Ingilín Didriksen  Strøm (Javnaðarflokkurin (Social Democratic Party)), speaker, 2022-04-07
Topic: 2. viðgerð LM-135/2021  Uppskot til eykajáttanarløgtingslóg fyri apríl 2022
rømger so væltakk fyri harra formaður ja hettaher er álitið í tí uppskotinum ja hundrað og fýraogtretivu tað sum snýr seg um at seta í gildi lógina um uppihaldsloyvi til fólk úr ukraini og landsstýrismaðurin í umhvørvisvinnumálum hevur lagt málið fram og eftir fyrstu viðgerð so bleiv tað beint rættarnevndini og nevndin hevur so eisini havtað fundi í í dag og undir viðgerðini hava vit havt fund við føroya lærarafelag o føroya pedagogfelag sólvitt nolsøe landsstýrismann í almannamálum jensa rana landsstýrismann í mentamálum saman við umboðum fyri undirvísingarstýri sernám og nám og magnus rasmussen landsstýrismann í umhvørvis o vinnumálum saman við umboðum fyri reyðakross samstundis sum hetta uppskotið verður viðgjørt so viðgera vit eisini ja eykaeyka játtanar løgtingslógina og oguppskotið innan heilsumál og ein samd nevnd hevur hesar viðmerkingarnar til málið kríggj er í europa ruskar herdeildir byrjaðu fýraogtjúgunda februar í tjúgu tveyogtjúgu eina innrás í ukraina avleiðingin av hesum sorgarleiki er at íbúgvar úr ukraina í hópatali flýggja í onnur lond í europa mett verður at higartil eru eini fýra milliónir íbúgvar flýddir úr landinum kríggið í ukraina kann gerast ein hins størsta humaniterað avbjóðingin sum europa hevur verið úti fyri síðani seinna heimsbardaga flestu lond í vesturheiminum sum eru eu limalondini norðurlond ongland osa hava tikið ímóti flótta fólki úr ukraina og á fyrstasinni hava almennu føroyar tikið avgerð um at taka ímóti flóttafólkum og gera sítt fyri at hjálpa flóttafólkum her á landi uppskotið til ríkislógartilmæli ger tað møguligt at veita fólki úr ukraina eitt fyribils uppihaldsloyvi í føroyum tað snýr seg um persónar sum hava verið noyddir at fara úr ukraina ella sum ikki kunnu fara aftur til ukraina undir tryggum og varandi umstøðum skipanin sum ætlanini er at seta í verk rúmast ikki innan fyri karmarnar í galdandi útlendingarlóg millum annað er tørvur á at linka ella víkja frágrundleggjandi treytum fyri at kunna søkja um og fáa uppihaldsloyvi málsøkið útlendingarmál er felagsmál og tí er skotið upp við fyriskipan at seta gildi serlóg sum fólkatingið samtykti sekstanda mars í tjúgu tveyogtjúgu sæð burtur frá at útlendingarlóggávan í føroyum og danmark ikki eru meinlíkar er uppskotið innihaldsliga meinlíkt lógaruppskotinum sum fólkatingi hevur samtykt tó við tí frávikið at ásett verður ein kvota upp á tvey hundrað persónar sum kunnu fáa fyribils uppihaldsloyvi í føroyum hetta fyribils uppihaldsloyvi eftir uppskotinum tað er galdandi fram til seytjanda mars tjúgu fýraogtjúgu við møguleika fyri at hesi kunnu verða longd við einum ári og hesa heimild hevur danski útlendingar og intigratiónsráðharrin og heimildin skal útinnast í samráð við landsstýrismannin í umhvørvisog vinnumálum tá borgarar úr ukraina hava fingið fyribils uppihaldsloyvi verður rættarstøvan hjá teimum rættiliga meinlík tíð hjá teimum sum búgva í føroyum hesir persónarnir fáa eitt ptal tey kunnu arbeiða uttan serstakt arbeiðs uppihaldsloyvi og tey fáa eisini lut í almennum tænastum innan sjúkrahúsverk almannaverk skúla og annað endamálið við hesum tað er í størst møguligan mun at integrerað hesar borgarar í føroyska samfelagið landsstýrismaðurin í umhvørvis og vinnumálum hevur upplýst fyri nevndini at umleið fjøruti borgarar úr ukraina eru komnir til føroyar umleið helmingurin av hesum høvduð frammanundan einki tilknýti til føroyar hvussu nógvir borgarar fara at koma til samans tað er ikki greitt men ovasta markið í serlógini er sett til tvey hundrað tað eru danskir myndugleikar sum viðgera og taka avgerð um