Information;Judgment — ECLI:EU:T:2025:859
Date: 2025-09-10
Language of the case: Polish
Court formation: Fourth Chamber
Procedure: Action for annulment - unfounded;Action for annulment - inadmissible

WYROK SĄDU (czwarta izba) z dnia 10 września 2025 r.(*) Prawo instytucjonalne – Członkowie Parlamentu – Nękanie psychiczne – Decyzja Parlamentu stwierdzająca dopuszczenie się przez skarżącego nękania psychicznego w stosunku do akredytowanej asystentki parlamentarnej – Obowiązek uzasadnienia – Prawo do obrony – Zasada dobrej administracji – Pojęcie nękania psychicznego – Artykuł 12a regulaminu pracowniczego – Błąd w ocenie W sprawie T‑83/23 VP, którego reprezentowała M. Brzozowska, adwokatka strona skarżąca, przeciwko Parlamentowi Europejskiemu, który reprezentowali M. Kazek, K. Wójcik, D. Boytha i S. Bukšek Tomac, w charakterze pełnomocników, strona pozwana, SĄD (czwarta izba), w składzie: R. da Silva Passos, prezes, T. Pynnä i H. Cassagnabère (sprawozdawca), sędziowie, sekretarz: V. Di Bucci, uwzględniając pisemny etap postępowania, uwzględniając wezwanie do przedstawienia dokumentu skierowane przez Sąd do Parlamentu w dniu 22 kwietnia 2024 r., uwzględniając środek dowodowy z dnia 31 maja 2024 r. oraz odpowiedź Parlamentu złożoną w sekretariacie Sądu w dniu 13 czerwca 2024 r., uwzględniając pytania Sądu skierowane do stron i ich odpowiedzi na nie, złożone w sekretariacie Sądu w dniach 26 sierpnia, 10 i 28 października 2024 r., uwzględniając brak złożenia, w terminie trzech tygodni od doręczenia stronom powiadomienia o zamknięciu pisemnego etapu postępowania, wniosku o przeprowadzenie rozprawy, i zdecydowawszy, na podstawie art. 106 § 3 regulaminu postępowania przed Sądem, o wydaniu rozstrzygnięcia w przedmiocie skargi z pominięciem ustnego etapu postępowania, wydaje następujący Wyrok 1 W skardze na podstawie art. 263 TFUE skarżący, VP, wnosi o stwierdzenie nieważności decyzji Parlamentu Europejskiego z dnia 16 grudnia 2022 r. stwierdzającej dopuszczenie się przez niego nękania psychicznego w stosunku do akredytowanej asystentki parlamentarnej (zwanej dalej „zaskarżoną decyzją”). Okoliczności powstania sporu 2 Skarżący był posłem do Parlamentu. W trakcie kadencji pełnił obowiązki kwestora i wiceprzewodniczącego tej instytucji. 3 W dniu 23 marca 2021 r. akredytowana asystentka parlamentarna („AAP”) pracująca w jego gabinecie (zwana dalej „składającą skargę”) złożyła skargę (zwaną dalej „skargą AAP”) na dopuszczenie się w stosunku do niej nękania psychicznego w postaci wniosku o udzielenie wsparcia na podstawie art. 24 Regulaminu pracowniczego urzędników Unii Europejskiej (zwanego dalej „regulaminem pracowniczym”), mającego zastosowanie do AAP na podstawie art. 127 Warunków zatrudnienia innych pracowników Unii Europejskiej (zwanych dalej „WZIP”)”. 4 Rozpatrzenie skargi AAP zostało powierzone właściwym służbom w Sekretariacie Generalnym Parlamentu. W dniu 25 maja 2021 r. służby te przekazały komitetowi doradczemu rozpatrującemu skargi dotyczące nękania psychicznego lub molestowania seksualnego z udziałem posłów do Parlamentu Europejskiego (zwanemu dalej „komitetem”) wstępne badanie skargi AAP, w którym stwierdziły, że istnieją dowody prima facie dotyczące nękania. 5 Pismem z dnia 2 czerwca 2021 r. przewodnicząca komitetu poinformowała skarżącego o treści skargi AAP i przekazała mu załączone do niej dowody oraz zwróciła się do niego o przedstawienie uwag. 6 W dniu 11 czerwca 2021 r. skarżący przedstawił komitetowi pierwsze uwagi na piśmie odnoszące się do skargi AAP. Następnie w e-mailu z dnia 23 czerwca 2021 r. przewodnicząca komitetu zwróciła się do niego o uzupełnienie uwag, co ten uczynił w dniu 24 czerwca 2021 r. 7 W dniu 29 czerwca 2021 r. komitet wysłuchał składającą skargę, a następnie skarżącego a w dniu 30 czerwca 2021 r. przesłuchał świadków. 8 Na wniosek komitetu składająca skargę przedłożyła dodatkowe informacje i dowody na poparcie niektórych zarzutów w dniu 6 lipca 2021 r. 9 Na wniosek komitetu skarżący zajął w dniu 20 lipca 2021 r. pisemne stanowisko dotyczące dodatkowych zarzutów składającej skargę i związanych z nimi pytań komitetu. 10 Na wniosek komitetu składająca skargę przedłożyła dodatkowe informacje i dowody w dniach 31 sierpnia i 10 września 2021 r. 11 W dniu 26 października 2021 r. komitet przekazał skarżącemu dodatkowe – nieuznane za poufne – informacje i dowody przedłożone przez składającą skargę w dniach 6 lipca, 31 sierpnia i 10 września 2021 r., do których skarżący ustosunkował się w piśmie z dnia 28 października 2021 r. 12 W dniu 27 stycznia 2022 r. komitet przyjął sprawozdanie końcowe (zwane dalej „sprawozdaniem komitetu”), w którym zalecił przewodniczącej Parlamentu stwierdzenie, że dopuszczono się nękania psychicznego w rozumieniu art. 12a ust. 3 regulaminu pracowniczego i w konsekwencji orzeczenie wobec skarżącego kary nagany. 13 Po przeanalizowaniu sprawozdania komitetu przewodnicząca Parlamentu poinformowała skarżącego pismem z dnia 14 marca 2022 r., że rozważa zastosowanie się do zalecenia komitetu, i zwróciła się do niego o ustosunkowanie się do dnia 22 marca 2022 r. do wniosków komitetu zgodnie z przysługującym mu prawem do bycia wysłuchanym. W tym celu skarżącemu przekazano do rąk własnych sprawozdanie komitetu, w wersji nieuznanej za poufną, które nie zawierało protokołów z przesłuchań świadków. 14 Skarżący przedłożył swoje uwagi na temat sprawozdania komitetu w dniu 24 marca 2022 r. i uzupełnił je w dniu 4 kwietnia 2022 r. 15 W dniu 16 grudnia 2022 r. przewodnicząca Parlamentu wydała zaskarżoną decyzję, w której stwierdziła dopuszczenie się przez skarżącego nękania psychicznego w stosunku do składającej skargę, nie nałożyła jednak na niego kary. Żądania stron 16 Skarżący wnosi do Sądu o: – stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji; – wezwanie Parlamentu, tytułem środka dowodowego, do przedstawienia sprawozdania komitetu, w tym protokołów zeznań świadków, jak również protokołu przesłuchania w charakterze świadka członka Parlamentu i A; – obciążenie Parlamentu kosztami postępowania. 17 Parlament wnosi do Sądu o: – oddalenie skargi; – oddalenie wniosków dowodowych zaproponowanych przez skarżącego; – obciążenie skarżącego kosztami postępowania. Co do prawa 18 W uzasadnieniu skargi skarżący podnosi trzy zarzuty, z których pierwszy dotyczy naruszenia prawa do obrony i prawa do dobrej administracji, drugi – naruszenia art. 12a ust. 3 regulaminu pracowniczego, a trzeci – oczywistych błędów w ocenie, a także naruszenia obowiązku uzasadnienia oraz uchybienia obowiązkowi staranności. W przedmiocie zarzutu pierwszego dotyczącego naruszenia prawa do obrony i prawa do dobrej administracji 19 Zarzut pierwszy dzieli się na dwie części, z których pierwsza dotyczy naruszenia prawa do obrony, a druga – naruszenia prawa do dobrej administracji. W przedmiocie części pierwszej dotyczącej naruszenia prawa do obrony 20 Skarżący zarzuca Parlamentowi – opierając się przy tym na orzecznictwie Europejskiego Trybunału Praw Człowieka wydanym na podstawie art. 6 europejskiej Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, podpisanej w Rzymie w dniu 4 listopada 1950 r. (zwanej dalej „EKPC”) – że nie umożliwił mu obrony jego sprawy na sprawiedliwych warunkach. Jego zdaniem nie tylko nie mógł uczestniczyć w przesłuchaniu świadków, w szczególności poprzez zadawanie im pytań, ale został również pozbawiony możliwości zapoznania się z protokołami tych zeznań, ponieważ nie przekazano mu załącznika do sprawozdania komitetu zawierającego te zeznania, w tym w odpowiedzi na jego pisemny wniosek z dnia 7 lutego 2023 r. Skarżący dodaje, że Parlament w żaden sposób nie wykazał konieczności ograniczenia przekazania zeznań w niniejszym przypadku do przekazania streszczenia tych zeznań. Kwestionuje on w tym względzie dokonaną przez Parlament interpretację pisma z dnia 17 stycznia 2023 r. wysłanego przez swego współpracownika A do przewodniczącej Parlamentu. Wreszcie, zdaniem skarżącego, duża liczba faktów popartych w niniejszej sprawie dowodami na piśmie nie może wykluczyć naruszenia jego prawa do obrony, tym bardziej że na podstawie przesłuchań świadków pod jego adresem wysunięto bardzo poważne oskarżenia. 21 Parlament wnosi o oddalenie zarzutów skarżącego. W szczególności twierdzi on, że skarżący został jedynie pozbawiony dowodów pozwalających na zidentyfikowanie przesłuchanych świadków w celu zagwarantowania swobody wypowiedzi wspomnianych świadków i umożliwienia skutecznej walki z wszelkimi formami nękania psychicznego. 22 Co się tyczy twierdzenia skarżącego, zgodnie z którym naruszono jego prawo do obrony na podstawie art. 6 EKPC, należy przypomnieć, że art. 6 ust. 2 i 3 EKPC odpowiada art. 48 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej (zwanej dalej „Kartą”), który gwarantuje poszanowanie prawa do obrony. W związku z tym prawo zagwarantowane w art. 48 Karty ma takie samo znaczenie i zakres jak prawo zagwarantowane w art. 6 ust. 2 i 3 EKPC (zob. podobnie postanowienie z dnia 5 lipca 2018 r., Nap Innova Hoteles/CRU, C‑731/17 P, niepublikowane, EU:C:2018:546, pkt 12, 13). 23 Zgodnie z orzecznictwem Europejskiego Trybunału Praw Człowieka możliwość zastosowania art. 6 EKPC i to, czy mamy do czynienia z „oskarżeniem w sprawie karnej”, należy oceniać na podstawie trzech kryteriów, powszechnie zwanych „kryteriami Engela” (zob. podobnie wyrok ETPC z dnia 8 czerwca 1976 r. w sprawie Engel i in. przeciwko Niderlandom, CE:ECHR:1976:0608JUD000510071, § 82). Pierwszym z nich jest kwalifikacja prawna naruszenia w prawie krajowym, drugim – sam charakter naruszenia, a trzecim – stopień surowości grożącej zainteresowanemu sankcji. Kryteria drugie i trzecie mają charakter alternatywny i niekoniecznie kumulatywny. Zgodnie z tym samym orzecznictwem postępowania dyscyplinarne jako takie nie wchodzą w zakres „spraw karnych”, z wyjątkiem niektórych konkretnych przypadków, na przykład gdy chodzi o pozbawienie wolności (wyrok ETPC z dnia 6 listopada 2018 r. w sprawie Ramos Nunes de Carvalho e sá przeciwko Portugalii, CE:ECHR:2018:1106JUD005539113, §§ 122, 123). 24 Należy zauważyć, że pojęcie nękania psychicznego jest uregulowane w art. 12a regulaminu pracowniczego. Decyzja stwierdzająca dopuszczenie się nękania psychicznego i ustanawiająca karę jest wynikiem wewnętrznego postępowania administracyjnego Parlamentu. W związku z tym nie można przyjąć, że naruszenie ma charakter karny. Podobnie możliwość nałożenia na skarżącego kary, takiej jak nagana, zalecana w niniejszym przypadku przez komitet, nie może nadać rozpatrywanemu tu postępowaniu charakteru karnego w rozumieniu orzecznictwa przytoczonego w pkt 23 powyżej. 25 W każdym razie należy zauważyć, że ponieważ postępowanie dyscyplinarne prowadzone przed Parlamentem nie jest postępowaniem sądowym, lecz administracyjnym, instytucji tej nie można zakwalifikować jako „sąd” w rozumieniu art. 6 EKPC. W konsekwencji nie można wymagać od Parlamentu przestrzegania wymogów, jakie przepis ten nakłada na „sąd”, jeżeli w ramach postępowania takiego jak w niniejszej sprawie przesłuchuje on świadków (zob. podobnie i analogicznie wyrok z dnia 5 czerwca 2019 r., Bernaldo de Quirós/Komisja, T‑273/18, niepublikowany, EU:T:2019:371, pkt 103 i przytoczone tam orzecznictwo). 26 W konsekwencji zarzut szczegółowy skarżącego dotyczący naruszenia art. 6 EKPC nie ma znaczenia w niniejszej sprawie i należy go oddalić. 27 Z utrwalonego orzecznictwa wynika jednak, że prawo do obrony stanowi zasadę ogólną, która obowiązuje w każdym postępowaniu wszczętym w stosunku do danej osoby i mogącym zakończyć się wydaniem aktu dla niej niekorzystnego. Obejmuje ono prawo do bycia wysłuchanym oraz prawo dostępu do akt sprawy i zalicza się do praw podstawowych stanowiących integralną część porządku prawnego Unii Europejskiej i zapisanych w Karcie (zob. podobnie wyrok z dnia 3 lutego 2021 r., Moi/Parlament, T‑17/19, EU:T:2021:51, pkt 99–101 i przytoczone tam orzecznictwo). 28 W postępowaniu mającym na celu ustalenie, czy dopuszczono się nękania psychicznego, ogólna zasada poszanowania prawa do obrony wymaga – z zastrzeżeniem ewentualnych wymogów dotyczących poufności – przekazania osobie, której się stawia zarzuty, przed wydaniem niekorzystnej dla niej decyzji, wszystkich zawartych w aktach sprawy dokumentów dotyczących tego nękania psychicznego, zarówno przemawiających na jej korzyść, jak i na niekorzyść, oraz wysłuchania jej w ich przedmiocie (wyrok z dnia 3 lutego 2021 r., Moi/Parlament, T‑17/19, EU:T:2021:51, pkt 103). 