Høgni Hoydal (Tjóðveldi (Republic)), speaker, 2023-03-30
Topic: 1. viðgerð LM-095/2022  Uppskot til  løgtingslóg um broyting í løgtingslóg um afturbering av útreiðslum til filmsframleiðslu í Føroyum (Broyttur fíggingarleistur og lógartøkniligar rættingar)
eg havi verið rættiliga íblástur og eisini upplýstur av teimum framsøgu røðunum vera hava sum hava lývst bæði søguna og týdningin av av filmi sum sum list og sum vinnu øhog eisini tann tað søguna filmur hevur í føroyum yvirhøvur frá tí fyrstu færð filmur varð vístur og á ymiskum bygdum í vági sum anika olsen nevndi var eg eisinihen fyr biograf hjá jøgnum olsen øh og annars haldi í framsøgufólkini hava lýst tað øgiliga væl hvat liggur í hesum her uppskotunum eisini tey framsøgufólk sum hava verið atfinningarsom móti tí sum liggur uppskotum og eg fari at siga tað fyri at svara tí beinanvegin at hetta uppskotið er sum rætt varð sagt atað pál mikkesen leyga fram fyrstu ferð og tað hevur longu skapt hetta heta her llógaruppskot um afturbering til fráfilmsramleiðslu í føroyum vær lagt fram pál mikkesen tvey túsund g seytjan og tað hevur so havttýdning haldi bæði ítøkiliga og og sum vilja til at at stuðla filmi sum vinnum og eg sigi sum eg haldi eitt av framsøgug fólkunmu segði at eg fari kki at nevna nøvn her men tað er tað er filmssøgan í føroyum í síðstu árini hevur verið hevur verið sum gosfjøll av kreativum og dugnaligum filmfólki sum hava framleitt filmur í føroyum og saman við øðrum í altjóða verkætlanum og so framvegis um munurin ímillum hettar uppskotið og tað uppskotið sum bleiv samtykt í tvey túsund og seytjan tað er at í hesum førinum verður sagt at vit binda okkum við hesari lógini tavlsa hetta her ein glógarbundin líknandi skipan at tá ið filmsverkætlanir eru á skránni so kunnu vit siga ja men lúkatit treytirnar fáa tit fimmogtjúgu prosent av teimum útreiðslunum av verkætlanini sum tit brúka í føroyum afturkomnar tavsað kann got vera ein verkætlan sum kostar tvey hundrað milliónir men framleiðslan í føroyum er tjúgu tað er mann fær afturborið útreiðslan tí sum verður ramleidt og gjørt í føroyum hog áðurin tað verður so at fyri at gera tað so má eg á má mann hava niðan á tingin vi segikki nóg nógv eru á fíggjarlógini til tað og tað val segatman kan ikki svara teimum fólkunum sum eru ahu at gera verkætlanin fara vit at fáa til at fara tey ikki at fáa tað so endamálið við hesum er at siga at tey dugnaligu filmfólkini sum royna at fáa verkætlanir til føroya og tær eru tað er ein vaksandi áhugi øh tey kunnu siga me tit fáa tað við tey koma um tet koma til føroya fer fer tann samlaða nýtslan av peningi í sambandi verkætlanina upp um tjúgu milliónir í føroyum so mugu vit kortini koma í løgtingið til tess at játta tað sum fer upp um fimm milliónir men tú fært altíð tað so tað er ein g haldi at orna skoli var inni á tí og partvíst steffan klein poulsen at at tað er ein skipan sum sum bindur okkum fíggjarliga og so er tað tað vit skulu sjálvandi seta rættar tað merkir ikki tað at vit ikki koyra at koyrata á fíggjarlógina vit skuldu seta tað á fíggjarlógnið men men sum aðrarj á logarbón v játtanin kemur hend so nakað árini so mugu vit broyta tað við eykajáttaninm o øðrum og fáa tað og fáa tað inn á fíggjarlógina áðrenn hon áðrenn árið endar men tað merkir at tú kansn geva eina tilsøn eina bindandi tilsókn sum so seinni útloysir eina útreiðslu tað passar tað sum