Ingilín Didriksen  Strøm (Javnaðarflokkurin (Social Democratic Party)), speaker, 2021-09-07
Topic: 1. viðgerð LM-004/2021  Uppskot til samtyktar um almennan lønarstiga
takk fyri frú forkvinna ja hetta uppskotið sum vit í javnaðarflokkinum vit leggja fyri løgtingið í dag tað snýr seg um ein almennan lønarstiga ger ett uppskot til samtyktar og tað ljóðar soleiðis løgtingið heitir á landsstýrið um at kanna hvussu gerast kann ein nýggjur almennin lønarstigi við útgangsstøði í útbúgving og ábyrgd sum kann vera grundarlagið undir øllum lønarsamráðingum í framtíðini og leggja frágreiðing um hetta fyri løgtingið í føroyum so verður lønin ásett eftir samráðingunum millum partarnar á arbeiðsmarknaðinum og hóast hetta yvirskipað er galdandi so skert tað ikki burtur at tað eru stórur lønarmunir millum ávísar fakbólkar á tí almenna arbeiðsmarknaðinum og tað er tá vit taka hædd fyri útbúgvingarlongd og ábyrgd og ein partur av tí orsøkini er at hesin lønarmunur hann var politiskt staðfestur í nítjan hundrað og níggjuogtrýss eftir at fólkatingið samtykti sokalla tjænistamansreforminn formenn ella tænastumannareformurin tað var ein lóg sum staðfesti eitt nýtt lønarlag tá fyri øll almenn starvsfólk sum tá ið stóran mun vóru tænastumenn yvirskipað so kann sigast um tænastumannareformenn at størv sum serliga kvinnur mannaðu ella arbeiddu innanfyri sokallaði søgulig kvinnustørv vóru bólkað í ein lægri lønarflokk enn størv sum mennmannaðu um hugt verður eftir útbúgvingarlongd og ábyrgd ein av grundgevingunum tá var at menn vóru í uppihaldarar og máttu tískil hava hægri løn eg haldi líka eg skal at siga tað einaferð afturat men ein av orsøkunum til at hetta lønarlagið tað var staðfest tað var tí ati kvinnurnar tær høvdu ikki brúk fyri lønini tí at tær skuldu dúga upp á lønina hjá manninum tað var illgrunaamt í nítjan hundrað og níggjuogtrýss og í dag er tað jú heilt burturvið tað kunnu vit øll nokk nikka til flestu avfakfólkunum hava øgiliga nógvar fleiri og meira umfatandi ábyrgdir og uppgávur enn áður tað krevjir útbúgving og royndir tey eru professionaliseraðir størv sum vit í okkara vælferðarsamfelag ið dengra dúgu uppá hóast hetta er ein gomul lóg g eftir hondini so ger sama lønarlagið segll galdandi eisini hjá okkum í føroyum tí hóast hetta er ein donsk lóg so vóru fleiri føroysk fakfeløg tá limir í donskum fakfeløgum heilsuøki almannaøki útbúgvingarøki tað varð ikki yvirtikið í nítjan hundrað og níggjuogtrýss starvsfólkini innan fyri hesar bólkarnar vórðu tískil flokkaðir eins og á danska almenna arbeiðsmarknaðinum og høvdu danskar sáttmálar so tjænastumansreformenn varð partvíst innførdir í tað føroyska lønarlagið verða hugt eftir hvørji bólkar tá vóru bólkaðir lutfalsliga lákt og framvegis eru tað so snýr tað seg millum annað um heilsuhjálparar heilsurøktarar ljósmøur námsfrøðingar sjúkrarøktarfrøðingar umframt aðrar fakbólkar tey seinastu árini so hava nakrar av hesum bólkunum fingið eitt lønarlikt eftir drúgv verkføll millum annað so kunnu nevnast sjúkrarøktarfrøðingar og ljósmøgur sum fingu eitt lyft í løn eftir verkføll í ávikavíst tvey túsund og seytjan og tvey túsund og átjan umframt námsfrøðingarnir sum tó ikki í einsaman mun hava fingið eitt eins stórt lønarligt hóast hesi vóru í verkfalli í átjan og so aftur nú í einogtjúgu visu vit hyggja eitt sindur yvirskipað eftir teimmum argumentunum sum hava verið frammi í verkføllinum so er tað afturvendandi at hesi fakfeløgini tey vísa á hendan sama skeivleikan og tá vit seta hesa her ymsu fakbólkarnar á almennaarbeiðsmarknaðinum upp í eina lønartalvu har sum vit