29 W celu zapewnienia poufności zeznań oraz celów, które poufność ta chroni, można – upewniwszy się, że strona skarżąca została skutecznie wysłuchana przed wydaniem niekorzystnej dla niej decyzji – posłużyć się pewnymi technikami, takimi jak anonimizacja, a nawet ujawnienie istoty zeznań w formie streszczenia czy też zamaskowanie pewnych części tych zeznań (wyrok z dnia 25 czerwca 2020 r., HF/Parlament, C‑570/18 P, EU:C:2020:490, pkt 66; zob. również podobnie wyrok z dnia 4 kwietnia 2019 r., OZ/EBI, C‑558/17 P, EU:C:2019:289, pkt 59). 30 W niniejszym wypadku z akt sprawy wynika, że w toku postępowania, które doprowadziło do stwierdzenia nękania psychicznego, skarżącemu przekazano sprawozdanie komitetu w wersji nieuznanej za poufną. 31 Należy zatem ocenić, czy ta wersja nieuznana za poufną zawiera streszczenie zeznań zebranych w toku dochodzenia w rozumieniu orzecznictwa przytoczonego w pkt 29, a następnie ustalić, czy w stosownym przypadku odzwierciedla ona istotę zeznań zebranych przez komitet (zob. podobnie wyrok z dnia 1 września 2021 r., KN/EKES, T‑377/20, EU:T:2021:528, pkt 121). – W przedmiocie zawarcia w nieuznanej za poufną wersji sprawozdania komitetu streszczenia zebranych zeznań 32 Przede wszystkim należy zauważyć, że w piśmie z dnia 14 marca 2022 r. skierowanym do skarżącego przewodnicząca Parlamentu wskazała, co następuje: „W załączniku znajduje się wersja [nieuznana za poufną] sprawozdania końcowego Komitetu, w tym zanonimizowana wersja streszczenia uwzględnionych zeznań, o których mowa jako o »dowodach ustnych« w pkt 6.2.1, 6.2.2 lit. a), b), c) i g), pkt 6.2.4, 6.2.7, 6.2.8, 6.2.11, 6.2.12 lit. a) [i] d) oraz pkt 6.3.2 sprawozdania końcowego”. 33 W nieuznanej za poufną wersji sprawozdania komitetu wskazano, że komitet zebrał zeznania kilku świadków, przy czym nie sprecyzował ich tożsamości, stanowiska czy liczby. Sprawozdanie to zawiera ponadto dowody ustne uwzględnione przez komitet przy przedstawianiu i ocenie każdego z podnoszonych czynów stanowiących nękanie psychiczne. 34 Tym samym w przypadku każdego z zachowań zarzucanych skarżącemu, zilustrowanych odniesieniami do konkretnych zdarzeń, sprawozdanie zawiera odesłania do uwzględnionych oświadczeń ustnych, niekiedy bezpośrednich w formie cytatów w cudzysłowie, czasami – i najczęściej – pośrednich, w formie wzmianki o treści oświadczeń [pkt 6.2.1, 6.2.2 lit. a), b), c) i g), pkt 6.2.7, 6.2.11 i 6.2.12 lit. a) i d)]. Sprawozdanie precyzuje ponadto w odniesieniu do każdego z rozpatrywanych zachowań, czy na jego poparcie przytoczono wyłącznie dowody pisemne, dowody ustne, czy też oba rodzaje dowodów (pkt 6.3). 35 Dokładniej rzecz ujmując, pkt 6.2.1 sprawozdania komitetu, zatytułowany „Wymaganie od składającej skargę długiego czasu pracy i nierespektowanie jej życia prywatnego”, stanowi, co następuje: „[…] Z dowodów ustnych wynika, że poseł oczekiwał od składającej skargę, że będzie pozostawała długo w pracy i będzie dostępna telefonicznie 24/7. Zarzut, że poseł wymagał od składającej skargę pozostawania długo w pracy i nie respektował jej życia prywatnego znajduje potwierdzenie w dowodach pisemnych. Zarzut, że poseł oczekiwał telefonicznej dyspozycyjności w 100 % znajduje potwierdzenie w dowodach ustnych”. 36 Punkt 6.2.2 sprawozdania komitetu, zatytułowany „Wymaganie od składającej skargę wykonywania wielu niewdzięcznych zadań niezwiązanych ściśle z rolą AAP”, stanowi, co następuje: „a) […] Dowody ustne wskazują również na to, że członek planował sprzątanie, gdy nie przebywał w Brukseli, a składająca skargę miała się tym zajmować, w tym poprzez zapłatę z własnych pieniędzy. […] b) […] Dowody ustne wskazują, że składająca skargę była proszona o udanie się do mieszkania członka, aby zająć się drobnymi naprawami. Dowody pisemne i ustne potwierdzają zarzuty, zgodnie z którymi składająca skargę zajmowała się wieloma sprawami dotyczącymi mieszkania posła, w tym drobnymi naprawami i sprawami, takimi jak abonament telewizyjny, telewizja satelitarna i Internet. c) […] Ponadto z dowodów ustnych wynika, że członek oczekiwał, że niektóre zadania zostaną wykonane i dla uniknięcia sytuacji, w której wpadłby on w złość, asystenci wywiązywali się z tych zadań. […] g) […] Niektóre dowody pisemne mogą sugerować, że składająca skargę dobrowolnie lub bez wyraźnego sprzeciwu wykonywała niektóre zadania. Jednakże ton wysłanych wiadomości dotyczących zadań o charakterze prywatnym wskazuje, że oczekiwano, iż zadania te zostaną wykonane zgodnie z instrukcjami. Ponadto dowody ustne […] wskazują na to, że członek często zwracał się do asystentów o wykonywanie szerokiego wachlarza zadań o charakterze osobistym, że wiedział, iż nie powinien powierzać składającej skargę zadań o charakterze osobistym, oraz że wpadłby w złość, gdyby nie zrobiono tego, czego oczekiwał. Odmowa przyznania przez członka, że zlecał jej zadania o charakterze osobistym, pokazuje również, że wiedział on, iż nie było to zgodne z rolą AAP”. 37 W pkt 6.2.4 sprawozdania komitetu, zatytułowanym „Zawieranie ze składającą skargę umów krótkoterminowych i sugerowanie, że umowa może zostać rozwiązana – w celu wywarcia presji na składającą skargę”, wskazano, co następuje: „Są dowody ustne na to, że członek nigdy nie przedłużał umów na bardzo długi okres, a w przypadku gdy asystenci wspominali o trudnościach, członek mówił im »nasza współpraca mogłaby stać się trudna, jeśli powiesz nie« […]. Twierdzenie, że członek okazjonalnie sugerował, że możliwe jest rozwiązanie umowy ze składającą skargę, znajduje potwierdzenie w dowodach ustnych i pisemnych”. 38 Punkt 6.2.7 sprawozdania komitetu, zatytułowany „Obwinianie składającej skargę, jeżeli nie było możliwe pełne spełnienie życzeń [skarżącego]”, wskazuje, co następuje: „Zgodnie z dowodami ustnymi poseł miał zwyczaj krytykować swoich asystentów i porównywać ich na ich niekorzyść z innymi asystentami. Twierdzenie, że członek krytykował pracę składającej skargę, gdy nie zdołała ona osiągnąć pożądanego rezultatu, znajduje potwierdzenie w dowodach pisemnych i ustnych”. 39 Punkt 6.2.8 sprawozdania komitetu, zatytułowany „Traktowanie składającej skargę w sposób poniżający jako kobietę”, stanowi, co następuje: „Z dowodów ustnych wynika, że członek czynił poniżające lub nieodpowiednie uwagi na temat składającej skargę jako kobiety (na przykład »powinna nie tylko parzyć kawę, ale także ruszyć głową«). Członek czynił również uwagi na temat tego, w jaki sposób powinno wyglądać jej życie prywatne jako kobiety, na przykład gdy stwierdzał, że powinna wyjść za mąż i mieć dzieci, oraz zastanawiał się, czy może być w ciąży. Dowody ustne potwierdziły również, że poseł używał sformułowania »[poufne](1)«, mówiąc o składającej skargę aż do czasu, gdy został poinformowany, że nie jest to właściwe. Niektóre zadania były powierzane składającej skargę, ponieważ była kobietą, jak podawanie napojów a następnie uprzątanie po ich spożyciu, ponieważ członek uznawał, że zadania te mają charakter »kobiecy«. Niekiedy członek preferował opinię współpracownika płci męskiej, nawet jeśli była to kwestia, którą zajmowała się składająca skargę. Zarzut, że członek określał składającą skargę jako »[poufne]« i nadal określał stażystkę jako »[poufne]« (co oznacza, że składająca skargę była »[poufne]«), znajduje potwierdzenie w dowodach pisemnych i ustnych. Zarzut, że składającej skargę powierzano zadania o charakterze kobiecym, znajduje potwierdzenie w dowodach pisemnych i ustnych, a zarzut, że członek czynił niestosowne uwagi na temat składającej skargę jako kobiety, znajduje potwierdzenie w dowodach ustnych. W związku z tym zarzut, że członek traktował składającą skargę w sposób poniżający jako kobietę, został potwierdzony”. 40 Punkt 6.2.11 sprawozdania komitetu, zatytułowany „Wroga atmosfera w pracy stworzona przez posła i prowokowanie konfliktów w biurze”, stanowi, co następuje: „Zarzuty, zgodnie z którymi członek był w złym humorze, dopuścił się niewłaściwych zachowań i stwarzał konflikty w biurze, są poparte dowodami ustnymi”. 41 Punkt 6.2.12 sprawozdania komitetu, zatytułowany „Podważanie sytuacji umownej składającej skargę”, stanowi, co następuje: „[…] a) Z dowodów ustnych wynika, że członek często wskazywał, że może zatrudnić inne osoby do wykonywania tych samych zadań za mniej. Zarzut, że członek czynił negatywne uwagi na temat wynagrodzenia składającej skargę, znajduje potwierdzenie w dowodach ustnych. […] d) […] Zarzut, zgodnie z którym członek dzielił zadania pomiędzy swoich asystentów bez uwzględnienia podstawowych obowiązków i rzeczywistego obciążenia pracą znajduje poparcie w dowodach ustnych”. 42 Wreszcie pkt 6.3 sprawozdania komitetu kończy analizę zarzutów składającej skargę, wskazując w pkt 6.3.1 zarzuty, które są poparte dowodami pisemnymi albo dowodami pisemnymi lub ustnymi. W pkt 6.3.2 komitet wymienia zachowania skarżącego poparte wyłącznie dowodami ustnymi. W pkt 6.3.3 komitet podkreśla twierdzenia, które, mimo że zostały ustalone, podlegają albo wyłącznej ocenie skarżącego, albo wynikają z niewłaściwego zarządzania. 43 Jak wynika z pkt 7.1.1 sprawozdania komitetu, jedynie fakty wskazane w pkt 6.3.1 zostały uznane za ustalone w świetle twierdzeń składającej skargę. Innymi słowy, żadne twierdzenie poparte wyłącznie dowodami ustnymi nie zostało uznane za udowodnione w związku z twierdzeniami składającej skargę. 44 Z informacji wskazanych w pkt 35–43 powyżej wynika, że nieuznana za poufną wersja sprawozdania komitetu zawiera streszczenie zebranych oświadczeń ustnych. 45 Istnienie takiego streszczenia skutkuje tym, że nie można automatycznie stwierdzić, iż nieprzekazanie protokołów zeznań w sposób nieunikniony wpłynęło na sprawozdanie komitetu i zaskarżoną decyzję (zob. podobnie wyroki: z dnia 4 kwietnia 2019 r., OZ/EBI, C‑558/17 P, EU:C:2019:289, pkt 78; z dnia 25 czerwca 2020 r., HF/Parlament, C‑570/18 P, EU:C:2020:490, pkt 73). 46 W związku z tym, aby zbadać, czy Parlament przestrzegał prawa skarżącego do obrony, należy upewnić się, czy streszczenie to rzeczywiście powtarza istotę zeznań, zgodnie z orzecznictwem przytoczonym w pkt 29. 47 To właśnie w tym celu, na wniosek skarżącego, Sąd zwrócił się do Parlamentu, w drodze postanowienia w przedmiocie środka dowodowego z dnia 31 maja 2024 r., o przedstawienie poufnej wersji załącznika 3 do sprawozdania komitetu, zawierającego protokoły z przesłuchania świadków. 48 W ramach wyważenia podlegających ochronie interesów i w kontekście wyjątkowych okoliczności niniejszego przypadku decydujący charakter załącznika 3 do sprawozdania komitetu w odniesieniu do kontroli zaskarżonej decyzji uzasadniał przekazanie go skarżącemu, po pierwsze, aby wskazał on w tym dokumencie ewentualne informacje, których istota nie znalazła się jego zdaniem w nieuznanej za poufną wersji sprawozdania komitetu, a po drugie, aby przedstawił on dodatkowe uwagi mogące mieć wpływ na wynik postępowania administracyjnego, które mógłby był przedstawić na etapie tego postępowania, gdyby zapoznał się z tymi informacjami. 49 Parlament przedstawił uwagi a temat odpowiedzi skarżącego. – W przedmiocie kwestii, czy streszczenie zawarte w nieuznanej za poufną wersji sprawozdania komitetu odzwierciedla istotę oświadczeń przesłuchanych świadków 50 Z protokołów zeznań przedstawionych przez Parlament wynika, że komitet przesłuchał dwóch świadków. Pierwszy z nich, B, który pełnił funkcję AAP i współpracował ze skarżącym i składającą skargę, został przesłuchany na jej wniosek. Drugi świadek, A, został przesłuchany na wniosek skarżącego. 51 W swoich uwagach dotyczących protokołów zeznań skarżący nie formułuje uwag na temat zapisu zeznania B. Jest on natomiast zdania, że wersja nieuznana za poufną sprawozdania komitetu pomija oświadczenia A, a w szczególności oświadczenia, zgodnie z którymi skarżący miał rozpoczynać pracę w biurze około godziny 9.00, podczas gdy składająca skargę zaczynała pracować dopiero w godz. 9.30–10.00, jego zachowanie było zawsze nienaganne i właściwe, w biurze nie dochodziło do kłótni, konfliktów czy poniżającego traktowania, nigdy nie czynił trudności w odniesieniu do urlopów wypoczynkowych lub zwolnień chorobowych, A nie słyszał, aby skarżący miał używać sformułowania „[poufne]”, mimo że było ono powszechnie używane w biurze, a jego jedyną prośbą o charakterze prywatnym była prośba o pomoc w skontaktowaniu się ze sklepem meblowym, w którym jedynym używanym językiem był język francuski, ponieważ prośba ta była podyktowana wyłącznie tym, że nie mówił on w tym języku. 52 Parlament twierdzi, że nieuznana za poufną wersja sprawozdania komitetu przekazana skarżącemu zawiera istotę wszystkich istotnych części zebranych zeznań, a mianowicie części, które miały bezpośredni lub pośredni związek z twierdzeniami składającej skargę i które w związku z tym zostały wykorzystane w sprawozdaniu w celu sformułowania zaleceń dla przewodniczącej Parlamentu. 53 Należy jednak stwierdzić, że wspomniane w pkt 51 powyżej oświadczenia A parafrazowane przez skarżącego nie znajdują się w sprawozdaniu, mimo że mogły być one powiązane z niektórymi z twierdzeń składającej skargę. 