Παράρτημα της απόφασης αριθ. 1/2000 του Συμβουλίου Υπουργών ΑΚΕ-ΕΚ, της 27ης Ιουλίου 2000, σχετικά με τα μεταβατικά μέτρα που ισχύουν από την 2α Αυγούστου 2000 μέχρι την έναρξη ισχύος της συμφωνίας εταιρικής σχέσης ΑΚΕ-ΕΚ(1)

(1) EE L 195 της 1.8.2000, σ. 46.

Συμφωνία εταιρικής σχέσης

μεταξύ των μελών της ομάδας των κρατών της Αφρικής, της Καραϊβικής και του Ειρηνικού, αφενός, και της ευρωπαϊκής κοινότητας και των κρατών μελών αυτής, αφετέρου, που υπογράφηκε στην Κοτονού στις 23 Ιουνίου 2000

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

>ΘΕΣΗ ΠΙΝΑΚΑ>

ΠΡΟΟΙΜΙΟ

ΕΧΟΝΤΑΣ υπόψη τη συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, αφενός, και τη συμφωνία της Τζωρτζτάουν περί δημιουργίας της ομάδας κρατών της Αφρικής, Καραϊβικής και Ειρηνικού (ΑΚΕ), αφετέρου.

ΕΠΙΒΕΒΑΙΩΝΟΝΤΑΣ τη δέσμευσή τους να εργαστούν από κοινού για την επίτευξη των στόχων που αφορούν την εξάλειψη της ένδειας, την αειφόρο ανάπτυξη και τη βαθμιαία ενσωμάτωση των χωρών ΑΚΕ στην παγκόσμια οικονομία.

ΕΠΙΒΕΒΑΙΩΝΟΝΤΑΣ ότι είναι αποφασισμένοι να συμβάλουν σημαντικά, μέσω της συνεργασίας τους, στην οικονομική, κοινωνική και πολιτιστική ανάπτυξη των κρατών ΑΚΕ και στη μεγαλύτερη ευημερία του πληθυσμού αυτών, βοηθώντας τα να αντιμετωπίσουν τις προκλήσεις της παγκοσμιοποίησης και ενισχύοντας την εταιρική σχέση ΑΚΕ-ΕΕ, στην προσπάθεια να αποκτήσει ισχυρότερη κοινωνική διάσταση η διαδικασία παγκοσμιοποίησης.

ΕΠΙΒΕΒΑΙΩΝΟΝΤΑΣ τη βούλησή τους να δώσουν νέα πνοή στις προνομιούχες σχέσεις τους και να εφαρμόσουν μία σφαιρική και ολοκληρωμένη προσέγγιση για τη δημιουργία ενισχυμένης εταιρικής σχέσης, με βάση τον πολιτικό διάλογο, την αναπτυξιακή συνεργασία και τις οικονομικές και εμπορικές σχέσεις.

ΑΝΑΓΝΩΡΙΖΟΝΤΑΣ ότι ένα πολιτικό περιβάλλον που διασφαλίζει την ειρήνη, την ασφάλεια και τη σταθερότητα, το σεβασμό των δικαιωμάτων του ανθρώπου, των δημοκρατικών αρχών και του κράτους δικαίου, και τη χρηστή διαχείριση αποτελεί αναπόσπαστο μέρος μιας μακροπρόθεσμης ανάπτυξης· αναγνωρίζοντας ότι την ευθύνη της δημιουργίας του περιβάλλοντος αυτού έχουν, κατά κύριο, λόγο οι ενδιαφερόμενες χώρες.

ΑΝΑΓΝΩΡΙΖΟΝΤΑΣ ότι υγιείς και σταθερές οικονομικές πολιτικές αποτελούν προϋπόθεση για την ανάπτυξη.

ΑΝΑΦΕΡΟΜΕΝΟΙ στις αρχές του Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών και υπενθυμίζοντας την Παγκόσμια Διακήρυξη των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, τα συμπεράσματα της Διάσκεψης της Βιέννης για τα ανθρώπινα δικαιώματα του 1993, τα Σύμφωνα για τα αστικά και πολιτικά δικαιώματα και τα οικονομικά, κοινωνικά και πολιτιστικά δικαιώματα, τη Σύμβαση για τα δικαιώματα του παιδιού, τη Σύμβαση για την κατάργηση κάθε μορφής διάκρισης κατά των γυναικών, τη Διεθνή Σύμβαση για την κατάργηση κάθε μορφής φυλετικών διακρίσεων, τις Συμβάσεις της Γενεύης του 1949 και τις άλλες πράξεις του διεθνούς ανθρωπιστικού δικαίου, τη Σύμβαση του 1954 όσον αφορά το καθεστώς των απατρίδων, τη Σύμβαση της Γενεύης του 1951 όσον αφορά το καταστατικό των προσφύγων και το Πρωτόκολλο της Νέας Υόρκης του 1967 όσον αφορά το καθεστώς των προσφύγων.

ΘΕΩΡΩΝΤΑΣ τη Σύμβαση για τη διαφύλαξη των δικαιωμάτων του ανθρώπου και των θεμελιωδών ελευθεριών του Συμβουλίου της Ευρώπης, τον Αφρικανικό Χάρτη των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και των Λαών και την Αμερικανική Σύμβαση των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, ως θετική συμβολή της περιφέρειας στο σεβασμό των δικαιωμάτων του ανθρώπου, στην Ευρωπαϊκή Ένωση και στα κράτη ΑΚΕ.

ΥΠΕΝΘΥΜΙΖΟΝΤΑΣ τις δηλώσεις στις οποίες προέβησαν, στην Λιμπρεβίλ και στο Σάντο Ντομίνγκο, οι αρχηγοί κρατών και κυβερνήσεων των χωρών ΑΚΕ, στο πλαίσιο των διασκέψεων κορυφής του 1997 και 1999.

ΕΚΤΙΜΩΝΤΑΣ ότι οι αναπτυξιακοί στόχοι και αρχές που συμφωνήθηκαν στις διασκέψεις των Ηνωμένων Εθνών και ο στόχος, που έθεσε η Επιτροπή Αναπτυξιακής Βοήθειας του ΟΟΣΑ, για την κατά το ήμισυ μείωση το ποσοστού του πληθυσμού που ζει υπό συνθήκες εξαιρετικής ένδειας, μέχρι το έτος 2015, αποτελούν σαφές όραμα και πρέπει να ενισχύουν τη συνεργασία ΑΚΕ-ΕΕ στο πλαίσιο της παρούσας συμφωνίας.

ΔΙΔΟΝΤΑΣ ιδιαίτερη προσοχή στις εκκλήσεις που έγιναν στο Ρίο, τη Βιέννη, το Κάιρο, την Κοπεγχάγη, το Πεκίνο, την Κωνσταντινούπολη και στις διασκέψεις των Ηνωμένων Εθνών και αναγνωρίζοντας ότι είναι αναγκαίο να αναληφθεί περαιτέρω δράση για την επίτευξη των στόχων και την εκτέλεση των προγραμμάτων δράσης που καταρτίσθηκαν στα φόρα αυτά.

ΑΠΟΦΑΣΙΣΜΕΝΟΙ να σεβαστούν τα βασικά δικαιώματα των εργαζομένων, λαμβάνοντας υπόψη τις αρχές που εξαγγέλλονται στις σχετικές συμβάσεις της Διεθνούς Οργάνωσης Εργασίας.

ΥΠΕΝΘΥΜΙΖΟΝΤΑΣ τις δεσμεύσεις που έχουν αναληφθεί στα πλαίσια του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου

ΑΠΟΦΑΣΙΣΑΝ ΝΑ ΣΥΝΑΨΟΥΝ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΣΥΜΦΩΝΙΑ:

ΜΕΡΟΣ 1

ΓΕΝΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ

TΙΤΛΟΣ Ι

ΣΤΟΧΟΙ, ΑΡΧΕΣ ΚΑΙ ΦΟΡΕΙΣ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1

Στόχοι και αρχές

Άρθρο 1

Στόχοι της εταιρικής σχέσης

Η Κοινότητα και τα κράτη μέλη αυτής, αφενός, και τα κράτη ΑΚΕ, αφετέρου, που εφεξής αποκαλούνται "μέρη", συνάπτουν την παρούσα συμφωνία για να προωθήσουν και να επιταχύνουν την οικονομική, πολιτιστική και κοινωνική ανάπτυξη των κρατών ΑΚΕ, και επί πλέον για να συμβάλουν στην ειρήνη και την ασφάλεια και να προαγάγουν ένα σταθερό δημοκρατικό και πολιτικό περιβάλλον.

Η εταιρική σχέση επικεντρώνεται στο στόχο του περιορισμού και, τελικά, της εξάλειψης της ένδειας, είναι δε σύμφωνη προς τους στόχους της αειφόρου ανάπτυξης και της βαθμιαίας ενσωμάτωσης των χωρών ΑΚΕ στην παγκόσμια οικονομία.

Οι στόχοι αυτοί και οι διεθνείς δεσμεύσεις των μερών διαπνέουν όλες τις αναπτυξιακές στρατηγικές και επιδιώκονται μέσω μιας ολοκληρωμένης προσέγγισης, η οποία λαμβάνει συγχρόνως υπόψη τις πολιτικές, οικονομικές, κοινωνικές, πολιτιστικές και περιβαλλοντικές πτυχές της ανάπτυξης. Η εταιρική σχέση παρέχει ένα συνεκτικό πλαίσιο στήριξης για τις αναπτυξιακές στρατηγικές που υιοθετεί κάθε κράτος ΑΚΕ.

Η συνεχής οικονομική μεγέθυνση, η ανάπτυξη του ιδιωτικού τομέα, η συνεχής αύξηση της απασχόλησης και η βελτίωση της πρόσβασης στους παραγωγικούς πόρους αποτελούν μέρος του πλαισίου αυτού. Παρέχεται στήριξη για τον σεβασμό των δικαιωμάτων του ατόμου και την κάλυψη των βασικών αναγκών του, την προώθηση της κοινωνικής ανάπτυξης και των προϋποθέσεων για τη δίκαιη κατανομή των καρπών της μεγέθυνσης. Ενθαρρύνονται και στηρίζονται οι περιφερειακές και υποπεριφερειακές διαδικασίες ολοκλήρωσης, οι οποίες προωθούν την ενσωμάτωση των χωρών ΑΚΕ στην παγκόσμια οικονομία, όσον αφορά το εμπόριο και τις ιδιωτικές επενδύσεις. Αναπόσπαστο μέρος της προσέγγισης αποτελεί η δημιουργία ικανότητας των φορέων για την ανάπτυξη και βελτίωση του θεσμικού πλαισίου που είναι αναγκαίο για την κοινωνική συνοχή, για τη λειτουργία μιας δημοκρατικής κοινωνίας και ελεύθερης οικονομίας, και για την ανάδυση δραστήριας και οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών. Πρέπει να ληφθεί συστηματικά υπόψη η κατάσταση των γυναικών και τα ζητήματα που αφορούν τα φύλα, σε όλους τους τομείς - πολιτικό, οικονομικό και κοινωνικό. Οι αρχές της αειφόρου διαχείρισης των φυσικών πόρων και του περιβάλλοντος πρέπει να εφαρμόζονται και να ενσωματώνονται σε κάθε επίπεδο της εταιρικής σχέσης.

Άρθρο 2

Θεμελιώδεις αρχές

Η συνεργασία ΑΚΕ-ΕΚ, βασιζόμενη σε ένα νομικά δεσμευτικό σύστημα και στην ύπαρξη μεικτών οργάνων, ασκείται σύμφωνα με τις ακόλουθες θεμελιώδεις αρχές:

- ισότητα των εταίρων και αυτοδιάθεση των αναπτυξιακών στρατηγικών: προς τον σκοπό της υλοποίησης των στόχων της εταιρικής σχέσης, τα κράτη ΑΚΕ καθορίζουν κυρίαρχα τις αναπτυξιακές στρατηγικές για την οικονομία και την κοινωνία τους, λαμβάνοντας δεόντως υπόψη τα θεμελιώδη στοιχεία που περιγράφονται στο άρθρο 9· η εταιρική σχέση ενθαρρύνει την αυτοδιάθεση των αναπτυξιακών στρατηγικών από τις σχετικές χώρες και πληθυσμούς·

- συμμετοχή: εκτός από την κεντρική κυβέρνηση ως κύριο εταίρο, η εταιρική σχέση είναι ανοικτή σε διάφορους φορείς, για να ενθαρρυνθεί η ένταξη όλων των τμημάτων της κοινωνίας, συμπεριλαμβανομένου του ιδιωτικού τομέα και των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών, στη πολιτική, οικονομική και κοινωνική ζωή·

- τον κύριο ρόλο του διαλόγου και την εκπλήρωση των αμοιβαίων υποχρεώσεων: οι υποχρεώσεις που αναλαμβάνονται από τα μέρη στο πλαίσιο του διαλόγου βρίσκονται στο επίκεντρο της εταιρικής σχέσης και των σχέσεων συνεργασίας·

- διαφοροποίηση και περιφερειοποίηση: οι ρυθμίσεις και προτεραιότητες της συνεργασίας ποικίλλουν ανάλογα με το επίπεδο ανάπτυξης του εταίρου, τις ανάγκες του, την επίδοση και τη μακροπρόθεσμη αναπτυξιακή στρατηγική. Ιδιαίτερη έμφαση δίδεται στην περιφερειακή διάσταση. Οι λιγότερο αναπτυγμένες χώρες τυγχάνουν ειδικής μεταχείρισης. Λαμβάνεται υπόψη η ιδιαίτερη ευαισθησία των μεσογείων και νησιωτικών χωρών.

Άρθρο 3

Επίτευξη των στόχων της παρούσας συμφωνίας

Τα μέρη λαμβάνουν, έκαστο στο βαθμό που το αφορά, στο πλαίσιο της παρούσας συμφωνίας, τα κατάλληλα ειδικά ή γενικά μέτρα, για να εξασφαλίσουν την εκπλήρωση των υποχρεώσεων που απορρέουν από την παρούσα συμφωνία και να διευκολύνουν την επίτευξη των στόχων αυτής. Δεν λαμβάνουν κανένα μέτρο το οποίο ενδέχεται να θέσει σε κίνδυνο την επίτευξη των στόχων αυτών.

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2

Οι φορείς της εταιρικής σχέσης

Άρθρο 4

Γενική προσέγγιση

Τα κράτη ΑΚΕ καθορίζουν κυρίαρχα τις αρχές και στρατηγικές ανάπτυξης, καθώς και τα μοντέλα της οικονομίας και κοινωνίας. Καταρτίζουν, μαζί με την Κοινότητα, τα προγράμματα συνεργασίας που προβλέπονται στη παρούσα συμφωνία. Ωστόσο, τα μέρη αναγνωρίζουν τον συμπληρωματικό ρόλο και την δυνατότητα της συμβολής μη κρατικών φορέων στην αναπτυξιακή διαδικασία. Προς το σκοπό αυτό, υπό τις προϋποθέσεις που προβλέπονται στην παρούσα συμφωνία, οι μη κρατικοί φορείς, ανάλογα με την περίπτωση:

- ενημερώνονται και συμμετέχουν σε διαβουλεύσεις για τις πολιτικές και στρατηγικές συνεργασίας, για τις προτεραιότητες της συνεργασίας, ιδίως σε τομείς που τους ενδιαφέρουν ή τους αφορούν άμεσα, και για τον πολιτικό διάλογο·

- λαμβάνουν χρηματοδοτικούς πόρους, υπό τους όρους που προβλέπονται στην παρούσα συμφωνία, για να στηρίξουν τις διαδικασίας τοπικής ανάπτυξης·

- εμπλέκονται στην εκτέλεση σχεδίων και προγραμμάτων συνεργασίας, σε τομείς που τους αφορούν ή σε αυτούς στους οποίους έχουν συγκριτικό πλεονέκτημα·

- λαμβάνουν στήριξη για την ανάπτυξη ικανοτήτων σε κρίσιμους τομείς, με στόχο την ενίσχυση των ικανοτήτων αυτών, ιδίως όσον αφορά την οργάνωση και εκπροσώπηση, καθώς και τη δημιουργία μηχανισμών διαβούλευσης, συμπεριλαμβανομένων των διαύλων επικοινωνίας και διαλόγου, και για την προώθηση στρατηγικών συμμαχιών.

Άρθρο 5

Πληροφόρηση

Η συνεργασία στηρίζει τις ενέργειες για την παροχή ευρύτερης πληροφόρησης και την καλύτερη ενημέρωση όσον αφορά τα βασικά χαρακτηριστικά της εταιρικής σχέσης ΑΚΕ-ΕΕ. Επίσης η συνεργασία:

- ενθαρρύνει την εταιρική σχέση και δημιουργεί δεσμούς μεταξύ των φορέων των ΑΚΕ και της ΕΕ·

- ενισχύει τη δικτύωση και ανταλλαγή πραγματογνωμοσύνης και εμπειριών μεταξύ των φορέων.

Άρθρο 6

Ορισμοί

1. Στους φορείς συνεργασίας περιλαμβάνονται:

α) οι κρατικές αρχές (τοπικές, εθνικές και περιφερειακές)·

β) μη κρατικοί φορείς δηλ.:

- ο ιδιωτικός τομέας,

- οι οικονομικοί και κοινωνικοί εταίροι, συμπεριλαμβανομένων των συνδικαλιστικών οργανώσεων,

- η κοινωνία των πολιτών, σε κάθε της μορφή, σύμφωνα με τα εθνικά χαρακτηριστικά.

2. Η αναγνώριση των μη κυβερνητικών φορέων, από τα μέρη, εξαρτάται από το βαθμό στον οποίο αυτοί καλύπτουν τις ανάγκες του πληθυσμού, από τις συγκεκριμένες αρμοδιότητές τους και από το κατά πόσον η οργάνωση και διαχείρισή τους είναι δημοκρατική και διαφανής.

Άρθρο 7

Ανάπτυξη ικανοτήτων

Η συμβολή της κοινωνίας των πολιτών στην ανάπτυξη μπορεί να αυξηθεί μέσω της ενίσχυσης των κοινοτικών οργανώσεων και των μη κυβερνητικών μη κερδοσκοπικών οργανώσεων, σε όλες τις περιοχές συνεργασίας. Προς τούτο απαιτείται:

- ενθάρρυνση και στήριξη της σύστασης και ανάπτυξης αυτών των οργανώσεων,

- πρόβλεψη μηχανισμών για τη συμμετοχή των οργανώσεων αυτών στο σχεδιασμό, την εκτέλεση και την αξιολόγηση αναπτυξιακών στρατηγικών και προγραμμάτων.

TΙΤΛΟΣ ΙΙ

Η ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΔΙΑΣΤΑΣΗ

Άρθρο 8

Πολιτικός διάλογος

1. Τα μέρη πραγματοποιούν σε τακτά διαστήματα συνολικό, ισόρροπο και ουσιαστικό πολιτικό διάλογο που οδηγεί σε αμοιβαίες δεσμεύσεις.

