Sirið Stenberg (Tjóðveldi (Republic)), speaker, 2021-09-07
Topic: 1. viðgerð LM-002/2021  Uppskot til samtyktar um ársfrágreiðing frá Løgtingsins umboðsmanni fyri árið 2020
takk fyri harra formaður sum vanligt so viðgerð okur eina ferð um árið frágreiðingina hjá løgtingsins umboðsmanni og hendan er so tann frá tjúgutjúgu og tá varð stovnurin eisini tjúgu ár so eg haldi okur siga eisini til lukku og eisini til nýggja umboðsmanninum og takka fráfarandi fyri gott arbeiði eg haldi tað er verið ótrúliga týdningarmikið tað arbeiðið sum er verið gjørt og altíð hevur verið gjørt og eg var eisini serliga glað tá ið mann nøkur ár aftaná eisini fekk eitt barnaumboð tað haldi eg hevði rættiliga stóran týdning tað er týdningarmikið at hava stovnar sum kunna verja borgarin og umboðsmansstovnurin er ein týdningarmikil partur eisini av rættari trygdini h umboðsmaðurin hevur eftirlit við umsitingini og við tí at umsitingin fremur sínar skyldur og ikki fremur órætt móti borgarum ella ímóti fólki og tað haldi eg eri viktigt og eisini tað at tað er so miki opið at øll kunna venda sær til umboðsmanninum og so er ta sjálvandi reglar um hvussu tey hvat tey kunna taka upp og ikki eg upplivi akkurátsum hini at tað er ein stór virðing um stovnin ø eingin vil hava átalu frá umboðsmanninum taðel hvussu mínari faring og tá ið tú kemur eisini í landsstýrið so var tað eitt av teimum fyrstu tingunum mann fer at vita mann vil helst ikki hava átalu frá landsgrannskoðaniog frá umboðsmanninum so tað er nakað sum mann passar í hvørfall gott uppá so tað evr tað er virðing um tað ogtað e viktigt ø eg havi nevnt tað so ofta fyrr at tey arbeiðir sum eisini eru gjørd har har tað hevur verið møguleiki at taka mál upp á egnum áðum hava eisini ført til stórar batar í føroyska samfelagnum millum annað tað at mann fekk fyri nøkrum árum síðani gjørt eitt eina øiliga góða gjøgnumgongd av umstøðunum innan fyri barnasíkulatríðina og tað leiddist so til at málið eisini bleiv tikið upp politiskt og mann fekk gjørt stórar batar innan fyri barnasúkatryna soleiðis at børn ikki blev inlígd saman við vaksna longur men mann fekk eina dadeild setta á stovn tað tað haldi eg at hvørfall eitt av teimum bestu ítøkiligu úrslitunum fyri tjúgu tjúgu er tað víst á at tað er væl um ella beint oman fyri hundrað klaður og eisini hvussu nógv talið av málum østovnurin tikið upp av egnum áum og her er so ein røð av ymiskum hagtølum men tað stendur so eisini at talið hækkar og tað ongantíð hava verið fleiri mál og at tað er serliga talið á klæðum á tí kommunala økinum og á barnaverndarøkinum sjálvandi fara okur ikki inn í viðgerðinar taðer hava okur virðing fyri men eg haldi at okur eiga athyggja eftir at eta nøkur ting sum ganga aftur áðre undan ári so kann tað vera ta eg neyðugt at hygja eftir onkrari lóggávu ella oonkrum strukturi í hvørfall sum at tað er neyðugt at at broyta broyta nakað í og tí haldi eg at taðhetta eri henda frágreiðingin sum okur fáa eigur at fáa okum øll at refekrefelektera eitt sindur um um tað er neyðugt at hyggja eftir nøkrum tingum sum kanska kunna vera gera samfelagið jokum betri ø eg havi so roynt at fylgt við í hesi gongdini o tað haldi eg tey flestu gera og eg haldi faktiskt at tað er rættiliga álvarsamt og eigur at føra til at mann hyggur eftir lóggávu tí at eg haldi eisini teir reisir spurningar tá mann sær ati tað kommunala økið blívu við at liggja øgiliga høgt og barnaverndarøki liggur øgiliga høgt og mann an siga barnaverndarøki er eisini komunalt øki so tað er næstan næstan ella ein øgiliga stórur partur av málunum eru í tí geiranum okur hava eisini tey seinnu árini valt at lagt fleiri fleiri økir út til kommunurnar men okur hava ikki styrt tann partin sumsum eisini eitur kommunalt eftirlit og og alt tað og tað er kanska nakað sum mann kundi hugt eftir um tað átti at verið kanska arbeitt við at styrkt teir fyrisitingarligu førleikarnar í kommununum eisini innan fyri barnaverndarøkið og í kommununum sum heild tað er bara eitt eitt eittsum mann sum eg haldi man mann meigur at kunna konkluderað út frá at tað hevr verið afturvendandi í nógv ár og so er tað sjálvandi mál um innlit og starvsfólkamál og hvørt á síðnum sum eisini kunna vera kunna vera allastaðni eisini hjá almennum stovnum ø barnaverndarøki ta viðgerð haldi eg mann kann siga teir allarveikastu borgararnar í samfelagnum og visti mann hyggur inn á ársfrágreiðingina hjá barnaverndarstovuni so eru tað á leið níggju hundrað barnaverndarmál í føroyum í tjúgu tjúgu altso tað árið sum hendan frágreiðingin er skrivaðá og tað er rættiliga nógv og tað er mál sum eru størsti parturin er um vannríkt ø so kemur hetta her við hættisligari atferð og so kemur nakað