Bárður á Steig Nielsen (Sambandsflokkurin (Union Party)), speaker, 2020-10-06
Topic: 1. viðgerð LM-029/2020  Uppskot til løgtingsfíggjarlóg fyri fíggjarárið 2021
tað er eg haldi atað er verið eitt higartil positivt orðaskifti frá øllum flokkum vil eg siga og hevði kanska væntað at tað fór at vera eitt evit strí sum el ofta er tá vit viðgera fíggjarlóg um at útreiðsluvøkstrin er forstórir og inntøkurnar skuldu vera hægri og mann gera for lítið á fíggjarlógini og sovíðari men eg má nokk staðfesta tað at nøgdin við hesa hetta fíggjarógarupskotið er rímiliga stór av tí at tú hevur fingið so jaliga viðgerð og tað er ikki so undarligt tí at ja tað verður hann brúktar tvey hundrað milliónir krónur afturat komandi ár er ætlanin sambært fígjarógarupskotinum og so at siga allar konty fáa meira pengar í krónum og oyrum komandi ár enn í ár og tí er kanska trupult at fara og finnast at uttan so at mann fer inn og skal spara onkustaðnis og sparihugurin plagarharnú ikki at vera tann heilt stóri ja eg vil siga hvørki frá samgongu ella frá andstøðu tað hevur heldur ikki víst sg her í orðaskiftunum higartil í dag ø nógv hevur gjørt burturúr at korona ella fíggjarlógin við ella uttan korona og eg má bara siga tað at tann sum í løgtinginum stendur her og sigur at korona onga ávirkan hevur havt á fíggjarligu gongdini í føroyum hann fer skeivur ella hon fær skeiv tí veruleikin er jú tann og tað framgongur eisini fleiristaðnis í fíggjarlógini har tað verður sagt týðiliga ov greitt at orsakað av korona avleiðingurin av korona so lækka handan og handan inntøkukontíðin og vit vitaðu tað at vit hava havt kann man siga eina koronatíð í ár sumkemur at geva eftirløningar ja vónandi ikki alt for langt framm í tíðina men í øllum førum til næsta ár og serliga á fíggjarlógini við tað at tær fyritøkurnar sum koyrdu rættiliga væl áðrenn hava staðið við brúkt rættiliga nógva sínari orku sínum peningaríkidømi kann man siga til at staðið ímóti hesi her koronatíðini saman við politisku skipanini har má eg eisini rósa andstøðuni og takka fyri ta góða samstarvið sum hevur verið og eg trúgvi at tað hevur gjørt tað vinnan eisini hevur torað staðið við og tekur hetta her árið fyri tað tað kemur men tað er eingin ivi um at tað kemur at ávirka úrslitið í ár tavil siga minni verðað í partafelagsskatti minni verður í vinnusbýtisskatti í ávísum førum av tí oljani sum bílig verður minni inn frá olju minni skemur ini í skrásøkargjaldið og so víðari tekur tú tey tingini við so er faktist eitt rímiligt yvirskot á fíggjarlógini tjúgu einogtjúgu men vit kunnu ikki siga at korona ong ávirkan hevur tí vit vita at fyritøkurnar stríðast tað svíðist sum svøllurin í fleiri av fyritøkunum men tær eru sterkar havat staðið við bankarnir hava staðið við ikki bara í ferðavinnuni sum er harðastrakt eisini í fiskivinnunumerkirmata við tað at fiskaprísirnir eru lækkaðir nakað bæði innanfyri tað pilagiska innan fyri botnfiskin ikki minst innanfyri alivinnuna har eisini prísirnir eru lækkaðir og tað er orsakað av korona tað sæst aftur á fíggjarlógaruppskotinum fyri tjúgu einogtjúgu tað stendur eisini í tekstunum til tær ávísu konturnar í fíggjarlógaruppskotinum so eg haldi tað er gott at vit í løgtingi kunnu standa saman og eg trúgvi kanska hendan her koronatíðin hevur kanska givið okkum eisini dirvi og og lærdi okum til at standa saman og arbeiða betur saman og tað kanska hetta her orðaskifti um fíggjarlógina eisini ber bráð av so vænti eg at mann í nevndarviðgerðunum av fíggjarlógini og teimum fylgjilógunum sum eru eisini kemur til eina skilagóða niðurstøðu um tey viðurskiftini sum har eru og sum møguliga