54 W związku z tym komitet nie przedstawił w swoim sprawozdaniu wszystkich dostępnych mu informacji, a w szczególności powodów, dla których uznał za stosowne odrzucić informacje zawarte w zeznaniu A. 55 Tym samym streszczenie zawarte w nieuznanej za poufną wersji sprawozdania komitetu nie odzwierciedla istoty zeznania A w rozumieniu orzecznictwa przytoczonego w pkt 29 powyżej. 56 W tych okolicznościach należy zbadać, czy stwierdzona nieprawidłowość spowodowała nieodwracalnie wadliwość zaskarżonej decyzji. – W przedmiocie kwestii, czy naruszenie prawa skarżącego do obrony spowodowało nieodwracalnie wadliwość zaskarżonej decyzji 57 Skarżący uważa, że oświadczenia A, o których mowa w pkt 51 powyżej, mają wielkie znaczenie, ponieważ są sprzeczne z twierdzeniami składającej skargę, zgodnie z którymi wymagał on od niej stałej dyspozycyjności (w tym telefonicznej), zwracał się do niej o wykonanie zadań niezwiązanych z pracą AAP i traktował ją bez szacunku. Skarżący dodaje, że brak tych informacji w sprawozdaniu komitetu dowodzi, iż zaskarżona decyzja opiera się wyłącznie na twierdzeniach składającej skargę i świadka B. 58 Zdaniem Parlamentu, przeciwnie, skarżący nie wskazał w protokole przesłuchania A żadnej okoliczności mogącej podważyć wnioski komitetu. 59 Z utrwalonego orzecznictwa wynika, że naruszenie prawa do obrony pociąga za sobą stwierdzenie nieważności decyzji wydanej w wyniku postępowania jedynie wówczas, gdyby w braku tej nieprawidłowości postępowanie mogło się zakończyć innym rozstrzygnięciem (zob. wyrok z dnia 4 kwietnia 2019 r., OZ/EBI, C‑558/17 P, EU:C:2019:289, pkt 76 i przytoczone tam orzecznictwo). 60 Wymóg ten jest spełniony, gdy strona skarżąca nie ma dostępu do dokumentów, które powinny zostać jej przekazane na podstawie należnego poszanowania prawa do obrony i nie może skutecznie przedstawić swoich uwag, a tym samym zostaje pozbawiona choćby ograniczonej możliwości lepszego zorganizowania swojej obrony (zob. podobnie wyrok z dnia 3 lutego 2021 r., Moi/Parlament, T‑17/19, EU:T:2021:51, pkt 116 i przytoczone tam orzecznictwo). 61 W takim bowiem przypadku nieprzekazanie dokumentów z akt sprawy, na których oparła się administracja, wpływa w sposób nieunikniony, z punktu widzenia ochrony wynikającej z prawa do obrony, na prawidłowość aktów wydanych w wyniku postępowania mogącego negatywnie wpłynąć na sytuację strony skarżącej (zob. wyrok z dnia 3 lutego 2021 r., Moi/Parlament, T‑17/19, EU:T:2021:51, pkt 117 i przytoczone tam orzecznictwo). 62 W niniejszej sprawie z przedłożonych Sądowi akt sprawy wynika, że ujawnienie treści oświadczeń A złożonych w ramach postępowania administracyjnego nie pozwoliłoby skarżącemu na lepsze zorganizowanie obrony. 63 Po pierwsze, zarówno sprawozdanie komitetu, jak i zaskarżona decyzja wskazują bowiem, że za udowodnione zostały uznane jedynie okoliczności, które zostały potwierdzone dowodami pisemnymi (zob. pkt 43 powyżej). 64 Po drugie, oświadczenia A mają charakter skrótowy i nie zawierają istotnych informacji w świetle twierdzeń składającej skargę zbadanych przez komitet. A dokonał bowiem ocen o charakterze ogólnym i opisał pojedyncze fakty, które dotyczą go osobiście lub które nie pozwalają ocenić zachowania skarżącego w stosunku do składającej skargę w badanym okresie. W tym względzie należy zauważyć, że na dzień przesłuchania A pracował ze składającą skargę w systemie obecności w biurze skarżącego przez okres krótszy niż trzy miesiące. 65 Po trzecie, w nieuznanej za poufną wersji sprawozdania przekazanego skarżącemu wyraźnie wyjaśniono, że informacje zawarte w zebranych zeznaniach były wyszczególnione jedynie „w odniesieniu do niektórych aspektów” i że tylko te informacje, które zostały uwzględnione przez komitet, zostały wymienione w sprawozdaniu. Z tego punktu widzenia oświadczenia A, ze względu na ich ogólny charakter, nie są sprzeczne z wnioskami komitetu, jak wynika z analizy porównawczej pomiędzy oświadczeniami A, o których mowa w pkt 51 powyżej i które zostały pominięte w sprawozdaniu komitetu, a wnioskami tego komitetu, które skarżący kwestionuje, jak wskazano w pkt 57 powyżej. 66 W tym względzie A wskazał komitetowi, że „[j]eżeli poseł był obecny, pracował od około dziewiątej rano do czwartej lub piątej wieczorem, chyba że musiał zostać na posiedzeniach”, że „składająca skargę przychodziła do pracy około godziny 9.30 lub 10.00, ale zostawała [w biurze] dłużej niż on” i że „było inaczej w okresie pracy zdalnej”. Zeznanie A nie podważa jednak stwierdzenia i wniosku zawartego w pkt 6.2.1 sprawozdania komitetu, przypomnianych w pkt 35 powyżej. Punkt ten wskazuje, po pierwsze, na dowody ustne świadczące o długich godzinach pracy składającej skargę. Tymczasem A wskazuje, że chociaż składająca skargę przychodziła do pracy w godz. 9.30–10.00, to wychodziła po skarżącym. Takie oświadczenie może zatem oznaczać pozostawanie po godzinach pracy, a w każdym razie nie wyklucza takiej ewentualności. Po drugie, w punkcie tym podkreślono, że skarżący oczekiwał od składającej skargę stałej dyspozycyjności telefonicznej. Tymczasem zeznanie A nie zawiera żadnego dowodu potwierdzającego lub podważającego tę okoliczność. Jak wynika z pkt 43 i 63 powyżej, ta ostatnia okoliczność, która nie została wykazana dowodami pisemnymi, nie została jednak uznana za wystarczająco udowodnioną i składającą się na nękanie psychiczne. 67 Następnie A twierdził przed komitetem, że „pracował już z posłem w innym kontekście i zawsze uważał jego zachowanie za przykładne”. Zeznanie A nie podważa jednak stwierdzenia zawartego w pkt 6.2.11 sprawozdania komitetu, przypomnianego w pkt 40 powyżej. Punkt ten wymienia dowody ustne potwierdzające niewłaściwe zachowanie skarżącego. Tymczasem w swoich oświadczeniach A odnosi się do okresu i ram, które nie charakteryzują ani okresu zarzucanego nękania psychicznego, ani indywidualnej sytuacji składającej skargę. Oświadczenie to nie jest zatem sprzeczne z informacjami przedstawionymi w sprawozdaniu komitetu. W każdym razie twierdzenie dotyczące złego humoru skarżącego, jego niewłaściwego zachowania i przyczyniania się do konfliktów w biurze nie jest poparte dowodami pisemnymi. Jak wynika z pkt 43 i 63 powyżej, nie zostało ono zatem uwzględnione jako okoliczność wystarczająco dowiedziona na potrzeby badania zarzucanego nękania psychicznego. 68 Ponadto A oświadczył komitetowi, że „[był] zdumiony, gdy dowiedział się, że [składająca skargę] się skarżyła”, że „nie sprzeczali się, lecz byli zdystansowani i zachowywali się wobec siebie profesjonalnie”, oraz że „nie miał ani sprzeczki, ani konfliktu, ani nie spotkał się z poniżającym zachowaniem w biurze”. Zeznanie A nie przeczy jednak stwierdzeniu i wnioskowi zawartym w pkt 6.2.8 sprawozdania komitetu, przypomnianym w pkt 39 powyżej. W punkcie tym wspomniano o istnieniu dowodów, w szczególności ustnych, potwierdzających poniżające traktowanie, któremu poddawana była składająca skargę. Tymczasem A podnosi jedynie, że nie uczestniczył w konflikcie między skarżącym a składającą skargę i sam nie znalazł się ze skarżącym w sytuacji konfliktowej lub poniżającej. Zeznanie to nie wyklucza zatem istnienia nagannego zachowania skarżącego wobec składającej skargę, które zostało zresztą potwierdzone dowodami pisemnymi. 69 Ponadto A wskazał komitetowi, że „on sam i składająca skargę wykorzystali urlop w sierpniu”, że „chciał skorzystać z kilku dodatkowych dni po Wielkanocy i nie spotkał się z odmową”, że „składająca skargę skorzystała również z kilku dni na badanie dentystyczne [i że on] nigdy nie skorzystał ze zwolnienia z powodów medycznych, ale udał się na badanie lekarskie i [to] nie stanowiło żadnego problemu”. Zeznanie A nie przeczy jednak stwierdzeniu i wnioskowi zawartym w pkt 6.2.1 sprawozdania komitetu, przypomnianym w pkt 35 powyżej. W szczególności przedstawiono w nim dowody ustne potwierdzające brak poszanowania życia prywatnego składającej skargę. Tymczasem oświadczenia A dotyczą jedynie bardzo sporadycznych okoliczności, których nie można uogólniać. Dowody potwierdzające nierespektowanie przez skarżącego zwolnienia chorobowego składającej skargę zostały ponadto przedstawione na piśmie. Zarzuty dotyczące nierespektowania życia prywatnego i urlopu składającej skargę zostały zatem wykazane za pomocą dowodów pisemnych i ustnych, którym zeznanie A nie jest w stanie zaprzeczyć. 70 A podkreślił również przed komitetem, że „słyszał jedynie o »[poufne]«, która była stażystką w trakcie poprzedniej kadencji, ale [że] to nie poseł tak mówił”. Zeznanie A nie przeczy jednak stwierdzeniu i wnioskowi zawartym w pkt 6.2.8 sprawozdania komitetu, przypomnianym w pkt 39 powyżej. Wskazano w nim w szczególności dowody ustne w celu poświadczenia poniżającego traktowania, któremu poddana była składająca skargę. Zatem A potwierdza, że słyszał używanie sformułowania „[poufne]”, przy czym jego zeznanie nie przeczy używaniu przez skarżącego sformułowania „[poufne]” w stosunku do składającej skargę. Poniżające zachowanie skarżącego wobec składającej skargę zostało w każdym razie również wykazane na podstawie dowodów pisemnych. 71 Wreszcie A podniósł, że „[o] jedyne zadanie o charakterze prywatnym poproszono w styczniu 2021 r.”, ponieważ „poseł od kilku miesięcy czekał na meble a pracownicy sklepu mówili jedynie w języku francuskim, a zatem poseł zwrócił się do niego o poproszenie składającej skargę o przesłanie e-maila do sklepu w języku francuskim, co uczynił”. To oświadczenie nie przeczy jednak stwierdzeniu i wnioskowi zawartym w pkt 6.2.2 sprawozdania komitetu, przypomnianym w pkt 36 powyżej. Punkt ten wskazuje na istnienie dowodów ustnych potwierdzających, że składająca skargę miała wykonywać dla skarżącego zadania o charakterze prywatnym. Tymczasem A potwierdza, że skarżący, choć pośrednio, rzeczywiście zwrócił się do składającej skargę o wykonanie co najmniej jednego zadania o charakterze prywatnym. W każdym razie twierdzenie składającej skargę jest również poparte dowodami pisemnymi. 72 Po czwarte, skarżący nie wykazał przed Sądem, że gdyby zapoznał się z treścią protokołu z przesłuchania A w toku postępowania administracyjnego, mógłby przedstawić dowody inne niż te, które zostały już podane do wiadomości komitetu, a które mogłyby sprawić, że przewodnicząca Parlamentu dokonałaby odmiennej oceny okoliczności sprawy. 73 W szczególności nie można przyjąć, aby pismo z dnia 17 stycznia 2023 r. skierowane przez A do przewodniczącej Parlamentu zawierało dodatkowe dowody odciążające skarżącego. Jak bowiem twierdzi Parlament, pismo to zostało wysłane ponad 18 miesięcy po przesłuchaniu A przez komitet i po otrzymaniu przez skarżącego zaskarżonej decyzji. Ponadto pismo to zawiera nowe informacje, które mogły zostać wspomniane podczas przesłuchania A przez komitet. A dokonał w nim poza tym oceny zachowania składającej skargę, która nie znalazła się w jego pierwszym zeznaniu. Okoliczności te wzbudzają poważne wątpliwości co do obiektywności i niezależności twierdzeń A zawartych w tym piśmie. 74 W konsekwencji z pkt 63–73 powyżej wynika, że przekazanie skarżącemu poufnej wersji sprawozdania komitetu nie pozwoliłoby mu lepiej zorganizować swojej obrony. 75 Należy zatem oddalić część pierwszą zarzutu pierwszego jako bezzasadną, przy czym pozostałe argumenty skarżącego przedstawione w ramach tej części zarzutu powinny zostać zbadane w ramach badania zarzutu trzeciego, gdyż dotyczą one zaistnienia nękania psychicznego. W przedmiocie części drugiej dotyczącej naruszenia prawa do dobrej administracji 76 Skarżący zarzuca Parlamentowi, że nie przeprowadził dochodzenia z wymaganą skrupulatnością, obiektywnością i niezależnością. Świadczyć o tym miałyby, po pierwsze, fakt, że w sprawozdaniu komitetu zignorowano informacje pochodzące z jego uwag i zeznań A, a po drugie, przyznanie racji twierdzeniom składającej skargę, które są jego zdaniem oczywiście bezzasadne, w szczególności te dotyczące mieszkania jego syna. Skarżący wymienia w tym względzie kilka przykładów swojej korespondencji ze składającą skargę i uważa, że ich interpretacja dokonana przez komitet dowodzi jego stronniczości. Dodaje on, że sprawozdanie komitetu zawiera uogólnienia, które nie pozwalają na ustalenie, które z jego działań dowodzą sytuacji nękania psychicznego. W odniesieniu do twierdzenia Parlamentu o niedopuszczalności tego ostatniego argumentu skarżący podnosi w replice, że dopiero w odpowiedzi na skargę wskazano konkretne działania mające świadczyć o zarzucanym mu zachowaniu. 77 W uwagach dotyczących protokołów z przesłuchania skarżący dodaje, że prywatna relacja składającej skargę z B, charakter wykonywanych przez niego podróży służbowych, a także sprzeczności, jakie wykazują jego zeznania z innymi dowodami znajdującymi się w aktach sprawy, stoją na przeszkodzie uznaniu go za wiarygodnego świadka. Samo uwzględnienie tych zeznań świadczy zatem o stronniczości komitetu. 