Bjarni Kárason Petersen (Framsókn (Progress Party)), speaker, 2022-03-11
Topic: 1. viðgerð LM-121/2021  Uppskot til   Løgtingslóg um broyting í løgtingslóg um ræði á málum og málsøkjum  (At taka loftrúm og flogferðslu undir føroyskt ræði)
harra formaður vit viðgera eitt eitt uppskot frá tjóðveldi illa høgna hoydal vegna tjóðveldi um at taka taka yvir loftrúmið og og og flogferðsluna og fáa tað undir føroyskum ræði tað er nú einaferð soleiðis at grundarlagið fyri umsitingina av tí føroyska loftrúminum tað er tað gongur faktiskt heilt aftur til ein eini ein altjóða sáttmála sum bleiv undirskrivar av ymiskum londum undir ikao sum er ein stovnur undir st har sum mann skipaði loftøkið í norðuratlantshavið saman í eina felags umsiting sum sum galt bæði ísland og grønland og føroyar og hetta her er stutt aftan á seinna heimsbardaga hetta er tann sáttmálin kom í gildi í í fjørutinum og síðani verður ratifiseraður nakrar ferðir í gjøgnum hálvtrýssini og tað skipaði millum annað loftrúmi meni men skipaði eisini fíggingina og oppiratiónina av til dømis loranstøðunum sum vóru í vík í íslandi og tann tann sum var í føroyum tað er nokk so umfatandihar nógv umfatandi dokumentir rundan um hettar her eg var akkurát inni á heimasíðuni hjá hjá ekao las senda her joynt finansholagríment sum er millum partarnar sum bleiv undirskrivar í skinev í nítjan hundrað og áttoghálvtrýss har har har forklára tað eitt sindur um fíggingarloystin og tað er eitt dokument á yvir trý hundrað síður so tað er ikki bara bara farið í holt við at líkasum t greiða hesa fløkina um hvat vendir upp og hvat vendir niður so havi eg eisini gjørt mær tann ómaka at hyggja eftirfinainskulvrepord hjá isavia har sum tað stendur hvat tey fáa av eksternum inntøkum í hesum førum í kraft av hesaeri jint finainshjólagrímin sum hann er undirskrivað og fyri ári tvey túsund túsund og nítjan sum so vítt eg kann lesa tað kann gott vera ta ikki alt við har men sum vítt eg kann lesa so er tað í øllum førum í minsta lagi áttaogtretivu milliónir krónur og tað er ikki einki á peningi og tann peningurin sum verður distiboeraður í dag hann fær hann verður tikin inn av teimum flogførinum sum flúgva yvir tá loftrúmi ta íslendska grønlendska og føroyska tað verður tikið inn ígjøgnum flogferðaseðilin og tað verður regdistiboerað eftir einum loysti sum í dag er nøkulunda tað at ísland fær fýrs prosent meðan danmark ella tað stendur í grønlandi føroyar men rí elsaa er tað danmark gjøgnum avia ar fær sirka tjúgu prosent so umsitingarligi parturin er í høvuðsheitum undir íslendskum verðr fíggjað og og ritjav av íslendarum øhtað er so vítt eg veit standpunktið hjá ikao at mann vil heldur hava færri størri firðir og tí hava tað kanska ikki tíma so øgiliga væl hetta her við at føroyingar gjarna vilja hava loftrúmið undir sítt egna ræði og roynt umsitingarliga kann kunn tað gott vera nøkur ting sum tala fyri at tú útiligerar nøkru nakrar uppgávur til ein part tað er til dømis tað sum danmark og íslanda hava gjørt ta hava viðurkent tað økið er so stórt fyri tvey lond sum eru luffasliga lítil at tey gera ein sovor joinfinanchol ogrimin soleiðis at tað eru meira kostnaður efektivt men tað tann umsitingarligi parturin av loftrúminum kann saktans orðnast tað er bara ein spurningur um vilja og hvat mann leggur seg eftir og hvat mann følir mann hevur tørv á hin parturin at loftrúmið formelt er føroyskt tað er nakað heilt annað hvussu mann skipar luftina avigatiónina í einum loftøki tað kann mann gera upp á túsund mátar vit kunnu gott fáa stýrið í symbabbi til at umsita føroysk lofturin vissu vit vilja tað men at tað er undir føroyskum raði tað er ein politiskur ein grundleggjandi politiskur spurningur so hendan er diskussiónin um hvussu nógvir pengar koma og hvussu nógv arbeiðspláss kemur hetta at merkja tað er alt relevantir spurningar og tað er avgjørt nakað sum kann geva nakað til tað føroyska samfelagið antin innan fyri servitan ella fyri fyri inntøkur og arbeiðspláss og so framvegis men tað er eisini nakað meira grundleggjandi og prinsipielt undir tí og tað er tað at føroyskt loftrúm er føroyskt og tað verður eigur at verða undir føroyskum raði tað er so mikið sjálvsagt í mínari verð at eg eg føli tað slet kki neyðugt at greiða at útdjúpa tað pingi líkasum at danskari ikki sseta spurngartekin við hvat danskti loftrúmi hvar tað hoyrir til og amerikanar erta saman so roymt