205 lat temu na naszych ziemiach
2026-02-11

Mikołaj Krzywiec-Okołowicz herbu Ostoja (1762-1841) na terenie wsi Żabice Wielkie założył osadę fabryczną. 8 lutego 1821 roku zawarł umowę osadniczą z zamieszkałymi w Ozorkowie trzema sukiennikami: Samuelem Wegnerem, Jakubem Henningiem i Piotrem Freymarkiem. Podstawowym warunkiem umowy było sprowadzenie 150 rodzin „majstrów fabryki sukienniczej” i zawodów pokrewnych. Każdemu osiedlającemu się rzemieślnikowi obiecał dać plac, materiał na budowę domu oraz dwie morgi ziemi ornej i jedną morgę łąki. Słowa dotrzymał. Niektóre opracowania niemieckie sugerują, że pierwsi cudzoziemcy osiedlili się tu już w 1816 roku. Jest prawdopodobne, że wtedy nie było to osadnictwo masowe i zorganizowane przy wsparciu Okołowicza. Pierwszymi przybyszami było ośmiu sukienników z Ozorkowa, którzy osiedli między 1816 a 1818 rokiem. Wkrótce po nich przybył Gotfryd Wende ze Śląska. Był jednym z pierwszych fabrykantów wyrobów sukienniczych. Od 1821 do 1823 roku osiedliło się tutaj 19 Polaków, którzy przybyli z zaboru pruskiego i ze Śląska. W 1818 roku założono cech sukienniczy i cech szewski. Cechy kowali i ślusarzy, stolarzy, młynarzy i piekarzy powstały w 1822 roku. W 1823 roku w nasze miasto liczyło 1005 mieszkańców.

W 1825 roku osiedliło się u nas 25 rodzin z Saksonii, Śląska, czeskich Sudetów, Moraw i Prus Wschodnich.

— Przenosili się do nas z Prus (Śląsk, Wielkopolska), z Brandenburgii, Saksonii i innych krajów niemieckich. Osiedlali się u nas tkacze pracujący na wełnie, którzy mieli po jednym czy dwa krosna w mieszkaniu. Hodowali też owce i krowy — wyjaśnia Eugeniusz Workert, emerytowany nauczyciel historii.

Osiedlali się też Żydzi. Zajmowali się handlem i rzemiosłem. W 1826 roku było ich 560, co stanowiło około 1/5 mieszkańców. W 1828 roku mieszkało w naszym mieście 2 825 osób.

— Po upadku powstania listopadowego zaczęły się represje. Sukiennicy z powodu wprowadzenia cel na granicy polsko-rosyjskiej, przenieśli się na Wschód. Osiedlili się w Białymstoku i okolicach — wyjaśnia.

Sukiennictwo w Konstantynowie zostało stopniowo wyparte przez tkalnie bawełny. Ubyło mieszkańców. W 1832 roku było 2 439 mieszkańców. W 1834 roku zaczął działać cech mistrzów tkackich.

Kim był Mikołaj Krzywiec-Okołowicz? Założyciel miasta to szambelan króla Stanisława Augusta Poniatowskiego, sędzia Sądu Apelacyjnego i dwukrotnie poseł na sejm Królestwa Polskiego. W 1799 roku kupił od Wincentego Sulimierskiego wieś Srebrną. Następnie nabył Bechcice, Żabice, Żabiczki, Niesięcin, Rszew i Rszewek. Zakładał także nowe osady. Były to Krzywiec i Okołowiec (późniejsze Okołowice), w którym gospodarowali jego synowie Ignacy i Kwiryn.

W listopadzie 1835 roku Mikołaj Krzywiec-Okołowicz sprzedał grunty w Srebrnej 18 kolonistom niemieckim, a dwa lata później miasto Konstantynów synowi Ignacemu. Zmarł 1 lipca 1841 roku w Żabiczkach.



Ważne daty dla naszego miasta:

1821 rok – założenie osady fabrycznej Żabice Wielkie

1824 rok – wystąpienie o nadanie praw miejskich. Wtedy pojawia się nazwa Konstantynów

1830 rok – osada uzyskuje prawa miejskie



Źródła:

„Konstantynów Łódzki. Dzieje Miasta” pod redakcją Marii Nartonowicz-Kot