78 Parlament wnosi o oddalenie twierdzeń skarżącego. 79 Zgodnie z orzecznictwem administracja jest zobowiązana, na podstawie zasady dobrej administracji ustanowionej w art. 41 Karty, do zbadania w sposób staranny i bezstronny wszystkich istotnych okoliczności rozpatrywanej przez siebie sprawy oraz do zebrania wszystkich okoliczności faktycznych i prawnych niezbędnych do wykonywania jej uprawnień dyskrecjonalnych, a także do zapewnienia prawidłowego przebiegu i skuteczności prowadzonego przez nią postępowania (wyrok z dnia 30 marca 2022 r., KF/EBI, T‑299/20, niepublikowany, EU:T:2022:171, pkt 45). 80 Z art. 41 Karty wynika również, że prawo do dobrej administracji obejmuje między innymi prawo każdego do bycia wysłuchanym, zanim zostaną podjęte indywidualne środki mogące negatywnie wpłynąć na jego sytuację, prawo każdego do dostępu do akt swojej sprawy, przy poszanowaniu uprawnionych interesów poufności oraz tajemnicy zawodowej i handlowej, jak również obowiązek uzasadniania przez administrację jej decyzji. 81 Skarżący zarzuca Parlamentowi, że nie zastosował się do tej zasady. 82 W pierwszej kolejności skarżący twierdzi, że w sprawozdaniu komitetu zignorowano jego uwagi ustne i pisemne oraz zeznania A. 83 Poza faktem, że skarżący nie przedstawia nic na poparcie tych twierdzeń, należy zauważyć, że są one bezzasadne. 84 Co się tyczy przede wszystkim uwag ustnych skarżącego przedstawionych przy okazji jego wysłuchania, należy zauważyć, że zostały one streszczone w sprawozdaniu komitetu. W następstwie tego streszczenia sprawozdanie zawiera ocenę tych uwag dokonaną przez komitet. W braku dowodu przeciwnego to streszczenie i ocena pozwalają stwierdzić, że ustne uwagi skarżącego zostały uwzględnione przez komitet. 85 Następnie, co się tyczy uwag pisemnych skarżącego, należy zauważyć, że zostały one zebrane przez komitet najpierw przed jego wysłuchaniem, następnie przed sfinalizowaniem sprawozdania i wreszcie przed wydaniem zaskarżonej decyzji. W sprawozdaniu komitetu w odniesieniu do każdego z zarzucanych czynów nękania psychicznego wspomniano o uwagach skarżącego. W zaskarżonej decyzji przewodnicząca Parlamentu odniosła się również do niektórych uwag skarżącego, a w szczególności do uwag sformułowanych przez niego w przedmiocie sprawozdania komitetu. Przewodnicząca Parlamentu stwierdziła, że uwagi te nie zawierały informacji podważających wnioski komitetu, co potwierdził komitet. W związku z tym, w braku dowodu przeciwnego, dowody te pozwalają przyjąć, że przedstawione przez skarżącego uwagi na piśmie zostały uwzględnione zarówno przez komitet, jak i przez przewodniczącą Parlamentu. 86 Wreszcie w odniesieniu do oświadczeń A, o ile pominięcie jego zeznań w sprawozdaniu komitetu może stanowić naruszenie prawa do dobrej administracji w rozumieniu orzecznictwa przytoczonego w pkt 80 powyżej, o tyle należy jednak stwierdzić, że w niniejszej sprawie, z powodów przedstawionych w pkt 63–73 powyżej, brak tej nieprawidłowości nie pozwoliłby skarżącemu na lepsze zorganizowanie obrony. Argument ten należy zatem oddalić. 87 W drugiej kolejności skarżący twierdzi, że komitet był stronniczy, o czym świadczą przyznanie racji jego zdaniem oczywiście bezzasadnym oświadczeniom składającej skargę oraz brak wiarygodności zeznań B. 88 W tym względzie należy zauważyć, że Sąd uznał już, że po pierwsze, obecność lekarza zakładowego instytucji w komitecie doradczym, po drugie, okoliczność, że przewidziano, iż ten komitet doradczy „prowadzi prace w warunkach całkowitej autonomii, niezależności i poufności”, a po trzecie, kolegialny charakter obrad tego komitetu stanowią wystarczające gwarancje bezstronności i obiektywności opinii, którą ów komitet doradczy ma opracować (zob. podobnie wyrok z dnia 29 czerwca 2018 r., HF/Parlament, T‑218/17, EU:T:2018:393, pkt 103). 89 W niniejszej sprawie z art. 6 ust. 4 decyzji z dnia 2 lipca 2018 r. w sprawie funkcjonowania komitetu (zwanej dalej „przepisami wewnętrznymi”) wynika, że lekarz zakładowy i członek służby prawnej instytucji są powoływani jako wyspecjalizowani doradcy. Artykuł 8 przepisów wewnętrznych przewiduje ponadto, że komitet „prowadzi prace w warunkach całkowitej autonomii, niezależności i poufności” oraz że „bada wniesione do niego sprawy z należytą starannością i dyskrecją oraz w stosownym tempie”. Wreszcie z art. 7 ust. 2 i 3 przepisów wewnętrznych wynika, że obrady są prowadzone kolegialnie. W związku z tym należy przyjąć, że zgodnie z orzecznictwem przytoczonym w pkt 88 powyżej opinia komitetu została obwarowana wystarczającymi gwarancjami staranności, bezstronności i obiektywności. 90 Pozostałe argumenty skarżącego nie są w stanie podważyć tego wniosku. 91 Skarżący twierdzi przede wszystkim, że komitet był stronniczy, ponieważ w swoim sprawozdaniu wskazał, że składająca skargę wykonywała prace w mieszkaniu jego syna, podczas gdy syn nie ma mieszkania w Brukseli (Belgia). Parlament przyznaje się w tym względzie do błędu pisarskiego. W każdym razie należy jednak zauważyć, że wniosek komitetu dotyczący wykonywania przez składającą skargę zadań o charakterze prywatnym w imieniu skarżącego wyraźnie odnosi się do mieszkania skarżącego, a nie do mieszkania jego syna. 92 Następnie skarżący twierdzi, że komitet nie zweryfikował informacji o zamiarze ubiegania się przez skarżącego o kolejny wybór na funkcję wiceprzewodniczącego Parlamentu. Należy jednak stwierdzić, że brak ponownego wyboru skarżącego na tę funkcję nie jest okolicznością uwzględnioną przez komitet w jego wnioskach, ponieważ okoliczność ta została jedynie zrelacjonowana w ramach zapisu oświadczeń składającej skargę złożonych podczas przesłuchania przez komitet. 93 Wreszcie skarżący twierdzi, że zeznania B nie są wiarygodne i że komitet nie był bezstronny, skoro nie odrzucił jego oświadczeń. 94 Niemniej komitet uznał, że w wystarczający sposób wykazano jedynie zachowania poświadczone co najmniej dowodami pisemnymi, głównie korespondencją między składającą skargę a skarżącym. Z tego tylko względu komitet zastosował ostrożność w stosunku do zebranych zeznań, w szczególności zeznań B, którego wiarygodność została zakwestionowana przez skarżącego. 95 W każdym razie argumenty przedstawione przez skarżącego w celu podważenia wiarygodności B nie są przekonujące. W tym względzie należy przypomnieć, że orzecznictwo przyznaje organowi prowadzącemu dochodzenie administracyjne, na którym spoczywa obowiązek zbadania przedłożonych mu akt w sposób proporcjonalny, szeroki zakres uznania w odniesieniu do prowadzenia dochodzenia, a w szczególności w odniesieniu do oceny jakości i użyteczności współpracy świadków (zob. podobnie wyrok z dnia 30 marca 2022 r., KF/EBI, T‑299/20, niepublikowany, EU:T:2022:171, pkt 71). 96 I tak komitet wyraźnie wskazał w swoim sprawozdaniu, że zeznania B i A zostały uznane za wiarygodne, a w odniesieniu do niektórych kwestii – szczegółowe. Domniemana bliskość B ze składającą skargę, podobnie jak jego obowiązki, nie pozwalają na podważenie tego wniosku. 97 Po pierwsze, należy podkreślić, że B pracował jako AAP ze skarżącym, bezpośrednio lub pośrednio, w ramach grupy politycznej, którą skarżący reprezentował, przez większą część badanego okresu. W tym samym okresie składająca skargę pracowała dla skarżącego i nie można wykluczyć, że w tym kontekście ściśle współpracowała z B, jak twierdzi ten ostatni. Wbrew twierdzeniom skarżącego B był zatem w stanie zaświadczyć o atmosferze panującej w biurze skarżącego w tym okresie, a w szczególności o jego zachowaniu wobec składającej skargę. B był w stanie w szczególności zaświadczyć o obciążeniu pracą składającej skargę, godzinach jej obecności w biurze oraz pojedynczych zdarzeniach, do których dochodziło w biurze skarżącego. 98 Po drugie, z protokołu przesłuchania B wynika, że poinformował on o swoim własnym doświadczeniu i przeżyciach zawodowych w kontakcie ze skarżącym i składającą skargę. Jednakże wbrew temu, co twierdzi skarżący, z jego oświadczeń nie wynika nic, czego prawdziwość można by podważyć. B opisuje zatem toksyczne środowisko pracy, przy czym nie uznaje tego za motyw swego zakończenia współpracy ze skarżącym. Jego oświadczenia w zakresie, w jakim wspominają o obecności kilku osób pracujących na rzecz skarżącego, nie są sprzeczne, ponieważ nie wykazano, że skarżący pracował wyłącznie ze składającą skargę w okresie, w którym dochodziło do zarzucanego nękania psychicznego. Oświadczenia B, zgodnie z którymi skarżący krytykował pracę składającej skargę, nie są również sprzeczne z formalnie pozytywnymi ocenami składającej skargę dokonanymi przez skarżącego. 99 Z powyższych rozważań wynika, że podnoszony brak wiarygodności zeznań B nie został wykazany i że komitet nie wykazał się stronniczością w tym względzie. 100 W trzeciej kolejności skarżący utrzymuje, że sprawozdanie komitetu zawiera uogólnienia, które nie pozwalają na ustalenie, które z jego działań dowodzą nękania psychicznego. 101 Tymczasem zgodnie z utrwalonym orzecznictwem na podstawie art. 21 akapit pierwszy statutu Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, mającym zastosowanie do postępowania przed Sądem stosownie do art. 53 akapit pierwszy tego statutu, oraz do art. 76 lit. d) regulaminu postępowania przed Sądem, skarga wszczynająca postępowanie powinna określać przedmiot sporu, podnoszone zarzuty i argumenty, a także zwięzłe omówienie tych zarzutów. Elementy te winny być na tyle jasne i precyzyjne, by umożliwić stronie pozwanej przygotowanie obrony, a Sądowi wydanie rozstrzygnięcia w przedmiocie skargi, w razie potrzeby bez dodatkowych informacji. W celu zagwarantowania pewności prawa i należytego sprawowania wymiaru sprawiedliwości, aby skarga była dopuszczalna, konieczne jest, by istotne okoliczności faktyczne i prawne, na których została oparta, wynikały w sposób spójny i zrozumiały z samej treści skargi (zob. postanowienie z dnia 17 listopada 2020 r., González Calvet/SRB, T‑257/20, niepublikowane, EU:T:2020:541, pkt 9 i przytoczone tam orzecznictwo). 102 W niniejszej sprawie nie wydaje się możliwe określenie z całą pewnością dokładnego zakresu argumentacji skarżącego. W związku z tym argumentację tę, która nie spełnia obowiązku nałożonego na stronę skarżącą, o którym mowa w pkt 101 powyżej, należy odrzucić jako niedopuszczalną. 103 W czwartej kolejności skarżący uważa, że komitet wyciągnął błędne wnioski i pominął dowody odciążające w świetle licznej wymiany korespondencji między składającą skargę a skarżącym. Informacje te, które odnoszą się do oceny okoliczności faktycznych, zostaną zbadane w ramach zarzutu trzeciego. 104 Część drugą zarzutu należy zatem w części odrzucić jako niedopuszczalną, a w części oddalić jako bezzasadną, w związku z czym zarzut pierwszy należy oddalić w całości. 105 Sąd uważa za właściwe zbadanie zarzutu trzeciego przed zbadaniem zarzutu drugiego. W przedmiocie zarzutu trzeciego dotyczącego oczywistych błędów w ocenie, naruszenia obowiązku uzasadnienia oraz obowiązku staranności 106 Zarzut trzeci dzieli się na trzy części, z których: pierwsza dotyczy oczywistych błędów w ocenie, druga – naruszenia obowiązku uzasadnienia, a trzecia – naruszenia obowiązku staranności. 107 Na wstępie należy zauważyć, że na poparcie tej ostatniej części zarzutu skarżący nie przedstawia żadnego argumentu. 108 W tym kontekście przesłanka dopuszczalności przewidziana w art. 76 lit. d) regulaminu postępowania, zgodnie z którą skarga powinna zawierać podnoszone zarzuty i argumenty oraz zwięzłe omówienie tych zarzutów, nie jest spełniona. 109 W konsekwencji część zarzutu dotyczącą naruszenia obowiązku staranności należy odrzucić jako niedopuszczalną. W przedmiocie części pierwszej dotyczącej oczywistych błędów w ocenie 110 Skarżący twierdzi, że Parlament popełnił szereg oczywistych błędów w ocenie w odniesieniu do przedstawionych mu dowodów. 111 Po pierwsze, skarżący zaprzecza, jakoby wymagał od składającej skargę, by pracowała poza godzinami pracy i nie brał pod uwagę jej życia prywatnego oraz podnosi z jednej strony, że rozpatrywane okoliczności zaistniały w okresie, w którym składająca skargę w charakterze członka personelu tymczasowego wspierała go w piastowaniu funkcji wiceprzewodniczącego, a z drugiej strony, że z dostępnej korespondencji wynika, iż czynności poza urzędowymi godzinami pracy były wykonywane głównie z własnej inicjatywy składającej skargę lub były przez niego zlecane jedynie sporadycznie. 