Aksel Vilhelmson Johannesen (Javnaðarflokkurin (Social Democratic Party)), speaker, 2020-09-03
Topic: 1. viðgerð LM-007/2020  Uppskot til samtyktar um at stytta arbeiðsvikuna
hvar eru er eitt eitt uppskot frá javnaðarflokkinum til samtyktar og tað er soljóðandi løgtingið heytir á landsstýrið um at fyrireika og leggja fram lógaruppskot um stigvíst av stytta arbeiðsvikuna og hví legg mann seta uppskotið fram hvørjir eru fyrimunirnir har eru fleiri argument fyri at gera tað visu man hyggur eftir hvussu tøðan er í føroyum í dag so er tað soleiðis at vit hava tí virknasti arbeiðsfjøldina í heiminum ilta var heimsmet og tá mann sigur arbeiðsvirkni sum hagstovan plagir at brúka tað er hvussu nógvir føroyingar ella partur av borgaranum millum sekstan og seksogtrýss ár eru virkin arbeiðsmarknaðinm í føroyum er tað haldi eg minnis seinasta talið var einogfýrs prosent og taðer fakskt heimsmet so vit taka londini í suðureuropa itkalien spanien og og grikkaland og sovorði so er tað ofta niðri í hálvtrýss trýss prosentum og tað er kanska ein orsøk til at føroyar er eitt av heimsins ríkastu londum tað er tað at vit eru so nógv sum arbeiða og harvið framleiða og skapa vælferð onnur lond sum kanska í rík tað er ein máti er paríkur upp á tað arbeiði nógv og ein annar máti tað er kanska sum mann hevur nógv náttúrutilfeingi til dømis olju og aðrastaðnis saldroyarabia men har ríkisdømi ikki serliga væl býtt so vit eru í virkin á arbeiðsmarknaðinum men samstundis vísa hagtølini ati tað er nógv sum arbeiða niðursetta tíð av okkum føroyingum serligani tá túð kemur til kvinnur so eru tað meira enn helvtina av kvinnum sum arbeiða íniðursetta tíð altso ikki í fulla tíð tað vísir kanska at vit hava onkrar avbjóðingar á arbeiðsmarknaðinum við at fáa arbeiðslív og familjulív at hanga saman og vit síggja eisini ati at tt verða inni í fleiri uppi í fleiri ferðirar at at tað er nógv ella tað er vaksandi í okkara partir a heiminum te í leiri fleiri sum verða strongd og eri samdur við onkrum segði ti hon vera ikki strongdir av at arbeiða kanska meira strongdir hava ikki at arbeiða men vistimannhevi trupult við at fáa geranseðin ahanga saman arbeiðslív familjulív so er tað nógv sum kunnu blíva strongd ogí hesim førinm er tað ikki bara fólk vaksin fólk sum á arbeiðsmarknaðinum tað erkanska oftan ung fólk sum vísa eisini í rakta strongd kanska tí at foreldrini ikki røkka til altíð tí at tey hava for nógv um morðønin eitt annað argument fyri at at broyta ella stytta arbeiðsvikuna tað er at í fleiri fakfeløg sum mæla til efthr millum annað heilsuhjálparfelagið og starvsmafelagið vístu á at tørvur er á at stytta arbeiðsvikuna heilsuhjálparar heilsu røktarar og sjúkrarøktarfrøðingar vísa millum annað á at tað innan heilsuøki ikki ber til at arbeiða fulla arbeiðsviku í trý skiftisvaktum uttan at bróta sáttmála ella lóg á økinum sær nakrar avbjóðingar tá i mann arbeiðir í skiftisvaktum at fáa tað at ganga upp við fjøruti tím arbeiðsviku so heta r nøkrur argument sum eru fyri at stytta arbeiðsvikuna og tað hevu verið ógv inni á hasum her ja tað kostar nógvar pengar uttan iva a kosta tað tað tað eri eg samdur í men eg veit ikium tað er so einfalt at gera tað upp við t tað er s nógvar tímar enn arbeiðsviku og ta sjeyogtjúgu túsund løntakarar ganga við tí so geva tað a tað og tað tað er opuvart ikki so einfalt av fleiri orsøkum millum annað