Bjarni Kárason Petersen (Framsókn (Progress Party)), speaker, 2021-02-24
Topic: 1. viðgerð LM-079/2020  Uppskot til samtyktar um økissálarfrøði
fyri hara formaður vit viðgera eitt uppskot til samtyktar frá jóanes joensen løgtingsmann umboð fyrái javnaðarflokkin um at harheitt verður á landsstýri um at fyrireika og leggja fram uppskot um at seta í verk á eina skipan við sokallaðar øki sálarfrøði og tað tykist í øllum førum soleiðis at sálarheilsa ella sálarsjúka er ein alsamt vaksandi trupulleiki fólk líga av angist fólk líga av tunglyndi og líga av strongd og tað er nakað sum ger seg galdandi fyri allar aldursbólkar egentiliga sjálvt um mannofta hevur lyndi til at fokusera upp á ung og tað er kanska tí at tað ávirkar tey mest í einari tíð har tey eru viðkvom men tað tykist í øllum førum at vera vaksandi og so kann mann hava sínar deoriðir um hví tað er so tað kann vera ein blanding av øllum møguligum mann hevur summi vilja vera við at tað er ein avleiðng av tí øktari institutionaliseringini í samfelagnum summi halda at tað eru sosialir miðlar sum geva fólki eina skeiva fatan av hvat ta góða lívið er fyri nakað og soleiðis kundi mann hildið áfram men sannroyndin er í øllum førum at fólk kenna seg minni og minni eydnasom fólk eru ólukkulig fólk eru hava tað ikki gott og sum eg segði áðni kann tað vera nógvar orsøkir til tað men eg vil vera við at tað nokk fyrst og fremst er ein spurningur um at hava eitt heilsugott og nærverandi milliø og nærumhvørvi og tað er kanska nakað sum tað verður alsamt minni og minni av kanska serliga nú undir kom vit nítjan har sum vit hava sæð at tað hevur komið verið eitt ávíst lop í tilføldum av mentalum heilsuavbjóðingum og sálarfrøðiligum avbjóðingum í og viga vit eg so læri okkum hvør sær í sínari stovu ella í sínum kamari og so er tað eisini hendan av við á diskussiónini hvussu lofta vit trupulleikanum herverposettur hon tók eina viðmerking í áðni og segði at talan er um eina sjúku og tað er tað jú tað er ein sjúka og tað er ikki neytúrligan kronisk sjúka tað er nakað sum kann uppstanda í truplum umstøðum og í truplum korum men tað er eisini nakað sum við teimum røttu millumum kann fara vekkaftur og sálarfrøðingar hava um nakar ekspertisuna á tí økinum hvat hvat tað er sum ger seg galdandi í heysunum á okkum øllum og hetta her uppskotið her tað er at gera eina royndarskipan har mann hevur nakrir sálarfrøðingar bundnir at í hesum førunum sum dømi sjey øki í landinum h fyri at onkursvegna ganga hesum trupulleikanum á møti og tað eru sikkurt nakrar skipanir sum longu eru í gildi í dag og eg haldi ikki at hetta uppskotið konflikterar serliga nógv í mun til tað mann kann kanska sjálvandi síggja hetta uppskotið sum nakað sum skal síggjast í ljósunum á teimum verandi skipanum num sum eru og kanska royna saman finna tað soleiðis at tað verður ein heildarskipan men fólk eru kanska heldur ikki so ræða samd um hvat hvat er ein góð loysn fyri fólk sum hava sálarsjúku og og og avbjóðingar við mentalari heilsu tí er tað kanska tí kann man kanska eisini argumentera fyri at tað e nemiliga ein eitt fjølbroytti úrval av tilboðum sum kanska er loysni tí at tað er ikki alt sum riggar fyri øll so vissu tú hevur ein standard her í suðurstreymi og sama standanstandard norðanfyri tað er ikki