Høgni Hoydal (Tjóðveldi (Republic)), speaker, 2022-08-02
Topic: Uppskot til samtyktar viðvíkjandi rættinum hjá føroyingum at ganga í haga
síggja hanna í tjóðveldi og koma inn á serliga búskaparpolitikkin og uttanríkspolitikkin og møguliga arbeiðsmarknaðin men harra formaður at sita við búgvu borð ella at koma til búgvuð borð tað er nakað sum vit unna øllum at royna í hvussu so er av og á men sum tíverri so mong fólk í heiminum eisini her heima hjá okkum ongantíð hava upplivað í føroyum eiga vit slíkt tríggi dømi í náttúru og mentan og fólki at vit sjálvandi øll kunnu liva her við sømd og møguleikum í okkara egna føðilandi til tess krevst at vit virða øll tey sum skapa tey verandi virðini í vinnu og skúla og heilsurøktum mentan og list og handverki og tænastum barnagørðum og vøkgustøðum og so framvegis øll tey sum skapa virðini hvønn dag í hesum fagra landi og til tess at øll hvussu onkuntíð kunnu koma til búgva borð ella sjálv eta av sínum egna búnað borði so krevst eisini at allir føroyingar hava somu samfelagsrættindi og samfelagsskyldir og at einki útlendsk vald ella nøkur serstøk statt hevur framíkjáarætt til vald landsins ognir men hvussu samsvarast tað við tað sum gongur fyri seg í samfelagnum í føroyskum politikki í dag ja henda samgongan kom til búgvuborð eitt borð har allir føroyingar undir seinastu samgongu og gjøgnum ættarliðið frammanundan høvdu skapt ómetalig virðir til ein búskap í hvørt ár hevði risastór avlop og har pening varð settur til viks til at gera okkum leys av tí sonað eina danska bloksstuðulin ella tí blokerandi blokkinum sum vit velja at rópan ein av samgongu har fólsins ogn var vard og leiðin var løgd til at menna og kvinnur kring landið kunnu bjóða seg fram at vinna burtur úr okkara ríka tilfeingi og har vit sjálvandi fingu tað virðið inn av okkara náttúrutilfeingi sum várharra og náttúruan skapa meðan vinnan sjálvsagt fær tað avkasti av tí virðisøking sum hon sjálvskapar tað var tað sum var framt undir seinasta samgongu hóast tað bleiv lagt út so øgiliga nógv øðrvísi men samgonga kom hettil hetta búnaborðið og hon byrjaði at fylla á borðiskarnar hjá sær sjálvum og hjá teirra áhugabólkum av øllum ríkidømi sum varð skapt frammanundan fiskurin í sjónin varð givin til nøkur fá feløg og útlendingar ikki bara at vinna burturúr men eisini at selja ímillum sín eins og var tað teirra egna ogn og lat meg siga tað harra formaður at var høvdu vit bara eitt prosent av einari kritiskari pressu í føroyum so hevði tað sum var gingið fyri seg í fiskivinnuni fingið nógva umrøðu í í fjølmiðlunum hvønn dag nú vsetir mann eisini royndarkvotur á føroyabanka til skip sum ikki hava siglingarloyvi í ein gong landstýrsmaðuin afturvístir tímin eg skal eg skal royna at fáa prógv fyri tí sum eg sigi her øh og tit minnast hussu fiskivinnan var varð viðgjer udir seinast samgongu tað var buldur og brak alla somlu tíðina ftir sá vóru tar sterku áhugabóltarnr uppa løkana up á spæl men tað sum gongur fyri seg nú er á ongan hátt í træð við tað sum vit annars fáa prætiku um burðardygd og virðisøking og annað hyggi bara eftir hvussu tað gongur fyri seg við makrelinum í løtuni hvat hendir so tá mann hevur tømt borðeskarnar so verður uppvaskið og upptakið eftir til tey sum skapa virðini og upptakið verður stórt og lat meg tí føla við búskaparstøðu landsins vit hava hort løgmann siga og samgongufólk endurtaka at tað gongur væl í føroyum tí hetta gongur væl á nógvum økjum men tað gongur ikki væl í búskapinum og hví sigur tað ja løgmaður nevndi at tað var eitt hann vísti til at tað hevði verið eitt avlop á fíggjarlógini í tvey túsund og einogtjúgu upp á hundrað og seksogtretiv