ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ της 17ης Ιουλίου 1996 σχετικά με τη διαδικασία σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΟΚ) αριθ. 4064/89 του Συμβουλίου (Υπόθεση IV/M. 553 - RTL/Veronica/Endemol) (Το κείμενο στην αγγλική γλώσσα είναι το μόνο αυθεντικό) (96/649/ΕΚ)

Η ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ,

Έχοντας υπόψη:

τη συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας,

τον κανονισμό (ΕΟΚ) αριθ. 4064/89 του Συμβουλίου, της 21ης Δεκεμβρίου 1989, για τον έλεγχο των συγκεντρώσεων μεταξύ επιχειρήσεων (1), και ιδίως το άρθρο 8 παράγραφος 2 και το άρθρο 22,

τη γνώμη της συμβουλευτικής επιτροπής συγκεντρώσεων (2),

Εκτιμώντας ότι:

(1) Στις 21 Απριλίου 1995, η Επιτροπή έλαβε αίτηση από την ολλανδική κυβέρνηση σύμφωνα με το άρθρο 22 του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 4064/89 (κανονισμός για τις συγκεντρώσεις) για να εξετάσει τη σχεδιαζόμενη κοινή επιχείρηση Holland Media Groep SA (HMG) μεταξύ των επιχειρήσεων RTL4 SA (RTL), Vereniging Veronica Omroeporganisatie (Veronica) και Endemol Entertainment Holding BV (Endemol). Στις 20 Σεπτεμβρίου 1995, η Επιτροπή εξέδωσε απόφαση (3) σύμφωνα με το άρθρο 8 παράγραφος 3, σε συνδυασμό με το άρθρο 22 του κανονισμού συγκεντρώσεων, κηρύσσοντας τη συγκέντρωση ασυμβίβαστη με την κοινή αγορά.

(2) Όταν η Επιτροπή εξέδωσε την απόφασή της, η συγκέντρωση είχε ήδη ολοκληρωθεί, δεδομένου ότι είχε συσταθεί η εταιρεία και όλα τα στοιχεία του ενεργητικού είχαν μεταβιβασθεί στην HMG, η οποία άρχισε να μεταδίδει τηλεοπτικές εκπομπές την 1η Σεπτεμβρίου 1995. Η Επιτροπή αποφάσισε να μην συμπεριλάβει στην απόφασή της βάσει του άρθρου 8 παράγραφος 3 μέτρα κατ' εφαρμογή του άρθρου 8 παράγραφος 4 του κανονισμού συγκεντρώσεων. Η Επιτροπή ανακοίνωσε ότι θα εκδώσει χωριστή απόφαση προκειμένου να αποκαταστήσει τις συνθήκες αποτελεσματικού ανταγωνισμού και κάλεσε τα μέλη να προτείνουν κατάλληλα μέτρα για το σκοπό αυτό.

Ι. Βασικό σκεπτικό της απόφασης της 20ής Σεπτεμβρίου 1995, βάσει του άρθρου 8 παράγραφος 3

(3) Η Επιτροπή κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η δημιουργία της HMG θα οδηγούσε στη δημιουργία δεσπόζουσας θέσης στην ολλανδική αγορά τηλεοπτικών διαφημίσεων και στην ενίσχυση της ήδη δεσπόζουσας θέσης της Endemol στην αγορά ανεξάρτητων τηλεοπτικών παραγωγών.

(4) Όσον αφορά την ολλανδική αγορά τηλεοπτικών διαφημίσεων, η Επιτροπή κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η HMG θα τεθεί σαφώς επικεφαλής της αγοράς, δεδομένου ότι κατέχει θέση πολύ ισχυρότερη των υπολοίπων επιχειρήσεων. Η HMG θα είναι σε θέση, αφενός, να αντιταχθεί σε κάθε ενεργό προσπάθεια ανταγωνισμού των υφιστάμενων επιχειρήσεων και, αφετέρου, να δυσκολέψει εξαιρετικά την είσοδο νέων στην εν λόγω αγορά. Η ανάλυση αυτή βασίστηκε ουσιαστικά σε πέντε στοιχεία.

- Ο συνδυασμός των υφιστάμενων καναλιών RTL4 και RTL5 με το νέο εμπορικό κανάλι Veronica θα εξασφαλίσει στην HMG υψηλό μερίδιο ακροαματικότητας στον ολλανδικό τομέα τηλεοπτικών μεταδόσεων. Το γεγονός αυτό θεωρήθηκε η σημαντικότερη παράμετρος για τη θέση της HMG στην αγορά τηλεοπτικών διαφημίσεων.

