Ruth Vang (Framsókn (Progress Party)), speaker, 2022-02-01
Topic: 1. viðgerð LM-056/2021  Uppskot til Løgtingslóg um broyting í løgtingslóg um dagpening vegna sjúku v.m. (Longt tíðarskeið, perssónsskari til sjálvbodna trygging, dagpeningur í sambandi við framskundaða pensjón og útsetta pensjón o.a.)
ger sovæltakk fyri frú forkvinna vit viðgera nakrar broytingar í dagpeningarlógini og hetta er broytingar sum í stóran mun fara at bøta um rættindi hjá lønmóttakarum soleiðis at møguleikarnar fyri at móttaka dagpening vegna sjúku verða víðkaðir okkurt er tann fyrsta er eitt sendra ein teknisk broyting at mann flytur nøkur fólk frá dagpeningarlógini yvir í almannalóggávuna almannalógina og og tað eru fleiri ferðir nevnt her eg skal ikki gera meira burturúr tí men tað er nakað við at av tí at makar sum ansa sínum sjúka maka hava verið løntur eftir dagpeningarlógini so fáa teir ikki somu upphædd sum vissu ikki var makin sum verður løntur eftir almannalógini sum kann fáa fimmogtjúgu túsund og tað ljóðar sum ein skilagóð broyting nokk so innlýsandi eg gangi út frá tey flestu taka undir við tí so er tað ein broyting viðvíkjandi framskundaðari pensjón tað var jú eini partur av pensjónsnýskipanini hjá undanfarni samgongu at mann vildi gera tað lættari hjá fólki sum nærkaðust pensjón at fáa sokallaða framskundaðar pensjón sum í veruleikanum er ein fyritíðarpensjón virkar up á sama máta og tað er hægsti fyri tí at pensjónssatsir og tað er ætlað fólki sum ikki hava arbeiðsførleika yvirhøvur ella soeiðis nokk so tætt upp á tað og tí gevur tað heldur ikki ordiliga meining at mann afturat skal fáa dagpening sum er ætlað fyri mista arbeiðsinntøku vegna sjúku tað blívur ein dupult veiting við sama endamál so tað ljóðar eisini nokk so skilagott eg veit ikki um tað er praktiserað tað kundi verið áhugavert og tegur sikkurt nakað mannfer hyggja nærri eftir í nevndini um tað um um hetta er bara galdandi á pappírinum ella um tað veruliga hava verið fólk sum hava fingið dupulta veiting so er tað hinvegin at tey sum útseta pensjónina at tey sjálvandi skulu hava rætt til dagpening tí at tey annars ikki fáa nakað vegna sjúku tað gevur eisini meining men hin vegin og tað er tað sum almannaverkið vísir á at kanska ger tað at nøkur fólk sum egentiliga ikki áttu at útsett pensjónina tí tað kanska ikki hava arbeiðsførleika ístaðin fyri at fara upp á pensjón so far upp á dagpening og fáa útsett sína pensjón í gásareyum havi hug at siga undir skeivum forsetum eg veit ikki ordiliga hvat eg skal halda um tað og eg gangi eisini út frá at tað er nakað sum nevndin fer at kanna nærri so er tta longda dagpeningatíðarskeið sum enakað sum vit oftani hava tosað um her og tað er etta hr við fjøruti vikum og vit vita væl tíbetur er tað soleiðis at fólk sum hava verið í drúgvari sjúku viðgerð til dømis vegna krabbamein koma fyri seg aftur blíva fult arbeiðsfør aftur og tí er tað ógvuliga óheppið at aftaná fjøruti vikur so skal dagpeningurin fella burtur nú verður tað soleiðis ati at vit fara frá hasanher maksfjøruti vikur at mann leggur upp til at tað verður maks tveyoghálvtrýss vikur innan fyri átjan mánaðar men at mann eisini undir serligum treytum kann leingja tað tíðarskeið og avgjørt er er tað gott sjálvandi vissi mann og sjálvandi er tað nógvur teknisk smálutur í hesum her sum tit fara at viðgera í nevndini men vissu arbeiðsførleikin visti mann ikki kann vænta at arbeiðsførleikin verður har enda aftan á enda dagpeningaskeið so veit eg ikki ordiliga