Bjarni Kárason Petersen (Framsókn (Progress Party)), speaker, 2022-03-17
Topic: 1. viðgerð LM-086/2021  Uppskot til løgtingslóg um broyting í løgtingslóg um frískúlar (Stuðul fyri leigukostnað, áseta reglur um ferðastuðul og broyta tíðarfreist fyri at fráboða næmingatal)
takk fyri harra formaður vit vit viðgera enn eitt uppskot frá landsstýrismanninum í uttanrísko mentamálum jenis a rana eitt uppskot sum upá nógvar mátar líkist tí í uppskotinum sum vit akkurhava viðgjørt her á tingi í dag um um eftirskúlar í mun til nakrar ásetingar í broytingunum øh men so við nøkrum tingum afturat sum viðvíkja frískúlarnar í føroyum sjálvandi viðgerðin í dag hevur borið eitt sindur bráð av at at tað er ein spurningur um frískúlavertsisella kontra fólkaskúla og lat meg siga beinanvegin ati at eg persónliga ug flokkurin framsókn er øgiliga góður við fólkaskúlan ein universalur skúli fyri allar føroyingar sum skal vera við til at geva okkara børn ungu alment danilsu og eg eri onkursvegna viðvirkandi til at skapa upplýstar demokratiskar og ein kaskeraðar borgarar í hesum landinum so e eri góður fólkaskúlan og eg vóni eisini at vit kunnu í tí fylgibólkinum sum jústu stovnar gera ein uppaftur betri fólkaskúla her í landinum øh tá ið tað er sagt so eri eisini eini sterkur tilhangari av tí fría valinum eg haldi at mann sum foreldur skal hava møguleikan til at leita sær leita sær onnur tilboð visti tað er tað mann ynskir tað kunnu vera nógvar ymiskar orsøkir til tað og tað ætli eg mær ikki at brúka so nógva tíð at spekulera upp á tí tað er so ótrúliga ymiskt men tað hevur nakað við góðsku at gera ta hevur nakað við virðir at gera tað hevur nakað við praktikalitet og so framvegis og eg haldi at tað er gott og týdningarmikið at vit hava nøkur frískúlatilboð sum fjøltátta tey tilboðini sum vit hava her í landinum fyri okkara børn sjálvandi verður tað altíð sett eitt sindur upp ímóti hvørjum øðrum og tað haldi eg sjálvandi er harmiligt øh í hesum førinum so som leggur uppskoti upp til eins og við lógina um eftirskúlar at mann at mann broytir freistina fyri ær næmingatalið skal verða inni og tað er sum so í lagi tað sum eg beið merki í beinanvegin var tað at eg haldi markið fyri eftirskúlar var sekstan næmingar og fyri frískúlar er tað tólv hví tað er ein munur á fýra næmingar tað tað veit eg ikki ordiliga og kanska ein spurning til landstýrismannin hví hví tað er so altso hví er treytirnar linari fyri frískúlar enn eftirskúlar tá tað kemur til næmingatalið sum sum skal alverast inn øhog tað hevur líka sum uppskotið við eyturskúlanum so hevur aðhetta her við útrokningargrundarlagnum sum byggur á fimm teir størstu kommunurnar s tað er sum so í lagi øh hinar ásetingarnar tað er hetta her við at mann at kommunurnar skulu stuðla stuðla leiðukostnaðin hjá frískúlanum tað tað veit ikki um um tað er eitt so ræðuliga gott hugskot sjálvandi skilji e at tað kann gott vera torført at fáa ein skúla upp á beinini serliga tá ið mann skal taka hædd fyri lønarútreiðslur og og og høvuðsútreiðslur eru nokk ein av teimum tyngru postunum í einu sovorðnum skúla men at kommunurnar skulu inn at fíggja tað fyri tað fyrsta sum kommunufelagið eisini vísir á so er man við til at rinda leiðukostinað sum er at niðurrinda privata ogn í nógvum førum og eg loyvi mær ivast í um tað er hendsingsmessit í mun til hvussu vit forvalta skattaborgaranspening hitt er tað