Ψήφισμα της Συμβουλευτικής Επιτροπής του ΕΟΧ

της 26ης Ιουνίου 2002

για τη διεύρυνση και το μέλλον του ΕΟΧ

(2003/C 67/04)

1. Ιστορικό

1.1. Η Συμβουλευτική Επιτροπή του Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου (ΣΕ-ΕΟΧ) απαρτίζεται από εκπροσώπους των κυριότερων κοινωνικοοικονομικών ομάδων ενδιαφερόντων στα δεκαοκτώ κράτη μέλη του ΕΟΧ. Η Επιτροπή εκπροσωπεί τους εργαζόμενους, τους εργοδότες και άλλους φορείς της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών στις χώρες αυτές και αποτελεί τμήμα της θεσμικής δομής του ΕΟΧ.

1.2. Το ακόλουθο ψήφισμα για τη Διεύρυνση και το μέλλον του ΕΟΧ υιοθετήθηκε κατά τη 10η συνεδρίαση της ΣΕ-ΕΟΧ στο Egilsstadir της Ισλανδίας, στις 26 Ιουνίου 2002. Εισηγητές ήταν ο κ. Jon Ivar Nålsund από τη Συμβουλευτική Επιτροπή της ΕΖΕΣ και ο κ. Filip Hamro-Drotz από την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΕΟΚΕ).

2. Εισαγωγή

2.1. Η Συμβουλευτική Επιτροπή του Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου (ΣΕ-ΕΟΧ) έχει δώσει προτεραιότητα στην προσεχή διεύρυνση της ΕΕ και του ΕΟΧ, όπως αποδεικνύεται από τα ψηφίσματα με θέμα τις Προτεραιότητες και προκλήσεις κατά την προετοιμασία της διεύρυνσης της Ευρωπαϊκής Ένωσης(1) του Μαρτίου 1999 και την Ελεύθερη κυκλοφορία των εργαζομένων στο πλαίσιο της διεύρυνσης(2) του Νοεμβρίου 2001.

2.2. Καθώς οι διαπραγματεύσεις για τη διεύρυνση της ΕΕ πλησιάζουν στο τελικό τους στάδιο και επίκειται η διευθέτηση των μέσων και των διαδικασιών για τη διεύρυνση του ΕΟΧ, το παρόν ψήφισμα δεν επικεντρώνεται τόσο στην ουσία των διαπραγματεύσεων αυτών, όσο στις διαδικασίες για τη διεύρυνση του ΕΟΧ και στους τρόπους με τους οποίους μπορεί να διασφαλιστεί ότι η διεύρυνση αυτή θα ωφελήσει τόσο τους πολίτες όσο και τις επιχειρήσεις σε ολόκληρο τον ΕΟΧ. Το ψήφισμα θα εκτιμήσει επίσης την κατάσταση στη συνεργασία του ΕΟΧ σ' αυτήν την καθοριστική στιγμή στην ιστορία του Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου και θα στραφεί προς το μέλλον ενός διευρυμένου ΕΟΧ.

3. Η κατάσταση της συμφωνίας για τον ΕΟΧ

3.1. Δέκα χρόνια έχουν περάσει από την υπογραφή της συμφωνίας ΕΟΧ στις 2 Μαΐου 1992 στο Πόρτο. Ο απώτατος στόχος της, η δημιουργία μιας εσωτερικής αγοράς με ομοιογενές νομικό πλαίσιο σε ολόκληρο τον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο, έχει επιτευχθεί σε ικανοποιητικό βαθμό. Ίσοι όροι ανταγωνισμού και κοινοί κανόνες σε άλλους τομείς σχετικούς με την ενιαία αγορά εξασφαλίζουν ίση μεταχείριση για τις επιχειρήσεις και τους οικονομικούς φορείς σε ολόκληρο τον ΕΟΧ.

3.2. Ωστόσο, ενώ ο ΕΟΧ φάνηκε αντάξιος του στόχου που τέθηκε στην αρχή, το περιβάλλον μέσα στο οποίο ισχύει η συμφωνία έχει αλλάξει σημαντικά.

3.3. Κατά πρώτον, το πολιτικό βάρος των κρατών ΕΟΧ/ΕΖΕΣ μειώθηκε σημαντικά με την ένταξη της Αυστρίας, της Φινλανδίας και της Σουηδίας στην ΕΕ, και το τμήμα της αγοράς του ΕΟΧ που ανήκει στην ΕΖΕΣ είναι σήμερα σημαντικά μικρότερο, τόσο από γεωγραφική όσο και από οικονομική άποψη(3). Με τη διεύρυνση της ΕΕ, το σχετικό βάρος της πλευράς της ΕΖΕΣ στη συνεργασία του ΕΟΧ θα μειωθεί ακόμη περισσότερο. Μια διευρυμένη και περισσότερο ετερογενής ΕΕ συνεπάγεται επίσης ότι αυξάνει ο κίνδυνος ένα κράτος να αντιταχθεί, κατά τη διάρκεια Συμβουλίου της ΕΕ, στην ιδέα να γίνουν προσθήκες στη συμφωνία ΕΟΧ, αν η ψηφοφορία με ειδική πλειοψηφία δεν επεκταθεί στις σχέσεις με κράτη εκτός ΕΕ.

