Ingilín Didriksen  Strøm (Javnaðarflokkurin (Social Democratic Party)), speaker, 2021-03-17
Topic: 1. viðgerð LM-132/2020  Uppskot til samtyktar um veðurlagslóg
ger so væl takk fyri frú forkvina ja hetta er uppt uveðurlagslóg sum eg og hervur posdóttir hava lagt fyri løgtingið vit heita á landsstýrið um at fyrireika og leggja fyri i løgtingið o lógaruppskot um eina veðurlagslóg og tað er soleiðinar at í tvey túsund og níggju so samtyktu allir flokkar í løgtinginum veðurlagspolitikk føroya og tá ætlaði mann sær sum undanfarni røðari eisini røðari eisini koma inn á at lækka útlátið við tjúgu prosentum áðrenn tjúgu tjúgu sammett við útlátið í tvey túsund og fimm útlátið er haraftur ímóti økt við tretivu prosentum vistu vit samanbera tað við tað málið sum mann setti sær so er tað økt við hesum her trýss prosentunum tað vil siga at vit upp á ongan máta hava rokkið hesum málinum sum vit hava sett okkum og har skal eisini sigast at tá ið vit brúka hesi tølini so eru tey tølini sum vit eru biðin um at brúka sambært veðurlagspahjst tey eru faktiskt enn hægri enn tey sum vit hava uppgivið í uppskotinum her í dag tí at mann heitir á lond um eisini at taka bunkringar av útlendskum fiskiskipum í føroyum við í rokningina nú er mann so í gongdivi at gera nýggjan veðurlagspolitikk og fyri at røkka nýggjum málinum um minking áv útlatinum so er tað neyðugt at tryggja sær at málið verður rokkið tað er neyðugt við einum bindandi politikki tað vil siga einari lóg og virkisætlanum sum vísa leiðina og tí skjóta vit upp at mann ger eina veðurlagslóg við eini veðurlagslóg so verður hetta málið sum vit seta okkum tað verður lógarásett og tað hevur við sær at eitt hvørt landsstýri má taka støðu til veðurlagsmáliði endamálið við einari veðurlagslóg er at útlatið av veðurlagsgassi skal skerjast í lógini verður sett ei mál sum løgtingið og landsstýrið setir sær fyri at røkka innan eitt ásett tíðarskeið veðurlagspolitikkur tekur tíð tí er tað umráðandi at tryggja sær at arbeiðið tað gongur rættan veg ár um ár og hetta kann mann gera við at seta eina grein inn í lógina sum ásetir at virkisætlanirnar hvørt ár verða eftirmettar og tilagaðar um tað vísir segat vera neyðugt og eftirmetingin verður løgd fram hvørt ár á einum aðalorðaskifti í løgtinginum ein veðurlagslóg í sjálgum sær loysir ikki allan trupulleikan veðurlagslógin skipar karmarnar fyri veðurlagsmálini við virkisætlanum so kunnu vit leggja gongdina fyri hvussu vit skerja útlatið av vakstrarhúsgási hvørja øki vit skulu leggja okkum eftir og einari áramálssetan um hvussu nógv útlatið av vakstrarhúsgassi skal skerjast ár fyri ár og hetta kann mann gera við partismálum í til dømis tjúgu fýraogtjúgu ogtjúgu sjeyogtjúgu fyri at røkka yvirskipaðu málunum sum man nú seta sær eitt nú í tjúgutretivu ogtjúgughálvtrýss í tvey túsund og sekstan so skrivaði táverandi landsstýrismaður íella landsstýriskvinnuna í heilsa og innlendsmálum siristenberg undir paríssáttmálan parímálin hann var orðaður á kopp einogtjúgu í parís í tvey túsund og fimtan og endamálið er at avmarka veðurlagsbroytingarnar við at fyribyrgja við eini miðal hitaøking á meira enn tvey hitastig helst undir eitt eitt hálvt hitastig síðan áðrenn ítnaðarkollveltingina í dag so er heimurin hitnaður eitt hitastig og vit síggja faktiskt longu avleiðingarnar av hitaøkingini eitt nú við hækkandi vatnstøðu broytingum í vanligum veðurlagsmynstrum og við ógvusligum veðri epcc sum er veðurlagspanelið hjá stmetur a fyri at avmarka hitaøkingina við til tvey stig so skal útlatið skerjast við í minsta lagi fimmogfjøruti prosentum áðrenn tjúgu og tretivu samant við tvey túsund og tíggju og vera heilt burtur við tjúgu hálvtrýss við eini verurlagslóg so verður málið um skerjing bindandi í tann mun at tað ikki kann skúgvast til viks eins og nú undanfarna mál í veðurlagspolitikki føroya og tað málið sum mann fer at seta sær í einum øuppskot til samtyktar visi mann velur tann loystin framyvir við at áseta mál fyri skerjingina av vaktrarsgassunum í lóg so krevst at sitandi landsstýri tekur støðu til tað tað kann gera við at seta politisk átøk í verk sum er samsvari við málið ella við at avtaka ella broyta lóggávuna tað fer ikki at bera til at lata sum einki tí avgerðir