Judgment — ECLI:EU:T:2011:130
Date: 2011-03-31
Language of the case: Greek
Court formation: Sixth Chamber
Subject matter: Agriculture and Fisheries;European Agricultural Guidance and Guarantee Fund (EAGGF)
Procedure: Action for annulment - unfounded
Origin: Greece

ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟΥ (έκτο τμήμα) της 31ης Μαρτίου 2011 (*) «ΕΓΤΠΕ – Τμήμα “Εγγυήσεων” – Δαπάνες εξαιρούμενες από την κοινοτική χρηματοδότηση – Αροτραίες καλλιέργειες – Ειδικά μέτρα αφορώντα ορισμένα γεωργικά προϊόντα προς όφελος των μικρών νήσων του Αιγαίου πελάγους» Στην υπόθεση T‑214/07, Ελληνική Δημοκρατία, εκπροσωπούμενη από τους Β. Κοντόλαιμο και Ι. Χαλκιά, προσφεύγουσα, κατά Ευρωπαϊκής Επιτροπής, εκπροσωπούμενης από την Ε. Τσερέπα-Lacombe, επικουρούμενη από τον Ν. Κορογιαννάκη, δικηγόρο, καθής, με αντικείμενο αίτημα περί ακυρώσεως της αποφάσεως 2007/243/ΕΚ της Επιτροπής, της 18ης Απριλίου 2007, για την εξαίρεση από την κοινοτική χρηματοδότηση ορισμένων δαπανών που πραγματοποίησαν τα κράτη μέλη στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Γεωργικού Ταμείου Προσανατολισμού και Εγγυήσεων (ΕΓΤΠΕ), τμήμα «Εγγυήσεων» (ΕΕ L 106, σ. 55), ΤΟ ΓΕΝΙΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ (έκτο τμήμα), συγκείμενο από τους V. Vadapalas (εισηγητή), προεδρεύοντα, E. Moavero Milanesi και L. Truchot, δικαστές, γραμματέας: Σ. Σπυροπούλου, υπάλληλος διοικήσεως, έχοντας υπόψη την έγγραφη διαδικασία και κατόπιν της επ’ ακροατηρίου συζητήσεως της 7ης Σεπτεμβρίου 2010, εκδίδει την ακόλουθη Απόφαση Το νομικό πλαίσιο 1. Η αφορώσα τη χρηματοδότηση της κοινής γεωργικής πολιτικής κανονιστική ρύθμιση 1 Ο κανονισμός (ΕΟΚ) 729/70 του Συμβουλίου, της 21ης Απριλίου 1970, περί χρηματοδοτήσεως της κοινής γεωργικής πολιτικής (ΕΕ ειδ. έκδ. 03/005, σ. 93), όπως τροποποιήθηκε για τελευταία φορά με τον κανονισμό (ΕΚ) 1287/95 του Συμβουλίου, της 22ας Μαΐου 1995 (ΕΕ L 125, σ. 1), θέσπισε τους εφαρμοστέους επί της χρηματοδοτήσεως της κοινής γεωργικής πολιτικής γενικούς κανόνες. Ο κανονισμός (ΕΚ) 1258/1999 του Συμβουλίου, της 17ης Μαΐου 1999, περί χρηματοδοτήσεως της κοινής γεωργικής πολιτικής (ΕΕ L 160, σ. 103), αντικατέστησε τον κανονισμό 729/70 για τις διενεργούμενες από 1ης Ιανουαρίου 2000 δαπάνες. 2 Δυνάμει των άρθρων 1, παράγραφος 2, στοιχείο β΄, 2 και 3, παράγραφος 1, του κανονισμού 729/70, καθώς και των άρθρων 1, παράγραφος 2, στοιχείο β΄, και 2, παράγραφος 2, του κανονισμού 1258/1999, το τμήμα «Εγγυήσεων» του Ευρωπαϊκού Γεωργικού Ταμείου Προσανατολισμού και Εγγυήσεων χρηματοδοτεί, στο πλαίσιο της κοινής οργανώσεως των γεωργικών αγορών, τις πραγματοποιούμενες σύμφωνα με τους κοινοτικούς κανόνες παρεμβάσεις για τη σταθεροποίηση των αγορών αυτών. 3 Κατά το άρθρο 5, παράγραφος 2, στοιχείο γ΄, του κανονισμού 729/70 και το άρθρο 7, παράγραφος 4, του κανονισμού 1258/1999, η Επιτροπή εξαιρεί από την κοινοτική χρηματοδότηση τις δαπάνες που διαπιστώνει ότι δεν πραγματοποιήθηκαν σύμφωνα με τους κοινοτικούς κανόνες. Πριν από την έκδοση της αποφάσεως περί μη χρηματοδοτήσεως, τα αποτελέσματα των ελέγχων καθώς και οι απαντήσεις του οικείου κράτους μέλους ανακοινώνονται εγγράφως και, εν συνεχεία, τα μέρη επιδιώκουν την επίτευξη συμφωνίας σχετικά με τα μέτρα που πρέπει να ληφθούν. Αν δεν επιτευχθεί συμφωνία, το κράτος μέλος μπορεί να ζητήσει να κινηθεί διαδικασία συμβιβασμού, σύμφωνα με την απόφαση 94/442/ΕΚ της Επιτροπής, της 1ης Ιουλίου 1994, σχετικά με τη θέσπιση διαδικασίας συμβιβασμού στο πλαίσιο της εκκαθαρίσεως των λογαριασμών του ΕΓΤΠ, τμήμα «Εγγυήσεων» (ΕΕ L 182, σ. 45). Τα αποτελέσματα της ανωτέρω διαδικασίας αποτελούν αντικείμενο εκθέσεως κοινοποιούμενης στην Επιτροπή η οποία την εξετάζει προτού αποφασίσει αν θα απορρίψει τη χρηματοδότηση. Η Επιτροπή αξιολογεί τα προς εξαίρεση ποσά υπό το φως, μεταξύ άλλων, της βαρύτητας της διαπιστούμενης μη συμμορφώσεως, λαμβανομένων υπόψη της φύσεως και της σοβαρότητας της παραβάσεως, καθώς και τη δημοσιονομική ζημία που προκαλείται στην Κοινότητα. 4 Το άρθρο 5, παράγραφος 2, στοιχείο γ΄, πέμπτο εδάφιο, του κανονισμού 729/70 προβλέπει ότι «[η] απόρριψη χρηματοδοτήσεως δεν μπορεί να αφορά δαπάνες […] προγενέστερες του τελευταίου εικοσιτετραμήνου πριν από τη γραπτή ενημέρωση της Επιτροπής προς το ενδιαφερόμενο κράτος μέλος επί των αποτελεσμάτων […] των εξακριβώσεων [της Επιτροπής]». Το άρθρο 7, παράγραφος 4, πέμπτο εδάφιο, του κανονισμού 1258/1999 περιέχει παρεμφερή διάταξη. Συγκεκριμένα, η ανωτέρω διάταξη προβλέπει ότι «[η] απόρριψη χρηματοδοτήσεως δεν μπορεί να αφορά […] δαπάνες […] προγενέστερες του τελευταίου 24μήνου πριν από τη γραπτή ανακοίνωση από την Επιτροπή, στο ενδιαφερόμενο κράτος μέλος, των αποτελεσμάτων των [ελέγχων]». 5 Δυνάμει του άρθρου 8, παράγραφος 1, του κανονισμού 729/70 και του άρθρου 8, παράγραφος 1, του κανονισμού 1258/1999, τα κράτη μέλη λαμβάνουν, σύμφωνα με τις νομοθετικές, κανονιστικές και διοικητικές διατάξεις τους, τα αναγκαία μέτρα προκειμένου να βεβαιώνονται για την πραγματοποίηση και την κανονικότητα των χρηματοδοτούμενων από το ΕΓΤΠΕ πράξεων, να προλαμβάνουν και διώκουν τις παρατυπίες και να ανακτούν τα απολεσθέντα λόγω παρατυπιών ή αμελειών ποσά. 6 Κατά το άρθρο 9, παράγραφος 1, του κανονισμού 729/70 και του άρθρου 9, παράγραφος 1, του κανονισμού 1258/1999, τα κράτη μέλη θέτουν στη διάθεση της Επιτροπής κάθε πληροφορία αναγκαία για την εύρυθμη λειτουργία του ΕΓΤΠΕ και λαμβάνουν κάθε μέτρο δυνάμενο να διευκολύνει τους ελέγχους τους οποίους η Επιτροπή θεωρεί χρήσιμο να διενεργεί στο πλαίσιο της διαχειρίσεως της κοινοτικής χρηματοδοτήσεως, συμπεριλαμβανομένων των επιτόπιων ελέγχων. Σύμφωνα με το άρθρο 9, παράγραφος 2, του κανονισμού 1258/1999, η Επιτροπή δύναται να ελέγχει τη συμμόρφωση της διοικητικής πρακτικής προς τους κοινοτικούς κανόνες, την ύπαρξη των αναγκαίων δικαιολογητικών εγγράφων και τη συμφωνία τους προς τις χρηματοδοτούμενες από το ΕΓΤΠΕ πράξεις και τους όρους υπό τους οποίους διενεργούνται και ελέγχονται οι χρηματοδοτούμενες από το ΕΓΤΠΕ πράξεις. 7 Τα της διαδικασίας εκκαθαρίσεως των λογαριασμών ορίζει ο κανονισμός (ΕΚ) 1663/95 της Επιτροπής, της 7ης Ιουλίου 1995, για τη θέσπιση λεπτομερειών εφαρμογής του κανονισμού 729/70 όσον αφορά τη διαδικασία για την εκκαθάριση των λογαριασμών του ΕΓΤΠΕ, τμήμα «Εγγυήσεων» (ΕΕ L 158, σ. 6), όπως έχει τροποποιηθεί, μεταξύ άλλων, με τον κανονισμό (ΕΚ) 2245/1999 της Επιτροπής, της 22ας Οκτωβρίου 1999 (ΕΕ L 273, σ. 5). 8 Το άρθρο 8, παράγραφος 1, του κανονισμού 1663/95 ορίζει: «Σε περίπτωση που, μετά τη διεξαγωγή έρευνας, η Επιτροπή θεωρεί ότι οι δαπάνες δεν πραγματοποιήθηκαν σύμφωνα με τους κοινοτικούς κανόνες, ανακοινώνει στο ενδιαφερόμενο κράτος μέλος τα αποτελέσματα των ελέγχων της και υποδεικνύει τα διορθωτικά μέτρα που θα πρέπει να ληφθούν προκειμένου να διασφαλιστεί στο μέλλον η τήρηση των προαναφερθέντων κανόνων. Στην ανακοίνωση γίνεται μνεία του παρόντος κανονισμού. Το κράτος μέλος απαντά εντός δύο μηνών και η Επιτροπή δύναται να τροποποιήσει τη θέση της αναλόγως. Σε αιτιολογημένες περιπτώσεις, η Επιτροπή μπορεί να παρατείνει την προαναφερθείσα προθεσμία. Μετά τη λήξη της προθεσμίας που χορηγείται για την απάντηση, η Επιτροπή καλεί το κράτος μέλος σε διάλογο και τα δύο μέρη καταβάλλουν κάθε δυνατή προσπάθεια προκειμένου να καταλήξουν σε συμφωνία όσον αφορά τα μέτρα που θα πρέπει να ληφθούν, καθώς και όσον αφορά την εκτίμηση της σοβαρότητας της παραβάσεως και της δημοσιονομικής ζημίας που υπέστη η Ευρωπαϊκή Κοινότητα. Μετά τη διεξαγωγή διαλόγου και τη λήξη κάθε προθεσμίας που τάσσει η Επιτροπή, σε διαβούλευση με το κράτος μέλος, μετά τον διάλογο για την κοινοποίηση πρόσθετων πληροφοριών ή, αν το κράτος μέλος δεν αποδέχεται την πρόσκληση εντός προθεσμίας που τάσσει η Επιτροπή, μετά τη λήξη της προθεσμίας αυτής, η Επιτροπή κοινοποιεί επίσημα τα συμπεράσματά της στο κράτος μέλος κάνοντας μνεία της αποφάσεως 94/442[…]. Υπό την επιφύλαξη των διατάξεων του εδαφίου 4 της παρούσας παραγράφου, στην κοινοποίηση αυτή θα περιλαμβάνεται εκτίμηση των δαπανών που η Επιτροπή προτίθεται να εξαιρέσει βάσει του άρθρου 5, παράγραφος 2, στοιχείο γ΄, του κανονισμού […] 729/70. Το κράτος μέλος πληροφορεί την Επιτροπή, σε εύθετο χρόνο, για τα διορθωτικά μέτρα που λαμβάνει προκειμένου να διασφαλιστεί η τήρηση των κοινοτικών κανόνων, καθώς και για την ημερομηνία ενάρξεως ισχύος τους. Η Επιτροπή εκδίδει, ανάλογα με την περίπτωση, μία ή περισσότερες αποφάσεις βάσει του άρθρου 5, παράγραφος 2, στοιχείο γ΄, του κανονισμού […] 729/70 για την εξαίρεση των δαπανών που δεν είναι σύμφωνες με τους κοινοτικούς κανόνες μέχρι την ημερομηνία ενάρξεως ισχύος των διορθωτικών μέτρων.» 9 Οι οδηγίες για την εφαρμογή των κατ’ αποκοπή διορθώσεων οι οποίες καταρτίστηκαν, σύμφωνα με το άρθρο 5, παράγραφος 2, στοιχείο γ΄, του κανονισμού 729/70, όπως τροποποιήθηκε με τον κανονισμό 1287/95, περιλαμβάνονται στο έγγραφο VI/5330/97 της Επιτροπής, της 23ης Δεκεμβρίου του 1997, το οποίο φέρει τον τίτλο «Οδηγίες για τον υπολογισμό των δημοσιονομικών συνεπειών κατά την κατάρτιση της αποφάσεως σχετικά με την εκκαθάριση των λογαριασμών του ΕΓΤΠΕ – τμήμα Εγγυήσεων» (στο εξής: οδηγίες). Αν η ζημία της Κοινότητας δεν είναι δυνατό να προσδιοριστεί από τα στοιχεία τα οποία προέκυψαν από την έρευνα, βάσει αναγωγής των σχετικών ζημιών, διά στατιστικών μεθόδων ή διά συγκρίσεως προς άλλα εξακριβώσιμα στοιχεία, μπορεί να επιβληθεί κατ’ αποκοπή διόρθωση. Το ποσοστό της διορθώσεως ανέρχεται, καταρχήν, σε 2 %, 5 %, 10 % ή 25 % των δηλωθεισών δαπανών, ανάλογα με το μέγεθος του κινδύνου επελεύσεως ζημίας λόγω πλημμελούς ελέγχου. 10 Σύμφωνα με το παράρτημα 2 των οδηγιών, το οποίο φέρει τον τίτλο «Δημοσιονομικές συνέπειες των διενεργούμενων από τα κράτη μέλη πλημμελών ελέγχων, στο πλαίσιο της εκκαθαρίσεως λογαριασμών του ΕΓΤΠΕ – τμήμα Εγγυήσεων», διακρίνονται δύο κατηγορίες ελέγχων, ήτοι οι βασικοί και οι επικουρικοί: «Βασικοί έλεγχοι είναι οι φυσικοί και διοικητικοί έλεγχοι που απαιτούνται για την επαλήθευση ουσιαστικών στοιχείων, ιδίως της υπάρξεως του αντικειμένου του αιτήματος, της ποσότητας και των ποιοτικών προϋποθέσεων, συμπεριλαμβανομένης της τηρήσεως των προθεσμιών, των απαιτήσεων συγκομιδής, των περιόδων παρακρατήσεως, κ.λπ. Οι έλεγχοι αυτοί διενεργούνται επί τόπου και με διασταύρωση με ανεξάρτητα στοιχεία, όπως στοιχεία από κτηματολόγια. Επικουρικοί έλεγχοι είναι οι διοικητικές πράξεις που απαιτούνται για την ορθή διεκπεραίωση των αιτήσεων, όπως η επαλήθευση της τηρήσεως των προθεσμιών υποβολής τους, ο εντοπισμός πολλαπλών αιτήσεων για το ίδιο αντικείμενο, ανάλυση κινδύνου, εφαρμογή των κυρώσεων και κατάλληλη επίβλεψη των διαδικασιών.» 