prinsipielt haldi eg at tað er í eitt mál í sær sjálvum politiskt at føroyski myndugleikar taka yvir føroyskt loftrúm og taka ábyrgd av sínum egnu viðurskiftir tann umsitingarligi parturin hann er stórur og kompleksur og tað er nakað sum føroyski myndugleikar eiga at fara til samráðingar um tá ið mann hevur gjørt av at mann vil gjarna yvirtaka loftrúmið sum mann jú annars sum eg havi gloymt á nevnt hevur gjørt einmælt samtykt á tingi í tvey túsund og ellivu tá ið poul mikkelsen og jaunsrein løgdu uppskot til samtyktar fram um at mann skuldi fara til samráðingar við donsku stjórnina um at yvirtaka tað føroyska loftrúmið og tá vóru allir flokkar á tingi sum tóka undir við tí so tað føli eg enn er eitt politiskt prosjekt sum hevur politiskt demokratiskt mndat og sum mann saktans skal fara undir eisini í hesari samgonguni øh tað sum kemur av tí ítøkiliga tað er tað at vit átaka okkum nakrar uppgávur sum vit mugu mugu gera og tað krevur sjálvandi fígging og nú havi eog greitt eitt sindur frá tí men tann fíggingin kemur partvíst um ikki bróðurparturin frá tað mann tekur gjøld inn fyri tey flogførini ella leggur gjøld á teir ferðaseðlarnir sum flogførina sum flúgva føroyskt loftrúm hava og tað kemur at fíggja til dømis veðurstøðirnar tað kemur at fíggja lufttrafikk og so framvegis um tað fer at kunna fíggja sorgin wresky og bjargingaskip tað tað dugi eg ikki ordiliga at siga men tað kann til dømis fíggja ta neyðugu útgerðina sum skal til fyri at hava eitt nøktandi lofteftirlit og tað er sjálvandi tað er sjálvandi nú kanska hóskandi at koma inn um kjakið um ein ein lofteftirlits radara fyri tað fyrsta kann mann siga at vissu føroyingar høvdu ræði á hesum her umtalaða lofteftirlitsradaranum sum danska verjan ætlar at seta upp í føroyum tað hevði í øllum førum styrkt munandi upp á hetta her argumentið við at vit hava neyðugu útgerðina og førleikarnar til at umsita føroyskt loftrúm men tað hevði eisini kunnað verið ein partur av fíggingarloysnum h men so hevði hann kanska helst skula verið til primerkt ella høvuðssakliga sevila endamál tað er tað er hann so ikki men tað r han í øllum førum eisini øh eg haldi sjálvandi at vit skulu yvirtaka føroyskt loftrúm tað hevur framsókn arbeitt og trýst við trýst fyri líka síðan flokkurin bleiv settur á stovn í tvey túund og ellivu og eg haldi eisini at tað eri ein ein ein meiriluti á tingi sum ynskir tað spurningurin er hevur man tann politiska viljan til at útinna fólksins vilja tað er nakað sum eg vóni at vit fara atat klára øh tí at hetta hevur nógvar impligatiónir bæði politiskar og búskaparligar og so framvegis h og tær eru mestsum bara positivar tað kann koma positivar avleiðingar við at mann fær nøkur hvitanararbeiðspláss hálønararbeiðspláss mann fær eina ávísa servitan í føroyum man verður eini altjóða viðspælara viðspælara tá tað kemur til samráðingar millum isavia naviar ekao og st og so framvegis og ikki minst tað sum eg haldi at mann onkursvegna gloymir í orðaskiftinum tað at tað er okkara politiska ábyrgd at hava ábyrgd á hesum økinum altso tað sigur onkursvegna seg sjálvt í mínari veg øh vit eru øgiliga positiv rundan um hetta her uppskotið uppskotini sum hava verið um loftrúmið gjøgnum ár og dag tey hava verið nokk so ymisk tað hava verið uppskot til samtyktar og har har eru nógv viðfest skjøl sum sum eru góð at at seta seg at lesa og sjálvt um nógv av teimum kanska eru eitt sindur útratteraði tíverri og tað er eisini nokk so ringt at fáa greið tøl yvir tað er tí at hendan metingin spennir so víða tí at tað er egentilig eitt sindur kryptiskt hvat ið fíggingarloysturin er eg veit ikki um tað er við vilja ella ikki men í øllum førum so eru tað rættiliga stórar peningaupphæddir sum burdi staðið onkrastaðni tað burdi ikki verið so ringt at upptriva hvar ið pengarnir fara hetta er ikki hetta er ikki ein formur at hvítvask ella nakað sovorðt hetta er hetta eru almennar institutiónir og og feløg sum eru átta av statunum sum eiga at leggja hesir tølini fram so tað burdi verið lætt nokk at fingið fatur í tí vsum mann vildi øh tað hevði verið peningur sum hevði fíggjað tað at føroyingar tóku ábyrgd av loftrúminum og vit høvdu eisini skula rinda okkara sjálvstøðuga part rokning við øh men tað eri eg viljur til at gera tí at vit eiga líkasum við øllum øðrum at betala tað sum tað kostar at reka tað føroyska samfelagið takk fyri harra formaður yeina viðmerking ger sovæl