nær i veitingin heldur uppat so er taðhett her við stjórum í smærri feløgum at tað verður eisini víðkað tað hevur verið soleiðis at vist tú ert einsamallur stjóri og eisini vist tú hevur heilt leyst tilknýtta arbeiðsmegi so hevur tú kunnað teknað hesa her tryggingina sjálvbodnu tryggingina sum gevur tað rætt til dagpening um tú verður raktir av sjúka og tað verður nú víðkað soleiðis at eisini stjórar sum hava nøkur fá starvsfólk afturat í minni fyritøku at teir eisini verða umfataðaðir av hesum her tað ljóðar eisini skilagott tað eru komið nøkurhoyringssvar og og nøkur av teimum viðgera hetta her við serliga pensjonistum og fleiri hava longu sagt tað nú at mann eigur at hyggja eftir um tað eru nakrir pensjonistar sum burdi fingið dagpening sjálvt um teir fáa pensjón og tað er nevnt at tað eru serliga pensjonistar undir gomlu skipanini og eg eri við upp á at mann hyggur upp á tað meni eg eri eitt sindur skeptisk í at vit innføra sum standard dupultaveitingar g eg trúgvi vit skuldu vea eitt sindur varin við tí tí tað er øgiliga ringt at fáa sovorðt útfasað aftur visti mann fyrst hevur vant seg við høgar veitingar og spurningurin er um vit hava fíggjarligt grundarlag fyri tí altso til dømis sóu vit í sambandi við tær broytingarnar sum hendan samgongan gjørdi tá ið hon kom til tá sóu vit at vist tú til dømis tekur ein persón sum tjenar tretivu túsund sum er vanligur løntakari og tú hevur ein pensjonist sum eisini fær tretivu túsund og sum sjálvandi fær pensjón afturat tú snakki eg ikki um tskotna pensjón og g eg eg tosi um undir tí gomlu skipanini har sum hann ikki bleiv mótdroknaður ísaman mun so var tað soleiðis at pensjonisturin fekk útgoldið meira enn tíggju túsund meira um mánað enn vanligi løn móttakarin so vanliga tøka inntøkan hjá pensjonistum sum arbeiða í gomlu skipanini er munandi hægri og vissi mann so skal kompensera tann missin við altso dagpeningaskipan visi vissi mann frammanundan liggur nokk so høgt í mun til vanligan løn takara eg haldi eisini at manmma má taka tann vinkulin við øhvit hava tá onkur hevur verið inni á hetta her tey sum stadvek ikki eru umfataði av dagpenningaskipanini tey sum arbeiða hjá minni vinnifyritøkum til dømis handlin tey sum ikki eru starvsmenn har kann tað har tað er ein stór stór avbjóðing serliga fyri smærri handilsfyritøkur tí at tey ikki tey tey skulu rinda alla altso sjúkra periotina við fullari løn og í so máta eru tey virkini ikki serliga javnsett í mun til aðrar fyritøkur har sum dagpeningaskipanin tekur yvir aftan á nakrar fáar sjúkradagar og avgjørt haldi eg at tey flestu her inni í løgtinginum hava sýnt vilja til at fáa tað broytt tað er so ikki partur av hesari skipanina eg kundi hugsað mær at spurt landsstýrismanninm um tað er nakað mann arbeiðir við eg veit at javnaðarflokkurin hevur eitt uppskot sum tey fara at leggja fram nakað skjótt sum loysir hvussu her hevur eitt boð upp á hvussu vit loysa tann trupulleikan so tað verður eisini áhugavert at fáa viðgjørt sum heild so haldi a hetta er eittgott uppskot tað verður ikki gjørt so nógv burturúr fíggjarligu avleiðingunum mann metir ikki at hetta kostar serliga nógv eg veit ikki um tað heldur eg haldi í heila tikið at tað burdi verið soleiðis at mann altíð hevði tá ið mann økti útreiðslurnar so burdi mann komið við einum uppskoti sum eisini økti inntøkurnar aðrastaðni men statvek hava vit ikki siðvenju fyri tí í hesari samgonguni tað harmist eg ómetaliga um men eg havi ikki meira at leggja afturat hetta