Jóhannis Joensen (Javnaðarflokkurin (Social Democratic Party)), speaker, 2020-09-01
Topic: 1. viðgerð LM-004/2020  Uppskot til samtyktar um at tryggja ókeypis og lætta atgongd til grundleggjandi bankatænastur
hetta er eitt uppskot sum vit hava lagt fram í javnaðarflokkinum uppskot til samtyktar um at tryggj ókeypis og lætta atgongd til grundleggjandi bankatænastur løgtingið heitir á landsstýrið um at fyrireika og leggja fyri løgtingið uppskot til løgtingslóg um tryggar sum tryggjararfólki ókeypis og lætta atgongd tilgrundleggjandi bankatænastu og eg kann siga í viðmerkingum at vit siga at seinastu árini eru ein stóra stórar broytingar gjørdar í føroyska peningastovnsheiminum ther standa seg væl í altjóða sstyrkimetingum skulu bankarnir lúka fleiri krøv um skynsaman rakstur og úrslitið av hesum hevur verið ein røð av effektiviseringstiltøkum vit kulpa ikki so nógv ár aftur í tíðina tá tað vanliga varð at flestu peningastovnar høvdu eina deild í miðalstóru og stóru bygdunum í føroyum síðani lótu fleiri í fleiri deildir aftur og sjálvtøkur vórðu settar upp í staðin men í heilt nýggjari tíð eru peningastovnar eisini farnir at taka sjálvtøkurnar niður tí heldur ikki tað loysir seg fíggjarliga og vit hava hoyrt um í sørvági á skála í hvalba og aðrastaðni við heilt stór pláss sum ikki hava møguleika at fáa reiðan pening í hvalbi man so roynt at hilduð fast í takt við tøkniligu menningina er tørvurin á at fara inn í ein banka minkaður men tað er ein sannroynd at tað fyri mong er ov trupult í dag at fáa atgongd til grundleggjandi bankatænastur so sum at taka reiðan pening út ein onnur avleiðing av effektiviseringstiltøkunum hjá peningastovnunum er at avgreiðslugjald er lagt á flestu tænastur peningastovnarnir eru vinnuligar fyritøkur og tað er tí skilligt at peningurin verður tikin fyri at veita viðskiftafólkið sína ávísar tænastur men íog við at tað er lógarkravt at lønin skal umvitas ein peningastovn halda vit uppskotsettarar at tað vera órímiligt at tað í ávísum førum kostar at hava eina lønarkontu og at tað ikki ber til at taka reiðan pening út uttan at skula rinda fyri hetta var talan um aðra privata fyritøku har viðskiftafólkini ikki vórðu nøgd við tænastuna ella prísstøði so høvdu tei møguleika at velja eina aðra fyritøku til og hesa frá men støðan á føroyska fíggjarheiminum er tann at burtursæð frá smáu peningastovnum hava vit ikki nakað sum líkist einum jú vit hava tað sum líkisdaginum dugir ppolið vit hava ikki sonógvar veljur í føroyum tí meta vit uppskotsetara ikki at kappingin einsamøll loysir nevndu avbjóðingar men at harafturímóti er neyðugt hjá politisku skipanini at halda vakið eygað við hesum her markinum og uppskotssetararnir halda tí at tíðin er komin til at krøv verða sett føroysku peningastovnunum um at tryggja fólkið ókeypis og lætta atgongd til grundleggjandi bankatænastur og tað skal vera kring alt landið verður tað mett at bankarnir ikki kunnu lúka hesar treytir so eigur fólki at hava møguleika at fáa sína løn útgolna ókeypis umvegis almenna lønarkontu millum annað og eg kann eisini viðmerkja tað attað sum mann kanska fokuserar mest uppá í hesum huppskotim er at at mann tá mann er tvungin hava eina lønarkontu í einar peningastovnur so eigur tað sjálvandi eisini at verða frítt og tann peningurin tú eigur í bankanum eigur etta tín peningur og eigur ikki at bankin eigur ikki at røra tann peningin og tá mann ikki hevur møguleika at hava ein banka í nærumhvørvinum so eigur mann sjálvandi at eisini t hava møguleika at fáa pening í eini sjálvtøku og so má