Bjørt Samuelsen (Tjóðveldi (Republic)), speaker, 2022-03-31
Topic: 2. viðgerð LM-043/2021  Uppskot til samtyktar um serstaka váðameting og átøk til fyribyrging av hvítvaski og øðrum fíggjarligum kriminaliteti í Føroyum
harra formaður hetta málið varð legði eg fram vegna tjóðveldið tann sjeynda desembur í fjør og aftan á fyrstu viðgerð níggjunda desembur varð tað beint vinnunevndini vinnunevndin viðgjørdi málið á fundum fimmogtjúgunda januar og fyrsta og fimtanda februar undir viðgerðini hevði nevndin fund við felagið føroyskir grannskoðarir felagið peningarstovnar tryggingareftirlitið og magnus rasmussen landsstýrismann í umhvørvis og vinnumálum undir viðgerðini hevur nevndur býtt seg í meiriluta ein minniluta meirilutin sum er bjarni hammer bjarni k petersen hennrikold og undirritaða hava hesar viðmerkingar viðgerðin hevur víst at vit hava tørv á eini vágameting av vandanum fyri hvítvaskið ólógligum peningaflutningi og øðrum kriminellum virksemi í føroyum fleiri av hoyringsprtunum hava víst á at hetta er neyðugt tíliggváametin vil geva myndugleikum og fyritøkum eitt gott støði at arbeiða út í frá og harvið neyvari málrætta sín innsass at fyribyrgja vit hava á leið sama støði tá ið tað snýr seg um lóggávu sum grannalondini til fyribyrging av hvítvaski og fígging av yvirgangi við galdandi hvítvaks lóg ber til at fara yvir til ein meira vágagrundaða skipan og o sum uppskotið eisini vísir á so eiga danski myndugleikar at lata føroyskum myndugleikum innlit í illgrunasamt fíggjarlig virksemi í føroyum og í í allar tær fráboðarnar sum verða gjørdar um hetta og tað er so serliga bankarnir sum áfráboða s ella eseik um ivasamt virksemi og tað er tá er tað talan um fleiri hundrað fráboðanir oman fyri trý hundrað fráboðanirvar talan um í fjørog ja tað var soleis at fyrr tá skuldi hesi her brotini á hvítvakslógina fráboðansseik men nú eitur tað so nsk sum stendur fyri tey nationalu t fár serlig kriminalitet og tað er so eineská sum skal takast sum skal gera tjóðskaparligu vágametingina ella tjðogvágametingarnar fyri danmark og tær vágametingar fevna eiga eisini at fevna bæði um føroyar og grønland og tá tekur mann so støði í teimum vágmetingum sum mann ger í es eisini men sum nevndin hevur fingið upplýst sum uppskotið eisini vísir á so eru ongantíð gjørdar serstakar vágavæntangar fyri føroyar og tað er sera umráðandi at tað verður gjørt tí tað føroyska samfelagið er nógv øðrvísi enn að danska vágmetingin kundi verið gjørd av føroyskum odonskum myndugleikum í øllum førum soleðum at mann samstarva við tað sum eitur dansk witvaksforðumog tá eisini vísandi til hesar upplýsingarnir sum í dag verða fráboðaðir dønum men sum eingir føroyskir myndugleikara hava atgongd tilvinnunevndin vit halda tað at tey føroysku umboðini í ein sum vóru við til at gera slíka vágameting tað kundi verið løgreglan umhvørvisvinnumálaráði og taks umboð fyri grannskoðarvinnuna og umboð fyri advokatvinnuna sum dømir sum er nevnd tað er sera jaligt fyri vágmetingina almenna eigaraskráin kom í gildi fyrsta februar í ár og hetta er nakað sum vinnunevndini hevur eftirlýst í nógv nógv ár við kunngerðini skulu nýsovnarfyritøkur nú o upplýsa sínar eigari til skráseting føroya og verandi fyritøkur hava freisttil fyrsta septembur í ár at fráboða síni eigarviðurskifti til skrásetingina skrásetingin fer síðani at almannakunngerð hesar eigarar og harvið fæst eisini æfast ei væl betri gjøgnumskygni og vónandi kann hetta fyribyrgja at fyritøkur og skipanir og bankar í føroyum frameftir verða ella kunnu verða knýtt at ivasom útlendskum fyritøkum og peningaflutningi altso henda nýggjá eigaraskáin virkiskráin sum hev verið eftirlýst øðiliga ofta sum vit hava havt frammi her fleiri ferð hon er nú komin og tað betýðir so at bæði miðlar og vit onnur vit kunnu fara inn og hyggja eftir hvør er eigarísflytingunum ogikki minst hvørjar útlendskar fyritøkur eru skrásettar í føroyum og hvørjir eigararnir eru og eg haldi tað er eitt ótrúliga stórt og týðandi stig í mun til hetta við at fyribyrgja fíggjarligun kriminalitet samanumtikið harra formaður so metur meirilutin at í føroyum vita vit alt ov lítið um føroyskar fyritøkur og almennar stovnar í hvønn mun hesi verða útsett fyri hvítvasking og vit taka tí undir við at løgtingið skal standa saman um at biðja landsstýrið um at fáa gjørt hesaheri serstøku vágametingina av tí føroyska samfelagnum og tað