Aksel Vilhelmson Johannesen (Javnaðarflokkurin (Social Democratic Party)), speaker, 2021-10-06
Topic: 1. viðgerð LM-016/2021  Uppskot til løgtingsfíggjarlóg fyri 2022
aksel væ johannesen orðið ger so væl ja takk fyri harra formaður til viðgerðar er fíggjarlógaruppskotið hjá landsstýrinum fyri tvey túsund og tveyogtjúgu og eg skal fyrst fara eitt indur yvirskipað til ta yvirskipaðu tølini í her beint áðrenn egfari inn í okkurt okkurt oynstakt tal tað er soleiðis ati at fíggjarmánaráðið metir kl taka inninnverandi ár ár fyrst ati at tað verður eitt pikkalítið undirskot á seks milliónir krónur menni har mann upprunaliga fíggjarlógin metti eitt hæll upp á tvey hundrað og fimtan milliónir krónur so tað er munandi betur men tað er kanska nakrar orsøkir sum eisini eigur at hava fyri sær eyga hví úrsliti sær soleiðis út sjálvandi hevur inntøkuvøksturin hevur verið størri enn enn upprunaliga mett men skal eisini minnast til at tað er verið ein ein serlig inntøka í ár í sambandi við at baknorðetekur sett sítt virksemi í danmark fyri sjey hndrað milliónir so marn goldið it eykstorsner vinnusbýti so landskassin fngi hunrað g einoghávrýss miliónir inn har æhtað halda vit í javnaðarflokkinum at tað burdi farið í búskapargrunn og ikki komið inn á vanligu fíggjarlógina tí tað var tað sama galdandi í tvey túsund og seytjan tá mann seldi ta baknorlis celsu part av sítt virksemi í í íslandi tá fór tat eftup í búskapargrunn og orsøkin til tað tað er tá tað er góðar tíðir so eyman og hava eina fíggjarlóg sumikki bara javnligar men kemur í avlop og ekstortnerar vinningur og eingangsinntøkur á ikki varða brúktar men settar til síðus til at hava tá ið tað eru verri tíðir tað er ein orsøk ein onnur orsøk er at heilir tvey hundrað og sekstan milliónir sum eru játtaðar til íløgur er ikki brúktarr men varð fluttar til næsta ár h som at tekur tey tølini so eru tað trý hundrað og trýss milliónir sum úrslitið hevur verið verri men hinar síðini skaln so sigast at mann í ár hevur havt eingengs útreiðslur av einum serligari støðu korona á sirka hundrað milliónir krónur sum ikki eru vanligár og ikki eru í fíggjarlógin í næsta ár men men altíð altso hevði høvdu pengarna verið brúktir sum skuldu brúkast og ikki hevði oringaits inntøku segvði undirskotið verið í nøkulunda tað sum fíggjarlógin segði tá tað kemur tl næst starv so vísir fíggjarlógin eitt lítið yvirskot á fimmogtrýss miliónir krónur eg veit iki um ann skal siga at lukku jørgun niklasen hetta sjenda royndin hjá honum fyrstu ferðinar hann ikki hevur eitt undirskot tat legja fíggjarlóg fram men men tað er hóast alt frægari ennet unskot at man hevureitt yvirskot tað tað tað skal landsstýrið eiga men aftur har uppánt hyggur mann har so sær mann eisini at aftur næstan kemur eitt eitt ersner vinningur frá baknordik gott nokka bara tveyogfjøruti miliónir krónur og tær tvey hundraðog sekstan milliónirnar sum eru játtaðar í ár til íløgur ikki verða brúktar sambært fíggjarmálaráðnum tær standa ikki fíggjarlóginfrí næsta ár men kunnu brúkast næsta ár sum bara taka hábygningin sum nær ár øh nú var uni rasmussen inni á hasum her eg haldi ahnn endurtók et sindur tað sum jørgund niklasen segði á tíðindafundinum ati at rakstrarvøksturin var eitt komma átta prosent