KOMMISSIONEN FORDEEUROPÆISKE FÆLLESSKABER
KOM(88)338endeligudg.
Bruxelles,den16.august1988
MILJØOGLANDBRUG
(Meddelelse fraKommissionen )
II02SLt.tôSS -fl
SorkiduSecrétariat
GénéralkS-VSorkiJuSecrélariat
Général

MILJØ OGLANDBRUG
I.INDLEDNING
1.Landbrugets udvikling ogreform afdenfælles landbrugspolitik
Deteuropæiske landbrug ertraditionelt miljøets allierede .Iårhundredernes
løbhareuropæiske landbrugere formet ,vedligeholdt ogbeskyttet langt den
største del affastlandets jordoverflade .Landbrugerne har,fordi deafhang
afnaturen forderes levebrød ,stort set levet ogarbejdet iharmoni mednaturen .
Deharværet afhængige affrodige jorder ,rent vand ogenstabil økologisk
balance .Deharderfor spillet ennøglerolle for atbevare mulden ,forhindre
forurening ilanddistrikter ogforsvare økologien ilanddistrikter .
Dette er istor omfang stadig gældende .Det erstadig landbrugerne ,derbeskyt ¬
termeget afEuropas jordareal modudpining ,forurening eller erosion .Iom¬
råder ,hvor afvandring ogopgivelse afjorden truer medskadelige økologiske
følger ,erdetofte landbruget ,somholder disse følger nede .
Menbilledet erbegyndt atændre sig .
Idesidste 40årharlandbruget pådeneneside gennemgået enteknologisk revo¬
lution ,somharført tilmere intensive landbrugsmetoder ,ogpådenanden side
hardetselv lidt aftryk ,derkommer fraandre økonomiske aktiviteter såsom
urbanisering ,industriel udvikling ogtransport .
Dennylige gennemgang afdenfælles landbrugspolitik ,dererstillet over for
problemer medoverproduktion ,harimidlertid fået Fællesskabet tilattænke over
landbrugets rolle iøkonomien ogisamfundet .Målsåsom selvforsyning medføde¬
varer eller socioøkonomiske målsåsom bevarelse aflandbrugernes indkomster er
blevet suppleret medmålvedrørende beskyttelse afvisse traditionelle værdier ,
somlandbruget står for ivort samfund ,især medhensyn tilbeskyttelse afmil¬
jøet .Detfølger heraf ,atdeforanstaltninger ,somnumåtræffes foratsikre
enbedre kontrol medproduktionen ,skal være således ,atdekangarantere ,at
alfremtidig fremgang isektoren opnås iharmoni medmiljøkravene ,ogatder i
sidste ende genoprettes enmiljømæssig balance ideområder ,dererberørt set
fradette synspunkt .
Deterinden fordisse rammer ,atFællesskabet hararbejdet påsinlandbrugsstruk ¬
turpolitik foratudarbejde deforanstaltninger ,dermåledsage reformen afmar¬
kedsordningen .Deforskellige ændringer afforordning (EØF)nr.797/85 (1)
omforbedring aflandbrugsstrukturernes effektivitet angiver envilje tilatfremme
enrække aktioner ,idet mankoncentrerer sigpådetdobbelte formal atundgå først
deproblemer ,derskyldes intensivt landbrug ,ogdernæst alle negative miljø ¬
mæssige følger .
(1)EFT nr.L93af30.3.1985 ,s.1.

2
Desuden styrkede stats -ogregeringschefernes enighed ifebruar 1988 omreformen
afdenfælles landbrugspolitik midlerne tilatnidisse mil .
Derfindes således idagenmere gunstig sammenhæng forintegreringen afenmiljø ¬
mæssig dimension inden forrammerne aftilpasningen afproduktionspotentiellet
til markedsbehovene .
2.Kommissionens betragtninger over miljøet oglandbruget
2.1 .Grønbogen
Kommissionen harved etantal lejligheder understreget behovet for,atlandbrugs ¬
politikken tager miljøet ibetragtning .Grønbogen afjuli 1985 bemærkede ,at
"Landbrugets rolle ienmoderne industrialiseret økonomi opfattes istadig højere
grad somomfattende ikke blot detidligere nævnte strategiske ,økonomiske ogsocia ¬
lefunktioner ,menogså bevarelse afmiljøet pålandet .Påettidspunkt ,hvor Fæl¬
lesskabet erselvforsynende medmange landbrugsprodukter ogderfsor ertvunget til
atstyre sinproduktionskapacitet fornuftigt ,fårmiljøhensynene endog større re¬
lativ betydning ".Kommissionen bemærkede yderligere ,at"Idesidste årtier har
landbruget undergået enteknisk revolution ,somradikalt harændret driftsmeto ¬
derne .Derervoksende bekymring over sådanne ændringers indflydelse på
miljøet ,somikke blot bybefolkningen ,menogså deilandbruget beskæftigede "
giver udtryk forog"Skønt derallerede ertaget hensyn tilmiljøinteresser i
denfælles landbrugspolitik idesenere år_ erdetnødvendigt atoverveje ,
hvilke foranstaltninger derkanpåtænkes fordetkommende årti ";Grønbogen accep ¬
terede ,at"landbruget måbetragtes somensektor aføkonomien ,derligesom andre
sektorer medpotentielt skadelige aktiviteter børunderkastes rimelige offentlige
forskrifter ogkontrol medhenblik påatundgå ødelæggelse afmiljøet ",såvel
som at"Generelt vilprincippet "forureneren betaler "være gældende ,ognormalt
villandbrugerne ikke forvente atfåerstatning framyndighederne vedsådanne
reglers indførelse ".Detblev endvidere understreget ,at"Enpolitik ,sombeva ¬
rerdetlandlige miljø ogbeskytter særlige lokaliteter ,ermindst lige såvigtig
somden "passive "beskyttelse afmiljøet ".

-3-
2.2 .Handling sprogram pimiljøområdet
Kommissionen understregede isitfjerde handlingsprogram påmiljøområdet
(.1987-1992 )særlig behovet for atintegrere denmiljømæssige dimension i
anden EF-politik ,herunder landbrugspolitikken .
Meddette forøjeanså Kommissionen detfornødvendigt atudarbejde enkorrekt
balance mellem landbrugsudvikling ogdeundertiden modstridende miljøbevarel ¬
seskrav .Denharsåledes bebudet forslag ,dergårudpåatnedsætte denskade ,
deraflandbruget forvoldes pådenøkologiske infrastruktur .Disse forslag hen¬
viser navnlig tilforurening fraintensivt husdyrbrug ogoverdreven brug af
handelsgødninger ogpesticider ,samt tilbeskyttelsen afnaturlige habitater .
3.Europa-Par lamentets betragtninger
Europa-Parlamentet understregede isinbeslutning af19.2.1986 ,at"reformerin ¬
gen afden fælles landbrugspolitik giver lejlighed til atudarbejde ensammenhæn ¬
gende landbrugspolitik ,som ligeledes tilsigter atbevare miljøet oglivet i
landdistrikterne ",ogat"dermåfindes måder ,hvorpå deøkonomiske ogsociale
behov hos landbrugerne kandækkes under hensyntagen tilmiljøet ".Parlamentet
badogså omensamlet politik ,derbåde sigter modkvantitative ogkvalitative
mål,især :
-rationel anvendelse ogbevarelse pålang sigt afjorden samt beskyttelse af
alle naturlige ressourcer ogrigdomme
-bevarelse ogudvikling aflandmiljøet
-produktion afkvalitetslevnedsmidler
-bedre samarbejde mellem landbruget ogindustrien
-ændring afDetEuropæiske Fællesskabs landbrugspolitiske rammer ,således
atetmiljøvenligt landbrug bliver muligt ".
Europa-Parlamentet insisterede især pånødvendig europæisk jordpolitik (plan¬
lægning ,modforanstaltninger modjorderosion ,(gen)beplantning afskov ,diver ¬
sificering aflandbrugets virksomhed ,undersøgelser afvirkningerne formiljøet
afalle større landbrugsprojekter ,overholdelse affællesskabsdirektiverne ogde
internationale konventioner tilbeskyttelse afdyrelivet )ogenintegreret udvik ¬
ling aflandbrugsdistrikterne pågrundlag afsamarbejde mellem alle deberørte
parter .Detfinder også ,atlandbrugsstrukturpolitikken ,dererpåbegyndt med
forordning (EØF )nr.797/85,børfortsættes vedbudgetmæssig forbedring ogen
bedre fordeling afmidlerne tilgunst forEUGFL's Udviklingssektion ,kanalisering
afstrukturmidlerne modregionale programmer medmulighed forsærlig støtte til
visse miljøvenlige landbrugsmetoder ,oghvad derervigtigst ,udarbejdelse af
præcise regler forbevilling afstrukturstøtte tilindførelse aføkotogiske me¬
toder inden for landbruget .

4.Landbrugsministrenes ogmiljøministrenes stilling tilproblemet
Landbrugsministrene ogmiljøministrene harogså understreget vigtigheden afat
tage miljømæssige begrænsninger ibetragtning ogharaccepteret Kommissionens
holdning ,atyderligere foranstaltninger ernødvendige .
Deres konklusioner blev draget pådetouformelle møder ,derblev holdt den
8.9.1987 iNyborg (Danmark )forlandbrugsministrene ogden26.2.1988 i
WiIbad-Kreuth (Tyskland )formiljøministrene .
Debatten hargjort detmuligt forosatbemærke ,atskønt derernogen konver ¬
gens mellem milet forbedre produktionskontrol pideneneside ogpidenanden
side enmiljøpolitik ,giver landbrugsministrene udtryk forforskellige bekym ¬
ringer ,der kommer afdeforskellige forhold iFællesskabets regioner .Derkan
noteres tostørre bekymringer herover :deproblemer ,somintensivt landbrug
stiller miljøet over for,ogørkendannelse pilandet ,somerlige siødelæggen ¬
defra etmiljømæssigt synspunkt .
Landbrugsministrene erkendte behovet forbedre EF-samordning isøgningen efter
enmiljømæssig balance ilandbruget ,menvarmere forsigtige medhensyn til
behovet forfælles regler pieuropæisk plan ibetragtning afnødvendigheden af
atfinde adhoc-løsninger ,der ertilpasset desærlige forskelle ideberørte
omrider .
Miljøministrene bemærkede ogsi ,atderkrævedes forsigtighed vedattage fat
pietproblem siindviklet ogkildent somudviklingen aflandbruget iharmoni
med miljøet .
Deunderstregede behovet forenpolitik ,somikke blot ville forhindre ,menogsi
korrigere intensivt landbrug tiloverflod ivisse omrider ,foratbeskytte det
miljø ,frahvilket landbrugerne selv firderes levebrød ,uden dogatnedsætte
deres levestandard .Ensidan politik kunne navnlig være baseret pilandbrugsstruk ¬
turpolitikken ,nedlæggelse afagerjord ,ekstensivering ogførtidspensionerings -
ordninger ,somskulle benyttes fuldt udforathjælpe medtilatopni milene
formiljøbeskyttelse .
Miljøministrene konkluderede ,at"miljødimensionen” gradvis skulle integreres i
landbruget ,ogatdennødvendige smidighed til attage forskellige forhold
imedlemsstaterne ikke skulle forhindre hverken udarbejdelsen eller overholdel ¬
sen affælles principper .Godtgørelse ogøkonomiske incitamenter skulle sammen
medregulerende foranstaltninger støtte landbrugernes bestræbelser piatbeskyt ¬
temiljøet ,samtidig medatderskulle ydes passende bistand piomriderne optræ ¬
ning ,information ogdennes spredning .

-5-
5.Internationale organisationers stillingtagen
Lignende diskussioner erigang ialle medlemsstaterne sivel som ietantal
internationale organisationer .
F.eks .harOECD oprettet enadhoc-arbe jdsgruppe vedrørende miljø oglandbrug ,
som erkommet med enmeget detaljeret ogomfattende rapport .
Dererogså blevet foretaget vigtigt arbejde afEuropa-Ridet ogDeForenede
Nationer .Dennylige Brunt land-rapport ereteksempel ,derofrer miljøproblemer
ilandbruget særlig opmærksomhed .
6.Formålet meddette dokument
Dette dokument hartilformål atklargøre Kommissionens retningslinjer fordette
emne ogerbaseret pådenholdning ,somEuropa-Par lamentet samt landbrugs -og
miljøministrene hargivet udtryk for;detbenytter detomfattende arbejde ,der
allerede erudført inden forFællesskabet såvel somdeinternationale organisa ¬
tioner med hensyn tilmiljø oglandbrug .
Detbeskæftiger sig især med følgerne formiljøet afnylig udvikling ilandbruget
medhenblik påatfokusere påproblemerne ogatudarbejde fælles principper og
retningslinjer samtidig medprioriteter foraktion ,ogatbestemme enførste fase
afforslag tilRådet .
Engennemførlig miljø -oglandbrugspolitik forEuropas landdistrikter måtage
fuldt udhensyn tildenstore forskellighed afeuropæisk landbrug ,demeget for¬
skellige problemer ,detstiller formiljøet ,ogdets sociale ogøkonomiske situa ¬
tion .
Kommissionen vilividest muligt omfang undersøge omkostningerne ogfordelene
vedaktioner ,der kanforetages ,ogviltage sociale ,økonomiske ogmiljømæssige
aspekter såvel somdeseneste videnskabelige data ibetragtning .
Princippet "forureneren betaler "måselvfølgelig gælde forlandbrugsvirksom ¬
hed,somdetgørandre steder ,mendetmåske iforbindelse medandre politik ¬
ker,dererudformet til atimødekomme landbefolkningens særlige behov .

