ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ της 20ής Σεπτεμβρίου 1995 σχετικά με διαδικασία σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΟΚ) αριθ. 4064/89 του Συμβουλίου IV/M.553 - RTL/Veronica/Endemol (Το κείμενο στην αγγλική γλώσσα είναι το μόνο αυθεντικό) (96/346/ΕΚ)

Η ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ,

Έχοντας υπόψη:

τη συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας,

τον κανονισμό (ΕΟΚ) αριθ. 4064/89 του Συμβουλίου, της 21ης Δεκεμβρίου 1989, για τον έλεγχο των συγκεντρώσεων μεταξύ επιχειρήσεων (1), και ιδίως το άρθρο 8 παράγραφος 3 και το άρθρο 22,

την απόφαση της Επιτροπής, της 22ας Μαΐου 1995, να κινήσει τη διαδικασία στην προκειμένη περίπτωση,

Αφού δόθηκε στις ενδιαφερόμενες επιχειρήσεις η δυνατότητα να καταστήσουν γνωστές τις απόψεις τους σχετικά με τις αιτιάσεις της Επιτροπής,

μετά από διαβούλευση με τη συμβουλευτική επιτροπή συγκεντρώσεων (2),

Εκτιμώντας ότι:

(1) Στις 21 Απριλίου 1995, η Επιτροπή έλαβε αίτηση εκ μέρους της κυβέρνησης των Κάτω Χωρών σύμφωνα με το άρθρο 22 του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 4064/89 (κανονισμός συγκεντρώσεων) για να εξετάσει την προτεινόμενη κοινή επιχείρηση Holland Media Groep SA (HMG) μεταξύ της RTL 4 SA (RTL), της Vereniging Veronica Omroeporganisatie (Veronica) και της Endemol Entertainment Holding BV (Endemol). Η πράξη κοινοποιήθηκε στην κυβέρνηση των Κάτω Χωρών στις 23 Μαρτίου 1995 με ανακοίνωση Τύπου την οποία απέστειλαν τα μέλη στην κυβέρνηση των Κάτω Χωρών. Η αίτηση, σύμφωνα με το άρθρο 22, υποβλήθηκε εντός της προθεσμίας ενός μηνός που προβλέπεται στο άρθρο 22 παράγραφος 4.

(2) Αφού εξέτασε την προαναφερθείσα αίτηση, η Επιτροπή διαπίστωσε ότι η εν λόγω αίτηση ήταν αποδεκτή κατά την έννοια του άρθρου 22 του κανονισμού συγκεντρώσεων και ότι η συγκέντρωση δημιουργεί σοβαρές αμφιβολίες όσον αφορά το συμβιβάσμό της με την κοινή αγορά. Με απόφαση της 22ας Μαΐου 1995 η Επιτροπή κίνησε τη διαδικασία που προβλέπεται στο άρθρο 6 παράγραφος 1 στοιχείο γ) σε συνδυασμό με το άρθρο 22 του κανονισμού συγκεντρώσεων.

Ι. ΟΙ ΣΥΜΒΑΛΛΟΜΕΝΟΙ

(3) Η RTL είναι εταιρεία βάσει της νομοθεσίας του Λουξεμβούργου που προμηθεύει κυρίως ολλανδόφωνα ραδιοτηλεοπτικά προγράμματα που μεταδίδονται υπ' ευθύνη της Compagnie Luxembourgeoise de Tιlιdiffusion (CLT). Η CLT κατέχει - άμεσα και έμμεσα - το 47,27 % του μετοχικού κεφαλαίου της RTL. Η CLT αποτελεί ραδιοτηλεοπτική εταιρεία που δημιουργήθηκε βάσει της νομοθεσίας του Λουξεμβούργου και αναπτύσσει ραδιοτηλεοπτικές, εκδοτικές και συναφείς δραστηριότητες σε διάφορες εθνικές αγορές. Ο ενοποιημένος κύκλος εργασιών της CLT το 1993 ήταν 1 937 εκατομμύρια Ecu. Η ολλανδική εκδοτική εταιρεία NV Verenigd Bezit (VNU) κατέχει έμμεσα μερίδιο 38 % στην RTL. Η RTL μεταδίδει δύο εμπορικά τηλεοπτικά κανάλια στην ολλανδική γλώσσα, ήτοι το RTL 4 και το RTL 5, τα οποία απευθύνονται στις Κάτω Χώρες.

(4) Η Veronica αποτελεί ένωση που δημιουργήθηκε βάσει της νομοθεσίας των Κάτω Χωρών και, μέχρι το Σεπτέμβριο του 1995, ανέπτυσσε δραστηριότητες στην ολλανδική ραδιοτηλεοπτική αγορά ως δημόσιος ραδιοτηλεοπτικός οργανισμός. Η Veronica ήταν ένας από τους τρεις δημόσιους ραδιοτηλεοπτικούς οργανισμούς που μετέδιδαν τα προγράμματά τους στο δημόσιο κανάλι «Nederland 2». Το 1994 η Veronica ανακοίνωσε την πρόθεσή της να εγκαταλείψει το δημόσιο σύστημα ραδιοτηλεοπτικής μετάδοσης προκειμένου να καταστεί εμπορικός ραδιοτηλεοπτικός φορέας. Η απόφασή της να αποσυρθεί από το δημόσιο σύστημα ραδιοτηλεοπτικής μετάδοσης κατέστη δεσμευτική τον Ιανουάριο του 1995, δεδομένου ότι η Veronica δεν υπέβαλε αίτηση για τη χορήγηση νέας άδειας λειτουργίας δημόσιου ραδιοτηλεοπτικού φορέα από την 1η Σεπτεμβρίου 1995.

(5) Η Endemol είναι εταιρεία που δημιουργήθηκε βάσει της νομοθεσίας των Κάτω Χωρών ως αποτέλεσμα συγχώνευσης μεταξύ της JE Entertainment BV και της John de Mol Communications BV το 1994. Η Endemol αποτελεί ανεξάρτητο παραγωγό τηλεοπτικών προγραμμάτων, με κέντρο δραστηριοτήτων τις Κάτω Χώρες.

ΙΙ. Η ΠΡΑΞΗ

(6) Ο σκοπός της πράξης είναι η δημιουργία νέα επιχείρησης, ήτοι της HMG, η οποία θα αναλάβει τη διαμόρφωση δεσμών προγραμμάτων και την προμήθεια ραδιοτηλεοπτικών προγραμμάτων που θα μεταδίδει η ίδια, η CLT, η Veronica ή άλλοι στις Κάτω Χώρες και το Λουξεμβούργο. Δεδομένου ότι οι κανονικές διατάξεις αναστολής που ορίζονται στον κανονισμό για τις συγκεντρώσεις δεν εφαρμόζονται στις διαδικασίες που κινούνται βάσει του άρθρου 22, επετράπη στους συμβαλλόμενους να ολοκληρώσουν την πράξη στην περίπτωση αυτή, όπως περιγράφεται αναλυτικότερα στη συνέχεια.

Η RTL κατέχει το 51 % των μετοχών της HMG, ενώ η Veronica και η Endemol, μέσω της εταιρείας χαρτοφυλακίου Veronica Media Groep (VMG), κατέχουν το υπόλοιπο 49 %. Η RTL έχει επίσης αποκτήσει το 20 % του μετοχικού κεφαλαίου της Veronica Blad BV (θυγατρικής της Veronica που εκδίδει το εβδομαδιαίο τηλεοπτικό περιοδικό της Veronica) και το 24,99 % της Endemol.

(7) Όλες οι υπάρχουσες ραδιοτηλεοπτικές δραστηριότητες των συμβαλλόμενων που απευθύνονται στις Κάτω Χώρες μεταβιβάστηκαν στην HMG.

Τα πάγια στοιχεία που θα μεταβιβαστούν από την RTL περιλαμβάνουν τα τηλεοπτικά κανάλια RTL 4 και RTL 5 και τα συναφή πάγια στοιχεία, το ραδιοφωνικό κανάλι μουσικής ρόκ της RTL, το δικαίωμα της HMG να χρησιμοποιεί την άδεια μετάδοσης της CLT (παραχώρηση), τις δραστηριότητες που συνίστανται στην παροχή και τη διαμόρφωση δεσμών, κυρίως ολλανδόφωνων ραδιοτηλεοπτικών προγραμμάτων που θα μεταδίδονται στις Κάτω Χώρες και το Λουξεμβούργο, και τη συμμετοχή της κατά ποσοστό 50 % στη διαφημιστική εταιρεία IPN SA (IPN), η οποία πωλεί τηλεοπτικό διαφημιστικό χρόνο για τα κανάλια RTL 4 και RTL 5.

(8) Τα πάγια στοιχεία που μεταβιβάστηκαν από τη Veronica και την Endemol περιλαμβάνουν το τηλεοπτικό κανάλι της Veronica και τα συναφή πάγια στοιχεία και τις ραδιοφωνικές δραστηριότητες της Endemol (δηλαδή το κανάλι Holland FM Radio).

(9) Τα τηλεοπτικά προγράμματα της HMG μεταδίδονται από την 1η Σεπτεμβρίου 1995 μέσω τριών ξεχωριστών καναλιών. Τα κανάλια RTL 4 και RTL 5 μεταδίδονται με την άδεια μετάδοσης της CLT στο Λουξεμβούργο (concession). Το κανάλι Veronica μεταδίδεται βάσει ολλανδικής άδειας για εμπορική μετάδοση.

ΙΙΙ. ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗ

(10) Η πράξη συνίσταται σε συγκέντρωση κατά την έννοια του άρθρου 3 του κανονισμού συγκεντρώσεων. Η HMG αποτελεί κοινή επιχείρηση με χαρακτήρα συγκέντρωσης.

Αφενός [. . .] (*).

(11) [. . .] Ακόμη και σε περίπτωση που θα ήταν ορθή η ερμηνεία του άρθρου 3 παράγραφος 4 που προτείνουν οι συμβαλλόμενοι, [. . .] η Επιτροπή θεωρεί ότι πάλι θα ασκείται κοινός έλεγχος της HMG. Το γεγονός ότι προβλέπεται αποφασιστική ψήφος για μία μητρική εταιρεία σε περίπτωση που η επίτευξη συμβιβασμού είναι αδύνατη παρά τις προσπάθειες όλων των μητρικών εταιρειών, δεν σημαίνει απαραίτητα ότι δεν υφίσταται κοινός έλεγχος [βλέπε ανακοίνωση σχετικά με την έννοια της συγκέντρωσης, ΕΕ αριθ. C 385 της 31ης Δεκεμβρίου 1994, σ. 5 (παράγραφος 37)]. Αυτό συμβαίνει ιδιαίτερα στην περίπτωση που κάθε μητρική εταιρεία πραγματοποιεί συνεισφορά στην κοινή επιχείρηση που έχει ζωτική σημασία για τη λειτουργία της [παράγραφος 37]. Στην προκειμένη περίπτωση, ο βασικός στόχος της κοινής επιχείρησης είναι να συνδυάσει τα δύο κανάλια RTL με το νέο εμπορικό κανάλι Veronica και να εξασφαλίσει την προμήθεια προγραμμάτων από την Endemol, γεγονός που, σύμφωνα με τους συμβαλλόμενους, είναι ζωτικής σημασίας για τη διατήρηση του χαρακτήρα των καναλιών HMG. Κατά συνέπεια, τόσο η RTL όσο και η Veronica-Endemol θα πραγματοποιήσουν συνεισφορά η οποία είναι κρίσιμη για τη λειτουργία της HMG. Υπό τις συνθήκες αυτές, οι μητρικές εταιρείες της HMG μπορούν να διαχειριστούν την κοινή επιχείρηση μόνο με αμοιβαία συμφωνία επί των σημαντικότερων στρατηγικών αποφάσεων. Κατά συνέπεια, η αμφισβητούμενη αποφασιστική ψήφος της RTL θα χρησιμοποιείται στην πράξη μόνο σε εξαιρετικές καταστάσεις και δεν αποκλείει το ενδεχόμενο κοινού ελέγχου της κοινής επιχείρησης.

(12) Ωστόσο, ακόμη και στην περίπτωση που δεν υπήρχε κοινός έλεγχος της HMG κατά την έννοια του άρθρου 3 του κανονισμού συγκεντρώσεων, η συγκέντρωση πραγματοποιείται στην προκειμένη περίπτωση με τη μορφή απόκτησης του αποκλειστικού ελέγχου από την RTL των πάγιων στοιχείων που μεταβιβάστηκαν από την VMG στην HMG. Λόγω των ειδικών συνθηκών στην προκειμένη περίπτωση, το γεγονός αυτό δεν θα άλλαζε την εκτίμηση που παρατίθεται στη συνέχεια. Η εκτίμηση ιδίως των επιπτώσεων της συγκέντρωσης στην αγορά παραγωγής θα παρέμενε η ίδια, δεδομένου ότι διατηρείται ο διαρθρωτικός δεσμός της Endemol με την HMG (βλέπε παράγραφο 100 στη συνέχεια).

(13) Δεδομένου ότι οι μητρικές εταιρείες μεταβιβάζουν στην HMG ουσιαστικά όλες τις δραστηριότητές τους στις αγορές της κοινής επιχείρησης (εμπορικός ραδιοτηλεοπτικός τομέας στις Κάτω Χώρες), δεν υπάρχουν τα περιθώρια συντονισμού της ανταγωνιστικής συμπεριφοράς των μητρικών εταιρειών εκτός της κοινής επιχείρησης.

IV. ΜΗ ΚΟΙΝΟΤΙΚΗ ΔΙΑΣΤΑΣΗ

(14) Βάσει των στοιχείων που υπέβαλαν οι συμβαλλόμενοι, ο συνδυασμένος συνολικός κύκλος εργασιών τους σε διεθνή κλίμακα δεν υπερβαίνει το όριο των 5 δισεκατομμυρίων Ecu. Έπεται ότι η προτεινόμενη συγκέντρωση δεν έχει κοινοτική διάσταση κατά την έννοια του άρθρου 1.

(15) Κατά συνέπεια, δεν είναι σίγουρο εάν η VNU αποτελεί επιχείρηση που εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής του άρθρου 1 του κανονισμού συγκεντρώσεων. Εάν δεν είναι αυτή η περίπτωση, μόνον ένας από τους συμβαλλόμενους (η RTL) πραγματοποιεί συνολικό κύκλο εργασιών εντός της Κοινότητας άνω των 250 εκατομμυρίων Ecu.

V. ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΣΤΟ ΕΜΠΟΡΙΟ ΜΕΤΑΞΥ ΤΩΝ ΚΡΑΤΩΝ ΜΕΛΩΝ

(16) Η συγκέντρωση θίγει το εμπόριο μεταξύ των κρατών μελών κατά την έννοια του άρθρου 22 παράγραφος 3 του κανονισμού συγκεντρώσεων. Η σύσταση κοινής επιχείρησης θα επηρεάσει τους όρους πρόσβασης νέων επιχειρήσεων στην ολλανδική αγορά τηλεοπτικής μετάδοσης και διαφήμισης, συμπεριλαμβανομένων των ραδιοτηλεοπτικών οργανισμών που δεν προέρχονται από τις Κάτω Χώρες. Η σύσταση αυτή θα έχει επίσης επιπτώσεις στην ολλανδική αγορά για την απόκτηση προγραμμάτων σε ξένες γλώσσες (κυρίως αγγλικά). Επιπλέον, η κοινή επιχείρηση HMG έχει την έδρα της στο Λουξεμβούργο και η εκπομπή τουλάχιστον δύο καναλιών RTL 4 και RTL 5 πραγματοποιείται βάσει της άδειας (παραχώρηση) που έχει χορηγηθεί από το Μεγάλο Δουκάτο του Λουξεμβούργου. Επιπλέον, τα ολλανδικά δημόσια τηλεοπτικά κανάλια μεταδίδονται μέσω καλωδιακών δικτύων στο Βέλγιο. Μια αλλαγή στη διάρθρωση της ολλανδικής τηλεοπτικής αγοράς θα έχει, κατά συνέπεια, τουλάχιστον έμμεση επίπτωση στις τηλεοπτικές αγορές του Βελγίου. Επιπλέον, αν αλλάξουν οι νομοθετικές ρυθμίσεις στο Βέλγιο σχετικά με τη VTM, με αποτέλεσμα να καταστεί εντονότερος ο ανταγωνισμός που ασκείται από ξένα τηλεοπτικά κανάλια στην αγορά αυτή, ο ανταγωνισμός αυτός θα προέρχεται κυρίως από τα ολλανδικά εμπορικά κανάλια, συμπεριλαμβανομένων των καναλιών HMG.

VI. ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΒΑΣΕΙ ΤΟΥ ΑΡΘΡΟΥ 2 ΤΟΥ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΥ ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΕΩΝ

Α. Αγορές σχετικού προϊόντος

(17) Η συγκέντρωση επηρεάζει:

i) τις τηλεοπτικές μεταδόσεις.

Όπως εξηγείται κατωτέρω, οι τηλεοπτικοί οργανισμοί ανταγωνίζονται για τα μερίδια ακροαματικότητας. Εντούτοις, δεδομένου ότι δεν υπάρχει άμεση εμπορική σχέση μεταξύ των τηλεοπτικών οργανισμών που μεταδίδουν τα προγράμματά τους από «ελεύθερα» τηλεοπτικά κανάλια, όσον αφορά την «προσφορά», και των τηλεθεατών, όσον αφορά τη «ζήτηση», μπορεί να υποστηριχθεί ότι η τηλεοπτική μετάδοση δεν αποτελεί αγορά με τη στενή έννοια του όρου. Εφόσον δεν είναι απαραίτητο να ληφθεί κάποια απόφαση σχετικά με το θέμα αυτό για τους σκοπούς της παρούσας υπόθεσης, το θέμα μένει ανοικτό. Ωστόσο, δεδομένου ότι οι όροι «αγορά τηλεοπτικών μεταδόσεων» και «αγορά τηλεθεατών» χρησιμοποιούνται ευρέως από όλους τους ενδιαφερόμενους, στο πλαίσιο της παρούσας απόφασης υιοθετήθηκε η ορολογία που είναι γενικώς αναγνωρισμένη στον τομέα αυτόν,

ii) την αγορά τηλεοπτικής διαφήμισης,

iii) την αγορά για ανεξάρτητα παραγόμενα ολλανδικά τηλεοπτικά προγράμματα, δηλαδή τηλεοπτικές παραγωγές εξαιρουμένων των εσωτερικών παραγωγών των ολλανδικών ραδιοτηλεοπτικών οργανισμών.

Λαμβάνοντας υπόψη την ανταγωνιστική διάρθρωση της αγοράς, και δεδομένου ότι τα μερίδια αγοράς όσον αφορά τους ραδιοφωνικούς σταθμούς που μεταβιβάζονται στην HMG είναι πολύ χαμηλά, η Επιτροπή θεωρεί ότι η πράξη δεν δημιουργεί ούτε ενισχύει δεσπόζουσα θέση στις αγορές ραδιοφωνικής μετάδοσης και διαφήμισης.

