Ingilín Didriksen  Strøm (Javnaðarflokkurin (Social Democratic Party)), speaker, 2022-03-08
Topic: 1. viðgerð LM-079/2021  Uppskot til samtyktar um kemikaliulóg (evnindalóg)
va lóg sum forða fyri nýtslu av skaðiligum evnum sum kunnu verða til stóran ampa bæði fyri náttúru og fyri menniskju vit skulu til dømis áseta hvørji evni eru loyvd og ikki og hvussu hesi evnini verða handfarin og burturbeind ella kemisk evni í heila tikið tað er av stórum týdtýdningi at treytreytirnar fyri hvussu vit handfara selja og framleiða kemikaliu ikki er linari enn í es og í norðurlalondum annars tað er ein ávís heimild í umhvørvisvendaralógini at banna og selja at banna og selja og nýta evnir sum hava skaðilig árinn á menniskju g umhvørvið men tørvur er á einari serstakara lóg á akkurát tí økinum í nógv ár so hava vit so hevur mann tosað um eina slíka løgtingslóg men enn hevur hon ikki sæð dagsins ljós og tí eru vit framvegis í teirri støðu at bæði náttúra og menniskja eru illa vard fyri kemikalium í føroyum og hetta eiga vit at broyta við eini kemikaliu lóg beinanvegin londini í es tey hava serligar kemikaliulóggávur sum áseta hvørji evni eru loyvd og ikki loyvd at nýta og hendanher tyk í es sum eitur rikh og tað snýr seg um at framleiðsluvinnan skal gera greitt at nýtslan og framleiðslan av kemikalium er trygg áðrenn loyvi verður givið at brúka kemikaliu yvirhøvur kemisk evnir tey skulu skrásetast og metast skal um møguliga vandan av evnunum álagt verður teimum sum nýta evnini at nýta evnini sum verður ávíst av tí útvegaranum sum hevursum slurevnini og tað skal upplýsast gjøgnum allar útveða ketuna um hvat fyri kemikaliu og hvat fyri kaikaliu samansetingar eru í tí sum verður brúkt tey evni sum verða leysgivin í nýtsluni í eini vøru tey skulu eisini skrásetast og eftirkannast um tey eru heilsiog náttúruskaðilig tað kann til dømis verað veskan sum fordampar í einum vátservieti ella blekkið í einum kúlupenni sum tá við luftkontakt kann útvikla seg til skal at vera skaðilig fyri bæði menniskjur og fyri náttúru eitt slag av kemiskum evnum tað er at har eru sum mann rópar týningarevni ella pestesitur og tey hava tað til felag at tey kunnu týna drepa livandi verur og tað var ein ein fyrispurningur sum gjóni nóls joensen setti landsstýrismanninunm herfyri um nettupp týningarevni og hvørt mann reguleraði týningarevni her hjá okkum í føroyum í sambandi við at mann hevði funnið eittitýningaevni í nøkrum matvørum niðri men tá kom soleiðis fram at tað er einki lógarásett yvirlit yvir loyvd ella bannað týningarevni sum er galdandi í føroyum men vissu heilsufrøðiliga starvsstovan í sínum eftirliti staðfestir ella fær kunnleika til at nakrir framleiðarar brúka ólóglig týðningarevni í mun til es reglur ella vissi hesi týningarevnini verða funnin í matvørum í føroyum so setir heilsufrøðiliga starvsstovan forboð fyri at selja matvørurnar og tað er tað so eisini heimild fyri tí í matvørulógini men tað er einki samlað yvirlit yvir loyvd ella bannað týningarevni í matvørum og tí heldur eisini hósafrøðiliga starvssøgan te til tey yvirlit sum eru skrásett í øðrum norðurlondum og eg haldi at eg rættiliga ella tað er eyðsæð at tað er neyðugt at vit í føroyum eisini regulerað hettar her tí at vit sum tað er í dag so fyri at halda vit okkum til hvat verður sett av krøvum í øðrum norðralondum vit hda fyrithalda okkum til hvat verður hvat verður skrásett nær í es men vit hava onga serstaka føroyska lóg á økinum tað er óregulerað økið í føroyum og tað haldi eg er ein trupulleiki eg haldi meg eisini hava lisið í samgonguskjalinum ímillum miðflkin og fólkaflokkin og sambandsflokkin at mann har segði at mann skuldi gera eina kemikaliu lóg og tí hugsaði at tann kimikaliulógin hon fór at koma h hon er ikki komin enn men tað fara vit kanska at hoyra meira um frá framsóknarfólkini í í hinum flokkunum meni í heila tikið so haldi eg at tað er neyðugt at vit fáa skipa hesi kemisku evnini sum kunnu vera til skaða í einari lóggávu eisini í føroyum takk fyri frú forkvinna ja takk næstur at røða er helgi abramsen ger sovælja frú forkvinna tað er tað er einki ipa sí at tað koma nógv evnir inni í landið nógv evni e á ymiskum slag kemikaliur og tað er ein stór avbjóðing at halda eftirlit við við hvatfevnir tí at tað koma allar nýggj evnir og tey broytast eisini alla tíðina vit kunu gott hava yvirlit yvir okkurt sum kemur her men næsta í sending so er tað broytt eitt lítið sindur og tí haldi eg at tað kann vera skilagott sum eitt uppskot leggur upp til at mann ger eina lóg á hesum økinum men avbjóðingin blívur fyrisitingin altso hvussu klára vit at halda eftirlit við at tann lógin verður hildið h nú er tað soleisar at landsstýrismaðurin hevur heimild í umhvørvisvoyndarlógini at seta forboð móti ávísum kemisku lógunum um tað verður mett at evnini kunnu hava skaðiliga ella skaða um heilsu ella umhvørvi og tað var tann einogtjúgunda februar tvey túsnd og átta at jakub vestergaard og asvit olsen sum vórðu tingmenn loyddu eitt uppskot fyri tingi um at fáa hetta inn í hesa lógina og tað bleiv samtykt taðvar so sum jakob vestegaar hevi umsitið hetta málsøkið í landsstýrinum