Nowa odsłona Programu "Czyste Powietrze"
2025-04-07

Nowa odsłona programu skierowana jest do osób fizycznych, które są właścicielami lub współwłaścicielami domu jednorodzinnego lub wydzielonego w nim lokalu mieszkalnego z wyodrębnioną księgą wieczystą. Minimalny okres tej własności musi wynosić 3 lata przed złożeniem wniosku o dofinansowanie. Wymóg ten nie dotyczy sytuacji spadkowych. Na jeden budynek lub lokal mieszkalny można dostać jedno dofinansowanie, a beneficjentem można być tylko raz. Do dofinansowania kwalifikują się inwestycje tylko w tych budynkach, które uzyskały pozwolenie na budowę do 31.12.2020 r. Dopuszcza się pozostawienie kominków wykorzystywanych na cele rekreacyjne, ale pod warunkiem, że spełniają wymagania ekoprojektu oraz docelowe wymogi uchwał antysmogowych obowiązujących na danym terenie oraz nie są głównym źródłem ogrzewania.

Program zakłada trzy poziomy dofinansowania według progów dochodowych w gospodarstwie domowym, które zostały podwyższone.

Poziom najwyższy – do 100% kosztów kwalifikowanych – obowiązuje przy średnim miesięcznym dochodzie do 1 300 zł na osobę w gospodarstwach wieloosobowych lub do 1 800 zł w gospodarstwie domowym jednoosobowym, oraz dla tych, którzy mają ustalone prawo do jednej z czterech form zasiłku określonych w programie (tj. zasiłku stałego, okresowego, rodzinnego lub specjalnego zasiłku opiekuńczego)

Poziom podwyższony – do 70% kosztów kwalifikowanych – obowiązuje przy miesięcznym dochodzie do 2 250 zł na osobę lub 3 150 zł w gospodarstwach jednoosobowych.

Poziom podstawowy – dotacja do 40% kosztów kwalifikowanych – jest dla tych, których roczny dochód nie przekracza 135 000 zł.

W ramach programu wprowadzono ponadto wymóg obowiązkowego potwierdzenia standardu energetycznego budynku – zarówno przed przeprowadzeniem inwestycji, jak i po. Mają do tego posłużyć:

przed realizacją przedsięwzięcia – audyt energetyczny wraz z dokumentem podsumowującym audyt energetyczny (określą on jaki jest stan energetyczny budynku i jakie prace należy wykonać, żeby zmniejszyć zapotrzebowanie na energię do ogrzewania),

po realizacji przedsięwzięcia – świadectwo charakterystyki energetycznej (potwierdzi ono zmniejszenie zapotrzebowania na energię do ogrzewania).

Oba te dokumenty muszą być podpisane przez osobę wpisaną do rejestru osób uprawnionych do sporządzania świadectw charakterystyki energetycznej.

Na audyt i świadectwo można również pozyskać dotację z programu "Czyste Powietrze" – maksymalnie do 1 600 zł. W ramach reformy wprowadzono także ogólnopolski system operatorów. Operatorzy będą bezpłatnie wspierać beneficjenta krok po kroku, od podjęcia decyzji o dofinansowaniu, przez realizację przedsięwzięcia aż do jego zakończenia i rozliczenia. Najwyższy poziom dofinansowania będzie dostępny tylko przy wsparciu operatora. Podobna sytuacja dotyczy dotacji z prefinansowaniem. W przypadku poziomu podwyższonego będzie to opcja do wyboru. Prefinansowanie (zaliczka) w nowej odsłonie programu "Czyste Powietrze" możliwe jest tylko przez operatora i tylko w najwyższym oraz podwyższonym poziomie dofinansowania. Zaliczka wynosi do 35% i jest uwarunkowana przedłożeniem wraz z wnioskiem o dofinansowanie maksymalnie trzech umów z wykonawcami na realizację przedsięwzięcia. Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (WFOŚiGW) będzie wypłacał zaliczkę na konto wykonawcy na podstawie: dyspozycji beneficjenta, faktury zaliczkowej oraz listy sprawdzającej operatora potwierdzającej spełnienie warunków programu. W nowym "Czystym Powietrzu" określone zostały maksymalne kwoty dotacji w poszczególnych rodzajach kosztów kwalifikowanych. Wyznaczono limity dotacji jednostkowych na metr kwadratowy powierzchni ocieplenia stropów, podłóg i ścian oraz za okna. Warto przypomnieć, że podatek od towarów i usług (VAT) nie jest kosztem kwalifikowanym, zatem jego koszt będzie ponosił zawsze beneficjent. Beneficjenci programu "Czyste Powietrze" mogą skorzystać z listy ZUM, która pomaga w wyborze urządzeń i materiałów kwalifikujących się do dofinansowania. Lista ZUM jest obowiązkowa w przypadku wyboru: pomp ciepła, kotłów zgazowujących drewno oraz kotłów na pellet. Obecnie na liście znajdują się tylko te pompy ciepła, które mają badania z europejskiego laboratorium, potwierdzające zadeklarowane przez producenta parametry urządzania.

