Ingilín Didriksen  Strøm (Javnaðarflokkurin (Social Democratic Party)), speaker, 2021-12-16
Topic: 2. viðgerð LM-017/2021  Uppskot til ríkislógartilmæli um at seta í gildi fyri Føroyar  Lov for Færøerne om fuldbyrdelse af straf m.v.
ger sovæltakk fyri frú forkvinna ja ø aer so ein triði minniluti í hesum málinum tað eri eg sjálvt og eg havi tær viðmerkingarnar at í juni í fjør so samtykti eitti eitt einmælt løgting eitt uppskot til samtyktar frá djóna nólsu joensen og rósu samuelsen har løgtingið hótti á landsstýrið um at kanna og taka neyðugt stil til at umstøðurnar fyri tey sum verða dømd at sita í varðhaldi ella fongsulsrevsing gerast nøktandi tað var gjørt eftir uppskoti frá einari samdarirættarnevnd so varð avgjørt at broyta orðingina ella samtyktina sum upprunaliga segði at løgtingið hoytti á landsstýrið um at skipa fongsulsviðurskiftini á støði við fongsulsviðurskiftini í danmark og hendan broytingin hon bleiv gjørd tí tað er alneyðugt at viðurskiftini hjá fangum og hjá starvsfólki tey verða betri skipað og at tað ikki ber til atat samanbera viðurskiftini sum eru í føroyum og í danmark og eisini tí at tað bleiv greitt at at viðurskiftini í danmark ikki vóru nakað sum var serliga gott ati at miðja eftir og samanbera seg við tað er eingin ivi um at tað er neyðugt at skipa revsifullgerð í lóg heldur enn at mann hevur praksis sum áásetir hvussu viðurskiftini eru og tað eru eisini nakrar góðar ásetingar í uppskotinum eitt nú rættindini hjá fangum til at koma til orðana og í heila tikið tað at mann sjálvandi skipar rættindi hjá bæði innsettum og starvsfólki og ímóti hvørjum øðrum tó brýtur uppskotið grundleggjandi við uppskotið til samtyktar tí løgtingið samtykti fyri einum ári síðan og ásetti við lóg at fangar skulu flytast til danmarkar uppskotið staðfestir eisini fleiri av teimum ásetingum í donsku straffullburðdilsislógini sum einki hava gera í føroyum og sum í ringastu føri kunnu gera umstøðurnar verri í føroyska fongsulsverkinum í lógini eru fleiri ásetingar um fyribyrging av radikalisering tað er komi fram í hoyringunum at hetta ikki er ein trupulleiki í føroyska fongslsverkinum eins í danmark og tí er tað óneyðugt og tað vísir haldi eg eisini um nakað øgiliga týðiligt at mann ikki hevur tillagað lógina til føroysk viðurskiftir ásetingina í uppskotinum um agarevsing desiplinerstraff orsakað av brúki av fartelefon sigarettum og ljótum málburði serliga tá ið mann brúkar tað við avbyrging tað meti eg ikki vera i hóskandi amboð serliga tí vit hava sæð hvussu tølini fyri avbyrging altso isolatión vegna desponerstraff í tí danska fongsulsverkinum eru eksplodera síðani hesar her ásetingar í lógini blivu samtyktar og settar í verk umframt at ein annar trupulleiki eisini hevur stungið seg upp aftan á hetta varð sett í verk at atnógv fleiri sjúkrameldingar hjá starvsfólki og manglandi starvsmegi er blivið ein vaksandi trupulleiki tí at konfiratiónin við fangarer blivin ógvusligari orsakað av hesum lógarásetingunum og ela her er ikki ein gongd sum eg ynski at síggja í tí føroyska fongsulsverkinum vit hava nógvar trupulleikar á fongsulsøkinum í føroyum ein tann størsti trupulleikin tað eru fysisku umstøðurnar í mjørkadali áður so hevur verið víst á at tølini fyri avbyrging ír føroyum tey eru alt ov høg og tað er mest tí at varðheiltsfangar verða settir í avbyrging tí karmarnir ikki loyva at skilja fólk í ymsu rættarmálunum frá hvørjum øðrum og tí er insolatión einasta amboði sum er eftir amnesti international hevur í fleiri umførum víst á at avbyrging grundleggjandi er ómenniskjaligt amboð at brúka og at tað brýtu við mannarættindi hjá teimum se og at avbyrging í longri tíð er at meta at vera í ósamsvari við millum annað europeiska mannarættindasáttmálan undir nevndarviðgerðini so varð víst á at fleiri frágreiðingar hava verið frá fangum í danmark í seinastuni har viðkomandi hevur verið settur í avbyrging í meira