3.4. Κατά δεύτερον, εντός της ΕΕ, η συνεργασία μεταξύ των κρατών μελών έχει ενισχυθεί σημαντικά σε αρκετούς τομείς οι οποίοι επηρεάζουν τον τρόπο με τον οποίο λειτουργεί η εσωτερική αγορά. Αν και η διαπραγμάτευση της συμφωνίας ΕΟΧ πραγματοποιήθηκε βάσει της συνθήκης της Ρώμης, οι μεταγενέστερες συνθήκες του Μάαστριχτ και του Άμστερνταμ μετέβαλαν την ευρωπαϊκή αρχιτεκτονική, τόσο στην ουσία όσο και στη δομή. Η διεύρυνση βρίσκεται σε καλό δρόμο: ένα νέο κοινό νόμισμα, το ευρώ, έκανε την εμφάνισή του και η συνεργασία στον τομέα της δικαιοσύνης και των εσωτερικών υποθέσεων έχει ενισχυθεί. Επιπλέον, η στρατηγική της Λισσαβόνας με τη μη δεσμευτική νομοθεσία, την αξιολόγηση από ομοτίμους και τη συγκριτική αξιολόγηση, έδωσε στην ΕΕ νέες μεθόδους συνεργασίας. Η κάλυψη της καθυστέρησης σε σχέση με ορισμένες από τις πιο βασικές εξελίξεις που έλαβαν χώρα στην ΕΕ μετά τη διαπραγμάτευση της συμφωνίας ΕΟΧ αποτελεί μείζονα πρόκληση για την εξασφάλιση της μελλοντικής βιωσιμότητας της συμφωνίας.

3.5. Προκειμένου να διασφαλιστεί η νομική ομοιογένεια της εσωτερικής αγοράς, η ΣΕ-ΕΟΧ καλεί τα κράτη που συμμετέχουν στη συμφωνία ΕΟΧ να αναπροσαρμόσουν τη συμφωνία, ούτως ώστε να ενσωματώσουν τις αλλαγές εκείνες που οι συνθήκες του Μάαστριχτ και του Άμστερνταμ εισήγαγαν στη συνθήκη ΕΚ και οι οποίες παρουσιάζουν ενδιαφέρον για τον ΕΟΧ.

4. Διεύρυνση της ΕΕ και του ΕΟΧ

4.1. Η προσεχής διεύρυνση της ΕΕ θα έχει ως συνέπεια και τη διεύρυνση του ΕΟΧ. Όταν οι υποψήφιες χώρες της ΕΕ γίνουν μέλη της ΕΕ οφείλουν, σύμφωνα με το άρθρο 128 της συμφωνίας ΕΟΧ, να υποβάλλουν επίσης αίτηση προσχώρησης στη συμφωνία ΕΟΧ(4).

4.2. Η διεύρυνση της ΕΕ και του ΕΟΧ απολαύει της στήριξης της ΣΕ-ΕΟΧ, καθώς θα ωφελήσει εξίσου τους πολίτες, τους καταναλωτές και τους οικονομικούς φορείς - τόσο στις χώρες που είναι ήδη μέλη του ΕΟΧ όσο και στα υπό ένταξη κράτη μέλη. Η ΣΕ-ΕΟΧ εκτιμά τη σημαντική πρόοδο που έχει σημειωθεί στις διαπραγματεύσεις όσον αφορά τη διεύρυνση της ΕΕ και καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και τα κράτη μέλη της ΕΕ να διατηρήσουν την σχετική δυναμική και να ολοκληρώσουν τις διαπραγματεύσεις με τις υποψήφιες χώρες της ΕΕ που έχουν σημειώσει τη μεγαλύτερη πρόοδο πριν από το τέλος του 2002.

