Bjarni Kárason Petersen (Framsókn (Progress Party)), speaker, 2021-03-10
Topic: 1. viðgerð LM-098/2020  Uppskot til  Løgtingslóg um broyting í løgtingslóg um Landsbanka Føroya og Føroya váðaráð (Minka landsbankanevndina, ásetingar um landsins gjaldføri, avtaka stovnsfæið)
takk fyri hara formaður vit viðgera eitt tvey uppskot frá frá jørgun niclasen fíggjarmálaráðnum um ati sum viðvíkir búskaparráðið og og landsbankan um vágaráði har mann millum annað ætlar at leggja búskaparráðiundir landsbankan ella ja tað eru kanska fleiri útleggingar fyri hvat mann egentiliga ger øh mann ætlar at koyra nevndarlimur frá frá sjey nevndarlimum niður í fimm mann ætlar at lækka gjaldføri frá fimtan prosent niður á trettan prosent og og so eru forskelligu smáting annars øh tað hverið nógv tosað umtær uppgávurnar sum eru og og at uppgávurnar sum eru millum landsbankanvágaráðið og búskaparráðið og at hetta her er eitt slag av rationalisering av teimum stovnunum eftirlitsstovnunum teimum óheftu eftirlitsstovnunum sum vit hava heri í landinum h eg eg vil ikki siga ateg haldi at tað sum hevur gingið aftur eitt sindur tað er tað at hetta er so mikið samanfallandi uppgávur ati tað er tað er laga manni at leggja tað saman undir ein stovn ella eitt ráð ella hvat tð so nú enn er øh eg eri ikki heilt samdur við tí eg haldi at búskaparráðið tað hevur tað stendur í lýsingina av arbeiðsuppgávuna tað hevur til uppgávu at fylgja við í búskaparligu gongdini í landinum og hevur til uppgávu at koma við búskaparliga ráðgeving og og frágreiðingum um tí búskaparligu gongdina og tað skal sjálvandi vera óheft øh og har er talan í stóran mun um okkara tjóðarbúskapa sum vit tosa um makkrokonomi øh harafturat so skal ráðið ráðgeva um búskaparlig viðurskifti konjukturgongdina og fíggjarliga haldføri hjá tí føroyska búskapinum í longdini tit síggja longu nú at nú byrja vit spakuligat flyta okkum yvir í tí sum mantrationeltsetir í samband við landsbankan um vágaráðið ømen fari á vágaráð tað er tað sum tú í í tekniskum termum hevði kallað fyri protensiellur stovnur tað er eini regulering ein ein eitt slag av regulering sum er komi aftaná fíggjakreptini tvey túund og átta har mann sá at tað vóru nakrir systemiskir vágar í fíggjageiranum og hann mátti hava stovnar til at hava eftirlit við at tað ikki vóru nakrir systemi vágar ella at mann í øllum førum minkaði um systemiskir vágar í einumí í fíggjageiranum tað merkir altso ein regulering av fíggjageiranum og hevur til uppgávu landsbankin og vágarráði at minka um ella metigera systemiskar vágar í fíggjagaranum ø at at fyribyrgja fíggjakreppur í framtíðini og at virka fyri at at minka um tey sveiggini í føroyska búskapinum nú síggja vit at nú byrja tað eisini at flyta seg yvir í búskaparráði landsbangin hann er somuleiðis eiisini ein almennir stór stovnur sum virka fyri fíggjarligum støðufesti tað vil siga einum tryggum fíggjargeiyra og at tryggja okkum eitt til dømis eitt høgt kridittfirði tað er eisini talan um óheftir stovnar í hesum førinum men hóast búskaparráðið og landsbankin og vágaráði hava hetta til felags og at greiningarnar og arbeiðsuppgávurnar í en í ein ávísan mun eru samanfallandi so haldi eg at talan er um grundleggjandi hvør sítt uppgáva øki landsbangin er ein fíggjarligur stovnur undir føroysku stjórnini og heldur eyga við til dømis ligviditetin og londstreytirnar hjá landinum og heldur yvirskipað sæð eyga við fíggjarheimin og fíggjarstovnar búskaparráðið er eitt ráð sum fylgir búskaparligu gongdini í samfelagnum har ímillum eisini fíggjarligu umstøðurnar hjá landinum og kommunum h í mínari verð er talan sostatt ikki um tað sama hóast mangt er samanfallandi tey hyggja eftir somu faktorum somu variaplum ja men tað er fyri at gera ymiskar niðurstøður á hvør sínum arbeiðsøki so eg haldi ikki at tað er heilt tað sama sum tey ava eri í holt við og arbeiða við og eg haldi tí at tað eri eitt sindur misvísandi at siga at at tað líkist so mikið nógvar man kann bara leggja tað saman tí eg evi faktiskt tvær grundleggjandi ymiskar arbeiðsuppgávur men bæði vágaráðið og landsbangin og búskaparráðið hevur eitt primerkt endamál sum er at hava eieina eittóheft eftirlit av og greiningar av tær avgerðir sum vit politikari taka og so eisini tað sum liggur uttanfyri sjálvandi sum er í størri mun uttan fyri okkara hondum men teirra funktión er at lýsa støðuna sum hon er og eisini fyri at geva okkum politikaran eitt felags útgangsstøði at diskutera út frá eitt av tí sum gevur mær sum fær meg at missa móti inni í tinginum her tá ið mann arbeiðir her til dagligt tað er at mann kann ikki blíva samdur um nógv ting gamman í men mann kann heldi ikki blíva samdur um tey fakta sum vit skuldu diskutera út frá mann hevur hvør síni tøl og arbeiðir úr frá teimum