*****

ΣΥΜΦΩΝΙΑ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗΣ

της Ευρωπαϊκής Κοινότητας Ατομικής Ενέργειας στις δραστηριότητες της μελέτης γενικής σύλληψης του διεθνούς θερμοπυρηνικού πειραματικού αντιδραστήρα (ITER), μαζί με την Ιαπωνία, την Ένωση Σοβιετικών Σοσιαλιστικών Δημοκρατιών και τις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής

Η συμφωνία αποτελείται από:

Α. την επιστολή του γενικού διευθυντή του Διεθνούς Οργανισμού Ατομικής Ενέργειας (ΔΟΑΕ), που εστάλη στις 2 Νοεμβρίου 1987 στον επικεφαλής της Αντιπροσωπείας της Επιτροπής των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων στους Διεθνείς Οργανισμούς στη Βιέννη, με το συνημμένο έγγραφο 1 (γενικοί όροι όσον αφορά τις δραστηριότητες της μελέτης γενικής σχεδίασης για έναν ITER και τα παραρτήματά του) και το συνημμένο έγγραφο 2 (πρακτικά της συνεδρίασης της QIC για τον ITER, ΔΟΑΕ, Βιέννη, 18 και 19 Οκτωβρίου 1987)·

Β. την απάντηση των ανωτέρω επιστολή της Επιτροπής των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων.

Τα παραπάνω έγγραφα Α και Β επισυνάπτονται.

Α. Επιστολή του Διεθνούς Οργανισμού Ατομικής Ενέργειας

2 Νοεμβρίου 1987

Κύριε,

Αναφέρομαι στις πρόσφατες συζητήσεις για τη σύντηξη, που έλαβαν χώρα στη Βιέννη, καθώς και στη θετική κατάληξή τους.

Οι προοπτικές που ανοίγονται από την παραγωγή ενέργειας με σύντηξη είναι πολλές. Η ενέργεια σύντηξης στηρίζεται σε ένα ουσιαστικά ανεξάντλητο, ομοιόμορφα κατανεμημένο και συγκριτικά φθηνό καύσιμο. Επιπλέον, η μορφή αυτή ενέργειας είναι περισσότερο φιλική προς το περιβάλλον και παρουσιάζει λιγότερα προβλήματα στον τομέα αυτόν από πολλές άλλες τεχνολογίες. Για τον λόγο αυτόν, αναγνωρίζεται παγκόσμια ότι η τελική επίτευξη μιας εμπορικά βιώσιμης μονάδας παραγωγής ενέργειας με πυρηνική σύντηξη θα αποβεί προς όφελος ολόκληρης της ανθρωπότητας.

Από το 1958, η έρευνα στον τομέα της πυρηνικής σύντηξης αποτέλεσε αντικείμενο διεθνούς συνεργασίας σε επίπεδο ασυνήθιστο για άλλους επιστημονικούς τομείς. Ήδη από την έναρξή της, ο Διεθνής Οργανισμός Ατομικής Ενέργειας (ΔΟΑΕ) διατήρησε ένα πρόγραμμα σύντηξης που συνέβαλε σημαντικά στη διευκόλυνση της από κοινού εργασίας. Πιστεύω ότι ο οργανισμός μπορεί να συνεχίσει να παίζει τον χρήσιμο αυτό ρόλο στη διεθνή έρευνα στον τομέα της σύντηξης, που έπαιξε και στο παρελθόν.

Οι εκτιμήσεις του αυτές ώθησαν τον ΔΟΑΕ να δείξει ζωηρό ενδιαφέρον για τις συμφωνίες υψηλού επιπέδου που επιτεύχθηκαν το 1985 σχετικά με την επέκταση της διεθνούς συνεργασίας στην έρευνα στον τομέα της πυρηνικής σύντηξης. Ο ΔΟΑΕ θέτει με ικανοποίηση τις υπηρεσίες του στη διάθεση των μελλοντικών συνεργατών του στα πλαίσια της φάσης οργάνωσης ενός νέου και σημαντικού διεθνούς προγράμματος με τίτλο «Μελέτη γενικής σύλληψης ενός διεθνούς θερμοπυρηνικού πειραματικού αντιδραστήρα (ITER)». Εξάλλου, πληροφορηθήκαμε με ικανοποίηση την επιτυχή κατάληξη των εργασιών αυτών, δεδομένου ότι οι συστάσεις για έναρξη του προγράμματος του ITER, σύμφωνα με τους συμφωνηθέντες γενικούς όρους, θα απευθύνονται τώρα στις αρμόδιες αρχές.

Το πρόγραμμα θα αναληφθεί από τέσσερα μέρη: την Ευρωπαϊκή Κοινότητα Ατομικής Ενέργειας (Ευρατόμ), την Ιαπωνία, την Ένωση Σοβιετικών και Σοσιαλιστικών Δημοκρατιών και τις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής.

Ο ΔΟΑΕ είναι έτοιμος να παρέχει τις υπηρεσίες και να ασκήσει τα καθήκοντα που εκτίθενται στους γενικούς όρους, σύμφωνα με τις προϋποθέσεις που ορίζονται στο παράρτημα IV του παρόντος εγγράφου. Επιπλέον, ο οργανισμός θα αναλάβει τις αναγκαίες διαβουλεύσεις με την Ευρωπαϊκή Κοινότητα και το φιλοξενούν κράτος, προκειμένου να καθοριστούν τα προνόμια και οι ασυλίες που θα απολαμβάνουν τα μέρη που θα συμμετάσχουν στο πρόγραμμα ITER, στον τόπο εκτέλεσης των δραστηριοτήτων της μελέτης γενικής σύλληψης.

Προς το παρόν, έχω την τιμή να καλέσω την Ευρωπαϊκή Κοινότητα Ατομικής Ενέργειας να συμμετάσχει στην προαναφερθείσα δραστηριότητα σύμφωνα με τους γενικούς όρους (συνημμένο έγγραφο 1) και τις συστάσεις που περιέχονται στην έκθεση της δεύτερης συνεδρίασης της Τετραμερούς Επιτροπής Πρωτοβουλίας για τον ITER , που έλαβε χώρα στη Βιέννη στις 18 και 19 Οκτωβρίου 1987 (συνημμένο έγγραφο 2).

Σας παρακαλώ να δεχθείτε τη διαβεβαίωση της βαθύτατης εκτίμησής μου.

Για τον Διεθνή Οργανισμό

Ατομικής Ενέργειας

Hans BLIX

Γενικός Διευθυντής

ΣΥΝΗΜΜΕΝΟ ΕΓΓΡΑΦΟ 1

ΓΕΝΙΚΟΙ ΟΡΟΙ

όσον αφορά τις δραστηριότητες της μελέτης γενικής σύλληψης ενός διεθνούς θερμοπυρηνικού πειραματικού αντιδραστήρα

Άρθρο 1

Συνεργαζόμενα μέρη

Η συνεργασία πραγματοποιείται υπό την αιγίδα του Διεθνούς Οργανισμού Ατομικής Ενέργειας (ΔΟΑΕ), από τέσσερα μέρη με ίσα δικαιώματα και υποχρεώσεις. Τα μέρη είναι η Ευρωπαϊκή Κοινότητα Ατομικής Ενέργειας (Ευρατόμ) (1), η Ιαπωνία, η Ένωση Σοβιετικών και Σοσιαλιστικών Δημοκρατιών (ΕΣΣΔ) και οι Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής (ΗΠΑ), που στο εξής θα αναφέρονται ως «μέρη».