11 Στο παράρτημα 2 των οδηγιών αναφέρονται, σχετικά με τα ποσοστά διορθώσεως, τα εξής: «Όταν ένας ή περισσότεροι από τους βασικούς ελέγχους δεν εφαρμόζονται ή εφαρμόζονται ελλιπώς ή με περιορισμένη συχνότητα, ώστε να μην επαρκούν για τον προσδιορισμό της επιλεξιμότητας του αιτήματος ή για την πρόληψη παρατυπιών, δικαιολογείται ποσοστό διορθώσεως 10 %, καθώς συμπεραίνεται εύλογα ότι υπάρχει υψηλός κίνδυνος εκτεταμένων απωλειών για το ΕΓΤΠΕ. Όταν εφαρμόζονται όλοι οι βασικοί έλεγχοι, αλλά όχι στον αριθμό, τη συχνότητα ή το βάθος που απαιτείται από τους κανονισμούς, τότε δικαιολογείται ποσοστό διορθώσεως 5 %, καθώς συνάγεται εύλογα ότι δεν παρέχουν το αναμενόμενο επίπεδο εξασφαλίσεως της κανονικότητας των πληρωμών και υπάρχει σημαντικός κίνδυνος για το ΕΓΤΠΕ. Όταν ένα κράτος μέλος έχει διενεργήσει επαρκώς τους βασικούς ελέγχους, αλλά έχει παραλείψει εντελώς ή ως επί το πλείστον τους επικουρικούς ελέγχους, δικαιολογείται ποσοστό διορθώσεως 2 %, λόγω του περιορισμένου κινδύνου απωλειών για το ΕΓΤΠΕ και λόγω περιορισμένης σοβαρότητας της παραβάσεως. […]» 12 Ο συντελεστής διορθώσεως πρέπει να εφαρμόζεται στο τμήμα εκείνο των πιστώσεων, το οποίο διατέθηκε για δαπάνες συνεπαγόμενες κινδύνους. Εάν η παράλειψη οφείλεται στο ότι το κράτος μέλος δεν έχει θέσει σε ισχύ το κατάλληλο σύστημα ελέγχου, η διόρθωση επιβάλλεται στο σύνολο των δαπανών που υπόκεινται σε αυτό το σύστημα ελέγχου. Εάν συνάγεται ότι η παράλειψη περιορίζεται στη μη εφαρμογή, σε κάποιο νομό ή σε κάποια περιφέρεια, του συστήματος ελέγχου που θέσπισε το κράτος μέλος, η διόρθωση επιβάλλεται στις δαπάνες που διαχειρίστηκαν η οικεία νομαρχία ή η οικεία περιφέρεια. 2. Η αφορώσα τον τομέα των αροτραίων καλλιεργειών κανονιστική ρύθμιση 13 Ο κανονισμός (ΕΟΚ) 3508/92 του Συμβουλίου, της 27ης Νοεμβρίου 1992, για τη θέσπιση ενός ολοκληρωμένου συστήματος διαχειρίσεως και ελέγχου σχετικά με ορισμένα καθεστώτα κοινοτικών ενισχύσεων (ΕΕ L 355, σ. 1), όπως τροποποιήθηκε με τον κανονισμό (ΕΚ) 1593/2000 του Συμβουλίου, της 17ης Ιουλίου 2000 (ΕΕ L 182, σ. 4), προβλέπει ότι κάθε κράτος μέλος δημιουργεί ένα τέτοιο σύστημα το οποίο εφαρμόζεται μεταξύ άλλων στο καθεστώς στηρίξεως των παραγωγών ορισμένων αροτραίων καλλιεργειών. 14 Κατά το άρθρο 2 του κανονισμού 3508/92: «Το ολοκληρωμένο σύστημα διαχειρίσεως και ελέγχου περιλαμβάνει τα ακόλουθα στοιχεία: α) μηχανογραφημένη βάση δεδομένων· β) αλφαριθμητικό σύστημα αναγνωρίσεως των αγροτεμαχίων· γ) αλφαριθμητικό σύστημα αναγνωρίσεως και καταγραφής των ζώων· δ) αιτήσεις ενισχύσεως· ε) ολοκληρωμένο σύστημα ελέγχου.» 15 Σύμφωνα με το άρθρο 4 του κανονισμού 3508/92, όπως τροποποιήθηκε με τον κανονισμό 1593/2000, το σύστημα αναγνωρίσεως αγροτεμαχίων (στο εξής: ΣΑΑ) δημιουργείται βάσει χαρτών ή εγγράφων του κτηματολογίου ή άλλων χαρτογραφικών αναφορών. Οι τεχνικές που χρησιμοποιούνται στηρίζονται σε ηλεκτρονικό σύστημα γεωγραφικών πληροφοριών το οποίο περιλαμβάνει κατά προτίμηση κάλυψη με ορθοεικόνιση από τον αέρα ή από το διάστημα μέσω ενός ομοιογενούς κριτηρίου διασφαλίζοντος ακρίβεια τουλάχιστον ισοδύναμη με αυτή της χαρτογραφήσεως σε κλίμακα 1:10 000. 16 Το άρθρο 7 του κανονισμού 3508/92 διευκρινίζει ότι το ολοκληρωμένο σύστημα διαχειρίσεως και ελέγχου (στο εξής: ΟΣΔΕ) «αφορά το σύνολο των αιτήσεων ενισχύσεως που υποβάλλονται, ιδίως όσον αφορά τους διοικητικούς ελέγχους, τους επιτόπιους ελέγχους και, ενδεχομένως, τις επαληθεύσεις με αεροπορική ή δορυφορική τηλεανίχνευση». 17 Κατά το άρθρο 8 του κανονισμού 3508/92: «1. Το κράτος μέλος προβαίνει σε διοικητικό έλεγχο των αιτήσεων ενισχύσεως. 2. Οι διοικητικοί έλεγχοι συμπληρώνονται με επιτόπιους ελέγχους που διενεργούνται δειγματοληπτικώς σε γεωργικές εκμεταλλεύσεις. Για όλους αυτούς τους ελέγχους, το κράτος μέλος καταρτίζει σχέδιο δειγματοληψίας. 3. Κάθε κράτος μέλος ορίζει την [επιφορτισμένη με τον συντονισμό των ελέγχων που προβλέπει ο παρών κανονισμός αρχή]. 4. Οι εθνικές αρχές μπορούν, υπό τους όρους που θα καθοριστούν, να χρησιμοποιούν την τηλεανίχνευση για να προσδιορίζουν την έκταση και τη χρήση των αγροτεμαχίων και για να ελέγχουν την κατάστασή τους. […]» 18 Το άρθρο 13, παράγραφος 1, του κανονισμού 3508/92, όπως τροποποιήθηκε με τον κανονισμό (ΕΚ) 2466/96 του Συμβουλίου, της 17ης Δεκεμβρίου 1996 (ΕΕ L 335, σ. 1), ορίζει: «1. Το ολοκληρωμένο σύστημα εφαρμόζεται το αργότερο: α) από 1ης Φεβρουαρίου 1993, όσον αφορά τις αιτήσεις ενισχύσεως, το αλφαριθμητικό σύστημα αναγνωρίσεως και καταγραφής των βοοειδών και το ολοκληρωμένο σύστημα ελέγχου που αναφέρεται στο άρθρο 7· β) όσον αφορά τα άλλα στοιχεία που αναφέρονται στο άρθρο 2 από: – 1ης Ιανουαρίου 1998 για την Αυστρία, τη Φινλανδία και τη Σουηδία και, – 1ης Ιανουαρίου 1997 για τα λοιπά κράτη μέλη. […]» 19 Ο κανονισμός (ΕΚ) 2419/2001 της Επιτροπής, της 11ης Δεκεμβρίου 2001, για τη θέσπιση λεπτομερών κανόνων εφαρμογής του ολοκληρωμένου συστήματος διαχειρίσεως και ελέγχου όσον αφορά ορισμένα καθεστώτα κοινοτικών ενισχύσεων που θεσπίστηκαν με τον κανονισμό 3508/92 (ΕΕ L 327, σ. 11), περιλαμβάνει διατάξεις σχετικά με τους διοικητικούς ελέγχους, τους διασταυρούμενους ελέγχους και τους επιτόπιους ελέγχους. 20 Κατά το άρθρο 15 του κανονισμού 2419/2001, οι διοικητικοί και οι επιτόπιοι έλεγχοι διενεργούνται κατά τρόπον ώστε να κατοχυρώνεται η αποτελεσματική επαλήθευση της τηρήσεως των προϋποθέσεων χορηγήσεως των ενισχύσεων. 21 Δυνάμει του άρθρου 16 του κανονισμού 2419/2001: «Οι κατά το άρθρο 8, παράγραφος 1, του κανονισμού 3508/92 διοικητικοί έλεγχοι περιλαμβάνουν μεταξύ άλλων: α) [διασταυρούμενους] ελέγχους στα δηλωθέντα αγροτεμάχια και ζώα, ώστε να αποφεύγεται η αδικαιολόγητη πολλαπλή χορήγηση της ίδιας ενισχύσεως για το ίδιο ημερολογιακό έτος ή την ίδια περίοδο εμπορίας και να προλαμβάνεται η αδικαιολόγητη σώρευση ενισχύσεων που χορηγούνται βάσει κοινοτικών καθεστώτων ενισχύσεως και προϋποθέτουν δηλώσεις εκτάσεων· β) [διασταυρούμενους] ελέγχους με τη βοήθεια της μηχανογραφημένης βάσεως δεδομένων, ώστε να επαληθεύεται η επιλεξιμότητα των αιτήσεων χορηγήσεως ενισχύσεως.» 22 Σύμφωνα με το άρθρο 23 του κανονισμού 2419/2001: «1. Εάν ένα κράτος μέλος χρησιμοποιεί την τηλεπισκόπηση στο σύνολο ή σε μέρος του δείγματος που αναφέρεται το άρθρο 18, παράγραφος 1, στοιχείο α΄, εφαρμόζονται οι ακόλουθοι κανόνες: α) οι περιοχές που ελέγχονται με τηλεπισκόπηση επιλέγονται, στο μέτρο του δυνατού, λαμβάνοντας υπόψη τους κατάλληλους παράγοντες κινδύνου που καθορίζονται από το κράτος μέλος· β) οι διατάξεις του άρθρου 19 εφαρμόζονται μόνον όταν οι κάτοχοι εκμεταλλεύσεως που υποβάλλουν αιτήσεις ενισχύσεως και εμπίπτουν στην αντίστοιχη περιοχή δεν υποβάλλονται όλοι σε επιτόπιο έλεγχο. 2. Όσον αφορά τους ελέγχους με τηλεπισκόπηση, το κράτος μέλος προβαίνει σε: α) φωτογραφική ερμηνεία δορυφορικών εικόνων ή αεροφωτογραφιών με σκοπό την αναγνώριση της φυτικής καλύψεως και τη μέτρηση της εκτάσεως όλων των αγροτεμαχίων στα οποία θα πραγματοποιηθεί έλεγχος· β) επιτόπιο έλεγχο όλων των αιτήσεων, για τις οποίες η φωτογραφική ερμηνεία δεν επιτρέπει να εξακριβωθεί η ακρίβεια της δηλώσεως, κατά τρόπο που να ικανοποιεί την αρμόδια αρχή. 3. Εάν ένα κράτος μέλος διενεργεί έλεγχο με τηλεπισκόπηση, οι συμπληρωματικοί έλεγχοι που αναφέρονται στο άρθρο 18, παράγραφος 2, διενεργούνται με τον παραδοσιακό επιτόπιο έλεγχο, εάν δεν είναι πλέον δυνατόν να διενεργηθούν με τηλεπισκόπηση κατά τη διάρκεια του συγκεκριμένου έτους.» 3. H αφορώσα τα ειδικά μέτρα για ορισμένα γεωργικά προϊόντα προς όφελος των μικρών νήσων του Αιγαίου πελάγους κανονιστική ρύθμιση 23 Δυνάμει του άρθρου 2 του κανονισμού (ΕΟΚ) 2019/93 του Συμβουλίου, της 19ης Ιουλίου 1993, για τη θέσπιση ειδικών μέτρων για ορισμένα γεωργικά προϊόντα προς όφελος των μικρών νήσων του Αιγαίου πελάγους (ΕΕ L 184, σ. 1), όπως τροποποιήθηκε με τον κανονισμό (ΕΚ) 442/2002 του Συμβουλίου, της 18ης Φεβρουαρίου 2002 (ΕΕ L 68, σ. 4), καθιερώνεται ειδικό καθεστώς εφοδιασμού για τα απαριθμούμενα στο παράρτημα γεωργικά προϊόντα τα οποία είναι βασικά για την ανθρώπινη κατανάλωση στα μικρά νησιά και ως εισροές στη γεωργική παραγωγή, καθώς και για τη μεταποίηση. 24 Κατά το άρθρο 3, παράγραφοι 1 και 3, του κανονισμού 2019/93: «1. Στο πλαίσιο του ειδικού καθεστώτος εφοδιασμού, χορηγούνται ενισχύσεις για τον εφοδιασμό των μικρών νησιών του Αιγαίου Πελάγους με τα προϊόντα που αναφέρονται στο άρθρο 2. Το ύψος της ενισχύσεως καθορίζεται για ομάδα νησιών λαμβάνοντας υπόψη το πρόσθετο κόστος εμπορίας των προϊόντων προς τα νησιά αυτά, υπολογιζόμενο από τα λιμάνια της ηπειρωτικής Ελλάδας από τα οποία πραγματοποιείται ο συνήθης εφοδιασμός, καθώς και από τα λιμάνια των νησιών διαμετακομίσεως ή φορτώσεως των προϊόντων προς τα νησιά τελικού προορισμού. […] 3. Το ευεργέτημα του ειδικού καθεστώτος εφοδιασμού εξαρτάται από τον πραγματικό αντίκτυπο του χορηγούμενου πλεονεκτήματος μέχρι τον τελικό χρήστη.» 25 Κατά το άρθρο 3, παράγραφος 2, του κανονισμού (ΕΟΚ) 2958/93 της Επιτροπής, της 27ης Οκτωβρίου 1993, για τη θέσπιση των κοινών λεπτομερειών εφαρμογής του κανονισμού 2019/93 του Συμβουλίου όσον αφορά το ειδικό καθεστώς εφοδιασμού σε ορισμένα γεωργικά προϊόντα (ΕΕ L 267, σ. 4), όπως τροποποιήθηκε με τον κανονισμό (ΕΚ) 1020/2002 της Επιτροπής, της 13ης Ιουνίου 2002 (ΕΕ L 155, σ. 32), οι ελληνικές αρχές λαμβάνουν τα κατάλληλα μέτρα προκειμένου να ελέγχουν ότι τα απορρέοντα από τη χορήγηση της ενισχύσεως πλεονεκτήματα αντανακλώνται στον τελικό χρήστη. Προς τον σκοπό αυτό, δύνανται να αξιολογούν τα εφαρμοζόμενα εμπορικά περιθώρια και τις ισχύουσες τιμές των διαφόρων επιχειρηματιών. Τα μέτρα αυτά, καθώς και οποιαδήποτε τυχόν τροποποίηση, κοινοποιούνται στην Επιτροπή. Το ιστορικό της διαφοράς 26 Με την απόφαση 2007/243/ΕΚ της Επιτροπής, της 18ης Απριλίου 2007, για την εξαίρεση από την κοινοτική χρηματοδότηση ορισμένων δαπανών που πραγματοποίησαν τα κράτη μέλη στο πλαίσιο του ΕΓΤΠΕ, τμήμα «Εγγυήσεων» (ΕΕ L 106, σ. 55, στο εξής: προσβαλλόμενη απόφαση), η Επιτροπή εξήρεσε από την κοινοτική χρηματοδότηση, όσον αφορά την Ελληνική Δημοκρατία, το ποσόν των 38 233 984,82 ευρώ για τα οικονομικά έτη 2001 και 2003 έως 2005. 27 Οι λόγοι για τους οποίους η Επιτροπή προέβη στις δημοσιονομικές διορθώσεις συνοψίζονται στη συνοπτική έκθεση της 25ης Ιανουαρίου 2007 σχετικά με τα αποτελέσματα των ελέγχων για την εκκαθάριση των λογαριασμών του ΕΓΤΠΕ, τμήμα «Εγγυήσεων (στο εξής: συνοπτική έκθεση). 28 Με την προσφυγή βάλλονται τέσσερις τύποι διορθώσεων: – πρώτον, όσον αφορά τις αροτραίες καλλιέργειες, η Επιτροπή εξήρεσε από την κοινοτική χρηματοδότηση, για τα οικονομικά έτη 2004 και 2005, το ποσόν των 35 842 094,90 ευρώ, το οποίο αντιστοιχεί σε κατ’ αποκοπήν διόρθωση ύψους 10 % των αφορωσών τον σκληρό σίτο δαπανών και ύψους 5 % των αφορωσών τις λοιπές καλλιέργειες δαπανών, με το αιτιολογικό ότι το ΣΑΑ δεν ήταν πλήρως λειτουργικό και ότι οι επιτόπιοι έλεγχοι είχαν πραγματοποιηθεί με τόσο σημαντική καθυστέρηση ώστε να μην είναι πλέον απολύτως αποτελεσματικοί· – δεύτερον, η Επιτροπή εξήρεσε από την κοινοτική χρηματοδότηση, για τα οικονομικά έτη 2003 και 2004, το ποσόν των 418 490,90 ευρώ, το οποίο αντιστοιχεί σε κατ’ αποκοπήν διόρθωση ύψους 5 % των αφορωσών τον τομέα των μεταποιημένων με βάση την τομάτα προϊόντων δαπανών, με το αιτιολογικό, αφενός, ότι οι ελληνικές αρχές δεν είχαν ελέγξει τη συμφωνία των δεδομένων μεταξύ των μητρώων και των λογιστικών στοιχείων των οργανώσεων των παραγωγών και των μεταποιητών και, αφετέρου, ότι δεν είχαν διαβιβαστεί στις ανωτέρω αρχές τα πληροφοριακά στοιχεία σχετικά με τις μέσες αποδόσεις ανά εκτάριο μιας οργανώσεως παραγωγών· – τρίτον, η Επιτροπή εξήρεσε από την κοινοτική χρηματοδότηση, για τα οικονομικά έτη 2003 και 2004, το ποσόν του 1 905 667,02 ευρώ, το οποίο αντιστοιχεί σε κατ’ αποκοπήν διόρθωση ύψους 5 % των αφορωσών τα ειδικά μέτρα για ορισμένα γεωργικά προϊόντα προς όφελος των μικρών νήσων του Αιγαίου πελάγους (πρόγραμμα POSEI) δαπανών, λόγω ανεπαρκείας των διενεργουμένων εκ μέρους των ελληνικών αρχών κατά την άφιξη των προϊόντων στις νήσους ελέγχων, ελλείψεως αυστηρότητας κατά τον έλεγχο της αντανακλάσεως του ευεργετήματος της ενισχύσεως υπέρ των τελικών καταναλωτών και απουσίας ΟΣΔΕ· – τέταρτον, όσον αφορά μέτρο πρόωρης συνταξιοδοτήσεως περιλαμβανόμενο στο ελληνικό σχέδιο αγροτικής αναπτύξεως, η Επιτροπή εξήρεσε από την κοινοτική χρηματοδότηση, για το οικονομικό έτος 2001, το ποσόν των 67 732 ευρώ το οποίο αντιστοιχεί στην καθ’ υπέρβαση διαφορά μεταξύ του συνόλου των μηνιαίων δηλώσεων έναντι του ύψους της ετήσιας δηλώσεως. 