Judgment — ECLI:EU:C:2006:790
Date: 2006-12-14
Language of the case: Greek
Court formation: Eighth Chamber
Based on: Treaty establishing the European Economic Community (1957)
Subject matter: Environment;Pollution
Concepts: General
Procedure: Action for failure to fulfil obligations - successful
Origin: Greece

ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟΥ (όγδοο τμήμα) της 14ης Δεκεμβρίου 2006 (*) «Παράβαση κράτους μέλους – Κανονισμός (ΕΚ) 2037/2000 – Ουσίες που καταστρέφουν τη στιβάδα του όζοντος» Στην υπόθεση C‑390/05, με αντικείμενο προσφυγή του άρθρου 226 ΕΚ λόγω παραβάσεως, η οποία ασκήθηκε στις 21 Οκτωβρίου 2005, Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, εκπροσωπούμενη από τους U. Wölker και Μ. Κωνσταντινίδη, με τόπο επιδόσεων στο Λουξεμβούργο, προσφεύγουσα, κατά Ελληνικής Δημοκρατίας, εκπροσωπούμενης από την Ν. Δαφνίου, με τόπο επιδόσεων στο Λουξεμβούργο, καθής, ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ (όγδοο τμήμα), συγκείμενο από τους E. Juhász, πρόεδρο τμήματος, R. Silva de Lapuerta (εισηγήτρια) και Γ. Αρέστη, δικαστές, γενικός εισαγγελέας: P. Mengozzi γραμματέας: R. Grass έχοντας υπόψη την έγγραφη διαδικασία, κατόπιν της αποφάσεως που έλαβε, αφού άκουσε τον γενικό εισαγγελέα, να εκδικάσει την υπόθεση χωρίς ανάπτυξη προτάσεων, εκδίδει την ακόλουθη Απόφαση 1 Με το δικόγραφο της προσφυγής της η Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων ζητεί από το Δικαστήριο να διαπιστώσει ότι η Ελληνική Δημοκρατία: – παραλείποντας να λάβει τα αναγκαία μέτρα για τον καθορισμό των ελάχιστων απαιτήσεων όσον αφορά τα προσόντα του προσωπικού στο οποίο ανατίθεται η ανάκτηση, η ανακύκλωση, η ποιοτική αποκατάσταση και η καταστροφή των ουσιών που καταστρέφουν τη στιβάδα του όζοντος, – παραλείποντας να υποβάλει στην Επιτροπή, μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου 2001, έκθεση με στοιχεία σχετικά με τις διαθέσιμες εγκαταστάσεις και τις ποσότητες χρησιμοποιημένων ελεγχόμενων ουσιών που ανακτήθηκαν, ανακυκλώθηκαν, αποκαταστάθηκαν ποιοτικά ή καταστράφηκαν, – παραλείποντας να λάβει όλα τα αναγκαία προληπτικά μέτρα προκειμένου ο σταθερός εξοπλισμός με φορτίο ψυκτικού ρευστού άνω των τριών κιλών να ελέγχεται ετησίως ως προς τυχόν διαρροές, παρέβη τις υποχρεώσεις που υπέχει από τα άρθρα 16, παράγραφοι 5 και 6, και 17, παράγραφος 1, του κανονισμού (ΕΚ) 2037/2000 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 29ης Ιουνίου 2000, για τις ουσίες που καταστρέφουν τη στιβάδα του όζοντος (ΕΕ L 244, σ. 1). Το νομικό πλαίσιο 2 Το άρθρο 16 του κανονισμού 2037/2000 με τίτλο «Ανάκτηση χρησιμοποιούμενων ελεγχόμενων ουσιών» ορίζει τα εξής: «1. Οι ελεγχόμενες ουσίες που περιέχονται σε: – εξοπλισμό ψύξης, κλιματισμού και αντλιών θερμότητας, εκτός των οικιακών ψυγείων και καταψυκτών, – εξοπλισμό που περιέχει διαλύτες, – συστήματα πυροπροστασίας και πυροσβεστήρες, ανακτώνται με σκοπό την καταστροφή τους, με τεχνολογίες εγκεκριμένες από τα μέρη ή με οποιαδήποτε άλλη περιβαλλοντικώς αποδεκτή τεχνολογία καταστροφής, ή με σκοπό την ανακύκλωση ή ποιοτική αποκατάστασή