Bjarni Kárason Petersen (Framsókn (Progress Party)), speaker, 2022-03-16
Topic: 1. viðgerð LM-129/2021  Uppskot til samtyktar um at leggja grundleggjandi avgerðina um loftrúmsradara fyri Løgtingið til avgerðar
gersovæltakk fyri frú forkvinna í hesum døgum tá tosar mann nógv um innformatiónskríggj síðan russisku innrásini í ukraina so hevur tað snýr seg um fyri stýrinum hjá blatumær putum at sannføra russara um at uperatiónin í ukraina er lítil og uttan týdning og at russarar ikki lata lív fyri hettar her og at alt gongur sum tað skal á hinari síðuni roynir volotomercilendsku at fáa sympatiina frá restina av teimum vesturlendsku demokratisku londunum til at sýna stuðul og vísa stuðul og generelt stuðla ukraina í kampinum ímóti russlandi tað snýr seg um informatión og tað snýr seg um forteljing hvussu er útleggingin av einum máli tað er altavgerandi fyri hvønn veg fólkið vendir sær tá ið mann skal taka støðu er so forharmar um egentiliga at heta her málið er komi har til sum tað er tað er ein spurningur um at ákæra hvønn annan fyri at vera potunistar tað snýr seg um at ákæra fólk um at verða send í býin fyri danskt yvirvald og eg kundi hildið áfram tað sum eg haldi er ordiliga keðiligt er at tað sær út til í øllum førum at vera ein ávís semja í tinginum um ein lægstan felagsnevnara sum er at mann hevur tørv á ein radara um mann hevur tørv á tað fyri trygdina fyri vestureim eg eri ikki so sannførdur um at radarin sum skal setast upp er fyri okkara egnu verju og trygd í øllum førum øgiliga lítið í tí stóra heilaga men tað merkir ikki at vit ikki at eiga okkara lut í at vera við í tí trygdarsamstarvinum sum vit einaferð nú eru partur av tað sum eg havi tað ófatiliga trupult við tað er tað at hetta her málið bleiv tikið úr skeivum enda fórbyrjan om mann fær ikki útit tann veruliga politiska viljan her á tingi eg havi ein illgruna um og eg hopi eg farið skeivur at nato hevur sent donsku stjørnini í býin at orðna hetta her við lofteftirlits radaranum partvíst tí at tey skulu liva upp til sínar skyldur í natosamstarvinum sum danmark er veri ein ræðuliga angaskeraðr partur av bæði afganustan í irak og so framvegis og síðani hevur danskastjórnin sent nøkur fólk í býin her í føroyum at fáa føroyingar at kíka hetta her danska tilboðið um ein lofteftirlit rádarum lat meg siga beinanvegin at sum eg segði áðni at radarin hevur týdning men mann snakkar nógv um at vit skulu taka ábyrgd og at tað at siga ja til hendan hevr radarin t er at taka ábyrgd og at vera ein partur av vesturhoyminum tað haldi eg er nakað sum fyrstarí og eg haldi ta er nakað fjass eg haldi tað at vissu man vil føroyum tað besta so má mann blíva samdur um at føroyar rekur ein uttanríkispolitikk til frama fyri føroysk áhugamál og tá ið vit eru lítið geografiskt avskorð land upp á fýraoghálvtrýss túsund g íbúgvar so hevur mænn ikki serliga nógv vald a rutta við men beint nú hevur mann tað er eitt ynski frá natosamstarvinum um at fáa ein radar upp í føroyum og tað haldi eg at vit kunnu gott geva við nøkrum treytum og tað er ein treyt tað er at gera tað sum bára stein nielsen løgmaður millum annað hevur sagt og sjúgr skoli á fólkatingi og edmund joensen á fólkatingi at mann tekur ábyrgd tað er tí at vit í framsókn hava sagt alla tíðina vit siga treytað ja til radaran men tað krevur at føroyar og føroyski myndugleikar hava ræðisrætt yvir radaranum og bestemma onkursvegna hvør linja er her í føroyum hvørjum trygdar og verjupolitikki viðvíkur hóast tað formelt sæð er danskt málsøki tað haldi eg eisini at tað onkursvegna er eina ávísa meirilutin fyri eg haldi bara at mann í í við tí málinum um at vilja onkursvegna skumpað hetta her ígjøgnum at fáa tað avgreitt so tað ikki eru eitt politiskt mál man kann brúka til sína egna fyrimun alt eftirhvørjum flokki mann er í so skal mann fáa hetta her av borðinum sum skjótast soleiðis at vit kunnu koma víðari tað er soleiðis a eg føli at summir samgongulimir hava tað og tað er ordiliga keðiligt tá i eg havi eina sovoðna fatan av at mann kundi funnið eina semju sum var til frama fyri tað ið ynskini sum danmark hevur tey ynskini sum nato hevur og tey ynskini sum føroyar hevur og tey ynskini sum føroyar hevur gangið út frá um egikki fara eilt skeivur tí at eg havi hoyrt tat bæði andstøðu og samgongu tað er tað at at politiska skipanin í føroyum tekur meira ábyrgd tað merkir eisini at mann megkan skera seg meira í trygdarog verðupolitiskum málum men tað merkir ikki bara at mann bara skal hava meir innilit ella vera kunnaður tað er eisini ein spurningur um at taka aktivan lut og takar nakar aktivar avgerðir rundan um trygdarog verjupolitikk í føroyum tað bjóði eg vælkomin trupulleikin fyri mær er at hetta er nakað sum bleiv gjørt uttanum føroyskar myndugleikar altso tann arktiski kapasitetspakkin løgtingið fekk frænur av tí ein tíðindaskrivi frá frá politisku flokkunum í danmark