milliónir tá skul minnast til at tá var bara útflutingin frá føroyabanka ella frá bank nordik tað serstaka vinnusbýtið hundrað og fimmoghálvtrýss milliónir so longu har er avlopið farið og hetta eru tíðin har ið inntøkurnar eru methøgar av nógvum orsøkum eisini nú av hækkandi oljuprísum og av hækkandi mvegi sum tann vanligu føroyinguri rindafyri í teirri størri infilatiónini og so kundi thyggja at tilfeingskølduni sum eisini verður verður rópt her at tað seti met eg havi víst á fleiri ferð at var tann gamla var tann lógin í gildi sum varð samtykt um síðstu samgongu so høvdi í minsta lagi altso bara í fjør komið meira enn vey hundrað og trýogtjúgu milliónir afturat inn í tilfeingiskeldum og hví er so tilfeindsskeldini framvegis ikki ikki lækkaði so øgiliga nógv eg skal siga tykkum hví enn fær henda samgongan ella landskassin inntøkur av teimum uppboðssølurættindum sum vórðu seld í trýog átta ára loyvum nú detta tey trýára gomlu burtur nú minkar tann inntøkan tað er enn inntøkur av áttaraloyvum sum vórðu seld og hví er tað annars at at tilfeingishei heldur ikki eru minkaði so nógv ja eg skal vísa tykkum á at í tvey túsund og nítjan sum var eitt øgiliga gott ár hjá vinnuni og tað gekk fínt í fiskivinnuni tá varð makrelkvotan áttaogfýrs túsund tons hvat hevurun verið í síðstu árini hvat er hon í ár hundrað og fimmoghálvtrýss túsund tons hundrað og fimmogháltrýss túsund tons tak so bara tey tonsni úvar tað ikki tíverikki øllur fiskari og enntá er er tað flutt yvir um ár so g eg gangi út frá m at kakulera við tí í fíggjarmálaráðinum men tað vol siga at tú hevur eina makrelkvotu sum er næstan hálvfjerðs túsund tóns hægri hever eina sildakvotu sum er umleið fimmogfjøruti túsund tóns hægri tú vilt sjálvi hava ásett hana tí at tí at tia seðið hevur verið høgt tak nú hetta burtur frá um tað er ikki var og kvoturnar vit vóna sjálvandi ikk at tar minkar nógv men vit skuldu rokna við at tær koma á eitt lægri støði eisini tá mann einf farina a semju um sandalánd jamen so eru allir hesir pengarnir burtur tað vil siga hendan samgongan brúkar av eingangsinntøkum inntøkur sum ikki eru varandi og kortini kortini megnar hon ikki at hava eitt avlop eg haldi tað er óhoyrt eg haldi að r ófatiligt og eg skilji ikki hví taðikki verur viðgjørt meira sum eg minnist tað tá ið í teimum samgonguni eg havi sitið í og eisini í andstøðu áður tá eði mann bæði tá ið fíggjarkarmurn veru lagdur fram og tá ið fíggjarlógin viðgjørt heimakjak millumflokk ella millum tey sum varaðu á fíggjarmálum her er einki kjak her kemur sum eg upplivi tað so hava vit s hav vit brúkt ta góðu gomlu føroysku málliskuna tig og talað ikki tað er blivnar boðskapur til fólkið og til pressuna át te eg ogtala ikki eingin skal siga nakað eingin kl hygja eftir hvat hendir tí mann kal fortelja eina heilt aðra søgu um vit skulu minnast til tað at at í hesum árunm við tí hákonjukturi sum vit øll viðgangað er her tá áttu vit í minsta lagi í minsta lagi at kunna lagt tað til síðis sum taðn sonevni danski bloksstuðulurin er hartil fer mann so enn niður til danmarkar eftir pengum í ymsum verkætlanum sum sum fólkatingsfólk egkann roynt og roynat keypa sær atkvørðu fyri av mentanarvirksemi sum vit sjálvandi eiga at fíggjað sjálvi av vælferðartænastu su vit sjálvandi eiga at fíggja sjálvi so støðan í búskapinumharra formaður er eittr mínumtykki eg veit ik um eg skal brúka so mildorð sum at siga at tað er hetta er tað ringasta tað ringasta fíggjarstýringina eg nakrantíð havi sæð og tí koma nú hesar hokupspokusloysnirnar hjá fólkaflokkin sum altíð eru tá teir hava tømt kassarnar og tent grunnarnar so siga teir ja men so máskanmann finna