II.SÆRLIGE PROBLEMER-6-
Deforandringer ,derharpræget Landbruget ideseneste irtier -mekanisering ,
brugen afagrokemikalier ,forbedring afdyrkningsmetoder ogintensivering af
meget afLandbrugsproduktionen -harmedført højere udbytter ,menharogså med¬
ført ,atdereropstået strukturbetingede overskud ogmeget ofte miLjøskade .
Især erføLgende særLige problemer bLevet identificeret :
-Forringelse afvisse habitater pijorden ogudsLetteLse afviLdearter pi
grund afforstyrrelse afvaner ,forurening ogafvanding afvådområder .Skønt
andre former forudvikling (turisme ,urbanisering ,industriel forurening )
også harbidraget tiLdette probLem ,Lader det tiL,atintensive Landbrugs ¬
metoder erårsag tiLudsLetteLse afbåde fauna ogfLora imange områder af
FæLLesskabet .
-VandkvaLitetsprobLemer imange områder medintensivt Landbrug .Deomfatter
eutrofiering ,nitrat -ogpesticidforurening hovedsageLig somresuLtat af
misbrug og/eLLer overforbrug afkemikaLier ,husdyrgødning ogandet organisk
materiaLe .Imange områder afFæLLesskabet erderetprobLem mednitrat idrik¬
kevandet ,somofte overstiger Kommissionens retningsLinje på25mg/LeLLer
endog maksimumsgrænsen på50mg/L,ogsom iaLmindeLighed øges .
-Situationen erdensamme forpesticider ,forhviLke denmaksimaLe tiLLadte
koncentration er0,1ug/Log0,5ug,nåraLLe produkter betragtes (direktiv
80/778/EØF (U). ''
(1)EFT nr.L229 af30.8.1980 ,s.11.

-7-
Desuden erdervoksende bekymring forfremtiden medhensyn tilfølgende :
-Jordforringelse ogisær jorderosion kanskyldes ikke blot intensivt land¬
brug ,menogså ophør medlandbrugsvirksomhed ideugunstigt stillede områder ,
bakkede områder eller bjergområder .Detsamlede truede område iFællesskabet
skønnes atvære mindst 25mio ha,hvad der eromkring 8gange Nederlandenes
størrelse .Erosion eretsærligt alvorligt problem imiddelhavslandene ,
hvor tabene afmuldlag kommer oppå2800kg/ha/år,mendenordlige lande
undslipper ikke problemet .
-Øget ammoniakfordampning somfølge afintensivt husdyrbrug oganvendelsen af
visse typer handelsgødning fører tilforringelse afluftkvaliteten .Omtrent
halvdelen afN-total ihusdyrgødning eriform afammoniak .Nårderspredes
husdyrgødning påjordoverfladen ,kandetmeste afdenne ammoniak gåtabt i
luften iløbet afnogle fådage ,hvis forholdene eregnede .
-Langtidsakkumulering aftungmetaller ogforsuring gør jorder uegnede til land¬
brug ,medens vandforurening gørvanding vanskelig ,ogrestkoncentrationer af
kemiske stoffer kansænke kvaliteten aflandbrugsprodukter .
-Landskabsforandringer pågrund afuønsket skovning eller tilplantning med
skov ,rationalisering afmarkerne ,fjernelse afhække ,afvanding afvådområ ¬
der ogforringelse afandre forhold ødelægger habitater forfauna ogflora .
Deterogså værd atbemærke ,atmoderne landbrugsmetoder kanpåvirke levneds ¬
midlers smagsmæssige kvalitet .
III .IGANGVÆRENDE FÆLLESSKABSFORANSTALTNINGER
1.Fællesskabet harallerede vedtaget landbrugsforanstaltninger ,derdirekte eller
indirekte tager sigte påatfremme miljømål ognedsætte moderne landbrugs ind¬
virkning påmiljøet .

-8-
Deomfatter følgende :
-indførelse afenordning medEF-støtte tillandbrugere ,derpitager sig
atfølge metoder ,dererforenelige medmiljøet ifølsomme omrider
-enstøtteordning tilfremme aflandbrugsinvesteringer tilbeskyttelse og
forbedring afmiljøet ,pibedriften eller derudover (agrofood-industrien )
-vedtagelse afenrække bestemmelser ,derbegrænser eller forbyder betaling
afinvesteringsstøtte tilintensivt husdyrbrug
-anvendelse afenEF-ordning medudligningsgodtgørelser for atbidrage til
atopretholde landbrugsvirksomhed ibjergrige ogugunstigt stillede omrider ,
hvor ophør med landbrug ville være ødelæggende formiljøet
-forbud modbrugen afetantal skadelige pesticider
-foranstaltninger tilbeskyttelse afFællesskabets skove mod luftforurening og
brande
-indførelse afenordning medekstra EF-støtte til athjælpe med atoptræne
landbrugere medhenblik pidenkvalitative omorientering afproduktionen og
anvendelsen afproduktionsmetoder ,der erforenelige med demiljømæssige krav
-indførelse afenrække foranstaltninger medsigte piatfremme ekstensiverin ¬
genafproduktionen ognedlæggelsen afagerjord sivel somophør medlandbrug
ved enførtidspensioneringsordning .
Blandt ovennævnte foranstaltninger vil fremme aflandbrugsmetoder ,der erfor¬
enelige med demiljømæssige krav ,ekstensivering afproduktionen ognedlæggelse
afagerjord spille ennøglerolle iudviklingen afanvendelsen afjord iland ¬
bruget oghave gunstige indvirkninger pimiljøet .
Detmldesuden bemærkes ,atiforbindelse mednationale støtteforanstaltninger
blev detaccepteret ,atdekanindrømmes som led ienmere smidig ordning for
investering medsigte pibeskyttelse ogforbedring afmiljøet ,forudsat at
det ikke fører tilkonkurrenceforvridninger (Rom-Traktatens artikel 92-94 ).

-9-
2.Inden forrammerne afartikel 19 iforordning (EOF )nr.797/85omforbedring
aflandbrugsstrukturernes effektivitet harKommissionen modtaget deførste
ansøgninger omfinansielt tilskud fraFællesskabet tilindførelse afforan ¬
staltninger tilbeskyttelse afmiljøet ivisse landdistrikter .
Indtil nuharkuntolande ,Tyskland ogDetForenede Kongerige ,forelagt
sidanne ansøgninger ,ogKommissionen håber ,atmedlemsstaterne vilbenytte
sig istørre omfang afdemuligheder ,foranstaltningen indebærer .
3.Medhensyn tilanvendelsen afvisse foranstaltninger ,derharindvirkning pi
miljøet ,harKommissionen efter anmodning fradetuformelle rådsmøde mellem
landbrugsministrene iNyborg udarbejdet enopgørelse over forskriftsmæssige
ogadministrative procedurer ,der erindført afmedlemsstaterne medhenblik
påtilpasning afintensivt landbrug .
Denne opgørelse blev sendt tilmedlemsstaterne ,derblev opfordret til at
komme medsupplerende oplysninger ogpræciseringer efter behov .
IV.FORVENTEDE FORANSTALTNINGER
1.Anvendelse afjord
Anvendelsen afjord iFællesskabet erikke statisk :den harflere funktioner
ogafhænger derfor ikke udelukkende aflandbruget ,skønt landbruget spiller en
fremherskende rolle .
Forholdet mellem menneske ogjord ,denøkonomiske situation ,bymæssig ogindu ¬
striel udvikling samt habitatkrav for fauna ogflora ernogle afdefaktorer ,
sommåtages medvedenhver gennemgang afproblemet .
Rent landbrugsmæssigt seteranvendelsen afjord underkastet ændringer påkort
ogpålang sigt .
Påkort sigt sker derforandringer afafgrøderne somled ivekseldrift eller
somreaktion påledelsesmæssige ,økonomiske eller klimatiske faktorer .På
længere sigt fører ændringer imarkedsforholdene ogteknologisk udvikling
tilmere generelle forandringer ,hvor hele arealet aflandbrugsjord ændres ,
efterhånden somjord indvindes ,opgives eller gårtabt til ikke-landbrugsmæs -
sige formål .Også inden forlandbrugsanvendelsen erderbetydningsfulde for¬
andringer såsom mindskelse afgræsjord eller udvidelse afolieafgrøder og
grønfoder somset idesenere år.

-10-
Indvirkningen afjordens anvendelse pimiljøet ,særlig ilandbrugssammenhæng ,
tyder pi,atplanlægning ogincitamenter medhenblik påorientering afproduk ¬
tionen ogbegrænsning afmiljømæssigt uønsket udvikling erafstigende nødven ¬
dighed .
Sommiljøministrene konkluderede udgør strukturfondene etprivi ligeret instru ¬
ment tilatopnå sådanne mål,såvel somfordenmiljømæssige dimensions
integrering ilandbrugssektoren .
Fællesskabsaktion pådette felt børbaseres pådeteksisterende direktiv om
vurdering afindvirkningen påmiljøet (1).Detindeholder bilag ,deranfører
projekttyper ,forhvilke vurdering ertvungen eller frivillig .Kommissionen
vilforeslå ændring afdette direktiv ,sådetbliver tvungent tilatforetage
vurdering afindvirkning påmiljøet ,nårderkræves beslutninger vedrørende
større landbrugsprojekter somomstrukturering afbedrifter ,ændringer ivand ¬
systemet ,veje osv .Sådanne vurderinger vilvære særligt vigtige ,nårdetdrejer
sigomoffentlige midler .Derbør forudses kriterier eller størrelsestærskler
tildette formål .
Dertil kommer ,atmuligheden for atafskrække fravisse typer større ændringer
afanvendelse afjord ville blive undersøgt .Kommissionen vil især foretage
enhurtig undersøgelse afstørre landbrugsafvandingsprojekter medhenblik på
atbegrænse eller endog ivisse tilfælde eller regioner forbyde brugen af
offentlig støtte tildette formål .
Derudover ,ogdeterpilinje medgrønbogen ,vilKommissionen undersøge yder ¬
ligere foranstaltninger til atindføre eller opretholde landbrugsmetoder ,der
erforenelige medbehovet forbeskyttelse afnaturen .
Imange tilfælde kunne deindføres påfrivillig basis ,f.eks .iform afledel ¬
seskontrakter mellem offentlige myndigheder ogdenberørte offentlighed .
Inogle områder ,hvor denmiljømæssige ligevægt ersærligt truet ,børvisse
tvungne foranstaltninger ikke udelukkes .Idenne sammenhæng kunne manforudse
oprettelsen aføkologiske korridorer ,ikke blot forbeskyttelse afhabitater ,
menogså langs vandløb eller nærveddamme forbeskyttelse afvand somen
naturressource .
Iøjeblikket giver artikel 19 iforordning (EØF )nr.797/85mulighed for,at
landbrugerne tager initiativ tilbeskyttelse afmiljøet påfrivillig basis .
(1)Direktiv 85/337/EØF,EFT nr.L175 af05.07.1985 ,s.40.

-11
Kommissionen er ifærd med atundersøge muligheden afatgøre disse foranstalt ¬
ninger anvendelige idetilfælde ,hvor landbrugere ernødt til atindføre
planteavls -eller husdyrbrugsmetoder ,dererforenelige meddemiljømæssige
krav .Detkanherom bemærkes ,atdebetingelser ,dernyligt blev pålagt af
Kommissionen idens nærmere regler foratnedlægge agerjord ,såsom begræns ¬
ninger ibrugen afhandelsgødninger ,husdyrgødning ogplantebeskyttelsesmid ¬
lereller forpligtelsen forlandbrugerne tilatbevare jorden igodforfatning ,
kunne resultere ietpositivt bidrag tilmiljøet ,hvis deanvendes korrekt .
Detsamme gælder ekstensiveringsforanstaltninger ,forhvilke derendnu mangler
atblive defineret gennemførelsesbestemmelser .Indførelsen heraf forudsætter
dogengrundig undersøgelse afeventuelle hindringer ,sommåtte findes ilov¬
givningen vedrørende skat påjord .Dertil kommer ,atdeforanstaltninger ,der
stadig foreligger forRådet ,omdirekte indkomststøtte skulle begunstige ,at
smålandbrugsbedrifter affamilietypen ,hvis rolle ervigtig formiljøet i
landdistrikter ogdengenerelle landbrugsøkonomi ,kanoverleve .
Endelig giver indførelsen afnedlæggelse afagerjord ogekstensiveringsordninger
store muligheder forbeskyttelsen aflandbrugsøkosystemer .Jord ,derbliver
tilrådighed sometresultat afdisse programmer ,kunne bruges tilikke-land -
brugsmæssige formål inden forrammerne afintegrerede forvaltningssystemer for
landdistrikterne for atfremme initiativer ,somkunne sikre enekstra indkomst
forlandbrugerne såvel sommiljømæssige fordele .
Devæsentligste muligheder pådette felt eragroturisme ialle dens former
(jagt ,fiskeri ,ridning ...) ogekstensiv opdrætning afvildt eller sportsdyr .
2.Brugen afpesticider
Brugen afpesticider kan,omend nødvendig ,forårsage miljøproblemer ,somhar
været erkendt imange år.Devæsentligste problemer erfølgende :
-virkningerne afrestkoncentrationer ilevnedsmidler ogvand påmenneskets
helbred ogderisici ,dererforbundet medstrømmen afsprøjtevæske ved
udbringningen afpesticider
-deutilsigtede negative virkninger afpesticider påandre arter enddem,de
udbringes på
-faren forlandbrugerne selv somresultat afukorrekt brug afpesticider .
; ; i I

-12-
Detgenerelle målmedFællesskabets politik måvære atmindske brugen af
kemikalier ilandbruget tiletstrengt minimum ,ikke blot pågrund afde
kendte farer formennesker ,fauna ogflora ,menogså pågrund afusikkerhed
medhensyn tildesamvirkende langtidsvirkninger af,atsådanne stoffer
slippes ud imiljøet .
Kommissionen harderfor tilhensigt atgåvidere medrevisionen afdeeksiste ¬
rende retsforskrifter forpesticider (1).
Idette øjemed vildengøre brug afdeallernyeste videnskabelige fund ogvil
stille passende forslag .
Dermåofres mere opmærksomhed pådenbredere indvirkning afpesticider på
miljøet somhelhed ogpånaturens verden isærdeleshed .
Iden sammenhæng kunne fællesskabsaktion vedrøre tilladelse afstoffer og
præparater såvel somdistributionen oganvendelsen heraf .
Somallerede bebudet pådetuformelle møde mellem landbrugsministrene i1987
erKommissionen nuved atoverveje enrevision afsit1976-forslag omtilladelse
afpesticider .
Dette kanomfatte oprettelsen afen"positivliste "over tilladte aktive
ingredienser ,somville være baseret påenkomplet analyse afalle relevante
egenskaber veddisse materialer .Derville også blive foretaget passende under ¬
søgelser ogkontrol afmærkning .
(1)Rådets direktiv 78/631/EØFomtilnærmelse afmedlemsstaternes lovgivning
vedrørende klassificering ,emballering ogetikettering affarlige præpa ¬
rater (pesticider ),Rådets direktiv 79/117/EØFomforbud modmarkedsføring
oganvendelse afplantebeskyttelsesmidler indeholdende visse virksomme
stoffer ,Rådets direktiv 76/895/EØFomfastsættelse afmaksimalgrænse ¬
værdier forpesticidrester påog ifrugt oggrønsager ,Rådets direktiv
86/362/EØFomfastsættelse afmaksimalgrænseværdier forindholdet af
pesticidrester iogpåkorn .Rådets direktiv 86/363/EØFomfastsættelse
afmaksimalgrænseværdier forindholdet afpesticidrester iogpalevneds ¬
midler afanimalsk oprindelse .Rådets direktiv 87/519/EØFomfastsættelse
afstørsteindhold foruønskede stoffer ogprodukter ifoderstoffer .

