Aksel Vilhelmson Johannesen (Javnaðarflokkurin (Social Democratic Party)), speaker, 2022-03-03
Topic: 2. viðgerð LM-021/2021  Uppskot til samtyktar um at stytta arbeiðsvikuna
tuppskot frá okkum í javnaðarflokkinum um at stitta arbeiðsvikuna so líðandi úr fjøruti tímum niður í sjeyogtretivu tímar yvir nøkur ár hetta er so onnur viðgerð og o suman hyggur søguliga eftir tí so er tað soleiðis at um vit fara góða trýss ár aftur í tíðina so arbeittu sum var arbeiðsvikan í føroyum áttaogfjøruti tímar áttaogfjøruti tímar um vikuna tað bleiv so stytt úr áttaogfjøruti niður í tveyogfjøruti fyrst um síðstu trýssunum fyrstu í hálvfjerðsunum og so í nítjan hudrað g áttaoghálvfjerðs til nítjan hndrað og fýrs arbeiðsvikan stytt úr tveyogfjøruti niður í fjøruti tímar og tá var tað eingin ivi um at tað var ein stórur siður fyri fyri fakfeløgini og fyri arbeiðsfólki at mann kundi fáa koma heilt niður á fjøruti tímar mann fekk nógv meira frítíð men vit skuldu minnast til at tá høvdu vit eitt heilt annað samfelag enn vit hava í dag samfelagið rættiliga nógv broytt fyri tað fyrsta so eg kostnaðarstøði munandi hægri í dag enn tað var í nítjanhundrað og fýrs og nógv størri partur av inntøkuni hjá okkum ferð til bílisútreiðslur í dag enn ter fór tá og at kvinnunur eru nógv meira virknar á arbeiðsmarknaðinum í dag enn teir vóru fyri ja tveyogfjøruti árum síðani og samfelagskjólini mala nógv nógv skjótari bæði á arbeiðsmarknaðinum men eisini tá kemur til frítíðarvirksemi vit eru allarflesti av okkum rættiliga virkin í frítíðarvirksemi á ymiskan hátt og børnini eru virkin og vit fylgja børnum og so framvegis tað ger at í dag er tað rættiliga nógv sum hava trupult at fáa arbeiðslívið og familjulívið at hanga saman øhog tað hevur so nakrar negativar avleiðingar við sær og tí er tað vit mæla til millum annað tí at stitta arbeiðsvikuna til dømis yvir fimm ár ella seks ár úr fjøruti tímum niður á sjeyogtretivi tímar á arbeiðsviku og tað hevur nakrar fyrimunir ta eini fyrimunir er vandi sjálvandi upplagt tað at tað verður betri samanhangur millum arbeiðslív og og familjulív siga vit tríggjar tímar arbeiðsviku og tað er ein maður og ein mamma í í húskunum so er tað seks tímar tey bæði skuldu arbeiða minni tilsamans og tað kemur uttan iva at hava við sær at tað verður minni stress sum tíverri er blivin ein eini onkur hevur sagt ein fólkasjúka at tað er rættiliga nógv fólk í dag sum hevur rakt astress og tt trupulleikin trivnaði ikki minst hjá børnum og ungum nógvastaðnis og tað er kanska tí at vit samfelagið koyrir for skjótt og at vit brúka for nógva tíð á arbeiðsmarknaðinum og fáa for lítla tíð saman við børnuum og ungdóminum og familjuni so tað er eingin ivi um at tað hevur positiva ávirkan á tað men tað er eisini aðrir fyrimunir gerandisdagurin sum sagt verar ett sindur lættar hjá barnafamiljunum og so er tað soleiðis í dag at rættiliga nógv fólk arbeiða niðursetta tíð ikki í minst hjá tí almenna altso bæði land og kommunum og ikki minst innan fyri umsorganarøkinum altso dagstovnaøkinum eldraøkinum sjúkrahúsøkinum og undir almannaverki stovnana undir almannaverkinum so framvegis har tað rættiliga nógv sum arbeiða niðursetta tíð eg hoyrdi kvinnuna ella forkvinnuna í heilsuhjálparafelagnum g hon var í miðlunum fyri nøkrum vikum síðani har hon segði at eg minni ikki akkurát talið í men tað var á leið fimmoghálvfems prosent ela nøkru o hálvfems prosent sum arbeitt niðursetta tíð á hennara limum og miðallønin hjá