Bjarni Kárason Petersen (Framsókn (Progress Party)), speaker, 2022-04-29
Topic: Tikið av dagskrá:
takk fyri harra formaður øeg haldi vit eru øll samd um hvat að er vit vilja tá ið vit tosa um verjuog trygdarpolitikk tað er at verja tað føroyska fólkið og lív og heilsu hjá tí føroyska fólkinum taðr at verja fólkaræðið ter at verja mannarættindi og so framvegis tað haldi eg vit eru øll samd um men tað sum eg haldi er áhugavert í tí sambandi tað er júst tað at tað gera vit ikki altso tað ger føroyar ikki hví av júst somu orsøk sum løgmaður sigur at vit skulu fáa henda era radaran upp tí vit vilja taka ábyrgd sigur hanna men taka vit yvirhøvur nakra ábyrgd altso tað sum fyriliggur og tað sum danska fólkatingið hevur samtykt er ein kapasitetspakka í arktis har sum danmark setir ein hernaradara upp í føroyum tað er ikki at taka ábyrgd at føroyar sigur ja til ta umbønina eg eri faktiskt sannførdur um at øll hendan diskussiónin um vit skulu siga ja ella nei er tann reini sjónleikur í ítróttakonsekvensi kemur tað til skarpkeringar og føroyingar siga nei so gera danskar tað allíkavæl sjálvandi gera teir tað teir fáa boðum hægri uppi enn úr føroyum um hvussu verjupolitikkur verður orðnaður í norðuratlantshavi í arktis og eg haldi tískil at hetta orðaskifti er tann reini sjónleikur skilt soleiðis at danmark yvirhøvur ikki eg forplikta til at virða eitt svar í føroyum um tað so er eitt ja ella eitt nei orsøkin til at teir hava valt at spyrja tixisi umbøn tað er tí at teir vita at tað eru so sterkar kreftir í føroyum sum arbeiða fyri eitt ja altso tað fyriliggjandi uppskot so heta er við at taka ábyrgd tað at taka ábyrgd tað er púra púra innantømt spyrstume vit taka ikki ábyrgd hvørki í mun til radaranum ella nakað annað sum hevur við verju ella trygd at gera tí tað er ikki okkara ábyrgd hvørki ella tí at tað iki er okkara ábyrgd sois reint løgfrøðisliga øh tað er undarligt í danmark har hevur mann eina fólkaatkvøðu nú um at verji fyrivarni mann vil gjarna samstarva tættari við es í samband við ella sum úrslit av tað sum hendi í ukraukraina og sum gongur fyri seg ukraina har fer mann til fólkaatkvøðu fyri at vita um fólkið vil kunna samstarva meira við es í verjuspurningum ella ikki tað letur mann út til fólkið og í norra til dømis kann eg nevnan nevndi bárastein nielsen navnr spurtur fyri og at eg eri ikki í øðrum demokratiskum londum soleiðis at tingni fara til viðgerðar í tinginum sum hava verjupolitskan týdning ur í trúnaði norska stórstingið hevur til dømis viðgjørt og samtykt tað at amerikanarar kunnu brúka norskar havnir til at hava basarí eftir norsku fjørðuni so tað passar heilt einfalt ikki øh eitt ein onnur grundgeving sum bæði jens arana og og bárastein nielsen siga til at uppskotið ikki kann viðgerast her á tingi tað er tað at talan er um trúnaðarupplýsingar eg havi verið eygleiðarir í uttanlandsnevndini rættiliga ofta síðani eftir her hesin her vælsignaði radarin komljósmála og til viðgerðar her á tingi man er jú undir trúnaði tann tað mann hoyrir uttanandsnevndini men eg haldi at tað er lovað at siga at mann hevur einki fingið at vita sum er vesinligt og sum er í trúnaðin har er eingin upplýsingur sum er vesindligur fyri viðgerðina sum er í trúnaði ikki um tú spyrist meg í øllum førum øh so tað haldi eg ikki er nóg gott nóg góð grundgeving fyri ikki at lata avgerðina til støðutakan í løgtinginum tað sum eisini er áhugavert t er tað at nógvir flokkar er á tingi um ikki allir men kanska serliga sambandsflokkurin eisini tí hann er relevantur í hesum spurninginum hevur í nógv ár tosað um at víðka heimildirnar at fáa meira ávirkan og so framvegis longu til fólkatingsvalið í tvey túsund og nítjan segði formaðurin í sambandsflokkinum at mann fór væl upp á at dagføra uttanrikspolitska heimildarlógina so framvegis og tað er ordiliga gott tað taki eg undir við men har er einki hent á tí økinum allar nodiskt hevur mann gjørt eitt eitt samstarvsráð og enn vita vit ikki hvønn týdning tað hevur havt fyri okkara uttanrikispolitisku heimildir men mann ætlar at víðka heimildirnar og nú við at siga at radarin ikki kann til dømis takast undir føroysku myndugleikum at umsita ella kann viðgerast her á tingi so sigur mann vit hava ikki heimildina ja men so fari eg at heita á landsstýrið sum fari at heita á jenis arana á bárastein nielsen um at bíða við eina avgerð um hendan radaran inntil a mann hevur fingið tær heimildirnar upp á pláss tí tað sum mann fer at tingast um tá tað verður uttan iva millum annað verju og trygdarspurningar so eg haldi at mann skal bíða til mann hevur fingið tær heimildinar upp á pláss áðrenn mann tekur støðu um radarn visti tað er argumentið at mann ikki kann taka støðu um tað tí at mann ikki hevur heimild til tað