(18) Οι συμβαλλόμενοι ισχυρίζονται ότι η έρευνα της Επιτροπής στην προκειμένη περίπτωση πρέπει να περιοριστεί στην αγορά τηλεοπτικής διαφήμισης, δεδομένου ότι η ολλανδική κυβέρνηση έχει καλέσει την Επιτροπή να εξετάσει το κατά πόσον η συγκέντρωση θα δημιουργήσει ή θα ενισχύσει δεσπόζουσα θέση που θα παρεμπόδιζε σημαντικά τον πραγματικό ανταγωνισμό στην αγορά τηλεοπτικής διαφήμισης των Κάτω Χωρών. Δεδομένου ότι η ολλανδική κυβέρνηση δεν έχει προσδιορίσει προβλήματα ανταγωνισμού σε σχέση με άλλες αγορές, οποιαδήποτε εξέταση άλλων αγορών θα υπερέβαινε, κατά την άποψη των συμβαλλόμενων, την εντολή που περιλαμβάνεται στην αίτηση της ολλανδικής κυβέρνησης.

(19) Η Επιτροπή δεν μπορεί να συμφωνήσει με τη γνώμη των συμβαλλόμενων. Πρώτον, το άρθρο 22 παράγραφος 3 δηλώνει ρητά ότι οι διαπιστώσεις της Επιτροπής αφορούν την εξεταζόμενη συγκέντρωση και όχι συγκεκριμένες πτυχές της, όπως, για παράδειγμα, αγορές ειδικού προϊόντος. Από την άποψη αυτή, το άρθρο 22 διαφέρει από το άρθρο 9. Σύμφωνα με το τελευταίο, η Επιτροπή μπορεί να παραπέμψει μια συγκέντρωση όσον αφορά μια ξεχωριστή αγορά σ' ένα κράτος μέλος, λαμβάνοντας υπόψη τα σχετικά προϊόντα και υπηρεσίες και τη γεωγραφική αγορά αναφοράς (άρθρο 9 παράγραφος 3). Γενικά, είναι δυνατόν να προσδιοριστούν οι αγορές στις οποίες προκύπτουν προβλήματα ανταγωνισμού, μόνον μετά την εξέταση της συγκέντρωσης που η Επιτροπή πρέπει να πραγματοποιήσει μετά από αίτημα της ενδιαφερόμενης κυβέρνησης. Από την άποψη αυτή, το άρθρο 22 προβλέπει την ίδια διαδικασία όπως και στις περιπτώσεις με κοινοτική διάσταση. Επιπλέον, θα ήταν δύσκολο για ένα κράτος μέλος να εκτιμήσει πλήρως τις αγορές στις οποίες ενδέχεται να παρουσιαστεί πρόβλημα ανταγωνισμού και όπου, όπως στην προκειμένη περίπτωση, το ενδιαφερόμενο κράτος μέλος, δεν έχει πραγματικές ελεγκτικές εξουσίες λόγω της έλλειψης εθνικών διατάξεων για τον έλεγχο των συγκεντρώσεων.

i) Τηλεοπτική μετάδοση (20) Όσον αφορά την τηλεοπτική μετάδοση, που συνήθως αναφέρεται ως η αγορά τηλεθεατών, οι τηλεοπτικοί οργανισμοί ανταγωνίζονται για τα μερίδια ακροαματικότητας. Αυτό ισχύει, ιδίως, για την εμπορική τηλεόραση που χρηματοδοτείται από τη διαφήμιση και για τους δημόσιους τηλεοπτικούς οργανισμούς που χρηματοδοτούνται τουλάχιστον εν μέρει από τη διαφήμιση, δεδομένου ότι τα μερίδια ακροαματικότητας στην αγορά τηλεοπτικής μετάδοσης αποτελούν καθοριστικό παράγοντα για την επιτυχία τους στις αγορές τηλεοπτικής διαφήμισης. Επίσης, ενδέχεται να υπάρχει ανταγωνισμός για τα μερίδια ακροαματικότητας μεταξύ, αφενός, των τηλεοπτικών οργανισμών που χρηματοδοτούνται μέσω της διαφήμισης και, αφετέρου, των δημόσιων τηλεοπτικών οργανισμών που χρηματοδοτούνται μόνο μέσω των τελών αδείας ή των προμηθευτών συνδρομητικής τηλεόρασης που χρηματοδοτούνται μέσω των τελών συνδρομής. Ακόμη και στην περίπτωση των τηλεοπτικών οργανισμών που δεν πραγματοποιούν τηλεοπτικές διαφημίσεις, τα μερίδια ακροαματικότητας παραμένουν ένας σημαντικός δείκτης της δημοτικότητας και της αποδοχής των καναλιών από το ευρύ κοινό.

Βάσει των πραναφερθέντων, η αγορά τηλεθεατών μπορεί να συμπεριλαμβάνει όλους τους τηλεοπτικούς οργανισμούς. Ωστόσο, όσον αφορά τις εμπορικές σχέσεις μεταξύ τηλεοπτικών οργανισμών, από την πλευρά της προσφοράς και των τηλεθεατών, από την πλευρά της ζήτησης, πρέπει να γίνει διάκριση μεταξύ της αγοράς τηλεοπτικών διαφημίσεων, όπου οι τηλεοπτικοί οργανισμοί ανταγωνίζονται για τα διαφημιστικά έσοδα και της αγοράς συνδρομητικής τηλεόρασης, στην οποία οι προμηθευτές ανταγωνίζονται για συνδρομητές.

(21) Στις Κάτω Χώρες, οι δημόσιοι τηλεοπτικοί οργανισμοί χρηματοδοτούνται μέσω των τελών αδείας και της διαφήμισης. Επιπλέον, υπάρχει ένας προμηθευτής συνδρομητικής τηλεόρασης. Για τους λόγους που προαναφέρθηκαν, όλοι οι τηλεοπτικοί οργανισμοί των οποίων τα προγράμματα διανέμονται στις Κάτω Χώρες συμπεριλαμβάνονται στην ανάλυση της αγοράς τηλεθεατών που παρατίθεται κατωτέρω.

Για παραδοσιακούς λόγους, όλα τα διαθέσιμα στοιχεία για τα μερίδια ακροαματικότητας στις Κάτω Χώρες περιλαμβάνουν πάντα το τμήμα της ακροαματικότητας που σχετίζεται με οικιακές συσκευές βίντεο. Μολονότι οι οικιακές συσκευές βίντεο δεν αποτελούν μέρος της αγοράς τηλεοπτικής μετάδοσης, η ανάλυση των μεριδίων ακροαματικότητας που παρατίθεται κατωτέρω συμπεριλαμβάνει επίσης τις οικιακές συσκευές βίντεο. Ωστόσο, αυτό δεν επηρεάζει την ανάλυση της περίπτωσης, διότι το μερίδιο ακροαματικότητας που αφορά τις οικιακές συσκευές βίντεο δεν σχετίζεται με τη θέση των τηλεοπτικών φορέων στην αγορά τηλεοπτικής διαφήμισης.

ii) Η αγορά τηλεοπτικής διαφήμισης (22) Ο ανταγωνισμός στην αγορά τηλεοπτικής διαφήμισης ασκείται είτε μέσω της εμπορικής σχέσης μεταξύ των τηλεοπτικών οργανισμών και των διαφημιστών άμεσα ή, εναλλακτικά, μέσω γραφείων που εκπροσωπούν τους διαφημιστές στις επαφές τους με τους τηλεοπτικούς οργανισμούς.

(23) Πρέπει να γίνει διάκριση μεταξύ της αγοράς τηλεοπτικής διαφήμισης και της διαφήμισης με άλλα μέσα μαζικής ενημέρωσης, ιδίως τα έντυπα ΜΜΕ. Οι καταναλωτές στους οποίους απευθύνονται οι διάφοροι τύποι διαφήμισης ενδέχεται να διαφέρουν σημαντικά. Επιπλέον, οι χρησιμοποιούμενες τεχνικές (π.χ. ταινίες μικρού μήκους για τηλεοπτική διαφήμιση, γραφιστικά για τα περιοδικά) καθώς και τα σχετικά έξοδα παραγωγής διαφέρουν ριζικά ανάλογα με το μέσο. Επιπλέον, οι τιμές όσον αφορά τους καταναλωτές στόχου είναι διαφορετικές. Στις Κάτω Χώρες, για παράδειγμα, το κόστος ανά χίλιες διαφημίσεις το 1993 ήταν 11,22 δολάρια ΗΠΑ για την τηλεοπτική διαφήμιση (μέσος όρος για μία ολόκληρη ημέρα), σε αντίθεση με 5,04 δολάρια ΗΠΑ για τη διαφήμιση στα περιοδικά (1). Μολονότι υπάρχουν διακυμάνσεις μεταξύ της τηλεοπτικής διαφήμισης και των άλλων μέσων μαζικής ενημέρωσης, που εξετάζονται διεξοδικότερα κατωτέρω, συνάγεται το συμπέρασμα ότι η τηλεοπτική διαφήμιση και η διαφήμιση στα έντυπα μέσα μαζικής ενημέρωσης αποτελούν ξεχωριστές αγορές.

iii) Η αγορά για ανεξάρτητα παραγόμενα ολλανδικά τηλεοπτικά προγράμματα, ήτοι τηλεοπτικές παραγωγές εξαιρουμένων των εσωτερικών παραγωγών (24) Όπως περιγράφεται διεξοδικότερα στις παραγράφους 89 έως 90, η ανεξάρτητη παραγωγή ολλανδικών τηλεοπτικών προγραμμάτων συνιστά αγορά σχετικού προϊόντος, η οποία είναι διαφορετική από την αγορά εσωτερικών παραγωγών που παράγονται από τους τηλεοπτικούς οργανισμούς. Οι εσωτερικές παραγωγές χρησιμοποιούνται κυρίως από τους τηλεοπτικούς οργανισμούς για αποκλειστικά δική τους χρήση. Οι εν λόγω παραγωγές δεν ανταγωνίζονται αυτές των ανεξάρτητων παραγωγών. Η αγορά για ανεξάρτητες παραγωγές χαρακτηρίζεται από την εμπορική σχέση μεταξύ των τηλεοπτικών οργανισμών που χρειάζονται προγράμματα για τα κανάλια τους και των ανεξάρτητων παραγωγών που είναι οι προμηθευτές των εν λόγω προγραμμάτων.

Β. Γεωγραφική αγορά

Τηλεοπτική μετάδοση (25) Η γεωγραφική αγορά αναφοράς για την τηλεοπτική μετάδοση περιορίζεται στην προκειμένη περίπτωση στις Κάτω Χώρες. Οι σχετικοί παράγοντες που πρέπει να ληφθούν υπόψη συμπεριλαμβάνουν το ισχύον κανονιστικό καθεστώς, τους υπάρχοντες γλωσσικούς φραγμούς, τους πολιτιστικούς παράγοντες και άλλους όρους ανταγωνισμού που χαρακτηρίζουν την εν λόγω αγορά. Από τα εν λόγω στοιχεία προκύπτει ότι υπάρχει μια σαφής διαφορά μεταξύ των Κάτω Χωρών και των άλλων χωρών.

(26) Όσον αφορά τη Φλάνδρα στο Βέλγιο, οι διαφορές στις κανονιστικές απαιτήσεις είναι τέτοιες. (π.χ. το ειδικό ολλανδικό σύστημα για τη δημόσια μετάδοση, αποκλειστική άδεια για την εμπορική τηλεόραση στο Βέλγιο για την VTM) που, από οικονομική άποψη, οι εμπορικές τηλεοπτικές εκπομπές που απευθύνονται στις Κάτω Χώρες συμμετέχουν στον ανταγωνισμό σε μια γεωγραφική αγορά που διακρίνεται ακόμη και από την εν λόγω γειτονική περιοχή. Επιπλέον, τα κανάλια RTL 4 και RTL 5 δεν διανέμονται στο Βέλγιο. Το Βέλγιο λαμβάνει τα κανάλια Nederland 1, 2 και 3, δεδομένου ότι αναμεταδίδονται από τα φλαμανδικά καλωδιακά δίκτυα. Ωστόσο, το 1994 το μερίδιό τους στη ζώνη υψηλής ακροαματικότητας (18.00 - 24.00) ήταν μόλις 3, 4 και 2 % αντίστοιχα (ενώ στην ολλανδική επικράτεια ήταν 16, 17 και 18 % αντίστοιχα). Η λήψη του βελγικού εμπορικού καναλιού VTM δεν είναι δυνατή στις Κάτω Χώρες, δεδομένου ότι διανέμεται μόνον μέσω των καλωδιακών δικτύων στο Βέλγιο. Τα φλαμανδικά δημόσια κανάλια TV 1 και TV 2 μεταδίδονται από τα καλωδιακά δίκτυα στις Κάτω Χώρες, όπου το 1994 επέτυχαν μερίδιο ακροαματικότητας στην υψηλή ζώνη ακροαματικότητας μόνο 2 και 1 % αντίστοιχα (ενώ το κοινό μερίδιό τους στη βελγική τηλεοπτική αγορά είναι 22 %). Οι πολιτιστικοί φραγμοί συνιστούν σημαντικό εμπόδιο για την αλληλοδιείσδυση των ολλανδικών και βελγικών τηλεοπτικών αγορών. Τα τηλεοπτικά προγράμματα μεταδίδονται στην ίδια γλώσσα στο Βέλγιο και στις Κάτω Χώρες. Ωστόσο, οι διαφορές στην προφορική έκφραση, τις εθνικές αισθητικές επιλογές και τις προτιμήσεις για μια ορισμένη τηλεοπτική προσωπικότητα σε σχέση με κάποια άλλη είναι τέτοιες που, σύμφωνα με τους συμβαλλόμενους και όλους του άλλους τηλεοπτικούς οργανισμούς και παραγωγούς με τους οποίες ήλθε σε επαφή η Επιτροπή, οι τηλεοπτικές αγορές στις Κάτω Χώρες και τη φλαμανδική περιοχή του Βελγίου πρέπει να θεωρηθούν ως ξεχωριστές γεωγραφικές αγορές.

Τηλεοπτική διαφήμιση (27) Υπάρχει επίσης μια ξεχωριστή γεωγραφική αγορά για τις τηλεοπτικές διαφημίσεις που απευθύνονται στους ολλανδούς καταναλωτές, η οποία διαφέρει από την αγορά τηλεοπτικής διαφήμισης στο Βέλγιο.

(28) Οι όροι του ανταγωνισμού είναι ριζικά διαφορετικοί όσον αφορά τον ανταγωνισμό για τα διαφημιστικά έσοδα. Στις Κάτω Χώρες, η εταιρεία IPN, κατά 50 % θυγατρική της RTL, ανταγωνίζεται τη STER, την κοινή επιχείρηση των δημόσιων ραδιοτηλεοπτικών οργανισμών, για τα έσοδα διαφήμισης. Στο Βέλγιο, η VTM ήταν μέχρι πρόσφατα το μόνο εμπορικό κανάλι που μπορούσε να πωλεί εμπορικές διαφημίσεις. Ο ολλανδικός οργανισμός STER (που είναι ο μόνος που μπορεί να ληφθεί υπόψη, δεδομένου ότι το RTL 4 και το RTL 5 δεν μεταδίδονται στο Βέλγιο), που πωλεί διαφημιστικό χρόνο στους ολλανδούς δημόσιους τηλεοπτικούς φορείς, δεν εξετάζει τις επιπτώσεις της διαφήμισης στη Φλάνδρα, γεγονός που σημαίνει ότι δεν συμπεριλαμβάνει το τηλεοπτικό κοινό της περιοχής αυτής στα δελτία ακροαματικότητάς του. Ομοίως, το VTM δεν πωλεί διαφημιστικό χρόνο στις Κάτω Χώρες. Επιπλέον, οι κανονιστικοί κανόνες σχετικά με τη διαφήμιση διαφέρουν στο Βέλγιο και τις Κάτω Χώρες (για παράδειγμα, στο Βέλγιο υπάρχουν περιορισμοί όσον αφορά τα εμπορικά μηνύματα που απευθύνονται στα παιδιά την ώρα των παιδικών προγραμμάτων, και σχετικά με την αναφορά της τιμής κατά τη διάρκεια των τηλεοπτικών διαφημίσεων). Επιπλέον, όπως αναφέρθηκε ανωτέρω και για την τηλεοπτική μετάδοση, υπάρχουν πολιτιστικοί φραγμοί (διαφορές στην προφορική έκφραση, τις αισθητικές επιλογές, τις προτιμήσεις για έναν ορισμένο παρουσιαστή διαφήμισης έναντι κάποιου άλλου) που πρέπει να ληφθούν υπόψη κατά την εκτίμηση της γεωγραφικής αγοράς και που οδηγούν στο συμπέρασμα ότι, για τις τηλεοπτικές διαφημίσεις, υπάρχει μια ξεχωριστή γεωγραφική αγορά που περιορίζεται στην επικράτεια των Κάτω Χωρών.

Ανεξάρτητες ολλανδικές τηλεοπτικές παραγωγές (29) Υπάρχει μια ξεχωριστή γεωγραφική αγορά για τις ανεξάρτητες ολλανδικές τηλεοπτικές παραγωγές. Η βελγική περιοχή της Φλάνδρας πρέπει να εξαιρεθεί από την αγορά αναφοράς. Οι πολιτιστικές διαφορές είναι τέτοιες που στην ουσία καμία ολλανδική παραγωγή δεν αγοράζεται από το Βέλγιο και αντίστροφα καμία βελγική παραγωγή δεν αγοράζεται από τις Κάτω Χώρες. Αυτό επιβεβαιώθηκε από την έρευνα της Επιτροπής για το συγκεκριμένο θέμα: από όλους τους ολλανδούς παραγωγούς που ερωτήθηκαν σχετικά -συμπεριλαμβανομένης της Endemol- μόνο τρεις ανέφεραν ότι έχουν πωλήσει ορισμένες τηλεοπτικές παραγωγές στο Βέλγιο. Η αξία των εν λόγω πωλήσεων είναι ελάχιστη συγκρινόμενη με τη συνολική αξία της ολλανδικής ανεξάρτητης παραγωγής. Οι διαφορές μεταξύ των τηλεοπτικών παραγωγών των δύο χωρών είναι ιδιαίτερα σημαντικές όσον αφορά τα ψυχαγωγικά προγράμματα, για παράδειγμα τα μουσικοχορευτικά προγράμματα και τις κωμωδίες καταστάσεων και για τα προγράμματα πολιτικού και πολιτιστικού περιεχομένου. Ένα πρόγραμμα που χρησιμοποιεί ηθοποιούς διάσημους στις Κάτω Χώρες αλλά όχι στη Φλάνδρα δύσκολα προσελκύει κοινό στη φλαμανδική περιοχή του Βελγίου και, αντίστοιχα, τα προγράμματα που παράγονται για το βελγικό κοινό δύσκολα προσελκύουν το ολλανδικό.

Γ. Συνέπειες της συγκέντρωσης

(30) Οι τρεις αγορές που προαναφέρθηκαν συνδέονται κατά τρόπο που η θέση της HMG ή των μητρικών της εταιρειών στη μια αγορά έχει άμεσο αντίκτυπο στη θέση τους στις άλλες αγορές. Το μερίδιο ακροαματικότητας στην αγορά τηλεθεατών αποτελεί σημαντικό παράγοντα για τον προσδιορισμό της θέσης που κατέχει μια εταιρεία στην αγορά τηλεοπτικών διαφημίσεων. Η επίτευξη υψηλών εσόδων στην αγορά διαφημίσεων επιτρέπει την απόκτηση δημοφιλέστερων προγραμμάτων και αθλητικών δικαιωμάτων, που στη συνέχεια βελτιώνει τη θέση μιας εταιρείας στην αγορά των τηλεθεατών. Η πρόσβαση στα δημοφιλέστερα προγράμματα ενισχύουν τη θέση στις αγορές τηλεοπτικής διαφήμισης και τηλεθεατών, ενώ η σύνδεση της Endemol ως παραγωγού με το μεγαλύτερο ραδιοτηλεοπτικό φορέα των Κάτω Χωρών ενισχύει τη θέση της στην αγορά ανεξάρτητης παραγωγής. Όπως περιγράφεται διεξοδικά κατωτέρω, ιδίως ο συνδυασμός των δυνάμεων των εταίρων στο πλαίσιο της HMG τοποθετεί τόσο την κοινή επιχείρηση όσο και την Endemol σε μια πολύ ισχυρή θέση σε σχέση με τους αντίστοιχους ανταγωνιστές τους.

