίων, ο οποίος εξηγείται από τους λόγους που εκτίθενται στο σημείο 35, η απόφαση την οποία έλαβε η Επιτροπή στις 5 Δεκεμβρίου 1997 αποτελούσε μια αναγκαία διόρθωση, η οποία επέτρεπε να ευθυγραμμισθεί ο δημοσιονομικός προγραμματισμός με την εκτέλεση του προγράμματος.

Η Επιτροπή εκφράζει την ικανοποίησή της για την απόφαση που αναφέρεται στα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου του Βερολίνου το Μάρτιο του 1999, απόφαση που ορίζει το προς χορήγηση ποσό στο πρόγραμμα PEACE II για ολόκληρη την νέα περίοδο (2000 - 2004).

Διοικητική διάρθρωση του προγράμματος

41. Παρά την οπωσδήποτε εκτεταμένη σημασία του προγράμματος και τον υψηλό αριθμό οργανισμών εκτέλεσης, δεν πρέπει να παραγνωρίζεται ότι το διακυβευόμενο του προγράμματος ειρήνης και συμφιλίωσης είναι τόσο το περιεχόμενο όσο και η διαδικασία: επίσης, η διοικητική διάρθρωση του προγράμματος σχεδιάσθηκε καταρχήν έτσι ώστε να είναι δυνατόν να δράσει όσο το δυνατόν περισσότερο κοντά στις επιτόπιες πραγματικότητες, γι' αυτό εγκρίθηκε αυτή η προσέγγιση.

42. Αν και οι διοικητικές πρακτικές μπορούν να είναι πολύ διαφορετικές λόγω του αποκεντρωμένου χαρακτήρα των μηχανισμών θέσης σε διάθεση, η επιτροπή παρακολούθησης επικύρωσε την εγκυρότητα των στόχων, των προτεραιοτήτων και των κανόνων θέσης σε εφαρμογή. Έδωσε επίσης τις κοινές κατευθυντήριες γραμμές σε όλους τους οργανισμούς εκτέλεσης.

Παρότι αληθεύει ότι η επιλογή των διαμεσολαβούντων οργανισμών χρηματοδότησης δεν υπήρξε αντικείμενο καμιάς επίσημης διαδικασίας, η Επιτροπή προσέλαβε, ωστόσο, συμβούλους για την αξιολόγηση των πιθανών υποψηφίων. Θα πρέπει, άλλωστε, να σημειωθεί ότι πραγματοποιήθηκαν μακρές συζητήσεις με τις εθνικές αρχές και με άλλους συνομιλητές που ανήκουν, παραδείγματος χάρη, στον κοινοτικό ή εθελοντικό τομέα πριν την οριστική επιλογή των διαμεσολαβούντων οργανισμών χρηματοδότησης και πριν την δημιουργία του συμβουλίου εταιρικής σχέσης για την Βόρειο Ιρλανδία και τις περιφερειακές εταιρικές σχέσεις.

Αρχικά προβλέφθηκε ο IDB ως μηχανισμός θέσης σε διάθεση στο έγγραφο προγραμματισμού (επιμέρους πρόγραμμα 5, ενέργεια 2 "Νέες υπηρεσίες βιομηχανικής ανάπτυξης") αλλά, την ενέργεια διαχειρίσθηκε τελικά μία συγγενής υπηρεσία η "Department of Economic Development" (τμήμα οικονομικής ανάπτυξης).

43. Προκειμένου να ενθαρρυνθεί μία ευρεία απορρόφηση του κεφαλαίου έναρξης που υπόκειται στο επιμέρους πρόγραμμα 5, ενέργεια 7, η LEDU ("Local Economic Development Unit") προσέλαβε έναν ορισμένο αριθμό υπαλλήλων οι οποίοι είναι εγκατεστημένοι σε διάφορα μέρη της Βορείου Ιρλανδίας. Σύμφωνα με τα συμπεράσματα ενός λογιστικού ελέγχου που πραγματοποιήθηκε από την εσωτερική αρμόδια υπηρεσία του "Department of Economic Development", η LEDU είχε λάβει σε θέματα παρακολούθησης τις κατάλληλες διατάξεις για να ανταποκριθεί στις υποχρεώσεις της όσον αφορά τη διαχείριση του Ταμείου και οι διατάξεις που εφαρμόσθηκαν από τους υπαλλήλους για τη θέση σε εφαρμογή της χρηματοδότησης ήσαν ικανοποιητικές. Τα στοιχεία ενημέρωσης που αφορούν τα ονόματα και τις ενέργειες των υπαλλήλων που είναι αρμόδιοι για την χρηματοδότηση δόθηκαν στις εκθέσεις προόδου που υποβλήθηκαν στην επιτροπή παρακολούθησης.

