Informacja na temat zwierząt wolno żyjących na terenie powiatu pruszkowskiego
2023-07-12

W związku z pojawiającymi się zgłoszeniami mieszkańców na temat zagrożeń powodowanych na terenie powiatu pruszkowskiego przez dziki, uprzejmie informujemy, że w zakresie odławiania dzikich zwierząt, w ograniczonym zakresie, znajdą zastosowanie przepisy ustawy z dnia 13.10.1995 r. - Prawo łowieckie. Zgodnie z art. 45 ust. 3, wskazanej ustawy w przypadku szczególnego zagrożenia w prawidłowym funkcjonowaniu obiektów produkcyjnych i użyteczności publicznej przez zwierzynę, Starosta, w porozumieniu z Polskim Związkiem Łowieckim, może wydać decyzję o odłowie, odłowie wraz z uśmierceniem lub odstrzale redukcyjnym zwierzyny. Obecnie, z uwagi na nadal obowiązujące restrykcje związane z chorobą afrykańskiego pomoru świń ASF, jedynymi możliwymi do podjęcia działaniami jest odłów wraz z uśmierceniem lub odstrzał redukcyjny zwierzyny.

Przywołany przepis wymaga spełnienia szeregu warunków. Przede wszystkim do wydania decyzji niezbędne jest stwierdzenie, że zwierzęta stwarzają szczególne, a nie tylko „zwykłe” zagrożenie. Posłużmy się przykładem: przypadek gdy dzikie zwierzęta, które przechadzają się po terenie wsi, na której znajdują się liczne lasy i pola, nie stanowi sytuacji wyjątkowej i niespotykanej. Przebywanie dzików w okolicznych lasach jest również sytuacją naturalną. Dodatkowo zwierzęta muszą zagrażać obiektom produkcyjnym i użyteczności publicznej. W przepisach rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12.04.2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, budynek użyteczności publicznej zdefiniowano jako: budynek przeznaczony na potrzeby administracji publicznej, wymiaru sprawiedliwości, kultury, kultu religijnego, oświaty, szkolnictwa wyższego, nauki, wychowania, opieki zdrowotnej, społecznej lub socjalnej, obsługi bankowej, handlu, gastronomii, usług, w tym usług pocztowych lub telekomunikacyjnych, turystyki, sportu, obsługi pasażerów w transporcie kolejowym, drogowym, lotniczym, morskim lub wodnym śródlądowym, oraz inny budynek przeznaczony do wykonywania podobnych funkcji; za budynek użyteczności publicznej uznaje się także budynek biurowy lub socjalny (§ 3 pkt 6 ww. rozporządzenia). Zatem budynki mieszkalne wraz z ich ogrodzeniami nie spełniają w/w kryterium.

Ponadto zgodnie z art. 2 Prawa łowieckiego zwierzęta łowne w stanie wolnym, jako dobro ogólnonarodowe, stanowią własność Skarbu Państwa. Katalog zwierząt łownych znajduje się w rozporządzeniu Ministra Środowiska z 11.03.2005 r. w sprawie ustalenia listy gatunków zwierząt łownych. Dzik jest jednym z gatunków wymienionych w rozporządzeniu. Powszechnie wiadomo, że zwierzęta łowne często wyrządzają szkody, zwłaszcza na terenach przeznaczonych pod uprawy rolne. Do tego zagadnienia odnosi się art. 46 w/w ustawy, który stanowi w ust. 1, że dzierżawca lub zarządca obwodu łowieckiego jest obowiązany do wynagradzania szkód wyrządzonych:

1) w uprawach i płodach rolnych przez dziki, łosie, jelenie, daniele i sarny;

2) przy wykonywaniu polowania.

Zatem np. zniszczenie ogrodzenia nie podlega przypadkowi wypłaty odszkodowania przez Koło Łowieckie, które prowadzi gospodarkę łowiecką na obszarze obwodu łowieckiego. Tym bardziej nie ma uregulowań prawnych, aby to Starosta wypłacał odszkodowania za zniszczenia spowodowane przez dziki i inne dzikie zwierzęta.

Kwestia odpowiedzialności za szkody wyrządzone przez dzikie zwierzęta została również uregulowana w art. 126 ustawy z 16.04.2004 r. o ochronie przyrody. W art. 126 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody wymieniono gatunki zwierząt, za których szkody odpowiada Skarb Państwa. Są to żubry, wilki, rysie, niedźwiedzie i bobry, przepis nie uwzględnia dzików.

Spotykamy się z licznymi przypadkami, gdzie dziki pojawiają się na terenie gminy niszcząc np. pobocza dróg gminnych albo stanowiąc zagrożenie dla bezpieczeństwa publicznego. Co do zasady, w przypadku pojawiania się dzikich zwierząt na terenach zamieszkałych przez ludzi, które stanowią zagrożenie dla nich i ich mienia, w sprawie zastosowanie powinny znaleźć przepisy ustawy z 8.03.1990 r. o samorządzie gminnym. W świetle art. 7 ust. 1 pkt 14 wskazanej ustawy, zadania własne gminy obejmują w szczególności sprawy porządku publicznego i bezpieczeństwa obywateli. Przebywanie dzikich zwierząt w pobliżu terenów zabudowanych może powodować naruszenie porządku publicznego oraz zagrożenie bezpieczeństwa obywateli, ze względu na możliwość niszczenia przez zwierzęta mienia, urządzeń produkcyjnych lub bezpośredniego zaatakowania ludzi i zwierząt gospodarskich. Wskazany powyżej przepis jest przepisem upoważniającym gminę do podejmowania działań mających na celu przywrócenie porządku publicznego lub zapewnienie bezpieczeństwa obywatelom. Wójt/Burmistrz/Prezydent Miasta może wystąpić do Starosty o wydanie decyzji na odstrzał redukcyjny. Warto dodać, że zgodnie z raportem Najwyższej Izby Kontroli pt. „Postępowanie ze zwierzętami wolno żyjącymi (dzikimi) na terenie miast”, dobrą praktyką jest, aby to tzw. eko lub animal patrole – wyspecjalizowane zespoły Straży Gminnych /Straży Miejskich podejmowały interwencje dotyczące obecności dzikich zwierząt na terenach miejskich.

Ponadto zgodnie z art. 50 ust.1b ustawy z dnia 13 października 2023 r. Prawo łowieckie (Dz. U. z 2022 r. poz. 1173) 1b: Skarb Państwa odpowiada za szkody wyrządzone przez zwierzęta łowne, o których mowa w art. 46 ust. 1 pkt 1, na obszarach niewchodzących w skład obwodów łowieckich. 3. Za szkody, o których mowa w ust. 1b, odszkodowania (za szkody w uprawach i płodach rolnych) wypłaca zarząd województwa ze środków budżetu państwa. Z uwagi na powyższe Starosta nie posiada podstawy prawnej do zajęcia się sprawą dzików za wyjątkiem uregulowań zawartych w art. art. 45 ust. 3 prawo łowieckie. Tym samym odsyłanie mieszkańców powiatu do Starosty Pruszkowskiego w sprawie udzielenia im doraźnej pomocy wobec szkód powodowanych przez dzikie zwierzęta jest niezasadne.