5. Ευκαιρίες σε μια διευρυμένη ΕΕ/έναν διευρυμένο ΕΟΧ

5.1. Η διεύρυνση της ΕΕ θα ωφελήσει την Ευρώπη στο σύνολό της. Ως εκ τούτου, η επιτυχία της διαδικασίας διεύρυνσης είναι εξίσου σημαντική, τόσο για τις χώρες της ΕΖΕΣ, όσο και για την ΕΕ και τις άλλες ευρωπαϊκές χώρες. Η διεύρυνση της ΕΕ αντιπροσωπεύει την ειρηνική επανένωση της Ευρώπης έπειτα από έτη οδυνηρού διχασμού και συγκρούσεων που σημάδεψαν τον εικοστό αιώνα. Το μάθημα που μας δίδαξε το παρελθόν είναι ότι η ολοκλήρωση αποτελεί το μόνο μέσο με το οποίο μπορεί να ξεπεραστεί το παρελθόν, να οικοδομηθεί ένα ειρηνικό και σταθερό μέλλον και να υπάρξει ευημερία στην Ευρώπη. Η διεύρυνση όχι μόνο θα επεκτείνει τη σταθερότητα και την ασφάλεια σε μια ευρύτερη ομάδα χωρών, αλλά επίσης θα εδραιώσει την πολιτική και οικονομική μετάβαση που έλαβε χώρα στην Κεντρική και την Ανατολική Ευρώπη την περασμένη δεκαετία.

5.2. Μια διευρυμένη εσωτερική αγορά θα δημιουργήσει μια σειρά νέων ευκαιριών. Με μισό δισεκατομμύριο κατοίκους, ο Ευρωπαϊκός Οικονομικός Χώρος θα αποβεί η μεγαλύτερη εσωτερική αγορά παγκοσμίως, με ένα χώρο ανοικτό, χωρίς σύνορα, όπου τα αγαθά, οι υπηρεσίες, τα κεφάλαια και τα πρόσωπα θα μπορούν να κυκλοφορούν ελεύθερα. Η διευρυμένη εσωτερική αγορά δεν θα μεγαλώσει μόνο από πλευράς μεγέθους, αλλά επίσης θα εμπλουτιστεί και θα ισχυροποιηθεί χάρη στην νέα ποικιλομορφία της.

5.3. Η επέκταση του ΕΟΧ προς την Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη θα έχει ως αποτέλεσμα την αύξηση του ανταγωνισμού για τις επιχειρήσεις και τη βιομηχανία σε ολόκληρο τον ΕΟΧ και η διευρυμένη εσωτερική αγορά θα προσφέρει νέες ευκαιρίες. Οι οικονομικοί φορείς θα ωφεληθούν γενικώς από ένα ασφαλέστερο και σταθερότερο επιχειρηματικό περιβάλλον στις χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης και από την οικονομική ανάπτυξη στην περιοχή. Επίσης, θα αναπτυχθεί η αγορά των οικονομικών υπηρεσιών - ένας τομέας που δεν καλύπτεται από τις ισχύουσες συμφωνίες ελεύθερων συναλλαγών.

6. Διεύρυνση: προκλήσεις που αντιμετωπίζουν τα κράτη ΕΟΧ/ΕΖΕΣ

6.1. Οφέλη για όλα τα συμμετέχοντα μέρη από τη διεύρυνση ΕΕ/ΕΟΧ

6.1.1. Η ΣΕ-ΕΟΧ εκτιμά συνολικά ότι η διεύρυνση ΕΕ/ΕΟΧ θα αποδειχθεί ιδιαίτερα ωφέλιμη για όλα τα συμμετέχοντα μέρη. Ωστόσο, η διεύρυνση θέτει ορισμένες σαφείς προκλήσεις, τις οποίες θα πρέπει να αντιμετωπίσουν τα κράτη ΕΟΧ/ΕΖΕΣ.

6.1.2. Στο γενικότερο επίπεδο, η διεύρυνση αποτελεί μια πρόκληση για τα κράτη ΕΟΧ/ΕΖΕΣ, υπό την έννοια ότι η έλλειψη ισορροπίας μεταξύ του σκέλους της ΕΕ και εκείνου της ΕΖΕΣ στον ΕΟΧ θα γίνει πιο έντονη. Όσον αφορά τις περισσότερο τεχνικές πλευρές της διεύρυνσης του ΕΟΧ, απομένει να διευκρινιστούν οι διαδικασίες και η επιλογή της χρονικής στιγμής, γεγονός που ως έναν βαθμό αποτελεί αντικείμενο προβληματισμού. Ωστόσο, μια ιδιαίτερα σημαντική και σαφής πρόκληση την οποία αντιμετωπίζουν τα κράτη ΕΟΧ/ΕΖΕΣ αφορά τον τρόπο με τον οποίο η διεύρυνση θα επηρεάσει τις εξαγωγές αλιευτικών προϊόντων των κρατών ΕΟΧ/ΕΖΕΣ προς τα νέα μέλη στην Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη.