1. Τηλεοπτική μετάδοση i) Η διάρθρωση της ολλανδικής αγοράς τηλεοπτικής μετάδοσης πριν από τη σύσταση της HMG (31) Η τηλεοπτική μετάδοση στις Κάτω Χώρες περιλαμβάνει δημόσιους και εμπορικούς ραδιοτηλεοπτικούς φορείς. Εκτός από τα κανάλια που απευθύνονται ειδικά στις Κάτω Χώρες, υπάρχουν και κανάλια από το εξωτερικό που δεν απευθύνονται ειδικά στις Κάτω Χώρες και μεταδίδονται μέσω του ολλανδικού καλωδιακού δικτύου.

(32) Ο δημόσιος τομέας μεταδίδει τρία κανάλια, συγκεκριμένα, το Nederland 1, 2 και 3. Τα εν λόγω κανάλια διαχειρίζεται η Nederlandse Omroepprogramma Stichting (NOS) εξ ονόματος των οκτώ σημαντικότερων δημόσιων ραδιοτηλεοπτικών οργανισμών [Algemene Omroepvereniging (AVRO), Vereniging Evangelische Omroep (ΕΟ), Katholieke Radio Omroep (KRO), Nederlandse Christelijke Radio Vereniging (NCRV), TROS, Omroepvereniging VARA (VARA), Veronica Omroep Organisatie (VOO) - Veronica -, Omroepvereniging VPRO (VPRO). Ο NOS είναι ένας κεντρικός οργανισμός που παρέχει διοικητικές υπηρεσίες και μεταδίδει και ο ίδιος, κυρίως ειδήσεις και αθλητικά προγράμματα. Οι εν λόγω οργανισμοί υπάγονται στο καθεστώς «Α» (που καθορίζει το χρόνο μετάδοσης που δικαιούται κάθε οργανισμός, δηλαδή 676 τηλεοπτικές ώρες ετησίως σε καθορισμένο κανάλι) το οποίο ισχύει όταν ένας οργανισμός αποκτήσει το λιγότερο 450 000 μέλη. Παραδοσιακά, οι εν λόγω διαφορετικοί οργανισμοί αντανακλούν τις πολιτιστικές και πολιτικές διαφορές που υπάρχουν στις Κάτω Χώρες και περιλαμβάνουν προτεστάντες, καθολικούς, φιλελεύθερους και σοσιαλιστές. Σύμφωνα με το OMROEP Handboek 1994/95 (σελίδα 2), τα βασικά χαρακτηριστικά των σημαντικότερων οκτώ οργανισμών είναι τα ακόλουθα:

>ΘΕΣΗ ΠΗΝΑΚΑ>

Ο συνολικός αριθμός των μελών των εν λόγω ενώσεων (4 983 000 μέλη) αντιπροσωπεύει το 89 % των ολλανδικών νοικοκυριών. Η διάρθρωση κάθε καναλιού, όπως κατανέμεται μεταξύ των εν λόγω ενώσεων, είναι η ακόλουθη:

>ΘΕΣΗ ΠΗΝΑΚΑ>

Η Commissariaat voor de Media καθορίζει το χρόνο μετάδοσης ως αναλογία του συνολικού χρόνου μετάδοσης που χορηγείται σε κάθε ένα από τους εν λόγω οργανισμούς, καθώς και τις μέρες ή τις περιόδους εντός της ημέρας που μπορούν να μεταδίδουν. Επιπλέον η Commissariaat μοιράζει το χρόνο μετάδοσης των τριών καναλιών σε περισσότερους από 35 άλλους ραδιοτηλεοπτικούς οργανισμούς και φορείς, όπως εκπαιδευτικές ενώσεις (EDUCOM, NOT, RVU και Teleac), εκκλησίες (IKON, RKK), και πολιτιστικές και κοινωνικές ομάδες (π.χ. HOS, Socutera, etc.), το Minister van Algemene Zaken (Υπουργείο εσωτερικών) και τα πολιτικά κόμματα.

(33) Η διάρθρωση των δημόσιων τηλεοπτικών φορέων που προκύπτει από την εν λόγω διάταξη είναι πολυσύνθετη και στερείται ευελιξίας. Για να μπορέσουν να μεταδώσουν οι εν λόγω οργανισμοί πρέπει να συνεννοηθούν μεταξύ τους. Ο συντονισμός του προγραμματισμού τους παρουσιάζει προς το παρόν δυσκολίες. Η ολλανδική κυβέρνηση πληροφόρησε την Επιτροπή για τις προσπάθειές της να βελτιώσει το συντονισμό του προγραμματισμού μεταξύ των οργανισμών. Οι εν λόγω προσπάθειες κινούνται προς δύο κατευθύνσεις, προκειμένου να βελτιωθεί ο κατακόρυφος συντονισμός μεταξύ των ραδιοτηλεοπτικών οργανισμών στα ίδιο κανάλι και ταυτόχρονα να επιτευχθεί οριζόντιος συντονισμός μεταξύ των διαφορετικών καναλιών. Ωστόσο, είναι αμφίβολο εάν οι εν λόγω προσπάθειες οδηγήσουν σε σημαντική μεταβολή κατά τη διάρκεια της επόμενης πενταετίας. Οι διαφορές απόψεων και πολιτικών προσανατολισμών είναι τέτοια που ο κάθετος συντονισμός θα συνεχίσει να παρουσιάζει δυσκολίες στην πράξη τουλάχιστον για κάποια χρόνια, και ο οριζόντιος συντονισμός θα είναι, πιθανώς, περιορισμένος όσον αφορά το τρέχον περιεχόμενο των προγραμμάτων.

(34) Οι εμπορικοί ραδιοτηλεοπτικοί φορείς στις Κάτω Χώρες περιλαμβάνουν κανάλια που μεταδίδονται στα ολλανδικά και κανάλια που μεταδίδονται σε ξένη γλώσσα. Τα κανάλια που μεταδίδονται στα ολλανδικά περιλαμβάνουν το RTL 4 και το RTL 5 και ορισμένα κανάλια ειδικού ενδιαφόροντος, όπως το Kindernet και το Eurosport. Επιπλέον, υπάρχουν και νέα κανάλια, στα οποία συμπεριλαμβάνεται το κανάλι SBS 6 (που προβλέπεται να αρχίσει να μεταδίδεται από το Σεπτέμβριο του 1995) και κανάλια ειδικού ενδιαφέροντος, όπως το TV 10 Gold και το The Music Factory, που άρχισαν να μεταδίδουν το Μάιο του τρέχοντος έτους. Στα ξενόγλωσσα κανάλια συμπεριλαμβάνονται τα: ARD, WDR, BBC, TV5, RAI.

(35) Ενώ τα δημόσια κανάλια διανέμονται με καλωδιακή και επίγεια μετάδοση (που καλύπτει το 98 % των ολλανδικών νοικοκυριών), οι εμπορικοί τηλεοπτικοί φορείς διανέμονται κυρίως μέσω καλωδιακών δικτύων. Το 1994, το RTL 4 και RTL 5 είχε πρόσβαση περίπου στο 93 % των ολλανδικών νοικοκυριών. Για να μπορέσει μια εταιρεία και μεταδώσει στις Κάτω Χώρες, πρέπει να αποδείξει ότι έχει πρόσβαση τουλάχιστον στο 30 % του πληθυσμού που συνδέεται με τα καλωδιακά δίκτυα για το πρώτο έτος μετάδοσης και 60 % του πληθυσμού κατά το δεύτερο έτος μετάδοσης. Ωστόσο, κατά τα φαινόμενα, αυτή η νομική απαίτηση ενδέχεται να εγκαταλειφθεί στο μέλλον, σύμφωνα με τις τρέχουσες προτάσεις τροποποίησης του νόμου για το ΜΜΕ στο σημείο αυτό.

(36) Η RTL άρχισε να μεταδίδει στις Κάτω Χώρες το 1989 όταν εισήχθη το RTL 4. Πριν από το έτος αυτό, τα δημόσια κανάλια κατείχαν περίπου το 80 % της ολλανδικής αγοράς τηλεθεατών. Μέχρι το 1992 το μερίδιο τους μειώθηκε στο 53 % της συνολικής ακροαματικότητας. Ο ετήσιος μέσος όρος των μεριδίων αγοράς στην ολλανδική τηλεοπτική αγορά είναι (στοιχεία 1994 στη ζώνη υψηλής ακροαματικότητας, ήτοι 18:00 - 24:00) τα ακόλουθα:

>ΘΕΣΗ ΠΗΝΑΚΑ>

Το 1994 οι δημόσιοι ραδιοτηλεοπτικοί φορείς επέτυχαν μερίδιο αγοράς 51 %, το RTL 4 και RTL 5 32 %, και οι υπόλοιποι ραδιοτηλεοπτικοί οργανισμοί 17 %. Κατά το πρώτο τρίμηνο του 1995 τα μερίδια αγοράς των RTL 4 και RTL 5 αυξήθηκαν σε 34,3 %.

ii) Η δομή της αγοράς τηλεοπτικών εκπομπών στις Κάτω Χώρες μετά τη συγκέντρωση (37) Σύμφωνα με την προαναγγελθείσα πρόθεσή της, η Veronica δεσμεύτηκε να αποσυρθεί από το δημόσιο σύστημα εκπομπών στις αρχές του 1995 και να καταστεί καθαρά εμπορικός τηλεοπτικός φορέας, που θα λειτουργεί επτά ημέρες την εβδομάδα αντί για δυόμισι. Η Veronica έχει αποκτήσει άδεια λειτουργίας ως εμπορικό κανάλι από τις ολλανδικές αρχές και άρχισε τις εκπομπές της από την 1η Σεπτεμβρίου 1995.

(38) Εάν δεν είχε συσταθεί η HMG, η Veronica θα αποτελούσε τον μεγαλύτερο εμπορικό ανταγωνιστή της RTL 4 και RTL 5. Η σύσταση, όμως, της κοινής επιχείρησης θα έχει ως αποτέλεσμα το συντονισμό των προγραμμάτων των RTL 4, RTL 5 και Veronica. Συνεπώς, η HMG θα αποτελεί τον μεγαλύτερο τηλεοπτικό φορέα των Κάτω Χωρών.

(39) Στο επιχειρησιακό πρόγραμμα της HMG (που καταστρώθηκε τον Ιανουάριο του 1995), τα μέρη αναμένουν ότι τα τρία κανάλια θα αποκτήσουν συνολικό μερίδιο τηλεθεατών [. . .] το 1996 (RTL 4 [. . .] και RTL 5 [. . .] και Veronica [. . .] ). Τα μέρη ισχυρίζονται τώρα ότι τα στοιχεία αυτά πρέπει να προσαρμοστούν επειδή θεωρούν ότι ο νέος εμπορικός τηλεοπτικός φορέας SBS, που άρχισε τις εκπομπές του στα τέλη Αυγούστου 1995, θα επιτύχει καλύτερη θέση στην αγορά από ότι τα μέρη αρχικά υπολόγιζαν. Τα μέρη αναμένουν ότι η HMG θα επιτύχει μερίδιο τηλεθεατών [. . .] σε περίπτωση που η SBS φθάσει το 4 % και [. . .] σε περίπτωση που η SBS φθάσει το 8 %.

(40) Η θέση της HMG στην τηλεοπτική αγορά θα εξαρτηθεί, αφενός, από τις ιδιαιτερότητες του συνδυασμού αυτού και, αφετέρου, από την ικανότητα των δημόσιων και των άλλων εμπορικών τηλεοπτικών φορέων, ιδίως της SBS, να την ανταγωνιστούν.

iii) Πλεονεκτήματα της HMG (41) Οι RTL 4 και RTL 5 αποτελούν τα μόνα ολλανδικά κανάλια που προσφέρουν ένα άρτιο πρόγραμμα σήμερα. Το κανάλι RTL 4 λειτουργεί από το 1989 και έχει μέσο μερίδιο ακροατηρίου 26 %. Τα προγράμματά του απευθύνονται κυρίως στις οικογένειες. Μια κατηγορία τηλεθεατών ειδικού ενδιαφέροντος αποτελούν οι νοικοκυρές. Η RTL 4 μπορεί να χαρακτηριστεί ως ο σταθμός των «αστέρων» και η εικόνα που προβάλλει βασίζεται κυρίως σε προγράμματα διασκέδασης. Η επιτυχία της RTL 4 στο πλαίσιο αυτό αποδεικνύεται από το γεγονός ότι από τα 56 μη αθλητικά προγράμματα με τη μεγαλύτερη ακροαματικότητα την περίοδο 1993/94, τα 33 ήταν της RTL 4. Το κανάλι RTL 5 συστάθηκε το 1993 και εν τω μεταξύ έχει φθάσει μέσο μερίδιο ακροαματικότητας 6 %. Τα προγράμματα του απευθύνονται κατά ένα μέρος στη νεολαία.

Επειδή η RTL 4 ανήκει στον όμιλο CLT έχει πρόσβαση στους άφθονους πόρους του ομίλου αυτού ο οποίος διαθέτει ισχυρά και επιτυχή τηλεοπτικά κανάλια σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες.

(42) Η Veronica αποτελεί,. κατά γενική ομολογία, το δημοφιλέστερο δημόσιο τηλεοπτικό φορέα. Τις ημέρες που εξέπεμπε στο Nederland 2, το μερίδιο ακροατηρίου της Veronica κυμάνθηκε από 17 % τον Ιούνιο και τον Ιούλιο του 1994 μέχρι 25 % τον Νοέμβριο του 1994. Η Veronica αποτελεί τον τηλεοπτικό φορέα με τον μεγαλύτερο αριθμό μελών (πάνω από ένα εκατομμύριο μέλη έναντι 500 000 έως 600 000 για καθένα από τους άλλους φορείς). Η Veronica στοχεύει κυρίως τη νεολαία, και ιδίως της ηλικίες 20 έως 34 ετών, συμπεριλαμβανομένων των νεαρών οικογενειών. Επίσης, απευθύνεται κάπως περισσότερο στους άρρενες από τα κανάλια της RTL. Όπως δείχνει και το σύνθημά της «νέο, ατίθασο και συναρπαστικό», η εικόνα που προβάλλει είναι εκείνη ενός σύγχρονου και δυναμικού τηλεοπτικού σταθμού. Στα επιτυχημένα προγράμματά του περιλαμβάνονται, π.χ. το εβδομαδιαίο πρόγραμμα με θέμα περιστατικά από τη ζωντανή πραγματικότητα (reality show) «All you need is love» που είναι το δημοφιλέστερο μη αθλητικό πρόγραμμα.

(43) Ο συνδυασμός των τριών καναλιών RTL 4, RTL 5 και Veronica επιτρέπει στην HMG να συντονίζει τα προγράμματά τους έτσι ώστε να προσελκύεται το μεγαλύτερο δυνατό κοινό και να εξουδετερώνονται τα ανταγωνιστικά κανάλια. Σε αντίθεση με την περίπτωση όπου η Veronica θα λειτουργούσε ως ανεξάρτητο τηλεοπτικό κανάλι, δεν θα υπάρχει ανταγωνισμός μεταξύ της Veronica και των καναλιών της RTL. Αντίθετα, η HMG θα συντονίζει την στόχευση των διαφόρων κατηγοριών τηλεθεατών και θα προσφέρει συμπληρωματικά προγράμματα και στα τρία προγράμματα καθόλη τη διάρκεια της ημέρας.

(44) Οι μεγάλες κατηγορίες τηλεθεατών καλύπτονται από την RTL 4 και την Veronica. Επομένως, η RTL 5 μπορεί να χρησιμεύει ως «επιθετικό κανάλι» που θα κάνει άμεση αντίπραξη στα προγράμματα των άλλων καναλιών και, ιδίως, στα προγράμματα νεοεισερχόμενων στην αγορά καναλιών. Μάλιστα, στο «δελτίο τάσεων» της HMG, που απευθύνεται στο προσωπικό της, ο διευθυντής προγραμματισμού της δήλωσε ότι το RTL 5 θα αποτελέσει το επιθετικό κανάλι και ότι θα είναι ο πλέον ευέλικτος σταθμός των Κάτω Χωρών ο οποίος, με τα προγράμματά του, θα προλαμβάνει τις κινήσεις των ανταγωνιστικών καναλιών όποτε χρειασθεί.

(45) Ο συνδυασμός των καναλιών της RTL με την Veronica ενισχύεται περαιτέρω από τον διαρθρωτικό δεσμό της HMG με την Endemol, μία από τις μητρικές επιχειρήσεις. Όπως αναφέρεται αναλυτικότερα παρακάτω (βλέπε παράγραφοι 91 έως 97), η Endemol αποτελεί κατά πολύ τον μεγαλύτερο ανεξάρτητο ολλανδικό φορέα παραγωγής τηλεοπτικών προγραμμάτων. Η Endemol παράγει και κατέχει δικαιώματα για τα δημοφιλέστερα τηλεοπτικά προγράμματα. Διαθέτει προνομιακή πρόσβαση σε επιτυχημένους τύπους προγραμμάτων και έχει υπογράψει συμβόλαια με τις δημοφιλέστερες τηλεοπτικές προσωπικότητες, πολλά δε από αυτά σε αποκλειστική βάση. Η Endemol υπήρξε ήδη προμηθευτής των RTL 4 και RTL 5 στο παρελθόν καθώς και της Veronica. Ωστόσο, η σχέση αυτή βασίζεται πλέον σε έναν διαρθρωτικό δεσμό ο οποίος εγγυάται την προνομιακή πρόσβαση των τριών καναλιών στις επιτυχέστερες παραγωγές της Endemol. Παρότι η προνομιακή αυτή πρόσβαση απορρέει από τον διαρθρωτικό δεσμό, μαρτυρείται και από τη συμφωνία παραγωγής μεταξύ HMG και Endemol, όπου μεταξύ άλλων χορηγείται στην HMG [. . .].

