ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 3

ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟ ΤΟΥ ΧΑΡΤΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ για την ενεργειακή απόδοση και τα σχετικά περιβαλλοντικά ζητήματα

ΠΡΟΟΙΜΙΟ

ΤΑ ΣΥΜΒΑΛΛΟΜΕΝΑ ΜΕΡΗ του παρόντος πρωτοκόλλου,

Έχοντας υπόψη τον Ευρωπαϊκό Χάρτη Ενέργειας, που εγκρίθηκε με την τελική πράξη της Διάσκεψης της Χάγης για τον Ευρωπαϊκό Χάρτη Ενέργειας, ο οποίος υπεγράφη στη Χάγη στις 17 Δεκεμβρίου 1991, και ιδίως τις εκεί περιλαμβανόμενες δηλώσεις, σύμφωνα με τις οποίες είναι απαραίτητη η συνεργασία στον τομέα της ενεργειακής απόδοσης και της σχετικής προς αυτήν προστασίας του περιβάλλοντος,

Έχοντας υπόψη επίσης τη συνθήκη για το Χάρτη Ενέργειας, η οποία είναι ανοικτή προς υπογραφή από τις 17 Δεκεμβρίου 1994 έως τις 16 Ιουνίου 1995,

Γνωρίζοντας το έργο που έχει αναληφθεί από διεθνείς οργανισμούς και fora στον τομέα της ενεργειακής απόδοσης και των περιβαλλοντικών ζητημάτων του ενεργειακού κύκλου,

Έχοντας επίγνωση των βελτιώσεων όσον αφορά την ασφάλεια εφοδιασμού και των σημαντικών οικονομικών και περιβαλλοντικών απολαβών, που προκύπτουν από την εφαρμογή αποδοτικών ως προς το κόστος μέτρων ενεργειακής απόδοσης και έχοντας επίγνωση της σημασίας τους για την αναδιάρθρωση των οικονομιών και τη βελτίωση του επιπέδου ζωής,

Αναγνωρίζοντας ότι οι βελτιώσεις στην ενεργειακή απόδοση μειώνουν τις αρνητικές περιβαλλοντικές επιπτώσεις του ενεργειακού κύκλου, συμπεριλαμβανομένης της αύξησης της θερμοκρασίας και της οξύτητας του πλανήτη,

Πεπεισμένα ότι οι ενεργειακές τιμές θα πρέπει να εκφράζουν όσο το δυνατόν περισσότερο μια ανταγωνιστική αγορά, διασφαλίζοντας διαμόρφωση τιμών βάσει κριτηρίων αγοράς, συμπεριλαμβανομένης πληρέστερης έκφρασης του περιβαλλοντικού κόστους και των περιβαλλοντικών κερδών, και αναγνωρίζοντας ότι τέτοιου είδους διαμόρφωση τιμών είναι ζωτικής σημασίας για την πρόοδο στην ενεργειακή απόδοση και στη συνδεόμενη προς αυτή προστασία του περιβάλλοντος,

Εκτιμώντας το ζωτικό ρόλο του ιδιωτικού τομέα, συμπεριλαμβανομένων των μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων, στην προώθηση και την εφαρμογή μέτρων ενεργειακής απόδοσης, και με πρόθεση να διασφαλισθεί ευνοϊκό θεσμικό πλαίσιο για βιώσιμες οικονομικά επενδύσεις στην ενεργειακή απόδοση,

Αναγνωρίζοντας ότι εμπορικές μορφές συνεργασίας ενδέχεται να χρειασθεί να συμπληρωθούν από διακυβερνητική συνεργασία, ιδίως στο χώρο της διαμόρφωσης της ενεργειακής πολιτικής και της αναλύσεως, καθώς και σε άλλους χώρους, οι οποίοι είναι απαραίτητοι για την ενίσχυση της ενεργειακής απόδοσης, αλλά όχι κατάλληλοι για ιδιωτική χρηματοδότηση και

Επιθυμώντας να αναλάβουν συλλογική και συντονισμένη δράση στον τομέα της ενεργειακής απόδοσης και της σχετικής περιβαλλοντικής προστασίας και να εγκρίνουν πρωτόκολλο το οποίο προβλέπει πλαίσιο για τη χρήση της ενέργειας κατά τρόπο όσο το δυνατόν περισσότερο οικονομικό και αποδοτικό,

ΣΥΜΦΩΝΗΣΑΝ ΤΑ ΕΞΗΣ:

ΜΕΡΟΣ Ι ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Άρθρο 1

Πεδίο εφαρμογής και στόχοι του πρωτοκόλλου

1. Το παρόν πρωτόκολλο ορίζει τις αρχές πολιτικής για την προώθηση της ενεργειακής απόδοσης, ως σημαντικής πηγής ενέργειας και για την κατά συνέπεια μείωση δυσμενών περιβαλλοντικών επιπτώσεων των ενεργειακών συστημάτων. Επιπλέον, παρέχει καθοδήγηση για την ανάπτυξη προγραμμάτων ενεργειακής απόδοσης, υποδεικνύει περιοχές συνεργασίας και παρέχει πλαίσιο για την ανάπτυξη συλλογικής και συντονισμένης δράσης. Τέτοιου είδους δράση μπορεί να περιλαμβάνει την αναζήτηση, εξερεύνηση, παραγωγή, μετατροπή, αποθήκευση, μεταφορά, διανομή και κατανάλωση ενέργειας και μπορεί να συνδέεται με οποιονδήποτε οικονομικό τομέα.

