Dennis Holm (Tjóðveldi (Republic)), speaker, 2023-02-16
Topic: 1. viðgerð LM-047/2022  Uppskot til løgtingsfíggjarlóg fyri fíggjarárið 2023
rja takk fyri frú forkvinna tá man hevur framløgur á ráðstevnum runt adamorðastens eisini í føroyum so so tosar mann ofta um hetta her yviárskift eg haldi mann sipa til hetta týspunktið tá mann skal hava framløgur seint úti á degnum og eg haldi kanska okur eisini eitt sindur har nú klokkan hon er farin av seks tað er nokk sum er sagt í viðgerði avhasir fíggjarlógini sum byrjaði nú áðrenn døgurða og eg ætlaði so at brúka ei lísindur av tíðini til at umrøða nøkura av teimum málsøkjunum sum eg umsiti og tey fevna júku bæði um um fiskivinnu um samferðsluøkið og ætlaði eg at at byrja við við fiskiveiðeftirlitinum við vørum og eg eri eg eri glaðir fyri at tú býr til at fingið it uppraðfest vørn tí at skieftirlitið hjá vørunu hevur jú tað dagliga eftirlitið yvið føroyskum fiskifrarum sum royna undir føroyum al aðrastaðis og við útlendskum fiskiførarum sum royna undir føroyum og talið av útlendskum skipum kann eg í tioriuni í senn fevna um rættliga nógv skip um nýggjuogtjúgu russisk skip áttaogtjúgun orsk trý grønlendsk fimtan íslendsk skipi í føroyskum øki í senn sjálvt um tað í veruleikanum sjáldan er er støðan at hesi skipini eru er í senn hin partin av av eftirlitunum fevnir um um føroyskan byggjukant og okur vita jú at tá tað snýr seg um tá tað umrivir veið um føroyskan byggjukant so fara tað millum átta hundrað ogníggjuhundrað túsund tons um føroyskan byggjukant um árið og har eru nakar avtalur sum okur onkursvegna hava bundið okum til at halda strandalandaavtalur sum siga tað at okur skuluhaa kanna fimm prosent av talunum av landingum tæð klárar vnøkulunda og so skulu vit eisini kanna sjeyetaðg hálvp prosent av nøgdini og tað er kanska har eisini okur halt eitt sindur so vit eg eru upplýstur so lekka játtanin til vørðina í tvey túsund og tveyogtjúgu hálvar millión og tað haldi eg var varð spell tí at tað er jú eitt øgliga týðandi øki fyri okum sum fiskivinnutjóð hvat er hværi slag av tjóð visu okur ikki hava hug at at halda eyga við hvat fyrigangur á okra fiskivinnu øki og at her snýr seg eisini um uum trygdarpartinog er eitt jú eisini orsøkin til at okur hava valt uppraðfesta øki soleiðsinr at játtanin hækka við tveim milliónum krónum í ár til úkt eftirlit og til eygláðararbeiði umborð á á skipum og tað haldi eg er ein ein góð raðfesting eins og vørum so er havstovan eisini er einm teimum týðandi stovnum í føroyum eisini sæð í mun til at okur eri eini fiskivinnutjóð og eisini at okur eru ein fiskivinnutjóð sum hevur fiskivinnu samstørv við onnur lond í norðratlantshavi m sum millum annað fevnam um gransking um kanningar um metingar av stovnsstøddum sum er ein týðandi partur í at skipa fiskivegina burðardygt og tað er jú ein uppgáva sum liggur hjá politiska myndugleikanum og hetta við burðardygd er ir nakað sum okur raðfesta eisini í í samgonguskjalinum í tveytúsund og tveyogtjúgu var játtanin a vanliga virksemið hjá havstovunu hækkar við hálvari millión aftur her haldi eg tað var var skeivt men tað hava okur so eisini valt at uppraðfesta tað er jú eitt týðandi øki soleiðisnar at havstovan játtand ti havstvan hækkar við út við eina komma fýra millión umframt framskrivingar av av lønum í gonguskjalinum hava okur setta skrá nýskapan viðursøking og meirvirking av tilfeingi og eru hetta eisini millum evni sum sum skipanin við fiskivinroyndum hevur halvt á breddanum í nógv ár og vist uku hyggja eftir nøgdina av fiskinum sum okur fiski sum okur fiska so so fiskaðu okur í fjør út við eini seks hundrað túsund