Gatunki chronione a człowiek - zasady współzamieszkiwania

Pracownicy BPN oraz Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska w Białymstoku (RDOŚ) przedstawili fizjonomię gatunków chronionych – wilka i żubra, omówili zasady postępowania w przypadku spotkania z tymi zwierzętami oraz wyzwania związane z sąsiedztwem.

Należy zaznaczyć, że wilk, choć jest drapieżnikiem, który z racji swoich uwarunkowań (rozmiar, uzębienie, szybkość) z reguły boi się ludzi i unika z nimi kontaktu, z natury jest zwierzęciem płochliwym. Spotkania na linii człowiek - wilk mają charakter incydentalny i nie mogą być podstawą do podsycania negatywnych emocji lokalnych społeczności, czy podejmowania pochopnych działań zmierzających np. do eliminacji osobników w sytuacjach kiedy nie jest to zasadne. Oczywiście wszystkie niebezpieczne zdarzenia z udziałem wilków winny wymagać wyjaśnienia, a przede wszystkim natychmiastowej i zdecydowanej reakcji. Dlatego też wszelkie przypadki pojawienia się wilków na terenach zamieszkałych, które mogą stanowić niebezpieczeństwo, powinny być niezwłocznie zgłaszane bezpośrednio do wójta, burmistrza lub prezydenta miasta, który powinien podjąć adekwatne do skali zagrożenia działania lub do najbliższego komisariatu policji.

O procedurach postępowania w sytuacji człowiek – wilk już informowaliśmy, w ślad za prelegentami przywołujemy zasady, których należy przestrzegać, by uniknąć kontaktu ze zwierzętami:

nie należy dokarmiać dziki zwierząt! Także nieświadomie – resztki odpadów spożywczych i żywności nie powinno się wyrzucać poza ogrodzenia posesji, w szczególności kawałków mięsa czy wędlin – zwierzęta szybko się uczą, stąd ich obecność w dłuższej perspektywie.

Jeśli odpoczywasz w lesie, uprawiasz sport, zbierasz grzyby, nie zostawiaj resztek pokarmu!

Jeśli jesteś fotografem przyrody lub myśliwym, nigdy nie wykładaj mięsa na nęciska przy ambonach lub czatowaniach. Nie ma znaczenia czy są to szczątki martwych, dzikich lun hodowlanych zwierząt.

Spaceruj z psem zapiętym na smyczy – nie puszczaj zwierzęcia luzem!

Nie zostawiaj suchej lub kociej karmy w okolicy swojej posesji – szczególnie gdy mieszkasz przy lesie, przy łąkach itp.

Dzięki niezwykle czułemu węchowi, wilki zorientują się, że to człowiek dostarczył pokarm i mogą zacząć postrzegać ludzi jako dostarczycieli jedzenia. A co za tym idzie – pojawiać się w okolicy domów mieszkalnych. Należy również zadbać o bezpieczeństwo zwierząt gospodarskich. To bardzo ważne, w kontekście rozstrzygnięcia Trybunału Konstytucyjnego, który w swoim wyroku z 28 września 2015 r. (sygn. akt K 20/14) stwierdził, iż „Obowiązkiem właściciela jest dbałość o swój majątek i podejmowanie starań w celu jego ochrony. Właściciel lub użytkownik mienia przewidując możliwość wyrządzenia szkody przez zwierzęta objęte ochroną gatunkową, w pierwszej kolejności sam powinien podjąć stosowne czynności, zmierzające do uniknięcia szkody lub zminimalizowania jej rozmiarów."

W przypadku szkody wyrządzonej przez wilki, bobry i żubry (a więc dzikie zwierzęta chronione), poszkodowany rolnik może ubiegać się o odszkodowanie. Podczas spotkania omówiono procedurę jego wypłaty. Rekompensata za szkody wyrządzone przez zwierzęta chronione spoczywa na Skarbie Państwa. Wnioski odnośnie szkód wyrządzonych przez zwierzęta chronione przyjmowane są przez Regionalną Dyrekcję Lasów Państwowych w Białymstoku (RDOŚ), Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska dokonuje szacunku szkody i wypłaca należne odszkodowanie. Zasady przyjmowania wniosków, w tym terminy i wymagane dokumenty znajdują się na stronie tej instytucji (link w materiałach).

Dyrektor RDOŚ również rozpatruje wioski o płoszenie żubrów z pól uprawnych i pastwisk (nie wolno tego robić na własną rękę!). W takiej sytuacji należy postarać się o zezwolenie na odstępstwa od zakazów w stosunku do gatunków zwierząt, roślin lub grzybów objętych ochroną gatunkową.

Pracownicy BPN poinformowali, że Regionalna Dyrekcja Lasów Państwowych w Białymstoku będzie realizować projekt współfinansowany z funduszy europejskich, polegający na zarządzaniu migracją żubrów. Działania zaplanowane w projekcie mają celu m.in. zminimalizowanie strat wynikających z bytowania tych zwierząt na użytkach rolnych.

W spotkaniu z mieszkańcami udział wzięli Radny Wojewódzki Mikołaj Janowski, Wicestarosta Justyna Jarmocik oraz radna powiatu, zaangażowana w organizację wydarzenia, Katarzyna Jakubowska.

Katarzyna Miszczuk

opracowano na podstawie materiałów RDOŚ w Białymstoku