Sirið Stenberg (Tjóðveldi (Republic)), speaker, 2020-11-19
Topic: 1. viðgerð LM-053/2020  Uppskot til samtyktar um at fáa útbúgvið fleiri røktarstarvsfólk.
takk fyri harra formaður tá ið okur nú royna okum aðru ferð við hesum uppskotunum so skal tað síggjast sum eisini sum ein roynd til at framtíðar tryggja okra bæði sjúkrahúsverk og eisini eldraøkini tí okur vita tað at starvsfólkatrot er og at visti mann skal gera nakað við tað so tekur tað nøkur ár at fáa loyst tað tí tað tekur nøkur ár at útbúgva seg og tí nyttar tað ikki akkursum at fara í gongd við eitt arbeiði tá ið trupulleikin er blívin stórur tí hetað er eisini ein ein útbúgving sum er sett soleiðis saman at tað eru tey starvsfólkini sum eru frammanundan sum taka sær av at útbúgva tey sum eru í gongd tí ein stórur partur av tíðini er starvsvenjing og tað krevur at mann hevur útlærd starvsfólk tey seinasti fýra fimm árini hevur tað verið stórt fokus á at fáa útbúgvi fleiri serlæknar ella at fáa ikki at fáa útbúgvi at fáa sett serlæknar í starv í føroyum og eisini at fáa útbúgvið fleiri kommunulæknar og tað hevur gingið faktisk rættiliga væl við tí sjálvt um tað enn er nakað eftir at gera og tanngongdin heldur vónandi fram men tað sum okur síggja eisini kanska í grannalondunum sum akkurát líka ringt sum her tað er tað at manglin upp á heilsustarvsfólk er blívin eiteitt høvuðs ein høvuðsavbjóðing í hsuverkunum í øllum norðra londum og tað eru teir stóru starvsfólkarnar sum faktisk eru berandi fyri at hava sjúkrahúsverkini og eldra røktina koyrandi tað eri tað hevur verið soleiðis at mann fyrr hevur kunnað heinta kammans siga starvsfólk inn úr grannalondunum til feriur tað ber næstan ikki til til meir nú er tað mótsatt nú fara føroyingarnir uttanlands at arbeiða tí htað er so stórur tørvur allastaðni so okur noyðast at taka aðrar partar a fyri okum og gera nakað við hetta hetta uppskotið snýr seg um at útbúgva fleiri sjúkrarøktarfrøðingar heilsurøktarar og eisini heilsuhjálparar og hetta eru tey sum mann kann siga løgmaður í í í ólavsøkufrágreiðingini hjá sær nevndi fyri okra gerandicetjur sum hava staðið á odda meðan korona farsóttin hevir herjað og í míni verð er tað gerandistekjir hvønn dag tí tey arbeiða óansæð um tað er korona ella ikki og tað er fýraogtjúgu tímar um døgni málið er viðgjørt fyrr og okur hava so valt at leggja tað fyrri aftur tí at nú er tað eitt er eitt ár fari og okur hava ikki sett enn at mann er farin í gongd við at útbúgva fleiri tað kann gott vera okkurt arbeiði er í gongd í landsstýrinum sum okur ikki vita um og tað høvdu okur so kunnað fingið at vitað vussu landsstýrsmaðurin var her men tað kann nevndin so finna útav í mínari tíð tá eg var í heilsumálum tá hendi tað seg at í summarferiu kom tað fráboðan um at tað vóru nøkur pláss mann ikki kundi hava opið tí mann ikki fekk nokk av starvsfólkum tað haldi eg nokk so nokk so nýtt eg haldi ikki tað hevur verið so ringt við starvsfólkamangli innan fyri sjúkrahúsverkið fyrr og so legði g merki til nú tá ið mann søkti eftir fólkum til at opna eina koronadeild at mann fekk øgiliga fá mann fekk slett ikki ta talið sum mann søkti eftir tí tað var trupult og eg síggi eisini í bláðum eg eri eisini limur í fái eisini tey norðurlendsku bløðini og eg síggi eisini at føroyingar lýsa øgiliga