Johan Dahl (Sambandsflokkurin (Union Party)), speaker, 2022-11-04
Topic: 1. viðgerð LM-019/2022  Uppskot til løgtingslóg um broyting í løgtingslóg um loyvisgjald á alivinnu (Broytingar í tøkugjaldinum)
ja takk fyri harra formaður hetta er eitt uppskot í samband við tøkugjøld til alivinnuna tað var soleiðis at fyri nøkrum árum síðani tá valdi mann at gera eina serliga skipan eisini fyri aluvinnuna tað var fast aftur í eg meini tað var tvey túsund og tólv ella fjúrtan ma mann byrjaði upp á tað við tøkugøldum við basis ití sum bleiv kallað fyri fiscpul prísirnir har mann so roknar seg fram til at miðal prísirin blevr brúktir til at roknað út frá í sambandi við við áseting av tøkugildum og tað gjørdi mann so hvart árliga fyri at fáa júst era til soleiðis sum tað nú einaferð skuldi verða alt eftir hvussu framleiðslukostnaðurin og annað hátta eitt sær á marknaðinum og mann royndi at fáa eitt eina so rætvísa mind sum gjørligt av av hesi heri av hesum gjaldinum tann gamla skipanin hon er er bigt upp soleiðis at mann sigur at um prísurin er seksogtretivu krónur kilo ella hægri so er gjaldið fimm prosent og er prísurin millum tveyogtretivu og seksogtretivu krónur ber kilo so er gjaldið tvey komma fimm prosent og er prísurin lægri enn tveyogtretivu krónur kilo ja so er gjaldið er null komma fimm prosent mann er so komin fram til tað at vistuman hyggu eftir prísurnum til dømis fyri í ár so má vera út fyri tí at atimann kanska heldur at samanhangur ímillum tað sum sum átti at verið í goldið í tøkugjaldi í mun til tað sum eg goldi er kanska for lítið tá ið prísurinir eru ru eru høgir og samstundis sm mann eisini sær tað at visi framleiðslukosnaðurin er serligani høgur eisini so eigur mann eisini har at fara inn og og gera nakrar tillagingar soleis at mann ikki kevur pengar inn fyri tt í gás at etta undirskotinum tá tú komi har til ha tan nýgja skipanin sum er í ligur í kortinum er tann at mann sigur tað at er prísurin meira enn tretivu krónur hægri enn framleiðslukostnaðurin so er gjaldið tíggju prosent tað vil siga vissi prísurin til dømis framleiðslukostnaðuri er tað sum er ásettr í hesum lógini her til níggjuogtretivu krónur og fimtan og og søluprísurin er er er er hálvfjerðs krónum kilo ja so betalir mann tíggju prosent av mununum har ímillum er prísurin millum fimtan og tretivu krónur hægri enn framleiðslukostnaðurin so er gjaldið sjey komma fimm prosent og er prísurin millum fimm g fimtan krónur hægri nn framleislukosnaðurnin so er gjaldið fimm prosent og er prísurin í sami sum ella fimm krónur hægri enn framlislukostnaðurnin so er gjaldið tvey komma fimm prosent og er tann minni enn framlalsukosnaðurin so verður gjaldið null komma fimm prosent eg e rokni við at tað eri siur ringt at koma fram til tað rætta talið at áseta sambandi við alivinnuna og og tað er øla ringt at finna haldi eg eisini eina eina semju sum ger tað at mann mann kemur til tað rætta talið sum hvat burdi tað verið teð hava verið røpdur frammi og og eisini frá frá almenni almenni síðu av sum hevur sagt tað at mann metir tað at tøkugjaldið verðr for lákt og tað er so it sá tí at mann hevur er farin inn og hevur arbeitt við at gera nakrar tillaging at hyggur mann eftir hvat ið hapannafelagið sigur so m eina habannarfelagi tað ati at mann mann eigur at gera tingini annaðleiðis tað meina teg at mann eigur at hyggja eftir eftir avlopunum og so og so taka og so taka harfrá og og taka tøkugjald tá ið mann er komin fram til tað talið sum ligur eftirábotninni hetta er kann mann siga kanska líka nógv ein ein ein millumting millum tað sum sum sum sumhapanafelagið hugsar og tað sum myndugleikin talsagar landsstýrið metir eer er er er rímiligt at taka frá eini vinnu sum tjenar øgiliga nógvar pengar men sum mann samstundis eisini veit hevur eina øgiliga útbyggingarætlan fyri framman uppá milliardir fyri at áhaldandi menna og tryggja tað at hendan her vinnan kann vera ein góð trygg burðardygg vinna sum gevas ít stóra ískoytti til tta samfelagið og tað haldi eisini um tað havi í huga tá okur nú sita og veggirdistingini her eg haldi absolutt tað at atvinnan skal gjalda tøkugjald eg va sjálv vitil at gera í sínari tíð eg haldi eisini tað g skal ver att rímiligt tøkugjald eftir hesum tølunumsum ligja borðinim nú so gevur hetta her í løtuni umleið ja vil seg ámleið trý hundrað millónir krónur har áleið inn í landskassan og tá eru tað jú onnur ting sum eisini geras seg galdandi ta er tað er partadalskattur og tað er vinnuspetskattur og tað er faktisk alt tað avlata virksemið sum alivinnan hevur og gevur av sær á landi og sjógvi eisini av avlatdu vinnum sum okur ikki skulu gloyma so eg haldi atð e vitit um an finna