Eyðgunn Samuelsen (Javnaðarflokkurin (Social Democratic Party)), speaker, 2023-03-31
Topic: 1. viðgerð LM-096/2022  Uppskot til  løgtingslóg um broyting í løgtingslóg um veiðigjøld fyri fiskiskap (Veiðigjaldslógin)  (Dagføring av gjøldum, veiðigjald fyri lodnu og heystgýtandi sild og strikan av undantaki fyri heimaflotan)
ja nú fara vit undir eitt annað lógaruppskot viðgerðin av einum øðrum lógaruppskoti tað er broytingar í løgtingslógini um veiðugjøld fyri fiskiskap og sum tað hevur verið framgingið eisini av orðaskiftinum í tí fyrra málinum so hevur samgongan sett sær fyri at ein størri men rímiligar partur av tí sonevndu tilfeingisrentuni skal koma eigarunum av tilfeinginum til føroyafólk til góðar hetta var eisini tað sum samgonguflokkarnir fóru til væl upp á økta gjaldið fyri tilfeingi tað kann vera ein partur av fíggingini av okkara framtíðarvælferðarsamfeag eg kann nevna skattaættalønarligt og styttri arbeiðsviku og ein partur fer sjálvandi eisini í búskapargrunnin fyri at megna at fíggja okkara vælferðarsamfeag í framtíðini so er tað neyðugt at vit øll lata okkara part men hesin partur skal vera rímiligur bæði tá tað kemur til vanligan landsskatt og veiðugjøld fleiri vit eru ið spaða til landshúsarhaldið rímiligari verður gjaldi fyri hvønn einstakan skattgjaldara og vinnuna frú forkvinna eg hevði skrivað mær niður at øll politiska skipanin er samd um at vinnan skal gjalda fyri atgongdina til tilfeingi men eg kanska má siga nærum øll tá ið nú havi eg hoyrt orðaskifti sum hevur verið áðrenn men spurningarnir sum skilja er kanska hvat fyri meginreglur skulu galda og hvussu høgt gjaldið skal verða h hetta uppskotið tað snýr seg um trý viðurskifti tað eina tað er at talvan sum ásetir gjaldið verður broytt og dagførd tað kom aftur til hpunkt tvey tað er at øll fiskasløg og allar kvotur skulu gjalda veiðugjald og sum tað triðja at kommunurnar fáa ein part av veiðugjaldinum sum endurgjald fyri minni partafelagsskatt visu vit fara at hyggja eftir veiðugjøldunum fyrst so er tað kann mann siga at at í verandi skipan so hevur mann eitt kriteriu inni sum sigur at ella undanfarna samgonga setti í hvørnfall tað sum kriteriu at at inntøkan fyri veiðugjøldini hon skuldi svara til tað støðið sum mann fekk í tvey túsund og átjan av inntøku og tað haldi eg vera eitt sindur serligt kriterii at mann sigur vit skulu hava endaúrslitið skal vera tað krónutali og so arbeiðir mann seg út frá tí men hinvegin so kann mann siga at tað uppskotið sum nú liggur her tað er bulurin tað er uppskotið hjá tí undanfarnu samgonguni men mann stillar dstigan og mann ger skipanina eitt sindur meira javnað oggjøgnumskygda og tað verður upp á sama máta sum tað hevur verið at tað er ein prosentpartur av miðal virðunum fyri hvørt kilo í runda er vektvið hvørt fiskaslag særat gjaldið verður ásett sum ein prosent parturav hetta her er líkasum bulurin og eg skal ikki siga tað at tað er tann rætta skipanin men tað at gjaldið hækkar tá ið avreiðingarvirðið hækkar og at tað lækkar tær prísirnir lækka tað ger at hvussu er eftir mínum tykki so hellir hetta meira ímóti einum marknaðargrundaðum virði enn tá man ásettir eitt enda úrslit at byrja við og visti mann hyggur eftir eftir hesum her talvunum so kann mann síggja at munurin er at í undanfarna ella tí galdandi gjøldunum har tók mann kann mann siga gjald frá fyrsta oyra meðan visti mann hyggur eftir svartkjafti og makrel og sild og lodnu í hesum talvinum so byrjar mann so tekur mann ikki beinanvegin vist til dømis prísurin á á svartkjafti er minni enn enn ein króna so tekur mann einki meðan mann tók eitt prosentpart í tí verandi lógini so at byrjanin er øðrvísi so kann mann siga at og hin parturin er so at stigin er longur meðan undanfarna samgonga hevði ein lítlan ein ein part av stiganm so hevur mann her at mann tekur einki í byrjanini av hasum fiskastøðunum sum eg nevndi og mann skul hækka tað uppeftir tað er faktiskt tað sum er er er munurin tað er at mann at mann kanska leingi stigan og at mann ikki tekur í byrjanini ikki frá fyrsta oyra undantikið er so botnfiskurin har mann har mann tekur beinanveg ikki beinanveg men har mann byrjar við einum hægri krónutali og visti mann so hyggur eftir uppskotunum eftir miðali altso visti mann tekur støði í teimum verandi gjøldunum í uppsjóvarfiskinum