tons ella seks hundrað milliónir kilo so tað er jú heilt greitt at taðer eit øgiliga stórt potensiali í ait viðursøkja tilfeingi soleiðisnr at tilfeingið kann geva øktar inntøk til samfelagi øktar inntøkur til reiðarí og øktaintøøkutøkur til manningar e tað ereingin ivi um at vinnan er rívimegin tá tað umrigir nýskapandi ðurøking imeirvirking men eg síggi eisini nakrar møguleikar í eini samanspæli millum fiskivinnuroyndir g vinna og eftir eisini eina orsøkunm til hetta økið er uppraðfest í tvey túsndog tveyogtjúg var játtan lækkar við tveimumoghálv milliónum men hava okur raðfest hetta øki og og hækkað játtanina aftur við einav milliónum krónum í ár um okur fara til vegurtænastuna og tann partin av ilbúgvingini sum fevniru vegurtænastuna tavil siga veðursøðurnar kring landið so er er tað ein raðfesting har sum okur hava t játtanina til viðlíkhaldað og skifta umvæla útgerðina hjá mcc og helta er kanska eitt sindur for leingis av tí umrøðuini svarar munnligu fyrispurningin í gjár um veðurstøðið kring landið har sum tann játtanin hækkar við góðari hálvar milliónum krónur og soleiðsar at okur fáa eitt tryggari eitt tyggari tryggari umstøður rundan um tann partin av tænastuni verðustovan veðustova føroya ella veðurtænastan varð yvirtikin í tveytúsnd g níggju og er síðani verið undir uppbygging setanrnar higar til hava verið tveir veðurfrøðingar í mai tvey túsund og einogtjúgu deildarleiðar kom í januar tveyogtjúgu umframt hálvtriðja starvsfólkásumri tvey túsund og tveyogtjúgu og og frá novembur í einogtjúgu hevur verðurstovan yvirtikið partarav uppgávurnar frá dmi og ætlanin er sjálvandi framhaldandi at menna ta føroysku viðurstovuna og at yvirtaka fleiri uppgávur frá dmi nú í tvey túund og trýogtjúgu og játtaninir eisini hækkað við sjey hndrað túsund krónurum fyri at kunnu halda ta ætlaða menningarætlanina sum er fyri framman visti skur fara til samferðslu og samskifti so er samferðslan jú eitt av teimum stóru mótsøkjunum sum sum fevnir um fleiri stórar landsstovurnar eg kann nevna rúgvini landsverk strandfera landsins akstovunaráðið fyri ferðslutrygd og so framvegis og samferðsla er jú eisini eitt øki sum hevur stovrnar áhuga millum fólk ikki minst millum politikarar um vit stlandsverk og strandferðsluna hava okur knýtt landið saman og givið fólki møguleikar at ferðast millum ymiskar partar av landinum bæði gott trygt og skjótt og allaroftas støðugt politiskt hava okur eva tíggju raðfest vegir og tunlar og sjóviki sandferðsluni til oyggjarnar soleiðisn at soleiðisn er eisini í løtuni har fleiri stórar tunnilsverkætlanir er í gongd verkætlanir sum fara at gera tað liviligari kring landið og verða eisini í ár stórar upphæddir brúktar til tunlar or um fjall til fámjinstunlin og til danstunninum og teir beiði seinastu verða væntandi skotnir gjøgnumgjønum í ár báðir tveir ávin hevur kanska serliga verið stórir fyri tunnilin tey seinastu ári meðan siglandi farleiðarnar hjá strandferðsluni ikki hava havt tann sama áhugan men nú verðurhetta her uppraðfest og eg ein játtan at sett av til at fyrireika ein endurnýggja strandfaraskipinum jørgunm niclasen vísti á at mann fekk ikki nokk fyri tríggjar miliónir men veruleikinum tann að mann skal jú fyrireika hetta her mótsøkið fyrireika hesar verkætlaninar áðrenn man eg høvur kann fara í gongd við tær ogeg havi eina øgiliga sterka vón til at tað verður breiðar semjur í løgtinginum sum fara at taka undir við at endurnýggja strandfaraskipini komandi ár tí atað er jú íløgur sum koma at ganga yvir fleiri ár um mann skal røkka mál at endurnýggja ein stóran parti av strandfaraflotanum sum egog eg komin rættiga nógv