nógv í útlondunum eftir sjúkrarertafrøðingum so har er virkuliga ein mangul okur nokta ikki tørvin í dag og okur vita tað at røktar tørvurin hann veksur fyrri hvønn einasta dag tí okur eru inni eini rættiliga góðari gongd við so nógvum øðrum er tað at okur hava ein hægri hægri miðalaldur tað at okur blíva fleiri og fleiri fólk og okur blva eisini fleiri fleiri eldri og tað eru bara góð ting tað betíðir so sjálvandi í hinum kann man siga í hinum endanum at viðgerðartørvurin verður størri samstundis sum tað eisini koma nýggj viðgerðartilboð til alla tíðina og okur fara ikki at kunna tosa um viðgerðartrygd sum hevur verið nokk so nógv frammi vil okur ikki hava nokk av starvsfólki tá ið tað kemur til eldraøki so er tað eisini lýst tá ið hetta her málið var fyrri seinast at har er rættiliga nógv ófaklærd í starvi og tí haldi eg mann skal fara burtur frá tí diskusiónini sum vera eitt sindur inni um um hjálparfólk ikki kunna gera líka gott arbeiði tí tað er nokk av hjálparfólki tað manglar útbúgva starvsfólk tað er slekkikði har mann er at tat tað er trupult at fáa fáa hjálparfólk tað er trupult at fáa útlærd starvsfólk og tað er eitt problem eg haldi eisini tað er ein trupulleiki at tann eldralógin sum er samtykt ikki hevur ásett at tað skulu vera nøkur faklig krøv í lógini eg hopi at tað fer at blíva broytt tá imam nú fer at eftirmeta eldra røktina tað hopi eg virkuliga og og sum eg havi skilt á lagnum so er tað ikki óhugsandi í viðgerðini seinast tá kom tað eisini nokkso nógv fram heti her við at arbeiðsumstøðurnar hava eisini heilt ótrúliga stóran týdning um hvar fólk vilja fara okur eru í eini støðu har tað er einki arbeiðsloysi og at mann hevur kanska eitt sidur fríar val n men enn mann kanska onkuntíð hevur og vissu arbeiðsumstøðurnar og lønarviðurskiftini eru ikki nakað sum tiltalar so kemur tú eisini at missa fólk tað bleiv víst á hetta her við niðursettari tíð serliga fyri heilsurøktarar ogheilsuhjálparar sum eitt øgiliga stórt problem at tað vóru ringt at fáa fulltíðarstarv og at lønin er heldur ikki tann stóra og vistu so starvið hevur niðursetta tíð so verður tað uppaftur truplari tí tú fær ikki tað mann siga at tú fær ikki lívbjargar tær av lønini og so kom tað afturat at innan fyri nakrar av starvsbólkunum kanska serliga heilsuhjálpararnir vað dagurin ofta pettaðu sundur soleiðis at tú skuldi kanska møta nakrar tímar í morgunin kanska beint aftan døgura aftur so aftur um kvøldið og hatta er hatta er trupult at gera við men meni tú er bundin allan dagin og lønin er ikki tilsvarandi so ati har er hvørfall nakað mann kann hyggja eftir og so haldi eg allir starvsfólkarnir nevndi hetta her við ati normeringarnir kundu verið hægri og at mann kennir tað sum at tað er ikki nóg stór viðurkenning um kring hesi størvini eg haldi at ein stórur partur av teimum er hvørfall tað sum mann kann kalla fyri láglønarstørv og viðgerðin vísti eisini tað at mann í faktisk ikki kundi arbeiða fulla tíð og halda sáttmálan tí at tú kemur avaltso visti tú arbeiddi fulla tíð í skiftandi vaktin so klárar tú ikki at halda sáttmálan tí at tú kemur at bróta hetta her við hvílureglum tá ið tað kemur til sjúkraafrøðingar so etað jú granskað í tí og tað e staðfest í nógvum kanningum at hægri fakligir førleikar tú hevur størri eri