Christian Andreasen (Fólkaflokkurin (People's Party)), speaker, 2022-03-16
Topic: 1. viðgerð LM-096/2021  Uppskot til løgtingslóg  um náttúruvernd (Náttúruverndarlógin)
andres fyrstigersuvæl takkfyri hara formaður tað er uppskot til løgtingslóg um náttúruvernd og so eisini aðrar fylgibroytingar av tí verandi lógini um náttúrufriðing sum er til viðgerðar hetta er eitt stórt mál hvar ið tað verðurlagt upp til at vit fáa eina nýggja náttúruverndarlóg ar galda fyri føroyar føroyar hava eina vakra náttúru og vit eru við at flíva eitt ferðamána land og útvúglingurin í samfelagnum er stórur so tað er týdngur av stórum týdningi at vit hava reglur at at verja okkara náttúru og henda samgongan hevur sett sær fyri at røkka nógvum málum á hesum økinum millum annað við at leggja fram uppskot til eina nýggja náttúruverndarlóg vit hava eisini ein ein veðurlagspolitikk á skrá sum kemur vit hava eisini uppskot um hvar komi uppskoti um gongd í haga og vit hava ásett við tí grøna umleggingini á orkuni hjá okkum eg hoyri í gjár at landsýrismaðurin arbeiðir við eini kunngerðum burturkast sum kemur í gildi og og sovíðari so henda samgongan hevur sanniliga ikki ligið at latið síðuni við at verja náttúruna og syrgja fyri teimum grønu virðunum í samfelagnum og tað eri eg glaður fyri tí thetta er tiltrongd eg vil líka siga tað at vit hava eina náttúrufriðingarlóg frá hon er frá hálvfjerðs men uppskotið til ta lógina gongur heilt aftur til ítjan udraðgníggjuoghálvtrýss so tað eru nakrar øgiliga gamlar reglur vit hava í gildi í føroyum men allíkavæl haldi eg tær hava virkað væl tíøll vita tað at umsitingin av regluma higartil við at byggja uttan fyri bøkararnar í náttúruumhvørvinumog suvíðari tað hevur verið umsitið rættiliga restrektift also tavil siga at mann hevur jú við verandi lóg eisini klára at skána landsløg og og og økið uttangarðs og so víðari við tí verandi lóggávu við teimum friðingarnevnduum bæði teimum staðbundunu og tí yvirfingar nevndini vit hava havt og hon hevur eisini havt eitt eitt praksis sum hevur gjørt tann møgulig at útbygv samfelagið so tað verða vereitt sindur av pragmatismu í tí sum yvirfingarnevndina hevur lagt fyri dagin og tað mátað vera altso friðingar reglurnar umuga ikki vera so restrektivar at tað forðar fyri útbúgging av samfelagnum men hin vegin skal útbyggingin ikki bara henda púra fyrilita uttan fyrilit fyri náttúruni og eitt gott dømi um hvussu friðingarmynduleikarnir hava honterað er til dømis hjá cev sum hava framtíð stór inn sigu við náttúruna men tað evu verið neyðugt fyri samfelagið að vur havt stóran samfelagsligan týdning og so hevr man roynt við tí umsitininsum her verið at lata tað fingið minst møguliga ávirkan á á náttúruna og eg veit frá frá yvirfingarnevndini at teir ganga høgt upp í at varðveita og samstundis taka atlit til útbyggingina a samfelagnum so alt hetta her hevur nakað við eina avleiðing ann gera millum menning á samfelagnum økonomisk aturlit og so atlit til náttúruna tað má vera eitt tað má vera eitt eitt samspæl ímillum har sum sum gera at vit fáa nakrar reglur sum sum er hóskandi bæði tá mnn kal taka hendsin til til náttúruna og tá man kal taka hendsin til útbygingin av samfelagnum vit mugu ikki fella bara ta grøvina at nú kann eini nú kan einki henda og vit hava havt onra tentendens til at uppliva sæskipa ta síðsta hvar ið mann hevur verið øgiligani øgiliga øgiliga drúgvari tilgongd við at finna útav hvat er loyt vi ikki loyvt og tað hevur so skatteg kanst man siga okkara yvirorðnaðu endamál kanska eisini til dømis en ein matstøva sum koks at hon ikki kann fáa ting avgreit í føroyum mnmá flyta til grønlands tí mannikki fær fær in avkláring í føroyum tað er eitt dømi um at mann ikki kemur á mál tí at tað er kanska ikki ikki ikki nóg gott samspæl ímillum tey atlit mann tekur í í sjólvum førum henda her hetta lógar upskotið tað byggir á forskelligu ting sum eisini er hent á altjóða økinum tað varur sagt í viðmerkingunum at mann í tvey túsn og fimtan tá samtyktu eystirlimalondini at ein sáttmála um at geva heimsins íbúgvin at virði i lív og at fremja burðardygga vakferð so jørðin verður latin í komandi ættarliðum í góðum standi tað er sovar