-13-
PåLængere sigt vilKommissionen også undersøge nødvendigheden afogmuligheden
forkontrol afdistributionen oganvendelsen afpesticider .Begge dele ,især
riårdetdrejer sigommere farlige produkter ,kanbegrænses tilpersoner med
passende faglige kvalifikationer ,udstyr ogfaciliteter .Deallerfarligste
produkter kansælges udelukkende mod recept ,ogderes anvendelse kanvære
underkastet bestemmelserne idenne recept .Ivisse tilfælde ,navnlig vedtil¬
førsel med luftfartøj ,kanderkræves særlige tilladelser ogteknisk kontrol .
Ividest muligt omfang ,der erforeneligt med engenerel overensstemmelse med
metoderne ihele Fællesskabet ,ville deforskellige kontroller ogkvalifika ¬
tioner blive administreret pånationalt plan ogville blive integreret i
eksisterende nationale ordninger .
Deterklart ,athjørnestenen ialle bestræbelser påatmindske ogrationali ¬
sere brugen afkemikalier ilandbruget ervedvarende forbedring afoplysninger
tilogoptræning afbrugerne selv ,sommåvære helt klare over deres egen
virkelige interesse .
3.Intensivt husdyrbrug ogintensiv planteproduktion
Traditionelt erhusdyrbruget integreret ialsidig landbrugsvirksomhed .Det
anvender foder ,derfremstilles påbedriften ,oganvender affald frahusdyr
tilforbedring afjorden .Menmoderne systemer forhusdyrbrug medudnyttelse
afstørrelsesøkonomiske fordele ogmedbidrag franyemetoder forfodring og
drift såvel somfrabillige indførte foderstoffer harført tilenspecialise ¬
ring ,somomfatter etstort antal husdyr ,derlever påetlille område ,faktisk
ennærmest industriel virksomhed .
Nårdetproducerede affald frahusdyr overskrider både jordens ogvegetatio ¬
nens optagelsesevne ,skaber detenbetydelig fare forforurening afoverflade -
oggrundvand mednitrater ,toksiske mikronæringsstof ferogpatogene mikrooi
ganismer .Produktionsenheder forårsager også problemer medhensyn tillugt
ogstøj .Derbørpålægges denne form forvirksomheds kontrol ,somdeter
tilfældet for andre aktiviteter afindustriel art .
Lignende problemer opstår sommetider fraoverdreven brug afhandelsgødning
iintensiv planteproduktion .
Nogle medlemsstater erallerede vedattage deførste skridt tilatkontrol ¬
lere indvirkningerne afintensivt landbrug .

-14-
Radet godkendte i1987 enordning medfællesskabsstøtte tilekstensivering
aflandbrugsproduktionen ogforlandbrugere imiljømæssigt følsomme områder ,
sompåtager sigatfølge metoder ,dererforenelige medmiljøet .
Mender synes atkræves yderligere EF-aktion for atbeskytte miljøet mere
generelt ,medens dersikres loyale konkurrencebetingelser .
Sådan enaktion kunne dække bide intensivt husdyrbrug ogintensiv plantepro ¬
duktion ,især iområder medbetydelig forurening eller risiko forforurening
afoverflade -oggrundvand mednitrater iFællesskabet ("sårbare områder ").
Detvil iførste række være nødvendigt atdefinere fællesskabsparametre og
-procedurer tilidentifikation ogbenævnelse afmedlemsstaterne afsådanne
"sårbare områder ".
Kommissionen hartilhensigt atforeslå ,atmedlemsstaterne opstiller program ¬
mermedhenblik påatopnå hurtig ogpassende nedskæring afdemængder af
nitrat ,der siver ud ijorden ogind ivandspejlet ,medmulighed for retable ¬
ring afennormal situation ,nårtidens fylde erinde .
Sådanne programmer skulle gøre detmuligt formedlemsstaterne attage hensyn
titdesærlige egenskaber ,naturlige såvel somsocioøkonomiske ,foratindføre
smidighed hvad angår valget afmetoder tilatnedsætte nitratudsivningen ,at
ydepassende teknisk og/eller finansiel bistand til athjælpe landbrugerne
medattilpasse sigdennyeagroøkonomi skesammenhæng ogpåsamme tidundgå
urealistiske krav tiladministration ogkontrol .
Medlemsstaterne viliden forbindelse gøre deres bedste for atsikre ,at
målene kannåsvedlandbrugernes aktive ogfrivillige deltagelse .
Forintensivt husdyrbrugs vedkommende børoprettelsen afnye,store enheder
ogstørre udvidelse afeksisterende enheder være underkastet forudgående
tilladelse påbaggrund afenvurdering afdenmiljømæssige indvirkning med
fastlæggelse afsærlige krav ,der skal overholdes .
Idesårbare områder børtilførslen afhusdyrgødning ligge inden forafgrøder ¬
nesoptagelsesevne .
Itilfælde ,hvor dereroverskud afhusdyrgødning ,mådetgodtgøres ,atman
kanblive afmeddenpåenmiljømæssigt passende måde ,eller intensiviteten
afhusdyrproduktionen børnedsættes .

4.Produktkvalitet
Demuligheder ,biodynamisk landbrug giver ,bør ikke underskattes .Denne virk ¬
somhed harikke blot gunstige indvirkninger pimiljøet ,menkanogsl sikre
enspredning iproducenternes indkomstkilder ;den kannyde godt afdeforskel ¬
lige støtteprogrammer forproduktion ogmarkedsføring ,menfor atøgeantallet
afafsætningsmuligheder kræves der enpassende retsforskriftsramme ,der kan
give forbrugeren garantier medhensyn tilproduktets ægthed ogpassende be¬
skyttelse forproducenten mod illoyal konkurrence .
Denville ogsl være istand tilattage større hensyn tilkvaliteten ved
klassificeringen aflandbrugsprodukter ,eftersom denigangværende søgning
efter etbedre udseende fører landbrugerne til etoverforbrug afkemisk input .
V.LEDSAGENDE FORANSTALTNINGER
Iøjeblikket gørdeeksisterende EF-retsf orskri fter,der indfører forskellige
ordninger forfællesskabsstøtte ,detmuligt for landbrugerne atudføre aktio ¬
ner,dertager sigte pibeskyttelse afmiljøet (f.eks .støtte tillandbrugere ,
derpitager sigatfølge metoder ,dererforenelige medmiljøet ,støtte til
investeringer medhenblik pibeskyttelse ogforbedring afmiljøet ,støtte til
landbrug ibjergomrlder ogugunstigt stillede omrider ,støtte tilnedlæggelse
afagerjord ,ekstensiveringsprogrammer osv.).
Idenperiodiske gennemgang afovennævnte støtteordninger børderes miljømæs ¬
sige indvirkninger vurderes ,ogder bør ifølge heraf fremsættes forslag for
atoptimere disse indvirkninger .
Deterimidlertid vigtigt ,atmedlemsstaterne istørre omfang benytter de
eksisterende bestemmelser ,der gør detmuligt for landbrugerne atbeskytte
miljøet .Kommissionen fremmer ogstøtter fuldt udsidanne bestræbelser .
Desuden børkonsulenttjenesterne ialle medlemsstaterne optrænes ogudstyres
siledes ,atdekanbidrage tiletmindre intensivt ogmindre forurenende
landbrug ioverensstemmelse med,hvad dergøres foroptræning aflandbrugerne
pigrundlag afEF-bestemmelser .Ivisse tilfælde børdergennemføres studier
for atsikre bedre optræning ogorientering afdeberørte tjenester .
Opstillingen afenkodeks forgodlandbrugsmæssig praksis ville være ethjælp ¬
somt værktøj atudvikle .Derskulle være flere midler tilforskning isekto ¬
rerne med lavt input ilandbruget ,somf.eks .integreret bekæmpelse ogbiody ¬
namisk landbrug ,hvor forskningen generelt ermindre fremskreden ,endnardet
gælder konventionelt landbrug med højt input .

-16-
VI.KONKLUSIONER
1.Generelle retningslinjer
Landbrugsvirksomhed har iårhundreder eksisteret iharmoni sammen med
miljøet ,mennogle afdenuværende tendenser ilandbruget giver anledning
tilmiljømæssig bekymring ogproblemer ,sombørbeherskes bedre .
Reformen afdenfælles landbrugspolitik giver enudmærket lejlighed til
eneffektiv integration afdeøkonomiske ,sociale ogmiljømæssige elementer
idenne politik .
Pideneneside vildenstrenge markeds -ogprispolitik ,someruundværlig
aføkonomiske ogfinansielle grunde ,samtidig afskrække frauberettiget
intensivering ,der erskadelig formiljøet .
Paden anden side vilstyrkelsen afsociostrukturelle foranstaltninger
ogstøtteplaner ,der skal forbedre ogsprede landbrugernes indkomster ,
også gøre detmuligt atfremme degunstige indvirkninger påmiljøet .
Enfornuftig kombination afforskriftsmæssige ogfremmende foranstaltnin ¬
ger,somnormalt skulle føre tilbesparelser frem forudgifter ,vil i
fremtiden medføre etlandbrug ,der ermere miljøvenligt ,men ikke nødven ¬
digvis mindre effektivt .
Denne kombination månaturligvis gradueres medhensyn tilregionale og
andre forskelligheder ideteuropæiske landbrug ogmåsupplere anden
fællesskabspolitik forattage fatpådetstore problem medEuropas land¬
distrikter .
Deterklart ,atforatvære effektive måalle programmer pådette felt
have bred støtte fraoptræning ogformidling afoplysninger altefter ,
hvad desærlige situationer kræver .Detkunne fremme etlandbrugssamfund ,
dervarmere opmærksomt på,atdeteridets egen bedste interesse atlede
produktionen påenmere rationel måde foratopnå enrationel ligevægt
mellem dens behov ogmiljøets .
Takket være denne optræning ogformidling afoplysninger skulle landbru ¬
geren blive opmærksom på,athans rolle ikke erbegrænset tillandbrugs ¬
produktion isigselv ,menatdenogså omfatter bevaring afmiljøet i
landdistrikter .Detmedfører ,atsamfundet måacceptere ,atlandbrugeren
sombestyrer afmiljøet yder enoffentlig tjeneste ,somfortjener entil¬
strækkelig godtgørelse .

-17-
2.Tidsp lan
Pagrundlag afdeforhold ,dererdrøftet ideforegående kapitler ,og
ibetragtning afstatus fordetallerede forberedende arbejde ,derer
gjort ,vilKommissionen som etførste skridt inden udgangen af1988 fore ¬
lægge følgende forslag :
-revision afforslaget til etdirektiv ommarkedsføring afplantebeskyt ¬
telsesmidler (forslag forelagt i1976 )
-forslag omproduktionen ogmarkedsføringen aflandbrugsprodukter og
levnedsmidler ,der erfremstillet uden brug afsyntetiske kemikalier
-forslag til etdirektiv ombeskyttelse affersk overflade -oggrundvand
samt kystvande modforurening frahusdyrgødning ogfraoverforbrug af
N-forbindelser
-revision afdirektivet omvurdering afindvirkningerne afvisse offent ¬
lige ogprivate projekter påmiljøet .
Påkort sigt harKommissionen tilhensigt atfremme etgrundigt studium
afbenyttelsen aføkonomiske instrumenter sommiddel til atnedsætte for¬
bruget afhandelsgødninger ogpesticider ogsåledes mindske deres indvirk ¬
ning påmiljøet ,især påvandressourcer .
Dertil kommer ,atKommissionen inden for rammerne afstyrkelse afdens
optrænings -oginformationsaktioner undersøger mulighederne for at
-forstærke sinfinansielle deltagelse Tanvendelsen afeksisterende foran ¬
staltninger
-tilfredsstillende samordning afdeforanstaltninger ,dertræffes af
medlemsstaterne
-fremme landbrugernes bevidsthed omdemuligheder .Fællesskabet byder
Opa.
Endelig vilKommissionen udover ovennævnte forslag inden forrammerne
afreformen afstrukturfondene og isærdeleshed afEUGFL ,Udviklings ¬
sektionen ,understrege behovet foratfremme alternative økonomiske
aktiviteter ,dervilkunne fålandbrugerne tilatøgederes indkomster
samtidig medatoverholde demiljømæssige krav ,beskytte miljøet i
landdistrikter ogdentraditionelle levemåde (agroturi sme,jagt ,
opdrætning afvildt ,fiskeri osv.).

ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ
CΟΜ (88)338 τελικό
Βρυξέλλες ,16Αυγούστου 1988
- ,
\<£>κ ^ χ··>/
ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙΓΕΩΡΓΙΑ
(Ανακοίνωση τηςΕπιτροπής )

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΓΕΩΡΓΙΑ
I, ΕΙΣΑΓΩΓΗ
1. Ηεξέλιξη τηςγεωργίας και ηαναμόρφωση τηςΚΓΠ
Ηγεωργία στην Ευρώπη παραδοσιακά αποτελεί σύμμαχο τουπεριβάλλοντος .
Επίαιώνες οιΕυρωπαίοι γεωργοί έχουν διαμορφώσει ,διατηρήσει καιπρο¬
στατεύσει τομεγαλύτερο τμήμα των χερσαίων εκτάσεων τηςηπείρου .Επειδή εξορτού -
ντοαπό τηφύση για νασυγκεντρώσουν τααπαραίτητα προς τοζειν οι
γεωργοί ,γενικά ,διαβίωναν καιεργάζοντο σεαρμονία μετηφύση .Εξαρ-
τούντο από τηγονιμότητα τηςγης,τηνκαθαρότητα τωνυδάτων καιένα
σταθερό οικολογικό ισοζύγιο .Για τολόγο τούτο διαδραμάτιζαν αποφασι ¬
στικό ρόλο για τηδιατήρηση τηςποιότητας τουεδάφους ,τηναποσόβηση
τηςρύπανσης τηςυπαίθρου και τηνπροάσπιση τουπεριβάλλοντος τηςυπαί ¬
θρου .
Τούτο εξακολουθεί ναισχύει σεμεγάλο βαθμό .Οιγεωργοί είναι εκείνοι
πουπροστατεύουν από τηνυπέρμετρη εκμετάλλευση ,τηρύπανση ήτηδιά¬
βρωση τομεγαλύτερο μέρος τωνγαιών τηςΕυρώπης .Οιγεωργικές δραστη ¬
ριότητες είναι εκείνες πουσυχνά αποτρέπουν τιςκαταστροφικές οικολο ¬
γικές συνέπειες απότιςοποίες απειλούνται οιπεριοχές πουαπερημώνο -
νται καιεγκαταλείπονται από τονπληθυσμό .Παρατηρεί τα ιωστόσο μεταβο ¬
λήαυτής τηςκατάστασης .Τηντελευταία τεσσαρακονταετία ηγεωργία υπέ-
στη,αφενός ,μίατεχνολογική επανάσταση πουοδήγησε σεεντατικότερες
μορφές καλλιέργειας και,αφετέρου ,πιέσεις απόάλλες οικονομικές δρα¬
στηριότητες ,όπως ηαστικοποίηση ,ηβιομηχανική ανάπτυξη και οιμεταφο ¬
ρές .
Ηπρόσφατη αναμόρφωση τηςΚΓΠγιατηναντιμετώπιση τωνπροβλημάτων
τηςπλεονασματ ικής παραγωγής ανάγκασε ωστόσο τηνΚοινότητα ναεξετά ¬
σειτορόλο τηςγεωργίας στην οικονομία καιτηνκοινωνία .
Πέραν της αυτάρκειας σεείδη διατροφής καιτωνκοινωνικο­
οικονομικού χαρακτήρα στόχων ,όπως ηδιατήρηση τωνεισοδημάτων των
γεωργών ,έχουν προκόψει στόχοι .πουαφορούν τηνπροστασία ορισμέ ¬
νωνπαραδοσιακών αξιών πουαντιπροσωπεύει γιατηνκοινωνία μαςηγεωρ¬
γία,ιδιαίτερα όσον αφορά τηνπροστασία τουπεριβάλλοντος .Προκύπτει
λοιπόν ότιταμέτρα πουπρέπει πλέον ναληφθούν γιαναεξασφαλιστεί
ένας καλύτερος έλεγχος τηςπαραγωγής πρέπει ναδιαμορφωθούν μετρόπο
πουναεξασφαλίζουν ότιοιαδήποτε μελλοντική πρόοδος στον τομέα αυ¬
τόεπιτυγχάνεται σεαρμονία μετιςπεριβαλλοντικές απαιτήσεις καιότι
τοπεριβαλλοντικό ισοζύγιο θααποκατασταθεί τελικά στις περιοχές που
έχουν πληγεί .
Στοπλαίσιο τούτο ηΚοινότητα εκπόνησε τηγεωργική πολιτική διαρθρώ ¬
σεων προκειμένου νακαθορίσει ταμέτρα ταοποία θαπρέπει νασυνοδεύ ¬
ουντηναναμόρφωση τηςοργάνωσης τωναγορών .Στησυνέχεια τροποποιήθη ¬
κεοκανονισμός αριθ .797/85(1)σχετικά μετηβελτίωση τηςαποτελε -
σματικότητας τωνγεωργικών διαρθρώσεων ,πράγμα πουείναι ενδεικτικό
τηςβούλησης ναπροωθηθούν μίασειρά ενέργειες πουέχουν διπλό στόχο :
πρώτον ,νααποφευχθούν ταπροβλήματα πουπροξενεί ηεντατική καλλιέρ ¬
γεια και,δεύτερον ,οιεσδήποτε αρνητικές συνέπειες στοπεριβάλλον .
(1)ΕΕΑριθ .Ι_93,30.3.85 ,Ο.1

-2-
Επιπλέον ,ησυμφωνία τωνΑρχηγών Κρατών καιΚυβερνήσεων τουΦεβρουάριου
1988 σχετικά μετηναναμόρφωση τηςΚΓΠενίσχυσε τιςδυνατότητες επίτευ ¬
ξης των ενλόγω στόχων .
Επικρατούν λοιπόν σήμερα ευνοϊκότερες συνθήκες γιαναενταχθεί τοπρόβλη ¬
ματουπεριβάλλοντος στοπλαίσιο τηςπροσαρμογής τουπαραγωγικού δυναμι ¬
κού στις απαιτήσεις τηςαγοράς .
2. Οιαπόψεις τηςΕπιτροπής σχετικά μετοπεριβάλλον καιτηγεωργία
2.1 .ΗΠράσινη Βίβλος
ΗΕπιτροπή συχνά επισήμανε τηνανάγκη ναληφθεί υπόψη τοπεριβάλλον στο
πλαίσιο τηςγεωργικής πολιτικής .Στην Πράσινη Βίβλο τουΙουλίου του1985
αναφέρεται ότι "γίνεται όλο καιπερισσότερο αντιληπτό ότι ορόλος της
γεωργίας σεμιασύγχρονη βιομηχανοποιημένη οικονομία είναι ,όχιμόνο να
εξασφαλίσει τιςκύριες οικονομικές καικοινωνικές λειτουργίες ,αλλά και
ναδιατηρήσει τοπεριβάλλον τηςυπαίθρου .Σήμερα που ηΚοινότητα είναι αυ¬
τάρκης σεπολλά γεωργικά προϊόντα καιείναι ωςεκτούτου υποχρεωμένη να
διαχειρίζεται συνετά τηνπαραγωγική της ικανότητα ,ταπροβλήματα πουαφο¬
ρούν τοπεριβάλλον αποκτούν μεγαλύτερη σημασία ".ΗΕπιτροπή επισήμανε
επίσης ότι :"κατά τηδιάρκεια τωντελευταίων δεκαετιών ,ηγεωργία -του¬
λάχιστον ορισμένοι απότους κυριότερους τομείς της -γνώρισαν τεχνολογι ¬
κήεπανάσταση ηοποία τροποποίησε ριζικά τιςκαλλιεργητικές πρακτικές .
Αυξάνεται ηανησυχία όσον αφορά τιςεπιπτώσεις τωνμεταβολών αυτών στο
περιβάλλον ,ηανησυχία δεαυτή εκφράζεται όχιμόνο απότοναστικό πληθυ ¬
σμόαλλά καιαπότους γεωργούς ",και ότι "παρότι τατελευταία έτη ηκοι¬
νήγεωργική πολιτική έχει λάβει υπόψη τηςταδιάφορα θέματα τουπεριβάλ ¬
λοντος .... πρέπει ναεξεταστεί ...ποια άλλα μέτρα είναι δυνατόν να
προβλεφθούν για τηνεπόμενη δεκαετία ".Στην Πράσινη Βίβλο γίνεται αποδε ¬
κτό ότι "ηγεωργία πρέπει ναθεωρηθεί ωςοοικονομικός τομέας οοποίος ,
όπως καιάλλοι τομείς οιοποίοι βλάπτουν μετιςδραστηριότητές τους το
περιβάλλον ,θαπρέπει νααποτελέσει τοαντικείμενο ευλογών δημοσίων οδη¬
γιών καιελέγχων για νααποφευχθεί ηκαταστροφή τουπεριβάλλοντος ",
όπως επίσης καιότι "θαπρέπει ναεφαρμόζεται γενικώς ηαρχή του"ορυ-
παίνων πληρώνει "και ότιδενθαήταν ορθόν νααναμένουν οιγεωργοί να
αποζημιωθούν απότιςδημόσιες αρχές σεπερίπτωση που θακαθιερωθεί πα¬
ρόμοια ρύθμιση ".Επιπλέον ,επισημάνθηκε ότι "ηπολιτική προώθησης των
καλλιεργητικών πρακτικών πουδιατηρούν τοπεριβάλλον τηςυπαίθρου και
προστατεύουν ειδικές τοποθεσίες είναι εξίσου σημαντική μετην "παθητι ¬
κή"προστασία τουπεριβάλλοντος ".

-3-
2.2 .Πρόγραμμα δράαης για τοπεριβάλλον
Στοτέταρτο πρόγραμμα δράσης γιατοπεριβάλλον (1987-1992 )ηΕπιτροπή επι-
οήμανε ιδιαίτερα τηνανάγκη ναενσωματωθεί τοθέμα τουπεριβάλλοντος στις
άλλες κοινοτικές πολιτικές ,περ ιλαμβανομένης τηςγεωργικής .
Έχοντας αυτά κατά νου ηΕπιτροπή θεώρησε ότιείναι αναγκαίο ναεπιτευχθεί
έναεύλογο ισοζύγιο μεταξύ τηςγεωργικής ανάπτυξης καιτων,μερικές φορές ,
αντιθέτων αναγκών διατήρησης τουπεριβάλλοντος .Γιατολόγο αυτό υπέβα ¬
λεπροτάσεις πουαποσκοπούν ναμειώσουν τιςκαταστροφές πουπροξενεί η
γεωργία στην οικολογική υποδομή .Οιπροτάσεις αυτές αφορούν ,ειδικότερα ,τη
ρύπανση πουεπιφέρει ηεντατική εκτροφή ζώων και ηυπέρμετρη χρήση λιπασμά ¬
τωνκαιπαρασι τοκτδνων,όπως επίσης καιτηνπροστασία τωνφυσικών βιοτόπων .
3.Άποψη τουΕυρωπαϊκού Κοινοβουλίου
Στοψήφισμά του της19.2.1986 ,τοΕυρωπαϊκό Κοινοβούλιο επισήμανε ότι "η
μεταρρύθμιση τηςΚΓΠπροσφέρει μιαευκαιρία για τηνκαθιέρωση συνεπούς
γεωργικής πολιτικής που θαεπιδιώκει επίσης ναδιαφυλάξει τοπεριβάλλον
και τοντρόπο ζωής στις αγροτικές περιοχές ",και ότι "θαπρέπει ναεξετα ¬
στούν ταμέτρα για τηναντιμετώπιση τωνοικονομικών καικοινωνικών αναγκών
τηςαγροτικής κοινότητας ,υπολογίζοντας παράλληλα τοπεριβάλλον ".Επιπλέον ,
τοΚοινοβούλιο ζήτησε νακαθιερωθεί "μιασφαιρική πολιτική επικεντρωμένη
σεποσοτικούς καιποιοτικούς στόχους που θααποσκοπεί κυρίως :
στην ορθολογική χρήση τωνεδαφών καιτημακροχρόνια διατήρησή τους
καθώς καιστην προστασία τουσυνόλου τωνφυσικών πόρων καιτου φυσι ¬
κούπλούτου ,
στηδιατήρηση καιανάπτυξη τηςζωής τηςυπαίθρου ,
στην παραγωγή τροφίμων υψηλής ποιότητας ,
στηστενότερη συνεργασία γεωργικού καιβιομηχανικού τομέα ,
στην τροποποίηση τουγενικού πλαισίου τηςγεωργικής πολιτικής κατά
τρόπο πουοιδραστηριότητες στογεωργικό τομέα ναανταποκρίνονται
στις απαιτήσεις τουπεριβάλλοντος ".
Ειδικότερα ,τοΕυρωπαϊκό Κοινοβούλιο επισήμανε τηναναγκαιότητα μίας ευρω¬
παϊκής πολιτικής γιαταεδάφη (σχεδιασμός ,καταπολέμηση τηςδιάβρωσης των
εδαφών ,αναδάσωση ,διαφοροποίηση τηςγεωργικής παραγωγής ,υπολογ ισμός των
περιβαλλοντικών επιπτώσεων μεγάλων γεωργικών προγραμμάτων ,τήρηση τωνκοι¬
νοτικών οδηγιών καιδιεθνών συμβάσεων γιατηνπροστασία τηςάγριας πανίδας ),
καιτηνανάγκη μιας ολοκληρωμένης πολιτικής σχεδιασμού γιατηνύπαιθρο που
θαβασίζεται στησυνεργασία όλων τωνενδιαφερομένων μερών .Θεωρεί επίσης
ότιηδιαρθρωτική γεωργική πολιτική πουξεκίνησε μετονκανονισμό αριθ .
797/85πρέπει νασυνεχιστεί μετηδιάθεση μεγαλυτέρων κονδυλίων στοτμήμα
"προσανατολισμός "τουΡΕ06Α ,τηδιοχέτευση διαρθρωτικών πόρων σεπεριφερεια ¬
κάπρογράμματα πουπροβλέπουν τηνκαταβολή ανταμοιβής γιαορισμένες φιλο-
περιβαλλοντικές καλλιεργητικές πρακτικές ,και,ιδίως ,τονκαθορισμό λεπτομερών
κανόνων πουθαδιέπουν τηχορήγηση διαρθρωτικής βοήθειας σεοικολογικές
γεωργικές πρακτικές .

