Rósa Samuelsen (Sambandsflokkurin (Union Party)), speaker, 2020-08-03
Topic: Aðalorðaskifti sambært § 51, stk. 4 í Tingskipanini um FG-001/2020 : Frágreiðing løgmans á ólavsøku 2020
bøglum so vil eg ynskja løgmanni hjartaliga til lukku við síni fyrstu løgmansrøðu eg haldi samanumtikið kann mann siga tá hon er góð sakulig og framatrætta visti eg skal fara niður í smálidtir í fleiri av teimum tingunum sum hann komið við so fær røðan okk at enda men eg vil fara niður í nøkur ting sar enkin ivast s í att heilsumál hevur fingið góða rýmd í ólavsøkurøvuni og ikki minst hevur korona fylt nógv sjálvt um sjúkan ttíbetur ikki gjørt gjørtella sett fingið fastatøkur á okkum so hevur hon merkt nógv fólk í daglidegnum og man kann siga tað í dag er so bluss uppaftur og vit vóna bara tað at vit klára at basa tí sum er løgmaður nevndi gerandishetjirnar innan fyri heilsuøki og eg vil nevna tað innanfyr heilsuøki almannaøki eldraøki sum hava eina stóra tøkkuppborðna tey sum sita við kassaninar rundanum so at vit kunnu fáa mat og klæðir tey vilja eisini byrja naka tøkk men ikki minst vil eg eisini siga takk til tey sum hava sum eru familjurnar sumsum hava avbjóðingar bæði hjá teimum starvsfólkunum sum arbeiða innanfyri øki tá familjuna hjá teimum og ikki minst teimum sum hava avbjóðingar inni í heiminum hjá teimum sjálvum tað er ikki soleiðis tað at øll foreldur havt møguleika at fara til arbeiðis børnini hava verið heima og er kanska fleiri heimin er bæði sjúka tað eru brek tað er sálarsjúka eisini tað er kann vera rús trupulleikar sum er inni í heiminum so tað er einki ivast í at tað er nógv sum hava stórar avbjóðingar og hava verið heima í hesa tíðini og nú sigur ferian er so at tað r ikki sluttar fyri tey heldur so frí rúmi sum jenis arana nevndi fyri síðna røðu hjá fleiri sum er í skúlanum er ikki til staðar at hava eina góða sálarheiltsu tað hevur ótrúligan stóran týdning og tað er fleiri fyri ikki øll tað er ein sjálvfylgi vit kunnu so gleðast um at tann sálarfrøðiliga viðgerðin verður veitt til fólk frá fimtan til fimmogtretivu ár men sum sagt eisini í í heildarætlanini fyri sálarheilsu sum landsstýrisfyrrverandi helansstýriskvinnan í heilsumálum fekk hanndað tað er eitt ískoyti sum vísir at tað er ómetaligani stórur tørvur á eisini at seta inn til børn sum eru niðan fyri fimtan ár og tað er tey sum ikki fáa ta hjálpina í dag og sum skulu vaksa upp og kanska fáa fasta tøkur í tey soleiðis at tað at tag skal drgast við tí í teirra lívi og at tað er enki ivast í at eg kann ikki fara forbí reabiliteringina tað er eitt av mínum hjartamálum og eg kann so fegnast um tað at tað eru pengar settir av til endurvenjing og at tað eru gjørdir batar bæði klaksvík og suðuri á tvøroyri og til fólk við noðorologiskum sjúkum og við til parceson á tvøroyri men samstundis vil siga tað at vit eru ikki næren komin á mál enn er reapiliterings øki splittað ella endurmenningarøki vit hava endur venjing ot vit hava viðlíkahaldsvenjingar vit mangla nógv vit hava fingið eina nýggja lóg almanna trygd og tænastur har sum viðlíkasvenjingin eisini kemur inn og hevur so almannaverkið eisini nú skula taka sær av serflutningstænastuni og te skulu taka sær av familjuráðgeving og tey skulu taka sær av øllum tí sum ein borgari hevur tørv á og tað skal gerast saman við borgaranum og tað vil eg eisini koyra inn undir reabiliteringina tí í sjálvari lógini verða alt koyrt inn sum endurmenning sum er útgangsstøði í lógini vit hava brúk fyri einum reabiliterings depli jóhandal kom inn á at møguvíst kundi argjaskúli brúkast á nevndi onnur dømir eisini vit hava ikki hølir til fólk har sumtiy kundu koma og uppihalda sær eina tíð har sumeir kundu fáa viðgerð venjingar har eú kuni fáa heilsbót aftan á eina langa sjúkralegi tað kann vera krabbamein tað kann ag vera stóran skaða har tey í frið og náðum kunnu fáa tað tað hjálp sum tey hava tørv á vit tosa øgiliga nógv um at tað er tørvar á umlætting mann skal av umlætting til fólk sum hava til dømis seinhelagsskaða eg vil heldur hava tað at vil hava eitt viðgerð arstað so at tey kunnu fáa heilsubót fyri at koma seg i at koma fyri seg aftur heldur enn at fer at siga vit skulu inn á eitt stað at fáa umlætting og ikki fáa nakað burturúr tí endamálið er il eino hvørja tíð at tey skulu halda sín førleika viðlíka og ongantíð ov nógv fáa tær venjingarnar bæði ergo og fysologiskar og aðrar sum tey hava brúk fyri og tá tað kemur til ergotoyarpiuna so vil siga tað at tað er neyðugt har vil eg appilera til landsstýrismannin í í skúlamálum um at kanna møguleikan um at seta eirgotorapeut skúla á stovn í føroyum tí tað er mangul upp á tann tey starvsfólkini