Edva Jacobsen (Sambandsflokkurin (Union Party)), speaker, 2022-03-17
Topic: 1. viðgerð LM-085/2021  Uppskot til løgtingslóg um broyting í løgtingslóg um eftirskúlar (Broytingar um krav til samlað næmingatal, freist at boða frá  næmingatali og at rokna rakstrarstuðul)
fyri harra formaður sum sagt ver uppsot um løgtingslóg um eftirskúlar broytingum krav til samla mingatal freist at boða frá næmingatalið og rokna rakstrarstuðul endamáli í uppskotinum er at broyta krøvini sum eitt eftirskular skal lúka áðrenn hann kann verða góðkendur av myndleikum tað vísir seg at vera trupult at liva upp til næmingatalið sum reglarnir eru í verandi lóg tað vil siga at mann skal longu fyrsta septembur árið frammanundan altso eitt heilvt ár frammanundan siga ella upplýsa og fáa dokumenterað næmingatal visi hetta verður samtykt so er tað upp til myndugleikan at meta um hvørt næmingagrundarlag er nøktandi áðrenn myndugleikin endaliga góðtekur skúlan harumframt vyri krav um eitt ávíst næmingatal eftir trimum árum slept kravið í dag er umleið tað sum svarar til tríggjar flokkar fyri at fara í gongd endamál íð uppskotinum er at lætta um krøvini at stovna eftirskúla hjá teimum felagsskúlunum sum reka eftirskúlar tað evur víst seg at vera ein nokk so stórur áhugi fyri at fáa sett eftirskúlar á gongd og so er tað líka sum eitt lítil samantráttur kravið um at skúlin hevur eitt ávíst næmingatal longu eitt ár frammanundan skúlabyrjan verður slept tað vil siga at mann fer inn og sigur at mann ikki pjøvist at hava kravið fyrr enn fyrr enn fyrsta apríl sama ári kravið um ítt ávíst næmingatal eftir trimum árum verður somuleiðis slept tí tað er trupult fyri ikki at siga ógjørligt hjá eftirskúlunm at hava áttaogfjøruti næmingar eftir trimum árum um skúlin bara hevur tígjundað flokk sum fer úr skúlanum tá ið skúlarið endar so kann mann ikki røkka upp røkka til at hava so stórkt tal tá mann ber hevur tann einain kommunalu stuðul til næmingar verða roknað eftir einum miðalkosti sum sum er øðrvísi enn í dag tí nú tekur mann út frá tí tí skúlanum sum kommunan varar av men eftir hesum so tekur mann støði í fimm teimum størstu kommununum og talan er so um eini hálvfjerðs prosent av miðalkostnaðinum fyri hvønn næming avdrátturrenta og leigaer so ikki íroknað rakstrarútreiðslurnar viðvíkjandiviðmerkir kommunufelagið at hví tær spyr inn til at har hví mann brúkar teir fimm størstu kommunurnar og ikki ikki tað kostnaðarstøðið sum kommunan hevur í tí kommunala skúla fólkaskúlanum eisini sakna kommunurnar ein frágreiðing um hvussu stuðulin iðkjøkiliga skal útroknast og tað eru nakrar viðmerkingar sum kommunufelagið hevur havt til hetta her málið tað eru øgiliga nógv broytt og tað bleiv nógv øgiliga nógv størri áhugi í eftirskúlum má mann siga mann sær eftirskúlarnir sum eru millum annað suðuri mann sær ein annan eftirskúla sum eftirskúlar sum eru undir uppsigling aðrastaðni eisini og og tí er tað sjálvandi aftur sum í øðrum málum hvussu skal fordeilingin vera tvit vita tað tá ið tað er talan um eftirskúlar so er tað tað ikki so nógvir eftirskúlar so tað er nógv sum fara út un kommnukommunumørk at ganga í eftirskúla so tú tá blívur tí og karmarnir í egnum skúla broytast ikki fyrr um tíggju næmingar fara út úr skúlanum tí at tú skalt allíkavæl hava ella tveir ella tríggjar næmingar hvat tað er tú hevur tað sama læratalið tí teir somu rakstrarútreiðslur inni í skúlanum so tað blívur onkursvegna eykaútreiðslur tað má mann so bara síggja eyguni tá ið tað er pá handan mátan og tað er gleðiligt við eftirskúlum teir komu eisini sum jóanis joensen eisini var inni á teir koma nógv fólk uttanífrá til føroyar í eftirskúla og vita hvussu nógvir føroyski næmingar hava verið í øðrum londum og gingið eftirskúla og tá hevur tað so verið eitt eitteitt gjald sum hevur verið rímiliga høgt sum tey hava betalt kanska fyri ta hálvári tey hava gingið tí tey hava verið uttan fyri landátdarnar og tað eru eisini nógv sum koma henda veg vit vóru vitjaður tann skúlan suðuri hava rættiliga nógv sum gingu á tí skúlanum sum kom eitt eitt nú bæði frá danmark og øðrum norðralondum sum sum vóru á tí skúlanum men tað er akkurátsum eitt sindur av altso tí haldi at her kemur mann og og og líkasum greiðger nøkur ting men tí at tað er kanska trupult og og eg dugi at síggja tað at ein reyður tráður er hesin her fyri at gera tað lættari og møguligari tí tað stendur her at treytin fyri at henn eftirskúlin kann fara undir s virksemi er at skúlin skjalprógvar við undirskrift foreldraa í s einasta lagi fyrsta apríl sama ár sum skúlin byrjar at í minsta lagi