Jóhannis Joensen (Javnaðarflokkurin (Social Democratic Party)), speaker, 2022-11-04
Topic: 1. viðgerð LM-022/2022  Uppskot til samtyktar viðvíkjandi at endurskoða landsroyndir og PISA-royndir
takk fyri harra formaður hetta uppskot til samtyktar um t endurskoða skipanina við landsroyndum og pisaroyndum lagt fram at undirrita og beinanvegin vil eg siga tað at í uppskotnum stendur at at løgtingið heitir á landsstýrið um at endurskoða skipanina við landsroyndum og pisaroyndum ogat leggja fram frágreiðing um hetta fyri løgtingið tað er tað sum mann vil við hesum uppskotinum tur viðmerkinum kann eg nevna at endamálið við landsroyndnum er at geva skúlan um foreldrum g næmingum og lærarum og myndugleikum innlit í yitøkuna áfakligu yrirtøkuna hjá næminguni í fjórða og sætta flokki í fólkaskúlanum í føroyskum støddsfri náttúrutøkni men samstundis er veruleikin at nógv av okkara børnum hava avbjóðingar við sálarheilsuni ein orsøk kann vera millum annað stór krøv verða set til børnini í dag men anna í sambandi við landsroyndir og pisaroyndir spurningurn er tí um vit brúka pengarnar rætt og um úrslitini í gagna næmingunum tað er eingin ivi um at okkara børn bera kostnaðin av at vet livi í einum avrikssamfelag bíðilistan til sálarfrøðingar vaksa fyrsta stig má verða endurskoðað lands og pisaroyndirnar í fólkaskúlanum tí børnini eru meira enn tøl tay eru samansett menniskju tí heitir uppskotstillaran á landsstýri um at endurskoða lands og pisaroyndirnar og leggja fram frágreiðing um hetta fyri løgtingið eru royndirnar veruliga neyugar verður úrslidni brúkt rætt hvat ger tað við okkara børn at stór krøv verða sett frá barmsbeini av uppskovsstillarin heldur at tað er skeivt at síggja fólkaskúlan sum eina klekingarmaskinu við endamálunum at fáa effektiv vaksin fólk við góðum próvtølum vit vita at vit øll kunnu vera væleydnað hóast vit ikki liftu føroyar upp á eitt høgt pláss á altjóða pisalistanum vit vita at framtíðin kann saktans vera bjørt hóast landsroyndin í fjórða flokkið gekk illa tað kann tó vera eitt stórt tap og avgerandi fyri framtíðina tá tað gongur illa tá próvtín er ikki bleiv sum vænta kann tað seta eitt sálarligt spor og tá hevur samfelagið skyldu at traðka til tað besta hevði verið um okkara børn komu sniggaleys og glað gjøgnum fólkaskúla tað ber væl til at gera rammurnar betri enn í dag men fyrst mugu vit staðfesta at tað hevur gjørt tað verri at avrikssamfelagið royndir og próvtøl er ein partur av gerandisdagni hjá børnum í fólkaskúlanum vit mugu aftur til kjarnuna og taka byrðarnar av herinum hjá okkara børnum tað burdi verið nóg mikið at vit hava eina fráfaringarroynd í fólkaskúlan og javnar eftirmetingar hvussu tað gongur hjá børnunum vit hava eisini lesiroyndir í byrðjanðarundirvísingini tey stríðast tað síggja vit vit mugu taka tað í álvara og fyribyrgja at fleiri fáa sálarligar avbjóðingar tað kunnu v gera við at flyta avritssamfelagið úr fólkaskúlagnum tí tað hoyrir yvirhøvu ikki heima har talan er um eina ein samansettan trupulleika tað vita vit men at endurskoða lands og pisaroyndirnar kundu verið ein góð byrjan og tá ið vit so tá ið eg so leggi hetta upskoti fram so er tað eisini fyri at fáa eina reaktión upp á hvat skulu vit gera og tað er í nógvum høpum í fólkaskúlanum nú verður lttá ið viðmerkjarar koma upp og viðmerkja fólkaskúlanum so verður lagt alt oalt verður lagt undir eina endurskoðan á fólskalógini men vit vita tað at alt kann ikki koma undir har og eg nú eri í einum arbeiðsbólki og eg veit at hetta málið verður ikki viðgjørt í tí bólkinum vit vita tað at børnini eru tvunginagang í skúla í níggju ár tey hava ikki biðið um tað tey skulu ganga har tað er skúla skylda í føroyum tey velja tað ikki vit kunnu eisini resondera at tað er ymiskar orsøkir til hví børn og ung stríðast og nógv hava nevnt talgildi heimurin og tað er sjálvandi eisini ein partur av øllum hesum her alt sum mann skal síggja og liva upp til inni á internetinum og serliga millum ung og ungar gentur serliga men vit vita eisini tað at avrik og eftirlit tað er tað sum meira meira umboðar nógvar sektorar í samfelagnum hjá okkum hetta her við at einstaklingurin verður settur í fokus og kappingin um at vera best og tað vilja vit gjarna eisini skal vera partur av fólkaskúla men tað ynski eg ikki hvar er felagsskapurin hvar er bólkurin hvar er álitið á hvønn annan hvar er tað at vera góður hvønn annan og at hjálpa hvørjum øðrum