Bill Justinussen (Miðflokkurin (Centre Party)), speaker, 2022-02-24
Topic: 1. viðgerð LM-070/2021  Uppskot til samtyktar um sáttmála millum Føroyar og Evropasamveldið um luttøku Føroya í samstarvsætlanum Samveldisins
ja her liggur eitt uppskot á borðinum um eini rammisáttmála fyri samstarvið millum føroyar og og es á granskingarøkinum og eisini grundarlag fyri samstarvið øðrum økjum eitt ótrúliga spennandi skjal haldi eg og sum mann meir man lesur niður ígjøgnum síðuna í skjalinum meiri spennandi blívur innihaldið hóast tað kanska ikki hevur verið nógv tosað um innihaldið av hesum skjalinum í almenna kjakinum tað eru onnur ting sum fylla almenna kjakið meiri enn kanska góður politikkur men hetta er ein avbera eitt avbera gott skjal og eitt avbera gott mál fyri føroyar við stórum framtíðarperspektivum vit hava sum tað stendur í skjalinum so hava vit nú í næstan tíggju ár luttikið ella í góð tíggju ár luttikið í granskingarsamstarvi við es tað fyrsta samstarvstíðarskeiðið tað gekk frá tvey túsund og sjey til tvey túsund og trettan tað æt fp sjey fyri tey sum minnast tað og síðani varðe farið undir tað samstarvið sum eitur horeisovn tjúgu tjúgutjúgu sum var eitt framhald og ein víðari menning av granskingarsamstarvinum sum byrjaði við fpsjey fyri okkara viðkomandi og undir horeisan tjúgu tjúgu har var møguligt hjá granskarum at fáa stuðul til gransking og stuðul til nýskapan og til menning av nýggjari tøkni og tað granskingarsamstarvið hevur verið fyri atfinningum tí at vit bundu okkum til eitt fast milliónatal at gjalda sum almenn myndugleiki um árið og tær uppgerðirnar sum vit hava sæð hava víst at tað var ikki góð javnvág í fyri føroyar tað vil siga at vit í flestu førum rindaðu meir inn í samstarvið enn vit dugdu at skráseta at fáa burturúr tí sjálvandi skal tað helst vera ein rímiliga rímilig javnvág í slíkum samstørvum men mann skal eisini góðtaka tá i man er í slíkum samstørvum at mann viðhvørt rindar meiri og onkura aðru tíð fær mann meir burturúr enn mann rindar soleiðisnar eigur tað at vera tað sum eg haldi vera ógvuliga spennandi við hesum skjalinum tað er at tað víðkar enn meira um samstarvið við es sum sum ein atlimaskapur vit eru ú ikki limur í es men vit kunnu ígjøgnum tær skipanir sum atlimalond hava so kunnu vit fáa atgongd til til fasilitetir og til samstørv sum eru kunnu vera við til at menna okkum sum land og ikki minst okkara ungu fólk so hetta skjalið snýr seg fyrst og fremst um gransking men tað snýr seg eisini um at vit lata dyrnar upp fyri at tað kunnu aðrir samstarvssáttmálar gerast og har varð har er nevnt erasmus altso útbúgvingarsamstarvi hvar ið vit kunnu fáa møguleikar fyri at fáa atgongd fyri føroyingar á á útbúgvingarstovnar í es og tað skal sjálvandi regulerast í einum einum samstarvsskjali sum landsstýrismaðurin fer undir at gera saman við egsmyndugleikum og so eisini tað eg haldi høgni hoydal nevndir tað tað sum eitur kreaitiv juróp eisini at vit kunnu fáa eitt frumskjal innan fyri mentan og list sum gevur møguleikar fyri hjá okkara menta og listafólki at fáa fáa paralell samstørv innan fyri teirra felgt eins og gransking hevur havt tað higartil og tað er haldi eg øgiliga visjonert og tað letur upp fyri veldligum møguleikum fyri fyri føroyingar sum vit kanska av tí at vit eru eitt fáment fólk kanska ikki hava møguleikar til at etabilera so so stór tilboð og so stór samstørv bara í okkara egna samfelag at vit kunnu fáa alt verða luttikin í øllum egs kervunum skapar jú heilt heilt aðrar møguleikar og spennandi møguleikar tá ið vit tosa um gransking so er tað eisini øgiliga týdningarmikið at vit kunnu knýta upp í størri granskingarverkætlanir tí vit vita tað at gransking er er ómetaliga kostnaðarmikil tað skulu tað verða øgiligar peningarupphæddir settar av til gransking á hvørjum ári innan fyri innan fyri tey ymsu økini kki minst innan fyri heilsugransking til dømis og teir pengarnir finnast í øgiliga lítlan mun í føroyum skal tað vera gransking sum ger mun og tí er tað øgiliga gott at føroysk gransking kann verða knýtt at størri granskingarverkætlan soleiðisnar at tann granskingin sum føroyingar gera blívu tikin við inn í størri granskingarverkætlanir kunnu blíva en partur av størri heildum og tað haldi eg er øgiliga spennandi í hesum sambandinum so so haldi eisini tað kann vera áhugavert at frætta um hvar føroysk gransking er í dag altso vit hava havt okkara egnu ætlanir kunnu taka ílegugransking sum eitt dømi hvar ið vit høvdu stórar visjonerar ætlanir um ílegurgransking hvar mann metti at føroyska fólkið var var vælegnað til at gera sína egnu gransking tí at tað hevði verið ein eitt eitt isolerað fólk í øldir og kanska bar til atat at fáa ein eitt heilt fólk undir granskingarluppin uttan at skula brúka øgiliga stórar pengar og orku upp á tað av tí at fólkatalið er ikki so stórt men at mann allíkavæl kundi gera vinna vinna stóra vitan við við lítlari orku men eg veit ikki um vit hava nátt so langt sum við sjónirnar vóru tá ið ið mann fór fór í holt við hetta her fyri eini fimtan tjúgu árum síðani kanska landsstýrismaðurin veit okkurt at siga um tað tí eg haldi at tann føroyska ílegugranskingin man hoyrir ikki nógv til hana í dag men er tað møguligt at knýta hana upp í aðra gransking eeftir hesum eftir hesum frumskjalunm ella eftir hesari avtaluni íð hesum samstørvinum sum finnast innan fyri hetta so so so kann tað vera vert at dyrka teir møguleikarnar men samanumtikið haldi eg at ta er ótrúliga spennandi tað sum eg eisini haldi vit eiga at at varpa ljós á tað er at vit hava í øðrum høpi tosað um at nærkast es upp á ymsar mátar at fáa betri handilsavtalur við es og so víðari eg haldi at við at brúka slík samstørv og at dyr verða latnar upp hendan vegin kann eisini vera við til at at taga tað lendið sum er neyðugt fyri at vit kunnu vit kunnu fáa aðrar fyri føroyar fyrimunir á egsmarknaðinum tað at vit hava slík samstørv tað haldi eisini vit eiga at hava í huga og e ivist ikki eina løtu í tí at hetta hetta kann vera við til at attaga lendið eisini tann vegin so eg eri fegin um hetta hetta málið takk fyri ja takk so er tað edva jacobsen s fyr ein viðmerking ger sovæ