2. Οι στόχοι του παρόντος πρωτοκόλλου είναι οι εξής:

α) η προώθηση πολιτικών ενεργειακής απόδοσης, που συμβαδίζουν με την αειφόρο ανάπτυξη 7

β) η δημιουργία προϋποθέσεων-πλαισίων, οι οποίες ωθούν παραγωγούς και καταναλωτές να χρησιμοποιούν την ενέργεια όσο το δυνατόν πιο οικονομικά, αποδοτικά και υγιώς από περιβαλλοντικής πλευράς, ιδίως μέσω της οργάνωσης αποδοτικών ενεργειακών αγορών και πληρέστερης έκφρασης των περιβαλλοντικών ζημιών και κερδών 7

γ) προώθηση συνεργασίας στον τομέα της ενεργειακής απόδοσης.

Άρθρο 2

Ορισμοί

Για τους σκοπούς του παρόντος πρωτοκόλλου, νοούνται ως:

1. «Χάρτης», ο Ευρωπαϊκός Χάρτης Ενέργειας, που εγκρίθηκε με την τελική πράξη της Διάσκεψης της Χάγης για τον Ευρωπαϊκό Χάρτη Ενέργειας, ο οποίος υπεγράφη στη Χάγη στις 17 Δεκεμβρίου 1991 7 η υπογραφή της τελικής πράξης θεωρείται ότι αποτελεί υπογραφή του Χάρτη.

2. «Συμβαλλόμενο μέρος», κράτος ή οργανισμός περιφερειακής οικονομικής ολοκλήρωσης που έχει αποδεχθεί να δεσμευθεί από το παρόν πρωτόκολλο και στο οποίο ισχύει το πρωτόκολλο.

3. «Οργανισμός περιφερειακής οικονομικής ολοκλήρωσης», οργανισμός αποτελούμενος από κράτη, στον οποίο αυτά έχουν εκχωρήσει αρμοδιότητες για ορισμένα θέματα, μερικά εκ των οποίων διέπονται από το παρόν πρωτόκολλο, συμπεριλαμβανομένης της αρμοδιότητας λήψεως αποφάσεων που δεσμεύουν τα εν λόγω κράτη όσον αφορά τα θέματα αυτά.

4. «Ενεργειακός κύκλος», το σύνολο της ενεργειακής αλυσίδας, συμπεριλαμβανομένων δραστηριοτήτων που σχετίζονται με την αναζήτηση, εξερεύνηση, παραγωγή, μετατροπή, αποθήκευση, μεταφορά, διανομή και κατανάλωση των διαφόρων μορφών ενέργειας και την επεξεργασία και διάθεση αποβλήτων, καθώς και τον παροπλισμό, διακοπή ή τερματισμό των εν λόγω δραστηριοτήτων, ελαχιστοποιώντας τις επιβλαβείς επιπτώσεις στο περιβάλλον.

5. «Αποδοτικότητα ως προς το κόστος», η επίτευξη συγκεκριμένου στόχου με το χαμηλότερο κόστος ή η επίτευξη του μεγίστου οφέλους για δεδομένο κόστος.

6. «Βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης», δράση για τη διατήρηση της ίδιας ποσότητας τελικού αποτελέσματος (ενός εμπορεύματος ή υπηρεσίας), χωρίς να μειωθεί η ποιότητα ή οι επιδόσεις του τελικού αποτελέσματος, μειώνοντας παράλληλα την ποσότητα ενέργειας που απαιτείται για την παραγωγή του εν λόγω τελικού αποτελέσματος.

7. «Περιβαλλοντικές επιπτώσεις», οποιοδήποτε αποτέλεσμα που προκαλείται από δεδομένη δραστηριότητα στο περιβάλλον, συμπεριλαμβανομένων της ανθρώπινης υγείας και ασφάλειας, της πανίδας, της χλωρίδας, του εδάφους, του αέρα, των υδάτων, του κλίματος, του τοπίου και των ιστορικών μνημείων ή άλλων φυσικών δομών ή των αλληλεπιδράσεων μεταξύ των παραγόντων αυτών 7 επίσης, περιλαμβάνονται επιπτώσεις επί της πολιτιστικής κληρονομιάς ή των κοινωνικοοικονομικών συνθηκών που προκύπτουν από αλλαγές στους παράγοντες αυτούς.

ΜΕΡΟΣ ΙΙ ΑΡΧΕΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ

Άρθρο 3

Βασικές αρχές

Τα συμβαλλόμενα μέρη καθοδηγούνται από τις ακόλουθες αρχές:

1. Τα συμβαλλόμενα μέρη συνεργάζονται και, αναλόγως, συνδράμουν το ένα το άλλο στην ανάπτυξη και εφαρμογή πολιτικών, νόμων και κανονισμών ενεργειακής απόδοσης.

2. Τα συμβαλλόμενα μέρη θεσπίζουν πολιτικές ενεργειακής απόδοσης και κατάλληλα νομικά και ρυθμιστικά πλαίσια που, μεταξύ άλλων, προωθούν τα εξής:

α) αποτελεσματική λειτουργία των μηχανισμών της αγοράς, συμπεριλαμβανομένης της διαμόρφωσης τιμών βάσει κριτηρίων αγοράς και της πληρέστερης έκφρασης των περιβαλλοντικών ζημιών και κερδών 7

β) μείωση των φραγμών στην ενεργειακή απόδοση, παροτρύνοντας κατ' αυτόν τον τρόπο τις επενδύσεις 7

γ) μηχανισμούς χρηματοδότησης των πρωτοβουλιών ενεργειακής απόδοσης 7

δ) εκπαίδευση και ευαισθητοποίηση 7

ε) διάδοση και μεταφορά τεχνολογιών 7

στ) διαφάνεια των νομικών και ρυθμιστικών πλαισίων.