112 Po drugie, skarżący podnosi, że Parlament niesłusznie stwierdził, iż skarżący nie respektował urlopu wypoczynkowego ani zwolnienia chorobowego składającej skargę. W odniesieniu do zwolnień chorobowych uważa on, że nie wymagał niczego od składającej skargę a jeśli już, to jego interwencja była uzasadniona postawą składającej skargę, która poważnie zdestabilizowała pracę biura. Jeśli chodzi o coroczny urlop wypoczynkowy, skarżący twierdzi, że ponieważ Parlament nie pracował podczas wakacji letnich, nie było możliwości nierespektowania urlopów składającej skargę w tym okresie. 113 Po trzecie, skarżący twierdzi, że Parlament błędnie założył, iż skarżący wymagał od składającej skargę wykonywania zadań, które albo w niewielkim stopniu, albo w ogóle nie były związane z rolą AAP. W szczególności kontakty ze sprzątaczką, za które składająca skargę była odpowiedzialna, odbywały się w okresie, w którym nie była ona zatrudniona jako AAP. Czynności składającej skargę w związku z naprawami w mieszkaniu skarżącego lub zamówienie mebli ograniczały się do poinformowania, w jaki sposób podłączyć Internet i do wskazania składającej skargę jako osoby kontaktowej w formularzu zamówienia mebli w okresie kryzysu zdrowotnego i pracy zdalnej, która była następstwem tego kryzysu. Zgłoszenie wypadku nastąpiło po wypadku, do którego doszło w wyniku nieprzewidzianych obowiązków zawodowych. Wykonywana przez składającą skargę praca polegająca na przepisywaniu tekstów redagowanych przez skarżącego nie może zostać oddzielona od wsparcia udzielanego posłowi, ponieważ skarżący redaguje przedmiotowe teksty jako członek Parlamentu i profesor w Szkole Głównej Handlowej w Warszawie (Polska). Jedyna przysługa wyświadczona żonie skarżącego na jego prośbę, a mianowicie poszukiwanie lekarza wskutek nagłej dolegliwości zdrowotnej, wydaje się wyrazem zwykłej ludzkiej życzliwości, a inne przysługi zostały wyświadczone z inicjatywy składającej skargę. Zajęcie się prośbą syna skarżącego, jako że chodziło o sprawę zawodową, należało do obowiązków zawodowych skarżącego. Wreszcie dokonywanie opłat przez składającą skargę za skarżącego odbywało się z jej inicjatywy i wyłącznie w związku z zakupami na święta bożonarodzeniowe. Skarżący podkreśla ponadto w replice, że za każdym razem działał w granicach prawa, opierając się albo na przepisach prawa, albo na utrwalonej od dawna praktyce w ramach swojej współpracy ze składającą skargę, albo na zwyczajach akceptowanych przez nią. 114 Po czwarte, skarżący podnosi, że z dostępnych dowodów nie wynika, by sugerował on rozwiązanie umowy ze składającą skargę lub nim groził albo że próbował obniżyć jej grupę zaszeregowania. 115 Po piąte, skarżący zaprzecza, jakoby wywierał presję na składającą skargę, aby składała zeznania przed sądem. 116 Parlament wnosi o oddalenie twierdzeń skarżącego. 117 Skarżący kwestionuje dokonaną przez komitet ocenę niektórych dowodów znajdujących się w aktach sprawy. Kwestionuje on zatem prawdziwość niektórych okoliczności faktycznych ustalonych w sprawozdaniu komitetu i powtórzonych w zaskarżonej decyzji w celu wykazania nękania psychicznego. 118 W tym względzie z utrwalonego orzecznictwa wynika, że zakwalifikowanie zjawiska jako nękania psychicznego jest uzależnione od przesłanki, by takie działania były obiektywnie wystarczająco realne w tym znaczeniu, że bezstronny i rozsądny obserwator o zwykłym stopniu wrażliwości, który znalazłby się w takich samych warunkach, uznałby dane zachowanie lub czyn za przesadne i naganne (wyrok z dnia 12 października 2022 r., Paesen/ESDZ, T‑88/21, EU:T:2022:631, pkt 240). 119 Ponadto nękanie psychiczne może, ze względu na samą swą definicję, być wynikiem całokształtu różnych zachowań, które rozpatrywane z osobna niekoniecznie stanowią same w sobie nękanie psychiczne, lecz oceniane całościowo i z uwzględnieniem kontekstu, również ze względu na ich kumulację w czasie – mogą zostać uznane za takie nękanie psychiczne. Dlatego też przy badaniu kwestii, czy zachowania, na które powołuje się strona skarżąca, stanowią nękanie psychiczne, okoliczności te należy zbadać zarówno z osobna, jak i łącznie, jako elementy ogólnego środowiska pracy utworzonego przez zachowania jednego członka personelu wobec innego członka tego personelu [wyrok z dnia 12 października 2022 r., Paesen/ESDZ, T‑88/21, EU:T:2022:631, pkt 241 (niepublikowany)]. 120 Wreszcie należy podkreślić, że definicja nękania psychicznego zawarta w art. 12a regulaminu pracowniczego opiera się na pojęciu obiektywnym, które wprawdzie opiera się na kwalifikacji umieszczonych w kontekście czynów i zachowań urzędników i pracowników, co nie zawsze jest łatwe do przeprowadzenia, nie wymaga jednak dokonywania złożonych ocen, takich jak te, które mogą wiązać się z pojęciami o charakterze ekonomicznym lub też technicznym, które to oceny uzasadniałyby przyznanie administracji pewnego zakresu uznania przy stosowaniu przedmiotowego pojęcia. Zatem w przypadku podnoszonego naruszenia art. 12a regulaminu pracowniczego należy zbadać, czy właściwy organ popełnił błąd w ocenie stanu faktycznego w odniesieniu do definicji nękania psychicznego zawartej w tym przepisie, nie zaś oczywisty błąd w ocenie tego stanu faktycznego (wyrok z dnia 13 lipca 2018 r., Curto/Parlament, T‑275/17, EU:T:2018:479, pkt 75). 121 Zgodnie z orzecznictwem przytoczonym w pkt 118–120 powyżej należy zbadać, czy – jak twierdzi skarżący – przewodnicząca Parlamentu popełniła błąd w ocenie, gdy uznała, że fakty ustalone w sprawozdaniu komitetu stanowiły nękanie psychiczne. – W przedmiocie godzin pracy i życia prywatnego składającej skargę 122 Skarżący zaprzecza, jakoby wymagał od składającej skargę pracy w godzinach nadliczbowych i nie brał pod uwagę jej życia prywatnego. 123 Po pierwsze, chociaż skarżący przyznaje, że składająca skargę wykonywała zadania poza godzinami pracy ogólnie uznawanymi za zwykłe, to uważa on, że w czasie wykonywania tych zadań pracowała ona jako asystentka ds. zarządzania (management assistant), aby wspierać go w wykonywaniu obowiązków wiceprzewodniczącego. 124 Tymczasem, o ile skarżący przyznaje, że składająca skargę, jako członkini personelu tymczasowego wykonująca obowiązki asystentki ds. zarządzania, mogła, zgodnie z art. 2 ust. 1 przepisów wewnętrznych, złożyć przeciwko niemu skargę na nękanie psychiczne, o tyle uważa on, że sformułowanie przekazanego mu zarzutu, który odnosił się do składającej skargę wyłącznie jako AAP, powinno prowadzić do ograniczenia okresu badanego przez komitet i przewodniczącą Parlamentu do okresu, w którym składająca skargę faktycznie zajmowała stanowisko AAP. Skarżący twierdzi ponadto, że obowiązki powierzone składającej skargę, w czasie gdy była ona AAP i w czasie gdy była asystentką ds. zarządzania, różniły się również pod względem wymogów, w szczególności godzin pracy. 125 Twierdzenia skarżącego nie są przekonujące. 126 Przede wszystkim skarżący był informowany od początku postępowania, że okres objęty skargą AAP obejmował okres, w którym składająca skargę była zatrudniona w charakterze członka personelu tymczasowego. W dniu 2 czerwca 2021 r. przewodnicząca komitetu poinformowała go o skardze złożonej przez składającą skargę i przekazała mu między innymi streszczenie zarzutów podniesionych wobec niego w odniesieniu do całego okresu, w którym składająca skargę z nim współpracowała. Ponadto pismem z dnia 14 marca 2022 r. przewodnicząca Parlamentu przekazała skarżącemu nieuznaną za poufną wersję sprawozdania komitetu, w którym wyraźnie wskazano, że składająca skargę zwróciła się o to, by podnoszone nękanie psychiczne zostało stwierdzone od początku jej współpracy ze skarżącym, i podkreślono, że dowody przedstawione przez składającą skargę obejmują cały ten okres, w tym okres, gdy była asystentką ds. zarządzania, a w załączniku zawarto streszczenie zarzutów składającej skargę. Dodatkowo zaskarżona decyzja wskazuje jednoznacznie, że zarzuty nękania psychicznego podniesione wobec skarżącego dotyczą całego okresu, w którym ze sobą współpracowali. 127 Poza tym niezależnie od wszystkiego z akt sprawy przedłożonych Sądowi wynika, że dowody potwierdzające długie godziny pracy składającej skargę dotyczą zasadniczo okresów poprzedzających i następujących po okresie, w którym pracowała ona na rzecz skarżącego jako asystentka ds. zarządzania. W tym względzie należy zauważyć, że w tym ostatnim okresie składająca skargę dysponowała telefonem służbowym, który musiała jednak zwrócić Parlamentowi po zakończeniu obowiązków asystentki ds. zarządzania. Wymiana wiadomości między skarżącym a składającą skargę w tym samym okresie nie mogła zatem zostać włączona do akt sprawy. 128 Po drugie, skarżący utrzymuje, że jako członek Parlamentu, a w szczególności wiceprzewodniczący, miał prawo wymagać od składającej skargę większej dyspozycyjności, w szczególności w okresie pandemii COVID-19. 129 Wprawdzie, jak przyznaje Parlament, pełnienie przez skarżącego obowiązków wiceprzewodniczącego uzasadniało wykazanie się przez składającą skargę większą elastycznością i dyspozycyjnością, w razie potrzeby poza zwykłymi dniami i godzinami pracy, jednak taka dyspozycyjność powinna być obiektywnie uzasadniona celem polegającym na zapewnieniu prawidłowego wykonywania przez skarżącego jego obowiązków. 130 W niniejszym wypadku z akt sprawy wynika, że wiadomości skarżącego kierowane do składającej skargę poza zwykłymi godzinami pracy nie były uzasadnione. I tak niektóre z tych wiadomości były wysyłane bez zapowiedzi przed godz. 8.00 lub po godz. 22.00, chociaż ich przesłanie można było z całą pewnością odłożyć w czasie, ponieważ nie wymagały one natychmiastowej odpowiedzi ze strony składającej skargę, lecz wyrażały jedynie niezadowolenie skarżącego. Skarżący domagał się ponadto od składającej skargę, aby była ona dyspozycyjna również wtedy, gdy była chora, i nie miał żadnych skrupułów, aby kontaktować się z nią w niedzielę wieczorem w celu zwrócenia się do niej o zakup lub wymianę biletu lotniczego w ostatniej chwili, chociaż tak późna prośba nie była uzasadniona. 131 Ponadto, jak wspominają komitet w swoim sprawozdaniu, a przewodnicząca Parlamentu w zaskarżonej decyzji, z korespondencji między skarżącym a składającą skargę, która odbywała się poza zwykłymi godzinami pracy, wynika, że skarżącemu nie przyszło w ogóle do głowy, aby usprawiedliwić się za to, że zwracał się do niej w takich okolicznościach, bowiem uznawał jej dyspozycyjność za coś oczywistego i nie wyrażał jej żadnej wdzięczności. 132 Po trzecie, skarżący uważa, że wymiana wiadomości, na której oparł się komitet w swoim sprawozdaniu, była sporadyczna i miała miejsce w odstępach kilku lat. 133 Wprawdzie korespondencja poświadczająca nierespektowanie godzin pracy składającej skargę występuje w zmiennych odstępach czasowych, zasadniczo krótszych niż rok a ponadto nie ma dowodów wymiany wiadomości w trzech z siedmiu rozpatrywanych lat, jednak okoliczności te wynikają przede wszystkim z objęcia stanowiska przez składającą skargę dopiero w drugim półroczu pierwszego roku, następnie z sytuacji przedstawionej w pkt 127 powyżej w odniesieniu do drugiego roku, a wreszcie z tego, że składająca skargę udała się na zwolnienie chorobowe z początkiem ostatniego rozpatrywanego roku. 134 Tym samym uwzględniona korespondencja, rozłożona w czasie przez cały badany okres, świadczy o zwykłym sposobie współpracy między skarżącym a składającą skargę. Stwierdzenie to znajduje ponadto potwierdzenie w zeznaniu B, który współpracował ze składającą skargę przez większą część badanego okresu, jak wskazano w pkt 97 powyżej. 135 Wynika z tego, że prośby o wykonanie czegoś i inne wiadomości skarżącego wysyłane poza godzinami pracy skumulowały się w czasie i poświadczają tym samym utrwalone i powtarzające się zachowanie z jego strony. 136 Po czwarte, skarżący uważa, że składająca skargę z własnej inicjatywy wykonywała zadania poza zwykłymi godzinami pracy, co między innymi skłoniło go do uznania, że składająca skargę nie widziała niedogodności w takim sposobie pracy. Świadczy o tym wiadomość wysłana przez składającą skargę do skarżącego, w której poinformowała go, że wysłucha przemówienia, które miał on wygłosić w sali posiedzeń plenarnych tego samego dnia o godz. 20.00. 137 To odosobnione zdarzenie, które świadczy co najwyżej o tym, że składająca skargę była gotowa pracować poza normalnymi godzinami pracy w należycie uzasadnionych okolicznościach, nie jest jednak przekonujące. 138 W każdym razie nawet przy założeniu, że skarżący zadowolił się domniemaniem zgody składającej skargę na kontaktowanie się z nią w późnych godzinach, w tym w weekendy lub w czasie jej choroby, okoliczności takie wystarczają do stwierdzenia, że skarżący w żaden sposób nie zastanowił się nad konsekwencjami swojego zachowania dla zdrowia fizycznego i psychicznego swojej współpracownicy, z naruszeniem ciążącego na nim obowiązku staranności. 