Magnus Rasmussen (Sambandsflokkurin (Union Party)), speaker, 2022-11-04
Topic: 1. viðgerð LM-019/2022  Uppskot til løgtingslóg um broyting í løgtingslóg um loyvisgjald á alivinnu (Broytingar í tøkugjaldinum)
takk fyri harra formaður ja tað er uppskotið til løgtingslóg um broyting í løgslóg um loyvisgjald og alivinnuna sum er til viðgerðar í í morgun fyrst er at siga at føroyska alivinnan hon hevur rættiliga stóran týdning fyri føroyar og føroyska búskap tað er eingi loyni tíð og í tvey túsund og einogtjúgu varð útflutningsvirði fýra ogeing hálv milliard og tað svaraði til fimmogfjøruti prosent av samlaðu útflutninginum og og tað talið verður nokk upp aftur hægri ár bæði í sjónum og prosentum so hetta er á leið helvtina av útflutningsvirðunum sum stavas frá alivinnuni og mær er upplýsti at eini trettan hundrað fólk arbeiða ella løntakarar knýttir av føroysku alivinnuni og simjivirking og tað sum hartil hoyrir so tað er ikki smávegis og so vita vit eisini at tað er nógv avleitt virksemi sum hevur við alingina at gera sum støðan í dag so rindar alivinnan stórar upphæddir hon rindar partafelagsskatt hon rindar eisini vinnuspítisskatt til landshúsarhaldið og so ear taðhetta her loyvisgjaldið sum eisini verðr kallað fyri tøkugjald sum vit viðgera í dag eg hugsaði at siga eit lítið sindur um gongdina í hesum her málinum altso hvussu hvussu tað byrjaði tað byrjaði tíðliga í vár og tá ið tað verðuð sagt at hetta verðið knýtt upp í fíggjarlógina á direkta so so byrjaði hetta langt áðrenn vit fóra at tosa um fíggjarlógin fyri tvey úsun og tveyogtjúgu tað byrjaði í vár har ið tankar komu fram í samgonguni um at tá ið prísurin var óvanligu høgur so átti tað at eg átti alivinnan at rinda nakað meir eg minnist at eg bleiv uppringdur av kringvarpinum spurdi hvat hvat eg segði til hetta her og tá h eg akurát hoyrt at búskaparáðið skuldi koma við einari frágreiðing har ið hetta skuldi viðgerast og var ein partur av einari frágreiðing so eg segði upp á tann mátan at eg fór at líka bíða til til tann frágreiðingin man sigur sá dagsins ljós um mann kundi lesa tað men so fann útav eitt sindur seinni at tað koma eingin frágreiðing sum skuldi handla um hetta og vit umrøddu hetta her eitt sindur í samgonguni og eg tók so ein fund við havbúnaðrarfelagið nokk so tíðliga eg haldi ttað var fyri summarfrítíðina og lyfti á flagg upp og segði at tað eru nakrar tankar um at vit fara at tillaga tøkugjaldið so eg eg kunnaði havbúnaafelagið tá einaferð nær tíðligu summar so kemur løgmansrøgan og har nevni løgmaður ítøkiliga hetta við við tøkugjaldinum at tillaga tað so arbeiði tað ett sindur víðari og so so aftur boð til havbúnaafelagið kanska meira ítøkiliga at vísa tað um hvat vit hava arbeitt við so eg vil siga tað at tað er verið ein sovorð tilgongd har ið vinnan er við og hevur kunnað komið við sínum innputtum til hetta sum vit hava arbeitt við so tá ið tað verður sagt at hoyringstíðin er fýra dagar og tað er alt alt ov stutt so er nokk so nógv sum liggur framman fyri tað ella undantíð fýra dagar er ikki lang tíð tað er ein stutttíð men upplýsingar og annað og og hvat vit ætlaðu tað var teimum væl kunnugt og tá ið mann so fær líkasum ábreiðslur fyri tað so so haldi eg tað e áhugavert at hyggja at í tvey túsund og fimtan altso undanfarna samgonga har var als eingin hoyring tá ið mann broytti tað í tvey túsund og fimtan havbúnaðarfelagið slappa á fund men tað var als eingin hoyring og í tvey túsund og átjan tá varð heldur ikki hoyring so so eg vil siga tað at eg haldi at púra ærliga so hava vit vit gjørt tað betri á á tíð økinum hvussu her tað bleiv nevnt av høgna hoydal um hetta her við við at samstarva um hetta her málið og eg havi samstarva við andstøðuna um nøkur mál og eg hava enntá sagt at at eitt eitt liggur fyri framman sum eitur integratiónslógin og tað tað ber bar ikki til at altso mann hevur ikki tíð og orku til at at fara til allar flokkar um øll mál so hetta her hava vit hildið meira atmann siga inni í samgonguni men tað betýðir ikki tað at mann í nevndini kann arbeiða saman tað skal ikki skiljast á tann mátan at mann ikki vil samstarva um tað yvirhøvur ikki ná málið var so sent til hoyringar og hoyringssvarið liggur liggur við og og tað vevuður verið tíðiliga a víst á hvat havbúnaðarfelagið heldur um hetta havbúnarafelagið er ikki serliga fegin um at vit tillaga hetta her gjaldið men ynskir