Jaspur Langgaard (Sambandsflokkurin (Union Party)), speaker, 2022-04-29
Topic: 2. viðgerð LM-129/2021  Uppskot til samtyktar um at leggja grundleggjandi avgerðina um loftrúmsradara fyri Løgtingið til avgerðar
ja takk fyri harra formaður tað er løgtingsmál nummar hundrað og níggjuogtjúgu frá tvey túsund og einogtjúgu uppskot til samtyktar at leggja grundleggjandi avgerð um lofteftirlitsradara fyri løgtingið til avgerðar høgni hoydal vegna tjóðveldið aksel re johannessen vegna javnaðarflokkin og rutt vang vegna framsókn hava lagt málið fram tann sjeynda mars í tveyogtjúgu og eftir fyrstu viðgerð sekstanda mars er tað beint til uttanlandsnevndina nevndin hevur viðgjørt málið á fundi tretivunda mars sættaogtjúgunda apríl í tveyogtjúgu undir viðgerðini hevur nevndin havt fund við herluf sigvardssen og undir viðgerðini hevur nevndin býtt seg í ein meiriluta og ein minniluta meirilutin biljustinussen jacup vesturgaard frimut rasmussen jaspur langaard og elsbet mersetes gunnlegsdóttir hava hesar viðmerkingar heimastýruslógin varð sett í gildi nítjan hundrað og áttaogfjøruti í heimastýrislógini er málsøkini býtt sundur í a mál og bmál amál er føroyskt sermál ið kunnu yvirtakast um antin heimastýrið ella ríkisstýrið vil tað vemál kunnu yvirtakast sum heimastýrið og ríkisstýri í samráðingu semjast um at so skal vera verjumál og uttanríkismál liggja uttanfyri heimastýrislógina í mai tvey túsund og fimm vóru tvær lógir og tvær ríkislógarlógartilmælir samtykt sum eitt ískoyti og ella broyting til heimastýrislógina onnur lógin er lóg um mál um málsøki føroyska myndugleika at yvirtaka sum er ein dagføring av paragraf tvey og trý í heimastýrislógini og harvegir eisini listi a og list b í grein eitt er nevnd tey mál ið ikki kunnu yvirtakast og tað eru stjórnarskipan danska ríkisins heimarættur danska ríkisins hægsti rættur danska ríkisins uttanríkis trygdar og verjupolitikkur og gjaldoyraog peningapolitikkur sambært tgrein tvey kunnu ávís mál yvirtakast eftir samráðingar millum føroyskar og danskar myndugleikar øll onnur mál kunnu yvirtakast tá ið føroyingar ynskja tað havandi huga at verandi støða er ø føroyski fólkaveljin við tað at tað er løgtingið sum hevur samtykt bæði heimastýrislógina og lógarbroytingina í tvey túsund og fimm metir meirilutin at uppløgtingssamtyktin treytar at bæði heimastýrislógin og samtyktu broytingar í tvey túsund og fimm fyrst mugu broytast eitt so týdningarmikið og markbrótandi stig er ikki partur av politikkinum hjá sitandi samgongu meirilutin tekur ikki undir við málinum og mælir løgtinginum frá at samtykkja uppskotið hetta er eitt eitt mál vit hava havt frammi fleiri ferðirnar eisini hesi setini um at loteftirslit radarin ella radan skal avgerðin skal takast inni á løgtingið eg haldi tað er komið øgiligani væl fram at tað er eitt ynski um at tað er uttanlandsnevndin sum hevur ta heimildina og ta uppgávuna at taka avgerð í júst hesum málinum nú er tað soleiðis at landstýrismaðurin jenus a rana hevur lagt eitt uppskot fram í mun til raðdarin hvat vit skulu gera og tað hava vit sum uttanandsnevnd longu svara tí kann tað virka eitt sindur løgið at hetta uppskotið liggur í uttalansnevndini beint nú nú bíða vit so aftur eftir at jenisarana kemur við einum aftursvari aftur til okkum vónandi innan alt ov langa tíð soleiðis at hetta málið kann verða samtykt at eg er brúk fyri einum loftetirradara trúgvi eg at tey flestu hava okkum eru samd um taðv gjørdi fleiri kanningar júst um hetta og trúgvi eisini at heimsstøðan ella støðan her í europa vísir okkum at tað hevur týdning at vit eisini fáa ein lofteystirlisradara til føroyar tað e eitt sindur harmiligt at hann bleiv tikin niður í tvey túsund og níggju men tá var kanska støðan ein heilt enn onnur tað vtað var ikki so spent sum tað er í dag millum eystur og vestur og eg haldi at at tað er viktigt at vit nú fáa hetta her økið staðfest uppá pláss tað hevur verið ofta tikið fram at hetta er er at vit gerast eitt bumbumál og ikki tað er ikki ein spurningur um a gerast bumbumál tað er ein spurningur um at vita hvat ið er sum gongur fyri seg í okkara luftrúmi tá eg gjørdi ein keta við radarum heilt uppi frá kanada og heilt niður til meginlandið og í hesum her í hesari ketuni yvir ta eftirlitið ella tað sum gongur fyri seg í hesum økinum er so føroyar ein partur og soleiðis sum støðan er beint í dag so er tað eitt gapp har er itt eitt eitt eitt glát glopp ímillum tí at vit ongan radar a hava á okkara øki tí haldi eg t tað er viktigt at vit sum ein partur av vesturheiminum ein partur av nato eisini fari inn og fáa sett hendan radaran uppi soleiðis sum landið liggur í løtuni so haldi eg at tað eitur tvey túsund og áttaogtjúgu men tað havi eisini verið røddur frammi um um mann kann gera aðrar og skjót skjótari fyribils loysnir soleiðis at vit kunnu demma fyri longur nú áðrenni áðrenn so lang tíð skal ganga so eg haldi at at hetta her er eitt mál sum er í gongd og og eg haldi at aðuttanansnevndin hevur talað sína greiðu niðurstøðu í hesum málinum takk fyri