Uroczystość upamiętnienia rodziny Kazaków za pomoc Żydom w czasie okupacji niemieckiej

Instytut Pileckiego zaprasza na odsł oni ęcie pamiątkowej tablicy w Brz ó zie Kr ó lewskiej, honorującej Katarzynę i Sebastiana Kazaków, którzy zostali zamordowani przez niemieckich żandarmów za pomoc niesioną Żydom. Upamiętnienie odbędzie 24 marca 2022, w Narodowy Dzień Pamięci Polak ó w ratujących Ż yd ó w pod okupacją niemiecką. Wydarzenie zostało objęte Honorowym Patronatem Prezydenta RP Andrzeja Dudy.

[ czwartek 24 marca 2022, Msza Św. oraz odsł oni ęcie tablicy]

Instytut Pileckiego od 2019 r. „woła po imieniu” Polaków, którzy wykazali się heroizmem w obliczu niemieckiego terroru. Dotychczas, w ramach 23 upamiętnień, uhonorowano 53 Polak ó w, kt ó rzy ratowali ponad 100 Ż yd ó w. Upamiętnienie Katarzyny i Sebastiana Kazaków rozpocznie tegoroczną edycję programu „Zawołani po imieniu”.

Świadectwo z Brz ó zy Kr ó lewskiej

II wojna światowa i niemiecka okupacja przyniosły tragiczne zmiany w życiu polskich obywateli, w tym także mieszkańc ó w powiatu jarosławskiego, w jakim znalazła się Brz ó za Kr ó lewska. Nie ominęł y one r ó wnież rodziny Kazak ó w. Wszechobecne, nasilające się represje przyjęły szczeg ó lnie okrutną form ę względem ludnoś ci żydowskiej. Latem 1942 r. Niemcy rozpoczęli likwidację ludnoś ci żydowskiej w regionie; w powiecie jarosławskim jej początek nastąpił 1 sierpnia 1942 r. Większość ofiar została wywieziona do obozu zagłady w Bełżcu. Pozostali przy życiu Żydzi rozpoczęli dramatyczną walkę o przetrwanie, ukrywając się w lasach, na polach, a także prosząc chrześcijańskich sąsiad ó w o ratunek.

Katarzyna i Sebastian Kazakowie nie odm ó wili pomocy. Najpierw ukrywali u siebie dzieci sąsiada – Pinchasa Wachsa, kt ó re jednak po kilku tygodniach wr ó ciły do rodzinnego domu i ostatecznie tam zginęły wraz z rodzicami. Następnie, pod koniec 1942 r., rodzina Kazak ó w przyjęła pod sw ó j dach Ż yd ó wkę Chanę Stiller, dawną właścicielkę brz ó zańskiego szynku, kt ó rej c ó rka Jehudit była szkolną koleżanką najmłodszej c ó rki Kazak ó w – J ó zefy. Chana ukrywała się w stodole, kt ó rą opuszczała jedynie nocą, by zjeść posiłek w domu Kazak ó w. Niedługo później do Chany dołączyli dwaj żydowscy mężczyźni, w tym jeden znany jako Chyla Chym (wiele wskazuje na to, że był to Eliahu „ Eli ” Springer z Woli Zarczyckiej). U Kazak ó w pojawiali się nieregularnie, nocując na strychu i otrzymując pożywienie.

Rankiem 27 marca 1943 r. niemieccy żandarmi w asyście granatowych policjant ó w weszli do gospodarstwa Kazak ó w. Natychmiast rozstrzelali troje znalezionych Ż yd ó w, a następnie, otrzymawszy w telefonicznej rozmowie rozkaz, zamordowali także Katarzynę i Sebastiana. Zw łoki małżeństwa pochowano na obrzeżach lokalnego cmentarza parafialnego; ciała Ż yd ó w zakopano w miejscu egzekucji.

C ó rki Kazak ó w – Agnieszka, przebywająca w ó wczas na polu, oraz J ó zefa, kt ó rej udał o si ę wydostać z domu, uniknęły śmierci, ale musiały opuścić rodzinne strony i pozostawać w ukryciu. Obie wyjechały na roboty przymusowe do Niemiec i wr ó cił y do Brz ó zy Kr ó lewskiej dopiero w 1945 r.

W 2008 r. Katarzynie i Sebastianowi Kazakom Instytut Yad Vashem przyznał tytuł „Sprawiedliwy wśr ó d Narod ó w Świata”. W 2010 r. zar ó wno oni, jak i ich c ó rki – Agnieszka i J ó zefa, zostali odznaczeni Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski.

Zachęcamy do przeczytania artykułu o Rodzinie Kazaków autorstwa Maksymiliana Majkuta i Katarzyny Majkut ( Sprawiedliwi wśród narodów świata - Rodzina Kazaków z Brzózy Królewskiej - Gmina Leżajsk - Portal gov.pl (samorzad.gov.pl) )

Program upamiętnienia

12:00 — Uroczysta Msza Święta (Kościół św. Jana Chrzciciela w Brzózie Królewskiej)

13:15 — Uroczystość odsłonięcia tablicy upamiętniającej (teren przykościelny) z odczytaniem przesłania Prezydenta RP Andrzeja Dudy



O programie „Zawołani po imieniu”

Program „Zawołani po imieniu” poświęcony jest osobom narodowości polskiej zamordowanym za niesienie pomocy Żydom w czasie okupacji niemieckiej. Pamięć o tych, kt ó rzy wykazali się heroizmem w obliczu niemieckiego terroru, jest pielęgnowana we wspomnieniach rodzin, często jednak historie te nie są znane ogółowi społeczeństwa. Program powstał z potrzeby zaznaczenia w przestrzeni publicznej miejsc związanych z pomordowanymi. Instytut Pileckiego podejmuje starania, aby te lokalne doświadczenia stały się częścią powszechnej świadomości historycznej



Kontakt dla medi ó w:

Barbara Konarska

Biuro Prasowe Instytutu Pileckiego

tel. 662 88 55 99

e-mail: press@instytutpileckiego.pl