Jacob Vestergaard (Fólkaflokkurin (People's Party)), speaker, 2023-03-21
Topic: 1. viðgerð LM-054/2022  Uppskot til samtyktar um karmsáttmála um fiskiskap millum Føroyar og Ísland
takk fyri frú forkvina karmssáttmálin vi íslandi er til viðgerðar og tað hevur verið ein tilgongd í eina tíð at fáa ein karmssáttmála við við íslandi seinast og ur gjørdu ein karimssáttmála tað varð við bretland og eftirfylgjandi eina fiskiveiðuavtalu við bretland í grundarlag í tít kaimssáttmála hesin heimssáttmálin avloysir tað árliga samskifti á ráðharrastigi millumføroyar og ísland tað er verður tað einasta har ið ráðharrana fiskimálaráðhararnir hava møtst til fundar til at deskutera fiskiveiðjaavtalu allar hinar avtalurnar koyra á embatsmannastigi og tað er tí at okur ikki hava havt nakran karmssáttmála og tað hevur verið soleiðis siðvenja her hjá okur at okur hava góðtaki kikiðan men í íslandi hevur so fiskivaðaavtalan skula fyri alt tingið til at góðkennast eftirfylgjandi og tí tað tí er tað vera eitt sindureitt sindur øðrvísi er ein aðrar avtalur og tí tíðarskeið man hevur diskuterað at gera ein karmssáttmála og hetta er so tann karmssáttmálin og hann líkist ordiliga nógv øllum øðrum karmssáttmálum og hann líkist ja g ikki siga neyvt men altso øgiliga ja neyvt tí karmssáttmálan okur gjørdu við við bretland soleiðis sum hann er orðaðuri okur hava sjálvandi føroyingar hava øgiliga langa traditión við at fiska undir íslandi nógv longri traditión ar fisk undir íslandi enn íslendingar hava at fiska í føroyskum sjóviki tað er soleiðis at tað bleivur gjørdar avtalur tá ið sjómerkini fóru út so føroyingar varðveittu ein partur aftil fiskiskapi undir íslandi sum mann sum mann trationelt hevði gjørt men seinni árini hevur mann so gjørt eina avtalu har mann hevur í høvuðsheintinum býtt umbýtt um fisk tó ikki tó ikki so neyvt sum mannsum mann gevið aðrar partar har mann hyggur at virðum á á fiskinum á báðum síðum so tann avtalan sum føroyingar hava við íslandi er komin soleiðis so við við á á tákk soleiðis at mann hevur hildið áfram við tí trationella fiskiskapi sum mann altíð hevur havt har ið føroyingar og íslendingar hava loyst hvørjum øðrum at fiska inni á hjá hvørjum øðrum ferðandi fiskastovnar tað vil siga at íslendingar hava rætt lga fiska sildumakrel høvdu havt rætt ti a fiska á sild og makrel og svartkjast í føroyskum øki meðan føroyingar á sama hátt høvdu avgongdi at fiska í íslendskum øki tá ið okur gjørdu tær makrelavtalu í fjúrtan tá kom kynkur í tað við at loyva øðrum at fiska frítt inni í føroyskum sjóveki og makrel men tað við silda sildra fiskiskapi og og svartskjóta fiskiskapi tað hevur mann avgongd at fiska hvør hjá øðrum føroyingar hava føroyingar hava loyvi at fiska lorni í íslendskum sjógvi og tann tann lodna lodni avtalan er komið fyri nógvum árum síðan tá ið mann á sinni gjørdi avtalu ta gomlu avtaluna um fisking fiska av norðrasild har ið so føroyar onkursvegna fingið í hesum her býtushandinum atgongdarfiska lornið í íslendskum sjógvi føroyingar hava nýtt gott av á fiska á lodni og so ikki minst til heimaflotan sum hevur fiskað botnfisk í íslendskum sjógvi at byrja við var tað nógvtrolarar fleiri av teimum lemmatrolarum sum komu tá tá vórðu paserað upp á fiska tosk í íslandi og avreiddu toskin til flakavirkir í føroyum men við tíðini so bleiv tað lýnifiskiskap og snellifiskiskapur burturav sum var í íslendskum sjógvi og tað hevurog tað hevur koyrt fram til dagin í dag okur hava ella føroyar hevur gjørtfleiri royndir við at gera heina vanliga fiskiveiðaavtalu har mann ger upp virðini í avtaluni um tað er ein langtíðar javnvág í virðintað er tað møguligt men tað at at íslendingar hava havt atgongd á fiska øgiliga nógvan svarkjastu føroyskum sjógvi tað hevurtað hevur eisini virðið enn í avtali men føroyar og íslandi eru ongantíð blíva samdir um hvat atgngd hvat virðiðatgongdin hevur føroyingar hava brúkt tað virðið sum mann hyggur at aðrastaðni tá ið mann fær atgongd át fiska um mann tosar um helvtarvirði vist tú hevur hundrað hundrað túsund tonsar piska so skal hava fulla atgongd so slepst tú bara at fiska á hálvtrýss túsund tí tað er aftraktivt og lukkrativt át fiskafiskafiskaslagir á einum bestemtum