Zapraszamy na sierpniowe wydarzenia w Muzeum Dulag 121!
2024-08-08

„Pocztówka z Dulagu” – spektakl grupy „Teatralnia K40” w reż. Karoliny Skrzyńskiej

Z okazji 80. rocznicy wybuchu Powstania Warszawskiego serdecznie zapraszamy na spektakl „Pocztówka z Dulagu” w reż. Karoliny Skrzyńskiej. W piątek, 9 sierpnia o godz. 18.00 w siedzibie Muzeum Dulag 121 wystąpi grupa „Teatralnia K40 " która zaprezentuje spektakl zrealizowany na podstawie wspomnień więźniów obozu Dulag 121. Bezpłatne wejściówki do pobrania: https://app.evenea.pl/event/878214-11.

Po tym jak od drugiej połowy października 1944 roku, kiedy akcja wysiedlania cywilnej ludności Warszawy została zakończona, zakres działania obozu Dulag 121 był systematycznie ograniczany – stopniowo malała liczba więźniów a kolejne hale były wyłączane z użytku. W nocy z 15 na 16 stycznia 1945 roku – dzień przed wkroczeniem do Warszawy wojsk sowieckich – Niemcy ewakuowali całą niemiecką załogę obozu Durchgangslager 121 a sam obóz przestał istnieć.

Spektakl „Pocztówka z Dulagu” powstał w oparciu o listy, wspomnienia i relacje Świadków Historii zgromadzone w archiwum Muzeum Dulag 121. Artyści z grupy „ Teatralnia” K40 w formie poetycko-muzycznej przedstawiają losy wypędzonych warszawiaków, którzy między sierpniem 1944 a styczniem 1945 r. byli więźniami obozu Dulag 121. Rekwizyty użyte w przedstawianiu są autentycznymi przedmiotami należącymi do byłych więźniów obozu.

Teatralnia K40 – amatorska grupa teatralna działająca przy Stowarzyszeniu K40 w Komorowie od 2014 r. Zespół tworzą seniorzy pełni pasji, ambicji i życiowego optymizmu. Opiekunką zespołu i pomysłodawczynią przedsięwzięcia jest Karolina Skrzyńska – aktorka związana z teatrem Gardzienice, wokalistka, autorka muzyki i tekstów. Na swoim koncie Teatralnia K40 ma inscenizacje m. in. takich spektakli jak: „Kochanek Sybilli Thompson” opartego na podstawie dramatu Marii Pawlikowskiej – Jasnorzewskiej, „Smoczysko Zamczysko” autorstwa Grażyny Siczek czy „Twardowski dla małych i dużych”.

Śladami Rzezi Ochoty – spacer historyczny

Serdecznie zapraszamy na drugi spacer z cyklu „Losy Ludności Cywilnej Powstańczej Warszawy” śladami Rzezi Ochoty. Spotykamy się 11 sierpnia 2024 roku, o godzinie 12:00 pod budynkiem Urzędu dzielnicy Ochota przy ul. Grójeckiej 17a. Spacer poprowadzi Piotr Brulikis z portalu „Rzeź Woli Warszawa 1944”.

Spacer będzie poświęcony ludobójczej pacyfikacji mieszkańców warszawskiej Ochoty w czasie Powstania Warszawskiego. Przejdziemy ulicą Grójecką w stronę dawnego punktu zbornego „Zieleniak”, zatrzymując się przy miejscach pamięci, gdzie mordowano niewinne kobiety, dzieci, mężczyzn i starców. Wspomnimy imiona i nazwiska ofiar, a także przypomnimy relacje ocalałych.

Prosimy Państwa o zabranie symbolicznych zniczy, które będziemy zapalali przy tablicach Tchorka oraz w miejscach pamięci.

Spacer potrwa około 2,5 godziny.

Za względu na drastyczność omawianych wydarzeń udział w spacerze tylko dla osób pełnoletnich.

Śladami zbrodni na ludności cywilnej na Starym Mieście – spacer historyczny

Serdecznie zapraszamy na kolejny spacer z cyklu „Losy Ludności Cywilnej Powstańczej Warszawy” zbrodni na ludności cywilnej na Starym Mieście. Spotykamy się 18 sierpnia 2024 roku, o godzinie 12:00 pod Kościołem św. Jana Bożego ul. Bonifraterska 12 w Warszawie. Spacer poprowadzi Piotr Brulikis z portalu „Rzeź Woli Warszawa 1944”.

Na Starym Mieście oddziały niemieckie dokonały masakr na ludności cywilnej, w szczególności na pacjentach szpitali, ale również osobach ukrywających się w piwnicach. Ideą spaceru jest upamiętnienie cywilnych ofiar zbrodni niemieckiej na Starym Mieście podczas Powstania Warszawskiego. Wspomnimy imiona i nazwiska ofiar, a także przypomnimy relacje ocalałych.

