30.4.2004 EL Επίση µη Εφηµερίδα  της Ευρωπαϊκής  Ένωσης  L 166/ 
_______________________________________________________________________________ 1
I 
 
(Πράξεις  για την ισχύ των οποίων  απαιτείται  δηµοσίευση ) 
 
  
ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ  (ΕK) αριθ ..883/2004 ΤΟΥ  ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ  ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ  ΚΑΙ  ΤΟΥ  
ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ  
της 29ης Απριλίου  2004 
 
για τον συντονισ µό των συστη µάτων  κοινωνικής  ασφάλειας  
 
(Κείµενο που παρουσιάζει  ενδιαφέρον  για τον ΕΟΧ  και για την Ελβετία ) 
  ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ  ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ  ΚΑΙ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ  ΤΗΣ  ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ  ΕΝΩΣΗΣ , 
 Έχοντας  υπόψη  : 
 τη Συνθήκη  για την ίδρυση  της Ευρωπαϊκής  Κοινότητας , και ιδίως  τα άρθρα  42 και 308, 
 την πρόταση  της Επιτροπής , η οποία  υποβλήθηκε  έπειτα  από διαβουλεύσεις  µε τους κοινωνικούς  
εταίρους  και τη ∆ιοικητική  Επιτροπή  για την Κοινωνική  Ασφάλιση  των ∆ιακινού µενων  
Εργαζο µένων  
1, 
 τη γνώµη της Ευρωπαϊκής
 Οικονο µικής και Κοινωνικής  Επιτροπής  2, 
 Αποφασίζοντας  σύµφωνα  µε τη διαδικασία  του άρθρου  251 της Συνθήκης  
3, 
                                                 
1 ΕΕ C 38, 12.2.1999, σ. 10 και ΕΕ C ...  
2 ΕΕ C 75, 15.3.2000, σ. 29. 
3 Γνώµη του Ευρωπαϊκού  Κοινοβουλίου  της 3ης Σεπτε µβρίου  2003 (δεν έχει ακόµα 
δηµοσιευθεί  στην  Επίση µη Εφηµερίδα ). Κοινή  θέση  του Συµβουλίου  της 26ης Ιανουαρίου  
2004 (ΕΕ C 79 Ε, 30.3.2004, σ. 15) και θέση  του Ευρωπαϊκού  Κοινοβουλίου  της 
20ής Απριλίου  2004 (δεν έχει ακόµα δηµοσιευθεί  στην  Επίση µη Εφηµερίδα ). Απόφαση  του 
Συµβουλίου  της 26ης Απριλίου  2004. 
30.4.2004 EL Επίση µη Εφηµερίδα  της Ευρωπαϊκής  Ένωσης  L 166/ 
_______________________________________________________________________________ 2
Εκτιµώντας  τα εξής : 
 
(1) Οι κανόνες  συντονισ µού των εθνικών  συστη µάτων  κοινωνικής  ασφάλειας  εγγράφονται  στο 
πλαίσιο  της ελεύθερης  κυκλοφορίας  των προσώπων  και θα πρέπει  να συµβάλλουν  στη 
βελτίωση  του επιπέδου  της ζωής  τους και των συνθηκών  εργασίας  τους. 
 
(2) Εκτός  από τις εξουσίες  του άρθρου  308, η Συνθήκη  δεν προβλέπει  άλλες  εξουσίες  για τη 
λήψη  ενδεδειγ µένων  µέτρων  στον  τοµέα της κοινωνικής  ασφάλειας  προσώπων  πέραν  των 
µισθωτών . 
 
(3) Ο κανονισ µός (ΕΟΚ ) αριθ. 1408/71 του Συµβουλίου , της 14ης Ιουνίου  1971, περί εφαρ µογής 
των συστη µάτων  κοινωνικής  ασφαλίσεως  στους  µισθωτούς , στους  µη µισθωτούς  και στα 
µέλη των οικογενειών  τους που διακινούνται  εντός  της Κοινότητας  1 τροποποιήθηκε  και 
ενηµερώθηκε . µε διάφορες  ευκαιρίες , προκει µένου να ληφθούν  υπόψη  όχι µόνον  οι εξελίξεις  
σε κοινοτικό  επίπεδο , συµπεριλα µβανο µένων  των αποφάσεων  του ∆ικαστηρίου , αλλά  και οι 
αλλαγές  της νοµοθεσίας , σε εθνικό  επίπεδο . Οι παράγοντες  αυτοί  συνέτειναν  ώστε  οι 
κοινοτικοί  κανόνες  συντονισ µού να καταστούν  περίπλοκοι  και µακροσκελείς · κατά  συνέπεια , 
είναι  θεµελιώδους  σηµασίας  να αντικατασταθούν  οι εν λόγω  κανόνες  και, παράλληλα , να 
εκσυγχρονισθούν  και να απλουστευθούν , προκει µένου να επιτευχθεί  ο στόχος  της ελεύθερης  
κυκλοφορίας  των προσώπων . 
 
(4) Είναι  ανάγκη  να γίνουν  σεβαστά  τα ιδιαίτερα  χαρακτηριστικά  των εθνικών  νοµοθεσιών  
κοινωνικής  ασφάλειας  και να εκπονηθεί  απλώς  ένα σύστη µα συντονισ µού. 
 
(5) Στο πλαίσιο  του συντονισ µού αυτού , είναι  ανάγκη  να εξασφαλισθεί , εντός  της Κοινότητας , 
ίση µεταχείριση  των ενδιαφερο µένων  προσώπων , δυνά µει των διαφόρων  εθνικών  
νοµοθεσιών . 
                                                 
1 ΕΕ L 149, 5.7.1971, σ. 2. Κανονισ µός ο οποίος  τροποποιήθηκε  τελευταία  από τον κανονισ µό 
(ΕΚ) αριθ. 1386/2001 του Ευρωπαϊκού  Κοινοβουλίου  και του Συµβουλίου  (ΕΕ L 187, 
10.7.2001, σ. 1). 
30.4.2004 EL Επίση µη Εφηµερίδα  της Ευρωπαϊκής  Ένωσης  L 166/ 
_______________________________________________________________________________ 3
(6) Η στενή  σχέση  µεταξύ  της νοµοθεσίας  κοινωνικής  ασφάλειας  και των συµβατικών  διατάξεων  
που την συµπληρώνουν  ή την αντικαθιστούν , τις οποίες  οι δηµόσιες  αρχές  µε απόφασή  τους 
κατέστησαν  υποχρεωτικές  ή επέκτειναν  το πεδίο  εφαρ µογής τους, ενδέχεται  να απαιτεί  
παρε µφερή  προστασία  για την εφαρ µογή αυτών  των διατάξεων  µε εκείνη  που παρέχει  ο 
παρών  κανονισ µός. Ως πρώτο  βήµα, θα ήταν  σκόπι µο να αξιολογηθεί  η εµπειρία  των κρατών  
µελών  που έχουν  κοινοποιήσει  συστή µατα αυτού  του είδους . 
 
(7) Λόγω  των σηµαντικών  διαφορών  που υπάρχουν  µεταξύ  των εθνικών  νοµοθεσιών  όσον  
αφορά  τα καλυπτό µενα πρόσωπα , είναι  προτι µότερο  να θεσπισθεί  η αρχή  ότι ο παρών  
κανονισ µός εφαρ µόζεται  στους  υπηκόους  κράτους  µέλους  ή τους ανιθαγενείς  και τους 
πρόσφυγες  που κατοικούν  στο έδαφος  κράτους  µέλους , και υπάγονται  ή είχαν  υπαχθεί  στη 
νοµοθεσία  κοινωνικής  ασφάλειας  ενός ή περισσότερων  κρατών  µελών  καθώς  και στα µέλη 
της οικογένειάς  τους και στους  επιζώντες  τους. 
 
(8) Η γενική  αρχή  της ίσης µεταχείρισης  έχει ιδιαίτερη  σηµασία για εργαζο µένους , οι οποίοι  δεν 
κατοικούν  στο κράτος  µέλος όπου  απασχολούνται , συµπεριλα µβανο µένων  των µεθοριακών  
εργαζο µένων . 
 
(9) Το ∆ικαστήριο  εξέφρασε  κατ’ επανάληψη  τη γνώµη του για τη δυνατότητα  ίσης µεταχείρισης  
των παροχών , των εισοδη µάτων  και των γεγονότων · αυτή  η γενική  αρχή  θα πρέπει  να 
υιοθετηθεί  ρητώς  και να αναπτυχθεί  περαιτέρω , τηρου µένης της ουσίας  και του πνεύµατος 
των δικαστικών  αποφάσεων . 
30.4.2004 EL Επίση µη Εφηµερίδα  της Ευρωπαϊκής  Ένωσης  L 166/ 
_______________________________________________________________________________ 4
(10) Ωστόσο , η αρχή  της εξοµοίωσης  ορισµένων  γεγονότων  ή καταστάσεων  επισυ µβαινόντων  στο 
έδαφος  άλλου  κράτους  µέλους  ως εάν είχαν  λάβει  χώρα  στο έδαφος  του κράτους  µέλους  η 
νοµοθεσία  του οποίου  εφαρ µόζεται , δεν θα πρέπει  να συγχέεται  µε την αρχή  του 
συνυπολογισ µού των περιόδων  ασφάλισης , µισθωτής  δραστηριότητας  ή µη µισθωτής  
δραστηριότητας  ή κατοικίας  που πραγ µατοποιούνται  δυνά µει της νοµοθεσίας  άλλου  κράτους  
µέλους  µε τις περιόδους  που πραγ µατοποιούνται  δυνά µει της νοµοθεσίας  του αρµόδιου  
κράτους  µέλους · κατά  συνέπεια , οι περίοδοι  που πραγ µατοποιούνται  δυνά µει της νοµοθεσίας  
άλλου  κράτους  µέλους , θα πρέπει  να λαµβάνονται  υπόψη  µόνο κατ’ εφαρ µογήν  της αρχής  
του συνυπολογισ µού των περιόδων . 
 
(11) Η εξοµοίωση  γεγονότων  ή καταστάσεων  επισυ µβαινόντων  σε κράτος  µέλος δεν είναι  
δυνατόν  να καθιστά  αρµόδιο άλλο  κράτος  µέλος ή εφαρ µοστέα  τη νοµοθεσία  του. 
 
(12) Υπό το πρίσµα της αναλογικότητας , θα πρέπει  να ληφθεί  µέριµνα ώστε  η αρχή  της 
εξοµοίωσης  γεγονότων  ή καταστάσεων  να µην οδηγήσει  σε αντικει µενικώς  αδικαιολόγητα  
αποτελέσ µατα ή στη συρροή  παροχών  του ιδίου  είδους  για την ίδια περίοδο . 
 
(13) Οι κανόνες  συντονισ µού πρέπει  να εξασφαλίζουν  στα πρόσωπα  που διακινούνται  στο 
εσωτερικό  της Κοινότητας , καθώς  και στα άτοµα που εξαρτώνται  από αυτούς  και στους  
επιζώντες  αυτών , τη διατήρηση  των κεκτη µένων  και των υπό απόκτηση  δικαιω µάτων  και 
πλεονεκτη µάτων . 
 
(14) Οι στόχοι  αυτοί  πρέπει  να επιτευχθούν  ιδίως  µε τον συνυπολογισ µό όλων  των περιόδων  που 
λαµβάνονται  υπόψη  δυνά µει των διαφόρων  εθνικών  νοµοθεσιών  για τη θεµελίωση  και τη 
διατήρηση  δικαιώ µατος σε παροχές  και για τον υπολογισ µό του ποσού  των παροχών  καθώς  
και µε τη χορήγηση  παροχών  στις διάφορες  κατηγορίες  προσώπων  που καλύπτονται  από τον 
παρόντα  κανονισ µό. 
30.4.2004 EL Επίση µη Εφηµερίδα  της Ευρωπαϊκής  Ένωσης  L 166/ 
_______________________________________________________________________________ 5
(15) Τα πρόσωπα  που διακινούνται  στο εσωτερικό  της Κοινότητας  είναι  ανάγκη  να υπάγονται  στο 
σύστη µα κοινωνικής  ασφάλειας  ενός µόνο κράτους  µέλους , ώστε  να αποφεύγεται  η συρροή  
των εφαρ µοστέων  εθνικών  νοµοθεσιών  και οι περιπλοκές  που είναι  δυνατόν  να προκύψουν  
από αυτήν . 
 (16) Στο εσωτερικό  της Κοινότητας , δεν αιτιολογείται , κατ’ αρχήν , να εξαρτώνται  τα δικαιώ µατα 
κοινωνικής  ασφάλειας  από τον τόπο  κατοικίας  του ενδιαφερο µένου· ωστόσο , σε ορισµένες 
περιπτώσεις , ιδίως  όσον  αφορά  τις ειδικές  παροχές  που συνδέονται  µε το οικονο µικό και 
κοινωνικό  περιβάλλον  του ενδιαφερο µένου, ο τόπος  κατοικίας  θα µπορούσε  να λαµβάνεται  
υπόψη . 
 (17) Για να εξασφαλισθεί , µε τον καλύτερο  δυνατό  τρόπο , η ίση µεταχείριση  για όλα τα πρόσωπα  
που εργάζονται  στο έδαφος  ενός κράτους  µέλους , είναι  σκόπι µο να προσδιορίζεται , κατά  
γενικό  κανόνα , ως εφαρ µοστέα  νοµοθεσία , η νοµοθεσία  του κράτους  µέλους  στο έδαφος  του 
οποίου  ο ενδιαφερό µενος ασκεί  τη µη µισθωτή  ή τη µη µισθωτή  δραστηριότητά  του. 
 
(18) Σε συγκεκρι µένες περιπτώσεις , οι οποίες  αιτιολογούν  άλλα  κριτήρια  εφαρ µογής, είναι  
ανάγκη  να γίνεται  παρέκκλιση  από τον γενικό  αυτό  κανόνα . 
 
(19) Σε ορισµένες περιπτώσεις , παροχές  µητρότητας  και ισοδύνα µες παροχές  πατρότητας  µπορούν  
να χορηγούνται  στη µητέρα  ή τον πατέρα · επειδή  δε, για τον πατέρα , οι παροχές  αυτές  
διαφέρουν  από τις γονικές  παροχές  και µπορούν  να εξοµοιώνονται  προς  τις παροχές  
µητρότητας  µε τη στενή  του όρου  έννοια , δεδοµένου ότι χορηγούνται  κατά  τους πρώτους  
µήνες ζωής  ενός νεογέννητου , είναι  σκόπι µο να ρυθµίζονται  από κοινού  οι παροχές  
µητρότητας  και οι ισοδύνα µες παροχές  πατρότητας . 
 
30.4.2004 EL Επίση µη Εφηµερίδα  της Ευρωπαϊκής  Ένωσης  L 166/ 
_______________________________________________________________________________ 6
(20) Όσον  αφορά  στις παροχές  ασθένειας , µητρότητας  και στις ισοδύνα µες παροχές  πατρότητας , 
θα πρέπει  να παρέχεται  προστασία  στα ασφαλισ µένα πρόσωπα  που κατοικούν  ή διαµένουν  σε 
κράτος  µέλος άλλο  από το αρµόδιο κράτος  µέλος, καθώς  και στα µέλη των οικογενειών  τους. 
 
(21) Οι διατάξεις  για τις παροχές  ασθένειας , µητρότητας  και τις ισοδύνα µες παροχές  πατρότητας  
εκπονήθηκαν  υπό το πρίσµα της νοµολογίας  του ∆ικαστηρίου . Οι διατάξεις  σχετικά  µε την εκ 
των προτέρων  έγκριση  βελτιώθηκαν , λαµβανο µένων  υπόψη  των σχετικών  αποφάσεων  του 
∆ικαστηρίου . 
 
(22) Λόγω  της συγκεκρι µένης θέσης  των αιτούντων  σύνταξη  και των συνταξιούχων  και των 
µελών  της οικογένειάς  τους, πρέπει  να υπάρχουν  διατάξεις  όσον  αφορά  στην  ασφάλιση  
ασθένειας  προσαρ µοσµένες στην  κατάσταση  αυτή . 
 
(23) ∆εδο µένου ότι υπάρχουν  διαφορές  µεταξύ  των διαφόρων  εθνικών  συστη µάτων , είναι  
σκόπι µο τα κράτη  µέλη να προβλέπουν , εφόσον  είναι  δυνατόν , ιατρική  περίθαλψη  για τα 
µέλη των οικογενειών  µεθοριακών  εργαζο µένων  στο κράτος  µέλος στο οποίο  αυτοί  ασκούν  
τη δραστηριότητά  τους. 
 
(24) Είναι  ανάγκη  να θεσπισθούν  ειδικές  διατάξεις , οι οποίες  να ρυθµίζουν  τη µη συρροή  των 
παροχών  ασθένειας  σε είδος  και των παροχών  ασθένειας  σε χρήµα, οι οποίες  είναι  της ίδιας  
φύσης  µε εκείνες  που αποτέλεσαν  το αντικεί µενο των αποφάσεων  C-215/99 , Jauch  και  
C-160/96  Molenaar του ∆ικαστηρίου , εφόσον  αυτές  οι παροχές  καλύπτουν  τον ίδιο κίνδυνο . 
 
(25) Όσον  αφορά  στις παροχές  εργατικού  ατυχή µατος και επαγγελ µατικής  ασθένειας , θα πρέπει  
να θεσπισθούν  κανόνες  για να εξασφαλίζεται  η προστασία , οι οποίοι  να καλύπτουν  την 
κατάσταση  των προσώπων  που κατοικούν  ή διαµένουν  σε κράτος  µέλος άλλο  από το αρµόδιο 
κράτος  µέλος. 
30.4.2004 EL Επίση µη Εφηµερίδα  της Ευρωπαϊκής  Ένωσης  L 166/ 
_______________________________________________________________________________ 7
(26) Όσον  αφορά  στις παροχές  αναπηρίας , θα πρέπει  να εκπονηθεί  ένα σύστη µα συντονισ µού το 
οποίο  να σέβεται  τις ιδιαιτερότητες  των εθνικών  νοµοθεσιών , ιδίως  όσον  αφορά  την 
αναγνώριση  της αναπηρίας  και της επιδείνωσής  της. 
 
(27) Είναι  ανάγκη  να εκπονηθεί  ένα σύστη µα εκκαθάρισης  των παροχών  γήρατος  και επιζώντων  
για την περίπτωση  κατά  την οποία  ο ενδιαφερό µενος είχε υπαχθεί  στη νοµοθεσία  ενός ή 
περισσότερων  κρατών  µελών . 
 
(28) Χρειάζεται  να προσδιορισθεί  το ποσό  της σύνταξης , η οποία  θα υπολογίζεται  µε τη µέθοδο  
του συνυπολογισ µού και του αναλογικού  συσχετισ µού και θα εξασφαλίζεται  από το 
κοινοτικό  δίκαιο , όταν η εφαρ µογή της εθνικής  νοµοθεσίας , συµπεριλα µβανο µένων  των 
ρητρών  για τη µείωση , την αναστολή  ή την κατάργηση , είναι  λιγότερο  ευνοϊκή  από την εν 
λόγω  µέθοδο . 
 
(29) Για να προστατεύονται  οι διακινού µενοι εργαζό µενοι και οι επιζώντες  τους από την 
υπερβολικά  αυστηρή  εφαρ µογή των εθνικών  κανόνων  που διέπουν  τη µείωση , την αναστολή  
ή την κατάργηση , είναι  αναγκαίο  να συµπεριληφθούν  διατάξεις  οι οποίες  θα ρυθµίζουν  
αυστηρά  την εφαρ µογή των κανόνων  αυτών . 
 
(30) Όπως  επανειλη µµένως  έχει δηλώσει  το ∆ικαστήριο , το Συµβούλιο  δεν θεωρείται  αρµόδιο να 
θεσπίζει  κανόνες  οι οποίοι  να επιβάλλουν  περιορισ µό στη συρροή  δύο ή περισσοτέρων  
συντάξεων  που έχουν  αποκτηθεί  σε διαφορετικά  κράτη  µέλη µε τη µείωση  του ποσού  της 
σύνταξης  που θεµελιώνεται  µόνο δυνά µει της εθνικής  νοµοθεσίας . 
 
(31) Σύµφωνα  µε το ∆ικαστήριο , αρµόδιος  για τη θέσπιση  κανόνων  αυτού  του είδους  είναι  ο 
εθνικός  νοµοθέτης , εξυπακουο µένου ότι ο κοινοτικός  νοµοθέτης  είναι  υπεύθυνος  για τον 
καθορισ µό των ορίων  εντός  των οποίων  πρέπει  να εφαρ µόζονται  οι εθνικές  διατάξεις  σχετικά  
µε τη µείωση , την αναστολή  ή την κατάργηση . 
30.4.2004 EL Επίση µη Εφηµερίδα  της Ευρωπαϊκής  Ένωσης  L 166/ 
_______________________________________________________________________________ 8
 
(32) Προκει µένου να τονωθεί  η κινητικότητα  των εργαζο µένων , είναι  ιδιαίτερα  σκόπι µο να 
διευκολύνεται  η αναζήτηση  εργασίας  στα διάφορα  κράτη  µέλη· είναι , συνεπώς , αναγκαίο  να 
εξασφαλισθεί  στενότερος  και αποτελεσ µατικότερος  συντονισ µός µεταξύ  των συστη µάτων  
ασφάλισης  ανεργίας  και των υπηρεσιών  απασχόλησης  όλων  των κρατών  µελών . 
 
(33) Είναι  απαραίτητο  να συµπεριληφθούν  τα εκ του νόµου προβλεπό µενα καθεστώτα  
προσύνταξης  στο πεδίο  εφαρ µογής του παρόντος  κανονισ µού, ώστε  να εξασφαλίζονται , 
κατ’ αυτό  τον τρόπο , η ίση µεταχείριση  και η δυνατότητα  εξαγωγής  των παροχών  
προσύνταξης  καθώς  και η χορήγηση  οικογενειακών  παροχών  και παροχών  ασθένειας , 
µητρότητας  και πατρότητας  στον  ενδιαφερό µενο, σύµφωνα  µε τις διατάξεις  του παρόντος  
κανονισ µού· ωστόσο , ο κανόνας  περί συνυπολογισ µού των περιόδων  δεν θα πρέπει  να 
συµπεριληφθεί , δεδοµένου ότι τα εκ του νόµου προβλεπό µενα καθεστώτα  προσύνταξης  
υπάρχουν  µόνο σε πολύ  περιορισ µένο αριθµό κρατών  µελών . 
 
(34) ∆εδο µένου ότι το πεδίο  εφαρ µογής των οικογενειακών  παροχών  είναι  ευρύτατο , η παροχή  
προστασίας  σε καταστάσεις  οι οποίες  θα µπορούσαν  να χαρακτηρισθούν  κλασικές , καθώς  και 
σε άλλες  καταστάσεις  οι οποίες  είναι  ιδιόµορφες , και που συνεπάγονται  παροχές , όπως  αυτές  
που αποτέλεσαν  αντικεί µενο των αποφάσεων  του ∆ικαστηρίου  στις συνεκδικαζό µενες 
υποθέσεις  C-245/94 και C-312/94, Hoever και Zachow και στην  υπόθεση  C-275/96, 
Kuusijärvi, είναι  σκόπι µη η ρύθµιση όλων  αυτών  των παροχών . 
 
(35) Για να αποφεύγονται  οι αδικαιολόγητες  σωρεύσεις  παροχών , είναι  ανάγκη  να θεσπισθούν  
κανόνες  προτεραιότητας  σε περίπτωση  συρροής  δικαιω µάτων  για οικογενειακές  παροχές  
σύµφωνα  µε τη νοµοθεσία  του αρµόδιου  κράτους  µέλους  και σύµφωνα  µε τη νοµοθεσία  του 
κράτους  µέλους  κατοικίας  των µελών  της οικογένειας . 
30.4.2004 EL Επίση µη Εφηµερίδα  της Ευρωπαϊκής  Ένωσης  L 166/ 
_______________________________________________________________________________ 9
(36) Οι προκαταβολές  παροχών  διατροφής  είναι  ανακτήσι µες προκαταβολές , οι οποίες  
προορίζονται  να αντισταθ µίζουν  την αδυνα µία γονέα  να εκπληρώσει  την εκ του νόµου 
υποχρέωσή  του να συντηρεί  τα τέκνα  του, υποχρέωση  η οποία  απορρέει  από το οικογενειακό  
δίκαιο . Εποµένως , οι προκαταβολές  αυτές  δεν θα πρέπει  να θεωρούνται  ως άµεση παροχή  
από συλλογική  στήριξη  υπέρ  των οικογενειών . Λόγω  των ιδιαιτεροτήτων  αυτών , οι κανόνες  
συντονισ µού δεν θα πρέπει  να εφαρ µόζονται  σε αυτές  τις παροχές  διατροφής . 
 
(37) Όπως  επανειλη µµένως  έχει δηλώσει  το ∆ικαστήριο , οι διατάξεις  που παρεκκλίνουν  από την 
αρχή  του εξαγώγι µου των παροχών  κοινωνικής  ασφάλισης  πρέπει  να ερµηνεύονται  αυστηρά . 
Αυτό  σηµαίνει  ότι µπορούν  να εφαρ µόζονται  µόνο σε παροχές  οι οποίες  πληρούν  τους 
προσδιορισθέντες  όρους . Συνεπώς , το κεφάλαιο  9 του τίτλου  ΙΙΙ του παρόντος  κανονισ µού 
µπορεί  να εφαρ µόζεται  µόνο για παροχές , οι οποίες  είναι  ταυτόχρονα  ειδικές , µη 
ανταποδοτικού  τύπου  και οι οποίες  απαριθ µούνται  στο Παράρτη µα Χ του παρόντος  
κανονισ µού. 
 
(38) Είναι  αναγκαίο  να συγκροτηθεί  µια ∆ιοικητική  Επιτροπή , η οποία  θα αποτελείται  από έναν 
εκπρόσωπο  της κυβέρνησης  κάθε  κράτους  µέλους  και θα είναι  επιφορτισ µένη, ιδίως , µε την 
εξέταση  όλων  των διοικητικών  θεµάτων  ή των θεµάτων  ερµηνείας  που απορρέουν  από τις 
διατάξεις  του παρόντος  κανονισ µού και µε την προαγωγή  της συνεργασίας  µεταξύ  των 
κρατών  µελών . 
 
(39) Είναι  αποδεδειγ µένο ότι η εξέλιξη  και η χρήση  υπηρεσιών  επεξεργασίας  δεδοµένων  για την 
ανταλλαγή  πληροφοριών , απαιτεί  τη δηµιουργία , υπό την αιγίδα  της ∆ιοικητικής  Επιτροπής , 
µιας Τεχνικής  Επιτροπής  µε συγκεκρι µένες αρµοδιότητες  στον  τοµέα της επεξεργασίας  των 
δεδοµένων . 
 
(40) Η χρήση  υπηρεσιών  επεξεργασίας  δεδοµένων  για την ανταλλαγή  δεδοµένων  µεταξύ  οργάνων  
απαιτεί  διατάξεις , οι οποίες  να εγγυώνται  ότι τα έγγραφα  που ανταλλάσσονται  ή εκδίδονται  
µε ηλεκτρονικά  µέσα είναι  αποδεκτά  όπως  και τα έντυπα  έγγραφα . Οι ανταλλαγές  αυτές  
πρέπει  να πραγ µατοποιούνται  σύµφωνα  µε τις κοινοτικές  διατάξεις  όσον  αφορά  στην  
προστασία  των φυσικών  προσώπων  σχετικά  µε την επεξεργασία  και την ελεύθερη  
κυκλοφορία  δεδοµένων  προσωπικού  χαρακτήρα . 
30.4.2004 EL Επίση µη Εφηµερίδα  της Ευρωπαϊκής  Ένωσης  L 166/ 
_______________________________________________________________________________ 10
(41) Είναι  αναγκαίο  να προβλεφθούν  ειδικές  διατάξεις  που να ανταποκρίνονται  στα ιδιαίτερα  
χαρακτηριστικά  της εθνικής  νοµοθεσίας  για να διευκολύνεται  η εφαρ µογή των κανόνων  
συντονισ µού. 
 
(42) Σύµφωνα  µε την αρχή  της αναλογικότητας , βάσει  του συλλογισ µού για την επέκταση  του 
παρόντος  κανονισ µού σε όλους  τους πολίτες  της Ευρωπαϊκής  Ένωσης  και µε σκοπό  να 
εξευρεθεί  λύση  η οποία  θα λαµβάνει  υπόψη  τυχόν  περιορισ µούς οι οποίοι  συνδέονται  µε τα 
ειδικά  χαρακτηριστικά  συστη µάτων  βασιζό µενων  στην  κατοικία , κρίθηκε  σκόπι µη ειδική  
παρέκκλιση , µέσω καταχώρισης  στο Παράρτη µα ΧΙ «∆ΑΝΙΑ », η οποία  περιορίζεται  στο 
δικαίω µα κοινωνικής  σύνταξης  αποκλειστικά  σε σχέση  µε τη νέα κατηγορία  των µη ενεργών  
προσώπων , στα οποία  επεκτάθηκε  ο παρών  κανονισ µός· η παρέκκλιση  αυτή  κρίθηκε  σκόπι µη 
λόγω  των ειδικών  χαρακτηριστικών  του δανικού  συστή µατος και του γεγονότος  ότι, δυνά µει 
της ισχύουσας  δανικής  νοµοθεσίας  (Νόµος περί Συντάξεων ) οι συντάξεις  αυτές  είναι  
εξαγώγι µες µετά δεκαετή  περίοδο  κατοικίας . 
 
(43) Σύµφωνα  µε την αρχή  της ίσης µεταχείρισης , κρίθηκε  σκόπι µη ειδική  παρέκκλιση , µέσω 
καταχώρισης  στο Παράρτη µα ΧΙ «ΦΙΝΛΑΝ∆ΙΑ », η οποία  περιορίζεται  στις εθνικές  
συντάξεις  που βασίζονται  στην  κατοικία · η παρέκκλιση  αυτή  κρίθηκε  σκόπι µη λόγω  των 
ειδικών  χαρακτηριστικών  της φινλανδικής  νοµοθεσίας  για την κοινωνική  ασφάλεια , στόχος  
της οποίας  είναι  να διασφαλίζει  ότι το ποσό  της εθνικής  σύνταξης  δεν µπορεί  να είναι  
κατώτερο  από το ποσό  της εθνικής  σύνταξης , όπως  αυτή  θα υπολογιζόταν  εάν το σύνολο  των 
περιόδων  ασφάλισης  που πραγ µατοποιήθηκε  σε οιοδήποτε  κράτος  µέλος, είχε 
πραγ µατοποιηθεί  στη Φινλανδία . 
 
(44) Προκει µένου να καταργηθεί  ο κανονισ µός (ΕΟΚ ) αριθ. 1408/71, είναι  απαραίτητο  να εκδοθεί  
ένας νέος κανονισ µός. Εντούτοις , είναι  αναγκαίο  ο κανονισ µός (ΕΟΚ ) αριθ. 1408/71 να 
παρα µείνει σε ισχύ και να συνεχίσει  να παράγει  έννοµα αποτελέσ µατα για τους σκοπούς  
ορισµένων  κοινοτικών  πράξεων  και συµφωνιών  στις οποίες  η Κοινότητα  είναι  µέρος, για 
λόγους  ασφάλειας  του δικαίου . 
30.4.2004 EL Επίση µη Εφηµερίδα  της Ευρωπαϊκής  Ένωσης  L 166/ 
_______________________________________________________________________________ 11
(45) ∆εδο µένου ότι ο στόχος  της προβλεπό µενης δράσης , εν άλλοις , µέτρα συντονισ µού 
προκει µένου να διασφαλίζεται  ότι το δικαίω µα ελεύθερης  κυκλοφορίας  προσώπων  µπορεί  να 
ασκείται  αποτελεσ µατικά , δεν µπορεί  να επιτευχθεί  επαρκώς  από τα κράτη  µέλη και δύναται , 
συνεπώς , λόγω  του µεγέθους  και των αποτελεσ µάτων  της εν λόγω  δράσης , να επιτευχθεί  
καλλίτερα  σε κοινοτικό  επίπεδο , η Κοινότητα  µπορεί  να λάβει  µέτρα σύµφωνα  µε την αρχή  
της επικουρικότητας , η οποία  ορίζεται  στο άρθρο  5 της Συνθήκης . Σύµφωνα  µε την αρχή  της 
αναλογικότητας , η οποία  ορίζεται  επίσης  στο εν λόγω  άρθρο , ο παρών  κανονισ µός δεν 
υπερβαίνει  τα αναγκαία  όρια για την επίτευξη  του στόχου  αυτού . 
 ΕΞΕ∆ΩΣΑΝ  ΤΟΝ  ΠΑΡΟΝΤΑ  ΚΑΝΟΝΙΣΜΟ  : 
 
TΙΤΛΟΣ  I 
ΓΕΝΙΚΕΣ
 ∆ΙΑΤΑΞΕΙΣ  
 
Άρθρο  1 
Ορισ µοί 
 Για τους σκοπούς  του παρόντος  κανονισ µού, νοούνται  ως : 
 α) «µισθωτή  δραστηριότητα » : η δραστηριότητα  ή η ισοδύνα µη κατάσταση  την οποία  θεωρεί  ως 
τέτοια  η νοµοθεσία  κοινωνικής  ασφάλειας  του κράτους  µέλους  στο οποίο  ασκείται  η εν λόγω  
δραστηριότητα  ή υφίσταται  η ισοδύνα µη κατάσταση , 
30.4.2004 EL Επίση µη Εφηµερίδα  της Ευρωπαϊκής  Ένωσης  L 166/ 
_______________________________________________________________________________ 12
 
β) «µη µισθωτή  δραστηριότητα » : η δραστηριότητα  ή η ισοδύνα µη κατάσταση  την οποία  θεωρεί  
ως τέτοια  η νοµοθεσία  κοινωνικής  ασφάλειας  του κράτους  µέλους  στο οποίο  ασκείται  η εν 
λόγω  δραστηριότητα  ή υφίσταται  η ισοδύνα µη κατάσταση , 
 γ) «ασφαλισ µένος» : σε σχέση  µε τους κλάδους  κοινωνικής  ασφάλειας  που εµπίπτουν  στον  
τίτλο  ΙΙΙ, κεφάλαια  1 και 3, το πρόσωπο  το οποίο  πληροί  τους απαιτού µενους  όρους  της 
νοµοθεσίας  του αρµόδιου  κράτους  µέλους  βάσει  του τίτλου  ΙΙ ώστε  να έχει δικαίω µα σε 
παροχές , λαµβανο µένων  υπόψη  των διατάξεων  του παρόντος  κανονισ µού, 
 δ) «δηµόσιος  υπάλληλος » : το πρόσωπο  το οποίο  θεωρεί  ως δηµόσιο υπάλληλο  ή προς  αυτόν  
εξοµοιούµενο πρόσωπο  το κράτος  µέλος στο οποίο  υπάγεται  η υπηρεσία  που το απασχολεί , 
 ε) «ειδικό  σύστη µα για δηµοσίους  υπαλλήλους » : οιοδήποτε  σύστη µα κοινωνικής  ασφάλειας  το 
οποίο  διαφέρει  από το γενικό  σύστη µα κοινωνικής  ασφάλειας  που εφαρ µόζεται  στους  
µισθωτούς  στο ενδιαφερό µενο κράτος  µέλος και στο οποίο  υπάγονται  άµεσα όλοι οι δηµόσιοι  
υπάλληλοι  ή ορισµένες κατηγορίες  αυτών , 
 στ) «µεθοριακός  εργαζό µενος» : το πρόσωπο  που ασκεί  µισθωτή  ή µη µισθωτή  δραστηριότητα  
σε ένα κράτος  µέλος και κατοικεί  σε άλλο  κράτος  µέλος, όπου  επιστρέφει , κατά  κανόνα , κάθε  
ηµέρα ή τουλάχιστον  µια φορά  την εβδο µάδα, 
 ζ) «πρόσφυγας » : ο πρόσφυγας  κατά  την έννοια  του άρθρου  1 της Σύµβασης  περί του 
καθεστώτος  των προσφύγων  που υπεγράφη  στη Γενεύη  στις 28 Ιουλίου  1951, 
 η) «ανιθαγενής » : ο ανιθαγενής  κατά  την έννοια  του άρθρου  1 της Συµβάσεως  περί του 
καθεστώτος  των ανιθαγενών  που υπεγράφη  στη Νέα Υόρκη  στις 28 Σεπτε µβρίου  1954, 
30.4.2004 EL Επίση µη Εφηµερίδα  της Ευρωπαϊκής  Ένωσης  L 166/ 
_______________________________________________________________________________ 13
 
θ) «µέλος της οικογένειας » : 
 
(1) (i) κάθε  πρόσωπο  το οποίο  ορίζεται  ή αναγνωρίζεται  ως µέλος της οικογένειας  ή 
χαρακτηρίζεται  ως µέλος του νοικοκυριού  από τη νοµοθεσία  βάσει  της οποίας  
χορηγούνται  οι παροχές , 
 
(ii) όσον  αφορά  στις παροχές  σε είδος  σύµφωνα  µε τον τίτλο  ΙΙΙ, κεφάλαιο  1, για τις 
παροχές  ασθένειας , τις παροχές  µητρότητας  και τις ισοδύνα µες παροχές  
πατρότητας , το πρόσωπο  το οποίο  ορίζεται  ή αναγνωρίζεται  ως µέλος της 
οικογένειας  ή χαρακτηρίζεται  ως µέλος του νοικοκυριού  από τη νοµοθεσία  του 
κράτους  µέλους  στο οποίο  κατοικεί . 
 (2) Εάν, η δυνά µει του εδαφίου  1 εφαρ µοστέα  νοµοθεσία  κράτους  µέλους , δεν προβαίνει  
σε διάκριση  µεταξύ  των µελών  της οικογένειας  και των λοιπών  προσώπων  στα οποία  
εφαρ µόζεται , ως µέλη της οικογένειας  νοούνται  ο/η σύζυγος  και τα ανήλικα  τέκνα  
καθώς  και τα ενήλικα  συντηρού µενα τέκνα . 
 (3) Εάν, η δυνά µει των εδαφίων  1 και 2 εφαρ µοστέα  νοµοθεσία , θεωρεί  ως µέλη της 
οικογένειας  ή του νοικοκυριού  µόνο πρόσωπα  που συγκατοικούν  µε τον ασφαλισ µένο ή 
τον συνταξιούχο , θεωρείται  ότι πληρούται  η προϋπόθεση  της συγκατοίκησης , εφόσον  η 
συντήρηση  του προσώπου  βαρύνει  κυρίως  τον ασφαλισ µένο ή το συνταξιούχο , 
 ι) «κατοικία » : ο τόπος  στον  οποίο  διαµένει συνήθως  ένα πρόσωπο , 
30.4.2004 EL Επίση µη Εφηµερίδα  της Ευρωπαϊκής  Ένωσης  L 166/ 
_______________________________________________________________________________ 14
 
ια) «διαµονή» : η προσωρινή  διαµονή, 
 ιβ) «νοµοθεσία » : για κάθε  κράτος  µέλος, οι νόµοι, οι κανονισ µοί και άλλες  κανονιστικές  
διατάξεις  και όλα τα εκτελεστικά  µέτρα, εφόσον  αφορούν  στους  κλάδους  κοινωνικής  
ασφάλισης  του άρθρου  3 παράγραφος  1. 
 