av at av teimum sjeyogtjúgu løntakarunum so er rætiliga stórur partur sum arbeiðir niðurseta tíð s ikki arbeiðir fjøruti tímm á arbeiðsviku tað er eitt sum ger tað at kostnaðurin er ikki ikki so einfalda rokna uppá tað sum mann veit tað er at ein arbeiðstíma svara til tvey komma fimm prosent av lønini taðstytta vit vikuna við einum arbeiðstíma sum svarar til ein lønarhækkan upá tvey komma fimm prosent og hyggja vit so eftir hvat er vanligu ein lønarhækkan í føroyum í góðu tíðum liggur hon ofta millum tveyog trý prosent árliga o í ringu tíðum kanska niður ímóti einum prosenti men í miðal umleið tvey prosent so hetta svar ein tími svara til eina vanliga lønarhækkan í eitt vanligt arbeiðsár sambært sáttmála og hyggjavi s eftir uppskotunm her peint so mæla vitað ikki til u mann skal gera tað her og nú og eg samdu við teimum t mann kann ikki gera tað fyrrenn teir sáttmánnar um er galdandi nú ganga út sjálvandi mann vita teir sátmánarnir menso fer undir tí í eina líðandi prosess og ger tað yvir nøkur ár vit siga hes uppskotinu til dømis annaðhvørt ár øsum vil hava tikið á lei fimm ár seks ár framú av kanska so kostnaðurin er ikki so stórur her og nú nakað annað sum eisini spælir inni í kostina so hevr tað víst seg hvussu er aðrastaðnis ati at mann kann spara nakað í sjúkradøgum tí at fólk eru meira kanska fáa tað betri at hanga saman arbeiðslív og og familjulív ein øktur effektivitetir summi summi millum annað varð borið fram fyri níka løtu síðani ati tað vístir seg at øll kanska ikki arbeiðs effektivt í tei átta tímarnr eru til arbeiðis og at styttpa arbeiðsvikan ett sindur so hevur tað víst seg onkustaðni s hvusssur at er fær ta stytta arbeiðsvikan tað fer av tí tíðinir sum nsiku ikki er efektivur á arbeiðsplássinum tað kann eisini hava við sær øktan efektivitet og att betri trivnað á arbeiðsplássinum har vit kanska esin minni strongd poteltetir og sjálvandi eisini færri útreiðslur fyri arbeiðsgevaran ikki minst at hugsa umær am framleiðslu sum brúkar nógva streym og nógva olju og so framvegis at er virkið opið lís sindi styttri altso eru útreiðslurnar eisini lýs sindur minni en tað annars vildu veri men eingin ivi um tað hetta nettup kemur at kostað nakað men ikki so nógv sum tað konska oftani verður gjørt til um vit til dømis taka danmark so vísir tað seg at danmark hevur sambært usd í hvussur so hevur danmarkar á arbeiðsviku á sjeyogtretivu tímar og tað verva havt sðani síðaninítjanhndraog hálvfems og kappingarføroyska í danmark sambært ósd so erutaið numar átta í heiminum yvir kappingarfør í lan lond so tað hava eitt gott kappingarføri rættiliga gott sjálvt um arbeiðsvikan er styttri enn í føroyum so tað er ikki víst at vit fáa so nógver kappingarførar av tí vit stytta arbeiðstíðuna men vit fáa nógvar fyrimunir øh eitt annað argument sum eisini hoyrt her beint tað er hvat við teimum sum arbeiða í døgnvakt og tað er serliga hn innan fyri tað kommunala og almenna altso eldraøki heilsuøki ansingarøki at har skulu nógv fleiri hendur til tað er slett ikki víst tí at akkurát teimum arbeiðsplássunum sum eru oftani kvinnustørv vísa seg í dag arbeida tey niðursetta tíð rættiliga stórur partur so tey skulu ikki fleiri til arbeiðis tey koma tættar upp á fullan brøk og taka vit til dømis innan fyri eldrarøktina sum e kanska helt vanligt arbeiða tveyogtretivu tímar um vikuna tað gevur so tveyogtretivu