29 Όσον αφορά τα συνοδευτικά της αγροτικής αναπτύξεως μέτρα (πρόωρη συνταξιοδότηση), καίτοι η προσβαλλόμενη απόφαση αναφερόταν στο οικονομικό έτος 2001, η Επιτροπή αναγνώρισε, κατά την επ’ ακροατηρίου συζήτηση, ότι επρόκειτο για παραδρομή και ότι συναφές εν προκειμένω ήταν το οικονομικό έτος 2003. Η διαδικασία και τα αιτήματα των διαδίκων 30 Με δικόγραφο το οποίο κατέθεσε στη Γραμματεία του Πρωτοδικείου [νυν Γενικού Δικαστηρίου] στις 15 Ιουνίου 2007, η Ελληνική Δημοκρατία άσκησε την παρούσα προσφυγή. 31 Στις 7 Ιουλίου 2010, το Γενικό Δικαστήριο (έκτο τμήμα), έθεσε, στο πλαίσιο των προβλεπομένων στο άρθρο 64 του Κανονισμού Διαδικασίας μέτρων οργανώσεως της διαδικασίας, ερωτήσεις στους διαδίκους, στις οποίες αυτοί απάντησαν εμπροθέσμως. 32 Κατόπιν εκθέσεως του εισηγητή δικαστή, το Γενικό Δικαστήριο αποφάσισε να προχωρήσει στην προφορική διαδικασία. Οι διάδικοι αγόρευσαν και απάντησαν στις ερωτήσεις που έθεσε το Γενικό Δικαστήριο κατά τη συνεδρίαση της 7ης Σεπτεμβρίου 2010. 33 Η Ελληνική Δημοκρατία ζητεί από το Γενικό Δικαστήριο: – να ακυρώσει την προσβαλλόμενη απόφαση στο σύνολό της· – επικουρικώς, να μεταρρυθμίσει την προσβαλλόμενη απόφαση κατά τα εκτιθέμενα με το δικόγραφο της προσφυγής, – να καταδικάσει την Επιτροπή στα δικαστικά έξοδα. 34 Σε απάντηση επί ερωτήσεως του Γενικού Δικαστηρίου, κατά την επ’ ακροατηρίου συζήτηση, η Ελληνική Δημοκρατία δήλωσε ότι το πρώτο σκέλος του αιτητικού της έπρεπε να εκληφθεί ως σκοπούν στη μερική ακύρωση της προσβαλλόμενης αποφάσεως, περιοριζόμενη στις δημοσιονομικές διορθώσεις οι οποίες της επεβλήθησαν· η δήλωση αυτή κατεγράφη στο πρακτικό της επ’ ακροατηρίου συζητήσεως. 35 Η Επιτροπή ζητεί από το Γενικό Δικαστήριο: – να απορρίψει την προσφυγή· – να καταδικάσει την Ελληνική Δημοκρατία στα δικαστικά έξοδα. Σκεπτικό 36 Η Ελληνική Δημοκρατία προβάλλει έναν πρώτο λόγο ακυρώσεως διά του οποίου αμφισβητεί το σύνολο της διαδικασίας εκκαθαρίσεως των λογαριασμών. Επιπλέον, επικαλείται δύο λόγους ακυρώσεως στρεφόμενους κατά της αφορώσας τις αροτραίες καλλιέργειες δημοσιονομικής διορθώσεως. Τέλος, εγείρει έναν τέταρτο λόγο ακυρώσεως στρεφόμενο κατά της αφορώσας τα ειδικά μέτρα για ορισμένα γεωργικά προϊόντα προς όφελος των μικρών νήσων του Αιγαίου Πελάγους δημοσιονομικής διορθώσεως. 1. Επί του πρώτου λόγου ακυρώσεως ο οποίος αντλείται από παράβαση ουσιώδους τύπου της διαδικασίας εκκαθαρίσεως των λογαριασμών και, επικουρικώς, από έλλειψη ratione temporis αρμοδιότητας της Επιτροπής 37 Εκ προοιμίου, επιβάλλεται η υπογράμμιση ότι, σε απάντηση γραπτής ερωτήσεως του Γενικού Δικαστηρίου, η Ελληνική Δημοκρατία παρητήθη, με έγγραφο της 16ης Αυγούστου 2010, του πρώτου σκέλους του ως άνω λόγου ακυρώσεως και, εν μέρει, του δευτέρου σκέλους του ιδίου λόγου. Στο σημείο 5 του ανωτέρω εγγράφου, διευκρίνισε ότι, «λαμβάνοντας υπόψη την απόφαση του Δικαστηρίου της 11ης Οκτωβρίου 2007, C‑332/06 P, Ελλάδα κατά Επιτροπής, και ιδίως τις σκέψεις 45-50, δηλώνει στο δικαστήριό σας ότι δεν εμμένει πλέον στο πρώτο σκέλος του ισχυρισμού για ακυρότητα όλης της διαδικασίας εκκαθάρισης, δεδομένου ότι τα τιθέμενα νομικά ζητήματα επιλύθηκαν με την προαναφερθείσα απόφαση του Δικαστηρίου, διατηρεί όμως, εν μέρει, το δεύτερο σκέλος του λόγου αυτού και την εκφρασθείσα αιτίασή της για την κατά χρόνο αρμοδιότητα της ΕΕ στην περίπτωση που υφίσταται υπέρβαση του 24μηνου, όπως συμβαίνει στην περίπτωση της [επιβληθείσας] δημοσιονομικής διόρθωσης στον τομέα της πρόωρης συνταξιοδότησης». Στο σημείο 6 του ιδίου εγγράφου, η Ελληνική Δημοκρατία δήλωσε ότι, όσον αφορά το καθεστώς της πρόωρης συνταξιοδοτήσεως, «με οποιοδήποτε τρόπο και αν αφετηριαστεί η έναρξη του 24μήνου, η ανακοίνωση των αποτελεσμάτων της έρευνας της ΕΕ έγινε την 1η Μαρτίου 2005, –όπως αναφέρεται και στα σημεία 17, 38 και 56 του υπομνήματος αντίκρουσης της ΕΕ– οπότε και αρχίζει να μετρά ανάστροφα η προθεσμία των 24 μηνών». Επισήμανε ότι «Η διόρθωση όμως δεν ανάγεται στην προηγηθείσα διετία, αλλά μη νομίμως ανατρέχει στο οικονομικό έτος 2001». Προσέθεσε ότι, «[ά]ρα, ο πρώτος λόγος της προσφυγής μας διατηρείται μόνο ως προς τον σωστό υπολογισμό του 24μηνου, για τη διόρθωση που μας επεβλήθη στον τομέα της πρόωρης συνταξιοδότησης». 38 Κατόπιν τούτου, στο πλαίσιο του πρώτου λόγου ακυρώσεως, ο έλεγχος πρέπει να περιοριστεί στο αν, όπως υποστηρίζει η Ελληνική Δημοκρατία, η Επιτροπή δεν προέβη σε ορθό υπολογισμό της χρονικής περιόδου των 24 μηνών, όσον αφορά την επιβληθείσα για το καθεστώς της πρόωρης συνταξιοδοτήσεως διόρθωση. 39 Συναφώς, υπογραμμίζεται ότι, τόσον κατά το άρθρο 5, παράγραφος 2, στοιχείο γ΄, του κανονισμού 729/70 όσον και κατά το άρθρο 7, παράγραφος 4, πέμπτο εδάφιο, του κανονισμού 1258/1999, η άρνηση χρηματοδοτήσεως δεν μπορεί να αφορά τις πραγματοποιηθείσες πέραν των 24 μηνών προτού η Επιτροπή κοινοποιήσει εγγράφως στο ενδιαφερόμενο κράτος μέλος τα αποτελέσματα των επαληθεύσεων δαπάνες, η δε προθεσμία των 24 μηνών πρέπει να υπολογίζεται από τον χρόνο κατά τον οποίο η Επιτροπή ανακοινώνει στο ενδιαφερόμενο κράτος μέλος τα αποτελέσματα των εξακριβώσεών της (αποφάσεις του Δικαστηρίου της 24ης Ιανουαρίου 2002, C‑170/00, Φινλανδία κατά Επιτροπής, Συλλογή 2002, σ. I‑1007, σκέψη 27, και του Πρωτοδικείου της 12ης Σεπτεμβρίου 2007, T‑243/05, Ελλάδα κατά Επιτροπής, Συλλογή 2007, σ. II‑3475, σκέψη 41). 40 Εν προκειμένω, δεν αμφισβητείται ότι αφετηρία για τον υπολογισμό της ανωτέρω 24μηνης προθεσμίας είναι το έγγραφο της 1ης Μαρτίου 2005 Ως εκ τούτου, κατ’ εφαρμογήν του προβλεπόμενου στο άρθρο 7, παράγραφος 4, πέμπτο εδάφιο, του κανονισμού 1258/1999 (βλ. ανωτέρω σκέψη 39) κανόνα, υπήρχε δυνατότητα αποκλεισμού από την κοινοτική χρηματοδότηση μόνον των πραγματοποιηθεισών μετά την 1η Μαρτίου 2003 δαπανών. 41 Επομένως, ορθώς η Ελληνική Δημοκρατία υποστηρίζει ότι η επιβληθείσα στο καθεστώς της πρόωρης συνταξιοδοτήσεως διόρθωση δεν μπορούσε να αφορά εγκύρως παρά μόνον τις διενεργηθείσες κατά το οικονομικό έτος 2001 δαπάνες. 42 Πάντως, απαντώντας σε γραπτή ερώτηση του Γενικού Δικαστηρίου, η Επιτροπή υποστήριξε, με έγγραφο της 26ης Ιουλίου 2010, ότι η διόρθωση δεν αφορούσε το οικονομικό έτος 2001. Στο σημείο 1 του ανωτέρω εγγράφου, η Επιτροπή διευκρίνισε ότι «η διόρθωση των 67 732 [ευρώ για το καθεστώς της πρόωρης συνταξιοδοτήσεως] δεν αφορά το οικονομικό έτος 2001 αλλά το οικονομικό έτος 2003» και ότι «επρόκειτο προδήλως για lapsus calami που παρεισέφρησε στην [προσβαλλόμενη απόφαση]». Η Επιτροπή υπογράμμισε «ότι η Ελληνική Δημοκρατία αμύνθηκε των θέσεών της καθ’ όλη τη διάρκεια της διαδικασίας, στηριζόμενη στην ορθή παραπομπή στο οικονομικό έτος το οποίο παρετίθετο στο σύνολο της ανταλλαγείσας στο πλαίσιο της εν λόγω διαδικασίας διορθώσεως αλληλογραφίας, οπότε και προέβαλε νομίμως τα δικαιώματά της». Στα σημεία 2 και 3 του ιδίου εγγράφου, η Επιτροπή επισήμανε επίσης ότι το επίμαχο σφάλμα έπρεπε να θεωρηθεί ως «lapsus calami» χωρίς καμία επίπτωση επί του περιεχομένου της προσβαλλόμενης πράξεως, σύμφωνα με τη νομολογία του Γενικού Δικαστηρίου κατά την οποία τα σφάλματα υπολογισμού ή εκ παραδρομής δεν συνιστούν λόγο ακυρώσεως μιας αποφάσεως. 43 Κληθείσα να λάβει θέση επί του σημείου αυτού κατά την επ’ ακροατηρίου συζήτηση, η Ελληνική Δημοκρατία υποστήριξε ότι, όταν η Επιτροπή υιοθετεί απόφαση προβλέπουσα την επέλευση δημοσιονομικών διορθώσεων, οφείλει να είναι προσεκτική σε όσα παραθέτει γραπτώς. Πάντως, αναγνώρισε ότι η αφορώσα το καθεστώς της πρόωρης συνταξιοδοτήσεως διόρθωση αναγόταν στην πραγματικότητα στο οικονομικό έτος 2003 και εκτίμησε ότι εναπόκειται στο Γενικό Δικαστήριο να κρίνει αν η παραπομπή στο οικονομικό έτος 2001 με την προσβαλλόμενη απόφαση αποτελούσε lapsus calami ή τυπική παράλειψη η οποία έπρεπε να ακυρωθεί· το στοιχείο αυτό κατεγράφη στο πρακτικό της επ’ ακροατηρίου συζητήσεως. 44 Επιβάλλεται η διαπίστωση ότι, όπως προκύπτει σαφώς από διάφορα έγγραφα, ειδικότερα δε από τα σημεία 16.1.1, 16.1.2 και 16.1.3 της συνοπτικής εκθέσεως, καθώς και από τα σημεία 1.2 της τελικής εκθέσεως της Επιτροπής, της 1ης Μαρτίου 2005, και του πρακτικού των διμερών συζητήσεων της 17ης Ιανουαρίου 2006, το οικονομικό έτος στο οποίο αναφέρεται η διόρθωση είναι το 2003. Επομένως, πρέπει να θεωρηθεί ότι η παραπομπή με την προσβαλλόμενη απόφαση στο οικονομικό έτος 2001 αντί του οικονομικού έτους 2003 συνιστά lapsus calami και, αν και ατυχής, δεν μπορεί να οδηγήσει στην ακύρωση της προσβαλλόμενης αποφάσεως (βλ., συναφώς, αποφάσεις του Δικαστηρίου της 2ας Οκτωβρίου 2003, C‑196/99 P, Aristrain κατά Επιτροπής, Συλλογή 2003, σ. I‑11005, σκέψη 115, και του Πρωτοδικείου της 26ης Νοεμβρίου 2008, T‑263/06, Ελλάδα κατά Επιτροπής, μη δημοσιευθείσα στη Συλλογή, σκέψη 51). 45 Υπό το φως των προηγηθεισών σκέψεων, επιβάλλεται η απόρριψη του δευτέρου σκέλους του πρώτου λόγου ακυρώσεως, το οποίο αντλείται από την έλλειψη ratione temporis αρμοδιότητας της Επιτροπής όσον αφορά την επιβληθείσα για το καθεστώς της πρόωρης συνταξιοδοτήσεως διόρθωση. 2. Επί του δευτέρου και του τρίτου λόγου ακυρώσεως σχετικά με την επιβληθείσα δημοσιονομική διόρθωση για τις αροτραίες καλλιέργειες 46 Η Ελληνική Δημοκρατία επικαλείται συναφώς, όσον αφορά τον δεύτερο λόγο ακυρώσεως, πεπλανημένη ερμηνεία και εφαρμογή των κοινοτικών διατάξεων, πλάνη περί τα πράγματα, υπέρβαση των ορίων της εξουσίας εκτιμήσεως της Επιτροπής και εσφαλμένη αιτιολόγηση, ενώ, όσον αφορά τον τρίτο λόγο ακυρώσεως, παραβίαση της αρχής της αναλογικότητας. Επί του δευτέρου λόγου ακυρώσεως ο οποίος αντλείται από πεπλανημένη ερμηνεία και εφαρμογή των κοινοτικών διατάξεων, από πλάνη περί τα πράγματα, από υπέρβαση των ορίων εξουσίας εκτιμήσεως της Επιτροπής και από εσφαλμένη αιτιολόγηση 47 Ο λόγος αυτός περιλαμβάνει τέσσερα σκέλη και αφορά, αφενός, τις κοινοτικές διατάξεις περί του εντοπισμού των εκτάσεων, των διασταυρουμένων ελέγχων και των επιτόπιων ελέγχων και, αφετέρου, την υπέρβαση των ορίων της διακριτικής εξουσίας της Επιτροπής. Στον βαθμό που το τέταρτο αυτό σκέλος ανάγεται ευθέως στον τρίτο λόγο ακυρώσεως, μπορεί να εξεταστεί από κοινού με τον τρίτο λόγο ακυρώσεως περί προσβολής της αρχής της αναλογικότητας. Επί του πρώτου σκέλους του δευτέρου λόγου ακυρώσεως σχετικά με την ταυτοποίηση των αγροτεμαχίων – Επιχειρήματα των διαδίκων 48 Η Ελληνική Δημοκρατία ισχυρίζεται ότι η ταυτοποίηση των αγροτεμαχίων υπήρξε πλήρης και ακριβής και θεμελιωνόταν σε αντικειμενικά στοιχεία, όπως η αλφαριθμητική βάση, οι ορθοφωτοχάρτες, καθώς και σε άλλα στοιχεία, όπως το επιτρέπουν οι κανονισμοί 3508/92 και 1593/2000. Υποστηρίζει ότι το 83 % των εκτάσεων στην Ελλάδα ταυτοποιήθηκε με τη βοήθεια ορθοφωτογραφιών, ότι το 13 % ταυτοποιήθηκε επίσης χάρη σε άλλα ισοδύναμα στοιχεία, μεταξύ άλλων στοιχεία πρόσφατων αναδασμών ή τοπογραφικά στοιχεία της αρμόδιας νομαρχιακής διευθύνσεως ή του υπουργείου, ενώ τα μη ταυτοποιηθέντα αγροτεμάχια τα οποία ανέρχονται σε 4 % δεν επιδοτήθηκαν, οπότε το ΕΓΤΠΕ δεν διέτρεχε απολύτως κανένα κίνδυνο. 