heldur at tað skal verða skattur av av vinningi og tað hevur havbúnaðarfelagið nokk víst á alla tíðina hetta erikkinakað nýtt hetta er teirra grundhálningur kankann man siga men koma vit so til sjálvt hetta við nýtslugjaldinum so so er tað soleiðisnar ati mnn kann siga at altso eitt er man sigur næstan parantes ein tekniskur spurningur sum hevurv takx at gera sum sum slett ikki verður tikin næstan í betræðning men so erur tað tvey tvey viðurskiftir í hesum her sum sum vit hava hugt uppá og tað er framleiðslukostnaðurin og tað haldi eg er ordiliga gott at vit hava tikið fatt upp á tað og eg haldi at høgni hoydal spurdi um um tað var komið aftaná hoyringssvarið og tað tað vil eg nikkað til altso vit hava tillagað tað eftir tí og vit halda tað er viktigt og tað var eisini í mann sigur í kjakinum ella í umrøðuni hetta at áseta hvat íð framleiðslukostnaðurin er vit vita at tað alt durkar og vit vita eisini tað at ein partur av ælingini fer upp á land og og mann sigur og og tað kanska kosta meir og tí hava vit fingið í hesaer lógina at vit á hvørjum ári skulu seta eini framleiðslukostnað soleiðisnar at vit hava tannum veruliga leiðslukoskostnaðin og so hyggur mann ári frammanundan og hyggur mann í viðmerkingarnar so stendur týðiliga ov greitt hvussu mann ger tað tað er ikki nakar við at onkur singur fingurin um luftina og blasur hus og sigur at nú var hann fjøruti ella nýrhan trýogfjøruti men parametrini standa týðiliga og klár í viðmerkingunum hvat er tað í telovið og hvat er ta í trekkju frá tað haldi er er ordiliga gott men tað ver altíð soleiðisnar at alivinnan kemur atbetala eitt hálvt prosent líkamikið um nú prísurin er niðan fyri framleiðslukostnaðin tað hevur tað verið frá mann kann siga tað er eittav soleiðisnær sum eghavði skilt tað og tað hal da vig fast við og hitt er at tá ið prísurin blívur serliga høgur at so taka vit eitt hægri prosent gjald inn og tað hevur verið nokk so nógv tosað um hetta her ati hvat er rímiligt og ikki at fara ov harðliga til verka og finna eina javnvág í hesum tí at vit eiga at vera varin í hesum her og har haldi eg sjálvur vissi eg kann loyva mær at siga tað at vit hava funnið eina vil eg halda eina rímiliga javnvág og eg haldi ikki vit eru farin ógvusliga til verka í hesum onkur ynskir kanska hægrigjald og tað eru eisini tey sum halda tað at tað burdi verið kanskað lægrigjald vit eru so komin mann sigur á hesa leguna hetta kemur so at geva geva vistu vit hugsa landskassanum nakrar krónur og tað haldi er eisini nokk so týðiliga uppsett hvat ð er mann væntar at fáa fyri næsta ár erdaheser fýra góðar fýraoghálvfjerðs milliónirnar meira enn eftir tí gomlu skipanini og so lækka tað árið eftir so kann mann spyrja hví lækka tað árið eftir og tá er tað líkasum forvord prísir man hyggur eitt sindur fram um tíðina og tá er tað ofta varisligt hesi tølini sum standa her eisini hvussu nógv fara vit at taka í føroyum í tveyogtjúgu trýogtjúgu tað er heldur ikki tøl sum eru tikin ov leysum lofti mann veit hvussu nógv er sætt út og tað er útroknangar upp á tað so tað eru tøl sum sum mann kann siga sum eru væl og virðiliga akseptera og ogog tað verður nikkað til til tað so tað tað er nokk eingin ósemja um tað men alt sum hevur við sjógv og annað at gera har eru jú óvissir tað kunnu jú hendra óhapp og tað kann eisini ganga betri enn mann væntar men hatta eru so tær mest ella tær realistisku metingarnar mann kann hava tá mann situr og arbeiðir við slíkum tað varð tað var spurt til til mín sum landsstýrismann hví hetta endaði í í vinnunevndini og tað tað má eg siga tað havi eg onga ávirkan á tað er løgtingsformaður saman við síni umsiting sum sigur hvar tað fer men eg kann upplýsa at í tvey túsund og fjúrtan ella ellivu og ov fimtan har lá hetta málið í fíggjarmálaráðnum og tá hevur tað farið í fíggjarnevndina men so fluttu mann tað í í vinnumálaráðið í í tvey túsund og átjan tá ið mann gjørdi broytingar og nú aftur í tveyogtjúgu so kemur tað frá vinnumálaráðnum og so er tað løgtingsformaðurin sum so hevur avgjørt hatta fyri vinnunevndina og har og hví tað er altso at tað bleiv flutt í vinnumálaráði tað er tí at vinnumálaráðið hevur í veruleikanum alt við æling og regulering av vinnuni at gera og so hevur mann hildið politiskt av te við skilagott a tí ligiðí vinnumálaráðnum men tað r altso ikki landsstýrismaðurin sum bestemmar hvørja nevnd tað fer ítakk fyri