Aksel Vilhelmson Johannesen (Javnaðarflokkurin (Social Democratic Party)), speaker, 2022-04-05
Topic: 1. viðgerð LM-131/2021  Uppskot til samtyktar um játtanarkarmar á løgtingsfíggjarlógini fyri 2023
ja takk fyri harra formaður til viðgerðar eru fíggjarkarmarnir fyri tvey túsund og trýogtjúgu og teir vísa sambært uppskotinum frá landsstýrinum eitt undirskot á hundrað og tveyogtjúgu milliónir krónur áðrenn møgulig átøk øh nú var tað soleiðis at fíggjarnevndin var í breddamum í morgun o útvarpinum øll fíggjarnevndin ohar báði innrøma á tað at eg gjørdist illur eg var rættiliga illur í breddagnum men tað eri sína orsøkin til tað eina orsøkin er at mann mann má staðfesta at eg er einki skil í fíggjarpoltikkinum tann valdar fullkomiliga ábyrgdarloysi og ein stórur partur av samgonguni vil ikki taka ábyrgdina av tí førda politikkinum um vit lurta eftir undanfarna røðara jakup mikkelsen bæði nú tá hann var her tintis røðararpalli breddan í morgun so virka tað sum um at orsøkin til at hendan samgongan hevr í hall í tvey túsund og trýogtjúgu er tann at sonja jógvasdóttur fór úr javnaðarflokkium í septembur tvey túsun og fimtan soleis havar tað í staðin fyri at taka ábyrgd siga ta ikki gott nokk tí hetta er ikki gott nokk øh mer tó so sigra saðanihetta er andstøðugretorikkuri hela ikki gott nokk altso búskaparráðið verður úti og sagt hetta her er óforsvarligt tann nýggi landsstýrismaðurin í fíggjarmálum og tann luttfasliga nýggi formaðurin í fíggjarnevndini hava eisini sagt t heta ikki gott nokk tí hetta er ikki gott nok øh eg skal líka vísa ikki fer at at tríva aftur hvat undanfarna samgonga havi gjørt men vísa ein mun sum eg haldi er týdning at vísa á tí tað er munurin á at vera ábyrdarfullir fíggjarliga og at vera ábyrgdarleysir fíggjarliga um vit taka undanfarna samgongu sjálvtum tað verður sagt nøkur ting her sum iki eru sonn undanfarna samgonga hevði eina komma fimm milliardir krónur í avlopi tey fýra árini hon sat eina komma fimm milliardir í avlopi tey tíðini hon sat tað seinasta árið tvey túsundog nítjan eina slaka hálva milliard slaka hálva milliard hvussu kundi var longu í tvey túsud og tjúgu koma út við einum undirskot oeg skal selja hví hvat munurin er undanfarna samgongan gjørdi nógv átøk sjálvtum jakom mikesen vil siga nøkur onnur ting til dømis so lækkaðu vit skattin hjá teimum álønt og miðallønt tað kostaði óleið hundraðoghlvtrýss milliónir krónur men samstundis søgdu vit hetta má fíggjast vit tóku meira pengar inn frá aluvinnuni og frá uppsjóvarvinnuni sum væl og virðiliga fíggjaði tann skattalættan var góð vit góvu fólkapinsdisturni munandi meira at eva fyri útgjaldið samhandsfasta er trý túsund krónur hægri enn dag enn tð var í tve túsnog fimtan takka fyri teir broytingar sum eg gjørdu tá men vit hækkaði inngjaldið so tað var at fíggja hyggja at eftir hesari samgonguni katn hon gjørt higartil hon gjørdi beinanvegin tað at hon avtóka uppboðssøluna tað kan en amdil ósamdur í hon gav nakað lættar til naka sattalættar o nakrar útvaldar bólkar men hon setti ikki nakrar nýggjar inntøkur í staðin fyri ókey tað er ein ærlig søku an iki vil tað at smann ikki suhn vil taka minni inn sum má mann brúka minni mhendan samgongan hevur ikki brúkt minni meðan undanfarna samgonga økti raksturin tann vendandi raksturin hjá landskassan við seks hundrað og hávfjerðs milliónum aftan á fýra ár so er henda samgongan longu nú kom upp um eina milliardi eina milliard í aftur vendandi rakstrin so tað