Bill Justinussen (Miðflokkurin (Centre Party)), speaker, 2021-02-23
Topic: 1. viðgerð LM-083/2020  Uppskot til samtyktar um at seta á stovn matvørubanka
takk fyri frú forkvinna tað er til viðgerðar eitt ja eitt áhugavert uppskot frá ingilín didriksen strøm har har hon skjýtur upp at løgtingið heitir á landsstýrið um at leggja fyri løgtingið uppskot um at seta á stovn ein matvørubanka og at seta ein samskipara at taka sær av verkætlani og eg haldi í útgangsstøði at hetta her er eitt skilagott uppskot tað er gomul føroysk mentan og siðvenja at mannska ikki lata matfara til spillis mann skal eta upp og at mann skal hava virðing fyri matinum og tað er uttan iva íhvussu so er á bygd eg veit ikki hvussu tað er nærri mann kemur høvuðsstaðnum ikki so óvanligt at fólk hava ta siðvenju at tey samlað mat saman sum hevur verið til yvir gjøgnum vikuna og kanska at eta tað ein dag um vikuna vikan í fóðrhaldi summi kalla tað tað tað var gamalt men tað verður kanska ikki so nógv brúkt í dag sum tað var fyrr og ymiskar slíkar siðvenjur r eru í hevd í føroyum júst av tí at tað ættarliðið sum eg eldri enn eg havi jú upplivað tíðir hvar tað var for lítið av mati og tí hava tey havt sera trupult og ilt við at síggja tað at at matur yvirhøvur verir koyrdir burtur tí at tey minnast ta tíðina tá ið tað var for lítið til av mati vit sum eru uppvaksin frá trýssunum og frameftir hava kanska ongantíð upplivað slíkar tíðir hvar ið tað hevur verið slíkt slík neyð og slíkt trot og hava kanska eitt sindur verri við at fyrihalda okkum til tað at tað manglar tað kann manglað matur og tí er tan mentanin kanska ikki so sterkt hjá okkum og teimum sum koma aftaná okkum men hetta uppskotið haldi eg altso hagtølini sum verða løgd við eru ræðandi eg haldi tað er ræðandi at hagtølini siga at í europa er talan um hundrað og áttaoghálvfjerðs kilo av mati per persón um árið tað er tað svara til fimm hundrað gramm um dagin per persón sirka vistu vit rokna tað út tað er øgiligt tað er ein máltíðum dagin í veruleikanum per persón sum fer burtur og tað haldi eg eigur at vekja okkum til umhugsan og til at ja at kobla á hesa hugsanina sum liggur aftan fyrihetta uppskotið og tað eri jú væl grundgivið fyri hvussu mann ger aðrastaðni og at mann hevur slíka fyriskipanir aðrastaðni hvar mann savnað saman um at fyriskipað tað so at matur ikki fer burtur men at hann kemur eisini til tey sum kanska ikki hava í yvirflóð vit hava eisini tá ið mann hevu verið uttanlands og ferðast og hevur til dømis etið á onkrum matstovu so hevur mann sæð tað at onkrum matstovum tá ð ið klokkan blívur tíggju om mann sigur mann mann er um at rigga av og fer til hús og sær man tað so koma onnur fólk inn á matstovuna við við bakkum og posum og sovíðari so fara tey runt og fylla sær upp í sínar bakkar og posar og tað eru lesandi og onnur sum sum sum kanska ikki hava so góð ráð at sita eina matstovu ag eta sum tá hava møguleika fyri at taka av tí sum lípur av tað er millum annað ein fyriskipan eg veit ikki hvussu nógv tað verður gjørt í føroyum men tað er avgjørt eisini ein máti sum mann kann gera tað og so tað sum verður víst á her í uppskotinum at mann kann gera tað undir skipaðum forholdum hvar mann setir samskiparar sum kunnu taka sær av at fáa matin til høldar vit hava felagsskapir og einstaklingar sum hava gjørt ein part av hesum arbeiðinum í nógv ár at fingið fatur í avlopsmati serliga frá matvøruhandlum og býtta út til treingjandi kring um í landinum og hetta er væl eisini ein tanki sum ber á á tað sama borðið hin vegin so kunnu vit siga tað at tað verður ringt at sleppa heilt undan matvørueiðslu tí at tá ið vit gera til dømis gera ein døgurða so vil av gjarna hava at tað skal vera nokk til øll og tað er sjáldan so at mann rakar beint á er taðn nokk til øll so lípið sum oftast eitt sindur av og tað er væl sama hugsan tá ið bakarin bakar breyð ella rundstykkir so bakar hann so mikið at hann hopar at hava nokk til allar kundarnar og kanska hevur hann nokk so merkita tað at tað leypa eisini nøkur rundstykkir av og og nøkur rugbreyt leypa av tað er einki so irriterandi sum at fara og keypa sær rundstykkir og so er einki grundstykki eftir í handlunum og tí hopar mann tað at at tað er tað er nokk til á hillunum vit sum brúkarar ynskja tað at tað skal vera nokk til av matvørum hillum hillunum eisini av slíkum matvørum sum ikki halda sær til dagin eftir so tað er sjálvandi ein javnvág sum er í øllum slíkum og tað er tað er natúrligt at tað lýpur eitt sindur av bæði hjá bakaranum og hjá heima við hús tí at mann vil hava tað skal vera nokk og ikki for lítið tað er so ein avleiðing av okkara ja væferðahugsanum kunnu vit kanska kalla tað men so haldi eg eisini at fólk eru røsk til at til at koyra tað út í ja kanska út til fuglarnar og út til seyðin og út til dunnurnar og hvat tað skal vera tað sum lípur av so eg veit iki um tað er matoytsl og matvørur spill at mann letur tað út til tiltil djórini tað veit g ikki men tað er so eisini ein partur av av ringrásini um vit so kunnu kalla um mann leggur merki til tað hesi seinastu árini síðani øll flakavirkin er blivið løgd undir serliga stranga treytir við ikki at lata nakað renna út á sjógvin og síðani allar skipanir frá húsarhaldsruski og annað bliva afturlatnar og sovíðari so havi tað eisini lagt merki til at til dømis fuglurin likkan og onnur tey eru blivið nógv meira ágangandi nógv svangari tí at minni føði er at fáa fatur í frá tí sum tey fyrr hava kanska fingið lagt fatur í altso balansan í náttúruni er eisini tað at okkurt lípur av til til náttúruna hetta er so bara nakrar hugleiðingar um hetta her at kanska ikki alt er a bara fer verður brent og fer fer burtur men eisini at nakað av tí yvirskoti sum er tað tað fer kanska til onkra sum hevur brúk fyri tí men samanumtikið haldi eg tað at tankin um ein føroyskan matvørubanka er positivur og tað er saktans nakað sum vit í miðflokkinum kundu tikið undir við um so er at tey sum arbeiða við hesum uppskotunum í vinnunevndini blíva samd um tað tí attað er sum uppskotsetarin sigur tað er ókløkt og tað er óføroyskt at tveita góðan mat burtur og vit brúka eisini orku til at framleiða mat og raka mann rættari á so kann mann bæði spara í í orku og mann kann eisini fáa meir burturúr við ikki at blaka matin burtur so samanumtikið haldi at alt talar fyri at at hetta er eitt gott uppskot og eitt gott hugskot takk fyri frúfor