Από τον όρο αυτό  εξαιρούνται  οι συµβατικές  διατάξεις  εκτός  από τις συµβατικές  διατάξεις  
που χρησι µεύουν  για την εκπλήρωση  ασφαλιστικής  υποχρέωσης  απορρέουσας  από τους 
νόµους ή κανονισ µούς, οι οποίοι  αναφέρονται  στο προηγού µενο εδάφιο , ή, µε απόφαση  των 
δηµόσιων  αρχών , έχουν  καταστεί  υποχρεωτικές  ή έχει επεκταθεί  το πεδίο  εφαρ µογής τους, 
υπό τον όρο ότι το ενδιαφερό µενο κράτος  µέλος προβαίνει  σε δήλωση  για τον σκοπό  αυτό , 
την οποία  κοινοποιεί  στον  Πρόεδρο  του Ευρωπαϊκού  Κοινοβουλίου  και στον  Πρόεδρο  του 
Συµβουλίου  της Ευρωπαϊκής  Ένωσης . Η εν λόγω  δήλωση  δηµοσιεύεται  στην  Επίση µη 
Εφηµερίδα  της Ευρωπαϊκής  Ένωσης , 
 ιγ) «αρµόδια αρχή » : για κάθε  κράτος  µέλος, ο υπουργός , οι υπουργοί  ή άλλη  αντίστοιχη  αρχή  
αρµόδια για τα συστή µατα κοινωνικής  ασφάλειας  στο σύνολο  ή σε τµήµα του οικείου  
κράτους  µέλους , 
 ιδ) «∆ιοικητική  Επιτροπή » : η επιτροπή  που αναφέρεται  στο άρθρο  71, 
 ιε) «κανονισ µός εφαρ µογής» : ο κανονισ µός που αναφέρεται  στο άρθρο  89, 
 ιστ) «φορέας » : για κάθε  κράτος  µέλος, ο οργανισ µός ή η αρχή  που έχει επιφορτισθεί  µε την 
εφαρ µογή του συνόλου  ή µέρους  της νοµοθεσίας , 
30.4.2004 EL Επίση µη Εφηµερίδα  της Ευρωπαϊκής  Ένωσης  L 166/ 
_______________________________________________________________________________ 15
 
ιζ) «αρµόδιος  φορέας » : 
 (i) ο φορέας  στον  οποίο  είναι  ασφαλισ µένος ο ενδιαφερό µενος κατά  τον χρόνο  της αίτησης  
για παροχή , ή 
 (ii) ο φορέας  από τον οποίο  ο ενδιαφερό µενος δικαιούται  ή θα δικαιούταν  παροχές , εάν ο 
ίδιος , µέλος ή µέλη της οικογένειάς  του κατοικούσαν  στο κράτος  µέλος στο οποίο  
ευρίσκεται  ο φορέας  αυτός , ή 
 (iii) ο φορέας  τον οποίο  έχει ορίσει  η αρµόδια αρχή  του ενδιαφερο µένου κράτους  µέλους , ή 
 (iv) εάν πρόκειται  για σύστη µα που αφορά  στις υποχρεώσεις  του εργοδότη  σχετικά  µε τις 
παροχές  που προβλέπονται  στο άρθρο  3, παράγραφος  1, είτε ο εργοδότης  ή ο 
ασφαλιστής  που τον υποκαθιστά  είτε, ελλείψει  αυτού , ο οργανισ µός ή η αρχή  που έχει 
ορισθεί  από την αρµόδια αρχή  του ενδιαφερό µενου κράτους  µέλους , 
 
ιη) «φορέας  του τόπου  κατοικίας » και «φορέας  του τόπου  διαµονής» 
: αντίστοιχα , ο φορέας  που 
είναι  αρµόδιος  για τη χορήγηση  παροχών  στον  τόπο  στον  οποίο  κατοικεί  ο ενδιαφερό µενος 
και ο φορέας  που είναι  αρµόδιος  για τη χορήγηση  παροχών  στον  τόπο  στον  οποίο  διαµένει ο 
ενδιαφερό µενος, σύµφωνα  µε τη νοµοθεσία  που εφαρ µόζει ο φορέας  αυτός  ή, εάν δεν 
υφίσταται  τέτοιος  φορέας , ο φορέας  που έχει ορισθεί  από την αρµόδια αρχή  του 
ενδιαφερό µενου κράτους  µέλους , 
 ιθ) «αρµόδιο κράτος  µέλος» : το κράτος  µέλος στο οποίο  ευρίσκεται  ο αρµόδιος  φορέας , 
30.4.2004 EL Επίση µη Εφηµερίδα  της Ευρωπαϊκής  Ένωσης  L 166/ 
_______________________________________________________________________________ 16
 
κ) «περίοδος  ασφάλισης » : οι περίοδοι  εισφοράς , µισθωτής  δραστηριότητας  ή µη µισθωτής  
δραστηριότητας , όπως  αυτές  ορίζονται  ή αναγνωρίζονται  ως περίοδοι  ασφάλισης  από τη 
νοµοθεσία , υπό την οποία  έχουν  ή θεωρούνται  ότι έχουν  πραγ µατοποιηθεί , καθώς  και όλες οι 
εξοµοιούµενες προς  αυτές  περίοδοι , στο βαθµό που έχουν  αναγνωρισθεί  από τη νοµοθεσία  
αυτή  ως ισοδύνα µες µε περιόδους  ασφάλισης , 
 κα) «περίοδος  µισθωτής  δραστηριότητας » ή «περίοδοι  µη µισθωτής  δραστηριότητας »: οι 
περίοδοι  που ορίζονται  ή αναγνωρίζονται  ως τέτοιες  από τη νοµοθεσία  σύµφωνα  µε την 
οποία  έχουν  πραγ µατοποιηθεί  καθώς  και όλες οι εξοµοιούµενες προς  αυτές  περίοδοι , στο 
βαθµό που έχουν  αναγνωρισθεί  από τη νοµοθεσία  αυτή  ως ισοδύνα µες µε περιόδους  
µισθωτής  δραστηριότητας  ή περιόδους  µη µισθωτής  δραστηριότητας , 
 κβ) «περίοδος  κατοικίας » : οι περίοδοι  που ορίζονται  ή αναγνωρίζονται  ως τέτοιες  από τη 
νοµοθεσία  υπό την οποία  έχουν  ή θεωρείται  ότι έχουν  πραγ µατοποιηθεί , 
 κγ) «σύνταξη » : όχι µόνον  οι συντάξεις , αλλά  και οι εφάπαξ  παροχές  που µπορούν  να τις 
υποκαταστήσουν  και οι πληρω µές υπό µορφή  επιστροφής  εισφορών  καθώς  επίσης , υπό την 
επιφύλαξη  των διατάξεων  του τίτλου  ΙΙΙ, οι προσαυξήσεις  αναπροσαρ µογής ή τα 
συµπληρω µατικά  επιδό µατα, 
 κδ) «παροχή  προσύνταξης » : όλες οι παροχές  σε χρήµα, εκτός  από την παροχή  ανεργίας  ή την 
πρόωρη  παροχή  γήρατος , οι οποίες  χορηγούνται  µετά από συγκεκρι µένη ηλικία  σε 
εργαζό µενο που έχει µειώσει , παύσει  ή αναστείλει  τις αµειβόµενες επαγγελ µατικές  του 
δραστηριότητες , έως την ηλικία  της συνταξιοδότησης  λόγω  γήρατος  ή πρόωρης  
συνταξιοδότησης , το δικαίω µα για τις οποίες  δεν εξαρτάται  από την προϋπόθεση  να 
ευρίσκεται  ο ενδιαφερό µενος στη διάθεση  των υπηρεσιών  απασχόλησης  του αρµόδιου  
κράτους · ως «πρόωρη  παροχή  γήρατος » νοείται  η παροχή  η οποία  χορηγείται  πριν από τη 
συµπλήρωση  της κανονικής  ηλικίας  συνταξιοδότησης  και η οποία  είτε εξακολουθεί  να 
χορηγείται  µετά τη συµπλήρωση  της ηλικίας  αυτής  είτε αντικαθίσταται  από άλλη  παροχή  
γήρατος , 
30.4.2004 EL Επίση µη Εφηµερίδα  της Ευρωπαϊκής  Ένωσης  L 166/ 
_______________________________________________________________________________ 17
 
κε) «επίδο µα θανάτου » : όλα τα ποσά  που καταβάλλονται  εφάπαξ  σε περίπτωση  θανάτου , εκτός  
από τις εφάπαξ  παροχές  που προβλέπονται  στο στοιχείο  κγ). 
 κστ) «οικογενειακή  παροχή » : όλες οι παροχές  σε είδος  ή σε χρήµα που προορίζονται  να 
αντισταθ µίσουν  τα οικογενειακά  βάρη , εξαιρου µένων  των προκαταβολών  παροχών  
διατροφής  και των ειδικών  επιδο µάτων  τοκετού  και υιοθεσίας  που αναφέρονται  στο 
Παράρτη µα Ι. 
 
Άρθρο  2
 
Προσωπικό  πεδίο  εφαρ µογής 
 1. Ο παρών  κανονισ µός εφαρ µόζεται  στους  υπηκόους  κράτους  µέλους , τους ανιθαγενείς  και 
τους πρόσφυγες  που κατοικούν  σε κράτος  µέλος και υπάγονται  ή είχαν  υπαχθεί  στη νοµοθεσία  ενός 
ή περισσότερων  κρατών  µελών  καθώς  και στα µέλη της οικογένειάς  τους και στους  επιζώντες  τους. 
 2. Εφαρ µόζεται  επίσης  στους  επιζώντες  προσώπων  που είχαν  υπαχθεί  στη νοµοθεσία  ενός ή 
περισσότερων  κρατών  µελών , ανεξαρτήτως  της ιθαγένειας  των προσώπων  αυτών , εφόσον  οι 
επιζώντες  είναι  υπήκοοι  κράτους  µέλους  ή ανιθαγενείς  ή πρόσφυγες  που κατοικούν  σε κράτος  
µέλος. 
 
Άρθρο  3
 
Υλικό  πεδίο  εφαρ µογής 
 1. Ο παρών  κανονισ µός εφαρ µόζεται  στις νοµοθεσίες  που αφορούν  τους κλάδους  κοινωνικής  
ασφάλισης  που έχουν  σχέση  µε : 
 
α) παροχές  ασθένειας , 
 β) παροχές  µητρότητας  και ισοδύνα µες παροχές  πατρότητας , 
30.4.2004 EL Επίση µη Εφηµερίδα  της Ευρωπαϊκής  Ένωσης  L 166/ 
_______________________________________________________________________________ 18
 
γ) παροχές  αναπηρίας , 
 δ) παροχές  γήρατος , 
 ε) παροχές  επιζώντων , 
 στ) παροχές  εργατικού  ατυχή µατος και επαγγελ µατικής  ασθένειας , 
 ζ) επιδό µατα θανάτου , 
 η) παροχές  ανεργίας , 
 θ) παροχές  προσύνταξης , 
 ι) οικογενειακές  παροχές . 
 2. Εκτός  αν ορίζεται  άλλως  στο Παράρτη µα ΧΙ, ο παρών  κανονισ µός εφαρ µόζεται  σε γενικά  και 
ειδικά  συστή µατα κοινωνικής  ασφάλειας , ανταποδοτικού  ή µη ανταποδοτικού  τύπου , καθώς  και σε 
συστή µατα που αφορούν  στις υποχρεώσεις  του εργοδότη  ή του πλοιοκτήτη . 
 3. Ο παρών  κανονισ µός εφαρ µόζεται  επίσης  στις ειδικές  µη ανταποδοτικού  τύπου  παροχές  σε 
χρήµα, οι οποίες  καλύπτονται  από το άρθρο  70. 
30.4.2004 EL Επίση µη Εφηµερίδα  της Ευρωπαϊκής  Ένωσης  L 166/ 
_______________________________________________________________________________ 19
 
4. Ωστόσο , οι διατάξεις  του τίτλου  ΙΙΙ δεν θίγουν  τις διατάξεις  της νοµοθεσίας  κράτους  µέλους  
που αφορούν  στις υποχρεώσεις  του πλοιοκτήτη . 
 5. Ο παρών  κανονισ µός δεν ισχύει  για την κοινωνική  πρόνοια  και την ιατρική  αρωγή  ούτε για 
τα συστή µατα παροχών  υπέρ  θυµάτων  πολέ µου ή των συνεπειών  του. 
 
Άρθρο  4
 
Ίση µεταχείριση  
 Εκτός  αν προβλέπει  άλλως  ο παρών  κανονισ µός, τα πρόσωπα  στα οποία  εφαρ µόζεται  ο κανονισ µός 
αυτός  απολα µβάνουν  των ιδίων  δικαιω µάτων  και υπόκεινται  στις ίδιες υποχρεώσεις  που απορρέουν  
από τη νοµοθεσία  κάθε  κράτους  µέλους  υπό τους ίδιους  όρους  µε τους υπηκόους  του. 
 
Άρθρο  5
 
Εξοµοίωση  παροχών , εισοδη µάτων , γεγονότων  ή καταστάσεων  
 Εκτός  αν προβλέπει  άλλως  ο παρών  κανονισ µός και υπό το πρίσµα των ειδικών  διατάξεων  
εφαρ µογής που θεσπίζονται , ισχύουν  τα εξής : 
 α) εάν, σύµφωνα  µε τη νοµοθεσία  του αρµόδιου  κράτους  µέλους , η λήψη  παροχών  κοινωνικής  
ασφάλειας  και άλλων  εισοδη µάτων  παράγει  ορισµένα έννοµα αποτελέσ µατα, εφαρ µόζονται  
οι σχετικές  διατάξεις  της εν λόγω  νοµοθεσίας  και στη λήψη  ισοδύνα µων παροχών  οι οποίες  
αποκτήθηκαν  δυνά µει της νοµοθεσίας  άλλου  κράτους  µέλους  ή σε εισοδή µατα τα οποία  
έχουν  αποκτηθεί  σε άλλο  κράτος  µέλος, 
 β) εάν, δυνά µει της νοµοθεσίας  του αρµόδιου  κράτους  µέλους , αναγνωρίζονται  έννοµα 
αποτελέσ µατα σε συγκεκρι µένα γεγονότα  ή καταστάσεις , αυτό  το κράτος  µέλος λαµβάνει  
υπόψη  παρό µοια γεγονότα  ή καταστάσεις  που έχουν  λάβει  χώρα  σε οποιοδήποτε  κράτος  
µέλος, ως εάν είχαν  λάβει  χώρα  στο έδαφός  του. 
 
30.4.2004 EL Επίση µη Εφηµερίδα  της Ευρωπαϊκής  Ένωσης  L 166/ 
_______________________________________________________________________________ 20
Άρθρο  6 
Συνυπολογισ µός περιόδων  
 Εκτός  εάν προβλέπει  άλλως  ο παρών  κανονισ µός, ο αρµόδιος  φορέας  κράτους  µέλους , η νοµοθεσία  
του οποίου  εξαρτά  : 
 
− την απόκτηση , διατήρηση , διάρκεια  ή ανάκτηση  δικαιώ µατος για παροχές , 
 
− την υπαγωγή  σε νοµοθεσία , ή 
 
− την πρόσβαση  σε ή την εξαίρεση  από υποχρεωτική  ασφάλιση  ή προαιρετική  υπαγωγή  στην  
ασφάλιση  ή προαιρετική  ασφάλιση  ή συνέχιση  στην  ασφάλιση , 
 από τη συµπλήρωση  περιόδων  ασφάλισης , µισθωτής  δραστηριότητας , µη µισθωτής  
δραστηριότητας  ή κατοικίας , πρέπει  να λαµβάνει  υπόψη , στο βαθµό που είναι  αναγκαίο , τις 
περιόδους  ασφάλισης , µισθωτής  δραστηριότητας , µη µισθωτής  δραστηριότητας  ή κατοικίας  που 
έχουν  πραγ µατοποιηθεί  σύµφωνα  µε τη νοµοθεσία  κάθε  άλλου  κράτους  µέλους , σαν να επρόκειτο  
για περιόδους  που έχουν  πραγ µατοποιηθεί  σύµφωνα  µε τη νοµοθεσία  που αυτός  εφαρ µόζει. 
 
Άρθρο  7
 
Άρση  των ρητρών  κατοικίας  
 Εκτός  εάν προβλέπει  άλλως  ο παρών  κανονισ µός, οι παροχές  σε χρήµα οι οποίες  οφείλονται  
δυνά µει της νοµοθεσίας  ενός ή περισσοτέρων  κρατών  µελών  ή δυνά µει του παρόντος  κανονισ µού 
δεν υπόκεινται  σε µείωση , τροποποίηση , αναστολή , κατάργηση  ή κατάσχεση  λόγω  του γεγονότος  
ότι ο δικαιούχος  ή τα µέλη της οικογένειάς  του κατοικούν  σε κράτος  µέλος άλλο  από εκείνο  στο 
οποίο  ευρίσκεται  ο φορέας  που είναι  υπεύθυνος  για την καταβολή  παροχών . 
 
30.4.2004 EL Επίση µη Εφηµερίδα  της Ευρωπαϊκής  Ένωσης  L 166/ 
_______________________________________________________________________________ 21
 
Άρθρο  8 
Σχέσεις  του παρόντος  κανονισ µού µε άλλα  όργανα  συντονισ µού 
 1. Ο παρών  κανονισ µός αντικαθιστά  οιαδήποτε  σύµβαση  κοινωνικής  ασφάλειας  που 
εφαρ µόζεται  µεταξύ  των κρατών  µελών  η οποία  εµπίπτει  στο πεδίο  εφαρ µογής του. Ωστόσο , 
εξακολουθούν  να ισχύουν  ορισµένες διατάξεις  συµβάσεων  κοινωνικής  ασφάλειας  που έχουν  
συναφθεί  από τα κράτη  µέλη πριν από την ηµεροµηνία εφαρ µογής του παρόντος  κανονισ µού, 
εφόσον  είναι  ευνοϊκότερες  για τους δικαιούχους  ή είναι  αποτέλεσ µα ειδικών  ιστορικών  συγκυριών  
και έχουν  περιορισ µένη χρονική  ισχύ. Προκει µένου να εξακολουθήσουν  να ισχύουν  οι εν λόγω  
διατάξεις , πρέπει  να συµπεριληφθούν  στο Παράρτη µα ΙΙ. Εάν συντρέχουν  αντικει µενικοί  λόγοι  που 
καθιστούν  αδύνατη  την επέκταση  ορισµένων  από αυτές  τις διατάξεις  σε όλα τα πρόσωπα  στα οποία  
εφαρ µόζεται  ο παρών  κανονισ µός, τούτο  πρέπει  να διευκρινίζεται . 
 2. ∆ύο ή περισσότερα  κράτη  µέλη δύνανται , εφόσον  παρίσταται  ανάγκη , να συνάψουν  µεταξύ  
τους συµβάσεις  µε βάση  τις αρχές  και το πνεύµα του παρόντος  κανονισ µού. 
 
Άρθρο  9
 
∆ηλώσεις  των κρατών  µελών  σχετικά  µε το πεδίο  εφαρ µογής του παρόντος  κανονισ µού 
 1. Τα κράτη  µέλη πρέπει  να κοινοποιούν  στην  Επιτροπή  των Ευρωπαϊκών  Κοινοτήτων  
εγγράφως  τις δηλώσεις  που αναφέρονται  στο άρθρο  1, παράγραφος  1, τη νοµοθεσία  και τα 
συστή µατα που αναφέρονται  στο άρθρο  3, τις Συµβάσεις  τις οποίες  έχουν  συνάψει  και οι οποίες  
αναφέρονται  στο άρθρο  8, παράγραφος  2, και τις ελάχιστες  παροχές  οι οποίες  αναφέρονται  στο 
άρθρο  58, καθώς  και τις µεταγενέστερες  ουσιαστικές  τροποποιήσεις . Στις εν λόγω  κοινοποιήσεις , 
αναφέρεται  η ηµεροµηνία έναρξης  ισχύος  των εν λόγω  νόµων και συστη µάτων  ή, καθ’ όσον  αφορά  
στις δηλώσεις  οι οποίες  αναφέρονται  στο άρθρο  1, παράγραφος  1, την ηµεροµηνία από την οποία  
αρχίζει  να εφαρ µόζεται  ο παρών  κανονισ µός στα προσδιοριζό µενα από τις δηλώσεις  των κρατών  
µελών  συστή µατα. 
30.4.2004 EL Επίση µη Εφηµερίδα  της Ευρωπαϊκής  Ένωσης  L 166/ 
_______________________________________________________________________________ 22
 
2. Οι εν λόγω  κοινοποιήσεις  υποβάλλονται  ετησίως  στην  Επιτροπή  των Ευρωπαϊκών  
Κοινοτήτων  και δηµοσιεύονται  στην  Επίση µη Εφηµερίδα  της Ευρωπαϊκής  Ένωσης . 
 
Άρθρο  10 
Απαράδεκτο  συρροής  παροχών  
 Εκτός  αν ορίζεται  άλλως , ο παρών  κανονισ µός δεν απονέ µει ούτε διατηρεί  δικαίω µα σε 
περισσότερες  παροχές  της ίδιας  φύσης  για µία και την αυτή  περίοδο  υποχρεωτικής  ασφάλισης . 
 
 
TITΛΟΣ  II 
ΠΡΟΣ∆ΙΟΡΙΣΜΟΣ  ΤΗΣ  ΕΦΑΡΜΟΣΤΕΑΣ  ΝΟΜΟΘΕΣΙΑΣ  
 
Άρθρο  11
 
Γενικοί  κανόνες  
 1. Τα πρόσωπα  στα οποία  εφαρ µόζεται  ο παρών  κανονισ µός υπάγονται  στη νοµοθεσία  ενός και 
µόνον  κράτους  µέλους . Η νοµοθεσία  αυτή  προσδιορίζεται  σύµφωνα  µε τον παρόντα  τίτλο . 
30.4.2004 EL Επίση µη Εφηµερίδα  της Ευρωπαϊκής  Ένωσης  L 166/ 
_______________________________________________________________________________ 23
 
2. Για τους σκοπούς  εφαρ µογής του παρόντος  τίτλου , τα πρόσωπα  που λαµβάνουν  παροχές  σε 
χρήµα λόγω  ή συνεπεία  µισθωτής  ή µη µισθωτής  τους δραστηριότητας , θεωρούνται  ότι ασκούν  τη 
δραστηριότητα  αυτή . Τούτο  δεν ισχύει  για συντάξεις  αναπηρίας , γήρατος  ή επιζώντων  ούτε για 
συντάξεις  λόγω  εργατικού  ατυχή µατος ή επαγγελ µατικής  ασθένειας  ούτε για παροχές  ασθένειας  σε 
χρήµα που καλύπτουν  περίθαλψη  απεριορίστου  διαρκείας . 
 3. Με την επιφύλαξη  των άρθρων  12 έως 16 : 
 α) το πρόσωπο  που ασκεί  µισθωτή  ή µη µισθωτή  δραστηριότητα  σε κράτος  µέλος, υπάγεται  στη 
νοµοθεσία  του εν λόγω  κράτους  µέλους , 
 β) ο δηµόσιο υπάλληλο  υπάγεται  στη νοµοθεσία  του κράτους  µέλους  στο οποίο  ανήκει  η 
υπηρεσία  που τον απασχολεί , 
 γ) το πρόσωπο  το οποίο  λαµβάνει  παροχές  ανεργίας  σύµφωνα  µε το άρθρο  65, δυνά µει της 
νοµοθεσίας  του κράτους  µέλους  κατοικίας , υπάγεται  στη νοµοθεσία  του εν λόγω  κράτους  
µέλους , 
 δ) το πρόσωπο  που καλείται  ή καλείται  εκ νέου να εκτελέσει  στρατιωτική  θητεία  ή πολιτική  
υπηρεσία  σε κράτος  µέλος, υπάγεται  στη νοµοθεσία  του εν λόγω  κράτους  µέλους , 
 ε) οποιοδήποτε  άλλο  πρόσωπο , στο οποίο  δεν εφαρ µόζονται  οι διατάξεις  των στοιχείων  α) έως 
δ), υπάγεται  στη νοµοθεσία  του κράτους  µέλους  κατοικίας , µε την επιφύλαξη  άλλων  
διατάξεων  του παρόντος  κανονισ µού που του εξασφαλίζουν  παροχές  δυνά µει της νοµοθεσίας  
ενός ή περισσότερων  άλλων  κρατών  µελών . 
30.4.2004 EL Επίση µη Εφηµερίδα  της Ευρωπαϊκής  Ένωσης  L 166/ 
_______________________________________________________________________________ 24
 
4. Για τους σκοπούς  του παρόντος  τίτλου , η µισθωτή  ή µη µισθωτή  δραστηριότητα  που ασκείται  
κανονικά  σε πλοίο  το οποίο  ταξιδεύει  στη θάλασσα  υπό σηµαία κράτους  µέλους , θεωρείται  ως 
δραστηριότητα  που ασκείται  σε αυτό  το κράτος  µέλος. Ωστόσο , το πρόσωπο  που ασκεί  µισθωτή  
δραστηριότητα  σε πλοίο  υπό σηµαία κράτους  µέλους  και αµείβεται  για τη δραστηριότητα  αυτή  από 
επιχείρηση  ή πρόσωπο  του οποίου  η έδρα  ή ο τόπος  δραστηριοτήτων  του βρίσκεται  σε άλλο  κράτος  
µέλος, υπάγεται  στη νοµοθεσία  του τελευταίου  αυτού  κράτους  µέλους  εάν κατοικεί  σε αυτό . Η 
επιχείρηση  ή το πρόσωπο  που καταβάλλει  την αµοιβή θεωρείται  ως εργοδότης  για τους σκοπούς  
της εν λόγω  νοµοθεσίας . 
 
Άρθρο  12 
Ειδικοί  κανόνες  
 1. Το πρόσωπο  που ασκεί  µισθωτή  δραστηριότητα  σε κράτος  µέλος για λογαριασ µό εργοδότη  ο 
οποίος  ασκεί  κανονικά  τις δραστηριότητές  του εκεί και το οποίο  έχει αποσπασθεί  από τον εργοδότη  
του σε άλλο  κράτος  µέλος προκει µένου να εκτελέσει  εργασία  για λογαριασ µό του εργοδότη  του, 
εξακολουθεί  να υπάγεται  στη νοµοθεσία  του πρώτου  κράτους  µέλους , υπό τον όρο ότι η 
προβλεπό µενη διάρκεια  της εργασίας  δεν υπερβαίνει  τους εικοσιτέσσερις  µήνες και ότι το πρόσωπο  
αυτό  δεν έχει αποσταλεί  σε αντικατάσταση  άλλου  προσώπου . 
 2. Το πρόσωπο  που ασκεί  κανονικά  µη µισθωτή  δραστηριότητα  σε κράτος  µέλος και το οποίο  
µεταβαίνει  για να ασκήσει  παρό µοια δραστηριότητα  σε άλλο  κράτος  µέλος, εξακολουθεί  να 
υπάγεται  στη νοµοθεσία  του πρώτου  κράτους  µέλους , υπό τον όρο ότι η προβλεπό µενη διάρκεια  
της δραστηριότητας  αυτής  δεν υπερβαίνει  τους εικοσιτέσσερις  µήνες. 
 
30.4.2004 EL Επίση µη Εφηµερίδα  της Ευρωπαϊκής  Ένωσης  L 166/ 
_______________________________________________________________________________ 25
 
Άρθρο  13 
Άσκηση  δραστηριοτήτων  σε δύο ή περισσότερα  κράτη  µέλη 
 1. Το πρόσωπο  που ασκεί  κανονικά  µισθωτή  δραστηριότητα  σε δύο ή περισσότερα  κράτη  µέλη 
υπάγεται  : 
 α) στη νοµοθεσία  του κράτους  µέλους  κατοικίας , εάν ασκεί  ουσιώδες  µέρος της δραστηριότητάς  
του σε αυτό  ή εάν απασχολείται  από διάφορες  επιχειρήσεις  ή διάφορους  εργοδότες  που έχουν  
την έδρα  ή τον τόπο  δραστηριοτήτων  τους σε διαφορετικά  κράτη  µέλη, ή 
 β) στη νοµοθεσία  του κράτους  µέλους  στο οποίο  έχουν  την έδρα  ή τον τόπο  δραστηριοτήτων  
τους η επιχείρηση  ή ο εργοδότης  που το απασχολούν , εάν το πρόσωπο  αυτό  δεν ασκεί  
ουσιώδες  µέρος των δραστηριοτήτων  του στο κράτος  µέλος κατοικίας . 
 2. Το πρόσωπο  που ασκεί  κανονικά  µη µισθωτή  δραστηριότητα  σε δύο ή περισσότερα  κράτη  
µέλη υπάγεται  : 
 α) στη νοµοθεσία  του κράτους  µέλους  κατοικίας , εάν ασκεί  ουσιώδες  µέρος της δραστηριότητάς  
του σε αυτό , 
 β) στη νοµοθεσία  του κράτους  µέλους  στο οποίο  ευρίσκεται  το κέντρο  των συµφερόντων  των 
δραστηριοτήτων  του, εάν δεν κατοικεί  σε ένα από τα κράτη  µέλη στα οποία  ασκεί  ουσιώδες  
µέρος της δραστηριότητάς  του. 
 
30.4.2004 EL Επίση µη Εφηµερίδα  της Ευρωπαϊκής  Ένωσης  L 166/ 
_______________________________________________________________________________ 26
 
3. Το πρόσωπο  το οποίο  ασκεί  κανονικά  µισθωτή  δραστηριότητα  και µη µισθωτή  
δραστηριότητα  σε διαφορετικά  κράτη  µέλη, υπάγεται  στη νοµοθεσία  του κράτους  µέλους  στο 
οποίο  ασκεί  µισθωτή  δραστηριότητα  ή, εάν ασκεί  τέτοια  δραστηριότητα  σε δύο ή περισσότερα  
κράτη  µέλη, στη νοµοθεσία  που προσδιορίζεται  σύµφωνα  µε την παράγραφο  1. 
 4. Το πρόσωπο  που απασχολείται  ως δηµόσιος  υπάλληλος  σε ένα κράτος  µέλος και το οποίο  
ασκεί  µισθωτή  ή/και µη µισθωτή  δραστηριότητα  σε ένα ή περισσότερα  άλλα  κράτη  µέλη, υπάγεται  
στη νοµοθεσία  του κράτους  µέλους  στο οποίο  ανήκει  η υπηρεσία  που τον απασχολεί . 
 5. Τα πρόσωπα  που αναφέρονται  στις παραγράφους  1 έως 4 θεωρούνται , προς  τους σκοπούς  της 
νοµοθεσίας  που προσδιορίζεται  σύµφωνα  µε τις παρούσες  διατάξεις , ότι ασκούν  το σύνολο  των 
µισθωτών  ή µη µισθωτών  δραστηριοτήτων  τους ή ότι λαµβάνουν  το σύνολο  των εισοδη µάτων  τους 
στο ενδιαφερό µενο κράτος  µέλος. 
 
Άρθρο  14
 
Προαιρετική  υπαγωγή  ή συνέχιση  της ασφάλισης  
 1. Τα άρθρα  11 έως 13 δεν εφαρ µόζονται  όσον  αφορά  στην  προαιρετική  υπαγωγή  ή συνέχιση  
της ασφάλισης , εκτός  εάν, για έναν από τους κλάδους  που αναφέρονται  στο άρθρο  3, 
παράγραφος  1, υπάρχει  σε ένα κράτος  µέλος µόνο σύστη µα προαιρετικής  ασφάλισης . 
 
30.4.2004 EL Επίση µη Εφηµερίδα  της Ευρωπαϊκής  Ένωσης  L 166/ 
_______________________________________________________________________________ 27
 
2. Όταν , δυνά µει της νοµοθεσίας  κράτους  µέλους , ο ενδιαφερό µενος υπάγεται  σε υποχρεωτική  
ασφάλιση  στο εν λόγω  κράτος  µέλος, δεν δύναται  να υπαχθεί  σε σύστη µα προαιρετικής  υπαγωγής  
ή συνέχισης  της ασφάλισης  άλλου  κράτους  µέλους . Σε κάθε  άλλη  περίπτωση , όπου , για ένα 
συγκεκρι µένο κλάδο , προβλέπεται  επιλογή  µεταξύ  περισσοτέρων  συστη µάτων  προαιρετικής  
υπαγωγής  ή συνέχισης  της ασφάλισης , ο ενδιαφερό µενος υπάγεται  µόνο στο σύστη µα το οποίο  
επιλέγει . 
 3. Ωστόσο , όσον  αφορά  στις παροχές  αναπηρίας , γήρατος  και επιζώντων , ο ενδιαφερό µενος 
µπορεί  να γίνει δεκτός  στο σύστη µα προαιρετικής  υπαγωγής  ή συνέχισης  της ασφάλισης  κράτους  
µέλους , ακόµη και εάν υπάγεται  υποχρεωτικά  στη νοµοθεσία  άλλου  κράτους  µέλους , υπό τον όρο 
ότι στο παρελθόν  είχε υπαχθεί  στη νοµοθεσία  του πρώτου  κράτους  µέλους  λόγω  ή συνεπεία  της 
µισθωτής  ή µη µισθωτής  δραστηριότητάς  του και εφόσον  η συρροή  αυτή  επιτρέπεται  ρητά  ή 
σιωπηρά  από τη νοµοθεσία  του πρώτου  κράτους  µέλους . 
 4. Εάν η νοµοθεσία  κράτους  µέλους  εξαρτά  το δικαίω µα προαιρετικής  υπαγωγής  ή συνέχισης  
της ασφάλισης  από την προϋπόθεση  της κατοικίας  στο κράτος  µέλος αυτό , η εξοµοίωση  της 
κατοικίας  σε άλλο  κράτος  µέλος σύµφωνα  µε το άρθρο  5, στοιχείο  β) εφαρ µόζεται  µόνο στα 
πρόσωπα  τα οποία  έχουν  κατά  το παρελθόν  υπαχθεί  στη νοµοθεσία  του πρώτου  κράτους  µέλους  
λόγω  άσκησης  µισθωτής  ή µη µισθωτής  δραστηριότητας . 
30.4.2004 EL Επίση µη Εφηµερίδα  της Ευρωπαϊκής  Ένωσης  L 166/ 
_______________________________________________________________________________ 28
 
Άρθρο  15 
Επικουρικό  προσωπικό  των Ευρωπαϊκών  Κοινοτήτων  
 Το επικουρικό  προσωπικό  των Ευρωπαϊκών  Κοινοτήτων  µπορεί  να επιλέξει  την υπαγωγή  στη 
νοµοθεσία  του κράτους  µέλους  στο οποίο  απασχολείται  ή του κράτους  µέλους  στη νοµοθεσία  του 
οποίου  είχε υπαχθεί  τελευταία  ή στη νοµοθεσία  του κράτους  µέλους  του οποίου  είναι  υπήκοος , εάν 
πρόκειται  περί διατάξεων  που δεν αφορούν  στα οικογενειακά  επιδό µατα τα οποία  χορηγούνται  
βάσει  του συστή µατος που εφαρ µόζεται  σε τέτοιο  προσωπικό . Το εν λόγω  δικαίω µα επιλογής , το 
οποίο  είναι  δυνατόν  να ασκηθεί  άπαξ , ισχύει  από την ηµεροµηνία ανάληψης  υπηρεσίας . 
 
