Hervør Pálsdóttir (Tjóðveldi (Republic)), speaker, 2021-04-27
Topic: 2. viðgerð LM-074/2020  Uppskot til samtyktar um at einans Føroya fólk og Løgtingið hava avgerðarrættin um hernaðar- og trygdarmál í Føroyum
takk fyri frú forkvinna ja eg skal lesa álitið minnilutalutaálitið frá mær sjálvari upp tað ljóðar soleiðis minnilutin hervur possóttir hevur hesar viðmerkingar hetta uppskotið sum snýr seg um at staðfesta at tað sjálvsagt bert eru løgtingið og føroya fólk sum skulu gera av hvat kann hvat kann gerast hernáarliga í føroyum og hvat okkara landsjógvir og loftirin verða brúkt til tá ødu vit veruliga vænta forblot samtykt tað er gjøgnum tíðina í løgtinginum gjørdar nógvar hernaarliar hernaðar samtyktir av løgtinginum og sum eisini ver lagdar fram av andstøðupolitikarin og so víðari so tað trúðu vit at mann kundi standa samanum her á løgtingi vit vita at ígjøgnum seinastu øldina hava føroyar verið nýttar sum ein finna í hernaðarpolitiskum talvi har onnur hava tikið sær rættin til at taka avgerð í okkara landi okkara sjógvi og okkara loftrúmi og hava fingið stórar fíggjarligar og nkispolitiskar fyrimunur av hesum søgan endurtók seg í hernaðrarmálum eftir seinna heimsbardaga uttan at spyrja føroyingar eftir so lýsti danmark natosáttmálan at galda fyri føroyar og so varð handilin gjørdur um at seta hernaraútgerð upp á sátnfelli danmark slapp undan at gjalda sín part til natu afturfyri síðan eg staðfest í ritgerðini hjá bent jensen professara sum landsstýrið bað um í tvey túsund at føroyar vóru t eitt tað fyrsta bumbumálið í einum møguligum heimsbardaga danmark var ikki bumbumál tí har var eingin útgerð ið varð ið verður mett sum ein strategisk hóttan í einari møguligari krígsstøðu sambært tøluni frá føroya landsstýri so vóru føroyar aftur ein uttanríkispolitisk hervnaðarlið og fíggjarpolitisk handilsvøra bara í árunum frá nítjan hundrað og seksoghálvfjerðs til nítjan hundrað o níggjuogfýrs sum tøl finnast fyri men tað er ein talvi sum ikki slapp at hava við í álitinum har er tíðin frá sekstanárunum og byrjarinar sjeytaáranum ikki tikin við tí ilt er at finna tølini hevur danmark vunnið sær bæði stórar fíggjarpolitiskar og uttanrikispolitiskar fyrimunir við at brúka føroyar og føroya fólk sum handilsvøru og hernamálum kortini ætlar danska stjórnun og eftir øllum døma eisini at meiriluti í løgtinginum at endurtaka hesa søgu nú enntá opið har hóast alt allir flokkar áður hava mótmælt at hetta nú skal henda í tvey túsund og einogtjúgu aftur kann als ikki góðtakast fólkaræðið merkir at tað e fólki í landinum sum eigur avgerðina um tað sum hendir í egnum landi sjógvi í loftrúminum tí skulu avgera hesum slag sjálvandi at eisini takast her í føroyum av føroya fólki og á løgtinginum vit hava prógvað at vit sjálv eiga og megna at røkja okkara áhugamál at taka avgerðir og at gera avtalur um okkara altjóða samstarv vit hava bæði í fiskivinnu og handilssamstarv við okkara grannatjóði og við heimsins stórveldi og av eina sterka samráðingarstøðu føroyar gerast aftur meira og meira áhugaverdar hernaðar og trygdarpolitiskt hjá stórveldum tá vit enn einaferð nú uppliva vaksandi áhuga fyri at føroyar verða nýttar í og trygdarpolitskum átøkum so er tað alneyðugt at løgtingið staðfestir at einans føroya fólk og løgtingið kunnu gera av hvat fer fram og kann hvat kann gerast í hernaðrarmálum og trygdarmálum í okkara egna landi sjógvi og loftrúmi tí er stundir nú komin til at vit á løgtingi enn einaferð standa saman um at staðfesta at okkara land og fólk ikki aftur skulu brúkast sum amboð hjá øðrum í hernaðar og trygdarmálum men at bert vit sjálvi eiga avgerðirnar og at bert vit sjálvi røkja áhugamálini hjá okkum sjálvum í heiminum føroyar eru tjóð við ómissandi sjálvsaggjarrætti tí skulu vit avgerðir ikki takast yvir høvdið á okkum hetta snýr seg um hvør hevur rætt til at brúka okkara land hvør hevu rætt at gera av hvat fer fram hernarliga í føroyum og hvør kann samráðast um tað her eiga vit øll a vera samd um at at løgtingið er hægsta vald í føroyum og einans feroya fólk og løgtingið kunnu taka avgerðir um hvat fer fram her tí eiga vit eisini at standa saman sum fólk og ein tjóð at staðfesta at einans vit her í føroyum taka hesar avgerðirnar føroyar og føroyingar eru ein stórhavstjóð við vi liggja í miðdeplinum í norðuratlantshavi og sum bæði partur av og portrið til arktiska øki nú hevur tað heimsins stórveldi tjóðir og altjóða fyritøkur aftíð stríði um vald ág ávirkan um okkara leiðir bæði orsakað av tí ríka tilfeingi vit eiga og við tí beinleiðis fyri eyga at stýra og gera av siglingarleiði virksemi infrakervi o búskaparligar møguleikar í norðuratlantshavi í arktis føroyar eru land og føroyingareru tjóð sum hava allan rætt at taka avgerðir sjálvi og at samráðast um okkara egnu støðu og áhugamál okkara áhugamál eru friður og ikki vápnardubbing og hernarardubbing um okkara leiðir tey stig ið verða tikin í løtuni av danmark russlandi nato es osa og kina í arktisk og norðuratlantshøgu kunnu leiga til hernaðar dubbing vit skulu ikki aftur nýta sum statistar í spælinum hjá øðrum har vandarnir fyri trygdini hjá fólki fyri vátnanýtslu bara hava vaksið av teimum avgerðum onnur hava tikið fyri føroyar okkara fremstu áhugarmál er at vit kunu samrøðast við grannar okkara og tey stórveldu i hava áhugamál her eftir okkara egnu virðum og teimum trupulleikunum fyrimunnum ið teir gevur okkum tað má løgtingið standa samanum og halda fast um ogtað hetta má landsstýrið verja og virka fyri á øllum økjum í sínum samskifti við danmark aðrar tjóðar altjóða felagsskapur og altjóða stovnar við hesum viðmerkingunum mælir minnilutin til at samtykkja uppskotið eg ætlað efstr lega afturat nú hava vit snakkað bæði í gjár umuttanrikspolitikk o ella snakkað um radaramálið og tað blívu við at verða sagt at atitað síðsta avgerðin liggur í føroyum en hon liggur hjá føroyskum myndugleikum verður sagt og kringvarpið lso endurgivið at ati at løgmaður verðir vátta at tað verur tikið á føroyskum myndugleikum og tað merkir løgtingið men eg kundi gott tongt meir at spurt ella fingið løgmann niðan her at vátta at endaliga avgerðin hvørt radarin skal setast upp á sátnfelli skal takast á føroya løgtingi í tingsalinum at fara løgtingi og ikki í uttanlandsnevndini takk fyri harra formaður frú forkvinna