ellar hundrað og átta milliónir krónur á tíðindarfunduri hvakka eitt sinur við tí tað er rættiliga lítið eg hugsaði hvussu allari víðu verðr mann hevi fingið tar niður um hundrað o átta milliónir krónur meni men táeg veit ikki hví eg sili ikki ikki orøk at at at at spæla við fjaldu kortum opiðloysi er alt tað frægasta tí tað er nú hyggi eftir tølunum og havi lisið uppskotið ígjøgnum øh so er rakstrar útreiðslurnar í næsta ár næsta ár í mun til fíggjarlógirnar fyri ár tvey hundrað og fýrs milliónir hægri ast ikki hundrað og átta milliónir men tvey hundrað og fýrs milliónir hægr onkuntíð verður sagt at fáur líður meira enn helvtina men tað kemur fyrr øh og tað eru rættiliga stórir útreiðsluvøksturi øh og hyggjaðu s eftir útreiðsluvøkstrinum higartil i samgonguskeiðini herpeint laka taka seinasta valskeiðið fyrst so var útreiðsluvøksturin hjá landskassanum hjá landskassanum seks hundraog hlvtrýss milliónir yvir fýra ár so er útreiðsluvøkstuin við hesari fíggjarlógin nú komin váksin við átta hundrað og áttaoghálvfjerðs milliónum krónum raksturin raksturin hjá landskassanum valskeiði ír hálvgrunnum so tað er ein rættiliga rættiliga stórur útreiðsluvøkstri sjálvt um útreiðsluvøksturin hóast alt er minni í tvey túsund ogtveyogtjúgu enn hann var í serligum tvey túsnog tjúgu og tvey túsun og einogtjúgu og og tað hevur nakað við haldførisklandskassani gera vit hoyrdu ein lim í búskaparáðnum var í útvarpinum e haldi að var á vikuskiftinum har hann sigur at útreiðslunar vøksa for skjótt og at mann má ansa eftir haldførinum tí tað eru rættia nógv so bendur á at vit høvdu stóra haldførissupurlikar fyð nøkum fáum árum síðani sum undanfarna samgongan royndi at bøta um eg klára ikki t loysa alt millum annað so s egvði mann eina pensjónsnýskipan har fíggjarmálaráðið segði eg skal ikki leggja føvdið á blokkið al fríggamálaráðið hevu rættið øllum at at siga men tað søgdu seg hvussu her at tað bøtti eg um haldføri p á hálva milliard uppá tíð altso yvir tjúgu ár og tey sum sótu í andstøðu tá akveitti ímóti tí søgdu ettað boytt ikki um haldføri men síðan hevur mann broytt ta pensjónsnísskipanina soleiðis at haldføraið verður nokk so nógvar hundrað milliónir verri tey komandi árini uttan man hevur tikið nakrar aðrar inntøkur ella sparingar aðrastaðnis so tað gevur okkum nakrar avbjóðingar tíl vitskulduminnast til tað vtaltso vorligum hákonjukturi nú tað hava verið í nógv ár men nú hkonotuer so mikið stórir at vit fáa ikki arbeiðsmegin tað manglar arbeiðsmegi í samfelagnum og tá eigur yvirskotið a vera rættiliga stórt tað skuldi helst verið og msiða mínar meinin hver oman fyriein hálvan milliard tá einki korona er og iso hyg pta it eftir tvey túund ogtveyogtjúgu so eru ongar útreiðslur korona og inntøkurnar eru komnar upp aftur væl og virðliga tá støðirtar vóru áðrenn koron øh tað er okkurtsum bendir á mann kan vera samdur politiskt ela ósamdur politiskt ømen ta má ha eit sindur skila í fíggjarstýringini eg haldi het tað okkurt sum bendir á ati at hendan samgongan tá tað kemur til tá tað kemur til útreiðslur so fóra ay la hava tey ein ekstreman minstra venda politikk útreiðslurnar spola avstað men tá að kemur til inntøkuna so hevur mann ov nógvstrevman høgrasinan politikk man mán iki taka