139 Po piąte, w odpowiedzi na wspomnianą w pkt 57 powyżej argumentację skarżącego, zgodnie z którą nie wymagał on, aby składająca skargę była stale dostępna telefonicznie, należy przypomnieć, że okoliczności tej nie uznano za dowiedzioną w sposób wystarczający w sprawozdaniu komitetu lub w zaskarżonej decyzji, ponieważ twierdzenie to zostało poparte wyłącznie dowodami ustnymi. 140 Po szóste, w ramach części drugiej zarzutu pierwszego skarżący twierdzi, że komitet wyciągnął błędne wnioski i pominął dowody odciążające w świetle wymiany licznych wiadomości między nim a składającą skargę. 141 W tym względzie z jednej strony skarżący powołuje się na wiadomość, w której zwrócił się do składającej skargę, by odpoczęła, co nie zostało odnotowane przez komitet. Jak podnosi Parlament, wiadomość ta została jednak wysłana stosunkowo późno, o godzinie 18.48. Ponadto należy zauważyć, że wiadomość ta zachęca jedynie składającą skargę, żeby poszła na „odpoczynek”. Komitet nie pominął zatem dowodu odciążającego skarżącego. 142 Z drugiej strony skarżący odsyła do korespondencji wspomnianej w streszczeniu jego oświadczeń zawartym w sprawozdaniu komitetu, z której można wywnioskować, że troszczył się o stan zdrowia składającej skargę. Z korespondencji, o której mowa, wynika jednak, że pomimo pogarszającego się stanu zdrowia składającej skargę skarżący przyjmował jako rzecz oczywistą jej dyspozycyjność. Komitet nie popełnił zatem błędu w ocenie, gdy nie uwzględnił tego dowodu jako dowodu odciążającego skarżącego. 143 W świetle powyższego przewodnicząca Parlamentu nie popełniła błędu w ocenie, gdy uznała, że skarżący nie respektował godzin pracy i życia prywatnego składającej skargę. – W przedmiocie zwolnień chorobowych i urlopów wypoczynkowych składającej skargę 144 Skarżący zaprzecza, jakoby nie respektował zwolnień chorobowych i urlopów wypoczynkowych składającej skargę, wbrew temu, co stwierdziła przewodnicząca Parlamentu. 145 W tym względzie, po pierwsze, skarżący uważa, że podczas długotrwałego zwolnienia chorobowego, na którym przebywała, składająca skargę „destabilizowała pracę biura”. Kontakty, jakie skarżący utrzymywał ze składającą skargę w tym okresie, były zatem jego zdaniem konieczne w celu zapewnienia prawidłowej pracy jego zespołu. 146 Przede wszystkim skarżący podkreśla, że podczas długotrwałego zwolnienia chorobowego składająca skargę zabrała ze sobą urządzenie e-Token umożliwiające wykonywanie zadań związanych z głosowaniem. 147 Skarżący twierdzi, że wymiana wiadomości, do której doszło między nim a składającą skargę podczas tego zwolnienia, świadczy o tym, że składająca skargę szukała powodów, aby nie zwracać rzeczonego urządzenia. Interwencja skarżącego była zatem uzasadniona, aby A mógł przejąć obowiązki składającej skargę w zakresie zadań związanych z głosowaniem. 148 Z rozpatrywanych wiadomości wynika jednak, że dopiero prawie dwa miesiące po rozpoczęciu przez składającą skargę zwolnienia chorobowego skarżący wyraźnie zażądał od niej zwrotu urządzenia e‑Token. Z tych samych wiadomości wynika, że składająca skargę nie sprzeciwiła się przekazaniu wspomnianego urządzenia. Zwróciła ona jedynie uwagę skarżącego na fakt, że urządzenie to, poza wykonywaniem zadań związanych z głosowaniem, umożliwia dostęp do pewnej liczby dodatkowych funkcji. 149 Ponadto składająca skargę starała się zapewnić jak najszybsze przesłanie tego urządzenia z państwa, w którym przebywała na zwolnieniu chorobowym. Zaproponowała ona również skarżącemu alternatywne rozwiązanie, potencjalnie szybsze niż przesyłka pocztowa, polegające na dezaktywacji urządzenia e-Token, które znajdowało się w jej posiadaniu, i na zamówieniu nowego urządzenia e-Token do użytku A. Rozwiązanie to skarżący odrzucił i zlecił jej porozumienie się w tej sprawie z A, jednocześnie wymagał od niej, aby nie „wyłączyła się zupełnie” z pracy z uwagi na pewną liczbę trwających lub przyszłych projektów, a następnie dodał, że jeśli chce, aby ich współpraca była kontynuowana, pracę trzeba przeorganizować. 150 Składająca skargę przypomniała wówczas w wiadomości wysłanej zaledwie kilka minut po wiadomości skarżącego, że przebywa na zwolnieniu chorobowym ze względu na pogarszający się stan zdrowia. Następnie podkreśliła, że pomimo tych okoliczności nadal wspierała A, z którym pozostawała w ciągłym kontakcie, jednocześnie wykonywała swoje własne zadania, których A nie mógł wykonywać samodzielnie. Zadania te obejmowały, poza zadaniami związanymi z głosowaniem, sprawdzanie służbowej skrzynki poczty elektronicznej skarżącego, opracowywanie przetargów i dokonywanie rozliczeń. W tym względzie wymiana wiadomości między skarżącym a składającą skargę świadczy o tym, że podczas zwolnienia chorobowego została ona poproszona o wykonywanie zadań innych niż związanych z głosowaniami, w szczególności o sprawdzenie i zapłatę rachunku telewizyjnego w domu skarżącego, rozwiązanie problemu z jego odbiornikiem telewizyjnym lub zapewnienie jego podpisu i wysłanie dokumentów przetargowych. 151 Skarżący ograniczył się do udzielenia odpowiedzi, że ze względu na późną godzinę nie zamierza kontynuować korespondencji, i podkreślił jednocześnie, że sprawa nie jest z kategorii bardzo pilnej. 152 W następstwie tej wymiany, jak poinformowała go składająca skargę, lekarz Parlamentu skontaktował się ze skarżącym i zwrócił się do niego o zaprzestanie powierzania pracy składającej skargę podczas jej zwolnienia chorobowego. Prośba ta nie przeszkodziła jednak skarżącemu żądać od składającej skargę, bez zachowania należnej formy, informacji na temat abonamentu telewizyjnego w jego domu i to podczas świąt bożonarodzeniowych, mimo że chodziło o dzień, w którym biura Parlamentu były zamknięte, a składająca skargę nadal przebywała na długotrwałym zwolnieniu chorobowym. 153 Następnie, jeśli chodzi o podnoszone zaniedbanie ze strony składającej skargę, która zabrała ze sobą klucze do biura i spowodowała, że konieczna stała się wymiana zamków w biurze, należy zauważyć, że chodzi tu o twierdzenie, które skarżący podnosi po raz pierwszy przed Sądem, bez przedstawienia dowodu na jego poparcie, z wyjątkiem pisma z dnia 17 stycznia 2023 r. wysłanego przez A do przewodniczącej Parlamentu, które z powodów przedstawionych w pkt 73 powyżej budzi wątpliwości. 154 Niezależnie od wszystkiego, z pisma tego wynika, że do wymiany zamków doszło po długotrwałym zwolnieniu chorobowym składającej skargę, o którym mowa w sprawozdaniu komitetu, podczas gdy składająca skargę w następstwie ponownego podjęcia pracy w ramach niepełnego wymiaru czasu pracy ze względów zdrowotnych ponownie przebywała na długotrwałym zwolnieniu chorobowym. 155 Wreszcie, co się tyczy nierespektowania przez skarżącego innego zwolnienia chorobowego składającej skargę, tym razem krótkotrwałego, skarżący powołuje się na wiadomość przywołaną przez komitet w sprawozdaniu. Skarżący uważa, że wniosek komitetu, zgodnie z którym nie respektował on wspomnianego zwolnienia, jest sprzeczny z treścią tej wiadomości. 156 Jednakże, jak podkreślono w sprawozdaniu komitetu w odpowiedzi na tę samą uwagę sformułowaną przez skarżącego na etapie administracyjnym, przedmiotowa wiadomość zawierała prośbę, aby składająca skargę nie udawała się do biura z powodu opóźnienia samolotu posła, a nie ze względu na zwolnienie chorobowe. Ponadto, o ile skarżący dowiadywał się o ewentualne zastępstwo w okresie, w którym składająca skargę była nieobecna, o tyle nie zasugerował jej pozostania w domu, lecz zwrócił się do niej z pytaniem, czy będzie obecna w biurze następnego dnia. Wniosek komitetu nie jest zatem sprzeczny z treścią rozpatrywanej wiadomości, jeśli odczytywać go w tym kontekście. 157 Po drugie, skarżący zaprzecza, jakoby nie respektował corocznego urlopu wypoczynkowego składającej skargę, ze względu na to, że Parlament nie pracował podczas letnich wakacji, w związku z czym nie było możliwe nierespektowanie urlopów współpracownika w tym okresie. 158 Argument ten należy jednak oddalić, ponieważ nie można wykluczyć, że w trakcie przywołanego okresu urlopowego skarżący mógł zwracać się do składającej skargę. Taki okres urlopowy nie oznacza bowiem wstrzymania wszystkich prac w Parlamencie, a w szczególności wszelkich interakcji w ramach gabinetów posłów. Ponadto skarżący nie zaprzecza temu, że niepokoił składającą skargę podczas urlopów, z których korzystała poza okresem letnim. 159 W świetle powyższego przewodnicząca Parlamentu nie popełniła błędu w ocenie, gdy uznała, że skarżący nie respektował zwolnień chorobowych i urlopów wypoczynkowych składającej skargę. – W przedmiocie zadań powierzonych składającej skargę 160 Na wstępie należy przypomnieć, że składająca skargę zajmowała najpierw stanowisko AAP w grupie funkcyjnej I, a następnie została asystentką ds. zarządzania w charakterze członka personelu tymczasowego, a później AAP w grupie funkcyjnej II. 161 Zgodnie z art. 19 ust. 2 decyzji Prezydium Parlamentu z dnia 14 kwietnia 2014 r. w sprawie przepisów wykonawczych do tytułu VII WZIP składająca skargę, jako AAP w grupie funkcyjnej I, miała wykonywać zadania w zakresie wsparcia administracyjnego i obsługi sekretarskiej, pełniąc jednocześnie obowiązki redakcyjne i doradcze. W ramach zaszeregowania AAP w grupie funkcyjnej II składająca skargę miała przede wszystkim wykonywać zadania redakcyjne i doradcze, zachowując jednocześnie pomocniczo obowiązki wsparcia administracyjnego i obsługi sekretarskiej. 162 Ponadto z dupliki, jak również ze sprawozdań z oceny składającej skargę wynika, że jako asystentka ds. zarządzania była odpowiedzialna za wspieranie skarżącego w wykonywaniu jego obowiązków wiceprzewodniczącego, w szczególności poprzez zapewnienie koordynacji z jego interlokutorami, zarządzanie jego kalendarzem i wspieranie go na płaszczyźnie administracyjnej. Kompetencje wymagane na tym stanowisku obejmują dogłębną znajomość procedur administracyjnych i politycznych Parlamentu, szerokie kompetencje w zakresie analizy, planowania i redagowania tekstu oraz znajomość kilku języków. 163 W tym kontekście skarżący zaprzecza, jakoby powierzał składającej skargę zadania, które miały niewielki związek lub nie miały żadnego związku z jej stanowiskiem. Kwestionuje on w tym względzie zadania, o których poinformowała składająca skargę i które zostały zbadane przez komitet w sprawozdaniu. 164 W pierwszej kolejności, co się tyczy zarządzania pracą sprzątaczki skarżącego, dowody pisemne dotyczyły wyłącznie okresu, w którym składająca skargę pracowała jako asystentka ds. zarządzania dla skarżącego. Sama ta okoliczność powinna jego zdaniem prowadzić do odrzucenia zarzutu składającej skargę. 165 Argument ten nie znajduje jednak poparcia w aktach sprawy. Po pierwsze, jak podkreślono w pkt 126 powyżej, komitet i przewodnicząca Parlamentu mieli prawo włączyć do badanego okresu okres, w którym składająca skargę pracowała jako asystentka ds. zarządzania w charakterze członka personelu tymczasowego. Po drugie, jak wynika ze sprawozdania komitetu, istnieje obfita korespondencja między składającą skargę a sprzątaczką skarżącego. Korespondencja ta dowodzi, że w okresie pięciu lat – obejmującym okres, w którym składająca skargę pracowała jako asystentka ds. zarządzania, ale wykraczającym też poza ten okres – składająca skargę umawiała się ze sprzątaczką, wskazywała jej prace, jakie należało wykonać, i przekazywała jej klucze do mieszkania skarżącego, w razie potrzeby podczas weekendu. W niektórych przypadkach była nawet zmuszona do dokonywania opłat za prace sprzątaczki. 166 Tymczasem takie zadania w żaden sposób nie wchodzą w zakres obowiązków opisanych w pkt 161 i 162 powyżej. 167 W drugiej kolejności skarżący zaprzecza, jakoby domagał się od składającej skargę dokonywania napraw w swoim mieszkaniu lub zamawiania mebli. Miał zwrócić się do niej jedynie o podłączenie Internetu i ograniczył się do wskazania jej jako osoby kontaktowej na formularzu zamówienia mebli ze względu na jej znajomość języka francuskiego, co miało miejsce w okresie kryzysu zdrowotnego i pracy zdalnej, z którym to kryzysem owa praca się wiązała. 168 Na wstępie należy podkreślić, jak uczyniono to w zaskarżonej decyzji, że na składającej skargę nie spoczywał obowiązek ułatwiania podłączenia do Internetu lub umeblowania osobistego miejsca zamieszkania posła, o czym świadczą również obowiązki opisane w pkt 161 i 162 powyżej. 169 W tym względzie skarżący podnosi w odniesieniu do wskazania składającej skargę jako osoby wyznaczonej do kontaktów przy zamawianiu mebli, że ogólnie uzgodnił z nią, że w sprawach wymagających używania języka francuskiego powinna być wskazana jako osoba kontaktowa. Jednakże takie porozumienie, przy założeniu, że istniało, świadczyłoby w każdym razie o tym, że skarżący zwrócił się do składającej skargę o wykonanie zadań należących do jego sfery prywatnej. Komitet nie pomylił się zatem w swoim sprawozdaniu, gdy wywnioskował z tych okoliczności, że składająca skargę była zobowiązana do wykonywania niewdzięcznych zadań niezwiązanych z jej rolą AAP. 170 Ponadto, jak wynika ze sprawozdania komitetu, zadania, jakie miała wykonywać składająca skargę w związku z mieszkaniem skarżącego, nie ograniczały się do zadań wymienionych w pkt 167 powyżej. Tak więc składająca skargę musiała w szczególności pomóc skarżącemu w wynajęciu mieszkania, podczas gdy zadania związane z tym wynajmem nie zawsze wymagały posługiwania się językiem francuskim. 