e ikki rætt at jagum mkkasen siga at undanfarna samgongan brúkti trýogtjúgu prosent øktin landskassaútreiðslurnar øktar raksturin við sirka fjúrtan prosentum og hendan samgongan kom upp á einogtjúgu prosent og ser hálvt annað ár eftir á valskeiðinum so er tað pensjónsbroytingarnar undanfarna samgongan gjørdi nakar broytingar persónsskipan sum vóru haldførar yvir tíð teir pensjonistarnir sum bara høvdu fólkapensjónin samhandsfastar livarfyri fingu meir men tað innibar at tey sum høvdu stórar inntøkur síðnar av fingu minni tí tað skuldu hanga saman fíggjarliga tað fyrsta henda samgongan gjørdi tað var at økja útreiðslrar til fólkapensjón við hundrað og tjúgu milliónum krónum og taðvar tað svardi ongan aðrastaðnis t vór ikk mer inntøkur og tað er fínt at teir fólkapensistrar sum bara hava fólkapensjón og sammaldsfasta legafirð fingu meira at liva fingu meira at liva fyri men allir fólkapenstarar fingu tað eisini tey sum stóru inntøku og athaldi nógva løgsformanum so ta ikki persónligt men løgformaðurin sum kunvið vita hevr ein góða inntøkustovn hjá løgformaðuri hann fkk eisni skattalætta og hægri pensjón tí an e jeyogtrýss ár er tað nú neyðugt sum hann vil verða ábyrgdarfullur so er tað ikki neyðugt øh tá tað kemur til útreiðslurnar hvussu hágar kunnu útreiðslurnar hjá landskassanum verða raksturin tað er eit sindur ilt at meta um men tað besta vit hava hava at halda okkum til tað er thyggja eftir søguni sku vit hyggja eftir søguni tey seinastu fimmogtjúgu árini hjá landskassanum so hevur miðal inntøkuvøksturin verið fýra komma fimm prosent fýra komma fimm prosent tað vil siga at er raksturin meira enn fýra komma fim prosent so er undirskot so tað ber ikki til samman vera undir fýra komma fimm prosent tað sigur seg sjálvt og vit kláraðu ikki tað málið sum eg setti okkum í undanfarna samgongu vit høvdu eitt mál um raksturin kundi vaksa við trimum prosentum um árið tað endaði so við at mann vaks við á leið trý komma fimm prosent ta afturvendandi raksturin hjá landskassani trý komma fim prosent men um vit ikki settu okkum tað málið trý prosent so eru aksin sikkri voksin við seks sjey prosentum sum mann kanska gjørt í stóran mun undir hesari samgonguni tí man ikki hevur nakað mál og tað má man leggja harbeint og orki kum tlegja eit sindur undir fýra komma fim prosent tað er tí at vit sum politikarar eisini onkuntíð vilja geva lættari á inntøku síðuni ogskulu hav ráð til tað ja so má mugu útreislurnar vaksa seinni enn inntøkurnar vaksa nøkur onnur ting sum eg haldi heldur ikki eru heilt í lagi roynt búskaparliga og tá tað kemur til fíggjarliga ábyrgd tað eru íløgurnar undir undir hesari samgonguni vit hoyrdu so seint sum í seinastu viku formann í búskaparráðnum verða úti ogvit hav hoyrtta umaftur umaftur at í góðum tíðum tá tað eg nógv at gera í byggivinnuni sum má landið halda eitt sindur aftur gera vit ikki tað so henda tvey ting tað eina er at tað verður for nógv virksemi í byggivinnuni tað ger tað er trupult bæði hjá tí almenna og kommunum og hjá vinnuni og hjá húsarhaldinum at fáa yvirhøvur at fáa tympermenn ella dhandverkara at gera eta arbeiði og tey sum er so heppin at fáa fatur í teimum tað fær prísurin beint uppeftir um virksemið er far nógv tað var alt for dýrt at byggja tað er tað fyrsta sum hendir tað seinna sum hendir um at byggja for nógv í góðari tíð tá tað er nógv bygibyggivirksemi í brátu vinnuni tað er tá tað so kemur lagrookturir so hevur mann futtar pengarnar av og tá