skulu takast í mun til útlátið av vakstrarhúsgassum ár fyri ár ein veðurlagslóg sum settir krøv til sitandi og komandi landsstýrið kann eins og allar aðrar lógir í fólkaræði okkara broytast avtakast um meirilutið er fyri tí og tí halda vit at tað er umráðandi at løgtingið stendur saman um veðurlagslógina og um tey málini sum verða sett bæði samgongan millum javnaðarflokkin tjóðveldi og framsókn frá tvey túsund og fimtan til tvey túsund og nítjan og sitandi samgonga millum fólkaflokkin miðflokkin og sambandsflokkin hava týðiligar orðingar sum staðfesta á skrift at vit skulu føra ein framfýsnan orkuog umhvørvispolitikk tað gevur ábendingar um at tað ber til at fáa eina breiða semju um at útlátið av vakstrarsgassum skal skerjast í einari slíkari lóg ein sovorðin semja hevði styrkt lógina munandi tí at veðurlagspolitikkur føroya frá tvey túsund og níggju als ikki eydnaðist so meta vit at tað er tørvur á at seta nýggjar karmar fær veðurlagsarbeiði og fyri skerjing av útláti vit mæla til at mann við eini veðurlagslóg heiti á at seta eit stovn eitt orku og umhvørvisráð sum skal virka sum eitt óheft ráð við serfrøðingum á økinum orkuumhvørvisráði skal geras frágreiðingar um støðuna á veðurlagsøkinum í føroyum og gera tilmæli um hvussu vit kunnu skerja útlatið hetta hevur við sær at vit á hvørjum ári hava nøktandi vitan um gongdina í føroyum og kunnu taka avgerðir á upplýstum og óheftum grundarlag millum annað kann vísast á at í danmark er tað ásett í veðurlagslógini at á hvørjum ári skal veðurlagsmálaráðharrin leggja fram eina frágreiðing um støðuna í danmark og síðani er eðalorðaskifti um hesa her frágreiðingina sum hesin óhefti orkuumhvørvisráðið hevur gjørt fleiri lond rundanum okkum hava samtykt veðurlagslógir so tað er ikki heilt nýtt millum hesi londini teljast stóra bretland svøríki danmark týskland og hálland í stóra bretlandi skal útlatið av vakstrarhúsgassum verða skert við minsta lagi hundrað prosent í tjúgu hálvtrýss samanborið við hálvfems í svøríki hava tey sama mál sum í stóra bretlandi tó at skerjingin skal verða framd áðrenn tjúgu fimmogfjøruti tað eru ymisk mál og ymsar treytir sum mann setir í veðurlagslógunum men í heila tikið fylgja tær allar onkursvegna rættiliga væl ásetingum í ella í øllum førum stremba eftir at fylgja ásetingunum í paríssáttmálanum tí at felags fyri ðurlagslógina hjá hesum londun er at teir eisini hava partsmál fyri tjúgu tretivu sum eru millum níggjuogfjøruti og hálvfjerðs prosent vit eiga í føroyum at seta okkum í mál sum í minsta lagi er á sama støði sum grannalond okkara so vit best røkka málinum í hesari her bindandi veðurlagslógini vit eru øll góð við náttúruna sjálvandi og vit vilja øll hava eitt burðardygt samfelag sjálvandi men tað eri bara ikki ókeypis setningar at siga tað hevur verið soleiðis ínógv ár at tað hevur verið ókeypis hjá politikarum at snakka um hvussu nógv vit vilja gera á veðurlagsøkindnum hvussu nógv vit vilja hava útlátið at minka men vit síggja at útlátið økist og økist og vit koma ikki ordiliga nakran veg og tí mugu vit hugsa nýtt vit mugu sikkra okkum at tey málini sum vit seta okkum roynt faktiskt verða fylgd og at vit roynt faktiskt nóav teimum málunum sum vit ætla okkum tí uttan at vit tryggja okkum tað so er tað jú eingin grund til at vit sita her og snakka tað e ikki tosið sum fer at gera nakranmun tað er tað at vit hava nakrar ætlanir og nøkur mál sum vit kunnu fáa ført út í lívið og tað er tað sum vit skulu sementera fast at vit eru samd um at vit skulu røkka einum máli hvussu vit fara at røkka teimum og seta tað í eina lóg sum er bindandi og sum vit ikki kunnu ignorera ella síggja burturfrá tað haldi eg at vit øll áttu at tikið undir við í øllum førum vistu vit kunnu taka undir við at vitgóðtaka ein eitt uppskot til samtyktar sum ikki er eins bindandi líka sum tað uppskotið frá tvey túsund og níggju vístu seg ikki at vera so kunnu vita saktans eisini øll taka undir við einari lóg sum er bindandi har vit tryggja okkum at vit roynt faktiskt minka okkara útlát tí tað eru ikki fyri stuttleikar hetta eru ótrúliga ótrúliga týdningarmikil og ja eg veit ikki ræðandi avleiðingar sum eru av veðurlagsbroytingum eg havi tíverri ikki meira tíð men eg komi helst