44. Οι προκαταβολές ζητήθηκαν από τα κράτη μέλη με βάση τις δαπάνες που κοινοποιήθηκαν από τους τελικούς δικαιούχους. Για να μην απομείνει καμία αβεβαιότης, οι τελικοί δικαιούχοι εντοπίσθηκαν οριστικά(4) στην απόφαση της Επιτροπής, της 10ης Ιουλίου 1998, η οποία ελήφθη μετά τον απολογισμό που πραγματοποιήθηκε κατά τη διάρκεια εφαρμογής του προγράμματος(5). Όλοι οι αρμόδιοι για την εφαρμογή του προγράμματος οργανισμοί αναφέρουν σήμερα τις δαπάνες στην ίδια βάση.

Διαδικασίες αξιολόγησης των σχεδίων

45. Σε ένα τόσο ευρέου φάσματος πρόγραμμα είναι αναμενόμενο ότι η επιλογή των σχεδίων θα γίνει με πολλούς διαφορετικούς τρόπους. Η προσπάθεια επίτευξης πλήρους τυποποίησης θα καθυστερούσε αισθητά την περίοδο την αναγκαία για την έναρξη του προγράμματος. Το γεγονός αυτό δεν αιτιολογεί ωστόσο την έλλειψη καταλλήλων διαδικασιών αξιολόγησης σε ορισμένες περιπτώσεις, και ελήφθησαν υπόψη τα σχόλια του Ελεγκτικού Συνεδρίου στο θέμα αυτό.

46. Όσον αφορά τον προσδιορισμό των στόχων στην Βόρειο Ιρλανδία, κατά τον προσδιορισμό των επιλεξίμων περιοχών, τα υπουργεία χρησιμοποίησαν τον δείκτη στέρησης Robson, ενσωματώνοντάς τον ενίοτε με άλλους δείκτες όταν η ενίσχυση είχε ειδικούς στόχους (υγεία, περιβάλλον, απασχόληση, κ.λπ.). Στις όμορες κομητείες ορισμένοι IFB έχουν εφαρμόσει έναν δείκτη στέρησης κατά την χορήγηση της ενίσχυσης. Μια ενημερωμένη εκδοχή του δείκτη στέρησης των μελετών Gamma χρησιμοποιήθηκε κατά κανόνα ως κριτήριο για την αξιολόγηση των μεμονωμένων σχεδίων.

47 - 48. Η Επιτροπή λαμβάνει υπόψη της τις διαπιστώσεις αυτές. Θα διασφαλίσει ότι στο μελλοντικό πρόγραμμα ειρήνης και συμφιλίωσης (2000 - 2004) θα αναφέρονται ειδικά και γραπτά κριτήρια για την επιλογή σχεδίων και οι διαδικασίες αξιολόγησης εκ μέρους των αρμοδίων για την εφαρμογή του προγράμματος οργανισμών, ιδίως, όσον αφορά τις μεθόδους για την αξιολόγηση της συγκριτικής αξίας των αιτήσεων χρηματοδότησης και την αξιολόγηση των σχεδίων βαθμολογώντας ή ζυγίζοντας την αξία τους.

Μεταγενέστερη παρακολούθηση των σχεδίων που έλαβαν ενίσχυση

49. Έως ότου συσταθεί μία κεντρική βάση δεδομένων οι IFB συνέστησαν και χρησιμοποίησαν έως το τέλος του 1997, μία δική τους βάση δεδομένων για να ελέγχουν τις αιτήσεις χρηματοδότησης που τους υποβάλλονται.

Μετά το τέλος του 1997, συστάθηκαν οι κεντρικές βάσεις δεδομένων που απαιτούνται από το πρόγραμμα, οι οποίες περιέχουν στοιχεία σχετικά με τις υποβληθείσες αιτήσεις ενίσχυσης για τα σχέδια και τις εγκρίσεις καθώς και τις πληροφορίες τις οποίες παρείχαν οι φορείς των σχεδίων σύμφωνα με το βέλτιστο ερωτηματολόγιο ελέγχου (ΒΕΕ) [optimum monitoring questionnaire (OMQ)]. Τα στοιχεία αυτά χρησιμοποιήθηκαν κατά την επεξεργασία των εκθέσεων για την πρόοδο των εργασιών από τις επιτροπές ελέγχου και χρησιμοποιήθηκαν επίσης κατά τις αναλύσεις που πραγματοποιήθηκαν από τον εξωτερικό εκτιμητή.

