Bárður á Steig Nielsen (Sambandsflokkurin (Union Party)), speaker, 2023-03-22
Topic: 1. viðgerð LM-084/2022  Uppskot til løgtingslóg um broyting í løgtingslóg um almannapensjónir o.a. (Broyting í lækking av pensjón)
jfrú forkvinna eg eri ein av teimum sum havi eina tiltøk til at tað eru arbeiðararnir tað eru tey sum eru úti á markini og stríðast hvønn dag sum eru við til at fíggja okkara vælferð at vit hava ráðini til at hava eitt gott heilsuverk at vit hava ráðini til at hava góða umsorgan fyri okkara eldru at vit hava ráðini til at hava børnini í barnagarði og vit hava ráðini til góða skúla og vit hava ráðini til at útbyggja samferðslukervi og vit hava ráðini til at víðka ov betura um okkara vælferð í samfelagnum tað er sum so útgangsstøðið hjá mær yvir fyri hvussu vit eiga innrætta samfelagið tað er tað at vit hava eina fjøld av fólki sum gjarna vil arbeiða sum gjarna vil íta sum stríðist hvønn dag tí tey síggja virði í tí tey hava eitt virði í at fara upp og fara glað til arbeiðis hvønn dag fyri at gera nakað til nyttu og fara móðutroytt heim aftur til familjuna fyri síðani gera seg kláran til næsta dag øog tí er tað vit í sambandsflokkinum altíð hava hildið at vit skulu ikki forða nøkrum í at sleppa til arbeiðis tey sum hava hug og orkuna og heilsuna til tað tey skulu sjálvandi sleppa at arbeiða og hetta er sjálvandi eisini galdandi fyri pensjonistar vit vita sjávandi eisini at tað eru pensjonistar sum ikki java orkuna ella hava hugin ella hava heilsuna til at fara til arbeiðis og tey taka vit okkum eisini væl av og undanfarna samgonga kann eg so heiltsa og siga gav øllum pensjonistum ein rættiliga rættilig litt ein stakur pensjonistur fekksekstan hundrað krónur meira um mánaðin at livafyri og tað er so nakað sum merkist hjá pensjonistunum í síni heild so spyr onkur jamen havi ráðini til tað og haldføri og sovíðari men eg eri vísur í at teir pengarnir so pensjonistarnir fáa í allarallarflestu førum eg veit eftir undantøk fara út aftur til nýtslu og tískil kemur bróðurpartin av teimum pengunum í umføri samfelagnum og bróðurparturin kemur inn aftur í kassarnar onkursvegna í tí umferinum tað skapar úti í samfelagnum tað er molplikatoreffekt og annað og tann mulplokateffektin av teimum pengunum sum fer út til pensjonistar sum ikki hava so øgiliga nógv at rudda við er størri enn av teimum sum hava nokk av tøkupeningi øh og tí valdu vit at lyfta pensjonistarnar so hevur onkur hart okkum eitt sindur fyri ja men tit lækkaðu júm markið frá trýss túsund niður á fimmogfjøruti túsund ja tað gjørdu vit men eingin ikki ein tann einasti ein pensjonistur fekk minni í pensjón av tí orsøk tí vit hækkaðu samstundis pensjónina betýðiligt soleiðis at tann og vit lækkaðu trýss prosent niður í tjúgu prosent móti oknin elpa fimmogtjúgu rosent annaðupp á h í hvørjum aldrsbeiggi mann var tað gjørdi tað at eingin pensjonistur misti tað tryggjaðu vit okkum so øll fingu meira eisini hóast tey vóru til arbeiðis og kentu yventúvelt trýss túsund men tað sum vit so sóu og hava hoyrt eftirfylgjandi er at pensjonistarnir nú fokusera upp á at markið farið frá trýss túsund niður á fimmogfjøruti túsund og nú skera tey ta inntøkuna vekk tavil sig at nú vilja tey ikki tjena trýss túsund og fara heim og gevast at arbeiða tá men nú arbeiða tey upp til fimmogfjøruti túsund og so siga tey nú tími eg ikkiat arbeiða meir tí at mótrokningin blívur forstór altso skattur og mótroknin blívir so høg at hetta loysir seg ikki fyri mær og millum annað kanst tú koma út fyri vist tú arbeiðir akkurupp um hesi her trýss túsund krónur at mótrokningin verður so stór at faktiskt hevur tú meira ella minni einki eftir sjálvur tí tú missir jú brennioyljurstudningin í einum hoyggi upp á einum sjey túsund krónum tá tú fert upp um ta upphæddina so tað er ikki ein skipan sum er arbeiðseggjandi og er tað nakað vit hava brúk fyri júst nú so er tað tað vit fáa eina skipan sum ger at okkara arbeiðsútboð verður víðkað allir geirar í samfelagnum tað verður innan fyri vælferðarøkin innanfyri røktina innan fyri umsorganina innan fyri framleiðsluna innan fyri altso útfugningsvinnuna hjá okkum øll skríggja eftir arbeiðsmegi og vit