ΠΡΟΣΟΡΙΝΟ ΨΗΦΙΣΜΑ(1)

για τη χρήση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στις χώρες ΑΚΕ

Η Συνέλευση Ίσης Εκπροσώπησης ΑΚΕ-ΕΕ,

- συνελθούσα στην Abuja (Νιγηρία) από τις 20 έως τις 23 Μαρτίου 2000,

- έχοντας υπόψη τον Τίτλο VII - ενεργειακή ανάπτυξη της Σύμβασης Λομέ IV, στην οποία η Ευρωπαϊκή Κοινότητα και οι χώρες ΑΚΕ αναγνωρίζουν τα αμοιβαία πλεονεκτήματα της συνεργασίας στον τομέα της ενέργειας και υποδεικνύουν την προσφυγή σε ενεργειακές πηγές υποκατάστασης, νέες και ανανεώσιμες μεταξύ των βασικών στόχων της ενεργειακής ανάπτυξης,

- έχοντας υπόψη τη νέα συμφωνία συνεργασίας μεταξύ των χωρών ΑΚΕ και της Ευρωπαϊκής Κοινότητας καθώς επίσης και των κρατών μελών της και κυρίως το άρθρο 32, παράγραφος 2, στο οποίο τα δύο μέρη συμφωνούν για μία συνεργασία με σκοπό τη στήριξη των μέτρων και των ειδικών προγραμμάτων σχετικά με τη βιώσιμη ανάπτυξη όπως οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και κυρίως διάφορες μορφές ηλιακής ενέργειας καθώς και την ενεργειακή αποτελεσματικότητα,

- έχοντας υπόψη το άρθρο 57 της νέας συμφωνίας συνεργασίας η οποία έχει αναλάβει την ευθύνη να καθορίσει και να εγκρίνει τους στόχους και τις προτεραιότητες στις οποίες βασίζονται τα ενδεικτικά προγράμματα,

- έχοντας υπόψη το ψήφισμα για τις κλιματικές αλλαγές και τα αναπτυσσόμενα μικρά νησιωτικά κράτη στο πλαίσιο συνεργασίας ΑΚΕ-ΕΕ(2),

- έχοντας υπόψη το προσωρινό ψήφισμα της ομάδας εργασίας για τη χρήση ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στις χώρες ΑΚΕ,

A. λαμβάνοντας υπόψη ότι η βασική ζήτηση σε ενέργεια στις χώρες ΑΚΕ και στις άλλες αναπτυσσόμενες χώρες θα ανέλθει από 2500 εκατομμύρια ισοδύναμων τόνων πετρελαίου (tep) το 1990 σε 7300 εκατομμύρια περίπου ισοδύναμων τόνων πετρελαίου (tep) το 2002, κυρίως λόγω της ταχείας δημογραφικής ανάπτυξης (2,6 % ετησίως στην Αφρική για την περίοδο 1990-2010),

B. λαμβάνοντας υπόψη ότι τα δύο τρίτα του αφρικανικού πληθυσμού ζουν σε αγροτικές ζώνες χωρίς πρόσβαση στις σύγχρονες υπηρεσίες ενέργειας, στα καύσιμα και στο ηλεκτρικό δίκτυο,

C. λαμβάνοντας υπόψη ότι το 1990 μόνο το 8 % των αγροτικών πληθυσμών και 38 % του αστικού πληθυσμού της κάτω από τη Σαχάρα Αφρικής ήταν συνδεδεμένο με το ηλεκτρικό δίκτυο,

D. λαμβάνοντας υπόψη ότι τα μικρά νησιωτικά κράτη ΑΚΕ καθώς και οι περιοχές που είναι περίκλειστες ή ανεπαρκώς εξοπλισμένες στο εσωτερικό των κρατών ΑΚΕ εξαρτώνται σημαντικά αφενός από ορυκτά καύσιμα που εισάγονται για την αντιμετώπιση των ενεργειακών αναγκών οι οποίες αυξάνονται γρήγορα όσον αφορά τις μεταφορές και την παραγωγή ηλεκτρισμού και αφετέρου από μία αναποτελεσματική βιομάζα για τη μη εμπορική ενεργειακή κατανάλωσή τους,

E. λαμβάνοντας υπόψη ότι οι τιμές εισαγωγής πετρελαίου στα μικρά νησιωτικά κράτη ΑΚΕ είναι μεταξύ των υψηλότερων στον κόσμο και κυρίως στη ζώνη του Ειρηνικού όπου ανέρχονται στο 200 με 300 % των διεθνών τιμών,

F. λαμβάνοντας υπόψη ότι η ενέργεια και οι υπηρεσίες ενέργειας ήταν μέχρι σήμερα ανεπαρκώς ολοκληρωμένες ως κεντρικής σημασίας οριζόντιο στοιχείο των προγραμμάτων που προορίζονται να μειώσουν τη φτώχεια,

