Bjarni Hammer (Javnaðarflokkurin (Social Democratic Party)), speaker, 2022-05-04
Topic: 2. viðgerð LM-093/2021  Uppskot til løgtingslóg  um at taka festið Heygsgarð úr festiskipanini
ger so vælja takk fyri harra formaður sum sagt er etað uppskot til løgtingslóg um at taka festi hægskar úr festuskipanini landsstýrismaðurin í umhvørvismálum vinnumálum magnus rasmussen her lagt málið fram fyri tingið í sjeynda mars í tveyogtjúgu og aftaná fyrstu viðgerð níggjunda mars er tað beint í vinnunevndina nevndin hevur viðgjørt málið tann níggjuogtjúgunda mars og einogtjúgunda apríl og undir viðgerðini hevur nevndin havt fund við umboð fyri bóndafelagføroya búnaðarstovuna og landstýrismannin í umhvørvisvinnumáli magnus rasmussen ætlanin við uppskotinum tað er at taka hækskar úr festiskipanini við løgtingslóg men vanliga vanliga er tað ikki neyðugt tí heygskarður ella onnur festur kunnu takast ellagarðar kunna takast bustur úr ferðstuskipanini við boðum frá landsstýrismanninum orsøkin til at tað í hesum førum er mett rættari at taka festi í skipanini við løgtingslóg er at tað er rímiliga nógvur peningur sum er tengdur at festinum nevndinir fingið at vita at tað eru sjey milliónir í verandi løtu tengdir at festinum á kontíðini umframt tað er eina árligar inntøkur á umleið trý hundrað og hálvtrýss túsund frá grótbrotinum í hundsarabotni og so eru tað aðrar inntøkur við ymiskum inntrivum og lendi í hægskari sum geva inntøkur men tað eru ymiskar smáar inntøkur við hesi lógini her fellur hesin peningur til búnaðarstovuna og skal hann brúkast ella kann brúkast millum annað til ábøtur á bygningar og lendi í kollafjørði og umframt møguliga nýgerð tann fyrsta januar tvey túsund og níggju tá varð táð vórðu búnaðarstovan í royndarstøðin lagdar saman til einstovn hon lá upp í hoyvík árunn og bleiv flutt til kollafjørðar og tí er so nú øll landbúnaðarum fyrisitinginum í kollafjørði fór uttan búnaðargrunnin men nevndin harra formaður vil nýta høvið at heita á landsstýrismanninum um at endurskoða festuskipan í síni heild tí hendan viðgerðin hevur víst at tað er ymiskt og kanska órættvíst hvussu partarnir virka í landsbrunnini verða viðfarnir raksturin hjá landsbúnaðarfyrisetingini í kollafjørði verður fíggjaður av búnaðargrunnunum búnaðargrunnurin fær sínar inntøkur við at veita lán til festarar rentuútreiðslurnar sum lántakarar frá búnaðargrunninim gjalda fyri at lána til teirra íløgur fíggjarsuraksturin av almennu búnaðarstovuni vanliga verða almennir bygningar fíggjaðir á fíggjarlógini men ikki í hesum førinum um tað eisini hevði verið galdandi í hesum førinum hevði ræntusatsurin hjá lántøku úr grunninum møguliga verið í einum legri støði nevndin metir hetta uppskotið verða eitt upplagt og neyðugt høvi at vísa á tað órættvísi sum er í skipanini tí hetta her fyriliggjandi uppskotið gevur portinum í landbúnaðini fullkomiliga ymiskar viðførir eitt nú er tað so at tá lendið verður tikið til vegir ognartikið til vegir bústaðarbygging og annað fáa festarar beinleiðis einki burturúr tá teirra grundalág fyri at virka minkar ella verður tikið undan teimum um ein til dømis ein kommuna keypir eitt ávíst øki frá búnaðarstovuni sum til feldivus í ein festi so verður tað gjørt yvir høvdið á bondunum keypspenuringurin fer so inn á festikontíðina og einasta máti hjá bondunum at fáa nakað av hesum er um bondin sjálvur leggur eina krónu á borðið so fer so ber til at fáa eina krónu av festikontuni altso tað er eitt til eitt reglum samanumtikið skal festarin sum er frátikin partar av sínum grundarlagi hann skal økja um sína skuld fyri at fáa part av hesum peningunum frá søluni av festulendinum tað vil seg sjálvandi minka um gjaldførið tí lendið er eisini minkað spurningurin spurningurin ella ósemjan viðvíkjandi ognartøku er ongantíð komin upp á pláss tað verður ikki givið endurgjald fyri ognartøku á lendum ella grundarlagnum undir rakstrinum av festinum og tað er ein trupulleiki sum nevndin heldur eigur at blíva loystur búnaðarstovan kann í veruleikanum selja alt festið undan festarnum tað kann að gott jørðin er trygdin undir at gjalda skuld og so hvørt sum festini minka minkar grundarlagið undan burðardyggum rakstri og tað kann nevnast harafturat so hefta bøndurnir enn persónligaupp á skuldini í hesum førinum etta her uppskoti í hesum førinum er órætt vís i eyðsæð tí búnaðarstovan fer allan peningin allan peningin umframt framtíðarinntøkurnar beinleiðis inn á sína kontu til at brúka upp á bygningar ella faktiskt verður tað eftir egnum ynski nevndin heitir eisini á landsstýrismannin um at fyrireika eina tilbúgvingarætlan sum hevur til endamáls at fáa føroyingar at framleiða meira matvørur úr sínu nærumhvørvi vanligar føroyingar til dømis at velta síni egnu epli og so framvegis tað hevur var eitt ein afturvennandi spurningur eisini ið legs spurningur kjakevni í nevndini og tað er ótryggastøðan í heiminum eigur at fáa okkum at hugsað meira um hvussu kunna framleiða meira føði tykkum sjálvi í føroyum og tað er ein samd nevnd sum tekur undir við málinum og melir løgtinginum til at samtykkja uppskotið við he