Narodowy Dzień Pamięci Polaków ratujących Żydów pod okupacją niemiecką

24 marca obchodzimy Narodowy Dzień Pamięci Polaków Ratujących Żydów pod niemiecką okupacją.

To święto ustanowione w 2017 r. z inicjatywy Prezydenta RP. Tego dnia 78 lat temu niemieccy żandarmi rozstrzelali rodzinę Ulmów z Markowej – Józefa i jego żonę Wiktorię, będącą w zaawansowanej ciąży, oraz sześcioro dzieci – za udzielenie schronienia dwóm żydowskim rodzinom. Przesłaniem obchodów Dnia Pamięci jest upamiętnienie Polaków, którzy wykazali się ogromnym heroizmem w czasach, kiedy za udzielenie pomocy Żydom groziła kara śmierci.

---

Warto pamiętać, że w czasie II wojny światowej Polska była jedynym krajem, w którym za pomoc Żydom groziła kara śmierci. Pomimo tego Polacy nie uciekali od odpowiedzialności za los współbraci i narażali życie zarówno swoje, jak i swoich rodzin, by pomagać prześladowanym przez niemieckiego okupanta przedstawicielom społeczności żydowskiej.

Swoje życie poświęcały całe polskie rodziny. Dość wspomnieć chociażby rodzinę Ulmów (na zdjęciu), która przyjęła pod swój dach dwie żydowskie rodziny, a na skutek haniebnego donosu przypłaciła to życiem. Niemcy zamordowali wówczas Józefa i Wiktorię (była w zaawansowanej ciąży) Ulmów oraz szóstkę ich dzieci.

Podobny los spotkał również rodzinę Wolskich z warszawskiej Ochoty, która przez dwa lata ukrywała w bunkrze "Krysia", schronie wybudowanym pod szklarnią, ok. 40 Żydów. Wśród nich Emanuela Ringelbluma, twórcę archiwum getta warszawskiego. Wszyscy oni - wraz ze swymi opiekunami - zostali zamordowani kilka dni później w ruinach getta.

W Polsce powstała Rada Pomocy Żydom przy Delegaturze Rządu RP na Kraj "Żegota", która w latach 1942-1945, będąc organem polskiego rządu na uchodźstwie, organizowała pomoc dla Żydów w gettach oraz poza nimi. Rada prowadziła pięć rodzajów pomocy legalizacyjną (np. zdobywanie metryk chrztu), finansową, mieszkaniową, lekarską lub dziecięcą (pomoc dzieciom żydowskim). Dzieci były niejednokrotnie ukrywane u przybranych rodzin, w publicznych domach sierot i innych tego typu instytucjach. Rodziny ukrywające dzieci otrzymywały środki na ich utrzymanie. W Warszawie referat dziecięcy Żegoty, kierowany od jesieni 1943 przez Irenę Sendlerową, udzielił pomocy ok. 2500 żydowskim dzieciom.

Rotmistrz Witold Pilecki, jeden z najbardziej znanych Żołnierzy Wyklętych, celowo dał się pojmać i osadzić w obozie śmierci w Auschwitz po to, by przygotować raport o panujących tam nieludzkich warunkach. Z narażeniem własnego życia opracowywał pierwsze sprawozdania o ludobójstwie w Auschwitz. Raporty Witolda Pileckiego, obok raportów Jana Karskiego, który również dokumentował zbrodnie na Żydach, były pierwszym świadectwem dokumentującym Holokaust.

Bohaterstwo Polaków doskonale obrazuje fakt, iż stanowią oni największą liczbę wśród odznaczonych najwyższym izraelskim odznaczeniem cywilnym nadawanym nie-Żydom, medalem Sprawiedliwy wśród Narodów Świata, przyznawanym przez Instytut Pamięci Męczenników i Bohaterów Holocaustu Jad Waszem. W dniu 1 stycznia 2019 roku lista uhonorowanych zaszczytnym tytułem Polaków wynosiła 6992, najwięcej ze wszystkich Państw. Warto jednak pamiętać, że wielu bohaterów, którzy narażali swoje życie ratując Żydów, nadal pozostaje bezimiennych.