Steffan Klein  Poulsen (Miðflokkurin (Centre Party)), speaker, 2022-03-11
Topic: 1. viðgerð LM-106/2021  Uppskot til  Løgtingslóg um broyting í løgtingslóg um tænastumannaeftirlønir (Aldurin, tá ið tænastumaður kann fara úr starvi við eftirløn hækkar úr 60 ár upp í  62 ár, møguleiki fyri seniorsetan, fyribilssetan í hægri starv kann telja við í eftirlønini og dagføring av viðbót í sambandi við at fólkapensjónsaldurin hækkar næstu árini)
takk harra formaður tænastumannalógina og og tænastumenn sum heild ikki nakað sum eg visti so ræðuliga nógv um áðrenn eg setti meg hesa lógina harra formaður tí prøvaði e líka at hyggja eitt sindur eftir søguni hvar hvar byrjaði hetta og og hví og annað og et ikki endiliga so lætt at finna svar upp á tað men sum eg skili ta so byrjaði tað við við starvsmannafelaganum sum bleiv stovnað í nítjan hundrað og áttaogfjøruti samstundis vit fingu sama ár sum vit fingu heimastýrislógina og og í starvsmannafelagini hevði mann tvær deildir og tað var tey sum arbeitdu undir løgtinginum og tey sum arbeiddu undir ríkinum sum tað stendur skrivað h og í hesum felagnum hevði mann bæði starvsfólk og tænastufólk men áhugamálini soleiðis gingu ofta upp á tvørsur av hvørjum øðrum og tí fór felagið í tvíningar í nítjan hundrað og einogtrýss og tað fekk mann tænastumannafelagi og og lógin um tænastumenn hon er frá nítjan hundrað og hálvfjerðs og og støðan tann at vit hava brúk fyri fleiri dagføringum og og tað er tað sum mann roynir at gera her her eru fleiri broytingar sum fóra og koma inná øhmen fyrst hyggja eftir hvussu nógvir tænastumenn eru so hava vit sambært viðmerkingum tvey hundrað og fjøruti tænastumenn í føroyum og har eru hálvtrýss lærarar fjøruti pedagogar fimmogtjúgu prestar fimmogtjúgu serlæknar fimmogtjúgu navigatørar og maskinmeistarar sum arbeiða innan vaktar og bjargingartænastuna og síðani hálvfjerðs tollarar og og stjórar innan tað almenna og og talið er lækkandi innan fyri tey flestu økini sum eg ramsaðu upp her má man fása tað út og undantikið hjá prestinum og og navikatørum og maskinmeistarin í vaktar og bjargingartænastuni soleiðis sum eg lesi ta og so er tað líka aðalstjóranir sum eisini verða settir eftir tænastumannað treytum og og út frá tí kann eg bara staðfesta at vit meir ella minni fara frá hetta við at seta tænastumenn og hesari hesari skipanini og tað spyr mann sjálvan hví ja hvør hvat var orsøkin til mann byrjaði upp á hesa skipan og g hví fara vit frá henni nú øtí tænastumenn teir kundu ikki fara í verkfall var tað ein av ein av teimum bigdi o treytivnum fyri ella orsøk til at mann setti tænastumenn samstundis hava teir øgiliga eina eina trygga starvssetan og sum kanska skuldi veri neyðugt fyri tær viktigu funktiónirnar men samstundis verður sagt og og lesa fram til at at so siga øll sum arbeitt innan fyri tað almenna ella nógv fleiri enn í dag vórðu sett sum tænastumenn og ein avleiðing av tí er at pensjónsútreiðslurnar blíva øgiliga høgar tí at ein tænastumaður kann fara frá longu sum trýss ára gamal og og fáa pensjón fyri alt lívið so tað er kanska mest tað síðsta tað fíggjarliga sum eg skylda at at hetta botnar í at mann ikki setir fleiri tænastumenn innan tey flestu oykjuni og vissu vit hyggja eftir lógaruppskotinum so fyllir hetta við aldrinum mest og vit hava viðgjørt tað fyrr í í hesum valskeiðnum nú hækkar mann aldurin sum ein tænastumaður kann arbeiða frá hálvfjerðs til tveyoghálvfjerðs ár og tað merkir at ikki at tey skulu arbeiða til tey tveyoghálvfjerðs htí tey kunnu jú fara frá longud tá tað eru trýss men tey fáa møguleika til at arbeiða inntiler tveyoghálvfjerðs ár og møguleikin til eftirløn hann er tann sami men har eisini ein verður eisini ein broyting gjørd soleiðis at nýggir tænastumenn ikki kunnu fara í eftirløn fyrr en teir eru tveyogtrýss ár og eykun samensen var inni á hesin her við ella nevndu samgonguskjali at mann vildi útfara tí sum stendur í samgonguskjalinum jamin