Johan Dahl (Sambandsflokkurin (Union Party)), chairman, 2022-09-14
Topic: 1. viðgerð LM-011/2022  Uppskot til løgtingslóg um broyting í løgtingslóg um ræði á málum og málsøkjum  (At taka loftrúm og flogferðslu undir føroyskt ræði)
í mun til útreiðslur og inntøkur gersovæltað stendur á á síðu seks omkostningur okebirer danmarkxkostningur fór ytilserni til luffarsnið í rekkja við kfyr á størsti delin á sønnerstrøm fyrr fremgaður á netinstovandi tabell undurhendzin til ensarktitetin er omkostningurin opjortamerikanskur dollara tað vil siga hetta er tað sum er av útreiðslum fyri íslendskar og danskar myndugleikar av at umsita grønlendskafirðin og fyrin sum vit eru undir reykjavíg fyrr eg kann nevna í tvey túsund og trettan var tað brosekterað til at danmark hevði tíggju milliónir dollarar í útreiðslum meðan ýsland hevði fimmogtretivu og eina hálva millión dollarar í útreiðslunum samla fimmogfjøruti komma fýra milliónir dollarar tað runt roknað í dag er kanska ein trý hundrað og tretivu milliónir ella harleið hetta er fyri tíggju árum síðani tað vil siga at vit skulu minnast til at flogferðslan givið at vit eru í norðuratlantshavið so ofta so gera flogfør í europa og usa tað sum mann kallar stór sirkul inavigatión man flýgur norðureftir fyri at spara bensin tann ferðslan er økt ófatiliga nógv tey seinastu tíggju árini tí kann mann vænta sjálvt um mann eisini skal taka hædd fyri kom við nítjan at tað talið er nógv hægri í dag enn tað var tá so í øllum førum trý hundrað og tretivu milliónir krónir harav ísland berur nógv tær størstu útreiðslurnar men har danmark eisini hevur munandi stóra útreiðslur og hetta snýr seg ikki um tað danska loftrúmið atta snýr seg um sønnerstrøm fyrr sum tað grønlendska og rekvifi sum er tað íslendska og føroyska nú nevndi eg viðmerking til akseli johannesen ati undanfarna landsstýrið tá ið tað æt uttanríkisog vinnumálaráðið tá ið mann fór til samráðingar við við dønum um at yvirtaka økið tá fekk man t tyggja sær atgongd til fundirnar hjá fíggjarnevndini hjá ikao tað vil siga tað sum mann kallar fyri djoynd finens kyomitti teir bestemma hvat gjaldið skal vera og teir bestemma hvussu pengarnir verða býttir alt eftir hvørjar tænastur skulu veitast av teimum respektivu londunum sum er í sáttmálanum og teir bestemma eisini hvat fyri íløgur skulu gerast fyri at betra um trygdina og um um búskaparfrøðina í gjøgnumflúgvingar í hesum økinum norðurætlantshavið er annars tað mest trafikeraða lovferðsluøkið yvir sjógvi í verðini so tað er ikki ssmáar upphæddir vit tosað um hendan sama frágreiðing hon hon sigur eisini nakað um hvussu mann kundi yvirtikið í øllum førum partar av tí nú hevur mann til viðgerðina í dag tosað nógv um hvat mann hevur fingið í lag í grønlandi og tað er ein sáttmáli har sum navær faktiskt eftir uppforging frá nvar sjálvt ikki neytúrliga grønlendskar myndugleikar um at flyta umsitingina til grønland taðvil siga flogcontrol yvir seks kilometrar so tað er alt annað enn innflúgvingar og og innanríkisflúgvingar vissi mann kan kalla ta tað og tað er ein øgilig ferðsla tí at tað er øgiliga nógvur lofttrafikkur millum europa og usa og kanada sum fer gjøgnum grønlendskt luftrúmin sum jú ikkityk kum at siga er rættiliga stórt øki øh tað sum harmar meg tð er tað at mann kanska vil gjarna yvirtaka men men hevur kanska ikki neytúrvliga allar fakligu førleikarnar upp á pláss og hevur kanska ikki kuoøkonomiina upp á pláss og tað má jú sjálvandi fáast í lag áðrenn mann kann fara inn til eitt samráðingarborð við einum seriøsum uppskoti um hvussu vit fáa yvirtikið øki vit hava brúk fyri í mínum eygum at stovna ein føroyskan loftfrerðslumyndugleika og at uppbyggja kompetansir á økinum flyta umsitingina úr danmark og so annars keypa okkum til tær tænastur og veitingar sum vit ikki sjálvi kunnu umsita í dag øhtí at tað verður mann noyddur til at gera viðsu mann skal hava nakrar vónir um at kunna yvirtaka økið tí at ferðslu til danskar myndugleikar fara teir at siga jamen tit hava ikki kompetansirnar og fert tú til ekao so fara teir eisini at siga nei tí at