hennara limum var fimtan túsund og hundrað krónur um mánaðin tað eru øgiliga fá fólk sum kundu liva a tílíkari løn og so nógv arbeiði niðursetta tíð um vit stytta arbeiðsvikuna sigur tað soleiðis sog arbeita tretivu tímar um vikuna fært tú í dag tretivu fjøruta partari løn vikan fer niður á arbeiðsvikanan ir á sjeyogtretvu tímar som ikkimun tú at fáa tretivu sjeyogtretivundra partar tað vil siga a tey sum arbeiða á stytturi arbeiðsviku tey fáa eina lønarhækkan automatiskt við at við at lønin arbeiðsvikan styttist og tað ger bæði kunnu kunna fáa javnari samfelag tí tey sum kanska eru laglønt og ikki minst tey sum eru ikki altsa huga løn og óg arbeiða niðurseta tíð hava rættiliga rættiliga lágar løn tey fara so upp í løn og vit vita eisini sum at hyggja eftir lønarútgjaldingunum ati vit menn fáa munandi meira í løn enn kvinnur og vissu mann júst við at stytta arbeiðsvikuna í teimum laað kemur á sektorurnar har har serliga kvinnur arbeiða og tað eru serliga kvinnur sum arbeiða innanfyri eldraøki og sjúkrahúsøki o dagstovnum økinu so framvegis at tey fóra upp í løn sum fáa vit eisini ei betri fíggjarliga javnstøðu ímillum menn ogkvinnur so tað er eisini ein ein fyrimunur og tað veðurnógv diskuterað um hvat kostnaðurin er av stytta arbeiðsvikuna og tað er trupul at koma vi n aktíð talið kan tað kostar fyri alt alla arbeiðsmarknaðin men nøkur feløg á almannaarbeiðsmarknaðinum gjørt eina kanning hvat tað kostar fyri tað almenna arbeiðsmarknaðin og her tosa vit um land og kommunur har verður mett at tað kostar fyri land og kommunur eitt stað ímillum fimmogfýrs og hálvfems milliónir um árið at stytta arbeiðsmarknan at stytta arbeiðsvikuna úr fjøruti niður í sjeyogtretivu tímar øh men tá er tað soleiðis at rættiliga nógv av teimum sum arbeiða og taðer kanska líka mikið um at arbeiða hjá tí almenna privata tað er ikki neyðugt at nógv infer nógvar seksteivrar at seta fleiri starvsfólk tí ati til dømis á skrivstovuarbeiði sum vísta seg at effektiviteturin økist at tú klárar at gera tað arbeiðið sum gjørdi rammanundan upp á sjeyogtretivu tímar sum gjørdi fjøruti tímar fammanundan við eina øktari efektivisering men tey sum arbeiða við menniskjum altso áe sjúkrahúsi á dagstovni kanska ikk ein dagstovnir men á eldraøkinum og un undir almannaverkinum framvegis arbeiðir við menniskjum harpeint tey har mamman altso fáa fleiri fólk at arbeiða ella tey sum arbeiða mugu arbeiða fleiri tímar tí at tað er heilt einfalt soleiðis at vit skulu á sjúkra húsu skal man vera fýra ogjúgudumar í døgni líka miti um hann arbeiðir fjøruti tímar ella sjeyotiti tímar um viku og tí er tað a mann sigur at tað kemur ein kostnaður afturat ppar fimmogfýrs og hálvfems milliónir krónur men tð er ikki neyðugt at arbeiða at seta so nógv starvsfólk afturat tann kann ikki siga trettan starvsfólk hjá tí almenna og orsøkini til tað er at tað vísir seg at tá mann stittir á arbeiðsvikuna tey sum arbeiðas arbeiða niðursetta tíð og ein partur av teimum fer upp í tí sindur undarligt men mann hevur tøl í tí frágreiðingini frá frá fraklandi fóru at arbeiða lítlan tíma meira um vikuna sum framundan og niðurseta tíð tá iman stytti í arbeiðsvikuna og eg veit frá íslandi nú at mann fyri stuttum hevur stytt arbeiðsvikuna fyri tey sum arbeiða í vaktum í íslandi g taðtaðsaman longu nú at tey sum arbeit niðurseta tíð er faktist eru farin upp í tí øh tí er tað ikki tørvur á so nógvum fólkum afturat men siga at vit fyri land og kommunu fimmogfýrs