Bjarni Hammer (Javnaðarflokkurin (Social Democratic Party)), speaker, 2021-11-30
Topic: 2. viðgerð LM-009/2021  Uppskot til samtyktar um góða og ókeypis atgongd hjá borgarum at taka pening úr peningastovni
ja takk fyri hera formaður eftir sambandi við uppskotið til samtyktar um góða og ókeypis atgongd hjá borgarum at taka pening út úr peningastovninum siri stenberg høgni hoydal bjørt samuelsen beintá løgu jacobsen pollareynatúgvu og hervør polstóttir hava lagt málið fram tann sjeynda septembur tvey túsund og einogtjúgu og eftir fyrstu viðgerð tann tíggjunda septembur er tað beint í vinnunevndina vinnunevndin hevur viðgjørt málið á fundi tann seksogtjúgunda og áttaogtjúgunda oktobur í einogtjúgu undir viðgerðini hevur nevndin havt fund við umboð fyri felagið peningastovnar landsfelags pensjonista gjaldsstovuna landsstýrismannin í fíggjarmálunum jørgu niclasen og landsstýrismannin í umhvørvisog vinnumálum magnus rasmussen og undir viðgerðini so hevur nevndin butt seg í ein meiriluta og ein minniluta eg fari ku at lesa álit partin av álitinum hjá minnilutanum sum eg sjálvur eru partur av bjørt samelsen og hennrikaud viðmerkingarnir hjá okkara minniluta tær eru hesar peningastovnarnir í føroyum hava seinastu árini latið fleiri deildir aftur og tikið fleiri sjálvtøkur niður tað hevur ført við sær at bankarnir flyta seg longur og longur burtur frá kondunum og persónligu kundatænastuni tað er blivið næraðm ógjørligt at fáa hendur á sínum egna peningini í nærumhvørvinum ofta noyðist konduna flyta seg langa leið og tá skal hann gjalda fyri at fáa egnan pening útgolnan tað er serliga eldri ættarliðið sum merkir svigan av hesum neiligu broytingunum tey eldri sum gjøgnum eitt langt lív hava goldið í ólukkum mát og borið tær tyngstu byljarnar nevndin er fingið upplýst at ein sjálvtøka kostar fýra til fimm hundrað túsund umframt á leið hundrað og hálvtrýss túsund í árligum rakstri sjálvt um tað er dømi um dømir um at peningastovurnar seinastu árini hava goldið hundraðtals milliónir í vinningsbýti so vilja bankarnir hvørki hava fleiri deildir kring landið ella seta nýggjar sjálvtøkur upp vinningurin av útlandsrentuni er ikki tann sami sum tá eldra ættarliði tók lán tá var rentan munandi hægri enn í dag í dag snýr tað seg um at vinna pening allastaðni og spara allastaðni fyri at fáa eitt so lønandi bankavirksemi sum gjørligt soleiðis at størstu íleggjararnir fáa størsta ágóðan av stóra vinninginum tað er orsøkin til miðsavnina og tey mongu ómagsgjøldini á vanligar kundatænastur so sum at fáa egnan pening úr peningastovnunum negativar rentu fyri eigapening trotarentu fyri at skyldapening og so framvegis tað eru treytirnar fyri at vera bankakundi í dag verður staðfest bankarnir eru sentralur vinnuaktørar í samfelagnum og hava tí serliga ábyrgd av at veita góðar tænastur kring landið eisini hóðast tað møguliga kostar bankunum nakrar krónur bankarnir hava fleiri umførim víst á at tað partvíst er løgtinginum fyri at tækka at tað er løgtingið sum hevur álegt herdu krøvini við at seta í gildi donsku egskrøvini fyri at reka bansa bankavirksemið í føroyum men harra formaður minnilutin heldur at bankansmeting av veruleikanum er ein skeiklamynd orsøkin til herdi krøvini til bankavinnuna er fyri at verja bankarnar ímóti seg sjálvum søgan vísir dømi um ábyrgdarloysið í summar bankaleiðslur í føroyum hava víst gjøgnum árini vanlig kundin hevur í veruleikanum einki annað val tí kunnu bankførararnir uppføra seg sum teir hava valt at gera tað hevði verið á kærkomið ynski at bankarnar í góðum tíðum vístu eitt sindur av samhaldsfesti tá hugsað verður um at føroyski skattgjaldarin hevur goldið ovurheims upphæddur fyri at bjarga bankunum tað virkar sum um at bankarnir hava skjótt við at gloyma tað væl vild føroyska fólki hevur víst bankunum við hjálparpakkum og aðrari hjálp tá hesir vóru í svarari neyð gongur tað galið skal fólki gjalda hvørja ferð gongur tað væl skal fólkið einki fáa tað er trupult at skilja at bankakervið hevur at bankakeyvið sum hevur so stóran týdning í lítla føroyska samfelagnum hevur flutt seg so langt burtur frá borgaranum bankamálið er í enn ikki yvirtikið máltsøki landsstýrið metir tað tískil vera trupult at áleggja bankunim við lóg at borgarar í føroyum skulu fáa góða og til dømis ókeypis atgongd at taka pening at taka egnan pening úr peningastovnini minnilutin heitir tí at landsstýrismannin um á minna bankatjórvið í føroyum á ta vælvild á ta vælvild sum føroya fólk hevur sýnt bankunum í føroyum og fyri at tryggja at okur í dag hava eina bankavinnju í føroyum minnilutin heitir eisini á landsstýrismanninum um at eggja bankunum til at seta upp aftur fleiri sjálvtøkur upp kring alt landið og at strika ómagsgjøld fyri at taka egnan pening úr bankuni minnilutin tekur undir við málinum og melir løgtinginum til at samtykkja hetta uppskotið takk fyrihara formaður