3. Τα συμβαλλόμενα μέρη επιδιώκουν την επίτευξη του πλήρους οφέλους της ενεργειακής απόδοσης, στο σύνολο του ενεργειακού κύκλου. Προς το σκοπό αυτό, εντός των αρμοδιοτήτων τους, διαμορφώνουν και εφαρμόζουν πολιτικές ενεργειακής απόδοσης, καθώς και συλλογικές και συντονισμένες δράσεις, βάσει της αποδοτικότητας ως προς το κόστος και της οικονομικής απόδοσης, λαμβάνοντας δεόντως υπόψη τα περιβαλλοντικά ζητήματα.

4. Οι πολιτικές ενεργειακής απόδοσης περιλαμβάνουν τόσο βραχυπρόθεσμα μέτρα για την προσαρμογή προηγουμένων πρακτικών, όσο και μακροπρόθεσμα μέτρα για τη βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης στο σύνολο του ενεργειακού κύκλου.

5. Κατά τη συνεργασία τους προκειμένου να επιτύχουν τους στόχους του παρόντος πρωτοκόλλου, τα συμβαλλόμενα μέρη λαμβάνουν υπόψη τις διαφορές σε δυσμενείς επιπτώσεις και δαπάνες ελάττωσης μεταξύ συμβαλλομένων μερών.

6. Τα συμβαλλόμενα μέρη αναγνωρίζουν το ζωτικό ρόλο του ιδιωτικού τομέα. Ενθαρρύνουν δράσεις από επιχειρήσεις κοινής ωφελείας στον τομέα της ενέργειας, υπεύθυνες αρχές και ειδικευμένους οργανισμούς, καθώς και στενή συνεργασία μεταξύ βιομηχανίας και διοικήσεων.

7. Για τη συλλογική και συντονισμένη δράση λαμβάνονται υπόψη σχετικές αρχές που εγκρίνονται στο πλαίσιο διεθνών συμφωνιών που αποσκοπούν στην προστασία και βελτίωση του περιβάλλοντος, μέρη των οποίων αποτελούν τα συμβαλλόμενα μέρη.

8. Τα συμβαλλόμενα μέρη επωφελούνται πλήρως από το έργο και την εμπειρογνωμοσύνη αρμοδίων διεθνών ή άλλων οργανισμών και φροντίζουν να αποφεύγουν την επανάληψη της εργασίας.

Άρθρο 4

Κατανομή ευθύνης και συντονισμός

Τα συμβαλλόμενα μέρη φροντίζουν να διασφαλίζουν ότι οι πολιτικές ενεργειακής απόδοσης παραμένουν συντονισμένες μεταξύ όλων των αρμοδίων αρχών τους.

Άρθρο 5

Στρατηγικές και στόχοι πολιτικής

Τα συμβαλλόμενα μέρη διαμορφώνουν στρατηγικές και στόχους πολιτικής για τη βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης, μειώνοντας κατ' αυτόν τον τρόπο τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις του ενεργειακού κύκλου, αναλόγως, σε σχέση με τις δικές τους ειδικές ενεργειακές συνθήκες. Οι στρατηγικές αυτές και οι στόχοι πολιτικής είναι διαφανείς για όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη.

Άρθρο 6

Χρηματοδότηση και οικονομικά κίνητρα

1. Τα συμβαλλόμενα μέρη ενθαρρύνουν την εφαρμογή νέων προσεγγίσεων και μεθόδων για τη χρηματοδότηση επενδύσεων στον τομέα της ενεργειακής απόδοσης και της προστασίας του περιβάλλοντος σε σχέση με την ενέργεια, όπως ρυθμίσεις κοινοπραξιών μεταξύ χρηστών ενέργειας και εξωτερικών επενδυτών (στο εξής καλούμενη «χρηματοδότηση από τρίτους»).

2. Τα συμβαλλόμενα μέρη επιδιώκουν να αξιοποιούν και να προωθούν την πρόσβαση σε ιδιωτικές αγορές κεφαλαίου και σε υπάρχοντα διεθνή θεσμικά όργανα χρηματοδότησης, προκειμένου να διευκολόνουν επενδύσεις για βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης και την προστασία του περιβάλλοντος που σχετίζεται με την ενεργειακή απόδοση.

3. Τα συμβαλλόμενα μέρη, υπό τους όρους των διατάξεων της συνθήκης για το Χάρτη Ενέργειας και των άλλων διεθνών τους νομικών υποχρεώσεων, μπορούν να παρέχουν φορολογικά ή οικονομικά κίνητρα σε χρήστες ενέργειας, προκειμένου να διευκολύνουν τη διείσδυση στην αγορά τεχνολογιών, προϊόντων και υπηρεσιών ενεργειακής απόδοσης. Αυτό το επιδιώκουν κατά τρόπο ο οποίος, αφενός, διασφαλίζει τη διαφάνεια και, αφετέρου, ελαχιστοποιεί τη στρέβλωση των διεθνών αγορών.

Άρθρο 7

Προώθηση τεχνολογίας ενεργειακής απόδοσης

1. Σύμφωνα με τις διατάξεις της συνθήκης για το Χάρτη Ενέργειας, τα συμβαλλόμενα μέρη ενθαρρύνουν εμπορικές συναλλαγές και συνεργασία σε αποδοτικές από ενεργειακής πλευράς και υγιείς από περιβαλλοντικής πλευράς τεχνολογίες, υπηρεσίες σχετιζόμενες με την ενέργεια και διαχειριστικές πρακτικές.

2. Τα συμβαλλόμενα μέρη προωθούν τη χρήση των εν λόγω τεχνολογιών, υπηρεσιών και διαχειριστικών πρακτικών στο σύνολο του ενεργειακού κύκλου.

