Rada Powiatu Hajnowskiego podjęła stanowisko dotyczące nieuwzględniania Miasta Hajnówka w algorytmie subwencji ekologicznej, mimo jego faktycznego powiązania z obszarami chronionymi Puszczy Białowieskiej

Stanowisko Rady Powiatu Hajnowskiego z dnia 18 grudnia 2025 r.

Stanowisko Rady Powiatu Hajnowskiego popierające stanowisko Rady Miasta Hajnówka dotyczące nieuwzględniania Miasta Hajnówka w algorytmie subwencji ekologicznej, mimo jego faktycznego powiązania z obszarami chronionymi Puszczy Białowieskiej

Rada Powiatu Hajnowskiego popiera stanowisko Rady Miasta Hajnówka w sprawie nieuwzględniania Miasta Hajnówka w algorytmie subwencji ekologicznej, mimo jego faktycznego powiązania z obszarami chronionymi Puszczy Białowieskiej i apeluje o zmianę zapisów ustawy z dnia 1 października 2024 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego w zakresie zasad naliczania subwencji ekologicznej.

Dochody jednostek samorządu terytorialnego z tytułu udziałów w podatkach oraz subwencji ogólnej kształtowane są m. in. w oparciu o tzw. potrzeby ekologiczne. W aktualnym stanie prawnym potrzeby te oparte są wyłącznie na podstawie obecności w granicach administracyjnych danej jednostki samorządu terytorialnego obszarów prawnie chronionych, takich jak: parki narodowe, rezerwaty przyrody, parki krajobrazowe, obszary chronionego krajobrazu czy obszary Natura 2000.

Miasto Hajnówka - siedziba Powiatu Hajnowskiego, formalnie nie posiada w swoich granicach wymienionych form ochrony przyrody, ale położone jest na zachodnim krańcu Puszczy Białowieskiej – jednego z najcenniejszych kompleksów leśnych w Europie, wpisanego na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO, który w znaczący sposób wpływa na funkcjonowanie i rozwój miasta od początku jego istnienia. Miasto Hajnówka powstało i rozwinęło się dzięki istnieniu Puszczy Białowieskiej i jej zasobów. Zmiana sposobów gospodarowania zasobami drewna z Puszczy Białowieskiej w zdecydowany sposób ograniczyły produkcję drewna w Hajnówce i w całym powiecie, stąd przemysł drzewny obecnie nie stanowi już podstawy rozwoju. Na przestrzeni dziesięcioleci nastąpił znaczny spadek liczby podmiotów gospodarczych związanych z leśnictwem i produkcją wyrobów z drewna w Hajnówce i powiecie hajnowskim. W konsekwencji doprowadziło i prowadzi to do utraty miejsc pracy, migracji młodych mieszkańców i dużej depopulacji.

Trwająca od kilkudziesięciu lat dyskusja dotycząca zarządzania Puszczą Białowieską wprowadza niepewność a ograniczenia wynikające z ochrony przyrody negatywnie wpływają na rozwój społeczno-gospodarczy miasta powiatowego i atrakcyjność inwestycyjną, zniechęcają potencjalnych inwestorów do podejmowania decyzji w sprawie budowy nowych zakładów bądź też rozbudowy już istniejących. Tak więc skutki położenia miasta na obrzeżach Puszczy Białowieskiej są jednoznaczne. Miasto Hajnówka było zmuszone obrać inne kierunki rozwoju gospodarczego związanego z turystyką i przedsiębiorczością lokalną opartą przede wszystkim na istniejących zasobach innych niż drewno.

Przemiany gospodarcze generują duże koszty zarówno samorządu jak i mieszkańców. Miasto stara się przebudować swoją strukturę gospodarczą poprzez wspieranie lokalnych firm produkujących coraz bardziej znane w Polsce produkty lokalne, tworzenie warunków do rozwoju bazy noclegowo-gstronomicznej i usług okołoturystycznych.