τους, κατά τη συντήρηση και την επισκευή του εξοπλισμού ή πριν από τη διάλυση ή την τελική απόσυρσή του. […] 5. Τα κράτη μέλη λαμβάνουν μέτρα που προωθούν την ανάκτηση, την ανακύκλωση, την ποιοτική αποκατάσταση και την καταστροφή των ελεγχομένων ουσιών και αναθέτουν στους χρήστες, στους τεχνικούς ψύξης, ή σε άλλους αρμόδιους οργανισμούς την ευθύνη να εξασφαλίζουν την τήρηση της παραγράφου 1. Τα κράτη μέλη καθορίζουν τις ελάχιστες απαιτήσεις όσον αφορά τα προσόντα του σχετικού προσωπικού. Το αργότερο στις 31 Δεκεμβρίου 2001, τα κράτη μέλη υποβάλουν έκθεση στην Επιτροπή σχετικά με τα προγράμματα που αφορούν τις προαναφερόμενες απαιτήσεις προσόντων. Η Επιτροπή αξιολογεί τα μέτρα που έχουν λάβει τα κράτη μέλη. Βάσει αυτής της αξιολόγησης και τεχνικών και άλλων συναφών πληροφοριών, η Επιτροπή προτείνει, κατά περίπτωση, μέτρα σχετικά με αυτές τις ελάχιστες απαιτήσεις προσόντων. 6. Τα κράτη μέλη υποβάλλουν στην Επιτροπή, μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου 2001, έκθεση σχετικά με τα συστήματα που έχουν θέσει σε εφαρμογή για την προώθηση της ανάκτησης χρησιμοποιημένων ελεγχόμενων ουσιών, τις διαθέσιμες εγκαταστάσεις και τις ποσότητες χρησιμοποιημένων ελεγχόμενων ουσιών που ανακτήθηκαν, ανακυκλώθηκαν, αποκαταστάθηκαν ποιοτικά ή καταστράφηκαν. […]» 3 Το άρθρο 17, παράγραφος 1, του ως άνω κανονισμού έχει ως εξής: «1. Λαμβάνεται κάθε πρακτικώς δυνατό προληπτικό μέτρο για την αποτροπή και την ελαχιστοποίηση των διαρροών ελεγχόμενων ουσιών. Ειδικότερα, ο σταθερός εξοπλισμός με φορτίο ψυκτικού ρευστού άνω των τριών κιλών θα ελέγχεται ως προς διαρροές ετησίως. […] […]» Η προς της ασκήσεως της προσφυγής διαδικασία 4 Η Επιτροπή, κρίνοντας ότι η Ελληνική Δημοκρατία είχε παραβεί τις υποχρεώσεις που υπέχει από τον κανονισμό 2037/2000, κίνησε την προβλεπόμενη από το άρθρο 226 ΕΚ διαδικασία. Αφού όχλησε το εν λόγω κράτος μέλος ζητώντας του να υποβάλει τις παρατηρήσεις του, του απηύθυνε, με έγγραφο της 19ης Δεκεμβρίου 2003, αιτιολογημένη γνώμη, καλώντας το να λάβει τα μέτρα που ήσαν αναγκαία για τη συμμόρφωσή του προς την εν λόγω γνώμη εντός προθεσμίας δύο μηνών από της κοινοποιήσεώς της. 5 Κατά τη λήξη της προθεσμίας αυτής, η Επιτροπή έκρινε ότι η προσαπτόμενη παράβαση συνεχιζόταν και αποφάσισε να ασκήσει την κρινομένη προσφυγή. Επί της προσφυγής 6 Η Επιτροπή προβάλλει προς στήριξη της προσφυγής της τρεις αιτιάσεις. Επί της πρώτης αιτιάσεως, περί παραβάσεως του άρθρου 16, παράγραφος 5, του κανονισμού 2037/2000 7 Με την πρώτη της αιτίαση, η Επιτροπή υποστηρίζει ότι η ισχύουσα εθνική νομοθεσία δεν καθορίζει τις ελάχιστες απαιτήσεις όσον αφορά τα προσόντα του προσωπικού στο οποίο ανατίθεται η διαχείριση των ελεγχόμενων ουσιών που περιέχονται, αφενός, στον εξοπλισμό που περιέχει διαλύτες και, αφετέρου, στα συστήματα πυροπροστασίας και στους πυροσβεστήρες. 