Άρθρο 8

Εσωτερικά προγράμματα

1. Προκειμένου να επιτευχθούν οι στόχοι πολιτικής που διαμορφώνονται σύμφωνα με το άρθρο 5, τα συμβαλλόμενα μέρη αναπτύσσουν, εφαρμόζουν και ενημερώνουν σε τακτά διαστήματα προγράμματα ενεργειακής απόδοσης που αρμόζουν καλύτερα στις περιστάσεις.

2. Τα προγράμματα αυτά μπορούν να περιλαμβάνουν δραστηριότητες, όπως οι εξής:

α) ανάπτυξη μακροπρόθεσμων σεναρίων ζήτησης και προσφοράς ενέργειας, για τον προσανατολισμό της διαδικασίας λήψεως αποφάσεων 7

β) εκτίμηση της ενεργειακής, περιβαλλοντικής και οικονομικής επίπτωσης των δράσεων που έχουν αναληφθεί 7

γ) ορισμό προτύπων που προορίζονται να βελτιώσουν την απόδοση του εξοπλισμού που χρησιμοποιεί ενέργεια και προσπάθειες εναρμόνισής τους σε διεθνές επίπεδο ώστε να αποφεύγονται στρεβλώσεις του εμπορίου 7

δ) ανάπτυξη και ενθάρρυνση της ιδιωτικής πρωτοβουλίας και της βιομηχανικής συνεργασίας, συμπεριλαμβανομένων των κοινοπραξιών 7

ε) προώθηση της χρήσεως των πλέον αποδοτικών από ενεργειακής πλευράς τεχνολογιών, οι οποίες είναι οικονομικά βιώσιμες και περιβαλλοντικά υγιείς 7

στ) ενθάρρυνση καινοτόμων προσεγγίσεων για επενδύσεις σε βελτιώσεις της ενεργειακής απόδοσης, όπως η χρηματοδότηση από τρίτους και η συγχρηματοδότηση 7

ζ) ανάπτυξη κατάλληλων ενεργειακών ισολογισμών και βάσεων δεδομένων, για παράδειγμα, με δεδομένα σχετικά με τη ζήτηση ενέργειας, σε επαρκώς λεπτομερές επίπεδο και σχετικά με τεχνολογίες που αφορούν τη βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης 7

η) προώθηση της δημιουργίας γνωμοδοτικών και συμβουλευτικών υπηρεσιών, οι οποίες μπορούν να ελέγχονται από τη δημόσια ή την ιδιωτική βιομηχανία ή από επιχειρήσεις κοινής ωφελείας και οι οποίες παρέχουν πληροφορίες σχετικά με προγράμματα και τεχνολογίες ενεργειακής απόδοσης και στηρίζουν τους καταναλωτές και τις επιχειρήσεις 7

θ) στήριξη και προώθηση της συμπαραγωγής, καθώς και μέτρων αύξησης της απόδοσης συστημάτων παραγωγής και διανομής θέρμανσης οικισμών σε κτίρια και βιομηχανίες 7

ι) δημιουργία ειδικευμένων οργανισμών ενεργειακής απόδοσης σε κατάλληλα επίπεδα, οι οποίοι χρηματοδοτούνται και επανδρώνονται επαρκώς για την ανάπτυξη και εφαρμογή πολιτικών.

3. Κατά την εφαρμογή των προγραμμάτων τους ενεργειακής απόδοσης, τα συμβαλλόμενα μέρη διασφαλίζουν την ύπαρξη καταλλήλων θεσμικών και νομικών υποδομών.

ΜΕΡΟΣ ΙΙΙ ΔΙΕΘΝΗΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ

Άρθρο 9

Τομείς συνεργασίας

Η συνεργασία μεταξύ συμβαλλομένων μέρων μπορεί να λάβει οποιαδήποτε κατάλληλη μορφή. Τομείς πιθανής συνεργασίας απαριθμούνται στο παράρτημα.

ΜΕΡΟΣ IV ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΝΟΜΙΚΕΣ ΡΥΘΜΙΣΕΙΣ

Άρθρο 10

Ρόλος της Διάσκεψης του Χάρτη

1. Όλες οι αποφάσεις που λαμβάνονται από τη Διάσκεψη του Χάρτη σύμφωνα με το παρόν πρωτόκολλο, λαμβάνονται μόνον από τα συμβαλλόμενα μέρη της συνθήκης για το Χάρτη Ενέργειας, τα οποία αποτελούν συμβαλλόμενα μέρη του παρόντος πρωτοκόλλου.

2. Η Διάσκεψη του Χάρτη, εντός 180 ημερών από τη θέση σε ισχύ του παρόντος πρωτοκόλλου, επιδιώκει την έγκριση διαδικασιών για την συνεχή εξέταση και διευκόλυνση της εφαρμογής των διατάξεών του, συμπεριλαμβανομένων των απαιτήσεων υποβολής εκθέσεων, καθώς και του προσδιορισμού τομέων συνεργασίας, σύμφωνα με το άρθρο 9.

Άρθρο 11

Γραμματεία και χρηματοδότηση

1. Η Γραμματεία, που συγκροτείται δυνάμει του άρθρου 35 της συνθήκης για το Χάρτη Ενέργειας, παρέχει στη Διάσκεψη του Χάρτη όλη την απαραίτητη στήριξη για την εκτέλεση των καθηκόντων της βάσει του παρόντος πρωτοκόλλου και παρέχει άλλες παρόμοιες υπηρεσίες που ενδέχεται να χρειασθούν κατά καιρούς για τη στήριξη του πρωτοκόλλου, υπό τον όρο ότι εγκρίνονται από τη Διάσκεψη του Χάρτη.