ein røðara kann fara upp og siga at vit hava hundrað milliónir yvirskoti og tann næsta kann fóra upp át at siga at vit hava tvey hundrað milliónir í undirskoti har má onkurin stansur vera sum er eksternur sum sigur hetta her er soleiðis hetta er okkara mest við við fakligum integriteti kunnu vit siga hetta er støða sum vit halda hon sær út sum er mest rættvísgerandi sum tá tú gera norsorokskapanari fyritøku og so kann mann diskutera út frá tí tað er tað siðvenja fyri aðrastaðni tað ger mann dí danmark í norra í svøríki íslandi í føroyum er tað ikki soleiðis tí at vit hava ikki sterkar eksternar stovnar sum ráðgeva og geva okkum eina heildarmynd at taka støðut frá tí haldi eg at tað er so ræðuliga viktigt at hava eitt sterkt búskaparráð ein sterkan landsbanka og eitt sterkt vágaráð tí at tey eru fakfólkini sum kunnu koma við tilmælunum frámælum til politisku skipanina eg loyvi mær ivast í um øll trýogtretivu tingfólkini her inni vita so forvið í nógv um tann føroyska ella globala fíggjageiran somuleiðis eru vit heldur ikki økonomar øll og tí haldi eg at vit mugu eisini hava eitt ávíst álit á fakfólk vita hvat tey snakka um tíverri er tað ein gongd í dag at nógv fólk hava tendens til at seta missálit á akademia inteligensia tað sum eitur fornuft og rationalisma tað skal mann hava eitt øgiliga vakið eyga við tí tað er vinstravendur ella kaiar ella eitt annað tað er g ikki so ræða samdur ví ø eg haldi at tað at leggja hesher stovnarnir saman er eg havi illrun um at tað er við tí fyri eyga at vikna um okkara eftirlitsstovnar í búskaparligum høpi og í fíggjagrarðnum og eg haldi ikki at sparingar eru eitt argument eg haldi hendan samgongan má ansa sær øgiliga væl við at argumentera við sparingum tí at hon fyri hvørji tjúgu uppskot sum koma inn her sum sum bera útreiðslur við sær so kemur eitt inn har tað er talan um sparingar so harafturat eru eisini aksele johannesen nevndta mann eg ætlar at koyra nevndarlimirnar úr sjey niðiri fimm men samstundis so koyrir mann tveir nevndarlimir af turat í húsalandsgrunninum so eg veit ikki í besta føri gongur tað í null h harafturat so haldi eg eisini atjakup mikkelsen at hann byrjaði røðuna við at siga at alt var alt var á gosið nú tí hetta uppskotið kom tí tað tað etað egentiliga hoyringspartarnir vilja slekki eg hava hetta her uppskotið fyri samtykt og vilja egentiliga hava tað sum har sum pipargrør men at mann sigur at mann hevur slakað við at siga mann fer frá sjey til fimm ug mann upprunaliga ætlaði at hava tríggjar nevndarlimir hatta er eitt øgiliga øgiliga ein gamal væl vandurtaktikkur har sum mann kemur við einum ekstremum kravi sum so blívur stættað við einum smávið smáum tillagingum sum gevur inntrúgv av at mann hevur slakað og at tað nú mittu te heila er gloymiligt øhmen eg haldi faktiskt at fólkaflokkurin og sambandsflokkurin fáa akkurát tað sum tey vilja við hesum her uppskotinum men geva ta inntrykku at tey ikki fingu alt og at tey hava at tey hava givið nøkur kompromiir og tað er eisini skal eg heilsa siga rættiliga gjøgnumgangandi fyri politikkin í hesari samgonguni eg haldi sjálvur at vit skulu ganga hin vegin tá tað kemur til eftirlitsstovurnar so sum búskaparráði og hægstovuna og vágaráði og landsbankan so haldi eg at tað er undirraðfest í dag vist tú fer á hagstovuna at finna tøl fyri lønargjaldingar ella fyri arbeiðsloysi ella fyri miðintøku so ofta finnur tú ikki tøl ið eru nýggjari enn tvey túsund og átjan tað er tí at hagstovan til dømis hevur avmarkar resursur og kunnu og mugu brúka tær resursurnar so væl sum teir nú einaferð kunnu eg haldi til dømis at hagstovan skuldi fuingið nógv meira pengar fyri at givi okkum politikarun bæði fleiri tøl nýggjari tøl betur tøl og greiningar sum vit kunnu brúka tí politisku skipanini og haldi tað saman skal vera galdandi fyri búskaparráðið og og og vágaráðið og landsbankan hetta skal styrkjast tað skal meira pengar fara handan vegin tí at vit hava brúk fyri fakligum stansin til at ráðgeva politiska myndugleikan vit hava í øgiliga stóran mun hug til at niðurraðfesta hesi her tingini tí at vit av einar ella aðra undarliga orsøk halda at taðta sletki er neyðugt hetta er alneyðugt heta er alneyðugt fyri at vit politikarar kunnu taka avgerð út frá einum upplýsting grundarlagi og visu mann tekur hetta burtur ja men so kann mann koma við uppskotunum her á tingi og so kunnu vit øll bara gita og illgita um hví tað verður gjørt og og og hvat avleiðingin er vit hava brúk fyri fakfólk vit duga upp á at hava góð fakfólk øh eg hevði ikki so ræðlia nógv at leggja afturat harra formaður eg haldi ikki at hetta her útgangsstøði í hesum her uppskotinum er serliga gott eg vónað at tað fór hin vegin eg haldi ikki at argumentini sum hevur verið fram er eru góð inntil víðari