2. Στόχος του διαλόγου είναι η ανταλλαγή πληροφοριών, η ενθάρρυνση της αμοιβαίας κατανόησης και η διευκόλυνση του καθορισμού κοινών προτεραιοτήτων και προγραμμάτων δράσης, έτσι ώστε να αναγνωρίζονται, ιδίως, οι υφιστάμενοι δεσμοί μεταξύ των διαφόρων πτυχών των σχέσεων των μερών και των διαφόρων χώρων συνεργασίας, όπως προβλέπεται στην παρούσα συμφωνία. Ο διάλογος διευκολύνει τις διαβουλεύσεις μεταξύ των μερών στο πλαίσιο των διεθνών φόρα. Μεταξύ των στόχων του διαλόγου περιλαμβάνεται και η πρόληψη καταστάσεων κατά τις οποίες ένα μέρος μπορεί να κρίνει αναγκαία την προσφυγή στη ρήτρα μη εκτέλεσης.

3. Ο διάλογος καλύπτει όλους τους σκοπούς και στόχους που προβλέπονται στην παρούσα συμφωνία καθώς και όλα τα ζητήματα κοινού, γενικού, περιφερειακού ή υποπεριφερειακού ενδιαφέροντος. Μέσω του διαλόγου, τα μέρη συμβάλλουν στην ειρήνη, την ασφάλεια και τη σταθερότητα και προωθούν ένα σταθερό και δημοκρατικό πολιτικό περιβάλλον. Ο διάλογος καλύπτει στρατηγικές συνεργασίας καθώς και σφαιρικές και τομεακές πολιτικές, συμπεριλαμβανομένου του περιβάλλοντος, του θέματος των φύλων, της μετανάστευσης και ζητημάτων που αφορούν την πολιτιστική κληρονομιά.

4. Ο διάλογος εστιάζεται, μεταξύ άλλων, σε συγκεκριμένα πολιτικά ζητήματα αμοιβαίου ή γενικού ενδιαφέροντος για την επίτευξη των στόχων της παρούσας συμφωνίας, όπως το εμπόριο όπλων, οι υπέρογκες στρατιωτικές δαπάνες, τα ναρκωτικά και το οργανωμένο έγκλημα, η εθνική, η θρησκευτική ή η φυλετική διάκριση. Ο διάλογος καλύπτει επίσης την εκτίμηση, σε τακτική βάση, των εξελίξεων όσον αφορά το σεβασμό των δικαιωμάτων του ανθρώπου, των δημοκρατικών αρχών, του κράτους δικαίου και της χρηστής διαχείρισης.

5. Οι πολιτικές ευρείας βάσης για την προώθηση της ειρήνης και την πρόληψη, διαχείριση και επίλυση βίαιων συγκρούσεων, κατέχουν εξέχοντα ρόλο στον παρόντα διάλογο, καθώς και η ανάγκη να λαμβάνεται πλήρως υπόψη ο στόχος της ειρήνης και της δημοκρατικής σταθερότητας, κατά τον προσδιορισμό των περιοχών προτεραιότητας για τη συνεργασία.

6. Ο διάλογος διεξάγεται με ευέλικτο τρόπο. Ο διάλογος είναι επίσημος ή ανεπίσημος ανάλογα με τις ανάγκες και διεξάγεται εντός και εκτός του θεσμικού πλαισίου, με την κατάλληλη μορφή, και στο κατάλληλο επίπεδο, συμπεριλαμβανομένου του περιφερειακού, υποπεριφερειακού ή εθνικού επιπέδου.

7. Στον διάλογο αυτόν συμμετέχουν περιφερειακές και υποπεριφερειακές οργανώσεις καθώς και εκπρόσωποι των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών.

Άρθρο 9

Ουσιώδη στοιχεία και θεμελιώδες στοιχείο

1. Η συνεργασία αποσκοπεί στην αειφόρο ανάπτυξη, με επίκεντρο τον άνθρωπο, ο οποίος είναι ο κύριος πρωταγωνιστής και δικαιούχος της ανάπτυξης· τούτο συνεπάγεται το σεβασμό και την προώθηση του συνόλου των δικαιωμάτων του ανθρώπου.

Ο σεβασμός όλων των δικαιωμάτων του ανθρώπου και των θεμελιωδών ελευθεριών, συμπεριλαμβανομένων των θεμελιωδών κοινωνικών δικαιωμάτων, της δημοκρατίας που βασίζεται στο κράτος δικαίου και της διαφανούς και υπεύθυνης διαχείρισης, αποτελούν αναπόσπαστο μέρος της αειφόρου ανάπτυξης.

2. Τα μέρη τηρούν τις διεθνείς υποχρεώσεις και δεσμεύσεις τους όσον αφορά το σεβασμό των δικαιωμάτων του ανθρώπου. Επιβεβαιώνουν την προσήλωσή τους στον σεβασμό της αξιοπρέπειας και των δικαιωμάτων του ανθρώπου, που αποτελούν νόμιμη επιδίωξη των ατόμων και των λαών. Τα δικαιώματα του ανθρώπου είναι παγκόσμια, αδιαίρετα και αλληλένδετα. Τα μέρη αναλαμβάνουν τη δέσμευση να προωθήσουν και να προστατεύσουν όλες τις θεμελιώδεις ελευθερίες και δικαιώματα του ανθρώπου, αστικά και πολιτικά, οικονομικά, κοινωνικά και πολιτιστικά. Στο πλαίσιο αυτό, τα μέρη διακηρύσσουν την ισότητα μεταξύ ανδρών και γυναικών.

Τα μέρη διακηρύσσουν ότι ο εκδημοκρατισμός, η ανάπτυξη και η προστασία των θεμελιωδών ελευθεριών και δικαιωμάτων του ανθρώπου είναι αλληλένδετα και ενισχύονται αμοιβαία. Οι δημοκρατικές αρχές είναι παγκοσμίως αναγνωρισμένες αρχές, επί των οποίων βασίζεται η οργάνωση του κράτους για τη διασφάλιση της νομιμότητας της εξουσίας του, της νομιμότητας των δράσεών του, που αντανακλώνται στο συνταγματικό, νομοθετικό και κανονιστικό σύστημα, και η ύπαρξη συλλογικών μηχανισμών. Βάσει των οικουμενικά αναγνωρισμένων αρχών, κάθε χώρα αναπτύσσει τη δημοκρατική της παιδεία.

Η δομή της κυβέρνησης και οι αρμοδιότητες των διαφόρων εξουσιών βασίζονται στο κράτος δικαίου, που συνεπάγεται, ιδίως, αποτελεσματικά και προσιτά νομικά ένδικα μέσα, ανεξάρτητο σύστημα δικαιοσύνης που διασφαλίζει την ισότητα ενώπιον του δικαίου και εκτελεστική εξουσία πλήρως υπαγόμενη στο δίκαιο.

Ο σεβασμός των δικαιωμάτων του ανθρώπου, των δημοκρατικών αρχών και του κράτους δικαίου, επί του οποίου βασίζεται η εταιρική σχέση ΑΚΕ-ΕΕ, αποτελούν τη βάση των εσωτερικών και διεθνών πολιτικών των μερών και ουσιώδη στοιχεία της παρούσας συμφωνίας.

3. Στο πλαίσιο ενός πολιτικού και θεσμικού περιβάλλοντος το οποίο υποστηρίζει τα δικαιώματα του ανθρώπου, τις δημοκρατικές αρχές και το κράτος δικαίου, χρηστή διαχείριση είναι η διαφανής και υπεύθυνη διαχείριση των ανθρώπινων, φυσικών, οικονομικών και χρηματοδοτικών πόρων προς όφελος της δίκαιης και αειφόρου ανάπτυξης. Περιλαμβάνει σαφείς διαδικασίες αποφάσεων σε επίπεδο δημοσίων αρχών, διαφανή και υπεύθυνα όργανα, υπεροχή του δικαίου κατά τη διαχείριση και κατανομή των πόρων και ανάπτυξη ικανοτήτων για την εκπόνηση και εκτέλεση μέτρων τα οποία στοχεύουν, ειδικότερα, στην πρόληψη και καταστολή της διαφθοράς.

Η χρηστή διαχείριση, που αποτελεί τη βάση της εταιρικής σχέσης ΑΚΕ-ΕΕ, ενισχύει τις εσωτερικές και διεθνείς πολιτικές των μερών και αποτελεί θεμελιώδες στοιχείο της παρούσας συμφωνίας. Τα μέρη συμφωνούν ότι μόνο σοβαρές περιπτώσεις διαφθοράς, συμπεριλαμβανομένης και της δωροδοκίας που την προκαλεί, όπως ορίζεται στο άρθρο 97, αποτελούν παραβίαση του στοιχείου αυτού.

4. Η εταιρική σχέση στηρίζει ενεργά την προώθηση των δικαιωμάτων του ανθρώπου, τις διαδικασίες εκδημοκρατισμού, την σταθεροποίηση του κράτους δικαίου και τη χρηστή διαχείριση.

Οι τομείς αυτοί αποτελούν σημαντικό θέμα του πολιτικού διαλόγου. Στο πλαίσιο του διαλόγου αυτού, τα μέρη αποδίδουν ιδιαίτερη σημασία στις υπό εξέλιξη αλλαγές και στη συνέχιση της προόδου που έχει επιτευχθεί. Αυτή η τακτική εκτίμηση λαμβάνει υπόψη το οικονομικό, κοινωνικό, πολιτιστικό και ιστορικό πλαίσιο κάθε χώρας.

Επιπλέον, στους τομείς αυτούς εστιάζεται η στήριξη των αναπτυξιακών στρατηγικών. Η Κοινότητα παρέχει στήριξη στις πολιτικές, θεσμικές και νομικές μεταρρυθμίσεις και στην ανάπτυξη των ικανοτήτων του δημόσιου και ιδιωτικού τομέα και της κοινωνίας των πολιτών, στο πλαίσιο στρατηγικών που από κοινού συμφωνούνται μεταξύ του συγκεκριμένου κράτους και της Κοινότητας.

Άρθρο 10

Λοιπά στοιχεία του πολιτικού περιβάλλοντος

1. Τα μέρη θεωρούν ότι τα ακόλουθα στοιχεία συμβάλλουν στη διατήρηση και παγιοποίηση σταθερού και δημοκρατικού πολιτικού περιβάλλοντος:

- αειφόρος και δίκαιη ανάπτυξη που συνεπάγεται, μεταξύ άλλων, πρόσβαση στους παραγωγικούς πόρους, τις θεμελιώδεις υπηρεσίες και τη δικαιοσύνη,

- μεγαλύτερη συμμετοχή μιας δραστήριας και οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών και του ιδιωτικού τομέα.

2. Τα μέρη αναγνωρίζουν ότι οι αρχές της ελεύθερης οικονομίας, βασιζόμενες σε διαφανείς κανόνες ανταγωνισμού και υγιείς οικονομικές και κοινωνικές πολιτικές, συμβάλλουν στην επίτευξη των στόχων της εταιρικής σχέσης.

Άρθρο 11

Πολιτικές υπέρ της ειρήνης, πρόληψη και επίλυση των συγκρούσεων

1. Τα μέρη ακολουθούν δραστήρια, συνεκτική και ολοκληρωμένη πολιτική για την ειρήνη και για την πρόληψη και επίλυση των συγκρούσεων, εντός του πλαισίου της εταιρικής σχέσης. Η πολιτική αυτή βασίζεται στην αρχή της αυτοδιάθεσης. Εστιάζεται ιδίως στην ανάπτυξη περιφερειακής, υποπεριφερειακής και εθνικής ικανότητας και στην έγκαιρη πρόληψη βίαιων συγκρούσεων, εντοπίζοντας άμεσα τις βαθύτερες αιτίες και συνδυάζοντας κατάλληλα όλα τα διαθέσιμα μέσα.

2. Οι δραστηριότητες στο χώρο της σταθεροποίησης της ειρήνης, της πρόληψης και διευθέτησης των συγκρούσεων, αποσκοπούν κυρίως στη διασφάλιση της ισορροπίας όσον αφορά τις πολιτικές, οικονομικές, κοινωνικές και πολιτιστικές ευκαιρίες μεταξύ όλων των τμημάτων της κοινωνίας, στην ενίσχυση της δημοκρατικής νομιμότητας και της αποτελεσματικότητας της διαχείρισης, στη δημιουργία αποτελεσματικών μηχανισμών όσον αφορά την ειρηνική διευθέτηση των διαφορών μεταξύ των συμφερόντων των διαφόρων ομάδων, στην προσέγγιση των διαφόρων αντιτιθέμενων τμημάτων της κοινωνίας καθώς και στην ενθάρρυνση μιας δραστήριας και οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών.

3. Επιπλέον, στις σχετικές δραστηριότητες περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, στήριξη των προσπαθειών διαμεσολάβησης, διαπραγματεύσεων και συμφιλίωσης, της αποτελεσματικής περιφερειακής διαχείρισης των κοινών, σπάνιων φυσικών πόρων, της αποστράτευσης και επανένταξης των πρώην πολεμιστών στην κοινωνία, της ρύθμισης του προβλήματος των στρατευμένων παιδιών, καθώς και των προσπαθειών για κατάλληλη δράση ώστε να τεθούν λογικά όρια στις στρατιωτικές δαπάνες και το εμπόριο όπλων, μεταξύ άλλων, μέσω της στήριξης της προώθησης και εφαρμογής των προτύπων και των κωδίκων συμπεριφοράς που έχουν συμφωνηθεί. Στο πλαίσιο αυτό, ιδιαίτερη έμφαση δίδεται στην καταπολέμηση των ναρκών ξηράς κατά προσωπικού καθώς και στην καταπολέμηση του παράνομου εμπορίου και της υπερβολικής και ανεξέλεγκτης διάδοσης και σώρευσης φορητών όπλων και ελαφρού εξοπλισμού.

4. Σε περιπτώσεις βίαιων συγκρούσεων, τα μέρη λαμβάνουν κάθε κατάλληλο μέτρο για να παρεμποδίσουν την ένταση της βίας, να περιορίσουν την εδαφική της εξάπλωση και να διευκολύνουν την ειρηνική επίλυση των διαφορών. Δίδεται ιδιαίτερη προσοχή ώστε να διασφαλιστεί ότι οι χρηματοδοτικοί πόροι για τη συνεργασία χρησιμοποιούνται σύμφωνα με τις αρχές και τους στόχους της εταιρικής σχέσης και για την παρεμπόδιση της εκτροπής της χρήσης των πόρων για πολεμικούς σκοπούς.

5. Στις περιόδους που έπονται των συγκρούσεων, τα μέρη προβαίνουν σε κάθε κατάλληλη ενέργεια για να διευκολύνουν την επάνοδο σε μια σταθερή, χωρίς βία και βιώσιμη κατάσταση. Τα μέρη διασφαλίζουν τη δημιουργία των αναγκαίων δεσμών μεταξύ μέτρων έκτακτης ανάγκης, αποκατάστασης και αναπτυξιακής συνεργασίας.

Άρθρο 12

Συνοχή των κοινοτικών πολιτικών και αντίκτυπός τους στην εκτέλεση της παρούσας συμφωνίας

Με την επιφύλαξη του άρθρου 96, στην περίπτωση που η Κοινότητα προτίθεται, κατά την άσκηση των αρμοδιοτήτων της, να λάβει μέτρο το οποίο ενδέχεται να επηρεάσει τα συμφέροντα των κρατών ΑΚΕ, όσον αφορά τους στόχους της παρούσας συμφωνίας, ενημερώνει εγκαίρως τα κράτη αυτά σχετικά με τις προθέσεις της. Προς το σκοπό αυτό, η Επιτροπή ανακοινώνει ταυτόχρονα στη Γραμματεία των κρατών ΑΚΕ την πρότασή της για τα μέτρα αυτά. Εφόσον είναι αναγκαίο, μπορούν να ζητηθούν πληροφορίες ύστερα από πρωτοβουλία των κρατών ΑΚΕ.

Εφόσον ζητηθεί, πραγματοποιούνται αμέσως διαβουλεύσεις, ώστε να ληφθούν υπόψη οι ανησυχίες τους όσον αφορά την επίπτωση των μέτρων αυτών, πριν ληφθεί τελική απόφαση.

Μετά τις διαβουλεύσεις αυτές, τα κράτη ΑΚΕ μπορούν επιπλέον να διαβιβάσουν γραπτώς τις ανησυχίες τους στην Κοινότητα το συντομότερο δυνατό και να υποβάλουν προτάσεις για τροποποιήσεις υποδεικνύοντας τον τρόπο με τον οποίο είναι δυνατό να καλυφθούν οι ανησυχίες αυτές.

Αν η Κοινότητα δεν αποδεχθεί τις παρατηρήσεις των κρατών ΑΚΕ, τα ενημερώνει σχετικά, το ταχύτερο δυνατό, αναφέροντας τους λόγους.

Τα κράτη ΑΚΕ ενημερώνονται επίσης σχετικά με την έναρξη ισχύος των αποφάσεων αυτών, πριν από την εφαρμογή τους, εφόσον είναι δυνατόν.

Άρθρο 13

Μετανάστευση

1. Το ζήτημα της μετανάστευσης αποτελεί αντικείμενο λεπτομερούς διαλόγου στο πλαίσιο της εταιρικής σχέσης ΑΚΕ-ΕΕ.

Τα μέρη επιβεβαιώνουν τις ισχύουσες υποχρεώσεις και δεσμεύσεις κατά το διεθνές δίκαιο, όσον αφορά το σεβασμό των δικαιωμάτων του ανθρώπου και την κατάργηση κάθε μορφής διάκρισης, ιδίως λόγω καταγωγής, φύλου, φυλής, γλώσσας και θρησκείας.

2. Τα μέρη συμφωνούν να λάβουν υπόψη ότι η εταιρική σχέση συνεπάγεται, όσον αφορά τη μετανάστευση, δίκαιη μεταχείριση των υπηκόων τρίτης χώρας οι οποίοι διαμένουν νόμιμα στην επικράτειά τους, πολιτική ένταξης με στόχο τη διασφάλιση, για τους υπηκόους αυτούς, ανάλογων δικαιωμάτων και υποχρεώσεων όπως και για τους υπηκόους τους, προώθηση της μη διάκρισης στην οικονομική, κοινωνική και πολιτιστική ζωή και ανάπτυξη μέτρων κατά του ρατσισμού και της ξενοφοβίας.

3. Η μεταχείριση την οποία παρέχει κάθε κράτος μέλος στους εργαζόμενους των χωρών ΑΚΕ οι οποίοι νόμιμα απασχολούνται στην επικράτειά του, δεν συνεπάγεται διακρίσεις λόγω εθνικότητας, όσον αφορά τους όρους εργασίας, την αμοιβή και την απόλυση, σε σχέση με τους δικούς του υπηκόους. Επιπλέον, κάθε κράτος ΑΚΕ παρέχει παρόμοια μεταχείριση χωρίς διακρίσεις στους εργαζόμενους που είναι υπήκοοι κράτους μέλους.

4. Τα μέρη θεωρούν ότι οι στρατηγικές που αποβλέπουν στον περιορισμό της ένδειας, στη βελτίωση του βιοτικού επιπέδου και των συνθηκών εργασίας, στη δημιουργία απασχόλησης και στην ανάπτυξη της κατάρτισης, συμβάλλουν μακροπρόθεσμα στην ομαλοποίηση των μεταναστευτικών ρευμάτων.

