Wiosenne wypalanie traw – groźna i nielegalna praktyka

Wraz z nadejściem wiosny każdego roku powraca problem wypalania traw i nieużytków rolnych. Choć niektórzy wciąż uważają, że ogień „oczyszcza” teren i poprawia jakość gleby, w rzeczywistości jest to działanie niebezpieczne, szkodliwe dla środowiska oraz niezgodne z prawem.

Każdego roku w Polsce w wyniku pożarów traw płoną tysiące hektarów łąk, pól i nieużytków. W niektórych latach powierzchnia spalonych terenów przekracza kilkanaście tysięcy hektarów, co odpowiada obszarowi kilku średniej wielkości miast.

Wypalanie traw może bardzo szybko wymknąć się spod kontroli. Sucha roślinność i wiatr sprawiają, że ogień błyskawicznie rozprzestrzenia się na pobliskie pola, lasy, zabudowania, a nawet drogi.

W sprzyjających warunkach takich jak sucha roślinność i wiatr, ogień może przemieszczać się z prędkością nawet 10–20 km/h. Oznacza to, że w ciągu kilku minut ogień może objąć bardzo duży obszar i zagrozić pobliskim zabudowaniom lub lasom.

Co roku straż pożarna odnotowuje tysiące pożarów spowodowanych wypalaniem traw, które stanowią realne zagrożenie dla zdrowia i życia ludzi.

Alarmujące dane

Skala tego zjawiska w Polsce jest bardzo duża. Dane służb ratowniczych pokazują, że wypalanie traw to poważny problem społeczny i środowiskowy.

Skala tego zjawiska jest bardzo duża. Według danych służb ratowniczych w 2024 roku w Polsce w pożarach traw zginęło 5 osób, a 36 zostało rannych. W samym województwie podkarpackim strażacy gasili ponad 1700 pożarów traw i nieużytków. Alarmujące są również dane z poprzedniego roku – do marca 2025 roku w całej Polsce odnotowano już ponad 8,5 tysiąca pożarów traw.

Według danych Podkarpackiego Urzędu Wojewódzkiego w samym marcu 2026 podkarpaccy strażacy wyjeżdżali ponad 400 razy. Interweniowali głównie na łąkach, polach i nieużytkach. W wyniku pożarów nikt nie ucierpiał, jednak ogień zdewastował ponad 100 hektarów ziemi.

Najbardziej niebezpieczny okres przypada na marzec i kwiecień, kiedy wysuszona roślinność bardzo łatwo się zapala.

Szkody dla przyrody i gleby

Wypalanie traw niszczy życie biologiczne gleby oraz zabija wiele organizmów, które są niezwykle ważne dla ekosystemu. W płomieniach giną m.in.:

owady zapylające,

dżdżownice i inne organizmy glebowe,

drobne ssaki,

ptaki gniazdujące na ziemi,

płazy i gady.

Odbudowa takiego mikroekosystemu może trwać wiele lat.

Ogień niszczy również warstwę próchniczną gleby, przez co gleba staje się uboższa i mniej żyzna. Wbrew popularnemu mitowi wypalanie nie poprawia jej jakości – prowadzi raczej do jej degradacji.

Wypalanie traw pogarsza jakość powietrza

Podczas spalania roślinności do atmosfery trafiają pyły i szkodliwe gazy, które pogarszają jakość powietrza. To szczególnie istotne w kontekście działań prowadzonych w ramach projektu LIFE Podkarpackie.

Eksperci podkreślają, że nawet krótkotrwałe pożary roślinności mogą powodować lokalne wzrosty stężeń pyłów, szczególnie gdy ogień obejmuje większy obszar lub gdy pożary występują jednocześnie w wielu miejscach.

Dym z pożarów traw może być również uciążliwy dla mieszkańców, powodując podrażnienie oczu, kaszel czy problemy z oddychaniem. Szczególnie narażone są osoby starsze, dzieci oraz osoby cierpiące na choroby układu oddechowego.

Należy także pamiętać, że podczas spalania roślinności emitowane są również duże ilości gazów cieplarnianych. Globalne badania pokazują, że pożary roślinności mogą uwalniać setki milionów ton lotnych związków organicznych rocznie, które wpływają na skład atmosfery i procesy klimatyczne.

Wypalanie traw jest nielegalne

W Polsce wypalanie traw jest zabronione przepisami prawa. Zakaz ten wynika m.in. z przepisów dotyczących ochrony przyrody oraz ochrony przeciwpożarowej. Za takie działania grożą poważne konsekwencje.

Osoba, która wypala trawy, może zostać ukarana:

mandatem karnym do 500 zł, który mogą nałożyć m.in. Policja, Straż Pożarna lub Straż Gminna/Miejska,

grzywną do 30 000 zł, jeśli sprawa trafi do sądu,

odpowiedzialnością karną, jeżeli w wyniku wypalania traw dojdzie do pożaru zagrażającego zdrowiu lub życiu ludzi, mieniu albo środowisku.

Dodatkowo rolnicy, którzy dopuszczą się wypalania traw lub nieużytków, mogą ponieść konsekwencje finansowe w systemie dopłat bezpośrednich – Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) może obniżyć lub nawet odebrać część należnych dopłat.

Warto pamiętać, że każdy przypadek wypalania traw można zgłosić odpowiednim służbom, dzwoniąc pod numer alarmowy 112.



Autor tekstu: Wioleta Ruszała UMWP

Grafika: Wioleta Ruszała