Άρθρο 2

Αντικείμενο της συνεργασίας

Το αντικείμενο της συνεργασίας (που στο εξής θα αναφέρεται ως «δραστηριότητες της μελέτης γενικής σύλληψης» είναι:

δραστηριότητες μελέτης

α) για τον ορισμό ενός συνόλου τεχνικών χαρακτηριστικών ενός διεθνούς θερμοπυρηνικού πειραματικού αντιδραστήρα (ITER) και, στη συνέχεια, την εκτέλεση της αναγκαίας μελετητικής εργασίας, προκειμένου να γίνει δυνατή η μελέτη γενικής σύλληψης του εν λόγω αντιδραστήρα·

β) για τον προσδιορισμό των μελλοντικών αναγκών έρευνας και ανάπτυξης και την εκτίμηση του κόστους και ανθρώπινου δυναμικού για την υλοποίηση μιας τέτοιας διάταξης·

γ) για τον καθορισμό των απαιτήσεων χώρου για τον ITER και την εκτέλεση μιας περιβαλλοντικής ανάλυσης·

δραστηριότητες Ε και Α

δ) για τη συντονισμένη εκτέλεση συγκεκριμένων ερευνητικών και αναπτυξιακών εργασιών επικύρωσης, που υποστηρίζουν τις δραστηριότητες μελέτης,

με στόχο τη δημιουργία μιας μελέτης που θα είναι στη διάθεση όλων των μερών, για να τη χρησιμοποιήσουν στο εθνικό τους πρόγραμμα ή ως τμήμα ενός ευρύτερου διεθνούς προγράμματος συνεργασίας.

Άρθρο 3

Πρόγραμμα και αναφορά

3.1. Οι δραστηριότητες της μελέτης γενικής σύλληψης θα εκτελεστούν σε δύο φάσεις:

- μια φάση ορισμού,

- μια φάση μελέτης.

3.2. Κατά τη φάση ορισμού θα ορισθεί η έννοια ενός ITER με ένα συγκεκριμένο σύνολο τεχνικών χαρακτηριστικών, σύμφωνα με τις κατευθυντήριες οδηγίες που περιγράφονται στο άρθρο 4. Η εργασία αυτή θα καταγραφεί στην έκθεση της φάσης ορισμού η οποία, μετά την έγκρισή της από το Συμβούλιο του ITER, θα είναι διαθέσιμη στα μέρη, τον Νοέμβριο του 1988.

3.3. Ως τμήμα της φάσης ορισμού, θα αναπτυχθεί ένα προκαταρκτικό πρόγραμμα εργασίας για τη μελέτη και τις δραστηριότητες Ε και Α, σύμφωνα με τις διατάξεις των άρθρων 6 και 7. Το πρόγραμμα αυτό, αφού εγκριθεί από το Συμβούλιο του ITER (άρθρο 5), θα είναι διαθέσιμο στα μέρη, περί τα μέσα του 1988. Η εκτέλεση των δραστηριοτήτων Ε και Α από τα μέρη θα αρχίσει μόλις το πρόγραμμα εγκριθεί από το Συμβούλιο του ITER.

3.4. Η φάση μελέτης θα αρχίσει αμέσως μετά την έγκριση της έκθεσης της φάσης ορισμού. Αποτέλεσμα της φάσης μελέτης θα είναι μια τελική έκθεση που θα περιέχει τη μελέτη γενικής σύλληψης του ITER και θα περιγράφει όλη την εργασία που έγινε για την εκτέλεση των δραστηριοτήτων της μελέτης γενικής σύλληψης. Θα καλύπτει και θα τεκμηριώνει όλους τους τομείς που ορίστηκαν στο άρθρο 2.

3.5. Οι δραστηριότητες της μελέτης γενικής σύλληψης θα ολοκληρωθούν ως τις 31 Δεκεμβρίου 1990.

Άρθρο 4

Κατευθυντήριες οδηγίες για τη μελέτη γενικής σύλληψης ενός ITER

Ο τελικός στόχος του ITER είναι η απόδειξη της επιστημονικής και τεχνολογικής δυνατότητας παραγωγής ενέργειας σύντηξης. Ο ITER θα επιτύχει το στόχο αυτό αν γίνει δυνατή η επίδειξη της ελεγχόμενης έναυσης και παρατεταμένης καύσης πλάσματος δευτερίου και τριτίου, με τελικό στόχο τη μόνιμη κατάσταση, η επίδειξη σημαντικών τεχνολογιών για ένα αντιδραστήρα υπό μορφή ολοκληρωμένου συστήματος, καθώς και η εκτέλεση ολοκληρωμένων δοκιμών της ροής υψηλής θερμότητας και πυρηνικών στοιχείων που απαιτούνται για την εκμετάλλευση της ενέργειας σύντηξης για πρακτικούς σκοπούς.

Οι επιμέρους στόχοι και τα κύρια χαρακτηριστικά του ITER αναφέρονται στο παράρτημα Ι.

Άρθρο 5

Οργανωτική δομή

Τις δραστηριότητες της μελέτης γενικής σύλληψης θα διευθύνουν και διαχειρίζονται:

- το Συμβούλιο του ITER (IC),

- η Επιτροπή Διαχείρισης του ITER (IMC).

Το IC θα συμβουλεύει:

- η Επιστημονική και Τεχνική Συμβουλευτική Επιτροπή του ITER ( ISTAC).

5.1. Το Συμβούλιο του ITER

5.5.1. Σύνθεση και διαδικασία

Κάθε μέρος ορίζει δύο μέλη στο Συμβούλιο του ITER. Τα μέλη μπορούν να συνοδεύονται από εμπειρογνώμονες.

Το IC:

- αποφασίζει με ομοφωνία,

- συνέρχεται τουλάχιστον δύο φορές το χρόνο· έκτακτες συνεδριάσεις συγκαλούνται ύστερα από αίτηση ενός μέρους ή της Επιτροπής Διαχείρισης του ITER. Οι συνεδριάσεις λαμβάνουν χώρα κανονικά στη Βιέννη. Τα μέλη της IMC παρακολουθούν κανονικά τις συνεδριάσεις,

- εκλέγει τον πρόεδρό του μεταξύ των μελών του,

- εγκρίνει τους διαδικαστικούς του κανόνες.

5.1.2. Αρμοδιότητες

Το IC έχει την ευθύνη για τη συνολική διεύθυνση των δραστηριοτήτων της μελέτης γενικής σύλληψης και ασκεί ολική εποπτεία της εκτέλεσής τους.

Ειδικότερα, το IC:

α) εγκρίνει το πρόγραμμα εργασίας που πρέπει να εκτελεσθεί για την πραγματοποίηση των δραστηριοτήτων της μελέτης γενικής σύλληψης και υποβάλλει υποδείξεις σχετικά με τον τρόπο που τα μέρη μπορούν να διερευνήσουν τρόπους και μέσα, ώστε να ευθυγραμμιστούν με το στόχο της συνεργασίας που περιγράφεται στο άρθρο 2·

β) εγκρίνει την έκθεση της φάσης ορισμού, άλλες ενδιάμεσες εκθέσεις καθώς και την τελική έκθεση·

γ) εξασφαλίζει ότι τα μέρη συμβάλλουν εξίσου στην εκτέλεση των δραστηριοτήτων της μελέτης γενικής σύλληψης·

δ) ενημερώνει τακτικά τα μέρη και τον γενικό διευθυντή του ΔΟΑΕ για την πρόοδο των δραστηριοτήτων της μελέτης γενικής σύλληψης.