6.1.3. Γενικά, ωστόσο, η ΣΕ-ΕΟΧ υποστηρίζει ότι η πλειονότητα των επιχειρημάτων κλίνει έντονα υπέρ της διεύρυνσης ΕΕ/ΕΟΧ.

6.2. Αυξημένη ανισορροπία μεταξύ του σκέλους της ΕΖΕΣ και εκείνου της ΕΕ στη συνεργασία του ΕΟΧ

6.2.1. Η αυξανόμενη ανισορροπία μεταξύ του σκέλους της ΕΖΕΣ και εκείνου της ΕΕ στη συνεργασία του ΕΟΧ θα μεγαλώσει με τη διεύρυνση της ΕΕ, γεγονός που ενδεχομένως θα οδηγήσει στην περαιτέρω περιθωριοποίηση των χωρών ΕΟΧ/ΕΖΕΣ στην Ευρώπη. Το να επιτύχουν να κάνουν κατανοητές τις θέσεις της ΕΖΕΣ σε μια ΕΕ τριάντα περίπου χωρών θα αποτελέσει μείζονα πρόκληση για τα κράτη ΕΟΧ/ΕΖΕΣ.

6.2.2. Επίσης, καθώς όλο και περισσότερες χώρες κτυπούν την πόρτα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή χρειάστηκε να κάνει σαφέστερες διακρίσεις μεταξύ μελών και μη μελών. Όσον αφορά τη συμμετοχή ΕΟΧ/ΕΖΕΣ σε επιτροπές της ΕΕ, η διάκριση αυτή δεν ωφελεί πάντα τα κράτη ΕΟΧ/ΕΖΕΣ.

6.2.3. Έχοντας υπόψη όλα τα παραπάνω, η ΣΕ-ΕΟΧ καλεί τα κράτη ΕΟΧ/ΕΖΕΣ να καταβάλουν μεγαλύτερες προσπάθειες για τη δημιουργία στενότερων σχέσεων με τις υποψήφιες χώρες, έτσι ώστε να εξασφαλιστεί ότι θα υπάρξει καλύτερη κατανόηση μεταξύ των δυο πλευρών.

6.3. Διαδικασίες για τη διεύρυνση του ΕΟΧ

6.3.1. Αν και από πολιτικής απόψεως θα ήταν αδιανόητο τα νέα κράτη μέλη της ΕΕ να μην συμμετέχουν στον ΕΟΧ, η συμφωνία περιέχει κάπως ασαφείς διατάξεις για τη διεύρυνση του ΕΟΧ(5). Από τις διατάξεις του ΕΟΧ δεν προκύπτει σαφώς, για παράδειγμα, πότε τα κράτη που προσχωρούν στην ΕΕ θα πρέπει να υποβάλλουν αίτηση προσχώρησης στον ΕΟΧ, τι είδους διαπραγματεύσεις προβλέπονται ή πότε θα πρέπει να λαμβάνει χώρα η προσχώρηση στον ΕΟΧ.

6.3.2. Δεδομένου ότι οι πρώτες διαπραγματεύσεις για την ένταξη στην ΕΕ είναι πιθανόν να ολοκληρωθούν εντός του έτους, δεν απομένει πολύς χρόνος για την επίτευξη συμφωνίας όσον αφορά τη διεύρυνση του ΕΟΧ, εάν επιδιωκόμενος στόχος είναι η ταυτόχρονη διεύρυνση. Η ΣΕ-ΕΟΧ εκφράζει, συνεπώς, τη λύπη της για το γεγονός ότι οι διαβουλεύσεις μεταξύ της ΕΕ και των κρατών ΕΟΧ/ΕΖΕΣ με αντικείμενο τις λεπτομέρειες της διεύρυνσης του ΕΟΧ δεν ξεκίνησαν παρά το 2001. Είναι ωστόσο καθησυχαστικό το γεγονός ότι τους τελευταίους μήνες σημειώθηκε ταχεία πρόοδος και ότι επιτεύχθηκε κοινή συμφωνία μεταξύ της ΕΕ και των κρατών της ΕΖΕΣ όσον αφορά την ανάγκη να υπάρξει ταυτόχρονη διεύρυνση της ΕΕ και του ΕΟΧ. Η ΣΕ-ΕΟΧ καλεί και τις δυο πλευρές να εγγυηθούν ότι η συμφωνία για τα μέσα που έχουν σχέση με τη διεύρυνση του ΕΟΧ θα συναφθεί χωρίς καθυστέρηση.