Aby otrzymać dotację, wnioskodawca musi:

wykonać audyt energetyczny przed rozpoczęciem inwestycji a wraz z nim dokument podsumowujący audyt energetyczny i ten dokument dołączyć do wniosku o dofinansowanie,

po zakończeniu przedsięwzięcia przedstawić świadectwo charakterystyki energetycznej, które potwierdzi spełnienie wymogów programu,

wykonać cały zakres prac wskazany w dokumencie podsumowującym audyt,

trzeba pamiętać, że po realizacji inwestycji w budynku nie może być użytkowane źródło ciepła niższej klasy niż 5,

posiadać niezbędne dokumenty m.in. zaświadczenie o dochodach/PIT

Dotacja nie zostanie przyznana jeśli:

budynek/lokal mieszkalny jest wykorzystywany sezonowo lub jest budynkiem gospodarczym;

wnioskodawca sprzedał nieruchomość przed zakończeniem wypłat dotacji;

wnioskodawca jest beneficjentem programu w związku z realizacją przedsięwzięcia w innym budynku/lokalu mieszkalnym na podstawie wniosku o dofinansowanie złożonego w naborze od 22.04.2024 r.

powierzchnia wykorzystywana na działalność gospodarczą przekracza 30% całkowitej powierzchni budynku;

budynek powstał po 31.12.2020 r. i jego budowa została zgłoszona po tej dacie.

Okres realizacji przedsięwzięcia wynosi: - dla dotacji oraz dotacji z prefinansowaniem: do 24 miesięcy od daty złożenia wniosku o dofinansowanie, - dla dotacji na częściową spłatę kapitału kredytu: do 18 miesięcy od daty złożenia wniosku o dofinansowanie,

Dofinansowanie można otrzymać także na wymianę samego źródła ciepła, jednak pod warunkiem, że inwestycja spełnia wymagania efektywności energetycznej. Wymieniane stare źródło ciepła na paliwo stałe musi być trwale wyłączone z użytku. Potwierdzeniem trwałego wyłączenia jest imienny dokument zezłomowania / formularz przyjęcia odpadów metali lub inny dokument jednoznacznie potwierdzający ten fakt w przypadku braku możliwości dostarczenia wyżej wymienionych. Dopuszcza się pozostawienie w budynku mieszkalnym pieców kaflowych, jednak muszą być one trwale odłączone od przewodu kominowego, co oznacza trwałe wyłączenie z użytku i musi być to potwierdzone odpowiednim protokołem kominiarskim wydanym przez mistrza kominiarskiego. Nowe "Czyste Powietrze" dopuszcza pozostawienie kominków wykorzystywanych na cele rekreacyjne, czyli bez rozprowadzenia ciepła. Kominek musi spełniać wymogi ekoprojektu oraz docelowe wymogi uchwały antysmogowej dla województwa podkarpackiego. W nowym "Czystym Powietrzu" nie ma możliwości dofinansowania kotłów gazowych ze względu na obowiązujące regulacje prawne. Jednak NFOŚiGW planuje wznowienie naboru dotyczącego kotłów gazowych. Będą to dotacje dla tych, którzy kupili i zamontowali kocioł gazowy do końca 2024 r. Okres trwałości wynosi 5 lat od daty zakończenia przedsięwzięcia. W tym okresie Beneficjent nie może zmienić przeznaczenia budynku z mieszkalnego na inny, nie może zdemontować urządzeń, instalacji oraz wyrobów budowlanych zakupionych i zainstalowanych w trakcie realizacji przedsięwzięcia z wyjątkiem wymiany wadliwych instalacji lub urządzeń na inne o parametrach nie gorszych od urządzeń zdemontowanych, a także nie może zainstalować dodatkowych źródeł ciepła, niespełniających warunków.

Co z tymi, którzy nie zdążyli złożyć wniosku o dofinansowanie przed wstrzymaniem naboru a ponieśli już część lub całość kosztów inwestycji? Dla takich osób przewidziany został okres przejściowy. Od uruchomienia nowego naboru, czyli od 31.03.2025 r., przez cztery miesiące można uzyskać dotację na koszty kwalifikowane poniesione od 28.05.2024 r., przy czym wnioski te muszą być zgodne z nowym programem. Więcej informacji o programie można uzyskać w WFOŚiGW, NFOŚiGW lub u Doradcy ds. powietrza i energii w urzędzie gminy pok. nr 7, lub dzwoniąc pod nr tel: 17 2428265 wew. 171. Pomoc doradcy w urzędzie gminy jest bezpłatna.