Sirið Stenberg (Tjóðveldi (Republic)), speaker, 2020-11-19
Topic: 1. viðgerð LM-050/2020  Uppskot til løgtingslóg um broyting í løgtingslóg um almannatrygd og tænastur (Heimild at leggja tilmæli fyri tvingsilsnevnd um tryggjaðar búfyrskipanir til persón, ið er dømdur sambært § 74 a í revsilógini og heimild til tvingsilsnevndina at áseta gildistíð fyri tryggjaðar búfyriskipanir)
takk fyriharra formaður tá ið okur viðgjørdu lógina um almannatrygd og tænastur tá var ein fingsins lóg við í pakkanum og tað fekk eisini rúma viðgerð og kjakið var eisini tá inni á tí at mann flutti tvingsins heimildir inn í barnvendarlógina heldur enn at mann hevði eina ein vardan stovn sum kundi taka sær av uppgávuni í føroyum og eg var sjálv nokk so skeptisk at flyta tvingsins heimildir inn í eina generella lóg og helt at mann átti heldur at hava eina varda fyriskipan og soleiði sum eg síggi tað so leggur hetta uppskotið upp til at mann nú kann tað so p á tann mátan er tað positivt men men mær vitandi so hava okur ikki nakrar vardar fyriskipanir í føroyum í løtuni ha nei eg haldi ikki okur hava tað æ og tað hava okur so sjálvandi eisini víst á og eg minnist eisini at kriminalforsorgin vísti á at tað kundi vera í serligum førum ein fyrimunur at mann kundi lata fólk sita aðrastaðni enn í fongslunum tí tað var ikki altíð at tað var tað besta boði at tað kundi telja uppí sum partu av einum dómi at to kanska var á onkrum stovni tað ikki øll sum kanska eru egnaði til at fara í ett fongsul tað kann vera tað eina men so er tað meira hetta her við at hvat tænir fólkið best alto hvat er tað sum er endamálið við at fara í fongsul er tað ein revsing sum tað sjálvandi eisini er fyri tað sum tú hevur forbrot fið teg men er tað eisini at hava eina hugsan um at mann skal arbeiða við reabilitering soleiðis at mann kann koma út aftur til eitt betri lív og soleiðis er tað gvussur eg síggi upp á at løgtingið stillar seg ímun til tað tí okur hava einmælt tikið undir við at bøta um umstøðurnar hjá teimum sum sita tú okur hava eina reabiliterandi hugsan og tað haldi eg gott og okur vita eisini umstøðurnar í dag kanska ikki er so góðar hjá nókvum sum sita men henda ella hetta lógaruppskotið tað sigur so at tey sum verða dømd eftir grein tveyoghálvfjerðs á revsilógini sum eru nakrar reglar um hvussu man viðger persónar sum sum verða dømd tað stendur andbrs y forváring í tí upprunalógini og forváring verður í sprotanum umsett til varðhald so tað er eitt slag av fongsli kannmann siga tað erikki fríviligt í hvørfall at tú er har almannaverkið hevur skyldi at bjóða námsfrøðiliga viðgerð og bústað til fólk sum verða dømd eftir hesari greinini og eg veit ikki akkurát hvussu status er í dag tað kunnu fáa upplýst íí nevndini um tað er altso hvat tørvurin er um tað eru fólk sum fara á landinum í dag til hesi tilboðini tí at einki er í føroyum ella um at la um tað ikki er nakað serliga stórur tørvur nú tað mugu so sjálvandi fáa at vita hetta uppskotið mælir so til at mann gevur heimild til at leggja tilmæli fyri tvingsis nevnd um tryggjaðar búferðiskipanir til persónar sum hava fingið dóm eftir grein fýraoghálvfjerðs í revsilógini tað er ásett at eini tryggja búferiskipan í mesta lagi kann vera seks mánaðar í senn og at mann alla tíðina skal meta um støðuna og tað haldi eisini er rætt tí at hetta er eitt álvarsamt inntriv og visti talan er um ein tryggjaðan bústað saman við einum vardum bústaði so kann gildistøðin í mesta lagi verða átjan mánaðir og tað er eisini gott at