Narodowy Dzień Pamięci Polaków Ratujących Żydów w Grądach-Woniecku

24 marca to szczególna data w polskim kalendarzu – Narodowy Dzień Pamięci Polaków ratujących Żydów pod okupacją niemiecką. Święto, ustanowione przez Prezydenta RP w 2018 roku, jest wyrazem hołdu dla wszystkich tych, którzy w nieludzkich czasach, ryzykując życie własne i swoich rodzin, nie odmówili pomocy bliźnim.

Podczas uroczystości głos zabrali: Wicestarosta Zambrowski Robert Maciej Rosiak oraz Wójt Gminy Rutki Dariusz Modzelewski. Po okolicznościowych przemówieniach modlitwę w intencji ofiar odprawił ks. Mariusz Jabłoński, proboszcz parafii pw. Miłosierdzia Bożego w Grądach-Woniecku.

Hołd bohaterowi oddali m.in.:

• Wicestarosta Zambrowski Robert Maciej Rosiak,

• Wójt Gminy Rutki Dariusz Modzelewski wraz z Sekretarz Agnieszką Bazydło,

• Radny Krzysztof Surowik,

• ks. Mariusz Jabłoński, proboszcz parafii pw. Miłosierdzia Bożego w Grądach-Woniecku,

• Dyrektor Dorota Pieńkos wraz z uczniami Szkoły Podstawowej im. kpt. Władysława Raginisa w Grądach-Woniecku.

Warto przypomnieć, że tablica pamiątkowa poświęcona Piotrowi Kościeleckiemu została odsłonięta w czerwcu 2021 roku w ramach programu „Zawołani po imieniu”, realizowanego przez Instytut Pileckiego.

Historia tragedii: „Nagonka”

21 listopada 1943 roku, podczas polowania w Grądach-Woniecku, Niemcy odkryli ludzkie ślady w pobliżu leżącego tuż pod lasem gospodarstwa, którego właścicielem był Piotr Kościelecki.

Doprowadziły ich one do Żydów, którzy uciekli z likwidowanych z końcem 1942 roku okolicznych gett i ukrywali się w stogach siana. Troje z nich Niemcy zabili na miejscu. Pozostałym, w tym nieznanej z nazwiska kobiecie, udało się uciec. Piotra nie było wtedy w gospodarstwie. Następnego dnia Niemcy przyjechali ponownie. Zastawszy Piotra Kościeleckiego, wyprowadzili go z domu, pobili, a potem zastrzelili.

Sprowadzeni na miejsce zbrodni cywile musieli wykopać dół i pochować ciała zamordowanych. Niemcy kazali im także rozebrać dom i zabudowania gospodarcze, a majątek ruchomy oraz żywy inwentarz przewieźli na posterunek żandarmerii w Rutkach.

Ciało Piotra ekshumował jego syn Jan i pochował na cmentarzu parafialnym w Wiźnie.

Na podstawie publikacji Instytutu Solidarności i Męstwa im. Witolda Pileckiego, „Zawołani po imieniu”, Warszawa 2024, s. 44. Tekst: Marzena Mioduszewska Starostwo Powiatowe w Zambrowie Zdjęcia: Robert Maciej Rosiak Wicestarosta Zambrowski