Ruth Vang (Framsókn (Progress Party)), speaker, 2021-09-07
Topic: 1. viðgerð LM-004/2021  Uppskot til samtyktar um almennan lønarstiga
takk fyri frú forkvinna ja hetta er eitt áhugavert uppskot hetta her við tænastumannareformunum frá níggjuogtrýss hevur verið nógv umtalað í danmark og eisini her heima hjá okkum og tað altso eg ivist ikki eina løtu í at tað er ein veruleiki at tað tann hugburðurin mann hevur havt til arbeiðið hjá kvinnum og monnum hevur havt ávirkan á hvussu mann setti lønirnar tá eg eri gomul nokk til at minnast at menn og kvinnur ikki ein gongd fingu somu løn fyri sama arbeiði so tað tað er ein veruleiki og so er tað eisini onnur viðurskiftir sum gera seg galdandi altso statvek er tað soleiðis eg hvussu er tey nýggjastu tølini í føroyum siga at í meðal tjenar ein kvinna tveir triðingar av tí sum ein miðal maður tjenar nógva tíð kann forklárast nógvar kvinnur arbeiða niðursetta tíð farri kvinnur eru leiðarar kvinnur hava meira løntað fráveru barshil og og sjúku sjúkbørn eisini men harafturat er tað ein ein munur sum ikki kann forklárast í danmark sigur mann at tann munurin er á leið fýra til fimm prosent og hvat liggur so í tí at tað ikki kann forklárast tað kann nokk forklárast tð er bara tað at vit kanska ikki ígjøgnumskoða tað akkurát øh mann sær eisini í danmark serliga mannligir leiðarar fáa meiri enn kvinnuligir leiðarar og tann munurin byrjar langt áðrenn bæði maður og kvinna blíva leiðari faktiskt sær man at longu í lestrarstørvum at kvinnur fáa lægri løn enn menn hví er tað so eru menn dugnaligari enn kvinnur eru typisk mannfólkastørv viktigari enn tey hjá kvinnum eg kenni onga sum heldur tað tað snýr sær um hugburð kynsleiklutir mentan siðvenja og allarhelst er hesin góðir tænastumannareformurin ein partur av forkláringini í so máta haldi eg at tankin aftan fyri hetta uppskotið er góður spurningurin er bara um hetta letur seg gera og tí trúgvi eg eisini fyrst og fremst at javnaðarflokkurin ynskja at senda eitt signal liðusner og tað tað er rósvert men hetta er ikki ein løtt uppgáva tað er kanska fínt at gera eina kanning sum avklárar umunirnar men eg trúgvi lítið upp á at mann klárar at loysa hetta uppskotið tvørturímóti trúgvi eg at hetta kann vera startskotið til tail triðja veraldabardaga á arbeiðsmarknaðinum tað at áseta virðið hjá arbeiðsbólkunum politiskt siga hvør er hvat verdir í mun til hvønn tað tað er eina møguliga uppgáva og spurningurin er um tað heila tikið skal vera ein politisk uppgáva niðri hevur mann er mann blivin samdur um eg eri partarnir á arbeiðsmarknaðinum blivin samdur um eina lág og líka løn spíðliga sum gevur størvum har sum tað er meira enn trýss prosent av kvinnum og har sum lønin liggur undir miðal gevur teimum nøkur oyrur afturat tað heldur mann so ikki e nokk oyndarlystin hevur lagt eitt uppskot um at leggja fimm milliardir afturat í ta puljuna men eyndarlystin vil ikki siga hvør skal hava hvat tí tann uppgávan er ikki so stuttlig sum at siga at sjálvandi skulu nøkur hava meira t er eitt sindur sum tá jólamenn kasta karamellur út yvir fjøldina og so er tað upp til tann sum er fremst og og og stendur til feldivís væl fyri sum fær karamellurnar eg kundi hugsað mær at hoyrt javnaðarflokkin um tey hava eitt boð upp á hvør skal hava hvat hvussu heerákai skal síggjast út og síggja út nú r er ljóssmóður og ein ljósmóður hevur bara eina útbúgving sum eru trý eit hólvt ár hon liggur omanfyri ein pedagog í løn sum hevur eina útbúgving upp á fýra ár skal ljósmóðurin niðurum námsfrøðingin altso eg haldi tað eru ræðuliga nógvar sovorðnar spurningar sum eru totalt ógjørligur at at fyrihalda seg til og eg haldi vissi nakar skal fyri