Edva Jacobsen (Sambandsflokkurin (Union Party)), speaker, 2022-03-22
Topic: 1. viðgerð LM-122/2021  Uppskot til samtyktar um miðvísar íløgur og átøk til at menna føroyska málið í 21. øld
uppskot til samtyktar um miðvísar íløgur í átøk til at menna føroyska málið í einogtjúgundu øld løgtingið staðfestir at tørvur er á viðvísum átøkum og stórum íløgum til at menna føroyska málið stendur millum annað í uppskotinum uppskot gongur út upp á at løgtingið hoytir á landsstýrið at leggja fram eina skipaða ætlan fyri at menna føroyska málið á øllum mótum og leggja fram lógaruppskot og fígging ov og nella neyðuga fígging til at fremja hesi átøk og so hava tey so er tað talan um um seks ymisk átøk og tey standa eisini til ymisk tíðarskeið og tað skal verða galdandi tað legði so merki til tá ið eg fyrireikaði mg til eitt her frá sjeyogtjúgu til tretivu á ymiskum økjum og har hevði mann har eru nøkur føroysk kan velja sum brúkaramál á talgilda samskiftspallinum og tað er málið fram til vey túsun g sjeyogtjúgu at kvf sendir alt sjónvarp og talgilt tilfar á føroyskum ella føroyskum grundarlagi tað stendur eisini til sjeyogtjúgu at alt undirvísingartilfar fólkaskúlan og miðnám í seinast tlegi tvey túsn og tretivu er drygdargott føroyskt tilfar í minsta lagi tvífalda oð útboðið á føroyskum barnaungdómstilfari fram t tvey túsun og tretivu í livandi myndum ljóði teksti og spølum at føroyskur tekstur er á útlendskum tilfari og tær stendur eisini tiltvey túsund og tretivu og so stendur nakað afturat her at stuðla til føroyska yrkis og fægri bókmentir eru minst fimm faldað innan tvey túsund og tretivu so tað ernrættiliga stór øking og so stendur aftlesliga havar umpskotstillarin sagt at tað kemur at kosta um fýrs til hundrað milliónir fram til vey túsund og tretivu tað vil siga eini fimtan milliónir um árið og til dømis hevur nám upplýst at tað kann kosta eini hálvtrýss milliónir at fáa undirvísingartilfar á føroyskum fram tvey túsund og tretivu tað vil siga at nám skuldi havt eini sjey milliónir eyka fígging per ár fram tvey túsund og tretivu vis seg vissi teir skuldu klára havt havt alt undirvísingartilfar á føroyskum eg haldi at málið er áhugavert í sær sjálvum upp á tann máta at føroyskt er týdningarmikið og tað er nógv sum men eg haldi eitt sindur av tí sum henniold var inni á at vit skulu ikki stara okkum blind og og líka sum lukka okkum inni í tí føroyska málinum soleiðis at at horsonturin blívur blívur forsmalur vit hava vit hava í útnorðráðnum har høgni hoydal ofta og er ein partur av har høvdu vit nemliga eina temaráðstevnu sum var um mál og málbrúk og tað vísti seg at tað eru sera nógvar ymiskar avbjóðingar tá vit koma til tey smáu samfeløguni um at varðveita sítt mál og sítt málbrúk hvussu skjótt tum mál kann hvørva um vit ikki halda fast í máli tað tað bleiv øgiliga væl lýst á tí ráðstevnuni og sjálvandi men tað er eisini týdningarmikið at vit eisini halda fast við onnur norðurlendsk mál soleiðis at vit ikki koma at missa burtur at kunna samskifta við aðrar nattiónir tí har haldi at vit eru framúr í føroyum at klára okkum væl nógvastaðni við okkara málbrúk tí nógv er farin tað r øilia nógv málbrúk sum eg fari yvir til eingilst og har haldi eg sjálv at ísland er eitt sera gott dømi um tað og í tíeg legði merki til at tí ráðstevnuni sum eg serliga hugsaði um har vísti tað seg at tað vóru nakrir serfrøðingar sum høvdu nakrar ella høvdu nakrar framløgur kaman siga á tí ráðstevnuni og tað eina var um umí íslandi í sambandi við barnagarði og og har hevði mann avbjóðingar málsliga í vøkkustovum og tá fer mann at hugsa lítið sindur um tí mann tosaði rælja nógv um skermbrúk tá haldi eg tá mann fyri nær vøkkustovur tá er tað meira trupult vit tá vaksnu enn við børnunum tað haldi eg tað haldi eg segði mær nokk so alvorligt hvar seta vit inn tá mann beginnur at myndir av lítlum børnum sum sótu barnavognum við við einum eipæddi fyri at fáa tey at sovna tá haldi at tey vaksnu mugu taka eitt sindur um meir fatt