Άρθρο  16
 
Εξαιρέσεις  από τα άρθρα  11 έως 15 
 1. ∆ύο ή περισσότερα  κράτη  µέλη, οι αρµόδιες  αρχές  των εν λόγω  κρατών  µελών  ή οι 
οργανισ µοί που έχουν  ορισθεί  από τις αρχές  αυτές  µπορούν  να προβλέψουν , µε κοινή  συµφωνία , 
προς  το συµφέρον  ορισµένων  προσώπων  ή ορισµένων  κατηγοριών  προσώπων , εξαιρέσεις  από τα 
άρθρα  11 έως 15. 
 2. Το πρόσωπο  το οποίο  λαµβάνει  σύνταξη  ή συντάξεις  βάσει  της νοµοθεσίας  ενός ή 
περισσότερων  κρατών  µελών  και το οποίο  κατοικεί  σε άλλο  κράτος  µέλος, µπορεί , µε αίτησή  του, 
να εξαιρεθεί , από την εφαρ µογή της νοµοθεσίας  του τελευταίου  αυτού  κράτους , υπό την 
προϋπόθεση  ότι δεν έχει υπαχθεί  στη νοµοθεσία  αυτή  λόγω  άσκησης  µισθωτής  ή µη µισθωτής  
δραστηριότητας . 
30.4.2004 EL Επίση µη Εφηµερίδα  της Ευρωπαϊκής  Ένωσης  L 166/ 
_______________________________________________________________________________ 29
 
ΤΙΤΛΟΣ  ΙΙΙ 
ΕΙ∆ΙΚΕΣ  ∆ΙΑΤΑΞΕΙΣ  
ΣΧΕΤΙΚΑ  ΜΕ ΤΙΣ ∆ΙΑΦΟΡΕΣ  ΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ  ΠΑΡΟΧΩΝ  
 
ΚΕΦΑΛΑΙΟ  1 
Παροχές  ασθένειας , παροχές  µητρότητας  και ισοδύνα µες παροχές  πατρότητας  
 
Τµήµα 1 
Ασφαλισ µένοι και µέλη των οικογενειών  τους, 
πλην  των συνταξιούχων  και των µελών  των οικογενειών  τους 
 
Άρθρο  17 
Κατοικία  σε κράτος  µέλος άλλο  από το αρµόδιο κράτος  µέλος 
 Ο ασφαλισ µένος ή τα µέλη της οικογένειάς  του που κατοικούν  σε κράτος  µέλος άλλο  από το 
αρµόδιο λαµβάνουν  στο κράτος  µέλος κατοικίας  τους παροχές  σε είδος  που χορηγούνται , για 
λογαριασ µό του αρµοδίου  φορέα , από τον φορέα  του τόπου  κατοικίας  σύµφωνα  µε τις διατάξεις  
της νοµοθεσίας  που αυτός  εφαρ µόζει, ως εάν οι ενδιαφερό µενοι ήταν  ασφαλισ µένοι δυνά µει της 
νοµοθεσίας  αυτής . 
 
Άρθρο  18
 
∆ιαµονή στο αρµόδιο κράτος  µέλος όταν η κατοικία  βρίσκεται  σε άλλο  κράτος  µέλος - 
Ειδικοί  κανόνες  για τα µέλη των οικογενειών  των µεθοριακών  εργαζο µένων  
 1. Εκτός  εάν άλλως  προβλέπεται  στην  παράγραφο  2, ο ασφαλισ µένος και τα µέλη της 
οικογένειάς  του που αναφέρονται  στο άρθρο  17, δικαιούνται  επίσης  παροχές  σε είδος  κατά  τη 
διαµονή τους στο αρµόδιο κράτος  µέλος. Οι παροχές  σε είδος  χορηγούνται  από τον αρµόδιο φορέα  
και σε βάρος  του, σύµφωνα  µε τις διατάξεις  της νοµοθεσίας  που εφαρ µόζει, ως εάν οι 
ενδιαφερό µενοι κατοικούσαν  στο εν λόγω  κράτος  µέλος. 
30.4.2004 EL Επίση µη Εφηµερίδα  της Ευρωπαϊκής  Ένωσης  L 166/ 
_______________________________________________________________________________ 30
 
2. Τα µέλη της οικογένειας  µεθοριακού  εργαζο µένου δικαιούνται  παροχές  σε είδος  κατά  τη 
διάρκεια  της διαµονής τους στο αρµόδιο κράτος  µέλος, εκτός  εάν το εν λόγω  κράτος  µέλος 
αναφέρεται  στο Παράρτη µα ΙΙΙ. Σε αυτή  την περίπτωση , τα µέλη της οικογένειας  µεθοριακού  
εργαζο µένου δικαιούνται  παροχές  σε είδος  στο αρµόδιο κράτος  µέλος, σύµφωνα  µε τους όρους  που 
ορίζει  το άρθρο  19, παράγραφος  1. 
 
Άρθρο  19 
∆ιαµονή εκτός  του αρµόδιου  κράτους  µέλους  
 1. Εκτός  εάν άλλως  προβλέπεται  στην  παράγραφο  2, ο ασφαλισ µένος και τα µέλη της 
οικογένειάς  του που διαµένουν  σε κράτος  µέλος άλλο  από το αρµόδιο, δικαιούνται  τις παροχές  σε 
είδος  που καθίστανται  ιατρικά  αναγκαίες  κατά  τη διάρκεια  της διαµονής τους, αφού  ληφθούν  
υπόψη  η φύση  των παροχών  και η αναµενόµενη διάρκεια  της διαµονής. Οι παροχές  αυτές  
χορηγούνται  για λογαριασ µό του αρµόδιου  φορέα  από τον φορέα  του τόπου  διαµονής σύµφωνα  µε 
τις διατάξεις  της νοµοθεσίας  που αυτός  εφαρ µόζει, ως εάν οι ενδιαφερό µενοι ήταν  ασφαλισ µένοι 
δυνά µει της νοµοθεσίας  αυτής . 
 2. Η ∆ιοικητική  Επιτροπή  καταρτίζει  κατάλογο  των παροχών  σε είδος  για τις οποίες , 
προκει µένου να χορηγηθούν  κατά  τη διάρκεια  της διαµονής σε άλλο  κράτος  µέλος, απαιτείται  για 
πρακτικούς  λόγους  προγενέστερη  συµφωνία  µεταξύ  του ενδιαφερο µένου και του φορέα  που 
χορηγεί  την περίθαλψη . 
30.4.2004 EL Επίση µη Εφηµερίδα  της Ευρωπαϊκής  Ένωσης  L 166/ 
_______________________________________________________________________________ 31
Άρθρο  20 
Ταξίδι  µε σκοπό  τη λήψη  παροχών  σε είδος  - Έγκριση  για την υποβολή  
σε κατάλληλη  θεραπεία  εκτός  του κράτους  µέλους  κατοικίας  
 1. Εκτός  αν άλλως  προβλέπεται  στον  παρόντα  κανονισ µό, ο ασφαλισ µένος που µεταβαίνει  σε 
άλλο  κράτος  µέλος προκει µένου να του χορηγηθούν  παροχές  σε είδος  κατά  τη διάρκεια  της 
διαµονής του, πρέπει  να ζητήσει  έγκριση  από τον αρµόδιο φορέα . 
 2. Ο ασφαλισ µένος, ο οποίος  λαµβάνει  την έγκριση  του αρµοδίου  φορέα  για να µεταβεί  σε άλλο  
κράτος  µέλος προκει µένου να υποβληθεί  στην  κατάλληλη  για την κατάστασή  του θεραπεία , 
λαµβάνει  παροχές  σε είδος  που χορηγεί , για λογαριασ µό του αρµόδιου  φορέα , ο φορέας  του τόπου  
διαµονής, σύµφωνα  µε τις διατάξεις  της νοµοθεσίας  που εφαρ µόζει, ως εάν ήταν  ασφαλισ µένος 
δυνά µει της νοµοθεσίας  αυτής . Η έγκριση  πρέπει  να χορηγείται  εφόσον  η εν λόγω  θεραπεία  
περιλα µβάνεται  στις παροχές  που προβλέπονται  από τη νοµοθεσία  του κράτους  µέλους  στο οποίο  
κατοικεί  ο ενδιαφερό µενος και µια τέτοια  θεραπεία  δεν είναι  δυνατόν  να του παρασχεθεί  εντός  
χρονικού  διαστή µατος ιατρικά  αιτιολογη µένου, αφού  ληφθούν  υπόψη  η τρέχουσα  κατάσταση  της 
υγείας  του και η πιθανή  εξέλιξη  της ασθένειάς  του. 
 3. Οι παράγραφοι  1 και 2 εφαρ µόζονται , mutatis mutandis, στα µέλη της οικογένειας  του 
ασφαλισ µένου. 
30.4.2004 EL Επίση µη Εφηµερίδα  της Ευρωπαϊκής  Ένωσης  L 166/ 
_______________________________________________________________________________ 32
 
4. Αν τα µέλη της οικογένειας  του ασφαλισ µένου κατοικούν  σε κράτος  µέλος, άλλο  από το 
κράτος  µέλος στο οποίο  κατοικεί  ο ασφαλισ µένος, και το εν λόγω  κράτος  µέλος έχει επιλέξει  
απόδοση  βάσει  κατ’ αποκοπή  ποσών , η δαπάνη  των παροχών  σε είδος  που αναφέρονται  στην  
παράγραφο  2 βαρύνει  τον φορέα  του τόπου  κατοικίας  των µελών  της οικογένειας . Στην  περίπτωση  
αυτή , για τους σκοπούς  της παραγράφου  1, ως αρµόδιος  φορέας  θεωρείται  ο φορέας  του τόπου  
κατοικίας  των µελών  της οικογένειας . 
 
Άρθρο  21 
Παροχές  σε χρήµα 
 1. Ο ασφαλισ µένος και τα µέλη της οικογένειάς  του που κατοικούν  ή διαµένουν  στο έδαφος  
κράτους  µέλους  άλλου  από το αρµόδιο κράτος  µέλος, δικαιούνται  παροχές  σε χρήµα από τον 
αρµόδιο φορέα  σύµφωνα  µε τη νοµοθεσία  που αυτός  εφαρ µόζει. Με συµφωνία  µεταξύ  του 
αρµόδιου  φορέα  και του φορέα  του τόπου  κατοικίας  ή διαµονής, οι παροχές  αυτές  µπορούν , 
ωστόσο , να καταβάλλονται  από τον φορέα  του τόπου  κατοικίας  ή διαµονής σε βάρος  του αρµόδιου  
φορέα  σύµφωνα  µε τη νοµοθεσία  του αρµόδιου  κράτους  µέλους . 
 2. Ο αρµόδιος  φορέας  ενός κράτους  µέλους , η νοµοθεσία  του οποίου  προβλέπει  ότι ο 
υπολογισ µός των παροχών  σε χρήµα βασίζεται  στο µέσο εισόδη µα ή σε βάση  µέσης  εισφοράς , 
καθορίζει  αυτό  το µέσο εισόδη µα ή τη βάση  µέσης εισφοράς , λαµβάνοντας  αποκλειστικά  υπόψη  τα 
εισοδή µατα που έχουν  βεβαιωθεί  ή τις βάσεις  εισφοράς  που εφαρ µόζονται  κατά  τις περιόδους  που 
έχουν  πραγ µατοποιηθεί  υπό την εν λόγω  νοµοθεσία . 
30.4.2004 EL Επίση µη Εφηµερίδα  της Ευρωπαϊκής  Ένωσης  L 166/ 
_______________________________________________________________________________ 33
 
3. Ο αρµόδιος  φορέας  ενός κράτους  µέλους , του οποίου  η νοµοθεσία  προβλέπει  ότι ο 
υπολογισ µός των παροχών  σε χρήµα βασίζεται  στο κατ’ αποκοπή  εισόδη µα, λαµβάνει  υπόψη  του 
αποκλειστικά  το κατ’ αποκοπή  εισόδη µα ή, εφόσον  είναι  αναγκαίο , τον µέσο όρο των 
κατ’ αποκοπή  εισοδη µάτων  που αντιστοιχούν  στις περιόδους  που έχουν  πραγ µατοποιηθεί  υπό τη 
νοµοθεσία  αυτή . 
 4. Οι παράγραφοι  2 και 3 εφαρ µόζονται , mutatis mutandis, στις περιπτώσεις  όπου  η νοµοθεσία  
που εφαρ µόζει ο αρµόδιος  φορέας  ορίζει  συγκεκρι µένη περίοδο  αναφοράς  η οποία  αντιστοιχεί , στη 
δεδοµένη περίπτωση , εξ ολοκλήρου  ή εν µέρει, στις περιόδους  που έχει πραγ µατοποιήσει  ο 
ενδιαφερό µενος υπό τη νοµοθεσία  ενός ή περισσοτέρων  άλλων  κρατών  µελών . 
 
Άρθρο  22
 
Αιτούντες  σύνταξη  
 1. Ο ασφαλισ µένος ο οποίος , µετά την υποβολή  αίτησης  συνταξιοδότησης  ή κατά  τη διάρκεια  
της εξέτασής  της, παύει  να δικαιούται  παροχές  σε είδος  δυνά µει της νοµοθεσίας  του κράτους  
µέλους  που ήταν  τελευταία  αρµόδιο, εξακολουθεί  να δικαιούται  παροχές  σε είδος  δυνά µει της 
νοµοθεσίας  του κράτους  µέλους  στο οποίο  κατοικεί , υπό τον όρο ότι ο αιτών  σύνταξη  πληροί  τις 
ασφαλιστικές  προϋποθέσεις  της νοµοθεσίας  του κράτους  µέλους  που αναφέρεται  στην  παράγραφο  
2. Το δικαίω µα παροχών  σε είδος  στο κράτος  µέλος κατοικίας  ισχύει  και για τα µέλη της 
οικογένειας  του αιτούντος  σύνταξη . 
 2. Οι παροχές  σε είδος  βαρύνουν  τον φορέα  του κράτους  µέλους , το οποίο , σε περίπτωση  
συνταξιοδότησης , καθίσταται  αρµόδιο δυνά µει των άρθρων  23 έως 25. 
30.4.2004 EL Επίση µη Εφηµερίδα  της Ευρωπαϊκής  Ένωσης  L 166/ 
_______________________________________________________________________________ 34
 
Τµήµα 2 
Συνταξιούχοι  και µέλη των οικογενειών  τους 
 
Άρθρο  23 
∆ικαίω µα για παροχές  σε είδος  δυνά µει της νοµοθεσίας  του κράτους  µέλους  κατοικίας  
 Το πρόσωπο  το οποίο  λαµβάνει  σύνταξη  ή συντάξεις  δυνά µει της νοµοθεσίας  δύο ή περισσοτέρων  
κρατών  µελών , εκ των οποίων  το ένα είναι  το κράτος  µέλος κατοικίας , και δικαιούται  παροχές  σε 
είδος  δυνά µει της νοµοθεσίας  του εν λόγω  κράτους  µέλους  καθώς  και τα µέλη της οικογένειάς  του, 
λαµβάνουν  αυτές  τις παροχής  σε είδος  από τον φορέα  του τόπου  κατοικίας  και σε βάρος  του ως αν 
ο ενδιαφερό µενος ήταν  συνταξιούχος  του οποίου  η σύνταξη  καταβαλλόταν  αποκλειστικά  δυνά µει 
της νοµοθεσίας  του κράτους  µέλους  αυτού . 
 
Άρθρο  24
 
Έλλειψη  δικαιώ µατος για παροχές  σε είδος  δυνά µει της νοµοθεσίας  του κράτους  µέλους  κατοικίας  
 1. Το πρόσωπο  το οποίο  λαµβάνει  σύνταξη  ή συντάξεις  δυνά µει της νοµοθεσίας  ενός ή 
περισσοτέρων  κρατών  µελών  και το οποίο  δεν δικαιούται  παροχές  σε είδος  δυνά µει της νοµοθεσίας  
του κράτους  µέλους  κατοικίας , λαµβάνει , παρά  ταύτα , τις παροχές  αυτές , για τον ίδιο και τα µέλη 
της οικογένειάς  του, εφόσον  θα τις δικαιούταν  δυνά µει της νοµοθεσίας  του κράτους  µέλους  ή ενός 
τουλάχιστον  εκ των κρατών  µελών  που είναι  αρµόδια για τις συντάξεις  του, εάν κατοικούσε  στο εν 
λόγω  κράτος  µέλος. Οι παροχές  σε είδος  χορηγούνται  σε βάρος  του φορέα  που αναφέρεται  στην  
παράγραφο  2, από τον φορέα  του τόπου  κατοικίας , ως εάν ο ενδιαφερό µενος δικαιούνταν  σύνταξη  
και παροχές  σε είδος  δυνά µει της νοµοθεσίας  του εν λόγω  κράτους  µέλους . 
30.4.2004 EL Επίση µη Εφηµερίδα  της Ευρωπαϊκής  Ένωσης  L 166/ 
_______________________________________________________________________________ 35
 
2. Στις περιπτώσεις  που εµπίπτουν  στην  παράγραφο  1, η δαπάνη  των παροχών  σε είδος  
επιβαρύνει  τον φορέα  που προσδιορίζεται  σύµφωνα  µε τους ακόλουθους  κανόνες  : 
 α) αν ο συνταξιούχος  δικαιούται  τις παροχές  σε είδος  δυνά µει της νοµοθεσίας  ενός µόνο 
κράτους  µέλους , η δαπάνη  βαρύνει  τον αρµόδιο φορέα  του εν λόγω  κράτους  µέλους , 
 β) αν ο συνταξιούχος  δικαιούται  παροχές  σε είδος  δυνά µει της νοµοθεσίας  δύο ή περισσοτέρων  
κρατών  µελών , το βάρος  της δαπάνης  φέρει  ο αρµόδιος  φορέας  του κράτους  µέλους  στη 
νοµοθεσία  του οποίου  είχε υπαχθεί  ο ενδιαφερό µενος για το µεγαλύτερο  χρονικό  διάστη µα· 
όταν η εφαρ µογή αυτού  του κανόνα  έχει ως αποτέλεσ µα την επιβάρυνση  περισσοτέρων  
φορέων  µε τις παροχές  αυτές , τότε το βάρος  φέρει  ο φορέας , ο οποίος  εφαρ µόζει τη 
νοµοθεσία  στην  οποία  είχε υπαχθεί  τελευταία  ο συνταξιούχος . 
 
Άρθρο  25
 
Συντάξεις  δυνά µει της νοµοθεσίας  ενός ή περισσοτέρων  κρατών  µελών  άλλων  από το κράτος  µέλος 
κατοικίας , όταν υπάρχει  δικαίω µα παροχών  σε είδος  στο τελευταίο  αυτό  κράτος  µέλος 
 Όταν  το πρόσωπο  το οποίο  λαµβάνει  σύνταξη  ή συντάξεις  δυνά µει της νοµοθεσίας  ενός ή 
περισσοτέρων  κρατών  µελών  κατοικεί  σε κράτος  µέλος, κατά  τη νοµοθεσία  του οποίου  το 
δικαίω µα λήψης  παροχών  σε είδος  δεν υπόκειται  σε προϋποθέσεις  ασφάλισης  ή µισθωτής  ή µη 
µισθωτής  δραστηριότητας , και δεν λαµβάνει  σύνταξη  από το εν λόγω  κράτος  µέλος, η δαπάνη  των 
παροχών  σε είδος  που χορηγούνται  στον  ίδιο και στα µέλη της οικογένειάς  του επιβαρύνει  τον 
φορέα  ενός από τα κράτη  µέλη που είναι  αρµόδια για τις συντάξεις , ο οποίος  προσδιορίζεται  
σύµφωνα  µε το άρθρο  24, παράγραφος  2, εφόσον , ο συνταξιούχος  και τα µέλη της οικογένειάς  του 
θα δικαιούνταν  τις παροχές  αυτές  εάν κατοικούσαν  στο εν λόγω  κράτος  µέλος. 
30.4.2004 EL Επίση µη Εφηµερίδα  της Ευρωπαϊκής  Ένωσης  L 166/ 
_______________________________________________________________________________ 36
 
Άρθρο  26 
Κατοικία  µελών  της οικογένειας  σε κράτος  µέλος άλλο  από εκείνο  της κατοικίας  του συνταξιούχου  
 Τα µέλη της οικογένειας  προσώπου  το οποίο  λαµβάνει  σύνταξη  ή συντάξεις  δυνά µει της 
νοµοθεσίας  ενός ή περισσοτέρων  κρατών  µελών , τα οποία  κατοικούν  σε κράτος  µέλος άλλο  από 
εκείνο  στο οποίο  κατοικεί  ο συνταξιούχος , δικαιούνται  παροχές  σε είδος  από τον φορέα  του τόπου  
της κατοικίας  τους σύµφωνα  µε τις διατάξεις  της νοµοθεσίας  την οποία  αυτός  εφαρ µόζει, εφόσον  ο 
συνταξιούχος  δικαιούται  παροχές  σε είδος  σύµφωνα  µε τη νοµοθεσία  κράτους  µέλους . Η δαπάνη  
επιβαρύνει  τον αρµόδιο φορέα  που είναι  υπεύθυνος  για την ανάληψη  της δαπάνης  των παροχών  σε 
είδος  που χορηγούνται  στο συνταξιούχο  στο κράτος  µέλος κατοικίας  του. 
 
Άρθρο  27
 
∆ιαµονή του συνταξιούχου  ή των µελών  της οικογένειάς  του σε κράτος  µέλος άλλο  
από το κράτος  µέλος κατοικίας  - ∆ιαµονή στο αρµόδιο κράτος  µέλος - Έγκριση  για κατάλληλη  
θεραπεία  εκτός  του κράτους  µέλους  κατοικίας  
 1. Το άρθρο  19 εφαρ µόζεται , mutatis mutandis, σε πρόσωπο  το οποίο  λαµβάνει  σύνταξη  ή 
συντάξεις  δυνά µει της νοµοθεσίας  ενός ή περισσοτέρων  κρατών  µελών  και δικαιούται  παροχές  σε 
είδος  δυνά µει της νοµοθεσίας  ενός από τα κράτη  µέλη που καταβάλλουν  τη σύνταξη  ή τις 
συντάξεις  του, ή στα µέλη της οικογένειάς  του, όταν  διαµένουν  σε κράτος  µέλος άλλο  από το 
κράτος  κατοικίας  τους. 
 2. Το άρθρο  18, παράγραφος  1 εφαρ µόζεται , mutatis mutandis, στα πρόσωπα  που αναφέρονται  
στην  παράγραφο  1, όταν διαµένουν  στο κράτος  µέλος στο οποίο  βρίσκεται  ο αρµόδιος  φορέας  που 
είναι  υπεύθυνος  για ανάληψη  της δαπάνης  των παροχών  σε είδος  που χορηγούνται  στο 
συνταξιούχο  στο κράτος  µέλος κατοικίας  του, και το εν λόγω  κράτος  µέλος έχει προβεί  στην  
επιλογή  αυτή  και αναφέρεται  στο Παράρτη µα IV. 
30.4.2004 EL Επίση µη Εφηµερίδα  της Ευρωπαϊκής  Ένωσης  L 166/ 
_______________________________________________________________________________ 37
 
3. Το άρθρο  20 εφαρ µόζεται , mutatis mutandis, σε συνταξιούχο  ή/και στα µέλη της οικογένειάς  
του που διαµένουν  σε κράτος  µέλος άλλο  από το κράτος  κατοικίας  τους προκει µένου να τους 
παρασχεθεί  εκεί η κατάλληλη  για την κατάστασή  τους θεραπεία . 
 4. Εκτός  εάν προβλέπεται  άλλως  στην  παράγραφο  5, η δαπάνη  των παροχών  σε είδος , που 
αναφέρονται  στις παραγράφους  1 έως 3, βαρύνει  τον αρµόδιο φορέα  που είναι  υπεύθυνος  για την 
ανάληψη  της δαπάνης  των παροχών  σε είδος  που χορηγούνται  στο συνταξιούχο  στο κράτος  µέλος 
κατοικίας  του. 
 5. Η δαπάνη  των παροχών  σε είδος  που αναφέρονται  στην  παράγραφο  3 βαρύνει  τον φορέα  του 
τόπου  της κατοικίας  του συνταξιούχου  ή των µελών  της οικογένειάς  του, εάν τα πρόσωπα  αυτά  
κατοικούν  σε κράτος  µέλος το οποίο  έχει επιλέξει  την απόδοση  των δαπανών  βάσει  κατ’ αποκοπή  
ποσών . Στις περιπτώσεις  αυτές , για τους σκοπούς  της παραγράφου  3, ως αρµόδιος  φορέας  
θεωρείται  ο φορέας  του τόπου  κατοικίας  του συνταξιούχου  ή των µελών  της οικογένειάς  του. 
 
Άρθρο  28
 
Ειδικοί  κανόνες  για τους συνταξιούχους  µεθοριακούς  εργαζό µενους  
 
1. Ο µεθοριακός  εργαζό µενος που συνταξιοδοτείται , δικαιούται  σε περίπτωση  ασθένειας  να 
εξακολουθήσει  να λαµβάνει  παροχές  σε είδος  στο κράτος  µέλος όπου  άσκησε  τελευταία  µισθωτή  ή 
µη µισθωτή  δραστηριότητα , εφόσον  πρόκειται  για τη συνέχιση  της θεραπείας  που άρχισε  στο εν 
λόγω  κράτος  µέλος. Ως «συνέχιση  της θεραπείας » νοείται  η συνεχιζό µενη διερεύνηση , διάγνωση  
και θεραπεία  µιας ασθένειας . 
30.4.2004 EL Επίση µη Εφηµερίδα  της Ευρωπαϊκής  Ένωσης  L 166/ 
_______________________________________________________________________________ 38
 
2. Ο συνταξιούχος  ο οποίος , κατά  την τελευταία  πενταετία  πριν από την πραγ µατική  
ηµεροµηνία συνταξιοδότησής  του λόγω  γήρατος  ή αναπηρίας , ασκούσε  µισθωτή  ή µη µισθωτή  
δραστηριότητα  ως µεθοριακός  εργαζό µενος τουλάχιστον  για δύο έτη, δικαιούται  παροχές  σε είδος  
στο κράτος  µέλος στο οποίο  ασκούσε  την εν λόγω  δραστηριότητα  ως µεθοριακός  εργαζό µενος, 
εφόσον  το εν λόγω  κράτος  µέλος και το κράτος  µέλος στο οποίο  ο αρµόδιος  φορέας  που είναι  
υπεύθυνος  για την δαπάνη  των παροχών  σε είδος  που χορηγούνται  στο συνταξιούχο  στο κράτος  
µέλος κατοικίας  του, έχουν  κάνει  αυτή  την επιλογή  και περιλα µβάνονται  αµφότεροι  στο 
Παράρτη µα V. 
 3. Η παράγραφος  2 εφαρ µόζεται , mutatis mutandis, στα µέλη της οικογένειας  του πρώην  
µεθοριακού  εργαζό µενου ή στους  επιζώντες  του, εφόσον , κατά  τις περιόδους  που αναφέρονται  
στην  παράγραφο  2, είχαν  δικαίω µα στις παροχές  σε είδος  δυνά µει του άρθρου  18, παράγραφος  2, 
έστω  και εάν ο µεθοριακός  εργαζό µενος απεβίωσε  πριν από την έναρξη  της συνταξιοδότησής  του, 
εφόσον  ασκούσε  µισθωτή  ή µη µισθωτή  δραστηριότητα  ως µεθοριακός  εργαζό µενος επί δύο έτη 
τουλάχιστον  κατά  την πενταετία  που προηγήθηκε  του θανάτου  του. 
 4. Οι παράγραφοι  2 και 3 εφαρ µόζονται  έως ότου  ο ενδιαφερό µενος υπαχθεί  στη νοµοθεσία  
κράτους  µέλους  λόγω  της άσκησης  µισθωτής  ή µη µισθωτής  δραστηριότητας . 
 5. Η δαπάνη  των παροχών  σε είδος  που αναφέρεται  στις παραγράφους  1 έως 3 βαρύνει  τον 
αρµόδιο φορέα  που είναι  υπεύθυνος  για την καταβολή  της δαπάνης  των παροχών  σε είδος  που 
καταβάλλονται  στο συνταξιούχο  ή στους  επιζώντες  του στα αντίστοιχα  κράτη  µέλη της κατοικίας  
τους. 
30.4.2004 EL Επίση µη Εφηµερίδα  της Ευρωπαϊκής  Ένωσης  L 166/ 
_______________________________________________________________________________ 39
 
Άρθρο  29 
Παροχές  σε χρήµα για συνταξιούχους  
 1. Οι παροχές  σε χρήµα καταβάλλονται  σε πρόσωπο  που λαµβάνει  σύνταξη  ή συντάξεις  δυνά µει 
της νοµοθεσίας  ενός ή περισσοτέρων  κρατών  µελών , από τον αρµόδιο φορέα  του κράτους  µέλους  
στο οποίο  βρίσκεται  ο αρµόδιος  φορέας  που είναι  υπεύθυνος  για την καταβολή  της δαπάνης  των 
παροχών  σε είδος  στο συνταξιούχο  στο κράτος  µέλος κατοικίας  του. Το άρθρο  21 εφαρ µόζεται  
mutatis mutandis.  2. Η παράγραφος  1 εφαρ µόζεται  επίσης  στα µέλη της οικογένειας  του συνταξιούχου . 
 
Άρθρο  30
 
Εισφορές  από συνταξιούχους  
 1. Ο φορέας  κράτους  µέλους  ο οποίος  είναι  υπεύθυνος  δυνά µει της νοµοθεσίας  που εφαρ µόζει 
για την επιβολή  κρατήσεων  επί των συντάξεων , λόγω  εισφορών  για παροχές  ασθένειας , παροχές  
µητρότητας  και ισοδύνα µες παροχές  πατρότητας , µπορεί  να ζητήσει  την ανάκτηση  των κρατήσεων  
αυτών , που υπολογίζονται  σύµφωνα  µε τη νοµοθεσία  την οποία  εφαρ µόζει, µόνο στο βαθµό που η 
δαπάνη  για τις παροχές  δυνά µει των άρθρων  23 έως 26 βαρύνει  τον φορέα  του εν λόγω  κράτους  
µέλους . 
 2. Όταν , στις περιπτώσεις  τις οποίες  αναφέρει  το άρθρο  25, η χορήγηση  παροχών  ασθένειας , 
παροχών  µητρότητας  και ισοδύνα µων παροχών  πατρότητας , προϋποθέτει  την πληρω µή εισφορών  ή 
παρε µφερών  πληρω µών δυνά µει της νοµοθεσίας  κράτους  µέλους  στο οποίο  κατοικεί  ο 
ενδιαφερό µενος συνταξιούχος , οι εισφορές  αυτές  δεν καταβάλλονται  δυνά µει της κατοικίας  αυτής . 
30.4.2004 EL Επίση µη Εφηµερίδα  της Ευρωπαϊκής  Ένωσης  L 166/ 
_______________________________________________________________________________ 40
 
Τµήµα 3 
Κοινές  διατάξεις  
 
Άρθρο  31 
Γενική  διάταξη  
 Τα άρθρα  23 έως 30 δεν εφαρ µόζονται  σε συνταξιούχο  ή στα µέλη της οικογένειάς  του που 
δικαιούνται  παροχές  δυνά µει της νοµοθεσίας  κράτους  µέλους  βάσει  της άσκησης  µισθωτής  ή µη 
µισθωτής  δραστηριότητας . Στην  περίπτωση  αυτή , ο ενδιαφερό µενος υπάγεται , για τους σκοπούς  
του παρόντος  Κεφαλαίου , στα άρθρα  17 έως 21. 
 
Άρθρο  32
 
Ιεράρχηση  του δικαιώ µατος παροχών  σε είδος  - Ειδικοί  κανόνες  για το δικαίω µα των µελών  της 
οικογένειας  για παροχές  στο κράτος  µέλος κατοικίας  
 1. Το αυτοτελές  δικαίω µα παροχών  σε είδος  δυνά µει της νοµοθεσίας  κράτους  µέλους  ή του 
παρόντος  Κεφαλαίου  προηγείται  του παράγωγου  δικαιώ µατος προς  παροχές  που έχουν  µέλη της 
οικογένειας . Ωστόσο , το παράγωγο  δικαίω µα παροχών  σε είδος  προηγείται  των αυτοτελών  
δικαιω µάτων , όταν τα αυτοτελή  δικαιώ µατα στο κράτος  µέλος κατοικίας  υφίστανται  άµεσα και 
µόνο βάσει  της κατοικίας  του ενδιαφερο µένου στο εν λόγω  κράτος  µέλος. 
 
30.4.2004 EL Επίση µη Εφηµερίδα  της Ευρωπαϊκής  Ένωσης  L 166/ 
_______________________________________________________________________________ 41
 
2. Στην  περίπτωση  που τα µέλη της οικογένειας  του ασφαλισ µένου κατοικούν  σε κράτος  µέλος, 
δυνά µει της νοµοθεσίας  του οποίου  το δικαίω µα παροχών  σε είδος  δεν υπόκειται  σε προϋποθέσεις  
ασφάλισης  ή άσκησης  µισθωτής  ή µη µισθωτής  δραστηριότητας , οι παροχές  σε είδος  βαρύνουν  τον 
αρµόδιο φορέα  του κράτους  µέλους  όπου  κατοικούν , εάν ο/η σύζυγος  ή το πρόσωπο  το οποίο  είναι  
επιφορτισ µένο µε τη φροντίδα  των τέκνων  του ασφαλισ µένου ασκεί  µισθωτή  ή µη µισθωτή  
δραστηριότητα  στο εν λόγω  κράτος  µέλος ή λαµβάνει  σύνταξη  από το εν λόγω  κράτος  µέλος βάσει  
της άσκησης  µισθωτής  ή µη µισθωτής  δραστηριότητας . 
 
Άρθρο  33 
Παροχές  σε είδος  εξαιρετικής  σηµασίας  
 
1. Ο ασφαλισ µένος ή µέλος της οικογένειάς  του που δικαιούται  τεχνητά  µέλη, µεγάλα  
βοηθητικά  µηχανή µατα ή άλλες  παροχές  σε είδος  εξαιρετικής  σηµασίας , τις οποίες  έχει 
αναγνωρίσει  ο φορέας  κράτους  µέλους  πριν ασφαλισθεί  δυνά µει της νοµοθεσίας  που εφαρ µόζεται  
από τον φορέα  άλλου  κράτους  µέλους , λαµβάνει  τις παροχές  αυτές  σε βάρος  του πρώτου  φορέα , 
ακόµη και εάν αυτές  χορηγούνται  αφού  το συγκεκρι µένο πρόσωπο  έχει ήδη ασφαλισθεί  σύµφωνα  
µε τη νοµοθεσία  που εφαρ µόζει ο δεύτερος  φορέας . 
 2. Η ∆ιοικητική  Επιτροπή  καταρτίζει  τον κατάλογο  των παροχών  που εµπίπτουν  στην  
παράγραφο  1. 
 
30.4.2004 EL Επίση µη Εφηµερίδα  της Ευρωπαϊκής  Ένωσης  L 166/ 
_______________________________________________________________________________ 42
 
Άρθρο  34 
Συρροή  παροχών  µακροχρόνιας  φροντίδας  
 
1. Όταν  ο δικαιούχος  παροχών  µακροχρόνιας  φροντίδας  που πρέπει  να εξοµοιωθούν  προς  
παροχές  ασθένειας  και, συνεπώς , παρέχονται  από το κράτος  µέλος το οποίο  είναι  δυνά µει του 
άρθρου  21 ή του άρθρου  29 αρµόδιο για τις παροχές  σε χρήµα, δικαιούται , ταυτόχρονα , να ζητήσει  
παροχές  σε είδος , για τον ίδιο σκοπό , από φορέα  του τόπου  κατοικίας  ή διαµονής άλλου  κράτους  
µέλους , κατ’ εφαρ µογή του παρόντος  Κεφαλαίου , και ο φορέας  του πρώτου  κράτους  µέλους  
υποχρεούται  επίσης  να αποδώσει  τη δαπάνη  αυτών  των παροχών  σε είδος , δυνά µει του άρθρου  35, 
εφαρ µόζεται  η γενική  διάταξη  του άρθρου  10 για το απαράδεκτο  της συρροής  παροχών , µε τον 
εξής µόνο περιορισ µό : εάν ο ενδιαφερό µενος ζητήσει  και λάβει  τις παροχές  σε είδος , το ποσό  των 
παροχών  σε χρήµα µειώνεται  κατά  το ποσό  της παροχής  σε είδος  που ζητήθηκε  ή µπορούσε  να 
ζητηθεί  από τον φορέα  του πρώτου  κράτους  µέλους  που υποχρεούται  να αποδώσει  τη δαπάνη . 
 2. Η ∆ιοικητική  Επιτροπή  καταρτίζει  τον κατάλογο  των παροχών  σε χρήµα και σε είδος  που 
καλύπτονται  από την παράγραφο  1. 
 3. ∆ύο ή περισσότερα  κράτη  µέλη ή οι αρµόδιες  αρχές  τους µπορούν  να συµφωνήσουν  
διαφορετικά  ή συµπληρω µατικά  µέτρα, τα οποία  όµως δεν θα είναι  λιγότερο  ευνοϊκά  για τους 
ενδιαφερο µένους  από τις αρχές  που εκτίθενται  στην  παράγραφο  1. 
30.4.2004 EL Επίση µη Εφηµερίδα  της Ευρωπαϊκής  Ένωσης  L 166/ 
_______________________________________________________________________________ 43
 
Άρθρο  35 
Αποδόσεις  µεταξύ  φορέων  
 1. Οι παροχές  σε είδος  που χορηγούνται  από τον φορέα  ενός κράτους  µέλους  για λογαριασ µό 
του φορέα  άλλου  κράτους  µέλους  δυνά µει του παρόντος  Κεφαλαίου , αποδίδονται  στο ακέραιο . 
 2. Οι αποδόσεις  που αναφέρονται  στην  παράγραφο  1 καθορίζονται  και πραγ µατοποιούνται  
σύµφωνα  µε τις ρυθµίσεις  που προβλέπονται  στον  κανονισ µό εφαρ µογής, είτε µε την προσκό µιση 
δικαιολογητικών  των πραγ µατικών  δαπανών  είτε βάσει  κατ’ αποκοπή  ποσών  για τα κράτη  µέλη 
των οποίων  οι νοµοθετικές  ή διοικητικές  δοµές δεν επιτρέπουν  την απόδοση  βάσει  των 
πραγ µατικών  δαπανών . 
 3. ∆ύο ή περισσότερα  κράτη  µέλη και οι αρµόδιες  αρχές  τους µπορούν  να προβλέπουν  άλλες  
µεθόδους  απόδοσης  ή να παραιτηθούν  από κάθε  απόδοση  µεταξύ  των φορέων  που εµπίπτουν  στη 
δικαιοδοσία  τους. 
 