(46) Άλλος μέτοχος της HMG είναι η VNU, μια από τις μεγαλύτερες ολλανδικές εκδοτικές επιχειρήσεις, η οποία εκδίδει πολυάριθμα οικογενειακά εβδομαδιαία περιοδικά γενικού περιεχομένου (όπως τα Libelle, Magriet, Panorama, Story και Niewe Revue) που συνδυάζουν πληροφορίες για τα τηλεοπτικά προγράμματα με άλλα στοιχεία που ενδεχομένως προωθούν συγκεκριμένα προγράμματα και «αστέρες». Η ύπαρξη διαρθρωτικού δεσμού μεταξύ ενός τηλεοπτικού φορέα και ενός εκδοτικού οίκου που, μεταξύ άλλων, ασχολείται με τηλεοπτικά θέματα μπορεί να χρησιμεύσει για την προώθηση των προγραμμάτων του τηλεοπτικού φορέα. Αυτό μπορεί να συμβεί παρά την ύπαρξη καταστατικού χάρτη για την ανεξαρτησία του τύπου, επειδή από πείρα είναι γνωστό ότι οι ιδιοκτήτες των εκδοτικών μέσων τείνουν να επηρεάζουν τον γενικό προσανατολισμό των μέσων. Πέραν αυτού, είναι δυνατή και η άμεση συνεργασία μεταξύ των τηλεοπτικών φορέων και των ιδιοκτητών εκδοτικών οίκων που συνδέονται μεταξύ τους. Παράδειγμα αποτελεί το περιοδικό για θέματα υγείας και ομορφιάς Top Santι στο οποίο η VNU συμμετέχει κατά 40 %. Το περιοδικό αυτό σχετίζεται με την ομώνυμη τηλεοπτική εκπομπή της RTL 4. Κανείς άλλος ολλανδικός τηλεοπτικός φορέας δεν τρέφει παρόμοιους δεσμούς με τον εκδοτικό χώρο.

Στο πλαίσιο αυτό, αποκτά επίσης σημασία το γεγονός ότι στην Veronica ανήκει ο Veronica Gids που αποτελεί τον μεγαλύτερο ολλανδικό οδηγό τηλεοπτικών προγραμμάτων με εβδομαδιαία κυκλοφορία υπερβαίνουσα τα 1,2 εκατομμύρια αντίτυπα και μερίδιο 25 % στην αγορά τηλεοπτικών οδηγών. Αυτό αποτελεί σπουδαίο ανταγωνιστικό πλεονέκτημα για τα τρία κανάλια της HMG ως προς την προώθηση των προγραμμάτων τους.

iv) Δυνατότητες αντίδρασης για τους δημόσιους ραδιοτηλεοπτικούς φορείς (47) Σε αντίθεση με την HMG, οι δημόσιοι ραδιοτηλεοπτικοί φορείς δεν είναι σε θέση να συντονίσουν τον προγραμματισμό στα τρία δημόσια κανάλια έτσι ώστε να προσφέρουν συμπληρωματικά προγράμματα. Όπως περιγράφεται παραπάνω (βλέπε παράγραφο 33), οι διαφορετικοί προσανατολισμοί των διαφόρων δημόσιων ραδιοτηλεοπτικών φορέων καθιστούν δύσκολο το συντονισμό των προγραμμάτων σε καθένα από τα τρία κανάλια και τη δημιουργία χωριστής εικόνας ή ταυτότητας για καθένα από αυτά. Συνεπώς, η στόχευση των σημαντικότερων κατηγοριών τηλεθεατών είναι πολύ δυσκολότερη για τα κανάλια Nederland 1, 2 και 3 μεμονωμένα από ό,τι για τα RTL 4, RTL 5 και Veronica. Επιπλέον, από την πείρα του παρελθόντος, απορρέει ότι το γενικότερο πλαίσιο της δημόσιας ραδιοφωνίας-τηλεόρασης των Κάτω Χωρών καθιστά δύσκολο το συντονισμό των προγραμμάτων μεταξύ των τριών καναλιών. Ορισμένες φορές τυχαίνει το ίδιο είδος προγράμματος να μεταδίδεται την ίδια ώρα σε πάνω από ένα δημόσιο κανάλι. Ακόμη και εάν γίνουν κάποιες προσπάθειες να βελτιωθεί ο συντονισμός στη δημόσια ραδιοφωνία-τηλεόραση οριζόντια και κάθετα, για τους λόγους που εκτίθενται παραπάνω θα έχουν περιορισμένη επιτυχία μέσα στην επόμενη πενταετία. Για να επιτευχθούν σημαντικές βελτιώσεις απαιτείται μάλλον η ριζική αλλαγή του ίδιου του δημόσιου ραδιοτηλεοπτικού συστήματος.

(48) Τα μέρη ισχυρίζονται ότι οι δημόσιοι ραδιοτηλεοπτικοί φορείς έχουν εγγυημένο εισόδημα από τα τέλη άδειας που το 1994 υπερέβη τα 900 εκατομμύρια ολλανδικά φιορίνια και το οποίο σε συνδυασμό με τα έσοδα από διαφημίσεις υπερέβη τα 1,4 δισεκατομμύρια ολλανδικά φιορίνια δίνοντας στους δημόσιους ραδιοτηλεοπτικούς φορείς ένα μεγάλο ανταγωνιστικό πλεονέκτημα. Επισημαίνεται, ωστόσο, ότι τα τέλη αδείας και τα έσοδα από διαφημίσεις στο ραδιόφωνο και την τηλεόραση διοχετεύονται αποκλειστικά στη NOS και στους οκτώ μεγάλους ραδιοτηλεοπτικούς οργανισμούς. Τα έσοδα του ολλανδικού Υπουργείου πολιτισμού το 1994 που διατέθηκαν για ολόκληρο το ραδιοτηλεοπτικό σύστημα των Κάτω Χωρών αποτελούντο από 968 εκατομμύρια ολλανδικά φιορίνια από τέλη αδείας, 460 εκατομμύρια ολλανδικά φιορίνια από διαφημίσεις στο ραδιόφωνο και την τηλεόραση και 18 εκατομμύρια ολλανδικά φιορίνια από τόκους. Το συνολικό ποσό ανήλθε σε 1,446 δισεκατομμύρια ολλανδικά φιορίνια και διατέθηκε ως εξής:

>ΘΕΣΗ ΠΗΝΑΚΑ>

Επομένως ο προϋπολογισμός αυτός και κυρίως τα έσοδα από τέλη αδείας πρέπει να καλύπτει πολλά διαφορετικά πράγματα που ξεπερνούν κατά πολύ τη χρηματοδότηση της NOS και των οκτώ μεγάλων ραδιοτηλεοπτικών ενώσεων. Ακόμη και το 1 δισεκατομμύριο ολλανδικά φιορίνια περίπου που τίθεται κατά μέρος για την εθνική ραδιοφωνία-τηλεόραση δεν προορίζεται εξ ολοκλήρου για τις τηλεοπτικές δρατηριότητες των οργανισμών αυτών. Το ποσό αυτό καλύπτει, εκτός αυτού, τη χρηματοδότηση των δημόσιων ραδιοφωνικών σταθμών (217 εκατομμύρια ολλανδικά φιορίνια) και πάνω από 35 οργανισμούς και φορείς, που αναφέρονται παραπάνω, οι οποίοι εκπέμπουν επίσης στα τρία δημόσια κανάλια. Όσον αφορά τους οκτώ μεγάλους οργανισμούς, έκαστος έλαβε 58,5 εκατομμύρια ολλανδικά φιορίνια το 1994 από τα συνολικά δημόσια έσοδα που προήλθαν από τέλη αδείας και διαφημίσεις. Η NOS έλαβε 180 εκατομμύρια ολλανδικά φιορίνια (129 εκατομμύρια ολλανδικά φιορίνια για γενικό προγραμματισμό, 35 εκατομμύρια ολλανδικά φιορίνια για εκδηλώσεις, 8 εκατομμύρια ολλανδικά φιορίνια για το teletext και 7 εκατομμύρια ολλανδικά φιορίνια για τις μειονότητες και την Friesland television). Τα διαφημιστικά έσοδα (460 εκατομμύρια ολλανδικά φιορίνια) προορίζονται εξ ολοκλήρου για το σύνολο των εθνικών ραδιοτηλεοπτικών δραστηριοτήτων (ο συνολικός προϋπολογισμός 1 059 εκατομμυρίων ολλανδικών φιορινίων για τις δραστηριότητες αυτές, καλύπτεται μέχρι του ποσού των 600 εκατομμυρίων ολλανδικών φιορινίων). Ως αποτέλεσμα, τα διαφημιστικά έσοδα καλύπτουν μόνο το 43 % του προϋπολογισμού για το σύνολο των εθνικών ραδιοτηλεοπτικών δραστηριοτήτων.

Από τα παραπάνω προκύπτει ότι τα τέλη αδείας προορίζονται για τη χρηματοδότηση ενός μεγάλου και πολύπλοκου συστήματος δημόσιας ραδιοτηλεόρασης. Η NOS, ως τηλεοπτικός φορέας, και οι άλλες οκτώ μεγάλες ενώσεις λαμβάνουν μόνον ένα μέρος των εσόδων από τέλη αδείας. Επιπλέον, τα έσοδα από διαφημίσεις παίζουν μεγάλο ρόλο για αυτές.

(49) Κατά τον υπολογισμό του ύψους των εγγυημένων εσόδων των δημόσιων ραδιοτηλεοπτικών φορέων από τέλη αδείας, πρέπει να ληφθεί υπόψη το γεγονός ότι το επίπεδο του προσωπικού και, κατά συνέπεια, οι γενικές δαπάνες τους υπερβαίνουν κατά πολύ εκείνες του εμπορικού ανταγωνιστή τους, της RTL 4. Οι εννέα κυριότεροι δημόσιοι ραδιοτηλεοπτικοί οργανισμοί απασχολούν συνολικά περί τα 2 300 άτομα ενώ οι RTL 4 και RTL 5 περί τα 350. Η HMG που, όπως και οι δημόσιοι ραδιοτηλεοπτικοί φορείς, θα έχει τρία κανάλια θα αποσχολεί περί τα 500 άτομα, δηλαδή και πάλι λιγότερο από το ένα τέταρτο του προσωπικού των δημόσιων φορέων. Γενικά, ο πολύπλοκος χαρακτήρας του δημόσιου ραδιοτηλεοπτικού συστήματος, και ιδιαίτερα η πολλαπλότητα των ραδιοτηλεοπτικών οργανισμών και των σχετικών προσόντων τους, αναπόφευκτα οδηγούν σε συγκριτικά μεγαλύτερο κόστος για τους δημόσιους ραδιοτηλεοπτικούς φορείς σε σύγκριση με τους εμπορικούς.

(50) Τα μέρη επισημαίνουν ότι το 1995, εκτός από τα κανονικά έσοδα από τέλη αδείας, οι δημόσιοι ραδιοτηλεοπτικοί φορείς θα λάβουν 67 εκατομμύρια ολλανδικά φιορίνια ως πρόσθετη χρηματοδότηση. Ωστόσο, τα επιπλέον αυτά κεφάλαια που προέρχονται από τα αποθεματικά τους θα αποτελούν έκτακτη και εφάπαξ εισφορά.

(51) Αντίθετα, όπως εξηγείται αναλυτικά παρακάτω, θα υπάρχει μια σημαντική μείωση των διαφημιστικών εσόδων των δημόσιων ραδιοτηλεοπτικών φορέων μακροπρόθεσμα μετά τη σύσταση της HMG εξαιτίας της θέσης που η τελευταία πρόκειται να καταλάβει στην αγορά τηλεοπτικών διαφημίσεων. Η εν λόγω απώλεια εσόδων θα έχει άμεσο αντίκτυπο στον προϋπολογισμό παραγωγής των δημόσιων ραδιοτηλεοπτικών φορέων που, με τη σειρά του, θα επηρεάσει την αγορά τηλεθεατών. Οι επιπτώσεις αυτές θα έχουν ιδιαίτερη σημασία σε περίπτωση που οι δημόσιοι ραδιοτηλεοπτικοί φορείς χάσουν το δικαίωμα να μεταδίδουν σπουδαίες αθλητικές εκδηλώσεις και το αποκτήσει η HMG, ή υποχρεωθούν να κάνουν πολύ μεγαλύτερες προσφορές προκειμένου να το διατηρήσουν (1). Τα μέρη διατείνονται ότι το κόστος των δικαιωμάτων για την ολλανδική ποδοσφαιρική ομοσπονδία που σήμερα ανέρχεται σε 17 εκατομμύρια ολλανδικά φιορίνια αναμένεται από ορισμένους να αυξηθεί σε 75 εκατομμύρια ολλανδικά φιορίνια την περίοδο 1995/96.

Γενικά, τα μέρη ισχυρίζονται ότι η απόκτηση αθλητικών δικαιωμάτων απαιτεί μεγάλες επενδύσεις που δεν αντισταθμίζονται από τα διαφημιστικά έσοδα και ότι, ως εκ τούτου, είναι κυρίως δημόσιοι ραδιοτηλεοπτικοί φορείς εκείνοι που προθυμοποιούνται να πληρώσουν για τα δικαιώματα αυτά, με κρατική χρηματοδότηση. Ωστόσο, [. . .] ο πρόεδρός της δήλωσε ρητά [. . .].

(52) Ένα επιπλέον μειονέκτημα για τους δημόσιους ραδιοτηλεοπτικούς φορείς θα απορρεύσει από το διαρθρωτικό δεσμό που υφίσταται μεταξύ HMG και Endemol, ο οποίος θα προσφέρει στην πρώτη προνομιακή πρόσβαση στα πλέον ελκυστικά είδη προγραμμάτων και προγράμματα της Endemol. Συνεπάγεται ότι οι δημόσιοι ραδιοτηλεοπτικοί φορείς μάλλον δεν θα είναι σε θέση να αποκτήσουν τα εν λόγω προγράμματα. Αυτό θα καταστήσει ιδιαίτερα δυσχερή την πλήρωση του κενού που δημιούργησε η αποχώρηση της Veronica από το δημόσιο σύστημα καθώς η επιτυχία του προγραμματισμού της συνδεόταν με παραγωγές της Endemol.

(53) Για τους παραπάνω λόγους, οι οποίοι αποτελούν βασικό διαρθρωτικό στοιχείο της ολλανδικής τηλεοπτικής αγοράς, οι δυνατότητες των δημόσιων ραδιοτηλεοπτικών φορέων να ανταγωνιστούν την HMG στην αγορά τηλεθεατών είναι περιορισμένες. Γενικότερα, ο χαρακτήρας της δημόσιας ραδιοτηλεόρασης περιορίζει την ικανότητα των δημόσιων ραδιοτηλεοπτικών φορέων να αντιδρούν με εμπορικό τρόπο στις κινήσεις ενός εμπορικού ραδιοτηλεοπτικού φορέα όπως η HMG. Ενώ η HMG είναι σε θέση να βελτιστοποιεί τον προγραμματισμό της από εμπορική σκοπιά προκειμένου να προσελκύσει το μέγιστο δυνατό αριθμό τηλεθεατών, η δημόσια αποστολή τους απαιτεί από τα τρία δημόσια κανάλια να προσφέρουν τουλάχιστον ένα ελάχιστο αριθμό προγραμμάτων απευθυνόμενων σε ολόκληρο το φάσμα τηλεθεατών, περιλαμβανομένων και προγραμμάτων που ενδιαφέρουν ένα μικρό μόνον αριθμό τηλεθεατών (π.χ. καλές τέχνες και άλλα πολιτιστικά προγράμματα καθώς και ενημερωτικά προγράμματα για τις μειονότητες κ.λπ.) v) Είσοδος της SBS στην αγορά (54) Στις 28 Αυγούστου 1995 άρχισε να λειτουργεί στις Κάτω Χώρες η SBS, ένας νέος εμπορικός ραδιοτηλεοπτικός φορέας ο οποίος θα προσφέρει ένα κανάλι με προγράμματα διασκέδασης γενικού περιεχομένου (SBS 6), από τα οποία το 45 % θα αποτελούν ολλανδικές παραγωγές. Η SBS ανήκει στο Scandinavian Broadcasting System (SBS) που συστάθηκε το 1990 και προσφέρει εμπορικά τηλεοπτικά κανάλια στη Σκανδιναβία και από το Φεβρουάριο του 1995, ένα ολλανδόφωνο κανάλι (VT 4) απευθυνόμενο στην φλαμανδική περιοχή του Βελγίου. Ο κύκλος εργασιών του ομίλου SBS ανήλθε το 1994 σε 70 εκατομμύρια δολάρια.

(55) Τα μέρη ισχυρίζονται ότι η SBS θα αποτελέσει ισχυρό ανταγωνιστή για τα τρία κανάλια της HMG. Ωστόσο, φαίνεται ότι η δυνατότητα της SBS να ασκήσει ανταγωνισμό στις Κάτω Χώρες είναι περιορισμένη σε σχέση με την HMG. Τα RTL 4 και RTL 5 αποτελούν καθιερωμένα εμπορικά κανάλια στις Κάτω Χώρες και η Veronica παρότι δεν έχει παρελθόν ως εμπορικός ραδιοτηλεοπτικός φορέας, είναι γνωστή στο ευρύτερο ολλανδικό κοινό και κυρίως στα μέλη της που υπερβαίνουν το ένα εκατομμύριο. Αντίθετα το κανάλι SBS 6 είναι εντελώς άγνωστο στο ολλανδικό κοινό και θα πρέπει να ξεκινήσει από το μηδέν. Επιπλέον, η SBS θα μπορέσει να λειτουργήσει μόνον ένα κανάλι έναντι τριών της HMC, πράγμα που επιτρέπει στην τελευταία να προσφέρει κεντρικά συντονισμένο και συμπληρωματικό προγραμματισμό καθώς και να συντονίζει τη στόχευση των διαφόρων κατηγοριών τηλεθεατών.

(56) Τα μέρη τόνισαν ότι η SBS ανακοίνωσε ότι το κανάλι SBS 6 θα έχει ετήσιο προϋπολογισμό προγράμματος ανερχόμενο σε 70 εκατομμύρια ολλανδικά φιορίνια και από αυτό συνάγουν ότι η SBS θα αποτελέσει ισχυρό αντίπαλο και ότι θα επιτύχει μερίδιο αγοράς τουλάχιστον 8 %, αν όχι περισσότερο. Ωστόσο, απ' ότι φαίνεται ένας προϋπολογισμός προγράμματος της τάξεως των 70 εκατομμυρίων ολλανδικών φιορινίων είναι σχετικά μικρός για τις Κάτω Χώρες. Σύμφωνα με το επιχειρησιακό πρόγραμμα της HMG, ο προϋπολογισμός προγράμματος μόνον για το κανάλι Veronica θα είναι [. . .].

(57) Τα μέρη ισχυρίζονται επιπλέον, ότι οι σημαντικότεροι μέτοχοι της SBS είναι οι αμερικανικές εταιρείες ABC και Viacom και ότι, συνεπώς, η SBS θα μπορούσε να βασιστεί στους χρηματοδοτικούς και προγραμματικούς πόρους των επιχειρήσεων αυτών. Ωστόσο, πρέπει να σημειωθεί ότι η Viacom δεν έχει άμεσα συμφέροντα αλλά μόνον προαιρετικά το δικαίωμα να αποκτήσει μερίδιο 6 %. Επιπλέον, η ίδια η SBS έχει μάλλον μικρό μέγεθος σε σχέση, π.χ. με τον όμιλο CLT.

Επιπλέον, αντίθετα από τη CLT που έχει στρατηγικό συμφέρον να υποστηρίξει τον υπ' αριθμόν 1 ραδιοτηλεοπτικό φορέα των Κάτω Χωρών, προκύπτει το ερώτημα κατά πόσον μια εταιρεία του τομέα των μέσων ενημέρωσης των ΗΠΑ, όπως η ABC, η οποία κατέχει μερίδιο 23,4 % στην SBS, θα είχε ανάλογο στρατηγικό ενδιαφέρον να υποστηρίξει ένα σχετικά μικρό ολλανδικό κανάλι, πέραν από την απλή εισχώρησή της στην ολλανδική αγορά. Πέραν αυτού, επισημαίνεται ότι η ABC δεν διαθέτει δικά της κινηματογραφικά δικαιώματα. Είναι αλήθεια ότι η SBS έχει συνάψει συμφωνία με την Paramount Pictures, θυγατρική της Viacom, με την οποία η SBS αποκτά πρόσβαση στη συλλογή παραγωγών της Paramount. Ωστόσο, η SBS δεν θα είναι σε θέση να εκμεταλλευτεί την ευκαιρία αυτή τα επόμενα δύο έως τρία χρόνια [. . .].