eitt annað sum eg eisini hugsi tað er tað at vissi nú at mann fellir hetta uppskotið og jens arana einsamallur kann taka støðu til um tað skal seta sendradari upp hjá danska verjumálaráðnum í føroyum so fer tað at skapa eitt fordømi eitt sum vit vita tað er tað at amerikanarar hava verið í føroyum og hava kannað føroyskar havnir fyri um mann kann hava fasilitetir til at bunkra og skifta manning hjá amerikanskum destroiarum og krúsarum og hvat veit eg tá hevur jensarana sagt at tað verður ikki uppá tal men hvør er hann at taka ta avgerðina hvat nú vísi løgtingið vildi gjarna havt at mann hevði amerikons skip í føroyskum havnum eg sigi ikki at tey er tað men um tað var skal tað so standa upp til ein einskuldan landsstýrismann í uttanriðismálanm at gera av um vit skuldu hava amerikonsk hernaraskip í føroyum ella ikki tað er ikki upp til hann tað eigur ikki at vera up til hann øllum førum so hetta her við at lata hanstanda einsamallan við avgerðini við ella uttan upplakning frá samgonguni tað skal mann fordømi til at hann einsamallur eisini kann taka avgerð um hvørs amerikanar skuldu hava eina hernararliga tilveru í føroyum í framtíðini eg likkir eg haldi sum sagt at tað er kjakið er ein sjónleikur eg haldi at primissavner skeiv eg haldi at tað líkamikið um vit siga ja ella nei tað einasta sum vit vita tað er tað visti vit siga nei sum færá tæir at gera tað allíkavæl og so verður tað eitt eljustríði millum sambandsfongin og fullveltsfongin og tað vilja nei orsaka tað vilja kanska javnaðarflokkurin og sambandsflokkurin ikki tað vilja gjarna hava frið á tað skal tað skal sýnast sum um at friður valdar og vinarlag og brøðrarlag í ríkisfelagsskapinum sjálvt um vit ikki sjálvt um vit vita tað ikki passar so tað haldi eg ein sjónleikur uttan líka hitt er tað at mann snakkar um at bárður bárða stein nielsen snakkar um hett er við taka ábyrd vit mugu taka ábyrgd tað er eitt so innantøvnt hugtak at eg havi ikki orð fyri tí hvussu tekur tú ábyrgd við at geva tilsókn til onkran annan mág taka sær av verjuna av føroyingum tað er iki at taka ábyrgd tað er júst tað øvugt av at taka ábyrgd tað harmar meg so nógv at mann er so lítið framskygdur og vil nakað ateg ikki trú tí eg havi ikki verið leingi í politikki men eg havi ræðuliga eg havi mist nógv mót síðan eg kom her inn í løgtinginum tí eg síggi hvussu visjónsleyst tað egentliga er og tað harmar meg ófatiliga nógv men fyri at taka tað málið sum fyriliggur í dag so vita vit eina rúgvu av tingum vit vita at tað er ein meiriluti av føroyingum sum ynskja at tað er løgtingið sum tekur støðu til hendan spurningin vit vita at tað r ein meiriluti av føroyingum sum eisini vil hava hetta ú til fólkaatkvøðu og vit vita at í tinginum er allarhelst eisini ein morðiluti fyri at fáa tað inn kanska hóast atkvøðugreiðslan fer at vísa eitt annað bílat so haldi eg at tað eri millum løgtingsfólk so er ein vilja fyri at viðgera tað her í tinginum og in til víðari havi eg ikki hoyrt eitt tað eg við einasta haldgóða argument fyri at tað ikki kann lata seg gera tvørturímóti haldi eg tað er undanførslur øog at tað saktanst kann lata seg gera um mann fer at athvøva ímótir hesum her uppskotinum tað haldi eg fer at vera ótrúliga harmiligt eitt sindur sum bjørt samuelsen fer at var inni á hetta her við at tað fer at standa sum eitt vari um tað tatgerðarloysi og tað máttloysi og tað manglandi dirvi sum vit hava her á tingi tað fer at standa uppi á soppfelli og grína eftir okkum í fleiri áratíggju frameftir og tað vil ikki hava sitandi á meg tað er tí at eg havi persónliga roynt at gjørt so nógv burtur úr hesum her málinum sjálvt um eg veit at tað kann virka óáhugavert fyri summi so haldi a heta er av so stórum grundleggjandi týdningi fyri føroyar og føroyska verju og føroyska trygd at at eg kenni meg noyddan til at at taka orðið og sjálvt um fólk kanska hugsa nú nú var hann aftur við hesum radarunum og tí troyttandi hetta er simpultenn so viktigt eg haldi ikki fólk geras ser farn um hvussu týdningarmikil tað er eg haldi sjálvur at hetta skal til eina demokratiska fólkaræðisliga viðgerð her í tinginum tað haldi eg minsta krav so kunnu vit vera ósamd um um restina tað er júst ta sum eitt orðaskifti her á tingi skal vísa á men tá ið tað er sagt so haldi eg at føroyar eigur veruliga at taka ábyrgd og føroyar eigur at umsita hendan radaran sjálvi samstarva við nato sjálvi uttanum danmark men tó eisini í samstarv við samstarv við danmark líkasum øll onnur norðanlond og øll onnur limalond í nato tað haldi eg er rættir vegurin at fara og eg havi eini fimm seks lesrarabrøv um hví tað er eitt gott hugskot mann kan fara inn at lesa tað og so vóni eg at mann virðir fólkið og tekur málið koyrda lag atkurgreiðslar her í tinginum