49 Εξάλλου, υπογραμμίζει ότι οι σημειωθείσες από το 2003 δικαστικές εμπλοκές, λόγω των οποίων ανεστάλη η πρόσκληση για την υποβολή προσφορών, κατέστησαν αδύνατη τη διαδικασία ανανεώσεως και επικαιροποιήσεως του χαρτογραφικού υποβάθρου πριν από το 2005. Κατ’ αυτήν, τούτο δεν μπορεί να της προσάπτεται, λαμβανομένης υπόψη της νομολογίας, σύμφωνα με την οποία, αν ένα κράτος μέλος αδυνατεί να εκτελέσει κοινοτικό μέτρο ή προσκρούει σε αντικειμενικές και ανυπέρβλητες δυσχέρειες κατά την εκτέλεση του μέτρου αυτού, μπορεί να αποφύγει τις δυσμενείς συνέπειες της μη εφαρμογής του εφόσον ενημερώσει εγκαίρως την Επιτροπή και συνεργαστεί μαζί της για την εξεύρεση λύσεων (η Ελληνική Δημοκρατία παραπέμπει συναφώς στις αποφάσεις του Δικαστηρίου της 15ης Ιανουαρίου 1986, 52/84, Επιτροπή κατά Βελγίου, Συλλογή 1986, σ. 89, και της 4ης Απριλίου 1995, C‑348/93, Επιτροπή κατά Ιταλίας, Συλλογή 1995, σ. I‑673). Κατά την προσφεύγουσα, αφ’ ης στιγμής θεμέλιο της αιτιολογήσεως της προσβαλλόμενης αποφάσεως είναι, ιδίως, η μη ανανέωση του χαρτογραφικού υποβάθρου, η αιτιολογία είναι πλημμελής και ανεπαρκής. 50 Η Επιτροπή αμφισβητεί την αναπτυχθείσα από την Ελληνική Δημοκρατία επιχειρηματολογία. – Εκτίμηση του Γενικού Δικαστηρίου 51 Υπενθυμίζεται ότι, κατά πάγια νομολογία, προς απόδειξη της παραβιάσεως των κανόνων της κοινής οργανώσεως των γεωργικών αγορών, η Επιτροπή δεν υποχρεούται να αποδείξει κατά τρόπο εξαντλητικό τον πλημμελή χαρακτήρα των διεξαχθέντων από τις εθνικές διοικητικές αρχές ελέγχων ή την αντικανονικότητα των εκ μέρους τους διαβιβασθέντων αριθμητικών στοιχείων, αλλά να προσκομίσει στοιχείο επί του οποίου βρίσκει έρεισμα η σοβαρή και εύλογη αμφιβολία με την οποία αντιμετωπίζει τους εν λόγω ελέγχους ή τα εν λόγω αριθμητικά στοιχεία. Ο υπέρ της Επιτροπής μετριασμός αυτός της υποχρεώσεώς της αποδείξεως εξηγείται από το γεγονός ότι το κράτος μέλος είναι σε θέση να συλλέξει και να ελέγξει καλύτερα τα αναγκαία για την εκκαθάριση των λογαριασμών του ΕΓΤΠΕ δεδομένα και, ως εκ τούτου, απόκειται σε αυτό να προσκομίσει τα πλέον λεπτομερή και πλήρη αποδεικτικά στοιχεία σχετικά με το υποστατό των ελέγχων ή των αριθμητικών στοιχείων και, ενδεχομένως, την ανακρίβεια των ισχυρισμών της Επιτροπής (αποφάσεις του Δικαστηρίου της 11ης Ιανουαρίου 2001, C‑247/98, Ελλάδα κατά Επιτροπής, Συλλογή 2001, σ. I‑1, σκέψεις 7 έως 9, και της 9ης Απριλίου 2008, T‑364/04, Ελλάδα κατά Επιτροπής, μη δημοσιευθείσα στη Συλλογή, σκέψη 44). 52 Στο σημείο 12.1.1 της συνοπτικής εκθέσεως, η Επιτροπή διαπίστωσε μεταξύ άλλων ότι, έξι έτη μετά την έναρξη ισχύος των κανονιστικών διατάξεων βάσει των οποίων το ΣΑΑ καθίστατο υποχρεωτικό, τούτο εξακολουθούσε να μην είναι πλήρως λειτουργικό, γεγονός που καθιστούσε ανέφικτη την ταυτοποίηση των εκτάσεων, τη διενέργεια των διασταυρουμένων ελέγχων και ενείχε κίνδυνο για το ΕΓΤΠΕ. 53 Έτσι, εν προκειμένω, επιβάλλεται ο έλεγχος του ζητήματος αν η Ελληνική Δημοκρατία καταδεικνύει την ανακρίβεια των εκτιμήσεων της Επιτροπής, ήτοι την έλλειψη κινδύνου απωλειών για το ΕΓΤΠΕ ή την έλλειψη παρατυπιών ως προς την υλοποίηση ενός αξιόπιστου και αποτελεσματικού ΣΑΑ (βλ., συναφώς, απόφαση του Δικαστηρίου της 24ης Φεβρουαρίου 2005, C‑300/02, Ελλάδα κατά Επιτροπής, Συλλογή 2005, σ. I‑1341, σκέψη 95). 54 Υπενθυμίζεται ότι, σύμφωνα με το άρθρο 2 του κανονισμού 3508/92, απαιτείται η δημιουργία ενός ΣΑΑ, ενώ, σύμφωνα με το άρθρο 4 του κανονισμού 3508/92, όπως τροποποιήθηκε με τον κανονισμό 1593/2000, το εν λόγω σύστημα στηρίζεται σε χάρτες και έγγραφα του κτηματολογίου, καθώς και σε άλλες χαρτογραφικές αναφορές. Οι χρησιμοποιούμενες τεχνικές μέθοδοι στηρίζονται σε ηλεκτρονικό σύστημα γεωγραφικών πληροφοριών περιλαμβάνον κάλυψη με ορθοεικόνιση, κατά προτίμηση από τον αέρα ή το διάστημα, με ομοιογενή πρότυπα εξασφαλίζοντα ακρίβεια τουλάχιστον ισοδύναμη χαρτογραφήσεως υπό κλίμακα 1:10 000. Επομένως, όλα τα αγροτεμάχια πρέπει να ταυτοποιούνται βάσει του ανωτέρω συστήματος (προπαρατεθείσα στη σκέψη 44 απόφαση της 26ης Νοεμβρίου 2008, Ελλάδα κατά Επιτροπής, σκέψη 99). 55 Όσον αφορά το έτος 2003, υπογραμμίζεται ότι οι ορθοφωτοχάρτες κάλυπταν 83 % των αγροτεμαχίων στην Ελλάδα, ότι η ταυτοποίηση του 13 % των αγροτεμαχίων χωρούσε μέσω στοιχείων τα οποία η Ελληνική Δημοκρατία θεωρούσε ως ισοδύναμα, για τα οποία όμως δεν κατεδείχθη ότι πληρούσαν όντως τις επιταγές του άρθρου 4 του κανονισμού 3508/92, όπως τροποποιήθηκε με τον κανονισμό 1593/2000, και ότι το 4 % των αγροτεμαχίων δεν είχε ταυτοποιηθεί, έστω και αν δεν είχε επιδοτηθεί (βλ. ανωτέρω σκέψη 48). Επομένως, επιβάλλεται η διαπίστωση ότι 17 % των αγροτεμαχίων δεν ταυτοποιούνταν σύμφωνα με το προβλεπόμενο από τις προαναφερθείσες διατάξεις σύστημα, κατά παράβαση της κοινοτικής νομοθεσίας η οποία επιτάσσει την ταυτοποίηση όλων των αγροτεμαχίων με το σύστημα του κανονισμού 3508/92 (βλ., συναφώς, προπαρατεθείσα στη σκέψη 44 απόφαση της 26ης Νοεμβρίου 2008, Ελλάδα κατά Επιτροπής, σκέψη 100). 56 Επιπλέον, υπενθυμίζεται ότι, όταν ένας κανονισμός θεσπίζει ειδικά μέτρα ελέγχου, τα κράτη μέλη οφείλουν να τα εφαρμόσουν, χωρίς να είναι αναγκαίο να κριθεί η βασιμότητα της απόψεώς τους σύμφωνα με την οποία ένα άλλο, τυχόν εφαρμοζόμενο, σύστημα ελέγχου θα ήταν αποτελεσματικότερο (απόφαση του Δικαστηρίου της 21ης Μαρτίου 2002, C‑130/99, Ισπανία κατά Επιτροπής, Συλλογή 2002, σ. I‑3005, σκέψη 87, και της 9ης Σεπτεμβρίου 2004, C‑332/01, Ελλάδα κατά Επιτροπής, Συλλογή 2004, σ. I‑7699, σκέψη 62). Επομένως, ακόμη και αν υποτεθεί ότι είχαν διεξαχθεί εναλλακτικοί έλεγχοι, το γεγονός αυτό δεν αναιρεί τη θεμελιούμενη στην έλλειψη εγκαθιδρύσεως του ΣΑΑ, όπως προβλέπει η κοινοτική κανονιστική ρύθμιση, εκτίμηση της Επιτροπής. 57 Ως προς το επιχείρημα της προσφεύγουσας ότι το εφαρμοζόμενο στην επικράτειά της σύστημα δεν συνεπάγεται κανέναν κίνδυνο για το ΕΓΤΠΕ, υπενθυμίζεται συναφώς η σημασία της εφαρμογής του ΟΣΔΕ. Πράγματι, η ταυτοποίηση των αγροτεμαχίων, μη έχουσα ακόμη ολοκληρωθεί στην Ελλάδα, αποτελεί η ίδια και μόνον βασικό στοιχείο της ορθής εφαρμογής ενός συστήματος αφορώντος τις εκτάσεις. Η έλλειψη αξιόπιστου συστήματος ταυτοποιήσεως των αγροτεμαχίων ενέχει αφεαυτής υψηλό κίνδυνο ζημίας για τον κοινοτικό προϋπολογισμό (προπαρατεθείσα στη σκέψη 53 απόφαση του Δικαστηρίου της 24ης Φεβρουαρίου 2005, Ελλάδα κατά Επιτροπής, σκέψη 97, και απόφαση του Δικαστηρίου της 17ης Μαρτίου 2005, C‑285/03, Ελλάδα κατά Επιτροπής, μη δημοσιευθείσα στη Συλλογή, σκέψη 62). 58 Όσον αφορά τις σημειωθείσες από το έτος 2003 δυσχέρειες δικαστικής φύσεως, ανεξάρτητα από το ερώτημα αν δύνανται να χαρακτηριστούν ως αντικειμενικές και ανυπέρβλητες, όπως υποστηρίζει η Ελληνική Δημοκρατία, επιβάλλεται η διαπίστωση ότι εν πάση περιπτώσει δεν δικαιολογούν τη μη ολοκλήρωση του ΟΣΔΕ, το οποίο έπρεπε, σύμφωνα με το άρθρο 13, παράγραφος 1, του κανονισμού 3508/92, όπως τροποποιήθηκε με τον κανονισμό 2466/96 (βλ. ανωτέρω σκέψη 18), να τεθεί σε εφαρμογή το αργότερο την 1η Ιανουαρίου 1997. Το επιχείρημα ότι η αιτιολόγηση της προσβαλλόμενης αποφάσεως είναι πλημμελής και ανεπαρκής κατά το μέρος που θεμελιώνεται, μεταξύ άλλων, στη μη ανανέωση του χαρτογραφικού υποβάθρου δεν μπορεί ως εκ τούτου να ευδοκιμήσει. 59 Εξ αυτού έπεται ότι η Ελληνική Δημοκρατία δεν μπόρεσε να καταδείξει ότι οι αφορώσες το έτος 2003 διαπιστώσεις της Επιτροπής ήσαν ανακριβείς, τεκμηριώνοντας τους δικούς της ισχυρισμούς με στοιχεία από τα οποία προκύπτει η ύπαρξη αξιόπιστου συστήματος ταυτοποιήσεως των αγροτεμαχίων. Επομένως, είναι απορριπτέα η προς στήριξη του πρώτου αυτού σκέλους του δευτέρου λόγου ακυρώσεως επιχειρηματολογία της Ελληνικής Δημοκρατίας. Επί του δευτέρου σκέλους του δευτέρου λόγου ακυρώσεως σχετικά με τους διασταυρούμενους ελέγχους – Επιχειρήματα των διαδίκων 60 Η Ελληνική Δημοκρατία βεβαιώνει ότι, κατά τη συμπλήρωση των στοιχείων καλλιεργείας ανά αγροτεμάχιο, οι παραγωγοί οφείλουν να καταγράφουν στη στήλη των παράλληλων δράσεων τον κωδικό 0101 (εξισωτική αποζημίωση), όσον αφορά τα ενισχυόμενα από το ΟΣΔΕ αγροτεμάχια. Εξάλλου, όσον αφορά τις καλλιέργειες οι οποίες ουδεμία ενίσχυση του ΟΣΔΕ λαμβάνουν, οι παραγωγοί συμπληρώνουν το έντυπο 10. Προσθέτει ότι, εν πάση περιπτώσει, όσον αφορά το σύστημα αναγνωρίσεως και ταυτοποιήσεως των αγροτεμαχίων τα οποία αποτελούν αντικείμενο της αιτήσεως ενισχύσεως του παραγωγού, η αναγραφή των χαρτογραφικών κωδίκων των αγροτεμαχίων και των βοσκοτόπων ήταν υποχρεωτική για το έτος εφαρμογής 2003, ενώ, όσον αφορά τους διασταυρούμενους με τα στοιχεία του ΟΣΔΕ ελέγχους, η αίτηση εξισωτικής αποζημιώσεως έπρεπε να συνοδεύεται από αντίγραφο της τελευταία αιτήσεως η οποία είχε υποβληθεί στο πλαίσιο του ΟΣΔΕ, όπου πρέπει να αναγράφονται όλες οι καλλιέργειες με τους χαρτογραφικούς κωδικούς. Κατά την Ελληνική Δημοκρατία, η διασταυρωμένη επαλήθευση ήταν, ως εκ τούτου, απόλυτα αποτελεσματική. Υπογραμμίζει επίσης, αφενός, ότι, στο πλαίσιο των διασταυρουμένων επαληθεύσεων των μητρώων, το χαρτογραφικό υπόβαθρο ελέγχεται ενδελεχώς προκειμένου να εντοπιστούν διπλοδηλωμένα αγροτεμάχια, αφετέρου δε, ότι, όσον αφορά τα εντοπιζόμενα με βάση τις εργασίες της διευθύνσεως κτηματολογίου αγροτεμάχια, διενεργείται διασταυρωμένη επαλήθευση των εγγραφών, με αποτέλεσμα να είναι αδύνατη η πληρωμή του ίδιου αγροτεμαχίου δις. Εξάλλου, τούτο επιρρωννύει το γεγονός ότι οι διενεργηθέντες από την Επιτροπή έλεγχοι δεν εντόπισαν ούτε ένα διπλοδηλωμένο και διπλοπληρωμένο αγροτεμάχιο. 61 Επίσης, η Ελληνική Δημοκρατία υπογραμμίζει ενδεικτικώς ότι για το έτος 2003 και μόνο, επί συνόλου 271 738 αιτήσεων οι οποίες κατέληξαν στη χορήγηση ενισχύσεων, επιβλήθηκαν κυρώσεις σε 11 810 παραγωγούς κατόπιν διοικητικών και επιτόπιων ελέγχων. 62 Η Επιτροπή αμφισβητεί τα αναπτυχθέντα από την Ελληνική Δημοκρατία επιχειρήματα. – Εκτίμηση του Γενικού Δικαστηρίου 63 Σύμφωνα με το άρθρο 16 του κανονισμού 2419/2001, οι κατά το άρθρο 8, παράγραφος 1, του κανονισμού 3508/92 διοικητικοί έλεγχοι περιλαμβάνουν μεταξύ άλλων, πρώτον, διασταυρούμενους ελέγχους στα δηλωθέντα αγροτεμάχια και ζώα, ώστε να αποφεύγεται η αδικαιολόγητη πολλαπλή χορήγηση της ίδιας ενισχύσεως για το ίδιο ημερολογιακό έτος ή την ίδια περίοδο εμπορίας και να προλαμβάνεται η αδικαιολόγητη σώρευση ενισχύσεων που χορηγούνται βάσει κοινοτικών καθεστώτων ενισχύσεως και προϋποθέτουν δηλώσεις εκτάσεων και, δεύτερον, διασταυρούμενους ελέγχους με τη βοήθεια της μηχανογραφημένης βάσεως δεδομένων, ώστε να επαληθεύεται η επιλεξιμότητα των αιτήσεων χορηγήσεως ενισχύσεως. 