Bjørt Samuelsen (Tjóðveldi (Republic)), speaker, 2022-03-16
Topic: 1. viðgerð LM-119/2021  Uppskot til løgtingslóg um broyting í løgtingslóg um barsilsskipan (Barsilslógin) (Fleksfarloyvi yvir tvey ár, rætt í sambandi við præmatur- ella deyðfødd børn, rætt undir arbeiðs- ella lestrarørindum v.m.)
ja nú komi eg í harða kapping við tíðindini sum byrja nú so tað er spurningurin hvussu nógv hvussu nógv lurta men hetta var uppskotið um at broyta barsisskipanina sum eg havi lagt fram vegna tjóðveldið er eitt uppskot sum fyrstu ferð koma á ting fyri nøkrum árum síðan og tað er so broytt nakrar ferðir henda við hinvegin men heta eit lógaruppskot sum er gjørt frá grundini av upprunaliga við einum saman við einum dugnaligum løgfrøðingi sum hjálpt til at fáa gjørt hetta her og eg framhaldandi royna at arbeiða fyri óðansa hvør samgongan situr at hesi prinsippuni koma inn og eg haldi at tað gleðiliga hevur verið ati nú hevi javnaðarflokkurin eisini eitt uppskot sum hevði eitt sindur av hesum við í fjør so har nærkast vit í øllum førum og eg haldi eisini at gud viti um ikki samgonguskjalið nevnir okkurt um fleksibla ella hvussur meira smidliga barsisskipan so kanska byrja vit at nærkast meni høvuðshugtakið í hesum uppskotinum er hetta sum sum vit rópa fyri fleksk barsil og fleksk parsilmerki sá at tú yvir eitt áramál upp á tvey ár kanst brúka hesa her ja nú dámar mann væl tingini at tosa um kvotur mann kann brúka líkasum tær kvoturnar av barsilsvikum sum eru settar bæði til mammu og pápa og og felagsskotuna og tú kanst brúka haina nógv meira smiddligt enn í dag og tú kanst brúka hanna yvir á longri tíðarskeið og í tí liggur so at tú hevur í dag lógarfesta rætt til eitt ár farloyvi og so hevur tú eisini rætt til eitt ár við endurgjaldi fyri løn um tú ert partur av barsilsskipanini sum øll sum eru á arbeiðsmarknaðinum eru tey sum arbeða privatu vinnuni sum eru sjálvstøðugog vinnurekandi eru partar av barsskipanini um tey teknað eina trygging ein trygging sum hendan samgongan kostar fimm hundraðkrónur fyrr samgongan hækkaði hana til trý túsund men tað er framvegis ein rættiliga bílig skipan í mun til vismann samanbera við at vit betala ein ein prosentprosentsats av øllum lønum og tað gevur arbeiðsgevarin eisini altso ein arbeiðsgevar sum fólk í starvi betalir eitt ávíst gjald av øllum lønum eisini inn í barnsburðargrunnin so tá vit skjóta upp er at barsilsbignarn dríggjast sum brúka sum kvota ella klippikoyrtsskipan yvir tvey ár og tað seinna árið skal so verða í semju við arbeiðsgevaran tavilsi tað seinni tú kannt bara strekkja tað yvir tvey ár um arbeiðsgevarin hjá tær er við upp á tað og í fleiri førum um vil arbeiðsgevarin eisini halda hetta vera eitt gott hugskot tí so kann mann varðveita fólk á arbeiðsmarknaðinum lutvíst eisini tað fyrsta árið og kanska ikki missa kompetentakreftir og í uppskotnum lggum so eisini at foreldrini bæði gera av nær tey brúka sín part av løntu barsalskvotuni og tí ber eisini til hjá teimum at velja nú eru vit í farloyvi samstundis tað kann mann ikki í dag og tað haldi eg foreldur eiga at kunna at velja tað ber eisini til at sambært uppskotunum at taka farloyvir frá skipanini tá ein er útbúgvingar ella arbeiðsørindum