Prosimy Państwa o zabranie symbolicznych zniczy, które będziemy zapalali przy tablicach Tchorka oraz w miejscach pamięci.

Spacer potrwa około 2,5 godziny.

Za względu na drastyczność omawianych wydarzeń udział w spacerze tylko dla osób pełnoletnich.

Transporty warszawskie do KL Stutthof – wykład dr Danuty Drywy z Muzeum Stutthof w Sztutowie

W sobotę 24 sierpnia gościem Muzeum Dulag 121 będzie dr Danuta Drywa z Muzeum Stutthof w Sztutowie. W przygotowanym wykładzie zostanie zaprezentowany temat losu ludności ewakuowanej z Warszawy w sierpniu i we wrześniu 1944 r. w obozie koncentracyjnym Stutthof. Serdecznie zapraszamy o godzinie 15.00 do Muzeum Dulag 121 przy ul. 3 Maja 8A w Pruszkowie.

Przedstawienie losów ludności ewakuowanej z Warszawy do obozu koncentracyjnego Stutthof oparte będzie na zachowanej dokumentacji, w tym przedstawione zostaną pisma przesyłane z władz centralnych III Rzeszy do komendantury KL Stutthof w sprawie traktowania przysyłanych więźniów i podejmowanych decyzjach odnośnie dalszych ich losów.

Na podstawie posiadanych relacji ukazane zostaną losy Warszawiaków, w tym los 40 łączniczek z Armii Krajowej, w KL Stutthof – ich sytuacja w obozie centralnym oraz w jego podobozach, do których do ciężkiej pracy została wysłana większość przysłanych ludzi. Wspomniana zostanie też sytuacja powstańców warszawskich, którzy zostali wysłani z KL Stutthof do obozów koncentracyjnych w III Rzeszy.

dr Danuta Drywa – historyk, kierownik Działu Dokumentacyjnego Muzeum Stutthof, od wielu lat zajmuje się problematyką więźniów żydowskich w KL Stutthof oraz polityką narodowościową gauleitera Okręgu Rzeszy Gdańsk-Prusy Zachodnie, Alberta Forstera, prowadzoną wobec Polaków na Pomorzu Gdańskim. Efektem badań są prace naukowe poświęcone tej tematyce, a także wystawy. Ponadto zajmuje się opieką, gromadzeniem i opracowywaniem archiwaliów związanych z działalnością obozu koncentracyjnego Stutthof.

Transporty z Dulagu 121 do KL Auschwitz – wykład dr. Piotra Setkiewicza i dr. Wandy Witek-Malickiej z Centrum Badań Auschwitz-Birkenau

W sobotę 17 sierpnia gośćmi Muzeum Dulag 121 będą dr. Piotra Setkiewicza i dr. Wanda Witek-Malicka z Centrum Badań Auschwitz-Birkenau. W przygotowanym wykładzie zaproszeni eksperci poruszą temat transportów z Dulagu 121 do KL Auschwitz. Serdecznie zapraszamy o godzinie 15.00 do Muzeum Dulag 121 przy ul. 3 Maja 8A w Pruszkowie.

Celem wystąpienia jest prześledzenie stanu badań nad problematyką deportacji ludności cywilnej Warszawy do KL Auschwitz przez Dulag 121. Kolejne transporty omówione zostaną pod kątem historycznym oraz statystyczno-demograficznym. Dzięki temu możliwe będzie ukazanie, w jaki sposób ich liczebność oraz skład osobowy odzwierciedlały politykę niemieckiego okupanta wobec mieszkańców stolicy po wybuchu powstania. Przedstawiona zostanie także rola obozu Dulag 121 jako miejsca segregacji uwięzionych w nim Polaków, gdyż to właśnie w nim podejmowane były kluczowe decyzje dotyczące losów całych rodzin – ich rozdzielenia bądź pozostawienia razem.

W dalszej części referatu zaprezentowane zostaną obozowe losy cywilów deportowanych do Auschwitz z powstańczej Warszawy. Na podstawie relacji i dokumentów omówiony zostanie ich status jako tzw. Zivil-Häftlinge i jego rzeczywisty wpływ na traktowanie przez obozowe władze tej grupy więźniów. Doświadczenia lagrowe zaprezentowane zostaną z uwzględnieniem podziału według płci i wieku osadzonych, nie wyłączając sytuacji kobiet ciężarnych i niemowląt.

