Bárður á Steig Nielsen (Sambandsflokkurin (Union Party)), speaker, 2022-08-02
Topic: Aðalorðaskifti sambært § 51, stk. 4 í tingskipanini um FG-001/2022 : Frágreiðing løgmans á ólavsøku 2022
gavæl men tó eru kaga ut út í heim myrkari tíðir í vantu hækkandi inflatión hækkandi rentur hækkandi prísir eg haldi eisini at viðgerðin í dag hevur víst at tað gongur væl í føroyum vit eru øll ein partur av tí eg haldi øll sum virka í politsku skipanini eiga eisini at fegnast um góðu gongdina og hava verið ein partur av hesi góðu gongdini tey síðstu mongu árini tað hevur gingið ómetaliga væl í føroyum eg vil pástanda heilt síðani kreppun í hálvfemsunum helst er framgongd komin ella allarsjónligast er framgongdin nú frá tí at alivinnan bleiv endurloyst aftaná fallið í nullunum og tapulagiska ævintýrð tók seg upp vit settu og satsaðu ferðavinnuna til ferðavinnuna í tvey túsund og tólv haldi tað var tað hevur eisini hepnast rættiliga væl og tað heysta vit fruktirnar av nú tí kunnu vit hyggja afturá og siga at her hevur gingið væl men vit mugu ikki seta okkum inn í bólið og halda at so heldur alt fram og so er alt gott nú er tíð at velta upp úr nýggjum at sáa fyri eisini at kunna frukta tey komandi árini málið er sjálvandi at tryggja ta góðu gongdina og brynja okkum til tær avbjóðingarnar sum koma útgangsstøðið er sum er nevndi rættiliga gott tí tað hevur gingið væl í føroyum í mang ár vakstrarforðin bleiv stovnsett fyri góðum hálvum øðrum árum síðan og tey koma so illa har koma so fleiri boð upp á hvussu vit kunnu velta upk úr nýggjum hvussu kunnu vit skapa framhaldandi burðardyggan vøkstur í føroyum fyri at tryggja okkara vælferð framtíðarvælferð og har eru av góðum tingum kann mann siga tann tann sjálv fylgiligheitismann sigur at vit allar tíðina skula arbeiða fyri betri marknaðaratgongd har er landstýriðgongd allar tíðirnar tað eru batar á hóma tað eru glottar vit hava gjørt samstarvsavtaluð í usa fyri tveimum árum síðan vit hava gjørt eina samstarvsavtalu við japan fyri kortum og vit arbeiða eisini støðugt og neitað eru vónir í einum tættari og betri handilssamstarvi við es eisini verður lagt upp til at vit skulu troyta alt okkara tilfeingi tíverri liggur tað ótroytt tilfeingi tað mesipulagiska reyð ætu verður framhaldandi ikki veitt og tað er onnur tilfeingi við har vit eisini kunnu gera meira burturúr og fáa størri virði burturúr virðisøking matvørudepil og menning yvirhøvur fyri at virðisøkja okkara rávørur sum eru vælumtóktar út heimi og tí eigur at verða upplagt at vit kunnu fáa enn meira burturúr alivinnan ger stórar íløgur men har eru eisini stórir møguleikar fyri framman og tað eiga vit at stuðla upp undir eisini frá politiskari síðu kt er longu ein stórur partur av okkara daglidegi og tað verður ein enn størrur partur í framtíðini vissu vit í føroyum leggja okkum aftur á og ikki vilja gera ein innsass innan fyri ktmenningina so sakka vit aftur út og tí hevur tað eisini týdning og leggur vakstrarform her eisini upp til at kt skal vera ein nógv meira natúrligur partur ja bæði í okkara daglidegi innan fyri tað almennu skipanina generelt og tað kemur nokk eisini inn yvir okkum uttanífrá um vit vilja tilla ikki at innan fyri røkt og annað verður tað eisini smarta skipanir sum ger tað møguligt hjá fólki at búgva longri heima sum tey flestu ynskja og og fáa ta røkt sum er neyðug við smartari loysnum har tey fáa ta hjálpina sum tørvar og tá hon tørvar hjálpin vit hava jú brúk fyri øllum hendrum og tí ræður um at brúka sum minst av kreftum av arbeiðsmegi har sum vit kunnu avlasta við smartari loysnum innan fyri millum annað kt tað er eisini soleiðis at innan fyri vinnuferðavinnuna ella ferðavinnuna