Światowy Dzień Walki z Rakiem
2022-02-04

Profilaktyka raka – najważniejsze zasady

Choć w przypadku większości nowotworów nie potrafimy precyzyjnie określić jednego czynnika odpowiedzialnego za ich powstanie, to należy przyjąć, że chorobę wywołuje najczęściej zespół wielu czynników związanych z nałogami, standardem i stylem życia, wykonywanym zawodem, zachowaniami seksualnymi, a nawet formą spędzania wolnego czasu. Zdaniem ekspertów, blisko 70% nowotworów złośliwych jest wynikiem działania szkodliwych czynników związanych ze stylem życia, dietą oraz otaczającym nas środowiskiem. Profilaktykę raka warto promować nie tylko wśród dorosłych, ale również wśród dzieci – w przedszkolach i szkołach. Do głównych czynników rakotwórczych wpływających na zwiększone ryzyko zachorowania na nowotwór złośliwy zaliczamy:

Palenie tytoniu

Dieta i sposób odżywiania

Zakażenia i wirusy

Czynnik zawodowe

Nadużywanie alkoholu

Zanieczyszczenie środowiska

Profilaktyka raka – jak zmniejszyć ryzyko zachorowania na raka

Palenie tytoniu jest głównym zabójcą w krajach rozwiniętych, a ryzyko zachorowania na nowotwór złośliwy płuc koreluje z liczbą wypalanych papierosów oraz trwaniem nałogu (tzw. paczkolata). Szacuje się, że z powodu palenia w Polsce umiera rocznie blisko 85 tyś. osób, a przeciętnie każdy palacz żyje 13-15 lat krócej niż osoby niepalące. Ryzyko nie zależy od sposobu inhalowania tytoniu – równie niebezpieczne w kontekście profilaktyki raka są papierosy, cygarka czy fajki. Dym tytoniowy zawiera około 4000 różnych substancji, w tym ponad 40 znanych karcynogenów. Dowiedziono, że palenie ma związek z rozwojem raka płuca, raka jamy ustnej, gardła, krtani i przełyku, raka pęcherza moczowego oraz raka trzustki. Dlatego profilaktyka raka płuc jest bardzo ważna. Pewną rolę odgrywają tu również czynniki genetyczne. U palaczy z niską aktywnością N-glikozylazy 8-oksoguaniny (OGG) ryzyko raka płuca jest 124 razy większe niż u osoby niepalącej z prawidłową aktywnością OGG, i 7 razy większe niż u palaczy z prawidłową aktywnością OGG. W pierwotnej profilaktyce raka warto skupić się na działaniach edukacyjnych nakierowanych na osoby niepełnoletnie. Wydaje się, że pozytywny wpływ na walkę z nałogiem mogą mieć również kampanie edukacyjne, zaprzestanie emisji reklam wyrobów tytoniowych, stosowne ostrzeżenia na opakowaniach czy podnoszenie cen wyrobów tytoniowych.

Znaczenie wirusów w profilaktyce raka

Istnieje związek pomiędzy występowaniem niektórych nowotworów a rakotwórczym działaniem wirusów. Kluczowe znaczenie w profilaktyce raka mają szczepienia przeciwko wirusowemu zapalaniu wątroby typu B oraz przeciw agresywnym typom wirusa brodawczaka ludzkiego (HPV). Onkogenny wirus HPV jest przenoszony drogą płciową i odpowiada za blisko 100% zachorowań na raka szyjki macicy, 90% zachorowań na raka odbytu, 60% nowotworów złośliwych raka jamy ustno-gardłowej oraz 40% raków pochwy sromu. W Polsce dostępna są dwa rodzaje szczepionek, które są rekomendowane dla dziewcząt w wieku 11-12 lat oraz 13-18 lat (niezaszczepionych wcześniej). Szczepienie nie jest obecnie refundowane.

Skrining onkologiczny

Warto pamiętać o możliwości badania osób bez objawów choroby – w celu wczesnego wykrycia nowotworu. Głównym celem badań skriningowych jest zmniejszenie umieralności z powodu danego nowotworu w odpowiednio dobranej populacji. W Polsce wykonuje się bezpłatne badania przesiewowe w kierunku raka piersi, raka jelita grubego oraz raka szyjki macicy.

Badania profilaktyczne można wykonywać nie tylko z okazji obchodów Światowego Dnia Walki z Rakiem, Szpital Powiatowy „Na Wrzesinie” wykonuje badania przez cały rok.

Mammografia: zapisy przyjmowane są pod numerem telefonu 22 758 81 86 w dniach od poniedziałku do piątku i godz. 8.00-14.00

Do badań uprawnione są panie, które:

posiadają uprawnienia do świadczeń opieki zdrowotnej w ramach powszechnego ubezpieczenia,

są w wieku 50-69 lat

w ciągu ostatnich dwóch lat nie miały wykonanego badania mammograficznego w ramach „Populacyjnego programu wczesnego wykrywania raka piersi”

Badania cytologiczne: zapisy rejestracja ogólna tel. 22 415 01 23:

poniedziałek – piątek 7.30 -18.00 Przychodnia Specjalistycznej ul. Drzymały 19/21 w Pruszkowie

Do badań uprawnione są panie, które:

– posiadają uprawnienia do świadczeń opieki zdrowotnej w ramach powszechnego ubezpieczenia,

– są w wieku 25 – 59 lat

– w ciągu ostatnich trzech ostatnich lat nie miały wykonanego badania cytologicznego w ramach ubezpieczenia NFZ.



Inf. www.gov.pl