Bjørt Samuelsen (Tjóðveldi (Republic)), speaker, 2021-09-07
Topic: 1. viðgerð LM-004/2021  Uppskot til samtyktar um almennan lønarstiga
forkvinna eg haldi heta eit týdningarmikið mál sum javnaðarflokkurin hevur tikið fram h eg haldi sjávt uppskoti eg kanska eg veitsk um eg skal kalla tað itt sindur lætt í mun til at hetta er eitt øgiliga kann mann siga eitt avbjóðandi mál eitt stórt mál og satt at siga so vænti at hetta verður eitt av teimum høvuðsmálunum vit fara at kjakast um í drúgva tíð í politikki frá nú av og nøkur ár frameftir vænti eg orsøkin er nokk so eyðsýnt vit hava eina lønarskipan í samfelagnum har gjógvin millum tær høgu lønar og tær lægru lønar er sloppin at vaksa og sjálvandi er henda gjáin bæði váksin ella hon er hon er so stór tí at upprunalønarásetingarnar í síni tíð vaktaðu størvin er ymiskt har tað vit ofta kalla tey klassisku kvinnustarvini men eg vil gjarna her undirstrika tað als ikki bara er talan um kvinnustørv er eisini nógv størv hjá monnum vórðu flokkaði logt í mun til onnur størv og tað ikki og tað er als ikki javnvág ímillum hvat mann fær fyri í løn fyri sítt arbeiði í mun til bæði ábyrgd og týdning av starvinum samfelagstýdning og ikki minst sjálvandi eisini útbúgving og førleikar og royndir vit eru í teiri støðu at vit verða noydd at loysa hesa avbjóðingina tí hendan gjógvin er sloppin at vaksa og vit vita tað øll at mann so hevur havt hesa her prosentvísi ásetingarnar av lønum í í allarflestu førum tá ið lønarhækkingar hava verið og í nógv størstan mun tað ger jú sjálvandi at gjáin veksur ár fyri ár tí at eitt lítið prosent av eini høgari løn kann vera nógvar krónur meðan eitt høngt prosent av ini lágarløn kann vera lágariløn kann vera lutfalsliga fáar krónur og tá ið prosenttalið ofta er tað sama so sigur tað seg sjálvt at tær smærru ella tær lægru lønirnar koma longri o longri burtur frá teimum høguðlønunum hvussu loysir mann so hettahr eg haldi ikki tað finst nakað kvikfiks her tað er eingin ivi um at fakfeløgini sjálvi hava eina sera stóra ábyrgd ati seta sg niður og samstarva um at royna at finna ein máta mann kann fáa loyst hetta uppá men tað hevur politiska skipanin eisini tað hava allir eisini allir arbeiðsgevarar ábyrgd at vera við til og tí síggi eg fyri mær at mann er noyddir at seta niður nøkur fólk sum hava øgiliga øgiliga tungar royndir á hesum økinum og sum hava dygt innlit í lønarviðurskifti sum saman við eisini politiska myndugleikarn setast niður og finna útav hvørjar leiðir kunnu vit ganga hvat er tað vit kunnu gera eitt vita vit bara eg haldi tað eri púrasta óserljóst at tosa um hann at nakrar lønir skulu lækka sjálvandi er tað ikki ein gongd leið men vit vita at hækka vit ikki teir lægstu lønirnar so koma vit ta standa í einari støðu sum longu í dag er álvarsom men sum verður púra óúthaldilig um nøkur fá ár tí vit koma at mangla so nógva heitar hendur vit koma at mangla so nógvar dyggar hendur í so nógvum størvum sum í dag eru og ja eg vil kalla tað undirlønt tey lægsu størvini í dag er tann altso tann púra reella støðan er at tvær lønir saman visti ta eru tær lægstu lønirnar tær røkka ikki til ein vanligan gerandisdag hevur tú hús og heim og trý børn so hevur tú ikki nóg mikið av pengum til at fáa gerandisdagin at at mala runt og í øllum førum ikki buru í teimum pørtunm av landinum har ið húsaleiðarin er høg og húsaprísirin er høgir og tað er so langt ífrá bara í høvuðsstaðarøkinum tað er blivin meginparturin av landinum eftir hondini og tað má est vita finna loysn uppá vit kunnu ikki bara lena okkum aftur og siga nei men hetta mugu fakfeløgno hetta máti samráðingar hetta máti tey øll loysa tað ber slett yvirhøvur ikki til mann er noyddur at seta sniður og finna út av hvussu kunnu vit eina ferð fyri allar ella fyri øll lyfta tey lægsu størvini soleiðis at allar lønir føroyum vera virðiligar og ikki minst tey sum hava hesi størvini har vit vita a vit kunna at mangla so nógvar hendur í framtíðini hvussu gera vit tað eggjandi og og at fara undir hesar útbúgvingarnar at fáa sær hesi størvini ella taka við hesum størvunum eisini teimum størvunum sum ikki krevja útbúgving og tað er vit vita at fakfeløgini sum umboða hesa bólkarnir hava jú fleiri ferð víst á at lønin er nummar eitt men tað er eisini ein spurningur um útbúgvingarmøguleikar um førleikamenningarmøguleikar og um umstøðurnar altso arbeiðsumstøðurnar í gerandisdegnum og tá kemur slíkt sum tala á arbeiðstímum møguleika fyri fullum brøki og allir teir spurningarnar inn tíðin hjá mær er við at vera farin frú forkvinna men eg havi bara hug at siga ati politiska skipaninir allir flokkar a tingi muga finna ein máta at kunna loysa hesa avbjóðingina tí vit hava nakrar lønarbólkar í hesum samfelagnum sum hava eina løn sum ikki virðilig úti frá tí sum krevst dagsins samfelag og tað er ein avbjóðing sum vit sleppa uttanum at loysa takk fyrikfyr