har vita vit at vit hava fingið tvey fyri ikki at siga hálvt triðja ella hálvfjórða kanska nýtt hotell summi eru útbygd og summi í gjár heilt frá nýggjum og tað sær út til allíkavæl at nú hásisong er og alt er opin upp aftur ftan á korona at hotellini eru fult bukkaði og tað er gleðiligt í hásisongini men so liggja tey hálvtóm ella tóm hin partin av árinum málið sum vakstrarkorinssungin kortið er at fáa javnal út yvir árið við at fáa eina nógv fjølbroyttari og sterkari vinnuferðavinnu tavilsiga skeiðir og annað útlendskar fyritøkur koma hendan vegin at hava skeiðir og annað soleiðis at vit eisini fáa fylgt tey holini og har við eina burðardyggari ferðavinnu yvir alt árið heldur enn bara topparnar á sumri eisini er neyðugt og tað er kanska eitt tað týdningarmesta tað er tað fólkið sum her býr at vit hava góðar og rættar útbúgvingar at vit eru væl útbúgvin vit hava eina væl búnað arbeiðsmegi og eina sterka arbeiðsstyrkið tann størsta nakrantíð í føroyum við gátt áttaogtjúgu túsund í arbeiðsmegini í arbeiðsdyrkini og tað er eisini eitt sunnustekin fyri okkara búskapi og sum eitt tað týdningarmesta sum eg haldi er alneyðugt sum vit ikki ella sum er ein fortreyt fyri føroyum fyri okkara grundarlagi livurgrundarlagi og liviumstøðum er at vit hava eina burðardygga framleiðslu eina grøna framleiðslu og tíbetur síggja vit batar nú tvær vindmylluludir koma inn at framleiða nú brúkarasporið er gott á veg men tað skal sjálvandi eisini styrkjast men framleiðslan er har og eg meini at tað er ein fortreyt fyri at vit framhaldandi kunna vera kappingarfør úti í heimi tí ein grøn framleiðsla er hevur týdning at at ein einfyri okkara sølu úti í heimi tað verða strri stórir krøv sett frá umheiminum um at vit skulu hava fleiri fleiri grøn átøk í føroyum fyri at náa málunum um neutralitet í tvey túsund og ja hálvtrýss er so tað altjóða málið kann an siga men tað roynir mann so at framskunda eitt annað nú havi eg bara tosað um at tað gongur væl og tað grønr um gangandi fót í føroyum men tíverri er tað eisini ein baksíða tað er tíverri soleiðisnar hendan ferðin sum er í samfelagnum ger at nøkur ikki fylgja við og nøkur detta niður ímillum og nøkur tað sum verri er enda úti í misnýtslu á ymsum slagi rúsevnini hava vit settabrettan í eina heildarætlan har ið vit royna at hava eina heildarætlan har øll sum eru onkursvegna ávirkað og hava arbeitt innanfyri økið at hava verið í einum bólki og samanskriva hvat er gott at gera hvat er neyðugt at gera fyri at fáa tolmmesum og har hava vit so í landsstýrinum avgjørt at vit koma at stinga út i kortið við at styrkja um eftirlitið um landamarkið vit koma at styrkja um fyribyrgingina í breiðastu høpi vit koma at styrkja undir eisini trivnaðarátøktiltøk felagsskapi og annað sum er tað týdningarmesta tí trivnaður at vera partur av nøkrum at vera í einum sunnum felagsskapi er tað allarallartýdningarmesta fyri ikki at detta niður ímillum tað er soleiðis ati lyklatølini tey síggja øll gott út og tá er altíð vandiga ferð tori eg at siga vit hava upplivað tað fyrr men vit eiga at fegnast og uppgávan nú avbjóðingin er at halda fast arbeiðsloysið er metlágt arbeiðstyrkin arbeiðsfjøldin er metstór lønargedingarnar eru methøgar og útflutningsvirði er eisini methøgt íløgurnar í samfelagnum hava ongantíð verið størri enn tær eru í hesum døgum tori eg at siga bæði frá t privata og frá tí almenna tað letr seg gera tí búskaparliga gongur tað væl privatu vinnuni gongur tað framúr væl við góðum prísum og góðum leiðslum og góðum fyritøkum og sterkum fíggjarligum fyritøkum av tí sama eru inntøkurnar methøgar og inntøkurnar higartil í ár tykjast aftur at seta met so vit kunnu ikki annað enn