Brandur Sandoy (Fólkaflokkurin (People's Party)), speaker, 2021-01-27
Topic: Umrøða av spurningi SS-003/2020  Rúsevni
ger sovæltakk fyri frú forkvinna ja tað er skrivligi fyrispurningurin hjá mær sum eg setti fyri ein góðum tveimum mánum síðani skrivligur fyrispurningur til kailea holm johannesen landsstýrismann í heilsumálum viðvíkjandi rúsevnunum og spurningarnir teir vóru soljóðandi hvat ætlar landsstýrismaðurin at gera við veitsnandi støðuna við hørðum rúsevnum millum fólk tvey metir landsstýrismaðurin at eftirlit við innflutningi av ólógligum rúsevnum er nøktandi og trý er landsstýrismaðurin vitandi um at royndir eru ella hava verið gjørdar at framleiða hørð ólóglig rúsevnir í føroyum sambært heimasíðuni hjá heilsumálaráðnum setti mann sær fyri í fólkaheilsuætlanini frá tvey túsund og seks at ribyrgjandi átøkini móti rúsdrekkaog rúsevna misnýtslu skuldu styrkjast serliga galdandi fyri tiltøk sum eru ætlað børnum og ungum og at eftirlitið við innflutningi av ólógligum rúsevnum skal gerast munadyggari og virnstøðan við hørðum rúsevnum millum ungdóm okkara sýnist at vera syndalig dagliga hoyra søgur um mannalægnir sum liggja skilja sovorði av hesum rúsevnum tað hoyrist millum manna at sera nógv rúsevni sleppa ígjøgnum tolleftirlitið og eisini at nái ði leysir framleiðarar innflyta ráevni til at virka hesi hørðu rúsevnini úr og framleiða tey í føroyum til føroyskan ungdóm at brúka alt verður gjørt við peningaligum vinningi fyri eyga og at hetta millum annað eru útlendingar sum standa fyri at framleiða og selja hesi rúsevni tað sigur seg sjálvt at hetta er ein gongd sum ikki á nakran hátt kann góðtakast og er ein av størstu vandinum móti føroysku fólkaheilsuni bæði upp á stutt og langt sygt tørvur er tí á kjakið um hetta evni tí hesi rúsevni leggja mannalægnir og har við familjur í sorð og kostasamfelagi á okkara munandi a menniskjansligum og peningaligum tilfeingi okkur má gerast nú og tí er hetta málið reist o vasoljóðandi var hesin spurningurin vit kunnu siga at nú eru tveir mánaðir farnir síðani eg setti handan spurningin og tað sýnist at standa við ím vesna vit hava seinastu tíðina upplivað dagliga næstan í fjølmiðlunum ati mál um rúsevnir eru uppi at venda í miðlunum ø mál um rúsevna milliøið í føroyum millum annað har summ fólk sum hava nógv við hesi tingini at gera millum annað bróta inn hjápolitistum løgreglufólki í føroyum øhvit eru sum tað sýniskt komin inn á ein eitt heilt annað spor eitt eitt heilt annað milliø í føroyum sum sýnist øgiliga óføroyskt og sum í øllum førum eg sum spyrjaði spyrjarin síggi ein øgiliga stóran vanda í øhso e tað spurningurin til til landsstýrismannin hvat ger mann í einum í einum sovorðum føru h vit hava vit hava nokk ikki tørv á at uppfinna tann djúpa tallerkin einaferð afturat tað eru nógv samfeløg í heiminum tað er nógvi nógvir býir í heiminum sum hava hesar trupulleikarnar teir somu sum vit hava við nógvum hørðum rúsevnum og katastrofalum avleiðingum av teimum tað eru sirka tað er um kring aldarskiftið ella áðrenn aldarskiftið toppaði hetta í íslandi hetta her trupulleikin við hørðum rúsevnum og trupulleikin við øgiliga nógvum ungdómi sum gekk úti og rúsaði seg og og við nógvum kriminalitetið í í í slógini øhhar gjørdi mann nakað aktivt har gjørdi mann nakað aktivt har fór mann inn við við einari einari nationalari