-4-
4. Ηπροσέγγιση τουπροβλήματος απότους Υπουργούς Γεωργίας καιΠεριβάλλοντος
ΟιΥπουργοί Γεωργίας καιΠεριβάλλοντος τόνισαν επίσης τηνανάγκη ναλη-
φθούν υπόψη οιπεριβαλλοντικοί περιορισμοί καιυιοθέτησαν τηνάποψη τηςΕπι¬
τροπής ότιείναι απαραίτητα πρόσθετα μέτρα .
Τασυμπεράσματα διατυπώθηκαν σεδύοάτυπες συνεδριάσεις :στις 8.9.1987 στο
ΝΥΒ0Κ6 <Δάνία )απδτους Υπουργούς Γεωργίας και στις 26.2.88 στο ΜΙΙ.ΒΑΟ-ΚΚΕΙΙΤΗ (Ο.Δ .
τηςΓερμανίας )από τους Υπουργούς Περιβάλλοντος .
Από τησυζήτηση μπορούμε ναδιαπιστώσουμε ότι παρότι σημειώθηκε κάποια σύ¬
γκλιση μεταξύ αφενός τουστόχου τουβελτιωμένου ελέγχου τηςπαραγωγής και
αφετέρου μιας περιβαλλοντικής πολιτικής ,οιΥπουργοί Γεωργίας εκφράζουν ανη¬
συχίες πουοφείλονται στις διαφορετικές συνθήκες πουεπικρατούν στις περιο ¬
χέςτηςΚοινότητας .Δύοείναι τακύρια προβλήματα πουμπορούν ναεπισημανθούν
ενπροκειμένω :ταπροβλήματα πουδημιουργεί ηεντατική καλλιέργεια στοπε¬
ριβάλλον και ηεξερήμωση τηςυπαίθρου πουείναι εξίσου καταστροφική γιατο
περιβάλλον .
ΟιΥπουργοί Γεωργίας αναγνώρισαν τηναναγκαιότητα βελτίωσης τουσυντονισμού
σεκοινοτικό επίπεδο γιατηνεξεύρεση ενός περιβαλλοντικού ισοζυγίου στην
γεωργία ,αλλά ήταν επιφυλακτικότεροι όσον αφορά τηνανάγκη κοινών κανόνων σε
ευρωπαϊκό επίπεδο ,δεδομένου ότιείναι ανάγκη ναεξευρεθούν επιμέρους λύσεις προσαρ ¬
μοσμένες στις ιδιαιτερότητες τωναντιστοίχων περιοχών .
ΟιΥπουργοί Περιβάλλοντος επισήμαναν επίσης ότιπρέπει νααντιμετωπιστεί με
προσοχή έναπρόβλημα τόσο σύνθετο καιακανθώδες όπως ηανάπτυξη τηςγεωργίας
σεαρμονία μετοπεριβάλλον .
Επισήμαναν τηνανάγκη μιας πολιτικής πουδεν θααποσοβεί αλλά καιθαεπανορ ¬
θώνει τιςυπερβολές τηςεντατικής καλλιέργειας σεορισμένες ζώνες ,έτσι ώστε
ναπροστατεύεται τοπεριβάλλον πουαποτελεί πόρο ζωής γιατους γεωργούς ,
χωρίς ωστόσο ναεπιδεινωθεί τοβιοτικό τους επίπεδο .Ειδικότερα ηπολιτική
αυτή θαμπορούσε ναστηριχθεί στην πολιτική τωνγεωργικών διαρθρώσεων ,την
προσωρινή παύση καλλιέργειας γαιών ,σεπρογράμματα επεκτατικοποίησης και
πρώιμης συνταξ ιοδότησης ,δυνατότητες πουθαπρέπει ναεξαντλούνται προκειμέ -
νου ναβοηθήσουν στην επίτευξη τωνστόχων τηςπροστασίας τουπεριβάλλοντος .
ΟιΥπουργοί Περιβάλλοντος συνήγαγαν τοσυμπέρασμα ότι η"περιβαλλοντική "
άποψη θαπρέπει προοδευτικά ναενσωματωθεί στηγεωργία καιότι ηευελιξία ,
που πρέπει απαραιτήτως ναπροβλεφθεί δεδομένων τωνδιαφορετικών συνθηκών που
επικρατούν στακράτη μέλη ,δενεπιτρέπεται ναεμποδίσει τονκαθορισμό καιτην
τήρηση κοινών αρχών .Αποζημιώσεις καιοικονομικά κίνητρα μαζί μερυθμιστικά
μέτρα θαπρέπει ναενισχύσουν τιςπροσπάθειες τωνγεωργών ναπροστατεύουν
τοπεριβάλλον ,ενώπαράλληλα πρέπει ναενισχυθούν κατάλληλα οιτομείς της
κατάρτισης ,τηςπληροφόρησης και τηςδιάδοσης τωνπληροφοριών .

5
5. Ηπροσέγγιση διεθνών οργανισμών
Παρόμοιες συζητήσεις διεξάγονται ήδησεόλατακράτη μέλη καθώς επίσης
και σεαρκετούς διεθνείς οργανισμούς .
Γιαπαράδειγμα ,οΟΟΙΑ συγκρότησε ΑϋΗΟΟομάδα εργασίας για τοπεριβάλ ¬
λον και τηγεωργία ,ηοποία συνέταξε λεπτομερέστατη καιεκτενέστατη έκ¬
θεση .
Σημαντικό έργο επιτέλεσε επίσης τοΣυμβούλιο τηςΕυρώπης καιταΗνωμένα
Έθνη .Ηπρόσφατη έκθεση ΒΚυΝΤΙ_ΑΝΰ αποτελεί παράδειγμα πουαποδίδει
ιδιαίτερη σημασία σταπεριβαλλοντικά προβλήματα τηςγεωργίας .
6. 0στόχος τουπαρόντος εγγράφου
Τοπαρόν έγγραφο στοχεύει στην αποσαφήνιση τωνκατευθυντηρίων αρχών της
Επιτροπής σχετικά μετοενλόγω θέμα καιβασίζεται στις θέσεις πουδιε-
τύπωσε τοΕυρωπαϊκό Κοινοβούλιο και οιΥπουργοί Γεωργίας καιΠεριβάλλο ¬
ντος "χρησιμοποιεί τοεκτενές έργο πουήδη έχει επιτελεστεί εντός της
Κοινότητας όπως επίσης καιστους διεθνείς οργανισμούς όσον αφορά τηγεωρ ¬
γία και τοπεριβάλλον .
Ειδικότερα ,αντικείμενο τουεγγράφου είναι οιεπιπτώσεις πουέχουν στοπεριβάλλον
οι πρόσφατες εξελίξεις τηςγεωργίας ,μεπροοπτ ική:τηνεπικέντρωση του
ενδιαφέροντος σταπροβλήματα ,τονκαθορισμό τωνκοινών αρχών ήκατευθυντη ¬
ρίων γραμμών ,τιουνασυνοδεύονται απόπροτεραιότητες δράσης /όπως επίσης και
τονεντοπισμό προτάσεων προς τοΣυμβούλιο σεπρώτη φάση .
Γιαναείναι εφαρμόσιμη ηπεριβαλλοντική και ηγεωργική πολιτική στις αγρο ¬
τικές περιοχές τηςΕυρώπης πρέπει ναληφθεί πλήρως υπόψη ηευρύτατη πο¬
λυμορφία τηςευρωπαϊκής γεωργίας ,ταπολύ διαφορετικά περιβαλλοντικά προ¬
βλήματα πουεπιφέρει ηγεωργία στοπεριβάλλον καιηκοινωνική καιοικονο ¬
μική κατάσταση τηςγεωργίας .
ΗΕπιτροπή θαεξετάσει στοβαρθμό πουείναι δυνατόν τιςδαπάνες καιταοφέλη
τωνμέτρων πουθαμπορούσαν ναληφθούν ,καιθαλάβει υπόψη τηςκοινωνι ¬
κές,οικονομικές καιπεριβαλλοντικές απόψεις όπως επίσης καιταπλέον
πρόσφατα επιστημονικά δεδομένα .
Ηαρχή του"ορυπαίνων πληρώνει "πρέπει φυσικά ναεφαρμοστεί στις γεωρ¬
γικές δραστηριότητες δεδομένου ότιεφαρμόζεται καισεάλλους τομείς ,αλλά
τούτο πρέπει ναεπιτελεσθεί σεσυνδυασμό μεάλλες πολιτικές οιοποίες έχουν
διαμορφωθεί κατά τρόπο πουνααντιμετωπίζουν τιςιδιαίτερες ανάγκες του
αγροτικού πληθυσμού .

-6-
II ΕΙΔΙΚΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ
Οιαλλαγές πουχαρακτήριζαν τηγεωργία τιςτελευταίες δεκαετίες -εκμηχά ¬
νιση ,χρήση χημικών ουσιών στηγεωργία ,βελτίωση τωντεχνικών καλλιέρ ¬
γειας καιεντατικοποίηση τουμεγαλύτερου μέρους τηςγεωργικής παραγωγής -
επέφεραν αύξηση τηςπαραγωγής ,αλλά οδήγησαν επίσης στηδημιουργία διαρθρωτι ¬
κών πλεονασμάτων και ,συχνά ,σεπεριβαλλοντικές καταστροφές .
Ειδικότερα ,εντοπίστηκαν ταακόλουθα προβλήματα :
Επιδείνωση ορισμένων χερσαίων βιοτόπων καιεξαφάνιση ειδών της
άγριας πανίδας καιχλωρίδας λόγω τηςδιατάραξης τωνσυνηθειών δια¬
βίωσής τους ,τηςρύπανσης και τηςαποξήρανσης τωνυγροτόπων .Παρό -
τιάλλες εξελίξεις (τουρισμός ,αστικοποίηση ,βιομηχανική ρύπανση )
συνέτειναν επίσης σεαυτό τοπρόβλημα ,φαίνεται ότι οιεντατικές καλ¬
λιέργειες αποτελούν τοαίτιο εξαφάνισης πανίδας καιχλωρίδας σεπολ¬
λέςπεριοχές τηςΚοινότητας .
Προβλήματα ποιότητας τουύδατος σεπολλές περιοχές εντατικής καλλιέρ ¬
γειας .Σεαυτά περιλαμβάνονται ηευτροφία ,ηρύπανση μενιτρικά άλατα
καιταπαρασιτοκτόνο ,πουκατά κύριο λόγο οφείλονται στην κατάχρηση
και /ήυπέρμετρη χρήση χημικών ουσιών ,ζωικών λιπασμάτων καιάλλων ορ¬
γανικών ουσιών .Σεπολλές περιοχές τηςΚοινότητας υπάρχει πρόβλημα
όσον αφορά τηνσυγκέντρωση νιτρικών αλάτων στοπόσιμο ύδωρ ,διότι συ¬
χνά τοποσοστό τους υπερβαίνει τοποσοστό των 25Μ6/λίτρο που έχει
ορίσει ηΕπιτροπή ,ήακόμη και τοανώτατο όριο των 50Μ6/λίτρο ,και
παρατηρείται γενικότερα αύξηση τηςσυγκέντρωσης αυτής .
Ηίδια κατάσταση επικρατεί όσον αφορά ταπαρασιτοκτόνο ,για ταοποία
οιανώτατες παραδεκτές τιμές συγκέντρωσης είναι 0,1Μ6/λίτρο γιακά¬
θεπροϊόν και0,5Μ6/λίτρο γιαόλα ταπροϊόντα συνολικά (Οδηγία 80/
778 /ΕΟΚ )(1).
(1)ΕΕΑριθ .Ι_229,30.8.1980 ,σ.11

-7-
Επιπλέον ,εκφράζονται αυξανόμενες ανησυχίες για τομέλλον όσον αφορά τα
ακόλουθα θέματα :
Υποβάθμιση τουεδάφους και,ειδικότερα ,διάβρωσή τουμπορεί ναεπέλ -
θει όχιμόνο απότηνεντατική καλλιέργεια αλλά επίσης απότηνεγκα ¬
τάλειψη τωνγεωργικών δραστηριοτήτων στις μειονεκτικές ,λοφώδεις ή
ορεινές περιοχές .Ησυνολικά απειλούμενη έκταση στην Κοινότητα υπο¬
λογίζεται κατ'εκτίμηση ότιανέρχεται τουλάχιστον σε25εκατομμύρια
εκτάρ ια,δηλαδή έκταση οκταπλάσια τουμεγέθους τωνΚάτω Χωρών .Η
διάβρωση αποτελεί ιδιαίτερα σοβαρό πρόβλημα στις περιοχές τηςΜεσο ¬
γείου ,όπου οιαπώλειες τουανωτάτου στρώματος τουεδάφους ανέρχο ¬
νται σε2800 Κ6/ΗΑ/έτος ,τοπρόβλημα όμως αντιμετωπίζουν και οιχώ¬
ρες τουΒορρά .
Αυξανόμενη εξάτμιση τηςαμμωνίας ,πουοφείλεται στην εντατική κτηνο ¬
τροφία και τηχρησιμοποίηση ορισμένων τύπων λιπασμάτων ,επιφέρει επι¬
δείνωση τηςποιότητας τουατμοσφαιρικού αέρα .Ηαμμωνία αποτελεί πε¬
ρίπου τοήμισυ τουσυνολικού αζώτου σταλιπάσματα .Όταν τολίπασμα
σκορπίζεται στην επιφάνεια τουεδάφους τομεγαλύτερο τμήμα τηςαμμω ¬
νίας διαφεύγει στην ατμόσφαιρα εντός μερικών ημερών ,εάν οισυνθή ¬
κες είναι ευνοϊκές .
Ημακροπρόθεσμη συγκέντρωση βαρέων μετάλλων και ηοξινοποίηση καθι¬
στούν ταεδάφη ακατάλληλα γιακαλλιέργεια ,ενώ ηρύπανση τωνυδάτων
δυσχεραίνει τηνάρδευση καικατάλοιπα χημικών ουσιών μειώνουν ενδε ¬
χομένως τηνποιότητα τωνγεωργικών προϊόντων .
Οιμεταβολές τουτοπίου ,οιοποίες οφείλονται σεανεπιθύμητη αποψίλω ¬
σηήαναδάσωση ,ηορθολογική χρήση γαιών,η εκρίζωση δενδρυλλίων καιθά¬
μνων φρακτών ,ηαποξήρανση υγροτόπων καιηεπιδείνωση άλλων φυσικών χαρα¬
κτηριστικών καταστρέφουν τους βιότοπους τηςάγριας πανίδας καιχλω¬
ρίδας .
Αξίζει επίσης ναεπισημανθεί ότι οισύγχρονες γεωργικές τεχνολογίες μπο
ρούν ναεπηρεάσουν αρνητικά τηνγευστική ποιότητα τωνειδών διατροφής .
III .ΤΡΕΧΟΝΤΑ ΚΟΙΝΟΤΙΚΑ ΜΕΤΡΑ
1. ΗΚοινότητα έχει ήδηλάβει άμεσα ήέμμεσα μέτρα στον τομέα τηςγεωργίας ,
πουαποσκοπούν στην ενίσχυση τωνστόχων τηςπροστασίας τουπεριβάλλοντος
καιστημείωση τωνεπιπτώσεων τηςσύγχρονης γεωργίας στοπεριβάλλον .