- Ο συνδυασμός των τριών καναλιών RTL4, RTL5 και Veronica θα επιτρέψει στην HMG να συντονίσει τα προγράμματά τους προκειμένου να προσελκύσει τον μεγαλύτερο δυνατό αριθμό θεατών και να στοχεύσει στις πλέον ελκυστικές για τους διαφημιστές ομάδες.

- Χρησιμοποιώντας το RTL5 ως «επιθετικό» κανάλι, η HMG θα είναι σε θέση να εξουδετερώσει άμεσα τον προγραμματισμό των ανταγωνιστών της και να αντιταχθεί στην είσοδο νέων επιχειρήσεων στην αγορά, μην αφήνοντας κατ' αυτόν τον τρόπο τα περιθώρια για νέους ανταγωνιστές, όπως η SBS.

- Η HMG θα επιτύχει μερίδιο αγοράς στην αγορά τηλεοπτικών διαφημίσεων τουλάχιστον 60 %.

- Ο διαρθρωτικός δεσμός μεταξύ του μεγαλύτερου ανεξάρτητου ολλανδού παραγωγού που θα προκύψει από τη συμμετοχή της Endemol στην HMG θα εξασφαλίσει στην HMG προτιμησιακή πρόσβαση στις ιδιαίτερα επιτυχείς παραγωγές της Endemol και κατά συνέπεια πρόσθετο ανταγωνιστικό πλεονέκτημα σε σχέση με άλλους τηλεοπτικούς οργανισμούς.

(5) Η Επιτροπή κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η Endemol, ήδη πριν τη συγκέντρωση, κατείχε δεσπόζουσα θέση στην ολλανδική αγορά ανεξάρτητων τηλεοπτικών παραγωγών. Οι κύριοι λόγοι που οδήγησαν στο συμπέρασμα αυτό ήταν το μερίδιο αγοράς της Endemol, το οποίο υπερβαίνει σαφώς το 50 %, τα σημαντικά χαμηλότερα μερίδια αγοράς των ανταγωνιστών της και τα ειδικά προσόντα της Endemol στην αγορά τηλεοπτικών παραγωγών, όπως μεγάλος αριθμός των δημοφιλέστερων ολλανδικών προγραμμάτων, προτιμησιακή πρόσβαση σε ξένα προγράμματα και συμβόλαια με μεγάλο αριθμό δημοφιλών τηλεοπτικών προσωπικοτήτων των Κάτω Χωρών.

(6) Μέσω της συμμετοχής της στην HMG η Endemol θα αποκτήσει ένα διαρθρωτικό δεσμό που θα ενισχύσει σημαντικά τη δεσπόζουσα θέση της στην ολλανδική αγορά τηλεοπτικών παραγωγών. Ο εν λόγω διαρθρωτικός δεσμός με τον σημαντικότερο μελλοντικά τηλεοπτικό φορέα στις Κάτω Χώρες θα εξασφαλίσει στην Endemol μία ευρεία βάσει πωλήσεων για τις παραγωγές της η οποία θα είναι ασφαλής και απρόσβλητη από τους ανταγωνιστές της.

ΙΙ. Επακόλουθες εξελίξεις στην ολλανδική αγορά τηλεοπτικών μεταδόσεων

(7) Μετά την απόφαση που εξέδωσε η Επιτροπή βάσει του άρθρου 8 παράγραφος 3, υπήρξαν σημαντικές εξελίξεις στον τομέα των τηλεοπτικών μεταδόσεων στις Κάτω Χώρες. Ως αντίδραση στην απόφαση της Επιτροπής, η Endemol απέσυρε πλήρως τη συμμετοχή της από την HMG. Μετά την εν λόγω αποχώρηση, η Endemol προσχώρησε σε όμιλο εταιρειών, συμπεριλαμβανομένων της Philips, της ING Bank και της KPN, ο οποίος ανήγγειλε τη δημιουργία του νέου αθλητικού καναλιού «Sport 7». Άλλες διαρθρωτικές αλλαγές στον ολλανδικό τηλεοπτικό τομέα σχετίζονται με την απόκτηση του τηλεοπτικού οργανισμού Arcade από τον Wegener, έναν από τους σημαντικότερους ολλανδούς εκδότες εφημερίδων, και την απόκτηση συμμετοχής στον εμπορικό τηλεοπτικό οργανισμό SBS από άλλο σημαντικό ολλανδό εκδότη, τον «de Telegraaf».

