Johan Dahl (Sambandsflokkurin (Union Party)), speaker, 2023-03-21
Topic: 1. viðgerð LM-080/2022  Uppskot til samtyktar um tilráðingar frá Norðurlandaráðnum í 2022 og um frágreiðing um virki ráðsins í 2022
ger so vælja takk fyri harra formaður eg skal royna sum frægast at greiða frá teimum tingunum sum eru rekomendatiónirnar sum eru í tí árfrágreiðing sum norðrandaráðið hevur gjørt fyri tjúgu tveyogtjúgu tað er soleiðis at eg sjálvur og enning eidesgaard eru valdir í ráðið í ár aftaná løgtinsvalið og tað r tað er tilmæli sum fyriliggja í sambandi við hesa heru árfragreiningina er tilmæli sum koma fast heilt aftur frá tvey túsund og átjan fram til við tjúgu tveyogtjúgu sumverða lata fram í dag tað er jú soleiðis at norðuraráðið arbeiðir næstan upp á sama máta sum eitt ting har tú kansn seta fyrispurningar har tú kansn koma við uppskotum og har hvør grubba ið sær eisini kann koma við við uppskotum líkasvæl sum einklibbarsóna til grubbuna um hvat mann ynskir at fáa viðgjørt og lagt fyri ministararáðið soleiðis ati tað respektivu londini saman kunna semjast um ella ella hvussu er atli siga jala nei til tey upskotini sum verða fyrilígd tað sum eg eg haldi her er sjávandi nógv mál og betekningar í hesum her sum ikki hava kanska við okum sum sum sum lívli landa gera men tó tað er eisini ein rúgva av tingum her sum eru áhugaverd haldi í í tí uppskotinum sum fyriliggur her tað vildi milum anað tosað um í í rekomendatiónin nummar tvey sum er tann fyrsta sum mann mann kemur fram á á síðu tvey at mann saman er við til ati gera upplegg til og eina skipan fyri forræstin modellu modell og ílegu og íleguætlaninr fyri hvussu mann kann skerja sigur tvey útlátið í eimum respektivum londunum um man leggur eisini upp til at hvørt landið sær siga frá o greiði frá hvussu mann kann náa teimum málunum at fáa sigur tvey útlátið minka og hav við koma fram tia et grønari samfelag taer tann dikomindatiónin sum ar tvey tjúgu einogtjúgu mann tosar eisini um sambandi við byggjarí at mann í sambandi við ný byggjarí fer inn og og brúkar nakrar serligar normar sum mat kalla fyri sa normar og og lc unormarli ernormar fyri byggjaríir har ið mann fakst roynir at fáa emmissiónsfríbyggipláss altso tað vil siga tað at tann má e útkegur mann brúka og tilfar mann brúkar skal vera emissiónsfítt basikt ta tað er sjálvandi mál sum liggja lagt fram í tíðina ertí ikki akað um at gera frá degi til dags so tosar mann eisini um og nevnir tað ein ting sum eg komi ígjøgnum herbeint tað er tann sum eitur rekomentatión nummar tjúgu og hon snýr seg um tað digitala koyrikort í norðarlondum hetta soleiðis at norðurnorðralondini í í fjør blivi samd um tað at mann skal hava okur kunna brúka eitt digitalt koyrikort í teimum respektivu londunum tað haldi eg eri ein sera góð ting at fáa í gongd og har í millum var eisini it føroyska koyrikortið eitr a teimum sum bleiv góðkent til tað og í í gjár sóvokur jú eisini tað at mann her er við at fáa ta lóggávana upp á pláss sum ger tað at tað digitala koyrikortið fer gilna soleiðis sum sum okur sum okur ynskja tað og eisini samsvarandi tamm reglunu suman hevur ásett í norðurlondunum til til koyrikortið at mann kann brúka tað eitt annað ting sum eg kann nevna í tí høpinum í sambandi við tað sum eitur talgilding tað er tað at mann í norðurlandi høpi hevur arbeitt við møguligt fyri at lættu um hjá t borgarum tað er soleiðs at borgara flyta jú frítt millum gransknar og norurlondum og har hevur mann eisini havt tað uppi at mannskal royna at fáa tað sum eitur eitt eitt eitt elektronisk ella it digitalt id soleiðis at mann um mann kemur eitt anað land at tað e er samkort viðvið við við við respektivu londini mann kan brúka stað ølum londunum og tað kann vera tað sama við sum mann tosar um við við sjornalum tað er uppi nú í løtuni tðyyskjamál sum er avgreitt mittur uppi í løtuni í samband við norðurlandaráði at mann roynir at fáa gjørt eina eina ejonal altso at sjúkrahúsverkið á heilsuverki hava eina felags sjonalskipan soleiðis at mann tað mann vera innlagdur eitt stað ja so kann mann fara inn og so kann mann fáa tær upplýsingarnar sum er neyðugur um tann persónin sum verður innlagdur tað haldi eg eri sera áhugavert at hygja uppá okur hava jú eisini her ta ætlan at mann skal hava nýggja skipan fyri kostmikk og í tí høpinum haldi atað kundi ver i samt at føroyar sum samfelag hyggu eftir hvussu til dømis norra og danmark og hinim norðurlonduni hava endurnýggja sína skipanir sum eisini verða endurnýggjari í hesum døgum og man hentí elt kundi gagnnýtt teir fyrimunirsumliggja í at mann er við eina stórum klumpu av av av av ílegum sum erða gjørdar og fingið kanska eina sera góða skipan til okum eisini um somu leið tað