Bárður á Steig Nielsen (Sambandsflokkurin (Union Party)), speaker, 2023-03-14
Topic: Aðalorðaskifti sambært § 51, stk. 4 í Tingskipanini um FG-002/2022 : Frágreiðing sambært § 51, stk. 4 í Tingskipanini um fyrisiting av sjófeingi
jatakk frú forkvinna og lat meg byrja við at siga at eg haldi at hetta her við einari frágreiðing um okkara tilfeingiskvinnu um okkara fyrisiting av sjófeingi er eitt gott høvi til at gera upp hvussu hilnasheður og eru nakrar tillagingar sum skulu gerast fyri at kunna gera tað enn betur tað er líkasum endamálið við at vit hava hetta her orðaskifti í dag sjálvur haldi eg at tað er komið nógv gott fram her í dag nógv góð hugskot um hvat vit kanska kundu gjørt øðrvísi hvat burdi verið gjørt øðrvísi og hvussu kunnu vit í felags frá politisku skipanini skapa karmarnar rundan um vinnuna soeiar at tað vit fáa eina vinnu eina høvuðsvinnu tað skuli eg ikki gloyma hetta er øgiliga sentralt í tí føroyska samfelagnum í í tí føroyska búskapinum tí føroysku vælferðini at vit fáa skapt karmarnar soleiðisar at vinnan fær virkað verður eggjað til at gera tingini enn betur og eg haldi at eg havi altíð hildið hetta hugskotið í at vit eiga at hyggja og skapa møguleikarnar fyri hvussu vit kunna meirvirka okkara fiskavørður hvussu vit kunnu virðisøkja okkara fiskavørður er eitt øgiliga áhugavert kjak men tíverri má eg bara staðfesta at tað er kanska í so nógv kjak og for lítil handling nú hetta ikki eitt skot til nakran samgongupart hetta er galdandi nokk fyri allar samgongur og allar politiskar flokkar tí tað er nokk ikki so nevnt at vit frá politiskari síðu hvussu tingini skulu gerast tað er altso vinnan sum er tann sum veit hvat skal til og tað er vinnan sum onkursvegna verið tann sum kemur á lyktis uppgávuna men eg haldi at tíbetur kunnu vit siga at vit fyri ein part av vinnuni eru komin longur har sum vinnan eg sloppin at virka har havi vit gjørt tingini betur vinnan fær meira burturúr nú er tað fiskivinnan til viðgerar í dag men vit síggja kanska innan fyri alivinnuna har er mann komi rættiliga langt og útflytur fyri ein stóran part matvørur út frá okkara ráður og sovíðari og tað er ein meira ein framleiðsluvinna en fiskivinnan men fiskivinnan er eisini væl á veg og hví er tað so at alivinnan er komin longur hóast hon er nýggjari og fiskivinna nú er komin í gongd so seint mín pástandur er at kanska er tað tí at fiskivinnan hevur ikki verið nóg lønsom í nógv nógv harrans ár men nú tá vit síggja glottar og vit síggja at fiskivinnan hevur klárað at fingið lønsemji í vinnuna tíðin er sloppin at tillaga seg tíðin er sloppin at gera seg kaman siga vinnuliga profetapla tí at hon er sloppin at effektivisera ogsovíðari nú ger tað tað at ráðin er til at gera nakrar royndir sum kanska lukkast kanska ikki lukkast tí at nú hevur mann fíggjarliga orku til tað tað er ein av orsøkunum til tað ein onnur stór orsøk er tryggleikin sum nú helt mann vera skaptur í vinnuni við tí at nú hevur mann lagt tað í rímiliga tryggar karmar við rímiligari longd á á loyvum við einum rímiligari tryggari skipan í sambandi við tær avtalur sum eru og vit sóu beinanvegin at nú komu nýggj vinnutól vit fingu ein heilan flota í baransa flotan hann bleiv skiftur út tí nú helt mann at mann hevðifingið tilfeingisgjøldini og at áramálið var hesi her tólv árini vit síggja eisini at línuflotin hevur ja viða fingið kanska stuðul makrelurin makrelstuðulin hevur verið nógv umrøddur her í dag og tað er rætt ja tað er ein beinleiðis stuðul við makreli til millum annað líniflotan partrorarflotan tað sama garnabátar tað sama tað er ein stuðul mann vildi ikkju ávísir partrólarar fiska tað sjálvir og fáa vinning burturúr tí men teir flestu hava latið tær kvoturnar víðari fyri peningarligan vinning og tað hevur so gjørt tað kanska serliga við sata í línuflotanum at línuflotunin hevur fingið høvdið upp undan akkurát nú og hevur fingið endurnýggja seg og kanska hevur fingið lønsemi í sítt virksemi annars og tað er gleðiligt og að er at fegnast um men tað sum nú ver lagt fyri dagin er at nú ætlar mann sum eg skilja á lagnum frá eg skal ikki siga samgonguni tí tað eru kanska eatvr eitt sindur órógvandi í kjakin her í dag er tað hetta her sum samgongan vil ella er ta tað sum landsstýrismaðurin vil so eg haldi at tað var kanska serliga landsstýrismaðurin sum hevrð úti við nøkrum útmeldingum seinastu dagarnar um at áramálið skal ikki verða ásett til tólv árini tað skal styttast eingin veit hvussu langt niður og eisini harumframt at heimaflotan nú skal betala tilfeingisgjald av sínum