Aksel Vilhelmson Johannesen (Javnaðarflokkurin (Social Democratic Party)), speaker, 2021-04-07
Topic: 1. viðgerð LM-135/2020  Uppskot til samtyktar um játtanarkarmar á løgtingsfíggjarlógini fyri 2022
til viðgerðar er fyrsta viðgerð av játtanarkvørvinum fyri næsta ár og tey komandi árini og tað er sjálvandi eit upskot sum landsstýrismaðurin í fíggjarmálnum jørgun niclasen eigur ella hevur lagt fram vegna landsstýrið húgva man eftir uppskotinum so sær mann at landsstýrið væntar at inntøkurnar hjá landskassanum fara í komandi ár at vaksa við tvey hundrað og hálvfjerðs milliónum í mun til í ár og tað sær rættiliga sannleikt út soleiðis sum støðan er eisini so sum støðan sær út tilat vera akkurát nú við korona at vit kanska hava best korona tá árið er liðugt við at koppseta føroyingar og hyggu mann eftr hann ve hndroghálvfjerðs milliónum so so so stavar kanska hálvtrýss milliónir frá oygengsinntøkum mn siga tað soleiðis tað er frá frá eykstrodner vinningur frá bakknordic at mann selt ta danska partin gevur landskassan hundra og hávtrýss milliónir í ár hálvtrýss milliónir næsta og hálvtrýss milliónir tvey túsund og tveyogtjúgu so sær mann mann væntar munandi meira inntøku frá alivinnuni tí at prísirnir fóru uppeftir aftur aftaná korona vð laksi og mann væntar munandi meira í partafelagsskatti og kapitalvinnuskatti kanska eisini tí at mann væntar at støðan er blivin norðmál aftur soleiðis at vinnan fer aftur at hava størri yvirskot ennher hevur havt tað seinasta árið orsaka korona so tað haldi eg sær pá allar mátar trúligt út at at man fer at hava rímlar inntøkuvøksturi í næstár hygr annetir útreiðsluvøkstrinum so væntar mananin útreiðsluvøkstur upp á hundrað og sjeyogtrýss milliónir krónur og hetta er bara roynar framskrivingar tað vil siga at mann hevur ikki nakra raðfesting men hyggur eftir hundrað og sjeyogtrýss milliónir vera dýrari at reka samfelagið næstár um tænasturnar skulu vera neyvt tær somu sum tæir eru í ár og tá varn ikki prísvøkstur við og mann hevur ikki ella mn minnast teg í ár eru nakrar eingangsútreiðslur til korona ev tji ein r fimtan miliónir ella sovurði um eg ikki eru við í næsta ár sostereella upphæddin e tættar tvey hndrað milliónir og tað haldi er rættiliga nógv ikki fyri at kretesera landsstýrið sett virhøvur ikki eg veit tat vit hava sjálvum situ landsstýrinum havt somu somu trupulleikar men um útreiðslurnar vaksa upp ímóti tveyhundrað miliónum um árið uttan og gjørt eina raðfesting atso sga einar fýra prosent tað er rættiliga nógv og tað er nakað sum politiska skipan burdi hugt eftir skal mann steðga tí vøkstrinum sum veksur so skjótt so nógv so er nokk neyðugt at gera onkrar umstruktereringar fyri at hava meira normalan vøkstur geinormáli vøksturi er nokk tað sum fylgir meira í inflatiónini altso einum tvey prosent um árið og so hevur mann ráð til a gera nakrar raðfestingar fum politiska skipan omaná tað so taðer nakar man eigur at hyggja eftir samla so gevur heta her uppskotið slakar hundrað milliónir undirskotið áðrenn ætlaðar sparingar til landsstýrið sigur seg ætlað at gera fyri einar tretivu milliónum krónur og taka hadd fyri at her eru onkrar eingangsinntøkur inni millum ana frá banknorðdik tað úrslitið halda vit í javnaðarflokki ikki vera gott nokk tað kal t venda aftur til tá tað kemur til íløgur so eru íløgurnar nú nakað hægri enn tæir hava verið seinastu árini og hvat tær vóru undir undanfarna samgongu eg haldi at undanfarna samgongu gjørdir íløgur fyri áleið fýra hundrað milliónir um árið nú er mann farin upp á næstá fimm hunrað o fimmogtretivu milliónir og tað er sjálvum sær ikki ringt tí at okkurt bendir á at tit minni at gera í byggivinnuni nú enn tað hevur verið áreni frammanundan har tað kanska hevur verið for nógv at gjørt og tá ið privatu eftirspurningurin í byggivinnuni ikki eru so stórur so er tað kanska skilagott at landi so ger eitt sindur størri