Kristianna Winther Poulsen (Javnaðarflokkurin (Social Democratic Party)), speaker, 2023-02-16
Topic: 1. viðgerð LM-047/2022  Uppskot til løgtingsfíggjarlóg fyri fíggjarárið 2023
ja nú er dagurin farin at halla og hetta orðaskifti hevur verið drúgt sum tað altíð er undir fyrstu viðgerð av eini fíggjarlóyg og orðaskiftihús núsi um mangt og hvat og sum onnur hava sagt so haldi eg at tað er verið eitt seðiligt orðaskifti rættiliga konstruktivt haldi eg í mun til onnur orðaskifti eg havi hoyrt og tað er sera gleðiligt at bæði andstøða og samgonga kenna seg aftur í uppskotinum og fagna stórum pørtum av innihaldinum tí saman eru vit sterk sum yvirskriftina á okkara samgonguskjali ljóðar eg fari at tosa eitt sindur um tað grøna orkuskiftið fyrst hesum taka vit øll undir við og vit eg rokni við at vit øll eru samd um at vit skulu gera okkum leys av oljuni so væl og so skjótt sum yvirhøvur gjørligt spurningurin er so hvussu hetta skal gerast her er nógv arbeiði í gongd og í dag so er ein ørgrynna av tilboðum og møguleikum fyri at velja alternativar orkuskipanir og tað kann vera sera torført fyri einstaklingar at vita júst hvørja loysn tey skulu velja tað er jú rættiliga nógv tilboð og tí er tað sera gott at landsstýriskvinnan í orkuumhvørvismmálum hevur raðfest eina óhefta orkuráðgeving her er talan um eina óhefta brúkaravegleiðing í orkuspurningum og henda vegleiðingin hon skal veitast einstøklingum feløgum um orkugóða bygging orkusparing og grøna hitaloysnir fyri sethús og størri bygningar avgjørt eitt sera gottein sera góð raðfesting sum fær okkum nærri tí ella longri í mun til tað grøna orkuskiftið og so er tað eisini onnur góð átøk hjá samgonguni til frama fyri grøna orkuskifti til dømis so er tað ein játtan at útvega nýggja vitan og royndir um alternativar grønar orkumøguleikar og hetta er so enn játtan sum kann verða brúkt til kanningar og til praktiskar royndir harumframt so er er eg raðfest at eini tjúgu bygningar hjá landinum sum eru í naranni av tinganesi skulu leggja um til sjóhita aftur ein eitt arbeiði fyri at gera okkum leys av oljuni og at føra okkum longur fram á leið í orkuskiftinum so sum heild so er nógví gongdá orkuumhvørvisoygginum og meira fer at koma tað gleða vit okkum til eg fari at siga eitt sindur umraðfestingar á barnao útbúgvingarøkinum tað er gott at síggja at sernám fær hægri játtan hetta er sanniliga tiltrongt og hetta snýr seg um ráðgeving og tænastur til børn og ung á økjunum teimum sum tørvar serliga ráðgeving dag ov dagliga so hoyra vit um ta sváru støðu summ børn og ung við serligum tørvi eru í og ikki minst ta sváru støðuna sum teirra foreldur eru í so vónandi so geri landsstýrismaðurin á barna á útbúgvingarøkinum eitt stórt arbeiði fyri at geva gera umstøðurnar hjá hesum menniskjum betur og so vil eisini nevna at hetta at skúlagarðurin úti á skúlanum á trønni verður dagførdur tað er sanniliga eisini hart tiltrongd tað mugu vit øll sum onkntíð ganga framvið har sum sum síggja síggja tann skúlagarðurin vera samd um vitan er sanniliga eisini føroya gull og tað er neyðugt at gera alt fyri at hava væl útbúgvuð og væl upplýst fólk tað haldi eg at vit sum heild hava megnað men tí er tað ótrúliga gott at síggja at kappuss á frælsinum er raðfest við sjeyogtjúgu mili ónum krónum høluðsviðurskiftini hjá fróðskaparsetrinum hava í longri tíð verið vánalig og setrið hevur verið spjatt kring býin so kampus á frælsinum tað er ein spennandi og neyðug verkætlan sum hevur verið sera leingi ávegis við at kunna savna virksemið hjá fróðskaparsetrinum á frælsinum so verða karmarnir hjá setrinum og har við møguleikarnar fyri gransking og fyri útbúgving til okkara ungu fólk og eldru fólk eisini munandi betri enn í dag og tað er einas standandi av øðrum raðfestingum á barnaogútbúgvingarmálum útbúgvingarøkinum er ein uppraðfesting av virkseminum hjá námi og hetta er neyðugt nú eri eg nú undirvísi eg í mínum borgarligam yrki á glasi og eg síggi hvussu mangul hvus tað er við tilfarið á føroyskum á í øllum evnum tað ertað er eitt sindur av av undirvísingartilfari føroyskum men annars er tað mesta av donskum eg má