Jaspur Langgaard (Sambandsflokkurin (Union Party)), speaker, 2021-04-26
Topic: Aðalorðaskifti sambært § 51, stk. 4 í tingskipanini um FG-004/2020 : Frágreiðing um úrvald uttanríkismál
ja takk fyri hara formaður ja til viðgerðar eygalorðaskifti um uttanríkismál og eg kundi hugsað mær fyrst at tikið og tosað ett lítið sindur um týdningina av ríkisfelagsskapinum eg trúgvi ikki atað verur so nókvir aðrir flokkar sum koma at brúka nógva tíð upp á tað í dag men eg haldi tað er øgiliga viktigt at vit eisini minna hvønn annan á men hvat er tað sum íríkisfelagsskapurin gevur okkum til dagligt uttan at t tað er so ela nógv ting sum er vit taka fyri givin tað serligan tá ið teð ting sum mann hevur upplivað men er bara ein partur av tí sum vit liva í vit haga í dag túsundtals føroyingar sum fara niður at útbúgva seg sum eg haldi tað er fantastiskt bæði tað tað er lætt og gott hjá okkum vit hava teir allarflestu g hava hoyrt eitt tal sum eitur millum hálvfjerðs fýrs prosent av føroyingum sum í dag velja at brúka eitt espass og vit hava í dag eisini sendistovur ígjøgnum danska ríkið runt alt landið ela runt alla verðina og bloksstuðulin og og eisini fólkatingsvalið gevur okkum eisini fólkatingssessini gev okkum eisini møguleikar til at hava eitt vælferðarsamfelag og eisini hava ávirkan á hvussu vit skipa okkara viðurskiftir í føroyum eisini gjøgnum teir sessirnar nakað sum eg trúgvi teir fagstu føroyingarnir vita av tað er tað at vóru vit sjálvstendu so vildi tað alt annað líka merkt at vit sum samfelag høvdu eina nógv hægri rentu enn hvat vit hava í dag tað eru bara gitingar um hvat tað kundi merkt men vit kundu kanska spælt við einum tanka sum eitur eini tvey trý prosent og hvat vildi tað merkt og tað er ikki púra til feldug tað er tað sum mhann upplivir við londum sum eru sjálvstendu sum er vilja smá og tað betíðir tað at er tað ein familja í dag sum skylda tvær milliónir og við teimum prísum sum vit uppliva í dag er tað kanska ikki so øgiliga óvanligt at standa athava eina skuld upp á tvær milliónir so vildi tað merkt fyri eina slíka familju at mann hevði eina meir útreiðslu í rentum upp á ei stað millum fjøruti og trýss túsund krónur um árið ella svarandi til kanska eini fýra fýra túsund krónur eyka um mánaðin og tað er nógvir pengar og tað kann gott vera at vit taka tað sum givið tr vit er øgiliga glað fyri tað men tað er eisini viktigt at vit siga men tað er eisini nakað sum vit kunnu tryggja ígjøgnum ríkisfelagsskapin og okkara uttan uttanríkispolitikk eitt annað sum eisini er sum er eisini aktuelt tað er tað t mann er øgiligani ónøgdur við at eysturoyartunnilin er øgiliga dýrur hann er dýrur at reka hann er dýrur at brúka og eisini her er ríkisfelagsskapin eisini við til at tryggjað okkum at vit hava so góðar og lógar rentur sum til ber fór prosent fóru rentan eitt prosent upp vildi tað merkt at tær tríggjar milliardirnar vóru rentaðar við tretivu milliónum meir árliga og fyri at skula betala tað aftur tær tretivu milliónirnar so skulu vit hava fýra hundrað túsund eyka bilar koyrandi fyri at bara dekka tað eitt eitt prosent sum tann rentan hevði givið so eg haldi tað er eisini viktigt at vit eisini innan fyri tað kanska serliga nú tá javnaðarflokkurin eisini ur kanska beginn at fara meira yvir á loysingarveingin haldi egtað er eisini viktigt at vit tryggja og minna føroya fólk á at tað eru øgiliga nógv sum vit fáa og sum vit sum vit eisini eru við til atat víðka um tað sum hesin felagsskapurin kann geva okkum nú hevurtað veri eitt sindur frammi um makrelósemjuna og eg skilji væl at tað eri tað var og er kanska et skarð millum okkum og danir og tanum tann ósemjan á danir máttu boykotta føroyskt skip men samstundis haldi eg eisini tað er eisini ein ein tekin um hv sum vísir okkum tað stóra frælsið sum vit hava í ríkisfelagsskapinum av danir vórðu noyddir til at beikaátta okkum og høvdu møguleikar og kundu gera tað tað haldi eg sigur eisini um frælsið sum vit hava og haldi eisini sum vit allir føroyingar eisini seta stóran prís uppá taka vit norðurlandamál so haldi at tað er øgiliga nógv vit kunnu gleðast um har vit hava øgiliga