Eyðgunn Samuelsen (Javnaðarflokkurin (Social Democratic Party)), speaker, 2021-11-08
Topic: 1. viðgerð LM-027/2021  Uppskot til  løgtingslóg um broyting í løgtingslóg um tinglýsing  (Tinglýsing av skjølum í persónbókini sbrt. ásetingum í aðrari lóggávu enn løgtingslóg um tinglýsing o.a.)
ja takk fyri harra formaður ø vit viðgera sum sagt eitt lógaruppskot um framtíðarfulltrú sum landsstýriskvinnan í aí familjumálum hevur lagt fram saman við einum uppskoti um broytingar í tinglesingarlógini sum er ein konsekvensbroyting av hesum her fyrra lógaruppskotinum um framtíðarfulltrún uppskotið tað snýr seg í stuttum um tað at tá ið ein persónur er fyltur átjan ár og hann er førur fyri at virka skynsamt sum tað verður orðað so kann viðkomandi stovna eina framtíðarfulltrúð at koma í gildi um viðkomandi seinni orsakað av sjúku ella viknaðum sinnisligum virkisføri ella viknandi heilsu ella líknandi ikki longur er førur fyri at taka sær av sínum viðurskiftum tey viðurskifti sum mann tosar um í í lógini tað er ant til fíggjarlig og ella persónlig viðurskifti fullurúin kann fevna um alt tað men mann kann eisini gera gera sær eina fulltrú sum til dømis bara fevnir um fíggjarlig viðurskifti ella bara um persónlig viðurskifti og so kann mann so siga hvat er persónlig viðurskifti og hvat er fíggjarlig viðurskifti hvat kundi tað verið visu vit tosa um tey fíggjarligu viðurskiftini so kann tað vera til dømis sovorðir sum at gjalda rokningar umleggja lán og og søkja um almennar veitingar fyri persónin tey persónligu viðurskiftini tað kann vera sovorðt sum atgongdi til at søkja sær hjálp til heimahjálp ella klaga yvir avgerð ella biða um innlit og sjúklingarsjornalur ella líknandi hetta er bara nøkur nøkur dømi tað er ta man líka sum kann gera esar framtíðarfullrúna um skipanin hon hevur til dømis verið gildi í danmark síðani tvey túsund og seytjan og har hevur mann nokk so nógv mál ella nokk so nógvar fulltrúðir sum eru upprættaðar síðani tá øh mann kann geva framtíðarfulltrú til ein ella fleiri persónar og har er tað onkur sum nevnir og eisini tað sum eg hugsi at tað kann vera eitt sindur óheppi at hava fleiri persónar sum fulltrðar vist tay ikki kunnu semjast har mamman vera nokk so ntama nágreinaust nokk so væl hvat fulltrúvin hjá hvørjum einstøkum snýr seg um og mann kann eisini gera tað at mann ásetir í framtíðarfulltrúni tein triðji partur skal hava eftirlit við hvussu er tann sum hevur fulltrúna hvussu hann røkir uppgávuna mann stovnareta hjá familjufyrisitingini og mann skal møta persónliga upp og tað verður sum sagt sum áðurð nevnt eisini arbeitt við at hetta kann gerast ein partur av vanganum men so má mann finna útav hvussu við tí persónligu uppmøtingini og tað er familjufyrisiting sum setir fulltrún í gildi o upp á sama máta bæði við altso bæði við at íverkseta afturkalla broyta ella steðga familjufulltrúni so skal tað tinglesast í persónsbókini og tí er tað av tí at eð ikki er samsvar ímillum hetta lógaruppskotið og grein sjeyogtjúgu nella ja grein sjeyogtjúgu og tinglýsingarlógina so viðgera vit eisini eitt uppskot smá broyta í tinglýsingarlógini í samband við framtíðarfulltrún og har fer mann so at seta eina orðing inn sum eitur í at at mann at mann kann seta orðingina ella aðrari lóggávu inn tí at so ger mann ikki bara tað at mann gevur heimild til framtíðarfulltrún men mann men mann men mann orðar eisini lógina um tinglesing soleiðisnar at at mann hevur bundið fyri heilan fingur um um um onnur lóggávu í framtíðini fer at vísa til hetta her so at tann broytingin ið tinglesingarlógini er fínn ein framtíðar fulltrúð tað er er eitt privat rættarligt sjálvboðið alternativu til verjumál og tað byggir sjálvandi á meginregluna um sjálvsavgerðarrættin hjá tí einstaka til dømis altso megd og breksáttmálin har har byggir mann á tey prinsippini hetta her við tey siga nátting avbaudoswitaudos altso einki skal eingin avgerð skal takast um meg uttanum meg og tað hetta her við at øll menniskju hava rætt til at taka avgerðir sum viðvíkja eins egna lívi øh vist vit taka verjumáli so er tað ein almenn skipan sum verður sett í verk tá ið mann er vorðin sjúkur til dømis mesringtimens ella sárlarligt menningarta ella ella ella sinnisjúku ella hvat tað kann vera og tá er tey viðkomandi ikki er førur fyri at røkja tey fíggjarliga ella persónligu viðurskiftini og tað er tað munurin har er at verjumál kann setast í verk uttan samtykki og uttan hav viðkomandi verið tikin upp á ráð tí at oftani er mann kanska í so ringari støðu at mann ikki er í stand til at verða tikin upp á ráð tai mann ger tað so tað er ein heilt greiður munur altso e fórá til verjumál