við harðskapi og so tað eisini nakað við at tú kann eisini seta mál í í gongd hjá óføttum børnum og tað er eitt øki sum kostar beint um ella anakrar fýrs milliónir barnaverndarøki og tað stendur eisini at tað eru níggjuogfýrs børn til fosstors í føroyum og eg haldi at onkur spurningur sum verið her inni hevur víst at tað eru hein hundrað og tjúgu sirkað børn sum eru umsorgarnar yvirtikin í føroyum og tað er eitt øgiliga stórt tal í einum a líka mas ikki mo kasn siga v lítlum landi men í einum landi har okur eisini siga at tað alt er so gott og her er eisini rættiliga nógv gott men her eru eisini borgarar sum sum hava trupulleikar tað er eisini nógv bødt sum e hava altso er til umlatting og so hava ogur sjálvandi barnaheimi og allar stovnarnar sum hoyra hartil eg haldi at eta hetta øgiliga stórt og týdningarmikið øki sum viðger okra allarvðreknasti borgarar ø og tí havi eg verið serliga glað fyri at mann eisini hevur havt barnaumboði sum kann taka mál upp av egnum ávum í hesari frágreiðingini er tað eisini víst á tafturvendandi atfinningar á barnaheimsøkinum ø tá ið tá ið tað er soleiðis ati tað verður framd ein umsorganaryvirtøka tá átekur landið sær eisini nakrar skyldir tað er ikki nokk kann man siga bara tað at taka barnið út úr heiminum tú hevur eisini skyldur til at tryggja at tey forholdini sum barnið sum kemur til eru betri enn tað sum tú tekur tey frá tað skul hvørfalt liva upp til barnarættindarsáttmálan tí tað sum er endamálið við at hava barnaumboð og har hevur tað so verið víst á eg haldi tað var serliga í seytjan tann stóra frágreiðingin tá um umstøðurnar á barnaheiminum sum sum vóru truplar og ta herverið aftur her frammi fyrri einum tveimum trimum árum síðan bleiv rættiliga nógv viðgjørt og nú mansn so gjørt eina eftirlitsvitjan har mann hevur víst á at tífysisku umstøðurnar á barnaheiminum vóru truplar og eg veit ikkihvar tann hvar tað málið liggur at fáa fáa bygt barnað heim men tað hopi eg at tað hendir nakað við tí tí tað verðið víst til sum part av orsøkini til at tað eisini er øktirharðskapur og so er tað hetta hr við samanseting av børnum og eitt týðandi mál er eisini hetta her við at nøkur børn sum háv vera í umsorganar yvirtikin ikki hava fingið sína skúlagongd at mann eisini í teimum skyldum mann átekur sær sum almenni myndugleiki er rætturin til útbúgving at tað er nakað sum mann má taka í nógv størri álvara og tað hevur eisini verið nógv frammi um at tað ur verið stórt skifti í starvsfólkahópinum og tað varur nógv fakligar starvsfólk og túi verður mistrivnaður og uppsøgnir og sovíðari tóku viðgjørt her inni fleiri ferð og tað sum pá ein annan máta stóð eftir tað var tað at í truplum umstøðum tá kunna starvsfólkini ið gveits ki an kansi ga í gásareg velja at fara men børnini mugu vera so tað haldi eg r eitt øgiliga álvarsligt mál á barnaverndarøkinum eru tað sjálvandi annars mál um samveru og annað eg skal bara loyva mær at koma við ein áheitan á landsstýriskvinna í almannamálum um at taka hetta her barnaverndarøkið upp til revisión saman við kommununum soleiðis at mann tryggja sær tað at tað er púra trygt og gott at hava børn í almennum fyriskipanum og okur hava eisini hoyrt fyri einumtíð síðani at tað er ikki so einfalt at vera fosturforeldur at tey hava eisini følt at at tað hevi verið gott at fingið eit sindur av ráðgeving til tað so eg haldi at tað sum mann uppá einann máta konkludera burtur úr allar hesi her frágreiðingini tað er tað attað eru børnini sum hava allarmest tørv á okra verju so er tað eisini víst á sohonur mál sum um atat tað til dømis hevur tikið í fleiri ár at fáa eina fyritíðarpensjón viðgjørdi ta at mann hevu bíðað í áravísa eftirlæknaváttaninum og anna frá kommunulækna og tað er sjálvandi nakað sum eg hopi at at tey sum var av tíð fáa upp á pláss ø eitt annað mál var eisini hetther við barnadeildini tá ið tað var korona at tey mistu mistu deildina til koronasjúklingar men tað bleiv so broytt kanska tí at tað bleiv tikið upp eisini av hesum stovnunum og her inni og so er tað byggimál og øll onnur mál sum sum alla tíðina koma meni eg haldi ati av tí viktu serlga taer við børnunum og so tað eisini verður víst á eftirlitsstovnar á serstovnum og sambýlum har fólk ikki hava mál altso ikki kunna gera vart við seg at brunaviðurskifti til dømis ikki hva vera í ordan ringt inniklima og sovíðari tað er eisini son veikur bólkur sum okur eiga at taka hundum so eg haldi faktiskt hesar frágreiðingarnar eru rættiliga læruríkar týdningarmiklar fyri okkum øll her inni so ati tær eiga eisini at forða til tmeira enn bara ein eina viðgerð her inni men at mann eisini hyggur gypri í tey økini og kanska fremur tær broytingar sum eruneyðugar takk fyri