Annika Olsen (Fólkaflokkurin (People's Party) → Tjóðveldi (Republic) (Nov 2022)), speaker, 2021-10-28
Topic: 1. viðgerð LM-018/2021  Uppskot til samtyktar um heildarætlan um at tryggja nøktandi vælferðartænastur í framtíðini
ger so væl takk fyri harra formaður ja til viðgerðar er eitt uppskot til samtyktar um at gera eina heildarætlan ella lata gera eina frágreiðing ið lýsir neyðug tiltøk á útbúgvingarøkinum í mun til arbeiðsumstøður og arbeiðstíð til tess at tryggja heilsutænastur og vælferðartænastur í framtíðini heta eitt uppskot frá tjóðveldi og í gjár høvdu vikur eitt uppskot frá javnaðarflokkinum um at stytta arbeiðsvikuna niður í sjeyogtretivu tímar so heta eru tvey uppskot sum onkursvegna hava til endamáls at betra um viðurskiftini kanska serliga á vælfarðarøkinum hjá okkum og arbeiðsumstøðurnar hjá teimum sum starvast á teimum í teimum økjunum okur vita at okkara vinnulív er ikki kappingarført um trot er á arbeiðsmegi okur vita at okkara samfelag ikki kann fungera um okur ikki fáa okkara gomlu passaðu og plagaði okur vita at um okra børn ikki kunna fáa ansing so fáa fólk ikki farið til arbeiðis sambært búskaparráðnum koma tað at mangla sjey hundrað starvsfólk í á vælferðarøkinum ta vil siga á heilsu og dagstovna økinum og eldraøkinum tey komandi tíggju árini hetta samstundis sum ein arbeiðshópur sum hesum gerst alsamt eldri og eldri og ikki nóg nógv ung verða sett við og hetta sigur seg sjálvt at hetta kemur at brenna á í framtíðini her krevur politisk hannling og ikki tí eg skal fílast á andstøðuna at hon leggur hesi uppskotini fram men tað er ikki nokk at okur bara fáa uppskotið frá andstøðuni sum veikpar ljósá hesi viðurskiftini tí her krevur handling úr øllum flokkum andstøðu sum samgongu og her krevur eitt felags stev vist oku skulda koma burturúr hesi starvsfólkakreppu um tað var nakað sum helst skil í so settu formennini seg í flokkunum seg saman og funnið eina semju um hvussu okur kunna loysa hesa risa stóru uppgávu fyri føroyska samfelagið men tíverri og atð er ikki ein atfinning móti hesum uppskotinum ella tí sum var í gjár men tíverri so upplivið okur bara eina kapprenning um hvør skal hava arina fyri at loysa hesar avbjóðingarnar og tað er bara ein staðfesting av at soleiðis virka tað politiska systemið og tað er bara ikki í lagi eitt veit eg at megna okur ikki at loysa hesa uppgávuna í felag so verður tað føroyska samfelagið taparanum og tað er væl okra fremsta mál at standa saman um tær stóru avbjóðingarnar sum hesar og summi hetta uppskotið sum rætt sigur meg dámar fanskt gott hetta uppskotið hjá tjóðveldi tí tú fyri eifsil tekur heildina við okur hava sæð øgiliga nógvar sigulerar nú sigulera uppskot um um hvat mann skal gera eg sakni sjálv eina eina heildarætlan fyri hvussu mann kann bøta um viðurskiftini so upp á tann mátan haldi hetta uppskotið er eitt øgiliga skilagott uppskot tí mann fær allir tættirnar við og hetta er ein bygnaðarligur trupulleiki sum krevur handling bæði á útbúgvingarøkinum á fíggjarøkinum viðvíkjandi lønarspurninginum og sjálvandi eisini eitt arbeiðsmarknaðarmál tykur tosa um arbeiðsumhvørvið so tí krevjað hesar avbjóðingarnar absolutt eina heildarloysn á útbúgvingarøkinum er spurningurin hvussu kunnu kur rekrotera fleiri heilsuhjálparar heilsurøktarar sjúkrasessar og pedagogar eg havi fleiri ferð verið forsprákari fyri at okur eiga at fáa eina breyt afturat á miðnámi okur hava eina handilsbreyt okur hava eina tekniska breyt okur hava eina hugbreyt okur hava eina náttúruvísindabreyt hví hava okur ikki eina breyt sum hevur fokus á heilsu og trivnað tað vildi verið so upplagt tí t tá tú sangar tey ungu tí tá tú fer læknir í tey ungu at hetta her er ein veður at fara ynski man so at fara eitt stig víðari sett nú vistmú mann tekur eina útbúgving sum heilsuhjálpari ella røktari at mann fekk víðari eftir sjúkrasystir og kanska tekur enda stig og v vilja gerast lækni so hevur tú longu grundútbúgvingina beinanvegin og tað tað sakni eg at mann tekur eitt ordiligt kjak um okkara útbúgvingarskipan hvussu kunnu kur rekrotera fleiri yngri fleiri yngri fólk sum átaka sær hesar uppgávurnar tí okurt síggja tað at at hesin starvsfólkahópurin til dømis á á eldraøkunum her her í havnini v slikl taka heilsuhjálparanar eina ferð afturat helvtin av teimum eru ófaklærd og meir enn helvingur av teimum eru við at náa pensjónsaldur so hetta sigur seg sjálvt at hetta hetta heldur ikki til í longdini øso er spurningurn um um hvussu kunnu kur bøta um viðurskiftini hjá teimum sum kanska ikki eru so ung men sum kanska eru eru komintil árs men kanska ynski at taka sær eina