so burdi ikki verið nakað loft so burdi mann bara strika loftið ella ella hetta áramálið øog ja ttað er tað sum samgonguskjalið leggur upp til men hinvegin so so flytur mann seg spakuligan tann vegin nú frá hálvfjerðs til tveyoghálvfjerðs ár og tað eru eisini deildar meiningar um hetta her roynt pragtiskt við hesum markinum teg minnist at at summir hoyringspartar vístu á tá vit viðgjørdu eitt líknandi mál í rættarnevndini ati at tað kann vera praktiskt at hava eitt mark tí at summi hasum fólkunum síggja kanska ikki sjálvi at tey eldast og ikki megna uppgávuna á sama hátt og tí bleiv tað sagt soleiðis at jamen so var tað meir pragtiskt at bar hava markið íðani nú nú fert tú nú ert tú komin til hendan aldrin og so nú nú fert tú frá tí at mann onkursvegna ikki dugir at kanska kanska eta ett sindur føroykt at mann dugir ikki at at konfromtera og siga og veist hvat vit hava brúk fyri einum nýggjum her og tað tað kann vera ræðuliga ringt men hinvegin so haldi eg at erfaringin sum hesi fólkini hava kann vera ótrúliga virðismikil og og otí tí kann tað eisini í fleiri førum vera ein stórur fyrimunur at mann kann hava hesi við allari faringini at arbeiða saman við yngri fólki og og og læra tey upp og eisini í mun til støðuna á arbeiðsmarknaðinum so hava vit eitt øgiliga lágt arbeiðsloysi og alt annað líka so ger hetta at at tað er verri hjá ungum at sleppa til men vit hava brúk fyri so nógvum hondum og og høvdum á á arbeiðsmarknaðinum at at út frá tí so haldi eg tað øgiliga skilagott at mann leggur upp til at tey sum eru komin upp í hendan aldrin kunnu kunnu forseta so so tað haldi eg er øgiliga skilagott og og ja ja er eitt stig rættan vegin í mun til samgonguskjalið øso umframt hesa broytingina so eru aðrar tiltrongdar broytingar øog millum annað hetta at tú kanst søkja eitt tænastu mann á starv ið trúnaði uttan at at onnur skulu síggja tað og ella at kunnu kunna fara út við tí alment uttan avleiðingar og og so er tað hetta við royndarsetan og og reiðiløn og annað øog og tað er ónøgd um flei av hasum tingunum og ein reiði løn tað gevur einum rætt til løn í trý ár vissu tað starvið sum hann er settur í sum tænastumaður hvørvir ella ja verður tikið vekk so fær hann rætt til at fáa løn í trý ár og visi eg lesarætt so gev man eina broyting soleiðis at mann ikki fær reiði løn og løn í t nýggja starvinum samstundis og tað haldi í útgangsstøðinum er rímiligt men visi vit so flyta okkum yvir til ummælini harra formaður so eru tey tey flestu kritisk tænastumannafelagið vísir á at hetta skuldi yvir árin vísa teg á at alt hetta skuldi verið gjørt í samráðing heldur enn at mann bara kemur við lógini uá upp á hendan mátan men g ivistiki í at ein ein ávísu samráðing er longur r farin fram men mann kanska ikki heilt samdur um um hetta her og so verður nevnt í mun til at hækka aldurin at ja men vit hava tænastumenn innan fyri bjargingartænastuna er tað skilagott at at mann hækkar aldrin har í mun til tað krevjandi arbeiðið og o og og starvið sum sum í tollinum verður eisini nevnt sum eitt annað dømi har tøkni og og og kanska eisini fysiskar treytirnar eru nokk so høgar og fyri at taka fast í prestarnir so so skriva prestarnir at at hetta við at seta onkran í í royndarstarv ikki er serliga gott tí at presta tað stendur á prestaðfelag vísir millum annað á at prestaembatið er ikki hóskandi til eina royndarsetan tí hetta kann ávirka samvitsku og boðanarfrælsiprestarná so prestarnir eru eisini kritiskir um hetta her oog tað einasta felagið sum er nøkulunda ja jalig tað er maskinmeistararnir og tó er onkur eisini kritiskur í tí felagnum so tað eru ein ein ávís ónøgd um um hetta her uppskotið og og otey viðurskiftini kemur fíggjarnevndin sjálvandi at at viðgera og ogeg ivist ikki í at at hesir hesir partarnir verða allir kallaðir inn fyri at fáa greiði á tí ømen altíð alt so er tað fleiri av hesum tiltrongdarbroytingar takk harra formaður ja eygun samelsen eina viðmerki