so sær mann at fyri makrelin har hækkar gjaldið eitt sindur trýogtjúgu oyrur í miðal í mun til tað sum tað er norðrasildin er óbroytt svartskjafturin er óbroyttur men sildin har har er so tað at hestgvýtandi sild kemur inn og lodnan kemur inn sum ikki var áðrenn og fyri botnfiskin í barenshavnim er ein hækking øh eitt annað sum eisini var í hesum her er í hesum her uppskotinum tað er hetta her við at at mann sigur at tað sama gjaldið eigur at verða verða goldinð fyri tað sama fiskaslagið fyri at gjaldið ikki skal vera vinnuliga skeiklandi og ikki skal virka sum eina eykaskattur og tað er í høvuðsheitum galdandi her í hesum uppskotinum og tað betýðir so tað at undantakið fyri heimaflotantá tað kemur til gjald fyri makrel at tað verður strikað og tað kann mann sjálvandi siga bæði fyri ímóti at heimaflotin skal gjalda veiðugjald men tey allarflestu hava sagt at hetta her við makrelkvotunum er kanska ikki tann rætti mátin at stuðla vinnuni uppá og vit minnast eisini kjakið undan valinum sum mangan var um hetta er at tað var ikki allur heimaflotin sum fekk hendan stuðulin og útróðrarfloturin fekk einki øh vit halda í javnaðarflokkinum at at tað er betur um mann kundi vunnið hesim flotanum størri rættindi ella fleiri veiðurættindi og tað er ikki lætt tað vita vit væl men tað hendi so í hvussu at fyri ein part í undanfarnu samgongu frá fimtan til nítjan atlínubátarnir fingu altflemmi ikki kapo og mann fekk eitt sindur meir í eysturgrønlandi og vissi mann lesur hoyringsskrivini so so nevna lýniskipini tað at teir ynskja sær kvotur at fiska heldur enn at selja so at tað er tann vegin mann man royna at fara øtá ið tað so kemur til barenshavið so varð tilmæli sum ella tað tann tað tað uppskotið sum varð sent til hoyringar har varð gjaldið kanska eitt sindur lægri enn tað var tilmælt men tað varð øgiliga høgt í mun til tað verandi tað var faktiskt ein tvífalding og og so kann mann eisini siga hvar hvørji kriteriur skal mann brúka tá ið mann ásetir tað gjaldið og her hevur mann so valt at brúka miðalavráðingarprísin á toski á fiskamarknaði føroya tá ið tað kemur til barrenshavið og har vóru kanska fleiri røddir sum hildu at tað var ov høgt at tvífalda gjaldi í mun til tað sum tað er í dag í einum í dag í hesum uppskotinum hevur mann so lækkað tað munandi í hvussu her í forhold til hoyringsvørðini har mann segði tvær krónur og sekstan og nú er tað ein krónu og einoghálvtrýss og sum útgangsstøði so fegnist eg um at mann hevur tikið tað til eftirtekta at gjaldið var for høgt h um tað so framvegis er er ov høgt tað tað kann mann so altíð diskutera men hetta er í hvørnfall munandi lægri enn enn tey tey enn tað mann legði út við og eisini tað sum varð mælt til visi mann hyggur eftir fíggjarligu avleiðingum av hesum her uppskotinum so er tað fimmoghálvfjerðs milliónir sum koma koma inn og har eru eini fjøruti frá hesum her frá heimaflotanum men tað sum eg haldi er eru tað viktiga tað er tað at frameftir so kann mann rokna við at at tað kemur at sveiggja nokk so nógv tí at nettupp hetta her at gjøldini tey kunnu hækka og lækka alt eftir prísinum tað haldi er eitt gott prinsipp at brúka men tað ger eisini at vit ikki kunnu bara lata inntøkurnar fara í stóran pott og so verða brúktar beinan veg tá ið tað sveiggjar so nógv og tað síðsta tað er so tað at kommunurnar fáa eitt endurgjald fyri mistan partafelagsskatt og har er eisini broyting ein nokk so stór broyting í mun til tá ið uppskotið fór til hoyringar tí tá segði mann sjey komma fimm prosent men tá hevði mann bæði kostnaðin av lønarlykti og styttri arbeiðsviku við í hesum endurgjaldinum og nú er tað so ein semja við kommunurnar at tað fer niður í tvey prosent og at mann heldur tað reint til til endurgjald fyri mistan partafelagsskatt og tað dámar mær val persónliga tí at tað er líkasum ein e ein kanska ein reinari meira gjøgnumskygd skipan í staðin fyri at mann hevur endurgjald fyri øll møgulig ting og tað halda vit vera gott so at tíðin gongur ótrúliga skjótt eg vil bara at enda við at siga at hetta uppskotið tað kemur í fíggjarnevndina og har fara vit at geva tí eina góða viðgerð fara at lurta eftir øllum relevantum hoyringspartum og sjálvandi fer mann eisini at vita um tað ber til at at gera eina semju við fleiri enn andstøðuna í fíggjarnevndini takk fyri frú forkvina