(58) Εκτός αυτού, τα μέρη ισχυρίζονται ότι η SBS θα μπορούσε να αποκτήσει προνομιακή πρόσβαση στα κινηματογραφικά δικαιώματα της Walt Disney Corporation διαμέσου της προταθείσας εξαγοράς της Capital Cities - ABC από την Walt Disney. Ωστόσο, πρέπει να ληφθεί υπόψη ότι η CLT συνέστησε πρόσφατα κοινή επιχείρηση με την Walt Disney, η οποία θα εκμεταλλεύεται το νέο γερμανικό τηλεοπτικό κανάλι Super RTL. Φαίνεται ότι η επιχείρηση αυτή αποτελεί μέρος μιας ευρύτερης συνεργασίας μεταξύ CLT και Disney για την από κοινού σύσταση καναλιών Disney σε διάφορες ευρωπαϊκές χώρες. Επιπλέον, πρέπει να σημειωθεί ότι η ABC συμμετέχει στο γερμανικό κανάλι RTL 2, στο οποίο συμμετέχει και η CLT. [. . .].

(59) Πέραν αυτού, το ολλανδικό δίκαιο απαιτεί γενικά από τα νέα εμπορικά κανάλια να έχουν πρόσβαση σε καλωδιακά δίκτυα που καλύπτουν τουλάχιστον το 30 % των νοικοκυριών σε τουλάχιστον πέντε επαρχίες, και η απαίτηση αυτή αποτελεί προς το παρόν μεγάλο εμπόδιο για τα νέα εμπορικά κανάλια που δεν είναι γνωστά στους τηλεθεατές. Με βάση το γεγονός αυτό, η SBS ήλθε αντιμέτωπη με την ισχυρή διαπραγματευτική θέση των καλωδιακών επιχειρήσεων προκειμένου να περάσει το όριο αυτό και να καλύψει ένα μεγάλο μέρος του ολλανδικού τηλεοπτικού κοινού (45 % σήμερα). Αντίθετα, η Veronica έχει ήδη αποκτήσει πλήρη πρόσβαση σε όλα τα ολλανδικά καλωδιακά συστήματα ως αποτέλεσμα της προΰπαρξής της στις Κάτω Χώρες ως δημόσιος ραδιοτηλεοπτικός φορέας και της δημοτικότητάς της στο τηλεοπτικό κοινό. Ακόμη και στην περίπτωση που η απαίτηση να καλύπτεται ένα μέρος των ολλανδικών καλωδιακών δικτύων εγκαταλειφθεί στο μέλλον, στην πράξη θα εξακολουθήσει να υφίσταται η ανάγκη να καλύπτεται ένα σημαντικό ποσοστό νοικοκυριών που συνδέονται με καλωδιακά δίκτυα προκειμένου να εισέλθει κανείς στην ολλανδική τηλεοπτική αγορά, δεδομένου ότι στις Κάτω Χώρες οι χερσαίες συχνότητες προορίζονται για τους δημόσιους ραδιοτηλεοπτικούς φορείς και ότι είναι σχετικά ολιγάριθμα τα νοικοκυριά που διαθέτουν δορυφορική σύνδεση εξαιτίας της μεγάλης κάλυψης που προσφέρουν τα καλωδιακά δίκτυα. Η ανάγκη προσφοράς διαμέσου καλωδιακών δικτύων και το περιορισμένο πλεονάζον δυναμικό των δικτύων αυτών, σε κάθε περίπτωση ισχυροποιεί τη διαπραγματευτική θέση των ολλανδικών φορέων εκμετάλλευσης καλωδιακών δικτύων έναντι των νέων καναλιών, όπερ αποτελεί σοβαρό εμπόδιο για τα τελευταία. Η κατάσταση αυτή μάλλον θα επιδεινωθεί εξαιτίας του ότι σύμφωνα με τις προτάσεις για την τροποποίηση της τρέχουσας νομοθεσίας περί μέσων μαζικής ενημέρωσης, οι φορείς εκμετάλλευσης καλωδιακών δικτύων θα είναι σε θέση να προσφέρουν οι ίδιοι τηλεοπτικά κανάλια και να προσφέρουν τα δικά τους πακέτα τηλεοπτικών καναλιών, πράγμα που θα ενισχύσει την πλεονεκτική διαπραγματευτική θέση των φορέων εκμετάλλευσης καλωδιακών δικτύων.

(60) Τέλος, η SBS βρίσκεται σε ιδιαίτερα ευάλωτη θέση χάρη στη δυνατότητα της HMC να χρησιμοποιήσει το RTL 5 ως «επιθετικό κανάλι» κατά των νέων ανταγωνιστών της στην αγορά. Η SBS δήλωσε κατά την ακρόαση ότι το προσφάτως ανακοινωθέν πρόγραμμα της RTL 5 αποτελεί ακριβές αντίγραφο του προγράμματος που κοινοποίησε προς τους διαφημιζομένους η SBS. Ως αποτέλεσμα η SBS αναγκάσθηκε να αλλάξει το πρόγραμμά της σε μια προσπάθεια να διαχωρίσει τη θέση της από την HMG ενώ φοβάται ότι η αλλαγή αυτή θα μειώσει τη δυνατότητα του κανονισμού SBS 6 να διατηρήσει το βραδινό ακροατήριό του.

(61) Επομένως, ενώ η επιτυχής είσοδος στην ολλανδική αγορά είναι ούτως ή άλλως δύσκολη, οι πιθανότητες να κατακτήσει η SBS ένα σημαντικό μερίδιο στην ολλανδική τηλεοπτική αγορά καθίστανται ακόμη μικρότερες ως αποτέλεσμα της σύστασης της HMG.

vi) Άλλα κανάλια (62) Υπάρχουν ορισμένα άλλα μικρά ολλανδόφωνα κανάλια που λειτουργούν στις Κάτω Χώρες, τα οποία είναι κυρίως ειδικού ενδιαφέροντος όπως το Kindernet (παιδικό κανάλι), το Eurosport (αθλητικό κανάλι) ή επαρχιακοί και τοπικοί σταθμοί. Τα κανάλια αυτά δεν έχουν μέχρι στιγμής κατακτήσει σημαντικό μερίδιο της σχετικής αγοράς.

Επιπλέον η ολλανδική εταιρεία Arcade έθεσε σε λειτουργία πρόσφατα δύο κανάλια, το Music Factory και το TV 10 Gold. Το πρώτο είναι ένα μουσικό κανάλι. Σε περίπτωση που αυτό κατακτήσει ένα δεδομένο μερίδιο της αγοράς, αυτό θα αποβεί σε βάρος του πανευρωπαϊκού μουσικού καναλιού MTV που διοχετεύεται μέσω των ολλανδικών καλωδιακών δικτύων. Το TV 10 Gold είναι κατά κύριο λόγο ένα κανάλι επαναλήψεων που μεταδίδει υφιστάμενες παραγωγές, όπως παλαιές τηλεοπτικές σειρές.

(63) Τα προαναφερθέντα κανάλια υφίστανται περιορισμούς ως προς το εύρος των προγραμμάτων τους. Κάθε προσπάθεια των καναλιών αυτών να διευρύνουν το φάσμα των προγραμμάτων τους σε σημαντικό βαθμό θα σκοντάψει στην ισχυρή θέση των τριών καναλιών της HMG. Η ύπαρξη της HMG, λοιπόν, θα εξυπηρετήσει μόνον την αποθάρρυνση και την αποφυγή ενεργειών του είδους αυτού. Όσον αφορά τις δημόσιες ραδιοτηλεοπτικές ενώσεις, επισημαίνεται ότι είχαν την ίδια ευκαιρία με την Veronica να καταστούν εμπορικά κανάλια. Ωστόσο, στις αρχές του τρέχοντος έτους, όλα υπέβαλαν αίτηση να τους χορηγηθεί άδεια να λειτουργήσουν ως δημόσιοι ραδιοτηλεοπτικοί φορείς για την επόμενη πενταετία. Ως εκ τούτου, τουλάχιστον κατά την περίοδο αυτή, δεν θα υπάρξουν νέα εμπορικά κανάλια από πλευράς δημόσιων ραδιοτηλεοπτικών φορέων.

vii) Συμπέρασμα (64) Για όλους τους προαναφερθέντες λόγους, η HMG θα αποκτήσει ισχυρότατη θέση στην αγορά τηλεοπτικών μεταδόσεων των Κάτω Χωρών, με μερίδιο 42 έως 43 %, πράγμα που θα δώσει στα τρία κανάλια της HMG υψηλότερο μερίδιο αγοράς από τα τρία δημόσια κανάλια συνολικά. Σε κάθε περίπτωση, το μερίδιο αγοράς θα είναι τουλάχιστον περί το 40 % όπερ θα έθετε τη HMG και τα τρία δημόσια κανάλια στο ίδιο περίπου επίπεδο. Ωστόσο, δεν είναι απαραίτητο να προσδιοριστεί με ακρίβεια το επίπεδο ακροαματικότητας διότι στην προκειμένη περίπτωση αξιολόγησης της ανταγωνιστικότητας, αποτελεί την σημαντικότερη παράμετρο καθορισμού της αγοραίας ισχύος στην αγορά τηλεοπτικών διαφημίσεων. Όπως εξηγείται παρακάτω, η Επιτροπή είναι της άποψης ότι η HMG θα αποκτήσει, σε αμφότερες τις περιπτώσεις, δεσπόζουσα θέση στην αγορά τηλεοπτικών διαφημίσεων.

2. Αντίκτυπος της HMG στην αγορά τηλεοπτικών διαφημίσεων i) Διάρθρωση πριν από τη σύσταση της HMG (65) Το 1994, το συνολικό μερίδιο αγοράς των δημόσιων ραδιοτηλεοπτικών φορέων στις Κάτω Χώρες καθώς και το μερίδιο της RTL ήταν περίπου 50 % έκαστο. Σημειωτέον ότι η RTL είχε ίσο μερίδιο στην αγορά τηλεοπτικών διαφημίσεων παρότι το μερίδιο ακροαματικότητάς της ήταν κατά πολύ μικρότερο εκείνου των δημόσιων ραδιοτηλεοπτικών φορέων. Το RTL 4 και το RTL 5 είχαν συντελεστή επαύξησης 1,3 (πράγμα που σημαίναι ότι, εξαιρουμένων των καναλιών που δεν εκπέμπουν απευθείας στην ολλανδική αγορά, δηλαδή εκείνων που αντιπροσωπεύουν το 17 % της ακροαματικότητας, το μερίδιο ακροαματικότητας των RTL 4 και RTL 5 το 1994 ήταν 38,6 %, που συνεπάγεται συντελεστή επαύξησης 1,3 στην αγορά τηλεοπτικών διαφημίσεων καθώς το μερίδιο αγοράς σε αυτήν ήταν 50 %). Ο συντελεστής αυτός απορρέει, μεταξύ άλλων, από τους περιορισμούς που υφίστανται τα δημόσια κανάλια από τη σχετική νομοθεσία. Ο αριθμός των διαφημίσεων που τους επιτρέπεται να προβάλλουν περιορίζεται στο 6,5 % του συνολικού χρόνου μετάδοσης. Επιπλέον, οι δημόσιοι ραδιοτηλεοπτικοί φορείς δεν μπορούν να διακόπτουν τα προγράμματά τους προκειμένου να προβάλλουν διαφημίσεις. Σε αντίθεση, η RTL ως εμπορικός ραδιοτηλεοπτικός φορέας, υφίσταται μόνον τους περιορισμούς που επιβάλλουν οι κανόνες που ενσωματώνουν την οδηγία περί τηλεοπτικής μετάδοσης του 1989 (η οποία περιορίζει τις διαφημίσεις στο ανώτατο όριο του 15 % το συνολικού χρόνου μετάδοσης). Στην πράξη, η δυνατότητα να υπάρχουν διαφημιστικά διαλείμματα δίνει ένα σημαντικό εμπορικό πλεονέκτημα στην RTL. Ως εμπορικός ραδιοτηλεοπτικός φορέας, η Veronica έχει ακριβώς τα ίδια πλεονεκτήματα έναντι των αντίστοιχων δημόσιων φορέων.

6.1(66) Γενικότερα, στο παρελθόν τα κανάλια της RTL είχαν και ορισμένα άλλα ανταγωνιστικά πλεονεκτήματα στην αγορά τηλεοπτικών διαφημίσεων έναντι των δημοσίων ραδιοτηλεοπτικών φορέων, τα οποία θα έχουν και τα κανάλια της HMG στο μέλλον. Ενώ η RTL ήταν σε θέση (όπως θα είναι σε θέση και η HMG) να εφοδιάσει τα κανάλια της με μια συγκεκριμένη ταυτότητα στοχεύοντας συγκεκριμένες κατηγορίες τηλεθεατών, είναι πολύ δυσκολότερο για τους δημόσιους ραδιοτηλεοπτικούς φορείς να αναπτύξουν κάποια ταυτότητα για τα δικά τους κανάλια. Επειδή διάφοροι δημόσιοι ραδιοτηλεοπτικοί οργανισμοί είναι υποχρεωμένοι να μοιράζονται το ίδιο κανάλι, ο ραδιοτηλεοπτικός φορέας αλλάζει στην ουσία κάθε μέρα. Δεδομένων, μάλιστα, των διαφορετικών γενικών προσανατολισμών των διαφόρων ραδιοτηλεοπτικών οργανισμών είναι δύσκολο αν όχι αδύνατο για ένα δημόσιο κανάλι να αναπτύξει κάποιο συνεκτικό πρόγραμμα και κατ' επέκταση μια συγκεκριμένη ταυτότητα και προφίλ, σε μόνιμη βάση. Επιπλέον, οι περιορισμοί που υφίστανται οι δημόσιοι ραδιοτηλεοτικοί φορείς εξαιτίας της δημόσιας αποστολής τους και της οργανωτικής τους δομής καθιστούν ακόμη δυσκολότερη για αυτούς την παροχή ενός προγραμματικού πλαισίου σε μόνιμη βάση που να προσελκύει το διαφημιστικό τομέα. Όσον αφορά τη δημόσια αποστολή, επισημαίνεται ότι τουλάχιστον 10 % του προγράμματός τους συνδέεται με πολιτιστικά θέματα (συμπεριλαμβάνοντας τουλάχιστον 5 % σε καλές τέχνες) και 15 % είναι ενημερωτικού και εκπαιδευτικού χαρακτήρα. Πέραν αυτού, επισημαίνεται ότι τόσο τα έσοδα από τα τέλη αδείας όσο και εκείνα από διαφημίσεις (που εισπράττονται από την STER) μεταβιβάζονται πρώτα στο κράτος. Όπως περιγράφεται παραπάνω, στη συνέχεια η NOS λαμβάνει το αναλογούν προς το μερίδιο αγοράς της ποσό από τα έσοδα αυτά στο πλαίσιο ενός προϋπολογισμού που εγκρίνεται από την ολλανδική κυβέρνηση. Οι άλλοι οκτώ μεγάλοι ραδιοτηλεοπτικοί οργανισμοί λαμβάνουν έκαστος ίσο μέρος των εσόδων από τέλη αδείας και διαφημίσεις. Είναι σαφές ότι το σύστημα αυτό εξουδετερώνει κάποια από τα κίνητρα των δημόσιων ραδιοτηλεοπτικών φορέων να προσφέρουν προγράμματα που θα μεγιστοποιούσαν τα διαφημιστικά τους έσοδα.

ii) Η κατάσταση ως έχει μετά τη σύσταση της HMG (67) Στο επιχειρησιακό τους πρόγραμμα τα μέρη αναμένουν ότι θα επιτύχουν μερίδιο αγοράς [. . .] στην ολλανδική αγορά τηλεοπτικών διαφημίσεων από άποψη εσόδων το 1996, το οποίο θα ανέλθει στο [. . .] το 1999. Τα μέρη ισχυρίζονται τώρα ότι το ποσοστό αυτό πρέπει να επανεκτιμηθεί καθώς το ανταγωνιστικό δυναμικό της SBS είναι μεγαλύτερο από ότι αναμενόταν στις αρχές του έτους. Σύμφωνα με τα μέρη, το μερίδιο αγοράς της HMG θα είναι [. . .] στην περίπτωση που η SBS κατακτήσει το 4 % της αγοράς και [. . .] στην περίπτωση που η SBS κατακτήσει το 8 % της αγοράς. Ο συντελεστής επαύξησης που τα μέρη δίνουν τώρα στην HMG είναι [. . .].

(68) Όπως περιγράφεται παραπάνω, είναι πιθανό ότι τα τρία κανάλια της HMG θα επιτύχουν ποσοστό ακροαματικότητας 42 έως 43 %. Ποσοστό 42 % της συνολικής αγοράς σημαίνει μερίδιο 50,6 % σε μια αγορά όπου δεν περιλαμβάνονται οι ξένοι σταθμοί. Με βάση έναν συντελεστή επαύξησης 1,3 (συντελεστής των RTL 4 και RTL 5 στο παρελθόν), αυτό θα σήμαινε μερίδιο 65,8 % της αγοράς ραδιοτηλεοπτικών διαφημίσεων. Με συντελεστή 1,2, [. . .], τα τρία κανάλια HMG θα επιτύχουν ποσοστό 60,7 % της αγοράς τηλεοπτικής διαφήμισης.

(69) Η Επιτροπή διέταξε την πραγματοποίηση οικονομετρικής μελέτης από εταιρεία συμβούλων, πεπειραμένη σε θέματα της ολλανδικής αγοράς μέσων μαζικής ενημέρωσης (αντίγραφο της μελέτης αυτής εστάλη στους συμβαλλομένους). Η μελέτη βασίζεται σε ένα οικονομετρικό μοντέλο αγοράς και χρησιμοποιεί ορισμένες βασικές παραμέτρους που σχετίζονται με την ανάπτυξη της αγοράς τηλεοπτικών διαφημίσεων στις Κάτω Χώρες και τη θέση που κατέχουν σε αυτή οι ενδιαφερόμενοι. Το μοντέλο υπολογίζει τα μερίδια στην εν λόγω αγορά βάσει διαφόρων εναλλακτικών υποθέσεων ως προς τη μελλοντική διάρθρωση του κοινού για τους ραδιοτηλεοπτικούς φορείς των Κάτω Χωρών.