slag tað kann bara ein býtuslikil tað var føroyar og ísland diskuterað og tað er mann sletki tað mann sletki blivun samgdur um hvat virðið atgongdini hevur millum partarnir og tí hevur mann tí koyrir mann frami framvegis tað avtaluna sum ja sum hevur verið í gildi øgiliga nógv harransár eg haldi at javrnvágin kanska er koppað koppað yvur móti íslandi ella koppar skeivan veg tí seinnu árini hava okur fiskaðin øgiliga nógv at sylgja í íslendsk sjógvim tá sildin fór út í aftanshavi aftur og fóru at at ferðast tey fyrstu árini tá bleiv øgiliga nógv sild fisk í føroyskum sjógvi og føroysku tølini veiðuhagtølum og tey vísindi at tølini ssóu øgiliga gott út men nú er tað akkursum koppað meira til ein fyrimunir yvir móti íslandi tí tí sildin broytti ferðingarmynstur og túrnaði inn í ísendssjóvøki tættu upp móti landi í íslandi og tað sum onkur av undanfarnu røðaruum hava gjørt vart við tað er hendanher hesar teknisku forðingarnir har er eit mark har føroysk skipið ikki sleppa inn um at fiska fiska norðrasild og íslendingar grunda tað við grunda tað við at innan fyri tað markið har er øgiliga nógv av íslendskari sild so píblandi og og hjáveiðam av íslendskari sild er so miki stór at teir loyva ikki øðrum at fiska fiska har tí føroyingar hava onga kvodu av íslendskari sild tað er teirra tað er teirra argumentatión og út frá okra fiskifrøðingum so passar tanna argumentatiónum eisini tað er tá ið mann kemurinn í ta øki so er píblanding av av íslendskari sild rættiliga stór tað er ikki gagnligt fyri at samstarva at mann fer at seta tekniskar forðingar hvør ímóti øðrum tað skuldi heldur verið mótsætt tað var undanfarnu røðara hava eisini nevnt hetta her viðforðingini at kunna landað lorni sum ain vil okur hava eina avtalu sum sigur at føroyar eiga fimm prosent av tí lognkvodu sum ísland til einhvørja tíð ásetir sær tó í mesta lagi tretivu túsund tons meniísland hevur í avtaluni tilskilað sær hvar hendan lodmann skal landast og tað hava okur alla tíðina hildið verið púra órímiligt og tað hevur verið nógvar samráðingar um tað bæði millum stjórnaleiðarar og millum fiskimálaráðharar og millum nevndir fóru til hoyvíssáttmálan so framvegis men tað hevur verið ótrúliga trupult at flyta eitt komma í tvey túsund og átta januarmanna tvey túsund og átta bað seinast okur flutti at komma tað bar eg á fundir við i eina kavgudnenssonn tað var nakrar fáar dagar áðrenn ísland fórfalitt okur deskuteraði ella viðgjørdu samskifti eftirfylgjandi um tað vist tá um tað visti tó at tað var horfarlitt ella ikki tá fluttukur tá fingiokur fluttlítlítið komma frá tveir triðingar til at vera síggir fjórðingarlog sovorðit also tað var tað var øgiliga lítið og tá fóru fiskimálaráðrin simpiltani út úr lokalunum ogsegði eg fari t ringja til tilvinnuna og vita hvat vinnan sigu um e um tair ber til at flyta okkurt av tí men teir halda øgiliga fast við at teirra marknaður fyri rognalogni er so viðbrekin at tað loyvis ikki tað loyvir ikkji øðrum inn á tann marknaðin so tí vilja teir hava føroyingar at føroyingar landa aftaná hálvan februar landað meginpartin av lastinum í íí íslandi aftaná stutt aftaná tann fundin í tvey túsund og átta vór komnar heim aftur tá tá bleiv kallað til telefonfund millum allar fiskimálarágharar her í norðuratarlantshavinum har ið íslendski fiskimálaráðrin fortaldi meg grátrød at íslandar farfalikt tað var ein øgiliga undarligur undarligur ein undarligur fundur telefonsfundur har mann akkurátsum hevði ja føldi við følgdi við í íslendingum hann helt at hann skuldi venda sær til allar sínar starvsfelagar her í norðuratlantshavinum og fortelja støðuna hvussu hon var í íslandi so okur vórðu faktiskt søgdu faktiskt fund við hann nakað fáar dagar áðrenn ísandffoligttað hatta var eitt sovort síðuspor annars er tað øgiliga trupult at samráðast við í ísland at fáa nakað burturúr og nú segði haldi et at jens a rana var inni á á eg skal bara gera hetta ferðtil kanska inni á at okurokur tapa altíð í samráðingum haldi ikki altíð okur gera tað okur gjørdu eina makrelavtalu í tvey túsund og fjúrtan millum føroyar es og norra tað vóru íslendingar vóru ikki við tá vóru teir øgiliga firtnir um ot teir hava faktiskt ikki gloymt tað enn