hvar blívur tað av vit vita tað at abc sum arbeiðir fyri sálarheilsu í føroyum verður virkin verður saman verður hugbundin lýsir øgiliga væl hvat er tørvurin hjá okkum øllum menniskjum fyri at hava eitt gott lív og har stendur einki um at mann skal hava høga karter tað er nakað sum vit áseta skal afturat og tað er næstan bara tað vit máta í fólkaskúlanum tað er avrit og bara úrslit vit máta ikki persónligar dygdir vit máta ikki samstarv vit máta ikki kreativitet vit máta í høvuðsheitum úrslit summativ úrslit ikki nakað við jú nú mán faran at gera verkætlanir og tað er eini gongd talt eiga at fara tí tá kann mann eisini útmerka seg við at vera samstarvshugaður og duga væl at finna uppá og annað so m a siga tað í dag eru landsroyndir í fyrstu oðrðum nei í í fjórða og sætta flokki men vit hava eisini lesiroyndir við fyrsta øðrum flokki nógvar vit hava fráfrøringarroyndirnar nýggjutígjunda flokki og so hava vatað eisini venjingar bæði í sjeynda flokki áttunda flokki bæði á jólum og páskum og so hava tað eisini innanhýsis testir av og á sum mann ger bara av sær sjálvum í flokkinum so vit hava ríkiligt av testum men so fekk mann hesar landstestirnar omaná tí tað skuldi vera so øgiliga gott at samanbera alt landið og helst samanbera okkum eisini við allan heimin væl vitandi at vit eru ymisk hvar vit búgva í føroyum og vit eru eisini ymisk hvussu londini eru í heiminum eg veit ikki um vit ilja samanbera okkum við japan ella við kina ella onkur annað land men tey hava hvussur heilt aðrar avbjóðingar at stríðast við og tað ganga í skúla kanska í fimtan sekstan tímar um tøgni eg veitki um tit hava eg ynskja eg haldi vit skulu heldur fara hin vegin h so er tað tað at hvussu fyribyrgja vit tað er tað sum vit tosa so øiliga nógv um vit fyribyrgja best við at vit vita tað at ung og børn stríðast við skúlan um oktan angist og annað og tað er ikki nakað sum vit hava kent frá fyrr av tað er komið sjálvandi við tíðini og tað er ongantíð so nógv sum í dag og tí mugu vit gera okkurt og tað ber ikki til at bara at siga at tað tað eru onnur sum hava ábyrgdina fyri tí tað hava vit ábyrdina fyri at skipa soleiðis at skúlin hvussue ikki orsøkin til at børnini líga eg haldi manskal geva børnuum frið barnaskúlin er ikki at universitet har vit klekja smáasdressa av vaksin tey muga loyvi til at mennas sum tey eru handaliga vegin eisini so at kreativiteturin kemur fram í skúlanum vit hugsa alt ov nógv bókligt og tað vita vit men eingin tor at gera nakað við tað eg veit at arbeiðsfólk arbeiðir við tí eg vóni at vit koma á mál við at broyta tey tingini øll skulu bókliga vegin øll skula miðnám og sjálvt um vit mangla arbeiðsmegin allastaðni í dag so skulu vit helst øll lesa leingi helst tjúgu ár ella meir hví kompinerar mann ikki arbeiði og lestur saman sum meinn ger tildømis innan fyri handverkarvinnuna har mann hevur meistaralæru til dømis het tað e nakað eitað er eitt annað øki og eitt annað mál men eg sjálvandi eg klári ikki at koma á alt beint nú men eg komi at taka orðið aftur men her er so nógv ting mann kundi tikið fatt í tá tað kemur til fólkaskúlan og hvussu mann hugsar í fólkaskúlanum æ eg hugsi at ein ein stórur partur av tí sum vit gera í dag tað er tað vit hava eftirlit við hvørjum øðrum og vit hava øgiliga nógvar søtuppgávur í skúlanum uppgávur summ sum av sita í bólkum og og fundast og hvat mann burdi gjørt men vit hava ikki hava lyndi til at gloyma kjarnauppgávuna og tað gera vit á øllum hesum økjunum tað er eisini á barnagarðsøkinum og á á eldraøkinum g aðrastaðni at vit fukusera ikkip á kjarnauppgávuna í skúlarnur er tað at undirvísa og vera saman við børnum og næmingunum tað verður minni minn í tíð til tað tí alt annað skal framum vit skulu náa førleikakrøv og tað sum hendir við landsroyndina er tað at øgiliga nógvir lærarar teir royna at venja hesar royndirnar sum mann klárar so væl som møguligt tí teir síggja hesar landsroyndirnar sum eina eftirmeting av sær sjálvum og vissu vit ikki klára okkum væl flokkurin hjá mær jamen so eri eg ein vánaligir lærara og tá er tað simpli tað sum eingin m at kalla berði tikin tú hetd úr test taðv se tú duris á testina men alt hitt sum tú ikki dugir ella førur fyri en tað var ikki mátað allíkavæl s tataer ikki tað er lítið viktigt sum vit fáa eitt sindur avskeplaða avskeplaðan skúla haldi eg staðin fyri at hugsa um kjarnauppgávuna styrkja flokslærarleiklutin har man er saman við børnum