Τα μέρη λαμβάνουν υπόψη, στο πλαίσιο των αναπτυξιακών στρατηγικών και του εθνικού και περιφερειακού προγραμματισμού, τους διαρθρωτικούς περιορισμούς που συνδέονται με το φαινόμενο της μετανάστευσης, με σκοπό την στήριξη της οικονομικής και κοινωνικής ανάπτυξης των περιφερειών από τις οποίες προέρχονται οι μετανάστες και τον περιορισμό της ένδειας.

Η Κοινότητα στηρίζει, μέσω εθνικών και περιφερειακών προγραμμάτων συνεργασίας, την κατάρτιση των υπηκόων ΑΚΕ στη χώρα καταγωγής, σε άλλη χώρα ΑΚΕ ή σε κράτος μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Όσον αφορά την κατάρτιση σε κράτος μέλος, τα μέρη διασφαλίζουν ότι αυτή η ενέργεια κατάρτισης έχει ως στόχο την επαγγελματική επανένταξη των υπηκόων ΑΚΕ στη χώρα καταγωγής τους.

Τα μέρη αναπτύσσουν προγράμματα συνεργασίας για να διευκολύνουν την πρόσβαση φοιτητών από κράτη ΑΚΕ στην εκπαίδευση, ιδίως με τη χρήση των νέων τεχνολογιών επικοινωνίας.

5 a) Στο πλαίσιο του πολιτικού διαλόγου, το Συμβούλιο Υπουργών εξετάζει ζητήματα που προκύπτουν από την παράνομη μετανάστευση, με στόχο την καθιέρωση, όπου, των μέσων για μια πολιτική πρόληψης.

β) Στο πλαίσιο αυτό, τα μέρη συμφωνούν, ειδικότερα, να διασφαλίσουν το σεβασμό των δικαιωμάτων και της αξιοπρέπειας των ατόμων σε οποιαδήποτε διαδικασία για την επάνοδο παράνομων μεταναστών στη χώρα καταγωγής. Προς τούτο, οι αρμόδιες αρχές παρέχουν τις αναγκαίες διοικητικές διευκολύνσεις για την επάνοδό τους.

γ) Τα μέρη συμφωνούν περαιτέρω ότι:

i) - κάθε κράτος μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης αποδέχεται την επιστροφή και επάνοδο κάθε υπηκόου της ο οποίος βρίσκεται παράνομα στην επικράτεια κράτους ΑΚΕ, κατόπιν αιτήσεως του κράτους αυτού και χωρίς περαιτέρω διατυπώσεις,

- κάθε κράτος ΑΚΕ αποδέχεται την επιστροφή και επάνοδο κάθε υπηκόου του ο οποίος βρίσκεται παράνομα στην επικράτεια κράτους μέλους της Ευρωπαϊκής Ένωσης, αφού το ζητήσει αυτό το κράτος μέλος και χωρίς περαιτέρω διατυπώσεις.

Τα κράτη μέλη και τα κράτη ΑΚΕ παρέχουν στους υπηκόους τους, προς τον σκοπό αυτό, τα κατάλληλα έγγραφα ταυτότητας.

Για τα κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, οι αναφερόμενες στην παρούσα παράγραφο υποχρεώσεις ισχύουν μόνο για τα πρόσωπα που θεωρούνται υπήκοοί τους, για τους σκοπούς της Κοινότητας, σύμφωνα με τη δήλωση αριθ. 2 που επισυνάπτεται στη συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας. Για τα κράτη ΑΚΕ, οι υποχρεώσεις που αναφέρονται στην παρούσα παράγραφο, ισχύουν μόνο έναντι των προσώπων που θεωρούνται υπήκοοι τους, σύμφωνα με την εθνική τους νομοθεσία.

ii) αφού το ζητήσει ένα μέρος, πραγματοποιούνται διαπραγματεύσεις με τα κράτη ΑΚΕ, με στόχο τη σύναψη, καλή τη πίστη και βάσει των σχετικών κανόνων του διεθνούς δικαίου, των διμερών συμφωνιών που αφορούν συγκεκριμένες υποχρεώσεις για την επιστροφή και επάνοδο των υπηκόων τους. Οι συμφωνίες αυτές, εφόσον ένα μέρος το θεωρεί αναγκαίο, προβλέπουν επίσης ρυθμίσεις για την επάνοδο υπηκόων τρίτης χώρας και απατρίδων. Οι συμφωνίες αυτές προβλέπουν λεπτομερείς ρυθμίσεις για τις κατηγορίες προσώπων που καλύπτονται από τις διατάξεις αυτές καθώς και τις λεπτομέρειες επιστροφής και επανόδου.

Παρέχεται στα κράτη ΑΚΕ η δέουσα συνδρομή για την εφαρμογή των εν λόγω συμφωνιών.

iii) για τους σκοπούς του παρόντος σημείου γ), ως "μέρη" νοούνται η Κοινότητα, κάθε κράτος μέλος αυτής και κάθε κράτος ΑΚΕ.

ΜΕΡΟΣ 2

ΘΕΣΜΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ

Άρθρο 14

Μεικτά όργανα

Όργανα της παρούσας συμφωνίας είναι το Συμβούλιο των Υπουργών, η Επιτροπή των Πρέσβεων και η Συνέλευση Ίσης Εκπροσώπησης.

Άρθρο 15

Το Συμβούλιο των Υπουργών

1. Το Συμβούλιο των Υπουργών αποτελείται, αφενός, από μέλη του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης και μέλη της Επιτροπής των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, αφετέρου, από ένα μέλος της κυβέρνησης κάθε κράτους ΑΚΕ.

Η προεδρία του Συμβουλίου των Υπουργών ασκείται εναλλακτικά από ένα μέλος του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης και ένα μέλος της κυβέρνησης κράτους ΑΚΕ.

Το Συμβούλιο συνέρχεται, κατά κανόνα, μία φορά το χρόνο με πρωτοβουλία του Προέδρου και όποτε το κρίνει αναγκαίο, σε μορφή και γεωγραφική σύνθεση ανάλογη με τα υπό εξέταση ζητήματα.

2. Το Συμβούλιο των Υπουργών έχει τις ακόλουθες αρμοδιότητες:

α) πραγματοποιεί τον πολιτικό διάλογο,

β) καθορίζει τις γενικές κατευθύνσεις και λαμβάνει τις αναγκαίες αποφάσεις για την εκτέλεση των διατάξεων της παρούσας συμφωνίας, ιδίως όσον αφορά τις αναπτυξιακές στρατηγικές σε συγκεκριμένους τομείς που προβλέπονται από την παρούσα συμφωνία ή σε κάθε άλλο τομέα ο οποίος θεωρείται σκόπιμος, και όσον αφορά τις διαδικασίες,

γ) εξετάζει και επιλύει κάθε ζήτημα που ενδέχεται να παρεμποδίσει την αποτελεσματική και ουσιαστική εφαρμογή της παρούσας συμφωνίας ή που θα μπορούσε να παρακωλύσει την επίτευξη των στόχων της,

δ) εξασφαλίζει την αποτελεσματική λειτουργία των μηχανισμών διαβούλευσης.

3. Το Συμβούλιο των Υπουργών αποφασίζει με κοινή συμφωνία των μερών. Οι διαδικασίες του Συμβουλίου των Υπουργών είναι έγκυρες μόνο εφόσον το ήμισυ των μελών του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ένα μέλος της Επιτροπής και τα δύο τρίτα των μελών που εκπροσωπούν τις κυβερνήσεις των κρατών ΑΚΕ είναι παρόντα. Κάθε μέλος του Συμβουλίου των Υπουργών που αδυνατεί να παρίσταται μπορεί να αντιπροσωπεύεται. Ο αντιπρόσωπος ασκεί όλα τα δικαιώματα του εν λόγω μέλους.

Μπορεί να λαμβάνει αποφάσεις δεσμευτικές για τα μέρη και να εκδίδει ψηφίσματα-πλαίσιο, συστάσεις και γνώμες. Εξετάζει και λαμβάνει υπόψη ψηφίσματα και συστάσεις που εκδίδει η Συνέλευση Ίσης Εκπροσώπησης.

Το Συμβούλιο των Υπουργών πραγματοποιεί συνεχή διάλογο με τους εκπροσώπους των κοινωνικών και οικονομικών εταίρων και άλλους παράγοντες της κοινωνίας των πολιτών στις χώρες ΑΚΕ και την ΕΕ. Προς τον σκοπό αυτό, οι διαβουλεύσεις δύνανται να λαμβάνουν χώρα παράλληλα με τις συνεδριάσεις του.

4. Το Συμβούλιο των Υπουργών δύναται να αναθέτει αρμοδιότητες στην Επιτροπή των Πρέσβεων.

5. Το Συμβούλιο των Υπουργών εγκρίνει τον εσωτερικό του κανονισμό εντός έξι μηνών από τη θέση σε ισχύ της παρούσας συμφωνίας.

Άρθρο 16

Η Επιτροπή των Πρέσβεων

1. Η Επιτροπή των Πρέσβεων αποτελείται, αφενός, από τον μόνιμο αντιπρόσωπο κάθε κράτους μέλους στην ΕΕ και από έναν αντιπρόσωπο της Επιτροπής και, αφετέρου, από τον επικεφαλής της αποστολής κάθε κράτους ΑΚΕ στην ΕΕ.

Η Προεδρία της Επιτροπής των Πρέσβεων ασκείται εναλλακτικά από έναν μόνιμο αντιπρόσωπο κράτους μέλους τον οποίο ορίζει η Κοινότητα, και έναν επικεφαλής αποστολής που εκπροσωπεί κράτος ΑΚΕ και ορίζεται από τα κράτη ΑΚΕ.

2. Η Επιτροπή των Πρέσβεων επικουρεί το Συμβούλιο των Υπουργών στην εκτέλεση των καθηκόντων του και εκτελεί κάθε εντολή που της αναθέτει το Συμβούλιο. Στο πλαίσιο αυτό, παρακολουθεί την εφαρμογή της παρούσας συμφωνίας, καθώς και τις προόδους που σημειώνονται για την επίτευξη των στόχων που καθορίζονται σ' αυτήν.

Η Επιτροπή των Πρέσβεων συνεδριάζει τακτικά, ιδίως για την προετοιμασία των συνόδων του Συμβουλίου και όταν κρίνεται αναγκαίο.

3. Η Επιτροπή των Πρέσβεων εγκρίνει τον εσωτερικό της κανονισμό εντός έξι μηνών από την έναρξη ισχύος της παρούσας συμφωνίας.

Άρθρο 17

Η Συνέλευση Ίσης Εκπροσώπησης

1. Η Συνέλευση Ίσης Εκπροσώπησης αποτελείται από ισάριθμους αντιπροσώπους της ΕΕ και των ΑΚΕ. Τα μέλη της Συνέλευσης Ίσης Εκπροσώπησης είναι, αφενός, μέλη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και, αφετέρου, μέλη Κοινοβουλίου, ή, εν απουσία αυτών, αντιπρόσωποι που ορίζει το Κοινοβούλιο κάθε κράτους ΑΚΕ. Ελλείψει Κοινοβουλίου, η παρουσία αντιπροσώπου του εν λόγω κράτους ΑΚΕ υπόκειται στην προηγούμενη έγκριση της Συνέλευσης Ίσης Εκπροσώπησης.

2. Ο ρόλος της Συνέλευσης Ίσης Εκπροσώπησης, ως συμβουλευτικού οργάνου, περιλαμβάνει τα εξής:

- προώθηση των δημοκρατικών διαδικασιών μέσω διαλόγου και διαβουλεύσεων,

- προώθηση της καλύτερης κατανόησης μεταξύ των λαών της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των λαών των κρατών ΑΚΕ, ευαισθητοποίηση της κοινής γνώμης στα αναπτυξιακά ζητήματα,

- συζήτηση θεμάτων που αφορούν την ανάπτυξη και την εταιρική σχέση ΑΚΕ-ΕΕ,

- έκδοση ψηφισμάτων και υποβολή συστάσεων στο Συμβούλιο των Υπουργών για την επίτευξη των στόχων της παρούσας συμφωνίας.

3. Η Συνέλευση Ίσης Εκπροσώπησης συνέρχεται δύο φορές τον χρόνο σε ολομέλεια, εναλλακτικά στην Ευρωπαϊκή Ένωση και σε κράτος ΑΚΕ. Για την ενίσχυση της περιφερειακής ολοκλήρωσης και της συνεργασίας μεταξύ των εθνικών κοινοβουλίων, οι συνεδριάσεις μεταξύ μελών Κοινοβουλίου της ΕΕ και των χωρών ΑΚΕ μπορούν να πραγματοποιούνται σε περιφερειακό ή υποπεριφερειακό επίπεδο.

Η Συνέλευση Ίσης Εκπροσώπησης διοργανώνει τακτικές επαφές με εκπροσώπους των οικονομικών και κοινωνικών εταίρων ΑΚΕ-ΕΕ και άλλους φορείς της κοινωνίας των πολιτών, προκειμένου να λάβει τη γνώμη τους σχετικά με την επίτευξη των στόχων της παρούσας συμφωνίας.

4. Η Συνέλευση Ίσης Εκπροσώπησης εγκρίνει τον εσωτερικό της κανονισμό εντός έξι μηνών από την έναρξη ισχύος της παρούσας συμφωνίας.

ΜΕΡΟΣ 3

ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΕΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑΣ

Άρθρο 18

Οι στρατηγικές συνεργασίας βασίζονται στις αναπτυξιακές στρατηγικές και την οικονομική και εμπορική συνεργασία, που είναι αλληλένδετες και συμπληρωματικές. Τα μέρη εξασφαλίζουν ότι οι προσπάθειες που αναλαμβάνονται στους προαναφερόμενους τομείς ενισχύονται αμοιβαία.

TΙΤΛΟΣ Ι

ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΕΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΕΣ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1

Γενικό πλαίσιο

Άρθρο 19

Αρχές και στόχοι

1. Κεντρικός στόχος της συνεργασίας ΑΚΕ-ΕΚ είναι ο περιορισμός, και τελικά, η εξαφάνιση, της ένδειας, η αειφόρος ανάπτυξη και η προοδευτική ενσωμάτωση των χωρών ΑΚΕ στην παγκόσμια οικονομία. Στην περίπτωση αυτή, το πλαίσιο συνεργασίας και οι προσανατολισμοί προσαρμόζονται στις ιδιαίτερες συνθήκες κάθε χώρας ΑΚΕ, προωθούν την τοπική αυτοδιάθεση των οικονομικών και κοινωνικών μεταρρυθμίσεων και την ενσωμάτωση των φορέων του ιδιωτικού τομέα και της κοινωνίας των πολιτών στην αναπτυξιακή διαδικασία.

2. Η συνεργασία αναφέρεται στα συμπεράσματα των διασκέψεων των Ηνωμένων Εθνών και στους στόχους, σκοπούς και προγράμματα δράσης που συμφωνούνται σε διεθνές επίπεδο καθώς και στην παρακολούθησή τους, ως βάση των αρχών της ανάπτυξης. Η συνεργασία αναφέρεται επίσης στους στόχους της διεθνούς συνεργασίας για την ανάπτυξη και, ειδικότερα, δίνεται ιδιαίτερη προσοχή στη δημιουργία ποιοτικών και ποσοτικών δεικτών προόδου.

3. Οι κυβερνήσεις και μη κρατικοί φορείς κάθε χώρας ΑΚΕ πραγματοποιούν διαβουλεύσεις σχετικά με τις αναπτυξιακές στρατηγικές της χώρας και την Κοινοτική στήριξη.

Άρθρο 20

Η προσέγγιση

1. Οι στόχοι της συνεργασίας για την ανάπτυξη μεταξύ ΑΚΕ-ΕΚ επιδιώκονται μέσω ολοκληρωμένων στρατηγικών, οι οποίες περιλαμβάνουν τα κατάλληλα, σε τοπικό επίπεδο, οικονομικά, κοινωνικά, πολιτιστικά, περιβαλλοντικά και θεσμικά στοιχεία. Έτσι, η συνεργασία παρέχει ένα συνεκτικό βασικό πλαίσιο στήριξης για τις οικείες αναπτυξιακές στρατηγικές των ΑΚΕ, εξασφαλίζοντας συμπληρωματικότητα και αλληλεπίδραση μεταξύ των διαφόρων αυτών στοιχείων. Στο πλαίσιο αυτό, καθώς και στο πλαίσιο των αναπτυξιακών πολιτικών και μεταρρυθμίσεων που εφαρμόζουν τα κράτη ΑΚΕ, οι στρατηγικές συνεργασίας ΑΚΕ-ΕΚ αποσκοπούν:

α) στην επίτευξη ταχείας και συνεχούς οικονομικής μεγέθυνσης που δημιουργεί θέσεις εργασίας, στην ανάπτυξη του ιδιωτικού τομέα, στην αύξηση της απασχόλησης, στη βελτίωση της πρόσβασης σε παραγωγικούς πόρους και οικονομικές δραστηριότητες και στην ενίσχυση της περιφερειακής συνεργασίας και ολοκλήρωσης,

β) στην προώθηση της ανθρώπινης και κοινωνικής ανάπτυξης, ώστε να διασφαλίζεται η ευρεία και δίκαιη κατανομή των οφελών της μεγέθυνσης και να προωθείται η ισότητα των φύλων,

γ) στην προώθηση των πολιτιστικών αξιών των κοινοτήτων και της αλληλεπίδρασής τους με τα κοινωνικά, πολιτικά και οικονομικά στοιχεία,

δ) στην προώθηση των θεσμικών μεταρρυθμίσεων και της ανάπτυξης, στην ενίσχυση των θεσμών που είναι αναγκαίοι για τη σταθεροποίηση της δημοκρατίας, για τη χρηστή διαχείριση και για αποτελεσματικές και ανταγωνιστικές ελεύθερες οικονομίες, και στην δημιουργία ικανοτήτων για την ανάπτυξη και την εταιρική σχέση, και

ε) στην προώθηση της αειφόρου διαχείρισης του περιβάλλοντος, της ανανέωσης και των ορθών πρακτικών, καθώς και στη διατήρηση των φυσικών πόρων.

2. Λαμβάνεται συστηματικά υπόψη η ενσωμάτωση των εξής θεματικών ή διατομεακών ζητημάτων, σε όλους τους χώρους συνεργασίας: ζητήματα που αφορούν το φύλο, ζητήματα που αφορούν το περιβάλλον, ανάπτυξη των θεσμών και δημιουργία ικανοτήτων. Οι χώροι αυτοί είναι επίσης επιλέξιμοι για κοινοτική στήριξη.