tilfeingi ásæ í hesum førinum av makrelinum sum verður útlutaður og visti vit siga at tað eru góð sjey túsund tons av makreliga útlotaða útlutaði til hendan partan av flotanum so betýðir altso einkróna og hálvtrýss í tilfeingisgjaldi tíggju ellivu milliónir krónur í rokning til í hesum førinum línuflotan og eg havi roynt at hugt eftir tølunum og fingið tølini til veygafyrði hvat kenti so línuflotin í til dømis tvey túsund og einogtjúgu og eg havi fingið eitt tal upplýst sum sigur at lýnuflotin hevði eitt orsligt samlasæð í tvey túsund og einogtjúgu upp á trettan milliónir so við at stytta áramálið skapa tað ósiðroynna lánsafturgjald og annað og samstundis útskriveina rokning upp á ellivu milliónir tá yvirskotið er trettan milliónir so er ikki nógv eftir hjá tí partini av flotanum otað haldi at vit sum politisku skipan mugu hava okkum fyri eygað tá vit seta nýggj ting í verk og ofta verður tað gjørt upp og tað haldi eg eisini framgongur í onkrum av teimum skjølunum sum eru í sambandi við kjakið í dag at vissi barenshavs flotin staðin fyri ikki fekk fiska toskin og hýsina og annað uppi í baranshavinum men staðin fyri skuldu betalt tilfeingisgjald av tí vit lata upp til barranshavið so er að vir eitt yvirskot fyri landið ja roint faktuelt fyri at býta tosk og makrelin um so er tað rokst ikki rætt men tá gloymar nakrar millumrokningar mann gloymir millum annað tað at tað er munandi fleiri mans sum eru virkin og fleiri familjur sum ava hangar av tí fiskiskapinum sum er av botnfiski uppi í barandshavinum til dømis enn tað eru av teimum sum fiska pelagiskt í stórum nøgdum og tekur mann skattin hjá teimum við so er tað roknst ikki heilt øðrvísi og kanska gevur tað á leið tað sama fyri d ella fyri almennu kassarnar sum tað reina tilfeingisgjaldið hevði gjørt av teimum umboðskvotuni sum eru og nakað tað sama kann mann siga um líniflotan sum er ein øgiliga onkursvegna virðisskapandi vinna og og leggur nóggv eftir seg ikki bara umborð á tí fiskiskapinum sum er í líniflotanum men sanniliga á virkjinum á landinu sum er í føroyum og vissi mann sigur tað at jamen tey skulu ikki hava hendan makrelin ella skulu betala gjald av har so verður heldur ikki møguligt hjá tí vinnuni at virðisøkja og og og menna tað fiskaríið sum tíbetur hevur at hepnast nú tá ið ráðini eru blivin til at endurnýggja síni vinnutól ná men tað sum eg haldi hevr verið áhugavert í kjakinum í dag og sum altíð er áhugavert tað er tað hvussu fáa vit skapa hávirðisvørur úr okkara fyrsta floks ráðvøru tað skulu nógv ting fáas upp á pláss ofta he verður tosað um matvørudeplar ja tað kundi mann kanska men onkursvegna trúgvi eg meira upp á at tað er tá onkursvegna eitt samspæl millum teir karmarnir sum vit skapa bæði tá tað kemur til útbúgvingar relevantar útbúgvingar ofta hava vit havt frammi her á tingi fyrr jamen hví hava vit ikki útbúgvingar innan fyri sølu og marknaðarføroying altjóða sølu u marknaðarføraingu vit liva av at selja okkara matvørur úti heim allíkavæl hava vit ikki tær útbúgvingarnar í føroyum tað var nakað vit burdu sum politiskuskipanin staðið samanum og sett á stovn ongantíð ov skjótt eitt annað er at hava góða marknaðaratgongd fyri okkara liðugtvørur har haldi eg tann føroyska politskuskipanin stendur saman men tað krevur eitt øgiliga hart arbeiði at at sláa ígjøgnum og tað skal ikki vera nøkur loyna at eg brúkti nógv a mínari orku og tí í undanfarna samgongu til at sláa ígjøgnum á einum okkara tættastu marknaðum og eg haldi vit komu væl ávegis og eg hopi eisini at hendan samgongan fer at arbeiða víðari við tí soleiðis at vit fáa sláa ígjøgnum inn á egelsmarknaðin soleiðis at vit fáa eina betra avtalu fyri hávirðisvørur matvørur liðugtvørur og ikki sum nú at vit eiga nærmast bara eina atgongd fyri fyri fyri ráðvøruna sum vit innflyta tann vegin so tíðin rennur so eg vil bara takka fyri orðaskifti í dag og vóni at vit løgtingið kann fáa nakrar skilagóðar loysniri fyri fiskivinnuna ikki áleggja fiskivinnuni so høg gjøld at hon ikki maktar at endurnýggja seg og skapa nakað nýtt og latið vera við at órógva fiskivinnuna nú við at fara inn aftur nú og tosa um at stytta áramá og annað tí tað er eingin ivi um at teir karmarnir blívur skaptir fyri trimum árum síðani í fiskivinnuni hava verið ein sterkur viðspælari til at fingið fígging til at endurnýggja ja barnsaflotan endurnýggja lýnuskipini til hava fystlínuskip og effektivari og betri fyri mannsskap og annað og ikki minst eisini at havt eitt lítið sindur av orku til at hugsa nýtt og skapa meirvirðir purt úr okkara rávum