Miasto Hajnówka przy wsparciu tzw. funduszy norweskich podjęło się dużej inwestycji w zakresie edukacji przyrodniczej - Akademii Przyrody. Natomiast Samorząd Wojewódzki wspólnie z Miastem Hajnówka planuje utworzenie w Hajnówce Xylopolis – Centrum Sztuki i Nauki o Drewnie. Lokalne zasoby, na których Hajnówka opiera swoją promocję, to także różnorodność kulturowa i religijna, stąd organizacja dużych wydarzeń kulturalnych i sportowych takich jak Międzynarodowy Festiwal Hajnowskie Dni Muzyki Cerkiewnej, Półmaraton Hajnowski, Ultra Maraton Duch Puszczy czy Mistrzostwa Polski Nordic Walking. Wszystkie działania w rozwój zarówno infrastruktury technicznej i społecznej wymagają znacznych nakładów.

Brak wsparcia w ramach subwencji ekologicznej powoduje, że Hajnówka musi ponosić wysokie koszty własne związane z rozwojem turystyki w oparciu o walory Puszczy Białowieskiej oraz ochroną środowiska, mając ograniczone możliwości pozyskania inwestorów i konkurowania gospodarczo z innymi miastami regionu. W efekcie miasto Hajnówka, zamiast korzystać w pełni z potencjału gospodarczo-społecznego sąsiedztwa Puszczy Białowieskiej, ponosi ciężar ekonomiczny z niego wynikający, bez jakichkolwiek rekompensat finansowych. Obecny algorytm subwencji ekologicznej nie uwzględnia realnych kosztów, jakie ponosi samorząd miasta i powiatu, w związku z ich powiązaniem z obszarami chronionymi.

W związku z powyższym, Rada Powiatu Hajnowskiego popiera apel Rady Miasta Hajnówka do Ministra Finansów i Gospodarki o:

1) Dokonanie analizy zasad wyliczania subwencji ekologicznej w kontekście rzeczywistych – a nie wyłącznie administracyjnych – powiązań jednostek samorządu terytorialnego z obszarami chronionymi. Proponujemy uwzględnienie konsekwencji położenia miasta powiatowego w pobliżu obszarów chronionych i opracowanie odpowiedniego algorytmu wyliczenia subwencji ekologicznej.

2) Rozważenie zmian legislacyjnych umożliwiających objęcie subwencją ekologiczną również tych miast, które pełnią funkcje wspierające i buforowe wobec terenów chronionych, a ich rozwój i funkcjonowanie są ściśle związane z potencjałem przyrodniczym regionu. Realizacja powyższych postulatów pozwoli na prowadzenie skutecznej i zrównoważonej polityki finansowej w samorządach sąsiadujących z najcenniejszymi zasobami przyrodniczymi Polski, zapewniając jednocześnie lepszą ochronę i racjonalne użytkowanie tych obszarów w interesie całego kraju.

Przewodniczący Rady Jan Korcz

Otrzymują:

Pan Donald Tusk - Prezes Rady Ministrów

Pan Andrzej Domański - Minister Finansów i Gospodarki

Pani Paulina Hennig - Kloska - Minister Klimatu i Środowiska

Pan Jacek Brzozowski - Wojewoda Podlaski

Pan Łukasz Prokorym - Marszałek Województwa Podlaskiego

Pan Adam Andruszkiewicz – Poseł na Sejm RP

Pan Jacek Bogucki – Poseł na Sejm RP

Pan Krzysztof Bosak – Poseł na Sejm RP

Pan Kazimierz Gwiazdowski – Poseł na Sejm RP

Pan Szymon Hołownia – Poseł na Sejm RP

Pan Stefan Krajewski – Poseł na Sejm RP

Pani Alicja Łepkowska-Gołaś – Posłanka na Sejm RP

Pan Sebastian Łukaszewicz – Poseł na Sejm RP

Pan Jacek Niedźwiedzki – Poseł na Sejm RP

Pani Barbara Okuła – Posłanka na Sejm RP

Pani Bogumiła Olbryś - Posłanka na Sejm RP

Pan Dariusz Piontkowski – Poseł na Sejm RP

Pan Jacek Sasin – Poseł na Sejm RP

Pan Krzysztof Truskolaski – Poseł na Sejm RP

Pan Jarosław Zieliński – Poseł na Sejm RP

Pani Anna Bogucka – Senator RP

Pan Marek Komorowski – Senator RP

Pan Maciej Żywno – Senator RP