ΚΕΦΑΛΑΙΟ  2 
Παροχές  για εργατικά  ατυχή µατα και επαγγελ µατικές  ασθένειες  
 
Άρθρο  36
 
∆ικαίω µα παροχών  σε είδος  και σε χρήµα 
 1. Με την επιφύλαξη  τυχόν  ευνοϊκότερων  διατάξεων  της παραγράφου  2 του παρόντος  άρθρου , 
τα άρθρα  17, 18, παράγραφος  1, 19, παράγραφος  1 και 20, παράγραφος  1 ισχύουν  και επί παροχών  
για εργατικά  ατυχή µατα ή επαγγελ µατικές  ασθένειες . 
30.4.2004 EL Επίση µη Εφηµερίδα  της Ευρωπαϊκής  Ένωσης  L 166/ 
_______________________________________________________________________________ 44
 
2. Το πρόσωπο  που υπέστη  εργατικό  ατύχη µα ή προσεβλήθη  από επαγγελ µατική  ασθένεια  και 
κατοικεί  ή διαµένει σε κράτος  µέλος άλλο  από το αρµόδιο κράτος  µέλος, δικαιούται  τις κατά  τις 
ρυθµίσεις  περί εργατικών  ατυχη µάτων  και επαγγελ µατικών  ασθενειών  ειδικές  παροχές  σε είδος , τις 
οποίες  αναλα µβάνει , για λογαριασ µό του αρµόδιου  φορέα , ο φορέας  του τόπου  κατοικίας  ή 
διαµονής σύµφωνα  µε τη νοµοθεσία  την οποία  αυτός  εφαρ µόζει, ως εάν ήταν  ασφαλισ µένος ο 
ενδιαφερό µενος υπό τη νοµοθεσία  αυτή . 
 3. Το άρθρο  21 ισχύει  και επί παροχών  που εµπίπτουν  στο παρόν  Κεφάλαιο . 
 
Άρθρο  37
 
Έξοδα  µεταφοράς  
 1. Ο αρµόδιος  φορέας  κράτους  µέλους , η νοµοθεσία  του οποίου  προβλέπει  την κάλυψη  των 
εξόδων  µεταφοράς  προσώπου  που υπέστη  εργατικό  ατύχη µα ή πάσχει  από επαγγελ µατική  ασθένεια  
είτε έως την κατοικία  του είτε έως το νοσοκο µείο, αναλα µβάνει  τα έξοδα  αυτά  και έως το 
αντίστοιχο  σηµείο εντός  του άλλου  κράτους  µέλους  στο οποίο  κατοικεί  το εν λόγω  πρόσωπο , υπό 
την προϋπόθεση  ότι ο φορέας  αυτός  χορηγεί  προηγου µένως  άδεια  για τη µεταφορά  αυτή , 
λαµβάνοντας  δεόντως  υπόψη  τους λόγους  που την δικαιολογούν . Η άδεια  αυτή  δεν απαιτείται  στην  
περίπτωση  µεθοριακού  εργαζό µενου. 
 2. Ο αρµόδιος  φορέας  κράτους  µέλους , η νοµοθεσία  του οποίου  προβλέπει  την κάλυψη  των 
εξόδων  µεταφοράς  της σορού  θύµατος εργατικού  ατυχή µατος έως τον τόπο  ενταφιασ µού του, 
αναλα µβάνει  και τα έξοδα  µεταφοράς  της σορού  έως τον τόπο  ενταφιασ µού εντός  του άλλου  
κράτους  µέλους  στο οποίο  κατοικούσε  το εν λόγω  πρόσωπο  κατά  τη στιγµή του ατυχή µατος, 
σύµφωνα  µε τη νοµοθεσία  που αυτός  εφαρ µόζει. 
30.4.2004 EL Επίση µη Εφηµερίδα  της Ευρωπαϊκής  Ένωσης  L 166/ 
_______________________________________________________________________________ 45
 
Άρθρο  38 
Παροχές  για επαγγελ µατική  ασθένεια  σε περίπτωση  που το πρόσωπο  που πάσχει  από την ασθένεια  
έχει εκτεθεί  στον  ίδιο κίνδυνο  σε πλείονα  κράτη  µέλη 
 Εάν το πρόσωπο  που προσεβλήθη  από επαγγελ µατική  ασθένεια  ασκούσε , σύµφωνα  µε τη 
νοµοθεσία  δύο ή περισσοτέρων  κρατών  µελών , δραστηριότητα  δυνα µένη ως εκ της φύσεώς  της να 
προκαλέσει  τη συγκεκρι µένη ασθένεια , οι παροχές  που µπορούν  να διεκδικήσουν  ο πάσχων  ή οι 
επιζώντες  του χορηγούνται  αποκλειστικά  σύµφωνα  µε τη νοµοθεσία  του τελευταίου  από τα εν 
λόγω  κράτη  µέλη της οποίας  πληρούνται  οι προϋποθέσεις . 
 
Άρθρο  39
 
Επιδείνωση  επαγγελ µατικής  ασθένειας  
 Σε περίπτωση  επιδείνωσης  επαγγελ µατικής  ασθένειας , για την οποία  ο πάσχων  από την ασθένεια  
έλαβε  ή λαµβάνει  παροχές  δυνά µει της νοµοθεσίας  κράτους  µέλους , ισχύουν  οι ακόλουθες  
διατάξεις  : 
 α) Εφόσον  ο ενδιαφερό µενος, αφότου  άρχισε  να λαµβάνει  τις παροχές , δεν άσκησε  σύµφωνα  µε 
τη νοµοθεσία  άλλου  κράτους  µέλους  µισθωτή  ή µη µισθωτή  δραστηριότητα  ικανή  να 
προκαλέσει  ή να επιδεινώσει  τη συγκεκρι µένη ασθένεια , ο αρµόδιος  φορέας  του πρώτου  
κράτους  µέλους  αναλα µβάνει  τη δαπάνη  των παροχών  σύµφωνα  µε τη νοµοθεσία  που αυτός  
εφαρ µόζει, λαµβάνοντας  υπόψη  την επιδείνωση , 
30.4.2004 EL Επίση µη Εφηµερίδα  της Ευρωπαϊκής  Ένωσης  L 166/ 
_______________________________________________________________________________ 46
 
β) εφόσον  ο ενδιαφερό µενος, αφότου  άρχισε  να λαµβάνει  τις παροχές , εξακολούθησε  να ασκεί  
δραστηριότητα  σύµφωνα  µε τη νοµοθεσία  άλλου  κράτους  µέλους , ο αρµόδιος  φορέας  του 
πρώτου  κράτους  µέλους  αναλα µβάνει  τη δαπάνη  των παροχών  σύµφωνα  µε τη νοµοθεσία  
που εφαρ µόζει χωρίς  να λαµβάνει  υπόψη  την επιδείνωση . Ο αρµόδιος  φορέας  του δεύτερου  
κράτους  µέλους  χορηγεί  στον  ενδιαφερό µενο ένα συµπληρω µατικό  ποσό , το ύψος  του οποίου  
ισούται  προς  τη διαφορά  των παροχών  που οφείλονται  µετά την επιδείνωση  και εκείνων  οι 
οποίες  σύµφωνα  µε τη νοµοθεσία  που αυτός  εφαρ µόζει, θα οφείλονταν  πριν από την 
επιδείνωση , εάν ο ενδιαφερό µενος επλήτετο  από τη συγκεκρι µένη ασθένεια  υπό τη 
νοµοθεσία  του εν λόγω  κράτους  µέλους , 
 γ) οι κανόνες  περί µείωσης , αναστολής  ή κατάργησης  που προβλέπονται  από τη νοµοθεσία  ενός 
κράτους  µέλους , δεν ισχύουν  για τα πρόσωπα  που λαµβάνουν  παροχές  από φορείς  δύο 
κρατών  µελών  σύµφωνα  µε το στοιχείο  β). 
 
Άρθρο  40
 
Κανόνες  για να ληφθούν  υπόψη  οι ιδιοµορφίες  ορισµένων  νοµοθεσιών  
 1. Εάν, στο κράτος  µέλος στο οποίο  κατοικεί  ή διαµένει ο ενδιαφερό µενος, δεν υφίσταται  
ασφάλιση  κατά  των εργατικών  ατυχη µάτων  ή των επαγγελ µατικών  ασθενειών  ή υφίσταται  µεν, 
αλλά  δεν προβλέπει  υπεύθυνο  φορέα  για την καταβολή  παροχών  σε είδος , οι παροχές  αυτές  
χορηγούνται  από τον φορέα  του τόπου  κατοικίας  ή διαµονής, ο οποίος  είναι  υπεύθυνος  για τη 
χορήγηση  των παροχών  σε είδος  σε περίπτωση  ασθένειας . 
30.4.2004 EL Επίση µη Εφηµερίδα  της Ευρωπαϊκής  Ένωσης  L 166/ 
_______________________________________________________________________________ 47
 
2. Εάν δεν υπάρχει  ασφάλιση  κατά  των εργατικών  ατυχη µάτων  ή των επαγγελ µατικών  
ασθενειών  στο αρµόδιο κράτος  µέλος, παρ’ όλα αυτά  εφαρ µόζονται  οι διατάξεις  του παρόντος  
Κεφαλαίου  σχετικά  µε τις παροχές  σε πρόσωπα  τα οποία  δικαιούνται  παροχές  σε είδος  σε 
περίπτωση  ασθένειας , µητρότητας  ή ισοδύνα µης πατρότητας  σύµφωνα  µε τη νοµοθεσία  του εν 
λόγω  κράτους  µέλους , εάν το πρόσωπο  υπέστη  εργατικό  ατύχη µα ή πάσχει  από επαγγελ µατική  
ασθένεια  ενόσω  κατοικεί  ή διαµένει σε άλλο  κράτος  µέλος. Η δαπάνη  βαρύνει  τον φορέα  που είναι  
αρµόδιος  για τις παροχές  εις είδος  δυνά µει της νοµοθεσίας  του αρµόδιου  κράτους  µέλους . 
 3. Το άρθρο  5 εφαρ µόζεται  στον  αρµόδιο φορέα  κράτους  µέλους  όσον  αφορά  την ισοδυνα µία 
εργατικών  ατυχη µάτων  και επαγγελ µατικών  ασθενειών  που συνέβησαν  ή διαπιστώθηκαν  σε 
µεταγενέστερο  στάδιο  δυνά µει της νοµοθεσίας  άλλου  κράτους  µέλους  κατά  την εκτίµηση του 
βαθµού ανικανότητας , του δικαιώ µατος σε παροχές  ή του σχετικού  ποσού , υπό τον όρο ότι : 
 α) καµία αποζη µίωση  δεν οφείλεται  προκει µένου για εργατικά  ατυχή µατα ή επαγγελ µατικές  
ασθένειες  που συνέβησαν  ή διαπιστώθηκαν  σε προγενέστερο  στάδιο  σύµφωνα  µε τη 
νοµοθεσία  που αυτός  εφαρ µόζει, και 
 β) καµία αποζη µίωση  δεν οφείλεται  προκει µένου για εργατικά  ατυχή µατα ή επαγγελ µατικές  
ασθένειες  που συνέβησαν  ή διαπιστώθηκαν  σε µεταγενέστερο  στάδιο , δυνά µει της 
νοµοθεσίας  του άλλου  κράτους  µέλους , υπό την οποία  συνέβη  ή διαπιστώθηκε  το εργατικό  
ατύχη µα ή η επαγγελ µατική  ασθένεια . 
30.4.2004 EL Επίση µη Εφηµερίδα  της Ευρωπαϊκής  Ένωσης  L 166/ 
_______________________________________________________________________________ 48
 
Άρθρο  41 
Αποδόσεις  µεταξύ  φορέων  
 1. Το άρθρο  35 εφαρ µόζεται  επίσης  στις παροχές  που εµπίπτουν  στο παρόν  Κεφάλαιο  και η 
απόδοση  γίνεται  µόνο βάσει  των πραγ µατικών  δαπανών . 
 2. ∆ύο ή περισσότερα  κράτη  µέλη ή οι αρµόδιες  αρχές  τους, µπορούν  να προβλέπουν  άλλες  
µεθόδους  απόδοσης  ή να παραιτούνται  από αποδόσεις  µεταξύ  των φορέων  υπό τη δικαιοδοσία  
τους. 
 
ΚΕΦΑΛΑΙΟ  3 
Επιδό µατα θανάτου  
 
Άρθρο  42
 
∆ικαίω µα επιδο µάτων  όταν  ο θάνατος  επέρχεται , ή όταν ο δικαιούχος  κατοικεί , 
σε κράτος  µέλος άλλο  από το αρµόδιο κράτος  µέλος 
 1. Όταν  ο ασφαλισ µένος ή µέλος της οικογένειάς  του αποβιώσει  σε κράτος  µέλος άλλο  από το 
αρµόδιο κράτος  µέλος, ο θάνατος  θεωρείται  ότι επήλθε  στο αρµόδιο κράτος  µέλος. 
30.4.2004 EL Επίση µη Εφηµερίδα  της Ευρωπαϊκής  Ένωσης  L 166/ 
_______________________________________________________________________________ 49
 
2. Ο αρµόδιος  φορέας  υποχρεούται  να χορηγεί  επιδό µατα θανάτου  που καταβάλλονται  δυνά µει 
της νοµοθεσίας  που εφαρ µόζει, ακόµη και εάν ο δικαιούχος  κατοικεί  σε κράτος  µέλος άλλο  από το 
αρµόδιο κράτος  µέλος. 
 3. Οι παράγραφοι  1 και 2 εφαρ µόζονται  επίσης  όταν ο θάνατος  οφείλεται  σε εργατικό  ατύχη µα 
ή σε επαγγελ µατική  ασθένεια . 
 
Άρθρο  43
 
Χορήγηση  παροχών  σε περίπτωση  θανάτου  συνταξιούχου  
 1. Σε περίπτωση  θανάτου  συνταξιούχου  ο οποίος  δικαιούταν  σύνταξη  δυνά µει της νοµοθεσίας  
κράτους  µέλους  ή συντάξεις  δυνά µει των νοµοθεσιών  δύο ή περισσοτέρων  κρατών  µελών , εφόσον  
ο εν λόγω  συνταξιούχος  κατοικούσε  σε κράτος  µέλος άλλο  από το κράτος  µέλος του φορέα  ο 
οποίος  είναι  υπεύθυνος  για την καταβολή  της δαπάνης  των παροχών  που χορηγούνται  δυνά µει των 
άρθρων  24 και 25, οι καταβλητέες  παροχές  θανάτου  δυνά µει της νοµοθεσίας  που εφαρ µόζεται  από 
τον φορέα  αυτό , χορηγούνται  σε βάρος  του, ως εάν κατοικούσε  ο συνταξιούχος  κατά  τη χρονική  
στιγµή του θανάτου  του στο κράτος  µέλος στο οποίο  ευρίσκεται  ο φορέας  αυτός . 
 2. Η παράγραφος  1 εφαρ µόζεται , mutatis mutandis, στα µέλη της οικογένειας  του 
συνταξιούχου . 
30.4.2004 EL Επίση µη Εφηµερίδα  της Ευρωπαϊκής  Ένωσης  L 166/ 
_______________________________________________________________________________ 50
 
ΚΕΦΑΛΑΙΟ  4 
Παροχές  αναπηρίας  
 
Άρθρο  44 
Πρόσωπα  υπαγό µενα αποκλειστικά  σε νοµοθεσίες  τύπου  Α 
 
1. Για τους σκοπούς  του παρόντος  κεφαλαίου , ως «νοµοθεσία  τύπου  Α» νοείται  κάθε  
νοµοθεσία , σύµφωνα  µε την οποία  το ποσό  των παροχών  αναπηρίας  είναι  ανεξάρτητο  από τη 
διάρκεια  των περιόδων  ασφάλισης  ή κατοικίας  και η οποία  έχει καταχωρηθεί  από το αρµόδιο 
κράτος  µέλος στο Παράρτη µα VI, και ως «νοµοθεσία  τύπου  Β» νοείται  κάθε  άλλη  νοµοθεσία . 
 2. Το πρόσωπο , το οποίο  έχει υπαχθεί  διαδοχικά  ή κατά  περιόδους  στις νοµοθεσίες  δύο ή 
περισσοτέρων  κρατών  µελών  και έχει πραγ µατοποιήσει  περιόδους  ασφάλισης  ή κατοικίας  
αποκλειστικά  δυνά µει νοµοθεσιών  τύπου  Α, δικαιούται  παροχές  µόνο από το φορέα  του κράτους  
µέλους  του οποίου  η νοµοθεσία  εφαρ µοζόταν  κατά  τη στιγµή της επέλευσης  της ανικανότητας  προς  
εργασία , µε επακόλουθο  την αναπηρία , αφού  ληφθεί  υπόψη , εφόσον  είναι  αναγκαίο , το άρθρο  45, 
και λαµβάνει  τις εν λόγω  παροχές  σύµφωνα  µε τη νοµοθεσία  αυτή . 
 3. Ο ενδιαφερό µενος, ο οποίος  δεν δικαιούται  παροχές  δυνά µει της παραγράφου  2, λαµβάνει  τις 
παροχές  τις οποίες  δικαιούται  ακόµη δυνά µει της νοµοθεσίας  άλλου  κράτους  µέλους , αφού  ληφθεί  
υπόψη , εφόσον  είναι  αναγκαίο , το άρθρο  45. 
30.4.2004 EL Επίση µη Εφηµερίδα  της Ευρωπαϊκής  Ένωσης  L 166/ 
_______________________________________________________________________________ 51
 
4. Εάν η νοµοθεσία , η οποία  αναφέρεται  στην  παράγραφο  2 ή 3, περιλα µβάνει  κανόνες  µείωσης , 
αναστολής  ή κατάργησης  των παροχών  αναπηρίας  σε περίπτωση  συρροής  µε άλλα  εισοδή µατα ή 
παροχές  διαφορετικής  φύσης , κατά  την έννοια  του άρθρου  53, παράγραφος  2, το άρθρο  53, 
παράγραφος  3 και το άρθρο  55, παράγραφος  3, εφαρ µόζονται , mutatis mutandis. 
 
Άρθρο  45 
Ειδικές  διατάξεις  σχετικά  µε τον συνυπολογισ µό των περιόδων  
 Ο αρµόδιος  φορέας  κράτους  µέλους , η νοµοθεσία  του οποίου  εξαρτά  την απόκτηση , διατήρηση  ή 
ανάκτηση  του δικαιώ µατος σε παροχές  από την πραγ µατοποίηση  περιόδων  ασφάλισης  ή κατοικίας , 
εφαρ µόζει, εφόσον  απαιτείται , το άρθρο  51, παράγραφος  1, mutatis mutandis. 
 
Άρθρο  46
 
 Πρόσωπα  υπαγό µενα είτε αποκλειστικά  σε νοµοθεσίες  τύπου  Β 
είτε σε νοµοθεσίες  του τύπου  Α και του τύπου  Β 
 1. Το πρόσωπο , το οποίο  έχει υπαχθεί  διαδοχικά  ή κατά  περιόδους  στις νοµοθεσίες  δύο ή 
περισσοτέρων  κρατών  µελών , από τις οποίες  η µία τουλάχιστον  δεν είναι  τύπου  Α, δικαιούται  
παροχές  σύµφωνα  µε το Κεφάλαιο  5, το οποίο  εφαρ µόζεται , mutatis mutandis, αφού  ληφθεί  υπόψη  
η παράγραφος  3. 
30.4.2004 EL Επίση µη Εφηµερίδα  της Ευρωπαϊκής  Ένωσης  L 166/ 
_______________________________________________________________________________ 52
 
2. Ωστόσο , εάν ο ενδιαφερό µενος έχει υπαχθεί  αρχικά  σε νοµοθεσία  τύπου  Β και εν συνεχεία  
περιέρχεται  σε ανικανότητα  προς  εργασία , µε επακόλουθο  την αναπηρία , ενώ υπάγεται  σε 
νοµοθεσία  τύπου  Α, λαµβάνει  παροχές  σύµφωνα  µε το άρθρο  44, υπό τον όρο ότι : 
 
− πληροί  τους όρους  αποκλειστικά  και µόνο της νοµοθεσίας  αυτής  ή άλλης  του ίδιου  τύπου , 
αφού  ληφθεί  υπόψη , εφόσον  είναι  αναγκαίο , το άρθρο  45, χωρίς , όµως, να απαιτείται  
προσφυγή  σε περιόδους  ασφάλισης  ή κατοικίας  οι οποίες  έχουν  πραγ µατοποιηθεί  δυνά µει 
νοµοθεσίας  τύπου  Β, και 
 
− δεν εγείρει  οποιαδήποτε  αξίωση  για παροχές  γήρατος , αφού  ληφθεί  υπόψη  το άρθρο  50 
παράγραφος  1. 
 3. Η απόφαση , η οποία  λαµβάνεται  από τον φορέα  κράτους  µέλους  ως προς  το βαθµό 
αναπηρίας  του ενδιαφερο µένου, δεσµεύει τον φορέα  κάθε  άλλου  ενδιαφερο µένου κράτους  µέλους , 
υπό την προϋπόθεση  ότι η συµφωνία  των σχετικών  µε τον βαθµό αναπηρίας  όρων , µεταξύ  των 
νοµοθεσιών  αυτών  των κρατών  µελών , αναγνωρίζεται  στο Παράρτη µα VII. 
 
 
Άρθρο  47
 
Επιδείνωση  της αναπηρίας  
 1. Σε περίπτωση  επιδείνωσης  της αναπηρίας , για την οποία  ένα πρόσωπο  λαµβάνει  παροχές  
δυνά µει της νοµοθεσίας  ενός ή περισσοτέρων  κρατών  µελών , ισχύουν  οι ακόλουθες  διατάξεις , 
αφού  ληφθεί  υπόψη  η επιδείνωση  : 
 
α) οι παροχές  χορηγούνται  σύµφωνα  µε το Κεφάλαιο  5, που εφαρ µόζεται  mutatis mutandis, 
30.4.2004 EL Επίση µη Εφηµερίδα  της Ευρωπαϊκής  Ένωσης  L 166/ 
_______________________________________________________________________________ 53
 
β) ωστόσο , εάν ο ενδιαφερό µενος έχει υπαχθεί  σε δύο ή περισσότερες  νοµοθεσίες  τύπου  Α και 
από τότε που λαµβάνει  παροχές  δεν έχει υπαχθεί  στη νοµοθεσία  άλλου  κράτους  µέλους , η 
παροχή  χορηγείται  σύµφωνα  µε το άρθρο  44 παράγραφος  2. 
 2. Εάν το συνολικό  ποσό  της ή των παροχών , οι οποίες  οφείλονται  σύµφωνα  µε την 
παράγραφο  1, είναι  κατώτερο  του ποσού  της παροχής  την οποία  ελάµβανε  ο ενδιαφερό µενος εις 
βάρος  του προηγού µενου οφειλέτη  φορέα , ο φορέας  αυτός  πρέπει  να καταβάλλει  συµπλήρω µα, ίσο 
προς  τη διαφορά  µεταξύ  των εν λόγω  δύο ποσών . 
 3. Εάν ο ενδιαφερό µενος δεν έχει δικαίω µα παροχών  σε βάρος  φορέα  άλλου  κράτους  µέλους , ο 
αρµόδιος  φορέας  του προγενέστερα  αρµόδιου  κράτους  µέλους  πρέπει  να χορηγεί  τις παροχές  
σύµφωνα  µε τη νοµοθεσία  την οποία  αυτός  εφαρ µόζει, αφού  ληφθεί  υπόψη  η επιδείνωση , και 
εφόσον  είναι  αναγκαίο , το άρθρο  45. 
 
Άρθρο  48
 
Μετατροπή  των παροχών  αναπηρίας  σε παροχές  γήρατος  
 1. Οι παροχές  αναπηρίας  µετατρέπονται , ενδεχο µένως , σε παροχές  γήρατος  υπό τους όρους  οι 
οποίοι  προβλέπονται  από την ή τις νοµοθεσίες  δυνά µει των οποίων  έχουν  χορηγηθεί  και σύµφωνα  
µε το Κεφάλαιο  5. 
30.4.2004 EL Επίση µη Εφηµερίδα  της Ευρωπαϊκής  Ένωσης  L 166/ 
_______________________________________________________________________________ 54
 
2. Εάν ένα πρόσωπο , το οποίο  λαµβάνει  παροχές  αναπηρίας , δύναται  να αξιώσει  παροχές  
γήρατος  δυνά µει της νοµοθεσίας  ενός ή περισσοτέρων  από τα άλλα  κράτη  µέλη, σύµφωνα  µε το 
άρθρο  50, κάθε  φορέας  ο οποίος  ευθύνεται  για παροχές  αναπηρίας  δυνά µει της νοµοθεσίας  κράτους  
µέλους  εξακολουθεί  να καταβάλλει  στο πρόσωπο  αυτό  τις παροχές  αναπηρίας  τις οποίες  δικαιούται  
δυνά µει της νοµοθεσίας  που αυτός  εφαρ µόζει, έως τη στιγµή κατά  την οποία  δύναται  η 
παράγραφος  1 να εφαρ µοσθεί  για τον φορέα  αυτό , ή, άλλως , καθ’ όσο χρονικό  διάστη µα ο 
ενδιαφερό µενος πληροί  τους όρους , οι οποίοι  απαιτούνται  για τις παροχές  αυτές . 
 3. Όταν  οι παροχές  αναπηρίας , οι οποίες  έχουν  χορηγηθεί  δυνά µει της νοµοθεσίας  κράτους  
µέλους  σύµφωνα  µε το άρθρο  44, µετατραπούν  σε παροχές  γήρατος  και ο ενδιαφερό µενος δεν 
πληροί  ακόµη τους οριζό µενους  από τη νοµοθεσία  ενός ή περισσοτέρων  από τα άλλα  κράτη  µέλη 
όρους  για τη λήψη  των παροχών  αυτών , ο ενδιαφερό µενος λαµβάνει  παροχές  αναπηρίας  από αυτό  
ή αυτά  τα κράτη  µέλη, από την ηµεροµηνία της µετατροπής . 
 Η χορήγηση  των παροχών  αυτών  διέπεται  από το Κεφάλαιο  5, ως εάν ήταν  το κεφάλαιο  αυτό  
εφαρ µοστέο  κατά  τη στιγµή της επέλευσης  της ανικανότητας  προς  εργασία , µε επακόλουθο  την 
αναπηρία , έως τη στιγµή κατά  την οποία  ο ενδιαφερό µενος πληροί  τους απαιτού µενους  από την ή 
τις εν λόγω  νοµοθεσίες  όρους , για να έχει δικαίω µα σε παροχές  γήρατος , ή, εάν δεν προβλέπεται  
τέτοια  µετατροπή , για όσο χρονικό  διάστη µα δικαιούται  παροχές  αναπηρίας  δυνά µει της ή των 
νοµοθεσιών  αυτών . 
 4. Οι παροχές  αναπηρίας , οι οποίες  χορηγούνται  δυνά µει του άρθρου  44, υπολογίζονται  εκ νέου 
σύµφωνα  µε το Κεφάλαιο  5, από τη στιγµή κατά  την οποία  ο δικαιούχος  πληροί  τους όρους  για 
παροχές  αναπηρίας  δυνά µει νοµοθεσίας  τύπου  Β ή για όσο χρονικό  διάστη µα λαµβάνει  παροχές  
γήρατος  δυνά µει της νοµοθεσίας  άλλου  κράτους  µέλους . 
30.4.2004 EL Επίση µη Εφηµερίδα  της Ευρωπαϊκής  Ένωσης  L 166/ 
_______________________________________________________________________________ 55
 
Άρθρο  49 
 Ειδικές  διατάξεις  για δηµοσίους  υπαλλήλους  
 
 Τα άρθρα  6 και 44, 46, 47, 48 και το άρθρο  60, παράγραφοι  2 και 3, εφαρ µόζονται , mutatis 
mutandis, στα πρόσωπα  τα οποία  καλύπτονται  από ειδικό  σύστη µα για δηµοσίους  υπαλλήλους . 
  
ΚΕΦΑΛΑΙΟ  5 
Συντάξεις  γήρατος  και επιζώντων  
 
Άρθρο  50
 
Γενικές  διατάξεις   
 1. Όλοι  οι αρµόδιοι  φορείς  προβαίνουν  στη διαδικασία  εκκαθάρισης  των παροχών , στο πλαίσιο  
όλων  των νοµοθεσιών  των κρατών  µελών , στις οποίες  έχει υπαχθεί  ο ενδιαφερό µενος, από τη 
στιγµή κατά  την οποία  έχει υποβληθεί  αίτηση  εκκαθάρισης , εκτός  εάν ο ενδιαφερό µενος ζητήσει  
ρητά  την αναβολή  της εκκαθάρισης  των παροχών  γήρατος  δυνά µει της νοµοθεσίας  ενός ή 
περισσοτέρων  κρατών  µελών . 
 2. Εάν, σε µία δεδοµένη στιγµή, ο ενδιαφερό µενος δεν πληροί  ή δεν πληροί  πλέον  τους όρους , 
που ορίζουν  όλες οι νοµοθεσίες  των κρατών  µελών  στις οποίες  είχε υπαχθεί , οι φορείς  οι οποίοι  
εφαρ µόζουν  νοµοθεσία  της οποίας  οι όροι πληρούνται  δεν λαµβάνουν  υπόψη , όταν προβαίνουν  
στον  υπολογισ µό σύµφωνα  µε το άρθρο  52, παράγραφος  1, στοιχείο  α) ή β), τις περιόδους  οι οποίες  
έχουν  πραγ µατοποιηθεί  δυνά µει νοµοθεσιών  των οποίων  οι όροι δεν πληρούνται  ή δεν πληρούνται  
πλέον , εφόσον  τούτο  έχει ως αποτέλεσ µα ένα χαµηλότερο  ποσό  παροχής . 
30.4.2004 EL Επίση µη Εφηµερίδα  της Ευρωπαϊκής  Ένωσης  L 166/ 
_______________________________________________________________________________ 56
 
3. Η παράγραφος  2 εφαρ µόζεται , mutatis mutandis, εφόσον  ο ενδιαφερό µενος έχει ζητήσει  ρητά  
την αναβολή  της εκκαθάρισης  µιας ή περισσοτέρων  παροχών  γήρατος . 
 4. Νέος  υπολογισ µός πραγ µατοποιείται  αυτεπάγγελτα , από τη στιγµή κατά  την οποία  
πληρούνται  οι όροι οι οποίοι  απαιτούνται  στο πλαίσιο  άλλων  νοµοθεσιών , ή εφόσον  ο 
ενδιαφερό µενος ζητεί  την εκκαθάριση  παροχής  γήρατος  η οποία  έχει αναβληθεί  σύµφωνα  µε την 
παράγραφο  1, εκτός  εάν οι περίοδοι  οι οποίες  έχουν  πραγ µατοποιηθεί  υπό άλλες  νοµοθεσίες  έχουν  
ήδη ληφθεί  υπόψη  σύµφωνα  µε την παράγραφο  2 ή 3. 
 
Άρθρο  51
 
Ειδικές  διατάξεις  σχετικά  µε τον συνυπολογισ µό περιόδων  
 1. Εάν η νοµοθεσία  κράτους  µέλους  εξαρτά  τη χορήγηση  ορισµένων  παροχών  υπό τον όρο ότι 
οι περίοδοι  ασφάλισης  έχουν  πραγ µατοποιηθεί  αποκλειστικά  σε συγκεκρι µένη µισθωτή  ή µη 
µισθωτή  δραστηριότητα  ή επάγγελ µα, για τα οποία  ισχύει  ειδικό  σύστη µα που εφαρ µόζεται  σε 
πρόσωπα  τα οποία  ασκούν  µισθωτή  ή µη µισθωτή  δραστηριότητα , ο αρµόδιος  φορέας  του κράτους  
αυτού  λαµβάνει  υπόψη  περιόδους  οι οποίες  έχουν  πραγ µατοποιηθεί  δυνά µει της νοµοθεσίας  άλλου  
κράτους  µέλους  µόνο εάν έχουν  πραγ µατοποιηθεί  στο πλαίσιο  αντίστοιχου  συστή µατος ή, ελλείψει  
τέτοιου , στο ίδιο επάγγελ µα ή, κατά  περίπτωση , στην  ίδια µισθωτή  ή µη µισθωτή  δραστηριότητα . 
30.4.2004 EL Επίση µη Εφηµερίδα  της Ευρωπαϊκής  Ένωσης  L 166/ 
_______________________________________________________________________________ 57
 
Εάν, αφού  ληφθούν  υπόψη  οι περίοδοι  οι οποίες  έχουν  πραγ µατοποιηθεί  κατ’ αυτό  τον τρόπο , ο 
ενδιαφερό µενος δεν πληροί  τους απαιτού µενους  όρους  για να λάβει  τις εν λόγω  παροχές  στα 
πλαίσια  ειδικού  συστή µατος, οι περίοδοι  αυτές  λαµβάνονται  υπόψη  για τη χορήγηση  των παροχών  
του γενικού  συστή µατος ή, ελλείψει  τέτοιου , του συστή µατος το οποίο  εφαρ µόζεται , ανάλογα  µε 
την περίπτωση , για τους χειρώνακτες  εργαζο µένους  ή τους υπαλλήλους  γραφείου , υπό τον όρο ότι 
ο ενδιαφερό µενος είχε υπαχθεί  σε κάποιο  από τα συστή µατα αυτά . 
 2. Οι περίοδοι  ασφάλισης , οι οποίες  έχουν  πραγ µατοποιηθεί  στο πλαίσιο  ειδικού  συστή µατος 
κράτους  µέλους , λαµβάνονται  υπόψη  για τη χορήγηση  παροχών  δυνά µει του γενικού  συστή µατος 
ή, ελλείψει  τέτοιου , του συστή µατος το οποίο  εφαρ µόζεται , ανάλογα  µε την περίπτωση , για τους 
χειρώνακτες  εργαζο µένους  ή τους υπαλλήλους  γραφείου , άλλου  κράτους  µέλους , υπό τον όρο ότι ο 
ενδιαφερό µενος έχει υπαχθεί  σε κάποιο  από τα συστή µατα αυτά , ακόµη και εάν οι εν λόγω  
περίοδοι  έχουν  ήδη ληφθεί  υπόψη  στο τελευταίο  αυτό  κράτος  µέλος στο πλαίσιο  ειδικού  
συστή µατος. 
 3. Εάν η νοµοθεσία  κράτους  µέλους  εξαρτά  την απόκτηση , διατήρηση  ή ανάκτηση  δικαιώ µατος 
σε παροχές  από την προϋπόθεση  ασφάλισης  κατά  τη στιγµή της επέλευσης  του κινδύνου , ο όρος  
αυτός  θεωρείται  ότι πληρούται  σε περίπτωση  ασφάλισης  υπό τη νοµοθεσία  άλλου  κράτους  µέλους , 
σύµφωνα  µε τις διαδικασίες  οι οποίες  προβλέπονται  στο Παράρτη µα XI για κάθε  σχετικό  κράτος  
µέλος. 
 
Άρθρο  52
 
Εκκαθάριση  των παροχών  
 1. Ο αρµόδιος  φορέας  υπολογίζει  το ποσό  της οφειλό µενης παροχής  : 
 α) σύµφωνα  µε τη νοµοθεσία  την οποία  εφαρ µόζει, µόνο όταν οι όροι που απαιτούνται  για τη 
θεµελίωση  δικαιώ µατος σε παροχές , πληρούνται  αποκλειστικά  δυνά µει της εθνικής  
νοµοθεσίας  (αυτοτελής  παροχή ), 
30.4.2004 EL Επίση µη Εφηµερίδα  της Ευρωπαϊκής  Ένωσης  L 166/ 
_______________________________________________________________________________ 58
 
β) µε τον υπολογισ µό ενός θεωρητικού  ποσού  και, εν συνεχεία , ενός πραγ µατικού  ποσού  
(αναλογική  παροχή ), ως εξής : 
 
(i) το θεωρητικό  ποσό  της παροχής  ισούται  προς  την παροχή  την οποία  θα µπορούσε  να 
διεκδικήσει  ο ενδιαφερό µενος, εάν όλες οι περίοδοι  ασφάλισης  ή/και κατοικίας  οι 
οποίες  έχουν  πραγ µατοποιηθεί  δυνά µει των νοµοθεσιών  των άλλων  κρατών  µελών  
είχαν  πραγ µατοποιηθεί  δυνά µει της νοµοθεσίας  την οποία  εφαρ µόζει ο φορέας , κατά  
την ηµεροµηνία εκκαθάρισης  της παροχής · εάν, δυνά µει της νοµοθεσίας  αυτής , το ποσό  
της παροχής  είναι  ανεξάρτητο  από τη διάρκεια  των περιόδων  οι οποίες  έχουν  
πραγ µατοποιηθεί , το ποσό  αυτό  εκλα µβάνεται  ως το θεωρητικό  ποσό , 
 
(ii) ο αρµόδιος  φορέας  προσδιορίζει  κατόπιν  το πραγ µατικό  ποσό  της αναλογικής  παροχής , 
βάσει  του θεωρητικού  ποσού  κατ’ αναλογίαν  της διάρκειας  των περιόδων  οι οποίες  
πραγ µατοποιήθηκαν  πριν από την επέλευση  του κινδύνου  δυνά µει της νοµοθεσίας  την 
οποία  εφαρ µόζει ο φορέας  σε σχέση  προς  τη συνολική  διάρκεια  των περιόδων  οι οποίες  
έχουν  πραγ µατοποιηθεί  πριν από την επέλευση  του κινδύνου  δυνά µει των νοµοθεσιών  
όλων  των ενδιαφερο µένων  κρατών  µελών . 
 2. Εφόσον  είναι  αναγκαίο , ο αρµόδιος  φορέας  εφαρ µόζει επί του ποσού  το οποίο  υπολογίζεται  
σύµφωνα  µε τα στοιχεία  α) και β) της παραγράφου  1, το σύνολο  των κανόνων  µείωσης , αναστολής  
ή κατάργησης  οι οποίοι  προβλέπονται  από την νοµοθεσία , που αυτός  εφαρ µόζει, εντός  των ορίων  
τα οποία  ορίζουν  τα άρθρα  53 έως 55. 
 3. Ο ενδιαφερό µενος δικαιούται  να λάβει  από τον αρµόδιο φορέα  κάθε  κράτους  µέλους , το 
υψηλότερο  από τα ποσά  που υπολογίζονται  σύµφωνα  µε τα στοιχεία  α) και β) της παραγράφου  1. 
30.4.2004 EL Επίση µη Εφηµερίδα  της Ευρωπαϊκής  Ένωσης  L 166/ 
_______________________________________________________________________________ 59
 
4. Όταν  ο υπολογισ µός σύµφωνα  µε την παράγραφο  1, στοιχείο  α) σε ένα κράτος  µέλος, 
συνεπάγεται  πάντοτε  αυτοτελή  παροχή  ίση ή υψηλότερη  της αναλογικής  παροχής , η οποία  
υπολογίζεται  κατ’ εφαρ µογή της παραγράφου  1, στοιχείο  β), ο αρµόδιος  φορέας  µπορεί  να µην 
εφαρ µόζει τον αναλογικό  υπολογισ µό, υπό τους όρους  που προβλέπονται  στον  κανονισ µό 
εφαρ µογής. Οι καταστάσεις  αυτές  ορίζονται  στο Παράρτη µα VIII. 
 
