Asystent rodziny

Termin „ asystent ” pochodzi od słowa „ asysta ”, które jest określeniem na osobę towarzyszącą komuś, współobecną, pomagającą, będącą w pogotowiu.

Zadaniem asystenta rodziny jest pomoc rodzinie przy wdrażaniu prawidłowych postaw życiowych wszystkich jej członków. Współpraca z asystentem odbywa się za zgodą rodziny i przy aktywnym jej udziale. Pierwszy kontakt asystenta z rodziną następuje w obecności pracownika socjalnego. Podczas spotkania asystent próbuje dowiedzieć się jak najwięcej o rodzinie, dzieciach, o występujących w rodzinie problemach oraz ich oczekiwaniach. Asystent wspólnie z rodziną określa sposób wyjścia z trudnej sytuacji życiowej. Ustala mocne strony rodziny oraz rodzaj i kolejność podejmowanych działań. Ostatecznie na zmianę i sukces pracuje sama rodzina. Asystent rodziny prowadzi pracę z rodziną w miejscu jej zamieszkania lub w miejscu wskazanym przez rodzinę.

Głównym celem asystentury jest podniesienie umiejętności opiekuńczo – wychowawczych, prowadzenia gospodarstwa domowego, radzenia z sytuacjami dnia codziennego rodziców lub opiekunów dzieci. Efektem powinno być odzyskanie przez osoby przyjmujące pomoc kontroli nad własnym życiem, które pozwala im być samodzielnym oraz tak wypełniać role rodzica, aby środowisko rodzinne sprzyjało bezpieczeństwu i rozwojowi dzieci. Efekt ten jest możliwy do osiągnięcia, przy współudziale rodziny na każdym etapie metodycznego działania: od oceny wstępnej, przez układanie planu pracy i jego realizację po ocenę końcową, dostosowanie pracy do możliwości i kontekstu życia rodziny oraz poprzez małe kroki. Asystent rodziny przez pewien czas wspiera rodzinę, aby w przyszłości samodzielnie potrafiła pokonywać trudności życiowe, zwłaszcza dotyczące opieki i wychowania dzieci. Praca z rodziną jest prowadzona w szczególności w formie:

konsultacji i poradnictwa specjalistycznego;

terapii i mediacji;

usług dla rodzin z dziećmi, w tym usług opiekuńczych i specjalistycznych;

pomocy prawnej, szczególnie w zakresie prawa rodzinnego;

organizowania dla rodzin spotkań, mających na celu wymianę ich doświadczeń oraz zapobieganie izolacji, zwanych dalej „grupami wsparcia” lub „grupami samopomocowymi”.

W pracy z rodziną bardzo ważne jest wsparcie środowiska lokalnego. Asystent może pomagać rodzinie poprzez zorganizowanie i integrowanie działań:

instytucji i podmiotów działających na rzecz dziecka i rodziny;

placówek wsparcia dziennego;

rodzin wspierających.

RODZINY WSPIERAJĄCE W celu wspierania rodziny przezywającej trudności w wypełnianiu funkcji opiekuńczo-wychowawczych rodzina może zostać objętą pomocą rodziny wspierającej. Rodzina wspierająca, przy współpracy asystenta rodziny, pomaga rodzinie przeżywającej trudności w:

opiece i wychowaniu dziecka,

prowadzeniu gospodarstwa domowego

kształtowaniu i wypełnianiu podstawowych ról społecznych.

Jest to rodzina, posiadająca odpowiednie predyspozycje osobowościowe, znajdująca się w bezpośrednim otoczeniu dziecka i gotowa objąć pomocą w wypełnianiu funkcji opiekuńczo-wychowawczych inną rodzinę, przeżywającą trudności. Pod opieką asystenta rodziny, współpracuje ona z rodziną potrzebującą pomocy i jej dziećmi.

W zależności od posiadanego doświadczenia i kwalifikacji rodziny możliwe jest powierzenie jej opieki nad dzieckiem na krótki okres (kilka dni lub nawet kilka godzin w ciągu dnia).

Rodzina wspierająca może pomagać w prowadzeniu gospodarstwa domowego oraz w kształtowaniu i wypełnianiu podstawowych ról społecznych, w tym roli rodziców. Pomoc rodziny wspierającej może dotyczyć różnych aspektów życia takich, jak: organizowanie czasu wolnego dzieciom, wypracowanie nawyku wspólnego spędzania czasu przez członków rodziny, pomoc w nauce, wskazówki dotyczące wychowania dzieci. Współpraca ta odbywa się za zgodą rodziny i w oparciu o plan pracy. W zależności od zakresu udzielanej pomocy rodzina ta może otrzymywać zwrot poniesionych kosztów. Określenie form współpracy gminy z rodziną wspierającą, zakres pełnionych przez nie obowiązków należy do kompetencji samorządu gminy. Rodzina wspierająca powinna współpracować z asystentem rodziny. Nie przydzielenie rodzinie asystenta nie stanowi jednak przeszkody w przydzieleniu rodzinie rodziny wspierającej. Rodzina wspierająca powinna pochodzić z bezpośredniego otoczenia dziecka, w szczególności środowiska sąsiedzkiego czy też przyjaciół. Nie są to osoby spokrewnione z dzieckiem, chociaż mogą być. Mają to być osoby, które znają rodzinie i interesują się jej sytuacja oraz są gotowi jej pomóc. Wsparcie ze strony rodzin wspierających powinno być aktywne i nastawione na bieżącą pomoc rodzinie przezywającej trudności. Należy jednak pamiętać, że rodzina wspierająca nie może zastępować rodziny przeżywającej trudności w prowadzeniu domu, zakupów czy wychowaniu dziecka, ale ma służyć radą i pomocą.