stendur í lógar upskotumt er tað so á hvørjum ári skal so skal so filmshúsið gevokum eina metingum hvat metir mann kemur inn av umsóknum og hvat metir mann tær umsóknirnar eru í upphæddum soleiðis at vit á teimum komandi fíggjarlógnum kunnu seta eitt realistiskt tal men tað kann altso vardiera so tað er rætt ø men eg haldi tað er alneyðugt og sum fleiri framsøgufólkar vera inni á at vit hava hesa skipanina tí tað verða víst til íslands o íslandis hevur hesa skipanina har kann mann enntá fara longru upp upp til fimmogtretivu prosent og øll onnur norðarlond ogrannalondum hjokkum hava eisini skipanirnar so tað er eisini ein spurningur um at at kunna vera við í kappingini um at fáa filmsverthavna til føroya so tað er tað sum uppskotið snýr seg um tað er tað sum er broytingin umframt nakrar nágreiningar og ásetinin veður sjálvandi varðveitt um at at treytirkum setast við nevnig at tað skuldu verða tað skal vera føroysk førleikamenning øroysk føroysk føroysk mál føroysk mentan í filminum tílíkt allar tær treytirnar kunnu verða settar sum tær verða settar higartil øog eg haldi á allan hátt at tað er ein skilagóð skipan men hon hevur altst tann vansan at tær kunnu útreislurnar kunnu varera og tað er sikkru um at raka rættur tí man setir á fíggjarlógina tá árið byrjar tað er tað er støðan men við hesum kannmann altso fara ol inn og gera avtalur um hesar verkætlanina og orsøkin til at tað er rætt tað haldi eg fleiri fleiri framsøgu fólk hava verið so væl inni á ø uni holm johannesen nevndi hetta her við at at tá ið tron fekk virðisløn hvussu fegin tey vóru meira viðurkend sum vinna og hetta er partur av politikkinum fyri skapandi vinnu rósa samalsen nevndi søguna um beint nú ta ta stóra faingið og mangi sum liggur í at framleiða filmin í føroyum eisini út frá føroyskum føroyskari søgu føroyskari mentan odni skoli segi hata tað var munur á vinnunum eg skalikki viðmerkja sær øgiliga nógv men men hetta her er hetta er ikki ein stuðul beinleiðis heta er ein afturberingarskipan sum er treytað av at tær koma sjeyti fimm prosent meira enn tað tú gevur inn til landið til tess at fáa stuðulin og hetta er ikki ein vinna sum er avmarkað har bara nøkur fá sleppat framleiða film tykist so at landssýrismaðurin skal siga at tú sleppur fram tær a finm tú sleppur ikki so so ja tað er munur á vinnum og orne skóli segðitað eisinitað og tað skal vera munur á á vinnunum og hannskeytr upp at mo kunna hava sólsetisásetingar á slíkum skipanum og ansa eftir at man kki misa búskaparliga ella fíggjarliga tamarhaldi tað skilji eg væl eg haldi tó ikki a e rætt at koyra sólsetisáseting á hesa lógina endiliga tí sum sagt hesar hava verið í galdandi leingi í hinum londunum ogætla vit at vera við í kappingini um at fáa føroyska filmsvinnumentað við at traga verkætlanin við útlendskari fígging til okkum so haldi eg vit mugu sum fyrstu treyt hava hava í minsta lag somu treytir umframt aðrar fyrimunir vit hava í føroyum við at tað er tað er lætt at koma í samband við alt tað føroyska samfelagið tá tú kemur at gera film í føroyum og tað er stutt millum altar partar og lutir skulu era við eina filmspartan tað er eitt stór fyrimunir hjá føroyingum í kappingini uttan iva øh men sum sagt til odna skáli tat hetta kemur at standa fíggjarlógini taðer bara ikki altíð tilat raka rætt í tí tú setur á fíggjarlógina tá ið hon verðu løgd fram tí tað kann variera gjøgnum árið