klárs vistu ikur fara eftir landsverkspartin so er eitt annað mál sum eg vænti fyri stóra fyri breiða undintøku í í tinginum er uppraðfestingin asfaltering játtanin til afaltering er flutt á eina eina sjálvstøðu játtan og játtanini samstundis hækkað soleiðis at játtanin bara kann brúkast tá asfalt og eg haldi at hetta er nakað sum tann politsku myndugleikin er ynskt soleiðisnar at mann ikki bara játtar til landsviðhald og ikki ferðinakað ordlig fyri pengarnar og stendir aivand ári eftir um hvar bilinar teir pengarnir brúktur til sum mann ætlaði skuli brúka tað atfaltering so eg trúgvi at hetta er nakað sum sum ein undirtøka verður fyri landsvegurnar eru jú eini fýra hundrað og sjeyoghálvfjerðs kilometrar í tali og landsverk hevur víst á atað ett tórt eftirsleip tá tað umriðir atsalterings eg veit at tíggju milliónir ljóðið hjá nógvum men hetta er ein byrjan og eg trúgvi at at t at løgtingið og og samgongan ikki minst eisini kann vera við til at leggja afturat komandi árini ein annan partur hjá landsverk sumi sum eg hevur týdning er sjálvandi landsins ognur eini hundrað og fimmogfýrs í tali tvey hundrað og fimmogtrýss túsund fermetrar í roknað sjálvognarstovnum sum eru rakstrarliga knýttur á landinum og har er tað eisini verið nakrar avbjóðingar við at umvæla velíkahalda og bjálva teir bygningarnar og og landsverk hevur havt tað undir hnd undir hond samstarva við stjórnaráðini um tað og eisini har er tað almenn kent at taðereitt eftirsleip at umvæla velíkahaldað landsins ognir og eg haldi at landsverk hevur verið fyri frammi ot víst á at tað er talan um eitt øgiliga stórt jónabløð eg haldi eitt tali upp á fýra undraðo hávfjerðs milliónir veru nevnt uppá eillagan týspunkt so eg erigleður um at henda játtann nú kann hækka soleiðisn at okur koma upp á sjeyogtjúgu milónur krónur fyri tvey túsund og trýogtjúgu eina hækking uppá fimm milliónir og er eisini ætlanin at hækka hetta her komandi árini heygartil er eisini í eitt sindur innanfyri á sama øki settar av fimm mlliónur krónur til grøna orkloysnir í almennm bygningum sum eg eri ein partur av at at skula flyta okum frá at verða upphitaði við olju til at vera uphitað við grønum loysnum ja at enda so ætlaði ag nema við eina viðmerking hjá bjarna hammer sum hann hevði eina ferðn tann um døgurðadøgurðamál um heseði avbjóðingina við jhejaf trý sum eætlandi skal avlýsa smyrul tá ter hjálpinen teira hjá smyrji skulu skiftast í summar og hetta e eitt mál sum sæð við báði við landsstýrismannsseyðum men eisini sum suðuroyingur er at vera keðiligt mál tá ið eg yvir tók málsøki tá lá ein ætlan hjá undanfarna samgongu um at smyrji skuldi liggja í seks vikur meðan motorurin verða skiftur og at ætlanin var her skuldi avloysa í seks vikur komandi summar og og við øllum teimum avbjóðingum sum vóru í farna heyst tá eg var avlýsta smyrjul so skilji ikki ordilga t ta niðurstøðuna og hav je so roynt at fingið málið á beint og ter verðar í løtui t arbeitt við eina loysn har ein partur av loysni fevnir um at hjálpa motorarnum kunnu at lut við skiftast meðan smyrðiligu sigling meðan framvegis er neyðugt allarhelst at smyrjið skal liggja í einum tíggju dagar og havi eg tí sambandum hetta strandferðslana umat royna at finna eitt annað avloysaraskip fyri harholv meðan hjálpin u teirvun erða skiftur men eg eri fullgreiður um at okur skriva hálvan februar og tað neyvan verður einfalt so samanumtikið var het her nøkur av teimum økjunum sum eru á skrá og raðfesta innan fyri fiskivinnu o standferðsluøki og eg haldi at ha er nokk spennandi mál á skrá og e eg síggi fram til at at g arbeiði við hesum málinum í í komandi tíðum