2. Οι δαπάνες της Γραμματείας και της Διάσκεψης του Χάρτη που προκύπτουν από το παρόν πρωτόκολλο καλύπτονται από τα συμβαλλόμενα μέρη του παρόντος πρωτοκόλλου, σύμφωνα με τις δυνατότητές τους, οι οποίες καθορίζονται όπως προβλέπεται στο παράρτημα Β της συνθήκης για το Χάρτη Ενέργειας.

Άρθρο 12

Ψηφορορία

1. Απαιτείται ομοφωνία των συμβαλλομένων μερών που παρίστανται και λαμβάνουν μέρος στην ψηφοφορία κατά τη συνεδρίαση της Διάσκεψης του Χάρτη, όταν πρέπει να ληφθούν αποφάσεις για τα ακόλουθα θέματα:

α) έγκριση τροποποιήσεων του παρόντος πρωτοκόλλου και

β) έγκριση προσχωρήσεων στο παρόν πρωτόκολλο, βάσει του άρθρου 16.

Τα συμβαλλόμενα μέρη καταβάλλουν κάθε δυνατή προσπάθεια για την επίτευξη συμφωνίας με συναίνεση, επί οιουδήποτε άλλου ζητήματος για το οποίο απαιτείται να λάβουν απόφαση βάσει του παρόντος πρωτοκόλλου. Εάν δεν μπορεί να επιτευχθεί συμφωνία με συναίνεση, οι αποφάσεις για μη δημοσιονομικά ζητήματα λαμβάνονται με πλειοψηφία τριών τετάρτων των συμβαλλομένων μερών που παρίστανται και λαμβάνουν μέρος στην ψηφοφορία κατά τη συνεδρίαση της Διάσκεψης του Χάρτη κατά την οποία πρέπει να ληφθούν αποφάσεις για τα ζητήματα αυτά.

Οι αποφάσεις επί δημοσιονομικών ζητημάτων λαμβάνονται με σταθμισμένη πλειοψηφία των συμβαλλομένων μερών, των οποίων οι εκτιμώμενες συνεισφορές αντιπροσωπεύουν, σε συνδυασμό, τουλάχιστον τα τρία τέταρτα των συνολικών εκτιμώμενων εισφορών.

2. Για τους σκοπούς του παρόντος άρθρου, ως «συμβαλλόμενα μέρη που παρίστανται και λαμβάνουν μέρος στην ψηφοφορία» νοούνται τα συμβαλλόμενα μέρη του παρόντος πρωτοκόλλου, τα οποία παρίστανται και δίνουν θετική ή αρνητική ψήφο, με την προϋπόθεση ότι η Διάσκεψη του Χάρτη μπορεί να αποφασίσει σχετικά με εσωτερικό κανονισμό, ώστε τα συμβαλλόμενα μέρη να μπορούν να λαμβάνουν τέτοιου είδους αποφάσεις δι' αλληλογραφίας.

3. Εκτός από τα προβλεπόμενα στην παράγραφο 1 σχετικά με τα δημοσιονομικά ζητήματα, καμία από τις αποφάσεις οι οποίες αναφέρονται στο παρόν άρθρο δεν είναι έγκυρη, εάν δεν υποστηρίζεται από την απλή πλειοψηφία των συμβαλλομένων μερών.

4. Ένας οργανισμός περιφερειακής οικονομικής ολοκλήρωσης, όταν ψηφίζει, διαθέτει αριθμό ψήφων ίσο προς τον αριθμό των κρατών μελών του, τα οποία είναι συμβαλλόμενα μέρη του παρόντος πρωτοκόλλου, με την προϋπόθεση ότι ο εν λόγω οργανισμός δεν ασκεί το δικαίωμα ψήφου του, εάν τα κράτη μέλη του ασκήσουν το δικό τους και αντιστρόφως.

5. Στην περίπτωση συνεχών καθυστερήσεων όσον αφορά την εκπλήρωση των οικονομικών υποχρεώσεων ενός συμβαλλομένου μέρους δυνάμει του παρόντος πρωτοκόλλου, η διάσκεψη του Χάρτη δύναται να άρει τα δικαιώματα ψήφου του εν λόγω συμβαλλομένου μέρους, εξ ολοκλήρου ή εν μέρει.

Άρθρο 13

Σχέση με τη συνθήκη για το Χάρτη Ενέργειας

1. Στην περίπτωση ασυμβίβαστου μεταξύ των διατάξεων του παρόντος πρωτοκόλλου και των διατάξεων της συνθήκης για το Χάρτη Ενέργειας, υπερισχύουν οι διατάξεις της συνθήκης για το Χάρτη Ενέργειας, στο βαθμό του ασυμβίβαστου.

2. Το άρθρο 10 παράγραφος 1 και άρθρο 12 παράγραφοι 1 έως 3 δεν ισχύουν όσον αφορά ψηφοφορίες στο πλαίσιο της Διάσκεψης του Χάρτη επί τροποποιήσεων του παρόντος πρωτοκόλλου, με τις οποίες ανατίθενται καθήκοντα στη Διάσκεψη του Χάρτη ή στη Γραμματεία, η θέσπιση των οποίων προβλέπεται στη συνθήκη για το Χάρτη Ενέργειας.

ΜΕΡΟΣ V ΤΕΛΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ

Άρθρο 14

Υπογραφή

Το παρόν πρωτόκολλο θα είναι ανοικτό προς υπογραφή στη Λισαβόνα από τις 17 Δεκεμβρίου 1994 έως τις 16 Ιουνίου 1995 από τα κράτη και τους οργανισμούς περιφερειακής οικονομικής ολοκλήρωσης, οι αντιπρόσωποι των οποίων έχουν υπογράψει το Χάρτη και τη συνθήκη για το Χάρτη Ενέργειας.