fevnir um vinnugreinar skatta og skrásetingarskipanir handilssambond hjá hjá føroyum og annað virksemi sum kann vera viðkomandi fyri møguleikarnar fyri at mann kann fremja fíggjarligan kriminalitet og hvíta ella hvítvaska pengar og ynski er at ein slík vágameting bæði skal vísa hvr hvar í vandin er størstur í hvønn mun slíkt ólóglig virksemi er farið farið er farið og framvegis kann fara fram og tí er tað hesin meirilutin í vinnunevndini sum sjóvandi tekur undir við málinum og mælir løgtinginu til at samtykkja tað og so havi eg vil líka leggja nøkur orð afturat fyri egna rokning tað er eitt slíkt mál sum hetta kann kanska virka nokk so tekniskt meni nú havi eg lisið álitið sum formaðurin í nevndini hevur orðað upp men vit hava í vinnunevndini havt eina álmindiliga áhugaverda viðgerð av hesum málinum og útgangsstøði fyri uppskotið var jú hetta sum kom fram um ati at fyritøkur at bankarnir í veruleikanum fráboðað fleiri hundrað ferðir um árið at tað er ymiskt virksemi sum gongur fyri seg sum kann ve illgrunasamt og tað verður so kannað og føroyski myndugleikar fáa so ongantíð aftur at vita uttan so at tað blívur eitt rættarmál harumframt hava vit jú frætt gjøgnum sjólnvarpssendingar og annað at ógvuliga ivasamar útlendskar fyritøkur hava havt fyritøkur í føroyum og hava havt virksemi í føroyum og hava havt lønarflytingar gjøgnum føroyskar skipanir vit hava eisini umrøtt fass í hesum altso føroya altjóða skipaskrásetingina í sambandi við hetta málið har ið vit hava viðgjørt hetta er tað skal tað strammast upp upp á fass ella er tað kanska skipanar kringumfasta skal strammast upp uppá mítt boð er millum annað tað skal strammast upp upp á tá ið útlendskar fyritøkur skráseta seg í føroyum og harvið upprætta seg sum ein fyritøka í føroyum at tað er har vit skulu halda vakjað eyga og tá ið hvítvakslógin kom eg minnist ikki harra formaður n tað var e í tjúgu ella einogtjúgu tá tá nýggja hvítveipslógini sum helgi abramsen legði fyri løgtingi tá hevði mann nøkur dømi at tað var jú ein føroysk lóg menn sum varð tívís umsett úr donskum og og gjørdu eftir donskum leisti sum so aftur er eges leistur og tá hevði mann nøkur dømir í hesi lógini hvar mann nevndi til dømis eitt eitt sein stórur trupulleiki í danmark er til dømis svik við list fyri okkum virkaði tað ikki sum tað mest upplagda at tier tann størsti trupulleikin her tavil siga a ta ið dømini mann tók fram í lógaruppskotinum hvítfaltslóg frá landsstýrinum vóru dømir har har tann størsti vandin fyri fíggjarligum kreminalitetið er í danmark og tað tað fekk fleiri okkum til at i seta fokus á hetta ja men altso hevur mann yvirhøvur gjørt ein vágagreining í føroyum tað tað vísti tað hevur mann ikki mann hevur ongantíð vágagreina hetta samfelagið soleiðis at hesar lógirna eftir stór lógarkonpleks vittað sett í gildi við hvítvakslógini og øðrum lóggávum sum hanga uppií men mann hevur ikki gjørt tað grundleggjandi arbeiði at at hyggja eftir hvar eru vandandi søstir í hesum samfelagnum liggja teir í okkara handilssambondum liggja teir innan fyri ávísar vinnugreinar liggja teir í sambandi við fas liggja teir í sambandi við tær útlendsfyritøkurnar sum skrádets her vit vita ikki tí vit aldrin gjørt hesa vágametingina sum øll onnur lond í uropa annars hava gjørt fyri sítt land og veruleikin er og tað er tað álvarsam harra formaður at tæir nýggju lóggávurnar tánn nýggja hvítvatslógin hon er nemiliga gjørd soleiðis at tú skalt brúka orkuna har sum vandin er størstur men vist tú í einn landið ikki hevur gjørt eina vága greining so hevur tú kanska ikki ta rætta bílatið av hvar vandin er størstur og nú harra formaður hevði eg viljað at landsstýrismaðurin kundi komið upp og og og og sagt lesa aðru viðgerðina hvat tað er fyri atta arbeiðið sum er sett í gongd tí sum umboð fyri minnulutan í vinnunevndini sum eru sum e meirilutan av samogumboðnum fyri at siga tað so tey fara mæla til at fella uppskotið og siga tað at arbeiði farið í gongd og tað var mín fatan av viðgerðini í vinnunevndini at ein partur av hesum arbeiðinm er farið í gongd men at arbeiða sjálvt at geraan samanhangandi vágagreining ikki er sett á skinnaði so tað hevði sera fegin viljað ati landsstýrismaðurin ið í vinnumálunum kundi komið upp í hesari viðgerðini og greitt frá akkurát hvat er tað mann farin í gongd við og og hvat hugsar mann at mann kann fara í gongd við so takk fyri harra formaðurja