Igrzyska historii, tropem Cichociemnych

„Igrzyska historii, tropem Cichociemnych” to projekt edukacyjny przygotowany przez Marcina Radzika, nauczyciela historii w ZS Nr 1 im. Ignacego Łukasiewicza w Gorlicach, realizowany przez Stowarzyszenie Miłośników Ziemi Gorlickiej i Zespół Szkół Nr 1 we współpracy z jednostką Wojskową NIL. Patronat honorowy sprawował Starosta Powiatu Gorlickiego Mirosław Waląg, patronat naukowy IPN oddział w Krakowie. Projekt uzyskał dofinansowanie z Urzędu Marszałkowskiego Województwa Małopolskiego.

Najważniejszym przedsięwzięciem projektu był rajd, który odbył się w dniach 29-30 maja 2025, a wzięli w nim udział uczniowie szkół średnich z powiatów: gorlickiego, nowosądeckiego i limanowskiego, podzieleni na 13 drużyn zadaniowych. Uczestnicy poznali sylwetki Cichociemnych z naszego regionu, odwiedzali miejsca związane z działalnością i śmiercią 15 członków tej formacji. Byli m.in. w Hucie Polańskiej, gdzie poznali m.in. życiorys Floriana Adriana, który z tej miejscowości przedostał się na Zachód i zostawił po sobie zawołanie Cichociemnych „Wywalcz jej wolność lub zgiń”. Specjalsi zorganizowali uczestnikom terenową konkurencję – bieg na orientację. Kolejnym miejscem odwiedzanym przez uczestników był kościół w Binarowej. Spotkali się tam z GRH 1 Pułku Strzelców Podhalańskich, która zaprezentowała uzbrojenie i wyposażenie swojej formacji z 1939 r. W tej jednostce służył m.in. urodzony w Binarowej Bronisław Kamiński, przyszły Cichociemny, ps. „Golf”. Obok kościoła żołnierze przeprowadzili z uczestnikami konkurencję wytrzymałościową.

Z kolei w Gorlicach, w kinie „Kolory” uczestnicy obejrzeli fragmenty filmu „Powstaniec 1863”. Sceny z tej produkcji nawiązują do genezy symbolu Polski Walczącej i pierwotnego sztandaru 1 Pułku Strzelców Podhalańskich. Poznali też postać między innymi Kazimierza Szternala, absolwenta I Liceum Ogólnokształcącego im. Marcina Kromera, Cichociemnego, który przeżył wojnę, w tym powstanie warszawskie, a z emigracji w Stanach Zjednoczonych fundował dla uczniów tej szkoły stypendia dla najzdolniejszych i najbiedniejszych.

Następnie uczestnicy przeszli do Sali Tradycji I LO w Gorlicach, gdzie zapoznali się z biografiami absolwentów, którzy wstąpili do formacji komandosów AK. Wysłuchali również prelekcji wygłoszonej przez Ryszarda Zająca, wnuka Józefa Zająca, Cichociemnego urodzonego w Gorlicach i autora strony elitadywersji.org, na której zebrał informacje na temat formacji Cichociemnych. W spotkaniu uczestniczył także właściciel Szkoły Psów „Bibi”, który zaprezentował wykorzystanie psów przez Gestapo w czasie przesłuchań Cichociemnych. Na zakończenie pobytu w Gorlicach drużyny uczniowskie, opiekunowie i specjalsi z NIL-u spotkali się Prezesem Stowarzyszenia Miłośników Ziemi Gorlickiej i Dyrektorem Zespołu Szkół Nr 1 w Gorlicach.

Następnym etapem rajdu był m.in. Nowy Sącz, gdzie wszyscy oddali hołd Cichociemnym pochowanym na sądeckim cmentarzu przy ulicy Rejtana, czyli Jerzemu Iszkowskiemu, Tadeuszowi Sokołowi i Mieczysławowi Kwarcińskiemu.

Ostatnim punktem programu na ziemi sądeckiej było wyjście na lądowisko AK „Wilga” w Szczawie, miejsce zrzutów Cichociemnych, między innymi Bronisława Czepczaka-Góreckiego, który po latach został ojcem chrzestnym sztandaru Jednostki GROM. Przed wyjazdem do Krakowa uczestnicy zostali ugoszczeni przez Wójta Gminy Szczawa.

30 maja, po noclegu w wojskowych namiotach na terenie Klubu Wojsk Specjalnych w Krakowie, odbyły się konkurencje sprawnościowe i strzeleckie oraz konkurs wiedzy o Cichociemnych poznanych w trakcie rajdu. Pobyt na terenie Klubu zakończył się wręczeniem nagród dla zwycięzców przez Dowódcę Jednostki Wojskowej NIL i wspólnym obiadem z żołnierzami towarzyszącymi młodzieży podczas całego przedsięwzięcia. W drodze powrotnej uczniowie zapalili znicz na mogile Bronisława Kamińskiego i jego kolegów w Luborzycy.

Fot. Instytut Pamięci Narodowej w Krakowie