at hygga eftir øðrum kassum um mann fer til als ella til ella roynir at siga strandferslan skal para úta um fíggjarlógina og alt hetta her tað er tað sum gongur fyri seg tí tí at sjálvt í bestu tíðum við møthøvum og inntøkum ja tak bara um nú oljuprísirin minkar aftur sum eg vóni hann ger hvat fær hasar inntøkurnar sum mann royna at kakulera við tað er ein heilt burtur úr vánalig fíggjarstýring harra formaður eg skal eisini henda uttanríkspolitikkin og lega bara at siga greitt at í mun til tað sum tá pouli mikkesen var var uttanríkisráðharið so hevur altí tað samgongan hevur gjørt á uttanríkisøkinum tú og snúð seg um at knýta seg upp í tað sum danmark ger og alt gott um danmark tað mugu mínar skyld gjarna føra sín uttanríkspolitikk sum eg slettiki eri samdur í mestamáli tar kundi fara inn í es men teirra áhugamál er ikki tað somu eg fari eg fari at geva løgmanni eina avbjóðing og gjarna eisini lanstýrsmannin og uttanvríkismálumog lansisanin g fiskimálnum nær hevur tað nakrantíð verið ein fyrimunur fyri føroyar at føroyar hava fylgt donskum uttanríkishandils og verjupolitikki tað er ongantíð hent har sum vit í dag fáa inntøku av tá i tú hava valt at fara ímóti danmark og gera okkara egnu avtalur við onnur lond sjálvandi soleist mennast vit øll bæði sum fólk og sum samfelag so hví eg mán farin hví er mann laksi undir skjúrtufaldið í øllum hesunm her tað kunu bara radaran kundi verið ein stór inntøka hjá tí føroyska samfelagnum við arbeiðsplássinum hvussu so er stór sambond við onnur lond loftrúmið kundivit yvir tikin vi t havt uppskot um tað tríggjar ferðr bara síðsta hea bara hetta valskeiðið nú hava grønlendingar sæta teir siga t tað e hundrað arbeiðspláss lat eg bara taka tað hví hví skulduvitikki menna tað hví skal mann leggja seg undir hettar og egvilgarna hava svar frá løgmáli umann kann svara mær uppá nær hevur tað verið ein fyrimun hjá okkum av fylgt donskum uttanigspolitikki yvirhøvur taðheurtað ongantíð verið og vit høva stæðið so nógv sterkar við føroyar og grannlantainisrs vóru sjálvstøður leikarir í norðraslandtshavi har so nógv gongur fyri seg í arktis sjálvandi høvdu ververið sterkari við trimum røddum m við mn við einari rødd tað sigur seg sjálvt at endaharformaður svarir koma heilt inn á arbeiðsmarknaðin har nógvar avbjóðingar eru vit hava tosað um at lyfta vælferðarstovrðini menn eitt er tørvurin á arbeiðsmegi og landstýrsmaðuri vinnumáln var inni á tí og tað koma tað kemur nógv ítlendska arbeiðsmegi til landið í løtuni og mann hevur fastrakt skipan og eg veit tørvurin er har men eg kann siga vegna tjóðveldið at vit fara at skjóta upp at fyri allar útlendska arbeiðsmegi sum kemur til føroya eiga vit at seta sum lógarkrav at tey eru limur í fakfelag eg veit at onkur vil siga t heta kann era ímóti ymsum komvisiónum men vit er ikki bundin av teimum tí tað er besta trygdin fyriat tð iki fara at fáa lønardumping og alt annað og eisini til at hesi her fólkini í integratiónspolitikkinum sum landssýrsmaðurin hevur boðað frá eisini hava eina skipan tey kunnu vera partur av nevnrga fakfeløgini sum eru ein týdningarmikil partur fyri ntegratiónina og fyri ikki at skapa split ímillum føroyska og útlendska arbeiðsmegi so tað er ein loysn sum eg fari at biðja landstýrsmannin umhugsað tí annars síggi eg fyri mær at vit fáa stórar búskaparligar trupulleikar vil kulu iki leggja ei annan brógv og eg gleði meg bara til at væl verða útskrivað og sum eg hoyri á nakrum uppskotum her so er tað kanst ki so langt burtur kanska løgmaður ger tað tá hann endar hetta orðaskifti takk fyritakk so er tað viðmerkingar siri stenberg fyrst ger so væl takk fyri harra formaður ja ø