uttanlands uttan at missa tann uppsbarda rættin og eg haldi akkurát hetta er nokk so umráðandi at fáa inn tí ati vit liva í einum landi har ein rættiliga stórur partur av okkara ungu fara burtur at lesa nógv hava verið í arbeiðsmarknaðin um nøkur ár áðrenn tey fara burtur at lesa men vit a vit hava vit livað eisini át landi har tað er rímiliga vanligt at mann fer kanska eitt hálvt ár ella eitt ár uttanlands at førleika at menna seg ella at gera okkurt arbeiði í eitt styttri tíðarskeið og soeist sum skipanin er í dag so dettur tú heilt út og skalt byrja at telja av nýggjum tá ið tú kemur aftur og tað haldi eg ikki er heilt rættvíst tí at í fleiri førum er talan um fólk sum hava goldið inn í skipanin í áravís og knappliga standa tey kundu kanska einki fáa tí at tey ikkihava betalt inn í skipanin hetta árið meðan tey eru burtur men akkurát hvussu mann skal skrúva tað saman tað tað giti eg at ein landsstýrismaður við síni umsiting kundi funnið ein góðan máta at gjørt uppá frú forkvinna tað erií dag eisini soleiðis at tú hevur nøkur mørk fyri nær tú skalt boða frá um atso pápi skal boða frá í góðari tíð nær hann tekur sítt barshil og mamma skal boða frá og tað eru ymiskar freistir inni og tað haldi eisini vit skulu farat hygja uppá um hesar freistirnar eru nóg góðar tí eg havi faktikt hoyrt frá fleiri foreldrum at tey hava mist pápakvoturnar tí tey ikki vóru ella pápine mist sín møguleika at fara í farloyvi tí at tey ikki boða frá enó góðari tíð og tað eru eisini sovorð haldi eg ting sum altso har avleiðingarnar av at at boða frá eitt sindur for seint eru for stórar í mun til kann mann siga ta óhepna mann kanska gloymdi at boða frá einóg góðari tíð her eru so eisini nakrar ásetingar um fyri prematýr børn og tíðliga fødd børn at barsusskipan ikki byrj at telja fyr enn barnið viður útskrivað á sjúkrahúsið og har skal eg so nevna at vit løgdu fram hetta uppskotið fyri nógvum árum síðan fyrstu ferð og tá undanfarna samgonga sæð tá tók mann tað inn at fortíðliga fødl børn fáa í dag átta vikur eyka hetta leingis tað so eitt sindur meir viðvis tíðina í meira enn átta vikur og so hetta við deyðføddum børnum snýr seg grundleggjandi bara um at tað er ein praksis sum er í dag men sum ikki greiðir lógini og tað veit eg ikki ordiliga hví mann ikki fingur tað upp á pláss men sum nevnt so haldi eg tey týdningarmestu tingini í hesum uppskotinum tað er hetta við at gera skipanina meira smidliga soleiðis at bæði foreldrini familjan og arbeiðsgevaran kunnu semjast um eina eina barsil ein barsilstíðarskeið har mamman er kanska burtur nakrar mánaðir samanhangandi at byrja við men so arbeiðir hon ein dag ella tveir ella nakrar hálvar ella nakrar tímar akkurát sum tey semjast um øog eg havi hug at nevna hesum sambandi at eitt eitt ein tanki aftan fyri ett hugskotið er ella hetta uppskotið er jú eisini tað t í føroyum hava vit nógvar familjur har pápin kanska er sjómaður siglir úti er burtur nógvar vikur í senn tað kann vera fýra vikur fimm vikur og hjá hesum familjunum er tað jú upplagt tá ið tey hava eitt lítið barn og síggja mær pápin heim at so hevur hann kanska hug at vera um barnið og mamman hevur betri møguleika fyri at fara nakrar dagar til arbeiðis og tað