skulu broytast tað eru nøkur ting eingin ivi um tað sum kanska kunnu síggja eitt sindur øðrvísi út enn tað sum er framlagt onkur gjørt vart við ati skipaðum tillegaðum størvum raka for hart onkrar bólkar onkur gjørt vart við atskipanin í heilsutrygd rakar skeivt í ávísum bólkum og sovíðari so fær mann inn og hyggur eftir tí er tað nakað vit kunnu gera har men tað sum vit gjørdu í landsstýrinum tað var tað vit hugt eftir hvørja kontoðir er tað sum síggja út til at vaksa ótálmað so fóru vit inn t hugda hvørjar skipanir liggja aftanfyri so fóru vit inn og hugt eftir ókey so er tað her vit fara at prøva at seta inn hvussu kunnu vit gera tað betur tað kann gott vera tey tingini eru eitt sindur skeivt skrúvaðir saman men lat okkum fara inn og hyggja eftir teimum viðurskiftunum men tað er eingin ivi um at hvørki vit í samgonguni nú tá flokkarnir sita ella nakrir aðrur flokkar á tingi undanfarna samgongu ta hvør tað skuldu verið kann liva við tí ótálmaða vøkstrinu sum hevur verið á hesum ávísum kontíini tí tað er so mikið stórur vøkstur har má hyggjast eftir skipanunum tær ku gott er at mann skal revordera allar skipanir sum ter eru og hyggja eftir skulu vit geras tingini øðrvísi men tað viktigasta av øllum er at tað er borgarin sum verður raktur annaðhørt av sjúku ella onkursvegna í sínum lívsviðurskiftum ikki hevur fullan arbeiðsførleika hann skal í øllum førum kunna fara róliga til verka og ikki vera alt ov nógv ávirkað á teimum inntyknum sum vit her í løgtinginum áleggja eg veit ikkumeg skal fara so øgiliga nógv ií hefther við útreiðsluvøkstrinum men eg má bara siga sum onkur annar eru sagt er at faktað er so tað at rakstrarútreiðslurnar sambært búskaparfrágreiðingini siga tað at tær eru áleiðtað sama í tjúgu einogtjúgu summ í tjúgutjúgu og vitandi um at umleið tvey hundrað ella góðar tvey hundrað milliónir krónur eru brúktar í ár til korona í eykajáttan er játtaður eykajáttan so er kann mann siga meir útreiðslan í tjúgu einogtjúgu tvey hundrað milliónir krónur tað svara til soleiðisnær knapt fýra prosent trý komma átta prosent um mann skal rokna tað heilt prensist tað er soleiðis roknist ikki sar út og tað er tað sum eg haldi eg tað faktuella og so fara at stríðast við við ella uttan korona tað haldi eg tænir sum so ongum endamál í sambandi við fíggjarlógina so hava vit sjálvandi valt ati fari inn og gjørt nakrar raðfestingar ikki so fáar heldur viðgerðartrygdin er jú eitt kannman siga hjartamál sum millum annað sambandsflokkurin fór til væl uppá har hevur mann hvussu er fingið rímiligt uppá bæði til tjúguogtjúgu og eisini tjúgu einogtjúgu har í meir til serlæknar og meir til yngri læknar har meiri til endurvenjing vit hava fingið bíðilistar tað vil siga at nú er stýringsamboðini til at veruliga fáa hesar bíðilistarnar at minka soleiðis at fólk ikki skulu bíða óendaligt til at fáa viðgerð komin og nú er tað so okkara uppgáva at fáa tað ført út í lívið at tað veruliga merkist hjá hjá sjúklinginum pensjónirnar har hevur verurð nógv viðgjørt nú síðan fíggjarlógin verðr framleigd at mann fer at taka nakað frá pensjonistunum ja tað er rætt at tá ið uppskot sum er framleigt um heilsutrygd har sigur mann tað tað skal kosta í egingjaldi níggjuogtretivu krónur meira um mánaðin góðar fýra hundrað krónur um árið skulu pensjonistarnir kanska koma at til betala eyka men har mást skoytast upp í at teir fáa altso tólv hundrað og var tað sjeyoghálvtrýss krónur vis minnis rætt við teimum hækkingunum sum eru gjørdar í hesum valskeiðnum av hesi samgonguni so tað er pensjonistarnir fáa altso góðar ellivhundrað krónur meira at liva fyri og tað haldi eg at mann