(70) Το πρώτο σενάριο βασίζεται στις υποθέσεις [. . .] και διορθώνει το ποσοστό αυτό λαμβάνοντας υπόψη μερίδιο αγοράς 4 % για το SBS (1). Οι υποθέσεις που γίνονται ως προς τα μερίδια αγοράς το 1996 έχουν ως εξής:

Υποθέσεις για τα μερίδια ακροαματικότητας το 1996

(18.00-24.00) >ΘΕΣΗ ΠΗΝΑΚΑ>

Βάσει των υποθέσεων αυτών, τα μερίδια στα έσοδα από τηλεοπτικές διαφημίσεις θα είχαν ως εξής το 1996:

Μερίδια στα έσοδα από τηλεοπτικές διαφημίσεις (1996)

>ΘΕΣΗ ΠΗΝΑΚΑ>

(71) Το δεύτερο σενάριο ομοιάζει με το πρώτο, εκτός από το γεγονός ότι το SBS 6 θα αποκτούσε μερίδιο αγοράς 8 %. Ως εκ τούτου, τα μερίδια ακροαματικότητας τροποποιούνται ως εξής:

Υποθέσεις για τα μερίδια ακροαματικότητας το 1996

(18.00-24.00) >ΘΕΣΗ ΠΗΝΑΚΑ>

Βάσει των υποθέσεων αυτών, τα μερίδια στην αγορά τηλεοπτικών διαφημίσεων θα είχαν ως εξής:

Μερίδια στα έσοδα από τηλεοπτικές διαφημίσεις (1996)

>ΘΕΣΗ ΠΗΝΑΚΑ>

Αμφότερα τα σενάρια βασίζονται στην υπόθεση ότι τα τρία κανάλια της HMG συλλογικά θα μπορούσαν να πετύχουν υψηλότερο μερίδιο ακροαματικότητας από τους δημόσιους ραδιοτηλεοπτικούς φορείς.

(72) Μια άλλη σειρά σεναρίων βασίσθηκε στην υπόθεση ότι τα τρία κανάλια της HMG θα επιτύχουν μερίδιο ακροαματικότητας ίσο με εκείνο των δημόσιων ραδιοτηλεοπτικών φορέων.

Με μερίδιο ακροαματικότητας 39,5 % τόσο για τους δημόσιους ραδιοτηλεοπτικούς φορείς όσο και για την HMG, και μερίδιο αγοράς 4 % για το SBS 6, το μοντέλο υπολογίζει τα μερίδια στην αγορά τηλεοπτικών διαφημίσεων ως εξής:

Υποθέσεις για τα μερίδια ακροαματικότητας το 1996

>ΘΕΣΗ ΠΗΝΑΚΑ>

Με μερίδιο ακροαματικότητας 37,5 %, τόσο για τους δημόσιους ραδιοτηλεοπτικούς φορείς όσο και για την HMG, και μερίδιο αγοράς 8 % για το SBS 6, το μοντέλο υπολογίζει τα μερίδια στην αγορά τηλεοπτικών διαφημίσεων ως εξής:

Μερίδια στα έσοδα από τηλεοπτικές διαφημίσεις (1996)

>ΘΕΣΗ ΠΗΝΑΚΑ>

(73) Στα τρία από τα τέσσερα σενάρια που περιγράφονται παραπάνω, το μερίδιο αγοράς της HMG στην αγορά τηλεοπτικών διαφημίσεων ήταν τουλάχιστον 60 %. Σε ένα σενάριο εξακολουθούσε να είναι 56 % (1).

(74) Δεδομένων των προαναφερθέντων προσδοκιών των μερών, του συντελεστή επαύξησης για την HMG και των αποτελεσμάτων του οικονομετρικού μοντέλου, είναι απόλυτα πιθανό το μερίδιο της HMG στην αγορά τηλεοπτικών διαφημίσεων να είναι τουλάχιστον 60 %.

(75) Όντως, υπάρχουν ενδείξεις ότι το ποσοστό αυτό θα είναι κατά πολύ μεγαλύτερο, τουλάχιστον με την πάροδο του χρόνου. Οι σημαντικότερες παράμετροι για την μελλοντική εξέλιξη της θέσης της HMG στην αγορά τηλεοπτικών διαφημίσεων είναι κυρίως, οι ακόλουθες:

- βελτίωση της ακροαματικότητας και του μεριδίου ακροαματικότητας,

- ευελιξία στην προσφορά των κατάλληλων χρόνων μετάδοσης στα τρία κανάλια της HMG, συμπεριλαμβανομένων και των διαφημιστικών διαλειμμάτων,

- δυνατότητα προσφοράς πακέτων προτάσεων σε διαφημιζόμενους,

- χορηγίες.

(Πρέπει να σημειωθεί ότι όλες οι παράμετροι έλαβαν πλήρως υπόψη τους τη μελέτη που προαναφέρθηκε).

(76) Με βάση το στρατηγικό πλεονέκτημα του συνδυασμού τριών καναλιών που έχει η HMG, όπως περιγράφεται παραπάνω, και την προνομιακή της πρόσβαση στις δημοφιλέστερες παραγωγές της Endemol, είναι θεμιτό να αναμένεται ότι το μερίδιο τηλεθεατών της HMG και η ακροαματικότητά της θα αυξηθούν συν τω χρόνω. Αυτό θα ισχύσει ακόμη περισσότερο σε περίπτωση που η HMG είναι σε θέση να αποκτήσει τα δικαιώματα σε σημαντικά αθλητικά γεγονότα, όπως τα δικαιώματα για την ολλανδική ποδοσφαιρική ομοσπονδία. Παρότι τα μέρη ισχυρίζονται ότι τα διαφημιστικά έσοδα από τα αθλητικά προγράμματα συχνά δεν καλύπτουν το κόστος των δικαιωμάτων, η μετάδοση αθλητικών προγραμμάτων μπορεί να αποτελέσει σημαντικό στοιχείο για την εικόνα ενός καναλιού και, ως εκ τούτου, κάτι το λογικό από εμπορική άποψη. Επιπλέον, δεδομένου ότι η HMG θα λειτουργεί τρία κανάλια, οι προοπτικές της να μεγιστοποιήσει τη χρήση των δικαιωμάτων αυτών από άποψη μετάδοσης και διαφήμισης είναι καλές.

(77) Η δυνατότητα των διαφημιστικών διαλειμμάτων αποτελεί μεγάλο πλεονέκτημα για τους εμπορικούς ραδιοτηλεοπτικούς φορείς, το οποίο ενισχύεται όταν ο εμπορικός ραδιοτηλεοπτικός φορέας έχει τρία κανάλια που συντονίζονται απόλυτα μεταξύ τους. Η HMG μπορεί να μεγιστοποιήσει τη δυνατότητα να προσφέρει τους κατάλληλους χρόνους μετάδοσης στους διαφημιζομένους, π.χ. προσφέροντας χρονομερίσματα για ειδικές κατηγορίες τηλεθεατών και στα τρία κανάλια με συμπληρωματικό τρόπο.

(78) Γενικότερα, η HMG είναι σε θέση να προσφέρει συμφωνίες πακέτα σε διαφημιστές που υπερβαίνουν τα ειοθώτα όσον αφορά τη χορήγηση εκπτώσεων βάσει της συνολικής αξίας του διαφημιστικού χρόνου που αγοράζεται. Η HMG μπορεί από εμπορική άποψη να συνδέσει τη διαφήμιση σε ένα κανάλι με τη διαφήμιση σε κάποιο άλλο ή άλλα από τα δικά της κανάλια. Αυτό μπορεί να γίνει μέσω μιας τιμολογιακής διάρθρωσης η οποία, με τον τρόπο αυτόν, επιβάλλει στους διαφημιζόμενους μια συμφωνία πακέτο του τύπου αυτού. Το ίδιο μπορεί να επιτευχθεί με την προσφορά «κρυφών» εκπτώσεων στους διαφημιζόμενους, π.χ. προσφέροντας κάποιο διαφημιστικό χρονικό διάστημα δωρεάν σε ένα κανάλι που δεν αποδίδει τόσο καλά όσο τα άλλα. Η STER είναι, καταρχήν, σε θέση να προσφέρει συμφωνίες πακέτα για τα τρία δημόσια κανάλια εφόσον ενεργεί ως οργανισμός πωλήσεων για όλους τους δημόσιους τηλεοπτικούς οργανισμούς. Ωστόσο, οι συμφωνίες πακέτα τις οποίες προσφέρει η HMG ενδέχεται να είναι εκλυστικότερες από τις συμφωνίες πακέτα που προσφέρει η STER διότι, δεδομένης της διάρθρωσης του συστήματος δημοσίων τηλεοπτικών μεταδόσεων, είναι δύσκολο να ακολουθηθεί διαφορετική πορεία για κάθε ένα από τα δημόσια κανάλια και να καλυφθούν συγκεκριμένες ομάδες στόχοι.

(79) Άλλος σημαντικός παράγοντας στην τηλεοπτική διαφήμιση είναι οι χορηγίες. Σημειωτέον ότι τα μερίδια στην αγορά τηλεοπτικών διαφημίσεων που αναφέρονται παραπάνω αφορούν μόνον τα διαφημιστικά μηνήματα (σποτ) και δεν περιλαμβάνουν άλλα είδη διαφήμισης όπως:

- bill boarding (όταν δηλώνεται ότι κάποιο πρόγραμμα χρησιμοποιείται από κάποιο γνωστό εμπορικό σήμα),

- in-script advertising (όταν ένα συγκεκριμένο προϊόν ή σήμα παρουσιάζεται κατά τη διάρκεια μιας εκπομπής με συνεντεύξεις και συζητήσεις),

- παρουσίαση του εμπορικού σήματος των προϊόντων που κάποιος κέρδισε σε ένα τηλεπαιχνίδι,

- φιλανθρωπικά προγράμματα, που προωθούν φιλανθρωπικές οργανώσεις,

- λαχειοφόρες αγορές/τυχερά παιχνίδια που χρηματοδοτούνται από διαφημιζόμενους,

- προγράμματα ενημέρωσης των καταναλωτών, χρηματοδοτούμενα π.χ. από τράπεζες ή οργανισμούς υγείας,

- product placement, (δηλαδή η προβολή συγκεκριμένων εμπορικών σημάτων σε κάποια τηλεοπτική παραγωγή, επισύροντας την προσοχή του τηλεθεατή στα προϊόντα που χρησιμοποιούνται σε αυτήν).

(80) Υπολογίζεται ότι οι χορηγίες του τύπου αυτού συνιστούν τουλάχιστον το 10 % της συνολικής αγοράς τηλεοπτικών διαφημίσεων στις Κάτω Χώρες. Εξαιτίας των περιορισμών που επιβάλλονται στους δημόσιους τηλεοπτικούς φορείς όσον αφορά τις χορηγίες, τα άλλα είδη διαφήμισης, εκτός των διαφημιστικών μηνυμάτων (spots), προσφέρουν στις Κάτω Χώρες κυρίως το RTL 4 και το RTL 5. Συνεπώς, είναι πιθανό ότι μελλοντικά η HMG με τα τρία κανάλια της θα διατηρήσει τη θέση της στην αγορά. Είναι σαφές ότι οι συμφωνίες για χορηγίες μπορούν επίσης να συνδεθούν με την πώληση διαφημιστικών μηνυμάτων. Η θέση της HMG στον τομέα χορηγιών της αγοράς διαφημίσεων θα ενισχύσει με τη σειρά της τη θέση που κατέχει στην αγορά διαφημιστικών μηνυμάτων.

iii) Θέση των διαφημιζόμενων (81) Τα μέρη ισχυρίζονται ότι η αγορά τηλεοπτικών διαφημίσεων είναι εν γένει αγορά που διαμορφώνεται από τους αγοραστές στην οποία οι διαφημιζόμενοι αγοράζουν χρόνο διαφήμισης τόσο από τη STER, που εκπροσωπεί τους δημόσιους ραδιοτηλεοπτικούς φορείς, όσο και από την IPN, που εκπροσωπεί το RTL 4 και RTL 5, και μεταπηδούν εύκολα από τη μια στην άλλη.

Σύμφωνα με τα μέρη, ο υψηλό επίπεδο του ανταγωνισμού εντός της ολλανδικής αγοράς τηλεοπτικών διαφημίσεων αποδεικνύεται περαιτέρω από το γεγονός ότι, από το 1990, σημειώθηκε μέση μείωση των τιμών κατά 6,3 % (ποσοστό που είχε διορθωθεί για να ληφθεί υπόψη ο πληθωρισμός).

(82) Ωστόσο, η επιχειρηματολογία αυτή δεν λαμβάνει υπόψη ότι η παρούσα κατάσταση του ανταγωνισμού θα μεταβληθεί ριζικά ως αποτέλεσμα της σύστασης της HMG. Σε αντίθεση με το παρελθόν, όταν δηλαδή η RTL είχε δύο μόνο κανάλια και απευθυνόταν κατά κύριο λόγο (με το βασικό κανάλι της RTL 4) σε οικογένειες μεγαλύτερης ηλικίας και σε νοικοκυρές, η HMG, με την προσθήκη του νέου καναλιού Veronica που απευθύνεται κυρίως σε νέες οικογένειες και προσανατολίζεται στον ανδρικό πληθυσμό, θα καλύπτει όλες τις βασικές ομάδες πληθυσμού που παρουσιάζουν ενδιαφέρον για τους διαφημιζόμενους. Λαμβάνοντας υπόψη το προβλεπόμενο μερίδιο ακροαματικότητας της HMG και τα ανταγωνιστικά πλεονεκτήματά της στην αγορά τηλεοπτικών διαφημίσεων, όπως περιγράψαμε ανωτέρω, θα είναι εξαιρετικά δύσκολο για τους διαφημιζόμενους να αποφύγουν να αγοράσουν διαφημιστικό χρόνο στα κανάλια της HMG. Κατά συνέπεια, οι διαφημιζόμενοι θα εξαρτώνται από την IPN και θα είναι σχεδόν αδύνατον γι' αυτούς να χρησιμοποιήσουν τη STER ως αντίβαρο έναντι της IPN και να αποφύγουν το ενδεχόμενο του καθορισμού των τιμών από την HMG.

Δεύτερον, είναι γεγονός ότι σημειώθηκε μέση μείωση των τιμών κατά 6,3 %, εάν το 1990 ληφθεί ως έτος αναφοράς. Ωστόσο, αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι υπήρξε σημαντική μείωση των τιμών από το 1990 έως το 1991, μετά την είσοδο του RTL 4 στην αγορά. Αντίθετα, εάν η σύγκριση των τιμών γίνει λαμβάνοντας το 1991 ως έτος αναφοράς, η εξέλιξη των τιμών δείχνει μια αύξηση των πραγματικών τιμών, δηλαδή αφού διορθωθούν για να ληφθεί υπόψη η πληθωρισμός. Σύμφωνα με τις στατιστικές της VEA (την ένωση των διαφημιστικών εταιρειών), οι τιμές εξελίχθηκαν ως εξής, με βάση την τιμή ανά χίλιους ακροατές:

>ΘΕΣΗ ΠΗΝΑΚΑ>

(Ο ανωτέρω πίνακας της VEA δεν λαμβάνει υπόψη την εξέλιξη των ειδικών εκπτώσεων που χορηγήθηκαν στους διαφημιζόμενους, δεδομένου ότι δεν διατίθενται επίσημα στοιχεία. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της VEA, λόγω μιας αύξησης που σημειώθηκε στις εκπτώσεις αυτές, ο δείκτης για το 1994 για τη ζώνη 00.00 - 24.00 θα έφθανε σε περίπου 104 αντι 108. Ωστόσο, αυτό σημαίνει ότι εξακολουθεί να υπάρχει σημαντική αύξηση στις πραγματικές τιμές εντός της εξεταζόμενης περιόδου, με αποτέλεσμα ο δείκτης, συμπεριλαμβανομένων των εκπτώσεων, να φθάνει σε 107 το 1995 για τη ζώνη 00.00 - 24.00 και 110 για τη ζώνη 18.00 - 24.00).

Κατά συνέπεια, διαπιστώνεται ότι η είσοδος του RTL 4 στην αγορά δημιούργησε ανταγωνιστικές πιέσεις και οδήγησε, βραχυπρόθεσμα, σε σημαντική μείωση των τιμών. Εντούτοις, από το 1991, αφ' ης στιγμής το RTL μπόρεσε να καθεριωθεί στην αγορά, η εξέλιξη των τιμών των διαφημίσεων υπερέβη σαφώς το γενικό ποσοστό πληθωρισμού και η αύξηση των τιμών ήταν ιδιαίτερα αισθητή για τη ζώνη υψηλής ακροαματικότητας (18.00 - 24.00). Κατά συνέπεια, είναι αμφίβολο, κατά πόσον, ακόμη και στο παρελθόν, η αγορά ήταν τόσο ανταγωνιστική όσο ισχυρίζονται τα μέρη και, σε κάθε περίπτωση, η εξέλιξη των τιμών, όπως παρουσιάστηκε ανωτέρω, δεν υποδηλώνει την ύπαρξη αγοράς στην οποία οι τιμές διαμορφώνονται από τους αγοραστές.

(83) Επιπλέον, τα μέρη ισχυρίζονται ότι, διαχρονικά, η αγορά τηλεοπτικών διαφημίσεων δεν μπορεί να εξεταστεί απομονωμένα, δεδομένου ότι οι διαφημιζόμενοι ανακατανέμουν διαχρονικά τα διαφημιστικά κονδύλια που διαθέτουν από την τηλεοπτική διαφήμιση σε διαφήμιση μέσω του τύπου, και αντίστροφα. Είναι αλήθεια ότι, για ορισμένα προϊόντα, το ποσοστό της τηλεοπτικής διαφήμισης στο σύνολο του συνδυασμού των διαφημιστικών μέσων που χρησιμοποιούνται στις διαφημιστικές εκστρατείες, μπορεί να αυξάνεται ή να μειώνεται διαχρονικά. Ωστόσο, θα είναι πάντα απαραίτητο για ορισμένους διαφημιζόμενους να έχουν ένα μέρος τουλάχιστον της συνολικής διαφήμισής τους μέσω της τηλεόρασης. Οι μεταβολές των διατιθέμενων ποσοστών οφείλονται μάλλον σε νέες διαφημιστικές στρατηγικές και όχι σε αντίδραση στις μεταβολές των τιμών. Αυτό αποδεικνύεται από το γεγονός ότι η αγορά τηλεοπτικών διαφημίσεων σημείωσε αισθητή και συνεχή ανάπτυξη, παρά την αύξηση των τιμών μετά τον πληθωρισμό, δεδομένου ότι οι διαφημίσεις σε περιοδικά και εφημερίδες ήταν χαμηλότερες από τις τηλεοπτικές διαφημίσεις από το 1991 έως 1995 (δείκτης 1995: περιοδικά 106, εφημερίδες 103).

iv) Πιθανή είσοδος νέων φορέων (84) Τα μέρη ισχυρίζονται ότι η ολλανδική αγορά τηλεοπτικής διαφήμισης θα σημειώσει αισθητή αύξηση στο μέλλον και, συνεπώς, θα προσελκύσει νέους φορείς. Σύμφωνα με τις γενικές τάσεις της αγοράς ένα μέσο ετήσιο ποσοστό αύξησης 8 % θεωρείται ρεαλιστικό. Ωστόσο, μια αύξηση της αξίας κατά 8 % δεν σημαίνει αναγκαστικά 8 % του πωλούμενου τηλεοπτικού διαφημιστικού χρόνου. Το ποσοστό αυτό περιλαμβάνει επίσης την αύξηση των τιμών που οφείλεται στο γενικό πληθωρισμό και επίσης, όπως και στο παρελθόν, αυξήσεις των πραγματικών τιμών.