fegnast at liva í hesum fantastiska landi bæði fíggjarliga fyri vælferðina og ikki minst eisini fyri tann tryggleikan sum vit tjúkkla um her í føroyum fyri okkara eftirkomara nú komi eg kanska inn á meira tað sum hevur verið til viðgerðar her í dag og nú fari eg beint í tað og tosi um avgjøld á okkara tilfeingisvinnur tað er soleiðis at alivinnan og fiskivinnan rindaðu metnógv inn í fjør í tvey túsund og einogtjúgu tað hevu ongantíð áður verið rindaðir so nógvir pengar frá okkara tilfeingisvinnu beinleiðis í tøkugjaldi og tilfeingisskattin sum í tvey túsun og einogtjúgu góðar fimm hundrað milliónir krónur og nú hevur verið viðgjørt her í dag nakrar ferðirnar at ja vit eiga at hækka gjøldini visi eg taki fiskivinnuna fyrst so havi eg gjørt mærta nógmak at hugt eftir hvat kenti fiskivinnan í fjør sum hevur rindað trý hundrað og fjúrtan milliónir inn í tilfeingisgjaldium tvey túsun og einogtjúgu aftaná tilfeingisgjøld hevur fiskivinnan eitt yvirskot upp á ja umleið tvey hundrað og hálvtrýss milliónir krónur kanska gott tað tvey hundrað og hlvtrýss miliónir krónur og tá er beinleiðis veiðugjøldini sum er tikin inn við uppðsølugjøldunum er tá trý hundrað og fjúrtan milliónur tað vl so siga at vinnan hevur rindað meira í tilfeingisgjøldum fyri at vera úti og fiskað enn tað sum yvirskotið er hjá vinnuni onkur sigur so at tey skulu betala munandi meira og tá vil eg spyrja spurningin hvussu nógv meira vissu vit taka uppboðssøluprísin sum onkur hevur brúkt sum dømi nakrar ferðirnar so haldi eg mann komið til at í fjør ella fyrra ári var tað eisini nokk hevði tað komið eg haldi tað var tvey hundrað og trýogtjúgu milliónir krónir meira inn í landskassan vissi mann brúkti tann prísin sum uppsølan hevði tvey hundraðog hálvtrýss milliónir minus tvey hundrað og trýogtjúgu milliónir gevur at vinnan so samlaða fiskivinnan í føroyum hevði havt sjeyogtjúgu milliónir eftir at botna inni og tað trúgvi eg ikki at nakar inni her ynskir fyri okkara høvuðsvinnu tað vit síggja í dag at vinnan ger íløgur í nýggj modernaði effektiv grønari skip er jú bara gleðiligt hatta var fiskivinnan alivinnan hon hevur kent nógvar pengar serliga fyrrughálvar í ár eingin ivi um tað prísirnir hava verið methøgir tað er stórur eftirspurningur eftir okkara fantastiskum framúr vælumtókta laksi sum veksur upp í sínum jarðøldi kann mann siga har sum upprunaøki hjá laksnum er í norðuratlantshavi norðan fyri føroyar og tí hava vit framúr fortreytir fyri at ala verðins besta laks tað at prísurin verur so høgur kann skyldast nógvum orsøkum men hann er so fallur nakað aftur tá prísurin er so høgur sum hann hevur verið so dugi eg ikki at ímynda mær at alivinnan hevur nakað ímótur at ein størri partur fer inn í tilfeingisgjøldum ella tøkugjaldi enn tað hevur gjørt ikki soleiðis at skilja at mann skal taka meira inn við einum lágum prísi kanska tvørturímóti eiga tað tillaga tað til tann veruleikann sum er í dag har ið framleiðsluprísurin orsakað av hækkandi ráðvøruprísum er hækkaður ta vil siga tað grundarlagið sum eitur í dag tveyogtretivu krónur og seksogtretivu krónur áðrenn tað slærar ígjøgnum uppá fimm prosent kann møguliga hækkast sum ein grundprísur men hinvegin so eigur mann eisini hinum endanum um so verður um tað gleðiliga vildi verið at laksaprísurin eisini í framtíðini verður høgur methøgur at so enda eisini fleiri pengar í landskassanm men at alivinnan skal hava góðar karmar er ein fortrit fyri framhaldandi vøkstri í alivinnuni og framhaldandi vøkstri í føroyska búskapinum tí alivinnan er nú størsta útflutningsvinna í føroyum tá tað kemur til tey bleytu virðini so hevur henda samgongan eins o teir undanfarnu samgongurnar altíð