64 Στο σημείο 12.1.1 της συνοπτικής εκθέσεως, η Επιτροπή διαπίστωσε ότι δεν είχε τηρηθεί απολύτως η υποχρέωση διενεργείας των κατά το άρθρο 16 του κανονισμού 2419/2001 διασταυρουμένων ελέγχων. 65 Συναφώς, επισημαίνεται ότι η Ελληνική Δημοκρατία δέχεται ότι το ΟΣΔΕ δεν ήταν πλήρως λειτουργικό κατά το έτος 2003. Επίσης, το ΣΑΑ δεν συμφωνούσε πλήρως με το άρθρο 4 του κανονισμού 3508/92, όπως τροποποιήθηκε με τον κανονισμό 1593/2000, κατά το επίδικο χρονικό διάστημα (βλ. ανωτέρω σκέψη 55). Ελλείψει παρομοίων αποτελεσματικών και πλήρως λειτουργικών συστημάτων, τα οποία επιτάσσει η κοινοτική κανονιστική ρύθμιση και τα οποία συνιστούν ουσιώδη στοιχεία των προβλεπομένων ελέγχων, δεν είναι εφικτή η ορθή διενέργεια των διασταυρώσεων στοιχείων (βλ., υπό την έννοια αυτή, προπαρατεθείσα στη σκέψη 44 απόφαση της 26ης Νοεμβρίου 2008, Ελλάδα κατά Επιτροπής, σκέψη 108). 66 Επιπλέον, είναι απορριπτέα τα επιχειρήματα της Ελληνικής Δημοκρατίας, σύμφωνα με τα οποία, αφενός, οι αιτούμενοι εξισωτική αποζημίωση ήσαν υποχρεωμένοι να επισυνάπτουν αντίγραφο της εν λόγω αιτήσεως η οποία είχε υποβληθεί στο πλαίσιο του ΟΣΔΕ και, αφετέρου, κατά τη συμπλήρωση των αφορώντων τις ανά αγροτεμάχιο εφαρμοζόμενες καλλιέργειες στοιχείων, οι παραγωγοί όφειλαν να καταγράφουν τον κωδικό 0101 (εξισωτική αποζημίωση) όσον αφορά τα ενισχυόμενα από το ΟΣΔΕ αγροτεμάχια (βλ. ανωτέρω σκέψη 60). Πράγματι, όταν ένας κανονισμός θεσπίζει ειδικά μέτρα ελέγχου, τα κράτη μέλη οφείλουν να τα εφαρμόσουν χωρίς να είναι αναγκαίο να κριθεί η βασιμότητα της απόψεώς τους ότι ένα άλλο σύστημα ελέγχου θα ήταν αποτελεσματικότερο (βλ. ανωτέρω σκέψη 56). Εν πάση περιπτώσει, η εγκαθίδρυση ενός συστήματος όπως το περιγραφόμενο από την Ελληνική Δημοκρατία και αφορών το έτος 2003 ουδόλως αποδεικνύει ότι διενεργήθηκαν διασταυρούμενοι έλεγχοι σε όλες τις ενδεδειγμένες περιπτώσεις κατά τρόπο αποτελεσματικό. Συγκεκριμένα, οι διενεργηθέντες από την Ελληνική Δημοκρατία έλεγχοι στηρίζονταν στις αιτήσεις για εξισωτική αποζημίωση των δικαιούχων της ενισχύσεως και τις υποβληθείσες στο πλαίσιο του ΟΣΔΕ αιτήσεις, γεγονός το οποίο δεν διασφάλιζε αποτελεσματικό έλεγχο (προπαρατεθείσα στη σκέψη 44 απόφαση της 26ης Νοεμβρίου 2008, Ελλάδα κατά Επιτροπής, σκέψη 109). 67 Ως προς τον αριθμό των επιβληθεισών κυρώσεων, η Ελληνική Δημοκρατία δεν κατέδειξε το πώς τούτο θα μπορούσε να επηρεάσει τη βασιμότητα των αιτιάσεων τις οποίες διατύπωσε η Επιτροπή. 68 Κατά συνέπεια, είναι απορριπτέα τα προβληθέντα στο πλαίσιο του δευτέρου σκέλους του δευτέρου λόγου ακυρώσεως επιχειρήματα της Ελληνικής Δημοκρατίας. Επί του τρίτου σκέλους του δευτέρου λόγου ακυρώσεως το οποίο αφορά τους επιτόπιους ελέγχους – Επιχειρήματα των διαδίκων 69 Η Ελληνική Δημοκρατία ισχυρίζεται ότι η Επιτροπή ερμήνευσε πεπλανημένως το άρθρο 15 του κανονισμού 2419/2001. Κατ’ αυτήν, η προσβαλλόμενη απόφαση στερείται νομικής βάσεως λόγω του ότι ουδείς κανονισμός περιλαμβάνει διάταξη καθορίζουσα ως χρόνο διενεργείας των επιτόπιων ελέγχων των αροτραίων καλλιεργειών την 31η Αυγούστου. 70 Κατ’ αυτήν, η Επιτροπή υπέπεσε σε πλάνη περί τα πράγματα θεωρώντας ότι ο αποτελεσματικός έλεγχος πρέπει να διενεργείται πριν από τις 31 Αυγούστου δεδομένου ότι κατά κανόνα στα λοιπά κράτη μέλη οι αροτραίες καλλιέργειες συγκομίζονται μέχρι τα τέλη του μηνός Αυγούστου. Η Ελληνική Δημοκρατία υποστηρίζει ότι η κατάσταση διαφέρει στην Ελλάδα. Συγκεκριμένα, υφίστανται πλείονες εαρινές καλλιέργειες, από δε τις 60 καλλιέργειες οι 55 συγκομίζονται μετά τον μήνα Αύγουστο. Μόνον πέντε προϊόντα, μεταξύ των οποίων ο σκληρός σίτος, συγκομίζονται μέχρι τον μήνα Ιούλιο. Επιπλέον, περισσότερα των 200 000 εκταρίων αροτραίων εκτάσεων αφορούν την εαρινή καλλιέργεια αραβοσίτου, η συγκομιδή της οποίας διενεργείται μέχρι τα μέσα του μηνός Οκτωβρίου, γεγονός που σημαίνει ότι οι έλεγχοι πρέπει να διενεργούνται μετά τις 31 Αυγούστου. Άλλωστε, η κατάσταση αυτή υποχρέωσε την Ελληνική Δημοκρατία να αυξήσει αυτοβούλως το ποσοστό των ελέγχων από 5 % σε 10 % και να διευρύνει τον χρόνο διενεργείας τους. 71 Προσθέτει ότι εν πάση περιπτώσει οι επιτόπιοι έλεγχοι πραγματοποιούνται κατά βάση στην Ελλάδα από τις 15 Ιουνίου έως τις 31 Αυγούστου, κατά προτίμηση δε σε χρόνο κατά τον οποίο οι καλλιέργειες βρίσκονται στον αγρό και ότι, ακόμα και αν οι επιτόπιοι έλεγχοι διενεργούνται αμέσως μετά τη συγκομιδή, οι αρμόδιες αρχές καλούν τους παραγωγούς να μη καταστρέφουν τα υπολείμματα ενόσω δεν έχουν ολοκληρωθεί οι έλεγχοι, ώστε να διευκολύνεται η διαπίστωση της καλλιεργείας, η ταυτοποίηση της εκτάσεως και η διαπίστωση του μεγέθους του αγροτεμαχίου. Υπογραμμίζει επίσης ότι οι επικρατούσες στη χώρα κλιματολογικές συνθήκες ευνοούν τη διατήρηση των υπολειμμάτων της καλλιεργείας σε σχετικά αναγνωρίσιμη κατάσταση επί αρκετά μεγάλο χρονικό διάστημα, γεγονός το οποίο επιτρέπει την ταυτοποίηση της καλλιεργείας. Η Ελληνική Δημοκρατία παρατηρεί επίσης ότι, όπως προκύπτει από το έγγραφο εργασίας AGRI/2254/2003, η ίδια η Επιτροπή δέχεται ότι έλεγχοι δύνανται να διενεργηθούν πριν ή αμέσως μετά τη συγκομιδή. Κατ’ αυτήν, επομένως, οι επιτόπιοι έλεγχοι ήσαν ενδεδειγμένοι, αξιόπιστοι και αποτελεσματικοί, διενεργούνταν κατά την απαιτούμενη χρονική περίοδο, ο δε αριθμός τους αντιστοιχούσε στο διπλάσιο του προβλεπομένου από τις κανονιστικές διατάξεις. 72 Η Επιτροπή αμφισβητεί τα αναπτυχθέντα από την Ελληνική Δημοκρατία επιχειρήματα. – Εκτίμηση του Γενικού Δικαστηρίου 73 Στο σημείο 12.1.1 της συνοπτικής εκθέσεως, σχετικά με τις βασικές διαπιστώσεις των υπηρεσιών της Επιτροπής, αναφέρεται μεταξύ άλλων ότι: – μόνον το 47,5 % των επιτόπιων ελέγχων διενεργήθηκαν προ της 31ης Αυγούστου· – η Γενική Διεύθυνση (ΓΔ) «Γεωργία και Αγροτική Ανάπτυξη» εκτιμά ότι, υπό το φως των κατά την πραγματοποιηθείσα το 2005 αποστολή διαπιστώσεων, οι μεταγενέστεροι της 31ης Αυγούστου έλεγχοι δεν επιτρέπουν, για την πλειονότητα των καλλιεργειών, ειδικότερα δε για τον σκληρό σίτο ο οποίος αντιπροσωπεύει στην Ελλάδα το 40 έως 50 % των εκτάσεων των αροτραίων καλλιεργειών, αποτελεσματικό έλεγχο της ποιότητας της δηλωθείσας καλλιεργείας, δεδομένου ότι η συγκομιδή πραγματοποιείται τον Ιούλιο για την πλειονότητα των καλλιεργειών· – επί των 4 173 ελέγχων οι οποίοι διενεργήθηκαν το έτος 2003 σε τέσσερις νομούς (Ροδόπης, Ξάνθης, Κοζάνης και Βοιωτίας) μέσω τηλεανιχνεύσεως, 3 463 επρόκειτο να συμπληρωθούν με επιτόπιες επισκέψεις προκειμένου να διαπιστωθεί το σύννομο των δηλωθέντων αγροτεμαχίων. Στο 93 % των περιπτώσεων, οι ταχείες αυτές επιτόπιες επισκέψεις πραγματοποιήθηκαν μετά τις 31 Αυγούστου. 74 Στο σημείο 12.1.2 της συνοπτικής εκθέσεως αναφέρεται ότι, αν και οι ελληνικές αρχές αναγνωρίζουν ότι το 52,5 % των επιτόπιων επιθεωρήσεων πραγματοποιήθηκαν μετά τις 31 Αυγούστου 2003, υπογραμμίζουν, πάντως, ότι, σύμφωνα με τις εσωτερικές οδηγίες και εγκυκλίους, οι επιτόπιοι έλεγχοι πρέπει να διενεργούνται μεταξύ της 15ης Ιουνίου και της 15ης Αυγούστου και, κατά το δυνατόν, όταν οι καλλιέργειες βρίσκονται ακόμη στον αγρό, προκειμένου να διαπιστώνεται ότι διατηρούνται υπό κανονικές συνθήκες αναπτύξεως τουλάχιστον μέχρι την αρχή του σταδίου της ανθοφορίας ή, για ορισμένες καλλιέργειες, μέχρι τις 30 Ιουνίου. Στο συγκεκριμένο σημείο της συνοπτικής εκθέσεως διευκρινίζεται επίσης ότι οι ελληνικές αρχές εφιστούν την προσοχή επί του γεγονότος ότι, λόγω της αυξήσεως του αριθμού των ελέγχων και της δίμηνης απεργίας των γεωπόνων σε 23 από τους 57 νομούς το 2003, οι έλεγχοι διενεργήθηκαν μετά τις 15 Αυγούστου 2003· υπό την έννοια αυτή, το απαιτούμενο κατ’ ελάχιστον 5 % των επιτόπιων ελέγχων για τις αροτραίες καλλιέργειες διενεργήθη στην πράξη προ της 31ης Αυγούστου 2003, ενώ οι διενεργηθέντες κατά τον μήνα Αύγουστο επιτόπιοι έλεγχοι αφορούσαν στην πλειονότητά τους τον σκληρό σίτο. 75 Επισημαίνεται ότι, μολονότι η Ελληνική Δημοκρατία δεν αμφισβητεί τα προσκομισθέντα από την Επιτροπή αριθμητικά στοιχεία, εκτιμά ότι η τελευταία ερμήνευσε εσφαλμένως το άρθρο 15 του κανονισμού 2419/2001. 76 Δυνάμει του εν λόγω άρθρου 15, οι διοικητικοί και οι επιτόπιοι έλεγχοι πραγματοποιούνται κατά τρόπον ώστε να εξασφαλίζεται η αποτελεσματική εξακρίβωση της τηρήσεως των όρων για την παροχή των ενισχύσεων. Επίσης, σύμφωνα με το έγγραφο εργασίας AGRI 2254/2003 περί θεσπίσεως κατευθυντηρίων γραμμών για τους επιτόπιους ελέγχους και τα μέτρα περί των εκτάσεων, στο οποίο παραπέμπουν οι διάδικοι, οι έλεγχοι των αροτραίων καλλιεργειών πρέπει να διενεργούνται προ ή αμέσως μετά τη συγκομιδή προκειμένου να είναι απόλυτα αποτελεσματικοί. 77 Επιβάλλεται η διαπίστωση ότι, όπως υποστηρίζει η Ελληνική Δημοκρατία, ούτε ο κανονισμός 3508/92 ούτε ο κανονισμός 2419/2001 καθορίζουν την 31η Αυγούστου ως καταληκτική προθεσμία για την άσκηση των επιτόπιων ελέγχων. 78 Πάντως, επιβάλλεται η επισήμανση ότι η Επιτροπή ουδόλως διατείνεται ότι η 31η Αυγούστου είναι δεσμευτική υπό την έννοια ότι όλοι οι επιτόπιοι έλεγχοι θα έπρεπε να διενεργούνται πριν από την ως άνω ημερομηνία ώστε να τηρούνται οι επιταγές του άρθρου 15 του κανονισμού 2419/2001. Η Επιτροπή περιορίζεται στην εκτίμηση ότι, υπό τις επικρατούσες εν προκειμένω περιστάσεις, όσον αφορά καλλιέργειες για τις οποίες η συγκομιδή διενεργείται, ως επί το πλείστον, κατά τη διάρκεια των μηνών Ιουνίου και Ιουλίου, η πραγματοποίηση των επιτόπιων ελέγχων πέραν του μηνός μετά τη συγκομιδή συνιστά πρόδηλη παραβίαση της οικείας διατάξεως. Η Επιτροπή εκτιμά εξάλλου, όπως άλλωστε επιβεβαίωσε και κατά την επ’ ακροατηρίου συζήτηση, ότι οι επιτόπιοι έλεγχοι, ανεξάρτητα από την ημερομηνία διενεργείας τους, είναι σύμφωνοι προς το άρθρο 15 του κανονισμού και το έγγραφο εργασίας AGRI 2254/2003, καθ’ ο μέτρο λαμβάνουν χώρα πριν ή αμέσως μετά τη συγκομιδή, ώστε να είναι εφικτή η άντληση από το αγροτεμάχιο αρκούντως επακριβών πληροφοριών ως προς τις εντός του αγροτεμαχίου παραχθείσες καλλιέργειες. 79 Επομένως, η Επιτροπή δεν ερμήνευσε ούτε εφήρμοσε πλημμελώς το άρθρο 15 του κανονισμού 2419/2001 εκτιμώντας ότι οι διενεργηθέντες μετά τις 31 Αυγούστου επιτόπιοι έλεγχοι ήσαν αναποτελεσματικοί, εφόσον η πλειονότητα των καλλιεργειών, μεταξύ των οποίων αυτή του σκληρού σίτου, αποτέλεσε αντικείμενο συγκομιδής κατά τους μήνες Ιούνιο και Ιούλιο. 80 Το γεγονός το οποίο επικαλείται η Ελληνική Δημοκρατία ότι πολυάριθμες καλλιέργειες αποτέλεσαν αντικείμενο συγκομιδής μετά τον μήνα Αύγουστο δεν είναι ικανό να θέσει υπό αμφισβήτηση την ανωτέρω εκτίμηση, καθόσον δεν αμφισβητείται ότι, μεταξύ των επιτόπιων ελέγχων των αροτραίων καλλιεργειών, οι αφορώντες τον σκληρό σίτο, οι οποίοι αντιπροσωπεύουν περί το 40 έως 50 % των εκτάσεων με αροτραίες καλλιέργειες, διενεργήθηκαν μετά τις 31 Αυγούστου. 81 Όσον αφορά το επιχείρημα ότι η προσφεύγουσα διενήργησε δις περισσότερους ελέγχους από τους προβλεπόμενους στον κανονισμό 2419/2001, υπογραμμίζεται ότι ο διπλασιασμός των ελέγχων δεν είναι ικανός να εξουδετερώσει την ανεπάρκεια των ελέγχων αφ’ ης στιγμής οι συμπληρωματικοί έλεγχοι διενεργήθηκαν τόσο καθυστερημένα σε σχέση με τη συγκομιδή, ώστε να μην είναι αποτελεσματικοί. 