at veita fyribils uppijaldsloyvi eftir serløguni og eru krøvini í lógini rokkin verða umsóknir játtaðar upp til ta kvotu sum er ásett tá kvotan er troytt verða umsóknir um nýggj uppjalsloyvir ikki gingin á møti talið kann tó gerast størri enn tvey hundrað um serligar orsakir tala fyri tí tað vil siga atlitið til at at familjan kann vera saman sum eind ætlanin er at gera eina móttøkustøð í miðstaðarøkinum har ætlanin er at flóttafólkini búgva í eitt stutt tíðarskeið eftir at tey eru komin til landið á móttøkustøðini verður veitt neyðug ráðgeving ug vegleiðing støðan hjá flóttafólkunum verður greinað og mett verður um tørvin hjá einstaku familjuni á skúla dagstovni lækna sálarfrøðingi við meira og sett verður í verk ein skipan sum á besta hátt kann hjálpa hesum fólkunum ta fyrstu tíðina tá støðan hjá flóttafólkunum so eg greina er ætlanin at hýsa teimum kring landið higartil so eru eini hundrað og hálvfems búpláss útvega har av umleið hólmingurin er í miðstaðarøkinum útlendingarstovan samskipar hetta arbeiðið í tøttum samstarvi við reyðakross og við kommunurnar landsstýrismaðurin í umhvørvisvinnumálum hevur somuleiðis upplýst at sett er ein samskipandi oynd hvørs uppgáva verður at fylgja gongdini og taka neyðugt samskipandi stig í samskipandi oyndini eru umboð fyri almannamálaráðið heilsumálaráðið uttanrikismentamálaráðið umhvørvisog vinnumálaráðið løgregluna kommunufelagið og reyða kross landsstýrismaðurin í uttanríkisog mentamálinum upplýsir at skúlaverkið hevur fyrireikað seg so væl sum møguligt til at taka ímóti flóttafólkunum ætlanin er at seta á stovn á eini fimm móttøkuflokkar í fólkaskúlanum sum verður eitt sertilboð næmingarnir verða annars skrivaðir inn í fólkaskúlan á tí staði har tey búgva arbeitt verður eisini við at veita næmingum í miðnámsskúlaaldri sertilboð innan undirvísingina hetta arbeiðið er ikki liðugt enn føroya lærarafelag og pedagogfelagið meta at føroyska skipanin er føro fyri at taka ímóti tvey hundrað óflóttafólkum harav umleið hundrað børnum tað hevur stóran týdning at arbeiðið verður samskipað og ait neyðugt faklig orka verður sett av til at taka sær av rbørnunum og næmingunum skipanin má hava eina rímiliga freist at fyrireika seg til at taka móti børnum og teimum ungu landstýrismaðurin í almannamálnum hevur upplýst fyri nevndini at flóttafólkini fáa rætt til almannaveitingar heruppi í fyribils uppihjaldsveiting og familjuískoyti eins og tey kunnu fáa hjálpt til neyðugar og rímiliga grundaðar stakútreiðslur hæddirnar tær eru greinaar á blasið í tjúgu í uppskotunum borgarar ukraina hava sambært almanna pensjónslógini ikki rætt til fólkapensjón men hava í staðin rætt til veitingar eftir almannalógini viðvíkjandi eldrarøkt fáa flóttafólkini somu rættindi sum føroyski borgarar umsóknir frá flóttafólkunum um almannaveitingar væntast at kunna verða avgreiddar skjótt av almannaverkinum talan er um eina nýskipan í føroyskum samanhangi helter fyrstu ferð at føroyar hevur tikið støðu til at taka ímóti flóttafólki tað er tí av stórum týdningi at skipanin við flóttafólkum úr ukraina verður løgd so væl til rættis sum til ber og at føroyski myndugleikar syrgja fyri tryggum kørmum til flóttafólki tað er somuleiðis at stórum týdningi at flóttafólkini skjótast gjørligt verða integrerað í føroyska samfelagið við tilboðum um arbeiði undirvísing og við møguleika fyri at leggja sær gerandisdagin til rættis so væl sum gjørligt rættarnevndin tekur til eftirtektar at øll viðurskifti viðvíkjandi móttøku av flóttafólkum ikki eru komin upp á pláss frammanundan men tað er avgerandi neyðugt at føroyski myndugleikar loysa hesar uppgávur í tøttum samstarvi og so skjótt sum møguligt og við hesum viðmerkingunum so tekur ein samd nevnd undir við málinum og mælir løgtinginum til at