innflyta arbeiðsmegi uttanífrá í stórum tali so spurningurin er hvat kunnu vit gera fyri at fáa víðkað um tað arbeiðsútboðið vit hava hjá føroyingum her heima í føroyum ein máti er hetta pensjonistarnir sum hava hug orku og heilsuna lati tey sleppa til arbeiðis uttan at vera mótroknaði bruttu kostar akkurát hettar sygst hesar her hálvfjerðs fýrs milliónirnar eg veit væl so sigur man eingin fer i útseta pensjónn og sovíðari jú tað fer onkur at gera allíkavæl men tey tølini sum komu fram í tí fyrispurninginum vóru at samla sæð var hatta hundrað milliónir krónur men tað sum kemur at henda er tað at fólk allarhelst fara arbeiða meira enn trýss túsund sum tey gjørdu áðrenn men fara upp aftur longur upp eg eri ongan løtið iva um og eg veit tað eisini av prátum mann hevur við fólkini sum fær pá pensjón ella eru pensjonistar at tey siga nei eg tími ikk at arbeiða longur enn fimogjruti túsund tað er fordýrt hjá mær at fara til arbeiðis aftaná tær fimmogfjøruti túsund tí nú erðu eg mótroknaður oman á t betalir skatt eisini hoyri í argumentini um jamen hvat við einum sum tjena fimm hundrað túsund men halló ein pensjonistur sum tjena fimm hundrað túsund eru tit greið yvir kleka betalir í skatti tað er væl ikki hann sum skal fíggja hinar pensjnistarnar tann sum er blívun pensjonistur hóast hann ynskir at tjena pengar ella tjena pengar eg unni væl tí pensjonistunum sum ynskir at arbeiða fulla tíð í fullum góðum starvi frameftir og tjena kanska fimm hundrað túsund og betalið kanska tvey hundrað oman fyri tað í skatti eg unni væl honum at fáa eina pensjón sum ikki mótroknað vissu taðskal vera barametrið tey eru skal eso heilt siga ikki so øgiliga nógv sum tjena teir pengarnar sum mann kann ikki innrætta eina samfelagsskipan eftir tí einstaka sum tjenar so so nógv vit mugu gera eina heildarskipan sum dekkar heildina sum tekur atlit til hvussu víðka vit útboðið av arbeiðsmegi í føroyska samfelagnum tað er tað vit hava brúk fyri hesum tíðum har ið allir geirar skrýggja eftir arbeiðsmegi og arbeiðsloysið sum vit vita er ikki bara metlágt men faktiskt kunnu vit siga at okkara arbeiðsloysi er null tí t null komma átta prosent eru tey fólkini sum eru í skifti millum eitt arbeiði til eitt annað og so kanska tey sum ikki tíverri formáa sær atvera tøk á arbeiðsmarknaðinum so hetta uppskotið hjá sambansflokkinum snýr seg um at arbeiðsinntøka tað vil siga ikki uppspardar pensjónir og annað tær verða ikki frítiknar fyri mótrokning men ert tú til arbeiðis og tjenar eina lønarinntøku fyri at vera úti á arbeiðsmarknaðinum tað kann vera innan fyri røkt tað kann era innan fyri umsorgan tað kann vera innan fyri tænastuvinnu útflutningsvinnu ella framleiðsluvinnuna tann lønarinntøkan skal eftir hesum uppskotinum ikki mótroknast so eg má siga at eg haldi allíkavæl at tónarnir hava verið rímiliga jaligir at hækka markið ikki at avtaka markið men har er tað bara eg sigi minnist til vit prøvaðu tað nummarið at siga ókey nú lækka vit mótrokningsprosenti frá trýss prosentum niður á ávikavís tjúgu og fimmogtjúgu prosent og lækkaðu hsigur trýss túsund niður á fimmogfjøruti túsund og úrslitið var at pensjonistarnir fokkuseraðu upp á ókey nú arbeiði eg bara upp til fimmogfjøruti túsund tí nú veru eg mótroknaður koyra so markið á fýrs túsund so fara pensjonistarnir arbeiða up á fýrs túsund er tað tað vit vilja skul vit so siga pensjonistan ja farið til arbeiðis upp til fýrs túsund men arbeidu tit ein tíma afturat so skuld eg kanska betala eini trýss hálvfjerðs ella fimmoghálvfjerðs prosent í almennu kassanir fyri at fara til arbeiðis tá veit eg at nógvir pensjonistar fer at siga nei tað tími eg ikki so verði eg heldur heima og nýti ella njótið mítt otium so eg vil siga tað at eg vóni at vit kunna finna eina semju um hetta her og eg skal ikki útihýsa at vit kunnu byrja við at seta eitt ella annað markuá vist tað kann gerast fyri at fáa eina semju men eg vil mæla til at vit ikki gera tað tí tað fer at økja munandi meira um arbeiðsútboðið og er tað nakað vit hava brúk fyri akkurát í hesum døgum er at hava eitt hægri arbeiðsútboð enn vit hava í dag soleiðis at vit fáa eina enn størri arbeiðsstyrki so hetta vóru orðini