Γνώμη του Συμβουλίου

της 21ης Ιανουαρίου 2003

σχετικά με το επικαιροποιημένο πρόγραμμα σταθερότητας της Γαλλίας, 2004-2006

(2003/C 26/04)

ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,

Έχοντας υπόψη:

τη συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας,

τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1466/97 του Συμβουλίου, της 7ης Ιουλίου 1997, για την ενίσχυση της εποπτείας της δημοσιονομικής κατάστασης και την εποπτεία και το συντονισμό των οικονομικών πολιτικών(1), και ιδίως το άρθρο 5 παράγραφος 3,

τη σύσταση της Επιτροπής,

Μετά από διαβούλευση με την οικονομική και δημοσιονομική επιτροπή,

ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΑΚΟΛΟΥΘΗ ΓΝΩΜΗ:

Στις 21 Ιανουαρίου 2003, το Συμβούλιο εξέτασε το επικαιροποιημένο πρόγραμμα σταθερότητας της Γαλλίας, το οποίο καλύπτει την περίοδο 2003-2006. Πρόκειται για το πρώτο επικαιροποιημένο πρόγραμμα σταθερότητας που εκπονεί η νέα κυβέρνηση, η οποία ανέλαβε καθήκοντα τον Ιούνιο του 2002. Το πρόγραμμα παρέχει μία δημοσιονομική στρατηγική που έχει στόχο να στηρίξει τη σημαντική και συνεχή βελτίωση της οικονομικής ανάπτυξης και της απασχόλησης. Το πρόγραμμα πληροί τις απαιτήσεις του αναθεωρημένου κώδικα δεοντολογίας σχετικά με το περιεχόμενο και τη μορφή των προγραμμάτων σταθερότητας και σύγκλισης. Το Συμβούλιο εκτιμά ότι το πρόγραμμα συμφωνεί εν μέρει με τις συστάσεις των γενικών κατευθύνσεων οικονομικής πολιτικής για το 2002.

Το Συμβούλιο επεσήμανε σημαντική απόκλιση των δημοσιονομικών εξελίξεων του 2002 από τις προβλέψεις του επικαιροποιημένου προγράμματος σταθερότητας του 2001 και, εκτιμώντας ότι η απόκλιση αυτή δεν έχει διορθωθεί στα σχέδια του 2003, εξέδωσε στις 21 Ιανουαρίου 2003 σύσταση με σκοπό να απευθύνει έγκαιρη προειδοποίηση στη Γαλλία για την αποτροπή της εμφάνισης υπερβολικού ελλείμματος της γενικής κυβέρνησης. Σύμφωνα με τη σύσταση: i) η γαλλική κυβέρνηση θα πρέπει να λάβει όλα τα ενδεδειγμένα μέτρα προκειμένου να διασφαλίσει ότι το δημοσιονομικό έλλειμμα δεν παραβιάζει το 2003 το όριο 3 % του ΑΕΠ· ii) η θέσπιση μέτρων ικανών να βελτιώσουν την κυκλικά προσαρμοσμένη δημοσιονομική θέση κατά τουλάχιστον 0,5 % του ΑΕΠ όχι μόνο θα περιόριζε τον κίνδυνο να υπερβεί το έλλειμμα γενικής κυβέρνησης το όριο του 3 % του ΑΕΠ για το 2003, αλλά θα συνέβαλε και στη συνέχιση μιας πορείας δημοσιονομικής εξυγίανσης με στόχο την επίτευξη σχεδόν ισοσκελισμένης δημοσιονομικής θέση από το 2003· iii) και κατά τα προσεχή έτη θα πρέπει να επιδιωχθεί συνεχής εξυγίανση της διαρθρωτικής δημοσιονομικής θέσης κατά τουλάχιστον 0,5 % του ΑΕΠ ετησίως, ώστε μέχρι το 2006 να επιτευχθεί η μεσοπρόθεσμη σχεδόν ισοσκελισμένη ή πλεονασματική δημοσιονομική θέση.

Τα δημόσια οικονομικά επιδεινώθηκαν αισθητά το 2002. Στο επικαιροποιημένο πρόγραμμα σταθερότητας εκτιμάται ότι το έλλειμμα γενικής κυβέρνησης του 2002 ανέρχεται σε 2,8 % του ΑΕΠ, επίπεδο υψηλότερο από εκείνο που συνιστάται στην έγκαιρη προειδοποίηση και πολύ ανώτερο του 1,4 % του ΑΕΠ που προβλεπόταν στο προηγούμενο επικαιροποιημένο πρόγραμμα σταθερότητας. Το Συμβούλιο σημειώνει ότι η απόκλιση του 2002 οφείλεται κατά μεγάλο μέρος στην επιδείνωση του διαρθρωτικού υπολοίπου, πράγμα που κατά κύριο λόγο αντικατοπτρίζει υπέρβαση των δαπανών. Ο προϋπολογισμός του 2003 προβλέπει έλλειμμα γενικής κυβέρνησης ίσο με 2,6 % του ΑΕΠ η πρόβλεψη αυτή συμβαδίζει με μείωση της κυκλικά προσαρμοσμένης δημοσιονομικής θέσης κατά 0,2 % του ΑΕΠ το 2003, σε 2,6 % του ΑΕΠ(2).