eigur attaka fyri tað tað er og elli hundraðkrónur at livafyri eru nógvir pengar serliga hjá pensjonistunum sum hava kanska ikki alt ov ríkiligt frammanundan og við tað at brúkaraprístal stendur í stað ger tað tað at keypiorkan er inntakt frammanundan so sær elliv hundrað krónurnar eru meira at keypa fyri tað evr meira at liva av hjá pensjonistunum síðani henda samgongan tók við og tað haldi eg vit øll eiga at fegnast um barsisskipanin er eitt annað mál har mann hevur longt tað upp til hasa her eina ári sum hevur verið málið nú í longri tíð tað haldi eg eisini alt løgtingið onkursvegna hevur tikið undir við allan vein ígjøgnum og umframt nógv onnur viðurskiftir føroyska veðurstovu sum hevur verið kmasiga eitt mál leingi men sum mann higartil ikki hevur klárað avgreitt tað hevur hendan samgongan nú sett sær fyri at fáa avgreitt at fáa betra um viðlíkahaldið av okkara vegakervi bygningum og so víðari tað er eisini sett í verk nú soleiðis at vit fáa gjørt tað og eitt sum eg haldi er eitt øgiliga týdningarmikið mál hjá einum samfelag sum tí føroyska sum er eitt fosiskt lítið samfelag eitt viðbreki samfelag av tí sama tað er tað at nú tá vit staðfesta at vit hava fleiri fleiri útlendingar í føroyum teir eru her bæði í arbeiðsorindum og tí er gott at vera kann man siga so vit flyta fleiri fleiri til vit hava eitt gott og modernað samfelag men tað er okkara uppgáva sum politisk skipan at tryggja at integratiónin verður optimal soleiðis at vit ikki standa í einari støðu um nøkur ár har vit hava nakrar suppukolturar inni í føroyska samfelagnum sum mann tíverri sær óv aðrastaðnis at okkara grannalond sum eru væl virkandi vælferðarsamfeløg serliga her norðralondini har ið vit síggja at tað er blívi kant mann siga ein vaksandi avbjóðing við teimum tilflytarunum sum eru komnar inn í stórum tali tí at mann ikki evur tikið hond um tað beinanvegin har ger so landsstýrið nú í uppskotinum til fíggjarlóg eina roynd at fáa uppraðfest tað økið og tað haldi eg er upp á tíðina um eg soumu at siga men tað er neyðugt og eg g vóni eisini at at tað kemur at munað so væl sum eg sum eg sum ætlanin er við tí soleiðis at vit ikki komu í tær fáa tær somu avbjóðingarnar sum vit hava sæð aðrastaðni h nógv hevur eisini verið gjørt burtur úr hesum her við gjøldum at tað kemur for lítið inn frá vinnuni har má eg bara siga tað at athendan samgongan fór so ikki til væl upp á at ogskatta vinnuna og sovíðari vit søgdu tað tað skuldi takast á rímiligt gjald inn frá vinnuni og hvat er rímiligt og eg tori næstan at siga tað í dag er støðan hjá vinnuni øðrvísi fyri ikki at siga verri enn hon var til dømis í fjør tá alt gekk uppeftir vit vita oljuprísirin lágir rentan rentustøði er lágt fiskaprísirnir vóru í topp í fjør men orsakað av korona so er bæði fiskaprísir og laksaprísur falnir munandi so í løtuni nú nú vita vit ikki nei aktívá dagsprísirn í dag men í løtuni betalir eitt nú aluvinnan ikki tað sama inn í gjøldum sum hon gjørdi í fjør tí at laksaprísirin er munandi lægri vit vita eisini tað at prísurin á tí pilagiska serliga makrelinum hevur verið munandi lægri higartil í ár enn hann var í fjør tað ger alt annað líka tað at vinnan hevur avgjørt ikki tað sama peningaríkisdømi sum hon hevur havt í undanfarna árini men ta samgongan setsar fyri tað er at gera eitt yvirskotsplaserað gjald soleiðis at vinnan kemur at betala sín rímiliga part til samfelagið og tað er eitt uppskot sum er ávegis tá verður arbeitt við teg í fíggjarmálaráðnum og ætlanin er avgjørt hjá landsstýrinum at fáa tað málið niðan ongantíð ov skjótt soleiðis at tað kann samtykkjast saman við fíggjarlógini tjúgu einogtjúgu