82 Υπό το φως των προηγηθεισών σκέψεων, είναι απορριπτέοι ο δεύτερος λόγος ακυρώσεως ως προς το τρίτο σκέλος του και, συνακόλουθα, ο δεύτερος λόγος ακυρώσεως στο σύνολό του. Επί του τρίτου λόγου ακυρώσεως ο οποίος αντλείται από παραβίαση της αρχής της αναλογικότητας και υπέρβαση των ορίων της διακριτικής εξουσίας της Επιτροπής Επιχειρήματα των διαδίκων 83 Η Ελληνική Δημοκρατία υποστηρίζει ότι, επιβάλλοντας διόρθωση ύψους 10 % για τον σκληρό σίτο και 5 % για τις λοιπές αροτραίες καλλιέργειες, η Επιτροπή δεν τήρησε την αρχή της αναλογικότητας και υπερέβη τα όρια της διακριτικής ευχερείας της. 84 Προβάλλει κατ’ ουσίαν ότι, λαμβάνοντας υπόψη, αφενός, τις βελτιώσεις του συστήματος ελέγχου και ειδικότερα του ΣΑΑ τις οποίες αναγνώρισε η Επιτροπή με διάφορα έγγραφα και, αφετέρου, το γεγονός ότι το ποσοστό των διενεργηθέντων ελέγχων είναι τουλάχιστον διπλάσιο του προβλεπομένου από τον κανονισμό 2419/2001, η εφαρμογή της διορθώσεως ύψους 5 % για το σύνολο των αροτραίων καλλιεργειών και η αύξησή της στο 10 % για τον σκληρό σίτο είναι δυσανάλογη. Κατ’ αυτήν, το ποσοστό ύψους 5 % το οποίο είχε ήδη εφαρμόσει η Επιτροπή για τις καλλιέργειες των ετών 1998 έως 2002 θα μπορούσε τουλάχιστον να μειωθεί στο 2 %, ενώ εκείνο του 10 % θα έπρεπε να μην υπερβαίνει το 1 %. 85 Όσον αφορά το ποσοστό του 10 %, το θεωρεί αδικαιολόγητο επειδή μεταξύ άλλων το ποσοστό των διενεργηθέντων ελέγχων ανερχόταν σε 4,75 % αντί του 5 %, όπως απαιτεί ο κανονισμός 2419/2001. 86 Εξάλλου, επί των διαπιστώσεων της Επιτροπής ότι, για τους νομούς οι οποίοι αντιπροσωπεύουν περισσότερο του 90 % των δαπανών για τον σκληρό σίτο, μόλις το 37 % του συνολικού αριθμού των επιτόπιων ελέγχων έλαβαν χώρα προ της 31ης Αυγούστου, η Ελληνική Δημοκρατία υποστηρίζει ότι, για 12 από τους 18 νομούς, τα ποσοστά των επιτόπιων ελέγχων οι οποίοι διενεργήθηκαν πριν από την ημερομηνία αυτή κυμαίνονταν από 40,3 % έως 97,8 %. 87 Όσον αφορά τη διαπίστωση της Επιτροπής ότι οι επιτόπιοι έλεγχοι είναι παντελώς αναποτελεσματικοί αφ’ ης στιγμής ο γεωργός αρχίσει να καλλιεργεί τη γη για την επόμενη περίοδο καλλιεργείας, η Ελληνική Δημοκρατία υπογραμμίζει ότι η νέα καλλιέργεια ισχύει στην Ελλάδα μόνον από τον μήνα Δεκέμβριο, ήτοι σε χρόνο κατά τον οποίο έχουν ήδη διενεργηθεί όλοι οι έλεγχοι. Κατ’ αυτήν, η καλλιέργεια του σκληρού σίτου, η ταυτοποίηση της καλλιεργηθείσας εκτάσεως και το μέγεθός της δύνανται να ελεγχθούν ευχερώς και μετά τις 31 Αυγούστου, χωρίς να υφίσταται επομένως κανένας κίνδυνος για το ΕΓΤΠΕ. Τέλος, η προσφεύγουσα ισχυρίζεται ότι εν πάση περιπτώσει η διόρθωση ύψους 10 % είναι δυσανάλογη καθόσον επιβάλλεται για πρώτη φορά, χωρίς η Επιτροπή να έχει δώσει κάποια ένδειξη ως προς την εφαρμογή του ποσοστού αυτού. Εκτιμά, επομένως, ότι στερήθηκε οποιασδήποτε δυνατότητας να επικαλεστεί επωφελώς την αρχή της εκατέρωθεν ακροάσεως και των δικαιωμάτων της άμυνας. Προσθέτει ότι, αν είχε λάβει γνώση του συντελεστή ύψους 10 %, θα είχε δυνηθεί να οργανώσει την άμυνά της και να απαντήσει επί όλων των αιτιάσεων της Επιτροπής. 88 Η Επιτροπή αμφισβητεί τα αναπτυχθέντα από την Ελληνική Δημοκρατία επιχειρήματα. Εκτίμηση του Γενικού Δικαστηρίου 89 Προκαταρκτικώς, επιβάλλεται η διευκρίνιση ότι η Επιτροπή εξέθεσε στα σημεία 12.1.3 και 12.1.5 της συνοπτικής εκθέσεως, τα οποία αφορούν αντιστοίχως τις θέσεις της πριν και μετά τη διαδικασία συμβιβασμού, ότι η Ελληνική Δημοκρατία εξακολουθούσε να μην έχει θέσει πλήρως σε λειτουργία το ΟΣΔΕ κατά την καλλιεργητική περίοδο 2003 και ότι οι επιτόπιοι έλεγχοι δεν ήσαν αποτελεσματικοί, όπως είχε διαπιστωθεί κατά τις πραγματοποιηθείσες τα προηγούμενα έτη αποστολές. 90 Η Επιτροπή υπογραμμίζει, ειδικότερα, ότι, έξι έτη μετά την έναρξη ισχύος των διατάξεων που το καθιστούν υποχρεωτικό, το ΣΑΑ εξακολουθούσε να μη λειτουργεί στην Ελλάδα, ενώ οι επιτόπιοι έλεγχοι εξακολουθούσαν να διενεργούνται με τόσο μεγάλη καθυστέρηση, ώστε να μην είναι πλήρως αποτελεσματικοί. Κατ’ αυτήν, αφ’ ης στιγμής η ανεπάρκεια του ΣΑΑ είχε επισημανθεί κατόπιν προηγούμενων αποστολών, έπρεπε να εκληφθεί ως επαναλαμβανόμενη υποτροπή, κατά την έννοια των οδηγιών, οπότε ήταν κατ’ αρχήν δυνατή η εφαρμογή διορθώσεως ύψους 10 % επί του συνόλου των καλλιεργειών. Πάντως, έχοντας συνείδηση του ότι η αύξηση του συντελεστή διορθώσεως στο 10 % δεν έπρεπε να εφαρμοστεί αυτομάτως αλλά μόνο μετά από εξέταση τυχόν διορθωτικών ή εξισωτικών μέτρων εκ μέρους του κράτους μέλους, η Επιτροπή έκρινε ότι δεν μπορούσε να αγνοήσει τις επελθούσες στο ΣΑΑ βελτιώσεις. Αυτός είναι και ο λόγος για τον οποίο περιορίστηκε στην επιβολή διορθώσεως ύψους 5 % των αφορωσών τις λοιπές πλην του σκληρού σίτου καλλιέργειες δαπανών. Όσον αφορά τον σκληρό σίτο, η Επιτροπή θεώρησε ότι η κατάσταση ήταν σοβαρότερη δοθέντος, ιδίως, ότι, αφενός, οι καθυστερημένοι επιτόπιοι έλεγχοι είχαν ήδη κοινοποιηθεί στην Ελληνική Δημοκρατία και είχαν οδηγήσει σε δημοσιονομικές διορθώσεις για τα προγενέστερα έτη και ότι, αφετέρου, δεν κατέστη εφικτό να διαπιστωθεί καμία βελτίωση δικαιολογούσα διόρθωση κάτω του 10 %. 91 Επιβάλλεται η επισήμανση ότι, κατά τις οδηγίες, «[ό]ταν ένας ή περισσότεροι από τους βασικούς ελέγχους δεν εφαρμόζονται ή εφαρμόζονται ελλιπώς ή με περιορισμένη συχνότητα, ώστε να μην επαρκούν για τον προσδιορισμό της επιλεξιμότητας του αιτήματος ή για την πρόληψη παρατυπιών, δικαιολογείται ποσοστό διορθώσεως 10 %, καθώς συμπεραίνεται εύλογα ότι υπάρχει υψηλός κίνδυνος εκτεταμένων απωλειών για το ΕΓΤΠΕ». Εξάλλου, πάντοτε κατά τις οδηγίες, «[ό]ταν εφαρμόζονται όλοι οι βασικοί έλεγχοι, αλλά όχι στον αριθμό, τη συχνότητα ή το βάθος που απαιτείται από τους κανονισμούς, τότε δικαιολογείται ποσοστό διορθώσεως 5 %». 92 Κατ’ εφαρμογήν της προπαρατεθείσας στη σκέψη 51 νομολογίας, απόκειται στην Ελληνική Δημοκρατία να αποδείξει κατά τρόπο πλήρη και εμπεριστατωμένο ότι εφήρμοσε, όσον αφορά την επίδικη περίοδο εμπορίας, αξιόπιστο και αποτελεσματικό σύστημα ελέγχου και ότι στερούνται βάσεως οι διατυπωθείσες από την Επιτροπή αιτιάσεις κατόπιν των υλικών ελέγχων τους οποίους διενήργησαν οι υπηρεσίες της. 93 Όσον αφορά την εφαρμογή του ΟΣΔΕ για το έτος 2003, η Ελληνική Δημοκρατία διευκρινίζει ότι το 83 % των αγροτεμαχίων της επικρατείας της είχαν ταυτοποιηθεί με τη βοήθεια ορθοφωτογραφιών, ότι η ταυτοποίηση του 13 % των αγροτεμαχίων ελάμβανε χώρα με άλλα ισοδύναμα στοιχεία και ότι το 4 % των αγροτεμαχίων δεν είχε ταυτοποιηθεί. Όπως διευκρινίστηκε ανωτέρω στη σκέψη 55, το 17 % των αγροτεμαχίων δεν είχε επομένως ταυτοποιηθεί σύμφωνα με το προβλεπόμενο από τον κανονισμό 3508/92 σύστημα ταυτοποιήσεως. Πάντως, η Ελληνική Δημοκρατία βεβαιώνει, πρώτον, ότι οι έλεγχοι στον τομέα των αροτραίων καλλιεργειών βελτιώθηκαν σημαντικά, δεύτερον, ότι το ποσοστό των συγκεκριμένων ελέγχων ήταν δύο φορές υψηλότερο του απαιτουμένου βάσει των κανονιστικών διατάξεων και, τρίτον, ότι σειρά μέτρων βελτιώσεως δεν επέτρεψε την παραμικρή παρατυπία. 94 Συναφώς, υπενθυμίζεται η σημασία της εγκαθιδρύσεως του ΟΣΔΕ, χωρίς να απαιτείται η ενδελεχής εξέταση του ζητήματος της ποιότητας των ελέγχων μέσω τηλεανιχνεύσεως ή του ποσοστού των διενεργηθέντων επιτόπιων ελέγχων. Πράγματι, η ταυτοποίηση των αγροτεμαχίων, η οποία δεν είχε ακόμη ολοκληρωθεί στην Ελλάδα κατά την ως άνω περίοδο, συνιστά βασικό στοιχείο της ορθής εφαρμογής ενός συστήματος αφορώντος τις εκτάσεις. Η έλλειψη αξιόπιστου συστήματος ταυτοποιήσεως των αγροτεμαχίων συνεπάγεται αφ’ εαυτής υψηλό κίνδυνο προκλήσεως ζημίας στον κοινοτικό προϋπολογισμό. Εξάλλου, με την προπαρατεθείσα στη σκέψη 53 απόφαση της 24ης Φεβρουαρίου 2005, Ελλάδα κατά Επιτροπής (σκέψη 97), και την προπαρατεθείσα στη σκέψη 57 απόφαση της 17ης Μαρτίου 2005, Ελλάδα κατά Επιτροπής (σκέψεις 62 έως 64), το Δικαστήριο έκρινε ότι η μη ολοκλήρωση του ΟΣΔΕ δικαιολογούσε αυτή και μόνη την εφαρμογή κατ’ αποκοπήν διορθώσεως ύψους 5 %. 95 Πέραν τούτου, το γεγονός απλώς και μόνον ότι διαπιστώθηκαν βελτιώσεις δεν παρέχει στην Ελληνική Δημοκρατία τη δυνατότητα να υποστηρίξει ότι θα έπρεπε να μειωθεί ο συντελεστής διορθώσεως ύψους 5 % ο οποίος είχε εφαρμοστεί προηγουμένως. Πράγματι, παρά τις ανωτέρω βελτιώσεις, όσο αξιέπαινες και αν είναι, ο κίνδυνος επελεύσεως ζημίας για το ΕΓΤΠΕ, συνδεόμενος με τη μη ολοκλήρωση του ΟΣΔΕ, υπήρξε εξαιρετικά υψηλός, τούτο δε από της λήξεως της ταχθείσας προθεσμίας για την εφαρμογή του ΟΣΔΕ, ήτοι από 1ης Ιανουαρίου 1997, και, επομένως, η επιβληθείσα για τα προηγούμενα έτη διόρθωση ύψους 5 % θα μπορούσε να κριθεί επιεικής (προπαρατεθείσα στη σκέψη 53 απόφαση της 24ης Φεβρουαρίου 2005, Ελλάδα κατά Επιτροπής, σκέψη 99). 96 Υπό τις περιστάσεις αυτές, κρίνεται ότι η Επιτροπή μπορούσε εγκύρως να εφαρμόσει συντελεστή διορθώσεως ύψους 5 % για την περίοδο εμπορίας 2003, επί του συνόλου των καλλιεργειών, πλην του σκληρού σίτου. 97 Ως προς την εφαρμογή του συντελεστή ύψους 10 % για τον σκληρό σίτο, όπως προκύπτει από την εξέταση του δευτέρου λόγου ακυρώσεως, η Επιτροπή έκρινε ορθώς ότι η ταυτοποίηση των αγροτεμαχίων, οι διασταυρούμενοι έλεγχοι και οι επιτόπιοι έλεγχοι δεν είχαν διενεργηθεί σύμφωνα με τις προβλεπόμενες από την κοινοτική κανονιστική ρύθμιση επιταγές. Επίσης, επιβάλλεται η επισήμανση ότι στην Ελληνική Δημοκρατία είχε ήδη επιβληθεί κατ’ αποκοπήν διόρθωση ύψους 5 % για τις αροτραίες καλλιέργειες του έτους 2002. Δυνάμει των οδηγιών, όταν ένας ή περισσότεροι από τους βασικούς ελέγχους δεν εφαρμόζονται ή εφαρμόζονται ελλιπώς ή με περιορισμένη συχνότητα ώστε να μην επαρκούν για τον προσδιορισμό της επιλεξιμότητας του αιτήματος ή για την πρόληψη παρατυπιών, δικαιολογείται ποσοστό διορθώσεως 10 %, καθώς συμπεραίνεται εύλογα ότι υπάρχει υψηλός κίνδυνος εκτεταμένων απωλειών για το ΕΓΤΠΕ. Διευκρινίζεται επίσης ότι η παράβαση καθίσταται σοβαρότερη εφόσον το κράτος μέλος δεν προβαίνει σε βελτίωση των ελέγχων του, ενώ η Επιτροπή του έχει ήδη γνωστοποιήσει τις αναγκαίες βελτιώσεις. 98 Υπό τις περιστάσεις αυτές, κρίνεται ότι η Επιτροπή είχε τη δυνατότητα να εφαρμόσει συντελεστή ύψους 10 % για τον σκληρό σίτο, αφ’ ης στιγμής είχε ήδη καταδείξει μεταξύ άλλων ότι οι επιτόπιοι έλεγχοι ήσαν αναποτελεσματικοί, ενώ δεν είχε διαπιστωθεί καμία βελτίωση σε σχέση με τα προγενέστερα έτη, όσον αφορά τους ελέγχους σχετικά με τον σκληρό σίτο. 99 Ως προς το επιχείρημα, σύμφωνα με το οποίο η Ελληνική Δημοκρατία στερήθηκε κάθε δυνατότητας να επικαλεστεί επωφελώς την αρχή της εκατέρωθεν ακροάσεως και τα δικαιώματά της άμυνας δοθέντος ότι η διόρθωση ύψους 10 % τής επεβλήθη για πρώτη φορά, χωρίς η Επιτροπή να παράσχει κάποια συγκεκριμένη διευκρίνιση ως προς την εφαρμογή του συντελεστή αυτού, αρκεί να υπογραμμιστεί ότι, όπως προκύπτει σαφώς από τα σημεία 12.1.3 και 12.1.5 της συνοπτικής εκθέσεως, το ζήτημα της τυχόν εφαρμογής συντελεστή ύψους 10 % για τον σκληρό σίτο συζητήθηκε κατά τη διαδικασία εκκαθαρίσεως των λογαριασμών, είτε προ είτε μετά τη διαδικασία συμβιβασμού (βλ. ανωτέρω σκέψεις 89 και 90). Κατόπιν τούτου, δεν μπορεί να ευδοκιμήσει το επιχείρημα της Ελληνικής Δημοκρατίας ότι θα είχε δυνηθεί να απαντήσει επί των αιτιάσεων της Επιτροπής αν είχε λάβει γνώση του ότι πρόθεση της τελευταίας ήταν να επιβάλει συντελεστή ύψους 10 % για τον σκληρό σίτο. 100 Υπό το φως του συνόλου των προηγηθεισών σκέψεων, πρέπει να απορριφθούν ο τρίτος λόγος ακυρώσεως καθώς και το τέταρτο σκέλος του δευτέρου λόγου ακυρώσεως. 