eina balansagongd her at mann at mann at mann at mann finnur út av at mann tryggjar tað at alivinan statvek hevur ílegur hug í føroyum og byggji tað út sum alivinan ættur at byggja út í føroyum eg havi skilt tað at tað eri tað eru upphæddur uppá millum seks og átta milliardir og streypiskeini sum skula bygjast út í komandi árini í smáttstøði sum skulja framleiðas tørdismált og um skipanir suml koma at gera tað at okur hava eina nógv tryggari og betri vinnu frameftir eisini hava tí huga sjúkru í alivinnuni tí mann hevur sæð tað at vist tú klárar atala á landi støddina størri up til kanska sjey hundrað gramm av kilo so er vandin fyri at tá ið fiskurin kemur á sjógv fyritað fyrsta hevur tú eina sitti súkklusá sjónum tú fær tú fær fiskin skjótari ellivumánaðr á sjónin í mun til átjan mánaðir í dag tað bertíðir nógv eisini í sjúkrafyribyrgingarhøpu tú tú hevur víst seg ati millum annað læksa lúsin hon hon tekur stikaskiftið seinna partin av aliperiotuni kanska frá frá einum ári ella trettan mannum og uppeftir og tað sær út til at mann fyribyrgir nokk so nógv av tí við at gera tað sum man ætlar at gera nú við at hava størriksmálti á landi og so seta tað út seinni so eg eri ein av teimum sum halda tað at okur sklga virkuligani passa upp á at okur ikki fara at krevja for nógv inn sum mann ger tað ati okra vinna sum er her á landi fer at siga tað jamen okur fara heldur aðrastaðni okur fara at gera okr ílegur í lond og í londum sumhava betri skipanir okur hava mann kan taka til dømis nú nú kann eg nevna bakkafrost til dømis teir eru í skotlandi skotlan hevur kempiøki til aling og teir hava øgiliga góðar skipanir til tey sum gera ílegur í landinum har tú fær veldjar fyrimunir av at gera íløgur tað haldi eg mann skal hava í huga her okur hava ikkir skipanirnar í føroyum slettikki næri námin av teimum heldur og tí skullu okur eisini hugsa um at tryggja tað at at ílega í hurðum hjá hesum her stóru fyritøkunum sum okur hava og sum eru sera góðar at hann eisini áhaldandir er har í føroyum og tað er ivist eg helt ikki í at at tað verður men eg haldi eisini tað vist mann sia frá frá lands síðu tað er haldi er viktigt at ælarnir alufyritøkurnar eisini síggja tær í eyguni at her skal haseg gjaldast nakað til landskassan fyri at hava rættin til at brúka firðir og sund og og og og hava rundan um okum og tað er tað tú tú tú skalt gjalda fyri her eg haldi eisin atð øiliga viktigt at okur áhaldandi summ myndugleiki tryggja tað at at alivinnan er burðardygg og í sjúkra fyribyrgingarhøpi eisini ger optimalt fyri at fyribyrgja at okur risikerað at fáa sjúkru sum kunna kopa okkum á tí at alivinnan er ein so stórur partur av okara búskapi í dag at okur vildu ikki holt tað at hon fekk eitt knekk á sama hátt sum fekk í tvey túsund og tvey tí so eri eg bannikify ann alt samfelagi føroyar báltar út altso og tað haldi eg okur tað vera øgiliga varin við og tí er tað hetta e ein vinna í mínari verð sum okur virkuliga skula passa gott uppá líka væl sum og sum jávand passar gosta íp bokar fiskivinnu men tað er heilt hvør sítt tí hett her er ein framleiðslu vinna frá á til sett tavil siga frá smolti til til sølua av produktunum so er tað nakað sum tú skapar við við dugnaligheit sera stóra dugnaligheit og eg haldi at okkur alivina hevur víst tað at hon er kanska ta besta í heiminum og tað skulu okur eisini verja um og lesir manne viðmælini frá frá hepanafenans so haldi eg eisin at mann sær ímillum linjurnar har at teir hava einki ímóti og tað haldi eg heldur tær skuldu hava tína kaldanna at gjalda eitt tøkugjald tað er bara spurningu r hvussu mann roknar tað út eg haldi sjálvur tí at hetta uppleggið sum liggur á borðinum er rímiligani gjøgnumskykt og og og og og nevnt at at at at at atrokna út frá at tmáa kan gega soleiðis tí fara okur í hvussuer at geva tðvið eina góða eina góða viðgerð tá tað kemur í vinn í nevndina eg havi líka ein spurning til landstýrsmanninum tað er tað er hvussu að ber til at hetta málið endar ið í vinnunevndini tí at vanligani nú havi eg sitið har í trý ár og havi eg havt næstan oyggja at gjørt tí at mann av einari undanligari orsøku lagt tað mesta út undir fíggjarmálaráðið at teimum málsøkini sum eru men hetta málið er eitt er et eitt avgjaldsmál í veruleikanum heldur ikki eitt vinnumál tí tí hugsi eg tað at tað undrar meg eit sindur at málið er enda í vinnunevndini tí hetta ereitt upplagt avgjaldsmál fyri fígjarnevndina men eg vil gleðiliga viðgera tað ata ttað a tað skuldi brugnaliga haldi eg havt hoyrt heima alt tað sum eg hevur vinjað at gera í vinnunevndini men og fór at geratð ina góða viðgerð og tak væl ímóti ti og viðgerara væl og virðiliga takkfyri hara formaður