er arbeiðsloysið í byggivinnuni tá tað gott at tað almenna kann seta nøkur vernakrar verkætlanir í gongd fyri at halda samtalshjólin mallandi og far at basa á arbeiðsloysini á byggivinnuni og hyggjaðu sæ eftir eftir í hesum førinum so hava altso íløgurnar verið fimm hundrað hálvtrýss milliónir tysku í fjør og aftur í ár men tað er ikkibara fimhudrao hlvtrýss milliónir í fjør setti mann setti mann la gjer man fíggjarlóg við immhudraog álvtýss miliónum sum gekk g nagvar fáir mánaðir so koma niðan við eia eyka játtan til hábygningin og til fámjastunnilin upp á hundað og tjúgu miliónir teir pengarnir í stóran mun var tiki brúktur í fjør tað vistu væl svisti samgongan væl gjørdi fíggjarlógn fyri ár so alíka hava seta fimndo álvtrýss milliónir av nú koma sikkan hunraðog tjúgu miliónir afturat í ár nú var e seks hundað hávfjerðs milliónir samgongan visti væl eisini tann samtykti fíggjarlógina at ka ar innrætta kjallarin á hábygninginum tí parkeringskjallaran so kostar sirkoghálvtrss milliónir mann seta ikki pengarnar av á fíggjarlógini nú kemur ein eykajáttan so nú eur tú oman fyri sjey hundrað milliónir í íløgunum íinníverandi ári ogta erikki nokk mann vilgjarna byggja meir og fáa tey upp um fíggjarlógina nú skalt strandferslan skipa sum partafelag í einum endamáli at hon skal upptaka lán til at endurnýggjar ferjurnar hvør skal betala tað tað skal so betala s yvir raksturin tey næstu tjúgu árini har vit økja uma raksturin hjá landskassanum tað saman við barnaheimi tað skal nú bústaðir betala hvør skal betala tað í síðsta enda tað er landið ma leiga hata frá bústaðum yvir raksturin tann mátan leggur mann stórt trýst á raksturin tí mann vil brúka nógv nógv meira pengar enn mann sær aftur í fíggjarlógini tá tað kemur til inntøkur nú varð formarin búskaparráðnum o útvarpinum í gjár er púra samdur við honum tað gevu lítlan meining at hækka inntøkurnar um útreiðsturnar spolast ja iki verða stýrdar men eg r ikki samdur við honum at mann ikki kann taka meira inntøkur frá alivinnuni í uppsjóvarvinni uppsjóvarvinni fyrst og fremst frá alivinnuni og lat meg ík sága fast tað er tá mann sakkar um at hækka tær inntøkurnar so er tað ikki eitt skattur og taðer ikki itt avgjald vit kunnu samanlíkna alivinnuna við við ella fyrði við bústaðið hjá bústøðunum tað bústaðið leigar út bústaðir so betala fólk leiði að eriki eit skattur tað e ik ett gjald ela avgjald tá ið tað almenna leiðir fyrrir út til alivinnuna so má pala leiðu fyri heri fyrðitin mann fær tað er ksiónt skattur tað erikkieitt avgjald tað ereit leiða og um vit ikki taka ta leiðina inn sum nøkulunda líkist á marknaðarverðu so eru tað nøkur heilt heilt fá sum vinna ovirhansstórar pengar uppápi kostning á restina av føroya fólki tí halda vit ter væl møguligt at hækka ta gjaldið rímiliga nógv eisini øh tí at tað sum formaðrbúsapráurin segði ja so er vandi fyri tai ikki at gera so stórar íløgur tað heldur ikki tíð haldi eg at búskaparfrøðingar eru í eini máli um at tað erikki soleiðis visti mann ger íløgur tú mást frá at betala leiðuella fullar leiðuprís og ikki tí tað loysir seg so er tað betri lativera við ki íløgrnar men tær íløgnr sum alivinnan ger tær loysa seg ogtað er tí alivinnan ger tær tí man fær om betri rakstir og kanska eina tørri sølu við at gera íløgurnar og tí ger vinnulívið íløgur so sjálvandi fer alivinnuan at gera íløgur eisini fyrá tí at hon rindar o lýsindur um meira fyri at leiga allar firðirnar í føroyumtakk fyri harra formaður