5.2. Επιτροπή διαχείρισης του ITER

5.2.1. Σύνθεση και διαδικασία

Κάθε μέρος ορίζει ένα μέλος στην Επιτροπή Διαχείρισης του ITER . Κάθε μέλος είναι υπεύθυνο για τη συνεισφορά του μέρους που εκπροσωπεί στις δραστηριότητες της μελέτης γενικής σύλληψης. Η IMC:

- αποφασίζει με ομοφωνία,

- συνέρχεται όσο συχνά είναι αναγκαίο, ώστε να εκπληρώνει τα καθήκοντά της και σε μέρη που συμφωνούνται από τα μέλη της,

- εκλέγει τον πρόεδρό της μεταξύ των μελών της,

- εγκρίνει τους διαδικαστικούς κανόνες που διέπουν τη λειτουργία της και οι οποίοι υπόκεινται στην έγκριση του IC. 5.2.2. Αρμοδιότητες

Η IMC είναι υπεύθυνη για την εκτέλεση των δραστηριοτήτων της μελέτης γενικής σύλληψης μέσα στα πλαίσια των γενικών οδηγιών του IC. Διευθύνει και συντονίζει το έργο, ώστε να επιτευχθεί μια λογική και λειτουργική μελέτη γενικής σύλληψης του ITER. Η IMC αναφέρεται στο IC.

Η IMC ειδικότερα:

α) αναπτύσσει, εκσυγχρονίζει τακτικά και υποβάλλει για έγκριση στο IC ένα πρόγραμμα εργασίας για τη μελέτη και τις δραστηριότητες Ε και Α, λαμβάνοντας υπόψη της το πρόγραμμα που εκτέθηκε στο άρθρο 3·

β) αναθέτει καθήκοντα στα πλαίσια του προγράμματος εργασίας, ώστε να εξασφαλίζεται ισοδύναμη συνεισφορά από κάθε μέρος·

γ) συντάσσει και υποβάλλει για έγκριση στο IC την έκθεση της φάσης ορισμού και την τελική έκθεση, όπως ορίζεται στο άρθρο 3.2 και 3.4, καθώς και παρόμοιες άλλες ενδιάμεσες εκθέσεις που ενδέχεται να ζητηθούν από το IC·

δ) αξιολογεί τις προσπάθειες των μερών με βάση την αποτελεσματικότητά τους στις εργασίες που τους έχουν ανατεθεί και αναφέρει σχετικά στο IC·

ε) παρέχει στο IC και στην Επιστημονική και Τεχνική Συμβουλευτική Επιτροπή του ITER τις απαραίτητες πληροφορίες για την εκτέλεση των καθηκόντων τους.

5.3. Επιστημονική και Τεχνική Συμβουλευτική Επιτροπή του ITER (ISTAC)

5.3.1. Σύνθεση και διαδικασία

Η ISTAC αποτελείται από 12 μέλη (3 μέλη από κάθε μέρος που ορίζονται προσωπικά (ad personam) από το Συμβούλιο του ITER. Επιλέγονται με τέτοιον τρόπο ώστε να αντιπροσωπεύονται στην ISTAC όλοι οι απαιτούμενοι επιστημονικοί τομείς για την εκτέλεση των δραστηριοτήτων της μελέτης γενικής σύλληψης.

Η ISTAC:

- εκλέγει τον πρόεδρό της μεταξύ των μελών της,

- συνέρχεται ύστερα από αίτηση του Συμβουλίου του ITER· μέλη της IMC παρακολουθούν τακτικά τις συνεδριάσεις,

- εγκρίνει τους δικούς της διαδικαστικούς κανόνες, που υπόκεινται στην έγκριση του Συμβουλίου του ITER.

5.3.2. Αρμοδιότητες

Η Επιστημονική και Τεχνική Συμβουλευτική Επιτροπή συμβουλεύει, ύστερα από αίτηση του Συμβουλίου του ITER, για επιστημονικά και τεχνικά θέματα.

Άρθρο 6

Δραστηριότητες μελέτης

Οι δραστηριότητες μελέτης, συντονιζόμενες από την IMC, απαιτούν:

- από κοινού εργασία (40 περίπου ειδικών επιστημόνων) σε κάποιο τεχνικό κέντρο για περιόδους ορισμένων μηνών,

- μελετητική εργασία που διεξάγεται στα εθνικά κέντρα του κάθε μέρους,

- λεπτομερείς συζητήσεις για συγκεκριμένα τεχνικά θέματα που διεξάγονται σε μέρη που συμφωνούνται.

Κάθε μέρος συμβάλλει εξίσου τόσο στην από κοινού εργασία όσο και στην εργασία μελέτης που διεξάγεται μεμονωμένα από το ίδιο· η εν λόγω συμβολή υπολογίζεται στα 80 έως 100 ανθρωποέτη για όλη τη διάρκεια των δραστηριοτήτων μελέτης, όπως αυτές ορίζονται στο άρθρο 2.

Η λεπτομερής οργάνωση των δραστηριοτήτων μελέτης αναλύεται στο πρόγραμμα εργασίας που αναπτύσσεται από την IMC σύμφωνα με το άρθρο 5.2.2. α).

Μια σύντομη περιγραφή των δραστηριοτήτων μελέτης δίδεται στο παράρτημα ΙΙ. Άρθρο 7

Δραστηριότητες Ε και Α

Οι δραστηριότητες Ε και Α συγκεντρώνονται κυρίως σε θέματα δυνατότητας εφαρμογής, γεγονός ιδιαίτερης σημασίας για μια μελέτη γενικής σύλληψης που θα ικανοποιεί τους στόχους του ITER . Οι εργασίες Ε και Α περιλαμβάνουν την απαιτούμενη τεχνολογία για την πραγματοποίηση της έναυσης καθώς και την ανάπτυξη μιας βάσης δεδομένων θεωρητικής φυσικής, τη βοηθητική τεχνολογία για την παραγωγή ρεύματος πλάσματος και την πυρηνική τεχνολογία που απαιτούνται για την επίτευξη μόνιμης λειτουργίας και τη δοκιμή.

Οι δραστηριότητες Ε και Α διεξάγονται στα εργαστήρια των μερών και με τη βοήθεια υπαρχουσών διμερών ή πολυμερών συμφωνιών, στις περιπτώσεις που απαιτείται από κοινού εργασία.

Κάθε μέρος συνεισφέρει εξίσου στις δραστηριότητες Ε και Α· η εν λόγω συνεισφορά εκτιμάται ότι είναι ισοδύναμη των 10 εκατομμυρίων δολαρίων το χρόνο περίπου.

Οι δραστηριότητες Ε και Α και η λεπτομερής οργάνωση του συντονισμού τους περιγράφονται στο πρόγραμμα εργασίας που θα αναπτυχθεί από την IMC σύμφωνα με το άρθρο 5.2.2. α).