fingið ligt tað undu øll taka undir við og so so hevði mann ein ein sáttmála eystursáttmála um lívmargfeldi í riti sjonera í tveyoghálvfems fólkatingið setti henni gildi í í danmark við trýoghálvfems og hann eisini kunni í gilda í føroyum og allíkavæl er einki hent á tí føroysku økinum og í tvey túsund altso taðvil siga tveyogtjúgu ár síðan bleivein arbeiðsbólkur settur at lýsa støðuna og koma viðein uppskoti til eia eina lógaruppskot og arbeiðsbólkurin lat so eitt álit á hondum í tey túsund og eitt og hann staðfestir at náttúrufriðingarlógin frá hálvfjerðs ikki var nøktandi men allíkavæl hendi einki í seytjan kom undanfarna samgongan vi ein uppskotið sum lagt niðan løgtingið men tað havri lagt fram so mikið seint at eg haldi at at tað fekk ikki ta tað viðgerð sum var vit høvdu tað fyri í í tvey túun og nítjan og tað fall tað uppskotið sum undanfarna samgonga kom við varð bygta á eina norska lóg og vit hildu tað at í samgonguni at hon var alt ov umfatandi alt ov torskild og heva eittheilt kapittul í lógini sum vit møttu stetk kundu brúkast og tí eisini tí at samgongan sett sær fyri í samgonguskjalinum at kom íð uppskotið til eina løgtingslóg um fyriritking á margfeldini í náttúruni og at tað skuldi endurskoðast og so hava vit uppskoti her á borðinum og tað er væl og virðjið ígjøgnum gingið av teimum sum hava fyrireikað lógaruppskotið yvirorðnaði sæð kannmann siga tað at vit sleppa ikki yvirfingarnevndunum og teimum staðbundunu friðigarnevndunum tær koma framvegis at viðgera byggimál í atliti til til til friðing soðsan vit varðveita bæði yvirfingarnevndina og tey staðbundu nevndini meðan men samstundis gera eina eina eina eina náttúruverndar umsiting sum eftar uppskotinum verður løgd til til umhvørvisstøvuna at umsita og lógin gevur so myndugleikunum eina røð av heimildum alttil vernd av náttúruni og margfeldin í náttúruni og til verndar djóralívi plantum og so víðari og lógin gevur myndugleikunum nøkur amboð sum myndugleigin ikkihevur havt fyrr og tað haldi er er gott og tað verður sagt í uppskotinum er at tey tiltøk sum skulu gerast tey skulu byggja á vísindaligari altso tað skal vera vísindaligt spaseraðar avgerðir og ikki leikfólk sum skulu taka avgerðir og tí skal altíð væl iviva sum verður sett í verk og tað sum tað sum tað gongur út uppá er at mann at mann fær nakrar heimildir í sambandi við sjólvfylgiligt við ati hvussu mann mumgangsnáttúruna fkama tekur úr náttúruni tað er bæði dýr plantur og eisini fremmanda lív verður hvussu er tað við at innportera at fáa fáa at fáa fáa fremmandi elementir inni í náttúruna tatað verður eisini rekulerað og útseting í náttúruna og sølu og sovíðari og eitt sum eg haldi vera áhugavert tað er tað at mann nú hevur greiðar heimildir til at seta í verk økins vernd tavil siga at seta verndarøkir av sum erður serliga útsett sum er serliga vøkur og sum kanska hava eina serliga náttúru kanska eina vistfrøðiliga skipan sum er r sermerkt og sovíðari soðjar at vit kunna lýsa verndarøki burturav í hesum her endamálinum vitkunu eisini seta tjóðsum man hevur aðrastaðnis national parkir eitt gott dømi um ein nationalpart í føroyum vildi verið kanska lýst koltur sum eitt sum ein nationalk og og so hevur ann eisini heimild til at seta serliga skipanir í verk vivítjandi varðveita einav landsløgum og eisini serligir nátufriðingarøkir sum kunn hugsast at vera verða serliga varðveitingarvert og mann tosar eisini um lív økisvernd og um mann gevur nøkum amboð í lógini til at kunna hondheva taer jámótiendurgjaldi til eigaran og eisini við møguleikan við ognartøku og sovíðari og tað evð eisini ikki ikki seriandi altso tað reglurnar eru ikki nógv boyttar ímut til verandi reglur so tað fer ikki at verða vra eg meti ikkia taðferat vera nøkur stór inntriv fyri eigararnar men men tað kann í ávísan mun ávirka brúkið hjá teimum sum eiga jørð uttangarðs sovíðari ment eg haldi hetta er eitt stórt framstig og hetta skal viðgerast í rættarnevndini lógarteksturin er framvegis eftir míni metan eitt sindur torskildur haldi eg tað er nokk so tungt at lesa hesa lógina men vit fara í rættarnevndini at at viðgera málið gjølla og fóra eisini at hava tær hoyringar sum neyvar