-8-
Σταμέτρα αυτά περιλαμβάνονται :
ηθέσπιση συστήματος κοινοτικών ενισχύσεων γιατους γεωργούς που
αναλαμβάνουν ναεφαρμόσουν σεευαίσθητες περιοχές πρακτικές πουσυμ¬
βιβάζονται μετοπεριβάλλον
σύστημα ενισχύσεων γιατην τόνωση τωνγεωργικών επενδύσεων προ¬
στασίας ήβελτίωσης τουπεριβάλλοντος ,σεεπίπεδο γεωργικής εκμετάλ
λευσης ήσεμεταγενέστερη παραγωγική βαθμίδα (βιομηχανία γεωργικών
ειδών διατροφής )
έγκριση μιας σειράς διατάξεων πουπεριορίζουν ήαπαγορεύουν τηνκα¬
ταβολή επενδυτικών ενισχύσεων γιαεντατική κτηνοτροφ ικήπαραγωγή
ηεφαρμογή κοινοτικού συστήματος αντισταθμιστικών αποζημιώσεων για
ναδιατηρηθούν οιγεωργικές δραστηριότητες σεορεινές καιμειονεκτι ¬
κέςπεριοχές ,όπου ηεγκατάλειψη τηςκαλλιέργειας θαμπορούσε ναεπι¬
φέρει επιδείνωση τουπεριβάλλοντος
απαγόρευση τηςχρησιμοποίησης ενός αριθμού επιβλαβών παρασιτοκτόνων
μέτρα προστασίας τωνδασών τηςΚοινότητας κατά τηςατμοσφαιρικής ρύ
πανσης και τωνπυρκαγιών
εισαγωγή συστήματος πρόσθετων κοινοτικών ενισχύσεων γιαναβοηθηθεί
ηκατάρτιση τωνγεωργών ,ενόψει τουποσοτικού αναπροσανατολισμού της
παραγωγής καιτηςεφαρμογής πρακτικών παραγωγής πουσυμβιβάζονται με
τιςαπαιτήσεις προστασίας τουπεριβάλλοντος
εισαγωγή ενός συνόλου μέτρων πουαποσκοπούν στην ενθάρρυνση τηςεπε -
κτατ ικοποίησης τηςπαραγωγής καιπροσωρινής ήοριστικής παύσης της
καλλιέργειας μέσω προγραμμάτων πρώιμης συνταξιοδότησης .
Μεταξύ τωνπροαναφερομένων μέτρων ητόνωση τωνκαλλιεργητικών πρακτικών
πουσυμβιβάζονται μετιςαπαιτήσεις προστασίας τουπεριβάλλοντος ,ηεπε-
κτατικοποίηση τηςπαραγωγής και ηπροσωρινή παύση τηςκαλλιέργειας θαδια¬
δραματίσουν αποφασιστικό ρόλο κατά τηνανάπτυξη τουσυστήματος χρήσης της
γηςστηγεωργία καιθαέχουν ευεργητικά αποτελέσματα στοπεριβάλλον .
Πρέπει επιπλέον ναεπισημανθεί ότιόσον αφορά τιςκρατικές ενισχύσεις έγι¬
νεαποδεκτό ότι,εφόσον δενεπιφέρουν στρεβλώσεις τουανταγωνισμού (άρθρα
92-94τηςΣυνθήκης τηςΡώμης ),θαπρέπει ναχορηγούνται στοπλαίσιο ενός
ελαστικότερου συστήματος επενδύσεων πουναστοχεύει στην προστασία καιβελ¬
τίωση τουπεριβάλλοντος .

-9-
2. Στοπλαίσιο τουΆρθρου 19τουΚανονισμού αριθ .797/85σχετικά μετηβελ¬
τίωση τηςαποτελεσματ ικότητας τωνγεωργικών διαρθρώσεων υποβλήθηκαν στην
Επιτροπή οιπρώτες αιτήσεις γιαχρηματοδοτική ενίσχυση εκμέρους τηςΚοι¬
νότητας προκειμένου ναθεσπισθούν μέτρα προστασία του περιβάλλοντος σεορισμένες
αγροτικές περιοχές .
Μόνο δυοχώρες ,ηΟ.Δ .τηςΓερμανίας καιτοΗνωμένο Βασίλειο ,έχουν μέ¬
χριστιγμής υποβάλει αιτήσεις και ηΕπιτροπή ελπίζει ότιτακράτη μέλη θα
προβούν σεευρύτερη χρήση τωνδυνατοτήτων πουπροσφέρει τομέτρο αυτό .
3. Όσον αφορά τηνεφαρμογή ορισμένων μέτρων πουέχουν αποτελέσματα στοπε¬
ριβάλλον ,ηΕπιτροπή ,μετά απόεπιθυμία πουεξέφρασε τοάτυπο Συμβούλιο
Υπουργών Γεωργίας τουΝΥΒ0Κ6 ,εκπόνησε κατάλογο τωνκανονιστικών καιδιοι ¬
κητικών διατάξεων πουέχουν θεσπιστεί από τακράτη μέλη γιατηνπροσαρμο ¬
γήτωνεντατικών καλλιεργειών .
0κατάλογος αυτός διαβιβάστηκε στακράτη μέλη ταοποία καλούνται ναδια¬
θέσουν πρόσθετες πληροφορίες καιδιευκρινίσεις όπου αυτό είναι αναγκαίο .
IV. ΠΡΟΒΛΕΠΟΜΕΝΑ ΜΕΤΡΑ
1. Χρήση γα ιών
Ηχρήση τωνγαιών στην Κοινότητα δεναποτελεί έναστατικό θέμα’ πρόκειται
γιαέναζήτημα πολύπλευρο καικατά συνέπεια δενεζαρτάται αποκλειστικά
από τηγεωργία ,ηοποία όμως διαδραματίζει δεσπόζοντα ρόλο .
Ησχέση ανθρώπων /γης,ηοικονομική κατάσταση ,ηεξέλιξη τωνπόλεων και
τηςβιομηχανίας ,οιαπαιτήσεις γιαβιότοπους τηςάγριας πανίδας καιχλω¬
ρίδας αποτελούν μερικούς απότους παράγοντες πουπρέπει ναουμπεριληφθούν
σεοιαδήποτε μελέτη τουπροβλήματος .
Απόαμιγώς γεωργική άποψη τουθέματος ηχρήση τωνγαιών υπόκειται οεβρα¬
χυπρόθεσμες καιμακροπρόθεσμες μεταβολές .
Βραχυπρόθεσμα ,οιπροσαρμογές τηςκαλλιέργειας αποτελούν τμήμα τωνσυστη ¬
μάτων αμειψισποράς ήανταποκρίνονται σεπαράγοντες οικονομικούς ,μετεωρολογι ¬
κούς ήδιαχείρισης .Μακροπρόθεσμα ,οιμεταβαλλόμενες συνθήκες τηςαγοράς
και ητεχνολογική εξέλιξη οδηγούν σεγενικότερες ανακατατάξεις ,ενώησυ¬
νολική έκταση καλλιεργούμενης γηςμεταβάλλεται ,δεδομένου ότιεκτελοΰνται εγγειοβελτιω ¬
τικά έργα,εγκαταλείπονται ηπαύουν νακαλλιεργούνται εκτάσεις .Εξάλλου σημειώ ¬
νονται σημαντικές μεταβολές στον τόπο γεωργικής χρήσης τωνγαιών ,όπως
γιαπαράδειγμα ημείωση τωνλειμώνων ήηεπέκταση τηςκαλλιέργειας ελαιού -
χωνσπόρων καιχορτονομής πουσημειώθηκε τατελευταία έτη .

-10-
Λόγω τωνπεριβαλλοντικών επιπτώσεων που έχει ηχρήση τηςγης,ιδιαίτερα η
γεωργική χρήση της,συνεπάγεται ότι κατ'ανάγκη αυξάνεται προοδευτικά οσχε-
διασμός και τακίνητρα πουαποσκοπούν στον προσανατολισμό τηςπαραγωγής
και τονπεριορισμό τωνπεριβαλλοντικώς ανεπιθύμητων εξελίξεων .
Σύμφωνα μετοσυμπέρασμα στοοποίο κατέληξαν οιΥπουργοί Περιβάλλοντος τα
Διαρθρωτικά Ταμεία αποτελούν προνομιακό μέσο γιατηνεπίτευξη τωνστόχων
αυτών ,όπως επίσης καιγιατηνενσωμάτωση τηςπεριβαλλοντικής διάστασης
στο γεωργικό τομέα .
Οικοινοτικές ενέργειες σεαυτόν τοντομέα θαπρέπει ναβασιστούν στην
ισχύουσα Οδηγία σχετικά μετηνεκτίμηση τωνεπιπτώσεων στοπεριβάλλον (1).
ΗΟδηγία αυτή περιλαμβάνει παραδείγματα όπου αναφέρονται οικατηγορίες έρ¬
γωνγιατιςοποίες είναι υποχρεωτική ήπροαιρετική ηεκτίμηση τωνεπιπτώ ¬
σεων .ΗΕπιτροπή θαπροτείνει τροποποίηση τηςΟδηγίας αυτής προκειμένου να
καταστεί υποχρεωτική ηεκτίμηση τωνπεριβαλλοντικών επιπτώσεων όταν πρόκει ¬
ταιγιααποφάσεις πουαπαιτούνται γιαγεωργικά έργα ευρείας κλίμακας ,όπως
ηαναδιάρθρωση τωνεκμεταλλεύσεων ,τροποποιήσεις στους υδατικούς πόρους ,
οδικά έργα κλπ .Ηεκτίμηση αυτή θαείναι ιδιαίτερα σημαντική στην πε­
ρίπτωση τηςδημόσιας χρηματοδότησης .Γιατοσκοπό τούτο θαπρέπει ναεπι-
διωχθεί οκαθορισμός κριτηρίων ήελάχιστων μεγεθών .
Επιπλέον ,θαμπορούσε ναεξεταστεί ηδυνατότητα αποθάρρυνσης ορισμένων τύ¬
πωνμεταβολής τωνευρείας κλίμακας χρήσεων γης .Συγκεκριμένα ,ηΕπιτροπή
θαπροβεί σεέγκαιρη επανεξέταση τωνκύριων αρδευτικών έργων γιατιςκαλ¬
λιέργειες ευρείας κλίμακας μεσκοπό ναπεριορίσει ήακόμη καινααπαγορεύ ¬
σεισεορισμένες περιπτώσεις ήπεριοχές τηνδημόσια χρηματοδότηση γιατο
σκοπό τούτο .
Επιπλέον ,δυνάμει τηςΠράσινης Βίβλου ηΕπιτροπή θαεξετάσει τηδυνατότη ¬
ταθέσπισης πρόσθετων μέτρων ήδιατήρησης τρόπων καλλιέργειας πουσυμβιβά
ζονται μετηνανάγκη προστασίας τηςφύσης .
Σεορισμένες περιπτώσεις ταμέτρα θαμπορούν ναθεσπιστούν σεεθελοντική βάςη,για
παράδειγμα υπό τημορφή συμβάσεων διαχείρισης μεταξύ τωναρχών καιτου εν
διαφερομένου κοινού .
Σεορισμένες περιοχές όπου απειλείται ιδιαίτερα τοπεριβαλλοντικό ισοζύγιο
δενμπορεί νααποφευχθεί ηλήψη ορισμένων υποχρεωτικών μέτων .Ενπρο-
κειμένω θαμπορούσε ναπροβλεφθεί οκαθορισμός οικολογικών ζωνών ,όχιμόνο
γιατηνπροστασία τωνβιοτόπων αλλά καικατά μήκος των υδατορευμά -
τωνήτωντεχνητών λιμνών ,προκειμένου ναπροστατευτούν οιφυσικοί υδατι ¬
κόίπόρο ι.
ΤοΆρθρο 19του ισχύοντος Κανονισμού αριθ .797/85προσφέρει τηδυνατότητα
στους γεωργούς νααναλάβουν πρωτοβουλίες νιατηνπροστασία τουπεριβάλλο ¬
ντος σεεθελοντική βάση .
(1)Οδηγία αριθ .337/85,ΕΕαριθ .Ι_175,της5.7.85 ,σ.40