Μια γενική περιγραφή των δραστηριοτήτων Ε και Α δίδεται στο παράρτημα ΙΙΙ.

Άρθρο 6

Χρηματοδότηση

Κάθε μέρος αναλαμβάνει τις δαπάνες που αναφέρονται στη συνεισφορά του στις δραστηριότητες της μελέτης γενικής σύλληψης.

Άρθρο 9

Συμμετοχή άλλων χωρών

Ύστερα από διαβούλευση με άλλα μέρη, κάθε μέρος μπορεί να συνυπολογίσει στη συνεισφορά του στις δραστηριότητες της μελέτης γενικής σύλληψης τη συμμετοχή άλλων χωρών που κατέχουν συγκεκριμένες δυνατότητες σύντηξης.

Άρθρο 10

Υποστήριξη του ΔΟΑΕ

Οι υπηρεσίες που παρέχονται από τον ΔΟΑΕ για τις δραστηριότητες της μελέτης γενικής σύλληψης εκτίθενται στο παράρτημα IV.

Άρθρο 11

Παραρτήματα

Τα παραρτήματα Ι, ΙΙ, ΙΙΙ και IV αποτελούν αναπόσπαστα μέρη των γενικών όρων. Στα παραρτήματα Ι, ΙΙ, και ΙΙΙ παρέχονται τεχνικές λεπτομέρειες που αποτελούν ένα σταθερό σημείο εκκίνησης για τη διαδικασία της μελέτης.

(1) Περιλαμβάνονται και χώρες που συνδέονται με το πρόγραμμα σύντηξης της Ευρατόμ.

Παράρτημα Ι

των γενικών όρων

Στόχοι και κύρια χαρακτηριστικά του ITER

1. Προγραμματικοί στόχοι

Ο τελικός στόχος του ITER είναι να αποδείξει ότι η ενέργεια σύντηξης είναι επιστημονικά και τεχνικά εφικτή. Ο ITER θα επιτύχει τον στόχο του αυτό αν γίνει δυνατή η επίδειξη της ελεγχόμενης έναυσης και της παρατεταμένης καύσης πλάσματος δευτερίου και τριτίου, με απώτερο στόχο τη μόνιμη κατάσταση λειτουργίας, η επίδειξη τεχνολογιών που έχουν ιδιαίτερη σημασία για έναν αντιδραστήρα με μορφή ολοκληρωμένου συστήματος και η εκτέλεση ολοκληρωμένων δοκιμών της ροής υψηλής θερμότητας και πυρηνικών στοιχείων που απαιτούνται για την εκμετάλλευση της ενέργειας σύντηξης για πρακτικούς σκοπούς. Με την υλοποίηση των στόχων αυτών, με τη βοήθεια του ITER, θα δημιουργηθεί η βάση δεδομένων για θέματα θεωρητικής φυσικής και τεχνολογίας, που είναι απαραίτητη για τη μελέτη και την κατασκευή μιας μονάδας επίδειξης ενέργειας σύντηξης.

Ο βασικός ITER θα στηριχθεί στην επιστημονική και τεχνολογική βάση δεδομένων που αναμένεται να είναι διαθέσιμη για να υποστηρίξει μιαν απόφαση για τη μελέτη κατασκευής και την κατασκευή (χρονολογία-στόχος για την έναρξη της κατασκευής είναι το 1993), στο τέλος της παρούσας φάσης της μελέτης γενικής σύληψης (1990). Ωστόσο, και κατά το μέτρο του δυνατού, η μελέτη πρέπει να είναι αρκετά εύκαμπτη, ώστε να είναι δυνατή η εισαγωγή νέων χαρακτηριστικών και δυνατοτήτων, καθώς και η βελτιστοποίηση της απόδοσης του πλάσματος κατά τη λειτουργία. Το πρόγραμμα ITER θα ωφεληθεί από τη διεθνή συνεργασία, συνδυάζοντας την τεχνική γνώση και εμπειρία που υπάρχει στις συμμετέχουσες χώρες, και επιτρέποντας την εισαγωγή στη μελέτη νέων προηγμένων στοιχείων και τεχνολογιών που αναπτύσσονται στα εθνικά προγράμματα των συμμετεχόντων. Ο ITER θα μελετηθεί έτσι ώστε να επιτευχθούν οι στόχοι του με λογικό κόστος.

1.1. Στόχοι φυσικής πλάσματος

Στον ITER θα επιδειχθούν η ελεγχόμενη έναυση και η παρατεταμένη καύση πλάσματος δευτερίου και τριτίου, με απώτερο στόχο τη μόνιμη κατάσταση λειτουργίας.

1.2. Μηχανικοί στόχοι

Με τη βοήθεια του ITER θα επιβεβαιωθούν αρχές και θα επικυρωθούν ποιοτικά, μηχανικά μέρη κατάλληλα για έναν αντιδραστήρα παραγωγής ισχύος με σύντηξη. Επιπλέον, ο ITER πρέπει να αποδείξει την αξιοπιστία των μηχανικών συστημάτων και τη δυνατότητα συντήρησης του αντιδραστήρα. Με τη λειτουργία του ITER πρέπει να επιδειχθεί επίσης η δυνατότητα ασφαλούς και περιβαλλοντικά αποδεκτής λειτουργίας ενός αντιδραστήρα παραγωγής ισχύος με σύντηξη.

1.3. Πρόγραμμα δοκιμών

Ο ITER πρέπει να χρησιμεύσει επίσης ως εγκατάσταση δοκιμής για τη φυσική νετρονίων, για επωάσιμους μανδύες, για παραγωγή τριτίου, καθώς και για τις προηγμένες τεχνολογίες πλάσματος. Ένας σημαντικός στόχος θα είναι και η παραγωγή θερμότητας από τον αντιδραστήρα και τις μονάδες του επωάσιμου μανδύα του, υπό μορφή κατάλληλη για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας.

2. Τεχνικοί στόχοι και χαρακτηριστικά

2.1. Σχέδιο λειτουργίας

Μετά από ένα διάστημα λειτουργίας και βελτιστοποίησης του πλάσματος με τη χρησιμοποίηση πλάσματος υδρογόνου και δευτερίου, θα ακολουθήσουν δύο φάσεις, όσον αφορά τη λειτουργία του ITER: μια φάση θεωρητικής φυσικής, αφιερωμένη βασικά στην επίτευξη των στόχων της φυσικής πλάσματος, και μια φάση τεχνολογίας, αφιερωμένη σε μηχανικούς στόχους και στο πρόγραμμα δοκιμών.

Είναι ενδεχόμενο να απαιτηθούν, μεταξύ των διαφόρων φάσεων λειτουργίας του αντιδραστήρα, ορισμένες τροποποιήσεις του, σε σχέση π.χ. με τα στοιχεία θωράκισης/ επωάσιμου μανδύα και τα υλικά που έρχονται σε επαφή με το πλάσμα.