at tú áleggur í hesum førinum við hesum uppskotinum kommunurnar nakrar skyldir sum sum fyri tað fyrsta kunnu raka ymiskt tí kommunurnar eru sera ymiskar men túð eisini nakað við at mann her á tingi onkursvegna áleggur kommununum skyldir til at bera nakrar útreiðslur sum ikki natúrliga eigur at vera teirrara o tað haldi eg e er er vert at at tosa um serliga sæð ljósina av at vissi mann vil gjarna hava nøkur frískúlatilboð so so góður sum eg eri við frískúlarnar og frælsi til at velja alternativur so haldi eg eisini at mann má bera tann kostnaðin sum kemur av at at mann vil velja nakað annað enn tann universala fólkaskúlan sum vit øll rinda inn til ø og sæð í tí ljósunum so so veit eg ikki ordiliga hvar markið liggur fyri hvussu nógv tað almenna skal inn at stuðla frískúlar fíggjarliga eg viðurkenni blankt at tað allarhelst er tørvur á ein ein ávísan stuðul tá tú møguliga ikki borir seg uttan at fingið stuðul frá tí almenna men eg haldi at mann skal ansa sær eitt sindur eftir við at vera forsenerøsur tá tað kemur til at fíggja nøkur alternativur sum liggja uttanfyri tann universiala fólkaskúlan sum er grundarlagi fyri hvat hvat vit betala skatt inn til h og hvat tilboð sum kemur frá tí almenalmenna til okkum á á skúlaøkinum tað haldi eg hongur nokk so nógv saman visti mann vil hava eitt alternativ so haldi eg at mann skal kunna rinda kostnaðin sum stendur av tí men har koma vit sjálvandi til hina avbjóðingina og tað er tað at frískúlar skulu ikki bara vera fyri tey sum hava stórt fíggjarligt rásarúm líkasum við privatu hospitalum og so framvegis so so kann tað hava nakrar neiligar avleiðingar við sær tí má tað jú eisini vera vera møguligt hjá teimum sum ikki hava líka nógv fíggjarliga rudda við at tey eisini hava møguleika til at velja frískúlan til um tað er tað tey ynskja so ja ein ávísur stuðul skal til h men um mann skal brúka pengarnar upp á at stuðla leiðukostnað tað loyvi eg r mær a ivast í er eitt so so gott hugskot øh hin parturin er at mann fer inn ati at áleggja kommunurnar um at skipa so fyri at atferðingin hjá næmingunum verður goldin av kommununum har skal e ikki kunna siga hvat er rætt og og hvat er skeivt har má har má eg kanska fara eitt s gera eit sindur meira fyrireikingar ella lesa eitt sindur betri uppá hvat er galdandi bæði fyri fólkaskúlan frískúlar og kommunurnar so framvegis men sum útgangsstøði haldi eg tað má vera í lagi at mann at mann ger tað øh fyri at taka samanum so haldi eg at vit hava ein góðan fólkaskúla og vit hava ein fólkaskúla sum vit eru góð við og sum vit broytt taka undir við og vit hava ein fólkaskúla sum hóast hann er góður dag kann blíva uppaftur betur og tí er tað gott at landsstýrismaðurin hevur sett ein arbeiðsbólk í verk til ati fara at tosa um hvussu marganýskipa fólkaskúlan men eg haldi eisini at frískúlatilboðini er nakað sum sum gagnar fjølbroytni í samfelagnum hhóast eg viðurkenni at tað eisini hevur nakrar avbjóðingar við sær øhmen har má eg eisini leggja afturat at vissi mann frávelur tað tilboðið sum tað almenna leggur fyri og velur eitt alternativ so má mann fara inn at diskutera hvat er ein hvat er eitt rættvíst býti í mun til um pengarnir skulu fylgja við tá ð tú tekur eina slíka avgerð ella um tað er nakað øhsum tú sum foreldur sjálvur má rinda fyri tað er ein nokk so prinsipiell diskussión tað var í stuttum tað sum eg hevði at siga til hetta