Aksel Vilhelmson Johannesen (Javnaðarflokkurin (Social Democratic Party)), speaker, 2022-02-01
Topic: 1. viðgerð LM-056/2021  Uppskot til Løgtingslóg um broyting í løgtingslóg um dagpening vegna sjúku v.m. (Longt tíðarskeið, perssónsskari til sjálvbodna trygging, dagpeningur í sambandi við framskundaða pensjón og útsetta pensjón o.a.)
røða verður aksel villoymson johannesen ger sovæl ja takk fyri harra formaður øh vit viðgerða eitt uppskot frá landsstýrismannunum sólvit nólsoe í almannamálum sum snýr seg umm nakrar broytingar sjúkradagpeningaskipanini og har eru nakrar tekniskar broytingar um kunnu siga tað soleiðis at mann flytur nakrar veitingar frá sjúkradagpeningaskipanini til lóg um almenna trygd øh annars eru tað fýra høvuðsbroytingaruppskotinum øh fær tær fyrstu broytingarnar snúgvau seg um fólkapensjonistar harnokk e vit nokk kallara fyri fylgir broytingar í samband við pensjónsníðskipanina tí tað er soleiðis við pensjónsníðsskipanini so kunnu fólk velja at útseta fólkapensjónina og í staðin fyri en vrða virkin á arbeiðsmarknaðinum og tey hava í dag ikki rætt til sjúkradagpening men tað eiga tey sjálvandi at hava tí tey fáa ikki fólkapensjón og arbeiða og verða tað sjúk so mugdu tey sjálvandi fáa sjúkradagpening oghin broytingin er eisini nakað við peskipanina at gera at mann hevur møguleikar til at framskunda fólkapensjónina tavil siga eg var niðurslitin sum kann fara á pensjón áðrenn mann e sjeyogtrýss ár og tá er mannikki tøkur á arbeiðsmarknaðunum og tá kan mn iki fá sjúkradagpeningar skipan so tað báar broytingarar taka vit íjavnafláski sjálvandi fult undir við og halda eisini eru neyðugar og upp á sítt pláss og so er spurningurin man kanska ikki eisini skuldi umhugsa at teir fólkapensinistrar te gomlu skipanini sum fáa fólkapensjón men eg eri virki á arbeiðsmarknaðunum og teir eisini skuldu fingið sjúkradagpening tá teir verða sjúkir tað teir fingið fyrr men tað broyttu mann fyri nøkrum árum síðani hhin broytingin ella tann næsta broytingin tað er tíðarskeiðin mann kann fáa sjúkradagpening har er tað soleiðis at í verandi lóggávu so kann mann fáa sjúkradagpening upp til fjøruti vikur í einum eitt ára skeiði og tað er eitt uppskot sum javnaðarflokkrin hevði eg haldi everi gott á góðum ári síðani í løgtinginum at broyta tað og tað sum uppskotiðs jna flork kikka út uppá tað var at broyta tað soleiðis at mann fekk sjúkradagpening so leingi mann var sjúkur og so til annaðhvørt suman var staðfestur óarbeiðsførur har við hevði rætt til fyritegar persjón ella varð staðfestir frískur og orsøkin til tað uppskotið er sjálvandi sum summ ta flestu vita her inni at eftir honduni er tað rættiliga nógv fólk serliga kanska krabbamannssjúklingar so kunnu vera ein sjúkra viðgerð væl longri enn fjøruti vikur og tí ikki í arbeiðsfør og tí er að rættiliga óheppið at tað ikki kund fáa sjúkradaapening meira enn fjøruti vikur tí ein vandi er fyri ati at tað ikki kunnu fáa fyritear persjón tí tey ikki hava mist endaliga sítt arbeiðsføri og tað heldur ikki kunnu fáa øhfáa forsorg tí at tey annarðhvørt eiga pengar ella hava ein hjúnafelagsm evn inntøku so dutti tey niðri millum og tað rakar meint at ta man fyrstu eg verður eina álvarsliga sjúku at dragast við sum samstundis eisini koma í fíggjarliga fíggjarligt óføring siga tað soleiðis so vit eru fegin