6.3.3. Σε αντίθεση με τα κράτη μέλη της ΕΕ, τα οποία συμμετέχουν στις προενταξιακές διαπραγματεύσεις, τα κράτη ΕΟΧ/ΕΖΕΣ δεν κάνουν το ίδιο και επομένως χρειάζονται κατάλληλη και τακτική πληροφόρηση σχετικά με τη διαδικασία διεύρυνσης, προκειμένου να είναι σε θέση να προετοιμαστούν για ουσιαστικές αλλαγές στο κεκτημένο. Το γεγονός ότι, από πρακτικής απόψεως, είναι αναγκαίο οι διαδικασίες κύρωσης για ένταξη στον ΕΟΧ και στην ΕΕ να πραγματοποιηθούν παράλληλα, προκειμένου να εξασφαλιστεί η ομοιογένεια του ΕΟΧ, καθιστά ακόμη πιο σημαντική τη ροή πληροφόρησης προς την πλευρά της ΕΖΕΣ όσον αφορά τη διαδικασία διεύρυνσης. Η αβεβαιότητα και η έλλειψη ενημέρωσης σχετικά με τις πιθανές μεταβατικές περιόδους αποτελεί αντικείμενο προβληματισμού. Πρέπει να καταβληθούν προσπάθειες προκειμένου να εξασφαλιστεί ότι οι όποιες μεταβατικές περίοδοι δεν θα διαστρεβλώσουν τον ανταγωνισμό στον ΕΟΧ.

6.3.4. Η ΣΕ-ΕΟΧ κατανοεί ότι η διεύρυνση του ΕΟΧ δεν θα απαιτήσει, κατά πάσα πιθανότητα, εκτεταμένες πρόσθετες διαπραγματεύσεις. Ωστόσο, η Επιτροπή εκφράζει τη λύπη της για το γεγονός ότι οι κοινωνικοί εταίροι του ΕΟΧ δεν ενημερώθηκαν και δεν ζητήθηκε η γνώμη τους σε ικανοποιητικό βαθμό, ούτε όσον αφορά τη διαδικασία ούτε όσον αφορά την ουσία των συζητήσεων. Καθώς η διεύρυνση θα επηρεάσει ομοίως πολίτες και επιχειρήσεις, η ΣΕ-ΕΟΧ τονίζει εκ νέου ότι είναι αναγκαίο η κατάσταση αυτή να επανορθωθεί. Παράλληλα, η ΣΕ-ΕΟΧ δέχεται να καταμεριστεί η ευθύνη όσον αφορά την διάδοση της πληροφόρησης για τη συμφωνία ΕΟΧ μεταξύ των κοινωνικών εταίρων στις υποψήφιες χώρες.

6.4. Εμπόριο ιχθύων και άλλων προϊόντων της θάλασσας

6.4.1. Μια ιδιαίτερα σημαντική -και προς το παρόν η καλύτερα τεκμηριωμένη- πρόκληση την οποία αντιμετωπίζουν οι χώρες ΕΟΧ/ΕΖΕΣ με τη διεύρυνση είναι το θέμα των εξαγωγών αλιευτικών προϊόντων στα νέα μέλη ΕΕ/ΕΟΧ στην Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη.

6.4.2. Τα κράτη της ΕΖΕΣ έχουν συμφωνίες ελεύθερων συναλλαγών με όλες τις υποψήφιες χώρες της ΕΕ εκτός της Κύπρου και της Μάλτας. Οι συμφωνίες παρέχουν αδασμολόγητη πρόσβαση για όλα τα βιομηχανικά αγαθά και τα ιχθυοπροϊόντα, με ορισμένες μικρές εξαιρέσεις. Με την ένταξη των υποψηφίων χωρών στην ΕΕ, οι συμφωνίες αυτές θα εκλείψουν και οι όροι του εμπορίου με τα νέα κράτη μέλη θα διέπονται από το πρωτόκολλο 9 της συμφωνίας ΕΟΧ για το εμπόριο ιχθύων και άλλων προϊόντων της θάλασσας. Το γεγονός ότι οι όροι του πρωτοκόλλου 9 της συμφωνίας ΕΟΧ είναι λιγότερο ευνοϊκοί απ' ό,τι οι ισχύουσες συμφωνίες ελεύθερων συναλλαγών, θα έχει ως συνέπεια το εμπόριο ιχθυοπροϊόντων μεταξύ των κρατών ΕΟΧ/ΕΖΕΣ και των πιθανών κρατών μελών να πληγεί από τη διεύρυνση. Επιπλέον, οι δασμοί με τους οποίους επιβαρύνονται σήμερα οι ανταγωνιστές στην ΕΕ όταν εξάγουν στην Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη θα καταργηθούν με τη διεύρυνση, φέρνοντας έτσι τους εξαγωγείς ΕΟΧ/ΕΖΕΣ σε διπλά μειονεκτική θέση.

