Magnus Rasmussen (Sambandsflokkurin (Union Party)), speaker, 2022-08-02
Topic: Uppskot til samtyktar viðvíkjandi rættinum hjá føroyingum at ganga í haga
huvi sagt eg fari at byrja við at siga tað at eg haldi at tað var ein góð og upplýsandi røða har ið løgmaður hugdi nakað aftureftir men eisini nokk so nógv frameftir og sum landsstýrismaður sum var har millum annað av vinnumálum er nógv at fegnast um vinnan hevur tað gott í stóran mun tað er so ofta sagt herfrá eg haldi eisini at samgongan hevur megnað at skapað frið og stabilitet á vinnuøkinum og virka fyri góðum og tryggum umstøðum hjá vinnuni og tað vilja vit altíð virka fyri og tað er alneyðugt og alivinnan er er ein vinvinnugrein sum eg umsiti og har vita vit at hon er í heimsflokki og stendur nú fyri helvtina av útflutnisvirðunum pluss alt annað gott hon viðførir her í føroyum runt um kring so haldi eg fari eisini at nevna hetta her við vakstrarforðum sum sum eg haldi var rættiliga gott og áhugavert nú bleiv eg ein partur av tí nú í man kann siga seinna hálvleiki har eru nógv tilmælir eini hundrað og fýraogtrýss sum vit kunnu kanska kalla fyri eitt sovorðt hugskotskatalog við øllum møguligum har ið fólk hava sitið saman úr ymsum vinnugreinum tað kann vera kt tað kann vera um havið tað kann vera um grøna orku og sovíðari og eg veit væl at hetta er ikki eitt politiskt dokument men hetta er rættiliga gott hjá politikaranum tá ið vit skuldu hyggja frameftir vit skuldu leggja ætlanir fram í tíðina og tað hava vit skyldu til og tað verður eisini sagt í løgmansrørini røðuni at ein vinnupolitikkur verður orðaður og seinast tað var í tvey túsund og fimm so tað haldi eg havi verið nógvar samgongur har mannhevur kunnað gjørt tað men tað er so sett skjøtul á tað tí vinnan er jú lukkumotivi tá eg nevni til dømis alivinna so er tað ein stór vinna men vit mugu ikki gloyma allar møguligar vinnugreinar vit hava í føroyum har alt hevur týdning og eisini har ið tað er fá fólk eg arbeiði ella bara eitt fólk í arbeiði alt hevur týdning ov stóran týdning eg fari sjálvandi at savna meg mest um tað økið sum eg umsiti umhvørvis og vinnumál og tá ið mann hugsar um umhvørvisvinnumál so er tað allíkavæl ikki tráð við alt tað sum eg sum landsstýrismaður hein umsita tí at har er arbeiðsmarknaður íroknaður barsilsskipanin og integratión og kunnnevnt onnur so hetta er rættiliga víðfevnt ráð eg haldi eg fari at draga nøkur fá góð mál fram sum er avgreidd og so fari eg eisini at taka nøkur sum liggja fyri framman tað fyrsta sum eg møtti í landsstýrinum var hetta her málið um trot á arbeiðsmegi sum hevur verið nógv umrøtt her og tað var bæði búskaparráðið og vinnuhúsið og tað vóru arbeiðsgevarar allastenis frá sum kærdu sína neyð um hetta við at tað manglaði arbeiðskraft og tað kom so ein avtala í lag við danskan myndugleikar danska minnistaran um eina skipan sum hevur eitt eitt útlendsktheiti fastrakt sum eg haldi í heila tikið at fólk eru rættiliga væl nøgd við og eg kann upplýsa her at tað eru kanska umleið trý hundrað komin eftir skipanini síðani fyrsta novembur ella fyrsta desembur í fjør hetta hevur hjálpt val men tað betýðir ikki tað at trotið á arbeiðsmarknaðin loyst tí tað er jú ein hópur av arbeiðsfólki sum manglar allastess ø og eisini tað at skipanin bleiv soleiðinr at smíðja at løntakara altso hesi sum koma at tey fáa tryggja tey rættindi bæði til løn og alt annað sum hoyrir til og eisini tað at øll tey viðurskifti rundanum vóru í ordan og eftirlit og sovíðari eitt annað mál sum sumikki