Bjørt Samuelsen (Tjóðveldi (Republic)), speaker, 2022-11-09
Topic: 1. viðgerð LM-031/2022  Uppskot til løgtingslóg um broyting í løgtingslóg um barsilsskipan (Barsilslógin) (Hækking av inngjaldi og útgjaldi o.a.)
akfyri harra formaður hetta er so eitt uppskot frá landsstýrismanninum magnus rasmussen um at broyta barsisskipanina ø og hetta er eitt uppskot sum gongur út upp á hámarkið frá upp á fimmogtjúgu túsund verður hækkað til sjeyogtjúgu túsund tað vil siga at mann í mesta lagi kann fáa útgold sjeyogtjúgu túsund ummánaðin í barsilsgjaldi undanfarna samgongu innførdi hetta við eftirløn at eftirløn eisini verður latin av barsilsgjaldinum soleiðis at tann sum fær í barsils sparir upp til eftirløn og tað verður tíbetri hildið fasttíð visu vit hyggja eftir so er hetta triðju ferð at samgongan hækkar eftir aðru ferð at samgongan hækkar inngjaldið inngjaldið var tá ið henda samgongan tók við null komma einoghálvfjerðs prosent av áinntøkum og tá kostaði tað fimm hundrað krónur fyri fólk við bintøku at tekna eina trygging fyri at verða við í hesari skipanini og so bleiv tað broytt tili null komma átta seks prosent og nú broytir mann tað so aftur tili null komma átta níggju prosent so hyggur mann eftir einarisos rímiligari lágari inntøku up á trý hundrað túsund um árið so hava tey fingið eina hækking upp á eini fimm hundrað og hálvtrýss krónur í hesum gjaldinum meðan tey sum hava bintøku eru farin frá at kunna tekna trygging fyri fimm hundrað krónur tann tryggingin kostar dag trý túsund krónur og tað er fyrisovítt nokk ferð at mann roynir at javnseta b og a inntøkunar í hesum tað sum eg haldi blívur eitt sindur avbjóðandi tað er at mann grundgevur enn eina ferð fyri aðru ferð við at mann lækkaralsgjaldið samstundis sum at hækkar barsilsgjaldi tað tann samanhangin kann man ikki gera arbeiðsloysiskipanagrunnurin er gjørdur fyri at tryggja okkum ímóti arbeiðsloysi tað er soleiðis at stýrið fyri als kann taka avgerð um at lækka gjaldið tí nú er nokk í kassanum men tað kann ongantíð knýta saman við at mann hækkar eitt annað gjald á fíggjarlógini tað er faktist at fara yvir um eitt mark sum politiskt ikki eigur at verða góðtikið og tað ger samgongan fyri aðrufri hesum samgonguskeiðnum knýtir tey bæði tingini saman tað kann gott vera um tað koma ringar tíðir og arbeiðsloysi hækkarar somaalsgjaldið aftur hækka og og og tað merkir jú ikki at barsulsgjaldið fer at lækka so hetta er ein samanknýting sum mær dámar øgiliga illa um mann ger nokk so nógv burtur úr henni í hesum viðmerkingunum eg haldi sjálvandi skilagott at mann hækkarmarkið fyri útgjaldið og og hava vit havt tað við í fleiri av okkara uppskotunum gjøgnum árini víst á at tann heimildin er í og er í lógini um barsilsgjald longu í dag í veruleikanum er tað ikki neyðugt at koma løgtingið við fyri at hækka gjaldið útgjaldsmarkið tí at grein trettan stykki trý sigur rættiliga greitt tað at landsstýrismaðurin kann lata hámarkið fylgja lønarvøkstrinum samfelagnum tað hevur so ikki verið gjørt í átjan ár og vit royndu tað longu í kæsamgonguni tvey túsund og átta at hækka hetta útgjaldsmarkið meni tá broytti mann í løgtinginum frá heldur enn at hækka tað til sjeyogtjúgu túsund at siga ati mann heldur vildi leingja barsisbarsistíðina og við longdu tá barsistíðina við átta vikum og síðani hava skiftandi samgongur valt at gera tað sama og nú er mann so komin uppá eitta árið sum eg haldi allir flokkarar verið samdur um um mann skal men harra formaður tá iðman nú kemur við broyting í barsbarsisskipanini sum vit hava tosað so nógv um í so nógv ár og tjóðveldi hevur jú havt ja heilt nógv uppskot frammi gjøgnum árini um hetta her sum vit kalla fyri flekskcein skipan har foreldrini í nógv størri mun sjálvir fáa heimild til at seta saman sína barsils tíð og kompinera hana yvir á longri tíðarskeið tað harmar meg eitt sindur at mann tá ið mann kemur við enum sovoðu lógaruppskoti um at broyta barsisskipan at manm bara tekur útgjaldsmarkið við tað haldi eg vera tað haldi eg vera eitt sindur óambitiøst altso hví tekur mann ikki tá ið mann hevur sagt umaftur umaftur eisini frá landsstýrisins síðu fleiri broytingar við soleiðis at barsisskipan blívur nógv meira smidlig hyggja vit eftir hvat hvat