sekstan næmingur ynskrivar at byrja komandi skúlar og ikki fyrsta septembur ár fyri men tað er ein fín hugleiðing sum jóans joensen eisini var inni á nú eru vit í ein bólki sum er sum skal hyggja eftir at einari nýggjari fólkaskúlalóg ella endurskoðan av fólkaskúli tað er ein heilsa siga ein kemtiuppgáva tí har eru so nógvir træðrir at taka fatt uppá og tá ið mann kemur inn á tar við tíggjundaskúla so havi eg onkuntíð t hugsað um hvat hvat nú hava vití okkara kommunu hata er stóra sangleikin sum tey kanska eisini hava aðrastaðni í tíggjunda tíggjunda hann byrjar so framførslu nú seinni í mánaðinum og tað er eitt gikaprosjekt og eg má siga at eg var og hugdi eisini í fjør eg plagi at fara at hyggja og alt tað kreativa altso hvørt tað einasta plagg sum vit gjørt hava tey sjálvur gjørt saman við foreldrum og øðrum og og tað sum er jaligt akkurát við tí breytini tað er tað at at øll føla tey koma í partur av tí og tey sum hava havt tað kanska eitt sindur tungt bókliga gjøgnum síni skúlaár tey hava uppgávur á jøvnum føti við onnur í hesar her musikkbreythesin her sangloykini onkur passar ljós og onkur passar ljóð og onkur er meira til til sjálvt spælið og onkur syrgir fyri at búnaðurnir eru klárir og tað hersor en inklustión akkurát í tí partin øll føla seg vird og og til tað sum tey megna og og gleðast og fleiri av teimum sum kanska sum eg kenni til havi spurt eitt sindur inn til akkurát hetaher øki tey hava valt tíggjunda tí tey fáa eina jaligu uppliving áðrenn tey siga áðrenn tey steðga í skúlaog og kanska tað árið hevur gjørt tað at tey hava valt onkra breyt onkur velur klaksvík onkur velur selbreytina á kambsdali møguligt steðat tað farað okkurt heilt annað men tað gevur tem eina jaliga uppliving og eg havi eisini sagt hett her í nevndur te einum øðrum máli sum vit høvdu hví hava vit ikki eina heilsurøktarbreyt og eina námsfrøðingarbreyt sum ein føstbreyt sum bjóða út hetta er bara tað sum tíggindi møguleiksi kann bjóða út í fólkaskúlanum sum er týdningarmikil og kanska stimbrar upp undir tey fakini sum ikki eru so ógvusliga bóklig men sum eru alneyðug í okkara samfelag og so er ta hettaher við sekstan næmingar og fýraogtrúgu næmingar eru ja treytin fyri tíggjunda akkurát tíggjunda hugsi eg akkurát sum tey hava eitt sindur fleksibla skúlagongd tey eru øgiliga uppbólkaði tí tað er so nógvar breytir so tey sita øgiliga sjáldan ordliga nógv inni í einari skúlastovu so tey eru nokk so nokk so spjødd í forháld til hvat tey hava valt so men atað er t eg trúgvi at tað er kemur eisini innflættar hvørt annað tá ið vitfa at tosa á fólkaskúlagon tí at tað er týdningarmikið at at vit eisini samstundis sum vit hava frískúla og eftirskúla at vit ikki lata tað ganga upp á kompromi upp á at vit fáa ein verri og verri fólkaskúlan og tað haldi at vit mugu virkuligani tann tan tóhaldaríið mugu vit hava nú við sær í bólkinum sum arbeiða við fólkaskúlnum á fólkaskúlan skal vera ein skúli sum sum er ein skúli fyri sum rúma teir ja tað sum teir næmingarnir møta í fólkaskúlnum skulu føla tað at hann er líka góður fyri øll men hetta her við inklusión og sovorði er eitt øgiliga stórt mál og nógv føla inklusión sum ekslussión sjálvt um tey eru partur av inar a skúlastovu tað ræður um at hava møta næmingina har sum mann er og tað er ein stór avbjóðing ofta og og nakað sum man virkliga skal arbeiða við og har tosa vit eisini um meir kreativ fak kanska meira fak soleis at øll føla tey altso hví ger man iki itt sindur av av fakum sum mann hevur samráð við vinnuna á staðnum at mann kanska mann ger nøkur nøkur heilt øðrvísin ting enn enn enn tað er í dag soleiðis at at eisini okkara fólkaskúla fólk føla tað at tey hava eina eitt sindur breiðari vifto og og tey passa inn tú má ikki blíva soleiðis at efirskúlafrískula gera tað at fólkaskúla begginn at tømast tí at frískúlar eftirskúlar er so mikið góðir at at tú velur tað til og vel fólkaskúlan frá so so tað er øgiliga týdningarmikið at at teir karmarnir hava eina mansigur ja at vit halda fast um teir karmarnir at teir eru góðir og at teir eru nútíðarhóskandi og at teir rúmast til teir næmingarnir sum ganga í skúlanum av ikki nógv meira at siga um hetta her tað skal fáa eina góða viðgerð í mentanarnevndini og har komu vit at venda øllum hesum her spurningunum sum sum eisini hoyringspartarnir hava verið eitt sindur ivasamur um ella spyrja inn til mein hoyrinspartur er fyri at seta líkasum at siga hvat viðkomandi følir um eitta uppskot og tað er tí mann hevur hoyringar og tað tí man hevur innkallingar og skal sum nakar rættast til so ger mann tað