um at landsstýriðnú er komin tí broytingini og taka fult undir við tí men har er nakrar spurningar sumvit hava sumullu seta í trivnaðarnevndini tað er mann sigar í mesta lagi í tveyogháltrýss vikur so kunuvn gea nakrar undantøk men tað undantakið fevnir tað eisini um til dømis um krappamarnssjúkling sum skal hava viðgerð meira en tveyoghálvtrýss vikur øtað vóni eg tað er og tað kann næsta maka svara upp á tá anfær orðið eina løtu men tað er nakað sum vit sjálvandi eisinivi trygja okkum nevndina at heilsa sikkurt er soleiðis øh tann seinasta broytingin tað er øtað eri tað er stjórar í smáum fyritøkum har er tað soleiðis at ert tú einum stjóri í einum smápartafelagi so a tú ikki rætti sjúkradagpening og tað er eitt uppskot sum javarflokurn eisini hevði fyri ei góðum ári síðani og orsøkin til at e løgdu eitt uppskotið fram beint tá tað var at ein persónur ring til mín sum var timpurmaður og fortaldi fyri mær at hann saman við tveimum kolegum høvdu valta byrja fyri seg sjálvar og so øvdi stovnað ett smápartafelag og í smápartafelagnum skuldi ein vera stjóri og heilt tilvildarlist var hann settir sum stjóri hann arbeiddi á jøvnu føtu og bestemmaði jøvnu føtun við hinar boðar kolegaranar hjá sær hann fkikki nakar samsýning fyri at vera stjóri men han var skrásetti sum stjórir tað skuldi vera onkur og stutt aftaná tað feir vór t byrjað fyri seg sjálvur so fekk han krabba mín var sjúkra sjúkur rættiliga leingi og hevði ikki rætt tíl nakra sjúkradagpening tað er sjálvandi rættiliga óheppið og kann í ringasta føri avskrekkja fólk kanska frá at vera stjórin í hesum lítlu fyritøkum um mannkann koma so illa fyri tað uppskotið fall tá uppskotið javnaðarflokkinum men tann segði landsstýriskvinnan í almannamálum sum var tá landssýriskvinna at mann arbeiddi í málinum og nú er uppskotið herbeint og tað fara vit í javnaðarflokkinum bakka uppg taka fult undir við tí at sjálvandi skal mann eisini tryggja stjórar í smáum fyritøkum ímóti at teir verða raktir av álvarsligari sjúku at teir ikki komu fíggjarligt ófør øh eitt sum mán kanska eftirlýsir í hesum uppskotinum tað er eitt triðja uppskot sum vit íjavnaðarfloksim hava havt fyrr í løgtingi og sum vit leggja fram lokkasa tingtingfundum í dag haldi eg tað er ein afturberingarskipan til smáar fyritøkur tí tað er soleiðis at smáar fyritøkur kann til dømis vera ein handil at vera ett fólk sjúkt so hevur manei skyldu til at betala viðkomandi løn undir sjúku og tað kann vera langtíðarsjúka til dømis at mann eðuraktur krabbamein og tað handil art tvey starvsfólk eru verta eini langtíðar sjúkur so skal mann rinda viðkomandi løn í meðjan viðkomandi sjúkur og kanska seta ein í staðin fyri og tá tað e einlítil fyritøka so kann tað í ringasta føri taka grundarlagið undan virkseminum tað er nummar eitt og nummar tvey fyri tann sum er í starvi so er tað soleiðis at tá hundrað og tjúgu dagar eru farnir so kann arbeiðsgevurin siga viðkomandi upp eg veit at soat siga allir arbiðsgevaraðar gera alt teir kunnas ikki g siga viðkomandi upp tá mann er í ein svárar støðu frammanundan men mann kann verða pressaður fíggjarliga so mikið nógv at mann følir seg noydda til at siga viðkomandi upp tí er tað eitt uppskot smvit vóna hóast ikki við í hesum upskotinum at at kanska uppskot sum javnafloki vrður samtykt ella at landsstýrið kemur við