Świętokrzyskie Forum Młodych Badaczy – święto odkryć, innowacyjności, kreatywności i przedsiębiorczości
2024-04-24

Forum poświęcone było promowaniu edukacji wykorzystującej metodologię STEAM, podsumowaniu i prezentacji kilkumiesięcznej pracy nauczycieli i uczniów w projekcie „STEAM-owa szkoła 2023-2024” realizowanym przez Świętokrzyskie Centrum Doskonalenia Nauczycieli oraz działalności Klubów Młodego Odkrywcy z województwa świętokrzyskiego. W trakcie całego spotkania dyskutowano o tym, jak rozwijać u uczniów ciekawość poznawczą, jak wykorzystywać w pracy z uczniami metodę badawczą, jak prowadzić z uczniami STEAM-owe zajęcia i realizować STEAM-owe projekty. Uczestnicy Forum mogli również obejrzeć efekty pracy uczniów realizujących w swoich szkołach STEAM-owe projekty oraz zobaczyć jak w praktyce wygląda działalność Klubów Młodego Odkrywcy funkcjonujących w szkołach.

Świętokrzyskie Forum Młodych Badaczy składało się z trzech części. Pierwsza część poświęcona była wykładom wprowadzającym, następnie odbył się Piknik naukowy, a w ostatniej części nauczyciele szkół z województwa świętokrzyskiego przedstawili przykłady dobrych praktyk w zakresie edukacji STEAM-owej oraz prowadzenia Klubów Młodego Odkrywcy. Spotkanie otworzyli Małgorzata Łakomiec, dyrektor Świętokrzyskiego Centrum Doskonalenia Nauczycieli w Kielcach oraz dr hab. Dariusz Banaś, prof. UJK, dziekan Wydziału Nauk Ścisłych i Przyrodniczych Uniwersytetu Jana Kochanowskiego w Kielcach. Prof. Banaś w słowach skierowanych do uczniów powiedział m.in. „Jestem pod wielkim wrażeniem waszych prac. Nie gaście tej pasji do nauki i pielęgnujcie ją. Mam nadzieję, że kiedyś się spotkamy w laboratoriach i salach wykładowych naszej uczelni”. Część pierwsza – wykłady wprowadzające

Wykład inauguracyjny wygłosił prof. dr hab. Marek Pajek, dyrektor Instytutu Fizyki UJK w Kielcach. Jego niezwykły wykład „Dlaczego? Klucz do zrozumienia rzeczywistości” wzbudził zainteresowanie nie tylko nauczycieli, ale również najmłodszych uczestników Forum. Podczas wykładu pokazał między innymi jak eksperymentalnie, metodami fizycznymi, udowodnić twierdzenie Pitagorasa, jak wyznaczyć kąt prosty w terenie dysponując tylko sznurkiem, poszukiwał odpowiedzi na pytanie „Dlaczego niebo jest niebieskie, a chmury białe?”, wspólnie z uczniami sprawdzał, ile napompowanych baloników zmieści się w wiaderku z ciekłym azotem oraz pokazał, jak wykonać wyrzutnię dysponując ciekłym azotem. Za swój wykład prof. Pajek zebrał gromkie brawa od nauczycieli i uczniów.

Następnie głos zabrała dr Zuzanna Michalska – koordynatorka programu Klub Młodego Odkrywcy w Centrum Nauki Kopernik w Warszawie, która w wykładzie „Uczenie się przez doświadczanie” przybliżyła działalność Klubów oraz ich rolę w uczeniu się i nabywaniu przez uczniów życiowych doświadczeń poprzez swobodne eksperymentowanie.

Tą część Forum zakończyła Mariola Kosztołowicz, nauczyciel konsultant ŚCDN w Kielcach, która omówiła założenia projektu „STEAM-owa szkoła” realizowanego przez Świętokrzyskie Centrum Doskonalenia Nauczycieli w Kielcach oraz przedstawiła uzyskane efekty w ciągu trzech lat jego realizacji. Część druga – Piknik naukowy

Druga część Forum to wielkie święto świętokrzyskich uczniów i ich nauczycieli. Spacerując pomiędzy poszczególnymi stanowiskami, przygotowanymi przez uczniów, nauczycieli i studentów UJK, uczestnicy Forum mogli podziwiać niesamowite efekty realizowanych STEAM-owych projektów oraz obejrzeć ciekawe eksperymenty i doświadczenia wykonywane przez uczniów skupionych w Klubach Młodego Odkrywcy. W trakcie Pikniku można było m.in. obejrzeć makietę elektrowni w Czarnobylu po wybuchu, makietę Wyżyny Krakowsko-Częstochowskiej, budynek jednej ze szkół odwzorowany w skali i upieczony z piernika, wydrukowane modele 3D atrakcji turystycznych, model Ziemi ze strefami czasowymi, model przedstawiający ruchy Ziemi, zapoznać się z wynikami badań na obecność mikroplastiku w najbliższym otoczeniu uczniów jednej ze szkół oraz dowiedzieć się, ile tygodniowo zjadamy mikroplastiku, dokonać porównania, ile cukru jest w popularnych batonikach uwielbianych przez uczniów, podziwiać strój ludowy wykonany z surowców wtórnych, zapoznać się z wynikami badań uczniów nad zachowaniami ptaków i zwierząt, „pobawić się” materiałami Montessori do uczenia się matematyki oraz poeksperymentować razem z uczniami prezentującymi efekty swojej pracy w Klubach Młodego Odkrywcy. Wszystko to zostało wykonane i przygotowane przez uczniów.