50. Στο έγγραφο προγραμματισμού δεν αναφέρονται ποσοτικά προσδιορισμένοι στόχοι για τα φυσικά μεγέθη και τις επιπτώσεις τους, για να αντικατοπτρίζεται η μη καθιερωμένη φύση του προγράμματος, στο στάδιο αυτό. Στη διάρκεια της εφαρμογής του εκπονήθηκε μία εξαντλητική σειρά δεικτών για τον έλεγχο που χρησιμοποιείται σήμερα για να αναφέρονται η πρόοδος που έχει επιτευχθεί στην επιτροπή ελέγχου, προσεγγίζοντας τα διαθέσιμα στοιχεία χάρη στην χρήση του ΒΕΕ. Ο εξωτερικός εκτιμητής σκεπτόμενος την a posteriori αξιολόγηση του προγράμματος συνέταξε ένα υπόδειγμα αξιολόγησης και διεξάγονται επίσης άλλες δραστηριότητες με στόχο την προετοιμασία της οριστικής αξιολόγησης.

Αντίκτυπος του προγράμματος

51. Κοινό χαρακτηριστικό των προγραμμάτων των διαρθρωτικών ταμείων είναι να προβλέπουν ξεχωριστά μέτρα τα οποία διαχειρίζονται ξεχωριστοί οργανισμοί αρμόδιοι για την εφαρμογή του προγράμματος. Σε ορισμένες περιπτώσεις αυτό μπορεί πράγματι να έχει ως συνέπεια να πρέπει οι ενδεχόμενοι δικαιούχοι να αποτείνονται σε οργανισμούς διαφορετικούς για την χρηματοδότηση ενός πολύπτυχου σχεδίου. Ωστόσο, οι υπεύθυνοι για τα επιμέρους προγράμματα (υπουργεία) έπαιξαν έναν ανακουφιστικό ρόλο, διασφαλίζοντας ότι η εφαρμογή μέτρων θα γίνεται με συμπληρωματικό τρόπο.

52 - 53. Όσον αφορά τον καθορισμό των στόχων σχετικά με τους γενικούς στόχους του προγράμματος ειρήνης και συμφιλίωσης, βλέπε την απάντηση που δόθηκε στο σημείο 46.

Η Επιτροπή λαμβάνει υπόψη της τις διαπιστώσεις που έγιναν και θα τις εξετάσει περαιτέρω.

54. Από το 1998 συστάθηκε ένα κατάλληλο σύστημα ελέγχου και αξιολόγησης με μορφή μιας εξαντλητικής βάσης δεδομένων, η οποία εφοδιάζεται τακτικά χάρη στο ΒΕΕ, στο οποίο καταγράφονταν στοιχεία σχετικά με τη δημιουργία θέσεων απασχόλησης και οι δείκτες, οι σχετικοί με τις επιπτώσεις (βλέπε επίσης την απάντηση η οποία δόθηκε στα σημεία 49 και 50).

Δημοσιότητα και πληροφόρηση

55. Τα πρώτα χρόνια του προγράμματος ειρήνης και συμφιλίωσης, λίγες ήταν οι δραστηριότητες, σε επίπεδο προγράμματος, όσον αφορά την ενημέρωση και τη δημοσιότητα δεδομένου ότι ο κύριος στόχος ήταν να ενημερωθούν οι ενδεχόμενοι υποβάλλοντες αίτηση σχετικά με τα επιμέρους προγράμματα και τα μέτρα. Οι αρμόδιοι για την εφαρμογή του προγράμματος οργανισμοί ασχολήθηκαν ωστόσο με τη διάδοση των πληροφοριών γι' αυτό το σκοπό, προφανώς, με μια ορισμένη επιτυχία δεδομένου ότι το πρόγραμμα παρουσίασε υψηλό επίπεδο υποβολής αιτήσεων (29000 περίπου αιτήσεις), πράγμα το οποίο αποτελεί μέτρο της ευαισθητοποίησης που επιτεύχθηκε και της σημασίας που το πρόγραμμα έχει για τις απαιτήσεις των κατοίκων.