Άρθρο 15

Κύρωση, αποδοχή ή έγκριση

Το παρόν πρωτόκολλο υπόκειται στην κύρωση, αποδοχή ή έγκριση των υπογραφόντων. Οι πράξεις κύρωσης, αποδοχής ή έγκρισης κατατίθενται στο θεματοφύλακα.

Άρθρο 16

Προσχώρηση

Το παρόν πρωτόκολλο είναι ανοικτό για προσχώρηση από την ημερομηνία κατά την οποία το πρωτόκολλο παύει να είναι ανοικτό προς υπογραφή από κράτη και οργανισμούς περιφερειακής οικονομικής ολοκλήρωσης, που έχουν υπογράψει το Χάρτη και είναι συμβαλλόμενα μέρη της συνθήκης για το Χάρτη Ενέργειας, υπό τους όρους που θα εγκριθούν από τη Διάσκεψη του Χάρτη. Οι πράξεις προσχώρησης κατατίθενται στο θεματοφύλακα.

Άρθρο 17

Τροποποιήσεις

1. Οποιοδήποτε συμβαλλόμενο μέρος δύναται να προτείνει τροποποιήσεις του παρόντος πρωτοκόλλου.

2. Το κείμενο κάθε προτεινόμενης τροποποίησης του παρόντος πρωτοκόλλου ανακοινώνεται στα συμβαλλόμενα μέρη μέσω της Γραμματείας, τουλάχιστον τρεις μήνες πριν από την ημερομηνία κατά την οποία προτείνεται προς έγκριση από τη Διάσκεψη του Χάρτη.

3. Οι τροποποιήσεις του παρόντος πρωτοκόλλου, τα κείμενα των οποίων έχουν εγκριθεί από τη Διάσκεψη του Χάρτη, ανακοινώνονται από τη Γραμματεία στο θεματοφύλακα, ο οποίος τις υποβάλλει σε όλα τα συμβαλλόμενα μέρη προς κύρωση, αποδοχή ή έγκριση.

4. Οι πράξεις κύρωσης, αποδοχής ή έγκρισης τροποποιήσεων του παρόντος πρωτοκόλλου κατατίθενται στο θεματοφύλακα. Οι τροποποιήσεις τίθενται σε ισχύ μεταξύ των συμβαλλομένων μερών που τις έχουν κυρώσει, αποδεχθεί ή εγκρίνει την τριακοστή ημέρα από την κατάθεση στο θεματοφύλακα των πράξεων της κύρωσης, αποδοχής, ή έγκρισής τους από τα τρία τέταρτα τουλάχιστον των συμβαλλομένων μερών. Στη συνέχεια, οι τροποποιήσεις τίθενται σε ισχύ έναντι οποιουδήποτε άλλου συμβαλλομένου μέρους, την τριακοστή ημέρα μετά την υπό του εν λόγω συμβαλλομένου μέρους κατάθεση της πράξης κύρωσης, αποδοχής ή έγκρισης των τροποποιήσεων.

Άρθρο 18

Έναρχη ισχύος

1. Το παρόν πρωτόκολλο τίθεται σε ισχύ την 30ή ημέρα μετά την ημερομηνία κατάθεσης της 15ης πράξεως κύρωσης, αποδοχής έγκρισης ή προσχώρησης σε αυτό, από κράτος ή οργανισμό περιφερειακής οικονομικής ολοκλήρωσης, που έχει υπογράψει το Χάρτη και είναι συμβαλλόμενο μέρος της συνθήκης για το Χάρτη Ενέργειας ή την ίδια ημερομηνία κατά την οποία τίθεται σε ισχύ η συνθήκη για το Χάρτη Ενέργειας, αναλόγως του ποιο είναι μεταγενέστερο.

2. Για κάθε κράτος ή οργανισμό περιφερειακής οικονομικής ολοκλήρωσης για τους οποίους η συνθήκη για το Χάρτη Ενέργειας έχει τεθεί σε ισχύ και το οποίο κυρώνει, αποδέχεται ή εγκρίνει το παρόν πρωτόκολλο ή προσχωρεί σε αυτό μετά την έναρξη ισχύος του παρόντος πρωτοκόλλου, σύμφωνα με την παράγραφο 1, το πρωτόκολλο τίθεται σε ισχύ την τριακοστή ημέρα μετά την ημερομηνία κατάθεσης υπό του εν λόγω κράτους ή οργανισμού περιφερειακής οικονομικής ολοκλήρωσης της πράξεώς του κύρωσης, αποδοχής, έγκρισης ή προσχώρησης.

3. Για τους σκοπούς της παραγράφου 1, οι πράξεις που κατατίθενται από οργανισμούς περιφερειακής οικονομικής ολοκλήρωσης δεν συνυπολογίζονται επιπλέον εκείνων που έχουν κατατεθεί από τα κράτη μέλη των οργανισμών αυτών.

Άρθρο 19

Επιφυλάξεις

Δεν προβλέπεται η δυνατότητα διατύπωσης επιφυλάξεων ως προς το παρόν πρωτόκολλο.

Άρθρο 20

Αποχώρηση

1. Ανά πάσα στιγμή μετά την έναρξη ισχύος του παρόντος πρωτοκόλλου για ένα συμβαλλόμενο μέρος, το εν λόγω συμβαλλόμενο μέρος μπορεί να κοινοποιήσει εγγράφως στο θεματοφύλακα την αποχώρησή του από το πρωτόκολλο.

2. Τα συμβαλλόμενα μέρη, τα οποία αποχωρούν από τη συνθήκη για το Χάρτη Ενέργειας, θεωρείται επίσης ότι έχουν αποχωρήσει από το παρόν πρωτόκολλο.