(85) Ένα μέσο ετήσιο ποσοστό αύξησης των τηλεοπτικών διαφημιστικών εσόδων της τάξης του 8 % κατά την επόμενη τετραετία, φαίνεται να αφήνει περιορισμένα μόνο περιθώρια για νεοεισερχόμενους φορείς. Σύμφωνα με το επιχειρησιακό τους πρόγραμμα, το 1997 τα μέρη αναμένουν αύξηση των εσόδων τους από διαφημιστικά μηνύματα κατά [. . .], το 1998 κατά [. . .] και το 1999 κατά [. . .]. Αυτό αντιστοιχεί σε μέση ετήσια αύξηση κατά [. . .]. Λαμβάνοντας υπόψη τα υψηλά μερίδια των μερών (τουλάχιστον 60 % το 1996), μια μέση ετήσια αύξηση των τηλεοπτικών διαφημιστικών εσόδων της HMG η οποία υπερβαίνει την αναμενόμενη γενική ανάπτυξη της αγοράς, θα σήμαινε αναμφίβολα ότι η HMG θα προσποριζόταν το μεγαλύτερο μέρος της ανάπτυξης της αγοράς τηλεοπτικής διαφήμισης. Επιπλέον, θεωρείται εύλογο ότι οι άλλοι ραδιοτηλεοπτικοί φορείς που δραστηριοποιούνται στην ολλανδική αγορά τηλεοπτικής διαφήμισης θα προσπαθήσουν να διατηρήσουν όσο το δυνατόν μεγαλύτερο μέρος του μεριδίου που κατέχουν στην αγορά, το οποίο θα βρίσκεται ήδη σε σχετικά χαμηλά επίπεδα το 1996. Μπορεί, συνεπώς, να αναμένεται ότι παρά τα συγκριτικά υψηλά ποσοστά μελλοντικής ανάπτυξης της ολλανδικής αγοράς τηλεοπτικής διαφήμισης, υπάρχουν ελάχιστα περιθώρια για την είσοδο νέων φορέων της αγοράς.

(86) Επιπλέον, τα συγκριτικά πλεονεκτήματα που διαθέτει η HMG, όπως περιγράφηκαν ανωτέρω, συνιστούν σημαντικό φραγμό για νεοεισερχόμενους φορείς. Θα ήταν δυσχερές για οποιονδήποτε νεοεισερχόμενο φορέα να διαμορφώσει μια σειρά προγραμμάτων για την ολλανδική αγορά η οποία θα ήταν ελκυστική για τους διαφημιζόμενους, δεδομένου ότι οι βασικές στοχευόμενες ομάδες του πληθυσμού καλύπτονται ήδη από την HMG. Κάθε νεοεισερχόμενος φορέας θα χρειαζόταν να αντιμετωπίσει τη συνδυασμένη ισχύ των τριών καναλιών της HMG καθώς και την ευχέρεια του HMG να αντιδράσει άμεσα έναντι των νεοεισερχόμενων φορέων, χρησιμοποιώντας, μεταξύ άλλων, το RTL 5 ως επιθετικό κανάλι. Κατά συνέπεια, η ύπαρξη της HMG αποθαρρύνει αυτή καθεαυτή την είσοδο στην αγορά οποιωνδήποτε ενδεχόμενων νέων φορέων.

v) Συμπέρασμα (87) Για τους λόγους που παρατέθηκαν ανωτέρω, η HMG θα ηγείται σαφώς στην ολλανδική αγορά τηλεοπτικής διαφήμισης κατέχοντας θέση πολύ υψηλότερη από εκείνη των άλλων φορέων της αγοράς, ενώ θα είναι σε θέση να εξουδετερώσει όλες τις προσπάθειες των υφισταμένων φορέων να την ανταγωνιστούν και θα καταστήσει ιδιαίτερα δυσχερή την είσοδο νέων φορέων στην αγορά αυτή. Στο πλαίσιο αυτό, θα πρέπει να σημειωθεί ότι ένας αριθμός γραφείων που αγοράζουν χώρο στα διαφημιστικά μέσα και διαφημιζόμενων, ενώ εν γένει, δέχτηκαν ευνοϊκά την απόφαση της Veronica να καταστεί εμπορικός ραδιοτηλεοπτικός φορέας, εξέφρασαν την ανησυχία τους για το συνδυασμό των καναλιών RTL και Veronica στην HMG.

Σύμφωνα με την ανωτέρω ανάλυση, η Επιτροπή κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η σύσταση της HMG θα οδηγήσει στη δημιουργία δεσπόζουσας θέσης στην ολλανδική αγορά τηλεοπτικής διαφήμισης.

3. Η αγορά ανεξάρτητης τηλεοπτικής παραγωγής στις Κάτω Χώρες i) Η κατάσταση πριν τη σύσταση της HMG (88) Οι τηλεοπτικές παραγωγές στην ολλανδική γλώσσα καλύπτονται είτε από ανεξάρτητους παραγωγούς είτε μέσω της εσωτερικής παραγωγής των ιδίων των ολλανδικών ραδιοτηλεοπτικών φορέων. Ενώ το RTL 4 και το RTL 5 έχουν περιορισμένη μόνο εσωτερική παραγωγή, οι δημόσιοι ραδιοτηλεοπτικοί φορείς παράγουν ένα σημαντικό ποσοστό των προγραμμάτων τους. Αυτό συμβαίνει ιδίως στην περίπτωση της NOS, η εσωτερική παραγωγή της οποίας υπερβαίνει το 80 % του συνολικού χρόνου μετάδοσης προγραμμάτων (με βάση κατανομή των μεταδιδόμενων προγραμμάτων το Μάρτιο και το Νοέμβριο του 1994). Όσον αφορά τους άλλους δημόσιους ραδιοτηλεοπτικούς φορείς, τα προγράμματα που παράγονται από ανεξάρτητους παραγωγούς κυμαίνονται, επί του συνόλου των ωρών μετάδοσης, από ποσοστό χαμηλότερο του 10 % για τη VPRO σε περίπου 50 % ή και υψηλότερο, για τη Veronica και την TROS. Ωστόσο, τα ποσοστά αυτά αφορούν το συνολικό αριθμό των ωρών μετάδοσης, συμπεριλαμβανομένων των προγραμμάτων που αγοράζονται από την αλλοδαπή. Επιπλέον, τα στοιχεία αυτά στηρίζονται στη διάρκεια των μεταδιδόμενων προγραμμάτων και όχι στην αξία των εξεταζόμενων παραγωγών. Ειδικότερα, για τη Veronica και την TROS, οι οποίες έχουν το υψηλότερο ποσοστό ανεξάρτητων παραγωγών, περίπου το ήμισυ έως τα δύο τρίτα των ανεξάρτητων παραγωγών αφορούν ψυχαγωγικά προγράμματα τα οποία είναι συνήθως δαπανηρά. Κατά συνέπεια, το μερίδιο των ανεξάρτητων τηλεοπτικών παραγωγών, θα είναι σημαντικά υψηλότερο σε αξία απ' ό,τι σε όγκο. Στο πλαίσιο αυτό, θα πρέπει επίσης να σημειωθεί ότι η εσωτερική παραγωγή των δημοσίων ραδιοτηλεοπτικών φορέων περιορίζεται συχνά σε παραγωγές μικρής διάρκειας ζωής (όπως ειδήσεις, τηλεοπτικά παιχνίδια χαμηλού προϋπολογισμού, προγράμματα συζητήσεων) που συνήθως μεταδίδονται μία μόνο φορά και, συνεπώς, δεν συνιστούν πραγματικό συγκριτικό πλεονέκτημα. Αντίθετα, τα μεγάλα προγράμματα ψυχαγωγίας και οι μυθοπλαστικές σειρές, που παράγονται κατά κύριο λόγο από ανεξάρτητους παραγωγούς, μεταδίδονται συνήθως πολλές φορές και αποτελούν συγκριτικό πλεονέκτημα.

(89) Η εσωτερική παραγωγή των δημοσίων ραδιοτηλεοπτικών φορέων χρησιμοποιείται ουσιαστικά για τους δικούς τους σκοπούς παρόλο που οι παραγωγές αυτές προσφέρονται ορισμένες φορές στη διεθνή αγορά, δεν προσφέρονται συνήθως σε άλλους ραδιοτηλεοπτικούς φορείς στην ολλανδική τηλεοπτική αγορά. Συνεπώς, δεν υπάρχει άμεσος ανταγωνισμός μεταξύ της εσωτερικής παραγωγής και των προγραμμάτων που παράγονται από ανεξάρτητους παραγωγούς και που προσφέρονται στην αγορά. Ωστόσο, τα μέρη ισχυρίζονται ότι η εσωτερική παραγωγή θα πρέπει να συμπεριληφθεί στη γενική αγορά για τις ολλανδικές τηλεοπτικές παραγωγές, δεδομένου ότι οι ραδιοτηλεοπτικοί φορείς θα πρέπει αναγκαστικά να αποφασίζουν εάν θα παραγάγουν οι ίδιοι ή εάν θα αγοράσουν κάποιο πρόγραμμα. Πλην όμως, αυτό δεν ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα. Ένας δημόσιος ραδιοτηλεοπτικός φορέας με μεγάλη εσωτερική παραγωγή θα έχει πραγματοποιήσει σημαντικές επενδύσεις σε εγκαταστάσεις παραγωγής, κυρίως δε, θα έχει προσλάβει το προσωπικό που απαιτείται για την παραγωγή αυτή, και το οποίο συνιστά σημαντική συνισταμένη του κόστους. Πράγματι, όπως περιγράφηκε ανωτέρω, ο μεγάλος αριθμός των υπαλλήλων των δημοσίων ραδιοτηλεοπτικών φορέων σε σύγκριση με τους εμπορικούς ραδιοτηλεοπτικούς φορείς, οφείλεται σε μεγάλο βαθμό στο προσωπικό που έχει προσληφθεί για τις εσωτερικές παραγωγές. Υπό τις συνθήκες αυτές, ένας δημόσιος ραδιοτηλεοπτικός φορέας δεν έχει την ευχέρεια να επιλέξει κατά πόσο θα παραγάγει ο ίδιος ένα πρόγραμμα ή θα αναθέσει την παραγωγή του σε ανεξάρτητο παραγωγό. Εάν ένας δημόσιος ραδιοτηλεοπτικός φορέας αυξήσει τις παραγγελίες σε ανεξάρτητους παραγωγούς σε σημαντικό βαθμό εις βάρος της εσωτερικής παραγωγής του, ο φορέας αυτός θα επιβαρύνεται με υψηλά γενικά έξοδα και δαπάνες προσωπικού για τις εγκαταστάσεις εσωτερικής παραγωγής χωρίς οι δαπάνες αυτές να αποφέρουν ικανοποιητική απόδοση από απόψεως των παραγόμενων προγραμμάτων. Συνεπώς, μια τέτοια πολιτική δεν θα ήταν εφικτή από οικονομική άποψη, τουλάχιστον όχι μακροπρόθεσμα. Συνεπώς, υπάρχει μια αγορά η οποία περιορίζεται στις ανεξάρτητες τηλεοπτικές παραγωγές και δεν περιλαμβάνει τα προγράμματα που προορίζονται αποκλειστικά για εσωτερική χρήση.

(90) Στο πλαίσιο αυτό, αξίζει επίσης να σημειωθεί ότι σε γενικές γραμμές, η εσωτερική παραγωγή επικεντρώνεται σε μεγάλο βαθμό σε ορισμένες κατηγορίες προγραμμάτων όπως είναι οι ειδήσεις, άλλα ενημερωτικά προγράμματα, πολιτιστικά θέματα, εκπομπές για νέους, ντοκυμαντέρ, αθλητικά προγράμματα και ορισμένα είδη ψυχαγωγικών προγραμμάτων. Στα τμήματα αυτά, η πείρα και η τεχνογνωσία που έχουν αποκτήσει οι δημόσιοι ραδιοτηλεοπτικοί φορείς σημαίνει ότι δεν θα είναι αναγκασμένοι να εξαρτώνται από ανεξάρτητους παραγωγούς. Ωστόσο, οι δημόσιοι ραδιοτηλεοπτικοί φορείς δεν παράγουν εν γένει ψυχαγωγικά προγράμματα ευρείας κλίμακας όπως αυτά που προσφέρονται από την Endemol και δήλωσαν ότι θα ήταν ιδιαίτερα δυσχερές γι' αυτούς να καλύψουν αυτό το είδος των ψυχαγωγικών προγραμμάτων με εσωτερική παραγωγή. Συνεπώς, η διάρθρωση της εσωτερικής παραγωγής των δημοσίων ραδιοτηλεοπτικών φορέων δεν αποτελεί ικανοποιητικό αντίβαρο έναντι της θέσης που κατέχει η Endemol στην αγορά ανεξάρτητων παραγωγών.

(91) Η αγορά ανεξάρτητης τηλεοπτικής παραγωγής στην Ολλανδία έχει την ακόλουθη διάρθρωση:

- ένας πολύ μεγάλος παραγωγός (Endemol),

- ολίγοι σχετικά μικροί αλλά αξιόλογοι παραγωγοί και - μεγάλος αριθμός πολύ μικρών παραγωγών (με 1 έως 10 υπαλλήλους).

Με βάση την αξία των προγραμμάτων που παρήχθησαν το 1994, η διάρθρωση των μεριδίων της αγοράς έχει ως εξής:

>ΘΕΣΗ ΠΗΝΑΚΑ>

Αυτή η διάρθρωση δείχνει ότι η Endemol κυριαρχεί στην αγορά αυτή. Πράγματι, η εταιρεία Endemol έχει προέλθει από τη συγχώνευση των πρώην δύο μεγαλύτερων ολλανδών παραγωγών, της JE Entertainment BV και John de Mol Communications BV, η οποία πραγματοποιήθηκε το 1994.

Τα μέρη ισχυρίζονται ότι ο υπολογισμός των μεριδίων της αγοράς θα έπρεπε να στηρίζεται στον όγκο των ωρών των παραγομένων προγραμμάτων και όχι στην αξία των προγραμμάτων. Ωστόσο, η προσέγγιση αυτή θα έδινε μια εντελώς παραπλανητική εικόνα των φορέων της αγοράς. Σύμφωνα με την έρευνα της Επιτροπής, η ωριαία αξία των τηλεοπτικών παραγωγών τους κυμαίνεται από 30 000 ολλανδικά φιορίνια για, λόγου χάρη, φθηνά ντοκυμαντέρ, μέχρι 300 000 ολλανδικά φιορίνια για, λόγου χάρη, δαπανηρά μυθοπλαστικά και ψυχαγωγικά προγράμματα. Υπό τις συνθήκες αυτές, ο μόνος ενδεδειγμένος τρόπος για τον υπολογισμό των μεριδίων της αγοράς είναι εκείνος που βασίζεται στις αξίες και όχι στον όγκο.

(92) Εκτός από το ιδιαίτερα υψηλό μερίδιο αγοράς που κατέχει σε σχέση με τους ανταγωνιστές της, η Endemol έχει και ορισμένα άλλα συγκριτικά πλεονεκτήματα τα οποία της εξασφαλίζουν πολύ υψηλότερη θέση στην αγορά σε σχέση με εκείνη των ανταγωνιστών της.

Η Endemol κατέχει ένα μεγάλο μέρος των δημοφιλέστερων τύπων ολλανδικών προγραμμάτων και λόγω του μεγέθους της και των τεράστιων πόρων της σε σύγκριση με εκείνους των άλλων ανεξάρτητων παραγωγών, έχει προτιμησιακή πρόσβαση σε αλλοδαπούς τύπους προγραμμάτων οι οποίοι εν συνεχεία προσαρμόζονται για το ολλανδικό κοινό. Λόγου χάρη, την τελευταία τριετία, άνω των [. . .] προγραμμάτων που είχαν παραχθεί από την JE Entertainment BV ή την John de Mol στηρίζονταν σε αλλοδαπούς τύπους προγραμμάτων για τους οποίους οι εταιρείες αυτές είχαν λάβει απευθείας άδειες εκμετάλλευσης. (Τα μέρη ισχυρίζονται ότι ένας αριθμός αυτών των τύπων προγραμμάτων μεταδόθηκαν το 1992, 1993 και 1994 και ότι μόνον [. . .] προγράμματα είχαν παραχθεί από την Endemol κατά τη διάρκεια της περιόδου αυτής με βάση αλλοδαπούς τύπους προγραμμάτων που κατέχονται άμεσα από την Endemol).

(93) Η Endemol έχει συνάψει συμβάσεις με το μεγαλύτερο αριθμό των δημοφιλέστερων προσωπικοτήτων της ολλανδικής τηλεόρασης, πολλές από τις οποίες σε αποκλειστική βάση. Τη στιγμή αυτή η Endemol έχει [. . .] αποκλειστικές συμβάσεις με τηλεοπτικές προσωπικότητες και έχει χάσει [. . .] μόνον τηλεοπτικές διασημότητες τα τελευταία χρόνια, [. . .]. Επιπλέον, η Endemol είναι ο μόνος ολλανδός παραγωγός που έχει τη δυνατότητα να προσφέρει σε τηλεοπτικές διασημότητες την ευκαιρία να συμμετέχουν και σε άλλα είδη θεαμάτων (π.χ. θεατρικά έργα), δεδομένου ότι ασκεί δραστηριότητες και σε άλλες μορφές ψυχαγωγίας, όπως για παράδειγμα θέατρο και περιοδείες. Τέλος, η Endemol έχει δικό της πρακτορείο για διασημότητες. Λαμβάνοντας υπόψη τις ευχέρειες αυτές, η Endemol μπορεί να δημιουργήσει διασημότητες και να τις δεσμεύσει με την εταιρεία χρησιμοποιώντας μέσα που δεν έχουν στη διάθεσή τους οι άλλοι ολλανδοί παραγωγοί.

(94) Τα μέρη αμφισβητούν ότι η Endemol έχει τους επιτυχέστερους τύπους προγραμμάτων και προτιμησιακή πρόσβαση σε ξένους τύπους προγραμμάτων. Αρνούνται επίσης ότι έχει συνάψει συμβάσεις με τις δημοφιλέστερες προσωπικότητες. Ωστόσο, κατά την έρευνα που διεξήγαγε η Επιτροπή, τα σημεία αυτά προκαλούν έντονες ανησυχίες σε ένα μεγάλο αριθμό ανεξάρτητων παραγωγών, αλλά και στο κοινό και σε άλλους εμπορικούς ραδιοτηλεοπτικούς φορείς. Όλοι επιβεβαιώνουν τα συμπεράσματα στα οποία κατέληξε η Επιτροπή και που παρατέθηκαν ανωτέρω.

(95) Χάρη στους πόρους που διαθέτει η Endemol, και που περιγράφηκαν ανωτέρω, παράγει τα δημοφιλέστερα προγράμματα ψυχαγωγίας στις Κάτω Χώρες. Για παράδειγμα, κατά την περίοδο 1993/94, 28 από τα 56 μη αθλητικά προγράμματα με την υψηλότερη ακροαματικότητα είχαν παραχθεί από την Endemol. Τα προγράμματα της Endemol μεταδίδονται συνήθως στη ζώνη ωρών με την υψηλότερη ακροαματικότητα. Έχουν συμβάλει σημαντικά στην επιτυχία του RTL 4 και της Veronica και έχουν παίξει επίσης αποφασιστικό ρόλο στη διαμόρφωση της εικόνας των καναλιών αυτών.