171 W sprawozdaniu komitetu podkreślono również szereg zadań należących do sfery prywatnej skarżącego, które składająca skargę była zobowiązana wykonywać. 172 Skarżący uważa natomiast, że zadania te należały do sfery zawodowej. Tak miało być między innymi w przypadku żądania przełożenia kontroli technicznej samochodu i zgłoszenia wypadku, o których mowa w sprawozdaniu komitetu, ponieważ przełożenie to miało wynikać z nieplanowanych wcześniej obowiązków służbowych, a do wspomnianego wypadku miało dojść w drodze powrotnej, „w drodze do pracy”. 173 Jednakże skarżący nie sprecyzował ani nie udowodnił obowiązków służbowych, na które się powołuje. Ponadto do wypadku doszło w państwie skarżącego, a uczestniczył w nim pojazd, który – jak wynika z formularza wypadku – był ubezpieczony na nazwisko skarżącego, a ten zresztą nie wykazał, że chodzi o pojazd służbowy. Nie udowodniono zatem, że zajmowanie się tą kontrolą techniczną i wypadkiem wchodziło w zakres obowiązków zawodowych składającej skargę. 174 Tym bardziej nie było tak w przypadku zajmowania się prośbą syna skarżącego, która według skarżącego miała zostać wysłana na służbową skrzynkę jego poczty elektronicznej, zarządzaną przez składającą skargę. Wiadomość ta, w której zwracano się o umożliwienie osobie trzeciej, pracującej w prywatnej spółce zajmującej się badaniem kredytów, monitorowania stanu prac nad niektórymi aktami ustawodawczymi w dziedzinie bankowości, została bowiem wysłana bezpośrednio na skrzynkę poczty elektronicznej składającej skargę, a okoliczności tej skarżący nie uzasadnił. Skarżący nie wyjaśnia również, dlaczego prośba jego syna miała należeć do jego obowiązków zawodowych. 175 Ponadto, wbrew temu, co twierdzi skarżący, nie jest „oczywiste”, że niektóre z pozostałych zadań wymienionych w sprawozdaniu komitetu należały do sfery zawodowej. Przeciwnie, wydaje się, że takie zadania należą do sfery prywatnej skarżącego. Jest tak w szczególności w przypadku sporządzenia pisemnego oświadczenia dotyczącego niestawiennictwa skarżącego w sądzie w sprawie spadkowej dotyczącej zmarłego współpracownika, a także nieopatrzonego datą formularza przystąpienia do klubu VIP w kompleksie spa i wellness. 176 Wreszcie skarżący uważa, że działał on, jeśli chodzi o zadania, co do których sam przyznaje, że nie należą do sfery zawodowej, w granicach prawa lub zgodnie z od dawna ustaloną ze składającą skargę praktyką. Zadania te były również wykonywane w charakterze przysługi, zgodnie z tym, co jest powszechnie przyjęte w środowisku kulturowym skarżącego i składającej skargę. W świetle zadań opisanych w pkt 161 i 162 powyżej argumenty te nie mogą jednak zostać uwzględnione, a wręcz przeciwnie, świadczą o tym, że skarżący miał w zwyczaju powierzać składającej skargę zadania o charakterze prywatnym. 177 W trzeciej kolejności skarżący utrzymuje, że pomoc udzielona przez składającą skargę w ramach nauczania przez niego w Szkole Głównej Handlowej w Warszawie wchodziła w zakres jej obowiązków AAP. Nauczanie to stanowiło jednak prywatną działalność skarżącego, odrębną od jego mandatu poselskiego. Ponadto, jak wynika ze sprawozdania komitetu, zadania powierzone składającej skargę w związku ze Szkołą Główną Handlową w Warszawie były liczne i zróżnicowane, nie ograniczały się zaś do zarządzania kalendarzem skarżącego jako posła. 178 W czwartej kolejności skarżący twierdzi, że jedyna przysługa, która została wyświadczona jego żonie na jego prośbę, a mianowicie poszukiwanie lekarza w sytuacji nagłego problemu zdrowotnego, była wyrazem zwykłej ludzkiej życzliwości, podczas gdy inne przysługi były wyświadczane z inicjatywy składającej skargę. 179 Twierdzeniu temu przeczą jednak informacje zawarte w aktach sprawy przedstawione w sprawozdaniu komitetu, które potwierdzają, że składająca skargę wyświadczała liczne przysługi małżonce skarżącego, na przykład w zakresie zakupu kosmetyków, obuwia lub produktów farmaceutycznych, w tym w godzinach pracy. Skarżący nie wykazał, że zadania te były wykonywane wyłącznie z inicjatywy składającej skargę. Ponadto nawet przy założeniu, że taka okoliczność zostałaby wykazana, nie pozwala ona na podważenie wniosku komitetu, biorąc pod uwagę zakres zadań opisany w pkt 161 i 162 powyżej oraz fakt, że rozpatrywane zadania były wykonywane w szczególności w godzinach pracy. 180 W piątej kolejności skarżący podnosi, że składająca skargę dokonywała za niego opłat z własnej inicjatywy i wyłącznie w celu zakupów na święta bożonarodzeniowe. Twierdzenie to jest jednak bezzasadne w świetle akt sprawy przedłożonych Sądowi. Wynika z nich bowiem, że składająca skargę, poza zakupami na święta, dokonywała wielu opłat za skarżącego, na przykład z tytułu najmu mieszkania, rachunku telewizyjnego, prywatnej podróży do Strasburga (Francja) i prac osoby sprzątającej jego mieszkanie, i to w kwotach przekraczających 200 EUR. 181 W świetle powyższych rozważań należy stwierdzić, że przewodnicząca Parlamentu nie popełniła błędu w ocenie, gdy stwierdziła, że skarżący zwracał się do składającej skargę o wykonywanie licznych zadań, które nie były ściśle związane lub w ogóle nie były związane z jej obowiązkami. – W przedmiocie umowy i grupy zaszeregowania składającej skargę 182 Skarżący uważa, że z dowodów, którymi dysponuje, nie wynika, aby zamierzał rozwiązać umowę ze składającą skargę, aby jej tym groził lub aby próbował obniżyć jej zaszeregowanie. Podnosi on również, że nie umożliwiono mu ustosunkowania się do tego zarzutu. 183 Co się tyczy przede wszystkim groźby rozwiązania umowy ze składającą skargę, ze sprawozdania komitetu oraz z pkt 146–152 powyżej wynika, że groźba ta została wyrażona przy okazji wiadomości wysłanej przez skarżącego do składającej skargę, podczas gdy przebywała ona na długotrwałym zwolnieniu chorobowym. Skarżący wskazuje w niej zasadniczo, że współpraca ze składającą skargę będzie mogła być kontynuowana tylko wtedy, gdy praca w jego biurze zostanie przeorganizowana – tuż po tym, gdy wezwał ją do niewyłączania się zupełnie z pracy. 184 Tymczasem taka wiadomość, przytoczona przez samego skarżącego w jego uwagach do sprawozdania komitetu, świadczy o dorozumianej groźbie rozwiązania umowy ze składającą skargę. 185 Następnie, co się tyczy próby obniżenia zaszeregowania składającej skargę, zarówno ze sprawozdania komitetu, jak i z dowodów, na których się ono opiera, wynika, że po powrocie z długotrwałego zwolnienia chorobowego składająca skargę przesłała skarżącemu wiadomość informującą go, że otrzymała zgodę służby medycznej Parlamentu na podjęcie pracy w niepełnym wymiarze czasu pracy i zdalnie ze względu na swój stan zdrowia. Składająca skargę poinformowała również skarżącego, że te nowe warunki pracy zostały należycie uwzględnione przez służby Parlamentu. 186 Wynika z nich również, że dziesięć dni po otrzymaniu tej wiadomości skarżący skontaktował się z dyrektorem generalnym ds. personelu, który poinformował go, że wynagrodzenie składającej skargę będzie obciążać skarżącego, ponieważ nie przebywała ona już na długotrwałym zwolnieniu lekarskim, lecz korzystała z połowy wymiaru czasu pracy ze względów zdrowotnych. Przy tej okazji skarżący został również poinformowany o tym, że niepełny wymiar czasu pracy ze względów zdrowotnych składającej skargę został formalnie zaakceptowany przez służby Parlamentu. 187 Wreszcie z akt sprawy wynika, że sześć dni po otrzymaniu tych informacji skarżący złożył wniosek o obniżenie z 15. do 8. grupy zaszeregowania składającej skargę oraz o zmniejszenie jej wymiaru czasu pracy z pełnego do niepełnego, z tym uzasadnieniem, że składająca skargę wyraziła wolę świadczenia pracy jedynie w niepełnym wymiarze czasu pracy, a on ustosunkował się do tego pozytywnie. Tak jednak nie było, ponieważ składająca skargę, jak wspomniano w pkt 185 powyżej, poinformowała jedynie skarżącego o swojej sytuacji zdrowotnej i administracyjnej. 188 Wszystkie te okoliczności, o których skarżący nie mógł nie wiedzieć przed wydaniem zaskarżonej decyzji, świadczą o tym, że skarżący rzeczywiście próbował obniżyć grupę zaszeregowania składającej skargę po powrocie z długotrwałego zwolnienia chorobowego po tym, jak poinformowała go, że będzie korzystać z niepełnego wymiaru czasu pracy ze względów zdrowotnych. Przewodnicząca Parlamentu nie popełniła zatem błędu w ocenie w tym względzie. – W przedmiocie skierowanego do składającej skargę nakazu złożenia zeznań przed sądem 189 Zdaniem skarżącego komitet błędnie uznał, że jedna z jego wiadomości skierowanych do składającej skargę świadczy o wywieraniu nacisków na nią, aby złożyła zeznania przed sądem w sprawie spadkowej. 190 Skarżący twierdzi, że wiadomość ta ograniczała się do poinformowania składającej skargę o działaniach, które miały zostać podjęte przed sądem. Jednakże z samej treści tej wiadomości wynika, że poseł wyraźnie poinformował w niej składającą skargę, że otrzyma instrukcje dotyczące informacji, jakie należy umieścić w zeznaniu, które chciał, aby złożyła. W wiadomości tej skarżący wyjaśnił ponadto, że chciałby spojrzeć na oświadczenia składającej skargę. Co się tyczy odpowiedzi składającej skargę na tę wiadomość, napisała ona, że następnego dnia powinna skonsultować treść i formę swoich oświadczeń z adwokatem prowadzącym sprawę. 191 Zważywszy na kontekst, w jakim skarżący zwrócił się ponadto do składającej skargę o „pomoc w biedzie” a sam nie chciał składać zeznań, wniosek wyciągnięty z tej wiadomości przez komitet nie wydaje się błędny. 192 Z powyższego wynika, że przewodnicząca Parlamentu nie popełniła błędu w ocenie, gdy uznała, że skarżący wywierał nacisk na składającą skargę w celu złożenia zeznań przed sądem. 193 Z powyższego wynika, że część pierwszą zarzutu trzeciego należy oddalić jako bezzasadną. W przedmiocie części drugiej dotyczącej naruszenia obowiązku uzasadnienia 194 Skarżący twierdzi, że uzasadnienie przedstawione przez przewodniczącą Parlamentu w zaskarżonej decyzji jest niewystarczające. Decyzja ta nie wskazuje bowiem konkretnych zebranych dowodów, w szczególności ich daty, nie rozróżnia okresu, w którym składająca skargę wspierała skarżącego, gdy był on wiceprzewodniczącym Parlamentu, i nie przeprowadziła analizy na podstawie zadań AAP. 195 Parlament wnosi o oddalenie twierdzeń skarżącego. 196 Ustanowiony w art. 296 TFUE wymóg uzasadnienia ma na celu, po pierwsze, dostarczenie zainteresowanemu wystarczających wskazówek dla oceny zasadności niekorzystnego dla niego aktu oraz celowości wniesienia skargi do sądu Unii, a po drugie, umożliwienie sądowi Unii sprawowania kontroli nad zgodnością aktu z prawem (wyrok z dnia 1 czerwca 2022 r., OG/EDA, T‑632/20, niepublikowany, EU:T:2022:308, pkt 25). 197 W pierwszej kolejności skarżący uważa, że zaskarżona decyzja nie wskazuje w sposób wystarczająco jasny, które z działań komitet uwzględnił dla stwierdzenia, że z jednej strony krytykował on pracę składającej skargę, w sytuacji gdy nie była w stanie wywiązać się z narzucanych przez niego zadań, a z drugiej strony, że przejawiał wobec niej seksistowskie zachowanie. 198 Jednakże sprawozdanie komitetu, na którym wyraźnie opiera się zaskarżona decyzja, przedstawia w odniesieniu do każdego z tych dwóch zarzutów konkretne okoliczności faktyczne, jak również dowody pisemne i, w stosownym przypadku, ustne, które umożliwiły mu uznanie ich za udowodnione. 199 Co się tyczy przede wszystkim krytyki związanej z niezadowoleniem skarżącego z pracy składającej skargę, sprawozdanie komitetu opisuje wyraźnie dwie konkretne sytuacje, w których musiała się ona usprawiedliwiać. Chodzi, po pierwsze, o informację uzyskaną od służb kierowców Parlamentu, którą poseł uznał za fałszywą, a po drugie, o niemożność zorganizowania wizyt grupowych w Parlamencie. Sprawozdanie odnosi się również do wymiany wiadomości, które choć nie są wyraźnie krytyczne wobec składającej skargę, świadczą o niezadowoleniu skarżącego. Sprawozdanie odnosi się również do ustnego zeznania B, przywołanego w pkt 97 i 98 powyżej, zgodnie z którym skarżący miał zwyczaj krytykowania swoich asystentów i porównywania ich z innymi asystentami. 