3. Τα λεπτομερή κείμενα όσον αφορά τους στόχους και τις στρατηγικές της αναπτυξιακής συνεργασίας, ιδίως τις τομεακές πολιτικές και στρατηγικές, περιλαμβάνονται σε σύνοψη, όπου εκτίθενται οι γενικές επιχειρησιακές κατευθύνσεις σε συγκεκριμένους χώρους ή τομείς συνεργασίας. Τα κείμενα αυτά μπορούν να αναθεωρηθούν, επανεξεταστούν ή/και τροποποιηθούν από το Συμβούλιο των Υπουργών βάσει σύστασης της επιτροπής συνεργασίας ΑΚΕ-ΕΚ για τη χρηματοδότηση της ανάπτυξης.

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2

Τομείς στήριξης

ΤΜΗΜΑ 1

Οικονομική ανάπτυξη

Άρθρο 21

Ανάπτυξη των επενδύσεων και του ιδιωτικού τομέα

1. Η συνεργασία στηρίζει τις αναγκαίες οικονομικές και θεσμικές μεταρρυθμίσεις και πολιτικές, σε εθνικό ή/και περιφερειακό επίπεδο, με στόχο τη δημιουργία ευνοϊκού κλίματος για τις ιδιωτικές επενδύσεις, και την ανάπτυξη ενός δυναμικού, βιώσιμου και ανταγωνιστικού ιδιωτικού τομέα. Επιπλέον, με τη συνεργασία στηρίζεται:

α) η προώθηση διαλόγου και συνεργασίας μεταξύ ιδιωτικού και δημόσιου τομέα,

β) η ανάπτυξη επιχειρηματικών προσόντων και επιχειρηματικού πνεύματος,

γ) η ιδιωτικοποίηση και μεταρρύθμιση των επιχειρήσεων, και

δ) η ανάπτυξη και ο εκσυγχρονισμός των συστημάτων διαμεσολάβησης και διαιτησίας.

2. Επίσης, η συνεργασία στηρίζει τη βελτίωση της ποιότητας, της διαθεσιμότητας και της πρόσβασης στις χρηματοπιστωτικές και μη χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες που παρέχονται στις ιδιωτικές επιχειρήσεις, θεσμοθετημένες και μη, μέσω:

α) της αποδέσμευσης και της ενεργοποίησης της ιδιωτικής αποταμίευσης, εγχώριας και αλλοδαπής, για τη χρηματοδότηση ιδιωτικών επιχειρήσεων, μέσω της στήριξης πολιτικών εκσυγχρονισμού του χρηματοπιστωτικού τομέα, συμπεριλαμβανομένης της κεφαλαιαγοράς, των χρηματοπιστωτικών οργανισμών και των βιώσιμων χρηματοδοτικών πράξεων περιορισμένης κλίμακας,

β) της ανάπτυξης και της ενίσχυσης επιχειρηματικών θεσμών και ενδιάμεσων οργανώσεων, ενώσεων, εμπορικών επιμελητηρίων και τοπικών φορέων παροχής υπηρεσιών από τον ιδιωτικό τομέα, που στηρίζουν τις επιχειρήσεις και τους παρέχουν μη χρηματοδοτικές υπηρεσίες, όπως υπηρεσίες στήριξης στον επαγγελματικό, τεχνικό, διαχειριστικό, επιμορφωτικό και εμπορικό τομέα, και

γ) της στήριξης θεσμών, προγραμμάτων, δραστηριοτήτων και πρωτοβουλιών που συμβάλλουν στην ανάπτυξη και διάδοση τεχνολογιών, τεχνογνωσίας και ορθών πρακτικών σε όλους τους τομείς της διοίκησης επιχειρήσεων.

3. Η συνεργασία προωθεί την ανάπτυξη των επιχειρήσεων μέσω της χρηματοδότησης, διευκολύνσεων για την παροχή εγγυήσεων και τεχνικής στήριξης, που αποσκοπούν στην ενθάρρυνση και στήριξη της δημιουργίας, σύστασης, επέκτασης, διαφοροποίησης, αποκατάστασης, αναδιάρθρωσης, εκσυγχρονισμού ή ιδιωτικοποίησης δυναμικών, βιώσιμων και ανταγωνιστικών επιχειρήσεων σε όλους τους οικονομικούς τομείς, καθώς και ενδιάμεσων χρηματοπιστωτικών φορέων, όπως οργανισμών χρηματοδότησης της ανάπτυξης και οργανισμών χορήγησης επιχειρηματικού κεφαλαίου και εταιρειών χρηματοδοτικής μίσθωσης, μέσω των εξής:

α) της δημιουργίας ή/και ενίσχυσης των χρηματοδοτικών μέσων, με τη μορφή επενδυτικών κεφαλαίων,

β) της βελτίωσης της πρόσβασης σε βασικές εισροές, όπως πληροφορίες που αφορούν τις επιχειρήσεις και συμβουλευτικές υπηρεσίες, υπηρεσίες μελετών ή τεχνικής βοήθειας,

γ) της ενίσχυσης των εξαγωγικών δραστηριοτήτων, ιδίως μέσω της δημιουργίας ικανοτήτων σε όλους τους συνδεόμενους με τις συναλλαγές τομείς, και

δ) της ενθάρρυνσης των διασυνδέσεων, των δικτύων και της συνεργασίας μεταξύ επιχειρήσεων, συμπεριλαμβανομένων αυτών που αφορούν τη μεταβίβαση τεχνολογίας και τεχνογνωσίας (σε εθνικό, περιφερειακό επίπεδο και επίπεδο ΑΚΕ-ΕΕ), καθώς και των εταιρικών σχέσεων με ιδιωτικούς ξένους επενδυτές, σύμφωνα με τους στόχους και τις γενικές κατευθύνσεις της συνεργασίας ΑΚΕ-ΕΚ για την ανάπτυξη.

4. Με τη συνεργασία στηρίζεται η ανάπτυξη πολύ μικρών επιχειρήσεων μέσω της βελτιωμένης πρόσβασης σε χρηματοπιστωτικές και μη χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες, η κατάλληλη πολιτική και το ρυθμιστικό πλαίσιο για την ανάπτυξή τους και παρέχονται υπηρεσίες κατάρτισης και πληροφόρησης για την βέλτιστη πρακτική σε θέματα πολύ μικρών χρηματοδοτήσεων.

5. Η στήριξη στις επενδύσεις και στην ανάπτυξη του ιδιωτικού τομέα περιλαμβάνει δράσεις και πρωτοβουλίες σε επίπεδο μακρο- μεσο και μικροοικονομικό.

Άρθρο 22

Μακροοικονομικές και διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις και πολιτικές

1. Η συνεργασία στηρίζει τις προσπάθειες των χωρών ΑΚΕ για την επίτευξη:

α) μακροοικονομικής μεγέθυνσης και σταθεροποίησης μέσω πειθαρχημένης φορολογικής και νομισματικής πολιτικής, που συμβάλλει στη μείωση του πληθωρισμού και περιορίζει τις εξωτερικές και φορολογικές ανισορροπίες, στην ενίσχυση της φορολογικής πειθαρχίας, βελτιώνοντας τη δημοσιονομική διαφάνεια και αποτελεσματικότητα, την ποιότητα, τον δίκαιο χαρακτήρα και τη σύνθεση της φορολογικής πολιτικής, και

β) διαρθρωτικών πολιτικών που αποσκοπούν στην ενίσχυση του ρόλου των διαφόρων φορέων, ιδίως του ιδιωτικού τομέα και στη βελτίωση του κλίματος για την ανάπτυξη των επιχειρήσεων, των επενδύσεων και της απασχόλησης, καθώς και:

i) στην ελευθέρωση των συναλλαγών και του καθεστώτος συναλλάγματος και της μετατρεψιμότητας των τρεχουσών λογαριασμών, λαμβάνοντας υπόψη τις ιδιαίτερες συνθήκες που επικρατούν σε κάθε χώρα,

ii) στην ενίσχυση των μεταρρυθμίσεων στην αγορά εργασίας και προϊόντων,

iii) στην προαγωγή της μεταρρύθμισης του χρηματοπιστωτικού συστήματος, που συμβάλλει στην ανάπτυξη βιώσιμων τραπεζικών και μη τραπεζικών συστημάτων, κεφαλαιαγορών και χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών, συμπεριλαμβανομένων των πολύ μικρών χρηματοδοτήσεων,

iv) στη βελτίωση της ποιότητας των ιδιωτικών και δημόσιων υπηρεσιών, και

v) στην ενθάρρυνση της περιφερειακής συνεργασίας και της προοδευτικής ενσωμάτωσης των μακροοικονομικών και νομισματικών πολιτικών.

2. Ο σχεδιασμός των μακροοικονομικών πολιτικών και των προγραμμάτων διαρθρωτικής προσαρμογής αντανακλά το κοινωνικοπολιτικό πλαίσιο και τη θεσμική ικανότητα των εμπλεκομένων χωρών, έχει θετικό αντίκτυπο στον περιορισμό της ένδειας και στην πρόσβαση στις κοινωνικές υπηρεσίες, και βασίζεται στις εξής αρχές:

α) τα κράτη ΑΚΕ είναι καταρχήν αρμόδια για την ανάλυση των προς επίλυση προβλημάτων, το σχεδιασμό και την εκτέλεση των μεταρρυθμίσεων,

β) τα προγράμματα στήριξης προσαρμόζονται στην ιδιαίτερη κατάσταση κάθε κράτους ΑΚΕ και λαμβάνουν ιδιαίτερα υπόψη τις κοινωνικές, πολιτιστικές και περιβαλλοντικές συνθήκες των κρατών αυτών,

γ) αναγνωρίζεται και γίνεται σεβαστό το δικαίωμα των κρατών ΑΚΕ να προσδιορίζουν την κατεύθυνση και την ιεράρχηση των αναπτυξιακών στρατηγικών και προτεραιοτήτων,

δ) ο ρυθμός υλοποίησης των μεταρρυθμίσεων πρέπει να είναι ρεαλιστικός και ανάλογος με τις ικανότητες και τους πόρους κάθε κράτους ΑΚΕ, και

ε) βελτίωση της επικοινωνίας και της πληροφόρησης των πληθυσμών όσον αφορά τις οικονομικές και κοινωνικές μεταρρυθμίσεις και πολιτικές.

Άρθρο 23

Ανάπτυξη του οικονομικού τομέα

Η συνεργασία στηρίζει τις αειφόρες πολιτικές και θεσμικές μεταρρυθμίσεις καθώς και τις επενδύσεις που είναι αναγκαίες για την ίση πρόσβαση στις οικονομικές δραστηριότητες και στους παραγωγικούς πόρους, ιδίως:

α) την ανάπτυξη συστημάτων κατάρτισης που συμβάλλουν στην αύξηση της παραγωγικότητας στον θεσμοθετημένο και μη θεσμοθετημένο τομέα,

β) το κεφάλαιο, τις πιστώσεις, τη γη, ιδίως όσον αφορά τα δικαιώματα ιδιοκτησίας και εκμετάλλευσης,

γ) την ανάπτυξη στρατηγικών για την ύπαιθρο που αποσκοπούν στη δημιουργία πλαισίου για συλλογικό αποκεντρωμένο σχεδιασμό, την κατανομή και διαχείριση των πόρων,

δ) τις στρατηγικές γεωργικής παραγωγής, τις εθνικές και περιφερειακές πολιτικές επισιτιστικής ασφάλειας, την αειφόρο ανάπτυξη των υδάτινων και αλιευτικών πόρων καθώς και των θαλάσσιων πόρων εντός της αποκλειστικής οικονομικής ζώνης των κρατών ΑΚΕ. Κάθε συμφωνία την οποία μπορεί να διαπραγματευθεί η Κοινότητα με τα κράτη ΑΚΕ, πρέπει να συμβιβάζεται δεόντως με τις στρατηγικές ανάπτυξης στο χώρο αυτό,

ε) την οικονομική και τεχνολογική υποδομή και υπηρεσίες, συμπεριλαμβανομένων των μεταφορών, των τηλεπικοινωνιακών συστημάτων, των επικοινωνιακών υπηρεσιών και της ανάπτυξης της κοινωνίας των πληροφοριών,

στ) την ανάπτυξη ανταγωνιστικού βιομηχανικού, εξορυκτικού και ενεργειακού τομέα, με την παράλληλη ενθάρρυνση της συμμετοχής και ανάπτυξης του ιδιωτικού τομέα,

ζ) την ανάπτυξη των συναλλαγών, συμπεριλαμβανομένης της προώθησης των δίκαιων συναλλαγών,

η) την ανάπτυξη του επιχειρηματικού, χρηματοδοτικού και τραπεζικού τομέα καθώς και άλλων υπηρεσιών,

θ) την ανάπτυξη του τουρισμού, και

ι) την ανάπτυξη της υποδομής και των υπηρεσιών στο χώρο της επιστήμης, της τεχνολογίας και της έρευνας, συμπεριλαμβανομένης της ενίσχυσης, μεταφοράς και απορρόφησης των νέων τεχνολογιών,

ια) την ενίσχυση των ικανοτήτων σε παραγωγικούς τομείς, ιδίως στον δημόσιο και ιδιωτικό τομέα.

Άρθρο 24

Τουρισμός

Η συνεργασία αποσκοπεί στην αειφόρο ανάπτυξη της τουριστικής βιομηχανίας στις χώρες ΑΚΕ και στις υποπεριφέρειες, αναγνωρίζοντας την αυξανόμενη σημασία που αυτή έχει για την ανάπτυξη του τομέα των υπηρεσιών στις χώρες ΑΚΕ και την επέκταση των συνολικών συναλλαγών των χωρών αυτών, την ικανότητά της να τονώνει άλλους τομείς οικονομικής δραστηριότητας και τον ενδεχόμενο ρόλο της για την εξάλειψη της ένδειας.

Τα προγράμματα και σχέδια συνεργασίας στηρίζουν τις προσπάθειες που καταβάλλουν οι χώρες ΑΚΕ για την δημιουργία και βελτίωση των νομικών και θεσμικών πλαισίων και των πόρων για την χάραξη και εφαρμογή αειφόρων πολιτικών και προγραμμάτων στον τομέα του τουρισμού καθώς και, μεταξύ άλλων, για τη βελτίωση της ανταγωνιστικής θέσης του τομέα, ιδίως των ΜΜΕ, για τη στήριξη και προώθηση των επενδύσεων, για την ανάπτυξη προϊόντων περιλαμβανομένης της ανάπτυξης των εγχώριων καλλιεργειών των χωρών ΑΚΕ και για την ενίσχυση των δεσμών μεταξύ του τουρισμού και άλλων τομέων οικονομικής δραστηριότητας.

ΤΜΗΜΑ 2

Κοινωνική και ανθρώπινη ανάπτυξη

Άρθρο 25

Ανάπτυξη του κοινωνικού τομέα

1. Η συνεργασία στηρίζει τις προσπάθειες των κρατών ΑΚΕ για την ανάπτυξη γενικών και τομεακών πολιτικών και μεταρρυθμίσεων, με τις οποίες βελτιώνεται η κάλυψη, η ποιότητα και η πρόσβαση στις βασικές κοινωνικές υποδομές και υπηρεσίες και λαμβάνονται υπόψη οι τοπικές ανάγκες και τα ιδιαίτερα αιτήματα των πλέον ευπαθών και μειονεκτουσών ομάδων, περιορίζοντας με τον τρόπο αυτό την άνιση πρόσβαση στις υπηρεσίες αυτές. Δίδεται ιδιαίτερη προσοχή για την εξασφάλιση επαρκών δημοσιονομικών πόρων στους κοινωνικούς τομείς. Στο πλαίσιο αυτό, η συνεργασία αποσκοπεί:

α) στη βελτίωση της εκπαίδευσης και της κατάρτισης και στην απόκτηση τεχνικών ικανοτήτων και προσόντων,

β) στη βελτίωση των συστημάτων υγείας και διατροφής, εξαφανίζοντας την πείνα και τον υποσιτισμό, στη διασφάλιση επαρκούς προσφοράς τροφής και στην επισιτιστική ασφάλεια,

γ) στην ενσωμάτωση δημογραφικών ζητημάτων στις αναπτυξιακές στρατηγικές, για τη βελτίωση της αναπαραγωγικής υγείας, της στοιχειώδους υγειονομικής περίθαλψης, του οικογενειακού σχεδιασμού και στην πρόληψη του σεξουαλικού ακρωτηριασμού των γυναικών,

δ) στην προώθηση της καταπολέμησης του ιού ΗΙV/AIDS,

ε) στην εξασφάλιση της υδροδότησης των νοικοκυριών και της πρόσβασης σε πόσιμο νερό, καθώς και στην εξασφάλιση αποχετευτικού συστήματος,

στ) στην εξασφάλιση σε όλους αξιοπρεπούς και φθηνής στέγης, μέσω της στήριξης κοινωνικών στεγαστικών προγραμμάτων, και στη βελτίωση της αστικής ανάπτυξης, και

ζ) στην περαιτέρω προώθηση των συλλογικών μεθόδων κοινωνικού διαλόγου καθώς και στον σεβασμό των θεμελιωδών κοινωνικών δικαιωμάτων.

2. Η συνεργασία παρέχει επίσης στήριξη στη δημιουργία ικανοτήτων σε κοινωνικούς τομείς, όπως: προγράμματα κατάρτισης για το σχεδιασμό κοινωνικών πολιτικών και σύγχρονων μεθόδων διαχείρισης κοινωνικών έργων και προγραμμάτων, πολιτικές που ευνοούν την τεχνολογική καινοτομία και την έρευνα, δημιουργία τοπικής πραγματογνωμοσύνης και προώθηση εταιρικών σχέσεων, καθώς και διοργάνωση συζητήσεων στρογγυλής τραπέζης σε εθνικό ή/και περιφερειακό επίπεδο.

3. Η συνεργασία προωθεί και στηρίζει την ανάπτυξη και εφαρμογή πολιτικών και συστημάτων κοινωνικής προστασίας και ασφάλειας, για την ενίσχυση της κοινωνικής συνοχής και την προώθηση της αλληλοβοήθειας και της κοινοτικής αλληλεγγύης. Η στήριξη εστιάζεται, μεταξύ άλλων, στην ανάπτυξη πρωτοβουλιών που βασίζονται στην οικονομική αλληλεγγύη, ιδίως με τη σύσταση ταμείων κοινωνικής ανάπτυξης, προσαρμοσμένων στις τοπικές ανάγκες και φορείς.

Άρθρο 26

Ζητήματα που αφορούν τη νεολαία

Η συνεργασία στηρίζει επίσης την χάραξη συνεκτικής και σφαιρικής πολιτικής για την αξιοποίηση του δυναμικού της νεολαίας, ώστε αυτή να εντάσσεται καλύτερα στην κοινωνία και να αξιοποιεί πλήρως τις ικανότητές της. Στο πλαίσιο αυτό, η συνεργασία στηρίζει πολιτικές, μέτρα και ενέργειες που αποσκοπούν:

α) στην προστασία των δικαιωμάτων των παιδιών και της νεολαίας, ιδίως των κοριτσιών,

β) στην αξιοποίηση των ικανοτήτων, της ενέργειας, του πνεύματος καινοτομίας και του δυναμικού της νεολαίας για να ενισχυθούν οι ευκαιρίες στον οικονομικό, κοινωνικό και πολιτιστικό τομέα και να αυξηθούν οι ευκαιρίες απασχόλησης στον παραγωγικό τομέα,

γ) στην ενίσχυση των οργανώσεων των τοπικών κοινοτήτων ώστε να παρέχουν στα παιδιά ευκαιρίες για την ανάπτυξη του σωματικού, ψυχολογικού, κοινωνικού και οικονομικού τους δυναμικού, και

δ) στην επανένταξη των παιδιών στην κοινωνία, σε περιόδους μετά από συγκρούσεις, μέσω προγραμμάτων αποκατάστασης.

