Høgni Hoydal (Tjóðveldi (Republic)), speaker, 2022-02-24
Topic: 1. viðgerð LM-070/2021  Uppskot til samtyktar um sáttmála millum Føroyar og Evropasamveldið um luttøku Føroya í samstarvsætlanum Samveldisins
sog frá beinanvegin at vit í tjóðveldi fara at taka undir við hesum karmssáttmálanum við tilhoyrandi við tilhoyrandi fylgiskjalið sum altso er leingingin ella nýggj avtala um at taka lut í es granskingarsamstarvinum hartil verðu hú nevnt atvið hesum karmssáttmálanum og yvirhøvur so verður eisini farið undir at royna at fáa føroyum at lit ma skapa ella luttøku í tco erasmus pluss samstarvinum og mentanarsamstarvinum sum eg hugsi eitur kreeitiv jurop øh og tað haldi eg gott eg haldi tað kann vera gott stig at vit eisini fara inn í ta irasmussamstarvið sum e hevi skiftisnæmingar og skiftisumskifti millum milum millum lesandi og annað í europa og eisini tað sum eitur kreeyvt í jurop har eru uttan iva eisini møguleikar fyri føroyska mentan og list viðvíkjandi sjálvum nýggja sáttmálanum so hava jú undanfarni framsøgu fólk greitt frá at tað er ein broyting ja tað er ymsar broytingar sjálvandi í leislnu fyri fígging sum nú mann byrjar við einum tali og síðani eftirmetir mann at mann eisini rindar í mun til luttøkuna man hevur sjálvandi eitt grundgjald eisini hog so eru eisini nýggir møguleikar í hesum her í mun til oreisum tjúgugtjúgu her leggur mann til dømis dent á sigur fleiri av av súlunum sum leggja dent á viðurskiftir sum vit eiga at kunna hava góðan møguleika at taka lut í alt tað sum hevur við sum vit nokk hava gjørt framanundan við havu tilfeingi og tað sum mán rópa tað bláu tann bláa tilfeingisbúskapin orkuumleggingina tøkniliga umlegging og talgilding her er ein ørgrynna økin vit kunnu taka lut í jaspur langaad var inni á hesum við at eisini tey árinni nú har vit kanska hava gjørt metingar um ithava fingið minni burturúr enn vit hava rinda inn til øhog tað er jú eliga týdningarmikið at vit hava góðar umsóknir tað at gera umsókn til slík til slíkar grunnar til slík samstørv er eitt yrki í sjálvum sær eg veit at vit eiga øgiliga góðir fólk sum duga at gera tær umsóknirnar og granskingarráðið hevur haldi sett te hundrað túsund krónur av til eisini stuðul til at gera umsóknir øh og eg havi ofta mælt til at fróðskaparsetrið ella granskingaráðið skuldi sett ein ella tvey av teimum dugnaligu fólk sum duga a gera umsóknir at vera beinleiðis ein ein megi sum kundi hjálpt við at gera umsóknirni tað r tí tað er øgiliga týdngarmikið atú skalt fáa játtani at tú dugir at gera umsóknini duga at fara út og fáa tey samstarvini sum skulu til fyri at fyri atlúka treytirnar í umsóknunum og so framvegis øhso fari e at skoyvta uppí frú forkvinna at tá vit nú lesa viðmerkingarnar til hetta uppskotið um gransking s verða so verða som verður dentur lagdir á nøkur viðurskifti sum eg haldi at tað er týdningarmikið atv leggja okkum at geyma eisini fyri okkara egna granskingarpolitikk og fyri okkara egna fróðskaparsetur her verður til dømis lagdur stórur dentur á týdningin av teirri frælsu granskingini tað vil siga at gransking ikki er politiskt stýrd og siga nú skulu vit gera hatta og gera hitt tað er í veruleikanum í annsókn við tey størstu vísindaligu framloguni sum eg gjørdi í heiminum um tey vóru politiskstýrd so hevði so er heimurin neyvan sæð út sum hann ger í tag og ikki fer at vera speiskur men tað eru ikki meir enn til síðstu