G. λαμβάνοντας υπόψη ότι η κάτω από τη Σαχάρα Αφρική διαθέτει σημαντικές, ποικίλες και σε μεγάλο βαθμό ανεκμετάλλευτες ακόμη ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, ενώ πολυάριθμα νησιωτικά κράτη ΑΚΕ διαθέτουν άφθονες ανανεώσιμες ενεργειακές πηγές υποκατάστασης όπως η αιολική ή ηλιακή ενέργεια,

H. λαμβάνοντας υπόψη ότι οι σύγχρονες τεχνολογίες εκμετάλλευσης των ανανεώσιμων ενεργειών μπορούν σε ένα κατάλληλο νομικό και ρυθμιστικό πλαίσιο να αποβούν αποδοτικές και ανταγωνιστικές σε σχέση με συμβατικές πηγές ενέργειας,

I. λαμβάνοντας υπόψη ότι οι νέες τεχνολογίες εκμετάλλευσης των ανανεώσιμων ενεργειών προσφέρουν το μεγαλύτερο δυναμικό για την αντιμετώπιση των αναγκών των φτωχών πληθυσμών στις αγροτικές ζώνες προκαλώντας ταυτόχρονα τις μικρότερες συνέπειες στο περιβάλλον,

J. λαμβάνοντας υπόψη ότι η παραδοσιακή χρήση της βιομάζας (ξύλο θέρμανσης) για σκοπούς μαγειρέματος των τροφίμων σε αγροτικές ζώνες των χωρών ΑΚΕ αποδεικνύεται συχνά αναποτελεσματική και είναι επιζήμια για την υγεία και το περιβάλλον,

K. λαμβάνοντας υπόψη ότι, γενικά, τα ενδεικτικά προγράμματα των χωρών ΑΚΕ δεν έχουν μέχρι σήμερα θέσει την ενέργεια μεταξύ των προτεραιοτήτων τους και ότι τα ενεργειακά προγράμματα δεν εκπλήρωσαν παρά μόνο περιθωριακό ρόλο στην εκτέλεση του 7ου και 8ου προγράμματος παρέμβασης του Ευρωπαϊκού Ταμείου Ανάπτυξης (ΕΤΑ) παρά την έμφαση που δόθηκε στη Σύμβαση Λομέ IV σχετικά με την ενεργειακή συνεργασία,

L. λαμβάνοντας υπόψη ότι θα εκπονηθούν νέα εθνικά ενδεικτικά προγράμματα στο πλαίσιο της νέας συμφωνίας συνεργασίας,

M. λαμβάνοντας υπόψη ότι η ΕΕ έθεσε ως στόχο να χρησιμοποιήσει τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας προκειμένου να ανταποκριθεί στο 12 % τουλάχιστο των ενεργειακών αναγκών της και ότι της απομένει ακόμη να παρουσιάσει ένα λεπτομερές σχέδιο σχετικά με τον τρόπο επίτευξης του σχεδίου αυτού,

1. υπογραμμίζει ότι οι χώρες ΑΚΕ πρέπει να ανταποκριθούν σε μία εξαιρετική οικονομική και πολιτική πρόκληση προκειμένου να αντιμετωπίσουν την αυξανόμενη ζήτηση σε ενέργεια και υπογραμμίζει ότι θα χρειαστούν σημαντικές επενδύσεις στην υποδομή και τις ενεργειακές υπηρεσίες,

2. υπογραμμίζει ότι η ενέργεια πρέπει να εξεταστεί ως διατομεακό ζήτημα το οποίο αποτελεί φορέα ενός υψηλού δυναμικού ανάπτυξης, κυρίως στο πλαίσιο της μείωσης της φτώχειας στο βαθμό όπου επιβάλλεται να διατεθούν τομείς και υπηρεσίες ενέργειας για να αντιμετωπιστούν οι βασικές ανάγκες όπως η πρόσβαση στα διατροφικά είδη, στο πόσιμο ύδωρ, στον οικιακό φωτισμό, στο μαγείρεμα των τροφίμων, στις υπηρεσίες υγείας και εκπαίδευσης,

3. καλεί τις χώρες ΑΚΕ και την Επιτροπή να υποδείξουν την ενέργεια ως ένα σημαντικό μέσο ανάπτυξης και ζητά σχετικά με αυτό την κατάρτιση μίας στρατηγικής για τη συνεκτική και ορθολογική χρήση της ενέργειας στις χώρες ΑΚΕ η οποία θα βασίζεται στην αρχή της βιώσιμης παροχής των ενεργειακών υπηρεσιών με στόχο την ολοκλήρωση των κοινωνικών και οικονομικών αναγκών των χρηστών, μειώνοντας ταυτόχρονα την περιβαλλοντική επίπτωση της ενεργειακής κατανάλωσης,