Άρθρο 27

Πολιτιστική ανάπτυξη

Η συνεργασία στο χώρο αυτό αποσκοπεί:

α) στην ενσωμάτωση της πολιτιστικής διάστασης σε όλα τα επίπεδα της συνεργασίας για την ανάπτυξη,

β) στην αναγνώριση, διατήρηση και προώθηση των πολιτιστικών αξιών και της πολιτιστικής ταυτότητας για την διευκόλυνση του διαπολιτισμικού διαλόγου,

γ) στην αναγνώριση, διαφύλαξη και προώθηση της αξίας της πολιτιστικής κληρονομιάς καθώς και στη στήριξη της ανάπτυξης των ικανοτήτων στον τομέα αυτό, και

δ) στην ανάπτυξη πολιτιστικών βιομηχανιών και στην αύξηση των ευκαιριών πρόσβασης στην αγορά όσον αφορά τα πολιτιστικά αγαθά και υπηρεσίες.

ΤΜΗΜΑ 3

Περιφερειακή συνεργασία και ολοκλήρωση

Άρθρο 28

Γενική προσέγγιση

Η συνεργασία παρέχει αποτελεσματική βοήθεια για την επίτευξη των στόχων και προτεραιοτήτων, που έχουν θέσει τα κράτη ΑΚΕ στο πλαίσιο της περιφερειακής και υποπεριφερειακής συνεργασίας και ολοκλήρωσης, συμπεριλαμβανομένης της διαπεριφερειακής συνεργασίας και της συνεργασίας μεταξύ των χωρών ΑΚΕ. Στην περιφερειακή συνεργασία μπορεί επίσης να εμπλέκονται οι Υπερπόντιες Χώρες και Εδάφη (ΥΧΕ) και οι ιδιαίτερα απόκεντρες περιφέρειες. Στο πλαίσιο αυτό, η στήριξη της συνεργασίας αποσκοπεί:

α) στην ενίσχυση της βαθμιαίας ενσωμάτωσης των κρατών ΑΚΕ στην παγκόσμια οικονομία,

β) στην επιτάχυνση της οικονομικής συνεργασίας και ανάπτυξης, στο εσωτερικό των κρατών ΑΚΕ καθώς και μεταξύ των περιφερειών αυτών,

γ) στην προώθηση της ελεύθερης κυκλοφορίας προσώπων, αγαθών, υπηρεσιών, κεφαλαίων, εργατικού δυναμικού και τεχνολογίας μεταξύ των χωρών ΑΚΕ,

δ) στην επίσπευση της διαφοροποίησης των οικονομιών των κρατών ΑΚΕ· και στον συντονισμό και εναρμόνιση των περιφερειακών και υποπεριφερειακών πολιτικών συνεργασίας, καθώς και

ε) στην προώθηση και επέκταση των συναλλαγών μεταξύ των χωρών ΑΚΕ, εντός αυτών και με τρίτες χώρες.

Άρθρο 29

Περιφερειακή οικονομική ολοκλήρωση

Στον χώρο της περιφερειακής οικονομικής ολοκλήρωσης, η συνεργασία παρέχει στήριξη:

α) στην ανάπτυξη και ενίσχυση των ικανοτήτων των:

i) οργανισμών και οργανώσεων περιφερειακής ολοκλήρωσης που συγκροτούν τα κράτη ΑΚΕ για την προώθηση της περιφερειακής συνεργασίας και ολοκλήρωσης, και

ii) εθνικών κυβερνήσεων και κοινοβουλίων σε θέματα περιφερειακής ολοκλήρωση·

β) στην ενίσχυση της συμμετοχής των λιγότερο ανεπτυγμένων χωρών ΑΚΕ στη δημιουργία περιφερειακών αγορών και στα οφέλη που προκύπτουν·

γ) στην εφαρμογή των πολιτικών τομεακής μεταρρύθμισης σε περιφερειακό επίπεδο·

δ) στην ελευθέρωση των συναλλαγών και των πληρωμών·

ε) στην προώθηση των διασυνοριακών ξένων και εγχώριων επενδύσεων, και λοιπών περιφερειακών ή υποπεριφερειακών πρωτοβουλιών οικονομικής ολοκλήρωσης· και

στ) στη συνεκτίμηση των επιπτώσεων του καθαρού κόστους της περιφερειακής ολοκλήρωσης στους δημοσιονομικούς πόρους και το ισοζύγιο πληρωμών.

Άρθρο 30

Περιφερειακή συνεργασία

1. Η περιφερειακή συνεργασία καλύπτει ποικίλους λειτουργικούς και θεματικούς τομείς, στους οποίους εμφανίζονται κοινά προβλήματα, των οποίων η επίλυση είναι δυνατό να επιφέρει οικονομίες κλίμακας, όπως μεταξύ άλλων:

α) τα έργα υποδομής, κυρίως των μεταφορών και των επικοινωνιών, συμπεριλαμβανομένης της ασφάλειάς τους, οι υπηρεσίες, συμπεριλαμβανομένης της ανάπτυξης περιφερειακών ευκαιριών στο χώρο των Τεχνολογιών Πληροφόρησης και Επικοινωνίας (ΤΠΕ),

β) το περιβάλλον, η διαχείριση των υδάτινων πόρων και η ενέργεια,

γ) η υγεία, η εκπαίδευση και η κατάρτιση,

δ) η έρευνα και η τεχνολογική ανάπτυξη,

ε) οι περιφερειακές πρωτοβουλίες ετοιμότητας για την αντιμετώπιση των καταστροφών και τον μετριασμό των επιπτώσεών τους, και

στ) λοιπά θέματα, όπως μεταξύ άλλων, ο έλεγχος των όπλων, η δράση κατά των ναρκωτικών, το οργανωμένο έγκλημα, η νομιμοποίηση παράνομων εσόδων, η δωροδοκία και η διαφθορά.

2. Η συνεργασία παρέχει επίσης στήριξη σε σχέδια και πρωτοβουλίες συνεργασίας μεταξύ των χωρών ΑΚΕ και στο εσωτερικό της κάθε χώρας.

3. Η συνεργασία συμβάλλει στην προώθηση και ανάπτυξη περιφερειακού πολιτικού διαλόγου, σε θέματα πρόληψης και διευθέτησης των συγκρούσεων, δικαιωμάτων του ανθρώπου και εκδημοκρατισμού, ανταλλαγών, δικτύωσης και προώθησης της κινητικότητας μεταξύ των διαφόρων παραγόντων ανάπτυξης, ιδίως της κοινωνίας των πολιτών.

ΤΜΗΜΑ 4

Θεματικά και οριζόντια ζητήματα

Άρθρο 31

Θέματα που αφορούν τα δύο φύλα

Η συνεργασία συμβάλλει στην ενίσχυση πολιτικών και προγραμμάτων που βελτιώνουν, διασφαλίζουν και διευρύνουν την ίση συμμετοχή ανδρών και γυναικών σε κάθε σφαίρα της οικονομικής, κοινωνικής και πολιτιστικής ζωής. Η συνεργασία συμβάλλει στη βελτίωση της πρόσβασης των γυναικών σε όλους τους απαιτούμενους πόρους για την πλήρη άσκηση των θεμελιωδών δικαιωμάτων τους. Ειδικότερα, η συνεργασία δημιουργεί το κατάλληλο πλαίσιο:

α) για την ενσωμάτωση του θέματος των φύλων σε κάθε επίπεδο της αναπτυξιακής συνεργασίας, συμπεριλαμβανομένων των μακροοικονομικών πολιτικών, στρατηγικών και ενεργειών, και

β) για την προώθηση της λήψης ειδικών θετικών μέτρων υπέρ των γυναικών όπως:

i) συμμετοχή στην πολιτική, σε εθνικό και τοπικό επίπεδο,

ii) στήριξη στις οργανώσεις γυναικών,

iii) πρόσβαση στις βασικές κοινωνικές υπηρεσίες, ιδίως εκπαίδευση και κατάρτιση, υγειονομική περίθαλψη και οικογενειακό σχεδιασμό,

iv) πρόσβαση σε παραγωγικούς πόρους, ιδίως γη και πιστώσεις καθώς και αγορά εργασίας, και

v) να λαμβάνονται ιδιαίτερα υπόψη οι γυναίκες στις περιπτώσεις έκτακτης βοήθειας και ενεργειών αποκατάστασης.

Άρθρο 32

Περιβάλλον και φυσικοί πόροι

1. Η συνεργασία για την προστασία του περιβάλλοντος και την αειφόρο χρησιμοποίηση και διαχείριση των φυσικών πόρων αποσκοπεί:

α) στην ενσωμάτωση της αρχής της αειφόρου διαχείρισης του περιβάλλοντος σε κάθε πτυχή της αναπτυξιακής συνεργασίας, και στην υποστήριξη προγραμμάτων και σχεδίων τα οποία εφαρμόζονται από διάφορους φορείς,

β) στη δημιουργία ή/και ενίσχυση της επιστημονικής και τεχνικής ανθρώπινης και θεσμικής ικανότητας για τη διαχείριση του περιβάλλοντος, για όλους τους εμπλεκόμενους στα θέματα περιβάλλοντος,

γ) στη στήριξη μέτρων και σχεδίων σχετικά με την αντιμετώπιση λεπτών ζητημάτων αειφόρου διαχείρισης, καθώς και ζητημάτων που συνδέονται με παρούσες και μελλοντικές περιφερειακές και διεθνείς δεσμεύσεις, όσον αφορά τους ορυκτούς και φυσικούς πόρους, όπως:

i) τροπικά δάση, υδάτινοι πόροι, παράκτιοι, θαλάσσιοι και αλιευτικοί πόροι, άγρια ζωή, εδάφη, βιοποικιλότητα,

ii) προστασία των ευαίσθητων οικοσυστημάτων (π.χ. κοραλλιογενείς ζώνες),

iii) ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, κυρίως ηλιακή ενέργεια και ενεργειακή αποτελεσματικότητα,

iv) αειφόρος ανάπτυξη της υπαίθρου και των πόλεων,

v) απερήμωση, ξηρασία και αποψίλωση των δασών,

vi) ανάπτυξη καινοτόμων λύσεων για την αντιμετώπιση αστικών περιβαλλοντικών προβλημάτων, και

vii) προώθηση αειφόρου τουρισμού.

δ) στη συνεκτίμηση ζητημάτων που αφορούν τη μεταφορά και διάθεση επικίνδυνων αποβλήτων.

2. Η συνεργασία λαμβάνει επίσης υπόψη τα εξής:

α) την ευαισθησία των μικρών νησιωτικών χωρών ΑΚΕ, ιδίως τους κινδύνους που συνεπάγονται γι' αυτές οι κλιματικές μεταβολές,

β) τα οξυνόμενα προβλήματα ξηρασίας και απερήμωσης, ιδίως στις λιγότερο ανεπτυγμένες και μεσόγειες χώρες, και

γ) θεσμική ανάπτυξη και δημιουργία ικανοτήτων.

Άρθρο 33

Θεσμική ανάπτυξη και δημιουργία ικανοτήτων

1. Η συνεργασία δίδει ιδιαίτερη προσοχή στις θεσμικές πτυχές και, στο πλαίσιο αυτό, στηρίζει τις προσπάθειες των κρατών ΑΚΕ για την ανάπτυξη και ενίσχυση δομών, οργάνων και διαδικασιών που συμβάλλουν:

α) στην προώθηση και σταθεροποίηση της δημοκρατίας, την αξιοπρέπεια του ανθρώπου, την κοινωνική δικαιοσύνη και τον πλουραλισμό, με τον πλήρη σεβασμό της διαφοροποίησης στο εσωτερικό και μεταξύ των κοινωνιών,

β) στην προώθηση και διατήρηση του παγκόσμιου και πλήρους σεβασμού καθώς και της προστασίας όλων των δικαιωμάτων του ανθρώπου και των θεμελιωδών ελευθεριών,

γ) στην ανάπτυξη και ενίσχυση του κράτους δικαίου· στη βελτίωση της πρόσβασης στη δικαιοσύνη ενώ συγχρόνως εξασφαλίζεται ο επαγγελματισμός και η ανεξαρτησία των συστημάτων δικαιοσύνης, και

δ) διασφάλιση διαφανούς και υπεύθυνης διαχείρισης και διοίκησης σε όλα τα κρατικά όργανα.

2. Τα μέρη εργάζονται από κοινού για την καταπολέμηση της δωροδοκίας και της διαφθοράς της κοινωνίας.

3. Η συνεργασία στηρίζει τις προσπάθειες των κρατών ΑΚΕ για την ανάπτυξη των κρατικών οργάνων, ώστε να αυτά να αποτελέσουν δυναμικό παράγοντα μεγέθυνσης και ανάπτυξης, και για τη σημαντική βελτίωση της αποτελεσματικότητας των κρατικών υπηρεσιών δεδομένου ότι επηρεάζουν τη καθημερινή ζωή των ανθρώπων. Στο πλαίσιο αυτό, η συνεργασία στηρίζει τη μεταρρύθμιση, τον εξορθολογισμό και τον εκσυγχρονισμό του δημόσιου τομέα. Ειδικότερα, η συνεργασία εστιάζεται στα εξής:

α) μεταρρύθμιση και εκσυγχρονισμός των δημοσίων υπηρεσιών,

β) νομικές και δικαστικές μεταρρυθμίσεις και εκσυγχρονισμός των συστημάτων δικαιοσύνης,

γ) βελτίωση και ενίσχυση της διαχείρισης των δημοσίων οικονομικών,

δ) επίσπευση των μεταρρυθμίσεων στον τραπεζικό και χρηματοπιστωτικό τομέα,

ε) βελτίωση της διαχείρισης της κρατικής περιουσίας και μεταρρύθμιση της διαδικασίας των συμβάσεων κρατικών προμηθειών, και

στ) πολιτική, διοικητική, οικονομική και χρηματοδοτική αποκέντρωση.

4. Η συνεργασία συμβάλλει επιπλέον στην αποκατάσταση ή/και ενίσχυση σημαντικής ικανότητας του δημόσιου τομέα και τη στήριξη των θεσμών που είναι αναγκαίοι για την ελεύθερη οικονομία· ειδικότερα παρέχεται στήριξη:

α) για την ανάπτυξη νομικών και κανονιστικών ικανοτήτων που απαιτούνται για την εύρυθμη λειτουργία της ελεύθερης οικονομίας, συμπεριλαμβανομένης της πολιτικής ανταγωνισμού και της πολιτικής καταναλωτών,

β) για τη βελτίωση της ικανότητας ανάλυσης, σχεδιασμού, διατύπωσης και εφαρμογής πολιτικών, ειδικότερα στον οικονομικό, κοινωνικό, περιβαλλοντικό, ερευνητικό, επιστημονικό και τεχνολογικό χώρο καθώς και στο χώρο της καινοτομίας,

γ) για τον εκσυγχρονισμό, την ενίσχυση και τη μεταρρύθμιση των χρηματοπιστωτικών και νομισματικών οργάνων και για τη βελτίωση των διαδικασιών,

δ) για τη δημιουργία ικανοτήτων σε τοπικό επίπεδο και κοινοτικό επίπεδο, που είναι αναγκαίες για την εφαρμογή αποκεντρωτικής πολιτικής, και για την αύξηση της συμμετοχής του πληθυσμού στην αναπτυξιακή διαδικασία, και

ε) για την ανάπτυξη ικανοτήτων σε άλλους σημαντικούς τομείς όπως:

i) διεθνείς διαπραγματεύσεις, και

ii) διαχείριση και συντονισμός της εξωτερικής βοήθειας.

5. Η συνεργασία καλύπτει όλους τους χώρους και τομείς συνεργασίας ώστε να ενθαρρυνθεί η δράση μη κρατικών φορέων και η ανάπτυξη των ικανοτήτων τους, επιπλέον δε, για να ενισχυθούν οι δομές πληροφόρησης, διαλόγου και διαβούλευσης μεταξύ αυτών και των εθνικών αρχών, καθώς και σε περιφερειακό επίπεδο.

TΙΤΛΟΣ ΙΙ

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1

Στόχοι και αρχές

Άρθρο 34

Στόχοι

1. Η οικονομική και εμπορική συνεργασία αποσκοπεί στην ενίσχυση της ομαλής και βαθμιαίας ενσωμάτωσης των κρατών ΑΚΕ στην παγκόσμια οικονομία, λαμβάνοντας δεόντως υπόψη τις πολιτικές επιλογές και τις προτεραιότητές τους σε ότι αφορά την ανάπτυξη, έτσι ώστε να προωθείται η αειφόρος ανάπτυξη και η εξάλειψη της ένδειας στις χώρες ΑΚΕ.

2. Απώτερος στόχος της οικονομικής και εμπορικής συνεργασίας είναι να αποκτήσουν τα κράτη ΑΚΕ την ικανότητα να συμμετέχουν πλήρως στις διεθνείς συναλλαγές. Στο πλαίσιο αυτό, λαμβάνεται ιδιαίτερα υπόψη το γεγονός ότι είναι αναγκαία η δραστήρια συμμετοχή των κρατών ΑΚΕ στις πολυμερείς εμπορικές διαπραγματεύσεις. Λαμβάνοντας υπόψη το σημερινό επίπεδο ανάπτυξης των χωρών ΑΚΕ, η οικονομική και εμπορική συνεργασία πρέπει να διευκολύνει τα κράτη ΑΚΕ να ανταποκριθούν στις προκλήσεις της παγκοσμιοποίησης και να προσαρμοστούν προοδευτικά στις νέες συνθήκες του διεθνούς εμπορίου, διευκολύνοντας με τον τρόπο αυτό τη μετάβασή τους στην ελεύθερη παγκόσμια οικονομία.

3. Προς το σκοπό αυτό, η οικονομική και εμπορική συνεργασία αποσκοπεί στην ενίσχυση της ικανότητας των χωρών ΑΚΕ να παράγουν, να προσφέρουν και να εμπορεύονται καθώς και της ικανότητάς τους να προσελκύουν επενδύσεις. Επιπλέον, αποσκοπεί στη δημιουργία νέας συναλλακτικής δυναμικής μεταξύ των μερών, στην ενίσχυση των εμπορικών και επενδυτικών πολιτικών των χωρών ΑΚΕ και στη βελτίωση της ικανότητάς τους να χειρίζονται κάθε ζήτημα που συνδέεται με το εμπόριο.

4. Η οικονομική και εμπορική συνεργασία υλοποιείται σε πλήρη συμφωνία με τις διατάξεις του ΠΟΕ, συμπεριλαμβανομένης της ειδικής και διαφοροποιημένης μεταχείρισης, λαμβάνοντας υπόψη τα αμοιβαία συμφέροντα των μερών και το επίπεδο ανάπτυξής τους.

