Bjarni Kárason Petersen (Framsókn (Progress Party)), speaker, 2020-10-20
Topic: 1. viðgerð LM-039/2020  Uppskot til samtyktar um at góðkenna marknasáttmála millum stjórn Danmarkar Kongsríkis saman við Føroya landsstýri øðrumegin og stjórn Íslands hinumegin
ger so væl takkfyri ha formaður ja vit viðgera tvey uppskot til samtyktar um at at góðkenna marknaðarsáttmálan millum danmarkarkongsins har sum tað er vegna føroyum sum er nakað ein tekstur eg hopi at man sleppur sær av við skjótt h við noregskongsíkin kongsríkis og stjórn íslands og tað snýr seg um at at marka ella marka móti millumlondini at mann hevur nakrar greiðar rammur rundan um útvinning av mineralum og kolvetnesevnum og og hvørjar skipanir skulu upp á pláss tí viðvíkjandi arktis er sjálvandi eitt alsamt meira áhugavert øki bæði her í føroyum eisini í sambandunum millum danmark føroyar og grønland norðanlond sum heild arktisku strandalondunum sum heild og at enda heimin sum heild øh ikki tykkum at siga so verður tað tosað øgiliga nógv um arktisk kring heimin og vit hava egentiliga havt arktis á breddanum nú í gott tíggju árum í øllum førum øh vit síggja eisini ataltso danska stjórnin hevur ikki víst serligan áhuga fyri øki seinastu árini men nú byrja vit at síggja íkrafta vit síggja veruligir vinnumøguleikar og so eisini alvorligir trygdar og umhvørvispolitiskar avbjóðingar so hevur mann so hevur danska stjórnir sett sær fyri at gera eina nýggja arktiska strategi har sum har sum endamálið hevur í øllum førum verið at royna at inndraðja føroyskuo grønlendsku stjórnirnar í ta arbeiði tað er sjálvandi gott men eg haldi sjálvur at tað hevur kanska verið málsetningurin at vit føla okkum inkluderaði og ikki so nógv at vit eru inkluderaði sjálvur haldi eg at vit átti at havt okkara egnu arktisku strategi tí vit tosa øgiliga nógv um at vera inndrigin í ta arbeiði sum fer fram niður á kristians borg men tá ið vit verða spurd so eru vit egentiliga ikki so øgiliga sikkur upp á hvat er vit vilja vit vilja bara vera inndrigin tí haldi at mann skuldi sett sær nøkur øgiliga ítøkilig mál fyri hvat mann ætlar bæði tá tað kemur til vinnu tá tað kemur til trygd tá tað kemur til umhvørvið og so framvegis øh tað hava sjálvandi søguliga verið ræðuliga nógvar ósemjur um tað arktiska økið og partarnir altso strandalondini taka usa russland kanada norra og danmark ígjøgnum føroyar grønlandi tey hava øll sett øgiliga ymisk krøv til hav og landaøki í regiónini so tað er eitt sovorðt gopolitiskt friðarligt stríð um landamørkini og tíbetur gjørdi mann í tvey túsund og átta tað sum mann kalla fyri eluli sattyvirlýsingini sum varð kunngjørd tá ið tvey túsund og átta av teimum fimm arktisku londunum altso usa russland kanada norra og danmark ígjøgnum føroyar grønland tann yvirlýsingin hevði til endamáls at halda tað arktiska økið framhaldandi at vera eitt lágspenningsøki í heiminum og umframt tað so valdi mann íkraft at tað vóru nokk so nógvar ósemjur um til dømis hans eilend o og onnur øki at mann forplyktaði seg til fyri at sitera sáttmálan ella yvirlýsingina við ordarlig zetlment ióvrleippingklans altso vistu tað vóru ósemjur um altso a sum eru so skuldi mann á ein friðarligan á og á deplomatiskan hátt blíva avkláraður um tað og tað haldi eg mann kann gott siga at hesir báðir marknaðasáttmálarnir eru dømir um øhetta her eru tveir marknaðasáttmálar sum seta rammurnar fyri hvussu mann skipar mineral og kollvetnisfund sum eru markumskarandi millum partarnar og mann so kann siga og sáttmálin skipar eisini hvussu mann útvekslar data og informatión og at mann ger tað eftir besta førimuni og at mann hevur somu informatión og eisini vissu tað eru trætir og ósemjur hvussu mann skal handfara tað so hetta er eitt dømi um øgilig skipaðir viðurskiftir tá tað kemur til ósemjur millum strandalondini í arktis sum eg vóni framhaldandi verða et fordømi fyri hvussu vit koma at loysa avbjóðingar sum eru í tí arktiska økinum væl vitandi at áhugamálini kunnu vera sera ymisk h tað eru sjálvandi øgiliga nógvir møguleikar ov nógvar avbjóðingar hetta ella hesir sáttmálarnir fyri at halda seg kanska mest til vinnumøguleikarnar í form av útvinnan av kolvetnisevnum og á mineralum men sanniliga eisini hevur tað sínar avbjóðingar í form av at vissu ein vanlukka skuldi hent eitt nú dálking í havókinum so mugu vit hava nøkur ting upp á pláss nøkur fyrivarni og nakrar prosidýrur um tað ringasta skuldi hent vit hava eisini somu avbjóðingar tá tað kemur til skipping og ferðavinnu og so framvegis hetta her við at eitt stórt geografiskt øki byrjar at blíva fylgt við trafikki sjóvegis ger tað at tað koma nøkur forpliktilsi í mun til søgin reskyo til dømis og har má man hava nakað tvørlandað samstarv fyri at syrgja fyri at skuldi eitt óhapp óhapp komu fyri ella ein vanlukka so standa resursur klárari til í møti koma teimum avbjóðingunum hso altíð alt so er hetta her eitt uppskot sum vit eru sera fegin um vit sjálvandi vóna at mann stóð sum sum sjálvstøður samráðingarpartur til ein til ein eventuellan sáttmála í framtíðini tað er vónin tað hevur verið úttrúgv fyri at danska stjórnin vil geva okkum fríar ræsur á uttanríkspolitikkinum og handilspolitikkinum ogtað fegnist eg um eg hopi at samgonga arbeiða víðari við tí meni vit í framsókn síggja gott upp á hetta er uppskotið og eg haldi at vit fóra at sýna tað alla vælvel til nevndarviðgerðina takkfyri hara formaður