og síðani hevur tað verið eini herdigur kampur um at fáa hetta her gjørt uttanum tað føroyska løgtingið ella føroyska tingið og tað havi eg trupult við at skilja tað er onkursvegna tað gevur onkra ábending um at antin er má bangin fyri at tað fellur og mann ikki fara útint tað sum mann antin sjálvur vil ella er settur til at gera av onkrum øh ella er tað tað at mann følir bara at nei men hetta er ikki nakað sum løgtingið skal taka sær av men tað haldi eg tað er eg haldi at hetta er ein so prinsipiella avgerð serliga tí at løgtingið í fleiri umførum hevur samtykt einmælt at mann vil halda seg uttanveltaðan í trygdarverjupolitiskum málum at nú ganga vit íómóti ta linjuna og tað kann ikki bara standa upp á hvat eitt einstakt landsstýrið hevur í hug at gera nú bróta vit eina linju sum vit hava sett ígjøgnum ár tíggju tað krevur at mann demokratiskt tekra avgerð um at gera nakað annað enn hvat mann hevur áðrenn tí haldi eg at tað er so prinsipielt at mann koyrir tað í løgtingi eg havi skrivað upp og niður í tvey ár um hendan vælsignaða radaran og eg eg eg vildi helst koma við eina røðu sum var onkursvegna konstruktiv tí at eg orki ikki at fara detta niður í heta her innformatiónskríggið sum er ímillum partarnar men eg eri sannførdur um at vissu vit meina tað tá vit siga at vit vilja taka ábyrgd av egnum viðurskiftum og at vit vilja vera ein partur av heiminum ella ein partur av vesturheiminum sum onkur sigur jamen lat okkum so gera tað lat okkum fara til samráðingar við donsku stjórna og siga vit eru við í hesum her prosjektinum vit eru við um verjuna av vesturheiminum men tað skal gerast upp á okkara treytir og hon er millum annað at vit hava ræðisrætt á radaranum ogvit hava vit eru tey sum koma á rekahann og hvera undir føroyskum myndugleikum og so framvegis fyri tað fyrsta so er tað gott fyri føroyar tí at nú taka vit ábyrgd úteftir løgmaður vir tosað nógv um um at vit skuldu taka ábyrgd serliga nú undir kreppuni í ukraina og so framvegis tí hevur mann gjørt við flóttafólkunum mann tekur ábyrgd nakað sum var óhugsandi fyri eini seks árum síðani tí at manðn vil vera ein partur av altjóða samfelagnum vistu vit vit taka veruliga ábyrgd av hesum her radaranum so siga vit a at vit eru ein partur av heiminum og at vit vilja taka lut í tí samstarvi sum er millum partarnar á altjóða pallinum hitt er tað at vit fáa eitt størri innlit og vera meira búgvin politiskt til at taka støðu í verju ogtrygdarpolitiskum málum og tað haldi eg við mangla tú hoyrir av orðaskiftunum sum er í dag tað eri ja fyri at siga tað pent í besta føri avmarkað innlit sum politikarar hava tá tað kemur til averjupolitikk tað sigur seg sjálvt uttanrikis verjupolitikkur hevur verið orðnarur asiatisk plass í keypmannahavn í tvey hundrað ár so tað er einki undarligt í tí eg ætli at eg ætlaði kanska at fara niður í smálutirnar tað eitt sum eg haldi er ordiliga keðiligt eisini vissu vit fara eitt sindur burtur frá radarunum sjálvum sum eg haldi mann skal taka støðu til har í tinginum so minnist eg at sambandsflokkurin millum annað lovaði bæði upp undir fólkatingsvalið í tvey túsund og ja tað má so hava verið í nítjan haldi eg øog generelt hevurt eisini verið breið undirtøka í politisku flokkunum um at vit mugu endurskipa okkara uttanríkispolitisku heimildir at vit mugu hava meira ræðisrætt á okkara egnu uttanrikispolitisku viðurskiftir harundir eisini verjutrygdarpolitikk hóast et veita formeltsaða er dansk málsøki tað er mær ikki komin á málið har er eingin nýggj uttanríkispolitisk heimildarlóg sum gevur okkum betri atgongd til at innganga í altjóða sáttmálum at vera í altjóða felagsskapinum har sum danmark ikki er við og at gera avtalur sum ikki noyðast at vera í felag við við millum annað grønland har er eingin sovorðin nær nýskipan og tað hana høvdu vit havt tørv á ein dag sum í dag tí nú eftir øllum at døma vita vit ikki hvat fyri juritisk grundarlag vit taka avgerðir út frá onkur sipar til heimastýrislógina onkur sipar til stýrisskipanarlógina onkur sipar til fámjinsskjalið tað er eingin sum hevur álils yvir hvar heimildini hjá landstýrismannum í uttansríkismálum la taka hesa avgerðina liggur tað er eitt problem hitt er tað tann tann uttanlands nevndin sum er í í stýrisskipanarnevnm hon riggar ikki sum hon eigur hon eigur at verða moderniserað í danmark hevur mann tað sum mann kalla fyri upn og utanrikspolitisk nevn hon er bygt heilt øðrvísi enn hvat tann føroyska er og eg haldi eisini at mann mann átti at uppgraderað hana til at verið onkursvegna nútíðarhóskandi fyri tær avbjóðingarnar sum sum sum løgtingið situr við í dag nú havi eg nú eri eg ikki limur í uttanandsnevndina men eg havi sitið ha rættiliga ofta sum eygleiðari tá i vit hava viðgjørt hetta er málið og eg haldi at at at hóast tú hevur verið eitt eitt gott og upplýsandi forløp so haldi eg at hon hevur tørv á at blíva nútímansgjørd