Bárður á Steig Nielsen (Sambandsflokkurin (Union Party)), speaker, 2021-01-20
Topic: 1. viðgerð LM-064/2020  Uppskot til løgtingslóg um broyting í løgtingslóg um Húsalánsgrunn (Víðkan av stýri, heimild at útvega lutaíbúðir, heimild at veita ráðgeving um alternativar byggihættir, økt lánsheimild til bústaðabygging, heimild at stovna partafelag o.a.)
ja takk hara formaður eg haldi að era eitt áhugavert kjak her í dag um bústaðarmarknaðinum so ma siga og ikki minst um tær broytingarnar til tað betra sum er hent á bústaðarmarknaðunum seinastu ja tíggju árini eftir hondini frá tí at mann fekk kanman siga bústaðir broytt soleiðis at tað kundi fara aktivt inn á bústaðarmarknaðin og skipað ein leiðurmarknað hetta hevur veruliga verið viðvirkandi til at skapt eina hugburðsbroyting innan fyri sethúsa bygging sethús á ognir ella íbúður í føroyum frá ata var eitti most um so ma siga at øll skuldu eiga sítt egna frá tí nærmast tú setti bygv fyrstu ferð til tú einaferð fórt foldin frá er hugsanin ikki longur tann tí nú er hugsanin tann at ja hetta er fyrst við keypti mær eina íbúð ella leiðimæraníbúð eg prøvi tð av ar tað her eg vil vera ar tað her eg havi arbeiðsmøguleikarnar og fyri tey tilgomlu eldru har er eisini ein anein annar hugborðir nú til at ja eg sleppi mær av við mína stóra ogn og leysgevi hana til yngri familjur við børnum sum hava brúk fyri tí stóru ognini sum eg havi ást gott av tey síðstu tretivu árinimeðan eghevibrúk fyri tí so tað gleðilig er hent at vit við bústøðum sum grundarlagi fyrrverandi húsalandsgrunnurin sum lá sum ein loyvd aftan á ja rumbli sum var í hálvfemsunum har meir ella minni alt fór á hús atgang bæði bankar og húsalondsgrunnin faktiskt eisini so fingu vit tað burturúr við teimum broytingum vit gjørdi í tey túun og ellivu at nú hava vit ein livandi reguleraðan leiðumarknað sum vit ikki høvdu tá vit hava leysgivið hópin av húsum sethúsum til tann væntaða tørvrin sum hevur verið og vit hava fingið hesa hugburðsbroytingina sum ger tað at fólk eru meira liðilig á arbeiðsmarknaðinum og ikki kann mann siga at føla tað at hesin bústaðiri sum eg havi nú er mín og hava eittanna stað øgiliga stórar bindingar til tær fastoktirnar sum mann hevur so tað er tað gleðiliga sum er hent í bústøðunum hyggja vit so frameftir hvat skulu vit nú gera nú hava vit so valt sum samgonga at hugt eftir skulu vit fara á stigið víðari vit vóru jú kanska eini tretivu fjøruti ár aftan fyri okkara grannalond tá tað kom bara til leiðumarknaðin nú opnaðu vit upp fyri at fáa sett meira ferð á lutaíbúðarbygging samstundis sum vit siga ja vit ynskja eisini at fáa aktiverað tann privata ja bæði kapitalmarknaðin pensjónsgrundnarar verður nevnt her fleiri ferðirnar og annars privatar aktørar sum eru áhugaðir at luttaka í hesim her bæði í formaðurar við í sjálvari byggingini og í formaðuri við í fíggingini men fortreytin fyri tí er at onkursvegna skal eitt avkast liggja í tí altso eitt pensjónsfelag hevur skyldu til at røkta virðini hjá pensjónsuppspararanum optimalt og harvið tryggja sær eitt slag av avkasti og tí er tað neyðugt at mann eisini har hyggur eftir skal man aktivera pensjónspengarnar so er tað neyðugt at tað verður í form av einum iløðrum avkasti hetta eru tryggar íløgur í fastoknir tað er tað soøguliga