200 Skarżący miał zresztą możliwość skomentować te okoliczności w swoich uwagach z dnia 24 marca 2022 r. przed wydaniem zaskarżonej decyzji. Stwierdził on w tym względzie, że twierdzenia składającej skargę są bezzasadne. Po pierwsze, oparł się on na tym, że składająca skargę odmawiała od lat organizowania pobytu grup odwiedzających ze względu na obciążenie pracą, nie przedstawił jednak żadnych dowodów w tym względzie. Po drugie, podniósł on, że wiadomości, w których wyraził swoje niezadowolenie, były jedynie informacyjne. 201 W odpowiedzi na te uwagi przewodnicząca Parlamentu uznała zresztą za konieczne przypomnieć w zaskarżonej decyzji, że nie zezwalano na wizyty grupowe przez okres prawie dwóch lat, począwszy od marca 2020 r. 202 Następnie, jeśli chodzi o traktowanie składającej skargę w sposób lekceważący jako kobietę, sprawozdanie komitetu, na którym wyraźnie opiera się zaskarżona decyzja, wskazuje, że skarżący powierzał składającej skargę zadania pomocnicze o niskim prestiżu, takie jak zarządzanie sprzątaniem mieszkania i robienie drobnych zakupów lub porządkowanie, które musiała ona wykonywać nawet po przybyciu do pracy w biurze nowego AAP, który był mężczyzną. Sprawozdanie opiera się również na dowodach ustnych potwierdzających fakt, że skarżący pozwalał sobie na obraźliwe lub niedyskretne uwagi na temat składającej skargę, od której ponadto domagał się wykonywania zadań uznawanych za ogólnie wykonywane przez kobiety, takich jak podawanie napojów, a następnie posprzątanie. 203 Skarżący również miał możliwość skomentować te okoliczności w swoich uwagach z dnia 24 marca 2022 r. przed wydaniem zaskarżonej decyzji. Odrzucił on podniesione wobec niego zarzuty i podkreślił swoją przynależność do partii politycznej zajmującej się obroną praw kobiet. Skarżący zakwestionował ponadto przypisywane mu wypowiedzi, a w szczególności jakikolwiek związek z pogłoską, zgodnie z którą składająca skargę była w ciąży. W tym ostatnim względzie należy jednak podkreślić, że sprawozdanie komitetu wyraźnie wskazuje, iż nie wykazano żadnego związku między tą pogłoską a skarżącym. 204 W związku z tym z pkt 198–203 powyżej wynika, że zaskarżona decyzja umożliwiała skarżącemu zapoznanie się w sposób wystarczający z działaniami, które komitet przyjął w celu stwierdzenia, że krytykował on pracę składającej skargę i traktował ją w sposób lekceważący. 205 W drugiej kolejności skarżący uważa, że zaskarżona decyzja nie wskazuje konkretnych zebranych dowodów, w szczególności ich daty, nie rozróżnia okresu, w którym składająca skargę wspierała skarżącego, gdy był on wiceprzewodniczącym Parlamentu, i nie przeprowadza analizy na podstawie zadań AAP. 206 W tym względzie, po pierwsze, sprawozdanie komitetu odnosi się właśnie do dowodów pisemnych i, w stosownym przypadku, ustnych, które umożliwiły komitetowi ustalenie okoliczności, jakie mogą zostać zakwalifikowane jako nękanie psychiczne. W zaskarżonej decyzji oparto się wyraźnie na tym sprawozdaniu, a następnie ustosunkowano się do uwag skarżącego dotyczących tego sprawozdania, aby na koniec stwierdzić, zgodnie z zaleceniami komitetu, dopuszczenie się nękania psychicznego w stosunku do składającej skargę. 207 Po drugie, z zaskarżonej decyzji wynika, że obowiązki składającej skargę jako AAP lub jako asystentki ds. zarządzania zostały wyraźnie uwzględnione przy ocenie zadań powierzonych jej przez skarżącego. W zaskarżonej decyzji uściślono bowiem, że zadania o charakterze prywatnym, niekiedy mało wdzięczne, powierzane składającej skargę „nie wchodzą w zakres zadań administracyjnych lub obsługi sekretarskiej świadczonych przez [AAP] na podstawie art. 19 ust. 2 [przepisów wykonawczych do tytułu VII WZIP]” ani nawet zadań członka personelu tymczasowego pełniącego funkcję asystenta ds. zarządzania. 208 Bez względu bowiem na konkretne stanowisko zajmowane przez składającą skargę w badanym okresie, czy też bez względu na konkretne obowiązki skarżącego w tym samym okresie, godziny pracy i zadania, które były jej narzucane, wykraczały poza jej zakres obowiązków, jak wynika z pkt 122–143 i 160–181 powyżej. 209 Z powyższego wynika, że część drugą zarzutu trzeciego należy oddalić jako bezzasadną, w związku z czym zarzut trzeci należy w części odrzucić jako niedopuszczalny, a w części oddalić jako bezzasadny. W przedmiocie zarzutu drugiego dotyczącego naruszenia art. 12a ust. 3 regulaminu pracowniczego 210 Skarżący zarzuca Parlamentowi, że instytucja ta oparła się głównie na dowodach w postaci korespondencji sms oraz e‑mailowej między skarżącym a składającą skargę i wykazała nadmierny subiektywizm w ocenie, czy doszło do nękania psychicznego, ponieważ przypisała zbyt dużą wagę do sposobu postrzegania sytuacji przez składającą skargę. Skarżący dodaje, że awans i pozytywne oceny, które przyznał składającej skargę, stoją na przeszkodzie wykazaniu zamiaru jej nękania. Skarżący podnosi wreszcie, że jedynie sporadycznie powierzał składającej skargę zadania pomocnicze o niskim prestiżu, których wykonywanie miałoby być uwłaczające dla AAP, co jest niewystarczające do stwierdzenia zachowania stanowiącego nękanie psychiczne. 211 Parlament kwestionuje argumenty skarżącego. 212 Poza orzecznictwem przytoczonym w pkt 118–120 powyżej należy przypomnieć, że art. 12a ust. 3 regulaminu pracowniczego definiuje nękanie psychiczne jako „niewłaściwe zachowanie”, które dla swego wykazania wymaga spełnienia dwóch kumulatywnych przesłanek. Pierwsza przesłanka dotyczy istnienia sposobu zachowania, wypowiedzi ustnych i pisemnych, gestów lub innych działań, które mają miejsce „na przestrzeni pewnego okresu, powtarza[ją] się lub ma[ją] charakter ciągły” – co oznacza, że nękanie trzeba rozumieć jako proces rozciągający się w czasie i zakładający istnienie działań powtarzających się lub ciągłych – i są one „podejmowane umyślnie”. Druga przesłanka, oddzielona od pierwszej za pomocą zaimka względnego „które”, wymaga, by ten sposób zachowania, wypowiedzi ustne i pisemne, gesty lub inne działania godziły w osobowość, godność lub integralność fizyczną lub psychiczną danej osoby. Z tego, że przymiotnik „umyślny” dotyczy pierwszej przesłanki, a nie drugiej, można wysnuć dwojaki wniosek. Po pierwsze, sposób zachowania, wypowiedzi ustne i pisemne, gesty lub inne działania, o których mowa w art. 12a ust. 3 regulaminu pracowniczego, muszą wynikać z własnej woli, co wyklucza z jego zakresu stosowania działania przypadkowe. Po drugie, nie jest natomiast niezbędne wykazanie, że ten sposób zachowania, wypowiedzi ustne i pisemne, gesty lub inne działania były podejmowane z zamiarem godzenia w osobowość, godność lub integralność fizyczną lub psychiczną danej osoby. Innymi słowy, można mówić o nękaniu psychicznym w rozumieniu art. 12a ust. 3 regulaminu pracowniczego bez wykazania, że sprawca nękania zamierzał poprzez swoje działania dyskredytować ofiarę lub rozmyślnie pogorszyć jej warunki pracy. Wystarczy, by te działania, o ile zostały dokonane z własnej woli, obiektywnie pociągały za sobą takie konsekwencje (wyrok z dnia 6 czerwca 2019 r., Bonnafous/EACEA, T‑614/17, niepublikowany, EU:T:2019:381, pkt 220). 213 W niniejszej sprawie, jak wskazano w zaskarżonej decyzji, sprawozdanie komitetu opierało się na dowodach przedłożonych wraz ze skargą AAP, a także na innych dowodach pisemnych i ustnych uzyskanych w toku dochodzenia, do których skarżący miał możliwość się odnieść. Następnie komitet ocenił te okoliczności w świetle przepisów mających zastosowanie w dziedzinie nękania. 214 Przede wszystkim w zaskarżonej decyzji potwierdzono, że ustalone przez komitet okoliczności faktyczne, co najmniej na podstawie dowodów pisemnych, świadczą o umyślnych zachowaniach skarżącego, które miały charakter utrwalony, powtarzający się lub ciągły. 215 Następnie w zaskarżonej decyzji stwierdzono wykraczający poza normę i budzący sprzeciw charakter tych zachowań. Komitet i przewodnicząca Parlamentu uznały, że z dużej liczby ustalonych faktów wynika, iż przez kilka lat skarżący wymagał od składającej skargę pracy po godzinach pracy, co kolidowało z jej życiem prywatnym, robił uwłaczające komentarze i wymagał od niej wykonywania zadań związanych w niewielkim stopniu albo niezwiązanych w ogóle z przypisanymi jej obowiązkami, w kontekście, w którym zawierano z nią umowy krótkoterminowe. 216 W szczególności, jak wynika z pkt 164–181 powyżej, zaskarżona decyzja słusznie opiera się na okoliczności, że składająca skargę musiała regularnie wykonywać zadania należące do sfery prywatnej skarżącego, w szczególności w związku z utrzymaniem w czystości jego prywatnego mieszkania i zajmowaniem się nim. Skarżący nie ma zatem podstaw, by twierdzić, że takie zadania były jedynie sporadyczne. 217 Należy stwierdzić, że biorąc pod uwagę nagromadzenie się takich okoliczności w okresie siedmiu lat i przyjmując punkt widzenia bezstronnego i rozsądnego obserwatora o zwykłym stopniu wrażliwości, który znalazłby się w takich samych okolicznościach, przewodnicząca Parlamentu mogła zasadnie uznać, że zachowanie skarżącego wobec składającej skargę miało charakter lekceważący, stanowiło nadużycie i było niezgodne z zasadami, które obowiązują w stosunkach służbowych między posłem a jednym z jego współpracowników. 218 Wreszcie, zgodnie z zaleceniem komitetu, w zaskarżonej decyzji stwierdzono dopuszczenie się nękania psychicznego, i uznano, że zachowanie skarżącego mogło godzić w osobowość, godność i integralność psychiczną składającej skargę. W tym względzie w sprawozdaniu komitetu wyjaśniono przede wszystkim, że składająca skargę dostarczyła zaświadczenie od uznanego specjalisty wraz ze szczegółową i jasną analizą jej stosunkowo poważnego stanu zdrowia. Następnie przypomniano o długotrwałym zwolnieniu chorobowym, niepełnym wymiarze czasu pracy ze względów zdrowotnych, a potem o ponownym długotrwałym zwolnieniu chorobowym składającej skargę, które poprzedziły złożenie przez nią skargi AAP. Dodano wreszcie, że wydaje się, iż po siedmiu latach współpracy składająca skargę straciła pewność siebie, a jej samoocena uległa pogorszeniu. 219 Skarżący zaprzecza, jakoby jego zamiarem było nękanie składającej skargę, i kwestionuje okoliczność, że jej warunki pracy obiektywnie pogorszyły się w świetle awansu i przyznanych jej pozytywnych ocen. Jednakże, jak przypomniano w pkt 212 powyżej, aby można było stwierdzić nękanie psychiczne, wystarczy, by rozpatrywane zachowania godziły w osobowość, godność lub integralność fizyczną lub psychiczną składającej skargę. 220 Z powyższego wynika, że skarżący nie wykazał, iż przewodnicząca Parlamentu przypisała zbyt dużą wagę sposobowi postrzegania sytuacji przez składającą skargę ani że naruszyła art. 12a ust. 3 regulaminu pracowniczego. 221 W konsekwencji zarzut drugi należy oddalić. W przedmiocie wniosków o zastosowanie środków organizacji postępowania i o przeprowadzenie środków dowodowych 222 W pierwszej kolejności skarżący wnosi do Sądu o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z przesłuchania dodatkowych świadków, w tym A. 223 Należy jednak stwierdzić, że Sąd stoi na stanowisku, iż po wezwaniu Parlamentu do przedstawienia protokołów zeznań świadków przesłuchanych przez komitet i uzyskaniu ich istotne okoliczności niniejszej sprawy są wyjaśnione w wystarczającym stopniu. Ponieważ środek dowodowy, o który wnosi skarżący, nie jest konieczny do rozstrzygnięcia niniejszego sporu, nie ma potrzeby odwoływania się do niego. 224 Ponadto w odpowiedzi na pismo przewodniczącej komitetu z dnia 2 czerwca 2021 r. skarżący zwrócił się jedynie o przesłuchanie A, którego zeznania zostały rzeczywiście uwzględnione przez komitet. 225 W drugiej kolejności skarżący zwraca się do Sądu o uwzględnienie w ramach jego badania z jednej strony pisma A z dnia 17 stycznia 2023 r., a z drugiej strony odpowiedzi odmownej na jego wniosek z dnia 7 lutego 2023 r. o udzielenie dostępu do całości akt dochodzenia. 226 Po pierwsze, należy w tym względzie stwierdzić, że pismo A z dnia 17 stycznia 2023 r. zostało zbadane w pkt 73 powyżej i uznane za pozbawione mocy dowodowej. Po drugie, ze względu na włączenie do akt protokołów zeznań świadków przesłuchanych przez komitet, a także uwzględniając uwagi przedstawione w tym względzie przez skarżącego, można uznać, że badanie odmowy uwzględnienia jego wniosku o udzielenie dostępu do akt sprawy nie jest konieczne. 227 Z powyższych rozważań wynika, że skargę należy oddalić. W przedmiocie kosztów 228 Zgodnie z art. 134 § 1 regulaminu postępowania kosztami zostaje obciążona, na żądanie strony przeciwnej, strona przegrywająca sprawę. 229 Ponieważ skarżący przegrał sprawę, należy – zgodnie z żądaniem Parlamentu – obciążyć go kosztami postępowania. Z powyższych względów SĄD (czwarta izba) orzeka, co następuje: 1) Skarga zostaje oddalona. 2) VP zostaje obciążony kosztami postępowania. da Silva Passos Pynnä Cassagnabère Wyrok ogłoszono na posiedzeniu jawnym w Luksemburgu w dniu 10 września 2025 r. Podpisy * Język postępowania: polski. 1 Dane poufne utajnione.