er kanska upplagt at at hesin pápin so eisini kann dríggja sína kvotu til seinni soleiðis at hann eisini yvir á longri tíðarskeiði hevur møguleika fyri at vera saman sum børn sum lívfrøðingar eg eri púra sannførd um at øgiliga nógvir pápar ynskja tað øgiliga nógvir pápar í dag tað er eitteitn nýtt æftarlið sim eg tikið við har eru teir allarflestu páparnir vilda teir at pástanda ynskja ella síggja ikki tað at taka sær av einum barni ella fara í farloyvi sum sum nakrar forðing teir síggja tað tvørturímóti sum há møguleika er teit gott kundi hugsað sær og kristiana vinter poulsen vísti hetta at arbeiðsgevar í dag má eisini tillaga seg eina meira modernaða familju sum raðfestir frítíð og raðfesti tað vera saman við sínum børnum pá ein annan máta kanska enn mann gjørdi fyrr og á sama hátt trúgvi øgiliga nógvar mammur tær akkurát sum páparnir so taka fólk ú útbúgving í dag og tey hava tørv á ati tey hava tørv á at fara út og og og brúka sína útbúgving og hava kanska hug til ikki at missa tilknýti til arbeiðsmarknaðin í sambandi við barnsburðir tí tað kann blíva nokk so nógv tíðarskeið vist mann missir eitt heilt ár hvørja ferð mann fær eitt barn og nú havi eg nevnt mammur og pápar men hetta er sjálvandi eisini galdandi fyri samrøður sum í dag eru partar av barsisskipanini hetta er galdandi fyri allar familjur eins og tað eisini er galdandi sjálvandi fyri familjur sum ættleiða børn so tað er hetta við útgjaldi hámarkinum so hevur framsókn uppskot sum kemur til viðgerðar eg veitsk um tað kemur seinni í dag ella um tað verður útsett nú klokkan blivur nógv men men tað uppskotið er er eitt uppskot um at mann skal javna hetta útgjald og har vil eg gjarna vísa á at hetta uppskotið hjá tjóðveldi sigur soleiðis um júst tað at hækka markið fyri útgjaldið og tað hevur eisini verið við í øllum teimum undanfarnu uppskotunum ati tá markið varð lækkað til fimmogtjúgu túsund krónur vóru fleiri sum vístu á hetta fóru at fóra við sær at fáir pápar fóru at taka farloyvi og tað hava hagtølini sanniliga víst hagtøl vísar greitt at longdina á barsilsfarleivini sum pápar taka ikki eru vaksins stórvegis heldur ki hóast mann í veruleikanum hevur longt altso tað er vaksið við tíman ið longt kvotuna til pápar ikki meir taðvilsia at pápar taka í dag framvegis bara fýra vikur eins og teir gjørdu heilt afturi tá ið tá ið pápakornar upprunaliga kom men tað sum eg haldi fólk hava gloymt tí at ta barsusskipan komu tvey túsund og tvey tá var hámarkið fimmogtretivu túsund krónur og landsstýrismaðurin hevur í dag landsstýrsmaðurin hevur í dag heimild til at hækka útgjaldið men landsstýrismaðuin hevur ongantíð gjørt tað og mest sannlíkt tí ati mann mett at mann ikki hevði ráðtildað so tí haldi eg at at tað sum framsókn vísir á er nakað ein ein trupulleiki sum vit hava víst á nú í fleiri ár at tað vit mugu taka tað við tað a man ikki letur hámarksútgjaldið fylgja viðbroytingunum tað tað er ein forðing fyri at pápar taka farloyvi tí tí at miðal inntøkan hjá mammum og pápaum vísir seg í miðal at vera nógv hægri hjá pápaum fyri stuttar nú eru mammurnar farnar upp um fimmogtjúgu túsund men fyri stuttar tísiran lógu teir allarflestu mammurnar undir fimmogtúgu túsund í miðal meðan