so netúrliga rætt at tað loysir trupulleikan báu gbáða staðni tí at tað e kanska nøkur onnur ting sum gera seg galdandi eg vil pástanda at tað erusjálvandi er tað nakað sum universkelt í okkum øllum mentað eru eisini nógv ting sum eru kolturelt betingaði og tað er eisini nógv ting sum eru sosialt betingaði og hóast vit eru ein samna tjóð so eru tað sikkurt eisini nøkur ting sum víkja frá ymiskt í landinum og tí burdi mann kanska havt tað rásarúmið til at tilrætta seg eftir tí í tí økjunum mann virkar undir hetta er sjávandi bara nakrar yvirskipaðar hugleiðingar sum eg havi nú eri eg ikki serliga inniliga í hesum her viðurskiftunum men eg havi sjálvur sæð at frá ta tíðina eg gekk í miðnámsskúla og nú tá eg hyggi eftir næmingunum sum ganga miðnámsskúla í dag tykist tað vera ein øgiliga nógvur munur á hvussu vit u fyri roynt sálarheilsuliga og tað kann vera nógvar orsøkir til tað nú nevndi eg til dømis sosialar miðlar og so framvegis tað kann gott vera ein orsøk til tað øh eg havi ikki funnið tað bindiliðið ella tann samanhangin ella tað tað sum ómillubart skuldi verið orsøkin til at tað er versnað tað er nakað sum sálarfrøðingar nokk mugu arbeiða eitt sindur meira við og og lýsa eitt sindur nærri hvat er tað sum ger at vit eru meira tunglynt vit eru meira strongd og vit eru meira ans full tað tað havi eg nokk so ilt við at at gjøgnumskoða og tað havi eg heldur ikki tað heilt greiða svarið uppá men sum útgangsstøði so haldi eg at hetta her uppskotið er ein ein góð ærlig roynd upp á at loysa tann trupulleikan tann aktuella trupulleikan sum vit eru í øh tað fer kanska at framganga eitt sindur týðiligari undir viðgerðini í trivnaðarnevndini um hetta uppskotið gongur ímóti o eina ætlan sum er ella um tað kanska ikki er tann rætti loysnurin tað tað kann mann so taka longur frammi í viðgerðarstigunum men eg haldi slett ikki at hetta er nakað mann skal avvýsa kanska serliga í í sambandi við tí sum eg nevndi um at tørvurin kann vera ymiskur ymsastaðni og tí kann mann doytata upp í økir og so leggja tað til rættis har eftir sjálvandi við einum minimunsstandardi ella einum grundkravi afturat tí mann skal eisini minnast til at tað at brúka pengar brúka almennar pengar upp á sálarfrøðiliga hjálp tað er øgiliga ringt at gera upp í krónum og oyrum men tað er absolutt ein íløga í fólkaheilsuni hjá okkum øllum at vit hava slík tilboð tøk til okkum um vit skuldu havt tørv á tí og eg haldi í hesum førinum geva tað ikki sonógva meining at at royna at seta tað uppi at eksellark og siga ja men av tí at vit hava givið honum sálarfrøðiliga hjálp so hevur hann givið tvær milliónir aftur til samfelagið yvið tíggju ár og og sovorðti tað tað tað ber ikki ordliga til í hesum førum at hugsa íð teimum báðnunum hetta snýr seg simpulten um at okkara borgarar helst skulu vera eydnusamir og glaðir og lukkuligir og tað er nakað sum ikki tit kum at siga at mann hevur nokk so trupult við at seta krónur og oyrur á so hetta uppskotið hevur í øllum førum mína vælvild eg síggi fram til at hoyra eitt sindur meira um smálutirnir í í bæði uppskotunum og í í økinum sum heild hetta er nakað sum er lutfasliga fremmant fyri meg h og so vóni eg at tað fer at fáa eina góða viðgerð í nevndini og eg síggi fram til eina góða aðru viðgerð tá tað kemur hartil