samanborið við framtíðarfultri fulltrú mann kann sjálvandi eisini í summum førum søkja sær verjumál meðan mann sjálvur kann bestemma visti mann heldur at mann ikki ikki megnar at taka sær av egnum fíggjarligum viðurskiftum men tað vanliga er hetta her uttan samtykki og og tá man er vorðin sjúkur sjálvandi kann mann eisini í avtalulógini gera eina avtalu men avtalulógini hon fevnir bara um fíggjarlig viðurskiftir og ikki persónlig viðurskiftir so upp á tann mátan kann mann siga at hetta her uppskotið um framtíðarfulltrú tað víðkar um sjálvsavgerðarrættin tí tað fevnir bæði um fíggjarlig og persónlig viðurskiftir mann kann siga at tá ið mann visti mann nú ætlar sær at stovna eina framtíðarfulltrún so skal mann fyrihalda seg til nøkur ting áðrenn og og tað kann vera hvør hvørji skuldu taka sær av mínum viðurskiftum visti eg ikki megni tað sjálv skal tað vera av mínum fíggjarligum viðurskiftum einsmalt ella eisini mínum persónligum viðurskiftum skal eg velja ein ella fleiri persónar til uppgávuna og vissi velji fleiri hvussu skal eg so býta uppgávuna ímillum tey og skal eg hava ein triðja part at hava eftirlit og hvat skal eftirlitið fevna um skal eg samsýnav persónnum fyri at taka sær av hisum her tað vil siga at hetta eru ræðuliga nógvar og umfatandi avgerðir sum mann skal taka sum røkka langt fram í tíðina í danmark har viðmælir eldrastakin fólki til at søkja sær løgfrøðiliga ráðgeving tá ið tey umhugsa at taka eitt tílíkt stig og mann sær eisini at tað eru gjørdar nógvar vegleiðingar og upplýsandi tilfar niðri í danmark og tað giti eg at at familjufyrisitingin eisini fer at geva gera hjá okkum og tað fer at krevja nokk so nógv av arbeiði frá familjufyrisiting so tað er týdningarmikið at tey fáa ta neyðugu arbeiðsorkuna sum krevst til at umsita heitta uppskoti eg meini tað stóð her at tey siga at tey krevja tey mangla ella skuldu hava ein løgfrøðing afturat harra formaður ofta verður sagt at at fyri at fáa betri lívsgóðsku og størri ávirkan á egið lív so áttu vit at hugsað longur fram eann vit ofta gera og taka avgerðir fyrr enn vit ofta gera ið viðvíkja okkara egnu framtíð til dømis hetta her við at taka avgerð um at flyta í eina lítla eldra íbúð í staðin fyri at halda fram við at búgva í einum stórum ótíðarhóskandi húsum sum eru tung at halda tá vit gerast eldri og kanska meira óhjálpi tað er ein avgerð sum vit kanska burdu tikið langt frammanundan ofta hugsa vit ikki um tær avgerðirnar fyrr enn vit kanska eru komnur har til at at vit merkja at nú nú gongu tað ikki longur ella komin av mørkum kann mann siga til dømis hevði mann havt tikið ta avgerðina nøkur ár fyrr so hevði mann o eina tilvitaða avgerð osum funnið sær tóskandi bíligu góðari tíð so hevði lívsingaskann kanska verið nógv hægri men tað vísir seg bara ofta at vit hava ringt vi at hugsað okkum í tílíkar støður og taka avgerð langt frammanundan og ofta hugsa vit at hetta er ikki nakað ein støða sum sum sum vit fara at koma í men við framtíðarfulltrúni so er hetta ein møguleiki sum mann kann velja ella ella ikki at taka av í hvussu er við teimum tingum sum framtíðarfullrunum snýr seg um eg nevndi bara hetta sum eitt dømi tí at taðhevur ofta verið tosað um at hevði mann tikið avgerðir fyrr um sína framtíð so hevði mann kanska havt tað lætt tari men tað skal nokk ein broyting til hjá okkum sjálvum at vit skulu taka tilvitaðar avgerðir í góðari tíð og her verður tað so lagt upp til at vit hugsu og taka avgerði viðvíkjandi okkara egna lívið í góðari tíð og fram í tíð so at her er so ein møguleiki til tað her eru nógv hoyringsskriv megtivur hevur ynskt at fáa framtíðarfulltrúnað og har eru onnur sum skriva til dømis vil e g líka nevna etiska ráðið sum eg haldi hevur eitt áhugavert hoyringskriv har tey hava nøkur tilmælir tað eina tað er hetta her við at at mann skal ansa eftir framtíðarfulturin vistimann hevur fleiri at tað verður nágreinað væl hjá hvørjum hvør skal hava hvørja uppgávu og tey vísa eisini á vandan í at framtíðarfulurin hevur heimild til at taka stórar avgerðir sum lkrøkka langt inn í framtíðina at tað er viktigt at at mann manns skal kunna hava rímiliga lætt við at at taka aftur fulltrúna visti tað er at mann ynskir tað visti støðan verður munandi broytt og tær halda eisini at skipaninr ska endurskoðast kanska regluliga tí hon er nýggj so harra formaður hetta er eitt stórt umfatandi uppskot sum nemur við fleiri prinsipiellar spurningar ið eg havi verið inni á nøkrum av teimum eg haldi vit eiga at lýsa málið gjølla men vit í javnaðarflokkinum eru jalig fyri málinum og vit fara at geva tí eina góða og sakliga viðgerð í trivnaðarnevndini takk fyri