(96) Επιπλέον, η Endemol ασκεί ευρύτατες δραστηριότητες εκτός των Κάτω Χωρών. Η αξία των διεθνών παραγωγών της ανέρχεται σήμερα σε περίπου [. . .] ολλανδικά φιορίνια ετησίως, σε σύγκριση με περίπου [. . .] ολλανδικά φιορίνια για τις ολλανδικές παραγωγές. Αυτές οι διεθνείς δραστηριότητές της βελτιώνουν περαιτέρω τη θέση της Endemol όσον αφορά τους ξένους τύπους προγραμμάτων και προσφέρουν πρόσθετους πόρους στην επιχείρηση, πράγμα που ενισχύει τη θέση της στην ολλανδική αγορά παραγωγής. Κανένας από τους ανταγωνιστές της Endemol στις Κάτω Χώρες δεν ασκεί ανάλογες διεθνείς δραστηριότητες.

(97) Για τους λόγους που προαναφέρθηκαν, συνάγεται το συμπέρασμα ότι η Endemol κατέχει ήδη δεσπόζουσα θέση στην αγορά των Κάτω Χωρών για ανεξάρτητες τηλεοπτικές παραγωγές στην ολλανδική γλώσσα.

ii) Αποτελέσματα της δημιουργίας της HMG (98) Δεδομένου ότι η Endemol είναι μητρική εταιρεία της HMG, έχει αποκτήσει, μέσω της δημιουργίας της κοινής επιχείρησης, διαρθρωτικούς δεσμούς με το μελλοντικό ηγετικό ραδιοτηλεοπτικό φορέα των Κάτω Χωρών. Είναι γεγονός ότι η Endemol, ακόμη και πριν από τη σύσταση της HMG, ήταν ήδη ο βασικός προμηθευτής προγραμμάτων του RTL 4 και του RTL 5 καθώς και της Veronica. Ωστόσο, σε αντίθεση με το παρελθόν, η Endemol, λόγω της συμμετοχής της στην HMG, διαθέτει τώρα μια ευρεία βάση πωλήσεων για το προϊόν της η οποία είναι εξασφαλισμένη και δεν μπορεί να προσβληθεί από τους ανταγωνιστές της. Αυτό γίνεται εμφανές από την εγγύηση που παρέχεται στην Endemol στην προαναφερθείσα συμφωνία παραγωγής που συνάφθηκε μεταξύ της HMG και της Endemol. Βάσει της συμφωνίας αυτής, η HMG εγγυάται την αγορά του [. . .] της αξίας των αναγκών της σε προγράμματα ολλανδικής γλώσσας από την Endemol. Αυτό σημαίνει, μόνο για το 1996, ότι η Endemol θα έχει εξασφαλίσει την πώληση παραγωγών αξίας [. . .] ολλανδικά φιορίνια. [. . .], πράγμα που αποδεικνύει τον στρατηγικής σημασίας δεσμό της Endemol με την HMG.

(99) Επιπλέον, το ανωτέρω ποσό αποτελεί απλώς το ελάχιστο εξασφαλισμένο ύψος των προμηθειών της Endemol προς την HMG. Ως μητρική εταιρεία, η Endemol μπορεί να χρησιμοποιήσει την επιρροή της στην HMG για να λάβει ακόμη περισσότερες παραγγελίες από αυτήν. Κανένας άλλος παραγωγός στις Κάτω Χώρες δεν έχει τη δυνατότητα να έχει μια εξασφαλισμένη βάση πωλήσεων για την παραγωγή του και να επηρεάζει τις αγορές προγραμμάτων ενός ραδιοτηλεοπτικού φορέα.

(100) Τα μέρη ισχυρίζονται τώρα ότι η Endemol δεν θα ασκεί αποφασιστική επιρροή στην HMG δεδομένου ότι, κατά την άποψή τους, η Endemol δεν ελέγχει από κοινού την HMG. Ωστόσο, όπως περιγράφηκε ανωτέρω, η Επιτροπή έχει καταλήξει στο συμπέρασμα ότι η HMG ελέγχεται από κοινού αφενός από την RTL και αφετέρου από τη Veronica και την Endemol μέσω της VMG. Επιπλέον, ακόμη και αν δεν ασκείται από κοινού έλεγχος, μέσω των διαρθρωτικών δεσμών της με την HMG η Endemol είναι σε θέση να επηρεάσει το γενικό προγραμματισμό και την πολιτική αγοράς προγραμμάτων της HMG κατά τρόπο που να ενισχύεται η παρούσα θέση της Endemol στην αγορά ανεξάρτητων παραγωγών.

Από οικονομική άποψη, η VMG αποτελεί ένα μέσο για τη συγκέντρωση των συμμετοχών της Veronica και της Endemol στην HMG, οι οποίες ανέρχονται από κοινού σε 49 % της HMG. Τόσο η RTL όσο και η VMG εκπροσωπούνται εξίσου στη γενική συνέλευση μετόχων στην οποία λαμβάνονται οι βασικές στρατηγικές αποφάσεις σχετικά με την εμπορική πολιτική της HMG. Η συμμετοχή της Endemol στην HMG ανέρχεται σε 23 % (47 % του 49 %). Μια συμμετοχή 23 % σε μια εταιρεία η οποία ασκεί δραστηριότητες σε μια αγορά που αφορά τα τελευταία στάδια της παραγωγικής διαδικασίας, πρέπει μάλλον να θεωρηθεί ως στρατηγική συμμετοχή και όχι ως χρηματοοικονομική. Κατά μείζονα δε λόγο, όταν η συμμετοχή αυτή συνδυάζεται με τη σημαντική εκπροσώπηση του μετόχου στο όργανο λήψεως αποφάσεων της εταιρείας αυτής. Ο μέτοχος θα είναι σε θέση να λαμβάνει όλες τις πληροφορίες για τις στρατηγικές αποφάσεις και θα συμμετέχει στις συζητήσεις και τη διαδικασία λήψεως αποφάσεων, κατά τις οποίες θα είναι ιδίως σε θέση να επηρεάσει τις αποφάσεις σχετικά με την αγορά που αφορά τα προηγούμενα στάδια της παραγωγής στην οποία δραστηριοποιείται ο ίδιος.

Η γενική αυτή εκτίμηση ενισχύεται ακόμη περισσότερο στην παρούσα περίπτωση λαμβάνοντας υπόψη τις σχέσεις σε επίπεδο εφοδιασμού μεταξύ της RTL και της Veronica αντίστοιχα, οι οποίες έχουν προμηθευτεί στο παρελθόν το μεγαλύτερο μέρος των προγραμμάτων τους από την Endemol. Τα ίδια τα μέρη είχαν δηλώσει ότι αυτή η σχέση εφοδιασμού αποτελούσε σημαντικό παράγοντα για τον προσδιορισμό της εικόνας που προβάλλουν τα κανάλια RTL 4, RTL 5 και Veronica και ότι αυτή η σχέση εφοδιασμού θα είχε επίσης αποφασιστική σημασία για τη μελλοντική επιτυχία της HMG. Λαμβάνοντας υπόψη τα στοιχεία αυτά, δεν θα ήταν ρεαλιστικό να θεωρηθεί ότι η συμμετοχή της Endemol στην HMG αποτελεί απλώς χρηματοοικονομική συμμετοχή και ότι δεν παρέχει ουσιαστική επιρροή στην Endemol.

(101) Η νέα κατάσταση που θα προκύψει από τη δημιουργία της HMG ενισχύει αισθητά την ήδη ισχυρή θέση της Endemol στην ολλανδική αγορά παραγωγής. Η Endemol, ως ο μεγαλύτερος ραδιοτηλεοπτικός φορέας των Κάτω Χωρών, είναι σε θέση να εμποδίσει την πρόσβαση των άλλων παραγωγών στην HMG, και ιδίως όσον αφορά τα πρόσθετα προγράμματα που θα χρειαστεί η Veronica η οποία θα λειτουργεί επτά ημέρες την εβδομάδα. Τα ίδια τα μέρη τόνισαν ότι οι παραγωγές της Endemol θα προσδιορίσουν σε μεγάλο βαθμό την εικόνα των καναλιών RTL 4, RTL 5 και Veronica.

(102) Όσον αφορά τις παραγωγές που διατίθενται σε άλλους ραδιοτηλεοπτικούς φορείς, η Endemol, μετά τη σύσταση της HMG, θα μπορεί να εξουδετερώνει με ακόμη μεγαλύτερη επιτυχία τον ανταγωνισμό άλλων ανεξάρτητων παραγωγών, λαμβάνοντας υπόψη την εκτεταμένη και εξασφαλισμένη βάση των πωλήσεών της. Το ίδιο ισχύει όσον αφορά την πρόσβαση σε ελκυστικούς τύπους προγραμμάτων και την αποκλειστική συνεργασία της με τους δημοφιλέστερους αστέρες.

(103) Τα μέρη ισχυρίζονται ότι, στο μέλλον, θα υπάρξει αύξηση της ζήτησης για παραγωγές στην ολλανδική γλώσσα, λαμβάνοντας υπόψη τα πρόσθετα προγράμματα που θα χρειάζονται τόσο η Veronica ως εμπορικό κανάλι, όσο και οι δημόσιοι ραδιοτηλεοπτικοί φορείς προκειμένου να καλύψουν το κενό που θα δημιουργηθεί από την αποχώρηση της Veronica, καθώς και η SBS 6 που θα εισέλθει στην αγορά ως νέος φορέας. Ωστόσο, θα πρέπει να σημειωθεί ότι το μεγαλύτερο μέρος της πρόσθετης ζήτησης ολλανδικών παραγωγών θα προέλθει από τη Veronica, η οποία θα χρειαστεί πρόσθετα προγράμματα για 4 1/2 ημέρες τηλεοπτικών μεταδόσεων. Αντίθετα, οι δημόσιοι ραδιοτηλεοπτικοί φορείς θα χρειαστεί να καλύψουν κενό μόλις 2 1/2 ημερών τηλεοπτικής μετάδοσης, λόγω της αποχώρησης της Veronica από το κρατικό σύστημα. Στο πλαίσιο αυτό, είναι επίσης αμφίβολο κατά πόσον τα πρόσθετα προγράμματα που θα ζητηθούν από τους δημόσιους ραδιοτηλεοπτικούς φορείς θα έχουν αντίστοιχη αξία με τα προγράμματα που θα παραγγείλει η Veronica, λαμβάνοντας υπόψη τη μείωση των διαφημιστικών εσόδων των δημοσίων ραδιοτηλεοπτικών φορέων λόγω της σύστασης της HMG. Όσον αφορά το SBS, θα πρέπει να σημειωθεί ότι ο προϋπολογισμός προγραμμάτων της Veronica, όπως προαναφέραμε, είναι σχεδόν ο τριπλάσιος εκείνου της SBS 6. Κατά συνέπεια, το μεγαλύτερο μέρος της αξίας των πρόσθετων προγραμμάτων θα αντιστοιχεί στη Veronica, η οποία θα απορροφηθεί από την Endemol. Όσον αφορά τα υπόλοιπα πρόσθετα προγράμματα, η Endemol, όπως εξηγήσαμε ανωτέρω, βρίσκεται σε πολύ καλύτερη θέση απ' ό,τι οι ανταγωνιστές της.

(104) Λαμβάνοντας υπόψη τη βάση των πωλήσεων που έχει εξασφαλίσει στην HMG και την επιρροή της στο διαθέσιμο χρόνο μετάδοσης προγραμμάτων στα κανάλια της HMG, είναι εύλογο να αναμένεται ότι η Endemol θα επιτύχει να διεισδύσει σε κατηγορίες προγραμμάτων στις οποίες μέχρι στιγμής δεν είχε αξιόλογη παρουσία, όπως για παράδειγμα τα ντοκυμαντέρ. Αυτό θα έχει περαιτέρω αρνητικές επιπτώσεις στις δυνατότητες των μικρών ολλανδικών παραγωγών τηλεοπτικών προγραμμάτων να συνεχίσουν τις δραστηριότητές τους.

iii) Συμπέρασμα (105) Για τους λόγους που προαναφέρθηκαν, η Επιτροπή έχει καταλήξει στο συμπέρασμα ότι, λόγω της δημιουργίας της HMG, η δεσπόζουσα θέση της Endemol στην ανεξάρτητη ολλανδική αγορά τηλεοπτικών προγραμμάτων θα ενισχυθεί.

iv) Άρθρο 22 (106) Τα μέρη ισχυρίζονται ότι, βάσει του άρθρου 22 παράγραφος 3, το ερώτημα που τίθεται δεν είναι κατά πόσον η συγκέντρωση επηρεάζει με οποιονδήποτε τρόπο το εμπόριο μεταξύ των κρατών μελών, αλλά ο βαθμός στον οποίο η συγκέντρωση επηρεάζει το εμπόριο μεταξύ των κρατών μελών. Κατά τη γνώμη των μερών, οι επιπτώσεις της συγκέντρωσης στην ολλανδική αγορά τηλεοπτικής μετάδοσης και διαφήμισης και, ιδίως, στις ολλανδικές αγορές παραγωγής, δεν επηρεάζουν το εμπόριο μεταξύ των κρατών μελών σε βαθμό αρκούντως σημαντικό ώστε να έχει η Επιτροπή τη δυνατότητα να λάβει μέτρα κατά της HMG.

(107) Τα ανωτέρω επιχειρήματα που προβλήθηκαν από τα μέρη δεν είναι σαφή. Φαίνεται ότι τα μέρη έχουν την άποψη ότι η Επιτροπή μπορεί μόνο να παρέμβει δυνάμει του άρθρου 22 όσον αφορά τις επιπτώσεις στο εμπόριο μεταξύ των κρατών μελών. Αυτό θα σήμαινε ότι η εξέταση βάσει του άρθρου 22 θα περιοριζόταν στις πτυχές εκείνες που υπερβαίνουν το πλαίσιο της αγοράς στο έδαφος του κράτους μέλους το οποίο υπέβαλε την αίτηση. Ωστόσο, μια τέτοια συλλογιστική, θα αναιρούσε τον ίδιο το στόχο του άρθρου 22, και θα αντέβαινε στην ερμηνεία που δίδεται στο άρθρο 22 παράγραφος 5 όπου ορίζεται ότι «η Επιτροπή λαμβάνει μόνο τα μέτρα που είναι απολύτως αναγκαία για τη διατήρηση ή επαναφορά του ουσιαστικού ανταγωνισμού στο έδαφος του κράτους μέλους».

Τα μέλη ενδέχεται να έχουν την άποψη ότι θα πρέπει να υπάρχει ένας ειδικός τρόπος για την εκτίμηση του επηρεασμού του εμπορίου μεταξύ των κρατών μελών, ο οποίος διαφέρει από τον κανονισμό, όπως για παράδειγμα εκείνο που προβλέπεται στο άρθρο 86. Ωστόσο, σε μια τέτοια περίπτωση, η φύση μιας τέτοιας μεθόδου εκτίμησης δεν είναι καθόλου σαφής. Πράγματι, το άρθρο 22 παράγραφος 2 προβλέπει ότι η εξεταζόμενη συγκέντρωση θα πρέπει να επηρεάζει το εμπόριο μεταξύ των κρατών μελών. Δεν υπάρχει καμία απολύτως ένδειξη ότι ο βαθμός που επηρεάζεται το εμπόριο θα πρέπει να είναι μεγαλύτερος από εκείνο που προβλέπεται βάσει των άλλων κανόνων ανταγωνισμού στην κοινοτική νομοθεσία.

(108) Τα επιχειρήματα που προβάλλουν τα μέρη θα είχαν νόημα μόνον εάν εκληφθούν ότι σημαίνουν ότι η Επιτροπή δεν μπορεί να στηρίξει την έκδοση αρνητικής απόφασης δυνάμει του άρθρου 22 για την ύπαρξη δεσπόζουσας θέσης σε μια συγκεκριμένη αγορά προϊόντων ή μια γεωγραφική αγορά, εάν η συγκέντρωση δεν επηρεάζει το εμπόριο μεταξύ των κρατών μελών όσον αφορά την αγορά αυτή, ακόμη και αν η πράξη επηρεάζει άλλες σχετικές αγορές. Το θέμα της ορθότητας μιας τέτοιας ερμηνείας του άρθρου 22 μπορεί να μείνει ανοικτό. Ακόμη και αν η ενίσχυση της δεσπόζουσας θέσης της Endemol στην αγορά ανεξάρτητων ολλανδικών τηλεοπτικών παραγωγών δεν επηρεάζει άμεσα το εμπόριο μεταξύ των κρατών μελών, οι τρεις εξεταζόμενες αγορές, όπως υπογραμμίστηκε ανωτέρω, είναι αλληλένδετες και οι επιπτώσεις της συγκέντρωσης στην αγορά παραγωγής μεταβάλλει τους όρους του ανταγωνισμού στις άλλες αγορές. Επιπλέον, τα ίδια τα μέρη δήλωσαν ότι η συμμετοχή της Endemol στην HMG είναι αναγκαία για τη βελτίωση της θέσης της στην αγορά όσον αφορά τηλεοπτικές παραγωγές εκτός των Κάτω Χωρών. Στο πλαίσιο αυτό, θα πρέπει επίσης να σημειωθεί ότι η συγκέντρωση προσφέρει περισσότερες δυνατότητες στην Endemol να αγοράζει ξένους τύπους προγραμμάτων, λαμβάνοντας υπόψη την προτιμησιακή πρόσβασή της στο μεγαλύτερο, εμπορικό ραδιοτηλεοπτικό φορέα των Κάτω Χωρών.

(109) Επιπλέον, τα μέρη ισχυρίζονται ότι σε μια διαδικασία δυνάμει του άρθρου 22, η Επιτροπή δεν έχει τη δυνατότητα να κηρύξει συγκέντρωση ασυμβίβαστη με την κοινή αγορά χωρίς να έχει εξετάσει κατά πόσον θα ήταν αρκετό να ληφθούν άλλα μέτρα για την αποκατάσταση του ανταγωνισμού. Σύμφωνα με τα μέρη, αυτό απορρέει από τις διατάξεις του άρθρου 22 παράγραφος 5 που προαναφέρθηκαν. Ωστόσο, η άποψη αυτή στηρίζεται σε μια λανθασμένη ερμηνεία του σκοπού και της λειτουργίας του άρθρου 22 παράγραφος 5. Σύμφωνα με το άρθρο 22 παράγραφος 3, η Επιτροπή έχει τη δυνατότητα να εκδώσει τις αποφάσεις που προβλέπονται στο άρθρο 8 παράγραφος 2 δεύτερο εδάφιο και παράγραφοι 3 και 4. Εάν τα μέρη δεν αναλάβουν επαρκείς δεσμεύσεις κατά την έννοια του άρθρου 8 παράγραφος 2, η Επιτροπή πρέπει να εκδώσει αρνητική απόφαση βάσει του άρθρου 8 παράγραφος 3 7 η Επιτροπή μπορεί επίσης να εκδώσει απόφαση βάσει του άρθρου 8 παράγραφος 4 προκειμένου να αποκατασταθεί ο ουσιαστικός ανταγωνισμός, στην περίπτωση που η συγκέντρωση έχει ήδη πραγματοποιηθεί. Σε μια τέτοια περίπτωση, το άρθρο 22 παράγραφος 5 περιορίζει τα μέτρα που μπορούν να ληφθούν βάσει του άρθρου 8 παράγραφος 4 σε εκείνα που είναι απολύτως αναγκαία για τη διατήρηση ή την επαναφορά του ουσιαστικού ανταγωνισμού στο έδαφος του σχετικού κράτους μέλους. Σε περίπτωση που δεν έχει ακόμη ολοκληρωθεί η συγκέντρωση, το άρθρο 22 παράγραφος 5 εξασφαλίζει ότι η αρνητική απόφαση της Επιτροπής θα περιορίζεται στη δεσπ