Η μακροοικονομική παραδοχή -αύξηση του πραγματικού ΑΕΠ κατά 2,5 % το 2003- στην οποία βασίζεται ο προϋπολογισμός πρέπει να θεωρηθεί αισιόδοξη. Υπάρχει ως εκ τούτο κίνδυνος να υπερβεί το κυβερνητικό έλλειμμα την τιμή αναφοράς για το 2003. Τυχόν περαιτέρω επιδείνωση της θέσης του 2002, που δεν αποκλείεται, ή ενδεχόμενη απόκλιση από τον προϋπολογισμό του 2003 θα μπορούσαν επίσης να οδηγήσουν το έλλειμμα γενικής κυβέρνησης του 2003 σε ποσοστό μεγαλύτερο του 3 % του ΑΕΠ. Στις φθινοπωρινές της προβλέψεις, η Επιτροπή πρόβλεπε αύξηση του ελλείμματος γενικής κυβέρνησης κατά 0,2 % μεταξύ 2002 και 2003 με την παραδοχή ότι η πραγματική αύξηση του ΑΕΠ θα ανέλθει σε 2,0 %. Τέλος, υπάρχει κίνδυνος το 2003 να υπερβεί το δημόσιο χρέος την τιμή αναφοράς 60 % του ΑΕΠ.

Για την περίοδο 2004-2006, οι μακροοικονομικές προβλέψεις του επικαιροποιημένου προγράμματος σταθερότητας του 2002 βασίζονται σε δύο σενάρια: ένα "συντηρητικό" σενάριο, με το πραγματικό ΑΕΠ να ανέρχεται σε 2,5 % ετησίως κατά την εξεταζόμενη περίοδο, και ένα "ευνοϊκό" σενάριο όπου η αύξηση του πραγματικού ΑΕΠ ανέρχεται σε 3 % ετησίως. Οι προβλέψεις του "ευνοϊκού" σεναρίου εμπεριέχουν διάφορους κινδύνους, ως σενάριο δε αναφοράς για τον υπολογισμό των δημοσιονομικών εξελίξεων θα πρέπει να ληφθεί το "συντηρητικό" σενάριο. Σ' αυτό προβλέπεται ότι από το 2004 το έλλειμμα γενικής κυβέρνησης θα μειώνεται κατά 0,5 % του ΑΕΠ ετησίως για να φθάσει το 2006 στο 1,0 % του ΑΕΠ, πράγμα που συνεπάγεται ότι ο μεσοπρόθεσμος στόχος ισοσκέλισης του προϋπολογισμού ή επίτευξης πλεονάσματος δεν θα υλοποιηθεί εντός του χρονικού ορίου του προγράμματος. Σύμφωνα με το "ευνοϊκό" σενάριο, το έλλειμμα γενικής κυβέρνησης θα φθάσει το 2006 σε σχεδόν ισοσκελισμό.

Το Συμβούλιο σημειώνει ότι η δημοσιονομική εξυγίανση προγραμματίζεται να λάβει χώρα κυρίως από το 2004 και πέρα. Η προγραμματισμένη για το 2003 προσπάθεια ανέρχεται σε 0,2 % του ΑΕΠ, ενώ μεταξύ των ετών 2004 και 2006, η διαρθρωτική δημοσιονομική θέση βελτιώνεται κατά 0,5 % ετησίως. Το Συμβούλιο προτρέπει τις γαλλικές αρχές να επιδιώξουν βελτίωση της διαρθρωτικής δημοσιονομικής τους θέσης τουλάχιστον κατά 0,5 % ετησίως, ώστε να περιοριστεί ο κίνδυνος να υπερβεί το έλλειμμα γενικής κυβέρνησης το όριο 3 % του ΑΕΠ και να επιτευχθεί σχεδόν ισοσκελισμένη θέση μέχρι το 2006.