3. Επί του τετάρτου λόγου ακυρώσεως ο οποίος αφορά την επιβληθείσα και αφορώσα το πρόγραμμα POSEI δημοσιονομική διόρθωση 101 Ο προβαλλόμενος από την Ελληνική Δημοκρατία λόγος ακυρώσεως υποδιαιρείται σε τρία σκέλη. Το πρώτο σκέλος αντλείται από πεπλανημένη ερμηνεία και εφαρμογή του άρθρου 3, παράγραφος 3, του κανονισμού 2019/93 και του άρθρου 3, παράγραφος 2, του κανονισμού 2958/93, όσον αφορά τους ελέγχους του καθεστώτος εφοδιασμού των μικρών νήσων του Αιγαίου πελάγους και, επικουρικώς, από πλάνη περί τα πράγματα. Το δεύτερο σκέλος αντλείται, αφενός, από πλάνη περί τα πράγματα, όσον αφορά την εφαρμοσθείσα διόρθωση στο καθεστώς ενισχύσεως των πατατοφυτειών και των ελαιώνων των μικρών νήσων του Αιγαίου πελάγους και, αφετέρου, από παραβίαση της αρχής ne bis in idem. Το τρίτο σκέλος αντλείται από προσβολή της αρχής της αναλογικότητας. Επί του πρώτου σκέλους του τετάρτου λόγου ακυρώσεως Επιχειρήματα των διαδίκων 102 Η Ελληνική Δημοκρατία εκτιμά ότι προέβη στους ελέγχους σύμφωνα με την κοινοτική κανονιστική ρύθμιση. 103 Όσον αφορά την εξακρίβωση της μετακυλίσεως της ενισχύσεως στον τελικό καταναλωτή, ισχυρίζεται ότι οι αρμόδιες αρχές ελέγχουν αν το εισπραχθέν από τον δικαιούχο ύψος της ενισχύσεως αφαιρείται από την καταβληθείσα εκ μέρους του τελικού καταναλωτή τιμή, συγκεκριμένα δε από τον κάτοικο των μικρών νήσων του Αιγαίου πελάγους. Διευκρινίζει ότι, σύμφωνα με τα άρθρα 4 και 5 της κοινής υπουργικής αποφάσεως (ΚΥΑ) 207655, της 17ης Ιανουαρίου 2003, για τους ελέγχους και τις διαδικασίες στο μέτρο POSEI ο δικαιούχος δεν εισπράττει κανένα ποσόν εφόσον προκύπτει ότι το ύψος της ενισχύσεως δεν αφαιρέθηκε από το αναγραφόμενο στο τιμολόγιο πωλήσεως ποσόν ή αφαιρέθηκε ποσόν μικρότερο ή έχει γίνει εικονική αφαίρεση. Υπογραμμίζει ότι οι διενεργηθέντες από τις ανωτέρω αρχές έλεγχοι δεν οδήγησαν σε καμία περίπτωση τεχνητής διογκώσεως των τιμών, σε αντίθεση προς όσα υποστηρίζει η Επιτροπή. Κατόπιν αυτού, τηρήθηκε η βασική προϋπόθεση της μετακυλίσεως της ενισχύσεως στον τελικό καταναλωτή. 104 Η Ελληνική Δημοκρατία προσθέτει ότι το άρθρο 3, παράγραφος 2, του κανονισμού 2958/93, όπως τροποποιήθηκε με τον κανονισμό 1020/02, καθώς και το άρθρο 8, παράγραφος 3, της προπαρατεθείσας κοινής υπουργικής αποφάσεως εξαρτούν την πληρωμή της κοινοτικής ενισχύσεως στους δικαιούχους από την προϋπόθεση ότι αποδεικνύουν τη μετακύλιση της ενισχύσεως στον τελικό καταναλωτή διά της αναγραφής στο τιμολόγιο αφαιρέσεως ποσού ίσου προς την οικεία ενίσχυση. Κατ’ αυτήν, ουδείς άλλος τρόπος αποδείξεως της μετακυλίσεως της ενισχύσεως στον τελικό καταναλωτή προβλέπεται από τον κανονισμό 2958/93 ή από τα συμπληρωματικά εθνικά μέτρα. Διευκρινίζει επίσης ότι συμμερίζεται τη διαπίστωση του οργάνου συμβιβασμού ότι η Επιτροπή δεν προσκόμισε κανένα αποδεικτικό στοιχείο περί τη διόγκωση ή την τεχνητή υπερεκτίμηση της τιμής ενός προϊόντος, ούτε υπήρξε οποιαδήποτε καταγγελία. 105 Εξάλλου, η Ελληνική Δημοκρατία ισχυρίζεται ότι η κοινοτική κανονιστική ρύθμιση επιβάλλει απλώς δειγματοληπτικό έλεγχο των φορτίων, ενώ τυχόν συστηματικός έλεγχος σε όλες τις νήσους του Αιγαίου πελάγους καθίσταται ανέφικτος καθόσον συνεπάγεται την εγκαθίδρυση ενός δικτύου αστυνομικής επιτηρήσεως μέσω δειγματοληψιών και καθημερινών ελέγχων. Κατ’ αυτήν, το γεγονός ότι το φορτίο ενός πλοίου το οποίο προσήγγισε μικρή νήσο δεν ελέγχθηκε μια ημέρα δεν σημαίνει ότι ουδείς έλεγχος διενεργείται ούτε ότι οι έλεγχοι δεν διενεργούνται με την αναγκαία αυστηρότητα. 106 Τέλος, υποστηρίζει, με το δικόγραφό της απαντήσεως, ότι η αναφορά της Επιτροπής στη μη επίδειξη της «δέουσας αυστηρότητας» κατά τους διενεργηθέντες στην Ελλάδα ελέγχους εισάγει νέο κριτήριο μη προβλεπόμενο με τις οδηγίες. 107 Η Επιτροπή αμφισβητεί τα αναπτυχθέντα από την Ελληνική Δημοκρατία επιχειρήματα. Εκτίμηση του Γενικού Δικαστηρίου 108 Προκαταρκτικώς, επιβάλλεται η διευκρίνιση ότι η Επιτροπή εξέθεσε, στο σημείο 10.1.1 της συνοπτικής εκθέσεως, τις βασικές διαπιστώσεις σχετικά με το καθεστώς εφοδιασμού. Όσον αφορά τους επιτόπιους ελέγχους, διευκρίνισε, κατ’ ουσίαν, ότι οι ελεγκτές της Επιτροπής διαπίστωσαν ότι τα τυγχάνοντα της ενισχύσεως προϊόντα δεν ζυγίζονταν και ότι οι τοπικές αρχές δεν ήσαν σε θέση να προσκομίσουν εκθέσεις ελέγχου αλλά αποκλειστικά την επιβεβαίωση της ημερομηνίας αφίξεως των φορτηγών οχημάτων στον λιμένα. Όσον αφορά τον έλεγχο της πραγματικής μετακυλίσεως του πλεονεκτήματος της ενισχύσεως στον τελικό καταναλωτή, η Επιτροπή διαπίστωσε ότι οι ελληνικές αρχές περιορίζονταν στον έλεγχο του ότι το ποσόν της ενισχύσεως αφαιρούνταν από το τιμολόγιο πωλήσεως στον καταναλωτή των οικείων προϊόντων, χωρίς έλεγχο του επιπέδου των τιμών βάσει των οποίων εξέδιδαν τιμολόγια οι δικαιούχοι και χωρίς αξιολόγηση του περιθωρίου κέρδους. 109 Εξάλλου, κατά το άρθρο 3, παράγραφος 3, του κανονισμού 2019/93, το ευεργέτημα του καθεστώτος εφοδιασμού εξαρτάται από την πραγματική μετακύλιση του χορηγούμενου πλεονεκτήματος μέχρι τον τελικό καταναλωτή. Κατά το άρθρο 3, παράγραφος 2, του κανονισμού 2958/93, οι ελληνικές αρχές λαμβάνουν όλα τα κατάλληλα μέτρα προκειμένου να ελέγχουν την αποτελεσματική μετακύλιση του απορρέοντος από τη χορήγηση της ενισχύσεως πλεονεκτήματος. Ενεργώντας στο πλαίσιο αυτό, έχουν τη δυνατότητα να εκτιμούν τα εφαρμοζόμενα εμπορικά περιθώρια και τις ζητούμενες από τους διαφόρους επιχειρηματίες τιμές. 110 Βάσει των προπαρατεθεισών διατάξεων, επιβάλλεται ευθύς εξ αρχής η απόρριψη των επιχειρημάτων ότι, αφενός, η απόδειξη της μετακυλίσεως της ενισχύσεως πρέπει να θεμελιώνεται αποκλειστικά στο γεγονός ότι το ύψος της αφαιρέθηκε από την τιμή την οποία κατέβαλε ο αγοραστής σύμφωνα με το εκδιδόμενο τιμολόγιο και, αφετέρου, δεν προβλέπεται από τον κανονισμό 2958/93 οποιαδήποτε άλλη μορφή αποδείξεως της μετακυλίσεως της ενισχύσεως στον τελικό καταναλωτή (βλ. ανωτέρω σκέψη 104). 111 Πράγματι, αφενός, επιβάλλεται η διαπίστωση ότι το άρθρο 3, παράγραφος 2, του κανονισμού 2958/93 δεν προβλέπει σε καμία περίπτωση τον τρόπο αποδείξεως τον οποίο επικαλείται η Ελληνική Δημοκρατία. Αφετέρου, αν και, όπως προκύπτει ρητώς από το γράμμα της ανωτέρω διατάξεως, οι ελληνικές αρχές φέρουν την υποχρέωση να εκτιμούν τα εμπορικά περιθώρια ή το επίπεδο των τιμών προκειμένου να ελέγχουν τη μετακύλιση επί του τελικού καταναλωτή του απορρέοντος από τη χορήγηση της ενισχύσεως πλεονεκτήματος, γεγονός, πάντως, παραμένει ότι παρόμοιες εκτιμήσεις αναφέρονται ρητώς από τον κοινοτικό νομοθέτη ως μέτρα δυνάμενα να ληφθούν προκειμένου να παρασχεθεί στις αρχές η δυνατότητα διασφαλίσεως της αποτελεσματικής μετακυλίσεως της ενισχύσεως. 112 Συναφώς, το Γενικό Δικαστήριο συντάσσεται με την εκδοθείσα από το όργανο συμβιβασμού γνώμη, η οποία παρατίθεται στο σημείο 10.1.4 της συνοπτικής εκθέσεως, και σύμφωνα με την οποία η επιβεβαίωση της μετακυλίσεως των πλεονεκτημάτων της ενισχύσεως δεν μπορεί να θεμελιώνεται αποκλειστικά στο γεγονός ότι το ύψος της ενισχύσεως αφαιρέθηκε από την τιμή την οποία κλήθηκε να καταβάλει ο αγοραστής με το εκδιδόμενο τιμολόγιο. 113 Κατόπιν τούτου, επιβάλλεται η διαπίστωση ότι ορθώς η Επιτροπή έκρινε ότι το εφαρμοζόμενο από την Ελληνική Δημοκρατία σύστημα ελέγχου, το οποίο συνίσταται αποκλειστικά στην εξακρίβωση ότι το ποσόν της ενισχύσεως αφαιρούνταν από το τιμολόγιο πωλήσεως στον χρήστη των οικείων προϊόντων, χωρίς έλεγχο του επιπέδου των τιμών τις οποίες χρεώνουν με την έκδοση του τιμολογίου οι δικαιούχοι και χωρίς αξιολόγηση του περιθωρίου κέρδους, δεν συνάδει προς τις επιταγές του άρθρου 3, παράγραφος 3, του κανονισμού 2019/93 και του άρθρου 3, παράγραφος 2, του κανονισμού 2958/93. 114 Τέλος, όσον αφορά το επιχείρημα ότι η Επιτροπή εισήγαγε νέο κριτήριο εκτιμώντας ότι οι έλεγχοι δεν είχαν διενεργηθεί με τη «δέουσα αυστηρότητα», αρκεί η υπογράμμιση ότι η έννοια αυτή απαντά στις οδηγίες. Πράγματι, στις οδηγίες προβλέπεται ρητώς ότι «[ό]ταν εφαρμόζονται όλοι οι βασικοί έλεγχοι, αλλά όχι στον αριθμό, τη συχνότητα ή [την αυστηρότητα] που απαιτείται από τους κανονισμούς, τότε δικαιολογείται ποσοστό διορθώσεως 5 %». Επομένως, το ανωτέρω επιχείρημα είναι απορριπτέο. 115 Κατόπιν τούτου, είναι απορριπτέα τα αναπτυχθέντα στο πλαίσιο του πρώτου σκέλους του τετάρτου λόγου ακυρώσεως εκ μέρους της Ελληνικής Δημοκρατίας επιχειρήματα. Επί του δευτέρου σκέλους του τετάρτου λόγου ακυρώσεως Επιχειρήματα των διαδίκων 116 Η Ελληνική Δημοκρατία αμφισβητεί τη βασιμότητα των αιτιάσεων τις οποίες διατύπωσε η Επιτροπή όσον αφορά το καθεστώς ενισχύσεως της πατάτας και των ελαιώνων. 117 Συναφώς, επικαλείται μεταξύ άλλων τα ίδια επιχειρήματα με εκείνα τα οποία προέβαλε με το δικόγραφο της προσφυγής της όσον αφορά τον δεύτερο λόγο ακυρώσεως, ήτοι ότι το ΟΣΔΕ λειτουργούσε άψογα και εφαρμοζόταν πλήρως στην Ελλάδα, συμπεριλαμβανομένων των μικρών νήσων του Αιγαίου πελάγους. Υπογραμμίζει ότι τυχόν ελλείψεις του ΣΑΑ συμπληρώνονταν από το διαθέσιμο χαρτογραφικό υπόβαθρο, τις αεροφωτογραφίες και τα διαγράμματα του ελληνικού Υπουργείου Γεωργίας, ενώ δεν επιδοτούνταν τα μη ταυτοποιηθέντα αγροτεμάχια. Προσθέτει ότι από τις 24 Δεκεμβρίου 2003 ολοκληρώθηκε το σύστημα γεωγραφικών πληροφοριών στον ελαιοκομικό τομέα για τις νήσους του Αιγαίου πελάγους, οπότε ουδείς κίνδυνος υφίσταται διπλοπληρωμής επιδοτήσεως του ιδίου αγροτεμαχίου. 118 Εξάλλου, υποστηρίζει ότι προσκρούει στην αρχή ne bis in idem η επιβολή διορθώσεως τόσον στις πατατοφυτείες όσον και στους ελαιώνες, αφ’ ης στιγμής διόρθωση ύψους 5 % εφαρμόσθηκε ήδη όσον αφορά τις αροτραίες καλλιέργειες. 119 Επιπλέον, όσον αφορά την ενίσχυση λόγω εκτάσεως για τις πατατοφυτείες, διευκρινίζει ότι η διαπιστωθείσα από τους ελεγκτές δυσχέρεια κατά την ανίχνευση και τον εντοπισμό των αγροτεμαχίων οφείλεται στο τυχαίο γεγονός ότι, κατά την επίδικη περίοδο της καλλιεργείας, η υποβολή των αιτήσεων ενισχύσεως στο συγκεκριμένο τομέα προηγήθηκε της υποβολής των δηλώσεων του ΟΣΔΕ. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο είχε σημειωθεί παροδική αδυναμία χρήσεως του χαρτογραφικού υποβάθρου του ΟΣΔΕ. Ως προς την ενίσχυση των ελαιώνων, επικαλείται το ότι οι ελεγκτές της Επιτροπής προσέκρουσαν οι ίδιοι στις δυσχέρειες τις οποίες εμφανίζουν οι μετρήσεις εκτάσεων μέσω παγκοσμίου δορυφορικού συστήματος πλοηγήσεως (GPS) ή με μετροταινία στις ιδιαίτερα επικλινείς και ενίοτε επικίνδυνες εκτάσεις των ελαιώνων των μικρών νήσων του Αιγαίου πελάγους. Τέλος, όσον αφορά τη «χαλαρότητα» των Ελλήνων ελεγκτών κατά τη μέτρηση των εκτάσεων, η Ελληνική Δημοκρατία διευκρινίζει ότι οι μετρήσεις δεν εμφάνιζαν απόλυτη ακρίβεια επειδή απαιτούσαν αποτύπωση και χρήση τοπογραφικών οργάνων. Αυτός είναι και ο λόγος για τον οποίον, κατά την άποψή της, σε περίπτωση πολύ μικρής αποκλίσεως μεταξύ δηλωθείσας και μετρηθείσας εκτάσεως, επιδεικνυόταν «σχετική ανοχή». 120 Εν πάση περιπτώσει, υποστηρίζει ότι η Επιτροπή όφειλε να λάβει υπόψη τις αναληφθείσες από τις ελληνικές αρχές δράσεις μετά τις παρατηρήσεις των κοινοτικών ελεγκτών προκειμένου να βελτιωθεί ο έλεγχος της ενισχύσεως των κατοίκων των μικρών νήσων του Αιγαίου πελάγους. 