(8) Όσον αφορά τα μερίδια αγοράς, κατά την περίοδο από 1ης Σεπτεμβρίου 1995 μέχρι 29 Φεβρουαρίου 1996 τα κανάλια της HMG είχαν μέσο μερίδιο ακροαματικότητας 39 %, το οποίο ήταν ελαφρά χαμηλότερο από το αναμενόμενο. Κατά τους τελευταίους τέσσερις μήνες του 1995 το μερίδιο αγοράς της HMG στην αγορά τηλεοπτικών διαφημίσεων ήταν περίπου 60 %.

(9) Κατά του πρώτους δύο μήνες του 1996 το μερίδιο αγοράς τηλεοπτικών διαφημίσεων της HMG ήταν περίπου 58 %. Οι δημόσιοι τηλεοπτικοί οργανισμοί πέτυχαν, μετά το Σεπτέμβριο του 1995, μερίδιο ακροαματικότητας 39-40 %, και στην αγορά τηλεοπτικών διαφημίσεων μερίδιο σαφώς κάτω του 40 %. Η SBS, η οποία, όταν η Επιτροπή εξέδωσε την απόφασή της τον Σεπτέμβριο του 1995, είχε μόλις εμφανισθεί στην ολλανδική αγορά, αύξησε το μερίδιο ακροαματικότητάς της κατά τη διάρκεια της προαναφερθείσας περιόδου των έξι μηνών από 3 σε 5 % και πέτυχε στην αγορά διαφημίσεων μερίδιο αγοράς το οποίο σε γενικές γραμμές αντιστοιχεί στο μερίδιο ακροαματικότητάς της.

(10) Παρά τις προβλέψεις για σταθερή ανάπτυξη της ολλανδικής αγοράς τηλεοπτικών διαφημίσεων, παρατηρήθηκε ελαφρά μείωση των δαπανών όσον αφορά τις τηλεοπτικές διαφημίσεις κατά τη διάρκεια των πρώτων μηνών του 1996 σε σύγκριση με την ίδια περίοδο το 1995. Σύμφωνα με εταιρείες και ενώσεις στον ολλανδικό τομέα των τηλεοπτικών διαφημίσεων, το γεγονός αυτό οφείλεται στην αύξηση του αριθμού των καναλιών γενικού ενδιαφέροντος και την αβεβαιότητα σχετικά με την μελλοντική εξέλιξη της αγοράς.

ΙΙΙ. Τροποποίηση της συγκέντρωσης

(11) Πρώτο, στις 5 Φεβρουαρίου 1996 η Endemol ανακοίνωσε την απόφασή της να αποσύρει τη συμμετοχή της στην HMG. Στις 3 Μαΐου 1996 οι υπόλοιποι μέτοχοι της HMG επιβεβαίωσαν στην Επιτροπή ότι η Endemol δεν αποτελεί πλέον μέτοχο της HMG. Σύμφωνα με νέα συμφωνία συγκέντρωσης, η RTL θα κατέχει το 65 % των μετοχών στην HMG και η Veronica το 35 %.

(12) Δεύτερο, η HMG ανέλαβε έναντι της Επιτροπής τις ακόλουθες δεσμεύσεις: η HMG θα σταματήσει μέχρι την 1η Ιανουαρίου 1997 να λειτουργεί το RTL5 ως κανάλι γενικού ενδιαφέροντος, το οποίο θα μετατρέψει σε ειδησεογραφικό κανάλι (δηλαδή, τηλεοπτικό κανάλι το οποίο ουσιαστικά περιορίζεται στη μετάδοση ειδήσεων και συναφών προγραμμάτων) σύμφωνα με επιχειρηματικό σχέδιο που υποβλήθηκε από την HMG στην Επιτροπή την 1η Μαΐου 1996. Σύμφωνα με το σχέδιο, το εν λόγω κανάλι θα καταστεί συν τω χρόνω συνδρομητικό τηλεοπτικό κανάλι που θα εξασφαλίζει το μεγαλύτερο μέρος των εισοδημάτων του από τις πληρωμές των θεατών ή των καλωδιακών φορέων. Μετά από αίτηση των μερών, η Επιτροπή μπορεί να παρατείνει την προθεσμία για τη μετατροπή του RTL5 σε ειδησεογραφικό κανάλι κατά τρεις μήνες, εφόσον αυτό είναι απολύτως αναγκαίο για την πραγματοποίηση της μετατροπής. Για διάστημα πέντε ετών μετά την έκδοση της παρούσας απόφασης, η HMG δεν θα τροποποιήσει τον ουσιαστικό χαρακτήρα του εν λόγω ειδησεογραφικού καναλιού ούτε θα παρεκκλίνει ουσιαστικά από το προαναφερθέν επιχειρηματικό σχέδιο χωρίς να λάβει εκ των προτέρων έγκριση από την Επιτροπή.

