Ingilín Didriksen  Strøm (Javnaðarflokkurin (Social Democratic Party)), speaker, 2020-08-03
Topic: Aðalorðaskifti sambært § 51, stk. 4 í Tingskipanini um FG-001/2020 : Frágreiðing løgmans á ólavsøku 2020
takk fyri ja tað er eingin ivi um at ólavsøkan hevur verið ein serlig løta fyri løgmann og landsstýrið tað fyrsta árið í landsstýrinum og sjálvandi eisini fyri okkum nýggju tingfólk eisini meg og tí vil eg byrja við ynskja løgmanni til lukku við sínum fyrstu ólavsøkurøðu hvør skal sata sær og alt er til sølu fyri løtuvinning hetta var gjøgnumgangandi boðskapurin á ólavsøkuróvni tjúgutjúgu men lat meg líka byrja við at vísa nakað av tí sum eg gleðist um føroyar er eitt gott trygt land at vaksa upp í men tíverri so eru tað nógv serliga ung sum hava tað tungt sálarliga sambært nýggju kanningini hjá fólkaheilsuráðnum so eru heilir seytjan prosent av okkara ungu sum kenna seg tint av einsemi talið í føroyum er hægri enn tildømis í danmark og tøl er løtt at brúka og siga nakað ungu støðan er men tey eru eisini ógvuliga klinisk og vit skulu minnast til at tá ið vit sita við skrivaraborði at handan tølini eru ung fólk sum hvønn dag vakna og bara gleða seg til at dagurin endar vit vita at einsemi kann hava álvarsligar sálarligar fylgir sálarhjálp leitt nú tunglyndi angist etingarólag strongt og annað er ikki fevnt av heilsutrygd heldur ikki hjá okkara børnum og ungu sum eru serliga sorbar sum kunnu fáa álvarslig og varandi mein seinni í lívinum vit hava ov fá tilboð til børn og ung á sálarøkinum vit vita at tað verða sett ómetaliga krøv til børn ung í dag bæði í skúlanum og í tí sosiala samspælinum ímillum børn ung og heimin í heila tikið saman við tjóðveldið legði javnaðarflokkurin fram uppskot til samtyktar um ókeypis sálarhjálp til børn og ung og vóru vit ótrúliga glað fyri at løgtingið samtykti ætlanina og vit eru glað fyri at landsstýrið nú fór undir at byrja hetta tilboðið tað hevur verið hjartamál eisini hjá ungmálaokkara í fleiri ár og sum eisini er ómetaliga fegin um at fáa sett gongd á hetta náttúrumarkfeldislógin kemur endiliga niðan løgtingið í heyst vónandi frá einari samdari samgongu og landsstýri tað er ein siður hóast eg haldi at hvør dagur sum gongur uttan at náttúrn verður vard er ein dagur for nógv eg vóni at lógin sum verður borið niðan er minst líka ella meir ambitiøs enn tann sum javnaðarflokkurin í tjóðveldi í síðstu setu løgdur fram bústaðir sleppur aftur at byggja tað er gott tí vit hava stóran tørv á bústøðum men so hevur mann sett eitt avkastarkrav altso at bústaðið skal hava meira inn á peningi fyri ávísar íbúðir tað merkir dýrari íbúðir dýrari íbúðir har sum kapping er sigur landsstýrið men tað sigur seg væl saktans sjálvt at har sum mest kapping er er bústaðarnegðin eisini størst fyribils sipar mann til miðstaðarøki sum sakasta av sær men kapping er ella kemur eisini at vera í runavík í klaksvík og aðrastaðni skal mann eisini hava húsalagin at hækka har trupulleikin er at tað er altso hjá øll í okkara samfelag sum kunnu vera við í hesi kappingini bústaðarpolitikkur snýr seg um at okkara borgarar skulu trívast og ikki vera fyri ójavnað tað snýr seg um at føroyar skulu vera eitt rúmligt samfelag sum lofta teimum sum ikki hava møguleika at keypa sær eini hús og tað snýr seg eisini um at geva frælsi til at velja um tey vilja eiga ella leiða tað snýr seg ikki um at loyva nøkrum fáum at tjena upp á bústaðarnevðina tað er ikki staðarpolitikkur og tað er ikki vælferðarpolitikkur hvussu kann mann javnseta landið og privat vinnurekandi vit vita at endamálið hjá privatu aktørunum ikki at hjálpa fólki við bústaðarneyð endamálið er sjálvandi at tjenna pengar og tað skal eisini vera og endamálið hjá landinum skuldi sjálvandi verið at øll rík og fátæk ung og gomul frísk og sjúk skulu liva og virka eftir førimun liðug um liða á jøvnum føti óttin er at tað verður so dýrt at búgva í havn at tað bara eru fólk sum eru peningarliga væl fyri sum kunnu búgva herð eg fari at sitera úr løgmansrøðini sum var borin fram á ólavsøku við loyvi frá formonninum tryggleiki er tryggleiki er krúnan og búskapurin er grundvøllurin tryggleiki er krúnan búskapurin er grundvøllurin soleiðis segði løgmaður og eg haldi at tað lýsir væl huglagið allari røðuni sum var borin fram fyri okkum og eg haldi faktiskt at tað er eitt sindur ørkymlandi búskapurin í grundvøllin fyri meg er grundvøllurin menniskju fyri meg er grundvøllurin náttúran grundvøllurin er samanhald menniskjasligheit felagsskapurin samfelagið eitt úrslit av hesum í búskapurin mirsemið ikki sanniliga so er ein sterkur búskapur neyðugur fyri at reka it gott vælferðarsamfelag har allir borgarar trívast og virka javnt eftir førimuni sjálvandi men grundvøllurin eg haldi at tað vísir henn eitt sindur kyniska tilgongd til hvussu