íløgur so taðtað halda vit í javnaðarflokki mum útgavðspunkt er skilagott og hyggja vit sær eftir hvørjar íløgur verða gjørdar so dáma vit í javnaðarflokkum eisini til festu íløgurnar millum annað tað at nú verður tað kvaldbeartunnurin verður so liðugur nú í inniverandi ári áttanda mai haldi eg kringvarpið segði í gjár at so mann veruligat at ferðast tunlarmorðufjall sum er tiltrongt tað pakkar vit fult upp um at mann eisini fer í gongd við famiastunnilin tað bakkar vit eisini upp um og at mann nú fær ja eg vitki orkurt hvat liggur í es ætlaðinum ela sendri komandi fimm áruni so hevur mann á leið tvey hundrað miliónir til at byggjað nýggjar bókstovnar undir almannamálaráðnum tað eru vit eisini fegin um tíverri hava sirka tveyhundrað milliónir staði í nøkum ár nú tí mann ikki hevur klárað brúkt pengarnar tí tað vera ymiskar avbjóðingar sum e gjørt tað tað rdrigið ett sindur út millum annað at prísirnar verir so høgir men tað er positivt át sjóvinnusvurði skal byggjast í vágum til nýggjan bygning taka vit eisini fult undir við tað sum kanska harmastett sindur um tað er at tá mann fór undir dalstunnilin ella undanfarna samgongan gjørdi av undir dalstunnilin so setti mann níggju milliónir av tað fyrsta árið har hast tú legði upp til at skldi hækka upp í tjúgu milliónir ella átjantjúgu milliónir at mann ikki ger tað t annars kemur at taka alt for nógv ár at gera dalstunnilin so vit høvdu ynskt at mann kundi innanfyr heda karmarnar her funnu teir pengarnar sum koma upp ímóti teimum tjúgu milliónum og eitt annað uppskot sum tjóðveldi sum eg eri í løgtingin í løtuni tað er standferðsluflotin hann treingir til at endirnýggjast men eg dugi væl at síggja tað at tá vit gera íløgurfyri fimmhudraðogfimmogtretiv miliónir so var ta iki forsárligt farið nógv longur upp at mann soetað so fær framskundað tað sum liggur í í karminum hjá landsstýrinum haldi eg tvey túsund og fimmogtjúgu tað fyrsta arman fær í gongd soleiðis tmankann fara fyrr í gongd við at endurnýggja sandfersluflotan tí tað er veruliga neyðugt skipini er gomul og niður stitin tíverri øh ta kemandi raksturin so er tað ein spurningursum egætai at ava efti landstýrismannum í heilsumálum ne eg hav ikk akurát í tingsavlnum beint nú nen kanska at hoyrir meg so hendi tað tað undarliga kun seta soleiðis at tað var eitt avlop á játtanini hjá landssjúkrahúsinum og sum eg skilji serligan og stava at hað fá serviðgerð uttanlands á fimmogfjøruti milliónir í fjør men orsøkin er tann at orsaka korona sovóru ð so nógvir júklingar sumikki fingu viðgerð og ikki sloppu av landinum til viðgerð tí eg gann ig út frá at bíðilistarnir nógv longri tá ið fólk iki afinguð viðgerð orsaka korona hog men mann ikki sett fleiri pengar av í hvørki í ár ella heldur ikki eftir hesum her í næsta ár tað vil siga atvisu man ikki játtar hesar fimmogfjøruti miliónirnar inn aftur annaðhvørt í einum ella yvir tvey ár sum verð tað trupult at fáa bíðilistarnir niður aftur sum er vogsnir orsaka korona so tað er nakað sum eg kundi eftirlýst at mann hevði eina ætlan um hvussu mann ætlaði at líkasuman helva bíðilistan niður aftur sum eru uppkomnir orsakað av korona tá tað kemur til inntøkupartin so halda vit kanska har er er tað størsta avbjóðingn há landskassanum og tað er eisin tað sum búskaparráðið hevur sagt tí hyggja vit eftir eftir hvatað er hent undir hesari samgonguni so eru útreiðslurnar vaksnar nógv altso eisini masær undan m sæ sær burtur afvá koronasað er vaksnar ættiliga nógv tvey tey fyrstu árini men samstunis mar minkað inntøkurnar nakað vðút við hundrað milliónum krónum við onkrum skattaláttum og við at tilfeingisgjøldini í fiskivinnuni eru nakað lægri enn tey vóru í tvey túsnd og nítjan øh skal mann hava yvirskot á fíggjarlóginum og tað halda vit mon eigur at hava í tvey túsund og tveyogtjúgu tí tá er korona av sambært hesum uppskotum her peint og hvat var áðrenn korona tað høvdu