teir vilja gjarna hava at viman upprættar ein siperatan fyr altso ein nýggjan fyrð politikkurin hjá ekao eru manskava færri størri firðar og ikki fleiri smærri firði so tá ið mann kemur við einum uppskoti um ein ferð afturat so skal tað vera tí at tað tøkniliga tekniskt búskaparliga búskaparfrøðiliga løgfrøðiliga og annars er meira skynsamt enn hvat støðan er í dag so mann skal hava eina ófatiliga góða kas viðsu mann skal koma seriøst til at samráðingarborð um at fáa fáa yvirtikið øki tað haldi eg er øgiliga týdningarmikið tá ið tað er sagt so taki fult og heilt undir við uppskotinum hjá tjóðveldinum um at yvirtaka loftrúmi tað er bæði tí at tað kann elva til nøkur hútbúgvin arbeiðspláss í føroyum mann fer at brúk fyri flogvallar merikanikarar mann fer at brúk fyri løgfrøðingar har sum sum spesialisera seg innan fyri eslóggávu man feri hava tørv á búskaparfrøðingar pelotar metrologar kommunigatiónsraggir listirnr ó endaligir tað eru nøkur arbeiðspláss sum vit gjarna vilja hava í grønlandi tosar mann um at tapa sikt til tjúgu tretivu fyr at kunna geva hundrað nýggj arbeiðspláss til grønlendingar tað jú ikki einki í føroyum verðr tað kanska ikki hundrað men tað kann blíva júgu tretivu bara tað er hevur eit virði í sær sjálvum fyri seg at snakka um teir pengarnir sum fella til føroyar ikki til vælferð og til at gera tunlar og annað men sum fellu til føroyar til nýtt virksemi tað vil siga at gera íløgur í restyog innsatsi gera íløgur í veðurstøðina sum vit hava yvirtikið gera íløgur í radaraskipanum nú mann snakkað nógv um ein radara hann kundi eitt nú verið okkara og kundi verið fíggjaður av av hesum pengunum sum ekao letur tí taðð snúði seg um kanska fjøruti milliónir um árið í tíggju ár og pengarnir sum detta til ísland og og og danmark frá kao er mangt slíkt tí haldi eg at tað er eitt mál í sær sjálvum tað er sjálvandi ett mál sæ sjálvum politiskt at yvirtaka loftrúmið tí at vit skulu skjórna okkara egna landi og hava ábyrgdina á á trygdina og umsitingina av okkara egna teritoria men tað eru eisini nógvur búskaparligur vinningur og samfelagsligur vinningur við at yvirtaka økið men tað krevur at mann politiskt er ein samlaður frantur og sigur hetta vilja vit mann stendur saman yvir fyri danmark og yvir fyri íkao og yvir fyri ísland og krevur at tað fellur til okkara lut men tað krevur eisini at vit síggja tað sum neyðugt at gera íløgur í tær kompetansirnar og førleikarnar sum sum er treyt fyri at kunna umsita økið á ein forsvárligan hátt tí haldi at vit áttu at farið at uppbygt hesar førleikarnar beinanvegin soleiðis at tá ið vit fara til samráðingarborðið við danmark og í kao so hava vit eina góða sak tí at vit hava vit hava starvsfólkini vit hava førleikarnar vit hava teknisku útgerðina og so framvegis tað er sjálvandi eitt sats men tað haldi eg at vit eiga at gera tað vísir seg at kunna bera til tí at tað er tað sum grønlandi hevur gjørt so fyri at taka samanum frú forkvina so haldi eg at tað er eitt eitt stórt ótappað potensialið í at bæði yvirtaka loftrúmið men eisini bara tað at flyta umsitingina av føroyska partin av íslendska firðinum til føroyar at umsita tað merkir at hundraðtals møguliga milliónir fella í føroyska búskapin til lønir íløgur útgerð sum føroyingar kunnu taka sær av og kunnu vara av h men tað er eisini ein liður í at taka ábyrgd av okkum sjálvi og gerast partur av altjóða samfelagnum tað at umsita loftrúm tað er nakað sum er í sínari náttúruglobalt mann kann ikki bara stýras sítt egna loftrú um loftrúmi er nakað sum er globalt tí at ferðslan í loftrúminum er transatlantisk og heimsumfevnandi tí krevur tað at vit eisini eru sinnaðir til at samstarva við eitt nú kanada ísland danmark ella hvør tað nú skuldi verið tí at tað er absolutt neyðugt og tað mugu vit gera okkum greitt áðrenn vit fara undir eina tilgongd so tað skuldi vera míni orð eg vóni at t her fari eina góða viðgerð í utanandsnevndini eg fari at royna at fylgja teg í tann mun eg kann eg eri ikki sitið ikki í uttanlandsnevndina men men eg fariat royna at fylgja málinum og og vita um nakað