nógva samstarva um vit hava øgiliga nógv sum vit kunnu vera felags um og mann hevur sum til samt løgtin ynskt t sagt men vit skulu hava egna limaskap vit hava sjálvfingið nakrar avtalur tað sum eitur hesin forsavtalan ella álantsskjalið sum vit kunnu fara inn og brúka meir tíð upp á og tøma og vit hava so sett okkum fyri innan fyri nærmastu framtíð at siga men vit betala eisini tað sum hetta kostar tað gera vit fyri at vita á tann hátt kunnu koma skjótari og og og nærri til atat koma til at vit fáa egna limaskap í norðurlandaráðnum eg haldi tað er viktigt eg haldi tað er gott og tað tað vil eisini tæna okkum sum samfelag at vit hava tað fáa tann møguleikan tað eru gitingar um hvør tað er sumeru ímóti um titr svenskarar ella um tað eru finnar ella um tdanir tað er líkamikið fyrst fyri tað sum tað sum tað liggur beint nú so hava hevur norðurlandaráðið spælt eitt sindur aftur ímiltu til føroyar og danmarkar at gera av at farið tit fyrst og ko og semjust um um hvat hvat eru tit ynskja og so kunnu vit taka tað harfrá og tí haldi eg tað er viktigt at landsstýrismaðurin fer inn og tekur tað upp og at vit standa saman um at vit gera tað sum vit kunnu og gera soleiðis at vit fáa tær heimildir sum hesar avtalurnar sum vit hava fáa tær upp á pláss akseld johannesen var eitt sindur inni á hoyvíks sáttmálanum sum hann helt var eit sindur harmur um at hann bleiv settur í gildi aftur vit høvdu fleiri hava fleiri virkir sum hava víst á týdningin av at vit hava hendan hoyvíkssáttmálan og tað vóru tað vóru virkir sum vit høvdu inni til samráð sum vit tosaðu við har sum sum vístu á at tað betýddi rættiliga nógvar milliónir árligt í í minni útflutningi vissi hesin hoyvíkssáttmálin ikki kom í í upp á pláss aftur so eg haldi vil siga heldur siga at tað var f fyri okkum sum land í tøkum tíma fyri at nevna eitt virki so var tað serligani bakkafrost sum útflytur øgiliga øgiliga fitt av av avhvat eita tað eitur mati til síl tað eiturja líkamikið alifóður ælifóður og tað kom at betíða fyri tá eg miniski hvat teir søgdu men um tað var ein ein minni útflutning upp á hálvtrýss milliónir ella hvat tað var og so høvdu vit eisini onnur feløg sum sum vóru inni sum søgdu tey útfluttu til íslands har sum tey ikki upplivdu stórvegis trupulleikar ella faktiskt ongar trupulleikar millum annað kemiloks var eisini eitt sum varð var inni sjálvtum vit hav hoyrt at innan fyri landbúnaðar vørur og annað hava hava vit upplivað trupulleikar men eg haldi at tað er betri og viktigari hjá okkum sum samfelag finna útav men hvussu loysa vit sovorðnar avbjóðingar vit eisini snakka um apoteksførur og annað so hevur raddarin fylgt nógv nú tað síðsta hálva ári hvat er tað vit skulu gera vit kunnu siga at atvit vit eru komin í eina støðu kanska í eina lyklastøðu at bæði í sambandi við arktis og eisini við tann økta økta flogvinnu sum hevurur gjørt tað at tað er øgiliga nógv flogfør sum flúgva hendan vegin sum ger tað at tað er týdning at hesim radarin kemur uppaftur tað er dagin trettan ár síðan ella tólv ár síðani at tann gamli radarin bleiv niðurtikin ella bleiv tikin burtur og tí haldi ag tað er gott at vit nú kunnu fara at standa saman umaftur at fáa fáa hesi viðurskiftini upp á pláss aftur nú usa og danmark og nato hava ynskt at fáa ein trygdar og verjuradara aftur til føroyar soleiðis at vit sjálv vita hvat tað er sum hendir í okkara luftrúmi tað kann ikki vera nakrar annar enn føroyingar sum hava størri ynski um at vita hvat er sum hendir sjálvandi ynskja vit atat knýta hetta til aðrar avtalur sjálvt um hetta er eitt mál fyri seg vit skulu arbeiða á øllum frontum og ein varð inni sum segði tað soleiðis at í í altjóða politikki er altíð spæl og tí kann mann siga men er tað er tað møguleikar til at vit samstundis kunnu fáa nøkur handilsavtalur ella aðrar avtalur upp á pláss í sambandi við at vit eisini lata ther til so haldi eg at tað er viktigt men tað er eg haldi ikki mann skal duga eisiniat halda tingini atskilt vit skulu veita og geva okkara part eisini tá tað kemur trygdar og verjupolitikk og eg haldi at við c er at vit eisini geva møguleika til at ein radari verður