mann skal taka hetta regluliga upp tí tað er eitt ótrúliga stórt inntriv í bæði frælsi og eisini sjálvsavgerða rætt sum mann á pá einlana máta missir tá mann kemur í eina sovona skipan hetta snýr seg um sera veika borgarar borgarar sum antil hava kanska onkra sjúku ella okkurt tarn ella eitt annað sum ger at tey eru komin á lýsind skuggasíðu tíðliga í lívinum og hava gjørt okkurt sum er strívið lógina og teimum skulu okur eisini hjálpa og okur skulu gera tað soleiðis at tað finnast hóskandi tilboð í føroyum og eg eri ikki ivað um tað at visti er neyðugt so kunnu okur sjálvandi skipa tilboðini gott hjá okum sjálvum men tað skal vera sjálvandi væl fyrireikað og hava góð starvsfólk og hava alt tað sum yvirhøvur skal til tað er ikki rætt at mann letur fólk fara á landinum og eitt sum sum eisini far meg at hugsa eitt sindur tað er tað at hvørj fór okur snakka um at gera fyriskipanir í føroyum so er kur øgiliga skjót at raksa øll tey krøvini upp sum skula vera til tey og tey skulu eisini vera men okur hyggja ongantíð eftir ella øgiliga lítið eftir hvat er fyri tilboðr ofta at senda fólk í sum fara av landinum tá togir mann ikki tá stendur mann ikki og og reksar alt upp sum skal vera til staðar tað er ikki vist at tað altíð er so eliga nógv betri eg trúgvi einki upp á at at tey fólkini eru betri útborin til uppgávuna enn okkura egni so at sjálvandi klára okur tað men tað skal eisini hava ta fígging og alt tað sum skal til tað at senda ella lata fólk fara av landinum í í hesum her ørindunum er kann mann siga at gera revsingina upp aftur truplari og tað góða samfelagið tekur seg sjálvandi væl av sínum veikasti borgarum tað sum okur eisini ofta hava sætt tað er tað ati tá ið hesar her fyriskipanir hava verið so hevur tað eisini manglað í tann uppfylgingin sum skal vera aftan á teimum so erferdigur tá mann kemur út aftur og skal til at fóta sær í samfelagnum tað manglar aktur sum eitt millumlið sum kann hjálpa fólki víðari í lívinum tá ið alt tað er sagt so havi eg hug til at seta spurningartekin við um okur hjálpa nóg væl við bara ikki bara men í gásaregin við at samtykkja at mann kann fáa tryggjaðar búferiskipanir tað skulu okur sjálvandi hava tí tað er neyðugt men her er okkurt sum haltar alvorliga í okara samfelag tí hví eydnast tað ikki í nógvum førum at hjálpa fyrr eg sigi ikkiat tað altíð hevði kunnað verið gjørt nakað við tað men í nógvum førum hevði tað kunnað okur eiga at seta ogum spurningin um okur gera nokk að fyribyrgjandi økinum tað haldi eg ikki okur gera sum er fólkaheilsuráðið hevur víst á í sínum trivnaðurkanningum ferð eftir ferð at tað sum sær út til at vera tað sum veksur mest tað eru ung fólk sum mistrívast og hava ilt í lívinum visti mann kann siga tað so okur hoyra um skúlanoktan fólk vilja ungu ungu børn vilja ikki fara í skúla eg minnis at okur vóru á vitjan við nevndini í mjørkadali at eg spurdi um hetta her at tey sum eru her beint eru tað fólk sum dukku upp sum mann kann siga eitt óskrivað blað tá ið tey koma niðan mjørkada l at sita ella eru hetta fólk sum hava eina langa lívssøgu sum begyntu við at tey tey vóru næstan fødd so varð tað longu eitt annað sum sum gjørdi tað trupult kanska í barnaverndaríresi og sovíðari og tað var tað næstan altíð tað var undantakið at tað ikki var tað og tað hevur í fleiri førum eisini verið alment frammi at fólk sum hava verið dømd ella hava sitið tey eru slept upp á fjall tíðliga í lívinum langt áðrenn tey nærrantíð eru komin út í nakað lógarbrot hóast tað at næstan