Obrazy wygnania. Spotkanie wokół wystawy „Cierpiąca Warszawa r. 1944” Ludwika Cieślika

W latach 1941–1944 Ludwik Heller, ze względu na swoje żydowskie pochodzenie, ukrywał się na warszawskim Żoliborzu, posługując się nazwiskiem Ludwik Cieślik. Po upadku Powstania Warszawskiego został wywieziony do obozu przejściowego Dulag 121 w Pruszkowie, a następnie trafił do Nasiechowic na Kielecczyźnie, gdzie doczekał wkroczenia Armii Czerwonej w 1945 roku. Znajomość losów artysty sprawia, że jego szkice stają się czymś więcej niż tylko przedstawieniem historycznych wydarzeń, lecz także osobistym świadectwem przeżytej wojny.

Ludwik Cieślik stworzył cykl Cierpiąca Warszawa r. 1944 zaraz po zakończeniu wojny. Artysta skupił się na odzwierciedleniu emocji i doświadczenia zwykłych mieszkańców miasta, unikając przy tym patosu i heroicznej narracji. W swoich pracach udokumentował codzienne życie w oblężonym mieście, tłumy wypędzanych Warszawiaków, czy też zapamiętane sceny z obozu przejściowego w Pruszkowie np.: segregację więźniów, wydawanie posiłków, ludzi koczujących pod gołym niebem. Momentami przeładowane kompozycje i uproszczona, a zarazem ekspresyjna forma tworzą poruszające świadectwo cierpienia, strachu i wycieńczenia setek tysięcy kobiet, mężczyzn i dzieci.

Spotkanie ze Stanisławem Cieślikiem będzie okazją do wspólnego przyjrzenia się tym niezwykłym szkicom oraz rozmowy o losach artysty, pamięci i roli sztuki jako świadectwa historii. Zastanowimy się, w jaki sposób osobiste doświadczenie artysty wpłynęło na sposób przedstawiania wojny oraz dlaczego rysunki stworzone bezpośrednio po wydarzeniach mają dziś tak wielką siłę oddziaływania. To również szansa, by spojrzeć na Powstanie Warszawskie z perspektywy ludności cywilnej – mieszkańców miasta zmuszonych do opuszczenia swoich domów, doświadczających przemocy, głodu i utraty, a jednocześnie próbujących przeżyć w tych nieludzkich warunkach.