verður eisini nevnt í rekomendatión nummar fýraogtretivu o hetta eru ting sum eg nevni her sum eg haldi eri relevant fyri okum eisini tað er hetta her við at mann hevur ent felags nordeskur strategi um niðurtøku av vindmyllum og um resikolering av affa frá ídnaðinum tað er jú ikki at siga tykurm øllum eitt problem at okur okur jú seta nógvar vindmendir upp ikki bara her í føroyum men serliga í kanska niðri á meginlandinum og mann má finna út av hvussu mann kann skapa eina felags tæflanfyri og og og og eisini reglugerð fyri hvussu mann í norðralondum kann fáa resiokulera tað sum verður tikin niður av av avmindmylum og endurbrúkt tað aftur í í í í tí stóra grøna í grønu súkkluhsunum kann mann siga ha mann tosar eisini um í í rekomentatión nummar áttaogtretivu sum er fyri ungdóm og biodiversitet og klima at mann skapar eitt gott grund ella fyri og gerast fasturingsmodell fyri ungdómun og hjálpar teimum til at kunna vera við til ati gerast ávirkan galdandi báði tá tað kemur til tað grøna orkuskifti og onnur mál sum sum hava við við við klima og og bodiversitet at gera tað er eisini tosað nógv um og verður ða gjørt nógv við hett her við tað tað framtíða arbeiðsmarknaðin altso fjúcjerofwork sum tað verður kalla ein rekomentatión sum er frá einogtjúgu har tosar mann um tað hvat tann talgilda framtíðin og tøkni ger á arbeiðsmarknaðinum og hvussu hon kann koma at gagnnýtast og hvussu hon kemur at avloysa kanska vanlig arbeiðspláss við sínum tøkni og hvussu mannskal hon handfara tær og hvussu mann skal hava plan fyri hvat mann so ger er verða jú eina rúgvu av størmum kanska leys men samstundis verður tað eisini ein hurð opna og tað er tað at tær koma onnur nýggj arbeiðsplássur inn av tí jorsakað avtí nýggju tøknini og har vil mann gjarna hava við tí dekumentitión sum eitur nummar guníggjuogtretivu at mann mann ger ein e eieit prosjekt fyri hvussu hetta her kann vera tyggja hondnum frameftir eisini tosar mann um tað at í rekomendatión nummar fjøruti sum eitur nordendi í skolan her tosar mann um at tað er viktigt at grannatjóðirnar í norðalondunum eru aktivar í at fáa so málsteiling at mann at mann ger seg kunnað við málini í í hvørju respektivum londunum og mann lærir um tey og at mann etelsk kann forstanda tey og duga tey í ein ávsan mun og tí hava eisini londini hvør sær ein plan fyri hvussu tey vilja ví sínum nærumhvørvi við fáa málini implimenterað í klassarnar asu til dømis svøríki hevur hevur hevur norskt og danskt frá fimtan senda klassa og finnativu svenskt og og og danmark hevur hevur hevur norst og svenskt og grønlandið hevur danskt og so víðari ha so tað haldi eg eisini er skilagott at mann pp á tann hátt skapar eisini forstáil seg millum londini í tí høpinum mann tosar eisini um eitt felags innkeyp í sambandi við við við kreppuhontering og sambandi við eina søgu sum tildømis korona at lond en eina felags strategi fyri hvussu mann fer fram tá ið ið slíka slík ting henda og man tosa eisini um í rikoometation nummar níggjuogtjúgu um ee um nordiska vasinframleiðslu har okur sjálvir í norðrarlondum klárað at vera før fyriyar framleiða ti vasinur summi sum sum er tørvur veru á um samstarva um tað internt millum londini samstundis sum mann eisini arbeiða við at kunna gera felags innkeyp og fyri at hava felags lakur og annað tá ið tað snýr seg um tilbúgvingav ymisum slag man tosar eisini um tað sum eitur sipertrygd e tað at mann hevur eina felags loyst fyri hvussu mann tryggjar londini hvør sær í sambandi við tær tær avbjóðingar sum koma bi tá tað kemur inna fyrði teliøki og 5mg og tað kemur innan fyri aðra trygd altso ll øll allar skipanir í dag eru jús stýrdar av av tøkniligum loysnum og ikki minst til dømis kkraftverk og og orkuloysnir og orkuskipanir so tað r øgiliga umráðandi at londini eisini har hava ein ei eitt felags politikk og og og loyst fyði hvussu mann mann ger tað man tosar eisini um hava tær arktisku strategiirnar og vissjón tjúgu tretivu fyri norðra lond eina felags leis fyri tað og á á fundunum ú í í í reykjavíku síðstu viku tá bleiv tann tann vissiónin sum eitur tjúguogtretivu framløgd tann arktiska við siónim at eg miln anar eisn gjørdu vart við tað at mann tosar jú um tey fimm norðralondini men eg haldi atað viktigt at mann tosar um átta átta norðalond og ikki fimm og tað haldi at okur sum løgtingaseiskinisi leggja dent á at okur í tí høpini gjarna vilja verða hóast okur ikki eru full gildið í limur í norðulandaráðnum vilja verða nevnd ter eitt land tí tað tykur eru eins væl og ísland og og danmark og grønland og so víðari so tað fingu okur hvussur sagt á fundinum í reykkjavík nú er mín tíð farin eg gangi út frá at at erling eidsgard formaðurin kann kanska greiða forrestini