8 Η Ελληνική Δημοκρατία ισχυρίζεται ότι έχει διαβιβαστεί προς υπογραφή στους αρμόδιους υπουργούς σχέδιο προεδρικού διατάγματος, το οποίο τροποποιεί και συμπληρώνει την ισχύουσα εθνική νομοθεσία, προκειμένου να εξασφαλιστεί η πλήρης μεταφορά στο ελληνικό δίκαιο του άρθρου 16, παράγραφος 5, του κανονισμού 2037/2000. Η καθής κάνει επίσης μνεία των κοινών υπουργικών αποφάσεων με αριθμούς 618/43, της 20ής Ιανουαρίου 2005 (ΦΕΚ B΄ 52), και 17230/671, της 20ής Ιουλίου 2005 (ΦΕΚ B΄ 1218), καθώς και στο προεδρικό διάταγμα 117/2004, της 5ης Μαρτίου 2004, που αναφέρεται σε «μέτρα, όρους και πρόγραμμα για την εναλλακτική διαχείριση των αποβλήτων ειδών ηλεκτρικού και ηλεκτρονικού εξοπλισμού» (ΦΕΚ A΄ 82). 9 Αρκεί, συναφώς, η υπόμνηση ότι, κατά πάγια νομολογία, η ύπαρξη παραβάσεως πρέπει να εκτιμάται σε συνάρτηση με την κατάσταση του κράτους μέλους, όπως αυτή είχε κατά τη λήξη της ταχθείσας με την αιτιολογημένη γνώμη προθεσμίας, και ότι οι επελθούσες εν συνεχεία μεταβολές δεν μπορούν να ληφθούν υπόψη από το Δικαστήριο (βλ., μεταξύ άλλων, αποφάσεις της 11ης Οκτωβρίου 2001, C‑110/00, Επιτροπή κατά Αυστρίας, Συλλογή 2001, σ. I‑7545, σκέψη 13, και της 18ης Νοεμβρίου 2004, C‑420/02, Επιτροπή κατά Ελλάδας, Συλλογή 2004, σ. I‑11175, σκέψη 23). 10 Στην υπό κρίση υπόθεση, δεν αμφισβητείται ότι, κατά τη λήξη της ταχθείσας με την αιτιολογημένη γνώμη προθεσμίας, η Ελληνική Δημοκρατία δεν είχε λάβει τα αναγκαία μέτρα για τον καθορισμό των ελάχιστων απαιτήσεων όσον αφορά τα προσόντα του προσωπικού στο οποίο ανατίθεται η ανάκτηση, η ανακύκλωση, η ποιοτική αποκατάσταση και η καταστροφή των ουσιών που καταστρέφουν τη στιβάδα του όζοντος. 11 Ως εκ τούτου, η πρώτη αιτίαση είναι βάσιμη. Επί της δεύτερης αιτιάσεως, περί παραβάσεως του άρθρου 16, παράγραφος 6, του κανονισμού 2037/2000 12 Με τη δεύτερη αιτίασή της, η Επιτροπή υποστηρίζει ότι οι ελληνικές αρχές δεν παρέσχαν τα απαιτούμενα, κατά το άρθρο 16, παράγραφος 6, του κανονισμού 2037/2000, στοιχεία, όσον αφορά τις διαθέσιμες εγκαταστάσεις και τις ποσότητες χρησιμοποιημένων ελεγχόμενων ουσιών που ανακτήθηκαν, ανακυκλώθηκαν, αποκαταστάθηκαν ποιοτικά ή καταστράφηκαν. 13 Με τα υπομνήματά της αντικρούσεως και ανταπαντήσεως, η Ελληνική Δημοκρατία διαβίβασε ορισμένα στοιχεία σχετικά με τις διαθέσιμες εγκαταστάσεις. Αντιθέτως, όσον αφορά τις ποσότητες χρησιμοποιημένων ελεγχόμενων ουσιών που ανακτήθηκαν, ανακυκλώθηκαν, αποκαταστάθηκαν ποιοτικά ή καταστράφηκαν, περιορίζεται να αναφέρει ότι η κατάρτιση του καταλόγου των εν λόγω ουσιών είναι σε εξέλιξη. 14 Επιβάλλεται, επομένως, η διαπίστωση ότι, κατά τη λήξη της ταχθείσας με την αιτιολογημένη γνώμη προθεσμίας, η Ελληνική Δημοκρατία δεν είχε υποβάλει στην Επιτροπή έκθεση σχετικά με τις διαθέσιμες εγκαταστάσεις και τις ποσότητες χρησιμοποιημένων ελεγχόμενων ουσιών που ανακτήθηκαν, ανακυκλώθηκαν, αποκαταστάθηκαν ποιοτικά ή καταστράφηκαν. 15 Από τις ανωτέρω σκέψεις προκύπτει ότι η δεύτερη αιτίαση είναι βάσιμη. Επί της τρίτης αιτιάσεως, περί παραβάσεως του άρθρου 17, παράγραφος 1, του κανονισμού 2037/2000 16 Με την τρίτη της αιτίαση, η Επιτροπή υποστηρίζει ότι οι ελληνικές αρχές δεν έλαβαν όλα τα αναγκαία μέτρα για την αποτροπή και την ελαχιστοποίηση των διαρροών ελεγχόμενων ουσιών. Ειδικότερα, ισχυρίζεται ότι οι ελληνικές αρχές δεν παρέσχαν κανένα στοιχείο και δεν αναφέρθηκαν σε καμιά νομοθετική διάταξη που να επιβεβαιώνει ότι ο σταθερός εξοπλισμός με φορτίο ψυκτικού ρευστού άνω των τριών κιλών ελέγχεται ετησίως ως προς τυχόν διαρροές. 