11
ΗΕπιτροπή εξετάζει τηδυνατότητα ναισχύσουν ταμέτρα αυτά οτις περιπτώ ¬
σεις εκείνες που οιγεωργοί είναι υποχρεωμένοι ναεφαρμόσουν καλλιεργητικές πρακτικές
ήπρακτικές ζωικής αναπαραγωγής πουσυμβιβάζονται μετιςαπαιτήσεις
προστασίας τουπεριβάλλοντος .Μπορεί ενπροκειμένω ναεπισημανθεί ότιεάν
εφαρμοστούν σωστά θαέχουν θετικά αποτελέσματα στοπεριβάλλον οιόροι που
επέβαλε πρόσφατα ηΕπιτροπή μετους λεπτομερείς κανόνες τηςγιατηνεφαρ ¬
μογή τηςπροσωρινής παύσης τηςκαλλιέργειας ,όπως γιαπαράδειγμα οπεριο ¬
ρισμός τηςχρήσης λιπασμάτων ,ζωικών λιπασμάτων καιπροϊόντων φυτοπροστα ¬
σίας ήηυποχρέωση τωνγεωργών ναδιατηρούν ταεδάφη σεκαλή κατάσταση .
Τοαυτό ισχύει καιγια ταμέτρα επεκτατικοποίησης ,γιαταοποία δενέχουν
ακόμη καθοριστεί οιδιαδικασίες εφαρμογής .Ωστόσο ,ηεισαγωγή τωνμέτρων
αυτών προϋποθέτει ενδελεχή έλεγχο τωνδυνατών εμποδίων πουενδεχομένως να
προκόψουν όσον αφορά τηνομοθεσία φορολόγησης τωνγαιών .Επιπλέον ,ταμέ¬
τραπουεξετάζει ακόμη τοΣυμβούλιο σχετικά μετιςάμεσες εισοδηματικές
ενισχύσεις πρέπει ναευνοήσουν τηνεπιβίωση μικρών γεωργικών εκμεταλλεύ ¬
σεων οικογενειακού τύπου ,ορόλος τωνοποίων είναι σημαντικός για τοαγρο ¬
τικό περιβάλλον καιόλη τηγεωργική οικονομία .
Τέλος ,οκαθορισμός προγραμμάτων προσωρινής παύσης καιεπεκτατικοποίησης
τηςκαλλιέργειας προσφέρει μεγαλύτερες δυνατότητες γιατηνπροστασία των
γεωργικών οικοσυστημάτων !)ιγαίες που θαδιατεθούν ωςαποτέλεσμα τωνπρογραμ
μάτων αυτών θαμπορούσαν ναχρησιμοποιηθούν γιαμηγεωργικούς σκοπούς στο
πλαίσιο ενιαίων προγραμμάτων διαχείρισης τηςυπαίθρου ,προκειμένου ναευ¬
νοηθούν πρωτοβουλίες πουθαμπορούν ναεξασφαλίσουν πρόσθετο εισόδημα για
τους γεωργούς και θαωφελήσουν τοπεριβάλλον .
Δυνατότητες σ'αυτόν τοντομέα προσφέρει κυρίως οαγροτικός τουρισμός υπό
όλες τουτιςμορφές (κυνήγι ,αλιεία ,ιππασία ...) και ηεπεκτεταμένη εκτρο
φήθηραμάτων ήζώων γιααθλητικούς σκοπούς .
2.Χρήση παρασιτοκτόνων
Παρότι είναι αναγκαία ηχρήση παρασιτοκτόνων στηγεωργία μπορεί ναπροξε
νήσει περιβαλλοντικά προβλήματα πουέχουν εντοπιστεί απόπολλά έτη.Τα
κύρια προβλήματα είναι ταακόλουθα :
τααποτελέσματα στην ανθρώπινη υγεία τωνκαταλοίπων σταείδη διατρο ¬
φήςκαιτούδωρ και οικίνδυνοι πουσυνεπάγεται ημετακίνηση σταγο ¬
νιδίων παρασιτοκτόνων από τονάνεμο κατά τονψεκασμό .
τααθέλητα αρνητικά αποτελέσματα πουέχουν ταπαρασιτοκτόνο σταείδη
ταοποία δεναποσκοπεί ναπλήξει ηχρησιμοποίησή τους
οκίνδυνος γιατους ίδιους τους γεωργούς πουοφείλεται στην ακατάλληλη
χρήση τωνπαρασιτοκτόνων .

12
Ογενικός στόχος τηςκοινοτικής πολιτικής θαπρέπει ναείναι πμείωση στοελάχι ¬
στοδυνατό τηςχρήσης χημικών ουσιών στηγεωργία ,όχιμόνο λόγω τωνγνωστών κιν¬
δύνων γιατους ανθρώπους ,τηνάγρια πανίδα καιχλωρίδα ,αλλά καιλόγω της
α(3ε(3α ιότητας πουεπικρατεί σχετικά μεταμακροπρόθεσμα καισυνεργητ ικάαπο¬
τελέσματα τηςαπελευθέρωσης τωνουσιών αυτών ότοπεριβάλλον .
ΗΕπιτροπή προτίθεται κατά συνέπεια ναπροχωρήσει στην αναθεώρηση τηςισχύ
ουσας νομοθεσίας σχετικά μεταπαρασιτοκτόνο (1).
Για τοσκοπό τούτο θαχρησιμοποιήσει ταπλέον πρόσφατα επιστημονικά πορί ¬
σματα και θαπροβεί στις κατάλληλες προτάσεις .
Πολύ μεγαλύτερη προσοχή πρέπει ναδοθεί σταευρύτερα αποτελέσματα τωνπαρα ¬
σιτοκτόνων στοπεριβάλλον συνολικά καιστην άγρια φύση ειδικότερα .
Ενπροκειμένω οικοινοτικές ενέργειες πρέπει νααφορούν τηνχορήγηση άδε ιας
κυκλοφορίας ουσιών καιπροϊόντων ,καθώς επίσης τηδιανομή και τοντρόπο
χρησιμοποίησής τους .
Όπως ήδηανακοινώθηκε στοάτυπο Συμβούλιο τωνΥπουργών Γεωργίας το1987 η
Επιτροπή εξετάζει προς τοπαρόν τηναναθεώρηση τηςπρότασης πουέκανε το
1976 σχετικά μετηνχορήγηση άδειας κυκλοφορίας παρασιτοκτόνων .
Μπορεί νακαταλήξει στον καθορισμό ενός "θετικού καταλόγου "αποδεκτών δραστι ¬
κώνσυστατικών ,πουθακαθοριστεί μετά απόπλήρη ανάλυση όλων τωνσχετικών
ιδιοτήτων τωνουσιών αυτών .Επίσης θατηρηθούν οικατάλληλες διαδικασίες
αναθεώρησης καιελέγχου τηςσήμανσης .
(1)Οδηγία αριθ .78/631τουΣυμβουλίου σχετικά μετηνταξινόμηση ,τησυσκευα­
σία καιτηνεπισήμανση τωνεπικινδύνων παρασκευασμάτων ,Οδηγία αριθ .79/117του
Συμβουλίου περί απαγορεύσεως τηςθέσης σεκυκλοφορία καιτηςχρησιμοποίη ¬
σηςφυτοφαρμακευτ ικών προϊόντων πουπεριέχουν ορισμένες δραστικές ουσίες .
Οδηγία αριθ .76/895τουΣυμβουλίου περί τουκαθορισμού τηςμεγίστης περιε ¬
κτικότητας για τακατάλοιπα τωνφυτοφαρμάκων επί καιεντός τωνοπωροκηπευ -
τικών ,Οδηγία αριθ .86/362τουΣυμβουλίου σχετικά μετονκαθορισμό τωνανω-
τάτων περιεκτικοτήτων γιατακατάλοιπα φυτοφαρμάκων εντός καιεπίτωνσιτη ¬
ρών καιΟδηγία αριθ .86/363τουΣυμβουλίου σχετικά μετονκαθορισμό τωνανω-
τάτων περιεκτικοτήτων γιατακατάλοιπα φυτοφαρμάκων εντός καιεπίτωντρο¬
φίμων ζωικής προέλευσης ,Οδηγία 87/519τουΣυμβουλίου περί καθορισμού των
ανωτάτων ορίων περιεκτικότητας γιατιςανεπιθύμητες ουσίες καιπροϊόντα
στις ζωοτροφές (φυτοφάρμακα ).

13-
Μακροπρόθεσμα ηΕπιτροπή θαεζετάαει επίσης τηναναγκαιότητα καιτηδυνα ¬
τότητα διεξαγωγής ελέγχων κατά τηδιανομή καιχρήση τωνπαρασιτοκτόνων .
Και οιδύο αυτές διαδικασίες ,ιδιαίτερα στην περίπτωση πιοεπικίνδυνων
προϊόντων ,ενδέχεται ναπεριοριστούν αποκλειστικά σεάτομα μεκατάλληλα
επαγγελματικά προσόντα ,εξοπλισμό καιεγκαταστάσεις .Ταπλέον επικίνδυνα
προϊόντα ενδεχομένως ναπωλούνται μόνο κατόπιν εντολής αρμοδίου και ηχρη¬
σιμοποίησή τους ενδεχομένως ναυπόκειται στους όρους πουπροβλέπει ηεντο ¬
λήαυτή .Σεορισμένες περιπτώσεις ,ιδιαίτερα όσον αφορά τονψεκασμό από
αεροσκάφος ,ενδεχομένως νααπαιτούνται ειδικές άδειες και τεχνι ¬
κοί έλεγχοι .Οιδιάφοροι έλεγχοι και οιεξουσιοδοτήσεις ,εναρμονισμένοι
στον μεγαλύτερο πρακτικά δυνατό βαθμό σεόλη τηνΚοινότητα ,θαυπόκεινται
στηδιαχείριση τωνεθνικών αρχών και θαενσωματωθούν στα ισχύοντα εθνικά
συστήματα .Προφανώς ,οακρογωνιαίος λίθος όλων τωνπροσπαθειών για τημείω ¬
σηκαι τηνορθολογική χρήση χημικών ουσιών στην γεωργία έγκειται στηδιαρ ¬
κήβελτίωση τωνπληροφοριών καικατάρτιση τωνίδιων τωνχρηστών ,πουθαπρέπει
ναείναι ενπλήρει γνώση τωνπραγματικών συμφερόντων τους .
3.Εντατική κτηνοτροφία καικαλλιέργεια
Παραδοσιακά ,ηζωική παραγωγή είναι ενσωματωμένη σεγενικότερες γεωργικές
δραστηριότητες .Χρησιμοποιούνται ζωοτροφές πουπαράγοντα ιστην εκμετάλλευ ¬
σηκαιαπόβλητα τωνζώων για τηβελτίωση τουεδάφους .Αλλά τασύγχρονα
συστήματα ζωικής παραγωγής ,εκμεταλλευόμενα οικονομίες κλίμακας και ενι-
σχυόμενα μενέες τεχνικές διατροφής τωνζώων καιδιαχείρισης ,όπως επίσης
καιμεφθηνές εισαγόμενες τροφές ,οδήγησαν σεεξειδίκευση ,δηλαδή σεμεγά ¬
λους αριθμούς ζώων πουδιαβιούν σεπεριορισμένη περιοχή .Πρόκειται δηλαδή
ουσιαστικά γιαμιασχεδόν βιομηχανική δραστηριότητα .
Όταν τααπόβλητα τωνζώων που ποράγοντα ι.υπερβαίνουν τηδυνατότητα απορ ¬
ρόφησης ,τόσο απότοέδαφος όσο καιαπό τηβλάστηση ,δημιουργοώνται ρηματικοί
κίνδυνοι ρύπανσης τωνεπιφανειακών καιυπογείων υδάτων μενιτρικά άλατα ,
τοξικά ιχνοστοιχεία καιπαθογόνους μικροοργανισμούς .Οιμονάδες παραγωγής
δημιουργούν επίσης προβλήματα οσμής καιθορύβου .Πρέπει ναεπιβληθούν
έλεγχοι σεαυτόν τοντύπο δραστηριότητας ,όπως άλλωστε έχουν επιβληθεί σε
άλλες δραστηριότητες βιομηχανικού χαρακτήρα .
Συναφή είναι ταπροβλήματα πουορισμένες φορές προκύπτουν απότηνυπέρμε ¬
τρηχρήση χημικών λιπασμάτων στις εντατικές καλλιέργειες .
Ορισμένα κράτη μέλη λαμβάνουν ήδηταπρώτα μέτρα ελέγχου τωνεπιπτώσεων
τηςεντατικής γεωργίας .

-14-
Το1987 τοΣυμβούλιο ενέκρινε σύστημα κοινοτικών ενισχύσεων για την επε-
κτατ ικοπο ίηση τηςγεωργικής παραγωγής και υπέρ γεωργών σεπεριβαλ ¬
λοντικά ευαίσθητες περιοχές πουαναλαμβάνουν ναεφαρμόσουν πρακτικές που
συμβιβάζονται μετοπεριβάλλον .
Θεωρείται ωστόσο ότι είναι αναγκαίες πρόσθετες κοινοτικές ενέργειες για
ναπροστατευτεί τοπεριβάλλον σεμεγαλύτερη κλίμακα ,διασφαλίζοντας πα¬
ράλληλα δίκαιες συνθήκες ανταγωνισμού .
Ταμέτρα αυτά θαμπορούν νακαλύπτουν τηνεντατική κτηνοτροφία καιτις
εντατικές καλλιέργειες ,ιδιαίτερα σεπεριοχές μεσημαντική ρύπανση ήκίν¬
δυνο ρύπανσης τωνεπιφανειακών καιυπογείων υδάτων απόνιτρικά άλατα της
Κοινότητας ("ευάλωτες περιοχές ").
Θαπρέπει κατ'αρχήν ναοριστούν από τηνΚοινότητα οιπαράμετροι και οι
διαδικασίες γιατηνεντόπιση καικαθορισμό από τακράτη μέλη τωνενλό¬
γω"ευάλωτων περιοχών ".
ΗΕπιτροπή προτίθεται ναπροτείνει στακράτη μέλη ναεκπονήσουν προγράμ ¬
ματα για ναπεριοριστούν έγκαιρα καιστον κατάλληλο βαθμό οιποσότητες
νιτρικών αλάτων πουδιαρρέουν στοέδαφος καιστον υδροφόρο ορίζοντα ,
ούτως ώστε νααποκατασταθεί -μετονπρέποντα τρόπο ηφυσική κατάσταση .
Ταπρογράμματα αυτά θαπρέπει ναεπιτρέπουν στακράτη μέλη ναλάβουν
υπόψη τους ταιδιαίτερα χαρακτηριστικά ,τόσο τουφυσικού περιβάλλοντος
όσο και τακοινωνικο-οικονομικά ,ναθεσπίσουν τηνευελιξία όσον αφορά
τηνεπιλογή τωνμέσων μείωσης τηςδιαρροής νιτρικών αλάτων ,ναπροσφέ ¬
ρουν τηνκατάλληλη τεχνική και/ήχρηματοδοτική ενίσχυση που θαβοηθήσει
τους γεωργούς ναπροσαρμοστούν στηνέαγεωργική οικονομία ,αποφεύγοντας
ταυτόχρονα εξωπραγματικές απαιτήσεις διοικητικού χαρακτήρα καιελέγχου .
Ενπροκειμένω τακράτη μέλη θαπράξουν ό,τικαλύτερο γιαναεξασφαλίσουν
ότι οιστόχοι μπορούν ναεπιτευχθούν μετηνενεργό καιεθελοντική συμμε
τοχή τωνγεωργών .
Όσον αφορά τηνεντατική κτηνοτροφία ηδημιουργία νέων μεγάλων μονάδων
και ησημαντική επέκταση όλων τωνήδηυπαρχόντων θαπρέπει ναυπόκειται
σεχορήγηση άδειας εκτωνπροτέρων ,μεβάση τηνεκτίμηση τωνεπιπτώσεων
στοπεριβάλλον καιμεκαθορισμό τωνειδικών όρων πουθαπρέπει νατηρούνται .
Στις ευάλωτες περιοχές ηχρήση τωνζωικών λιπασμάτων θαπρέπει νααυξά ¬
νεται κατά τον ίδιο ρυθμό πουθααυξάνονται οικαλλιέργειες .
Σεπεριπτώσεις πουυπάρχει πλεόνασμα λιπάσματος θαπρέπει νααποδεικνύε -
ταιότιμπορεί ναδιατεθεί κατά περιβαλλοντικά κατάλληλο τρόπο ,ειδάλλω *θαπρέ¬
πειναμειώνεται ηένταση τηςκτηνοτροφικής παραγωγής .

