Eyðgunn Samuelsen (Javnaðarflokkurin (Social Democratic Party)), speaker, 2022-03-11
Topic: 1. viðgerð LM-106/2021  Uppskot til  Løgtingslóg um broyting í løgtingslóg um tænastumannaeftirlønir (Aldurin, tá ið tænastumaður kann fara úr starvi við eftirløn hækkar úr 60 ár upp í  62 ár, møguleiki fyri seniorsetan, fyribilssetan í hægri starv kann telja við í eftirlønini og dagføring av viðbót í sambandi við at fólkapensjónsaldurin hækkar næstu árini)
maður vit hava sum sagt vit hava sum sagt tvær tvey tvey lógaruppskot til viðgerðar undreinum tað er lógin um um tænastumenn og tað er lógin um eftirløn til tænastumenn og tað mann kann siga tað yvirskipaða í hesum her við lógini um tænastumenn har eru nakrar broytingar fleiri men tað yvirskipaða broytingin tað er hetta her við fráfaringaraldrinum hjá tænastumonnum sum mann vil hækka frá hálvfjerðs upp til tveyoghálvfjerðs ár og undanfarni røðari hann tosaði so um hetta her við at fólk skulu arbeiða sum longst eg vil siga at fólk skulu sleppa at arbeiða kann mann siga so leingi sum tey hava hug og orku til tað tað eri eg samd við honum í men men hann tosaði so ímóti hesum her við ati at mann sleptu lest at mann ikki hevði nakra aldursáseting og nú er tað so mann kann siga tað er ikki mín uppgáva at forsvara samgonguskjalið hjá hesari samgonguni men men tað kann undra eitt sindur tí tað stendur jú í samgonguskjalinum at at mann skal at aldrin eigur ikki at verða avgerandi fyri nær mann fer frá arbeiðsmarknaðinum og tann broytingarnar sum mann skal gera í tænastumána lógum í øðrum lógum stendur í samgonguskjalinum tað skal so vera út frá tí og tað er tað so ikki hetta her hetta er at hækka aldrin frá hálvfjerðs til tveyoghálvfjerðs fráfaringaraldrin ø tað við at tosa um aldur ella ikki aldur tað er man siga visti mann fer yvir til tað at aldrin ikki tað avgerandi tað er faktiskt eitt heilt annað prinsipp mann tosar um tá tá tosar mann um at at tað eri at tað er førleikin og ikki aldrin sum avgerð nær mann fer av arbeiðsmarknaðinum og tað er líka sum upp til hvønn einstakan ati taka støðu til tað soleiðis skilji eg tí hvussu er og og at tað er tað er tað sum líkasum skal verða tað berandi nú vita vit at at tórshavnar kommuna hevur avtikið fráfaringaraldrin fyri kortum og eg meini eisini at tá ið núverandi borgarstjóri varlandsstýrismaður í arbeiðsmarknaðarmálum tá núverandi borgarstjóri tórshavnar kommunu tá meini tað var eitt uppskot sum kom niðan her við javn viðgera arbeiðsmarknaðin har aldrin varð tikin úr men eg meini tað fall burtur tá ið valið var útskrivað men tórshavnar kommuna hevur so í hvørfalli strika fráfaringaraldrin og er tað trupulleikar í øðrum lógum sum til dømis fyrisitingarlógini sum mann nevnir so so sjálvandi so kundi mann trúði at so hugdi mann eftir tí men tað er í hvørfalli heilt annað prinsipp at fara yvir til at í førleiki og ikki aldur heldur enn at hava eina aldur kann mann siga annars so eri so er hetta her so er sum tað eisini verið sagt her so varð tað nevnt eitt so ar hevur eitt líknandi uppskot verið í tvey túsund og trettan altso at broyta tænastumállógina nokk fleiri av hesum her punktunum og eg minnist nú tá eg lesi tað síggi tað stendur at fíggjarnevndin var samd tá um at mann skuldi samráðast og koma til semju við tey fakfelni sum tað snúði seg um og tí feldi løgtingið tað uppskotið tað minnist eg væl nú tá eg lesi tað eg var sjálv fíggjarnevndini tá tað er so ikki tilfeldi í hesum málinum her eru fimm feløg nei seks feløg sum mann hevur havt tveir hoyringsfundir við um tey feløgini sum hava samráðingarrætt fyri tænastumenn mann hevur havt tveir hoyringsfundir og og mann er ikki blivin samdur um tað er eitt felag sum tekur undir undir við hesum her at hækka fráfaringaraldrin og hini fimm taka so ikki undir viðtí hetta frá hálvfjerðs til tveyoghálvfjerðs ár so sum eg lesi hetta her øher eru so aðrar broytingar eisini eitt stendur eitt sum undanfarni røðara eisini var inniá tað er hetta her við at mann sigur at mann fer ikki at seta fleiri tænastur menn framyvir tað stendur eisini í í í uppskotinum ø og at at at mann kannska skal seta datum har mann kemur har til men eg havi bara hug at viðmerkja at tað hevur hvørfall verið eitt kjak um hetta her eg sigi ikki at mann skal seta fleiri tænastumenn innan fyri vælferðar øki men men tað hevur hvørnfalt verið kjakð um tað fleiri ferð tá ið verkføll hava verið um tað at mann at teir tænastumenninir fækka sum mann burdi havt fleiri ella ikki tað veit ikki um tað erta rætta men her verður so hvussur sett fram at mann fer so ikki at forseta við at