2.2. Τρόπος λειτουργίας του πλάσματος

Στη φάση θεωρητικής φυσικής, το πλάσμα του ITER θα λειτουργήσει αρχικά σε παλλόμενη μορφή υπό συνθήκες ελεγχόμενης καύσης, στις οποίες κάθε εισαγωγή εξωτερικής ισχύος που απαιτείται για τον έλεγχο της κατανομής του πλάσματος και του ισοζυγίου της ισχύος είναι αμελητέα σε σχέση με την ισχύ των σωματιδίων άλφα. Στη φάση αυτή, η σύντομη περίοδος της καύσης θα επεκταθεί αργότερα στη μόνιμη κατάσταση λειτουργίας, με στόχο την επίτευξη όσο το δυνατόν μεγαλύτερης τιμής του συντελεστή Q (Q είναι το πηλίκον μεταξύ της ισχύος σύντηξης και της εξωτερικά παρεχόμενης ισχύος για την έναυση). Στην τεχνολογική φάση, δεδομένου ότι είναι επιθυμητό να πραγματοποιηθεί μια πυρηνική δοκιμή χωρίς μεταβατικά φαινόμενα, ο ITER πρέπει να λειτουργήσει σε μόνιμη κατάσταση, ακόμη και αν η απόδοση του μη επαγωγικού ρεύματος και οι περιορισμοί στην τιμή βήτα του πλάσματος επιτρέπουν μια τιμή του Q περίπου ίση με 5.

2.3. Δυνατότητα συγκράτησης

Ο ITER πρέπει να μελετηθεί έτσι ώστε να έχει δυνατότητα συγκράτησης ικανή για την επίτευξη της έναυσης. Η σημαντική αβεβαιότητα που θα εξακολουθεί να υπάρχει σε σχέση με τη συγκράτηση του πλάσματος, για τύπους πλάσματος κατάλληλους για αντιδραστήρες, σε διατάξεις tokamak, επιβάλλει την προσεκτική επιλογή των χαρακτηριστικών συγκράτησης του ITER. Ένας τρόπος ποσοτικοποίησης των χαρακτηριστικών αυτών είναι μέσω του ρεύματος του πλάσματος που είναι δυνατόν να επιτευχθεί στη διάταξη αυτή. Σύγχρονα πειράματα σε μεγάλες διατάξεις tokamak, που δεν αποβλέπουν σε έναυση, έχουν επιτύχει τη δημιουργία ρευμάτων πλάσματος της τάξης των 3 έως 5 ΜΑ, με προοπτική αύξησής τους στα 7 ΜΑ στο JET.

Οι διάφορες βαθμίδες που προτάθηκαν για τη συγκράτηση του πλάσματος σε διατάξεις της επόμενης φάσης προϋποθέτουν ότι, στα μαγνητικά πεδία που είναι δυνατόν να επιτευχθούν στον ITER, το αναγκαίο ρεύνα για έναυση κυμαίνεται από τιμές λίγο μικρότερες των 10 ΜΑ ως και 20 ΜΑ ή και μεγαλύτερες. Δεδομένου ότι είναι δύσκολο να καλυφθεί όλη η παραπάνω περιοχή ρεύματος, εκτιμάται ότι η δυνατότητα μεταφοράς ρεύματος του ITER για πειράματα έναυσης θα πρέπει να είνα τέτοια, ώστε να καλύπτει το μεγαλύτερο μέρος της παραπάνω περιοχής, γεγονός που συνεπάγεται ρεύμα διπλάσιας περίπου έντασης από τη μέγιστη τιμή ρεύματος που επιτυγχάνεται στη σημερινή γενιά των μεγάλων διατάξεων tokamak. Η δυνατότητα αυτή μεταφοράς ρεύματος θα πρέπει να υλοποιηθεί με έναν συντελεστή ασφαλείας q που να συμφωνεί με τη διαθέσημη βάση δεδομένων για μόνιμη λειτουργία σε μια μέγιστη επιμήκυνση του πλάσματος με έναν συντελεστή περίπου 2.

Επιπλέον, η μελέτη του ITER πρέπει να συμφωνεί με τις απαιτήσεις μόνιμης λειτουργίας. Δεδομένου ότι η συγκράτηση του πλάσματος που απαιτείται για μια τιμή Q ίση περίπου με 5 είναι μικρότερη σε σχέση με αυτή που απαιτείται για την έναυση, το ρεύμα του πλάσματος μπορεί να είναι αντίστοιχα χαμηλότερο στη μόνιμη κατάσταση λειτουργίας.

2.4. Διάρκεια παλμού

Η διάρκεια του παλμού πρέπει να είναι αρκετή, ώστε να γίνει δυνατή η επίτευξη καύσης του πλάσματος σε κατάσταση ισορροπίας, κατά τη διάρκεια της οποίας τόσο τα ενεργειακά και τα θερμικά σωματίδια άλφα όσο και οι προσμείξεις θα έχουν φθάσει σε συνθήκες μόνιμης λειτουργίας. Η διάρκεια του παλμού θα πρέπει επίσης να είναι όσο το δυνατόν μεγαλύτερο ποσοστό του ολικού χρόνου διάρκειας του επιδερμικού φαινομένου στο πλάσμα, έτσι ώστε να προσεγγίζονται οι κατατομές του πλάσματος σε κατάσταση ισορροπίας, γεγονός που συνεπάγεται μια διάρκεια του παλμού τουλάχιστον μερικών εκατοντάδων δευτερολέπτων.

Ο ITER πρέπει να έχει τη δυνατότητα, στη φάση θεωρητικής φυσικής, δημιουργίας με καθαρά επαγωγικό τρόπο και διατήρησης του ρεύματος του πλάσματος για την ελάχιστη απαιτούμενη διάρκεια του παλμού. Θα χρησιμοποιηθούν τεχνικές με ραδιοσυχνότητες, π.χ. για τη δημιουργία ρεύματος πλάσματος με εν μέρει μη επαγωγικό τρόπο, προκειμένου να επεκταθεί ακόμη περισσότερο ο παλμός καύσης που εισάγεται επαγωγικά.

Ο στόχος της λειτουργίας μόνιμης κατάστασης θα επιτευχθεί με τη διατήρηση ρεύματος που εισάγεται με καθαρά μη επαγωγικό τρόπο, με τη χρησιμοποίηση ουδέτερης δέσμης ή τεχνικών με ραδιοφωνικές συχνότητες, ή ένα συνδυασμό και των δύο. Η εισαγωγή ρεύματος με μη επαγωγικό τρόπο πρέπει να πραγματοποιηθεί και να δοκιμαστεί στη φάση της θεωρητικής φυσικής, όσο το δυνατόν συντομότερα.

2.5. Φόρτιση του τοιχώματος νετρονίων

Για την πραγματοποίηση πυρηνικών δοκιμών, καθώς και δοκιμών στοιχείων μεγάλης ροής θερμότητας σε συνθήκες αντίστοιχες με εκείνες που επικρατούν σε έναν αντιδραστήρα ισχύος σύντηξης, είναι αναγκαίο το μέσο φορτίο του τείχους νετρονίων να ενέρχεται στο 1 MW/m2 περίπου.

2.6. Ροή νετρονίων

Στον ITER θα πρέπει να είναι δυνατή η επίτευξη ωφέλιμου χρόνου ζωής της ροής νετρονίων 1 MWa/m2 περίπου. Ωστόσο, η μελέτη του θα πρέπει να επιτρέπει τη δυνατότητα μεγαλύτερης ροής νετρονίων, στην περιοχή των 3 MWa/m2.

