,,Żywienie dzieci i młodzieży w wieku szklonym” - Artykuł w ramach działań z programem ,,Zdrowo jem, więcej wiem"
2025-05-12

Codzienne wybory żywieniowe odgrywają istotny wpływ na rozwój młodych organizmów. Pierwszym i kluczowym ogniwem, który kształtuje postawy prozdrowotne dzieci są rodzice. To oni stanowią wzór dla swoich pociech i pokazując świat, otwierają drzwi do kolorów i smaków potraw, które królują w domowych zaciszach. Podnoszenie świadomości prawnych opiekunów stanowi jeden z elementów założeń programu,,Zdrowo jem, więcej wiem”, który realizuje nasza szkoła.

W ramach działań ze wspomnianą akcją pragniemy zaprezentować kilka cennych informacji z zakresu zdrowego żywienia dzieci i młodzieży na etapie nauki szkolnej.

Okazuje się, że okres dziecięcy stanowi kluczowy etap, programujący zachowania zdrowotne i pierwsze problemy rzutują na przyszłe samopoczucie przyszłych dorosłych. Jak pokazują badania naukowe Health Behaviorin School-Aged Children z 2017-2018, problem nadmiernej masy ciała polskich dzieci staje się coraz bardziej powszechny, ponieważ aż 25% dziewczynek poniżej 20 roku życia w tych latach cierpiało na nadwagę, a 5% na otyłość. Jeszcze mniej optymistycznie rysuje się sytuacja wśród chłopców, u których aż 45% posiadało nadprogramowe kilogramy, a 13% dotyczyła otyłość. Prognozy na 2030 rok pokazują, że do tego czasu aż co piąte dziecko może zachorować na otyłość. Wspomniana dysfunkcja nie stanowi jedynie defektu estetycznego, ale niesie ze sobą poważne ryzyko rozwoju innych chorób cywilizacyjnych np. cukrzycy typu 2, miażdżycy naczyń, czy choroby niedokrwiennej serca. Polskie dzieci popełniają szereg błędów żywieniowych od niewystarczającego spożycia warzyw, mlecznych napojów fermentowanych, produktów pełnoziarnistych, strączków ryb, po nadmierne picie soków i zbyt słodką i słoną dietę. Wydaje się, że najbardziej zauważalny problemem dotyczy szkodliwości cukru oraz soli. Niestety, niepokojące symptomy diety wysokocukrowej pojawiając się najczęściej w momencie, gdy rozwinie się stan przedcukrzycowy lub sama cukrzyca. Z uwagi na tendencje dzieci do wybierania produktów słonych i słodkich istnieje ryzyko przekraczania przez nich dziennego zapotrzebowania na sól i cukier. W przypadku soli jest to pół łyżeczki stołowej, a cukru 4 i pół łyżeczki. Wydaje się, że to niewiele, ale sama paczka 100 g chipsów zawiera 1/5 łyżeczki soli, a paczka 180 g paluszków solonych już 1 łyżeczkę. Z kolei uwielbiane przez dzieci pianki Marshallow w 86 gramach kryją aż 11 łyżeczek cukru, tyle samo co dwie szklanki napoju typu cola! Bardzo ważne okazuje się więc wczesne kształtowanie świadomości żywieniowej i zapobieganie rozwojowi wcześniej wymienionym schorzeniom.

Z myślą o rodzicach, pragniemy przedstawić dwa, najaktualniejsze schematy, które w prosty sposób pomogą komponować zdrowe i wartościowe posiłki. Pierwszym z nich jest Piramida Zdrowia ( Patrz załącznik – Ulotka ). Piramida Zdrowia to graficzny sposób zasad zdrowego stylu życia. Czytamy ją następująco – na dole znajdują się nawyki o największej częstotliwości, a im wyżej, tym ich częstość zmniejsza się.

Przyglądając się piramidzie można wyodrębnić następujące zasady polecane dzieci i młodzieży:

1. Codzienna aktywność fizyczna (minimum 60 minut dziennie).

2. Picie 7 szklanek wody.

3. Spożywanie 5 porcji warzyw i owoców (2 porcje – owoców, 3 – warzyw).

4. Zwiększenie udziału produktów z całego ziarna, kasz pełnoziarnistych, dań z mąki razowej.

5. Spożycie 3-4 szklanek mleka i produktów mlecznych, najlepiej fermentowanych.

6. Zastępowanie mięsa czerwonego rybami, strączkami, jajami, nabiałem, drobiem. Spożycie ryb utrzymać na poziomie 2 razy w ciągu tygodnia.

7. Ograniczyć spożycie tłuszczy (wybierać roślinne).

8. Wykluczyć z diety słodkie przekąski i żywność typu fast food.

9. Dodatkowo: zadbać o higienę snu (8godzin dziennie), ograniczyć korzystanie z urządzeń elektronicznych (do 2 h dziennie), myć zęby po każdym posiłku.



Druga propozycja, podpowiadająca w jaki komponować każdy posiłek to popularny Talerz Zdrowia ( Patrz załącznik – Ulotka ). Talerz przedstawia podział na trzy grupy produktów:

1. Połowa talerza – na tej powierzchni powinny znajdować się warzywa i owoce (2 porcje – owoców, 3 – warzyw).

2. Jedna czwarta talerza – stanowią produkty białkowe (mięso, nabiał, twarogi, jaja, strączki, ryby).

3. Jedna czwarta talerza – taką wielkość przeznaczamy na dodatek produktów węglowodanowych, czyli pełnoziarnistego pieczywa, kasz gruboziarnistych, ziemniaków, potraw mącznych itp.



Żywienie dzieci i młodzieży w wieku szkolnym stanowi ważny etap, który może wpłynąć na stan zdrowia dorastających ludzi. Szczególnie w pierwszych latach wyznacznikiem stylu życia stanowią rodzice, dlatego ich podejście jest niezwykle cenne dla rozwijających się młodych ludzi. Istotne okazuje się kształtowanie zdrowych nawyków zarówno w środowisku rodzinnym, jak i szkolnym. Warto więc wykorzystywać dostępne źródła wiedzy i efektywnie wprowadzać je w swoje życie. W codziennym wsparciu dzieci i młodzieży należy kierować się zasadą stopniowego modyfikowania stylu życia. Pamiętajmy, aby zmiany mogły przynieść pozytywny skutek należy wprowadzać etapami.

Katarzyna Jastrzębska

*ŹRODŁA:

https://ncez.pzh.gov.pl

https://zdrowojem.fundacjabos.pl

https://aktywniepozdrowie.pl

(Data dostępu: 11.05.2025 r.)