seta fólk í tænastu tænastumannastørv ikki tey innan fyri fólkaskúla og og innan fyri námsfrøðiligu øki og so víðari har sum mann hevur havt nógv nógvar tænastur men fyrr øh her eru so aðrar broytingar sum er sum mann kann siga ki kanska ikki hoyrir nú tín er til altso at mann kann fáa innlit í upplýsingar um hvørhevur søkt størv tað verður verður strikað tí at øll onnur uttan tænastumenn kunnu søkja størv í trúnaði og og so er taðhettaher við royndarsetan tað havi eg hug at niðaum eitt sindur við mann hevur eina royndartíð upp á tvey ár og tað ætlar mann so eisini at gera galdandi fyri prestar ella tænastumenn í fólkakirkjuni sum tað eitur og tað er prestafelagið harðliga ímóti og eg helt tað var nokk so relevant sum sum tey hinevna har at hvør skal døma um ein prestur er egnaður ella ikki og hvørji skulu kriteriun e vera um presturin er egnaður til sítt starv annað enn tað sum gongur fyri seg millum bisp og og prestarnir tað haldi eg er ein nokk so relevantur spurningur at mann og harafturat minnist eg eisini og tað hevur so ofta verið frammi at tá ið fólkakirkjan bleiv yvirtikin tá lovaði mann at viðurskiftini hjá prestunum skuldu ikki broytast men eg tað er jú broytt tað vita vit øhso har er í hvørfall nakað ø og so er nakað við reiðu løn hetta her við at at hesa lønina sum mann kann fáa at visti mann fer í annað almenn starv so verður hon mótroknað ella so so fær mann ta hægru lønina men ikki tvær lønir tað er nakað sum kanska ikki er so býtt og so er tað eisini hetta her við at mann í staðin fyri at fara frá teimumtrýss fer frá í tveyogtrýss og mann kann siga í dag tá ið vit mangla nógva arbeiðsmegi tað er nemliga tað at kunjukturarnir ganga upp og niður í samfelagnum tá ið vhava kanska hava arbeiðsloysi tá ivu mann hug at gera skipanir sum fólk sleppa fyrr av arbeiðsmarknaðinum øhog tá ið mann so hevur mangla arbeiðskraft so hev man hug at leingja tað og tað er nokk hetta her eitt sindur at mann setir frá trýss í staðin fyri at kunna fara frá sum trýss so fer mann frá sum tveyogtrýss ár ára ára gamal men har er tað so hvørnfall ta góða við tí at vilja siga at tað er bara galdandi fyri tey sum koma í størv tað er ikki afturvirkandi og sum prinsipielt sæð so sjálvandi haldi eg at tað er gott at tey sum hava hug og og orku til tað sleppa at arbeiða so leingi sum tey vilja eitt annað sum eg haldi er gott í hesum her tað er tað man leggur upp til eitt slag av seniorðsetan av tænastumonnum altso tað at mann tá tá ið tá ið pensjónsaldrin nærkast so kann mann fara visti mann til dømis er ein eðalstjór ella almenn stjóri ella eitt annað sum mann kanska hevir hug at hava eitt starv sum ikki er so krevjandi so kann mann fara í ta starvi og allíkavæl beat halda eftirlønirna sum tí eftirlønirnar tann eftirlønarrættin sum mann hevði øh tað haldi eg vera øgiliga gott tað sum eg sakni tað er meira enetað er tað generella við ceniorsskipanin um tað er so nógv ár síðani atat mann hevur tosað um hetta her gransking innan fyri hetta her við tá ið fólk fara av arbeiðsmarknaðinum at ella verða verandi arbeiðsmarknaðinum aftan á tey til dømis eru sjeyogtrýss ella hvat nv hvat fráfaringaraldri nú er at tað sum er øgiliga viktigt bæði fyri arbeiðsplássið og fyri viðkomandi persón tað er tað at mann tosar við tann persónin og finnur útav hvat skulu uppgávurnar hjá viðkomandi vera frameftir at tað er øgiliga gott fyri arbeiðspláss og persón at mann líkasum tekur eina sovorðna eftirmeting í staðin fyri at mann verður verandi bara forseti bara automatiskt trý ár afturat fimm ára afturat at mann ikki tekur tað upp eldrieldri arbeiðskraft hevur ofta nógvar royndir og nógva vitan sum kanska kundi koma í arbeiðsplássinum til góðar upp á ein øðrvísi máta ella bara tað mann hevði fingið sett orð á hvat er tað fyri mann kann siga spískkompitansir sum hesin persónurin hevur tí bara tí at hann hevur havt hevur so nógvar royndir og hevur verið so nógv ár í starvinum at mann líkasum ger sovorðnar seniorðsskipanir har har mann líkasom tekur støðu til hvussu skal tín framtíð vera á hesum arbeiðsplássinum tað hevði eg hugsað mær at fíggjarmálaráðið gjørdi meira við so at mann fekk seniorðsskipanir í heila tikið ikki bara innan fyri hetta økið men samanumtikið so kann mann siga at at her er ikki alt sum fakfeløgini taka undir við og tað má mann so hyggja uppá í fíggjarnevndini hvat mann ger við við tað um mann tekur undir við teimum tingunum ella mann velur at at gera sum síst at mann sigur tann partin sum tað ikki er semja um skal man fáa semja um takk fyri harra formaður ja gjóni nols joensen eina viðmer