meira inn frá nøkrum og helst minku minntøkurnar so hendan samgongan hevur gjørt at taka minni inn øh tað hongur bara ikki saman altso mann kan vera samdur sigur ókey vit vilja hava eitt vælferðarsamfelag vilja brúka nógvar pengar á á hjá landiu landbrkartókar pengar enso mám man eisin vara ærliga siga so mugu vit taka pengar inn ella kann at siga vit vilja ikki taka navar pengar inn men so mn má iti brúka minn visu man brúkar eksteremt nógv og tekur minni inn so gongur tað galið fyrr ella seinni og tað haldi eg minni fíggjarpotikurin landstýri eitsindur um ná hatta var so ta ivirskipaðu tølini sum mann fer inn í teir raðfestingarnar hum landsstýriði gjørt so eru tað fleiri ting sum vit í javnaðarflokkinum dáma væl sum vit halda ati at landsstýrið eigur rósa upuppiborðið fyri at tey hava gjørt millum annað tað at mann velur at taka lei vit hava hoyrt nógv í seinastuni aftaná baparáir vera úti ta kun a mangla arbeiðsmegi innan fyri kjarnuvælferð innan fyri umsorganarøki og heilsuøki har hevur mann so valt at taka ein flokk inn afturat av sjúkrarøktarfrøðingum og tað taka vit javnafes fult undir við og halda at tað er neyðugt men samstundis so harmast okkuit sindur at tað ikki eydnast eisini at taka ein til námsfrøðingar tí vit vita atei mangla minst líka nógvir um ikki fleiri námsfrøðingar av staðstovanu økinum og skilja lagnum so er tað summi stovnar sum faktiskt ikki hava opið átta tímar um dagin tí tey iki mangla starvsfólk onkrastaðnis í landinum tá er støða nokk so nokk so álvarsom og ikki minst fyri foreldrini sum kanska ikki sleppa at arbeiða fulla stuðla fult og heilt undir á heilsuøkjunum eru eisini nakrar raðfestingar sum vit javnarflokki dáma væl millum annað at mann uppraðfestir barnaungdósigvatina við einum dagtilboði og at mann eisini fær eina sálarfrøðiliga skaðastovu har eru eisini onnur ting eg eg fari ikki tí at koma inn á alt men tey bæði tingini halda vit er neyðugt og tíverri í nógv ár hevur hevur fólk við aso sálarsjúkum tað skal ikki verða uppraðfest at raðfest eins o nógv sum fólk við likamligum sjúkum so tað er positivt og tað taka vit jónaflokki undir við og so er tað eisini nakað við endur og viðlíkahaldsvenjing har mann bæði í sjúkrahúsøkinum hevur játtað tvær milliónir meira skatt yvir sjúkrahúsini tað er positift og taka vta undir við men tað líka ein spurningur smeg skilji læna er tað nnkað hvusue klaksiískar sjúkrahúsið at mann hevur ætlað at gjørt nakar nøkuras nýggj tilboð eisini inanfyri endurvenjing og nakað sum eitur ptøvenjingar so havi sær ikki út til tey havafingið akkurát tær pengarnarsum te hava ætlað men men tað kann næsturmærður svara upp á tá ið hann hann fær orðið á saman við almannaverkinum heurhan eisini uppraðfest við tveimm milliónum endurvenjing kundi kanska verið meir tí at tað er stórur tørvurit at vita vit men ætlanin er sambært lansýrisvinnuni at tar seta tólv milliónir av yvir nøkur ár nú mustú koma á fýra milliónir kanska skuldi havt gingið lýsindi skjótari tí ataðe nokso lingi at bíða tí at tað eru tíverri í nógv ár verður soleiðis at at nógv fólksum ikki fáa ta endurvenjing sum tey hava tørv á øh so r að kanska onkur ting sum vit sakna eitt sindur í í uppskotinum í javnaðarflokkinum tað er tað er til dømis neyð og