síggja útbúgvingarstig og løn so mugu vit nokk viðganga at har er altso ein skeivleiki hetta eru eisini júst teir somu fakbólkarnir sum samfelagið tað fer at mangla í framtíðini í stóran mun temafrágreiðingin sum at starvsfólk á vælferðarøkinum komandi tíggju árini frá tí gamla búskaparráðnum hon vísir at tað koma at mangla sjey hundrað starvsfólk á heilsu og umsorganarøkinum um um um tíggju ár ja um hundrað ár hevði tað verið so væl um tíggju ár sum er so leggjast forfá starvsfólk afturat heilsu umsorganarstørvinum tann loga lønin saman við sandroyndini at nógv av somu starvsfólkunum ofta arbeiða á niðursetta tíð ger at tað er trupult at fáa endarnar at røkka saman hjá hesum bólkunum ynskja vit at fáa fleiri at útbúgva seg innan fyri se økini so noyðast vit at gera nakað við tað almenna lønarlagið og geva bólkunum eitt lønarligt so tað samsvarar við ta útbúgving og ta ábyrgdina sum tey arbeiða einanfyrði tá vit hyggja meira yvirskipað eftir almenna lønarlagnum í føroyum so síggja vit at tann heldur tilvildarliga gongdin í lønin hjá serliga yrkisrættaðu fakbólkunum hevur gjørt at tað er ilt at síggja ein samanhang ímillum hesar útbúgvingina og lønina hyggja vit til dømis eftir handverkarum so skertst ikki burtur at handverkarar í almennum starvi í dag teljast sum láglønarbólkar møguliga ger hetta seg ikki eins galdandi á privata arbeiðsmarknaðinum har mann kann fáa meiri løn enn sáttmálin ásettur men tað er so ikki møguligt á tí almennaarbeiðsmarknaðinum ein nýggj lønartalva kann tí eisini vera við til at tryggja at størri samanhangur eru millum útbúgvingarlongd og løn og har vit tryggja faklærda eiðsarbeiðsmegi innan fyri handverkaravinnuna í framtíðini vit hava lagt eitt yvirlit við sum fylgiskjal til eit uppskotið hjá okkum har vit hava gjørt nakrar talvur sum samanbera byrjalarløn og endaløn við útbúgvingarlongd innan fyri tar akademiskt skova teir yrkisrættaðu útbúgvingarnar og eisini eitti eitt yvirlit yvir áramálið nær mann nær upp á endastig og har sær mann týðiliga nakrar ójavnar sum mann kann seta spurnartekin við eitni síggja vit at diplomverkfrøðingar sum hava eina trý og eitt hálvt ára langa útbúgving eru á eini enda løgn sum táttar í níggju túsund krónur meir um mánaðin enn hjá eini ljóssmoður sum eisini hevur eina útbúgving sum er trý og eitt hálvt ár at taka og alla aðru til byggu verkfrøðingar til diblomverkfrøðingar sum sanniliga gera eit týdningarmikið arbeiði men hví hava vit sett ta lønina at vera tíggju níggju túsund krónur meira enn hjá einim ljóssmøður tað sama kunnu vit spyrja um munin millum lønina hjá einim dekkara á ssl og einum heilsurøktara heilsurøktarin hevur eina útbúgving sum tekur sjeyogtretivu vikur dekkarin hjá ssl sum eisini gera eitt týdningarmikið arbeiði hevur ikki krav av útbúgving hóast tað so fær dekkarin nakrar túsund krónur meira um løn enn enn heilsurøktari tí so vilja vit heita á landsstýrið um at kanna hvussu mann kann gera nýggjan almennan lønarstaða við útgangsstøði í útbúgving og ábyrgd ið kann vera grundarlagið undir lønarsamráðingunum í framtíðini og vissi hetta skal eydnast væl so er tað neyðugt við tøttum samstarvi við partarnar á arbeiðsmarknaðinum við fakfeløgini í lønardeildina og kommunala arbeiðsgevarafelagi lønarstigin hann eigur at byggja á gjøgnumskygdar fortreytir eitt nú útbúgvingarlongd og ábyrgd eini nýggj lønartalva hon er alts o neyðug og tað er ikki bara í mun til javnstøðu millum kyn men eisini um vit ynskja at okkara grundleggjandi vælferðartænastur sum vit hava í dag skulu hava lív oð lagan í framtíðini takk fyri frú forkvina ja takk