hálvfems milliónir krónur og landið eigura størru helvtina og mannger tað hálvan tíma um árið altu tað siða so tekur tað seks ár so snakka vit um tíggju milliónir kostnaðr fyri landið um um árið tað eru ikki so nógvir pengar sjálvt um tað eisini sjálvandi eru pengar aðrar onnur ting sum vísa sær positivt aðrastaðni frá tamstytra arbiðssíðuna tað er ati trivnaðurin verður betur á arbiðsplássinum mann ær færri sjúkradagar og færri sjúkrameldingar og tað er so altíð positivt fyri arbeiðsmarknaðin og arbeiðsgevarin at fólk ikki eru so ofta sjúk og bíligari fyri landskassan tá kemur brát á arbeiðsmarknaðin so skal sjálvandi eisini har stytta arbeiðsvikuna niður í sjeyogtretivu tímar á sama máta uttan nakað fer niður í løn htað kemur sjávandi eisini a kosta at práta á arbeiðsgevaranum eitt lítið sindur ella nakað av pengum at rinda somu løn fyri færri tímatalu htað verður ført fram at kappingarføri hjá okkum verður verri við stitta arbeiðsvikuna so bara taka úr føroyum altso okkara egnu royndum altso við styttu arbeiðsvikuna upp á á leið tíggju ár úr áttaogfjøruti tímum niðrir í fjøruti tímar altso vit gjørdust ikki fátækari í føroyum aftansitt arbeiðsvikuna vit vórðu ríkari í nítjanhundraðogfýrsunum enn vit vóru í nítjan hundraðog hálvfjerðs í føroyum og hyggu mans eftir eina kanning frá usd so vísi tað seg at tey londini su hava sterkast kappingarføru tað eru faktiskt tey londini sum arbeiða á stytist arbeiðsviku so tað haldi eg ikki vit skuldu vera so øgiliga bangin fyri men men sjálvandi tað var við í arbeiðinum rut vang kom inn við eftir her at mann átti ikki t gera tað við lóg men vit o javnaflokkin halda at tað eigur at gerast við lóg at finnum orsøkjum orsøkum ta eina orsøkini er í dag er tað regulera við lóg tað er regulera við lóg hvat arbeiðsvikan er tað er nummar eitt men nummar tveysum han iki gera tað við lóg so er vandir fyri at tað var ein ein partur av arbiðsmarknainu sum fer niður í stytir á arbeiðsviku og annar partur ikki og tey sum kuna hanga tt allarhelst tey lagsløntu sum ikki vilja betala prísin á lønini sum sum tay hægsløntu hasuka kunnu gera tí er tað neyðugt at gera tað við lóg men samstundis so halda vit at sum rutt vang er inni á hvussu mann ger tað tað skal sjálvandi gerast ið trý partasamráðingum soleiðis at landsstýrið tekur bæði arbeiðsgevara síðuna og fakfelagssíðuna inn soleiðis mann ger tað upp á ein skynsaman máta soleiðis at allir partar hava møguleika at leggja til rætturs leggja broytingina eitt annaðs rutt vang var inni á tað var at tá mann vísil kanningar á øðrum londum at tey sum arbeiða niðurseta tíð fara upp í tí so sigur hon ja so merkir tað tað at børnini sum mann sigur hesu upskotunu her koma at vera styttri av stovnir fara at vera á longri av stovnum tað vísir seg í øðrum londum ikki at passa tí at hóast man ar beiða niðursetta tíð so vísisr tað á øðrum íð av øðrum í øðrum londum í hvussu her at tan mannfer heim seg fram ikki beinast at aveinta børnini men tey børnini eru sum útgavspungt nøkulunda líka leingi á stovni sum onnur børn har foreldrini arbeiða fulla tíð kanska tíma at vit hava børnini skulu vera saman við hinum børnunum tað sum er tvørturímóti vit vita tað er tað stytta arbeiðsvikuna so verður arbeiðsvikan eisini styttur hjá teimum sum arbeiða ídagstovna økinum tað vil siga a øll børn mugu tá fyrr í heim tí at staðstovna staðstavnast hava styttri opin so børnini koma at vera meira saman við síni foreldrum um stytta arbeið