Rósa Samuelsen (Sambandsflokkurin (Union Party)), speaker, 2022-08-02
Topic: Uppskot til samtyktar viðvíkjandi rættinum hjá føroyingum at ganga í haga
løgmansfrágreiðing taðer enki ivast í vit hava eitt gott og trygt samfelag har sum einki arbeiðsloysi er og nógvur felagsskapir við nógvum eldsálum sum brenna fyri tí frívilligu arbeiðinum og tað skulu vit veita teimu ea stóra tøkk fyri uttan tey so hevi tað kanska verið øgiligani solti grundarlagi fyri einum góðum samfelagi her at familjan hevur tað gott børn og ungdómar hava tað gott og trygg og vaksa upp í trúgvum og góðum umhvørvi har sum trivnaður á menningartilboði frá dagstovuni til skúla og eftir skúlatíð er nøktandi at tað verðr hondin tikið um tey sum bera brek og sjúk og eldri sum hava brúk fyri at fáa hjálp at tey fáa tað teimum tað tørvar og tað rættstundis ein tav størsta avbjóðingin í okkara samfelag í dag er stóra starvsfólkatroti hetta varður tikið í størsta álvara og tí setti landsstýrismaðurin í almanna nei í uttanríkis og mentamálum stig til at seta ein arbeiðsbólk um at lýsa starvsfólkatørvin á vælferarøkinum og avbjóðingar og gjørdu eitt uppskot eisini til hvat kundu gerast og fingu so tað bóklingi sum eitu góðum hondum tað er enki ivaust í at bæði landsmyndugleikar og kommunal myndugleikarnir hava tikið tað upp við størstum álvara í kommunufelagnum varð tað so eisini lagt fram á aðalfundinum so allir kommunustýrislimirlimir í føroyum umframt allir løgtingslimir hava eisini fingið eina framløgu so eg siga tað at øll taka støðuna í alvur og tað verður tøkiligt sett inn æð at eisini har sum landsstýrismaðurin í mentamálnum setir fleiri útbúgvingar á stovn men tað er tíverri eisini sjón fyri søgn at ta er eit vaksandi tal av ungum sum ikki trívast eg eg fegnist um at útgreiningin tilbarnaunglarsøkatriðuna vraðfest soles at bílistin minkar og eg má virkuliga siga at me hjarta grætir tá eg hoyri um tær søgurnar og lægnurnar sum tær familjurnar hava sum hesi børnini standa og tey sum standa á bílestunm eru ofta tey sum eru av guttørvi og tað eru tá ið børn sum ikki megna skúlagongd ella ganga í skúla og ikki megna skúlagongdina og so hava avbjóðingar í skúlanum eisini taðvil siga t tað gongur eisini tilvið tey børn sum ikki feila nakað tá ið tað eru onnur børn kanska eitt lga tvey upp í trý í hvørjum flokki sum hava tað øgiliga trupult og tað gongur so afturotivir lærararnir og ikki minst masigur kompleksa foreldrasamstarvi sum oftani eru nógvar misskilingar sum koma uppstanda eg fegnist um at at nú fáa eitt óheft brekumboð sum kann fáa eftirlit við at breksáttmálin skuldi vera verið fylgdur har sum eisini fólk kunnu venda sær til og fáa upplýst hvat rættindi teir hava eg fegnist eisini um at tað heimaráðgevingin sum er sett á stovn í samband við lógina um almanna trygdu tænastu har sumfamiljur við børn við audiadaaotismu kunnu fáa heimaráðgeving men har er ein lítil krúlla í aftur at tann ráðgevingn sum er broknað til familjuna hon hevði verið øgiliga góð við sund eisini røkk inn um rakk inn um skúlagottð soleiðis tað at mann veit hvussu familjan masig ferðumbarnið og soleiðis mann ikki ger kanska tað mótrætta í skúlanum eg havi spurt meg fyri bæði í í feløgunum um hvat tey halda og eisini tey fólkini sum arbeiðahar og har sum tað í onkrum førum har sum foreldrini hava ynskt at skúlin kanska kemur og fara eina frágreiðing um har har har eydnast tað ómetaligan gott so aftur har haldi eg vist tað líka loysa upp fyri teimum avmarkjunum sum kunnu vera tá ið tað kemur til heima ráðgeving tí eg minst hvat tá ið almenni feløgs baratain var í føroyum tá segði hann tað sum er tað allarviktigasta tað ikki er tað skotta ímillum men tað ráðgevingi sum er er til allir liðir sum eru rundan um barnið og barnið ferðast nógva aðrastaðni uttan bara í sínum egna heimi sjálvt e g ikki eru framsøgufólk í í í mentamálum ella skúla so kann ikki lata vera við at at líka at meg siga at fara inn á økið hjáfólkaskúlanum tí tað er har sum hasi børnini sum eisini hava avbjóðingar ganga og har má eg siga at tað er nokk neyðugt eisini at raðfesta eftirútbúgving til lærararnar eins og til námsfrøðingarnar so tey megna at taka hond um tær avbjóðingara sum hesi børnini hava sum eru rættiliga kompleksir og ikki minst hetta her avbjóðingarnar sum eru millum í fmillum foreldrini eisini eg setti landsstýrismanninin ein fyrispurning fyrr í ár umum samskiftis trupulleikar og g vil sia atað eg eri øgiliga nógv kløkku yvir allar tar áhittaririr hava fingið eg haldi sjáldan e fngið so nógvar áheitanir frá fólki um hvarj avberningar ter hava og eisini efaær misskiljingarnar av tí at mann ikki hevur