og fjøruti partar løn ta hema niv í sjeyogtretiu tímar arbeiðsviku so fáa tey tveyogtretivu og sjeyogtretivunda partar løn altso ein løn ar hækkan og tað hevur so hvussu tað við sær at vit síggja hvussu nógvar løn fáa menn oghvussu nógvar løn fáa kvinnurnir árligani at menn liggja nakað hægri sjálvt um vit fáa somu løni sama arbeiði men tað ger so at munurin kemur a minka kanska ímillum menn og kvinnur tí at nógvar kvinnur arbeiða niðursetta tíð ein orsøk er kanska ti kvinnurnar kanska ynskja meira at vera á meira tíð heima men eingin ivi um akkurát hesi økini her tað sum mann hoyrir frá fólki sum arbeið inkfi st økini her beint so eru tað óalmindiliga tungt at arbeiða í fjøruti tímar so helt fá eg fr for nógv eitt eitur teiman bara arbeiðir le bara atá manárta kropsstitt arbeiði ella bara á skrivstovu men tá tú bæði kanska er kropstitt arbeiði sum te eru í eldrarøktini og tú arbeiðir ið menniskjum so er tað metalt eisini bilasttandi to alla tíðina hevur við annaðkort børn ella gomul fólk at gera ella sjúk fólk og kanska eisini lyfta og flyta og so framvegis so so tað eru eittstræv við arbeiði meta tey sum arbeiða inanfyri árum innan fyri teir seksteirvrarnir og halda at fjøruti tímar ero nógv at arbeiða okkur var inni á hettr her við kann mann áseta við lóg hvussu nógv fólk skulu arbeiða sjálvandi kann mann ikki tað ar um mnn kansn ásetta lóg tí eg eri ásett lóg í dag at arbeiðsvikan er fjøruti tímar men hóast eð ásett við lóg so er tað nøkur sum arbeiða bara tretivu tímar tey fáa se tað minni í løn og nøkur sum arbeiða hálvtrýss og trýss tímar men tey fáas so tað meiri løn tey tosar yvirtíð har lønuni tað kemur eisini verða framvyvir man kann sjávandi arbeiða meira enn jeyogtretu tímar man kann ar beiða minni enn sjeyogtretu tímar mat lønin verður so ásett út frá tí so í sína heild haldi eg at uppskotið er gott og eisini neyðugt og meni sum sagt tað skal gerast eisini við at taka partarn av av arbeiðsmarknaðin inn landstýrismaður it sindur inni á tí mann sigur beinaðist upskotum herpeint at mann eigur at trý partarsamráðingar tað vil siga hvussu skal løtuna so regulera sítt tíðarskeið ner hvussu skjótt skal tað gerast og so framvegis og so ásetirmann í tí lógu sum er galdandi í dag sum sigur fjøruti tímar at tað verður ikk sjeyogtretivu tímar um mann fer aftur mann fær trýss ár aftur í tíðina so var arbeiðstíðan arbeiðsvikan í føroyum er áttaogfjøruti tímar og fram nítjan hundrað og eina ferð í hálvtrýssunum á ntjanhundraðogtrýssunum einafeð nar og fram til nítjan hndrað og fýrs so stytti man tað úr áttaogfjøruti tímum niður á fjøruti tímum og eg ivist nøgra løtu í at vit føroyingar hava tað nógv betri í dag enn vit høvdu tað tá og vithøvdu nógv ríkari samfelag og vinnan hjá okkum er nógv meira kappingarførur nú enn eg var tá so tað ber væl til at gera mannskal bara gera tað liðarligt og yvir í nøkur áramál og sjálvandi tosa við báðar síður á arbeiðsmarknaðinum áðrenn man fer undir at gera hesar broytingarnar so tað yvirtø onga løtu í tað lesa g gera og tit lesa seg gjørt hjáokkar rannalondum ta er havaanst tyttir arbeiðsvikumann hevur í føroyum og tey eru eisini rík lond sum eru væl fyri og sum hava sterkt vinnulív so hetta lesur seg væl gera um viljuer til tess men sjálvandi skal tað gerast yvir yvir nøkur ár og ikki bara frá degi til dags takk fyri harra formaður takk fyri so er tað við