2.7. Δυνατότητα αναπαραγωγής

Η ροή νετρονίων 1 MWa/m2 που περιγράφηκε για τον ITER αντιστοιχεί σε μια συνολική κατανάλωση τριτίου της τάξης των 20 έως 30 kg. Κατά τη διάρκεια της φάσης τεχνολογίας, ο ITER πρέπει να διαθέτει ένα μανδύα αναπαραγωγής τριτίου, με τη βοήθεια του οποίου θα είναι δυνατό να επιτυγχάνεται ένας λόγος αναπαραγωγής όσο το δυνατόν πλησιέστερος προς τη μονάδα, χωρίς να διακυβεύεται η αξιοπιστία και η διαθεσιμότητα της διάταξης. Για την επίτευξη της μέγιστης αξιοπιστίας, ο μανδύας αναπαραγωγής μπορεί να είναι τύπου μη κατάλληλου για αντιδραστήρες.

Στόχος του μανδύα αναπαραγωγής είναι η αποφυγή οποιουδήποτε περιορισμού, όσον αφορά τη διαθεσιμότητα της διάταξης, εξαιτίας της εξάρτισης από εξωτερικές πηγές τριτίου. Εντούτοις, δεδομένου ότι δεν είναι δυνατόν να εξασφαλισθεί ένας λόγος αναπαραγωγής ίσος με τη μονάδα, είναι αναγκαίο να διερευνηθεί η δυνατότητα εξωτερικής τροφοδοσίας τριτίου της τάξης του 1 kg το χρόνο. Για τη φάση θεωρητικής φυσικής, κατά τη διάρκεια της οποίας θα απαιτηθούν περιορισμένες μόνο ποσότητες τριτίου, μπορεί να υποθέσει κανείς ότι οι εξωτερικές πηγές θα αντιστοιχούν στις ανάγκες.

2.8. Διαθεσιμότητα

Προκειμένου να επιτευχθεί η ροή νετρονίων 1 MWa/m2, που προδιαγράφηκε για μια λογική διάρκεια ζωής λειτουργίας, η συνολική διαθεσιμότητα του ITER στη φάση τεχνολογίας πρέπει να ανέρχεται τουλάχιστον στο 10 %. Κατά τη διάρκεια των ετών της μέγιστης αξιοπιστίας, ο ITER θα πρέπει να επιτυγχάνει επίπεδα διαθεσιμότητας της τάξης του 25 %. Μια σημαντική απαίτηση από τον ITER θα είναι να μπορεί να λειτουργεί σε πολύ υψηλά επίπεδα διαθεσιμότητας (συνεχής λειτουργία) για διαστήματα ενός έως δύο εβδομάδων.

Παράρτημα ΙΙ

των γενικών όρων

Σύντομη περιγραφή των δραστηριοτήτων μελέτης

1. Χρονοδιάγραμμα

Το έργο θα περιλαμβάνει μια φάση ορισμού και μια φάση μελέτης. Η φάση ορισμού θα αρχίσει τον Μάρτιο του 1988 και θα ολοκληρωθεί ως το τέλος Σεπτεμβρίου του 1988. Οι εργασίες αυτές θα καταγραφούν στην έκθεση της φάσης ορισμού η οποία, μετά την έγκρισή της από το Συμβούλιο του ITER, θα διατεθεί στα μέρη, τον Νοέμβριο του 1988. Η φάση μελέτης θα αρχίσει αμέσως μετά την έγκριση της έκθεσης της φάσης ορισμού και θα ολοκληρωθεί ως τις 31 Δεκεμβρίου του 1990. Οι λεπτομέρειες, όσον αφορά το χρονοδιάγραμμα, ανήκουν στην αρμοδιότητα της Επιτροπής Διαχείρισης του ITER.

2. Κύρια θέματα των δραστηριοτήτων μελέτης

2.1. Φάση ορισμού

Σκοπός της φάσης ορισμού είναι:

- ο καθορισμός των βασικών χαρακτηριστικών του πλάσματος και ο προσδιορισμός των κύριων θεωρητικών περιορισμών,

- η επιλογή των κύριων θεωρητικών χαρακτηριστικών, περιλαμβανομένων των μεθόδων ελέγχου των προσμείξεων, των μεθόδων θέρμανσης και εισαγωγής ρεύματος, της τεχνολογίας μαγνητικού πεδίου, των τύπων μανδύα αναπαραγωγής, των υλικών και της προσέγγισης συντήρησης του αντιδραστήρα,

- ο προσδιορισμός των κύριων παραμέτρων του πλάσματος, της μορφής των πηνίων TF, των θέσεων και των ρευμάτων των πηνίων PF καθώς και του σεναρίου λειτουργίας του πλάσματος,

- η ανάπτυξη μιας προκαταρκτικής μορφής του αντιδραστήρα,

- ο προσδιορισμός των θεμάτων Ε και Α που είναι αναγκαία για τη μελέτη της γενικής σύλληψης του ITER, καθώς και η υποβολή τους στο Συμβούλιο του ITER,

- η καταγραφή των πορισμάτων σε μια έκθεση.

2.2. Φάση μελέτης

Οι στόχοι της φάσης μελέτης είναι:

- η ανάπτυξη μιας μελέτης γενικής σύλληψης για έναν αντιδραστήρα ITER, περιλαμβανομένων των βοηθητικών συστημάτων,

- η εκπόνηση μιας ανάλυσης, όσον αφορά την ασφάλεια και το περιβάλλον,

- ο καθορισμός των απαιτήσεων, όσον αφορά την τοποθεσία εγκατάστασης,

- ο προσδιορισμός των μελλοντικών αναγκών έρευνας και ανάπτυξης,

- η εκτίμηση του κόστους και του αναγκαίου εργατικού δυναμικού, καθώς και ο προγραμματισμός της κατασκευής και της λειτουργίας,

- η καταγραφή των αποτελεσμάτων σε μια τελική έκθεση.

3. Τρόπος δραστηριότητας

Η μελέτη του ITER θα αποτελέσει αντικείμενο ενός ιδιαίτερου έργου. Το γεγονός αυτό προϋποθέτει την κατανομή των καθηκόντων μεταξύ των συμμετεχόντων και τη μεταφορά πληροφοριών μεταξύ των μερών, καθώς και τη συνεχή ενοποίηση της προσπάθειας. Λαμβανομένης υπόψη της μεγάλης προσπάθειας ενοποίησης που απαιτείται για την εκπόνηση μιας συγκεκριμένης μελέτης, καθίσταται αναγκαία η από κοινού εργασία (κατά προσέγγιση 40 ειδικοί επιστήμονες ή 10 ανά μέρος) για διαστήματα ορισμένων μηνών. Θα απαιτηθεί η οργάνωση πολλών διεξοδικών συζητήσεων μικρότερης χρονικής διάρκειας.

Παράρτημα ΙΙΙ

των γενικών όρων

Σύντομη περιγραφή των δραστηριοτήτων Ε και Α

Η προσπάθεια Ε και Α σχετικά με τον ITER θα πρέπει να συγκεντρωθεί στα προβλήματα του τεχνολογικά εφικτού, που έχουν ιδιαίτερη σημασία για τη μελέτη μιας γενικής σύλληψης που ανταποκρίνεται στους στόχους του ITER.

Μια τέτοια Ε και Α είναι αναγκαίο να ορισθεί αμέσως και να εκτελεσθεί το συντομότερο δυνατόν, προκειμένου τα πορίσματά της να τεθούν έγκαιρα στη διάθεση των δραστηριοτήτων μελέτης.