121 Η Επιτροπή αμφισβητεί τα αναπτυχθέντα από την Ελληνική Δημοκρατία επιχειρήματα. Εκτίμηση του Γενικού Δικαστηρίου 122 Όσον αφορά τα επαναλαμβανόμενα από την Ελληνική Δημοκρατία επιχειρήματα ότι το ΟΣΔΕ λειτουργούσε άψογα, ότι οι τυχόν ελλείψεις του ΣΑΑ είχαν καλυφθεί και ότι η Επιτροπή θα όφειλε να λάβει υπόψη της τις αναληφθείσες από τις ελληνικές αρχές δράσεις μετά τις παρατηρήσεις των κοινοτικών ελεγκτών, αρκεί η παραπομπή στην απαντώσα στις σκέψεις 65, 93, 94 και 95 ανάλυση, από την οποία προκύπτει, πρώτον, ότι το ΟΣΔΕ ήταν υποχρεωτικό και ότι το ΣΑΑ δεν ήταν πλήρως λειτουργικό, δεύτερον, ότι η μη ολοκλήρωση του ΟΣΔΕ δικαιολογούσε από μόνη της διόρθωση ύψους 5 %, χωρίς να απαιτείται η λεπτομερής εξέταση του ζητήματος της ποιότητας των ελέγχων ή του ποσοστού των διενεργηθέντων επιτοπίως ελέγχων και, τρίτον, ότι, παρά τις βελτιώσεις στις οποίες αναφέρθηκε η Ελληνική Δημοκρατία, υφίστατο εξαιρετικά υψηλός κίνδυνος επελεύσεως ζημίας στο ΕΓΤΠΕ, συνδεόμενος με τη μη ολοκλήρωση του ΟΣΔΕ, και τούτο από της εκπνοής της ταχθείσας προς εφαρμογή του προθεσμίας, ήτοι από 1ης Ιανουαρίου 1997. 123 Τέλος, επισημαίνεται ότι, απαντώντας σε γραπτή ερώτηση του Γενικού Δικαστηρίου, η Ελληνική Δημοκρατία παραιτήθηκε, με έγγραφο της 16ης Αυγούστου 2010, του ισχυρισμού της ότι η Επιτροπή παραβίασε την αρχή ne bis in idem επιβάλλοντας δημοσιονομική διόρθωση ύψους 5 % στις αροτραίες καλλιέργειες και διόρθωση ύψους 5 % για τις πατατοφυτείες και τους ελαιώνες. 124 Κατόπιν τούτου, υπό το φως των προηγηθεισών σκέψεων, είναι απορριπτέο το δεύτερο σκέλος του τετάρτου λόγου ακυρώσεως. Επί του τρίτου σκέλους του τετάρτου λόγου ακυρώσεως Επιχειρήματα των διαδίκων 125 Η Ελληνική Δημοκρατία ισχυρίζεται ότι η έρευνα της Επιτροπής περιορίστηκε σε δύο σχετικά μεγάλες νήσους επί των 3 500 τις οποίες αριθμεί το Αιγαίο πέλαγος, και τούτο όταν στις μικρότερες νήσους η ταυτοποίηση και ο εντοπισμός των αγροτεμαχίων είναι το αυτονόητο. Εξάλλου, υποστηρίζει ότι η διόρθωση ύψους 5 % επιβλήθηκε όχι λόγω ανεπαρκείας των βασικών ελέγχων αλλά λόγω μη επιδειχθείσας αυστηρότητας των ελεγκτών. Η έλλειψη αυτή αυστηρότητας δεν συνιστά λόγο εφαρμογής δημοσιονομικής διορθώσεως. Κατ’ αυτήν, η διόρθωση ύψους 5 % είναι εν πάση περιπτώσει υπερβολική υπό το φως των διαπιστώσεων των ελεγκτών και του γεγονότος ότι τυχόν αδυναμίες θα ήταν εφικτό να αντιμετωπιστούν μέσω υποδείξεως της Επιτροπής. Εν πάση περιπτώσει, η Ελληνική Δημοκρατία εκτιμά ότι το ποσοστό της διορθώσεως δεν έπρεπε να υπερβαίνει το 2 %. 126 Η Επιτροπή αμφισβητεί την αναπτυχθείσα από την Ελληνική Δημοκρατία επιχειρηματολογία. Εκτίμηση του Γενικού Δικαστηρίου 127 Κατ’ ουσίαν, η Ελληνική Δημοκρατία προσάπτει κατ’ αρχάς στην Επιτροπή ότι επεξέτεινε στο σύνολο των νήσων του Αιγαίου πελάγους τα αποτελέσματα της διενεργηθείσας σε δύο εξ αυτών έρευνάς της. 128 Όσον αφορά την αρχή της κατ’ επαγωγήν εφαρμογής, υπενθυμίζεται ότι το Δικαστήριο έχει κρίνει ότι η κατ’ επαγωγήν εφαρμογή των στοιχείων μιας περιφέρειας σε άλλες δεν απαγορεύεται κατ’ αρχήν (αποφάσεις του Δικαστηρίου της 4ης Μαρτίου 2004, C‑344/01, Γερμανία κατά Επιτροπής, Συλλογή 2004, σ. I‑2081, σκέψη 61, και της 14ης Απριλίου 2005, C‑335/03, Πορτογαλία κατά Επιτροπής, Συλλογή 2005, σ. I‑2955, σκέψη 79). Όπως προκύπτει επίσης από τις οδηγίες, η αρχή της κατ’ επαγωγήν εφαρμογής πρέπει να καλύπτει το σύνολο της επικρατείας του κράτους μέλους, εκτός αν μπορεί να θεωρηθεί βασίμως ότι η έκταση των πλημμελειών που διαπιστώθηκαν είναι περισσότερο περιορισμένη. Πάντως, μια τέτοια κατ’ επαγωγήν εφαρμογή πρέπει να δικαιολογείται πάντοτε από τα πραγματικά περιστατικά (βλ., συναφώς, προπαρατεθείσα απόφαση της 4ης Μαρτίου 2004, Γερμανία κατά Επιτροπής, σκέψη 61, και απόφαση του Πρωτοδικείου της 1ης Ιουλίου 2009, T‑259/05, Ισπανία κατά Επιτροπής, μη δημοσιευθείσα στη Συλλογή, σκέψη 162). 129 Εν προκειμένω, επισημαίνεται, αφενός, ότι η ίδια η Ελληνική Δημοκρατία διευκρινίζει ότι οι δύο νήσοι οι οποίες αποτέλεσαν το αντικείμενο του ελέγχου είναι σχετικά μεγάλες και, αφετέρου, ότι δεν αμφισβητεί τη βεβαίωση της Επιτροπής ότι καταβλήθηκε το 75 % των χορηγηθεισών για τους ελαιώνες ενισχύσεων. Ως εκ τούτου, ορθώς η Επιτροπή αποφάσισε να διενεργήσει έρευνα επί των εν λόγω νήσων και να επεκτείνει τα συναχθέντα συμπεράσματα επί των λοιπών. Ως προς το αυτονόητον της ταυτοποιήσεως και του εντοπισμού των αγροτεμαχίων σε όλες τις υπόλοιπες μικρές νήσους, η Ελληνική Δημοκρατία ουδόλως θεμελιώνει τον συναφή ισχυρισμό της. 130 Εξάλλου, πρέπει να απορριφθεί το επιχείρημα ότι, αφενός, η επίδικη διόρθωση επιβλήθηκε όχι λόγω ανεπαρκών ελέγχων αλλά λόγω μη επιδειχθείσας «αυστηρότητας» των ελεγκτών και, αφετέρου, ότι μια τέτοια έλλειψη αυστηρότητας δεν συνιστά λόγο εφαρμογής δημοσιονομικής διορθώσεως. 131 Πράγματι, σε αντίθεση προς ό,τι αφήνει να εννοηθεί η Ελληνική Δημοκρατία, η διόρθωση ύψους 5 % δεν επιβλήθηκε αποκλειστικά, ούτε καν κατά κύριο λόγο, εξ αιτίας της ελλείψεως αυστηρότητας ή της ελαστικότητας των ελεγκτών. Πράγματι, όπως προκύπτει από το σημείο 10.1.3 της συνοπτικής εκθέσεως, «[π]ροτείνεται επίσης διόρθωση ύψους 5 % στις ενισχύσεις διατηρήσεως των ελαιώνων για κύριο έλεγχο ο οποίος δεν διενεργήθηκε με την προβλεπόμενη από τον κανονισμό αυστηρότητα: παρατηρήθηκε αυξημένη αβεβαιότητα στην ταυτοποίηση των αγροτεμαχίων και των ορίων τους, ανακολουθίες στον προσδιορισμό της εκάστοτε εκτάσεως, καθώς και τάση των ελεγκτών να επιδεικνύουν [ελαστικότητα], ιδίως όσον αφορά τη μέτρηση των εκτάσεων». Με βάση τις ούτω διατυπωθείσες αιτιάσεις της Επιτροπής, η κατ’ αποκοπήν διόρθωση ύψους 5 % παρίσταται ως συνάδουσα προς τις οδηγίες. 132 Εν πάση περιπτώσει, ακόμη και αν η διόρθωση είχε επιβληθεί αποκλειστικά και μόνο λόγω της ελλείψεως αυστηρότητας ή λόγω της ελαστικότητας των ελεγκτών, επισημαίνεται ότι οι σχετικές έννοιες δεν μπορούν να εκληφθούν ως άσχετες προς τις οδηγίες, αφ’ ης στιγμής είναι προφανώς συνυφασμένες με τη συνιστώμενη αυστηρότητα. 133 Τέλος, όσον αφορά το επιχείρημα ότι η προτεινόμενη διόρθωση ύψους 5 % είναι εν πάση περιπτώσει υπερβολική, υπενθυμίζεται ότι, αφενός, η έλλειψη αξιόπιστου συστήματος ταυτοποιήσεως των αγροτεμαχίων συνεπάγεται αφεαυτής αυξημένο κίνδυνο επελεύσεως ζημίας στον κοινοτικό προϋπολογισμό και, αφετέρου, η μη ολοκλήρωση του ΟΣΔΕ δικαιολογεί από μόνη της την εφαρμογή κατ’ αποκοπήν διορθώσεως ύψους 5 % (βλ. ανωτέρω σκέψη 94). 134 Υπό το φως των προηγηθεισών σκέψεων, είναι απορριπτέοι ο τέταρτος λόγος ακυρώσεως ως προς το τρίτο σκέλος του και, συνακόλουθα, ο τέταρτος λόγος ακυρώσεως στο σύνολό του. 4. Επί του αιτήματος περί μεταρρυθμίσεως της προσβαλλόμενης αποφάσεως 135 Όπως προκύπτει από τη σκέψη 33 ανωτέρω, η Ελληνική Δημοκρατία ζητεί από Γενικό Δικαστήριο, επικουρικώς, τη μεταρρύθμιση της προσβαλλόμενης αποφάσεως κατά τα εκτιθέμενα με το δικόγραφο της προσφυγής. 136 Υπενθυμίζεται συναφώς ότι αίτημα για μείωση της επιβληθείσας δημοσιονομικής διορθώσεως είναι σε κάθε περίπτωση απαράδεκτο, διότι, στο πλαίσιο προσφυγής ακυρώσεως, το Γενικό Δικαστήριο δεν έχει αρμοδιότητα να υποκαθιστά με άλλη την προσβαλλόμενη απόφαση ούτε να τη μεταρρυθμίζει (διάταξη του Δικαστηρίου της 11ης Μαΐου 2000, C‑428/98 P, Deutsche Post κατά IECC και Επιτροπής, Συλλογή 2000, σ. I‑3061, σκέψη 28, απόφαση του Πρωτοδικείου της 26ης Σεπτεμβρίου 2002, T‑199/99, Sgaravatti Mediterranea κατά Επιτροπής, Συλλογή 2002, σ. II‑3731, σκέψη 141). Διαπιστώνεται εξάλλου, και εν πάση περιπτώσει, ότι, επί ζητημάτων ΕΓΤΠΕ, ουδεμία διάταξη αναγνωρίζει υπέρ του δικαστού της Ευρωπαϊκής Ενώσεως εξουσία πλήρους δικαιοδοσίας. Τυχόν δημοσιονομική διόρθωση, εκ μέρους της Επιτροπής, σύμφωνα με τις οδηγίες τις οποίες η ίδια εξέδωσε επί του θέματος, σκοπεί στο να αποφεύγεται να επιβαρύνεται το ΕΓΤΠΕ με ποσά τα οποία δεν χρησιμοποιήθηκαν για τη χρηματοδότηση σκοπού επιδιωκόμενου από την επίδικη κοινοτική κανονιστική ρύθμιση και, ως εκ τούτου, δεν αποτελεί κύρωση (προπαρατεθείσα στη σκέψη 51 απόφαση της 11ης Ιανουαρίου 2001, Ελλάδα κατά Επιτροπής, σκέψεις 13 και 14, και προπαρατεθείσα στη σκέψη 56 απόφαση της 9ης Σεπτεμβρίου 2004, Ελλάδα κατά Επιτροπής, σκέψη 63). 137 Κατόπιν του συνόλου των προηγηθεισών σκέψεων, η προσφυγή είναι απορριπτέα στο σύνολό της. Επί των δικαστικών εξόδων 138 Κατά το άρθρο 87, παράγραφος 2, του Κανονισμού Διαδικασίας, ο ηττηθείς διάδικος καταδικάζεται στα δικαστικά έξοδα, εφόσον υπήρξε σχετικό αίτημα του νικήσαντος διαδίκου. Δεδομένου ότι η Ελληνική Δημοκρατία ηττήθηκε, πρέπει να καταδικασθεί στα δικαστικά έξοδα, σύμφωνα με το αίτημα της Επιτροπής. Για τους λόγους αυτούς, ΤΟ ΓΕΝΙΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ (έκτο τμήμα) αποφασίζει: 1) Απορρίπτει την προσφυγή. 2) Καταδικάζει την Ελληνική Δημοκρατία στα δικαστικά έξοδα. Vadapalas Moavero Milanesi Truchot (υπογραφές) Περιεχόμενα Το νομικό πλαίσιο 1. Η αφορώσα τη χρηματοδότηση της κοινής γεωργικής πολιτικής κανονιστική ρύθμιση 2. Η αφορώσα τον τομέα των αροτραίων καλλιεργειών κανονιστική ρύθμιση 3. H αφορώσα τα ειδικά μέτρα για ορισμένα γεωργικά προϊόντα προς όφελος των μικρών νήσων του Αιγαίου πελάγους κανονιστική ρύθμιση Το ιστορικό της διαφοράς Η διαδικασία και τα αιτήματα των διαδίκων Σκεπτικό 1. Επί του πρώτου λόγου ακυρώσεως ο οποίος αντλείται από παράβαση ουσιώδους τύπου της διαδικασίας εκκαθαρίσεως των λογαριασμών και, επικουρικώς, από έλλειψη ratione temporis αρμοδιότητας της Επιτροπής 2. Επί του δευτέρου και του τρίτου λόγου ακυρώσεως σχετικά με την επιβληθείσα δημοσιονομική διόρθωση για τις αροτραίες καλλιέργειες Επί του δευτέρου λόγου ακυρώσεως ο οποίος αντλείται από πεπλανημένη ερμηνεία και εφαρμογή των κοινοτικών διατάξεων, από πλάνη περί τα πράγματα, από υπέρβαση των ορίων εξουσίας εκτιμήσεως της Επιτροπής και από εσφαλμένη αιτιολόγηση Επί του πρώτου σκέλους του δευτέρου λόγου ακυρώσεως σχετικά με την ταυτοποίηση των αγροτεμαχίων – Επιχειρήματα των διαδίκων – Εκτίμηση του Γενικού Δικαστηρίου Επί του δευτέρου σκέλους του δευτέρου λόγου ακυρώσεως σχετικά με τους διασταυρούμενους ελέγχους – Επιχειρήματα των διαδίκων – Εκτίμηση του Γενικού Δικαστηρίου Επί του τρίτου σκέλους του δευτέρου λόγου ακυρώσεως το οποίο αφορά τους επιτόπιους ελέγχους – Επιχειρήματα των διαδίκων – Εκτίμηση του Γενικού Δικαστηρίου Επί του τρίτου λόγου ακυρώσεως ο οποίος αντλείται από παραβίαση της αρχής της αναλογικότητας και υπέρβαση των ορίων της διακριτικής εξουσίας της Επιτροπής Επιχειρήματα των διαδίκων Εκτίμηση του Γενικού Δικαστηρίου 3. Επί του τετάρτου λόγου ακυρώσεως ο οποίος αφορά την επιβληθείσα και αφορώσα το πρόγραμμα POSEI δημοσιονομική διόρθωση Επί του πρώτου σκέλους του τετάρτου λόγου ακυρώσεως Επιχειρήματα των διαδίκων Εκτίμηση του Γενικού Δικαστηρίου Επί του δευτέρου σκέλους του τετάρτου λόγου ακυρώσεως Επιχειρήματα των διαδίκων Εκτίμηση του Γενικού Δικαστηρίου Επί του τρίτου σκέλους του τετάρτου λόγου ακυρώσεως Επιχειρήματα των διαδίκων Εκτίμηση του Γενικού Δικαστηρίου 4. Επί του αιτήματος περί μεταρρυθμίσεως της προσβαλλόμενης αποφάσεως Επί των δικαστικών εξόδων * Γλώσσα διαδικασίας: η ελληνική.