sannleikindini fyri at sjúklingar yvirliva og eisini færri komfligatiónir fáa tey í meðan tað eru innlíkt so tað er alt sum tala fyri at at tað er neyðugt at hava høgar fakligar kompetansir tá ið tað kemur til røktina tað haldi e r ótrúliga týdningarmikið at hava fyri eygað tí hetta er kritisk arbeiðsmegi sum onkur nevndi og tað kann verða avgerandi fyri lív elladeyð tá ið tað kemur til hopitalsviðgerð okur hava eisini fingið at vitað at tað var nokk av umsøkjarum til at kunna taka fleiri inn til sjúkrafrøði í hvørfall men at tað var eitt sindur trupult við starvsvenjingarplássom hvussu mann fekk skipað tað serliga tá i taið kom til heilsu røktararnar var tað trupult mann nevnir ofta he sigur sturvini onkur nevndar fri umsorgarnarsturv og onkur nevndar fri kvinnusturv og onkur nevndar fer láglønarsturv eg veit ikkihvat tð er tað rætta orðið men eg haldi at vissi okur ynskja at fáa meira javnstøðu inn í hsi størvini so skulu okur ikki rópa tey fyri kvinnustørv so skul okur halda uppat við tí so skulu rópa tey fyri røktarsturv ella hvat hvat tað nú eitur tí tað skal eisini kunna tiltrekkja altso bæði bæði kyn tá ið tú hevur starvsbólkar sum tjena lítið so fert tú eisini at síggja tað aftur í tíni lívsløn tú fer eisini at fáa tað minni í pensjón íð tí nýggju skipanini sum okur hava í dag so tað er ikki beira ein ein trupulleiki at at liva av lønini í dag men tað verður eisini ein trupulleiki fyrr en nøkur tá tey blívu eldri eg eri rættiliga ivirvíst um at tað at mann í síni tíð setti heilsuskúlan á stovn er eitt tað besta átakið mann hevur gjørt innan fyri eldrarøktina í føroyum tí at mann fór frá at hava maltso mann fór yvir til at mann skuldi hava útbúgving til at arbeiða í hesum her økinum og mann gjørdi tað upp á ein øgiliga góðan máta øll tey sum vóru inni frammanundan og arbeitt sum heimahjálpir fingu eg í boði at blíva uppskúlaði við løn og tey pjúødu so øgiliga lítið tí tey høvdu st nógvar royndir so alt tað bleiv trekt frá so tey fingu eitt stutt skúlaskeið ogp pappír up á tað sum tey høvdu brúk fyri og soleiðis í skúlin alla tíðina duga at umskúla og uppskúla tey sum hava nógvar arbeiðsroyndir akkurát taðsum okur ofta hava snakkað um her inni hvussu viktigt er at fáa pappír upp á tað sum hann dugir tað haldi í skúlani duga ótrúliga gott og so er taðhett her við at útbúgvingin er deild upp í praktikk og skúla soleðis at øll koma at flyta av og á so tað er ikki avthanguta av bara hvar tú býr tað eru ikki nakrar fastur normeringar og hesum her økinum tí ber tað heldur ikki til at siga akkurát hvat tørvurin er men tað liggja á nøkur skjøl til uppskotið seinast sum vísa at tørvurin er stórur millum annað segði almannaverkið at ein triðingur av tey fingu bara starvsfólk also ein triðingur av teirra umsóknim eydnaðist og restina eydnaðist ikki og og tey allarflestu feløgini vístu á eisini at tey høvdu ein relativt gamlan starvsbólk altso í áðrenn so tað eru nokk so standað til at fara frá komandi árini so so tað tað ger avbjóðingina størri og som hevrðu eisini blívað víst á at tað er truplast í havn at fáa serliga røktarar og hjálparar var truplast í havn og so kann mann siga ja takk orsaka ein setning tað er eg skilji tað gott at tað er truplast í havn tí tað tá ikki liva av lønini hevur so dýrt at liva takk fyri