Άρθρο 35

Αρχές

1. Η οικονομική και εμπορική συνεργασία βασίζεται σε πραγματική, ισχυρή και στρατηγική εταιρική σχέση. Επιπλέον βασίζεται σε σφαιρική προσέγγιση, η οποία με τη σειρά της βασίζεται στα ισχυρά σημεία και αποτελέσματα των προηγουμένων συμβάσεων ΑΚΕ-ΕΚ, χρησιμοποιώντας όλα τα διαθέσιμα μέσα για την επίτευξη των στόχων που ορίζονται ανωτέρω και λαμβάνοντας υπόψη τους περιορισμούς όσον αφορά την προσφορά και τη ζήτηση. Στο πλαίσιο αυτό, ιδιαίτερη προσοχή δίδεται στα μέτρα για την ανάπτυξη των συναλλαγών, ως μέσου ενίσχυσης της ανταγωνιστικότητας των κρατών ΑΚΕ. Συνεπώς, δέουσα σημασία αποδίδεται στην ανάπτυξη των συναλλαγών στο πλαίσιο των αναπτυξιακών στρατηγικών των κρατών ΑΚΕ, που επωφελούνται Κοινοτικής στήριξης.

2. Η οικονομική και εμπορική συνεργασία βασίζεται στις πρωτοβουλίες περιφερειακής ολοκλήρωσης των κρατών ΑΚΕ, λαμβάνοντας υπόψη ότι η περιφερειακή ολοκλήρωση αποτελεί κύριο μέσο για την ενσωμάτωση των χωρών ΑΚΕ στην παγκόσμια οικονομία.

3. Η οικονομική και εμπορική συνεργασία λαμβάνει υπόψη τις διαφορετικές ανάγκες και επίπεδα ανάπτυξης των χωρών ΑΚΕ και των περιφερειών τους. Στο πλαίσιο αυτό, τα μέρη επιβεβαιώνουν την προσήλωσή τους στην διασφάλιση ειδικής και διαφοροποιημένης μεταχείρισης για όλες τις χώρες ΑΚΕ και τη διατήρηση ειδικής μεταχείρισης για τις λιγότερο ανεπτυγμένες χώρες ΑΚΕ, λαμβάνοντας υπόψη την ευαισθησία των μικρών, μεσόγειων και νησιωτικών χωρών.

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2

Νέες εμπορικές συμφωνίες

Άρθρο 36

Λεπτομέρειες ρύθμισης

1. Λαμβάνοντας υπόψη τους στόχους και αρχές που εκτίθενται ανωτέρω, τα μέρη συμφωνούν να συνάψουν νέες εμπορικές συμφωνίες, που συμβιβάζονται με τους κανόνες του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου (ΠΟΕ), καταργώντας προοδευτικά τα εμπόδια στις μεταξύ τους συναλλαγές και ενισχύοντας τη συνεργασία σε κάθε χώρο που έχει σχέση με το εμπόριο.

2. Τα μέρη συμφωνούν ότι οι νέες εμπορικές συμφωνίες εισάγονται βαθμιαία, επομένως αναγνωρίζουν ότι απαιτείται προπαρασκευαστική περίοδος.

3. Για να διευκολυνθεί η μετάβαση στις νέες εμπορικές συμφωνίες, οι μη αμοιβαίες εμπορικές προτιμήσεις που ισχύουν δυνάμει της τέταρτης Σύμβασης ΑΚΕ-ΕΚ, διατηρούνται κατά την προπαρασκευαστική περίοδο για όλες τις χώρες ΑΚΕ, υπό τις προϋποθέσεις που ορίζονται στο παράρτημα V της παρούσας συμφωνίας.

4. Στο πλαίσιο αυτό, τα μέρη επιβεβαιώνουν τη σημασία των πρωτοκόλλων για τα βασικά προϊόντα, που επισυνάπτονται στο παράρτημα V της παρούσας συμφωνίας. Συμφωνούν ότι είναι αναγκαία η αναθεώρησή τους στο πλαίσιο των νέων εμπορικών συμφωνιών, ιδίως όσον αφορά τη συμβατότητά τους με τους κανόνες του ΠΟΕ, για να διασφαλισθούν τα απορρέοντα πλεονεκτήματα, λαμβάνοντας υπόψη το ειδικό νομικό καθεστώς του πρωτοκόλλου για τη ζάχαρη.

Άρθρο 37

Διαδικασίες

1. Οι διαπραγματεύσεις για τις συμφωνίες οικονομικής εταιρικής σχέσης πραγματοποιούνται κατά την προπαρασκευαστική περίοδο, η οποία λήγει το αργότερο στις 31 Δεκεμβρίου 2007. Οι επίσημες διαπραγματεύσεις για τις νέες εμπορικές συμφωνίες αρχίζουν τον Σεπτέμβριο 2002 και οι νέες εμπορικές συμφωνίες θα τεθούν σε ισχύ μέχρι την 1η Ιανουαρίου 2008, εκτός εάν τα μέρη συμφωνήσουν προηγούμενες ημερομηνίες.

2. Λαμβάνονται όλα τα αναγκαία μέτρα για να διασφαλιστεί η ολοκλήρωση των διαπραγματεύσεων εντός της προπαρασκευαστικής περιόδου. Προς το σκοπό αυτό, οι αρχικές προετοιμασίες των διαπραγματεύσεων θα πραγματοποιηθούν στο διάστημα της περιόδου που προηγείται της έναρξης των επίσημων διαπραγματεύσεων των νέων εμπορικών συμφωνιών.

3. Η προπαρασκευαστική περίοδος θα αξιοποιηθεί επίσης για την ανάπτυξη ικανοτήτων του δημόσιου και ιδιωτικού τομέα στις χώρες ΑΚΕ, συμπεριλαμβανομένων των μέτρων για την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας, των περιφερειακών οργανώσεων και για τη στήριξη των πρωτοβουλιών περιφερειακής εμπορικής ολοκλήρωσης, παρέχοντας κατά περίπτωση βοήθεια για τη δημοσιονομική προσαρμογή και τη φορολογική μεταρρύθμιση, καθώς και για τον εκσυγχρονισμό και την ανάπτυξη των υποδομών, και για την προώθηση των επενδύσεων.

4. Τα μέρη επανεξετάζουν τακτικά την πρόοδο των προετοιμασιών και διαπραγματεύσεων και, το 2006, θα προβούν σε επίσημη και σφαιρική επανεξέταση των συμφωνιών που προβλέπονται για όλες τις χώρες, για να βεβαιωθεί ότι δεν απαιτείται περαιτέρω χρόνος για τις προετοιμασίες ή τις διαπραγματεύσεις.

5. Διαπραγματεύσεις για τη σύναψη συμφωνιών οικονομικής εταιρικής σχέσης θα αναληφθούν με τις χώρες ΑΚΕ οι οποίες κρίνουν ότι είναι έτοιμες προς το σκοπό αυτό, στο επίπεδο που αυτές κρίνουν κατάλληλο και βάσει των διαδικασιών που συμφωνεί η ομάδα ΑΚΕ, λαμβάνοντας υπόψη τη διαδικασία περιφερειακής ολοκλήρωσης μεταξύ των ΑΚΕ.

6. Το 2004, η Κοινότητα θα εκτιμήσει την κατάσταση που επικρατεί στις χώρες εκτός των λιγότερο ανεπτυγμένων χωρών, οι οποίες, μετά από διαβουλεύσεις με την Κοινότητα, αποφασίζουν ότι δεν είναι σε θέση να συνάψουν συμφωνίες οικονομικής εταιρικής σχέσης, και θα εξετάσει κάθε εναλλακτική δυνατότητα, για να παράσχει στις χώρες αυτές ένα νέο εμπορικό πλαίσιο, ισοδύναμο με την υπάρχουσα κατάσταση και σύμφωνο με τους κανόνες του ΠΟΕ.

7. Οι διαπραγματεύσεις για τη σύναψη συμφωνιών οικονομικής εταιρικής σχέσης αποσκοπούν κυρίως στην καθιέρωση χρονοδιαγράμματος για την προοδευτική κατάργηση των εμποδίων στις συναλλαγές μεταξύ των μερών, σύμφωνα με τους σχετικούς κανόνες του ΠΟΕ. Από πλευράς Κοινότητας, η ελευθέρωση των συναλλαγών βασίζεται στο κεκτημένο και αποσκοπεί στη βελτίωση της πρόσβασης των χωρών ΑΚΕ στην αγορά μέσω, μεταξύ άλλων, της επανεξέτασης των κανόνων προέλευσης. Στις διαπραγματεύσεις λαμβάνεται υπόψη το επίπεδο ανάπτυξης και ο κοινωνικοοικονομικός αντίκτυπος των εμπορικών μέτρων επί των χωρών ΑΚΕ, καθώς και η ικανότητά τους για τη διόρθωση και προσαρμογή των οικονομιών τους στη διαδικασία ελευθέρωσης. Κατά συνέπεια, οι διαπραγματεύσεις θα είναι κατά το δυνατό ευέλικτες όσον αφορά τον προσδιορισμό της διάρκειας επαρκούς μεταβατικής περιόδου, την τελική κάλυψη των προϊόντων, λαμβάνοντας υπόψη ευαίσθητους τομείς, και τον βαθμό ασυμμετρίας όσον αφορά το χρονοδιάγραμμα κατάργησης των δασμών, ενώ ταυτόχρονα θα συμφωνούν με τους ισχύοντες κανόνες του ΠΟΕ.

8. Τα μέρη συνεργάζονται στενά στα πλαίσια του ΠΟΕ για τη προώθηση του συμφωνηθέντος εμπορικού καθεστώτος, ιδίως όσον αφορά τον διαθέσιμο βαθμό ευελιξίας.

9. Το έτος 2000, η Κοινότητα θα ξεκινήσει διαδικασία η οποία, μέχρι το τέλος των πολυμερών εμπορικών διαπραγματεύσεων και το αργότερο το 2005, θα οδηγήσει στην αδασμολόγητη πρόσβαση για τα κυριότερα προϊόντα καταγωγής όλων των λιγότερο αναπτυγμένων χωρών, με βάση το επίπεδο των ισχυουσών εμπορικών διατάξεων της τέταρτης Σύμβασης ΑΚΕ-ΕΚ, και στο πλαίσιο της οποίας θα απλουστευθούν και επανεξεταστούν οι κανόνες καταγωγής, μεταξύ άλλων, οι διατάξεις σώρευσης, οι οποίες εφαρμόζονται στις εξαγωγές τους.

Άρθρο 38

Μεικτή Διυπουργική Επιτροπή Εμπορίου

1. Συνιστάται Μεικτή Διυπουργική Επιτροπή Εμπορίου ΑΚΕ-ΕΚ.

2. Η Διυπουργική Επιτροπή Εμπορίου δίδει ιδιαίτερη προσοχή στις τρέχουσες πολυμερείς εμπορικές διαπραγματεύσεις και εξετάζει την επίπτωση των ευρύτερων πρωτοβουλιών ελευθεροποίησης επί των συναλλαγών ΑΚΕ-ΕΚ και επί της ανάπτυξης των οικονομιών των ΑΚΕ. Προβαίνει στις αναγκαίες συστάσεις με σκοπό τη διατήρηση των πλεονεκτημάτων των εμπορικών συμφωνιών ΑΚΕ-ΕΚ.

3. Η Διυπουργική Επιτροπή Εμπορίου συνέρχεται τουλάχιστον μια φορά το χρόνο. Το Συμβούλιο των Υπουργών θεσπίζει τον εσωτερικό της κανονισμό. Αποτελείται από αντιπροσώπους των κρατών ΑΚΕ και της Κοινότητας.

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3

Συνεργασία στα διεθνή φόρα

Άρθρο 39

Γενικές διατάξεις

1. Τα μέρη υπογραμμίζουν τη σημασία που έχει η δραστήρια συμμετοχή τους στον Παγκόσμιο Οργανισμό Εμπορίου καθώς και σε άλλους σχετικούς διεθνείς οργανισμούς, καθιστάμενα μέλη των οργανισμών αυτών και παρακολουθώντας στενά το πρόγραμμα δράσης και τις δραστηριότήτες τους.

2. Συμφωνούν να συνεργαστούν στενά για τον προσδιορισμό και τη διεύρυνση των κοινών συμφερόντων τους στο πλαίσιο της διεθνούς οικονομικής και εμπορικής συνεργασίας, ιδίως στο πλαίσιο του ΠΟΕ, ιδίως μέσω της συμμετοχής τους στην κατάρτιση του προγράμματος δράσης και στη διεξαγωγή των μελλοντικών πολυμερών εμπορικών διαπραγματεύσεων. Στο πλαίσιο αυτό, ιδιαίτερη προσοχή δίδεται στην καλύτερη πρόσβαση στην κοινοτική και σε άλλες αγορές, των προϊόντων και υπηρεσιών καταγωγής των χωρών ΑΚΕ.

3. Επίσης συμφωνούν ότι είναι σημαντικό να υπάρχει ευελιξία στους κανόνες του ΠΟΕ, για να λαμβάνεται υπόψη το επίπεδο ανάπτυξης των ΑΚΕ καθώς και τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν κατά την εκπλήρωση των υποχρεώσεών τους. Περαιτέρω, συμφωνούν ότι υπάρχει ανάγκη τεχνικής βοήθειας, ώστε οι χώρες ΑΚΕ να είναι σε θέση να εκπληρώσουν τις δεσμεύσεις τους.

4. Η Κοινότητα συμφωνεί, βάσει των διατάξεων της παρούσας συμφωνίας, να βοηθήσει τα κράτη ΑΚΕ στις προσπάθειές τους να καταστούν ενεργά μέλη των εν λόγω οργανισμών, αναπτύσσοντας την αναγκαία ικανότητα διαπραγμάτευσης και αποτελεσματικής συμμετοχής στην εκπόνηση των συμφωνιών αυτών, καθώς και παρακολούθησης και εφαρμογής αυτών.

Άρθρο 40

Βασικά προϊόντα

1. Τα μέρη αναγνωρίζουν την ανάγκη να διασφαλιστεί η καλύτερη λειτουργία των διεθνών αγορών βασικών προϊόντων και να αυξηθεί η διαφάνειά τους.

2. Επιβεβαιώνουν τη βούλησή τους να επιταχύνουν τις διαβουλεύσεις μεταξύ τους στα διεθνή φόρα και οργανισμούς που χειρίζονται τα βασικά προϊόντα.

3. Προς το σκοπό αυτό, πραγματοποιείται ανταλλαγή απόψεων εφόσον το ζητήσει ένα μέρος:

- όσον αφορά τη λειτουργία των υφιστάμενων διεθνών συμφωνιών ή των ειδικευμένων διακυβερνητικών ομάδων εργασίας, με στόχο τη βελτίωσή τους και την αύξηση της αποτελεσματικότητάς τους, λαμβάνοντας υπ' όψη τις τάσεις της αγοράς,

- όταν προτείνεται η σύναψη ή ανανέωση διεθνούς συμφωνίας ή συνιστάται μια ειδικευμένη διακυβερνητική ομάδα εργασίας.

Αυτές οι ανταλλαγές απόψεων έχουν ως αντικείμενο τη συνεκτίμηση του συμφέροντος κάθε μέρους. Πραγματοποιούνται, εφόσον χρειάζεται, στο πλαίσιο της Διυπουργικής Επιτροπής Εμπορίου.

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4

Συναλλαγές στον τομέα των υπηρεσιών

Άρθρο 41

Γενικές διατάξεις

1. Τα μέρη υπογραμμίζουν την αυξανόμενη σημασία των υπηρεσιών στις διεθνείς συναλλαγές και τη σημαντική συμβολή τους στην οικονομική και κοινωνική ανάπτυξη.

2. Επιβεβαιώνουν τις δεσμεύσεις που έχουν αναλάβει στο πλαίσιο της Γενικής Συμφωνίας για τις συναλλαγές στον τομέα των υπηρεσιών (GATS), και υπογραμμίζουν την ανάγκη ειδικής και διαφοροποιημένης μεταχείρισης των φορέων παροχής υπηρεσιών από χώρες ΑΚΕ.

3. Στο πλαίσιο των διαπραγματεύσεων για την προοδευτική ελευθέρωση των συναλλαγών και υπηρεσιών, όπως προβλέπεται στο άρθρο XIX της GATS, η Κοινότητα αναλαμβάνει τη δέσμευση να εξετάσει ευμενώς τις προτεραιότητες των κρατών ΑΚΕ για τη βελτίωση του χρονοδιαγράμματος της ΕΚ, ώστε να καλύψει τα ειδικότερα συμφέροντά τους.

4. Τα μέρη συμφωνούν, περαιτέρω, να θέσουν ως στόχο, δυνάμει των συμφωνιών οικονομικής εταιρικής σχέσης και αφού αποκτήσουν πείρα κατά την εφαρμογή της μεταχείρισης του μάλλον ευνοούμενου κράτους δυνάμει της GATS, την διεύρυνση της εταιρικής τους σχέσης, ώστε να συμπεριλάβει την ελευθέρωση των συναλλαγών στον τομέα των υπηρεσιών, σύμφωνα με τις διατάξεις της GATS, και ιδίως αυτές που αφορούν τη συμμετοχή των αναπτυσσομένων χωρών στις συμφωνίες ελευθέρωσης.

5. Η Κοινότητα στηρίζει τις προσπάθειες που καταβάλλουν τα κράτη ΑΚΕ προς ενίσχυση της ικανότητας παροχής υπηρεσιών. Δίδεται ιδιαίτερη προσοχή για τις υπηρεσίες που συνδέονται με την εργασία, τον επιχειρηματικό τομέα, τη διανομή, τη χρηματοδότηση, τον τουρισμό, τα πολιτιστικά θέματα και τις οικοδομικές και τις συναφείς κατασκευαστικές υπηρεσίες, ώστε να ενισχυθεί η ανταγωνιστικότητά τους και έτσι να αυξηθεί η αξία και ο όγκος των συναλλαγών τους σε αγαθά και υπηρεσίες.

Άρθρο 42

Θαλάσσιες μεταφορές

1. Τα μέρη αναγνωρίζουν τη σημασία που έχουν οι οικονομικά αποδοτικές και αποτελεσματικές υπηρεσίες θαλάσσιων μεταφορών, μέσα σε ασφαλές και καθαρό θαλάσσιο περιβάλλον, ως κύριος τρόπος μεταφορών, που διευκολύνει τις διεθνείς συναλλαγές και συνεπώς, αποτελεί μία από τις δυνάμεις που υποκινούν την οικονομική ανάπτυξη και την ανάπτυξη των συναλλαγών.

2. Αναλαμβάνουν τη δέσμευση να προωθήσουν την ελευθέρωση των θαλασσίων μεταφορών και, προς το σκοπό αυτό, εφαρμόζουν αποτελεσματικά την αρχή της απεριόριστης πρόσβασης στην αγορά διεθνών θαλασσίων μεταφορών, χωρίς διακρίσεις και σε εμπορική βάση.