Σήμερα, δίδεται μεγαλύτερη προσοχή στις πλευρές που αφορούν την ενημέρωση και τη δημοσιότητα του προγράμματος, χάρη και στη βοήθεια εξωτερικών συμβούλων ειδικευμένων στην επικοινωνία μέσω μέσων ενημέρωσης που αναφέρονται τακτικά στην επιτροπή ελέγχου(6).

ΠΟΛΥΤΑΜΕΙΑΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ

56. Οι στόχοι του προγράμματος ειρήνης και συμφιλίωσης ήταν βασικά διαφορετικοί από εκείνους άλλων προγραμμάτων της Ένωσης τόσο ως προς τους γενικούς στόχους όσο και ως προς τους ειδικούς στόχους για την ενίσχυση. Το πρόγραμμα ειρήνης και συμφιλίωσης διέφερε επίσης και από τα προγράμματα ΔΤΙ λόγω της προσέγγισης "bottom-up" (από κάτω προς τα πάνω) με την οποία αντιμετωπίσθηκε η πραγματοποίηση του προγράμματος καθώς και του γεγονότος ότι τη μεγάλη πλειοψηφία των κεφαλαίων διαχειρίζονταν μη κυβερνητικοί οργανισμοί, αρμόδιοι για την εφαρμογή του προγράμματος.

Ο κίνδυνος διπλασιασμού κατά την απόδοση σε μεμονωμένα προγράμματα του αντικτύπου και της δημοσιότητας των σχεδίων αποτελεί επίσης λόγο ανησυχίας για την Επιτροπή.

57. Η Επιτροπή σημείωσε τις παρατηρήσεις του Ελεγκτικού Συνεδρίου σχετικά με το σχέδιο αυτό, βάσει των οποίων δηλώνεται ότι το 52 % των δαπανών, των σχετικών με το σχέδιο Gulliver προερχόταν από πηγές της Ένωσης και του ΔΤΙ. Η τελευταία αυτή θα ήθελε ωστόσο να τονίσει ότι μόνον οι μισές από τις χρηματοδοτήσεις από το ΔΤΙ προέρχεται από την Ένωση. Το σχέδιο Gulliver ήταν αισθητά καινοτόμο και επομένως περιείχε αναπόφευκτα έναν συντελεστή κινδύνου.

58. Βλέπε την απάντηση που δίδεται στα σημεία 61 - 62.

ΠΡΟΣΘΕΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΗΣ

60. Η Επιτροπή συμφωνεί ότι η μετάθεση των χρηματοδοτικών δραστηριοτήτων από την κυβέρνηση συνεπεία των χρηματοδοτήσεων ΔΤΙ αποτελεί εξαιρετικό φαινόμενο: στην έκθεση εντοπίζεται μόνον μία περίπτωση αυτού του είδους, η οποία την εποχή της, αναφέρθηκε επίσης σαφώς στο συμβούλιο διαχείρισης του ΔΤΙ από τον παρατηρητή της Επιτροπής και καταγράφηκε ως τέτοια στα πρακτικά του εν λόγω Συμβουλίου.

61 - 62. Οι διπλασιασμοί σχετικά με τον προσδιορισμό πρωτοβουλιών είχαν προβλεφθεί και γίνει αποδεκτοί ήδη από την αρχή. Είναι φυσικό ορισμένα σχέδια να θεωρηθούν επιλέξιμα στο πλαίσιο προγραμμάτων τόσο κυβερνητικών όσο και κοινοτικών, προκειμένου να ικανοποιήσουν τις απαιτήσεις μιας πιο σταθερής και ειρηνικής κοινωνίας στο πλαίσιο του προγράμματος ειρήνης και συμφιλίωσης. Προβλέπεται ότι, όταν τέτοιου είδους σχέδια χρηματοδοτούνται στο πλαίσιο του προγράμματος ειρήνης και συμφιλίωσης, αποσκοπούν προφανώς υπέρ της ειρήνης και της συμφιλίωσης και έχουν επομένως περισσότερο έγκυρο στόχο.

63. Κατά τη γνώμη της Επιτροπής, τα σχέδια τα οποία τηρούν τα κριτήρια τα οποία έχουν ορισθεί από το πρόγραμμα ειρήνης και συμφιλίωσης δεν θα αποκλείονται όταν αυτά προέρχονται από υπουργεία ή κυβερνητικούς οργανισμούς· συμφωνήθηκε, ωστόσο, ότι πρέπει να αξιολογούνται με βάση τα ίδια κριτήρια που χρησιμοποιήθηκαν για τα άλλα σχέδια.