og á fíggjarlógini tjúgu einogtjúgu stendu tað at vit skulu hava tað sama talið inn trý hundrað og fjúrtan milliónir krónur inn frá fiskivinnuni í komandi ár og tað er tað sama talið sum vit hava sett okkum fyri at fáa inn í inniverandi ár tað er eisini tíðin rennur men tað er eisini gjørt nógv burtur úr eini íløguætlan og vit settu okkum fyri beinanvegin tá ið vit komu til at vit skuldu gera eina langtíðar løguætlan tí tað vísir seg at tá vit stinga út ír kortið so er tað viktigt at mann hevur eina heild tí tað r tað er kanska eitt sindur eg veit kki vat m ska siga misjøvn undirtøka fyri at siga tað at hasi tingini skunnu fara í gongd nú og so einonga vón hava um hvat skal fara í gongd tey komandi árini og nú er samgongan so aftur gjørt eina tíggju ára ætlan fyri løgurnar kring alt landið lat meg líggja dent á at tað r gjørdar løgur kring alt landið nemliga fyri at spjaða út soleiðis at vit gera tað meira liviligt kring allar føroyar við at gera sannferslukervið hjá okkum so gott sum til ber og eg vil siga tað at enntá er suðuroyartunnilin tikin við so hann veruliga er komin í eyguum so um at siga við seks hundrað milliónir krónum tey komandi tíggju árini og tað haldi er eitt bragd at ate klára sett sær tað fyri og tað krevur so at vit á langtíðarløguætlanini halda okkum til hesar her góðu fimm hundrað milliónir krónurnar sum skulu setast av á hvørjum ári og eg vænti at tað er eisini nakað sum løgtingið eittannað stað hevur verið samt um tey seinna árini eisini at tað skal liggja um hesa hálvumlijardina og tað skal so sjálvandi ikki vera upp á kostning av einum av vælferðartænastunum annars eg mámá líka taka í at at tað er ein tunnil sum eg haldi hevur fingið øgiliga nógvar rýmd í miðlunum síðstu dagarnar og kanska fyri tað heldur ivasama og tað er vestmannatunnilin vestmannatunnilin er ikki eit nýtt prosjekt altso alt mítt lív tað er eftir hondunum nøkur ár havi eg hoyrt um hendan tunnilin hann skuldi koma heilt frá hálvfjerðsunum av men tíverri hann longan veg komin enn í landsstýrinum í tvey túsund og fýra elil átta tá fingu vitan sett man á langtíðarløguætlanina tá kom hann fyrstu ferð kant man siga veruliga í eina langtíðarløguætlan tá skuldu pengar setast av í tvey túsund og átjan og nú hevur mann so fingið endiliga sett pengar á ta komandi langdtíðarløgætlanina soleiðis at mann verulieikan fara undir arbeiði við tunlinum í tjúgu tveyogtjúgu við prosjektering og royndarborðingum og sovíðari soleiðis at vit kunnu fáa eisini tann tunnilin ja at tað so kanska skumpar aðrar verkætlanir hend vð hinveg men tað skal ikkiveranøkur loyna at øll økir í landinum fáa stórar raðfestingar á íløgujáttan tey komandi fáu árini bæði ja suðuroyggin eysturoyggin vágoyggin norðoyggja ikki minst g og vit kunnu fara kring alt landið og eisini í útoygjum hava vit sett pengar av soleiðis at játtanin til havnir er hækkað nokk so munandi soleiðis at vit fara at kunna gera ábøtur fyri játtanirnar kring allar smáoyggjarnar útoyggjarnar soleiðis at eisini tey samferðsluviðurskiftini kunnu fáast í rætt lag innan fyri nøkur ár og í øllum førum innan fyri tey tíggju árini skuldu vit havt komið rímiliga nógv á mál so eg vóni eisini at løgtingið tekur væl ímóti tí langdtíðarløgætlanini og at vit fáa eina framhaldandi góða viðgerð av fíggjarlógini fyri tjúgu og einogtjúgu sum hon higartil hevur vera soleiðis at vit hon kemur út aftur beint upp undir jól sum tað plagar at vera at vit tá hava eina fíggjarlóg sum vit eitt eitt samtmeir ella minn samt løgting kann senda saman um tey flestu tingini í øllum førum takk harra formaður ja takk so koma evu til viðmerkingar