Τα προβλήματα του τεχνολογικά εφικτού θα περιλαμβάνουν τη θεωρητική απόδοση και τα μηχανικά χαρακτηριστικά της διάταξης, που απαιτούνται για την επίτευξη της έναυσης, καθώς και την εισαγωγή ρεύματος με μη επαγωγικό τρόπο και τις πυρηνικές τεχνολογίες μεγάλου παλμού που απαιτούνται για τη μόνιμη λειτουργία και τη δοκιμή.

1. Σχέδιο Ε και Α

Το σχέδιο Ε και Α θα πρέπει να περιλαμβάνει:

- έναν ορισμό των θεμάτων Ε και Α που αναφέρονται στον ITER,

- μια διαίρεση/ κατανομή των εν λόγω θεμάτων μεταξύ των μερών,

- μια προδιαγραφή των στόχων Ε και Α, των απαιτούμενων αποτελεσμάτων και του χρονοδιαγράμματος.

Κάθε μέρος ή, ανάλογα με τις περιστάσεις, τα συνεργαζόμενα μέρη που εργάζονται από κοινού επί τη βάσει διμερών ή πολυμερών συμφωνιών, αναλαμβάνουν την ευθύνη της εκτέλεσης του μεριδίου του έργου που τους έχει ανατεθεί. Κατά την ανάθεση των καθηκόντων των διαφόρων μερών, η IMC πρέπει να λαμβάνει υπόψη της την ύπαρξη τέτοιων συμφωνιών καθώς και κάθε είδους περιορισμούς που προκύπτουν από την πλευρά των δημόσιων αρχών. Η ευθύνη διασφάλισης, ότι το σχέδιο είναι σύμφωνο με τέτοιου είδους συμφωνίες και περιορισμούς, ανήκει στο Συμβούλιο του ITER .

2. Σύνταξη ενημερωτικών εκθέσεων

Γραπτές εκθέσεις, από τις οποίες θα προκύπτουν τα αποτελέσματα των προσπαθειών Ε και Α, θα διαβιβάζονται στην IMC . Στις εκθέσεις θα περιέχονται πληροφορίες που θεωρούνται δημοσιεύσιμες, ενώ δεν θα περιέχονται πληροφορίες που καλύπτονται από δικαιώματα αποκλειστικής εκμετάλλευσης ή είναι εμπιστευτικού χαρακτήρα. Η έγκριση των εκθέσεων από την IMC θα ανταποκρίνεται στα καθήκοντα των μερών.

Θα συγκαλούνται τακτικές συνεδριάσεις προκειμένου να εξετάζεται διεξοδικά η πρόοδος των εργασιών και να προσαρμόζονται τα καθήκοντα των μερών και τα σχέδια σύμφωνα με τις ανάγκες της μελέτης. Οι συνεδριάσεις αυτές θα προγραμματίζονται από την IMC λαμβανομένων υπόψη των αναγκών για στενή συνεργασία αλλά και της δυνατότητας μετακίνησης. Η πραγματοποίηση άλλων προσπαθειών Ε και Α, πέρα από τα καθήκοντα που συνδέονται με τον ITER, αφήνεται σε εθελοντική βάση.

Παράρτημα IV

των γενικών όρων

Υποστήριξη του ΔΟΑΕ

Οι δραστηριότητες μελέτης της γενικής σύλληψης του ITER θα διεξαχθούν υπό την αιγίδα του Διεθνούς Οργανισμού Ατομικής Ενέργειας.

Τα άτομα που θα προταθούν από τα μέρη για το Συμβούλιο και τη Διαχειριστική Επιτροπή του ITER θα διορισθούν από το γενικό διευθυντή του ΔΟΑΕ.

Ο ΔΟΑΕ θα παρέχει διοικητική υποστήριξη για τη δραστηριότητα του ITER. Η υποστήριξη αυτή θα περιλαμβάνει:

- παροχή αιθουσών συνεδριάσεων και γραφείων για τις δραστηριότητες του ITER που λαμβάνουν χώρα στη Βιέννη, καθώς και τις απαραίτητες υπηρεσίες γραμματείας και λοιπής υποστήριξης,

- παροχή, εφόσον κρίνετα αναγκαία, διευκολύνσεων για τη διατήρηση στη Βιέννη ενός γραφείου που θα ιδρυθεί από τα μέρη για τη διεκπεραίωση των εργασιών που αυτά θεωρούν αναγκαίες, με στόχο τη σωστή εκτέλεση της δραστηριότητας,

- παροχή βοήθειας στις δραστηριότητες του ITER, όσον αφορά τις ακόλουθες λειτουργίες: οργάνωση συνεδριάσεων του ITER, έκδοση και δημοσίευση τεχνικών εκθέσεων για τον ITER και τήρηση ενός αρχείου με όλα τα σχετικά έγγραφα για τον ITER,

- παροχή βοήθειας για την ταχεία επικοινωνία μεταξύ μεμονομένων ομάδων των μερών,

- παροχή της δυνατότητας παρουσίασης των συμπερασμάτων του ITER στη συνεδρίαση του ΔΟΑΕ, σχετικά με τη φυσική πλάσματος και την έρευνα για την ελεγχόμενη πυρηνική σχάση.

Οι δαπάνες που θα αναληφθούν από τον ΔΟΑΕ για την υποστήριξη της δραστηριότητας του ITER δεν θα υπερβούν τον προϋπολογισμό που έχει διατεθεί για τον ITER. Οι δαπάνες που θα απαιτηθούν για την υποστήριξη της δραστηριότητας του ITER πέρα από το παραπάνω ποσό θα αναληφθούν από τα μέρη.

ΣΥΝΗΜΜΕΝΟ ΕΓΓΡΑΦΟ 2

ΠΡΑΚΤΙΚΑ ΤΗΣ ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΗΣ ΤΗΣ ΤΕΤΡΑΜΕΡΟΥΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΑΣ (QUADRIPARTITE INITIATIVE COMMITTEE - QIC) ΓΙΑ ΤΟ ΔΙΕΘΝΗ ΘΕΡΜΟΠΥΡΗΝΙΚΟ ΠΕΙΡΑΜΑΤΙΚΟ ΑΝΤΙΔΡΑΣΤΗΡΑ (INTERNATIONAL THERMONUCLEAR EXPERIMENTAL REACTOR - ITER) ΔΙΕΘΝΗΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΑΤΟΜΙΚΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ (ΔΟΑΕ)

Βιέννη, 18 και 19 Οκτωβρίου 1987

Ύστερα από πρόσκληση του γενικού διευθυντή του ΔΟΑΕ κ. Blix, οι αντιπροσωπείες της QIC γαι τον ITER από την Ευρωπαϊκή Κοινότητα, την Ιαπωνία, τη Σοβιετική Ένωση και τις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής συναντήθηκαν για δεύτερη φορά, υπό την αιγίδα του ΔΟΑΕ, στη Βιέννη. Η δεύτερη αυτή συνεδρίαση διαπραγμάτευσης ακολούθησε την πρώτη διερευνητική συνεδρίαση της 15ης και 16ης Μαρτίου 1987. Τα τέσσερα μέρη συναντήθηκαν προκειμένου να μελετήσουν την υποβολή συστάσεων για ενέργειες, με τη βοήθεια των οποίων θα ενταθεί η διεθνής συνεργασία στον τομέα της σύντηξης για ειρηνικούς σκοπούς προς όφελος όλης της ανθρωπότητας. Ο αναπληρωτής γενικός διευθυντής κ. Zifferero καλωσόρισε τις τέσσερις αντιπροσωπείες εκ μέρους του γενικού διευθυντή κ. Blix. Τα τέσσερα μέρη συμφώνησαν να υπάρχει ένας μόνο πρόεδρος και ζήτησαν από τον κ. P. Fasella (ΕΚ) να προεδρεύσει στη συνεδρίαση.