staðfesta ataltso næmingarnir har úti hava verrjiog verri við at lesa og skilja danskt og tað haldi eg ikki er ein ein gongd leið yvirhøvur men eg kann staðfesta tað at tað at undirvísingartilfarið er so mangulfult á føroyskum tað er darvandi fyri hvat tey fáa burturúr so eg haldi tað er gott at vit raðfesta undirvísingartilfar føroyskum tað átti at verið ein sjálvfylgja men tað hevur ikki verið nóg høgt raðfest og eisini eiga vit ikki at gloyma í hesum í hesumarbeiðinum tey nógvu sum búgv er men sum ikki hava føroyskt sum móðurmál her er eisini eitt stórt arbeiði at gera við at framleiða tilfar til teirra so at tey fáa møguleikar til at ogna sær tað málið og fáa atgongd til tað málið í tí nýggja í teirra nýggja heimlandi so ja eisini her er nógv arbeiði at gera og so havi eg hug at siga eitt sindur um námsfrøðingar tað er ein flokkur av námsfrøðinguna afturat sum verður tikin inn og hetta er ikki nokk tíverri so hava vit í alt for nógv ár vit hava forsønt at útbúgva nóg nógvar námsfrøðingar hetta skuldu verið gjørt í nógv størri munaenda enn tað hevur verið gjørt og í dag so hoyra vit tíverri dagliga um tað stóra trotið av starvsfólki á dagstovnaøkinum bæði tá i tað viðvíkjandi dagstovnaøkinum og eldraøkinum so er starvsfólkatrot eitt orð sum verður brúkt tað er so ikki ársins nýggja orð men tað kundi tað verið tað verið nógv nevnt bæði síðsta ár sikkurt eisini í tíðini undan men tað er mín vón at fíggjarnevndin og tingi taka lógvatak og finna ta neyðugu fíggingina fyri at fáa minst tveir nýggjar flokkar av námsfrøðingum ígjøgnum hetta er alneyðugt hetta fyri at geva okkara børnum tær bestu umstøðurnar og fyri at geva starvsfólkunum á økinum betri arbeiðsumstøður og sjálvandi fyri at hava ja fyri at hava so góðar góðar umstøður sum gjørligt har eg hoyri mótargumenti tað tekur nógv ár at at útbúgva námsfrøðingar og tørvurin í dag er augultur ja eg eri samd men sum sagt so hava vit í alt ov nógv ár for seint etta øki tíverri og tað verður sanniliga eisini í framtíðini tørvur á námsfrøðingum so vónandi verðuri verða verður fígging funnin til minst tveir flokkar afturat so havi hug at nevna hetta við eini styttri arbeiðsviku tað fer eisini at gera arbeiðsumstøðurnar á dagstovnaøkinum meira lokkandi og starvsfólkatrátiðr eisini í eldraøkinum og eisini her krevjast loysnir eitt nú heimildir til at bjóða løn undir útbúgving arbeiðið er ikki alt og ein meiningl frítíð umframt tann neyðuga hvíldin eru eisini neyðug fyri eina góða tilveri hjá menniskjanum og tí síggi fram til at viðgera uppskotið um einar sjeyogtretivu tímar arbeiðsviku hetta lógaruppskotið verður í løtuni fyrireika og eg síggi fram til at tað fer at koma í tingið viðvíkjandi heilsumálum so megnaði landsstýriskvinnan tað sum eingin gjørdi undan henni at fáa staðfest eitt dialistilboð í suðuroy og hetta veit eg at bæði suðuroyingar og øll vit onnur eru óalmindiliga glað fyri læknavaktin verður styrkt hetta til frama fyri menniskju við sálarsjúku hetta er eitt tilboð sum hevur verið neyðugt leingi fólk hava eftirlýst tað leingi men tað tað hevur tikist at tað tekist sum um ta verið øgiliga ringt at fáa organisera men nú sær tað út til at koma og tað eri eg ótrúliga glað fyri og fleiri við mær so er tað kommunulæknaskipanin sum skal betrast tað er eisini eitt øki sum mann hevur hoyrt nógv um har ið fólk hava havt ringt við at fáa sín egna kommunulækna hava ringt við at sleppa framat tað er hetta við tá ið fólkavøksturin hevur verið so so ógvusligur so hevur so hava vit nokk havt ringt við at fylgja við so tí er tað neyðugt alla tíðina at halda eyga við teimum neyðugu tænastunum og sumi gera bara at gerandisdagurin glíðir lættari fyri fyri menniskju so er tað líka ein raðfesting sum eg sakni sum eg má nevna og tað er at fáa landsdimennsamskiparar fyri alt landið demenssjúkur eru ein stór avbjóðing og tað eru alt fleiri menniskju sum verða rakt tað at verða rakt av dmens tað er ein tragisk og hørð lagna fyri ta sjúku fyri teirra avvarandi so vónandi finnur fíggjarnevndina neyðugu fíggingina sá eisini høvuðsstaðurin sandoyggin og suðuroyggin fáa tær tænastur sum