Høgni Hoydal (Tjóðveldi (Republic)), speaker, 2023-03-31
Topic: 1. viðgerð LM-093/2022  Uppskot til  løgtingslóg um broyting í løgtingslóg um loyvisgjald á alivinnu (Broytingar í tøkugjaldinum)
ja frú forkvinna øherhard joensen hevur av røttum spurt um eina neyvari meting eghaldi fleiri gjørdu tað eisini um hetta sum kommunurnar missa beinleiðis av mistum partafelagsskatti við hesum uppskotunum og eg skal gjarna geva geva erhardi og og vinnunevndini betri upplýsingar men tað sum vit hava mett í hesum uppskotinum tað er at um henda skipanin hevði verið galdandi í ár í tvey túsund og trýogtjúgu við teimum meting sum er fyri fyri fyri restina av árunum so hevði so høvdu so høvdu tveyhunrað tólv milliónir krónur meira komið inn í landskassan av tøkugjaldi inni við verandi skipan og harvið hevði partafelagsskatturin minkað áttaogtretivu komma tríggjar milliónir krónur og av teimum eiga kommunurnar tretivu prosent taðvil siga ellivu komma fýra milliónir og tað er hetta talið sum og tað kann landstýriskvinnan í fíggjarmálinum vátta tað er hetta talið suligur til grundfyri at mann hevur sett tað til tvey prosent aftan á samráðing fyr kommunurnar tað skuldi verið tað skuldi verið tað tv tey tvey prosent skuldu verið nokk til a hilduð kommunurnar skaðaleysar av tí mista partafelasskattinum men einaferð einaferð enn hetta tekur ikki hædd fyri eitteit sindur meira enn tað tvey prosent og alt efti hvussu hvussu hvussu hvussu tað gongur tað tekur ikki hædd fyri at at tøkugjaldið nú kemur a ti at kunna fíggja ymsar aðrar skipani har mann kundi kompensera kommunurnar fyri tær sum hava nógva aling ella talað eldri borgarum ella talað av børnunum í dagstovnunmi framvegis so eg vóni tað er at fyribils nøktandi svar til formannin í vinnunevndini men sum sagt vit skulu nokk senda øll tey tøl vit annars hava og tað sum stendur í viðmerkingum tað er at mann sum minsta mark skal kompensera kommunurnar fyri tað sumtær missa og tað ber til at rokna út hóast vit vita tað at alufeløgini hava jú tá tær rinda partafelagsskattin út so hava tað sjálvar kunna gjørt av í av í ovísan mun í hvørjari kommunu tær rindast út í mun til tæirr virksemi so tað ber til at taka hadd fyri tí men men men tað er eitt tað tað e eit sinuraveinum roknistykki men endamálið er at tað vera kompenseraðar hundrað prosent fyri sær atsum að missað í mistum partafelagskatti so tað var tað so tað var tað svari til erhard jons annars að at takka fyri orðaskifti tað bleiv ímóti endanum meira meira prinsipielt politiskt um hvussu mann sær hvussu mann byggji tjóð og land og vælfarðarsamfeløg vælferð og eg skal ikki siga so nógv um tað tí at tað er ein meira partapltisk diskusión sum er klokkan far inn í meg haldi ikki tað erætt at gera mær sum landsýrsmaður beint nú men til orðaskifti um hetta við at nýta orðið tilfeingis rentu tilfeingisvirði og annað tílíkt tað vit hava valt at at brúkt í hesum uppskotinum tað er at hetta er eitt gjald fyri tann serliga avmarkaða framígjararættin til at reka alivinnu í føroyum og tað merkir ikki bara tað gjald fyri at brúka firðirnar tað merkir tað at vit við lóggávu hava sagt at tað eru bara so ov so nógv sum sleppa framat firðuna í føroyum og vit hava býtt har upp við reglum og lógum og metingum soleiðis í dag hava trý alifeløg sum ikki hava ein stóran lut eitt felag hevur umleið hálvfjers prosent av tøkuni og so hava hini minni og tað er tann avmarkingin sum vit gera sum land og tjóð og politisk skipan sum ger tað at virðið av at koma framat hesum her vinnurættindunum fáa eitt stórt og tí havi eg valt ikki t ikki at samanbera tað við tilfeingisrentuna sum ek kun rópa tað í fiskivinnuni tí at í fiskivinnuni geva vit geva vi eisini eina avmarkaða atgongd til fær tað eisini et stórt virði um vit umsita fiskastovnarn rætt sum vit tíverri ikki hava gjørt har er tað hóast alt náttúran ella ella skal eg siga tað vorði harra sum skapar tað ríkisdømi sum á hvørjum ári verður skapt á havinum og tað geva vit summum atgongd at fara út og fáa hendur á alivinnan er øðrvísi í so máta er ein framleiðsluvinna har hon framleiðir helst eisini er hjálp frá várharra úr tí minsta egginum og og siðlunum rogninum til tað kemur í eyga og til laksin verður tikin og tað síðsta viðmerking at gera tað er afturet her við at tað bleiv við at verða sagt skal manskal taka hædd fyri íløgum tað er í hesari skipanini har vit byggja víðari á uppskotið hjá magnus rasmussen tað er tikið hædd fyri ílegum tí at tá vit seta framleiðslukostnaðin so er tað sum tað so væl verður lýst í uppskotinum hvat taka vit við vit taka eisini avskrivingar og tí er tað ikki rætt tá tað era ført fram at hetta ikki tekur hædd fyri íløgum og eg haldi er ein rímilig skipan at mann fær drigið t í framleiðsukostnaðuri fær allur kostnaðurin av sum tað sum sum alivinnurnar sum alivinnan brúkar upp á at framleiða heilt frá frá tí fyrsta rogninum til tað verðr blandað við syðlunum til tað kemur í eyga og so framvegis allnar kostnaðurin o eisini tær stóru íløgurnar sum alivinnan hevur gjørt á landi til tess at fáa størri smált áðrenn útseting og so framvegis so framvegis og við øllum við øllum tíð til samans so er tað framvegis etti mínum tykki ein heilt rímilig skipan sum framvegis fer at skapa eina eina alivinnu í heimsflokki og eg kanv bara a minna á at tey somu argumentini sum nú verða brúkt a teimum sum er mest ímóti hesum tey blíivu søgd tá mann fyrstu ferð koyrdi eitt lítið gjald upp á thálv prosent á tá segði mann eisini at alt fór at enda galið um man fór at branska ta vinnuna og so framvegis og hygg eftir hvør støðan er í dag