Procedura wspierania rodziny Usługa asystenta rodziny kierowana jest do rodzin przeżywających trudności w wypełnianiu funkcji opiekuńczo-wychowawczej, w tym:

Rodzin, których dzieci przebywają obecnie w pieczy zastępczej, natomiast istnieje szansa ich powrotu do rodziny biologicznej;

Rodzin zagrożonych umieszczeniem dzieci w Pieczy zastępczej;

Rodzin, u których występują okresowe trudności w realizacji funkcji opiekuńczo wychowawczej oraz niezaradność życiowa.

Dokumenty:

Wniosek o ustanowienie asystenta rodziny.

Pisemna zgoda rodziny w postaci oświadczenia na realizację usługi asystenta rodziny.

Ocena sytuacji rodziny.

Karta pracy z rodziną.

Plan pracy z rodziną.

Aktualizacja planu pracy z rodzina.

Okresowa ocena sytuacji rodziny.

Procedura postępowania:

Pracownik socjalny, przeprowadzający wywiad środowiskowy, po zdiagnozowaniu problemów opiekuńczo - wychowawczych w rodzinie, wnioskuje o objęcie jej usługą przez asystenta rodziny, wcześniej zapoznając rodzinę z ofertą pomocy, świadczoną w ramach usługi i uzyskaniu pisemnej zgody rodziny na udział w usłudze asystenta rodziny.

Wywiad opiniuje i zatwierdza dyrektor ośrodka pomocy społecznej.

W przypadku wniosku o objęcie rodziny usługą asystenta rodziny, zgłoszonego przez instytucję zewnętrzną, zgłoszenie przekazywane jest do odpowiedniego pracownika socjalnego, który na podstawie wywiadu środowiskowego, ustala czy zasadne jest objęcie usługą asystenta rodziny. Ponadto pracownik socjalny rozeznaje także czy rodzina jest zainteresowana współpracą z asystentem. W przypadku zasadności objęcia usługą asystenta rodziny, pracownik socjalny wnioskuje o takie wsparcie do dyrektora ośrodka pomocy społecznej.

W przypadku kiedy asysta rodziny przyznana jest wyrokiem sądu asystent podejmuje działania zmierzające do poprawy sytuacji rodziny. Niepodjęcie przez rodzinę współpracy z asystentem, skutkować będzie poinformowaniem o tym fakcie sądu.

Pozyskane informacje o rodzinie pracownik socjalny przekazuje do koordynatora, który przygotowuje stosowną informację do instytucji, która złożyła wniosek o objęcie rodziny usługą asystenta rodziny.

Nawiązanie współpracy z rodziną przez asystenta:

Asystent rodziny, po otrzymaniu wywiadu środowiskowego z rodziną, zakwalifikowaną do usługi, niezwłocznie zapoznaje się z wywiadem środowiskowym i pozostałą dokumentacją rodziny, będącą w dyspozycji ośrodka oraz nawiązuje kontakt z pracownikiem socjalnym prowadzącym rodzinę, ustalając termin wspólnej wizyty u rodziny.

W trakcie wizyty w środowisku rodzina wraz z asystentem omawia zasady współpracy z asystentem i podpisuje zgodę na aktywna współpracę z asystentem.

Realizacja usługi asystenta

Od momentu rozpoczęcia współpracy asystent rodziny zapoznaje się z rodziną, stara się uzyskać jak najwięcej informacji dotyczących jej sytuacji, problemów i ograniczeń a także zasobów i możliwości. Pozyskuje również informację odnośnie oczekiwań poszczególnych członków rodziny. Precyzuje zakres usług oferowanych przez asystenta rodziny i ustala wspólnie z rodziną cele/zadania do osiągnięcia oraz sposoby ich realizacji.

Częstotliwość spotkań i czas trwania wizyt asystenta w rodzinie uzależnione są od indywidualnych potrzeb rodziny.

Spotkania odbywają się w miejscu zamieszkania lub miejscu wskazanym przez rodzinę. Godziny świadczenia usług są elastyczne i dostosowane do potrzeb rodziny. Każde spotkanie odnotowane jest w karcie pracy z rodziną.

Po uzyskaniu wystarczającej ilości informacji o sytuacji rodziny asystent sporządza swoją diagnozę sytuacji rodziny i, we współpracy z rodziną, opracowuje długofalowy plan pracy z rodziną.

Plan pracy z rodziną zostaje opracowany nie później niż do 2 miesiąca od rozpoczęcia współpracy i może być modyfikowany w trakcie trwania usługi, w zależności od potrzeb.

Asystent dokonuje również okresowej oceny sytuacji rodziny, którą przedstawia dyrektorowi ośrodka, min. co pół roku.

W przypadku uzyskania przez asystenta rodziny ważnych informacji, dotyczących zagrożenia bezpieczeństwa i zdrowia członków rodziny, niezwłocznie podejmuje działania interwencyjne, zgodnie z ustawą o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie.

Współpraca pomiędzy pracownikiem socjalnym, prowadzącym rodzinę, a asystentem rodziny trwa przez cały okres realizacji usługi i zakłada stałą wymianę niezbędnych informacji poprzez kontakty osobiste, telefoniczne lub drogą elektroniczną oraz w formie pisemnej.

W przypadku braku możliwości realizacji usługi asystenta, asystent informuje koordynatora wspierania rodziny i wspólnie podejmują decyzję odnośnie dalszych działań.

Asystent rodziny na bieżąco omawia z koordynatorem postępy w pracy z rodziną oraz ewentualne trudności w realizacji podjętych zadań.