allir myndugleikar sum yvirhøvur er til hava verið í kontakt við tey tað kanna verið kommunulæknir tað kann vea heilsufrøðingur námsfrøðingur almannaverk lærarar barnavernd løgregla og hvørt og øll sum annars eru rundan um hava verið partur av lívinum hjá tí unga og hjá familjuni og allíkavæl so lukkast tað at fara av eggini og tað eru eisini nøkur av teimum sum mann so eisini hevur upplivað sum hava havt teir trupulleikarnar gjøgnum alt lívið sum sum fáa upp aftur meira komplinseraðar trupulleikar tá tey koma upp í tann árini tí kanska fyri nøkur koma rúsevnini afturat so hetta er virkliga nakað sum eg veitikki hvat mann skal gera er mann siga akkurát sum her tí seinnu árini hevur mann gjørt nógv heilt nógv og hetta eru øgiliga ofta at venda her uppi og tað skortar ikki uppá illvilja her innifrá heldur mann hevurgjørt til dømis bara tað síðstu árini eg mann gjørt eina stóra raðfesting av barnasikatriuni mann setti nógv fleiri starvsfólk hava fingið bílistarnar so at siga vekt a kanska broytt av korona til nakað annað mann fingið nýggjan dag deild innan fyri tað økið mann hevur styrt skipanina við gygni mann skrinar allar mammur fyrri um tær hava føsoysk deppritión og mann hevur styrkt tær tænasturnar til nnýggja familjur mann er sett megnað títt lív á stovn mann er professionaliserað barnaverndarøki mann hevur sett fleiri rúsviðgerðartilboð á stovn til ung og nú kemur heta her við sykuloghjálp til ung oog og tað varð eisini gjørt ein rúgva úti við teimum ymisku kommununum av øllum handa slag so her er her er rættiliga nógv gjørt men so er tað aftur hesin spurningurin at ger mann tað rætta hetta minnir meg onkuntíð um tá t í síni tíð arbeitti á spotali at mann kundi møta einum sjúklingi sum hevði eina sjonal sum var so tjúkk og so søgdu tayða men okur hava gjørt alt men mann faktiskt ongantíð gjørt kanska akkurát tað sum var tað rætta at gera tað tar ikki altíð mann veit hvat tað er so hetta er eitt sindur trupult eg veit ikki akkurát hvat skal til men tað skal í hvørfall nógv meira fyribyrging nógv meira eg haldi eisini at mann mann skal hugsa um tann hugburðin sum mann eisini ofta hevur til børn at mann brúka ølja nógva orku uppá at leita eftir feilum hvat tey ikki gera rætt staðin fyri kanska at stimbra tey í teimum førleikunm tey hava og teirra resursum til at megna tað at blíva ein kanska meira bustur ungur heldur enn ein ein viðbrekinssál sum mann eisini kann vera i sletti ikki tað men læra meistra heldur enn at leita eftir feilum ter eitt skúlaøki erur at gera nógv meira egveitkk hvur fa hálva minutt afturat súskúlaøki gera okur nokk har okur vita eisini ein búpláss mangla í áravís til ung fólk sum hava sálarligar avbjóðingar í áravís tey lukkaðust eisini at koma út í aðrar trupulleikar sum gera tað kanska endavíst her sernám hvat gjør okur har fyri at at bøta um tað er eitt e barnaverndarlógina endurskoðast ð eri samdíð sum fleiri hava sagt og hvussu tosar mann eisini um børnaung tað er øgiliga sjáldan tað verða hoyrd tey verður øgiliga ofta umrødd sum eitt problem og teimum umrøður tey positivt so er tað tí at mann skal hava longt barsul børnini eru ein íløga børnini eru framtíðin og alt hetta her men børnini eru ikki bara framtíðin ella tey ungu tað eru nútíðin altso teirra barnalívi nú tað er ikki um tíggju ella fimtan ár tá iðmann e funnið út av einum øðrum og tí erta eisini nakað við at hugsa meira barnarættindarsáttmálan kan ma sega inn í alt tað sum mann ger og hava tey nógv meira við og ja eg fái ikki