fíggjarlógarviðgerð tá knappliga kom fíggjarnevndin við og segði tað hana at fróðskaparseturi kuldu leggja minni dent á gransking og heldur fara aðrar vegir og tað vil er staðiliga ávara ímóti eitt universitet har fróðskaparsetri skal vera frælst o og granskingini mávera fræls sjálvt um onkur heldur at hatta kemur ongan týdning í dag ella í morgin so er tað tað sum í veruleikanum kann skapa tey stóru stóru framlopuni í vísindaligu framstiguinnar her verður so eisini nevnt í ýggja nýggja programmunum at hevur so eisini latið upp fyri at av teimum granskingarskráum við sjálvi hava so kunnu jú eisini es ella fyritøkur einstaklingarsamtøku í es royna at koma inn í tær skipanirnar og har varð hann nevnd millum annað at vit hava tvær skipanir tað er sjálvandi tann høvuðsstuðulin til gransking men eisini tað sum eitur fiskivinnu royndir sum ikki fær so nógv merksemi vit hækkaðustað undir undanfarnu samgongu rættiliga nógv ta upphæddina settu eisini ein part av við ein grunn sum eitur grundnir til hugsain a grunnir til fiskivinnu gransking so har er nakað av peningi og eg haldi eisini ta er í lagi at eisini fyri at gagnnýgja tann peningin mest møguligt at føroyskir granskarar kunnu eisini fara út ogt gera avtalu við onnur um at koma inn í tær skipanirnar tað er ein partur av tí sum av tí sum her liggur at enda frú forkvinna fari eg bara at skroyta tar upp í at tað er týdningarmikið at ein slíkur sáttmáli sum hesin verður lagdur fyri løgtingið so løgtingið samtykki hann og harvið bindu føroyar og ikki bara landsstýrið øhog tað verður nevnt her at koma aðrar samstærtsavtalur undir hesi felagsnevndini sum nú skal viðgera hvussu vit kunnu taka lut í øðrum es samstørvum so haldi eg eisini tað er at koma fyri løgtingið og har kann e ikki bara mær frú forkvinna siga at hetta eigur at vit at gera verða gjørt við alt sum vit meta a hava týdning vit hava skeldast nógvum raddaramáli sjálvandi eigur slíkt at koma til løgtingis viðgerð tað hevði verið meiningsleyst halda tað at bara landsstýrisfólk sum jú eru sett av einum løgmanni til at vera fyrisitarar kunnu taka slíkar avgerðir uttan at hava hava løgtingsins samtykt og heimildi aftanfyri so vit fara sjávani í mentanarnevndini at at atfáa lýst teir ymsku tættirnar í hesum eisini við at kalla fólk inn sum fáast við gransking tað er jú ikki bara granskingaráðið og fiskivinnuroyndir tað er eisini tað er rættiliga nógvar nógvir smærri løkir í føroyskari gransking sum sum tað hevurið áhugvardar fingið inn at sagt jamen hvussu kunnu vit fult út gagnnýta atgongdina til ella samstarvið í hesi nýggja í hesi nýggju avtaluni ta tað eg vóna at mentanarnevndin tekur tekur fleiri fólk inn sum vara av gransking hevur eisini nevnd heilsugransking hon er jú um um um nakað aktuell so og hevur nevnt í í sumt av tí sum sum eg havi sett á skránna eisini at mann hevur nakar serligar nøkur serligu átøk ella missjóns har er krabbamainsgransking eitt stórt øki og har uttan iva føroyski grgranskarar sum kunnu taka lut í í slíkum arbeiði so vit fara at taka undir við uppskotunum ot fáa tað lýsta nærri og fara at mæla landsstýrin til at í øllum lutum tá vit viðgera samstarv við onnur lond og eg haldi ithava fingið eina góða góðan karmssáttmála vælsignaði verður tit komið í tingi við tí og latið hetta vera felags átøk fyri føroysku tjóðina umboða av føroya løgtingija takk har var ein viðmerking biljustinussen ger so væl