Aksel Vilhelmson Johannesen (Javnaðarflokkurin (Social Democratic Party)), speaker, 2022-02-01
Topic: 1. viðgerð LM-059/2021  Uppskot til samtyktar viðvíkjandi rættinum at arbeiða fulla tíð
gersvæja takk fyri hara formaður til viðgerðar er eitt uppskot frá okkum í javnaðarflokkinum sum snýr seg um rættin til at arbeiða fulla tíð hjá tí almenna øhh og tað inniber at rættindar arbeiða fulla tíð at fólk sum ynskja atarbeiðar fulla tíð skulu fáa møguleikar til at arbeiða fulla tíð men sjálvandi er tað nógv sum ynskja at arbeiða niðursetta tíð av av ymiskum umstøðum tað kann vera børn ug familja og og annað og tey skulu sjálvandi skal mann virða at tað ynskir at at mann ynskir at arbeiða niðurseta tíð og orsøkin at uppskotið kemur beint nú tað er a vit standa yvir fyri nøkrum avbjóðingum sum samfelag vit hava hoyrt ta seinastu vikurnar millum annað ati at í í klaksvík standa inan fyri eldraøki nakrar sangurtómar tí mann ikki hevur starvsfólk og tí ikki kann taka fleiri inn sjálvt um plássið fyri fleiri vit hava hoyrt um dagstovnar millum annað her í havnini sum ikki hava opið alla vikuna tí teiy mangla starvsfólk og vit hoyra tað sama aðrastaðnis í landinum hsamstundis so vita vit um vit fara aftur tveytúsn og ellivu taðer ikki nýggj tøl at eg seytjan hundrað føroyingar serliga kvinnur sum arbeiða niðursetta tíð sum ynskja at arbeiða meira men ikki sleppa at arbeiða meira og tá vit standa og mangla arbeiðsmegi bæði her og nú og sambært búskaparanum kom mangla nógv meira arbeiðsmegi innan fyri vælferðarøkini og nøkur fá ár so er taðt sindur tápuligt at tað eru fólk sum ynskja at fara upp í tí og ikki sleppa upp í tí tað er sjálvandi ein avbjóðing fyri samfelagið og fyri kjarnuvælferðina skulu bjóða vælferð bæði tá tað kemur til eldraøki tá tað kemur til almannaøki og tá tað kemur til dagstovnaøki so er tað neyðugt at hava nokk av starvsfólkum tað er ein avbjóðing ein onnur avbjóðing er ójavnin í samfelagnum og kanska eisini ójavn millum kynini tí tað eru serligan so at hyggja eftir fakun har serliga ná kvinnurnur arbeiða har eg lønin lægri millum annað hjá heilsuhjálparaum og sjálvandi skal tann lønin neyðugt at hækka ta lønina men hyggja vit eisini eftir brøkinum tey arbeiða so var forkvinnan í heilsuhjáltarfelagnum í miðlunum tíðliga í ár og segði tað at miðallønin miðallønin hjá hennara limum nær góðar fimtan túsund krónur um mánaðin miðallønin og so tú hugsar um at her í havnini túð kostar kanska ein kjallara íbúð tíggju túsund krónur um mánaðiri atat leiga ein kjallar íbúð hvussu skal mann tá kunna liva av fimtan túsund krónum so tað er eina avbjóðing s vit og politiskuskipanir eiga at loysa og so nummar trý tá ið munurin verður so stórur í lønarbólkunum eisini tí at fólk arbeiða niðurseta tí ímóti sínum vilja so fáa vit eisini ei samfelag sum er ójavnt fyri at fáa javnar samfelag som mugu lova teimum sum vilja sleppa up í tí at fara upp í tí øhaftur at hyggja eftirhesum her seytjan hundrað sum ynskjat far upp ítí eg veit at tølini frá tvey tund og ellivu tað hevi ikki heilt nýggj men eg eri rímiliga vísur í at tað sær minst soleiðis út í dag kanska er tað enn fleiri sum arbeiða nisa tí eg ynski at fera upp upp í tí bara út frá tá mann tosar við fólk fakfeløgnum og fólk sum arbeiða innan fyri hetta økið her peint so ynskj a teir fera upp í tí htaðseytjanundrað fólkini frá tvey túun og ellivu men so erutð onnur fólk sum kanska ikki parturin seytjan hundrað soum møguleikin var til stagar so ertú heilt sikkurt farð upp í tí tí sum s skipanin er í dag nógvastaðnis innanfyritað almenna og hjá kommununum til dømis eldraøkinum so eru vaktirnar soleiðis at til dømis eru vakt seks tímar tá ein vakt er seks tímar skalt tú komapp á fjøruti tímar so mást tú arbeiða allar sjey dagar í vikuni og tað ger eingin tí má mann tryggja sær at arbeiðskevuri leggur arbeiðis soleiðis til rættis at tað ber til at koma upp ímóti fjøruti tímum og bara at arbeiða fimm dagar u vikuna ella tá in man arbeiða í vikuskifti at an kan hava langar vaktir til dømis náttarvaktir frá millum leygardag sunnudag opp á tann mátan fáa nógvar tímar inn hvussu má mann hugsa um hendan probematikkin inn at fáa tey starvsfólkini sum ynskja at arbeiða meir at tey hava møguleika til tað øh útganðspunkti hjá arbeiðsgevara eg hugsi hjá landi og kommunumi má vera tað at eitt starv verður lýst lest skal man arbeiða fulla tíð tað er útganðspunkt undantakið er tá fólk ynskjat arbeiða niðursetta tíð so skulu vit sjálvandi virða tað h visuman hyggur eftir runt um í í norðralondum so hava tey akkurát somu avbjóðing sum vit hava bæði tað at tað fólk arbeitt niðurseta tíð ati at tey at fáa relativa lítla løn men eisini tað at tey mangla starvsfólk innan fyri eldraøki innan fyri dagstovnøki innan fyri sjúkrahúsøki og so framvegis tí at aldurssamansetingin broytist jaldursamansetingini ger at tað er tørvur á fleiri starvsfólkum og tað fáa tey ikki ikki bara í føroyum heldur í danmark íslandi svøríki norra og finnlandi o soframvegis og har hevur mann gjørt nøkur ting í danmark ue koma millum annað í tvey túsund og einogtjúgu at sjúkrarøktarfrøðingar hava rætt til at arbeiða flla tíð tað er innført í danmark í íslandi hevur ann gjørt tað m stytt arbeiðsvikuna fyri tey sum arbeiða í vaktar vaktarskipan fyribils úrslitini tað er nokk so nýtt men fyribils úrslitini er tað at prodevteturen er farin upp og faktiskt eru tey sum arbeiða niðursettu tíð fara upp í tí tá mann tytt í arbeiðsvikuna htí at tað kanska síggja tað soleiðis so at tað er meira realistiskt at koma í fulla tíð tá arbeiðsvikan er styttur hetta eiga vit læra av í føroyum og endamálið hsin uppskotinum er at fáa kjakið og fáa varpa ljós á hendan propimatikkin soleiðis at vit kunnu fáa tey fólkini sum ynskja at arbeiða meira tá vit hava tørvað á teimum at tað kunnu arbeiða meira fyri at eita grundlegjandi vælferðartænastur men eisini soleiðisat tey kunu fara upp í løn tí tað er nógv av hasum fólkunum hava so lágað á inntøku at tað er trupult at liva av ikki minst sum sum hnn er einsamallur í húsarhaldinum og skal forsyrgja