Erhard Joensen (Sambandsflokkurin (Union Party)), speaker, 2023-03-23
Topic: 1. viðgerð LM-073/2022  Uppskot til  løgtingslóg um broyting í løgtingslóg um loyvisgjald á alivinnu (Broytingar í tøkugjaldinum)
egt hugsai mær at byrja við at spurthví skal mann hava ein eykaskatt á alivinnuna tí tað eg verður nevnt her av uni oholm johannesen nevndi tað nú og onkur spurningar í saðlinum hava eisini verið gingið upp á hetta her at tað er øgiliga týdningarmikið at okur fáa roknað út tilfeingisrentuna í alivinnuni tilfeingisrentan í alivinnuni skal líkasum vera grundarlagi fyri tí sum okur velja at taka inn og eg skilji ikki tann hálningin og grundrintllagi ikki skilji tann hálningin tað er tí at í mínari verð er eingin tilfeingisrenta í alvinnun altso tilfeingisrentan í alivinu er null har er eingin og hví er henn ikki útroknað tí tað berski til at roknata út tað ber ikki til at rokna eina tilfeingisrentu út á alivinuni tí alivinnan er ein framleiðsluvinnaso tað er per dfinitión eingin tilfeingisrenta tað sum okur so nokk í síni tíð hava valt at sagt at grundin til at okur skuldu hava nakað inn tað er tí at okur skul hava ein skatt á nøkur framlíkjarrættindi framvíkjarrættindir til at brúka firðirnar og tað hevur nokk upprunaliga verið grundarlagið fyri at seta hetta her í gongd í eg meini tað vara fjúrtan at tað kom í gongd undir kailio holm johannesen og og tað er og tað er í ordan at taka eitt gjald fyri hesi her framíkjarrættindini tann mátin mann hevur valt at gera tað uppá tað er so við tí sum í okur í dag kalla tøkugjaldið hvar ið okur taka ein part av søluprísinum siga tað hetta er hetta halda okur er er er er ein ein rímiligur partur av tí samlaði tí samlaðu umsetinginum sum okur skuldu hava in grundin til at mann fór at gjørdu hatta her uppskotið frá undanfarnu samgongu tað var tí at mann hevði ongantíð brúkt prinsippið ella prinsippið um at gera tað tengt at framleiðslukostnaðinum tað lá forflótandi so mann valdi at fara og fastleggja hvussu roknarmaframleiðslukostnaðin út og og hannhann verður so hvat tað vevður tikið støði í roknskapinum hjá teimum trimu feløgunum sum í dag arbeiða á marknaðinum og hann verður so líkasum forskotin í tvey ár tavl siga tann framleiðslu kostnaðurin sum mann skal betala av í trýogtjúgu tað er tann sum mann kann rokna seg fram til hetta var framleiðslukostnaðuri í einogtjúgu so gongur mann nú frá at tað verður ikki so øgiliga stór tað er ikki so øgiliga stór sveiggjð í framleiðslukostnaðinum sjálvandi er tað sveiggj ella er tað eitt sindur av av av muni frá ár til ár men hetta e eitt gott grundarlag um mann so kann rokna tað út per hálvárs ella hvartals tað skal ikki skilja okkum also visse tað sum er møguligt rokskaparliga tað og tað sum gevur tað rættasta úrslitið tað haldi egat okur skuldu brúka í uppskotinum hjá sambandsflokkinum er tað soleiðis at við tí stiganum sum mann nú hevur lagt inn so kemur mann til at tá ið prísurin eru høgir so kemur mann at betala umleið fýraogtretivu prosent mann kemur at betala ímillum fýraogtretivu og áttaogtretivu prosent alt eftir hvussu hvussu prísurin svingar og tað hevur mann mett er rímiligt partafelagsskatturin er átjan prosent og her hevur mann eina skipan sum hvar partafelagsskattur og tøkugjald koma til at geva umleið fýraogtretivu prosent tá ið prísurin er øgiliga høgur tað er nakað sum mann hevur valt og heldur at tað er rímiligt nú skal eg ikki fara so nógv inn á tað uppskotið sum okur vita kemur frá landsstýrinum men har kemur eitt uppskot hvar ið mann roknar við at ella hvar mann heldur at í staðin fyri fýraogtretivu fimmogtretivu prosent skal mann taka umleið níggjuogfjøruti hálvtrýss prosent av avvinninginum inn sum partafelagsskatt og tøkugjald meðan okkara uppskot tekur útgangsstøði í at mann tekur umleið fýraogtretivu prosent inn tavisa har er ein ein vissumunur ein av veikleikunum við ella ein veikleiki við ri hsari hesum mátanum taðvil siga hesa her