at halda seg til tað so er tað onkursvegna partarnir á arbeiðsmarknaðinum øhtað verður stórur er longur nú stórur eftirspurningur eftir fólki við teimum kvinnutypisku útbúgvingunum innan innan sorganarfaksjúkrarøkt eldraøki dagstovnaøki almennir stovnar sum heild og alt annað líka so átti tann vanligi útboð og etirlogikkurin gjørt at lønirnar hjá hesum fakbólkum fóru upp kanska er tað ein ábending um tað vit síggja longu nú har sum vit hava havt nøkur verkføll har sum mann er farin eitt vet upp í løn eg hevði væl eg skal vera tann fyrsta til at innrøma at eg hevði væl unt hesum bólkum meira í løn serliga tí at eg haldi at vit koma at hava øgiliga stóran tørv á hesum bólkunum í framtíðini tað er ikki so nevnt at innflyta arbeiðskraft sum til dømis byggivinnuna í byggivinnuna er tað líkamikið um ein persónur tosar pálskt ella russiskt ella enskt tað er ikki líka mikið um tú tosar pálskt ella føroyskt á einum ellisheimi ella einum sjúkrahúsi ella einum dagstovni tað er neyðugt við føroyskari arbeiðskraft ella hvussu eru fólk sum sum duga at samskifta við føroyingar meni eg haldi at tað eru fleiri viðurskiftir viðvíkjandi kvinnunu ífakum eitt nú starvast øgiliga nógvar kvinnur innan fyri tað almenna og innan fyri tað almenna í føroyum er tað soleiðis at øll fáa líka løn arbeiðsinnsatsir dugnasama onga ávirkan tað hevur mann tikið avleiðingina av í danmark og har hevur mann ásett nakrar píðjur har sum mann kann løna fólkið eftir avrikið tað hevði eg hevði hildið verið ein stórur framgongdur framgongd og tað er sjálvandi nakað sum fakfeløgini skulu skulu gera av men eg hevði hildið at tað verið gott fyri kvinnur at kunna blivið løntar fyri at gera ein serligan innsats tað eru øgiliga nógvar kvinnar í dag avskoðararnar frá so er tað eitt afturat sum eg haldi er áhugavert í mun til kvinnur á arbeiðsmarknaðinum tað er tann progressivi skattastigin sum gevur meining í mun til at summi fólk hava eina ársinntøku upp á trý hundrað túsund og summi hava ein ársinntøku upp á átta hundrað túsund fyri sama tímatal men tá ið tað kemur at arbeiða niðursetta tíð so er progressivi skattastigin ein avbjóðing nú kann eg taka dømi nú havi eg sett eitt roknisstykki upp nú havi eg sjálv arbeitt sum ljóssmogur í nógv ár so eg havi tikið grundlønina púra uttan viðbøttur nakað sum helst hjá einari nýútbúnari ljóssmoður sum arbeiðar í fjøruti tímar og einari nýútbúnari ljóssmóður sum arbeiðir null komma sjey tann sum arbeiðir í fulla tíð hevur eina inntøku upp á trý hundrað og tretivu gott trý hundrað og tretivu túsund tann sum arbeiðir null komma sjey hevur eina inntøku upp á tvey hundrað og einogtretivu túsund visti mann so roknar út per tíma so er tað soleiðis at tann ljósmóðurin sum arbeiðir null brøk upp á null komma sjey hon fær fimm og ein hálv meira nettu um tíman enn tann sum arbeiðir fulla tíð so ein ljóssmaður sjálvandi og nú skal hatdtakast fyri eg havi ikki tikið hædd fyri barnafrádráttin nakað sum helst eg havi bara tikið grundlónina uttan viðbøtur hjá einar nýútbúnari ljóssmóður men ein ljóssmóður sum fer niður á null komma sjey fær eina lønarhækking upp á fimm og eina hálv um tíma tað er ein veruleiki eg veit ikki hvussu vit fáa bøttu um tað annað enn at broyta tann progressiva skattastigan men undir øllumumstøðum haldi eg at tað er er tað er ein trupulleiki øh sum sagt eg haldi tankin er góður aftan fyri hettara uppskotið eg dugi slett ikki at síggja hvussu mann politiskt fer at koma á mál við hesum sum sum javnaðarflokkurin skjótur upp men eg kann púrasta tilslutta tankan aftanfyri at mann fær rætta upp upp á tann órættvísa munin sum er ímillum kvinnutypisk kvinnu og mannlig fak takk fyri