17 Συναφώς, η Ελληνική Δημοκρατία υποστηρίζει ότι είναι υπό έκδοση υπουργική απόφαση που προβλέπει τέτοιους ετήσιους ελέγχους. 18 Επομένως, κατά την εκπνοή της ταχθείσας με την αιτιολογημένη γνώμη προθεσμίας, η Ελληνική Δημοκρατία δεν είχε λάβει όλα τα αναγκαία προληπτικά μέτρα, προκειμένου ο σταθερός εξοπλισμός με φορτίο ψυκτικού ρευστού άνω των τριών κιλών να ελέγχεται ετησίως ως προς τυχόν διαρροές. 19 Κατά συνέπεια, η τρίτη αιτίαση είναι βάσιμη. 20 Κατόπιν των ανωτέρω, διαπιστώνεται ότι η Ελληνική Δημοκρατία, παραλείποντας να λάβει τα αναγκαία μέτρα για τον καθορισμό των ελάχιστων απαιτήσεων όσον αφορά τα προσόντα του προσωπικού στο οποίο ανατίθεται η ανάκτηση, η ανακύκλωση, η ποιοτική αποκατάσταση και η καταστροφή των ουσιών που καταστρέφουν τη στιβάδα του όζοντος, παραλείποντας να υποβάλει στην Επιτροπή, μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου 2001, έκθεση με στοιχεία σχετικά με τις διαθέσιμες εγκαταστάσεις και τις ποσότητες χρησιμοποιημένων ελεγχόμενων ουσιών που ανακτήθηκαν, ανακυκλώθηκαν, αποκαταστάθηκαν ποιοτικά ή καταστράφηκαν και παραλείποντας να λάβει όλα τα αναγκαία προληπτικά μέτρα προκειμένου ο σταθερός εξοπλισμός με φορτίο ψυκτικού ρευστού άνω των τριών κιλών να ελέγχεται ετησίως ως προς τυχόν διαρροές, παρέβη τις υποχρεώσεις που υπέχει από τα άρθρα 16, παράγραφοι 5 και 6, και 17, παράγραφος 1, του κανονισμού 2037/2000. Επί των δικαστικών εξόδων 21 Κατά το άρθρο 69, παράγραφος 2, του Κανονισμού Διαδικασίας, ο ηττηθείς διάδικος καταδικάζεται στα δικαστικά έξοδα εφόσον υπάρχει σχετικό αίτημα του νικήσαντος διαδίκου. Επειδή η Επιτροπή ζήτησε την καταδίκη της Ελληνικής Δημοκρατίας και η τελευταία ηττήθηκε, πρέπει να καταδικαστεί στα δικαστικά έξοδα. Για τους λόγους αυτούς, το Δικαστήριο (όγδοο τμήμα) αποφασίζει: 1) Η Ελληνική Δημοκρατία, παραλείποντας να λάβει τα αναγκαία μέτρα για τον καθορισμό των ελάχιστων απαιτήσεων όσον αφορά τα προσόντα του προσωπικού στο οποίο ανατίθεται η ανάκτηση, η ανακύκλωση, η ποιοτική αποκατάσταση και η καταστροφή των ουσιών που καταστρέφουν τη στιβάδα του όζοντος, παραλείποντας να υποβάλει στην Επιτροπή, μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου 2001, έκθεση με στοιχεία σχετικά με τις διαθέσιμες εγκαταστάσεις και τις ποσότητες χρησιμοποιημένων ελεγχόμενων ουσιών που ανακτήθηκαν, ανακυκλώθηκαν, αποκαταστάθηκαν ποιοτικά ή καταστράφηκαν και παραλείποντας να λάβει όλα τα αναγκαία προληπτικά μέτρα προκειμένου ο σταθερός εξοπλισμός με φορτίο ψυκτικού ρευστού άνω των τριών κιλών να ελέγχεται ετησίως ως προς τυχόν διαρροές, παρέβη τις υποχρεώσεις που υπέχει από τα άρθρα 16, παράγραφοι 5 και 6, και 17, παράγραφος 1, του κανονισμού (ΕΚ) 2037/2000 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 29ης Ιουνίου 2000, για τις ουσίες που καταστρέφουν τη στιβάδα του όζοντος. 2) Καταδικάζει την Ελληνική Δημοκρατία στα δικαστικά έξοδα. (υπογραφές) * Γλώσσα διαδικασίας: η ελληνική.