prógvar kann mann siga at fast okkum er ein tann tryggasta íløgandir kanst gera og vissi epensjónsfelag kann soast til tols við at ja eg fái eit lítið avkast her so geri eg tað men fáa tey null g avkasti so ger einki pensjónsfellatað tí tey hava skyldu til at røkta peningaognirnar pensjónirnar hjá okkum øllum best møguligt eitt annað sum hevur verið væl viðgjørt her í dag sum vit eisini kundu rokna við frá samgongunasíðu fór at vera eitt evni sum havða tikið upp tí tað er nakað nýtt í hesum tað er tað at nú fer mann inn við bústøðum til at byggja bygningar sum vit annars vanliga hava sæð sum eru bygdir direkta á fíggjarlógini og tað sum eg síggi sum spennandi í hesum her er at kanska verður hetta eitt nýtt modell til at vit í føroyum hava eitt felag sum tryggjar at teir almennu bygningarnir verða viðlíkahildnir við tað við broyta modellið frá tí at vit gera eina ílegu á fíggjarlógini og gloyma alt um framt a viðlíkahalda á bygningunum forsøma bygningarnar tað síggja vit bara í dag at fleiri bygningar ella av teimum heimunum sum vit byggja í dag verða faktskt bygd har sum vit hava tikið gamla gomul heim niður simpulten lagt tey altso kantman siga tikisð tey niður frá niður til jarðar kann mann siga tí at at tay er so illa viðlíkahild at tað loysir ikki gra tey aftur tí síggi eg fyri mær at riggar hettar hendan royndin við at vit byggja nakrar stovnar fíggja tað so yvir raksturin við at betala eitt árligt gjald har bæði kann mann siga at íløgan verður goldin men eisini til viðlíkahaldið sum bústaðarhaldið hevur útmerkað seg í at hava dugað væl við at givið eina rímiliga leiðu tí tað er ein langtíðar íløga sum bústaðarstendur fyri upp til tretivu til hálvtrýss ár og og skal ikki hava skjótar pengar aftur men starvselutols við at tað skal betalast aftur yvir nógv ár og samstundis setir pengar til síðis bæði til ta árliga viðlíkahaldið men ikki minst eisini til tey stóru viðlíkahaldin sum koma tá bygningarnir beginna blívu es her ja tjúgu tretivu fjørutioghálvtrýss áruni tí síggi eg fyri mær at tað kundi blívi ein framtíðar loystir sum vit her kundu brúkt til at tryggja at almenni bbygningsmassin sum eru ú fleiri hundrað túsund fermetrar verið viðlíkahildin til lítar soleiðis at vit varðveita virðini í samfelagnum ø eitt annað sum eg haldi hevur manglað eitt sindur í kjakinum er hettar her jamen hesar pengarnar sum vit brúka av skattaborgarans pengum um vit viljað tað ella ikki tí hetta eru pengar sum vóru í einum kan mann siga deyðum húsalandsgrunni frá eini loivd frá fýrsunum serliga hálvfjerðsum fýrsunum har tað fíggjaði øgiliga nógv kann mann siga hava brúkt tað nú til atsett ferð á ella ein skipaðan leiðurmarknað teir pengarnir kannman siga høvdu vit sjálvandi havt kunnað brúkt til vælferð í staðin so tað má mann eisini taka hadd fyri alt tað sum vit gera tað bíligari fyri her á bústaðarmarknaðinum er nakað sum vit sum almennir myndugleiki høvdu kunnað brúkt til at fíggja okkurt annað á vælferðarøkinum som mann kal ikki síggja tað sumu hett er bara pengar sum einki kostar fyri samfelagið o einki kostar fyri nakran jú vissu vit hera á løgtingi fyrigigla okkum at vit kunnu gera tað bíligari úti á leiðurmarknaðin so er tað tí at onkur betalir í hesum føruum er tað bara ein sum betalir og tað er skattgjaldarin