upp á seg sjálvan og og vilja málunum væl tí tað tað vísti seg at tá ið tað bleivu lísind størri so so so fækkaðust tey føroysku ella har í tí førunum var tað tey einsku orðini og tey fækkaðust tí at tað vóru farin so nógvur enskt at at tveir íslendskur altso ungdómar í íslandi tosa eingin saman og tí tí kann mann eisini er ein balantsigongd í øllum hesum her nú høvdu vití útnorðráðnum eina ráðstevnu í januarmánað á netinum og tað var var skipað frá íslandi av og meir enn helvtina av fyrilestrini vóru enskum sjálvt um mann hevur viðtikið í útnorráðnum at mann skal brúka norðurlendsk mál so trupult er tað blivið har at finna fólk at halda fyrilestur sum megna at halda fyrilestur á norðurlendskum máli eg haldi sjálv at hetta bar eitt sorin lítil vinkul inn til at har at nú sá eg í í pertalinum í síðstu viku at tað var eittsum eitur sprovklár í danmark er tað ein av av ein persóni frá mínum egna heimbýi sum hevur umsett tvær bøkur sum koma út í føroyum fyrsta apríl og tað eigur at stuðla málsliga menning hjá børnunum og og onnur bókin er frá eitt til trý ár og hin er frá trý til seks ár og hon er og tær eru meintar til at líkasum at vegleiða foreldur hvussu týdningarmikið tað er at halda fast upp á nøkur ting soleiðis at at børnini hava eitt orðforráð tá tey blíva lísind størri ella koma í skúla nú eri eg sjálv í sosialu nevnd í í kommununi so eg havi nógv samskifti við barnagarðir og og hvar mann tosar umum ymiskt og har vísir tað seg at tað er ikki bara ikki bara har sum eg komi frá men men aðrastaðni eisini at tað er blivin eitt størri og størri avbjóðing við orðforráð og tá mann so spyr um hví og hvat men tað vís tað seg at tað er ikki bara tí at tað eru børn sum eru flutt til landið aðrastaðni frá ella hava kanska annað foreldri sum ikki hevur av føroyskum uppruna men tað er enntá børn frá føroyum sum slett ikki hava tað tilknýtið men men tey brúka so nógv ymiskar samskipismiðlar ella brúka so nógv mál annað mál enn enn tað føroyska at orðfarráðið tað er er faktisk ikki for gott tá tey so koma bæði tá tey koma upp í í forskúlan ella ella ikki ikki frítíðarskúlan og hvar tey so skulu tað síðsta árið áðrenn tey fara í fyrsta tað vísa seg at tey hava avbjóðingar við at tey hava trupult viri at nýta øll orðini sum tey skulu tí tað hava verið so nógv inni á útlendskum ella brúkt útlendsk samskipi so tað er púra sikkurt at at hetta her nú er áhugavert at síggja í í akkurát um hett her málið varður samtykt tað tað er so tað sum mann eg ætli mær líka at finna útav tá ið vit eru nevndini at vita og tað er altso altíð gott at taka uppskot til samtyktar upp tí mann fær eina debatt um evnið um mann fær tikist upp í nevnd um mann fær tikið partar inn og fær greiðið á hvussu er tað statt í dag bæði við sum við hesim her sum sum verður bæði inni á kvf hvar eru við stødd udag við við umsetingum og inni á fartelefonina so vorðið hvar liggur málið í dag tí at tað eru heilt sikkurt nógv ting sum eru gjørd og skal mann gera so nógv sum stendur her so er tað sjálvfylgiligt ein ein fíggjarligi spurningur eisini um um mann nær tað og hvussu leingi langa tíð tað skal taka og hvussu stóðr og skal mann so at prioritera hvat skal mann so taka fyrst men tað er tað sum mann hevur nevndar nevndar viðgerð til men altíð alt so so er evnið evnið haldi eg øgiliga gott at at fáa fram og og tosa um tí atað er einki at snakka um tað at tað skal ikki so øgiliga mann sigur kraftinfyri yvir generatiónir visti mann til at missa ein partur av sínum máli men so er tað hinvegin aftur mann kann eisini ansa eftir at mann ikki missir eitt annað norðurneysmál man pri arpriaritera soleis sum ísland hevur gjørt tí so blívur mann kanska avbjóðingin at samskifta úti eftir og vit liva íinakrir globalari verð kann mann siga okkara ungdómur fer mann sigur allastaðni og tí tí er tað týdningarmikið at at mann eisini varðveitir ta balansina so so tað er stuttum tað sum er um málið og skal geva teg eina góða viðgerð í mentanarnevndini takk fyri