enn trýogtjúgu tímar í døgninum í yvir fjúrtan dagar tað kom somuleiðis fram at tølini fyri isolatión í mjørkadali eru lækkað munandi nú men eisini at tað er av teirri orsøk at mann nú er farin at senda varðhaldsfangar til danmarkar at sita tí at karmarnir ikki eru hóskandi í mjørkadali og hetta brýtur við rættindini hjá teimum innsettu og eisini teirra avvarandi í uppskotinum verður staðfest at føroyskir fangar sum sita í einum donskum fongsli eru undir danskari lóggávu og danir sum sita í føroyum eru eisini undir danskari lóggávu og tí hugsi eg at føroyingar sum sita í danmark áttu at sitið undir føroyskari lóggávu heldur enn at vit senda hesar fangarnar at avsuna dóm undir ja einari ivasamari lóg við eg siga í hesumríkisógarilmæli so verður praksis við at senda fangar av landinum staðfest í lóg at føroyskir fangar teir verða sendir til danmarkar tað eru problematiskt av nógvum orsøkum nærleikareglan ella nærhetsprinsippit tað merkir at ein fangi altíð skal sita dóm í sínum nærumhvørvi útgonguloyvi tað er avmarkað tá ðan føroyingur situr dóm niðri tí ella tí man ofta ikki hevur eina danska adressu at fara til og far tí ikki loyvi til útgongd ella útgonguloyvi sum tað eitur øh førki hevur eisini verið fram undir nevndarviðgerðini at fangarnir eftirdómin meira ella minni verða settir av í steinatúni og skulu klára seg sjálvar eftirgina uttan nakað veruligt lsingartilboð tí føroyskar kommunur ikki verða góðtiknar av tí danska fongsulsverkinum til til at skipa hesa her útslýsingina hoyringarnar tær vístu harumframt á at tað ikki er í samsvari við ynski frá politiskari síðu at avmarka kriminaliteet at vit senda okkara mest sárbaru til danmarkar at sita á dóm og í varðhaldsfongsling hoyringarpartar hava víst á at fyri nógv ella fyri fleiri so er danska fongsliga metað sum ein útbúgving í júst kriminaliteti og at hesir fangarnir ikki hava annað væl enn at skipa seg í netverk í donsku fongslunum sum tað er torført at sleppa burturúr aftur tað er eyðsæð at viðurskiftini í tí føroyska fongsulsverkinum ikki eru nøktandi og at vit við at taka undir við hesum uppskotinum ganga beint ímóti okkara egnu samtykti frá í fjør sum snúði seg um at betra ta føroysku fongsulsviðurskiftini og ja við hesumviðmerkingunum so taki eg ikki undir við málinum og eg mæli løgtinginum frá at samtykkja uppskoti eg haldi samstundis eisini at tað er vert at at vísa á ta avtaluna fyri kriminalt forsorgina sum nú er er avgjørd niðri fram til tjúgu fimmogtjúgu og eins og hervur posdóttir eisini vísti á og kritian andreasen formaðurin í rættarnevndini vit síggja har at teiri pengarnir sum eru blivinir settir av til at betra um viðurskiftini í føroyum tað er for lítið í mun til ta kanningina sum bleiv gjørd av av tí danska løgmálamálaráðnum saman við nøkrum føroyskum embætisfólkum har sum mann vísti á hvat mann kundi gera fyri at betra karmarnar var vísti á fýra ymsar loysnir og segði greitt hvat teir kostaðu og hvat tær fóru at innibera og við teimum pengunum sum eru settir av nú fram til tvey túsund og fimmogtjúgu so velja vit ikki tí bestu loysnina vit velja heldur ikki tí næstbestu vit hava helst ikki ráð til tí trið bestu tað sum vit hava ráð til tað er tað sum eitur model d í hesi kanningini sum er ibrooktaning ayterligi ri eturum garasjen tað er tað sum vit fáa sum vit hava ráð til við teimum pengunum sum danska stjórnin hevur sett av til eitt øki so eg haldi at mann kann mann kann vísa á at tann danska stjórnurin ikki ja ikki tekur sína uppgávu at loysa fongsulstrupulleikarnar her í føroyum í nóg stórum álvara og eg haldi ikki at eitt uppskot sum hetta við teimum reglunum sum eru ílógini gera tað nakað betri heldur tvørtímóti við at vit lóggeva at vit skulu senda fangar av landinum og at vit lóggeva meira kanska ja allarhelst lóggeva meira isolatión og meira strafdesponertraft til tey sum sita inni so ja tað er í høvuðsheitum tað sum eg havi