menningarhjálp tað hevur snakkað rætiliga nógv í allari blitskuskipanini eg haldi tað fylti nógv til valið í tveytúsnog fimtan orsakað av støðuni sum tá var í syrien tú eisini fylt nógv fylti eisini nakað upp til valið í tvey túsund og nítjan og eisini verið fram mí á softani hetta her at vit mugu seta meira pengar av oftani tey farið inn á kjak um so flóttafólk høvdu hjálpað staðnum men eftir øllunum mann velur mat taka flóttafólkan at hjápa staðnum so má mann játta pengar til tað og frá tveytúsundog ellivu til til tveytúsuno fimtan stóð o játtan a stað tríggjar miliónir øhsíðani hækkað játtanin frá trimum milliónum upp í níggju níggju komma tvær milliónir frá frá tve túsno fimtan tvey úsud g nítjan altso meira enn trýfalding og nú er an atist ov lítil lækking nú eru an níggju milliónir var níggju komma tvær fyri tveimum árum síðan øh eg haldi at tá á tveytúsn o fimtan minsu mann tosaði umet sum koma hálvfjerðs fýrs milliónir úr nøkurm ár og nú er tað tað steðða upp at vaksa um játtanina tað er r sindur óheppi og har kundi eg got hugsað mær at vit settu nakrar milliónir av kanska oyramerk til koppsetingar í triðja heiminum tí at ati ati nógv onnur lond gera tað danmark er latið ein rúgvu av koppsetingum til til ávísar partar av heiminum nógv lond hava í sílla fyri ta ikki ráð at keypa koppsetingar tey fáa ikki koppsetingar heldur hest at ættast í køini t skulu vit sleppa av ordiliga við korona so er tað neyðugt at ikki bara vit koppseta ukum m allar heimirin í koppsettir tí so leingi aflur heimin ikki koppsettir so koma nýggjar motivatiónir sum so vísa seg at koppsetingar ikki virkast væl ímóti tí hevði tað verið skilagott um vit settu lýse pengum av undir neyðug menningarhjálp og kanska einamerkt tað til koppsetingar í triðju heiminum tað hevði gjørt stóran mun hjá teimum og tað hv t eisini hjálpta okkum í síðsta endan eitt annað sum vit kanska eisini burdi byrjað at umhugsa tað er kanska for seint men umhugsa tað er at setti nakað av peningi av til grøna orkuskifti hjá bygningum hjá landinum eg veit at tað verið nevn diskusión akkurát nú hjá kommununi men vit sum land siga bæði hetta landsstýrið g undanfarna landsstýrið at vit skulu vera hundraðlónt grøn í tvey túsund og tretivu landið eigur rættiliga ógvar bygningar nokk tað einstaki og eni mest bygningar í føroyum fleiri hundrað bygningar og skulu vit hava umlagt grøna orku allar teir hundrað bygdina fleiri hundrað bygningarnar um átta ár so mugu vi byrja nú tí kundi gott vera hóskandi uman byrjað við einari ávísari milióna upphædd og setti av fast á hvørjum ári soleiðist man tók nakrar bygningar og legði um til til jarðhita ella ella annað soleiðis at í tvey túsnd og tretivu so vóru allir bygningar í landinum hitari upp til grønari orku eitt annað sum sum eisini hevur verið raðfest í nógv ár g hadi tað byrjaði aftur í tvey túsund og trettan halla og fjúrtan sum má hækka játtanin a lítsindur tað er filmsgrunnurin og tað haldi eg eisini vit burdu framvegis hækkað tað nakað tí mann ikki komin har upp sum mann upprunaliga ætlaði sær tí tað eru bæði fyri okkum sum búgva í føroyumat síggja føroyskar filmar men eisini er tað eitt gott gottella at marknaðarføra føroyar at altjóða filmar koma til føroyar e varð nettugp nú