6.4.3. Όταν η Αυστρία, η Φινλανδία και η Σουηδία έγιναν μέλη της ΕΕ, η Νορβηγία και η Ισλανδία διαπραγματεύθηκαν αποζημιώσεις για τη χαμένη πρόσβαση στην αγορά των ιχθυοπροϊόντων. Έλαβαν μια πάγια, αδασμολόγητη ποσόστωση για τα είδη που επηρεάστηκαν, υπολογιζόμενη βάσει προηγούμενων εξαγωγών στις χώρες αυτές. Η εφαρμογή της ίδιας μεθόδου στις χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης κάθε άλλο παρά ικανοποιητική θα ήταν, επειδή στην ουσία θα εμπόδιζε τους εξαγωγείς ιχθύων της Ισλανδίας και της Νορβηγίας να επωφεληθούν της επεκτεινόμενης αγοράς ιχθυοπροϊόντων στην Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη. Ενώ η Αυστρία, η Φινλανδία και η Σουηδία ήταν και οι τρεις καθιερωμένες αγορές, η αγορά των ιχθυοπροϊόντων στις χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης προβλέπεται να αναπτυχθεί σημαντικά τα επόμενα χρόνια. Κατά την άποψη της ΣΕ-ΕΟΧ, κάθε διακανονισμός για τα ιχθυοπροϊόντα θα πρέπει να προβλέπει τις μελλοντικές εξελίξεις, αντί να προβαίνει σε απλές εκτιμήσεις βάσει του εμπορίου που λάμβανε χώρα τα τελευταία έτη.

6.4.4. Λαμβάνοντας υπόψη ότι το εμπόριο των ιχθύων και των άλλων προϊόντων της θάλασσας αντιπροσωπεύει μια σημαντική εξαίρεση από τη γενική θετική επίδραση που αναμενόταν να έχει η διεύρυνση στις επιχειρήσεις ΕΟΧ/ΕΖΕΣ, η ΣΕ-ΕΟΧ καλεί όλα τα μέρη να εντείνουν τις προσπάθειές τους για την εξεύρεση της κατάλληλης λύσης όσον αφορά τη διεύρυνση του ΕΟΧ στον τομέα αυτό.

7. Στήριξη στις υποψήφιες χώρες ΕΕ/ΕΟΧ

7.1. Επιδιώκοντας τη δημιουργία ισοδύναμων συνθηκών σε ολόκληρο τον διευρυμένο ΕΟΧ, η ΣΕ-ΕΟΧ εμμένει στην προηγούμενη άποψή της ότι το κεκτημένο θα πρέπει να εφαρμοστεί αυστηρά στα νέα κράτη μέλη, προκειμένου να μπορέσει να συμβάλει στη βελτίωση των κοινωνικών και περιβαλλοντικών συνθηκών. Η αειφόρος ανάπτυξη και ένα αποτελεσματικό σύστημα πρόνοιας είναι πράγματι αναγκαίες προϋποθέσεις για την επίτευξη μιας ισχυρής μακροπρόθεσμης οικονομικής ανάπτυξης. Ως εκ τούτου, η ΣΕ-ΕΟΧ εκφράζει την ικανοποίησή της για το γεγονός ότι η ΕΕ έχει επικεντρωθεί ιδιαίτερα στην τρέχουσα εφαρμογή του κεκτημένου στις υποψήφιες χώρες. Η ετοιμότητα των κρατών ΕΟΧ/ΕΖΕΣ να συμμετέχουν σε αξιολογήσεις εκ μέρους ομοτίμων από τις υποψήφιες χώρες αποτελεί επίσης ένα πολύ θετικό παράδειγμα τρόπου συμμετοχής στη διαδικασία διεύρυνσης της ΕΕ. Θα επισπεύσει την κάλυψη της καθυστέρησης των μελλοντικών κρατών μελών, σε όλα τα διοικητικά επίπεδα, και θα παράσχει πολύτιμη εμπειρία στα κράτη ΕΟΧ/ΕΖΕΣ όσον αφορά τις συνθήκες στις χώρες αυτές.