Άρθρο  53 
Κανόνες  αντισώρευσης  
 1. Συρροή  παροχών  αναπηρίας , γήρατος  και επιζώντων , οι οποίες  υπολογίζονται  ή χορηγούνται  
βάσει  των περιόδων  ασφάλισης  ή/και κατοικίας , τις οποίες  έχει πραγ µατοποιήσει  ένα και το αυτό  
πρόσωπο , θεωρείται  ως συρροή  παροχών  της ίδιας  φύσης . 
 2. Συρροή  παροχών , οι οποίες  δεν δύνανται  να θεωρηθούν  της ίδιας  φύσης  κατά  την έννοια  της 
παραγράφου  1, θεωρείται  ως συρροή  παροχών  διαφορετικής  φύσης . 
 3. Για τους σκοπούς  των κανόνων  αντισώρευσης , οι οποίοι  προβλέπονται  από τη νοµοθεσία  
κράτους  µέλους , σε περίπτωση  συρροής  παροχών  αναπηρίας , γήρατος  ή επιζώντων  µε παροχή  ίδιας  
ή διαφορετικής  φύσης  είτε µε άλλα  εισοδή µατα, ισχύουν  οι ακόλουθες  διατάξεις  : 
 α) ο αρµόδιος  φορέας  λαµβάνει  υπόψη  τις παροχές  ή τα εισοδή µατα που έχουν  αποκτηθεί  σε 
άλλο  κράτος  µέλος, µόνο εφόσον  η νοµοθεσία  την οποία  αυτός  εφαρ µόζει προβλέπει  ότι 
λαµβάνονται  υπόψη  οι παροχές  ή τα εισοδή µατα που έχουν  αποκτηθεί  στο εξωτερικό , 
30.4.2004 EL Επίση µη Εφηµερίδα  της Ευρωπαϊκής  Ένωσης  L 166/ 
_______________________________________________________________________________ 60
 
β) ο αρµόδιος  φορέας  λαµβάνει  υπόψη  το καταβλητέο  από άλλο  κράτος  µέλος ποσό  των 
παροχών  πριν από την αφαίρεση  του φόρου , των εισφορών  κοινωνικής  ασφάλισης  και των 
λοιπών  ατοµικών  κρατήσεων , εκτός  εάν η νοµοθεσία  την οποία  εφαρ µόζει προβλέπει  την 
εφαρ µογή των κανόνων  αντισώρευσης  µετά την πραγ µατοποίηση  τέτοιων  κρατήσεων , υπό 
τους όρους  και τις διαδικασίες  που ορίζονται  στον  κανονισ µό εφαρ µογής, 
 γ) ο αρµόδιος  φορέας  δεν λαµβάνει  υπόψη  το ποσό  των παροχών  οι οποίες  έχουν  αποκτηθεί  
δυνά µει της νοµοθεσίας  άλλου  κράτους  µέλους  βάσει  προαιρετικής  υπαγωγής  ή προαιρετικής  
συνέχισης  της ασφάλισης , 
 δ) όταν ένα µόνο κράτος  µέλος εφαρ µόζει κανόνες  αντισώρευσης , λόγω  του ότι ο 
ενδιαφερό µενος λαµβάνει  παροχές  ίδιας  ή διαφορετικής  φύσης  σύµφωνα  µε τη νοµοθεσία  
άλλων  κρατών  µελών  ή εισοδή µατα τα οποία  έχουν  αποκτηθεί  σε άλλα  κράτη  µέλη, η 
οφειλό µενη παροχή  δύναται  να µειώνεται  µόνο έως το ποσό  τέτοιων  παροχών  ή τέτοιων  
εισοδη µάτων . 
 
Άρθρο  54
 
Συρροή  παροχών  ίδιας  φύσης  
 1. Σε περίπτωση  συρροής  παροχών  ίδιας  φύσης , οι οποίες  οφείλονται  δυνά µει της νοµοθεσίας  
δύο ή περισσοτέρων  κρατών  µελών , οι κανόνες  αντισώρευσης  τους οποίους  προβλέπει  η νοµοθεσία  
κράτους  µέλους  δεν εφαρ µόζονται  σε αναλογική  παροχή . 
30.4.2004 EL Επίση µη Εφηµερίδα  της Ευρωπαϊκής  Ένωσης  L 166/ 
_______________________________________________________________________________ 61
 
2. Οι κανόνες  αντισώρευσης  εφαρ µόζονται  σε αυτοτελή  παροχή , µόνο υπό τον όρο ότι 
πρόκειται  για : 
 α) παροχή , το ποσό  της οποίας  είναι  ανεξάρτητο  από τη διάρκεια  των περιόδων  ασφάλισης  ή 
κατοικίας , 
 ή 
 β) παροχή , το ποσό  της οποίας  καθορίζεται  σε συνάρτηση  µε πλασ µατική  περίοδο  η οποία  
θεωρείται  ότι έχει πραγ µατοποιηθεί  µεταξύ  της ηµεροµηνίας  επέλευσης  του κινδύνου  και 
µιας µεταγενέστερης  ηµεροµηνίας , εφόσον  αυτή  συρρέει  : 
 
(i) είτε µε παροχή  του ίδιου  τύπου , εκτός  εάν έχει συναφθεί  συµφωνία  µεταξύ  δύο ή 
περισσοτέρων  κρατών  µελών  µε σκοπό  να αποφεύγεται  ο υπολογισ µός της ίδιας  
πλασ µατικής  περιόδου  πάνω  από µία φορά , είτε 
 (ii) µε παροχή  που αναφέρεται  στο στοιχείο  α). 
 Οι παροχές  και οι συµφωνίες  οι οποίες  αναφέρονται  στα στοιχεία  α) και β) περιλα µβάνονται  στο 
Παράρτη µα ΙΧ. 
 
30.4.2004 EL Επίση µη Εφηµερίδα  της Ευρωπαϊκής  Ένωσης  L 166/ 
_______________________________________________________________________________ 62
Άρθρο  55 
Συρροή  παροχών  διαφορετικής  φύσης  
 1. Εάν η λήψη  παροχών  διαφορετικής  φύσεως  ή άλλων  εισοδη µάτων  συνεπάγεται  την 
εφαρ µογή των κανόνων  αντισώρευσης , οι οποίοι  προβλέπονται  από τη νοµοθεσία  των 
ενδιαφερο µένων  κρατών  µελών  : 
 α) σε δύο ή περισσότερες  αυτοτελείς  παροχές , οι αρµόδιοι  φορείς  διαιρούν  την ή τις παροχές  ή 
τα άλλα  εισοδή µατα, όπως  αυτές  έχουν  ληφθεί  υπόψη , δια του αριθµού των παροχών  οι 
οποίες  υπόκεινται  στους  εν λόγω  κανόνες , 
 
εντούτοις , η εφαρ µογή του παρόντος  εδαφίου  δεν µπορεί  να στερήσει , από το ενδιαφερό µενο 
πρόσωπο  την ιδιότητά  του ως συνταξιούχου  για τους σκοπούς  των άλλων  Κεφαλαίων  του 
παρόντος  Τίτλου , σύµφωνα  µε τους όρους  και τις διαδικασίες  που ορίζονται  στον  κανονισ µό 
εφαρ µογής, 
 
β) σε µία ή περισσότερες  αναλογικές  παροχές , οι αρµόδιοι  φορείς  λαµβάνουν  υπόψη  την ή τις 
παροχές  ή άλλα  εισοδή µατα, καθώς  και όλα τα στοιχεία  τα οποία  προβλέπονται  για την 
εφαρ µογή των κανόνων  αντισώρευσης , σε συνάρτηση  µε το λόγο  µεταξύ  των περιόδων  
ασφάλισης  ή/και κατοικίας , οι οποίες  έχουν  ληφθεί  υπόψη  για τον υπολογισ µό που 
αναφέρεται  στο άρθρο  52, παράγραφος  1, στοιχείο  β), σηµείο (ii), 
 γ) σε µία ή περισσότερες  αυτοτελείς  παροχές  και σε µία ή περισσότερες  αναλογικές  παροχές , οι 
αρµόδιοι  φορείς  εφαρ µόζουν , mutatis mutandis, το εδάφιο  α), ως προς  τις αυτοτελείς  
παροχές , και το στοιχείο  β), ως προς  τις αναλογικές  παροχές . 
30.4.2004 EL Επίση µη Εφηµερίδα  της Ευρωπαϊκής  Ένωσης  L 166/ 
_______________________________________________________________________________ 63
 
2. Ο αρµόδιος  φορέας  δεν προβαίνει  στην  κατά  τα ανωτέρω  διαίρεση  των αυτοτελών  παροχών , 
εάν η νοµοθεσία  την οποία  εφαρ µόζει προβλέπει  λήψη  υπόψη  των παροχών  διαφορετικής  φύσης  
ή/και άλλων  εισοδη µάτων  καθώς  και όλων  των άλλων  στοιχείων  για τον υπολογισ µό µέρους  του 
ποσού  τους, το οποίο  καθορίζεται  µε βάση  το λόγο  µεταξύ  των περιόδων  ασφάλισης  ή/και 
κατοικίας  οι οποίες  αναφέρονται  στο άρθρο  52, παράγραφος  1, στοιχείο  β), σηµείο (ii). 
 3. Οι παράγραφοι  1 και 2 εφαρ µόζονται , mutatis mutandis, εάν η νοµοθεσία  ενός ή 
περισσοτέρων  κρατών  µελών  προβλέπει  ότι δεν γεννάται  δικαίω µα σε παροχή  στην  περίπτωση  
κατά  την οποία  ο ενδιαφερό µενος λαµβάνει  παροχή  διαφορετικής  φύσης , καταβλητέας  δυνά µει της 
νοµοθεσίας  άλλου  κράτους  µέλους , ή άλλο  εισόδη µα. 
 
Άρθρο  56
 
Συµπληρω µατικές  διατάξεις  για τον υπολογισ µό των παροχών  
 1. Για τον υπολογισ µό του θεωρητικού  και του αναλογικού  ποσού  τα οποία  αναφέρονται  στο 
άρθρο  52, παράγραφος  1, στοιχείο  β), εφαρ µόζονται  οι ακόλουθοι  κανόνες  : 
 α) εάν η συνολική  διάρκεια  των περιόδων  ασφάλισης  ή/και κατοικίας , οι οποίες  έχουν  
πραγ µατοποιηθεί  πριν από την επέλευση  του κινδύνου  δυνά µει των νοµοθεσιών  όλων  των 
ενδιαφερο µένων  κρατών  µελών , είναι  µεγαλύτερη  από τη µέγιστη  περίοδο  η οποία  απαιτείται  
από τη νοµοθεσία  ενός από τα εν λόγω  κράτη  µέλη για τη χορήγηση  πλήρους  παροχής , ο 
αρµόδιος  φορέας  του κράτους  µέλους  αυτού  λαµβάνει  υπόψη  τη µέγιστη  αυτή  περίοδο  αντί 
της συνολικής  διάρκειας  των πραγ µατοποιηθεισών  περιόδων · αυτή  η µέθοδος  υπολογισ µού 
δεν πρέπει  να έχει ως αποτέλεσ µα την επιβάρυνση  του εν λόγω  φορέα  µε ποσό  παροχής  
υψηλότερο  από το ποσό  της πλήρους  παροχής  το οποίο  προβλέπεται  από τη νοµοθεσία  την 
οποία  εφαρ µόζει· η παρούσα  διάταξη  δεν εφαρ µόζεται  στις παροχές , το ποσό  των οποίων  
είναι  ανεξάρτητο  από τη διάρκεια  των περιόδων  ασφάλισης , 
30.4.2004 EL Επίση µη Εφηµερίδα  της Ευρωπαϊκής  Ένωσης  L 166/ 
_______________________________________________________________________________ 64
 
β) η διαδικασία  για τη λήψη  υπόψη  των συµπιπτουσών  χρονικά  περιόδων  ορίζεται  στον  
κανονισ µό εφαρ µογής, 
 
γ) εάν η νοµοθεσία  κράτους  µέλους  προβλέπει  ότι ο υπολογισ µός των παροχών  βασίζεται  σε 
εισοδή µατα, εισφορές , βάσεις  εισφορών , προσαυξήσεις , απολαβές , άλλα  ποσά  ή σε 
συνδυασ µό περισσοτέρων  του ενός από αυτά  (µέσα, αναλογικά , κατ’ αποκοπή  ή 
πλασ µατικά ), ο αρµόδιος  φορέας  : 
 (i) καθορίζει  τη βάση  υπολογισ µού των παροχών  σύµφωνα  µόνο µε τις περιόδους  
ασφάλισης  οι οποίες  έχουν  πραγ µατοποιηθεί  δυνά µει της νοµοθεσίας  την οποία  
εφαρ µόζει, 
 
(ii) χρησι µοποιεί , για τον προσδιορισ µό του ποσού  το οποίο  υπολογίζεται  σύµφωνα  µε τις 
περιόδους  ασφάλισης  ή/και κατοικίας , οι οποίες  έχουν  πραγ µατοποιηθεί  δυνά µει της 
νοµοθεσίας  των άλλων  κρατών  µελών , τα ίδια στοιχεία  τα οποία  καθορίζονται  ή 
διαπιστώνονται  για τις περιόδους  ασφάλισης  οι οποίες  έχουν  πραγ µατοποιηθεί  υπό τη 
νοµοθεσία  την οποία  αυτός  εφαρ µόζει, 
 
σύµφωνα  µε τις διαδικασίες  οι οποίες  αναφέρονται  στο Παράρτη µα ΧΙ για το ενδιαφερό µενο 
κράτος  µέλος. 
 2. Οι διατάξεις  της νοµοθεσίας  κράτους  µέλους  περί αναπροσαρ µογής των στοιχείων  τα οποία  
λαµβάνονται  υπόψη  για τον υπολογισ µό των παροχών  εφαρ µόζονται , εφόσον  είναι  αναγκαίο , στα 
στοιχεία  τα οποία  πρέπει  να ληφθούν  υπόψη  από τον αρµόδιο φορέα  αυτού  του κράτους  µέλους , 
σύµφωνα  µε την παράγραφο  1, σε σχέση  µε τις περιόδους  ασφάλισης  ή κατοικίας  οι οποίες  έχουν  
πραγ µατοποιηθεί  δυνά µει της νοµοθεσίας  άλλων  κρατών  µελών . 
 
30.4.2004 EL Επίση µη Εφηµερίδα  της Ευρωπαϊκής  Ένωσης  L 166/ 
_______________________________________________________________________________ 65
Άρθρο  57 
Περίοδοι  ασφάλισης  ή κατοικίας  κατώτερες  του έτους  
 1. Παρά  το άρθρο  52, παράγραφος  1, στοιχείο  β), ο φορέας  κράτους  µέλους  δεν υποχρεούται  να 
χορηγεί  παροχές  για περιόδους  οι οποίες  έχουν  πραγ µατοποιηθεί  υπό τη νοµοθεσία  την οποία  
εφαρ µόζει και οι οποίες  λαµβάνονται  υπόψη  κατά  την επέλευση  του κινδύνου , εάν : 
 - η διάρκεια  των περιόδων  αυτών  είναι  µικρότερη  του ενός έτους , 
 και 
 - λαµβανο µένων  υπόψη  µόνο των περιόδων  αυτών , δεν αποκτάται  δικαίω µα σε παροχές  
δυνά µει της νοµοθεσίας  αυτής . 
 Για τους σκοπούς  του παρόντος  άρθρου , ως «περίοδοι » νοούνται  όλες οι περίοδοι  ασφάλισης , 
µισθωτής  ή µη µισθωτής  δραστηριότητας  ή κατοικίας , που είτε γεννούν  δικαίω µα στη 
συγκεκρι µένη παροχή  είτε την αυξάνουν  άµεσα. 
 2. Ο αρµόδιος  φορέας  καθενός  από τα ενδιαφερό µενα κράτη  µέλη λαµβάνει  υπόψη  τις 
περιόδους  που αναφέρονται  στην  παράγραφο  1, για τους σκοπούς  του άρθρου  52, παράγραφος  1, 
στοιχείο  β), σηµείο i). 
 3. Σε περίπτωση  κατά  την οποία  η εφαρ µογή της παραγράφου  1 θα είχε ως αποτέλεσ µα να 
απαλλαγούν  από τις υποχρεώσεις  τους όλοι οι φορείς  των ενδιαφερο µένων  κρατών  µελών , οι 
παροχές  χορηγούνται  αποκλειστικά  δυνά µει της νοµοθεσίας  του τελευταίου  από τα εν λόγω  κράτη  
µέλη, της οποίας  οι όροι πληρούνται , ως εάν όλες οι περίοδοι  ασφάλισης  και κατοικίας  που 
πραγ µατοποιήθηκαν  και ελήφθησαν  υπόψη , σύµφωνα  µε τα άρθρα  6 και 51, παράγραφοι  1 και 2, 
είχαν  πραγ µατοποιηθεί  υπό τη νοµοθεσία  του κράτους  µέλους  αυτού . 
 
30.4.2004 EL Επίση µη Εφηµερίδα  της Ευρωπαϊκής  Ένωσης  L 166/ 
_______________________________________________________________________________ 66
Άρθρο  58 
Χορήγηση  συµπληρώ µατος 
 1. Ο δικαιούχος  παροχών , επί του οποίου  εφαρ µόζεται  το παρόν  Κεφάλαιο , δεν θα µπορούσε  
στο κράτος  µέλος κατοικίας , και κατά  τη νοµοθεσία  του οποίου  του οφείλεται  παροχή , να λάβει  
παροχή  µικρότερη  από την ελάχιστη  παροχή  η οποία  ορίζεται  από την εν λόγω  νοµοθεσία  για 
περίοδο  ασφάλισης  ή κατοικίας  ίση µε το σύνολο  των περιόδων  οι οποίες  έχουν  ληφθεί  υπόψη  για 
την εκκαθάριση  σύµφωνα  µε το παρόν  Κεφάλαιο . 
 2. Ο αρµόδιος  φορέας  αυτού  του κράτους  µέλους  καταβάλλει  στον  ενδιαφερό µενο, καθ’ όλο το 
διάστη µα κατά  το οποίο  κατοικεί  στο έδαφός  του, συµπληρω µατικό  ποσό  ίσο µε τη διαφορά  
µεταξύ  του συνόλου  των παροχών  οι οποίες  οφείλονται  σύµφωνα  µε το παρόν  Κεφάλαιο  και του 
ποσού  της ελάχιστης  παροχής . 
 
Άρθρο  59
 
Νέος  υπολογισ µός και αναπροσαρ µογή των παροχών  
 1. Εάν η µέθοδος  καθορισ µού των παροχών  ή οι κανόνες  για τον υπολογισ µό των παροχών  
τροποποιηθούν  σύµφωνα  µε τη νοµοθεσία  κράτους  µέλους  ή εάν η προσωπική  κατάσταση  του 
ενδιαφερο µένου υποστεί  σηµαντική  αλλαγή , η οποία , σύµφωνα  µε τη νοµοθεσία  αυτή , µπορεί  να 
οδηγήσει  σε αναπροσαρ µογή του ποσού  της παροχής , πραγ µατοποιείται  νέος υπολογισ µός 
σύµφωνα  µε το άρθρο  52. 
30.4.2004 EL Επίση µη Εφηµερίδα  της Ευρωπαϊκής  Ένωσης  L 166/ 
_______________________________________________________________________________ 67
 
2. Ωστόσο , εάν, λόγω  αύξησης  του κόστους  ζωής , µεταβολής  του ύψους  του εισοδή µατος ή για 
άλλους  λόγους  οι οποίοι  επιβάλλουν  προσαρ µογή, τροποποιηθούν  οι παροχές  των ενδιαφερο µένων  
κρατών  µελών  κατά  ένα ποσοστό  ή εφ’ άπαξ  ποσό , το εν λόγω  ποσοστό  ή ποσό  εφαρ µόζεται  
απευθείας  στις παροχές  οι οποίες  καθορίζονται  σύµφωνα  µε το άρθρο  52, χωρίς  να χρειάζεται  νέος 
υπολογισ µός. 
 
Άρθρο  60 
Ειδικές  διατάξεις  για δηµοσίους  υπαλλήλους  
 1. Τα άρθρα  6, 50, 51, παράγραφος  3 και 52 έως 59 εφαρ µόζονται , mutatis mutandis, σε 
πρόσωπα  τα οποία  καλύπτονται  από ειδικό  σύστη µα για δηµοσίους  υπαλλήλους . 
 2. Ωστόσο , εάν η νοµοθεσία  αρµόδιου  κράτους  µέλους  εξαρτά  την απόκτηση , εκκαθάριση , 
διατήρηση  ή ανάκτηση  του δικαιώ µατος σε παροχές  δυνά µει ειδικού  συστή µατος για δηµοσίους  
υπαλλήλους  από την προϋπόθεση  ότι όλες οι περίοδοι  ασφάλισης  έχουν  πραγ µατοποιηθεί  στο 
πλαίσιο  ενός ή περισσοτέρων  ειδικών  συστη µάτων  για δηµοσίους  υπαλλήλους  σε αυτό  το κράτος  
µέλος ή ότι θεωρούνται  από τη νοµοθεσία  αυτού  του κράτους  µέλους  ως ισοδύνα µες προς  τέτοιες  
περιόδους , ο αρµόδιος  φορέας  του εν λόγω  κράτους  λαµβάνει  υπόψη  µόνο τις περιόδους  οι οποίες  
δύνανται  να αναγνωρισθούν  δυνά µει της νοµοθεσίας  την οποία  αυτός  εφαρ µόζει. 
 Εάν, αφού  ληφθούν  υπόψη  οι περίοδοι  οι οποίες  έχουν  πραγ µατοποιηθεί  κατ’ αυτόν  τον τρόπο , ο 
ενδιαφερό µενος δεν πληροί  τους όρους  για τη λήψη  των εν λόγω  παροχών , οι περίοδοι  αυτές  
λαµβάνονται  υπόψη  για τη χορήγηση  των παροχών  του γενικού  συστή µατος ή, ελλείψει  τέτοιου , 
του συστή µατος το οποίο  εφαρ µόζεται , ανάλογα  µε την περίπτωση , για τους χειρώνακτες  
εργαζο µένους  ή τους υπαλλήλους  γραφείου . 
30.4.2004 EL Επίση µη Εφηµερίδα  της Ευρωπαϊκής  Ένωσης  L 166/ 
_______________________________________________________________________________ 68
 
3. Εάν, δυνά µει της νοµοθεσίας  κράτους  µέλους , οι παροχές  δυνά µει ειδικού  συστή µατος για 
τους δηµοσίους  υπαλλήλους  υπολογίζονται  βάσει  του τελευταίου  µισθού  ή µισθών  οι οποίοι  έχουν  
ληφθεί  κατά  τη διάρκεια  µιας περιόδου  αναφοράς , ο αρµόδιος  φορέας  του κράτους  αυτού  λαµβάνει  
υπόψη  για τον υπολογισ µό µόνο τους µισθούς , δεόντως  αναπροσαρ µοσµένους , οι οποίοι  έχουν  
ληφθεί  κατά  την ή τις περιόδους  κατά  τις οποίες  ο ενδιαφερό µενος υπαγόταν  στη νοµοθεσία  αυτή . 
 
ΚΕΦΑΛΑΙΟ  6 
Παροχές  ανεργίας  
 
Άρθρο  61 
Ειδικοί  κανόνες  για τον συνυπολογισ µό των περιόδων  ασφάλισης , µισθωτής  δραστηριότητας  
ή µη µισθωτής  δραστηριότητας  
 1. Ο αρµόδιος  φορέας  κράτους  µέλους , η νοµοθεσία  του οποίου  εξαρτά  τη γένεση , τη 
διατήρηση , την ανάκτηση  ή τη διάρκεια  του δικαιώ µατος παροχών  από την πραγ µατοποίηση  
περιόδων  ασφάλισης , µισθωτής  δραστηριότητας  ή µη µισθωτής  δραστηριότητας , λαµβάνει  υπόψη , 
εφόσον  χρειάζεται , τις περιόδους  ασφάλισης , µισθωτής  δραστηριότητας  ή µη µισθωτής  
δραστηριότητας  που πραγ µατοποιήθηκαν  δυνά µει της νοµοθεσίας  κάθε  άλλου  κράτους  µέλους , ως 
εάν είχαν  πραγ µατοποιηθεί  δυνά µει της νοµοθεσίας  που αυτός  εφαρ µόζει. 
 Ωστόσο , εφόσον  η εφαρ µοστέα  νοµοθεσία  εξαρτά  το δικαίω µα παροχών  από την πραγ µατοποίηση  
περιόδων  ασφάλισης , οι περίοδοι  µισθωτής  ή µη µισθωτής  δραστηριότητας  που έχουν  
πραγ µατοποιηθεί  δυνά µει της νοµοθεσίας  άλλου  κράτους  µέλους , λαµβάνονται  υπόψη  µόνο εάν 
αυτές  οι περίοδοι  θα θεωρούνταν  ως περίοδοι  ασφάλισης  εάν είχαν  πραγ µατοποιηθεί  υπό την 
εφαρ µοστέα  νοµοθεσία . 
30.4.2004 EL Επίση µη Εφηµερίδα  της Ευρωπαϊκής  Ένωσης  L 166/ 
_______________________________________________________________________________ 69
 
2. Εκτός  από τις περιπτώσεις  που αναφέρονται  στο άρθρο  65, παράγραφος  5, στοιχείο  α), η 
παράγραφος  1 του παρόντος  άρθρου  εφαρ µόζεται , υπό τον όρο ότι ο ενδιαφερό µενος έχει 
πραγ µατοποιήσει  τελευταία , σύµφωνα  µε τη νοµοθεσία  βάσει  της οποίας  ζητούνται  οι παροχές  : 
 
− είτε περιόδους  ασφάλισης , εάν η νοµοθεσία  αυτή  απαιτεί  περιόδους  ασφάλισης , 
 
− είτε περιόδους  µισθωτής  δραστηριότητας , εάν η νοµοθεσία  αυτή  απαιτεί  περιόδους  µισθωτής  
δραστηριότητας , 
 
− είτε περιόδους  µη µισθωτής  δραστηριότητας , εάν η νοµοθεσία  αυτή  απαιτεί  περιόδους  µη 
µισθωτής  δραστηριότητας . 
 
Άρθρο  62 
Υπολογισ µός των παροχών  
 1. Ο αρµόδιος  φορέας  κράτους  µέλους , η νοµοθεσία  του οποίου  προβλέπει  ότι ο υπολογισ µός 
των παροχών  βασίζεται  επί του ποσού  του προηγού µενου µισθού  ή επαγγελ µατικού  εισοδή µατος, 
λαµβάνει  υπόψη  του αποκλειστικά  το µισθό ή το επαγγελ µατικό  εισόδη µα που εισέπραξε  ο 
ενδιαφερό µενος για την τελευταία  µισθωτή  ή µη µισθωτή  δραστηριότητα  που άσκησε  δυνά µει της 
εν λόγω  νοµοθεσίας . 
 2. Η παράγραφος  1 εφαρ µόζεται  επίσης  εφόσον  η νοµοθεσία  που εφαρ µόζεται  από τον αρµόδιο 
φορέα  προβλέπει  συγκεκρι µένη περίοδο  αναφοράς  για τον καθορισ µό του µισθού  που χρησι µεύει 
ως βάση  για τον υπολογισ µό των παροχών  και εφόσον  ο ενδιαφερό µενος υπαγόταν , κατά  τη 
διάρκεια  ολόκληρης  ή µέρους  αυτής  της περιόδου , στη νοµοθεσία  άλλου  κράτους  µέλους . 
30.4.2004 EL Επίση µη Εφηµερίδα  της Ευρωπαϊκής  Ένωσης  L 166/ 
_______________________________________________________________________________ 70
 
3. Κατά  παρέκκλιση  από τις παραγράφους  1 και 2 και όσον  αφορά  τους µεθοριακούς  
εργαζό µενους  που εµπίπτουν  στο άρθρο  65, παράγραφος  5, στοιχείο  α), ο αρµόδιος  φορέας  του 
τόπου  κατοικίας  λαµβάνει  υπόψη  του το µισθό ή το επαγγελ µατικό  εισόδη µα που εισέπραξε  ο 
ενδιαφερό µενος στο κράτος  µέλος στη νοµοθεσία  του οποίου  υπαγόταν  κατά  τη διάρκεια  της 
τελευταίας  του µισθωτής  ή µη µισθωτής  δραστηριότητας , σύµφωνα  µε τον κανονισ µό εφαρ µογής. 
 
Άρθρο  63 
Ειδική  διάταξη  για τη µη εφαρ µογή της ρήτρας  κατοικίας  
 Για τους σκοπούς  του παρόντος  κεφαλαίου , το άρθρο  7 εφαρ µόζεται  µόνο στις περιπτώσεις  που 
προβλέπονται  στα άρθρα  64 και 65 και εντός  των αναφερό µενων  σε αυτά  ορίων . 
 
Άρθρο  64
 
Άνεργοι  που µεταβαίνουν  σε άλλο  κράτος  µέλος 
 1. Ο πλήρως  άνεργος , ο οποίος  πληροί  τους όρους  της νοµοθεσίας  του αρµόδιου  κράτους  
µέλους  για τη θεµελίωση  δικαιώ µατος παροχών  και µεταβαίνει  σε άλλο  κράτος  µέλος για να 
αναζητήσει  εκεί απασχόληση , διατηρεί  το δικαίω µα των χρηµατικών  παροχών  ανεργίας  υπό τους 
εξής όρους  και σύµφωνα  µε τους ακόλουθους  περιορισ µούς : 
 α) πριν από την αναχώρησή  του, ο άνεργος  πρέπει  να έχει εγγραφεί  ως αιτών  εργασία  και να 
έχει παρα µείνει στη διάθεση  των υπηρεσιών  απασχόλησης  του αρµόδιου  κράτους  µέλους  επί 
τέσσερις  τουλάχιστον  εβδο µάδες µετά την έναρξη  της ανεργίας · ωστόσο , οι αρµόδιες  
υπηρεσίες  ή φορείς  δύνανται  να επιτρέψουν  την αναχώρησή  του πριν από τη λήξη  της 
προθεσ µίας αυτής , 
30.4.2004 EL Επίση µη Εφηµερίδα  της Ευρωπαϊκής  Ένωσης  L 166/ 
_______________________________________________________________________________ 71
β) ο άνεργος  πρέπει  να εγγράφεται  ως αιτών  εργασία  στις αρµόδιες  υπηρεσίες  απασχόλησης  του 
κράτους  µέλους  στο οποίο  κατοικεί , να υπαχθεί  στον  έλεγχο  που οργανώνεται  εκεί και να 
τηρεί  τους όρους  της νοµοθεσίας  του εν λόγω  κράτους  µέλους · ο όρος  αυτός  τεκµαίρεται  ότι 
πληρούται  για την περίοδο  πριν από την εγγραφή , εφόσον  αυτή  πραγ µατοποιείται  εντός  επτά 
ηµερών  από την ηµεροµηνία κατά  την οποία  ο άνεργος  έπαυσε  να είναι  στη διάθεση  των 
υπηρεσιών  του κράτους  µέλους  από το οποίο  αναχώρησε · σε εξαιρετικές  περιπτώσεις , η 
περίοδος  αυτή  είναι  δυνατόν  να παρατείνεται  από τις αρµόδιες  υπηρεσίες  ή φορείς , 
 γ) το δικαίω µα παροχών  διατηρείται  για περίοδο  τριών  µηνών  από την ηµεροµηνία κατά  την 
οποία  ο ενδιαφερό µενος έπαυσε  να είναι  στη διάθεση  των υπηρεσιών  απασχόλησης  του 
κράτους  µέλους  από το οποίο  αναχώρησε , υπό τον όρο ότι η συνολική  διάρκεια  χορήγησης  
των παροχών  δεν υπερβαίνει  τη συνολική  χρονική  διάρκεια  του δικαιώ µατός του σε παροχές  
δυνά µει της νοµοθεσίας  του σχετικού  κράτους  µέλους · η περίοδος  τριών  µηνών  δύναται  να 
παρατείνεται  από την αρµόδια υπηρεσία  ή φορέα  έως έξι µήνες κατ’ ανώτατο  όριο, 
 δ) οι παροχές  χορηγούνται  από τον αρµόδιο φορέα  σύµφωνα  µε τη νοµοθεσία  που αυτός  
εφαρ µόζει και σε βάρος  του. 
 
2. Εάν ο ενδιαφερό µενος επιστρέψει  στο αρµόδιο κράτος  µέλος κατά  τη λήξη  της περιόδου  
κατά  την οποία  έχει δικαίω µα παροχών  σύµφωνα  µε την παράγραφο  1, στοιχείο  γ) ή ενωρίτερα , 
εξακολουθεί  να έχει δικαίω µα παροχών  υπό τη νοµοθεσία  του εν λόγω  κράτους  µέλους . Χάνει  κάθε  
δικαίω µα παροχών  υπό τη νοµοθεσία  του αρµόδιου  κράτους  µέλους  εάν δεν επιστρέψει  εκεί κατά  
τη λήξη  της περιόδου  αυτής  ή ενωρίτερα , µε την επιφύλαξη  ευνοϊκότερων  διατάξεων  της 
νοµοθεσίας  αυτής . Σε εξαιρετικές  περιπτώσεις , οι αρµόδιες  υπηρεσίες  ή φορείς  µπορούν  να 
επιτρέψουν  στον  ενδιαφερό µενο να επιστρέψει  σε µεταγενέστερη  ηµεροµηνία χωρίς  να χάνει  τα 
δικαιώ µατά του. 
30.4.2004 EL Επίση µη Εφηµερίδα  της Ευρωπαϊκής  Ένωσης  L 166/ 
_______________________________________________________________________________ 72
 
3. Με την επιφύλαξη  ευνοϊκότερης  νοµοθεσίας  του αρµόδιου  κράτους  µέλους , µεταξύ  δύο 
περιόδων  µισθωτής  δραστηριότητας , η ανώτατη  συνολική  περίοδος  κατά  την οποία  διατηρείται  το 
δικαίω µα των παροχών  δυνά µει της παραγράφου  1 είναι  τρεις  µήνες· οι αρµόδιες  υπηρεσίες  ή 
φορείς  µπορούν  να παρατείνουν  την περίοδο  αυτή  έως έξι µήνες κατ’ ανώτατο  όριο. 
 4. Οι τρόποι  ανταλλαγής  πληροφοριών , συνεργασίας  και αµοιβαίας  συνδρο µής µεταξύ  των 
φορέων  και των υπηρεσιών  του αρµόδιου  κράτους  µέλους  και του κράτους  µέλους  στο οποίο  
µεταβαίνει  ο ενδιαφερό µενος για να αναζητήσει  απασχόληση , ορίζονται  από τον κανονισ µό 
εφαρ µογής. 
 