skipanini við stigum tað er tað at tá tú hevur nøkur stig so fert tú asu nøkur nøkur hækk í hvussu nógv tú kemur at betala og tað í sær sjálvum er ein veikleiki tað kann mann kompensera við við at gera ein langan stiga soleiðis at tú faktiskt fær eina linelinju av sum altso av avgjaldi og skottum tilsamans og tað ber væl til tí hendan skipanin er so einkul hon er so einkul mann tekur mann hevur nøkur púra føst punkt sum mann málar uppá mann málar upp á framleiðslukostnað mann fer at vita hvønn mánað hvat ið søluprísurin á fiskibul er og mann veit frá alifeløgnum hvussu nógv tær taka so skipan er so ótrúliga einkul og eg lurtaði eftir eftir tí framløguni sum vara í lúksøll um um alivinnuna og og hvussu í norðmenn millum annað ætla at skipa sína ella sín sín grundræntiskatt sum teir sum teir kalla tað og eg dámi faktiskt betur ehesi her etta her tøkugjaldi eftir sum mann hevur roknað alt inn í framleiðslukostnaðin har eru báðir beinleiðis kostnaðir óbeinleiðis kostnaðir og har eru avskrivingar eisini avskrivingar av teimum íløgum sum á gera í hvat landi tí er hetta ein øgiliga einkult skipan og og eg trúgvi at at hon er fult so góð sum ein skipan hvar okur so bara legði ein annan sats av partafelagsskapti omanyvir ta tann partaflagsskapinum sum okur hava í dag men skipanin hjá okum hendan við tøkugjaldunum hon kann forbetrast hon kann forbetrast við at mann ger tað at mann ger fleiri stig tí tað tað kemurikki at skapa nakað eyka umsiting tí útgangspunktini eru so so greið so vist mann heldur vil tað tað kunnu okur hyggja upp á í vinnunevndini um tað er seg er ein møguleiki eg havi tveir minuttir eftir og eg skal brúka tað upp á at atigrundgeva fyri hví eg ikki meini at tað er nøkur tilfeingisrenta í alivinni eg var í alivinnuni í tjúgu ár í átjan av teimum árunum vóru øgiliga trupul eftirspurningur og útboð vóru nøkulunda á linju við hvønn annan tað vil siga at prísirnir tá lógu øgiliga tætt upp á framleiðslukostnaðin so úrslitini hjá alivinni vóru eingi grundin til at okur í dag síggja nakrar øgiliga høgar prísir í alivinnuni tað er tí at tað er ein óbalansi í marknaðnum tað er ein óbalansi í marknaðinum útboði av laksi veksur ikki líka skjótt sum eftirspurningurin eftir laksi tí fáa okur ein øgiliga høgan læksaprís tað hevur einki við tilfeingisrentur at gera einki sum helst aspurningur um útboð og eftirspurning tað er ikki sum í fiskivinnuni har hava okur fisk úti á grunnunum tað er eitt tilfeingi sum fyriya fólk eiga fyri a fólk eiga firðirnar tí skulu okur taka eitt gjald fyri firðirnar tann framúkjararættin s sum sum tað gevur hví er ein óbalans í marknaðinum í dag hann er komin upp á grund av regulering tí vinnan verður regulerað hon verður regulerað viðvíkjandi framleiðslu viðvíkjandi sjúkrufyribyrging hon verður regulerað viðvíkjandi lús tær kunngerðirnar tær lógirnar tann reguleringin tilsamans hevur gjørt tað at okur hava skapt ein kunnstiga logað eitt kunnstukt lágt útboð sum hevur viðført eitt eitt kunnstigan høgan lakstaprís sum einki hevur við tilfeingisrentu at gera tað e ein regulering av einum marknaði sum okur hava staðið fyri ella sum stjóørnurhur staðið fyri sum landsstýrisstaðin fyri sum hevur skapt ein høgan lakstraprís sum manst nú í dag vilt fara inn og skatta eyka og tað er tað tað snýr seg um gloym hattar har um tilfeingisrentuna tí tað bara gruggar hetta málið tí tú kann ikki rokna nú tað berst ikki til takk fyri harra formaður ja takk sora viðmerkingar tað er uni hlm johannesen sum er tað fyrsta ger so væl takk fyri ja tað er rætt at tá ð vit tosa um tilfeingisræntu í fiskivinnuni at tað kanst tú ikki kopiera yvir á á alivinnuna gtað er kanstk heldi ikki rætt at tosa um tilfeingisrentu sum hugtak hetað er jú sjálvandi vit tosa um eitt virði á á nøkrum avmarkaðum frami hjá rættindum sum sum vinnan framleiðir og og vit skuldu kanska vara okkum at vit ikki blanda tey tey hugtøkini øh nú kennir røðarin uppskotið hjá samgonu