7.2. Από την άλλη, οι υποψήφιες χώρες θα χρειαστούν βοήθεια προκειμένου να μπορέσουν να εφαρμόσουν το κεκτημένο χωρίς να επιβάλουν δυσχερείς απαιτήσεις στα δημόσια οικονομικά τους. Γι' αυτό το λόγο, είναι αναμενόμενο ότι τα κράτη ΕΟΧ/ΕΖΕΣ, όπως και τα 15 κράτη μέλη της ΕΕ, θα κληθούν να διαθέσουν κεφάλαια στα νέα κράτη μέλη. Καθώς τέτοιου είδους χρηματοδοτήσεις πρέπει να αποτελούν τμήμα ενός ευρύτερου σχεδίου, η ΣΕ-ΕΟΧ προτρέπει τα κράτη ΕΟΧ/ΕΖΕΣ να υποβάλουν συγκεκριμένες προτάσεις στον τομέα αυτό, λαμβάνοντας ενεργά υπόψη τις δικές τους προτεραιότητες. Σ' αυτό θα φανεί χρήσιμη η εμπειρία από τη διαχείριση του χρηματοδοτικού μηχανισμού και του χρηματοδοτικού μέσου του ΕΟΧ. Υποβάλλοντας συγκεκριμένες προτάσεις πολύ πριν τους ζητηθεί η περαιτέρω οικονομική συνεισφορά τους στο κόστος της διεύρυνσης ΕΕ/ΕΟΧ, τα κράτη ΕΟΧ/ΕΖΕΣ μπορούν να αυξήσουν τις δυνατότητες διοχέτευσης των χρηματοδοτήσεων αυτών κατά τρόπο που να εξυπηρετεί και τα συμφέροντα ΕΟΧ/ΕΖΕΣ στη διευρυμένη ΕΕ.

8. Σύνοψη συμπερασμάτων και συστάσεων

8.1. Δέκα έτη μετά την υπογραφή της, η συμφωνία ΕΟΧ εξακολουθεί να έχει ικανοποιητικά αποτελέσματα, με την έννοια ότι εκπληρώνει το στόχο που έθεσε στο ξεκίνημά της. Ωστόσο, το περιβάλλον μέσα στο οποίο ισχύει η συμφωνία έχει αλλάξει σημαντικά, καθώς οι συνθήκες του Μάαστριχτ και του Άμστερνταμ εισήγαγαν στη συνθήκη ΕΚ αλλαγές ευρείας κλίμακας, πλέον των άλλων εξελίξεων στην ΕΕ, οι οποίες επηρεάζουν τη λειτουργία της εσωτερικής αγοράς. Η Συμβουλευτική Επιτροπή του ΕΟΧ ζητεί την αναπροσαρμογή της συμφωνίας ΕΟΧ προκειμένου να διασφαλιστεί η νομική ομοιογένεια της εσωτερικής αγοράς.

8.2. Η διεύρυνση της ΕΕ και του ΕΟΧ απολαύει της στήριξης της Συμβουλευτικής Επιτροπής του ΕΟΧ, καθώς θα ωφελήσει το σύνολο της Ευρώπης και θα δημιουργήσει μια σειρά νέων ευκαιριών τόσο για τους πολίτες, όσο και για τους καταναλωτές και τους οικονομικούς φορείς. Η Επιτροπή καλεί την ΕΕ να διατηρήσει την σχετική δυναμική και να ολοκληρώσει τις διαπραγματεύσεις με τις υποψήφιες χώρες της ΕΕ που έχουν σημειώσει τη μεγαλύτερη πρόοδο πριν από το τέλος του 2002.

8.3. Η διεύρυνση, ωστόσο, θέτει ορισμένες σαφείς προκλήσεις για τα κράτη ΕΟΧ/ΕΖΕΣ. Στο γενικότερο επίπεδο, η ανισορροπία μεταξύ του σκέλους της ΕΕ και εκείνου της ΕΖΕΣ στον ΕΟΧ θα γίνει πιο έντονη. Για να αμβλυνθεί αυτό το πρόβλημα, η Συμβουλευτική Επιτροπή του ΕΟΧ συνιστά στενότερες σχέσεις μεταξύ των υποψήφιων χωρών και των κρατών ΕΟΧ/ΕΖΕΣ, έτσι ώστε να εξασφαλιστεί καλύτερη κατανόηση μεταξύ των δυο πλευρών.

8.4. Όσον αφορά τις περισσότερο τεχνικές πλευρές της διεύρυνσης του ΕΟΧ, απομένει να αποσαφηνιστούν οι διαδικασίες και η επιλογή της χρονικής στιγμής, γεγονός που ως έναν βαθμό αποτελεί αντικείμενο προβληματισμού. Δεδομένου ότι είναι πιθανό οι πρώτες διαπραγματεύσεις για την ένταξη στην ΕΕ να ολοκληρωθούν εντός του έτους, δεν απομένει πολύς χρόνος για την επίτευξη συμφωνίας όσον αφορά τη διεύρυνση του ΕΟΧ, εάν επιδιωκόμενος στόχος είναι η ταυτόχρονη διεύρυνση. Η Συμβουλευτική Επιτροπή του ΕΟΧ καλεί και τις δυο πλευρές να εγγυηθούν ότι η συμφωνία για τα μέσα που έχουν σχέση με τη διεύρυνση του ΕΟΧ θα συναφθεί χωρίς καθυστέρηση.