IV. Εκτίμηση

α) Αποχώρηση της Endemol από την HMG

(13) Η αποχώρηση της Endemol από την HMG αίρει το διαρθρωτικό δεσμό μεταξύ του μεγαλύτερου ολλανδού παραγωγού και του σημαντικότερου εμπορικού τηλεοπτικού φορέα στις Κάτω Χώρες, που είχε ως αποτέλεσμα, σύμφωνα με την απόφαση της Επιτροπής, την ενίσχυση της δεσπόζουσας θέσης της Endemol. Συνεπώς, η αποχώρηση της Endemol οδήγησε, από την άποψη αυτή, στην αποκατάσταση των συνθηκών ανταγωνισμού στην ολλανδική αγορά τηλεοπτικών παραγωγών που επικρατούσαν πριν την παρούσα συγκέντρωση. Στο πλαίσιο αυτό, θα πρέπει επίσης να σημειωθεί ότι μετά την αποχώρηση της Endemol από την HMG η συμφωνία παραγωγής που συνήψαν η Endemol και η HMG θα τροποποιηθεί σημαντικά. Σύμφωνα με τα μέρη, η εγγυημένη αξία των παρεχομένων ολλανδικών τηλεοπτικών παραγωγών από την Endemol στην HMG θα μειωθεί από [. . .] (4) σε [. . .] (5) της αξίας των απαιτήσεων της HMG για ολλανδόφωνα προγράμματα. Επιπλέον, η HMG δεν θα έχει το δικαίωμα πρώτης άρνησης όσον αφορά προγράμματα ή τηλεοπτικούς αστέρες της Endemol. Μολονότι η συμφωνία παραγωγής δεν αποτελεί μέρος της παρούσας συγκέντρωσης και, για το λόγο αυτό, δεν εξετάζεται στο πλαίσιο της διαδικασίας βάσει του κανονισμού συγκεντρώσεως αλλά μπορεί να κοινοποιηθεί βάσει του κανονισμού αριθ. 17, η προβλεπόμενη τροποποίηση της εν λόγω συμφωνίας αντανακλά την αλλαγή της σχέσης μεταξύ της HMG, αφενός, και της Endemol, αφετέρου.

(14) Η πλήρης αποχώρηση της Endemol από την HMG έχει επίσης σημαντικές επιπτώσεις στη θέση της HMG στην αγορά τηλεοπτικών διαφημίσεων στις Κάτω Χώρες. Η HMG δεν έχει πλέον την προτιμησιακή πρόσβαση στις παραγωγές της Endemol η οποία ήταν το αποτέλεσμα του διαρθρωτικού δεσμού μεταξύ των δύο εταιρειών. Αυτό φαίνεται επίσης από το γεγονός ότι η HMG δεν θα έχει πλέον δικαίωμα πρώτης άρνησης για παραγωγές της Endemol βάσει της τροποποιηθείσας συμφωνίας παραγωγής. Επιπλέον, η αποχώρησή της από την HMG επέτρεψε στην Endemol, από κοινού με άλλους εταίρους να δημιουργήσει το νέο αθλητικό κανάλι το οποίο έχει το δυναμικό να εξελιχθεί σε σημαντικό ανταγωνιστή στην ολλανδική αγορά τηλεοπτικών διαφημίσεων.

β) Μετατροπή του RTL5 σε ειδησεογραφικό κανάλι

(15) Η Επιτροπή κρίνει ότι, λαμβανομένης υπόψη της αποχώρησης της Endemol από την HMG και άλλες πρόσφατες εξελίξεις στην αγορά, η μετατροπή του RTL5 σε ειδησεογραφικό κανάλι, όπως προτείνεται από τους συμβαλλόμενους, αποτελεί κατάλληλο και επαρκές μέτρο για να αποκατασταθεί ο πραγματικός ανταγωνισμός στην ολλανδική αγορά τηλεοπτικών διαφημίσεων. Το συμπέρασμα αυτό βασίζεται ουσιαστικά στο ακόλουθο σκεπτικό:

- μπορεί εύλογα να θεωρηθεί ότι το παρόν μερίδιο αγοράς της HMG, ήτοι περίπου 58 %, θα μειωθεί σε επίπεδο ανάλογο της θέσης του RTL4 και του RTL5 πριν τη δημιουργία της HMG, το οποίο ήταν περίπου 50 %. Το παρόν μερίδιο αγοράς του RTL5 όσον αφορά τις τηλεοπτικές διαφημίσεις είναι περίπου 9 %. Μπορεί εύλογα να θεωρηθεί ότι το μερίδιο αγοράς ενός ειδησεογραφικού καναλιού χαμηλού προϋπολογισμού θα είναι μικρότερο του 2 %. Επιπλέον, οι διαφημιστικές δραστηριότητες που θα δημιουργήσουν το εν λόγω μερίδιο αγοράς κατά πάσα πιθανότητα θα σχετίζονται κυρίως με ιδιαίτερη ομάδα τηλεθεατών που μέχρι στιγμής δεν αποτελούσαν στόχο ανάλογων δραστηριοτήτων. Κατά συνέπεια, είναι πιθανόν ότι σχεδόν το πλήρες μερίδιο αγοράς του RTL5 θα αποτελέσει αντικείμενο πραγματικού ανταγωνισμού. Μολονότι αναμένεται ότι μέρος των εν λόγω μεριδίων αγοράς θα καταλήξει στα άλλα δύο κανάλια γενικού ενδιαφέροντος της HMG, η εγκατάλειψη και μόνο του σημαντικού διαφημιστικού δυναμικού του RTL5 θα έχει ως αποτέλεσμα το μερίδιο αγοράς της HMG να μειωθεί τουλάχιστον κάτω του 55 %. Μπορεί εύλογα να θεωρηθεί ότι η είσοδος στην αγορά του νέου αθλητικού καναλιού θα οδηγήσει σε περαιτέρω σημαντική μείωση των μεριδίων αγοράς της HMG.

- Μετά τη μετατροπή του RTL5 σε ειδησεογραφικό κανάλι, η HMG θα εκμεταλλεύεται δύο μόνο κανάλια γενικού ενδιαφέροντος σε συντονισμένο προγραμματισμό, αφήνοντας κατ' αυτόν τον τρόπο μεγαλύτερα περιθώρια δράσης για ανταγωνιστές όπως η SBS.

- Επιπλέον, η HMG δεν θα έχει τη δυνατότητα να χρησιμοποιήσει το RTL5 ως «επιθετικό» κανάλι, το οποίο να μπορεί άμεσα να εξουδετερώσει τον προγραμματισμό των ανταγωνιστικών καναλιών.

V. Συμπέρασμα

(16) Λαμβάνοντας υπόψη την τροποποίηση της παρούσας συγκέντρωσης και εφόσον οι συμβαλλόμενοι ανταποκριθούν πλήρως στις δεσμεύσεις που ανέλαβαν, η Επιτροπή μπορεί να χαρακτηρίσει τη συγκέντρωση συμβιβάσιμη με την κοινή αγορά,

ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΑΠΟΦΑΣΗ:

Άρθρο 1

Με την επιφύλαξη της πλήρους συμμόρφωσης προς τους όρους και τις υποχρεώσεις που περιλαμβάνονται στις δεσμεύσεις των μερών έναντι της Επιτροπής, όπως παρατίθενται στην αιτιολογική σκέψη 12 της παρούσας απόφασης, η συγκέντρωση με τη μορφή σύστασης της κοινής επιχείρησης Holland Media Groep στην τροποποιημένη της μορφή κηρύσσεται συμβιβάσιμη με την κοινή αγορά.

Άρθρο 2

Η παρούσα απόφαση απευθύνεται στις ακόλουθες επιχειρήσεις:

1. Compagnie Luxembourgeoise de Tιlιdiffusion SA (CLT)

45, Boulevard Pierre Frieden

L-1543 Luxembourg

2. NV Verenigd Bezit VNU (VNU)

Ceylonpoort 5-25

NL-2036 AA Haarlem

3. RTL4 SA

Villa Louvigny

Allιe Marconi

L-2850 Luxembourg

4. Veronica Omroeporganisatie (VOO) BV

Laapersveld 75

NL-1213 VB Hilversum

5. Endemol Entertainment Holding

Zevenend 45

NL-1251 RL Laren.

Βρυξέλλες, 17 Ιουλίου 1996.

Για την Επιτροπή

Karel VAN MIERT

Μέλος της Επιτροπής

(1) ΕΕ αριθ. L 395 της 30. 12. 1989, σ. 1 7 διορθωτικό, ΕΕ αριθ. L 257 της 21. 9. 1990, σ. 13.

(2) ΕΕ αριθ. C 348 της 19. 11. 1996.

(3) ΕΕ αριθ. L 134 της 5. 6. 1996, σ. 32.

(4) Παραλείπεται: επιχειρηματικό απόρρητο.

(5) Παραλείπεται: επιχειρηματικό απόρρητο.