um hann vil tað ella ikki tað er borgarin í føroyum sum rindar eisini tá vit nú samtykkja ja heger farið nú út og byggja men nú siga vit at nú skal tað gerast við lánitreytirnar sum tit fáa men áður hevur verur sagt at tær seks hundrað milliónirnar skulu bara sum eginrogdin hjá bústaðir ella húsasrunnin var skulu bara forrentast partvíst eitt annað mál kann mann siga sum samgongan setti sær fyri var hetta her við hvussu tryggja vit betraðar fíggingarmøguleikar kring alt landið nú hava vit kan man siga tryggjað at vit hava fingið leiðuíbúðir bygdar kring landið tað er onkurstaðis sær meira onkustaðni sær minni men sum tað sær út til nú so er tað ein marknaður sum tekur digásið eisini frá teimum privatu tað er jú gleðiligt at teir tað privatu fylgja við eisini og fáa at hanga saman men tað sum manglar eg kanska meira hefta her við fígging kring landið nú komi eg frá einum øki míni heimbygd har tað fyri eg haldi tað e trý ár síðani nú blíva útstykkjaði ella blívur klárgjørd tveyogtjúgu grundstykkir har eru bara tvær grundir uppkomnar har eru einki hús bygt enn tað sigur mær so mikið sum tað øll grundstykkinir seld men einki bygd tað sigur mær so mikið sum tað at tað er trupult at fáa fígging tað er eisini tað man hoyrir tað er dýrt at byggja í dag tað er dýrt at fáa hondverkarar ella trupult at fá hondverkarar men tað ber til og tað er eisini ymiskir alternativur byggingarhættir troyttir síðstu árini við innfluttum elementum og so víðari men hóast tað sær tað út til at vera trupult at fáa fígging so tætt við miðstaðarøki sum ein hálvan tíma at koyra úr úr úr miðbýnun í havn so onkursvegna er tað eitt mál sum vit í samgonguni eisini arbeiða við hyggja eftir hvat kunna vit gera mær dámar ikki veghald eg veit vat mann fór nógv inn í veghaldð serliga í fýrsunum seinna helta fýrsunum tá var tað meira skipabygging og annað tað er ikki veðurin at fara men tað má kunna finnast ein loysn sum tryggjar at annaðhvørt tann rteir privatu fíggjarstovnarnir eiga at klára uppgávan eftir mínum tykki gera teir ikki tað so mugu vit frá almennari síðu onkursvegna gera skipanir soleiðis at tað ber til at byggja sær síni egnu setus sumhann hir hug til tað og fáa fígging til tað her kring um í føroya á føroya landi so eg haldi eg kann siga at eg haldi at kjakið í dag hevur verið sakligt og og víst á nógvar vegir og nógvi nógvar møguleikar eisini mann kann fara hyggja nærri eftir millum annað hetta her við kommununum skuldu tær hava fleiri møguleikar at trýsta kanska tey tómu húsini meira gera tey meira aktiv hevur onkur verð inni á onkur snakkað um at mann betalir bara helvtina av grundstykkinum beinanvegin hin helvtina seinni og sovíðari og eitt modell sum mann einaferð hugdi eftir tað var um mann kundi eventuelt leiðað grundstykkini inntil setisin varð niðurgoldin fyri síðani tá at grundstykki skuldi fella til gjaldingar ogsu víðari so tað eru nógvur møguleikar mannkan hyggja eftir men her hava vit so frá samgongunasíðu eitt boð upp á ein bústaðarpolitikk einivið eitt sindur av nýggjum øískoyti av ymiskum møguleikum vit kunnu gera og tað verður so víðari viðgjørt vónandi væl og virðiliga í trivnaðarnevndini og vónandi fáa vit ja so nógv so stóra undirtøku her í løgtinginum sum til ber um hetta málið takk harra formaður