4. καλεί την Επιτροπή και τα κράτη μέλη της ΕΕ να ενσωματώσουν την έννοια της συνεχούς παροχής ενέργειας σε όλα τα προγράμματα και έργα ανάπτυξης και συνεργασίας,

5. υπογραμμίζει ότι η ικανοποίηση των αναγκών σε ενέργεια καθίσταται ιδιαιτέρως επείγουσα στις απομακρυσμένες αγροτικές ζώνες του δικτύου και εφιστά την προσοχή στο γεγονός ότι η απουσία οικονομικών και κοινωνικών προοπτικών στις αγροτικές ζώνες συνδέεται με την απουσία κατάλληλης παροχής ενέργειας και προκαλεί μία έξοδο από την ύπαιθρο η οποία αυξάνεται ταχύτατα,

6. υπογραμμίζει ότι η μικρή κλίμακα και ο προσαρμόσιμος χαρακτήρας των τεχνολογιών εκμετάλλευσης των νέων και ανανεώσιμων ενεργειών, όπως τα συστήματα φωτοβολταϊκών ηλιακών συλλεκτών, οι αυτόνομες μικρές αιολικές τουρμπίνες, τα μικρής ή ιδιαίτερα μικρής κλίμακας υδραυλικά συστήματα ή οι σύγχρονες γεννήτριες βιομάζας ανταποκρίνονται πολλές φορές καλύτερα από τις συμβατικές εναλλακτικές λύσεις στο επίπεδο και στη δομή της ζήτησης, κυρίως στις αγροτικές ζώνες,

7. επισημαίνει ότι η αυξημένη προσφυγή στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας θα μειώσει την εξάρτηση όσον αφορά τις δαπανηρές εισαγωγές σε ορυκτά καύσιμα και θα συμβάλει στη βελτίωση του ισοζυγίου πληρωμών. Υποστηρίζει την ενδεχόμενη σημαντική θετική επίπτωση στη δημιουργία και διαφύλαξη της απασχόλησης που θα επιφέρει η εφαρμογή συστημάτων τεχνολογιών εκμετάλλευσης των ανανεώσιμων και νέων ενεργειών,

8. υπογραμμίζει τον αποφασιστικό ρόλο της επιστήμης και των τεχνολογιών καθώς και την ανάγκη να δημιουργηθεί μία αυτόχθονη δυνατότητα ανάπτυξης και συντήρησης των σύγχρονων τεχνολογιών εκμετάλλευσης της ενέργειας στις χώρες ΑΚΕ,

9. καλεί τις χώρες ΑΚΕ να εξετάσουν τις δυνατότητες υπέρβασης των εμποδίων στη χρήση των ανανεώσιμων πηγών ενεργείας όπως η απουσία ενός κατάλληλου νομικού, δημοσιονομικού ή ρυθμιστικού πλαισίου και να εξετάσουν τους λόγους της απουσίας εξωτερικών ιδιωτικών επενδυτών,

10. καλεί την Επιτροπή να εξετάσει τις δυνατότητες δημιουργίας κατάλληλων μηχανισμών χρηματοδότησης έργων που προϋποθέτουν τη χήση των ανανεώσιμων ενεργειών ώστε να συγκαλυφθεί η απουσία πόρων επιτρέποντας την πιστωτική χρηματοδότηση του υψηλού κόστους επένδυσης στις τεχνολογίες εκμετάλλευσης των ανανεώσιμων ενεργειών,

11. καλεί την Επιτροπή και τις χώρες ΑΚΕ να προετοιμάσουν μία κατάλληλη εκστρατεία ενημέρωσης σχετικά με τη χρήση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στις χώρες ΑΚΕ,

12. καλεί την Επιτροπή και τις χώρες ΑΚΕ να ενισχύσουν τα υφιστάμενα συστήματα αμοιβαίας ενημέρωσης και ανάπτυξης δυνατοτήτων δίνοντας κυρίως έμφαση στις μεταφορές τεχνολογιών, στα προγράμματα επαγγελματικής επιμόρφωσης και στην ανάπτυξη ανθρωπίνων πόρων,

13. καλεί τις χώρες ΑΚΕ να καταστήσουν την ενέργεια και ενδεχομένως την προώθηση τη χρήσης ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, προτεραιότητα των νέων ενδεικτικών προγραμμάτων λαμβάνοντας υπόψη τις δυνατότητες περιφερειακής συνεργασίας,

14. αναθέτει στους Συμπροέδρούς της να διαβιβάσουν το παρόν ψήφισμα στο Συμβούλιο των υπουργών ΑΚΕ ΕΕ και στην Επιτροπή.

(1) Εγκρίθηκε από τη Συνέλευση Ίσης Εκπροσώπησης ΑΚΕ - ΕΕ στις 23 Μαρτίου 2000 στην Abuja (Νιγηρία).

(2) ΕΕ C 271 της 24.9.1999, σ. 30-35.