Efekty zrealizowanych STEAM-owych projektów zaprezentowali:

uczniowie Szkoły Podstawowej w Brzostkowie, którzy pod kierunkiem nauczycieli Małgorzaty Jasiak i Artura Jaroszka zrealizowali projekt „Szlakiem Orlich Gniazd. Wyżyna Krakowsko-Częstochowska”;

uczniowie Szkoły Podstawowej Montessori Kompas w Kielcach, którzy pod kierunkiem nauczycielki Agnieszki Szewczyk zrealizowali projekt „Uwaga mikroplastik! Co możemy z tym zrobić?”;

uczniowie Szkoły Podstawowej nr 33 im. Ignacego Jana Paderewskiego w Kielcach, którzy pod kierunkiem nauczycielek Eweliny Lipiec, Anny Król i Małgorzaty Klimaszewskiej zrealizowali projekt i poszukiwali odpowiedzi na pytanie zawarte w jego temacie „Energia jądrowa – ekonomiczna czy ekologiczna?”;

uczniowie Szkoły Podstawowej im. Armii Krajowej w Olesznie, którzy pod kierunkiem nauczycieli Aldony Kowalczyk, Marioli Kamińskiej i Andrzeja Kowalczyka zrealizowali projekt „Szkoła z piernika”.

uczniowie Szkoły Podstawowej im. Wojska Polskiego w Parszowie, którzy pod kierunkiem nauczycielek Marty Bogusławskiej-Cieślik i Katarzyny Michty zrealizowali projekt „Bogactwo tradycji i kultury Naszej Małej Ojczyzny”;

uczniowie Szkoły Podstawowej im. S. Kard. Wyszyńskiego w Pierzchnicy, którzy pod kierunkiem nauczycielek Edyty Wójcik-Nosol i Danuty Wacek zrealizowali projekt „Zwierzęta w roli głównej – obiad podano”;

uczniowie Szkoły Podstawowej nr 2 im. Orła Białego w Skarżysku-Kamiennej, którzy pod kierunkiem nauczycielek Agnieszki Pakuły i Renaty Wrześniewskiej zrealizowali projekt „Czy ruchy Ziemi wpływają na przyrodę i rytm życia człowieka?”.

Liczne niezwykłe doświadczenia i eksperymenty przedstawiły Kluby Młodego Odkrywcy działające w województwie świętokrzyskim:

kluby: „EkoPoszukiwacze33”, „EKOPLANETA” i „Akademia Młodych Naukowców” – Szkoła Podstawowa nr 33 im. Ignacego Jana Paderewskiego w Kielcach – opiekunki Małgorzata Klimaszewska, Anna Król i Ewelina Lipiec;

klub „Wschód” – Szkoła Podstawowa Montessori Kompas w Kielcach – opiekunka Agnieszka Szewczyk;

klub „Mądre główki” – Szkoła Podstawowa im. Jana Pawła II w Masłowie – opiekunka Beata Szczodrak;

kluby: „Math Squad” i „Chemicy z Morawicy” ­– Szkoła Podstawowa im. Kornela Makuszyńskiego w Morawicy – opiekunki Ewelina Kraj i Paulina Bielecka-Gołąb;

klub „Eureka” – Szkoła Podstawowa im. Armii Krajowej w Olesznie – opiekunka Aldona Kowalczyk;

klub „Naukowi detektywi” – Szkoła Podstawowej im. Wojska Polskiego w Parszowie – opiekunka Katarzyna Michta;

kluby: „Matematycy i Przyrodnicy NA TROPIE” i „Przyrodnicy na tropie” – Szkoła Podstawowa im. S. Kard. Wyszyńskiego w Pierzchnicy – opiekunki Edyta Wójcik-Nosol i Danuta Wacek.

Ciekawe doświadczenia i eksperymenty zaprezentowali również studenci i doktoranci instytutu fizyki UJK skupieni w Studenckim Kole Naukowym Neutrino oraz Instytutu Biologii UJK ze Studenckiego Koła Naukowego Radiobiologów.