útbúgving til dømis sum heilsuhjálparar eta røktari har havi eg eisini verið forsprákari fyri at mann eigur at fáa løn undir útbúgving tí at nógv av teimum sum fara til suðuroyar at at taka sær eina útbúgving hava dupult húsarhald og tí hugsi eg at mann kundi saktast bøtt um tað við at geva teimum løn undir útbúgving men at tey kanska eru staðsetttil dømis lat okum siga her í havnini her er ringast statt faktisk í havnini tí at okur hava lutfalsliga fá útlærd tá ið tað kemur til heilsuhjálparar at mann kundi sagt ókey tú fær hesa útbúgvingina men tú er staðsettur á á á økinum her í havnini og so kanst tú tá ið túer liðugur flyta ímillum teir æ tær etlisheimini røktarheiminin her í havnini kanska inntil tvey ár mann ger eina kontrakt soleiðis at mann beheldur arbeiðsmeguna á økinum aftaná at tey hava fingið løn undir útbúgving tað sær mann eisini aðrastaðnis at mann at mann ger tílíkar kontraktir so ein spurningurn um um um lønina tað er jú eisini ein partur av av hesum uppskotnum til samtyktar eg var inni á teg í gjár at lønarreformurin frá nítjan hundrað og níggjuogtrýss har ið mann plaseraði kvinnurnar á hesum feltunum allarnæðasta í lønarhagrakiðnum tí mann metti ikki atat kvinnurnar vóru forsyrgjarar og tí tívar tað bara ein spurningur um at geva tær eitt sindur av av lummapengum fyri tað arbeiðið tey tað gjørdi maðurin var forsyrgjari og tí kundi hon fáa onkra onkra lítla samsýning fyri tað arbeiðið hon hon gjørdi egentiliga eru okur ongantíð komin burturfrá hesum ójavnanum enn og eg veit gott at eg jóðið sum ein fakfelagsforkvinna ella javnaðarkvinna fyri tansara skyld men sannleikin er tann at okur á borgarliga vongjunum síggja eisini sanniligani hetta heldur ikki til í longdini hetta gongur heilt einfalt ikki at halda kvinnuni í einum fátæktamarki tí hvussu skal ein heilsuhjálpari sum er vorðin støk yvirhøvur kunna yvirliva fyri sína løn hvussu kann hon yvirliva fyri sína løn lat okkum siga at hennara endaløn er áleið fimmogtjúgu túsund eg minnist ikki akkurát hvat endaløn var hjá hjá eittnúm heilsuhjálparunum hvussu skal hon kunna liva fyri tað visti hon ikki ein gang kann orsakað av av teimumtrýpartsvaktunum ella trý skiftisvaknum hvussu kann hon yvirhol yvirhøvur koma upp á fulla tíð hon kann ongantíð í lívinum koma upp á fulla tíð og er ho so støka afturat hvussu skaln hon fáa ágerandisdagin hjá sær at hanga saman ongan livandi kjans ongan livandikjans eg havi eisini í longri tíð verið forsprákaðir fyri at okur eiga at tora at taka kjakið um at stytta arbeiðsvikuna niður í sjeyogtretivu tímar so er sjeyogtretivu orsaka so spurningurin er um mann torir at byrja við umsorganafaklinu ella mann verðir noyddur til at taka allar allar bólkar við í í einum fyri ikki at atfornerma nakran men eg haldi at mann kundi gott gjørt nakrar royndarætlanir akkurát sum hann gjørdi í í íslandi í tvey túsund og fimtan tvey túsund og nítjan hann mann royndat koyrdi tað at stytta arbeiðsvikuna niður í fýra dagar við megastórari súze okur kunnu blíva við at byggja ellisa røktar heim men hvann nyta tað tá tá ð okur ikki hava nøkur starvsfólk at seta í starv at røkta teimum gomlu our kunnu eisini blíva við at byggja nýggjan barnagarðar men kann nytta tað tá ið okur ikki hava nøkur fólk til at takastær av okkara børnunm okur kunnu eisini veita nýggj tilboð á almannaverkinum men kan nytta tað tá ið greing starvsfólk hava til at takas tsær av okkara borgarum við serligum avbjóðingum okur mugu standa saman um hesi málini og nú hava okur so tvey andstøðuuppskot eitt í gjár við við styttri arbeiðsviku og eitt frá tjóðveldi í dag fína uppskot stekki tað men var nakað skil í so hevði andstøðan um hon veruliga ynskti hetta málið ígjøgnum fingið tað ígjøgnum tikið samband við samgonguleiðararnir um at taka hetta stórmálið upp og fáa semju í dag og var tað nakað skil í samgonguni so tók hon tað eisini upp við andstøðuna til at loysa hetta málið tað gongur báðan vegir tað gongur báðan vegir slett ikki nøkur atfinning av av av hesum uppskotinum tí at sjálvandi má ein andstøða varpa ljós á tey tingini sum tey meta eru viktig og allar rós og aðru fyri tað eg havi hugsað manglan um hett her við eitt samgonguskjal sjálvandi má ein samgonga binda seg saman ið einum samgonguskjali men mann eigur eisini at tora at taka eitt eitt annaðssamgonguskjal har mann tosar um tey yvirskipaðu bygdnarligu avbjóðingarnar kanska taka andstøðuna við í barráð beinanvegin og gera eitt forlík tvørtur um samgongu í andstøðu beinanvegin tá ið ið samgonguskeiðið byrjar soleiðis at mann kann fáa loyst tey stóru málini í felag og hetta er eftir mínu