vit hava ikki nóg nógv av teimum og tað er bæði inanfyri eldraøki innanfyri almannaverkið og heilsuverkið er tørvur á hesum fólkunum og tá vit hyggja eftir børnunum so hava vit ikki gualtso almenn tilboð innanfyri arcitapbi tað er bara privat gott er eisini við privatum men tað er ikki líka lætt at sleppa inn sum tá tú skalt søkja inn tað almenna áðrenn tú skal inn tað privata tá vit koma til bústaðar tørvin so vil e gjarna koma við enum øðrum vinklim kanska onnur hava er komin við tí at eg vil jarna hava tað at vit skulu fáa eina útgreining av tørvinum hjá teimum sum standa á bílistanum tá iðvit høvdu málið til viðgerðar í trivnaðarnevndini um bústaðartørv so spurdi eg beinleiðis inn til umtað er møguligt hjá bústaðir at kanna eftir í hvørjum mun tørvið eg hjá tí einstaka tað a siga tað hvussu býrt tú er tað skalt tú flyta frá tínum stóru húsunum til eru smærri íbúður ella býrt tú í óhóskandi býstaðum ert tú heimleysur burtur inni hjá øðrum og øll hey tingini hevði hugsað mær at kundi at landsstýrismaðrin hugda uppá um tað bar til at gera ein lista sum er ein av kuttlisti heldur enn ein listi sum tú stendur kanska ið tú býr í eini vánaligu íbúð tað kanska býr inni hjá familjuni og tú stendur kanska nummar túsund og ellivu har sum tú í veruleikanum skuldi kunna staðið í nummar eitt tveyogtrý og tað ereinki ivast í tað er at gutt tørvur eisini hjá teimum sum koma aðrastaðnis frá so hava ha vur burtur og lisið og hava nakað at búgva í men vit mugu eisini hugsa um at tru tær familjurnar sum búgva inni í vánaligum vánaligum og vánaligum íbúðum tað er ikki fyri særta sálir at fara inn í fleiri av hsínur íbúðum og tað skulu vit gera okkum ger okk ena meining um hvat vit vilja hvønn er tað vit vilja hjálpa so at mínari verð er tað tey sum tø tørvað mest sum skulu hava fyrstpláss og í samband við bústaðir so hevur landsstýrismakvinnan eisini lagt upp til at barnaheim skal skal byggjast av bústaðir tað sum so havi ikki nakra meining um um hvør skal byggja tað tað e viktigt at tað verður bygt men eg vil frábyðja mær at vit siga at vit skulu hava barnaheim sum er ein stór instituttión eg veit at landstýriskvinnan er samd við mær um at tað eri vanlig heim trygt gott fjálgt stabilt við høgari fakligheit sum skal veitast til tey børnini sum hava brúk fyri at fáa hjálp og teimum familjunum sum eru avvarandi ella teimum sum skulu taka sær av teimum aftaná tí okkara ynski er at kunna so mest møguligt at hjálpa teimum børnum inn aftur í ta familjuna vissu tað ber til og tí vil eg eisini heita á landsstýriskvinnuna eisini um í sambandi við barnavendarlógina sum heild at fáa sett eftirlit inn fyri at tryggja tað at børnini og familjurnar fáa tey røttu tilboðini nóg skjótt og til røtta tíð í grønlandi hev man til dømis eitt eftirlit sum fór út og hyggur eftir hvussu skjótt verður tikið hond um barnið fáa tey tey røttu røttu tilboðini ta røttu viðgerðina og kosta tað tað tað skal kosta ikki soleiðis má brúka eina rúgvu av pengum og einki fara burturúr ella mann skal spara niður og barnið einki fær so tað skal vera reelt so eg fari heita á landstýriskvinnuna eg veit at tað toymið sum hevur verið geri grønlandi hevur verið í føroyum vitjað o hevur nokk eisini verið úti í almannamálaráðnum og fortalt hvussu tað arbeiða við harút so samanumtikið nú við tíðin væ við at fara so vil eg líka taka okkurt smáting afturat ella taðeru stór ting skal fegnast um um um allar tær ta nýggja sum er í sambandi við almannatrygdog tænastu tað lógina men so farig at spyrja landsstýriskvinnuna í mun til tey sum ikki fáa tulk eg havi fingið eiina fatan av at tað er ein tulkur í almannaverkinum og tað er eg veitikkium taðer rætt men eg havi hoyrt at tað eru tveir uppsagdir og hvussu ber tað til at mann leggur eina tænastu yvir til ein stovn sum blívur verri enn hvat hann var frammanundan tá vil g heldur siga tað er betur at hann ikki bleiv lagdur har so at til teknaktullkin vil gjarna hava svar uppá um tað er rætt at mann hevur sagt fólk úr starvi og ikki kann veita tænastuna og hitt tá er tað hevði hugsað mær at fingið at vita um tað vóru nakur hagtøl sum vísir bíðilistan til allar tar tænastur sum almannaverkið skal veita og ikki minst til síðst so vóni eg at tey børnini tey ungu sum hava sálarlig avbjóðing sum hava hava brúk fyri líknandi tilboð sum stoffalág og ikki so ekstremt sum takja vegna títt lív at man kann tomir lofta teimum áðrenn tey koma har út tey fólkini sum hava tey ungu sum hava trupulleikar við t tð ikki fáa hjálp so verður tað sjónmedisinering og so enda tey í tilboðinum vegna títt lív og tað haldi eg at eg okkara skylda at fyribyrgja takk fyrija so er tað