um tilsøgnirnar eru givnar og so eru vit so eru vit skyldu at rinda tað øh og anika olsen nevndi hetta har við við søguni hjá filmi filmur er jú søga tað er tað er tað tað er so samleikaskapandi og og samfelagsskapandi sum sum listagrein øhog eg kan bara skveita upp í tá honn tosar sum biografarnir sum eg havi lisið meg til so var fyrstu biografur í føroyum taðn fyrsta sum fór fór at at hava biograf í føroyum tað var altso undangongumaðuin ólavur á heyðin í vestmanna nítjan hundrað og sjey nøkur fá ár seinni senda so vísara til tildiga á bø í havn og síðani hava eisini fleiri fólk framleitt film í føroyum sum mann sum eg kom undir kavi seinni sum eg havi lisið meg til so vórðu tað so var julis høgnussen erá oyndarfirði og ingvald olsen er havn nakar temum yrstu sum tóku longru longu filmsbrot upp í samband við msær vitjanin á tínligt so tað er ein langgreiður søga men hvat hvat so støðan nú ja støgan hjá føroyskari filmsvinnu og tí sum liggur aftan fyri hetta hetta er jú ikki tí at landsstýrismaðurin ella politiska skipanin gjørt tað søgan um føroyska list og filmsvinnu er sum øll søga í føroyum har vit hava ment okkum og har vit hava skapt tað sum vit eru allarbest við og sum okkum dýrmetast í dag tað er komið tí vit hava nakrar eldsálur sum hava tikið seg saman í felag fyri at virða og virðisøkja okkara egna okkara egna tilfeingi í menniskjum og náttúru og vinnu og list í máli og tað hevur so seinni skapt ta stóra um vit sum um vit sum politisk skipan ella samfelag megnað at tjúkkla um tað og ikki forða fyri tí tað er søgan um føroyska filmsvinnu og mær nýtist ikki at siga tingfólki at uppi í filmsvinnuni sum fleiri hava nevnt so so hava vit ú alla alla sjónleikarlistina vit hava sniðgeving vit hava tónleik vit hava ritlist myndlist og filmssøga sum heild ella at at skapa søgu við filmi vit hava alla tænastuveitingar vit hava flutning vit hava fakfólk ugførleikar sum jevir hin parturin av øllum framstigun í føroyum tí e táð vit eisini sígja okursu ein part av heiminum menna okkara førleikar í samstarvi við onnur fara úti í heim og draga heimin til okkara og alt hetta ger filmsvinnan umframt tað at eg meti á filmsvinnuna sum vinnuna og sum list er so ómetaliga týdningarmikil í at røkka tí málinum sjált um vit ofta tosa um útlendskar verkætlanir fyri at vit kunnu fáa framleitt meira tilfar sum hevur røtur í føroyum og gjarna við føroyskum máli í sum ger tað at okkara føroyska mál kann mennast í núnútímans talgilda og altjóðagjørda heiminum so í øllum teimum metingum vit kunnu gera av hvønn týdning hetta kann hava ikki bara hetta men tað alt tað sum vit gera fyri mentan og list í hesum førunum fyri filmslist og film sum vinnu so haldi eg vit fáa bara fyrimunir burtur úr tí vinnuliga mentanarliga málsliga í okkara útsýni og og okkara meting av okum sjálvum og okkara førleikum og og og tilfeingi so tískil frú forkvinna so so er i sera fegin um tær um tær framsøgurøður ið verði hava eg haldi tær vera ómetaliga vínskygdar og vóni at kunna svara ivaspurningum í í vinnunevndini tá tað kemur til viðgerðar soleiðis at vit kunnu taka hetta stigið eisini ella vit kunnu sum politikarar í hesum førunum aftur vera ikki ein forðing men at slag av einum einari ljósmóður fyri nøkrum sum eldsálir og dugnalig fólk longur rammanundan hava skapt summi í allari mentanarlist í føroyum øtakk fyri men her eru viðmerkingar úti salinum og