Ostatnia część wystąpienia poświęcona zostanie problematyce powrotów warszawiaków z KL Auschwitz (lub kolejnych obozów, do których zostali deportowani) do swoich domów w ruinach powstańczej Warszawy. Na przykładzie wybranych mikrohistorii omówione zostaną najpowszechniejsze problemy, z jakimi ludność ta musiała zmagać się w pierwszym okresie powojennym, a także długofalowe konsekwencje doświadczeń obozowych.

Na zakończenie zaprezentowana zostanie krótka charakterystyka źródeł do tematu, dostępnych w archiwum Państwowego Muzeum Auschwitz-Birkenau i stan literatury. Rozważania te, szczególnie zaś informacje dotyczące ogólnodostępnych publikacji wspomnieniowych, pozwolą zbliżyć się do odpowiedzi na pytanie: Dlaczego, pomimo iż Powstanie Warszawskie jest jednym z powszechnie rozpoznawalnych symboli II wojny światowej, ciągle fakt wywiezienia po jego wybuchu przez Dulag 121 do KL Auschwitz niemal 13 tys. mieszkańców stolicy pozostaje stosunkowo słabo znany.

Serdecznie zapraszamy 17 sierpnia o godz. 15.00 do Muzeum Dulag 121.

dr Piotr Setkiewicz – ur. 1963 r. Studia historyczne na Uniwersytecie Jagiellońskim w Krakowie. Praca doktorska „IG Farben – Werk Auschwitz 1941-1945” obroniona na Uniwersytecie Śląskim w Katowicach w 1999 roku. W Muzeum pracował od 1988 roku w Dziale Naukowym, w latach 2001-2007 kierownik Archiwum, w 2008 roku został kierownikiem Działu Naukowego. Zainteresowania badawcze: zatrudnienie więźniów w niemieckim przemyśle, historia podobozów KL Auschwitz i in.

dr Wanda Witek-Malicka – ur. 1986 r. Ukończyła studia socjologiczne na Uniwersytecie Śląskim. Absolwentka studiów podyplomowych „Totalitaryzm – nazizm – Holokaust”. W 2017 roku obroniła pracę doktorską pt. „Strategie przystosowawcze i obronne więźniów KL Auschwitz”. W Centrum Badań od 2018 roku. Honorowa członkini Stowarzyszenia Więźniów – Byłych Dzieci Hitlerowskich Obozów Koncentracyjnych. Zainteresowania badawcze: obozowa problematyka społeczno-kulturowa; los najmłodszych więźniów KL Auschwitz; KZ-Syndrom, poobozowa trauma i powrót więźniów do życia na wolności.

Wojna w kanałach. Zapomniana i nieznana strona Powstania Warszawskiego – wykład Norberta Bączyka

W sobotę 31 sierpnia gościem Muzeum Dulag 121 będzie historyk wojskowości, archeolog, wydawca i publicysta, który przedstawi temat wojny w kanałach, zapomnianej i nieznanej strona Powstania Warszawskiego. Serdecznie zapraszamy o godzinie 15.00 do Muzeum Dulag 121 przy ul. 3 Maja 8A w Pruszkowie.

Jedną z cech charakterystycznych Powstania Warszawskiego było użycie przez powstańców sieci kanalizacyjnej jako podziemnego systemu komunikacji. Kanałami komunikowano się między odciętymi na ziemi dzielnicami miasta, przenoszono meldunki, zaopatrzenie, wreszcie ewakuowano oddziały z upadających bastionów.

W powszechnej percepcji Powstania Warszawskiego kanały były polską domeną, to znaczy Niemcy długo nie orientowali się zbyt dobrze, że sieć kanalizacyjna służy powstańcom, kanałów mieli się ponadto obawiać i w nie nie zapuszczać. Ograniczali się więc do wrzucania do ich wnętrza granatów czy blokowania wejść do nich.

W rzeczywistości Niemcy wydali powstańcom wojnę również w kanałach, a zamiar zniszczenia w nich Polaków otrzymał kryptonim „Neptun”. Operacja ta pozostaje szerzej zupełnie nieznana, choć jej efekty okazały się dla powstańców niezwykle tragicznie w skutkach. Niemcy nie tylko zeszli do kanałów, aby je blokować, budować w nich pułapki czy wysadzać specjalnymi środkami bojowymi, ale także rozpoczęli systemową akcję zalewania z wykorzystaniem kontroli nad filtrami i przepompowniami miejskimi. Walka o Warszawę toczyła się również w podziemiach.

Podczas spotkania w Muzeum Dulag 121 Norbert Bączyk przedstawi temat wojny w kanałach, jej specyfiki i znaczenia dla dalszych działań Polaków w czasie Powstania Warszawskiego.

Serdecznie zapraszamy!

Źródło: przejdź do strony