verið eymjúk um tey men tað skert ikki burtur at henda samgongan hevur hækkað munandi um játtanina til tey bleytu økini bæði til heilsuverkið almannaverkið og mentanarøkið skúlaøki sjey hundrað milliónir krónur eru játtaðar afturat til heilsumál og almannamál og tað merkist tí nú er ferð sett á á viðgerðartrygdina nakrir bíilistar eru farnir niður hóast koronasum onkur hevur nevnt her eisini og vit eru bara júst byrjaði við viðgerðartrygdina men tað viktiga fyri okkum er at vit hava sett tað á breddan og at vit halda kósina soleiðis at vit koma mál tað verður ikki í hesum valskeiðnum tað verðuð neyvan heldur í næsta valskeiði men hava vit málið fyri eyga allar tíðirnar so koma vit á mál eisini taka vit fleiri inn til útbúgving á teimum bleyt økjunum bæði sjúkrafrøði sjúkrarøktarfrøði og námsfrøði sum nú fá í næsta ár bæði verða tikin inn tvær ferð um árið lærararnir lærararog útbúgvingin verða eisini eftirmett vit koma eisini at eftirmeta fólkaskúlalógina við ati kann man siga tryggja at næmingurin fær bestu møguleikar og kanska stytta um skúladagin so at næmingarnir fáa alt við sum hendir nú skal eg royna at fara skjótt ígjøgnum eg havi roynt at svarað tí mesta í tí sum eg havi lagt fyri her eg haldi at generelt vóru framsøgufólkini øgiliga jalig og eg haldi at vit kunnu ikki annað enn eisini gleðast um ta góðu gongdina og onkur var inni á grøna orkuskiftinum atað er gott at tinganes verður grøynt tað var akselul johannesen men vit eiga hundrað g nýgjuofjes bygningar har ava hundrað og einogtrýs brúka oljufýr tað er ikki nøktandi men har er ein skipan sum landsverk umsitur at tá tú umvælir bygningar so fært tú nakað eyka um tú eisini fært inn á grønar orkuloysnir men helst skal tann skipanin styrkjast enn meira so teir gongur skjótari øh kann eg fáa eitt lítið sindur av íat slutta ha afturat og so er tað aftur hendan her søgan um at rættindini verða latin til teir somu tí ronsvoya av fólksins ogn og sovíðari har má eg bara siga og afturvísa at tað er ikki henda samgongan sum hevur verið tann mest gávumylda við at lata rættindir til tey somu undanfarna samgonga ætlaði nógv ting og hon gav fýrs prosent í snitt til teir somu fýrs prosent av virðunum blívu tá latið tey somu ja gott nokk yvir átta ár og vit longdu so loyvini til tólv ár tað er ein munur men vit lótus hini tjúgu prosentini út til nakrar okkurt fór til teir somu men nógv av tí fór til nýggjar aktørar og tí hava vit í dag nógv fleiri skip at fiska okkara ríkidømi sum sær út til at vera neyðugt nú tað er langt at sigla og tað er óstøðugt fiskarí seeis at tá fiskurin er so er at fiska nógv ov skjótt øhnei eg nái ikki alt so eg skal leypa eitt sindur skjótt um her men annars haldi eg restin var at í samband við uttanviðispolitikkin so er ein nýggji veruleiki taðr eingin ivi um tað og har hava vit meldað púra greitt út at vit eru ein integreraður partur av vesturheiminum vit hava eisini verið við í natuverjuni og heimil at ein radari verður settur upp í føroyum og tá tað kemur til russlands viðurskiftir so meldaði út í ólavsøkurøvini og tað standi eg við at har eiga vit eins og vit hava gjørt higartil tá málið stingurseg uppi viðvíkjandi russlandi og flóttum ogsovíðari at vit sum politisk skipan standa saman um tey átókini vit gera tí tað er neyðugt tí vit henda samgongan situr nú tað kann vera ein onnur samgonga aftan á næsta væl og taka hann aftur koma ein onnur samgonga aftan á ta valskeiðið so tað er neyðugt at vit tá taðer uttanríkspolitikkur standa saman so broytt sum møguligt í løgtinginum og tað ætli eg mær eisini at vit koma at gera frameftir rudtvang ja eg haldi hon var mest positiv og jalið og setti spurnartykkin við nøkur