landið verður stúrt faktiskt haldi eg eisini at tað er ein ótíðarhóskandi tilgongd tí menniskju og náttúru er undir øgiligum trýsti vit eru í einum veðurlagskreppu tað sentrala í hesum búskaparsnakkinum tað eru eftir øllum at døma kapping kappingin og meira vøkstur fleiri ting meir og meir størri og størri og hevur ført við sær at tær natúrligu vistskipanirnar sum syrgja fyri sannlijóðið á klótuni verða skeiklaðar og settar út úr spæli fyri okkara tørv á kapping reyðu lampurnar hjá mær fara at leika í tá løgmaður sigur at hann ætlar at útveita almannartænastur vit hava hoyrt at mann ætlar at byrja við leiðini til fugloyar svínoyar men hvar ætlar mann at enda løgmaður sigur eisini í røðuni at hann er errin av vælferðarsamfelagnum føroyum mín stóri ótti er ein úthølan av hesum vælferðarsamfelagum privatisering fiskurin í sjónum er útlutaður til nakrar privatar aktørar føroya teli sum hvørt ár betalir millum tjúgu tretivu milliónir til landið og vinningsbýti skal einskiljast saman við øðrum almennum partafeløgum sum mann ræddar í ringum tíðum men nú sleppur sær av við í góðum tíðum tá tey geva avkast hetta luktar av at mann einskiljir fyri løtuvinning fyri at fáa eina fíggjarlóg sum ikki er so galin sum ho kundi verið tí krúnan og einskiljingini er løtu vinningur krúnan og endaligum búskaparvøkstri er eisini løtuvinningur tað er ikki nøktandi og her ikki trúð at sambandið førkaði seg so langt til høgru á fólkaflokslági orkupolitikkur er í gerð veðurlagspolitikkur er í gerð tað er fínt tað er gott men tað er eisini nakað seint og ikki bindandi landsstýrismaðurin hevur sitið í eitt ár samanbera við vit við okkum við danmark so hevur stjórnini longu gjørt bindandi ítøkiligar stórætlanir á hesum økinum og allur politikkurin hjá stjórnini er speglaður hesum tí tað eru ótrúliga stórar broytingar sum skulu til løgmaður sigur sum púra rætt er at fólkið í føroyum vil hava minni tosa um meira handling at mann ikki kann snakka seg til framburð mann kann heldur ikki snakka seg til einar burðardyggar føroyar uttan útláti tí skal mann áheitan einenn eina ferð vera kom við eini bindandi veðurlagslóg har tað hevur fylgir um vit ikki fylgja okkara ætlanim um sjerjing í útlátinum vit høvdu ein veðurlagspolitikk sum var orða í tvey túsund og níggju eg fari at biðja formanninum loyvi at sitera úr hesum eðalmáli við hesum politikki er at gera føroyar minni tengt at olju og at økja munandi um orkuframleiðsluna við varandi orkukeldum á henda hátt kunnu vit røkka einum framsóknum og realistiskum máli um at skerja okkara útlát av veðurlagskassum við minsta lagi tjúgu prosent í tjúgu tjúgu í mun til tvey túsund og fimm tilgongdin at serja útláti av veðurlagskassum endar ikki í tjúgu tjúgu men hon byrjað nú hetta er undirskrivað av táverandi landsstýriskvinnu á anniku olsen hetta vóru bara orð útlátið er vaksið ár aftaná ár ætlanir eru framvegis um at hála olju upp úr føroyskari undirgrundi vit brúka ovurstórar nøgdir av fosilumbrennievni vit eru o tengd av pensjónskassum sum millum annað seta partabrøv í oljuvinnuna við hava eina skipan har vit fáa avsláttur um vit brúka meira stroym heldur enn minnistreym øll politiska skipanin hevur ikki strekkt til og ger tað framvegis ikki so mugu vit seta okkum sjálv krøv og krevja avleiðingar tað harmar meg eins og onnur at mentanin ikki varða tikið upp á orðið í røðuni sjálvari tí tay skapandi eru eisini undirtrýsti við talgildu tænastunum so geva vit nógvar pengar fyri at hava internetsnildtelefonir og teldur tey sum skapa innihaldið á internetinum um tólinum og appinum síggja í allarflestu førum lítið einki av hesum peningunum men eingin kann liva uttan hetta innihaldið um millum annað tíð so er tørvur á ætlanini innan fyri mentanarøki sum vit ikki køva skapanarhugan sum er so stórur í okkara samfelag løgmaðurin nevndi eisini at gerandissekirnar eru høvuðsorsøkin til at vit higartil eru komið so væl ígjøgnum hesa farsóttina tað eru løgmaður og eg samdum ymsu heilsustarvsfólkini og eisini námsfrøðingarnir vóru eisini tækkað atur og aftur á tíðindafundum tað er sjálvandi gott og sanniliga uppiborið men að røkku kanska ikki longri enn tað landsstýrismaðurin í uttanríkisomentamálum segði í vár at heilsustarvsfólkini skuldu vænta sær lønhækkan hetta er sjálvandi nakað sum hendir í samráðingum millum fakfeløg og fíggjarmálaráðið fíggjarmálaráðharrin hevur biðið fakfeløgini vísa sær hógv tað haldi eg ikki er ein góður máti at takka uppá hvør skal sata sær og alt er til sølu fyri løtuvinning hetta var boðskapurin hjá sambandst løgmanninum eg sigi hesi ferð sum hennrik old at ein kundi ivast í um løgmaður hevði tikið røðurna hjá jørgun niclasen við sær upp á røðarapállin men eg skilji á lanum at tað ikki var so tað kunnu vit kanska líka hugsa um takk fyri