Άρθρο  65
 
Άνεργοι  οι οποίοι  κατοικούν  σε κράτος  µέλος άλλο  από το αρµόδιο 
 1. Ο µερικώς  ή περιοδικώς  άνεργος  ο οποίος , κατά  την τελευταία  µισθωτή  ή µη µισθωτή  
δραστηριότητά  του, κατοικούσε  σε κράτος  µέλος άλλο  από το αρµόδιο, πρέπει  να τίθεται  στη 
διάθεση  του εργοδότη  του ή των υπηρεσιών  απασχόλησης  του αρµόδιου  κράτους  µέλους . 
Λαµβάνει  παροχές  σύµφωνα  µε τη νοµοθεσία  του αρµόδιου  κράτους  µέλους , ως εάν κατοικούσε  
στο κράτος  µέλος αυτό . Οι παροχές  αυτές  χορηγούνται  από τον φορέα  του αρµόδιου  κράτους  
µέλους . 
 2. Ο πλήρως  άνεργος  ο οποίος , κατά  την τελευταία  µισθωτή  ή µη µισθωτή  δραστηριότητά  του, 
κατοικούσε  σε κράτος  µέλος άλλο  από το αρµόδιο και ο οποίος  εξακολουθεί  να κατοικεί  ή 
επιστρέφει  σε αυτό  το κράτος  µέλος, πρέπει  να τίθεται  στη διάθεση  των υπηρεσιών  απασχόλησης  
του κράτους  µέλους  κατοικίας . Με την επιφύλαξη  της εφαρ µογής του άρθρου  64, ο πλήρως  
άνεργος  µπορεί , συµπληρω µατικά , να τίθεται  στη διάθεση  των υπηρεσιών  απασχόλησης  του 
κράτους  µέλους  στο οποίο  άσκησε  την τελευταία  µισθωτή  ή µη µισθωτή  δραστηριότητά  του. 
30.4.2004 EL Επίση µη Εφηµερίδα  της Ευρωπαϊκής  Ένωσης  L 166/ 
_______________________________________________________________________________ 73
 
Ένας  άνεργος , ο οποίος  δεν είναι  µεθοριακός  εργαζό µενος και ο οποίος  δεν επιστρέφει  στο κράτος  
µέλος κατοικίας  του, τίθεται  στη διάθεση  των υπηρεσιών  απασχόλησης  του κράτους  µέλους  στη 
νοµοθεσία  του οποίου  υπαγόταν  τελευταία . 
 3. Ο άνεργος  που αναφέρεται  στην  πρώτη  πρόταση  της παραγράφου  2, πρέπει  να εγγράφεται  ως 
αιτών  εργασία  στις αρµόδιες  υπηρεσίες  απασχόλησης  του κράτους  µέλους  στο οποίο  κατοικεί , να 
υπαχθεί  στον  έλεγχο  που οργανώνεται  εκεί και να τηρεί  τους όρους  της νοµοθεσίας  του εν λόγω  
κράτους  µέλους . Εάν παράλληλα  επιλέξει  να εγγραφεί  ως αιτών  εργασία  στο κράτος  µέλος στο 
οποίο  άσκησε  την τελευταία  µισθωτή  ή µη µισθωτή  δραστηριότητά  του, πρέπει  να πληροί  τις 
υποχρεώσεις  που ισχύουν  σε αυτό  το κράτος  µέλος.  
 4. Η εφαρ µογή του δεύτερου  εδαφίου  της παραγράφου  2 και της δεύτερης  πρότασης  της 
παραγράφου  3 καθώς  και οι τρόποι  ανταλλαγής  πληροφοριών , συνεργασίας  και αµοιβαίας  
συνδρο µής µεταξύ  των φορέων  και των υπηρεσιών  του κράτους  µέλους  κατοικίας  του ανέργου  και 
του κράτους  µέλους  στο οποίο  άσκησε  την τελευταία  του απασχόληση , ορίζονται  από τον 
κανονισ µό εφαρ µογής. 
 5. α) Ο άνεργος  που αναφέρεται  στο πρώτο  και δεύτερο  εδάφιο  της παραγράφου  2 λαµβάνει  
παροχές  σύµφωνα  µε τη νοµοθεσία  του κράτους  µέλους  κατοικίας , ως εάν να υπαγόταν  
σε αυτή  τη νοµοθεσία  κατά  την τελευταία  του µισθωτή  ή µη µισθωτή  δραστηριότητα . 
Οι παροχές  αυτές  χορηγούνται  από τον φορέα  του τόπου  κατοικίας . 
30.4.2004 EL Επίση µη Εφηµερίδα  της Ευρωπαϊκής  Ένωσης  L 166/ 
_______________________________________________________________________________ 74
 
β) Ωστόσο , ο εργαζό µενος που δεν είναι  µεθοριακός  εργαζό µενος και ο οποίος  έλαβε  
παροχές  εις βάρος  του αρµόδιου  φορέα  του κράτους  µέλους  στη νοµοθεσία  του οποίου  
υπαγόταν  τελευταία , λαµβάνει  κατ’ αρχάς , µόλις επιστρέψει  στο κράτος  µέλος 
κατοικίας  του, παροχές  σύµφωνα  µε το άρθρο  64, ενώ η χορήγηση  των παροχών  
σύµφωνα  µε το στοιχείο  α) αναστέλλεται  για το διάστη µα κατά  το οποίο  ο άνεργος  
λαµβάνει  παροχές  δυνά µει της νοµοθεσίας  στην  οποία  υπαγόταν  τελευταία . 
 6. Οι παροχές  που χορηγούνται  από το φορέα  του τόπου  κατοικίας  σύµφωνα  µε την 
παράγραφο  5 εξακολουθούν  να επιβαρύνουν  τον εν λόγω  φορέα . Ωστόσο , µε την επιφύλαξη  της 
παραγράφου  7, ο αρµόδιος  φορέας  του κράτους  µέλους  στη νοµοθεσία  του οποίου  υπαγόταν  
τελευταία  ο άνεργος , αποδίδει  στο φορέα  του τόπου  κατοικίας  το πλήρες  ποσό  των παροχών  που 
κατέβαλε  ο φορέας  αυτός  κατά  τους τρεις  πρώτους  µήνες. Το ποσό  της απόδοσης  κατά  την περίοδο  
αυτή  δεν µπορεί  να είναι  υψηλότερο  από το καταβλητέο  ποσό , σε περίπτωση  ανεργίας , δυνά µει της 
νοµοθεσίας  του αρµόδιου  κράτους  µέλους . Στην  περίπτωση  της παραγράφου  5, στοιχείο  β), η 
περίοδος  κατά  την οποία  χορηγούνται  παροχές  κατ’ εφαρ µογή του άρθρου  64 αφαιρείται  από την 
περίοδο  που αναφέρεται  στη δεύτερη  πρόταση  της παρούσας  παραγράφου . Οι ρυθµίσεις  για την 
απόδοση  αυτή  καθορίζονται  από τον κανονισ µό εφαρ µογής. 
 7. Εντούτοις , η περίοδος  απόδοσης  που αναφέρεται  στην  παράγραφο  6 παρατείνεται  σε πέντε  
µήνες στην  περίπτωση  που ο ενδιαφερό µενος, κατά  τη διάρκεια  των προηγού µενων  24 µηνών , έχει 
πραγ µατοποιήσει  περιόδους  µισθωτής  ή µη µισθωτής  δραστηριότητας  διαρκείας  12 τουλάχιστον  
µηνών  στο κράτος  µέλος στη νοµοθεσία  του οποίου  υπαγόταν , εφόσον  οι περίοδοι  αυτές  πληρούν  
τους όρους  για τη θεµελίωση  δικαιώ µατος σε παροχές  ανεργίας . 
30.4.2004 EL Επίση µη Εφηµερίδα  της Ευρωπαϊκής  Ένωσης  L 166/ 
_______________________________________________________________________________ 75
 
8. Για τους σκοπούς  των παραγράφων  6 και 7, δύο ή περισσότερα  κράτη  µέλη ή οι αρµόδιες  
αρχές  τους, µπορούν  να προβλέπουν  άλλες  µεθόδους  απόδοσης  ή να παραιτούνται  από οιαδήποτε  
απόδοση  µεταξύ  των φορέων  που εµπίπτουν  στη δικαιοδοσία  τους. 
 
ΚΕΦΑΛΑΙΟ  7 
Παροχές  προσύνταξης  
 
Άρθρο  66 
Παροχές  
 Όταν  η εφαρ µοστέα  νοµοθεσία  εξαρτά  το δικαίω µα σε παροχές  προσύνταξης  από την 
πραγ µατοποίηση  περιόδων  ασφάλισης , µισθωτής  ή µη µισθωτής  δραστηριότητας , δεν εφαρ µόζεται  
το άρθρο  6. 
 
ΚΕΦΑΛΑΙΟ  8 
Οικογενειακές  παροχές  
 
Άρθρο  67
 
Μέλη  οικογένειας  που κατοικούν  σε άλλο  κράτος  µέλος 
 Ένα πρόσωπο  δικαιούται  οικογενειακές  παροχές  σύµφωνα  µε τη νοµοθεσία  του αρµόδιου  κράτους  
µέλους  και για τα µέλη της οικογενείας  του που κατοικούν  σε άλλο  κράτος  µέλος, ως εάν 
κατοικούσαν  στο έδαφος  του πρώτου  κράτους  µέλους . Ωστόσο , οι συνταξιούχοι  δικαιούνται  τις 
οικογενειακές  παροχές  σύµφωνα  µε τη νοµοθεσία  του κράτους  µέλους  που είναι  αρµόδιο για τη 
χορήγηση  της σύνταξής  τους. 
30.4.2004 EL Επίση µη Εφηµερίδα  της Ευρωπαϊκής  Ένωσης  L 166/ 
_______________________________________________________________________________ 76
 
Άρθρο  68 
Κανόνες  προτεραιότητας  στην  περίπτωση  σώρευσης  δικαιω µάτων  
 1. Εάν, κατά  την ίδια περίοδο  και για τα ίδια µέλη οικογενείας , προβλέπονται  παροχές  δυνά µει 
των νοµοθεσιών  περισσοτέρων  του ενός κρατών  µελών , εφαρ µόζονται  οι ακόλουθοι  κανόνες  
προτεραιότητας  : 
 α) στην  περίπτωση  παροχών  που οφείλονται  από περισσότερα  του ενός κράτη  µέλη για 
διαφορετικούς  λόγους , η σειρά  προτεραιότητας  είναι  η εξής : προηγούνται  τα δικαιώ µατα που 
αποκτώνται  λόγω  της άσκησης  µισθωτής  ή µη µισθωτής  δραστηριότητας , έπονται  τα 
δικαιώ µατα που αποκτώνται  λόγω  οφειλό µενης σύνταξης  και τελευταία  εφαρ µόζονται  τα 
δικαιώ µατα που αποκτώνται  λόγω  κατοικίας , 
 β) στην  περίπτωση  παροχών  που οφείλονται  από περισσότερα  του ενός κράτη  µέλη για τον ίδιο 
λόγο , η σειρά  προτεραιότητας  καθορίζεται  βάσει  των ακόλουθων  επικουρικών  κριτηρίων  : 
 (i) εάν πρόκειται  για δικαιώ µατα που αποκτώνται  λόγω  της άσκησης  µισθωτής  ή µη 
µισθωτής  δραστηριότητας  : ο τόπος  κατοικίας  των τέκνων , υπό την προϋπόθεση  ότι 
υπάρχει  εκεί τέτοια  δραστηριότητα , και επικουρικά , εφόσον  απαιτείται , οι υψηλότερες  
παροχές  που προβλέπονται  από τις συγκρουό µενες νοµοθεσίες . Στην  τελευταία  αυτή  
περίπτωση , το βάρος  των παροχών  κατανέ µεται σύµφωνα  µε κριτήρια  που 
καθορίζονται  στον  κανονισ µό εφαρ µογής, 
 (ii) εάν πρόκειται  για δικαιώ µατα που αποκτώνται  λόγω  οφειλό µενων  συντάξεων  : ο τόπος  
κατοικίας  των τέκνων , υπό την προϋπόθεση  ότι οφείλεται  σύνταξη  δυνά µει της 
νοµοθεσίας  του, και επικουρικά , εφόσον  απαιτείται , η µεγαλύτερη  διάρκεια  ασφάλισης  
ή κατοικίας  δυνά µει των συγκρουο µένων  νοµοθεσιών , 
30.4.2004 EL Επίση µη Εφηµερίδα  της Ευρωπαϊκής  Ένωσης  L 166/ 
_______________________________________________________________________________ 77
 
(iii) εάν πρόκειται  για δικαιώ µατα που αποκτώνται  λόγω  κατοικίας  : ο τόπος  κατοικίας  των 
τέκνων . 
 2. Στην  περίπτωση  σώρευσης  δικαιω µάτων , οι οικογενειακές  παροχές  χορηγούνται  σύµφωνα  µε 
τη νοµοθεσία  που θεωρείται  ότι έχει προτεραιότητα  σύµφωνα  µε την παράγραφο  1. Τα δικαιώ µατα 
στις οικογενειακές  παροχές  που οφείλονται  δυνά µει της ή των συγκρουο µένων  νοµοθεσιών , 
αναστέλλονται  έως το ύψος  του ποσού  που προβλέπεται  από την πρώτη  νοµοθεσία  και παρέχονται , 
εφόσον  απαιτείται , υπό µορφή  διαφορικού  συµπληρώ µατος, για το τµήµα που υπερβαίνει  το 
προαναφερό µενο ποσό . Ωστόσο , δεν χρειάζεται  η πρόβλεψη  του διαφορικού  αυτού  
συµπληρώ µατος για τέκνα  τα οποία  κατοικούν  σε άλλο  κράτος  µέλος, όταν  το δικαίω µα στην  εν 
λόγω  παροχή  βασίζεται  αποκλειστικά  στην  κατοικία . 
 3. Εάν, δυνά µει του άρθρου  67, υποβάλλεται  αίτηση  οικογενειακών  παροχών  στον  αρµόδιο 
φορέα  κράτους  µέλους  του οποίου  εφαρ µόζεται  η νοµοθεσία , αλλά  χωρίς  δικαίω µα προτεραιότητας  
σύµφωνα  µε τις παραγράφους  1 και 2 του παρόντος  άρθρου  : 
 α) ο εν λόγω  φορέας  διαβιβάζει  την αίτηση  αµελλητί  στον  αρµόδιο φορέα  του κράτους  µέλους  
του οποίου  η νοµοθεσία  εφαρ µόζεται  κατά  προτεραιότητα · ενηµερώνει  τον ενδιαφερό µενο, 
και, µε την επιφύλαξη  των διατάξεων  του κανονισ µού εφαρ µογής όσον  αφορά  την 
προσωρινή  χορήγηση  των παροχών , παρέχει , εφόσον  απαιτείται , το διαφορικό  συµπλήρω µα 
που προβλέπεται  στην  παράγραφο  2, 
 β) ο αρµόδιος  φορέας  του κράτους  µέλους  του οποίου  η νοµοθεσία  εφαρ µόζεται  κατά  
προτεραιότητα , διεκπεραιώνει  την αίτηση  ως εάν είχε υποβληθεί  απευθείας  στον  ίδιο και η 
ηµεροµηνία υποβολής  της αίτησης  στον  πρώτο  φορέα  θεωρείται  ως ηµεροµηνία υποβολής  
της στο φορέα  που έχει προτεραιότητα . 
 
30.4.2004 EL Επίση µη Εφηµερίδα  της Ευρωπαϊκής  Ένωσης  L 166/ 
_______________________________________________________________________________ 78
Άρθρο  69 
Συµπληρω µατικές  διατάξεις  
 1. Εάν, δυνά µει της νοµοθεσίας  που ορίζεται  δυνά µει των άρθρων  67 και 68, δεν γεννάται  
κανένα  δικαίω µα για τη χορήγηση  συµπληρω µατικών  ή ειδικών  οικογενειακών  παροχών  για τα 
ορφανά , οι εν λόγω  παροχές  χορηγούνται , ως συµπλήρω µα των άλλων  οικογενειακών  παροχών  
στις οποίες  έχει γεννηθεί  δικαίω µα δυνά µει της προαναφερθείσας  νοµοθεσίας , από τη νοµοθεσία  
του κράτους  µέλους  στην  οποία  ο θανών  υπαγόταν  επί µακρότερο  χρονικό  διάστη µα, εφόσον  το 
δικαίω µα αποκτήθηκε  δυνά µει της νοµοθεσίας  αυτής . Εάν δεν αποκτήθηκε  δικαίω µα δυνά µει της 
νοµοθεσίας  αυτής , οι όροι για την απόκτηση  του δικαιώ µατος εξετάζονται  και οι παροχές  
χορηγούνται  δυνά µει των νοµοθεσιών  των υπόλοιπων  σχετικών  κρατών  µελών , κατά  φθίνουσα  
σειρά  της διάρκειας  των περιόδων  ασφάλισης  ή κατοικίας  που πραγ µατοποιήθηκαν  δυνά µει της 
νοµοθεσίας  των εν λόγω  κρατών  µελών . 
 2. Οι συνταξιοδοτικού  τύπου  παροχές  ή τα συµπληρώ µατα συντάξεων  χορηγούνται  και 
υπολογίζονται  σύµφωνα  µε το Κεφάλαιο  5. 
 
ΚΕΦΑΛΑΙΟ  9 
Ειδικές  µη ανταποδοτικού  τύπου  παροχές  σε χρήµα  
 
Άρθρο  70
 
Γενική  διάταξη  
 1. Το παρόν  άρθρο  εφαρ µόζεται  στις ειδικές  µη ανταποδοτικού  τύπου  παροχές  σε χρήµα, οι 
οποίες  προβλέπονται  δυνά µει νοµοθεσίας  η οποία , λόγω  του προσωπικού  πεδίου  εφαρ µογής της, 
των στόχων  ή/και των προϋποθέσεων  για τη θεµελίωση  δικαιώ µατος, έχει χαρακτηριστικά  τόσο  της 
νοµοθεσίας  κοινωνικής  ασφάλειας  η οποία  αναφέρεται  στο άρθρο  3, παράγραφος  1 όσο και της 
κοινωνικής  πρόνοιας . 
30.4.2004 EL Επίση µη Εφηµερίδα  της Ευρωπαϊκής  Ένωσης  L 166/ 
_______________________________________________________________________________ 79
 
2. Για τους σκοπούς  του παρόντος  κεφαλαίου , ως «ειδικές  µη ανταποδοτικού  τύπου  παροχές  σε 
χρήµα», νοούνται  εκείνες  οι οποίες  : 
 α) προορίζονται  να παρέχουν  είτε : 
 (i) συµπληρω µατική , αναπληρω µατική  ή επικουρική  κάλυψη  έναντι  των κινδύνων  οι 
οποίοι  αντιστοιχούν  στους  αναφερό µενους  στο άρθρο  3, παράγραφος  1, κλάδους  
κοινωνικής  ασφάλειας  και να εξασφαλίζουν  στους  ενδιαφερο µένους  ένα ελάχιστο  
εισόδη µα διαβίωσης  σε σχέση  µε το οικονο µικό και κοινωνικό  περιβάλλον  στο 
ενδιαφερό µενο κράτος  µέλος, 
 
ή 
 
(ii) µόνο ειδική  προστασία  στα άτοµα µε αναπηρίες , οι οποίες  συνδέονται  στενά  µε το 
κοινωνικό  περιβάλλον  του συγκεκρι µένου προσώπου  στο ενδιαφερό µενο κράτος  µέλος, 
 και 
 β) στις περιπτώσεις  που η χρηµατοδότηση  προέρχεται  αποκλειστικά  από την υποχρεωτική  
φορολογία  που προορίζεται  να καλύψει  τις γενικές  δηµόσιες  δαπάνες  και οι όροι για τη 
χορήγηση  και τον υπολογισ µό των παροχών  δεν εξαρτώνται  από τυχόν  εισφορές  εκ µέρους  
του δικαιούχου · ωστόσο , οι παροχές  που χορηγούνται  για να καλύψουν  συµπληρω µατικά  
ανταποδοτικού  τύπου  παροχή , δεν θεωρούνται  ως ανταποδοτικού  τύπου  παροχές  για αυτό  και 
µόνο το λόγο , 
 
και 
 
γ) περιλα µβάνονται  στο Παράρτη µα Χ. 
30.4.2004 EL Επίση µη Εφηµερίδα  της Ευρωπαϊκής  Ένωσης  L 166/ 
_______________________________________________________________________________ 80
 
3. Το άρθρο  7 και τα άλλα  κεφάλαια  του παρόντος  Τίτλου  δεν εφαρ µόζονται  στις παροχές  της 
παραγράφου  2 του παρόντος  άρθρου . 
 4. Οι αναφερό µενες στην  παράγραφο  2 παροχές  χορηγούνται  αποκλειστικά  στο κράτος  µέλος 
στο οποίο  κατοικούν  οι ενδιαφερό µενοι και σύµφωνα  µε τη νοµοθεσία  του. Οι παροχές  αυτές  
χορηγούνται  από τον φορέα  του τόπου  κατοικίας  και σε βάρος  του. 
 
ΤΙΤΛΟΣ  IV 
∆ΙΟΙΚΗΤΙΚΗ  ΕΠΙΤΡΟΠΗ  ΚΑΙ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ  ΕΠΙΤΡΟΠΗ  
 
Άρθρο  71
 
Σύνθεση  και λειτουργία  της ∆ιοικητικής  Επιτροπής  
 1. Η ∆ιοικητική  Επιτροπή  για τον Συντονισ µό των Συστη µάτων  Κοινωνικής  Ασφάλισης , 
καλού µενη στο εξής «∆ιοικητική  Επιτροπή », υπάγεται  στην  Επιτροπή  των Ευρωπαϊκών  
Κοινοτήτων  και αποτελείται  από έναν εκπρόσωπο  της κυβέρνησης  κάθε  κράτους  µέλους , ο οποίος  
επικουρείται , εφόσον  απαιτείται , από ειδικούς  συµβούλους . Ένας  εκπρόσωπος  της Επιτροπής  των 
Ευρωπαϊκών  Κοινοτήτων , µετέχει , µε συµβουλευτική  ιδιότητα , στις συνεδριάσεις  της ∆ιοικητικής  
Επιτροπής . 
 2. Το καταστατικό  της ∆ιοικητικής  Επιτροπής  καταρτίζεται  µε κοινή  συµφωνία  των µελών  της. 
 Οι αποφάσεις  σχετικά  µε θέµατα ερµηνείας  που αναφέρονται  στο άρθρο  72, στοιχείο  α) 
εγκρίνονται  σύµφωνα  µε τους κανόνες  ψηφοφορίας  που καθορίζονται  στη Συνθήκη  και λαµβάνουν  
την απαιτού µενη δηµοσιότητα . 
 3. Η γραµµατειακή  υποστήριξη  της ∆ιοικητικής  Επιτροπής  εξασφαλίζεται  από την Επιτροπή  
των Ευρωπαϊκών  Κοινοτήτων . 
30.4.2004 EL Επίση µη Εφηµερίδα  της Ευρωπαϊκής  Ένωσης  L 166/ 
_______________________________________________________________________________ 81
Άρθρο  72 
Καθήκοντα  της ∆ιοικητικής  Επιτροπής  
 Η ∆ιοικητική  Επιτροπή  : 
 α) χειρίζεται  όλα τα διοικητικά  θέµατα και τα θέµατα ερµηνείας  που απορρέουν  από τις 
διατάξεις  του παρόντος  κανονισ µού, του κανονισ µού εφαρ µογής ή από κάθε  άλλη  συµφωνία  
ή ρύθµιση που συνάπτεται  στο πλαίσιο  των κανονισ µών αυτών , µε την επιφύλαξη  του 
δικαιώ µατος των σχετικών  αρχών , φορέων  και προσώπων  να προσφεύγουν  στα δικαστήρια  
και τις διαδικασίες  που προβλέπονται  από τις νοµοθεσίες  των κρατών  µελών , από τον 
παρόντα  κανονισ µό ή από τη Συνθήκη , 
 β) διευκολύνει  την οµοιόµορφη  εφαρ µογή του κοινοτικού  δικαίου , ιδίως  προωθώντας  την 
ανταλλαγή  πείρας  και ορθών  διοικητικών  πρακτικών , 
 γ) προάγει  και αναπτύσσει  τη συνεργασία  µεταξύ  των κρατών  µελών  και των φορέων  τους σε 
θέµατα κοινωνικής  ασφάλειας , ιδίως  προκει µένου να αντιµετωπίζονται  συγκεκρι µένα 
ζητήµατα ορισµένων  κατηγοριών  προσώπων · διευκολύνει  επίσης  την υλοποίηση  δράσεων  
διασυνοριακής  συνεργασίας  στον  τοµέα του συντονισ µού των συστη µάτων  κοινωνικής  
ασφάλειας , 
30.4.2004 EL Επίση µη Εφηµερίδα  της Ευρωπαϊκής  Ένωσης  L 166/ 
_______________________________________________________________________________ 82
 
δ) ενθαρρύνει  την ευρύτερη  δυνατή  χρήση  των νέων  τεχνολογιών  προς  διευκόλυνση  της 
ελεύθερης  κυκλοφορίας  των προσώπων , µεταξύ  άλλων , εκσυγχρονίζοντας  τις διαδικασίες  για 
την ανταλλαγή  πληροφοριών  και προσαρ µόζοντας  τη ροή πληροφοριών  µεταξύ  φορέων  
ενόψει  της ανταλλαγής  µε ηλεκτρονικά  µέσα, λαµβάνοντας  υπόψη  την εξέλιξη  της 
επεξεργασίας  των δεδοµένων  σε κάθε  κράτος  µέλος· η ∆ιοικητική  Επιτροπή  εγκρίνει  τους 
κοινούς  κανόνες  δοµής για τις υπηρεσίες  επεξεργασίας  των δεδοµένων , ιδίως  σε θέµατα 
ασφάλειας  και χρήσης  των προτύπων  και καθορίζει  τους τρόπους  λειτουργίας  του κοινού  
µέρους  των εν λόγω  υπηρεσιών , 
 ε) ασκεί  κάθε  άλλο  καθήκον  το οποίο  εµπίπτει  στο πεδίο  της αρµοδιότητάς  της, δυνά µει του 
παρόντος  κανονισ µού και του κανονισ µού εφαρ µογής ή κάθε  άλλης  συµφωνίας  ή ρύθµισης 
που συνάπτεται  στο πλαίσιο  των κανονισ µών αυτών , 
 στ) υποβάλλει  στην  Επιτροπή  των Ευρωπαϊκών  Κοινοτήτων  προτάσεις  στον  τοµέα του 
συντονισ µού των συστη µάτων  κοινωνικής  ασφάλειας , ώστε  να βελτιωθεί  και να 
εκσυγχρονισθεί  το κοινοτικό  κεκτη µένο µε την εκπόνηση  µεταγενέστερων  κανονισ µών ή 
µέσω άλλων  πράξεων  που προβλέπονται  από τη Συνθήκη , 
 ζ) καθορίζει  τα στοιχεία  που πρέπει  να λαµβάνονται  υπόψη  για την κατάρτιση  των 
λογαριασ µών σχετικά  µε τις δαπάνες  που βαρύνουν  τους φορείς  των κρατών  µελών  δυνά µει 
του παρόντος  κανονισ µού και εγκρίνει  τους ετήσιους  λογαριασ µούς µεταξύ  των εν λόγω  
φορέων  µε βάση  την έκθεση  της Επιτροπής  Λογαριασ µών που αναφέρεται  στο άρθρο  74. 
30.4.2004 EL Επίση µη Εφηµερίδα  της Ευρωπαϊκής  Ένωσης  L 166/ 
_______________________________________________________________________________ 83
 
Άρθρο  73 
Τεχνική  Επιτροπή  για την Επεξεργασία  ∆εδο µένων  
 1. Στο πλαίσιο  της ∆ιοικητικής  Επιτροπής  συνιστάται  µια Τεχνική  επιτροπή  για την 
Επεξεργασία  ∆εδο µένων , καλού µενη στο εξής «Τεχνική  Επιτροπή ». Η Τεχνική  Επιτροπή  προτείνει  
στη ∆ιοικητική  Επιτροπή  τους κοινούς  κανόνες  αρχιτεκτονικής  για τη λειτουργία  των υπηρεσιών  
επεξεργασίας  δεδοµένων , ιδίως  σε θέµατα ασφάλειας  και χρήσης  των προτύπων · καταρτίζει  
εκθέσεις  και διατυπώνει  αιτιολογη µένη γνώµη πριν λάβει  απόφαση  η ∆ιοικητική  Επιτροπή  δυνά µει 
του άρθρου  72, στοιχείο  δ). Η σύνθεση  και ο τρόπος  λειτουργίας  της Τεχνικής  Επιτροπής  ορίζονται  
από τη ∆ιοικητική  Επιτροπή . 
 2. Προς  το σκοπό  αυτό , η Τεχνική  Επιτροπή  : 
 α) συγκεντρώνει  τα σχετικά  τεχνικά  έγγραφα  και αναλα µβάνει  τις µελέτες  και τις εργασίες  που 
απαιτούνται  για την εκπλήρωση  των καθηκόντων  της, 
 β) υποβάλλει  στη ∆ιοικητική  Επιτροπή  τις εκθέσεις  και τις αιτιολογη µένες γνώµες που 
προβλέπονται  στην  παράγραφο  1, 
 γ) εκτελεί  άλλα  καθήκοντα  και µελέτες  για θέµατα που της αναθέτει  η ∆ιοικητική  Επιτροπή , 
 δ) διασφαλίζει  τη διαχείριση  κοινοτικών  πιλοτικών  σχεδίων  που διεξάγονται  µε τη χρήση  
υπηρεσιών  επεξεργασίας  δεδοµένων  και, ως προς  το κοινοτικό  τµήµα τους, των λειτουργικών  
συστη µάτων  που χρησι µοποιούν  υπηρεσίες  επεξεργασίας  δεδοµένων . 
30.4.2004 EL Επίση µη Εφηµερίδα  της Ευρωπαϊκής  Ένωσης  L 166/ 
_______________________________________________________________________________ 84
 
Άρθρο  74 
Επιτροπή  Λογαριασ µών 
 1. Στο πλαίσιο  της ∆ιοικητικής  Επιτροπής  συνιστάται  µια Επιτροπή  Λογαριασ µών. Η σύνθεση  
και ο τρόπος  λειτουργίας  της ορίζονται  από τη ∆ιοικητική  Επιτροπή . 
 
Η Επιτροπή  Λογαριασ µών : 
 α) ελέγχει  τη µέθοδο  προσδιορισ µού και υπολογισ µού του µέσου  ετησίου  κόστους  που 
υποβάλλουν  τα κράτη  µέλη, 
 β) συλλέγει  τα αναγκαία  δεδοµένα και προβαίνει  στους  αναγκαίους  υπολογισ µούς για την 
κατάρτιση  της ετήσιας  κατάστασης  των απαιτήσεων  κάθε  κράτους  µέλους , 
 γ) υποβάλλει  περιοδικά  στη ∆ιοικητική  Επιτροπή  αναφορά  για τα αποτελέσ µατα της εφαρ µογής 
του παρόντος  κανονισ µού και του κανονισ µού εφαρ µογής, ιδίως  από οικονο µική άποψη , 
 δ) παρέχει  τα στοιχεία  και τις εκθέσεις  που απαιτούνται  για τη λήψη  αποφάσεων  από τη 
∆ιοικητική  Επιτροπή  δυνά µει του άρθρου  72, στοιχείο  ζ), 
30.4.2004 EL Επίση µη Εφηµερίδα  της Ευρωπαϊκής  Ένωσης  L 166/ 
_______________________________________________________________________________ 85
 
ε) απευθύνει  στη ∆ιοικητική  Επιτροπή  κάθε  χρήσι µη σύσταση , συµπεριλα µβανο µένων  των 
συστάσεων  που αφορούν  τον παρόντα  κανονισ µό σε σχέση  µε τα στοιχεία  α), β) και γ), 
 στ) εκτελεί  όλες τις εργασίες , µελέτες  ή αποστολές  σχετικά  µε τα θέµατα που της αναθέτει  η 
∆ιοικητική  Επιτροπή . 
 
Άρθρο  75
 
Συµβουλευτική  Επιτροπή  για τον Συντονισ µό των Συστη µάτων  Κοινωνικής  Ασφάλειας  
 1. Συνιστάται  µια Συµβουλευτική  Επιτροπή  για τον Συντονισ µό των Συστη µάτων  Κοινωνικής  
Ασφάλειας , καλού µενη στο εξής «Συµβουλευτική  Επιτροπή », η οποία  αποτελείται , για κάθε  
κράτος  µέλος, από : 
 α) έναν εκπρόσωπο  της κυβέρνησης , 
 β) έναν εκπρόσωπο  των συνδικαλιστικών  οργανώσεων  των εργαζο µένων , 
 γ) έναν εκπρόσωπο  των οργανώσεων  εργοδοτών . 
 Για κάθε  προαναφερό µενη κατηγορία , διορίζεται  ένα αναπληρω µατικό  µέλος ανά κράτος  µέλος. 
 Τα τακτικά  και τα αναπληρω µατικά  µέλη της Συµβουλευτικής  Επιτροπής  διορίζονται  από το 
Συµβούλιο . Η Συµβουλευτική  Επιτροπή  προεδρεύεται  από αντιπρόσωπο  της Επιτροπής  των 
Ευρωπαϊκών  Κοινοτήτων . Η Συµβουλευτική  Επιτροπή  καταρτίζει  τον εσωτερικό  κανονισ µό της. 
30.4.2004 EL Επίση µη Εφηµερίδα  της Ευρωπαϊκής  Ένωσης  L 166/ 
_______________________________________________________________________________ 86
2. Η Συµβουλευτική  Επιτροπή  αναλα µβάνει , κατ’ αίτηση  της Επιτροπής  των Ευρωπαϊκών  
Κοινοτήτων , της ∆ιοικητικής  Επιτροπής  ή µε δική της πρωτοβουλία  : 
 α) να εξετάζει  γενικά  θέµατα ή θέµατα αρχής  και προβλή µατα που ανακύπτουν  από την 
εφαρ µογή των κοινοτικών  διατάξεων  για τον συντονισ µό των συστη µάτων  κοινωνικής  
ασφάλειας , ιδίως  όσον  αφορά  ορισµένες κατηγορίες  προσώπων , 
 β) να υποβάλλει  γνώµη επί του συγκεκρι µένου θέµατος στη ∆ιοικητική  Επιτροπή  καθώς  και 
προτάσεις  για την ενδεχό µενη αναθεώρηση  των διατάξεων  αυτών . 
 
ΤΙΤΛΟΣ  V 
∆ΙΑΦΟΡΕΣ  ∆ΙΑΤΑΞΕΙΣ  
 
Άρθρο  76
 
Συνεργασία  
 1. Οι αρµόδιες  αρχές  των κρατών  µελών  γνωστοποιούν  µεταξύ  τους κάθε  πληροφορία  που 
αφορά  : 
 α) τα µέτρα που λαµβάνονται  για την εφαρ µογή του παρόντος  κανονισ µού, 
 β) τροποποιήσεις  της νοµοθεσίας  τους που δύνανται  να επηρεάσουν  την εφαρ µογή του 
παρόντος  κανονισ µού. 
30.4.2004 EL Επίση µη Εφηµερίδα  της Ευρωπαϊκής  Ένωσης  L 166/ 
_______________________________________________________________________________ 87
 
2. Για τους σκοπούς  του παρόντος  κανονισ µού, οι αρχές  και οι φορείς  των κρατών  µελών  
παρέχουν  µεταξύ  τους κάθε  δυνατή  διευκόλυνση , σαν να επρόκειτο  για την εφαρ µογή της δικής  
τους νοµοθεσίας . Η διοικητική  συνδρο µή από τις ανωτέρω  αρχές  και φορείς  παρέχεται  κατ’ αρχήν  
δωρεάν . Ωστόσο , η ∆ιοικητική  Επιτροπή  καθορίζει  τη φύση  των επιστρεπτέων  δαπανών  και τα 
όρια πάνω  από τα οποία  οφείλεται  η επιστροφή  τους. 
 3. Για τους σκοπούς  του παρόντος  κανονισ µού, οι αρχές  και οι φορείς  των κρατών  µελών  
µπορούν  να επικοινωνούν  απευθείας  µεταξύ  τους καθώς  και µε τους ενδιαφερο µένους  ή τους 
εκπροσώπους  τους. 
 4. Οι φορείς  και τα πρόσωπα  που καλύπτονται  από τον παρόντα  κανονισ µό έχουν  υποχρέωση  
αµοιβαίας  ενηµέρωσης  και συνεργασίας , ώστε  να εξασφαλίζεται  η ορθή  εφαρ µογή του παρόντος  
κανονισ µού. 
 Οι φορείς , σύµφωνα  µε την αρχή  της χρηστής  διοίκησης , απαντούν  σε όλα τα αιτήµατα εντός  
εύλογου  διαστή µατος και, σε αυτή  τη συνάρτηση , παρέχουν  στους  ενδιαφερο µένους  κάθε  
πληροφορία  που απαιτείται  για την άσκηση  των δικαιω µάτων  που τους αναγνωρίζει  ο παρών  
κανονισ µός. 
 Τα εν λόγω  πρόσωπα  υποχρεούνται  να ενηµερώνουν , το συντο µότερο  δυνατόν , τους φορείς  του 
αρµόδιου  κράτους  µέλους  και του κράτους  µέλους  κατοικίας  σχετικά  µε κάθε  αλλαγή  της 
προσωπικής  ή οικογενειακής  τους κατάστασης  η οποία  έχει επιπτώσεις  στα δικαιώ µατά τους επί 
των παροχών  δυνά µει του παρόντος  κανονισ µού. 
30.4.2004 EL Επίση µη Εφηµερίδα  της Ευρωπαϊκής  Ένωσης  L 166/ 
_______________________________________________________________________________ 88
 
5. Η µη τήρηση  της υποχρέωσης  ενηµέρωσης  που προβλέπεται  στην  παράγραφο  4, τρίτο  
εδάφιο , µπορεί  να έχει ως αποτέλεσ µα τη λήψη  ανάλογων  µέτρων  σύµφωνα  µε το εθνικό  δίκαιο . 
Εντούτοις , τα µέτρα αυτά  πρέπει  να είναι  ισοδύνα µα µε εκείνα  που εφαρ µόζονται  σε παρό µοιες 
καταστάσεις  βάσει  του εθνικού  δικαίου  και δεν πρέπει  να καθιστούν , στην  πράξη , αδύνατη  ή 
υπερβολικά  δύσκολη  την άσκηση  των δικαιω µάτων  που αναγνωρίζονται  στους  ενδιαφερο µένους  µε 
τον παρόντα  κανονισ µό. 
 6. Σε περίπτωση  δυσκολιών  ερµηνείας  ή εφαρ µογής του παρόντος  κανονισ µού, που ενδέχεται  
να διακυβεύσουν  τα δικαιώ µατα ενός προσώπου  που καλύπτεται  από αυτόν , ο φορέας  του 
αρµόδιου  κράτους  µέλους  ή του κράτους  µέλους  κατοικίας  του εν λόγω  προσώπου  έρχεται  σε 
επαφή  µε το φορέα  ή τους φορείς  του άλλου  κράτους  µέλους  ή των άλλων  κρατών  µελών . Εφόσον  
δεν υπάρξει  λύση  εντός  ευλόγου  διαστή µατος, οι οικείες  αρχές  µπορούν  να ζητούν  την παρέ µβαση  
της ∆ιοικητικής  Επιτροπής . 
 7. Οι αρχές , οι φορείς  και τα δικαστήρια  ενός κράτους  µέλους  δεν µπορούν  να απορρίπτουν  
αιτήσεις  ή άλλα  έγγραφα  τα οποία  τους απευθύνονται  µε το λόγο  ότι έχουν  συνταχθεί  στην  επίση µη 
γλώσσα  άλλου  κράτους  µέλους , η οποία  αναγνωρίζεται  ως επίση µη γλώσσα  των οργάνων  της 
Κοινότητας  σύµφωνα  µε το άρθρο  290 της Συνθήκης . 
 
