Jenis av Rana (Miðflokkurin (Centre Party)), speaker, 2021-03-10
Topic: 1. viðgerð LM-114/2020  Uppskot til løgtingslóg um KT-heildarætlan fyri undirvísingarverkið
gersu væl takk fyri øll somul ein eina haldi eg ómetaliga góða gjøgnumgongd og um viðgerð av hesum so ómetaliga stóra málið haldi eg øhkanska at lesa upp úr up upp úr heilt stutt upp úr uppskotinum tí her so nógv lisið longu og teg komi fram hvat hetta snýr seg um og hví og sovíðari hetta byrjar við t uttanríkis mentamálaráðið saman við sýrinum og námi hava staðið á ádda fyri ein tilgongd og strategi har fór eitt so eitt verkætlanirtoymi í septembur tvey túsund og nítjan til til augussogtjúgu at gera eina forkanning í føroyum og kanna støðuna í norðurlondum og mann staðfesti at eingin av verandi skipannum altso ktskipannum lýkur krøvini til kttrygd og verju av persónsums upplýsingum tær krevja longu nú dagføroyingar og tæru allar hvør sær kostnaðarmiklar og skúlaleiðslur myndugleikar og politiska skipanum fáa ikki við verandi ktskipanum álítandi hagtøl sum jú eru grundarlagið fyri ráðlegging fyritreytin fyri ráðlegging umsiting og menning og so hetta somu státa verða skrásett fleiri ferðir upplýsingar eru ofta truplar at fáa fatur á og verða maneelt skiftar millum skúlarog myndugleikar og so henda dupultskráseting sum hevur so nógvar feilir við sær feilmøguleikar tað ger eftirlit hjá myndugleikunum tungt og elvir til óneyðugar útreiðslur og so hetta at tað er so nógvir ónýttir menningarmøguleikar sum liggja í at samskipa alt ktvirksemið í undirvísingarkervinum at keypa telduútgerð og ktskipanir felag at skipa fyri felags rakstri og so porti og í felag at gagnnýta tvørtur um flonsmørk teir góðu førleikarnar sum longu eru í undirvísingargeiranum og hvat fer so hendan nýggja skipanin at geva okum jú hon fer at gera gerandis dagin lættari hjá næmingum foreldrum og starvsfólkum á undirvísingastovnum og hjá teimum myndugleikum sum vara av ítøkilig dømi eru fyri børn ung u foreldur betri og tryggari samskifti við skúla fakfólk og onnur atgongd til felags pallar læring samskifti og fyrisiting hvat fáa leiðslur og lærarar í fyrisiting burturúr jú dagførdar og og dátutøka tøkardátur um uppmøting skrivlig avrik og fráfall spardorka og pengar til menning innkeyps upport og hýsing minni ín dupultarbeiði í fyrisitingini í skúlunum og ávarandi avvarandi myndugleikum lættari og tryggari samskipan og samskifti við flokkjum ktlærarar vegleiðarar ið hava betri stundir at hugsavnað seg um sínar høvuðsuppgávur altso ktnýtslu venjing ktpedaogogiska menjing í staðin fyri sumport og at standa fyri at keypa ktskipanir aðrar kotútgerð og fyri eftirlitstrygd og dátuvernd jú økt kttrygd sum hevur verið kanska tað mestu ja tað mest lemjandi kritikkurin sum hevur verið økt kttrygd burturúr og dátuvernd á øllum økjum ikki bara tekt av ávísum persónum og grundarlag fyri skynsamari eftirlitið og arbeiði hjá myndugleikunum og fyrr at enda við við skúlamenning og politikki har kemur størri góðskkunningina um næmingarnar og fak ein datotsskúlamenning og okur fáa betri grundarlag fyri politiskum avgerðum og fyri at menna geiram sum heild á upplýstum grundarlagi her hava verið nógvar góðar viðmerkingar kanska tann ein sum hevu gingið aftur og aftur tað er hevði byrjaði við enn í hevðinsacariasen tað er hetta her at hetta má ikki ganga tta má ikki fara at ganga út yvir dagliga raksturin av skúlunum altso teir pengar sum vórðu settir til frálærur munnu ikki fara í hetta pollareynatrúgvi tosa ið um hetta her oku munuikki fáa minni lærarar burturúr og tað er væl tað sum ein og hvør sum varar av skúlunum má fylgja fylgja við og okur politikarar at tað ikki fer at henda tí tað má ikki henda tað má ikki henda okur skulu hava bæði og ikki antin ella tað má ikki henda tað sum egur