Piknik pokazał uczestnikom Forum, że kreatywność, innowacyjność, nauka, technologia, inżynieria, sztuka i matematyka mogą współgrać ze sobą w szkolnej edukacji, a uczniowie uczą się i rozwijają w ciekawy i angażujący ich sposób. Część trzecia – przykłady dobrych praktyk

Trzecia część Forum poświęcona była prezentacji przykładów dobrych praktyk w zakresie edukacji STEAM i prowadzenia Klubów Młodego Odkrywcy w szkołach regionu świętokrzyskiego. Pierwszą dobrą praktykę zaprezentowała nauczycielka Beata Szczodrak ze Szkoły Podstawowej im. Jana Pawła II w Masłowie, która w wystąpieniu „Rozwijanie kluczowych kompetencji na zajęciach Klubu Młodego Odkrywcy na przykładzie zajęć w KMO Mądre Główki” przedstawiła przekrój umiejętności i kompetencji nabywanych przez uczniów zaangażowanych w działalność klubu oraz ukazała, w jaki sposób wpływają one na uczenie się i ogólny rozwój młodego człowieka. W kolejnym wystąpieniu nauczycielki Aldona Kowalczyk i Mariola Kamińska ze Szkoły Podstawowej im. Armii Krajowej w Olesznie przedstawiły „Przepis na STEAM w edukacji” na przykładzie STEAM-owego projektu „Szkoła z Piernika” i działalności Klubu Młodego Odkrywcy Eureka. Nauczycielki Małgorzata Klimaszewska, Anna Król i Ewelina Lipiec ze Szkoły Podstawowej nr 33 im. Ignacego Jana Paderewskiego w Kielcach, swoje doświadczenia zdobyte podczas realizacji z uczniami STEAM-owego projektu, przedstawiły w wystąpieniu „Przygoda z energią. Energia jądrowa – ekonomiczne czy ekologiczna?”. Z wystąpienia opiekunek projektu uczestnicy Forum mogli również poznać poglądy uczniów na temat energii jądrowej. Wypowiedź swoich nauczycielek uzupełnili uczniowie, którzy w krótkich słowach celnie podsumowali swoją pracę i zaangażowanie oraz efekty zrealizowanego projektu. Jako ostatnia wystąpiła nauczycielka Szkoły Podstawowej Montessori Kompas w Kielcach Agnieszka Szewczyk, która podzieliła się swoimi doświadczeniami na temat „Doświadczanie matematyki w edukacji metodą Montessori” oraz pokazała jaką rolę pełni sensoryka w kształtowaniu rozumienia pojęć i rozwijaniu umiejętności matematycznych uczniów.

Ten długi dzień zakończył się miłym akcentem, wręczeniem dyplomów, podziękowań, nagród i drobnych upominków, które wręczała dyrektor ŚCDN Małgorzata Łakomiec, koordynatorka programu Klub Młodego Odkrywcy w Centrum nauki Kopernik w Warszawie Zuzanna Michalska, kierownik projektu „STEAM-owa szkoła” Mariola Kosztołowicz i koordynatorka KMO w województwie świętokrzyskim Małgorzata Grzegorczyk.

Każda szkoła, w której uczniowie realizowali STEAM-owy projekt we współpracy ze Świętokrzyskim Centrum Doskonalenia Nauczycieli w Kielcach otrzymała dyplom „STEAM-owa szkoła 2023-2024”. Każdy nauczyciel, który uczestniczył w projekcie „STEAM-owa szkoła” i zrealizował z uczniami STEAM-owy projekt otrzymał dyplom „STEAM-owy nauczyciel 2024” oraz drobne upominki. Dyplomy otrzymali również wszyscy uczniowie, którzy na Świętokrzyskim Forum Młodych Badaczy prezentowali swoje STEAM-owe projekty lub prezentowali działalność Klubów Młodego Odkrywcy, w których regularnie spotykają się i eksperymentują. Były też podziękowania dla nauczycielek i nauczycieli, którzy prezentowali działalność klubów KMO w swoich szkołach lub aktywnie wspomagali swoich kolegów w realizacji i prezentacji STEAM-owego projektu. Ponadto do szkół zostały przekazane dyplomy „STEAM-owego ucznia 2024”, które otrzymają wszyscy uczniowie realizujący w swoich szkołach STEAM-owe projekty we współpracy ze Świętokrzyskim Centrum Doskonalenia Nauczycieli w Kielcach.

Świętokrzyskie Forum Młodych Badaczy było dofinansowane przez Polsko-Amerykańską Fundację Wolności w ramach konkursu „Regiony KMO”. Całe przedsięwzięcie zostało objęte patronatami honorowymi przez Marszałka Województwa Świętokrzyskiego i Świętokrzyskiego Kuratora Oświaty oraz patronatem medialnym przez Echo Dnia.