Przyroda i architektura mogą współgrać i służyć człowiekowi. Wyjątkowy projekt w ramach programu INTERREG NEXT Polska-Ukraina

Wizyta to element projektu „Bioróżnorodność w zielonej infrastrukturze Powiatu Białostockiego i miasta Użhorod”. Zaczęła się w Kampusie Uniwersytetu w Białymstoku, który jest podręcznikowym przykładem wkomponowania architektury w istniejące tereny zielone. Są tu m.in. zielone parkingi, alejki z wodą deszczową, płytkie jeziorka, zielone ściany czy dachy oraz nasadzenia. Goście z Ukrainy obejrzeli te rozwiązania, a dodatkowo wzięli udział w wykładzie na temat zielono-niebieskiej infrastruktury. Rekomendacje ekspertów są jednoznaczne: taka infrastruktura sprzyja ochronie gruntów, gleb i wód. Dodatkowo zaś wspiera zdrowie i samopoczucie człowieka. Badania pokazują, że latem zieleń w mieście zmniejsza temperaturę o minimum 10 stopni do nawet 20, może też stanowić ochronę przed hałasem. Co istotne, pozytywny wpływ mają nawet proste i niezbyt kosztowne rozwiązania – już niewielka szczelina w nawierzchni poprawi uwilgotnienie gleby, a nawet drobne nasadzenia będą produkować tlen – ważne, by rośliny rosły na różnych poziomach. Goście z Ukrainy byli zainteresowani tym, jak sprawdzają się zielone dachy, jakie są koszty utrzymania zieleni. Jak zadeklarował Zavydnyak Ivan Ivanovych, wicemer Użhorodu, wiele z tych rozwiązań może być inspiracją podczas odbudowy kraju. Miasto leży na Zakarpaciu i jest jednym z kluczowych ośrodków przyjmujących osoby przesiedlone z tych części kraju, gdzie trwa wojna. W projekcie strona ukraińska koncentruje się na wzmocnieniu infrastruktury szpitala pod kątem rehabilitacji fizycznej i psychologicznej. Tej ostatniej służyć ma m.in. zagospodarowanie terenu wokół budynku. – Przy niebiesko-zielonej infrastrukturze musimy pamiętać o potrzebach osób niepełnosprawnych. Mamy wielu pacjentów bez kończyn górnych albo dolnych – powiedział wicemer Użhorodu. Uczestnicy wizyty mieli też okazję poznać szczegóły projektu polskiego partnera i obejrzeć otoczenie szpitala w Łapach. Warto wspomnieć, że podejście do przyrody, jakie przyświecało twórcom kampusu, zainspirowało autorów projektu po polskiej stronie. Wokół szpitala w Łapach jest spory niezagospodarowany teren, a dodatkowo występują tu problemy z odprowadzaniem wody, szczególnie po intensywnych opadach. Władze placówki miały już przygotowany projekt budowlany, zawierał on jednak rozwiązania „tradycyjne”, nieuwzględniające bioróżnorodności czy współczesnych wyzwań związanych ze zmianą klimatu. Uczestnictwo w polsko-ukraińskim projekcie umożliwiło jednak zmianę podejścia i aktualizację dokumentacji budowlanej. – To nie jest sztampowy projekt, ma on wiele wymiarów – podkreśla Roman Czepe, wicestarosta białostocki. – Jest wymiar związany z pacjentami i ich rodzinami – wyjdą do czystego, zadbanego otoczenia. Powstaną tu nasadzenia, alejki, ławki, oczko wodne. Chory człowiek musi się oderwać od swoich problemów, cierpienia, od tego, co jest związane z chorobą. Najlepiej to zrobić, zagłębiając się w przyrodę. Warto podkreślić, że wybór roślin do nasadzeń nie był przypadkowy – wyselekcjonowano ponad 50 gatunków rodzimych. Podobnie będzie u ukraińskiego partnera – wokół szpitala w Użhorodzie pojawią się rośliny charakterystyczne dla Zakarpacia. Przy szpitalu w Łapach powstanie minipark ze zbiornikiem wodnym, gdzie będą odprowadzane wody opadowe. Część wody ma być wykorzystywana do podlewania, a nadmiar odprowadzany do kanalizacji. Zamiast betonowych parkingów powstaną zielone, przez które woda będzie przenikać. Powstanie też kącik do hortiterapii, z której będą mogli korzystać pacjenci szpitala, ale też mieszkańcy. – Myślę, że w Podlaskiem to jest pionierski projekt – uważa Roman Czepe. – W tym sensie prekursorski, że realizowany przy takim obiekcie jak szpital. To może być sygnał dla innych, żeby budując architekturę publiczną, myśleć o przyrodzie, i myśleć ambitnie. Istotnym elementem projektu będzie też raport podsumowujący pn. „Różnorodność biologiczna +infrastruktura = zielona infrastruktura miejska”. – Raport ten będzie kompleksowym rozwiązaniem, które posłuży do planowania przyszłych inwestycji pod względem środowiskowym, społecznym i ekonomicznym – wyjaśnił Paweł Lange Kuczyński ze Starostwa Powiatowego w Białymstoku, autor i kierownik projektu. W tej chwili trwa przetarg na wykonawcę inwestycji. Jej zakończenie planowane jest na lipiec 2027 roku. Wartość całego projektu to ponad 2,7 mln euro, z czego dofinansowanie z Unii Europejskiej wynosi przeszło 2,4 mln zł. Źródło: Departament Promocji Gospodarczej i Programów Interreg