Η βραδεία δημοσιονομική εξυγίανση οφείλεται εν μέρει στην εφαρμογή φορολογικών περικοπών από το 2003 της τάξης του 0,2/0,3 % του ΑΕΠ ετησίως, με προβλεπόμενη αύξηση των δαπανών ανάλογη με εκείνη που προέβλεπε το επικαιροποιημένο πρόγραμμα του 2001. Παρότι το Συμβούλιο εκτιμά ότι η μείωση της φορολογικής επιβάρυνσης θα πρέπει να τύχει ευνοϊκής υποδοχής στο βαθμό που συμβάλλει στην ενίσχυση της δυνητικής αύξησης της παραγωγής, με λύπη του παρατηρεί ότι το τρέχον επικαιροποιημένο πρόγραμμα σταθερότητας δεν καθιστά σαφές ότι οποιαδήποτε μείωση της φορολογικής επιβάρυνσης μετά το 2003 θα εξαρτηθεί από την επίτευξη σχεδόν ισοσκελισμένης δημοσιονομικής θέσης.

Η δημοσιονομική στρατηγική του επικαιροποιημένου προγράμματος σταθερότητας του 2002 εξακολουθεί να βασίζεται στον καθορισμό κανόνων για τις εξελίξεις των δαπανών γενικής κυβέρνησης εκφραζόμενων σε πραγματικούς όρους. Η στρατηγική αυτή έχει ήδη επιδοκιμαστεί από το Συμβούλιο στις γνώμες του για τα προηγούμενα επικαιροποιημένα προγράμματα σταθερότητας. Κατά την περίοδο 2004-2006, προγραμματίζεται αύξηση των πραγματικών δαπανών κατά 3,9 % σε πραγματικούς όρους. Το Συμβούλιο εκτιμά, ιδίως βάσει των πρόσφατων οικονομικών και δημοσιονομικών εξελίξεων, ότι για να εξασφαλισθεί η επίτευξη αυτού του στόχου θα πρέπει να τεθούν ταχέως σε εφαρμογή φιλόδοξες μεταρρυθμίσεις. Το Συμβούλιο εκφράζει την ικανοποίησή του για τα πρόσφατα ληφθέντα διαρθρωτικά μέτρα που αποσκοπούν στη συγκράτηση των δαπανών στον τομέα της υγείας, καθώς και για τις δράσεις που αποσκοπούν στη βελτίωση του ελέγχου της εκτέλεσης του προϋπολογισμού στο δημόσιο τομέα. Εκφράζει επίσης την ικανοποίησή του για την ανάληψη δέσμευσης όσον αφορά την εφαρμογή διορθωτικών υποετήσιων μέτρων στον τομέα της κοινωνικής ασφάλισης σε περίπτωση που αποδειχθεί ότι πραγματοποιήθηκαν υπερβολικές δαπάνες. Το Συμβούλιο εκτιμά ότι οι μεταρρυθμίσεις αυτές θα πρέπει να οδηγούν σε καλύτερη τήρηση των εκ των προτέρων καθορισμένων κανόνων πολυετών δαπανών.

Βάσει των σημερινών πολιτικών και με δεδομένη τη γήρανση του πληθυσμού, δεν μπορεί να αποκλεισθεί ο κίνδυνος να αποδειχθούν μη βιώσιμα τα δημόσια οικονομικά. Αν πρόκειται να συμβάλει ουσιαστικά στην αντιμετώπιση του δημοσιονομικού κόστους του γηρασμένου πληθυσμού η μείωση του δημόσιου χρέους, είναι ζωτικής σημασίας η μέχρι το 2006 επίτευξη ισοσκελισμένης δημοσιονομικής θέσης· αυτό θα πρέπει να εντάσσεται σε μια τρισχιδή στρατηγική για την αντιμετώπιση των μακροπρόθεσμων δημοσιονομικών συνεπειών της γήρανσης του πληθυσμού, και ενδέχεται να χρειαστεί να περιλαμβάνει τη συσσώρευση πλεονασμάτων. Η διατήρηση υγιών δημόσιων οικονομικών θα επιτρέψει μακροπρόθεσμα να επιτευχθεί ουσιαστική μείωση του δείκτη χρέους πριν εμφανισθεί ο δημοσιονομικός αντίκτυπος της γήρανσης του πληθυσμού. Το Συμβούλιο επικροτεί τις προθέσεις των γαλλικών αρχών να προβούν σε μεταρρύθμιση του συνταξιοδοτικού συστήματος και του συστήματος υγειονομικής περίθαλψης ενόψει της γήρανσης του πληθυσμού και τις προτρέπει να προχωρήσουν γρήγορα στις σχετικές μεταρρυθμίσεις, διότι τα χρονικά περιθώρια στενεύουν.

(1) ΕΕ L 209 της 2.8.1997.

(2) Οι υπολογισμοί αυτοί βασίζονται στη μέθοδο συνάρτησης παραγωγής που έχει εγκρίνει το Συμβούλιο.