3. Έκαστο μέρος παρέχει, μεταξύ άλλων, μεταχείριση όχι λιγότερο ευνοϊκή από αυτήν που παρέχει στα δικά του πλοία, στα πλοία που εκμεταλλεύονται υπήκοοι ή εταιρείες του άλλου μέρους και στα πλοία που είναι νηολογημένα στην επικράτεια οποιουδήποτε μέρους, όσον αφορά την πρόσβαση στα λιμάνια, τη χρήση υποδομών και βοηθητικών θαλασσίων υπηρεσιών στα λιμάνια αυτά, καθώς και συναφή έξοδα και επιβαρύνσεις, τελωνειακές εγκαταστάσεις και τον προσδιορισμό θέσης πρόσδεσης και εγκαταστάσεων φόρτωσης και εκφόρτωσης.

4. Η Κοινότητα παρέχει στήριξη στις προσπάθειες που καταβάλλουν τα κράτη ΑΚΕ για την ανάπτυξη και την προώθηση οικονομικά αποτελεσματικών και αποδοτικών υπηρεσιών θαλασσίων μεταφορών στις χώρες ΑΚΕ, με στόχο τη μεγαλύτερη συμμετοχή των παραγόντων ΑΚΕ στις διεθνείς ναυτιλιακές υπηρεσίες.

Άρθρο 43

Τεχνολογίες Πληροφόρησης και Επικοινωνίας και Κοινωνία των Πληροφοριών

1. Τα μέρη αναγνωρίζουν το σημαντικό ρόλο των τεχνολογιών πληροφόρησης και επικοινωνίας και της δραστήριας συμμετοχής στην κοινωνία των πληροφοριών, ως προαπαιτούμενα για την επιτυχή ολοκλήρωση των χωρών ΑΚΕ στην παγκόσμια οικονομία.

2. Συνεπώς επιβεβαιώνουν τις αντίστοιχες δεσμεύσεις που έχουν αναλάβει στο πλαίσιο των ισχυουσών πολυμερών συμφωνιών, ιδίως στα πλαίσια του πρωτοκόλλου για τις βασικές τηλεπικοινωνίες που συνάπτεται στην GATS, και καλεί τις χώρες ΑΚΕ που δεν είναι μέλη, να προσχωρήσουν σε αυτές.

3. Επιπλέον συμφωνούν να συμμετέχουν πλήρως και δραστήρια σε κάθε μελλοντική διεθνή διαπραγμάτευση, η οποία δυνατόν να αναληφθεί στο χώρο αυτό.

4. Συνεπώς τα μέρη λαμβάνουν μέτρα τα οποία θα διευκολύνουν τους κατοίκους των χωρών ΑΚΕ να έχουν καλύτερη πρόσβαση τις τεχνολογίες πληροφορίας και επικοινωνίας, μέσω, μεταξύ άλλων, των εξής μέτρων:

- ανάπτυξη και ενθάρρυνση της χρήσης ανανεώσιμων πηγών ενέργειας με προσιτό κόστος,

- ανάπτυξη και εγκατάσταση εκτενέστερων ασύρματων δικτύων χαμηλού κόστους.

5. Τα μέρη συμφωνούν επιπλέον να επιταχύνουν τη διαδικασία μεταξύ τους στο χώρο των τεχνολογιών πληροφόρησης και επικοινωνίας και της κοινωνίας των πληροφοριών. Η συνεργασία αυτή προσανατολίζεται ειδικότερα στη μεγαλύτερη συμπληρωματικότητα και εναρμονισμό των επικοινωνιακών συστημάτων, σε εθνικό, περιφερειακό και διεθνές επίπεδο και στην προσαρμογή τους στις νέες τεχνολογίες.

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5

Τομείς που συνδέονται με τις συναλλαγές

Άρθρο 44

Γενικές διατάξεις

1. Τα μέρη αναγνωρίζουν την αυξανόμενη σημασία που έχουν νέοι τομείς που αφορούν τις συναλλαγές για τη διευκόλυνση της προοδευτικής ολοκλήρωσης των κρατών ΑΚΕ στην παγκόσμια οικονομία. Συνεπώς συμφωνούν να ενισχύσουν τη συνεργασία τους στους τομείς αυτούς, καθιερώνοντας πλήρη και συντονισμένη συμμετοχή στα σχετικά διεθνή φόρα και συμφωνίες.

2. Η Κοινότητα στηρίζει τις προσπάθειες που καταβάλλουν τα κράτη ΑΚΕ, σύμφωνα με τις διατάξεις της παρούσας συμφωνίας και τις στρατηγικές ανάπτυξης που συμφωνούνται μεταξύ των μερών, για να ενισχύσουν την ικανότητα χειρισμού σε όλους τους τομείς που είναι συναφείς με τις συναλλαγές, μεταξύ άλλων, εφόσον είναι αναγκαίο, βελτιώνοντας και στηρίζοντας το θεσμικό πλαίσιο.

Άρθρο 45

Πολιτική ανταγωνισμού

1. Τα μέρη συμφωνούν ότι η θέσπιση και η εφαρμογή υγιών και αποτελεσματικών πολιτικών και κανόνων ανταγωνισμού είναι ζωτικής σημασίας για τη βελτίωση και τη διασφάλιση ευνοϊκού επενδυτικού κλίματος, βιώσιμης διαδικασίας εκβιομηχάνισης και διαφάνειας όσον αφορά την πρόσβαση στις αγορές.

2. Για να διασφαλιστεί η εξάλειψη κάθε στρέβλωσης του υγιούς ανταγωνισμού και λαμβανομένων δεόντως υπόψη των διαφορετικών επιπέδων ανάπτυξης και οικονομικών αναγκών τους, τα κράτη ΑΚΕ αναλαμβάνουν να εφαρμόσουν εθνικούς ή περιφερειακούς κανόνες και πολιτικές που θα περιλαμβάνουν την εποπτεία και, υπό ορισμένες συνθήκες, την απαγόρευση της σύναψης συμφωνιών μεταξύ επιχειρήσεων, της λήψης αποφάσεων από ενώσεις επιχειρήσεων και συνδυασμένων πρακτικών μεταξύ επιχειρήσεων που έχουν ως στόχο ή ως αποτέλεσμα να παρεμποδίσουν, να περιορίσουν ή να νοθεύσουν τον ανταγωνισμό. Επιπλέον, τα μέρη συμφωνούν να απαγορεύουν την κατάχρηση, εκ μέρους μιας ή περισσοτέρων επιχειρήσεων, της δεσπόζουσας θέσης στην αγορά της Κοινότητας ή στην επικράτεια των κρατών ΑΚΕ.

3. Τα μέρη συμφωνούν επίσης να ενισχύσουν τη συνεργασία στον τομέα αυτό με στόχο τη χάραξη και τη στήριξη, από κοινού με τους αρμόδιους εθνικούς φορείς ανταγωνισμού, αποτελεσματικών πολιτικών ανταγωνισμού οι οποίες σταδιακά θα εξασφαλίζουν την αποτελεσματική εφαρμογή των κανόνων του ανταγωνισμού τόσο από τις ιδιωτικές όσο και από τις κρατικές επιχειρήσεις. Η συνεργασία στον τομέα αυτό περιλαμβάνει, ειδικότερα, παροχή βοήθειας για τη δημιουργία κατάλληλου νομικού πλαισίου και τη διοικητική εφαρμογή του, αφού ληφθεί υπόψη η ιδιαίτερη κατάσταση των λιγότερο ανεπτυγμένων χωρών.

Άρθρο 46

Προστασία των δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας

1. Με την επιφύλαξη της θέσης που λαμβάνουν κατά τη διεξαγωγή πολυμερών διαπραγματεύσεων, τα μέρη αναγνωρίζουν ότι είναι αναγκαίο να διασφαλιστεί ένα επαρκές και αποτελεσματικό επίπεδο προστασίας των δικαιωμάτων πνευματικής, βιομηχανικής και εμπορικής ιδιοκτησίας, καθώς και άλλων δικαιωμάτων που καλύπτονται από τη συμφωνία TRIPS, συμπεριλαμβανομένης της προστασίας των γεωγραφικών ενδείξεων, σε εναρμόνιση με τις διεθνείς προδιαγραφές, ώστε να περιοριστούν οι στρεβλώσεις και τα προσκόμματα στις διμερείς συναλλαγές.

2. Στο πλαίσιο αυτό, υπογραμμίζουν τη σημασία της προσχώρησης στη συμφωνία για τα δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας στον τομέα του εμπορίου (συμφωνία TRIPS) της συμφωνίας του ΠΟΕ και στη σύμβαση για τη βιοποικιλότητα (CBD).

3. Συμφωνούν επίσης για την ανάγκη προσχώρησης σε όλες τις σχετικές διεθνείς συμβάσεις για την πνευματική, βιομηχανική και εμπορική ιδιοκτησία όπως αναφέρεται στο μέρος Ι της συμφωνίας TRIPS, σύμφωνα με το αναπτυξιακό τους επίπεδο.

4. Η Κοινότητα, τα κράτη μέλη της και τα κράτη ΑΚΕ δύνανται να εξετάζουν το ενδεχόμενο σύναψης συμφωνιών με αντικείμενο την προστασία των εμπορικών σημάτων και των γεωγραφικών ενδείξεων για προϊόντα που παρουσιάζουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον για ένα από τα μέρη.

5. Για τους σκοπούς της παρούσας συμφωνίας, τα δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας καλύπτουν, αφενός, τα δικαιώματα του δημιουργού, περιλαμβανομένων των δικαιωμάτων για προγράμματα υπολογιστών και των συγγενών δικαιωμάτων, όπως τα καλλιτεχνικά σχέδια, και, αφετέρου, τα δικαιώματα βιομηχανικής ιδιοκτησίας στα οποία συγκαταλέγονται τα μοντέλα χρήσεων, τα διπλώματα ευρεσιτεχνίας, μεταξύ άλλων για τις βιοτεχνολογικές εφευρέσεις και τις ποικιλίες φυτών ή άλλα αποτελεσματικά συστήματα sui generis, τα βιομηχανικά σχέδια, οι γεωγραφικές ενδείξεις συμπεριλαμβανομένων των ονομασιών προέλευσης, τα εμπορικά σήματα για αγαθά και υπηρεσίες, οι τοπογραφίες ολοκληρωμένων κυκλωμάτων καθώς και η νομική προστασία των βάσεων δεδομένων και η προστασία από τον αθέμιτο ανταγωνισμό που αναφέρεται στο άρθρο 10α της Σύμβασης των Παρισίων για την προστασία της βιομηχανικής ιδιοκτησίας και των εμπιστευτικών πληροφοριών για την τεχνογνωσία που δεν δημοσιοποιούνται.

6. Τα μέρη συμφωνούν επιπλέον να ενισχύσουν τη συνεργασία τους στο συγκεκριμένο τομέα. Κατόπιν αιτήσεως και υπό αμοιβαία συμφωνηθέντες όρους, η συνεργασία επεκτείνεται, μεταξύ άλλων, στους ακόλουθους τομείς: προετοιμασία νόμων και κανονισμών με στόχο την προστασία και την τήρηση των δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας, την αποτροπή της κατάχρησης αυτών των δικαιωμάτων από τους κατόχους τους και της παραβίασής τους από τους ανταγωνιστές, τη σύσταση και την ενίσχυση των αρμόδιων εθνικών και περιφερειακών γραφείων και άλλων υπηρεσιών, συμπεριλαμβανομένης της στήριξης περιφερειακών οργανισμών προστασίας της πνευματικής ιδιοκτησίας, επιφορτισμένων με την εφαρμογή και την προστασία των δικαιωμάτων καθώς και με την κατάρτιση του προσωπικού.

Άρθρο 47

Τυποποίηση και πιστοποίηση

1. Τα μέρη συμφωνούν να συνεργάζονται στενότερα στους τομείς της τυποποίησης, της πιστοποίησης και της διασφάλισης της ποιότητας προκειμένου να αρθούν τα περιττά τεχνικά εμπόδια και να περιοριστούν οι διαφορές των μερών σε αυτούς τους τομείς, με στόχο τη διευκόλυνση των συναλλαγών.

Στο πλαίσιο αυτό, επιβεβαιώνουν τη δέσμευση που έχουν αναλάβει βάσει της συμφωνίας για τα τεχνικά εμπόδια στο εμπόριο (Συμφωνία ΤΕΕ), συνημμένη στη συμφωνία του ΠΟΕ.

2. Η συνεργασία στον τομέα της τυποποίησης και της πιστοποίησης στοχεύει στην προώθηση συμβατών συστημάτων μεταξύ των μερών και συνίσταται ειδικότερα:

- σε μέτρα, ευθυγραμμισμένα με τη συμφωνία ΤΕΕ, με στόχο την ενθάρρυνση της ευρύτερης χρήσης των διεθνών τεχνικών κανονισμών, των προτύπων και των διαδικασιών διαπίστωσης της συμμόρφωσης, συμπεριλαμβανομένων ειδικών τομεακών μέτρων, κατ' αναλογία του επιπέδου οικονομικής ανάπτυξης των κρατών ΑΚΕ,

- σε συνεργασία στον τομέα του ελέγχου και της διασφάλισης της ποιότητας σε επιλεγμένους τομείς που παρουσιάζουν ενδιαφέρον για τα κράτη ΑΚΕ,

- στη στήριξη πρωτοβουλιών των κρατών ΑΚΕ για την ανάπτυξη ικανοτήτων στους τομείς της διαπίστωσης της συμμόρφωσης, της μετρολογίας και της τυποποίησης,

- στην ανάπτυξη λειτουργικών δεσμών μεταξύ των οργάνων της Κοινότητας και των κρατών ΑΚΕ στον τομέα της τυποποίησης, της διαπίστωσης της συμμόρφωσης και της πιστοποίησης.

3. Τα μέρη αναλαμβάνουν να εξετάσουν, σε εύθετο χρόνο, το ενδεχόμενο διαπραγμάτευσης συμφωνιών για την αμοιβαία αναγνώριση σε τομείς αμοιβαίου οικονομικού ενδιαφέροντος.

Άρθρο 48

Υγειονομικά και φυτοϋγειονομικά μέτρα

1. Τα μέρη αναγνωρίζουν το δικαίωμα κάθε μέρους να θεσπίζει ή να εφαρμόζει υγειονομικά και φυτοϋγειονομικά μέτρα που είναι αναγκαία για την προστασία της ζωής και της υγείας των ανθρώπων, των φυτών και των ζώων, με την προϋπόθεση ότι τα μέτρα αυτά δεν συνιστούν μέσο αυθαίρετων διακρίσεων ούτε συγκεκαλυμμένο περιορισμό του εμπορίου, εν γένει. Για το σκοπό αυτό, επαναβεβαιώνουν τη δέσμευση που ανέλαβαν στο πλαίσιο της συμφωνίας για την εφαρμογή των υγειονομικών και φυτοϋγειονομικών μέτρων (συμφωνία SPS), συνημμένη στη συμφωνία του ΠΟΕ, λαμβάνοντας υπόψη το αντίστοιχο επίπεδο ανάπτυξής τους.

2. Δεσμεύονται, επιπλέον, να ενισχύσουν το συντονισμό, τη διαβούλευση και την πληροφόρηση σε σχέση με την ανακοίνωση και την εφαρμογή των προτεινόμενων υγειονομικών και φυτοϋγειονομικών μέτρων, βάσει της συμφωνίας SPS, στις περιπτώσεις που τα μέτρα αυτά δύνανται να θίξουν τα συμφέροντα οιουδήποτε μέρους. Συμφωνούν επίσης να διεξάγεται εκ των προτέρων διαβούλευση και συντονισμός στο πλαίσιο του Codex Alimentarius, του Διεθνούς Γραφείου Επιζωοτίας και της διεθνούς σύμβασης για την προστασία των φυτών, με σκοπό την προώθηση των κοινών συμφερόντων τους.

3. Τα μέρη συμφωνούν να ενισχύσουν τη συνεργασία τους ώστε να αυξήσουν την ικανότητα του δημόσιου και του ιδιωτικού τομέα των κρατών ΑΚΕ στον συγκεκριμένο τομέα.

Άρθρο 49

Εμπόριο και περιβάλλον

1. Τα μέρη επαναβεβαιώνουν τη δέσμευσή τους να προαγάγουν την ανάπτυξη του διεθνούς εμπορίου με τέτοιον τρόπο ώστε να διασφαλίζεται η βιώσιμη και υγιής διαχείριση του περιβάλλοντος, σύμφωνα με τις διεθνείς συμβάσεις και δεσμεύσεις στον τομέα αυτό λαμβάνοντας δεόντως υπόψη τα αντίστοιχα επίπεδα ανάπτυξής τους. Συμφωνούν ότι κατά τον σχεδιασμό και την υλοποίηση των περιβαλλοντικών μέτρων πρέπει να λαμβάνονται υπόψη οι ιδιαίτερες απαιτήσεις και ανάγκες των κρατών ΑΚΕ.

2. Τα μέρη συμφωνούν, υπό το πνεύμα των αρχών του Ρίο και με σκοπό την αμοιβαία υποστήριξη του εμπορίου και του περιβάλλοντος, να προωθήσουν τη συνεργασία τους στον τομέα αυτό. Η συνεργασία στοχεύει ειδικότερα στη χάραξη συνεκτικών εθνικών, περιφερειακών και διεθνών πολιτικών, στην ενίσχυση των ποιοτικών ελέγχων των αγαθών και των υπηρεσιών που σχετίζονται με το περιβάλλον και στη βελτίωση παραγωγικών μεθόδων φιλικών προς το περιβάλλον σε σχετικούς τομείς.

Άρθρο 50

Εμπόριο και κανόνες εργασίας

1. Τα μέρη επαναβεβαιώνουν τη δέσμευσή τους έναντι των διεθνώς αναγνωρισμένων θεμελιωδών κανόνων εργασίας όπως αυτοί ορίζονται στις σχετικές συμβάσεις της Διεθνούς Οργάνωσης Εργασίας (ΔΟΕ), και ιδίως όσον αφορά την ελευθερία του συνεταιρίζεσθαι και το δικαίωμα της συλλογικής διαπραγμάτευσης, την κατάργηση της καταναγκαστικής εργασίας, την εξάλειψη των χειρότερων μορφών παιδικής εργασίας και τη μη εφαρμογή διακρίσεων στον τομέα της απασχόλησης.

2. Συμφωνούν να προωθήσουν τη συνεργασία στον τομέα αυτό και ειδικότερα στα ακόλουθα σημεία:

- ανταλλαγή πληροφοριών σχετικά με την οικεία νομοθεσία και τις ρυθμίσεις που διέπουν την εργασία·

- εκπόνηση εθνικού εργατικού δικαίου και ενίσχυση της υφιστάμενης νομοθεσίας·

- εκπαιδευτικά προγράμματα και προγράμματα αύξησης της συνειδητοποίησης·

- ενίσχυση της εφαρμογής του εθνικού δικαίου και των ρυθμίσεων που διέπουν την εργασία.

3. Τα μέρη συμφωνούν ότι οι κανόνες εργασίας δεν πρέπει να χρησιμοποιούνται για σκοπούς εμπορικού προστατευτισμού.