8.5. Μια ιδιαίτερα σημαντική πρόκληση την οποία αντιμετωπίζουν τα κράτη ΕΟΧ/ΕΖΕΣ ενόψει της διεύρυνσης αφορά τον τρόπο με τον οποίο αυτή θα επηρεάσει τις εξαγωγές αλιευτικών προϊόντων των κρατών ΕΟΧ/ΕΖΕΣ προς τα νέα μέλη ΕΕ/ΕΟΧ στην Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη, όταν οι ισχύουσες συμφωνίες ελεύθερων συναλλαγών με τις χώρες αυτές εκλείψουν. Καλώντας όλα τα μέρη να επικεντρώσουν τις προσπάθειές τους στην εξεύρεση μιας κατάλληλης λύσης για τη διεύρυνση του ΕΟΧ στον τομέα αυτό, η Συμβουλευτική Επιτροπή του ΕΟΧ φρονεί ότι κάθε διακανονισμός για τα ιχθυοπροϊόντα θα πρέπει να προβλέπει τις μελλοντικές εξελίξεις, αντί να προβαίνει σε απλές εκτιμήσεις βάσει του εμπορίου που λάμβανε χώρα τα τελευταία έτη.

8.6. Γενικά, ωστόσο, η ΣΕ-ΕΟΧ υποστηρίζει ότι η πλειονότητα των επιχειρημάτων εξακολουθεί να κλίνει έντονα υπέρ της διεύρυνσης ΕΕ/ΕΟΧ.

8.7. Επιδιώκοντας τη δημιουργία ισοδύναμων συνθηκών σε ολόκληρο τον διευρυμένο ΕΟΧ, η Συμβουλευτική Επιτροπή του ΕΟΧ επισημαίνει την ανάγκη το κεκτημένο να εφαρμόζεται αυστηρά στα νέα κράτη μέλη. Παράλληλα, η Επιτροπή παρατηρεί ότι προβλέπεται ότι όλα τα κράτη ΕΟΧ/ΕΖΕΣ θα κληθούν να διαθέσουν κεφάλαια στα νέα κράτη μέλη. Η Επιτροπή προτρέπει τα κράτη ΕΟΧ/ΕΖΕΣ να προτείνουν συγκεκριμένους τρόπους για να διοχετευθούν αυτές οι πιθανές χρηματοδοτήσεις κατά τρόπο που να εξυπηρετεί και τα συμφέροντα ΕΟΧ/ΕΖΕΣ στη διευρυμένη ΕΕ.

(1) C/20/R/003 - CES 1477/98 (εισηγητές: Hamro-Drotz/Skúlason/Brunhart).

(2) C/20/R/008 - DI 53/2001 (εισηγητές: Jaschick/Gudmundsdóttir/Taddei).

(3) Η συμφωνία ΕΟΧ αποτέλεσε αντικείμενο διαπραγμάτευσης μεταξύ της Ευρωπαϊκής Κοινότητας των 12 και των 7 μελών της ΕΖΕΣ, στα οποία αντιστοιχούσε το 25 % σχεδόν του συνολικού εξωτερικού εμπορίου της ΕΚ. Σήμερα, στο σύνολο των τριών κρατών ΕΟΧ/ΕΖΕΣ, αντιστοιχεί λιγότερο από το 5 % του εξωτερικού εμπορίου της ΕΕ.

(4) Το άρθρο 128, παράγραφος 1 της συμφωνίας ΕΟΧ καθορίζει τις απαιτήσεις για τη διεύρυνση του ΕΟΧ:

"1. Κάθε ευρωπαϊκό κράτος που καθίσταται μέλος της Κοινότητας πρέπει, και η Ελβετική Συνομοσπονδία και κάθε ευρωπαϊκό κράτος που καθίσταται μέλος της ΕΖΕΣ μπορούν, να υποβάλουν αίτηση για να καταστούν συμβαλλόμενα μέρη της παρούσας συμφωνίας. Η αίτησή τους υποβάλλεται στο Συμβούλιο ΕΟΧ."

(5) Το άρθρο 128, παράγραφος της συμφωνίας ΕΟΧ ορίζει τους όρους και τις προϋποθέσεις για τη διεύρυνση του ΕΟΧ:

"2. Οι όροι και οι προϋποθέσεις της συμμετοχής αυτής υπόκεινται σε συμφωνία μεταξύ των συμβαλλομένων μερών και του κράτους που υποβάλει την αίτηση. Η συμφωνία αυτή υποβάλλεται σε κύρωση ή έγκριση από όλα τα συμβαλλόμενα μέρη σύμφωνα με τις κατ' ιδίαν διαδικασίες."