er tatað var ikki rúgvusmikið tað var ein setningur sum skuldi broytast einara lóg sum mann snakkað um í í nógv harrans ár og tað er ein broyting í oyðaraíbúðrarlógini har fekk mann broytt ein ein setning at bygningarsum vórðu bygdir áðrenn ei viss stato í nítjan hundrað og hálvfjerðs kundu líkasum roknast líka sum nýggjar bygningar bisutar uppfyltu tær treytirnar sum myndugleikarnir seta til trygd og bruna og sovíðari hetta hevur so gjørt tað at vit kunnu leggja nakrar bygningar sundur í í oyðaríbúðir og tað er longu er mær fortalt setti ferð á tað og fleiri hava tikið av hesum møguleikanm eitt annað mál tað er broytingar í frítíðarlógini t tað var eitt mál sum lá á borðinum tá ið eg kom í ráðið har og tað varð líkasum bæði arbeiðarfjøldin og og kanska landsstýrið vórðu samd um at her eiga nakrar broytingar at gera við við frítíðarlógini og millum annað var eitt tavar avtaka frítíðargrunnin hann er so avtikin og tað sum eg haldi var gleðiligt í tí har vóru einar tíggju milliónir og kanska gott tað at teir pengarnir verða brúktir til gransking á arbeiðsmarknaðarøkinum tað vil siga teir pengarnir koma til nyttu hjá arbeiðararfjøldini hetta kann samanluknast við tá ið mann brúkti pengarnar í sjúkrakassagrunninum til at granska við og at hetta kunnu bæði vera smærri verkætlanir og størri fyri at fáa sum mest burturúr so tað tað arbeiðið longu sett í gongd og tað hava verið fundir við arbeiðarafeløg og vinnu um hetta her og tað er stórur áhugi fyri at fara at hyggja upp á at granska nøkur av hasum her tingunum veðurlagspolitikkurin hevur fylt rættiliga nógv og vit fingu so eitt uppskot til samtyktar samtykt her áðrenn tingið fór heim og eg haldi sjálvur eg havi nevnt tað fyrr tað er eitt framsøkimál tað er soleiðisnar at við tí vilja minka oljunýtsluna her á landi munandi eitt annað sum var í tí tað bleiv eitt sindur kritiseraðhetta var eitt uppskot til samtyktar og tað var ikki so bindandi men við í tí var ein tíðarfest ætlan fyri átøk sum skuldu setast í verk hvat skuldu setast í verk í tveyogtjúgu hvat í trýogtjúgu fýraogtjúgu og tað er kjølfest alt í tí frágreiðingini sum bleiv gjørd av mansigur serkonum fólki um hvussu vit kunnu náa hesum málunum og nú verður arbeitt í í ráðnum og tað stendur jú eisini vist vit hyggja í løglistanum at vit fara at koma niðan við lógaruppskotinum sum eru í tráð við tað sum stendur í uppskotinum til samtyktar og eisini sum eg kjølfest í hesi frágreiðingini sum bleiv gjørd til tað eitt annað sum vit heldt ikki skuldu gloyma og tað er tað at tað var nú akkurát frammi um at siotv útlátið var vaksið so óalmindiliga lítið tað síðsta árið tað hevur verið øgiliga stórur vøkstur og tað eru ymiskar orsøkir til dag men kurvan er ikki knekkað men vit vita tað at framleiðslan av vindorku tekur munandi dik á seg so hvør veit um vit ki heilt skjótt síggja munandi meira til grøna framleiðslu og eg haldi at vismaferðin heimasíðuna hjá sev so so sær mann longu at har kanskar eru eru broytingar sjálvandi sveiggja tær rætiliga nógv eftir um um tað er stilli ella um tað er nógvir vindur men tað fer at muna eitt annað mál sum tók nakað av tíð tað var hetta við flóttafólkum og tað var mann sigur eitt eitt eitt spennandi mál har ið allir flokkar á tingi líkasum søgdu nú er tíðin búgvin nú skuldu vit taka ímóti flóttum í føroyum eg veit ikki um vit kundu kalla ukraina fyri eitt grannaland tað er nokk so langt frá okkum men tað er í europa og so bleiv tikið fatt upp á tað arbeiðið og har má eg bara siga tað