30.4.2004 EL Επίση µη Εφηµερίδα  της Ευρωπαϊκής  Ένωσης  L 166/ 
_______________________________________________________________________________ 89
Άρθρο  77 
Προστασία  των δεδοµένων  προσωπικού  χαρακτήρα  
 1. Όταν , δυνά µει του παρόντος  κανονισ µού ή του κανονισ µού εφαρ µογής, οι αρχές  ή οι φορείς  
ενός κράτους  µέλους  ανταλλάσσουν  δεδοµένα προσωπικού  χαρακτήρα  µε αρχές  ή φορείς  άλλου  
κράτους  µέλους , η ανταλλαγή  αυτή  υπόκειται  στη νοµοθεσία  περί προστασίας  των δεδοµένων  του 
κράτους  µέλους  που τα διαβιβάζει . Κάθε  γνωστοποίηση  από την αρχή  ή τον φορέα  του κράτους  
που έλαβε  τα δεδοµένα καθώς  και η αποθήκευση , η τροποποίηση  και η καταστροφή  τους από το 
κράτος  µέλος αυτό , υπόκεινται  στη νοµοθεσία  περί προστασίας  των δεδοµένων  του κράτους  
µέλους  που τα λαµβάνει . 
 2. Τα δεδοµένα που απαιτούνται  για την εφαρ µογή του παρόντος  κανονισ µού και του 
κανονισ µού εφαρ µογής διαβιβάζονται  από ένα κράτος  µέλος προς  άλλο  κράτος  µέλος, σύµφωνα  µε 
τις κοινοτικές  διατάξεις  περί προστασίας  των φυσικών  προσώπων  όσον  αφορά  την επεξεργασία  και 
κυκλοφορία  των δεδοµένων  προσωπικού  χαρακτήρα . 
 
Άρθρο  78
 
Επεξεργασία  δεδοµένων  
 1. Τα κράτη  µέλη χρησι µοποιούν  προοδευτικά  τις νέες τεχνολογίες  για την ανταλλαγή , και την 
επεξεργασία  των δεδοµένων , καθώς  και την πρόσβαση  σ’ αυτά , που απαιτούνται  για την εφαρ µογή 
του παρόντος  κανονισ µού και του κανονισ µού εφαρ µογής. Η Επιτροπή  των Ευρωπαϊκών  
Κοινοτήτων  παρέχει  την υποστήριξή  της σε δραστηριότητες  κοινού  ενδιαφέροντος  ευθύς  ως τα 
κράτη  µέλη εγκαταστήσουν  αυτές  τις υπηρεσίες  επεξεργασίας  δεδοµένων . 
30.4.2004 EL Επίση µη Εφηµερίδα  της Ευρωπαϊκής  Ένωσης  L 166/ 
_______________________________________________________________________________ 90
2. Κάθε  κράτος  µέλος είναι  υπεύθυνο  για τη διαχείριση  του δικού  του τµήµατος των υπηρεσιών  
επεξεργασίας  δεδοµένων , σύµφωνα  µε τις κοινοτικές  διατάξεις  περί προστασίας  των φυσικών  
προσώπων  όσον  αφορά  την επεξεργασία  και ελεύθερη  κυκλοφορία  των δεδοµένων  προσωπικού  
χαρακτήρα . 
 3. Ηλεκτρονικό  έγγραφο  το οποίο  αποστέλλεται  ή εκδίδεται  από κάποιο  φορέα  σύµφωνα  µε τις 
διατάξεις  του παρόντος  κανονισ µού και του κανονισ µού εφαρ µογής, δεν µπορεί  να απορρίπτεται  
από αρχή  ή φορέα  άλλου  κράτους  µέλους , για το λόγο  ότι ελήφθη  µε ηλεκτρονικά  µέσα, εφόσον  ο 
φορέας  που τα παραλα µβάνει  έχει δηλώσει  ότι είναι  σε θέση  να δέχεται  ηλεκτρονικά  έγγραφα . Η 
αναπαραγωγή  και η καταγραφή  των εγγράφων  αυτού  του είδους  θεωρείται  ως ορθή  και ακριβής  
αναπαραγωγή  του πρωτότυπου  εγγράφου  ή ως απεικόνιση  των πληροφοριών  τις οποίες  αυτό  
αναφέρει , εκτός  εάν αποδειχθεί  άλλως . 
 4. Ένα ηλεκτρονικό  έγγραφο  θεωρείται  έγκυρο  εάν το σύστη µα πληροφορικής  στο οποίο  
καταγράφεται  το έγγραφο  αυτό  περιλα µβάνει  τα αναγκαία  στοιχεία  ασφάλειας  ώστε  να αποφευχθεί  
κάθε  αλλοίωση  ή κοινοποίηση  της εγγραφής  ή κάθε  πρόσβαση  στην  εγγραφή  χωρίς  άδεια . Ανά 
πάσα  στιγµή, πρέπει  να είναι  δυνατή  η αναπαραγωγή  της καταγεγρα µµένης πληροφορίας  σε άµεσα 
αναγνώσι µη µορφή . Όταν  ένα ηλεκτρονικό  έγγραφο  διαβιβάζεται  από ένα φορέα  κοινωνικής  
ασφάλισης  σε άλλον , πρέπει  να λαµβάνονται  πρόσφορα  µέτρα ασφάλειας , σύµφωνα  µε τις 
κοινοτικές  διατάξεις  περί προστασίας  των φυσικών  προσώπων  όσον  αφορά  την επεξεργασία  και 
ελεύθερη  κυκλοφορία  των δεδοµένων  προσωπικού  χαρακτήρα . 
30.4.2004 EL Επίση µη Εφηµερίδα  της Ευρωπαϊκής  Ένωσης  L 166/ 
_______________________________________________________________________________ 91
 
Άρθρο  79 
Χρηµατοδότηση  των ενεργειών  στον  τοµέα της κοινωνικής  ασφάλειας  
 Στο πλαίσιο  του παρόντος  κανονισ µού και του κανονισ µού εφαρ µογής, η Επιτροπή  των 
Ευρωπαϊκών  Κοινοτήτων  µπορεί  να χρηµατοδοτεί , εν όλω ή εν µέρει : 
 α) ενέργειες  που σκοπό  έχουν  να βελτιώσουν  την ανταλλαγή  πληροφοριών  µεταξύ  των αρχών  
και των φορέων  κοινωνικής  ασφάλισης  των κρατών  µελών , ιδίως  την ηλεκτρονική  
ανταλλαγή  δεδοµένων , 
 β) κάθε  άλλη  ενέργεια  που σκοπό  έχει την παροχή  πληροφοριών  στα πρόσωπα  που καλύπτονται  
από τον παρόντα  κανονισ µό και τους εκπροσώπους  τους σχετικά  µε τα δικαιώ µατα και τις 
υποχρεώσεις  που απορρέουν  από τον παρόντα  κανονισ µό, µε τη χρήση  των καταλληλότερων  
µέσων . 
 
Άρθρο  80
 
Απαλλαγές   
 1. Τυχόν  απαλλαγές  ή µειώσεις  φόρων , χαρτοσή µου, δικαστικών  τελών  ή εγγραφής , οι οποίες  
προβλέπονται  από τη νοµοθεσία  κράτους  µέλους  για τα πιστοποιητικά  ή τα έγγραφα  τα οποία  
πρέπει  να προσκο µίζονται  κατ’ εφαρ µογή της νοµοθεσίας  του κράτους  µέλους  αυτού , 
επεκτείνονται  και στα αντίστοιχα  πιστοποιητικά  ή έγγραφα , τα οποία  πρέπει  να προσκο µίζονται  
κατ’ εφαρ µογή της νοµοθεσίας  άλλου  κράτους  µέλους  ή του παρόντος  κανονισ µού. 
30.4.2004 EL Επίση µη Εφηµερίδα  της Ευρωπαϊκής  Ένωσης  L 166/ 
_______________________________________________________________________________ 92
 
2. Όλες  οι πράξεις , τα έγγραφα  και κάθε  είδους  πιστοποιητικό  το οποίο  πρέπει  να 
προσκο µίζεται  κατ’ εφαρ µογή του παρόντος  κανονισ µού, απαλλάσσεται  της επικυρώσεως  από 
διπλω µατικές  ή προξενικές  αρχές . 
 
Άρθρο  81 
Αιτήσεις , δηλώσεις  ή προσφυγές  
 Τυχόν  αιτήσεις , δηλώσεις  ή προσφυγές , οι οποίες , κατ’ εφαρ µογή της νοµοθεσίας  κράτους  µέλους , 
θα πρέπει  να υποβάλλονται  εντός  καθορισ µένης προθεσ µίας προς  αρχή , φορέα  ή δικαστήριο  του 
κράτους  µέλους  αυτού , γίνονται  δεκτές  εάν υποβληθούν , εντός  της ίδιας  προθεσ µίας, προς  
αντίστοιχη  αρχή , φορέα  ή δικαστήριο  άλλου  κράτους  µέλους . Στην  περίπτωση  αυτή , η επιληφθείσα  
αρχή , φορέας  ή δικαστήριο  διαβιβάζει  αµελλητί  τις εν λόγω  αιτήσεις , δηλώσεις  ή προσφυγές  προς  
την αρµόδια αρχή , φορέα  ή δικαστήριο  του πρώτου  κράτους  µέλους , είτε απευθείας  είτε κατόπιν  
µεσολαβήσεως  των αρµόδιων  αρχών  των σχετικών  κρατών  µελών . Η ηµεροµηνία κατά  την οποία  
οι αιτήσεις , δηλώσεις  ή προσφυγές  αυτές  υποβλήθηκαν  προς  την αρχή , τον φορέα  ή το δικαστήριο  
του δεύτερου  κράτους  µέλους , θεωρείται  ως η ηµεροµηνία υποβολής  τους προς  την αρµόδια αρχή , 
φορέα  ή δικαστήριο . 
30.4.2004 EL Επίση µη Εφηµερίδα  της Ευρωπαϊκής  Ένωσης  L 166/ 
_______________________________________________________________________________ 93
 
Άρθρο  82 
Ιατρικές  εξετάσεις  
 Οι ιατρικές  εξετάσεις  που προβλέπονται  από τη νοµοθεσία  κράτους  µέλους  µπορούν  να 
πραγ µατοποιούνται , ύστερα  από αίτηση  του αρµόδιου  φορέα , σε άλλο  κράτος  µέλος, από τον 
φορέα  του τόπου  κατοικίας  ή διαµονής του αιτούντος  ή του δικαιούχου  παροχών , σύµφωνα  µε τους 
όρους  που προβλέπονται  από τον κανονισ µό εφαρ µογής ή συµφωνούνται  µεταξύ  των αρµόδιων  
αρχών  των ενδιαφερο µένων  κρατών  µελών . 
 
 
Άρθρο  83
 
Εφαρ µογή της νοµοθεσίας  
 Οι ειδικές  διατάξεις  για την εφαρ µογή των νοµοθεσιών  ορισµένων  κρατών  µελών  παρατίθενται  στο 
Παράρτη µα ΧΙ. 
 
Άρθρο  84
 
Είσπραξη  εισφορών  και ανάκτηση  παροχών  
 1. Η είσπραξη  των εισφορών  που οφείλονται  σε φορέα  κράτους  µέλους  καθώς  και η ανάκτηση  
των παροχών  που έχουν  χορηγηθεί  αχρεωστήτως  από φορέα  κράτους  µέλους , είναι  δυνατόν  να 
διενεργηθούν  σε άλλο  κράτος  µέλος, σύµφωνα  µε τις διαδικασίες  και µε τις εγγυήσεις  και τα 
προνό µια που εφαρ µόζονται  για την είσπραξη  των οφειλο µένων  εισφορών  καθώς  και για την 
ανάκτηση  παροχών  που έχουν  χορηγηθεί  αχρεωστήτως  από τον αρµόδιο φορέα  του τελευταίου  
αυτού  κράτους  µέλους . 
30.4.2004 EL Επίση µη Εφηµερίδα  της Ευρωπαϊκής  Ένωσης  L 166/ 
_______________________________________________________________________________ 94
 
2. Οι εκτελεστές  αποφάσεις  των δικαστικών  και των διοικητικών  αρχών  σχετικά  µε την 
είσπραξη  εισφορών , τόκων  και λοιπών  τελών  ή την ανάκτηση  παροχών  που έχουν  χορηγηθεί  
αχρεωστήτως  δυνά µει της νοµοθεσίας  ενός κράτους  µέλους , αναγνωρίζονται  και εκτελούνται , 
κατ’ αίτηση  του αρµόδιου  φορέα , στο έδαφος  άλλου  κράτους  µέλους , εντός  των ορίων  και 
σύµφωνα  µε τις διαδικασίες  που προβλέπονται  από τη νοµοθεσία  του τελευταίου  αυτού  κράτους  
και κάθε  άλλη  διαδικασία  που εφαρ µόζεται  σε παρό µοιες αποφάσεις  του τελευταίου  αυτού  κράτους  
µέλους . Οι αποφάσεις  αυτές  κηρύσσονται  εκτελεστές  στο εν λόγω  κράτος  µέλος, εφόσον  το απαιτεί  
η νοµοθεσία  και οι λοιπές  διαδικασίες  αυτού  του κράτους  µέλους . 
 3. Σε περίπτωση  αναγκαστικής  εκτέλεσης , πτώχευσης  ή πτωχευτικού  συµβιβασ µού, οι 
απαιτήσεις  του φορέα  ενός κράτους  µέλους  απολα µβάνουν  σε άλλο  κράτος  µέλος προνό µια ίδια µε 
εκείνα  που η νοµοθεσία  του τελευταίου  αυτού  κράτους  µέλους  αναγνωρίζει  υπέρ  απαιτήσεων  της 
ιδίας  φύσης . 
 4. Ο τρόπος  εφαρ µογής του παρόντος  άρθρου , συµπεριλα µβανο µένων  των επιστρεπτέων  
δαπανών , ρυθµίζεται  από τον κανονισ µό εφαρ µογής ή, εάν χρειασθεί  και συµπληρω µατικά , µέσω 
συµφωνιών  µεταξύ  των κρατών  µελών . 
 
Άρθρο  85
 
∆ικαιώ µατα των φορέων  
 1. Εάν, δυνά µει της νοµοθεσίας  ενός κράτους  µέλους , ένα πρόσωπο  έχει δικαίω µα σε παροχές  
για ζηµία η οποία  προκλήθηκε  από γεγονότα  τα οποία  συνέβησαν  σε άλλο  κράτος  µέλος, τα τυχόν  
δικαιώ µατα του φορέα  που είναι  υπεύθυνος  για χορήγηση  παροχών  έναντι  τρίτου , ο οποίος  
υποχρεούται  σε αποκατάσταση  της ζηµίας, διέπονται  από τις ακόλουθες  διατάξεις  : 
 α) όταν ο φορέας  που είναι  υπεύθυνος  για χορήγηση  παροχών , υποκαθίσταται , σύµφωνα  µε τη 
νοµοθεσία  που εφαρ µόζει, όσον  αφορά  τα δικαιώ µατα που έχει ο δικαιούχος  έναντι  του 
τρίτου , η υποκατάσταση  αυτή  αναγνωρίζεται  από κάθε  κράτος  µέλος, 
30.4.2004 EL Επίση µη Εφηµερίδα  της Ευρωπαϊκής  Ένωσης  L 166/ 
_______________________________________________________________________________ 95
 
β) όταν ο φορέας  που είναι  υπεύθυνος  για τη χορήγηση  παροχών  έχει άµεσο δικαίω µα έναντι  
τρίτου , κάθε  κράτος  µέλος αναγνωρίζει  το δικαίω µα αυτό . 
 2. Εάν, δυνά µει της νοµοθεσίας  ενός κράτους  µέλους , ένα πρόσωπο  έχει δικαίω µα σε παροχές  
για ζηµία που προκλήθηκε  από γεγονότα  τα οποία  συνέβησαν  σε άλλο  κράτος  µέλος, οι διατάξεις  
της νοµοθεσίας  αυτής , οι οποίες  καθορίζουν  σε ποιες  περιπτώσεις  αποκλείεται  ή αστική  ευθύνη  
των εργοδοτών  ή των µισθωτών  τους οποίους  αυτοί  απασχολούν , ισχύουν  έναντι  του εν λόγω  
προσώπου  ή του αρµόδιου  φορέα . 
 Η παράγραφος  1 ισχύει  επίσης  για τα τυχόν  δικαιώ µατα του φορέα  που είναι  υπεύθυνος  για τη 
χορήγηση  παροχών  έναντι  εργοδοτών  ή των µισθωτών  τους οποίους  αυτοί  απασχολούν , σε όσες 
περιπτώσεις  δεν αποκλείεται  η ευθύνη  τους. 
 3. Εφόσον , σύµφωνα  µε το άρθρο  35, παράγραφος  3, ή/και το άρθρο  41, παράγραφος  2, δύο ή 
περισσότερα  κράτη  µέλη ή οι αρµόδιες  αρχές  τους έχουν  συνάψει  συµφωνία  παραίτησης  από την 
επιστροφή  µεταξύ  των φορέων  που υπάγονται  στην  αρµοδιότητά  τους ή στην  περίπτωση  που η 
επιστροφή  είναι  ανεξάρτητη  του ποσού  των πράγ µατι παρασχεθεισών  υπηρεσιών , τα τυχόν  
δικαιώ µατα έναντι  τρίτου  υπευθύνου , διέπονται  από τις ακόλουθες  διατάξεις  : 
 α) Εφόσον  ο φορέας  του κράτους  µέλους  κατοικίας  ή διαµονής χορηγεί  σε ένα άτοµο παροχές  
για ζηµία η οποία  επήλθε  στο έδαφός  του, ο φορέας  αυτός  ασκεί , σύµφωνα  µε τις διατάξεις  
της νοµοθεσίας  που εφαρ µόζει, το δικαίω µα υποκατάστασης  ή ευθείας  αγωγής  κατά  του 
τρίτου , ο οποίος  µπορεί  να υποχρεωθεί  σε αποκατάσταση  της ζηµίας· 
30.4.2004 EL Επίση µη Εφηµερίδα  της Ευρωπαϊκής  Ένωσης  L 166/ 
_______________________________________________________________________________ 96
 
β) για την εφαρ µογή του στοιχείου  α) : 
 
(i) ο δικαιούχος  των παροχών  θεωρείται  ασφαλισ µένος στο φορέα , του τόπου  κατοικίας  ή 
διαµονής, και 
 
(ii) ο φορέας  αυτός  θεωρείται  ως ο φορέας  που είναι  υπεύθυνος  για τη χορήγηση  παροχών . 
  Οι παράγραφοι  1 και 2 εξακολουθούν  να ισχύουν  για τις παροχές  που δεν περιλα µβάνονται  
στη συµφωνία  παραίτησης  ή δεν αποτελούν  το αντικεί µενο επιστροφής  ανεξάρτητης  του 
ποσού  των πραγ µατικά  παρασχεθεισών  υπηρεσιών . 
 
Άρθρο  86
 
∆ιµερείς  συµφωνίες  
 Όσον  αφορά  τις σχέσεις  µεταξύ , αφενός , του Λουξε µβούργου  και, αφετέρου , της Γαλλίας , 
της Γερµανίας  και του Βελγίου , η εφαρ µογή και η διάρκεια  της περιόδου  που αναφέρεται  στο 
άρθρο  65, παράγραφος  7, ρυθµίζεται  µε τη σύναψη  διµερών  συµφωνιών . 
 
ΤΙΤΛΟΣ  VI 
ΜΕΤΑΒΑΤΙΚΕΣ  ΚΑΙ ΤΕΛΙΚΕΣ  ∆ΙΑΤΑΞΕΙΣ  
 
Άρθρο  87
 
Μεταβατικές  διατάξεις  
 1. ∆εν αποκτώνται  δικαιώ µατα δυνά µει του παρόντος  κανονισ µού για την περίοδο  πριν από την 
ηµεροµηνία εφαρ µογής του. 
30.4.2004 EL Επίση µη Εφηµερίδα  της Ευρωπαϊκής  Ένωσης  L 166/ 
_______________________________________________________________________________ 97
 
2. Κάθε  περίοδος  ασφάλισης  καθώς  και, κατά  περίπτωση , κάθε  περίοδος  µισθωτής  ή µη 
µισθωτής  δραστηριότητας  ή κατοικίας , η οποία  πραγ µατοποιήθηκε  σύµφωνα  µε τη νοµοθεσία  ενός 
κράτους  µέλους  πριν από την ηµεροµηνία εφαρ µογής του παρόντος  κανονισ µού στο σχετικό  
κράτος  µέλος, λαµβάνεται  υπόψη  για τον προσδιορισ µό των δικαιω µάτων  που αποκτώνται  
σύµφωνα  µε τον παρόντα  κανονισ µό. 
 3. Με την επιφύλαξη  της παραγράφου  1, ένα δικαίω µα αποκτάται  δυνά µει του παρόντος  
κανονισ µού ακόµη και εάν αναφέρεται  σε γεγονός  που συνέβη  πριν από την ηµεροµηνία 
εφαρ µογής του στο ενδιαφερό µενο κράτος  µέλος. 
 4. Κάθε  παροχή , που δεν έχει εκκαθαρισθεί  ή που έχει ανασταλεί  λόγω  της ιθαγένειας  ή του 
τόπου  κατοικίας  του ενδιαφερο µένου, εκκαθαρίζεται  ή παύει  να τελεί  σε αναστολή , κατόπιν  
αιτήσεώς  του, από την ηµεροµηνία εφαρ µογής του παρόντος  κανονισ µού στο ενδιαφερό µενο 
κράτος  µέλος, υπό την επιφύλαξη  ότι τα προηγου µένως  εκκαθαρισθέντα  δικαιώ µατα δεν 
ρυθµίσθηκαν  µε εφάπαξ  καταβολή . 
 5. Τα δικαιώ µατα ενδιαφερο µένου, ο οποίος  έλαβε  σύνταξη  πριν από την ηµεροµηνία 
εφαρ µογής του παρόντος  κανονισ µού σε κράτος  µέλος, είναι  δυνατόν  να αναθεωρούνται , 
κατ’ αίτησή  του, λαµβανο µένου υπόψη  του παρόντος  κανονισ µού. 
 6. Εάν η αίτηση  στην  οποία  αναφέρονται  οι παράγραφοι  4 ή 5 υποβληθεί  εντός  δύο ετών  από 
την ηµεροµηνία εφαρ µογής του παρόντος  κανονισ µού σε κράτος  µέλος, τα δικαιώ µατα που 
αποκτώνται  δυνά µει του παρόντος  κανονισ µού, ισχύουν  από την ηµεροµηνία αυτή , χωρίς  να είναι  
δυνατόν  να αντιταχθεί  στους  ενδιαφερο µένους  η νοµοθεσία  κράτους  µέλους  περί εκπτώσεως  ή 
περιορισ µού δικαιω µάτων . 
30.4.2004 EL Επίση µη Εφηµερίδα  της Ευρωπαϊκής  Ένωσης  L 166/ 
_______________________________________________________________________________ 98
 
7. Εάν η αίτηση  στην  οποία  αναφέρονται  οι παράγραφοι  4 ή 5 υποβληθεί  µετά τη λήξη  της 
διετούς  προθεσ µίας από την ηµεροµηνία εφαρ µογής του παρόντος  κανονισ µού στο ενδιαφερό µενο 
κράτος  µέλος, τα δικαιώ µατα από τα οποία  δεν εξέπεσε  ο δικαιούχος  ή τα οποία  δεν 
παραγράφηκαν , αποκτώνται  από την ηµεροµηνία υποβολής  της αίτησης , µε την επιφύλαξη  τυχόν  
ευνοϊκότερων  διατάξεων  της νοµοθεσίας  κάθε  κράτους  µέλους . 
 8. Εάν, ως συνέπεια  του παρόντος  κανονισ µού, ένα πρόσωπο  υπόκειται  στη νοµοθεσία  κράτους  
µέλους  άλλου  από το καθοριζό µενο σύµφωνα  µε τον Τίτλο  ΙΙ του κανονισ µού (ΕΟΚ ) 
αριθ. 1408/71, η εν λόγω  νοµοθεσία  εξακολουθεί  να ισχύει  ενόσω  η σχετική  κατάσταση  παρα µένει 
αµετάβλητη , εκτός  εάν ο ενδιαφερό µενος υποβάλει  αίτηση  να υπαχθεί  στην  εφαρ µοζόµενη 
νοµοθεσία  σύµφωνα  µε τον παρόντα  κανονισ µό. Η αίτηση  υποβάλλεται  εντός  τριών  µηνών  από την 
ηµεροµηνία εφαρ µογής του παρόντος  κανονισ µού στον  αρµόδιο φορέα  του κράτους  µέλους , του 
οποίου  η νοµοθεσία  εφαρ µόζεται  σύµφωνα  µε τον παρόντα  κανονισ µό, εάν το εν λόγω  πρόσωπο  
πρόκειται  να υπαχθεί  στη νοµοθεσία  του κράτους  µέλους  αυτού  από την ηµεροµηνία εφαρ µογής 
του παρόντος  κανονισ µού. Εάν η αίτηση  υποβληθεί  κατόπιν  παρέλευσης  της προθεσ µίας αυτής , η 
εν λόγω  µεταβολή  επέρχεται  από την πρώτη  ηµέρα του επόµενου µήνα. 
 9. Το άρθρο  55 του παρόντος  κανονισ µού εφαρ µόζεται  αποκλειστικά  στις συντάξεις , οι οποίες  
δεν εµπίπτουν  στις διατάξεις  του άρθρου  46 γ του κανονισ µού (ΕΟΚ ) αριθ. 1408/71 κατά  την 
ηµεροµηνία εφαρ µογής του παρόντος  κανονισ µού. 
 10. Το άρθρο  65, παράγραφος  2, δεύτερο  εδάφιο  και παράγραφος  3, εφαρ µόζεται  στο 
Λουξε µβούργο  το αργότερο  δύο έτη µετά την ηµεροµηνία εφαρ µογής του παρόντος  κανονισ µού. 
 11. Τα κράτη  µέλη µεριµνούν  ώστε  να παρέχουν  τις κατάλληλες  πληροφορίες  σχετικά  µε τις 
τροποποιήσεις  όσον  αφορά  τα δικαιώ µατα και τις υποχρεώσεις , που θεσπίζονται  µε τον παρόντα  
κανονισ µό και τον κανονισ µό εφαρ µογής. 
30.4.2004 EL Επίση µη Εφηµερίδα  της Ευρωπαϊκής  Ένωσης  L 166/ 
_______________________________________________________________________________ 99
 
Άρθρο  88 
Ενηµέρωση  των Παραρτη µάτων  
 Τα Παραρτή µατα του παρόντος  κανονισ µού αναθεωρούνται  περιοδικά . 
 
Άρθρο  89
 
Κανονισ µός εφαρ µογής 
 Η διαδικασία  εφαρ µογής του παρόντος  κανονισ µού καθορίζεται  µε περαιτέρω  κανονισ µό. 
 
Άρθρο  90
 
Κατάργηση  
 1. Ο κανονισ µός (ΕΟΚ ) αριθ. 1408/71 του Συµβουλίου  καταργείται  από την ηµεροµηνία 
εφαρ µογής του παρόντος  κανονισ µού. 
 Ωστόσο , ο κανονισ µός (ΕΟΚ ) αριθ. 1408/71 παρα µένει σε ισχύ και συνεχίζει  να παράγει  έννοµα 
αποτελέσ µατα για τους σκοπούς  : 
 α) του κανονισ µού (ΕΚ) αριθ. 859/2003 του Συµβουλίου , της 14ης Μαΐου  2003, για την 
επέκταση  των διατάξεων  του κανονισ µού (ΕΟΚ ) αριθ. 1408/71 και του κανονισ µού (ΕΟΚ ) 
αριθ. 574/72 στους  υπηκόους  τρίτων  χωρών  οι οποίοι  δεν καλύπτονται  ήδη από τις διατάξεις  
αυτές  µόνο λόγω  της ιθαγένείας  τους 
1, έως ότου  καταργηθεί  ή τροποποιηθεί  ο εν λόγω  
κανονισ µός, 
                                                 
1 ΕΕ L 124, 20.5.2003, σ. 1. 
30.4.2004 EL Επίση µη Εφηµερίδα  της Ευρωπαϊκής  Ένωσης  L 166/ 
_______________________________________________________________________________ 100
 
β) του κανονισ µού (ΕΟΚ ) αριθ. 1661/85 του Συµβουλίου , της 13ης Ιουνίου  1985, για τις 
τεχνικές  προσαρ µογές της κοινοτικής  νοµοθεσίας  σε θέµατα κοινωνικής  ασφάλισης  των 
διακινού µενων  εργαζο µένων  όσον  αφορά  τη Γροιλανδία  1, έως ότου  καταργηθεί  ή 
τροποποιηθεί  ο εν λόγω  κανονισ µός, 
 γ) της Συµφωνίας  για τον Ευρωπαϊκό  Οικονο µικό Χώρο  
2 και της Συµφωνίας  µεταξύ  της 
Ευρωπαϊκής  Κοινότητας  και των κρατών  µελών  της, αφενός , και της Ελβετικής  
Συνο µοσπονδίας , αφετέρου , για την ελεύθερη  κυκλοφορία  των προσώπων  3 και άλλων  
συµφωνιών  που περιέχουν  παραπο µπή στον  κανονισ µό (ΕΟΚ ) αριθ. 1408/71, έως ότου  οι εν 
λόγω  συµφωνίες  τροποποιηθούν , υπό το πρίσµα του παρόντος  κανονισ µού. 
 2. Οι παραπο µπές στον  κανονισ µό (ΕΟΚ ) αριθ. 1408/71 που περιέχονται  στην  οδηγία  98/49/ΕΚ 
του Συµβουλίου , της 29ης Ιουνίου  1998, σχετικά  µε την προστασία  των δικαιω µάτων  
συµπληρω µατικής  συνταξιοδότησης  των µισθωτών  και των µη µισθωτών  που µετακινούνται  εντός  
της Κοινότητας  
4, πρέπει  να εννοούνται  ως παραπο µπές στον  παρόντα  κανονισ µό. 
                                                 
1 ΕΕ L 160, 20.6.1985, σ. 7. 
2 ΕΕ L 1, 3.1.1994, σ. 1. 
3 ΕΕ L 114, 30.4.2002, σ. 6. Συµφωνία  η οποία  τροποποιήθηκε  τελευταία  από την απόφαση  
αριθ. 2/2003 της Επιτροπής  ΕΕ-Ελβετίας  (ΕΕ L 187, 26.7.2003, σ. 55). 
4 ΕΕ L 209, 25.7.1998, σ. 46. 
30.4.2004 EL Επίση µη Εφηµερίδα  της Ευρωπαϊκής  Ένωσης  L 166/ 
_______________________________________________________________________________ 101
 
Άρθρο  91 
Έναρξη  ισχύος  
 Ο παρών  κανονισ µός αρχίζει  να ισχύει  την εικοστή  ηµέρα από τη δηµοσίευσή  του στην  Επίση µη 
Εφηµερίδα  της Ευρωπαϊκής  Ένωσης . 
 Εφαρ µόζεται  από την ηµεροµηνία έναρξης  ισχύος  του κανονισ µού εφαρ µογής. 
   Ο παρών  κανονισ µός είναι  δεσµευτικός  ως προς  όλα τα µέρη του και ισχύει  άµεσα σε κάθε  κράτος  
µέλος. 
  Strasbourg, 29.4.2004.    Για το Ευρωπαϊκό  Κοινοβούλιο  Για το Συµβούλιο  
 Ο Πρόεδρος  Ο Πρόεδρος  
                                       P. COX                                                         M. McDOWELL  
 
  
30.4.2004 EL Επίση µη Εφηµερίδα  της Ευρωπαϊκής  Ένωσης  L 166/ 
_______________________________________________________________________________ 
 102
 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ  I 
 
Προκαταβολές  παροχών  διατροφής , ειδικά  επιδό µατα τοκετού  και υιοθεσίας  
(Άρθρο  1, στοιχείο  κστ)  
 I. Προκαταβολές  παροχών  διατροφής  
 A. ΒΕΛΓΙΟ  
 Προκαταβολές  παροχών  διατροφής , τις οποίες  προβλέπει  ο νόµος της 21ης Φεβρουαρίου  2003 περί 
δηµιουργίας  µιας υπηρεσίας  υποχρεώσεων  διατροφής  στο πλαίσιο  της Οµοσπονδιακής  ∆ηµόσιας  
Υπηρεσίας  Οικονο µικών  (SPF Finances) 
 B. ∆ΑΝΙΑ  
 
Προκαταβολές  επιδο µάτων  διατροφής  τέκνων , τις οποίες  προβλέπει  ο νόµος περί παροχών  για 
τέκνα  
 Προκαταβολές  επιδο µάτων  διατροφής  τέκνων , ενοποιη µένο κείµενο µε τον νόµο αριθ. 765 της 
11ης Σεπτε µβρίου  2002 
 Γ. ΓΕΡΜΑΝΙΑ  
 Προκαταβολές  παροχών  διατροφής  δυνά µει του γερµανικού  νόµου περί προκαταβολών  παροχών  
διατροφής  (Unterhaltsvorschussgesetz) της 23ης Ιουλίου  1979 
 ∆. ΓΑΛΛΙΑ  
 Επίδο µα οικογενειακής  στήριξης  που καταβάλλεται  σε παιδί  του οποίου  ένας ή και οι δύο γονείς  
υπεκφεύγουν  ή αδυνατούν  να ανταποκριθούν  στις υποχρεώσεις  συντήρησης  τέκνου  ή καταβολής  
της διατροφής  που έχει ορισθεί  µε δικαστική  απόφαση  
30.4.2004 EL Επίση µη Εφηµερίδα  της Ευρωπαϊκής  Ένωσης  L 166/ 
_______________________________________________________________________________ 
 103
E. ΑΥΣΤΡΙΑ  
 
Προκαταβολές  παροχών  διατροφής  δυνά µει του νόµου που προβλέπει  την καταβολή  επιδο µάτων  
διατροφής  τέκνων  (Unterhaltsvorschussgesetz 1985 – UVG) 
 
ΣΤ. ΠΟΡΤΟΓΑΛΙΑ  
 Προκαταβολές  παροχών  διατροφής  (Νόµος αριθ. 75/98, 19 Νοεµβρίου , περί εξασφάλισης  της 
συντήρησης  ανηλίκων ) 
 Ζ. ΦΙΝΛΑΝ∆ΙΑ  
 
Επίδο µα διατροφής  σύµφωνα  µε τον νόµο περί εξασφάλισης  της συντήρησης  τέκνων  (671/1998) 
 Η. ΣΟΥΗ∆ΙΑ  
 
Επίδο µα διατροφής  δυνά µει του νόµου περί υποστήριξης  της συντήρησης  (1996:1030) 
 
30.4.2004 EL Επίση µη Εφηµερίδα  της Ευρωπαϊκής  Ένωσης  L 166/ 
_______________________________________________________________________________ 
 104
II. Ειδικά  επιδό µατα τοκετού  και υιοθεσίας  
 
A. ΒΕΛΓΙΟ  
 Επίδο µα γεννήσεως  και επίδο µα υιοθεσίας  
 B. ΙΣΠΑΝΙΑ  
 Εφ άπαξ  επίδο µα τοκετού  
 Γ. ΓΑΛΛΙΑ  
 Επιδό µατα τοκετού  ή υιοθεσίας  ως µέρος των «παροχών  υποδοχής  µικρού  παιδιού » (“Prestations 
d’accueil au jeune enfant” – PAJE)  ∆. ΛΟΥΞΕΜΒΟΥΡΓΟ  
 Επιδό µατα κυήσεως  
 Επιδό µατα γεννήσεως  
 Ε. ΦΙΝΛΑΝ∆ΙΑ  
 ∆έσµη επιδο µάτων  µητρότητας , εφ άπαξ  επίδο µα µητρότητας  και ενίσχυση  υπό µορφή  εφ’ άπαξ  
ποσού  για την κάλυψη  των εξόδων  διεθνούς  υιοθεσίας  σύµφωνα  µε τον νόµο περί επιδο µάτων  
µητρότητας  
  
30.4.2004 EL Επίση µη Εφηµερίδα  της Ευρωπαϊκής  Ένωσης  L 166/ 
_______________________________________________________________________________ 
 105
 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ  II 
 
∆ιατάξεις  συµβάσεων  που παρα µένουν  σε ισχύ και, κατά  περίπτωση , περιορίζονται  στα πρόσωπα  
που καλύπτονται  από αυτές  
(Άρθρο  8, παράγραφος  1)  
 
Το περιεχό µενο του παρόντος  Παραρτή µατος καθορίζεται  από το Ευρωπαϊκό  Κοινοβούλιο  και από 
το Συµβούλιο , σύµφωνα  µε τη Συνθήκη , το συντο µότερο  δυνατόν  και το αργότερο  πριν από την 
προβλεπό µενη στο άρθρο  91 ηµεροµηνία εφαρ µογής του παρόντος  κανονισ µού. 
  