í seinastu viku og hugd eftir janes bomm sum partvíst var partvíst er upptikin á kalsoynni í føroyum og tað er eingin ivi um at eg eri við til at gera føroyar kendar úti heimi og seta okkum á heimskort so mann helt fram við á ein varisligan máta hækka h ttð játtan eit sindur tað høvdu vit íjavnaðarflokkinum ella tað halda vit anars eiga at gera øh eitt mál sum kanska harmar megeit lít sindur sum eg vóna ati kom rá landsstýrinum men tað tað tað er su ikki komið tað gjørti se ikki við men í fjør gjørdu vit ein semju um tað í fíggjarnevndini og eg má dámt væl og sum fíggarnen gørdumein semja um tað aftur tað er at hækka játtanina tilmosikkskúlan eitt sindur masikkskúlin fingu vit at vita í fjør manglaði seks milliónir til at øll børn í føroyum sum ynsktu at fáa eitt tilboð frá mesikkskúlanum kundu fáa itt tilboð tað sóu túsund børn á bíðilista ella gott væl túsund børn mkoma næstan ongantíð framat sisær ynskja at spæla kittar ella klaver ella saksofon ella ellaokkur annað instrument g tað haldi g má vera soleis at øll børn í føroyum sum vilja ganga til tónleiks undirvísingkundu fáa tað og tá fingu te at vita at tað gjørdi honan avtalu á fígjarlóginaka at vit skuldu sleppa av eintr bílistani víð nøkur ár og mann játtaði eina komma fimm milliónir minist rætt ein samd fíggjarnevnd í fjør og so skulu mann halda fram í nøkur ár og tað er soleiðistat landið játta eia koma fim milliónir sso koma kommunurnar sum útgavðspunkt við eina komma fimm milliónum eisini tí ati tí ati kommunurnar fíggja helvtina av rakstrinum landið helvtina av rakstrinum og sum eg skilji á lagnum so mangla umleið seks miliónir í nú fyri atsleppa av í bíilistan soasí landið yvir tvey trý ár o játta trggjar milliónir so koma kommununar við hinum trimum milliónum so fáa øll børn í føroyum tað tilboðið og ikki bara tey sum eru heppin so har foreldrini kanska hava skrivað bíðilistar longur meðan tey liggja útí føðideildini tí tað tekur nógv ár at koma framat nógvastaðnis í landinum ná hetta vr tað sum ar stundurtil her peint tað eru onnur mál so vit í javnaðarflokkinum bæði fegin um og okkurt annað s vidu ett sindur øðrvísi men tað kann eg taka eina aðru ferð harra formaður tak fyri jatakk so fær ckristian andreasen eina viðmerking ger so væl takk fyri harra formaður tá ið akselv johannesen nevni tað at mann burdi koyrt baint nordig í í búskapargrunninin so er tað held ikki rýmligt vsti mann so skal taka pengarnar ta lan arves av av rakstrinum so tað burdi gingið tað burdi hvussu he við at fara annað upp sum so so eg haldi ikki at a akkurt tann viðmerkingin er so relevant beint nú sum nevnir akselv johannesen tann tóra útreiðsluvøksturin og tað er ein ein trupulleiki sum sum vit øll hava sum vit øll dragast við her í løgtinginum og tað sum eg bara sakni frá aksel johannesen tað er tað vit eru samdur um at útreiðsluvøksturin er forstórur men hva hvørji boð hevur aksel johannesen páð um at minka hendan her útreiðsluvaksi hfhvat fyri tankar hevur javnaðarflokkurin á ørkini takfyri ha formaðu ja eg eg veit væl at ta er ein stór avbjóðing hjá landsstýrinum tí sjálvt bæði hetta búskaparli undanfanbúskavr ver úti og sagt tað at tað ere stórt trýst á á á raksturin hjá landinum eisini tí at fólkasamansetingin broytist og