at tað var hugaligt saman við øllum flokkum at kunna arbeiða tað soleiðisnar at vit fingu hesa lógina samtykta og eg haldi eisini at tað var ikki bara politiskaskipanin sum arbeiddi væl saman men tað var sanniliga eisini felagsskapur kommunur ja eg kann nevna sjálvandi reyða kross sum hevði ein stóran týdning og og borgarar annars og í dag eru tað kanska nøkur og hálvtrýss sum eru komin inn sum sum flóttar og fleiri av teimum hava fingið arbeiði tað eru fáir menn men mest kvinnur og børn sum eru komin til føroyar hyggja vit so hatta vóru nøkur av teimum málunum sum mann kann siga eru eru eru framd tað tað vóru kanska ein tíggju og fimtan afturat og eisini í landsstýrinum er tað jú eisini kunngerðir og kunngerðarbroytingar og sovíðari sum eru kjølfestar í lógim so tað er nógv annað sum hevur verið arbeitt við tað sum liggur fyri framman nú eru eisini fleiri spennandi mál og og summi stórmál vilji halda integratiónslógin tað var ætlanin at fáa hana niðan seinastu tingsetu men eg tók avgerð eftir at hon hevi verið til hoyringar at tað var betri at líka bíða til í heyst tí tað komu rættiliga nógvar nógvar hoyringsviðmerkingar inn rættiliga fjølbroyttar so tað hevur verið arbeitt víðari í í ráðnum og snikka tað til so tað er eitt mál sum ætlanir at fáa niðan í heyst og har har kundi eg hvussur rættiliga væl hugsað mær at at tikið andstøðuna við eisini líkasum diskutera nøkur a hasum her tingunum sum handlar um intigratiónslóg og endamálið er sjálvandi vit hava onga intigratiónslóg hetta er spildurnýtt og og tí er tað tað at ja onkurstaði skal man byrja so hetta verður kanska ikki tann forkromia loysnin men eg trúgvi at tað er neyðugt at seta gongd á og eg vil nevna eittsum eg haldi er øgiliga viktigt tað er hetta her at at at at vit mugu fáa ein betri skipaðan integratiónspolitikk tí tað eru nógv fólk sum flyta til føroyar tá i eg nevndi um útlendska arbeiðsmegi so so gloymdi at siga at eg hoyrdi nú í fjølmiðlunum at seks komma fimm prosent seks eitt hálvt prosent av arbeiðsmegni í føroyum eru útlendsk tað er ikki smávegis tað r ikki smávegis og so kann mann hugsa bæði hvussu ávirkað tað men mann kann eisini hugsa hvussu var viðst tey ikki vóru altso hvussu hevði so verið við ta ymiskum tænastum og og og vinnulívinum og hesi fólkini sum koma at at at arbeiða her gjalda jút skatt g eri við til at at mann sigur samfelagið føroyar kann verða flutt fram áleið men eitt sum hevur verið kjakast eitt sindur um hetta her eg kann líka nevna tað í samband vi intigratiónslógini tað er tað at mann fer at seta ávísa ávíst krøv til tey sum skulu hava varandi uppijaldsloyvi og soleiðisr su eg havi skilti tað so varð tað eitt samt løgting fyri nøkrum árum síðani sum varð samt um tað at mann eigur at seta ávís krøv til málførleikar tá siga ávís krøv so betýði tað ikki tað at mann skal vera serkønur í málinum og klára eydduni seta tey rætt allastens men atmann klárar at at samskifta og og nakað afturat eitt annað mál sum eg havi arbeitt við tað er hetta við pantuskipanini og pantuskipanin hevur verið at bredda í nógv harrans ár og tað erkomið har til nú heilt hatt upp á at eitt uppskot verður sent til hoyringar eg fekk ein bólk settan umboð fyri vinnumálaráðið umboð fyri rúsina og eisini fyri handilsvinnufelagið har ið mann líkasum diskuteraði hesi tingini og eg kann siga taðpp á tann mátan at mítt útgangspunkt var at tá ið eg fari við mínum svartar skrelliposa at selja fløskur at eg kann sleppa avj allar einu slag tað var tað var úrgangspunkti