játtað til frálæru og til lærarar sovíðari at tað fer í hetta systemið tað er okra skylda at syrgja fyri at játta tað sum er neyðugt og okur hava so eina ætlan um hvat ið er neyðugt og hanar mugu so fara gjøgnumganga kanska báði einum fara tríggjar ferðir afturat í fíggjarnevndini og í ráðnum og løgtinginum fyri at tryggja at tað er tað rætta sum verður sett av og so hetta her sum sum teir flesini eisini hava veri inni á pálla reynatúgvu jóanes joensen tað er het er um at royndirnar úr danmark og eisini ktøkinum í føroyum talgildur føroyar blivur nevndar tær vísa kanska at mann fær ikki tað burturúr sum mann hevði væntað at tað verður ikki lættari tað verður dýrari og so víðari og har havi bara eitt at siga til jamen royndur eru nakað sum mann lærur av man kundi næstan sagt at tær eru e til fyri at læra av og okur eru so í tí serstøku støðu at okur koma aftaná og kunna hesta av royndum ikki bara úr danmark sum sum hava sagt okkum frá teirra royndum á hesum økinum men eisini úr øðrum londum og tað sum okur hava upplivað sjálv her í føroyum ø jóans jóensen eg haldi tað vara hann sum nevndi at okur kanska kundu gjørt eina eftirmeting um eitt ár sjálvandi altso tað tað tað sigr ikki sjálvt altso tað er ein gilturmøguleiki meðan okur arbeiða at okur taka og gerast status tað er akkurát sum við øllum øðrum byggivirksemi ha øh onkur læs upp um allar aðrar tørvir sum vóru tað manglaði har og tað manglaði har og tað manglaði har peningur so víðari og ja eg vil altíð siga at at at okur skulu hava bæði okur skulu ikki seta ting upp móti hvørjum øðrum ogu skulu tryggja okkum at at alt er gott í skúlaverkinum tí tað er grundarlagið undir framtíð føroyar øeg havi hug at sitera burtur úr uppskotinum har tað stendur avtalur eru gjørdar við kt landsins um skúlanet og við talgildu føroyar um samstarv hetta samstarvið fer at spara tíð orku og pening og fer eisini at minka um váðan og tað er væl tað sum sum sum sum okur muga vóna altso mann kann ikki mann kann ikki tryggja sær hundrað prosent nakað men tað skal vera løgið vissi hetta ikki fer nettupp at gera hatta har og og hetta er ein partur av málunui fíggjarnevndarformaðurin magnus rasmussen tosar um tei mum ikki blívan meira skráseting eg ímyndi mær at tað er tað sum teldurnar og tey sum sita vuð teldurnar fara og taka sær av ikki lærarar tí at vera troyttur av skráseting tað pljøvur sto eingi nógv fortelja mær tað havi eg prøva í tí starvi sum eg hevði ár mann fekk nast sær iki á arbeitt við sjúklingunum upp á grund av skráseting meni men tað aftur hetta her okur mága okur vita hvørjar fallgrupurnar eru okur vita hvørjar trupulleikarnir eru okur munnu royna at sleppa forvítar magnus rasmusen tosaði eisini um at tað hevuri ein lemjandi kritikkur frá bæði lands og løgtings grannskoðarum og t er tí okur eru tað er neyðugt at okur gera hetta her so bleiv ag tosað sum hetaher við peninginum bæði heðin sacariasen og og magnus rasmussen og aðrar tosa og onkur er ivast í um um um fíggingina men líka lesa upp úr uppskotinum væntaði kostnaðurin fyri ktheildarætlanina er níggjuogfýrs komma og fimm milliónir og uppskotið skal heimila landsstýrismanninum at nýta fjøruti milliónir krónur til heildarætlanina írestandi fíggingin ið er størra helvtin av kostnaðinum kann fíggjast sum rakstur av verandi ktvirksemi í undirvísingarkervinum og er tískil ikki partur av uppskotinum also pengarnir eru har í dag han taðvil siga at talan er í stóran mun um útreiðslur sum longu standast av verandi virksemi í undirvísingarstýrinum hjá nám kommunum og ktútreiðslum á skúlunum og útbúgvingarstovnunum sum er so sjeyogfjøruti komma fimm milliónir kunnu sostatt fíggjast innan verandi játtan ø eg haldi tað at eg bíði við restini til eitt annað umfar heldur enn at fara og brúka for nógva tíð nú