64. Η Επιτροπή συμμερίζεται τη γνώμη του Ελεγκτικού Συνεδρίου σύμφωνα με την οποία οι χρηματοδοτήσεις οι σχετικές με το πρόγραμμα δεν θα πρέπει να υποκαταστήσουν τις συνήθεις δαπάνες της κεντρικής ή τοπικής διοίκησης.

Όσον αφορά την σκοπιμότητα ενίσχυσης σχεδίων τα οποία θα μπορούσαν να πραγματοποιηθούν δίχως στήριξη ("dead-weight effect"), η Επιτροπή υπενθυμίζει ότι, με την πρόθεση να παγιωθεί η πρόοδος προς μια ειρηνική και σταθερή κοινωνία θα μπορούσε να είναι ιδιαίτερα επιθυμητό να επιταχυνθεί το ποσοστό αύξησης ή, να διευρυνθεί η σημασία της ανάπτυξης. Δεδομένου άλλωστε ότι ένα από τα θετικά αποτελέσματα του προγράμματος ειρήνης και συμφιλίωσης συνίσταται στους πρακτικούς μηχανισμούς του για την υλοποίηση, τέτοιου είδους σχέδια θα μπορούσαν επίσης να δημιουργήσουν οφέλη χάρη στις διαδικασίες εκπόνησης και εφαρμογής.

65. Η Επιτροπή λαμβάνει υπόψη της τα στοιχεία τα οποία της επισημάνθηκαν και θα εξετάσει τα θέματα αυτά με προσοχή τη στιγμή της σύνταξης του νέου προγράμματος PEACE II.

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ ΚΑΙ ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ

66 - 69. Η Επιτροπή εκτιμά το γεγονός ότι το Ελεγκτικό Συνέδριο αναγνωρίζει τη δυσκολία των περιστάσεων υπό τις οποίες πραγματοποιήθηκε η έναρξη του προγράμματος ειρήνης και συμφιλίωσης και την αξία που έχει το τελευταίο αυτό γιατί παρέχει σημαντικές και καινοτόμους διαρθρώσεις και κίνητρα, κατάλληλες να ενθαρρύνουν τη συνεργασία και τη συμμετοχή των τοπικών κοινοτήτων.

70. α) Η Επιτροπή θα εξετάσει αυτό το πρόβλημα και θα μελετήσει τη δυνατότητα πραγματοποίησης των πληρωμών στο Ταμείο με ετήσια εμβάσματα, περισσότερα από τα σημερινά δύο.

70. δ) Όσον αφορά τη σύσταση του Ελεγκτικού Συνεδρίου, η Επιτροπή είναι απολύτως σύμφωνη. Η τελευταία αυτή θα ήθελε να σημειωθεί ότι οι υπηρεσίες της πραγματοποίησαν έναν αναλυτικό έλεγχο των σχεδίων κατά το 1998 - 1999. Η έκθεση η σχετική με τις δραστηριότητες αυτές καλύπτει επίσης και τα μέτρα τα οποία ελήφθησαν για να αποφευχθούν διπλασιασμοί μεταξύ χρηματοδοτήσεων ΔΤΙ και δραστηριοτήτων των διαρθρωτικών ταμείων. Μία ανάλογη επιτόπια αξιολόγηση θα πραγματοποιηθεί κατά το δεύτερο μισό του 2000.

71. Η Επιτροπή αποδέχεται ευνοϊκά τις ειδικές συστάσεις σχετικά με το πρόγραμμα ειρήνης και συμφιλίωσης. Η τελευταία αυτή τονίζει ότι η επιτροπή ελέγχου και οι αρμόδιοι για την εφαρμογή του προγράμματος ειρήνης και συμφιλίωσης οργανισμοί παρενέβησαν ήδη για ορισμένες πλευρές στις οποίες αναφέρεται το Ελεγκτικό Συνέδριο. Η Επιτροπή προτίθεται ωστόσο να εξετάσει προσεκτικά όλες τις συστάσεις του Ελεγκτικού Συνεδρίου στη διάρκεια της διαδικασίας εκπόνησης και έγκρισης του επομένου προγράμματος PEACE II, για την περίοδο 2000 - 2004 και διαβεβαιώνει ότι αυτό θα γίνει. Ειδικότερα:

α) Ο εξωτερικός εκτιμητής θα μελετήσει την κτηθείσα πείρα κατά την εφαρμογή του προγράμματος (συμπεριλαμβανομένων και πλευρών όπως η επιλογή των σχεδίων και ο προσδιορισμός των στόχων των)· η έκθεσή του (η οποία προβλέπεται για τους πρώτους μήνες του 2000) θα ενσωματωθεί στο σχεδιασμό PEACE II.