3. Η ημερομηνία έναρξης ισχύος της αποχώρησης, βάσει της παραγράφου 1, είναι ενενήντα ημέρες μετά την παραλαβή της κοινοποίησης από το θεματοφύλακα. Η ημερομηνία έναρξης ισχύος της αποχώρησης, βάσει της παραγράφου 2, είναι η ίδια όπως και η ημερομηνία έναρξης ισχύος της αποχώρησης από τη συνθήκη για το Χάρτη Ενέργειας.

Άρθρο 21

Θεματοφύλακας

Θεματοφύλακας του παρόντος πρωτοκόλλου είναι η κυβέρνηση της Πορτογαλικής Δημοκρατίας.

Άρθρο 22

Αυθεντικά κείμενα

Σε μαρτυρία των ανωτέρω, οι κάτωθι υπογεγραμμένοι, δεόντως εξουσιοδοτημένοι προς τούτο, υπέγραψαν το παρόν πρωτόκολλο στα αγγλικά, γαλλικά, γερμανικά, ιταλικά, ρωσικά και ισπανικά, τα οποία είναι εξίσου αυθεντικά, σε ένα μοναδικό πρωτότυπο, το οποίο θα κατατεθεί στην κυβέρνηση της Πορτογαλικής Δημοκρατίας.

Done at Lisbon on the seventeenth day of December in the year one thousand nine hundred and ninety-four.

Fait ΰ Lisbonne, le dix-sept dιcembre mil neuf cent quatre-vingt-quatorze.

Geschehen zu Lissabon am siebzehnten Dezember neunzehnhundertvierundneunzig.

Fatto a Lisbona il diciassettesimo giorno del mese di dicembre dell'anno millenovecentonovantaquattro.

>ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΦΗΛΜ>

Hecho en Lisboa, el diecisiete de diciembre de mil novecientos noventa y cuatro.

Udfζrdiget i Lissabon, den syttende december nittenhundrede og fireoghalvfems.

Έγινε στη Λισαβόνα, στις δέκα επτά Δεκεμβρίου του έτους χίλια ενιακόσια ενενήντα τέσσερα.

Gedaan te Lissabon, de zeventiende december negentienhonderd vierennegentig.

Feito em Lisboa, aos dezassete de Dezembro de mil novecentos e noventa e quatro.

Pλr Republikλn e Shqipλrisλ

>ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΦΗΛΜ>

>ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΦΗΛΜ>

For Australia

>ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΦΗΛΜ>

Fόr die Republik Φsterreich

>ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΦΗΛΜ>

>ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΦΗΛΜ>

Pour le royaume de Belgique

Voor het Koninkrijk Belgiλ

Fόr das Kφnigreich Belgien

>ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΦΗΛΜ>

Cette signature engage ιgalement la Communautι franηaise de Belgique, la Communautι flamande, la Communautι germanophone de Belgique, la Rιgion wallonne, la Rιgion flamande et la rιgion de Bruxelles-Capitale.

Deze handtekening bindt eveneens de Vlaamse Gemeenschap, de Franse Gemeenschap van Belgiλ, de Duitstalige Gemeenschap van Belgiλ, het Waals Gewest en het Brussels Hoofdstedelijk Gewest.

Diese Unterschrift bindet ebenso die Flδmische Gemeinschaft, die Franzφsische Gemeinschaft Belgiens, die Deutschsprachige Gemeinschaft Belgiens, die Flδmische Region, die Wallonische Region und die Region Brόssel-Hauptstadt.

>ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΦΗΛΜ>

>ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΦΗΛΜ>

For Canada

Pour le Canada

za Republiku Hrvatsku

>ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΦΗΛΜ>

For the Republic of Cyprus

>ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΦΗΛΜ>

Za OCeskou Republiku

>ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΦΗΛΜ>

For Kongeriget Danmark

>ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΦΗΛΜ>

Eesti Vabariigi nimel

>ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΦΗΛΜ>

Por las Comunidades Europeas

For De Europζiske Fζllesskaber

Fόr die Europδischen Gemeinschaften

Για τις Ευρωπαϊκές Κοινότητες

For the European Communities

Pour les Communautιs europιennes

Per le Comunitΰ europee

Voor de Europese Gemeenschappen

Pelas Comunidades Europeias

>ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΦΗΛΜ>

Suomen tasavallan puolesta

>ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΦΗΛΜ>

Pour la Rιpublique franηaise

>ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΦΗΛΜ>

>ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΦΗΛΜ>

Fόr die Bundesrepublik Deutschland

>ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΦΗΛΜ>

Για την Ελληνική Δημοκρατία

>ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΦΗΛΜ>

A Magyar Kφztαrsasαg nevιben

Fyrir hφnd Ly sveldisins νslands

>ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΦΗΛΜ>

Thar cheann na hΙireann

For Ireland

>ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΦΗΛΜ>

Per la Repubblica italiana

>ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΦΗΛΜ>

> ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΦΗΛΜ>

>ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΦΗΛΜ>

>ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΦΗΛΜ>

Latvijas Republikas varda

>ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΦΗΛΜ>

Fόr das Fόrstentum Liechtenstein

>ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΦΗΛΜ>

Lietuvos Respublikos vardu

>ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΦΗΛΜ>

Pour le grand-duchι de Luxembourg

>ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΦΗΛΜ>

For the Republic of Malta

>ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΦΗΛΜ>

Pentru Republica Moldova

>ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΦΗΛΜ>

Voor het Koninkrijk der Nederlanden

>ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΦΗΛΜ>

For Kongeriket Norge

>ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΦΗΛΜ>

Za Rzeczpospolit Na Polsk Na

>ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΦΗΛΜ>

Pela Repϊblica Portuguesa

>ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΦΗΛΜ>

Pentru Rτmania

>ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΦΗΛΜ>

>ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΦΗΛΜ>

Za Slovenskϊ republiku

>ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΦΗΛΜ>

Za Republiko Slovenijo

>ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΦΗΛΜ>

Por el Reino de Espaρa

>ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΦΗΛΜ>

Fφr Konungariket Sverige

>ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΦΗΛΜ>

Fόr die Schweizerische Eidgenossenschaft

Pour la Confιdιration suisse

Per la Confederazione svizzera

>ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΦΗΛΜ>

> ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΦΗΛΜ>

Tόrkiye Cumhuriyeti adina

>ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΦΗΛΜ>

>ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΦΗΛΜ>

For the United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland

>ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΦΗΛΜ>

For the United States of America

> ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΦΗΛΜ>

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

Παραστατικός και μη εξαντλητικός κατάλογος πιθανών τομέων συνεργασίας, σύμφωνα με το άρθρο 9

Ανάπτυξη προγραμμάτων ενεργειακής απόδοσης, συμπεριλαμβανομένου του προσδιορισμού φραγμών και δυνατοτήτων της ενεργειακής απόδοσης, και η ανάπτυξη προτύπων επισήμανσης ενεργειακής κατανάλωσης και απόδοσης.

Μελέτη των περιβαλλοντικών επιπτώσεων του ενεργειακού κύκλου.

Ανάπτυξη οικονομικών, νομοθετικών και κανονιστικών μέτρων.

Μεταφορά τεχνολογίας, τεχνική βοήθεια και βιομηχανικές κοινοπραξίες, υπό τους όρους των διεθνών καθεστώτων δικαιωμάτων ιδιοκτησίας και άλλων ισχυουσών διεθνών συμφωνιών.

Έρευνα και ανάπτυξη.

Εκπαίδευση, επιμόρφωση, πληροφόρηση και στατιστική.

Καθορισμός και εκτίμηση μέτρων, όπως φορολογικών ή άλλων νομικών μέσων βασισμένων στην αγορά, συμπεριλαμβανομένων εμπορεύσιμων αδειών, ώστε να λαμβάνεται υπόψη το εξωτερικό κόστος και όφελος, ιδίως το περιβαλλοντικό.

Ενεργειακή ανάλυση και διαμόρφωση πολιτικής:

- εκτίμηση των δυνατοτήτων ενεργειακής απόδοσης,

- ανάλυση και στατιστική της ζητήσεως ενέργειας,

- ανάπτυξη νομοθετικών και κανονιστικών μέτρων,

- ολοκληρωμένος προγραμματισμός πόρων και διαχείριση βάσει κριτηρίων ζήτησης,

- μελέτη περιβαλλοντικών επιπτώσεων, συμπεριλαμβανομένων των μεγάλων ενεργειακών έργων.

Αξιολόγηση των οικονομικών μέσων για τη βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης και περιβαλλοντικοί στόχοι.

Ανάλυση της ενεργειακής απόδοσης στη διύλιση, μετατροπή, μεταφορά και διανομή υδρογονανθράκων.

Βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης κατά την παραγωγή και μετάδοση ισχύος:

- συμπαραγωγή,

- κατασκευαστικά στοιχεία εργοστασίων (καυστήρες, στρόβιλοι, γεννήτριες κ.λπ.),

- ολοκλήρωση δικτύων.

Βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης στον τομέα της οικοδομής:

- πρότυπα θερμικής μόνωσης, παθητικά ηλιακά συστήματα και εξαερισμός,

- θέρμανση χώρων και συστήματα κλιματισμού του αέρα,

- καυστήρες υψηλής απόδοσης, με χαμηλό επίπεδο NOx,

- τεχνολογίες μέτρησης και ατομική μέτρηση,

- οικιακές συσκευές και φωτισμός.

Υπηρεσίες δήμων και υπηρεσίες τοπικών αρχών:

- συστήματα θέρμανσης οικισμών,

- αποδοτικά συστήματα διανομής φυσικού αερίου,

- τεχνολογίες ενεργειακού προγραμματισμού,

- αδελφοποίηση πόλεων ή άλλων σχετικών εδαφικών οντοτήτων,

- ενεργειακή διαχείριση σε πόλεις και σε δημόσια κτίρια,

- διαχείριση αποβλήτων και ανάκτηση ενέργειας από τα απόβλητα.

Βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης στο βιομηχανικό τομέα:

- κοινοπραξίες,

- διαδοχική χρήση ενέργειας, συμπαραγωγή ενέργειας και ανάκτηση θερμότητας απωλειών,

- ενεργειακοί έλεγχοι.

Βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης στον τομέα των μεταφορών:

- πρότυπα επιδόσεων των οχημάτων με κινητήρα,

- ανάπτυξη αποδοτικών υποδομών στον τομέα των μεταφορών.

Πληροφόρηση:

- δημιουργία επίγνωσης,

- βάσεις δεδομένων: πρόσβαση, τεχνικές προδιαγραφές, συστήματα πληροφοριών,

- διάδοση, συλλογή και ταξινόμηση τεχνικών πληροφοριών,

- μελέτες συμπεριφοράς.

Επιμόρφωση και εκπαίδευση:

- ανταλλαγές διοικητικών στελεχών, υπαλλήλων, μηχανικών και φοιτητών από το χώρο της ενέργειας,

- οργάνωση διεθνών επιμορφωτικών τμημάτων.

Χρηματοδότηση:

- ανάπτυξη νομικού πλαισίου,

- χρηματοδότηση από τρίτους,

- κοινοπραξίες,

- συγχρηματοδότηση.