og eg haldi at eg kann siga tað tekna seg til at tað er kanska neyðugt at fara tvey støð tavil siga visti er tað frá rúsuni so fer mann til rúsuna vistuti vistu tað slagið av fløskum og annars á eitt stað hetta málið er er gamalt og og hevur verið frammi fyrr og ikki komið ígjøgnum eg eri nokk so spentur upp hetta máli tað varðr so sent til hoyringar og eg vóni at tað kann fera at fáa undirtøku hetta her hevur sjálvandi týdning fyri borgaran hetta er eitt fólksligt mál men hetta er eisini nakað við við við umhvørvi at gera absolutt øgongd í haga er jú eitt eitt gamalt mál og onkur hevur nevnt tað her og tað er bæði undanfarna landsstýri ogg og vit hava arbeitt við tí og eg meldaði út tá eghevr landsstýrismaðurnín eina tíð at eg fekk ikki semja millum partarnar eghaldi ikki nakrar bleiv kløkkur av tí tá eg segði tað men eg tók tað so upp við leiðsluna í samgonguni og síðani tá hava khristian andreasen fyri fólkaflokkin og billjustinussen fyri miðflokkin og eg sum landsstýrismaður og umboða fyri sambandsflokkin siti og arbeitt við í nøkrum skitsum ella tankum um hetta her og ætlanin er so nú í heyst at konkritisera tað nakað og so taka tað upp í samgonguni fyri at vita um vit ikki kunnu fáa gongd g hetta málið og fáa fáa fáa loyst hetta málið og tá ið mann hoyrir tingfólk her so siga at vit mugu loysa hetta málið vit mugu stanta saman um hetta her tað er neyðugt og so víðari so tá ið mann hoyrir tað so so má mann bara líkasum fegnast um eg bleiv spurdur í dag also trýrstur virkilig upp á at tað kann loysast sog har má eg bara siga tað at eg hevði ikki arbeitt við hesum málinum visi eg ikki trúðu uppá tað kann loysast tað hevði eg ikki gjørt so men hvat hvat tað so enda við tað veit eg ikki tað er verið nevnt eitt sindur altso hvat er tað tit sita og tosað tosað um altso og og eg rokni fólk vita øiliga væl at tað snýr seg hetta her um privatgongd vinnuliggongd bygdargøturnar eitt hvat sigur lógin um tað og hvat meinar mann um tað og onkur nevnir hetta her um náttúrugjald hvussu yvur tíð og so so hetta her við føroyingar útlendingar skal mann deferensera har og hvør er ein føroyingur og jjes akariasen var her og segði tað kann eisini vera tey sum búgva í føroyum og sovíðari helgi abramsen sigur at at tað mugu kanska vera øll ríkisfelagsskapinum og sovíðari so tað er eisini og so nakað við fráboðanarskipan eg kann ikki blíva meira ítøkiligur enn hatta har er nøkur av teimum tingunum men ætlanin er at fáa tað fyri samgonguna nú í heyst og alt hetta skal sjálvandi síggjast í ljósinum av hetta við náttúruni seyðahaldi og landbúnaði og í tráð við tað eg kann líka nevna tá ið eg nú eri inni á hesum at tað við náttúruverndarlógini hon kom ikki ígjøgnum tá men sum eg skilji so sum helgi abrans eg haldi eg vísi bara til tað sum helgi abramsen segði um hvussu hon kemur aftur á tinggátt tíðin hon flýgur avstað eg kundi hugsað mær at ella sagt at ávit dagføra á fíggjarøkinum o manningarøkinum tað er ofta í kunngerðarformi og so eitt annað arbeiði sum vit eru farin í holt við og eg havi havt fund við starvsmannafelagið tað var soleiðsnar at løgtingið samtykti her at endurskoða lógina um starvsmenn og tað arbeiðið er byrjað vit hava havt tann fyrsta fundin og nú tey summarferðar av fara fólk at sita og arbeiða við tí tí partinum tí fyrsta partinum har barsilsgjaldið kundi eg sagt eitt lít sindur um og so víðari men nú fór tíðin takk fyri a høviút eru nvr viðmerkingar tann fyrsta frá jaspur langoard ger sovæl ja takk fyri frú forkvina