β) Η Επιτροπή δηλώνει ότι είναι σύμφωνη με αυτή τη σύσταση. Δεδομένης της πείρας του προγράμματος ειρήνης και συμφιλίωσης, η τελευταία αυτή προβλέπει ότι ο ρυθμός χορήγησης του PEACE II θα είναι περισσότερο συγκρίσιμος με εκείνον άλλων λειτουργικών προγραμμάτων των διαρθρωτικών ταμείων.

γ) Η Επιτροπή συμφωνεί με την σύσταση αυτή η οποία είναι εφαρμόσιμη σε όλους τους αρμόδιους για την εφαρμογή του προγράμματος οργανισμούς.

δ) Η Επιτροπή συμφωνεί ότι η αξιολόγηση των σχεδίων για ολόκληρο το πρόγραμμα θα πρέπει να γίνεται με βάση ειδικά γραπτά κριτήρια και θα πρέπει να είναι με σαφήνεια τεκμηριωμένη.

ε) Η Επιτροπή είναι σύμφωνη με τη σύσταση η οποία αναφέρεται στην πρώτη πρόταση και υπενθυμίζει την δημιουργία των κεντρικών βάσεων δεδομένων του προγράμματος μετά το 1997.

στ) Η Επιτροπή θα λάβει τις κατάλληλες πρωτοβουλίες για να ενισχύσει τον συντονισμό ανάμεσα στις υπηρεσίες της όσον αφορά τη συμμετοχή της Κοινότητας στο Διεθνές Ταμείο για την Ιρλανδία και το πρόγραμμα PEACE II. Κατά τον καθορισμό αυτών των μέσων θα προσπαθήσει επίσης να επιτύχει μία συνέργεια μεταξύ των αντιστοίχων προγραμμάτων των.

ζ) Η Επιτροπή συμφωνεί με τη σύσταση αυτή. Η τελευταία αυτή θα δώσει ιδιαίτερη προσοχή στις προδιαγραφές δημοσιότητας οι οποίες θα εισαχθούν στο επόμενο πρόγραμμα PEACE II.

Παρά τις δυσκολίες οι οποίες προέκυψαν, αρχικά, κατά τον προσδιορισμό αυτής της ιδιαίτερα φιλόδοξης και καινοτόμου κοινοτικής πρωτοβουλίας, η Επιτροπή θεωρεί ότι το πρόγραμμα ειρήνης και συμφιλίωσης (1995 - 1999) εστέφθη υπό επιτυχία. Η πολιτική και χρηματοδοτική στήριξη της Ευρωπαϊκής Ένωσης συνέβαλε στην παγίωση της προόδου ειρήνης και συμφιλίωσης στην περιφέρεια και με τον τρόπο αυτό συνέβαλε επίσης στην πρόοδο του σε πολιτικό επίπεδο.

(1) Βλέπε επίσης: απάντηση στο σημείο 46.

(2) T. Haase & J. Pratschke: "EU Special Support Programme for Peace and Reconciliation: Analysis of Community Uptake" (Ειδικό πρόγραμμα ενίσχυσης της ΕΕ για την ειρήνη και συμφιλίωση: Ανάλυση της κοινοτικής εξέλιξης), NISRA, 1999.

(3) Κοινοποίηση από την Επιτροπή στο Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο στις 7 Δεκεμβρίου 1994, COM(1994) 607.

(4) Σύμφωνα με την απόφαση 97/324/ΕΚ της Επιτροπής, της 23ης Απριλίου 1997, για την τροποποίηση των αποφάσεων που εγκρίνουν τα κοινοτικά πλαίσια στήριξης, τα ενιαία έγγραφα προγραμματισμού και τα προγράμματα κοινοτικών πρωτοβουλιών σχετικά με την Ιρλανδία: τεχνικό δελτίο αριθ.1.

(5) Απόφαση της Επιτροπής της 10ης Ιουλίου 1998, C(1998) 1632.

(6) Στις 2 Δεκεμβρίου 1999, διαβιβάσθηκαν στην επιτροπή ελέγχου περίπου 400 άρθρα του τύπου και περισσότερες από 50 εμφανίσεις σε τηλεοπτικά προγράμματα για την περίοδο εφαρμογής του προγράμματος.