30.4.2004 EL Επίση µη Εφηµερίδα  της Ευρωπαϊκής  Ένωσης  L 166/ 
_______________________________________________________________________________ 
 106
 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ  III 
 
Περιορισ µός των δικαιω µάτων  παροχών  σε είδος   
για τα µέλη των οικογενειών  µεθοριακών  εργαζο µένων  
(Άρθρο  18, παράγραφος  2) 
 ∆ΑΝΙΑ  
 ΙΣΠΑΝΙΑ  
 ΙΡΛΑΝ∆ΙΑ  
 ΚΑΤΩ  ΧΩΡΕΣ  
 ΦΙΝΛΑΝ∆ΙΑ  
 ΣΟΥΗ∆ΙΑ  
 ΗΝΩΜΕΝΟ  ΒΑΣΙΛΕΙΟ  
  
30.4.2004 EL Επίση µη Εφηµερίδα  της Ευρωπαϊκής  Ένωσης  L 166/ 
_______________________________________________________________________________ 
 107
 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ  IV 
 
Περισσότερα  δικαιώ µατα για συνταξιούχους  που επιστρέφουν  στο αρµόδιο κράτος  µέλος 
(Άρθρο  27, παράγραφος  2) 
 ΒΕΛΓΙΟ  
 ΓΕΡΜΑΝΙΑ  
 ΕΛΛΑ∆Α  
 ΙΣΠΑΝΙΑ  
 ΓΑΛΛΙΑ  
 ΙΤΑΛΙΑ  
 ΛΟΥΞΕΜΒΟΥΡΓΟ  
 ΑΥΣΤΡΙΑ  
 ΣΟΥΗ∆ΙΑ  
  
30.4.2004 EL Επίση µη Εφηµερίδα  της Ευρωπαϊκής  Ένωσης  L 166/ 
_______________________________________________________________________________ 
 108
 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ  V 
 
Περισσότερα  δικαιώ µατα για πρώην  µεθοριακούς  εργαζό µενους  που επιστρέφουν  στο 
προηγού µενο κράτος  µέλος όπου  ασκούσαν  µισθωτή  ή µη µισθωτή  δραστηριότητα  (εφαρ µόζεται  
µόνον  εφόσον  το κράτος  µέλος στο οποίο  βρίσκεται  το αρµόδιο όργανο , το υπεύθυνο  για τη δαπάνη  
των παροχών  σε είδος  που χορηγούνται  στο συνταξιούχο  στο κράτος  µέλος κατοικίας  του, 
περιλα µβάνεται  στον  κατάλογο ) 
(Άρθρο  28, παράγραφος  2) 
 
ΒΕΛΓΙΟ  
 ΓΕΡΜΑΝΙΑ  
 ΙΣΠΑΝΙΑ  
 ΓΑΛΛΙΑ  
 ΛΟΥΞΕΜΒΟΥΡΓΟ  
 ΑΥΣΤΡΙΑ  
 ΠΟΡΤΟΓΑΛΙΑ  
  
30.4.2004 EL Επίση µη Εφηµερίδα  της Ευρωπαϊκής  Ένωσης  L 166/ 
_______________________________________________________________________________ 
 109
 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ  VI 
 
Προσδιορισ µός της νοµοθεσίας  τύπου  Α που θα πρέπει  να εµπίπτει  στον  ειδικό  συντονισ µό 
(Άρθρο  44, παράγραφος  1) 
 A. ΕΛΛΑ∆Α  
 Νοµοθεσία  σχετική  µε το καθεστώς  των γεωργικών  ασφαλίσεων  (ΟΓA), δυνά µει του νόµου 
αριθ. 4169/1961 
 Β. ΙΡΛΑΝ∆ΙΑ  
 Μέρος  II, Κεφ. 15 του κωδικοποιη µένου νόµου περί κοινωνικής  ασφαλίσεως  και κοινωνικών  
υπηρεσιών  (Social Welfare (Consolidation) Act), 1993 
 Γ. ΦΙΝΛΑΝ∆ΙΑ  
 Συντάξεις  αναπηρίας  που καθορίζονται  σύµφωνα  µε το νόµο περί εθνικών  συντάξεων  της 
8ης Ιουνίου  1956 και χορηγούνται  δυνά µει των µεταβατικών  διατάξεων  του νόµου περί εθνικών  
συντάξεων  (547/93) 
 Εθνικές  συντάξεις  σε πρόσωπα  που είναι  ανάπηρα  ή αποκτούν  αναπηρία  σε νεαρή  ηλικία  (νόµος 
περί εθνικών  συντάξεων  (547/93)) 
 ∆. ΣΟΥΗ∆ΙΑ  
 
Εξαρτη µένες από τις αποδοχές  παροχές  ασθενείας  και αντισταθ µίσεις  δραστηριότητας  (νόµος 
1962:381, όπως  τροποποιήθηκε  µε το νόµο 2001: 489) 
 
30.4.2004 EL Επίση µη Εφηµερίδα  της Ευρωπαϊκής  Ένωσης  L 166/ 
_______________________________________________________________________________ 
 110
E. ΗΝΩΜΕΝΟ  ΒΑΣΙΛΕΙΟ  
 
(α) Μεγάλη  Βρετανία  
Τµήµατα 30A(5), 40, 41 και 68 του νόµου περί εισφορών  και παροχών , 1992. 
 (β) Βόρεια  Ιρλανδία  
Τµήµατα 30A(5), 40, 41 και 68 του νόµου περί εισφορών  και παροχών  (Βόρεια  Ιρλανδία ), 
1992.   
30.4.2004 EL Επίση µη Εφηµερίδα  της Ευρωπαϊκής  Ένωσης  L 166/ 
_______________________________________________________________________________ 
 111
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ  VII 
 
ΣΥΜΦΩΝΙΑ  ΜΕΤΑΞΥ  ΤΩΝ  ΝΟΜΟΘΕΣΙΩΝ  ΤΩΝ  ΚΡΑΤΩΝ  ΜΕΛΩΝ  ΠΕΡΙ  ΤΩΝ  ΟΡΩΝ  ΤΩΝ  
ΣΧΕΤΙΚΩΝ  ΜΕ ΤΟ ΒΑΘΜΟ  ΑΝΑΠΗΡΙΑΣ  
(Άρθρο  46 παράγραφος  3) 
ΒΕΛΓΙΟ  
Καθεστώτα  εφαρ µοζόµενα από τους βελγικούς  φορείς  για τους οποίους  η 
απόφαση  είναι  υποχρεωτική  σε περίπτωση  συµφωνίας  
Καθεστώς  εργατών  ορυχείων  Οργανισ µός 
Υπερποντίων  
Κοινωνικών  
Ασφαλίσεων  Κράτη  
µέλη Καθεστώτα  εφαρ µοζόµενα 
από τους φορείς  των 
κρατών  µελών , οι οποίοι  
έχουν  λάβει  την απόφαση  
που αναγνωρίζει  το βαθµό 
αναπηρίας  Γενικό  
καθεστώς  
Γενική  
αναπηρία  Επαγγελ µατική  
αναπηρία  Καθεστώς  
ναυτικών  
 
ΓΑΛΛΙΑ  1. Γενικό  καθεστώς :      
  – Οµάδα III 
 (συνεχής  φροντίδα ) Συµφωνία  Συµφωνία  Συµφωνία  Συµφωνία  Ασυµφωνία  
  – Οµάδα II Συµφωνία  Συµφωνία  Συµφωνία  Συµφωνία  Ασυµφωνία  
  – Οµάδα I Συµφωνία  Συµφωνία  Συµφωνία  Συµφωνία  Ασυµφωνία  
 2. Γεωργικό  καθεστώς       
  – Γενική  ολική  
 αναπηρία  Συµφωνία  Συµφωνία  Συµφωνία  Συµφωνία  Ασυµφωνία  
  – Γενική  αναπηρία  
 δύο τρίτων  Συµφωνία  Συµφωνία  Συµφωνία  Συµφωνία  Ασυµφωνία  
  – Συνεχής  φροντίδα  Συµφωνία  Συµφωνία  Συµφωνία  Συµφωνία  Ασυµφωνία  
 3. Καθεστώς  εργατών  
 ορυχείων :      
  – Γενική  µερική  
 αναπηρία  Συµφωνία  Συµφωνία  Συµφωνία  Συµφωνία  Ασυµφωνία  
  – Συνεχής  φροντίδα  Συµφωνία  Συµφωνία  Συµφωνία  Συµφωνία  Ασυµφωνία  
  – Επαγγελ µατική  
 αναπηρία  Ασυµφωνία  Ασυµφωνία  Συµφωνία  Ασυµφωνία  Ασυµφωνία  
 4. Καθεστώς  
 ναυτικών :      
  – Γενική  αναπηρία  Συµφωνία  Συµφωνία  Συµφωνία  Συµφωνία  Ασυµφωνία  
  – Συνεχής  φροντίδα  Συµφωνία  Συµφωνία  Συµφωνία  Συµφωνία  Ασυµφωνία  
  – Επαγγελ µατική  
 αναπηρία  Ασυµφωνία  Ασυµφωνία  Ασυµφωνία  Ασυµφωνία  Ασυµφωνία  
ΙΤΑΛΙΑ  1. Γενικό  καθεστώς :      
  – Αναπηρία  
 εργατών  Ασυµφωνία  Συµφωνία  Συµφωνία  Συµφωνία  Ασυµφωνία  
  – Αναπηρία  
 υπαλλήλων  Ασυµφωνία  Συµφωνία  Συµφωνία  Συµφωνία  Ασυµφωνία  
 2. Καθεστώς  
 ναυτικών :      
  – Ανικανότητα  
 προς  ναυσιπλοΐα  Ασυµφωνία  Ασυµφωνία  Ασυµφωνία  Ασυµφωνία  Ασυµφωνία  
ΛΟΥΞΕΜ
ΒΟΥΡΓΟ  
(1) Αναπηρία  εργατών  Συµφωνία  Συµφωνία  Συµφωνία  Συµφωνία  Ασυµφωνία  
 Αναπηρία  υπαλλήλων  Συµφωνία  Συµφωνία  Συµφωνία  Συµφωνία  Ασυµφωνία  
(1) Οι ενδείξεις  όσον  αφορά  τη συµφωνία  µεταξύ , αφενός , του Λουξε µβούργου  και, αφετέρου , της 
Γαλλίας  και του Βελγίου , θα επανεξετασθούν  από τεχνική  άποψη  για να ληφθούν  υπόψη  οι 
τροποποιήσεις  της εθνικής  νοµοθεσίας  του Λουξε µβούργου . 
  
ΓΑΛΛΙΑ  
Καθεστώτα  εφαρ µοζόµενα από τους γαλλικούς  φορείς  για τους οποίους  η απόφαση  είναι  υποχρεωτική  σε περίπτωση  συµφωνίας  
Γενικό  καθεστώς  Γεωργικό  καθεστώς  Καθεστώς  εργατών  ορυχείων  Καθεστώς  ναυτικών  Κράτη  µέλη Καθεστώτα  
εφαρ µοζόµενα από τους 
φορείς  των κρατών  
µελών , οι οποίοι  έχουν  
λάβει  την απόφαση  που 
αναγνωρίζει  το βαθµό 
αναπηρίας  Οµάδα Ι Οµάδα IΙ Οµάδα III 
Συνεχής  
φροντίδα  2/3 
Αναπηρία  Ολική  
αναπηρία  Συνεχής  
φροντίδα  2/3 Γενική  
αναπηρία  Συνεχής  
φροντίδα  Επαγγελ µατ. 
αναπηρία  2/3 Γενική  
αναπηρία  Ολική  
Επαγγελ µατ. 
αναπηρία  Συνεχής  
φροντίδα  
ΒΕΛΓΙΟ  1. Γενικό  καθεστώς  Συµφωνία  Ασυµφωνία  Ασυµφωνία  Συµφωνία  Ασυµφωνία  Ασυµφωνία  Συµφωνία  Ασυµφωνία  Ασυµφωνία  Ασυµφωνία  Ασυµφωνία  Ασυµφωνία  
 2. Καθεστώς  εργατών  
ορυχείων              
 – Γενική  µερική  
αναπηρία  Συµφωνία  Ασυµφωνία  Ασυµφωνία  Συµφωνία  Ασυµφωνία  Ασυµφωνία  Συµφωνία  Ασυµφωνία  Ασυµφωνία  Ασυµφωνία  Ασυµφωνία  Ασυµφωνία  
 – Επαγγελ µατική  
αναπηρία  Ασυµφωνία  Ασυµφωνία  Ασυµφωνία  Ασυµφωνία  Ασυµφωνία  Ασυµφωνία  Ασυµφωνία  Ασυµφωνία  Συµφωνία  (2)    
 3. Καθεστώς  ναυτικών  Συµφωνία  (1) Ασυµφωνία  Ασυµφωνία  Συµφωνία  
(1) Ασυµφωνία  Ασυµφωνία  Συµφωνία  
(1) Ασυµφωνία  Ασυµφωνία  Ασυµφωνία  Ασυµφωνία  Ασυµφωνία  
ΙΤΑΛΙΑ  1. Γενικό  καθεστώς              
 – Αναπηρία  εργατών  Συµφωνία  Ασυµφωνία  Ασυµφωνία  Συµφωνία  Ασυµφωνία  Ασυµφωνία  Συµφωνία  Ασυµφωνία  Ασυµφωνία  Ασυµφωνία  Ασυµφωνία  Ασυµφωνία  
 – Αναπηρία  υπαλλήλων  Συµφωνία  Ασυµφωνία  Ασυµφωνία  Συµφωνία  Ασυµφωνία  Ασυµφωνία  Συµφωνία  Ασυµφωνία  Ασυµφωνία  Ασυµφωνία  Ασυµφωνία  Ασυµφωνία  
 2. Καθεστώς  ναυτικών              
 – Ανικανότητα  προς  
ναυσιπλοΐα  Ασυµφωνία  Ασυµφωνία  Ασυµφωνία  Ασυµφωνία  Ασυµφωνία  Ασυµφωνία  Ασυµφωνία  Ασυµφωνία  Ασυµφωνία  Ασυµφωνία  Ασυµφωνία  Ασυµφωνία  
ΛΟΥΞΕΜ  
ΒΟΥΡΓΟ   
(3) Αναπηρία  εργατών  Συµφωνία  Ασυµφωνία  Ασυµφωνία  Συµφωνία  Ασυµφωνία  Ασυµφωνία  Συµφωνία  Ασυµφωνία  Ασυµφωνία  Ασυµφωνία  Ασυµφωνία  Ασυµφωνία  
 Αναπηρία  υπαλλήλων  Ασυµφωνία  Ασυµφωνία  Ασυµφωνία  Ασυµφωνία  Ασυµφωνία  Ασυµφωνία  Ασυµφωνία  Ασυµφωνία  Ασυµφωνία  Ασυµφωνία  Ασυµφωνία  Ασυµφωνία  
(1) Εφόσον  η αναπηρία  την οποία  αναγνωρίζουν  οι βελγικοί  φορείς  είναι  γενική . 
(2) Μόνον  εάν ο βελγικός  φορέας  έχει αναγνωρίσει  ότι ο εργάτης  είναι  ανίκανος  προς  εργασία  είτε υπό το έδαφος  είτε επί του εδάφους . 
(3) Οι ενδείξεις  όσον  αφορά  τη συµφωνία  µεταξύ , αφενός , του Λουξε µβούργου  και, αφετέρου , της Γαλλίας  και του Βελγίου , θα επανεξετασθούν  από τεχνική  
άποψη  για να ληφθούν  υπόψη  οι τροποποιήσεις  της εθνικής  νοµοθεσίας  του Λουξε µβούργου . 
 
 
30.4.2004 EL Επίση µη Εφηµερίδα  της Ευρωπαϊκής  Ένωσης  L 166/ 
_______________________________________________________________________________ 
 113
ΙΤΑΛΙΑ  
Καθεστώτα  εφαρ µοζόµενα από τους ιταλικούς  φορείς  για τους 
οποίους  η απόφαση  είναι  υποχρεωτική  σε περίπτωση  συµφωνίας  
Γενικό  καθεστώς  Κράτη  
µέλη Καθεστώτα  εφαρ µοζόµενα από 
τους φορείς  των κρατών  µελών , 
οι οποίοι  έχουν  λάβει  την 
απόφαση  που αναγνωρίζει  το 
βαθµό αναπηρίας  Εργάτες  Υπάλληλοι  Ναυτικοί  
Ανικανότητα  προς  
ναυσιπλοΐα  
ΒΕΛΓΙΟ  1. Γενικό  καθεστώς  Ασυµφωνία  Ασυµφωνία  Ασυµφωνία  
 2. Καθεστώς  εργατών  
 ορυχείων     
  – Γενική  µερική  
 αναπηρία  Συµφωνία  Συµφωνία  Ασυµφωνία  
  – Επαγγελ µατική  
 αναπηρία  Ασυµφωνία  Ασυµφωνία  Ασυµφωνία  
 3. Καθεστώς  ναυτικών  Ασυµφωνία  Ασυµφωνία  Ασυµφωνία  
ΓΑΛΛΙΑ  1. Γενικό  καθεστώς     
  – Οµάδα III (συνεχής  
 φροντίδα ) Συµφωνία  Συµφωνία  Ασυµφωνία  
  – Οµάδα II Συµφωνία  Συµφωνία  Ασυµφωνία  
  – Οµάδα I Συµφωνία  Συµφωνία  Ασυµφωνία  
 2. Γεωργικό  καθεστώς     
  – Γενική  ολική  αναπηρία  Συµφωνία  Συµφωνία  Ασυµφωνία  
  – Γενική  µερική  
 αναπηρία  Συµφωνία  Συµφωνία  Ασυµφωνία  
  – Συνεχής  φροντίδα  Συµφωνία  Συµφωνία  Ασυµφωνία  
 3. Καθεστώς  εργατών  
 ορυχείων     
  – Γενική  µερική  
 αναπηρία  Συµφωνία  Συµφωνία  Ασυµφωνία  
  – Συνεχής  φροντίδα  Συµφωνία  Συµφωνία  Ασυµφωνία  
  – Επαγγελ µατική  
 αναπηρία  Ασυµφωνία  Ασυµφωνία  Ασυµφωνία  
 4. Καθεστώς  ναυτικών     
  – Γενική  µερική  
 αναπηρία  Ασυµφωνία  Ασυµφωνία  Ασυµφωνία  
  – Συνεχής  φροντίδα  Ασυµφωνία  Ασυµφωνία  Ασυµφωνία  
  – Επαγγελ µατική  
 αναπηρία     
 
 
 
30.4.2004 EL Επίση µη Εφηµερίδα  της Ευρωπαϊκής  Ένωσης  L 166/ 
_______________________________________________________________________________ 
 114
ΛΟΥΞΕΜΒΟΥΡΓΟ1 
 
Καθεστώτα  εφαρ µοζόµενα από τους 
λουξε µβουργιανούς  φορείς  για τους οποίους  η 
απόφαση  είναι  υποχρεωτική  σε περίπτωση  
συµφωνίας  Κράτη  µέλη Καθεστώτα  εφαρ µοζόµενα από τους 
φορείς  των κρατών  µελών , οι οποίοι  
έχουν  λάβει  την απόφαση  που 
αναγνωρίζει  το βαθµό αναπηρίας  
Αναπηρία  εργατών  Αναπηρία  υπαλλήλων  
 
ΒΕΛΓΙΟ   
1. Γενικό  καθεστώς  
 2. Καθεστώς  εργατών  ορυχείων : 
 - Γενική  µερική  αναπηρία  
 - Επαγγελ µατική  αναπηρία  
 3. Καθεστώς  ναυτικών   
Συµφωνία  
  
Ασυµφωνία  
Ασυµφωνία  
 Συµφωνία  
(1)  
Συµφωνία  
  
Ασυµφωνία  
Ασυµφωνία  
 Ασυµφωνία  
(1) 
 
ΓΑΛΛΙΑ   
1. Γενικό  καθεστώς  : 
 - Οµάδα III (συνεχής   
  φροντίδα ) 
 - Οµάδα II 
 - Οµάδα I 
 2. Γεωργικό  καθεστώς : 
 - Γενική  ολική  αναπηρία  
 - Γενική  αναπηρία  δύο 
  τρίτων  
 - Συνεχής  φροντίδα  
 3. Καθεστώς  εργατών  ορυχείων : 
 - Γενική  αναπηρία   
  δύο τρίτων  
 - Συνεχής  φροντίδα  
 - Γενική  ολική  αναπηρία  
 
4. Καθεστώς  ναυτικών : 
 - Γενική  µερική  αναπηρία  
 - Συνεχής  φροντίδα  
 - Επαγγελ µατική  αναπηρία   
 Συµφωνία  
 
Συµφωνία  
Συµφωνία  
  Συµφωνία  
Συµφωνία  
 Συµφωνία  
  
Συµφωνία  
 Συµφωνία  
Ασυµφωνία  
 
 
Συµφωνία  
Συµφωνία  
Ασυµφωνία   
 Συµφωνία  
 
Συµφωνία  
Συµφωνία  
  Συµφωνία  
Συµφωνία  
 Συµφωνία  
  
Συµφωνία  
 Συµφωνία  
Ασυµφωνία  
 
 
Συµφωνία  
Συµφωνία  
Ασυµφωνία  
(1) Εφόσον  η αναπηρία  την οποία  αναγνωρίζουν  οι βελγικοί  φορείς  είναι  γενική . 
 
 
                                                 
1 Οι ενδείξεις  όσον  αφορά  τη συµφωνία  µεταξύ , αφενός , του Λουξε µβούργου  και, αφετέρου , της Γαλλίας  και του 
Βελγίου , θα επανεξετασθούν  από τεχνική  άποψη  για να ληφθούν  υπόψη  οι τροποποιήσεις  της εθνικής  
νοµοθεσίας  του Λουξε µβούργου . 
 
30.4.2004 EL Επίση µη Εφηµερίδα  της Ευρωπαϊκής  Ένωσης  L 166/ 
_______________________________________________________________________________ 
 115
 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ  VIII  
 
Περιπτώσεις  στις οποίες  η αυτοτελής  παροχή  είναι  ίση ή υψηλότερη  της αναλογικής  παροχής  
(Άρθρο  52, παράγραφος  4) 
 A. ∆ΑΝΙΑ  
 Όλες  οι αιτήσεις  συνταξιοδότησης  που αναφέρονται  στο νόµο περί κοινωνικών  συντάξεων , εκτός  
των συντάξεων  που περιλα µβάνονται  στο Παράρτη µα IX 
 B. ΓΑΛΛΙΑ  
 Όλες  οι αιτήσεις  για παροχές  σύνταξης  ή επιζώντων  δυνά µει των συστη µάτων  επικουρικής  
σύνταξης  για µισθωτούς  ή µη µισθωτούς  εργαζό µενους , µε την εξαίρεση  των αιτήσεων  συντάξεων  
γήρατος  ή επιζώντων  του συστή µατος επικουρικής  σύνταξης  του ιπταµένου προσωπικού  της 
πολιτικής  αεροπορίας  
 Γ. ΙΡΛΑΝ∆ΙΑ  
 Όλες  οι αιτήσεις  συνταξιοδότησης  λόγω  αποχωρήσεως  από την υπηρεσία , γήρατος  (βάσει  
ασφαλιστικών  εισφορών ), χηρείας  (βάσει  ασφαλιστικών  εισφορών ) 
 ∆. ΚΑΤΩ  ΧΩΡΕΣ  
 Σε περίπτωση  που ένα πρόσωπο  δικαιούται  σύνταξης  βάσει  του ολλανδικού  νόµου περί γενικής  
ασφάλισης  γήρατος  (AOW) 
 
30.4.2004 EL Επίση µη Εφηµερίδα  της Ευρωπαϊκής  Ένωσης  L 166/ 
_______________________________________________________________________________ 
 116
E. ΠΟΡΤΟΓΑΛΙΑ  
 
Αιτήσεις  για συντάξεις  αναπηρίας , γήρατος  και χηρείας , εξαιρου µένων  των περιπτώσεων  στις 
οποίες  το άθροισ µα των περιόδων  ασφάλισης  που συµπληρώθηκαν  υπό τη νοµοθεσία  
περισσοτέρων  του ενός κρατών  µελών  είναι  ίσο ή µεγαλύτερο  των 21 ηµερολογιακών  ετών , το 
άθροισ µα των εθνικών  ασφαλιστικών  περιόδων  είναι  ίσο ή µικρότερο  των 20 ετών , και ο 
υπολογισ µός γίνεται  βάσει  του άρθρου  11 του νοµοθετικού  διατάγ µατος αριθ. 35/2002, της 
19ης Φεβρουαρίου , το οποίο  ορίζει  τους κανόνες  για τον καθορισ µό του ποσού  της σύνταξης . Στις 
περιπτώσεις  αυτές , µε την εφαρ µογή ευνοϊκότερων  συντελεστών  υπολογισ µού της σύνταξης , 
ενδέχεται  το ποσό  της αναλογικής  παροχής  να είναι  ίσο ή υψηλότερο  από το ποσό  της ανεξάρτητης  
παροχής . 
 ΣΤ. ΣΟΥΗ∆ΙΑ  
 Εξαρτη µένες από τις αποδοχές  συντάξεις  γήρατος  (νόµος 1998:674), εξαρτη µένες από τις αποδοχές  
συντάξεις  επιζώντων  υπό µορφή  σύνταξης  αναπροσαρ µογής και επιδό µατος σύνταξης  τέκνου  εάν ο 
θάνατος  επήλθε  πριν από την 1η Ιανουαρίου  2003 και σύνταξης  χηρείας  (νόµος 2000:461 και 
νόµος 2000:462) 
 
30.4.2004 EL Επίση µη Εφηµερίδα  της Ευρωπαϊκής  Ένωσης  L 166/ 
_______________________________________________________________________________ 
 117
Ζ. ΗΝΩΜΕΝΟ  ΒΑΣΙΛΕΙΟ  
 
Όλες  οι αιτήσεις  συνταξιοδότησης  λόγω  αποχωρήσεως  από την υπηρεσία , συντάξεις  χηρείας  και 
παροχές  λόγω  θανάτου  (bereavement benefits) που καθορίζονται  σύµφωνα  µε τις διατάξεις  του 
Τίτλου  III, Κεφάλαιο  5 του κανονισ µού, πλην  των περιπτώσεων  κατά  τις οποίες  : 
 
(α) κατά  τη διάρκεια  οικονο µικού έτους  µε ηµεροµηνία έναρξης  την 6η Απριλίου  1975 ή 
µεταγενέστερη  : 
 
(i) ο ενδιαφερό µενος πραγ µατοποίησε  περιόδους  ασφάλισης , απασχόλησης  ή 
κατοικίας  υπό τη νοµοθεσία  του Ηνωµένου Βασιλείου  και ενός άλλου  κράτους  
µέλους · και 
 (ii) ένα (ή περισσότερα ) από τα αναφερό µενα στο στοιχείο  (i) οικονο µικά έτη δεν 
λογίζονται  ως έτη απόκτησης  της ιδιότητας  του δικαιούχου  κατά  την έννοια  της 
νοµοθεσίας  του Ηνωµένου Βασιλείου , 
 
(β) οι περίοδοι  ασφάλισης  που πραγ µατοποιήθηκαν  υπό την ισχύουσα  στο Ηνωµένο 
Βασίλειο  νοµοθεσία  για τις προ της 5ης Ιουλίου  1948 περιόδους  έχουν  ενδεχο µένως  
ληφθεί  υπόψη  για τους σκοπούς  του άρθρου  52, παράγραφος  1, στοιχείο  (β) του 
κανονισ µού δι’ εφαρ µογής περιόδων  ασφάλισης , απασχόλησης  ή κατοικίας  υπό τη 
νοµοθεσία  άλλου  κράτους  µέλους . 
  
30.4.2004 EL Επίση µη Εφηµερίδα  της Ευρωπαϊκής  Ένωσης  L 166/ 
_______________________________________________________________________________ 
 118
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ  IX 
 
Παροχές  και συµφωνίες  για τις οποίες  µπορεί  να εφαρ µοσθεί  το άρθρο  54 
 I. Παροχές  αναφερό µενες στο άρθρο  54, παράγραφος  2, στοιχείο  (α) το ποσό  των οποίων  είναι  
ανεξάρτητο  από τη διάρκεια  των περιόδων  ασφάλισης  ή κατοικίας  : 
 A. ΒΕΛΓΙΟ  
 
Παροχές  βάσει  της νοµοθεσίας  του γενικού  καθεστώτος  αναπηρίας , του ειδικού  καθεστώτος  
αναπηρίας  εργατών  ορυχείων  και του ειδικού  καθεστώτος  αναπηρίας  ναυτικών  εµπορικής  
ναυτιλίας  
 Παροχές  βάσει  της νοµοθεσίας  περί ασφαλίσεως  των αυτοαπασχολού µενων  κατά  του κινδύνου  
ανικανότητας  προς  εργασία  
 Παροχές  βάσει  της νοµοθεσίας  περί αναπηρίας  στο πλαίσιο  του συστή µατος υπερποντίων  
κοινωνικών  ασφαλίσεων  και το καθεστώς  αναπηρίας  των πρώην  υπαλλήλων  του Βελγικού  Κογκό  
και της Ρουάντα  - Ουρούντι . 
 
B. ∆ΑΝΙΑ  
 
Η πλήρης  εθνική  σύνταξη  γήρατος  που χορηγεί  η ∆ανία  µετά από 10 έτη κατοικίας  σε πρόσωπα  
στα οποία  έχει ήδη χορηγηθεί  σύνταξη  µέχρι την 1η Οκτωβρίου  1989 
 
Γ. ΕΛΛΑ∆Α  
 Οι παροχές  βάσει  των διατάξεων  του νόµου αριθ. 4169/1961 σχετικά  µε το καθεστώς  των 
γεωργικών  ασφαλίσεων  (ΟΓA) 
 
∆. ΙΣΠΑΝΙΑ  
 
Οι συντάξεις  επιζώντος  που χορηγούνται  βάσει  γενικών  και ειδικών  συνταξιοδοτικών  συστη µάτων , 
εξαιρου µένου του ειδικού  καθεστώτος  δηµοσίων  υπαλλήλων  
30.4.2004 EL Επίση µη Εφηµερίδα  της Ευρωπαϊκής  Ένωσης  L 166/ 
_______________________________________________________________________________ 
 119
E. ΓΑΛΛΙΑ  
 Η σύνταξη  αναπηρίας  δυνά µει του γενικού  συστή µατος κοινωνικής  ασφάλισης  ή του συστή µατος 
των µισθωτών  του γεωργικού  τοµέα 
 
Η σύνταξη  ανάπηρου  χήρου  ή χήρας  του γενικού  συστή µατος κοινωνικής  ασφάλισης  ή του 
συστή µατος των µισθωτών  του γεωργικού  τοµέα, όταν υπολογίζεται  µε βάση  τη σύνταξη  
αναπηρίας  του αποθανόντος  συζύγου  µετά από εκκαθάριση  κατ’ εφαρ µογή του άρθρου  52, 
παράγραφος  1, στοιχείο  α) 
 
ΣΤ. ΙΡΛΑΝ∆ΙΑ  
 
Σύνταξη  αναπηρίας  τύπου  Α 
 
Ζ. ΚΑΤΩ  ΧΩΡΕΣ  
 
Ο νόµος της 18ης Φεβρουαρίου  1966 περί της ασφάλισης  αναπηρίας  των µισθωτών , όπως  
τροποποιήθηκε  (WAO) 
 Ο νόµος της 24ης Απριλίου  1997 περί της ασφάλισης  αναπηρίας  των αυτοαπασχολου µένων , όπως  
τροποποιήθηκε  (WAZ) 
 
Ο νόµος της 21ης ∆εκε µβρίου  1995 περί της γενικής  ασφάλισης  των επιζώντων  εξαρτώ µενων  
ατόµων (ANW)  
 
H. ΦΙΝΛΑΝ∆ΙΑ  
 
Εθνικές  συντάξεις  σε πρόσωπα  που είναι  ανάπηρα  ή αποκτούν  αναπηρία  σε νεαρή  ηλικία  (νόµος 
περί εθνικών  συντάξεων  (547/93)) 
 
Εθνικές  συντάξεις  οι οποίες  καθορίζονται  σύµφωνα  µε τον νόµο περί εθνικών  συντάξεων  της 
8ης Ιουνίου  1956 και χορηγούνται  δυνά µει των µεταβατικών  κανόνων  του νόµου περί εθνικών  
συντάξεων  (547/93) 
 
Το πρόσθετο  ποσό  σύνταξης  τέκνου  σύµφωνα  µε τον νόµο περί συντάξεων  επιζώντων  της 
17ης Ιανουαρίου  1969 
 
30.4.2004 EL Επίση µη Εφηµερίδα  της Ευρωπαϊκής  Ένωσης  L 166/ 
_______________________________________________________________________________ 
 120
I. ΣΟΥΗ∆ΙΑ  
 
Εξαρτη µένες από τις αποδοχές  συντάξεις  επιζώντων  υπό µορφή  επιδό µατος σύνταξης  τέκνου  και 
σύνταξης  αναπροσαρ µογής εάν ο θάνατος  επήλθε  την 1η Ιανουαρίου  2003 ή αργότερα , εφόσον  ο 
αποθανών  είχε γεννηθεί  από το 1938 και µετά (νόµος 2000:461) 
 
II. Παροχές  αναφερό µενες στο άρθρο  54, παράγραφος  2, στοιχείο  β) του κανονισ µού, των 
οποίων  το ποσό  καθορίζεται  σε συνάρτηση  µε πλασ µατική  περίοδο  που θεωρείται  ότι έχει 
πραγ µατοποιηθεί  µεταξύ  της ηµεροµηνίας  επέλευσης  του κινδύνου  και µεταγενέστερης  
ηµεροµηνίας  
 A. ΓΕΡΜΑΝΙΑ  
 Οι συντάξεις  αναπηρίας  και επιζώντων  για τις οποίες  λαµβάνεται  υπόψη  µία συµπληρω µατική  
περίοδος   
 Οι συντάξεις  γήρατος  για τις οποίες  λαµβάνεται  υπόψη  µία ήδη πραγ µατοποιηθείσα  
συµπληρω µατική  περίοδος  
 B. ΙΣΠΑΝΙΑ  
 Οι συντάξεις  λόγω  αποχωρήσεως  από την υπηρεσία , αποχωρήσεως  λόγω  µόνιµης ανικανότητας  
(αναπηρία ) δυνά µει του ειδικού  καθεστώτος  δηµοσίων  υπαλλήλων , οι οποίες  οφείλονται  βάσει  του 
Τίτλου  I του ενοποιη µένου κειµένου του νόµου για τις συντάξεις  δηµοσίου , εάν κατά  τη στιγµή της 
επέλευσης  του κινδύνου  ο δικαιούχος  ήταν  δηµόσιος  υπάλληλος  εν ενεργεία  ή εξοµοιούµενος· 
συντάξεις  λόγω  θανάτου  και επιζώντων  (χήρες /χήροι , ορφανά , και γονείς ) οι οποίες  οφείλονται  
βάσει  του Τίτλου  I του ενοποιη µένου κειµένου του νόµου για τις συντάξεις  δηµοσίου , εάν κατά  τη 
στιγµή της επέλευσης  του κινδύνου  ο δικαιούχος  ήταν  δηµόσιος  υπάλληλος  εν ενεργεία  ή 
εξοµοιούµενος 
 Γ. ΙΤΑΛΙΑ  
 Ιταλικές  συντάξεις  ολικής  ανικανότητας  προς  εργασία  (inabilità) 
30.4.2004 EL Επίση µη Εφηµερίδα  της Ευρωπαϊκής  Ένωσης  L 166/ 
_______________________________________________________________________________ 
 121
∆. ΛΟΥΞΕΜΒΟΥΡΓΟ  
 
Οι συντάξεις  αναπηρίας  και επιζώντων  
 E. ΦΙΝΛΑΝ∆ΙΑ  
 Συντάξεις  το δικαίω µα στις οποίες  θεµελιώνεται  µε την απασχόληση , για τις οποίες  λαµβάνονται  
υπόψη  µελλοντικές  περίοδοι  σύµφωνα  µε την εθνική  νοµοθεσία  
 ΣΤ. ΣΟΥΗ∆ΙΑ  
 Επιδό µατα ασθενείας  και αντιστάθ µιση δραστηριότητας  υπό µορφή  εγγυη µένης παροχής  
(νόµος 1962:381) 
 Συντάξεις  επιζώντων  που υπολογίζονται  µε βάση  πλασ µατική  περίοδο  ασφάλισης  (νόµοι 2000:461 
και 2000:462) 
 Συντάξεις  γήρατος  υπό µορφή  εγγυη µένης σύνταξης  που υπολογίζεται  βάσει  ήδη 
πραγ µατοποιηθείσας  πλασ µατικής  περιόδου  (νόµος 1998:702) 
  III. Συµφωνίες  αναφερό µενες στο άρθρο  54, παράγραφος  2, στοιχείο  β), σηµείο (i) του 
κανονισ µού, µε σκοπό  να αποφεύγεται  ο υπολογισ µός της ίδιας  πλασ µατικής  περιόδου  πάνω  
από µία φορά  : 
 
Η Σύµβαση  Περί  Κοινωνικής  Ασφαλίσεως  της 28ης Απριλίου  1997 µεταξύ  της ∆ηµοκρατίας  της 
Φινλανδίας  και της Οµοσπονδιακής  ∆ηµοκρατίας  της Γερµανίας  
 Η Σύµβαση  Περί  Κοινωνικής  Ασφαλίσεως  της 10ης Νοεµβρίου  2000 µεταξύ  της ∆ηµοκρατίας  της 
Φινλανδίας  και του Μεγάλου  ∆ουκάτου  του Λουξε µβούργου  
 Η Σκανδιναβική  Σύµβαση  της 15ης Ιουνίου  1992 περί κοινωνικής  ασφαλίσεως  
 
30.4.2004 EL Επίση µη Εφηµερίδα  της Ευρωπαϊκής  Ένωσης  L 166/ 
_______________________________________________________________________________ 
 122
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ  X 
 
Ειδικές  µη ανταποδοτικού  τύπου  παροχές  σε χρήµα 
(Άρθρο  70, παράγραφος  2, στοιχείο  γ)) 
 
Το περιεχό µενο του παρόντος  Παραρτή µατος καθορίζεται  από το Ευρωπαϊκό  Κοινοβούλιο  και από 
το Συµβούλιο , σύµφωνα  µε τη Συνθήκη , το συντο µότερο  δυνατόν  και το αργότερο  πριν από την 
προβλεπό µενη στο άρθρο  91 ηµεροµηνία εφαρ µογής του παρόντος  κανονισ µού. 
  
30.4.2004 EL Επίση µη Εφηµερίδα  της Ευρωπαϊκής  Ένωσης  L 166/ 
_______________________________________________________________________________ 
 123
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ  XI 
 
Ειδικές  διατάξεις  για την εφαρ µογή της νοµοθεσίας  των κρατών  µελών  
(Άρθρα  51, παράγραφος  3, 56, παράγραφος  1 και 83) 
 
Το περιεχό µενο του παρόντος  Παραρτή µατος καθορίζεται  από το Ευρωπαϊκό  Κοινοβούλιο  και από 
το Συµβούλιο , σύµφωνα  µε τη Συνθήκη , το συντο µότερο  δυνατόν  και το αργότερο  πριν από την 
προβλεπό µενη στο άρθρο  91 ηµεροµηνία εφαρ µογής του παρόντος  κανονισ µού. 
  
________________________