settur upp her tað sum ú rópar ein aktivoradari soleiðis at mann eisini sær tey flogførin sum ikki senda nakað út at tey eisini verða sædd í luftrúminum soleiðis at vit heilt sikkurt vita hvat er sum hendir vit hava eina avtalu í dag við es sum haldi eg dekkað sirka fimmoghálvfems ella seksoghálvfems psáttaoghálvfems prosent av allari vøru at vit kunnu flyta flytast stórtsæð alt sum vit vilja til es tað hevði verið øgiliga gott um vit høvdu kunnað fingið hesa avtalun upp á pláss eg trúgvi at vits fara inn og hyggja upp á tað tilfeingið sum vit hava tíin gongur ræðuliga skjótt hyggja vit upp á tað tilfeingið sum vit hava so hava vithava vit eitt ávíst nøgd av av ráðvørum vit fáa inn til lands og skulu vit fara inn og og hugsa um at víðka um okkara útflutning so er tað einasta máti til at vit fara inn og framleiða eina burðardygga og og og betri betri menning á landi soleiðis at vit fyri og kunnu fáa meir kilo fyri hvørtvóir prís størri prís fyr hvørt kilo vsvit útflyta og har blívur es um vit vilja ella ikki ein øgiligani týðandi partur vit kunnu frøðast um at vit hava øgiliga góðar avtalur við russar og russara keypa øgiliga nógv av okkara vøru beint nú og eg haldi tað er eisini viktigt at vit eisini halda okkara góða viðurskifti við russlandiframeftir taka vit so trygdarpolitikk so er ein ein ávísur trygdarpolitikkur er e radari men kanska ein ein líka stórur trygdarpolitikkur í dag tað er sipersbas vit síggja í dag at meginparturin av tí sum gongur fyri seg í dag tað gongur fyri seg ella av av av stuldri og øðrum tað gongur fyri seg á netinum hvussu klára vit í bestan mun ati tryggja okkum tá ið tað kemur til sipersbas í dag er tað so ein partur av tí tí donsku verjuni hjá okkum og har verða vit eisini vælvard eg kanni tilsvarandi siga atvit upplivdu fyri nøkrum fáum árum síðan at merk merk hevði bleiv álopið og tað álopið hjá teimum gjørdi at allur farmaflutningurin bleiv ávirkaður eg minniski orsoka um tað var fimtan ella átjan mánaðar og eg havi hoyrt eitt tal sum eitur at tað álopið hjá teimum ktktálopi kostaði teimum tíggju milliardir krónur tað er nógvir pengar sjálvandi er tað itt stórt og sterkt felag men eg hugsi mangan hvat kundi tað merkt fyri okkum sum samfelag vissu vitikki vórðu væl vard og eisini brúktu ta tíð og pengar og orku sum var neyðug fyri at tryggja okkum sum samfelag eisini innan fyri hetta økið eg arbeiddi sjálvur í innan fyri hesa vinnuna og eg upplivi dagliga at tað eru síðir at tað eru økir sum verða álopin har mann eg noyddur at sperra bæði økir og lond av í í kanska dagar og vikur fyri pá á n tann mátan at tryggja seg attil til álopið er liðugt fyri síðani at kunna opna sovorðit aftur tað er eitt stórt stórt øki og tað er sstórt arbeiði sum liggur í akkurát hesum arktisk gevur nógvar spennandi møguleikar skl at gera skjótt við tí har er har nógvir inntøkumøguleikar men vit uppliva eisini atnei trygdar vea so verður tað bæði russland og kina ogsa sum pupmanna øgiliga stóra part av teirra flota og annað og tí haldi eg tað er eisini viktigt at vithyggja eftir tí saman við dønum hvussu vit kunnu vera við til atat uppmanna tað økið bretland er nú farið burtur úr es eg eri øiliga spentur upp á hvat tað kann koma at geva okkum bæði bretland og skotland vit eru nærmastu grannar og eisini tá ið vit taka radarin so eri hoyrisikkur eisini øgiliga áhugaður í hvat kemur at henda innan fyri tað økið her hjá okkum og tí er eisini spennað i spentur upp á at vit kunnu fáa gjørt nakrar góðar avtalur við teir í so máta limaskapurin vo ella atlimaskapur sum gevur okkum vitan og skjótar kunning kanska síggja vit akkurát í sambandi við korona vit hava verið fingið góða ov skjótar kunning gjøgnum danir og eisini kunna brúkt ta vitanina tann vegin men høvdu vit kanska fingið ta vitanina beinleiðis gjøgnum w og so høvdu vit kanska kunnað agera enn og skjótari og eisini verið við til at givið okkara íkast til hvussu vit hava megnað at fyribyrst at korona støðan í føroyum ikki verið verri enn hon bleiv eg haldi at vit hava havt tað gott og vit nú síggja fram aftur ímóti at vit skulu hava meira opið afturtakk fyri