-15-
4.Ποιότητα προϊόντων
Δενπρέπει ναυποτιμηθούν οιδυνατότητες πουπροσφέρουν οιβιολογικές καλ¬
λιέργειες .Στην πραγματικότητα αυτός οκλάδος δραστηριοτήτων δενέχει μό¬
νοευνοϊκά αποτελέσματα στοπεριβάλλον αλλά μπορεί επίσης ναεξασφαλίσει
διαφορετικές πηγές εσόδων γιατους παραγωγούς "πρόκειται γιακλάδο πουμπο¬
ρείναωφεληθεί απόταδιάφορα προγράμματα ενίσχυσης τηςπαραγωγής καιτης
εμπορευματοποίησης ,αλλά προκειμένου νααυξηθεί ορυθμός τωναγορών απαι ¬
τείται τοκατάλληλο νομοθετικό πλαίσιο πουθαπροσφέρει αφενός εγγυήσεις στον κα¬
ταναλωτή όσον αφορά τηναυθεντικότητα τουπροϊόντος και αφετέρου επαρκή προστασία
στον παραγωγό κατά τουαθέμιτου ανταγωνισμού .
Θαήταν επίσης σκόπιμο ναληφθεί περισσότερο υπόψη τοθέμα τηςποιότητας
κατά τηνταξινόμηση τωνγεωργικών προϊόντων ,δεδομένου ότι η
σημερινή αναζήτηση καλύτερης οπτικής παρουσίασης ωθεί τους παραγωγούς να
κάνουν υπέρμετρη χρήση χημικών πρώτων υλών .
V. ΣΥΝΟΔΕΥΤΙΚΑ ΜΕΤΡΑ
Προς τοπαρόν ηισχύουσα κοινοτική νομοθεσία πουθεσπίζει διάφορα συστήμα ¬
τακοινοτικών ενισχύσεων επιτρέπει ναληφθούν μέτρα γιατους γεωργούς που
αποσκοπούν στην προστασία τουπεριβάλλοντος (παραδείγματος χάρη ενισχύσεις
τωνγεωργών πουαναλαμβάνουν ναεφαρμόσουν πρακτικές πουσυμβιβάζονται με
τοπεριβάλλον ,ενισχύσεις τωνεπενδύσεων για τηνπροστασία καιβελτίωση
τουπεριβάλλοντος ,ενισχύσεις τωνκαλλιεργειών σελοφώδεις καιμειονεκτι ¬
κέςπεριοχές ,ενισχύσεις για τηνπροσωρινή παύση τωνκαλλιεργειών καιπρο¬
γράμματα επεκτατ ικοποίησης κλπ_).
Στοπλαίσιο τηςπεριοδικής αναθεώρησης τωνπροαναφερομένων συστημάτων ενι¬
σχύσεων πρέπει ναεκτιμηθούν οιεπιπτώσεις στοπεριβάλλον και ναγίνουν
προτάσεις προκειμένου ναβελτιστοποιηθούν οιεπιπτώσεις αυτές .
Είναι ωστόσο σημαντικό νακάνουν τακράτη μέλη πλήρη χρήση τωνισχυουσών διατά ¬
ξεων πουδίνουν τηδυνατότητα στους γεωργούς ναπροστατεύουν τοπεριβάλ ¬
λον .ΗΕπιτροπή ενθαρρύνει πλήρως καιυποστηρίζει κάθε προσπάθεια αυτού
του είδους .
Εξάλλου ,οι αντίστοιχες υπηρεσίες σεδλατακράτη μέλη πρέπει νακαταρτιστούν καινα
εφοδιαστούν κατά τρόπο που ναείναι σεθέση νασυμβάλλουν σεμίαλιγότερο
εντατική καιλιγότερο ρυπογόνα γεωργία ,όπως έχει ήδησυμβεί μετηνκατάρ ¬
τιση τωνγεωργών δυνάμει κοινοτικών διατάξεων .Σεορισμένες περιπτώσεις
πρέπει ναεκπονηθούν μελέτες προκειμένου ναεξασφαλιστεί καλύτερη κατάρτι ¬
σηκαιπροσανατολισμός τωνενλόγω υπηρεσιών .
Ηθέσπιση κώδικα τωνκαλών γεωργικών εφαρμογών μπορεί νααποτελέσει ένα
επικουρικό εργαλείο πουπρέπει νααναπτυχθεί .Πρέπει ναδιατεθούν περισσό ¬
τερα κονδύλια γιατηνέρευνα στους τομείς εκείνους τηςγεωργίας πουείναι
χαμηλό τοποσοστό τωνπρώτων υλών όπως γιαπαράδειγμα γιατονενιαίο έλεγχο
τωνζιζανίων καιπαρασίτων ήγιατιςβιολογικές καλλιέργειες τομείς στους
οποίους ηέρευνα είναι λιγότερο προηγμένη απ'ό,τιστην παραδοσιακή γεωργία
υψηλού ποσοστού πρώτων υλών .

-16-
VI .ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ
1.Γενικές κατευθυντήριες αρχές
Οιγεωργικές δραστηριότητες επίσειρά ετών συνυπήρχαν αρμονικά μετοπερι ¬
βάλλον ,αλλά ορισμένες από τιςτρέχουσες τάσεις στηγεωργία προξενούν ανη¬
συχίες για τοπεριβάλλον καιπροβλήματα ταοποία θαπρέπει ναελεγχθούν
καλύτερα .
Ηαναμόρφωση τηςΚΓΠ προσφέρει μίαεξαίρετη ευκαιρία αποτελεσματ ικής εν¬
σωμάτωσης τωνοικονομικών ,κοινωνικών καιπεριβαλλοντικών στοιχείων της πο¬
λιτικής αυτής .
Αφενός ηαυστηρή πολιτική αγορών και τιμών ,που είναι απαραίτητη γιαοικο ¬
νομικούς καιδημοσιονομικούς λόγους ,θααποθαρρύνει τηναδικαιολόγητη εντα ¬
τικοποίηση τηςπαραγωγής που είναι επιζήμια για τοπεριβάλλον .
Αφετέρου ,ηενίσχυση κοινωνικών διαρθρωτικών μέτρων καιπρογραμμάτων ενί¬
σχυσης που θααποσκοπούν στηβελτίωση και στηδιαφοροποίηση τωνεισοδημά ¬
των τωνγεωργών θαεπιτρέψει τηντόνωση τωνευεργετικών αποτελεσμάτων στο
περιβάλλον .
Ένας συνετός συνδυασμός ρυθμιστικών μέτρων καικινήτρων ,πουυπόκανονικές
συνθήκες θαεπιφέρει εξοικονομήσεις και όχιδαπάνες ,θαοδηγήσει μελλοντικά
σεμίαγεωργία φιλικότερη γιατοπεριβάλλον ηοποία ωστόσο δενθαείναι ανα¬
γκαστικά λιγότερο αποδοτική .
0συνδυασμός τωνμέτρων αυτών πρέπει φυσικά ναείναι προσαρμόσιμος στις πε¬
ριφερειακές καιάλλες διαφορές τηςευρωπαϊκής γεωργίας καιπρέπει ναείναι
συμπληρωματικός προς άλλες κοινοτικές πολιτικές προκειμένου νααντιμετωπι ¬
στούν ταμέγιστα προβλήματα τωνγεωργικών περιοχών τηςΕυρώπης .
Είναι σαφές ,ότιπροκειμένου ναείναι αποτελεσματικά όλαταπρογράμματα σε
αυτόν τοντομέα πρέπει ναυποστηρίζονται σεευρεία κλίμακα μετηνκατάρτιση και
τηδιάδοση τωνπληροφοριών ,κατά τρόπο αρμόζοντα στις εκάστοτε συνθήκες .
Μετοντρόπο τούτο ηΚοινότητα τωνγεωργών θασυνε ιδητοπο ιήσε ικαλύτερα το
γεγονός ότι είναι προς ίδιο συμφέρον ναδιαχειριστεί τηνπαραγωγή κατά ορ¬
θολογικότερο τρόπο προκειμένου ναεπιτύχει έναεύλογο ισοζύγιο μεταξύ των
αναγκών της και τωναναγκών τουπεριβάλλοντος .
Μετηνκατάρτιση αυτή καιτηδιάδοση τωνπληροφοριών ογεωργός πρέπει να
συνηδε ιτοπο ιήσε ιότι ορόλος τουδενπεριορίζεται στηγεωργική παραγωγή ,
αλλά ότιεπεκτείνεται επίσης στηδιατήρηση τουαγροτικού περιβάλλοντος του
οποίου είναι οδιαχειριστής .Τούτο προϋποθέτει ότιηκοινωνία πρέπει να
αποδεχθεί τογεγονός ότιογεωργός ,ωςδιαχειριστής τουπεριβάλλοντος ,επι-
τελεί δημόσιο λειτούργημα πουαξίζει ναανταμειφθεί επαρκώς .

17-
2.Χρονοδιάγραμμα
Μεβάση ταστοιχεία που αναφέρονται σταπροηγούμενα κεφάλαια καιλαμβάνο -
ντας υπόψη το προπαρασκευαστικό έργο πουέχει ήδηεπιτε -
Χεστεί ,ηΕπιτροπή ,ωςπρώτο βήμα καιπριν απότοτέλος του1988 ,θαυποβά ¬
λει τιςακόλουθες προτάσεις :
αναθεώρηση τηςπρότασης Οδηγίας πουαφορά τηνεμπορία προϊόντων προ¬
στασίας τωνφυτών (πρόταση πουυποβλήθηκε το1976 )
πρόταση σχετικά μετηνπαραγωγή καιεμπορία γεωργικών προϊόντων και
ειδών διατροφής πουπαράχθηκαν χωρίς τηνχρησιμοποίηση συνθετ ικών χη¬
μικών ουσιών
πρόταση Οδηγίας σχετικά μετηνπροστασία τωνγλυκών υπογείων και επι¬
φανειακών υδάτων όπως επίσης και τωνπαρακτίων υδάτων κατά τηςρύπαν ¬
σης από ζωικά λιπάσματα καιαπό τηνκατάχρηση νιτρικών αλάτων
αναθεώρηση τηςΟδηγίας σχετικά μετηνεκτίμηση τωναποτελεσμάτων ορι¬
σμένων δημοσίων και ιδιωτικών έργων στοπεριβάλλον .
Μακροπρόθεσμα ,ηΕπιτροπή προτίθεται ναπροωθήσει ενδελεχή μελέτη σχετικά
μετηχρήση οικονομικών μέσων για τονπεριορισμό τηςκατανάλωσης χημικών
λιπασμάτων καιπαρασιτοκτόνων ,προκειμένου ναμειωθούν τααποτελέσμα -
τάτουστοπεριβάλλον ,ιδιαίτερα όσον αφορά τους υδατικούς πόρους .
Στοπλαίσιο τηςενίσχυσης των μέτρων κατάρτισης καιπληροφόρησης ηΕπι¬
τροπή θαεξετάσει επιπλέον τιςδυνατότητες :
ναενισχυθεί ηχρηματοδοτική τηςσυμμετοχή στην εφαρμογή των ισχυό -
ντων μέτρων
ναεξασφαλίσει τονικανοποιητικό συντονισμό τωνμέτρων πουέλαβαν τα
κράτη μέλη
ναπροωθήσει τηνπληροφόρηση τωνγεωργών σχετικά μετιςδυνατότητες
πουπροσφέρει ηΚοινότητα .
Τέλος ,ηΕπιτροπή ,πέραν τωνπροτάσεων πουπροαναφέροντα ι,θαεπίθημά
νει,στοπλαίσιο τηςαναμόρφωσης τωνδιαρθρωτικών ταμείων καιιδιαίτε
ρατουΡΕ06Α -Τμήμα Εγγυήσεων ,τηνανάγκη ναπροωθηθούν εναλλακτικές
οικονομικές δραστηριότητες πουθαεπιτρέψουν στους γεωργούς νααυξή¬
σουν τοεισόδημά τους ,τηρώντας παράλληλα τιςπεριβαλλοντικές απαιτή ¬
σεις ,προστατεύοντας τοαγροτικό περιβάλλον καιτονπαραδοσιακό τρόπο
ζωής (αγροτικός τουρισμός ,κυνήγι ,εκτροφή θηραμάτων ,αλιεία κλπ.).