yvirskot at slaka hálvan milliard og tað eru framvegis eina hakonjuktur sjálvt um koronu er ógvusligan hagentur har tað er so at siga einki á arbeiðsloysi kanska manglarp arbeiðskraftí samfelagnum tá eiga vitat hav ett yvirskot og vit halda at mann eigur at taka meira í tilfeingiskeldum tá tað gongur væl taka vit veiðugjald til uppisjóvarvinna og og flotanr í baranshavinum so er tað í lagi tá ið prísirnir í lagir taðer tað kanska partvíst hjá summum pørtum av flotanum á orka korona at tilfeingisgjøldini som eru lág og har kundu gott eisini verið lægri enni enn tað uppskotið hjá landstýrismanninum men tá prísirnir eru eru sum tær vóru í tvey túsud og nítjan til dømis tí tað sum útgavspunkti er í so eigur gjaldið ikki verða lægri en tey úsn g nítjan helst hægri og teir prísirnir fara longur upp so eiga að vera munandi hægri so vit fyrit minnast til tað at smann tekur til dømis makrelin vistú hevur stórt yvirskot tá tú hevur seks krónur avraingarprís í miðal so prísir fyr upá tíggju krónur sum kemur næstan alt tað bara á yvirskotið afturat tí útreiðslurnar fylgja ikki við burtur frá hýrrurnar so tá eigur mann eisini veruligan at taka eina tilfeinsgentuna inn tí har er ein tilfeingisrenta tað sær mann við at sum hygur eftr uppsjóvrarvinnuni og sumhan hyggur kanska eisini í í aluvinnuni so hava tey nógv størri yvirskot enn aðrar vinnur altso nógv størri sjálvandi hesi fólkini framúr dugnalig bæði fiskimenn og reiðarar og eisin tey sum aluvinnuni men tað eru fólk ú øðrum vinnum eisini tað eru eisini dugnaalig og tað er hesin framíigættinuman fær sum ger tað at hann er lukrativur í hesum førinum og tí eigur mann eisini at rinda fyri tar frammígjaraættin og tað er týdning at leggja sær at geyma t heta er ikkiein skattur tí tá tú rindar ein skatt so fært tú ikkinaka beinastr aftur fyri tú rindar skatt so fært tú kanska so fært tú um tú brevur sjúkur so fært tú hjálp um tú hevur tørv á á á pensjón so fært tú pensjón men tú fært ikki kant einast aftir fyri í hesum førinum er tað talan um eitt gjald fyri at tú fært nakað tú fært rætt til eina kvotu ella áí fjør sum eingin annar fær og tá er ikki á skattir men tei da eitt gjald fyri frammígjararættin og sjálvandi hevur týdning at vinnulívið hevur góðar treytir tað hava hevur vinnulívið í føroyum vit hava ikki serliga høgan partafelagsskatt og kanska kundi vinnulív t havt enn stórir betri treytir men at mann hevur eina javna kapping og alt vinnulívið be handar eins og akkur tá kemur til fiskivinnuna á tað kemur til alivinna so hava nøkrum fram í hjárætt tað er so matin valt at gera tað uppá men so eigur mann eisin rinda tann rímiliga prísirin sum er frenda fram í hjárætt um mann ikki ger tað so er vandi fyri sum kanska sóðu í lýsindi sjónvarpinm í gjár at útlendingar u ræðuliga áhugaðir í hesari tilfeingisrentuni í fiskivinnuni at peningur soleiðs so fer av samfelagnum av av landinum eisini um tað er fult lógliga máta so eri ki altíð mann er skattskylda yvir føroyum tey sum útlendingar sum eiga í føroyskum fyritøkum sum fara að skattafrítt av landinum he er bæði galdandi fyri alivinnuna og fyri uppsjóvarvinna er tað fægasta mátin at taka tilfeinsgentuna inn við kassa eitt tað halda vit eiga at vera hægri bæði í alivinnuni og í uppsjóvarvinnuni soleiðis at mann kann venda eftir undirskoti til yvirskot og fyri líka sum fara tltað sum jakup mikkelsen legði dent á at mann skuldi minka um blokkin tað er ein ærlig meining at halda tað men fortreytin fyri at gera tað tað er at mann hevur ein ábyrdarfullan fíggjarpolitikk og tað mann hevur yvirskot sum man hyggur eftir tað sum hendan samgongan hevur gjørt so hevur hon eg veit at korona er ein partvíst orsøk men eisini økt útreislurnar munandi og minkað um inntøkurnar soleiðs a mann hevur stendur i houm undirskoti á fígjarlógini tá er tað ikki ábyrgdarfult at fara at skerja ríkisveikinu sambært okkum í javnaðarfáuuu