monn kunna seta mark á at til dømis ein stað ella eitt pláss har tey búgva yviryvir túsund fólk tað kundi verið niður á fimm hundrað fólk at mann so má hava møguleika til at koma til eina sjálvtøku rætt tætt við har sum tú býrt fyrr nú er eg sjálvur bankamaður og fyrr tá snakkaði m um at rentumarginalurin var tað sum bankin livdi av umframt aðrar tænastur sum hann tók pening fyri nei veksla um pening og annað men nú eru kortnaðirnir so øgiliga nógvir og visi mann hyggur ígjøgnum hjá bankunumog heimasíðum hjá bankanum so er betalir tú fyri næstan alt og rættiliga nógv sum fólk sletiki vita um sjálvandi ert tú heildarkundir so betalir tú minni men ert tú ikki heildarkundir so er kostnaður á næstan øllum og sjálvandi skulu bankarnir liva men tá mann var arbeiddi bankarnum fyrr so var tað samskifti millum manntil mann ella kvinnur til kvinnu og ella kvinn til mann hvannr sum kalla tað men tað var tað at mann tá kravdi mann ikki pening fyri a eina bankabók ella tú kravdi heldur ikki pening fyri at taka pening út tú átti pengarnar nú tá altíð digitalisera so vís tað seg tag rættiliga lætt at leggja gjøld á tað er bara at koyra flugu bein í tað var eisini áhugavert at vita tá bankarnir koma inn og verða hoyrdir hvat teir siga sjálvir til tað tí eg trúgvi eisini í fleiri førum so so kann tað gott vera at bankarnir vilja til at hava einaeitt annað mark tænastumark í øllum førum so haldi eg at tað er farið for langt og at at mann iagurð yvirskotið hjá bankunum tað erlítið trúligt tí at vit hoyra jú á bankarnir hava langt yvir hundrað milliónir í yvirskot og tað er gott men eg haldi eisini at kundur má kunna fáa ein part av av av teimum pengunum tað vil sega í tænastu og tá ið mann sigur at ein sjálvtøka kostar eina millión krónur at reka so er tað ikki eina eina millión for for nógv tí tað er jú ein tænasta til kundan eg haldi ofta at tað blívur til tað at at tað blíva ein spiralur uttan enda mann má taka kostina fyri alt tí yvirskotið skal bara blíva størri og størri og nær er tað nóg stórt ja tað verður tað væl ongantíð otí verður tað altíð kundin sum kemur atbetala meir og meir og tænastan verður verri verri í mínari visu eg skal hyggja eftir hvussu eg haldi menningin hevu veri so hevur menniskjuni kanska verið øgiliga stór á tøkniligu økinum men eg haldi ikki at tænastan er blivun nakað betur í øllu førum ikki tann persónliga tænastan ikki tí at fólkini stríðast dúgliga sum arbeiða í bankunum men eg haldi at tað persónliga samskifti tað er líkasum burtur mann vil ikki hava fólk inn í bankan mann helst havar so lítið samskifti sum møguligt og ringimann etr bankan so skal mann helst so veitmann ikk orliga hvøn mann tosar við fyrr hevði tú persónligt samband við ráðgevan hjá tær í dag kanst skalt tú ringja inn til sentralin og so veður tað stillaður um eina tríggjar fýra ferð og bíða kanska í kø egveikki hussu ofta leingi men eg vóni at øll síggja meiningina í hesum her uppskotunum eg vóni at mann hyggur eftir at hetta er nøkur grundleggjandi ting rættindir sum borgararnir í landinum hava og at bankarnir sjálvandi hava eina bankalóg at ganga eftir og hava nakrar treytir sum teir skulu halda men eg haldi at tað fer einki av bankunum at tær virða kundarnar á hesum økinum sum vit snakka um so eg vóni at vit fáa eina góða viðgerð í hesum máli og fáa eina samda nevnd til at taka undirið hesum uppskotunum soleiðis at vit fáa landsstýrið til handla her og gera eina lóg sum tryggjar grundleggjandi tænastur til okkara borgarar tá tað kemur til bankavirksemið takkfyr har formaðurtakk fyri