er fyri avbjóðingarhyggja vit eftir hvørjar teir størstu avbjóðingarnar eru hjá familjum í dag so er tað at fáa tingini hanga saman og hetta her við at siga at ein stødd hóskar øllum altso wonfitzól sum er í veruleikanum hesari skipanini tað tað passar ikki saman við barnafamiljuni í føroyum í dag tær hava tær eru øgiliga ymiskar tær hava ymiskan máta at liva sítt lív upp á og tær ynskja at hava størri møguleika fyri til dømis at mann kann fara fyrr til arbeiðis so so dríggja barsils vikurnar yvir á longri tíðarskeið at annað dømi er vist pápin kanska eg sjómaður og hann er heima og hann ynskir at vera í farloyvur meðan hann er heima at mamman so kann arbeiða parttíð ella fulla tíð í dag sigur skipanin eisini at foreldrini kunnu ikki verða heima í senn tað skuldu tey eisini kunna vist tey hug til tað vist tey nú hava møguleikar fyri at leggja tað saman uppá ein slíkan máta at tey kanska kunnu útseta tíðina nær barnið byrjar í í vøggustovu ella fer í ansing sum tey flestu børn jú fara í dag ella at tey kunnu siga ja men eg vil eisini kunnu arbeiða eitt sindur í mínari barsilstíð og so dríggja hesar her vikurnar sum mann hevur lógarfestan rætt til at vera í barsli við útgjaldi úr barsilsgrunninum eg haldi at tað hevur verið vaksandi undirtøka fyri tí sjónarmiðnum tey seinastu tíggju árini í tinginum og eg haldi at tað kom heilt har til ati tað ikki langt framt at standa nøkur orð um tað eisini í samgongusjalinum at mann skuldi gera skipanina meira smidliga tí haldi eg tað e eit sindur harmligt at tað ikki er við í hesum uppskotinum so er spurningurin er at hækka tað til sjeyogtjúgu túsund nokk tá ið mann hugsar um at tá barsusskipan mar nýggj so var útgjaldshámarkið fimmogtretivu túsund og hetta er jú ein tryggingarskipan heta er ein skipan sum vit gjalda í fyri at kunna fáa endurgoldið okkara løn tá ið vit fara í barsil nú sigu vit men vit eru sjávandi nógv sum eru fallin fyrialdursmarkinum helta er ein soldarisk skipan men men tey sum eru í í í burðardyggum aldri ella burðarførum aldri skulu kunna fáa barsil og og tað eru vit øll við til at gjalda eg haldi sjálv ati tað var eitt øgiliga stórt framstig tá ið mann fekk sovnað barsils grunnin fyri nøkrum árum síðani tí áðrenn tað so var tað faktisktsleiðis at tað í nógv ár var eitt stórt yvirskot sum varð goldið inn í skipanina men tað fór beint í svarta pott nú skulu pengarnir sum hann tekur frá skattgjaldaranum brúkast til barsisskipanina og og vit arbeiða so við at kunna hava nóg stórt yvirskot í skipanini til at kunna gera skipanina enn betri tað verður ofta sagt at vit hava heimsins bestu barsisskipan eg veit ikki um tað er heilt rætt tað eru aðrar skipanir íokkara grannalondum sum haldi eru hæddvið okkara við svit hygja eftir til dømis svøríki og norra men tann størsti munurin sum eg haldi eri tann allarbesta skipanin er nettugfleksibiliteturin sum vit mangla í dag í okkara skipan og so eru eisini nakrar sovornir lágpraktiskar avbjóðingar sum fráboðanar tíðin til dømis hava fleiri brent seg upp á pá parnir hava boðað for seint frá teir nær teir tóku sín part av av farloivinum teir hava jú oyramerkt fimm vikur sum er í dag og og og tað er ella tað er ikki markað bara til pápar tað er eisini mamman kann taka part av tí men tað at arbeiða fyri at pápar fáa betri rættindi til sín part av barsilstíðini loynt í barsilstíðini og at foreldrini fáa nógv størri mun í nógv størri mun kunnu samanseta hesa tíðina etti egnum ynski eisini í samráð við sínum arbeiðsgevara tað haldi eg er sera sera umráðandi at mann fær fær við harra formaður men tjóðveldi fer at hetta er eitt uppskot sum kemur í vinnunevndina eit arbeiðsmarknaðaruppskot so vit fara sjálvandi at ja nú skuldi eg sagt vit fara at gera í eina góða viðgerð harra formaður men tað gevur kanska ikki ordiliga meining at standa og siga tað beint nú tá ið vit hoyra at at løgmaður møguliga fer at skriva út væl í dag og júst sum eg sigi hesi orð so kemur løgmaður inn í salin so vit eru eitt sindur spent upp á hvat dagurin fer at bjóða og sum fólk kanska hava merkt so er er hugb me til at viðgera hetta málið kanska ikki tey bestu í dag so tað má landsstýrismaðurin bera ivir við okkum men um vit fáa høvið so skulu vit geva