handlingsplan har sum mann har sum mann sum sum tey kallaðu fyri út eisnjúst inn aislend har sum mann simptan broytti nakrar lógir so gjørdi tað restrektivari ati við hesum við hesum rúsevnum og ikki bara tað men eisini fór inn og hugdu upp á ta samlaðu myndina altso bæði hetta her við sosialum myndugleikum øvið tað sum vit hava diskuterað her frammanundan fólkaskúlan man inndróð hann í tað eisini mann indraðu so nógv onnur øll stóðu saman um at hetta var ein kempitrupulleiki og hvussu klára vit at lyftan hetta gjørdi mann fyri fimmogtjúgu árum síðan í íslandi so kann mann so spyrja seg sjálvan er mannviljur til at gera sofara so langt sum íslands fór millum annað hetta her við ati mann fyri ung millum trettan og sekstan ára aldur øhsettu eina skipan í verk sum segði an veitsk hvat tit aftaná klokkan tíggju tá eru tit altso heima um veturin um summarið eta klokkan tólv er tað nakað sum mhann vil inn á eg eri ikki ekspertr up á nakran sum helst máta í hesum men tí eg dugi at síggja ein stóran trupulleika vit hava ein stóran trupulleika av hørðum rúsevnum og av leiddum kriminaliteti í dag og tí taki hetta málið upp til viðgerðar løgtinginum soleiðis at løgtingið sum hevur evstuábyrgd og sum sum veruliga kann broyta nøkur ting sleppur at diskutera hetta og sleppur at koma fram við tí sum summ sum løgtingið hevur at siga um hetta málið í íslandi avleiðingin av hesum átøkunam tey gjørdu í íslandi var tað at øhhesi fimtan sekstan ára gomlu sum sum høvdu verið tað gjørdu kanningar hvussu nógv av tykkum hava verið til dømis rúsaði innan fyri síðsta mánaði og tað fór úr tveyogfjøruti prosentum í nítjan hundraðog áttaoghálvfems tveyogfjøruti prosentum niður í fimm prosent í tvey túsund og sekstan tað er ein heilt markant minking øhvisti vit so fara til eitt rúsevni sum er harðari enn tað kannabis øh har fór tað frá seytjan prosentum niður sjey prosent og roykingin millum tey millum tey teir íslendsku ungdómarnar hon bleiv tað ska vekk hon fór úr trýogtjúgu prosentum niður í trý prosent øh og tá er hetta okkurt sum sigur mær eg veitsk hvat onkrastaðni í verðini hava tey onkra plan sum hevur fungerað øh og spurningurin er so finna vit upp okkara egna handlingsplan tað kunnu vit sjávandi eisini gera men hvat við at skeita til onnur samfeløg um hvat mann hevur gjørt har til dømis yviri í yviri ílitavá ha eralso nógv av hasum her er ikki bara á landsplan ið vil diskutera navtíð er eisini á kommunalum planum og har yviri í einum býi sum eittur kauna sum er næststørsti býir í litavatmeinii har gjørdi mann implementeraði mann somu somu heildarloysn ella ætlan sum tey hava fingist við í íslandi og har fór mann millum tvey túsund og seks og tvey túsund og fjúrtan fóru talið av hesum fimtan sekstanára gomlum sum høvdu verið rúsa seg seinastu tretivu dagarnar lækkaði við fimmogtjúgu prosentum fimmogtjúgu prosentum yvir nøkur fá ár tað siga mær so mikið sum at einslærastaðni í verðini eru nøkur ting sum mann hevur gjørt sum fungerað og eg haldi at vit burdu gjørt eitt sindur við at hugt eftir tí eisini nú er nú kemur landsstýrismaðurin upp at siga hvat ið hvat ið vit hava sett okkum sum mál í í í í føroyum eg haldi at hesin trupulleikin er ein so mikið stórur trupulleiki at hann hann treingir til eina grunddíða viðgerð og tí fari egat heita á løgtingslimur um at siga sína meining í hesum málinum