Άρθρο 51

Πολιτική καταναλωτών και προστασία της υγείας των καταναλωτών

1. Τα μέρη συμφωνούν να επιταχύνουν τη συνεργασία τους στον τομέα της πολιτικής καταναλωτών και της προστασίας της υγείας των καταναλωτών, με πλήρη σεβασμό της εθνικής νομοθεσίας για αποφυγή των εμπορικών φραγμών.

2. Η συνεργασία στοχεύει, ειδικότερα, στη βελτίωση της θεσμικής και τεχνικής ικανότητας στον εν λόγω τομέα, με τη δημιουργία συστημάτων ταχείας προειδοποίησης και αμοιβαίας ενημέρωσης για τα επικίνδυνα προϊόντα, την ανταλλαγή πληροφοριών και εμπειριών σχετικά με την καθιέρωση και τη λειτουργία μηχανισμού για την επιτήρηση των προϊόντων μετά την απομάκρυνσή τους από την αγορά και την ασφάλεια των προϊόντων, με τη βελτίωση των πληροφοριών που παρέχονται στους καταναλωτές για τις τιμές και τα χαρακτηριστικά των προσφερόμενων προϊόντων και υπηρεσιών, με την ενθάρρυνση της ανάπτυξης ανεξάρτητων ενώσεων καταναλωτών και των επαφών μεταξύ εκπροσώπων των ενώσεων καταναλωτών, με τη βελτίωση της συμβατότητας των πολιτικών και των συστημάτων για τους καταναλωτές, τη γνωστοποίηση της εφαρμογής νέας νομοθεσίας και την προώθηση της συνεργασίας κατά τη διερεύνηση ζημιογόνων ή αθέμιτων επιχειρηματικών πρακτικών και με την επιβολή, κατά τις συναλλαγές μεταξύ των μερών, απαγορεύσεων στις εξαγωγές αγαθών και υπηρεσιών των οποίων η εμπορία έχει απαγορευτεί στην χώρα παραγωγής τους.

Άρθρο 52

Ρήτρα φορολογικής απαλλαγής

1. Με την επιφύλαξη των διατάξεων του άρθρου 31 του παραρτήματος ΙV, το καθεστώς του μάλλον ευνοουμένου κράτους που παραχωρείται σύμφωνα με τις διατάξεις της παρούσας συμφωνίας ή οποιασδήποτε άλλης ρύθμισης που έχει εγκριθεί βάσει της παρούσας συμφωνίας, δεν εφαρμόζεται στα φορολογικά πλεονεκτήματα που παρέχουν ή ενδέχεται να παράσχουν τα μέρη στο μέλλον, κατ' εφαρμογή συμφωνιών για την αποφυγή της διπλής φορολόγησης, άλλων φορολογικών ρυθμίσεων ή εσωτερικής φορολογικής νομοθεσίας.

2. Καμιά διάταξη της παρούσας συμφωνίας, ή οποιασδήποτε άλλης ρύθμισης που έχει εγκριθεί βάσει της παρούσας συμφωνίας, δεν μπορεί να ερμηνευτεί κατά την έννοια ότι εμποδίζει τη θέσπιση ή την εφαρμογή μέτρων που στοχεύουν στην πρόληψη της φοροαποφυγής ή της φοροδιαφυγής, κατ' εφαρμογή φορολογικών διατάξεων που περιέχονται σε συμφωνίες για την αποφυγή της διπλής φορολόγησης, σε άλλες φορολογικές ρυθμίσεις ή στην εθνική φορολογική νομοθεσία.

3. Καμιά διάταξη της παρούσας συμφωνίας ή οποιασδήποτε άλλης ρύθμισης που έχει εγκριθεί βάσει της παρούσας συμφωνίας δεν μπορεί να ερμηνευτεί κατά την έννοια ότι εμποδίζει τα μέρη, κατά την εφαρμογή των σχετικών διατάξεων των φορολογικών τους νομοθεσιών, να διαχωρίζουν τους φορολογουμένους που δεν βρίσκονται στην ίδια κατάσταση, ειδικότερα όσον αφορά τον τόπο διαμονής τους ή τον τόπο όπου επενδύουν τα κεφάλαιά τους.

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6

Συνεργασία σε άλλους τομείς

Άρθρο 53

Συμφωνίες αλιείας

1. Τα μέρη δηλώνουν ότι είναι πρόθυμα να διαπραγματευθούν συμφωνίες αλιείας με στόχο να εξασφαλίσουν βιώσιμες και αμοιβαία ικανοποιητικές συνθήκες για τις αλιευτικές δραστηριότητες στα κράτη ΑΚΕ.

2. Κατά τη σύναψη ή την εφαρμογή τέτοιων συμφωνιών, τα κράτη ΑΚΕ δεν εφαρμόζουν διακρίσεις έναντι της Κοινότητας ή των κρατών μελών της, με την επιφύλαξη των ειδικών ρυθμίσεων που ισχύουν μεταξύ των αναπτυσσόμενων χωρών της ίδιας γεωγραφικής περιοχής, συμπεριλαμβανομένων των αμοιβαίων συμφωνιών αλιείας, ούτε η Κοινότητα εφαρμόζει διακρίσεις έναντι των κρατών ΑΚΕ.

Άρθρο 54

Επισιτιστική ασφάλεια

1. Σε ό,τι αφορά τα διαθέσιμα γεωργικά προϊόντα, η Κοινότητα δεσμεύεται να εξασφαλίζει ότι οι επιστροφές κατά την εξαγωγή καθορίζονται ακόμη περισσότερο εκ των προτέρων για όλα τα κράτη ΑΚΕ, όσον αφορά μία σειρά προϊόντων που προσδιορίζεται ανάλογα με τις επισιτιστικές ανάγκες που διατυπώνουν τα ίδια τα κράτη.

2. Ο προκαθορισμός αυτός είναι ετήσιας διάρκειας και εφαρμόζεται κάθε χρόνο καθ' όλη τη διάρκεια ισχύος της παρούσας συμφωνίας, υπό τον όρο ότι το επίπεδο της επιστροφής καθορίζεται σύμφωνα με τις μεθόδους που συνήθως ακολουθεί η Επιτροπή.

3. Ειδικές συμφωνίες είναι δυνατό να συνάπτονται με όσα κράτη ΑΚΕ το ζητούν, στο πλαίσιο της πολιτικής τους για την επισιτιστική ασφάλεια.

4. Οι ειδικές συμφωνίες που αναφέρονται στην παράγραφο 3 δεν πρέπει να θέτουν σε κίνδυνο την παραγωγή και τα εμπορικά ρεύματα στις περιφέρειες ΑΚΕ.

ΜΕΡΟΣ 4

ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΗ ΤΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ

ΤΙΤΛΟΣ Ι

ΓΕΝΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1

Στόχοι, αρχές, κατευθυντήριες γραμμές και επιλεξιμότητα

Άρθρο 55

Στόχοι

Στόχος της συνεργασίας για τη χρηματοδότηση της ανάπτυξης είναι, μέσω της χορήγησης επαρκών χρηματοδοτικών μέσων και της κατάλληλης τεχνικής βοήθειας, να στηριχθούν και να προωθηθούν οι προσπάθειες των κρατών ΑΚΕ να επιτύχουν τους στόχους της παρούσας συμφωνίας με βάση το αμοιβαίο συμφέρον και υπό πνεύμα αλληλεξάρτησης.

Άρθρο 56

Αρχές

1. Η συνεργασία για τη χρηματοδότηση της ανάπτυξης εφαρμόζεται με βάση και σε συμφωνία με τους αναπτυξιακούς στόχους, τις στρατηγικές και τις προτεραιότητες που καθορίζουν τα κράτη ΑΚΕ, τόσο σε εθνικό όσο και περιφερειακό επίπεδο. Λαμβάνονται δεόντως υπόψη τα αντίστοιχα γεωγραφικά, κοινωνικά και πολιτιστικά χαρακτηριστικά τους καθώς και οι ιδιαίτερες δυνατότητές τους. Επιπλέον, η συνεργασία:

α) προωθεί την τοπική ιδιοκτησία σε όλα τα επίπεδα της αναπτυξιακής διαδικασίας·

β) αντικατοπτρίζει μία εταιρική σχέση βασιζόμενη σε αμοιβαία δικαιώματα και υποχρεώσεις·

γ) υπογραμμίζει τη σημασία της προβλεψιμότητας και της ασφάλειας της εισροής πόρων οι οποίοι χορηγούνται υπό πολύ ευνοϊκούς όρους και σε συνεχή βάση·

δ) είναι ευέλικτη και προσαρμοσμένη στην κατάσταση κάθε κράτους ΑΚΕ, καθώς και στην ιδιαίτερη φύση του συγκεκριμένου σχεδίου ή προγράμματος· και

ε) εξασφαλίζει αποτελεσματικότητα, συντονισμό και συνέπεια.

2. Η συνεργασία εξασφαλίζει ιδιαίτερη μεταχείριση για τα λιγότερο αναπτυγμένα κράτη ΑΚΕ και λαμβάνει δεόντως υπόψη την ευπάθεια των μεσόγειων και νησιωτικών κρατών ΑΚΕ. Επιπλέον, αντιμετωπίζονται οι ιδιαίτερες ανάγκες των χωρών που εξέρχονται από συρράξεις.

Άρθρο 57

Κατευθυντήριες γραμμές

1. Οι χρηματοδοτούμενες στο πλαίσιο της παρούσας συμφωνίας παρεμβάσεις υλοποιούνται σε στενή συνεργασία των κρατών ΑΚΕ και της Κοινότητας και με τήρηση της αρχής της ισότητας μεταξύ εταίρων.

2. Τα κράτη ΑΚΕ είναι υπεύθυνα για:

α) τον καθορισμό των στόχων και των προτεραιοτήτων επί των οποίων βασίζονται τα ενδεικτικά προγράμματα·

β) την επιλογή έργων και προγραμμάτων·

γ) την προετοιμασία και παρουσίαση των φακέλων των έργων και των προγραμμάτων·

δ) την προετοιμασία, τη διαπραγμάτευση και τη σύναψη συμβάσεων·

ε) την υλοποίηση και τη διαχείριση έργων και προγραμμάτων· και

στ) τη διατήρηση των έργων και των προγραμμάτων.

3. Με την επιφύλαξη των προαναφερθεισών διατάξεων, οι επιλέξιμοι μη κρατικοί φορείς δύνανται επίσης να είναι υπεύθυνοι για την πρόταση και την υλοποίηση προγραμμάτων και έργων σε τομείς που τους αφορούν.

4. Τα κράτη ΑΚΕ και η Κοινότητα έχουν από κοινού την ευθύνη για:

α) τη χάραξη, στο πλαίσιο των κοινών οργάνων, των κατευθυντήριων γραμμών της συνεργασίας για τη χρηματοδότηση της ανάπτυξης·

β) την υιοθέτηση των ενδεικτικών προγραμμάτων·

γ) την εκτίμηση των προτεινόμενων έργων και προγραμμάτων·

δ) την επί ίσοις όροις συμμετοχή σε διαγωνισμούς και δημόσιες συμβάσεις·

ε) την παρακολούθηση και την αξιολόγηση των επιπτώσεων και των αποτελεσμάτων των έργων και των προγραμμάτων· και

στ) την εξασφάλιση της ορθής, ταχείας και αποτελεσματικής υλοποίησης των έργων και των προγραμμάτων.

5. Η Κοινότητα έχει την ευθύνη για τη λήψη των αποφάσεων χρηματοδότησης των έργων και των προγραμμάτων.

6. Εκτός αν προβλέπει διαφορετικά η παρούσα συμφωνία, κάθε απόφαση που πρέπει να εγκριθεί από ένα από τα μέρη εγκρίνεται ή θεωρείται ότι έχει εγκριθεί εντός 60 ημερών από την κοινοποίησή της από το άλλο μέρος.

Άρθρο 58

Επιλεξιμότητα για χρηματοδότηση

1. Δικαιούνται οικονομικής ενίσχυσης δυνάμει της παρούσας συμφωνίας οι ακόλουθοι φορείς ή οργανισμοί:

α) κράτη ΑΚΕ·

β) περιφερειακοί ή διακρατικοί φορείς στους οποίους συμμετέχουν ένα ή περισσότερα κράτη ΑΚΕ και οι οποίοι έχουν εξουσιοδοτηθεί από τα κράτη αυτά· και

γ) μικτοί οργανισμοί που έχουν συσταθεί από τα κράτη ΑΚΕ και την Κοινότητα για την επιδίωξη συγκεκριμένων στόχων.

2. Είναι επίσης, με τη σύμφωνη γνώμη του ή των ενδιαφερόμενων κρατών ΑΚΕ, επιλέξιμοι για χρηματοδοτική ενίσχυση:

α) δημόσιοι ή ημιδημόσιοι εθνικοί ή/και περιφερειακοί οργανισμοί, υπουργεία ή τοπικές αρχές των κρατών ΑΚΕ, και ιδίως τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα και οι αναπτυξιακές τράπεζες των κρατών αυτών·

β) εταιρείες, επιχειρήσεις και άλλοι ιδιωτικοί οργανισμοί και ιδιωτικοί φορείς των κρατών ΑΚΕ·

γ) επιχειρήσεις ενός κράτους μέλους της Κοινότητας, ώστε να τους δοθεί η δυνατότητα, συνεισφέροντας και οι ίδιες, να αναλαμβάνουν παραγωγικά έργα στην επικράτεια ενός κράτους ΑΚΕ·

δ) ενδιάμεσοι χρηματοπιστωτικοί φορείς των κρατών ΑΚΕ ή της Κοινότητας που δημιουργούν, προωθούν και χρηματοδοτούν ιδιωτικές επενδύσεις σε κράτη ΑΚΕ· και

ε) φορείς αποκεντρωμένης συνεργασίας και άλλοι μη κρατικοί παράγοντες από τα κράτη ΑΚΕ και από την Κοινότητα.

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2

Πεδίο και χαρακτήρας της χρηματοδότησης

Άρθρο 59

Στο πλαίσιο των προτεραιοτήτων που καθορίζονται από το ή τα ενδιαφερόμενα κράτη ΑΚΕ τόσο σε εθνικό όσο και σε περιφερειακό επίπεδο, μπορεί να δοθεί ενίσχυση σε έργα και προγράμματα καθώς και σε άλλες μορφές ενεργειών που συμβάλλουν στην επίτευξη των στόχων της παρούσας συμφωνίας.

Άρθρο 60

Πεδίο χρηματοδότησης

Στο πεδίο της χρηματοδότησης μπορεί να περιλαμβάνεται, μεταξύ άλλων, ανάλογα με τις ανάγκες και τις μορφές των ενεργειών που κρίνονται οι πλέον κατάλληλες, ενίσχυση για:

α) μέτρα που συμβάλλουν στην ελάφρυνση του χρέους και στη μείωση των προβλημάτων του ισοζυγίου πληρωμών στα κράτη ΑΚΕ·

β) μακροοικονομικές και διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις και πολιτικές·

γ) μετριασμό των αρνητικών συνεπειών από την αστάθεια των εξαγωγικών εσόδων·

δ) τομεακές πολιτικές και μεταρρυθμίσεις·

ε) ανάπτυξη θεσμικών οργάνων και ενίσχυση των ικανοτήτων τους·

στ) προγράμματα τεχνικής συνεργασίας· και

ζ) ανθρωπιστική βοήθεια και βοήθεια έκτακτης ανάγκης, περιλαμβανομένης της βοήθειας προς τους πρόσφυγες και τους εκτοπισθέντες, μέτρα βραχυπρόθεσμης αποκατάστασης και μέτρα ετοιμότητας για την αντιμετώπιση φυσικών καταστροφών.

Άρθρο 61

Χαρακτήρας της χρηματοδότησης

1. Η χρηματοδότηση περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων:

α) έργα και προγράμματα·

β) πιστώσεις, καθεστώτα εγγυήσεων και λήψη συμμετοχών σε μετοχικό κεφάλαιο·

γ) στήριξη του προϋπολογισμού, είτε απευθείας, για τα κράτη ΑΚΕ των οποίων το νόμισμα είναι μετατρέψιμο και ελευθέρως μεταφερόμενο, είτε εμμέσως, από ανταλλαγματικά κεφάλαια που προέρχονται από τα διάφορα κοινοτικά μέσα·

δ) το ανθρώπινο δυναμικό και τους υλικούς πόρους που απαιτούνται για την αποτελεσματική διαχείριση και επίβλεψη των έργων και των προγραμμάτων·

ε) τα τομεακά και γενικά προγράμματα ενίσχυσης των εισαγωγών τα οποία μπορούν να λαμβάνουν τη μορφή:

i) προγραμμάτων τομεακών εισαγωγών σε είδος, περιλαμβανομένης της χρηματοδότησης εισροών για το σύστημα παραγωγής και προμηθειών για τη βελτίωση των κοινωνικών υπηρεσιών·

ii) προγραμμάτων τομεακών εισαγωγών υπό μορφή συνδρομής σε συνάλλαγμα που αποδεσμεύεται σε δόσεις για τη χρηματοδότηση τομεακών εισαγωγών· και

iii) προγραμμάτων γενικών εισαγωγών, υπό μορφή συνδρομής σε συνάλλαγμα που αποδεσμεύεται σε δόσεις για τη χρηματοδότηση γενικών εισαγωγών που καλύπτουν ευρύ φάσμα προϊόντων.

2. Απευθείας ενίσχυση του προϋπολογισμού για τη στήριξη μακροοικονομικών ή τομεακών μεταρρυθμίσεων χορηγείται όταν:

α) η διαχείριση των κρατικών δαπανών είναι επαρκώς διαφανής, υπεύθυνη και αποτελεσματική·

β) εφαρμόζονται σαφώς σχεδιασμένες μακροοικονομικές ή τομεακές πολιτικές που έχουν εκπονηθεί από την ίδια τη χώρα και έχουν λάβει τη σύμφωνη γνώμη των κυριότερων χορηγών· και

γ) οι διαδικασίες για τις δημόσιες συμβάσεις είναι ανοικτές και διαφανείς.

3. Ομοίως, απευθείας στήριξη του προϋπολογισμού χορηγείται σταδιακά σε τομεακές πολιτικές που αντικαθιστούν μεμονωμένα έργα.

4. Τα προαναφερθέντα μέσα χρηματοδότησης των προγραμμάτων εισαγωγών ή στήριξης του προϋπολογισμού μπορούν επίσης να χρησιμοποιηθούν για τη στήριξη επιλέξιμων κρατών ΑΚΕ τα οποία εφαρμόζουν μεταρρυθμίσεις που στοχεύουν στην ενδοπεριφερειακή ελευθέρωση της οικονομίας και δημιουργούν καθαρές μεταβατικές δαπάνες.

5. Στο πλαίσιο της παρούσας συμφωνίας, το Ευρωπαϊκό Ταμείο Ανάπτυξης, καλούμενο εφεξής Ταμείο, τα ανταλλαγματικά κεφάλαια, τα μη δαπανηθέντα υπόλοιπα των προηγούμενων Ταμείων, οι ίδιοι πόροι της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων (εφεξής καλούμενης "η