teir misskiljingar av at mann hevur trupulleikar bæði tá fyri barnið sum kann feila alt møguligt tað kann hava eina diagnosi ella møguligt eina diagnosi tað kann hava galið við samsjón í eygunum tá kann vera orðblint talblint og tað kansn gala víð modorikkinum tað ikki kann skriva og eg veit um eina forteljing har sum at barn ikki fortelur fyri læraranum tað at hann ikki dugir at ella viðkomandi ikki dugir at lesa g og lærarin upp eg havi plagað tað ikki men dugir øgiliga væl at siga upp aftur tað sum hann hoyrir og so at at at at fáa brúkt tøknina meir og læra lærarar og næmingar at brúka tað tøknina sum vit hava haldi er øgilia umráðandi tí tað tann tíðin at brúka blýant pappír hon er ikki tann sum er tamberandi í dag vit brúka sjálvt her sita vit við teldu og arbeiða so at mann tosaði oftani um at siga børnini sum skrivaðu vinstru hond fyrri hvussu tað bleiv hondin bleiv bundin aftan fyri hyggin og vór tvingaðir skrivað við við høgruhond tey kunnu aldrin at skriva siga veruleikanum er eisini tað í dag at tey børnini sum ikki hava møguleikar og ikki hava førleikar til at skrivað nóg væl tey eru at hava báðar hendirnar bundirnar aftur fyr iggun og iki kunna gera nakað sum helst men eg veit at landsstýrismaðurin vil arbeiða við við hasum og tað var tað sum hann nevndi í gjár eisini rúsevni tað er ein ótrúligan stór hóttan fyriokkur ungdóm og eg fegnist um ta heildarætlan sumløgmaður sett í verk skuldi gerast har sum áttaoghálvtrýss ítøkilig átøk skulu gerast og har kann man altíð siga har er aftur avbjóðingin við tað atmanglandi samstarv manglandi tilboð og ráðgeving inni heimini soleiðis hesi børnini sum hava avbjóðingar kunna loftast og at hyggja eftir øllum teimum harðskapsmálunum sum finnast í býarlívinum bæði heima hjá okkum og aðrastaðni so er tað oftani fólk ella ungdómar sum hava avbjóðingar sum ikki eru loftaðir sum kanska vistu ma hygur eftir teimum ógvusligu vanlukkuligu støðuni sum eru í utllondunum sum vit ongantíð vóna nakrantíð koma og kemur her til so er tað fólk sum eru kend av millum annað sykratrinu sum sum ikki r loftaði men tað er kanska øgiligani trupult tað er enki ivast í atsevni er rótin til alt ilt og vit skulu mugu hava eina eina eina eina eina null hugsjón har og tað skal ikki nakar dytta sær til at ríka seg upp at ungdómir hjáokkum skal sor tað kann ikki vera soleiðis at nakar skulu liva í marglæti við at knúsa okkara samfelag so er tað eitt av mínum eitt av mínum stóru hjartamálunum sumlandstýrismaðurin heilsumáluri eisini nevndi tað er reabiliteringin vit kunna fegnast um at durendurvenjingin alsemt verður styrkt á øllumsjúkrahúsinum men vit mangla eina yvirskipað reabiliteringslóg sum skal tryggja at borgarin fær ta hjálpina konnur tørva reabiliteringin verður skipað sumtvørfakligt tómis arbeiði sum røkkur tvørtur um geirar so er at jóð javnbjóðis samstarvi millum borgarar avvarandi og fakfólt og endamálið er at saman við borgararnir skulu røkka teimum málunum sum einaferð nær skulu setast og tey sum tey sum eru við til at gera eina virkisætlan rundanum og saman við persónum eru øgiligani nógv fakfólk tað eru læknar fysitakótar eygitarpótar talupedagogar sjúkrarøktar sjúkrarøktarfrøðingar sálarfrøðingar heilsurøktar hjálparar diatistar seksolokar ja alt tað sum ein eitt menniskja hevur brúk fyri at at fungera í daglidagnum so attað kann ikki og tað sigur í eisin sunnus fornufti tað ber ikki til at vit ikki hava eina yvirskipara lóg sum sum tryggjar at fólk fáa tað hjálp sum tey hava brúk fyri hatta er tað sum fakfólkini ferð eftir ferð og leingi hava víst á vit hava tosað aftur fram um tørvan á samskipan millum geirar samstarv og felags ábyrgd eg haldi vit hava tosað nokk nú altso vit kunn ikki blíva við at faraupp á væl ferð eftir ferð eftir ferð og tosa um samskipan og samstarv vit eru noydd til atat fáa endavent øllum skipanunum og fáa endurskoðað um tær skipanirnar eru rættar sum vit hava um tað er samansetta rætt bæði ráðstevna knábørn sum var fyri nøgnum árum síðani og ráðstevna sum sum løgmaður helt í sambandi við við við við tálmanin av rúsevni vísir púra greitt at vit hava nógvar nógvar skipanir vit hava nógv nógv ómetaliga dugnaligur starvsfólk men tað eru forstirvið tað er forstirvið at fáa hjálp hjá teimum sum veruligahava brúk fyri hjálp tað eru nøkur sum eru heldig og havi onkran t hjálpa sær men tað er ikki nær til øll sum hava tað tíverri og tí eru neyðugt at vit eru noydl at taka hond um tey sum virkuligan tørva í hesum fantastiska samfelagnm sum vit hava takk fyri ja takk so a viðmerkingar tað fyrstu tað er elsbett mersetis gunneysdótturin hon er ikki í støddisalinum