Στην πρώτη συνεδρίαση, η QIC συνέστησε μια τεχνική ομάδα εργασίας (ΤΟΕ), έργο της οποίας είναι η επεξεργασία προτάσεων για τα βασικά τεχνικά και οργανωτικά θέματα της λειτουργίας του ITER. Ο Πρόεδρος της ΤΟΕ κ. Tomabachi (Ιαπωνία), παρουσίασε την έκθεση της τεχνικής αυτής ομάδας. Η QIC επανεξέτασε και δέχτηκε με ικανοποίηση την έκθεση, εκτιμώντας το σημαντικό έργο που εκτελέστηκε. Η QIC αναγνώρισε ειδικότερα τη σημασία της τεχνικής συναίνεσης που αναπτύχθηκε και παρουσιάζεται στα παραρτήματα της εν λόγω έκθεσης.

Η QIC επανεξέτασε στη συνέχεια το σχέδιο των αρμοδιοτήτων της ΤΟΕ και συμφώνησε σε ένα τελικό κείμενο.

Στη συζήτηση για τις αρμοδιότητες της ΤΟΕ, η ιαπωνική αντιπροσωπεία ζήτησε να διευκρινισθεί η νομική μορφή της προτεινόμενης λειτουργίας του ITER, υπό την αιγίδα του ΔΟΑΕ. Ο αναπληρωτής γενικός διευθυντής κ. Zifferero ανέφερε ότι, ως τμήμα του προϋπολογισμού του 1988, η δραστηριότητα του ITER είχε πλήρως μελετηθεί και εγκριθεί ως ένα από τα προγράμματα του ΔΟΑΕ, όπως ορίζεται στο άρθρο XI του κανονισμού λειτουργίας του ΔΟΑΕ.

Ύστερα από προσεκτική μελέτη της έκθεσης της ΤΟΕ, οι αντιπροσωπείες της QIC αποφάσισαν ομόφωνα να συστήσουν στις αρχές τους να συμμετάσχουν στη δραστηριότητα του ITER, με τις αρμοδιότητες που περιγράφονται.

Η QIC μελέτησε στη συνέχεια ως ένα σύνολο τα θέματα του τεχνικού κέντρου για από κοινού εργασία και των προέδρων των διαφόρων συγκροτημάτων του ITER. Η QIC συνέστησε ομόφωνα στα συμμετέχοντα μέρη ότι, προκειμένου να αρχίσει η δραστηριότητα του ITER, όσο το δυνατό συντομότερα, πρέπει να αναληφθούν οι ακόλουθες ενέργειες:

Κατά τη φάση ορισμού:

α) οι πρόεδροι του IC, της IMC και της ISTAC να οριστούν για τη διάρκεια της φάσης αυτής και να είναι ο J. F. Clarks για το IC, ο K. Tamabechi για την IMC και ο B. B. Kadomtsev για την ISTAC·

β) οι συνεδριάσεις του IC και της ISTAC να λαμβάνουν χώρα κανονικά στον ΔΟΑΕ, στη Βιέννη·

γ) το τεχνικό κέντρο για την από κοινού εργασία στα πλαίσια του ITER να οριστεί στο IPP-Garching.

Οι αποφάσεις όσον αφορά τους προέδρους, τον τύπο συνεδριάσεων του IC και της ISTAC, καθώς και το τεχνικό κέντρο για την από κοινού εργασία κατά τη διάρκεια της φάσης ορισμού, θα ληφθούν από το IC πριν από το τέλος της φάσης ορισμού.

Όσο εκκρεμεί η επίσημη αποδοχή των δραστηριοτήτων του ITER από τα τέσσερα μέρη, οι εθνικές συζητήσεις θα γίνονται μεταξύ των αντιπροσώπων των τεσσάρων μερών, προκειμένου να προετοιμασθεί η έναρξη της δραστηριότητας του ITER, τον Απρίλιο του 1988. Ο δρ Tomabachi επιφορτίζεται με την οργάνωση των συζητήσεων αυτών.

Όσον αφορά τη διαδικασία για την επίτευξη επίσημης συμφωνίας, η QIC αποφάσισε να ζητήσει από το γενικό διευθυντή να στείλει μια επιστολή στα τέσσερα μέρη, καλώντας τα να συμμετάσχουν στη δραστηριότητα του ITER με τους προτεινόμενους γενικούς όρους, η αποδοχή των οποίων θα σήμαινε την επίσημη έναρξη της δραστηριότητας.

Όλες οι αντιπροσωπείες εξέφρασαν την ικανοποίησή τους για τον υψηλό βαθμό συνεργασίας που διαπιστώθηκε στη συνεδρίαση και που είχε ως αποτέλεσμα τη συναίνεση που προαναφέρθηκε.

Υπογράφεται από τους αρχηγούς των αντιπροσωπειών των τεσσάρων μερών.

Για την Ευρωπαϊκή Κοινότητα

P. FASELLA

Για την Ιαπωνία

T. KAZUHARA

Για τη Σοβιετική Ένωση

E. VELIKHOV

Για τις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής

J. DECKER

Β. Επιστολή της Επιτροπής των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων

26 Φεβρουαρίου 1988

Κύριε,

Αναφερόμενος στην επιστολή σας της 2ας Νοεμβρίου 1987, που αποστείλατε στον επικεφαλής της Αντιπροσωπείας της Επιτροπής των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων στους διεθνείς οργανισμούς στη Βιέννη, καλώντας την Ευρωπαϊκή Κοινότητα Ατομικής Ενέργειας (Ευρατόμ) να συμμετάσχει στις δραστηριότητες της μελέτης γενικής σύλληψης του διεθνούς θερμοπυρηνικού πειραματικού αντιδραστήρα (ITER), σύμφωνα με τους γενικούς όρους και τις συστάσεις που περιλαμβάνονται στα πρακτικά της δεύτερης συνεδρίασης της Τετραμερούς Επιτροπής Πρωτοβουλίας για τον ITER (Βιέννη, 18 και 19 Οκτωβρίου 1987), που επισυνάπτονται στην επιστολή σας, μαζί με την Ιαπωνία, την Ένωση Σοβιετικών Σοσιαλιστικών Δημοκρατιών και τις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής, επιθυμώ να σας ενημερώσω για τη συμφωνία της Ευρατόμ να συμμετάσχει στις προαναφερθείσες δραστηριότητες με τους όρους και τις προϋποθέσεις που περιγράφονται στην επιστολή σας και στα σε αυτήν επισυναπτόμενα παραρτήματα.

Σας παρακαλώ να δεχθείται τη διαβεβαίωση της βαθύτατης εκτίμησής μου.

Για την Επιτροπή

Michael GOPPEL

Επικεφαλής της Αντιπρωσωπείας