Bjarni Hammer (Javnaðarflokkurin (Social Democratic Party)), speaker, 2022-05-04
Topic: 2. viðgerð LM-115/2021  Uppskot til løgtingslóg um broyting í løgtingslóg innflutning og sølu av rúsdrekka (Innflutningur og søla av rúsdrekka)
ja takk fyri hara formaður og til viðgerðar so so ðviðgerð okur okkar eftir aðru viðgerð av uppskot til løgtingslóg um broyting om løgtingslóg um um innflutning og sølu av rúsdrekka og tað eru bjarni kárasom petersen og ruttvang tingmenn sum hava lagt málið fram tann sjeynda mars í tveyogtjúgu og aftaná fyrstu viðgerð tann tíggjunda mars nítjaní tvey túsund og tveyogtjúgu er tað beint í vinnunevndina vinnunevndin hevur viðgjørt málið á fundi tann nítjanda apríl í tvey túsund og tveyogtjúgu undir viðgerðini hevur nevndin havt fundið fyri umboð fyri gistuvist føroya keypssamtøku nes mortenssen rúsdrekasølu landsins og magnus rasmussen landsstýrismann í umhvørvisgvinnumálum og undir viðgerðini hevur nevndin býtt seg í tríggjar minnilutar ein minniluti sum er eg sjálvur hennrikold og bjørt samelsen hava hesar viðmerkingarnar minnilutin hesun minnilutin tekur ikki undir við at øl og við vín skulu fáast til keyps í matføruhandlinum rúsdrekkasølalandsins virkar væl og hevur ment seð væl ígjøgnum árini soleiðis at úrvaleg og kundatænastan hon er breiðka munandi verandi lóg hevur verandi lóg hevur virkað betur enn tey flestu væntaði og føroyska keypsmynstrið er flutt frá at keypa nøgd og sterkari løg til betri góðsku og veikari løg vínuøl eru í dag nógv tann størsta sølan og føroyingar keypa ikki inn í stórum nøgdum í mun til gomlu kassamentanina sum var fyrr minnilutin metir tí at tað er eingin orsøk til at broyta nakað sum riggar og hevur riggað í nógv ár minnilutin er samdur við fólkaheilsuráðnum sum vísir á at rúsdrekka ikki eigur at verða lættari atkomuligt enn tað er í dag men heldur tvørturímóti og tí ikki eigur at verða til sølu í matvøruhandlinum tá talan er um innflutning ar rúsdrekka so hevur viðgerðin víst og tað er nokk eisini galdandi bara sum heild at tað eru ein ovnurmál og vinnupolitikkur tá landsstýrið sum landsstýrið førur í hesum førinum longdini okur vanliga samanbera okum við og sum hava líknandi rúsdrekkasølur sum okur til dømis norra og ísland tey lata fyritøkur sum virka tey lata fyritøkur virkað undir somu treytum sum allar aðravinnur sum støðan er í dag skal alt flytast inn umvegis rúsdrekkasøluna og fyrri tann óneyðuga ómakin tekur rúsdrekkan ein óneyðugan stóran prosentpart í vinningi landsstýrið leggur eisini strangar treytir á rúsdrekkasøluna tá landsstýrið áhaldandi økir um lógarfesta atlipskravið landsstýrið o løgtingið hækkaði aftur atlitskrávið fyri jól tað bleiv ætlanir var at hekkað tað fyrr ina hálva millión tað bleiv so til tvær milliónir og landsstýrið hevur tí enn eina ferð lagt stórar birðar á rúsdrekkasøluna og harvið tvingar landsstýrið rúsdrekkasøluna til at selja enn meira tað er sjálvsigandi at vistu landsstýrið blívur við at hækka atlopskrøvið jamen so mugu teyi finna upp á eitt il annað som tair kunn at selja og tjena meira pengar av sølua rúsdrekka áhaldandi hekkingin av avlitskrøvnum tvingarúsdrekkasøluna til at flyta inn stórar nøgdir av bíligum sterkum øli at selja víðari til ein so bíligan penga sum føroyski framleiðarar als ikki kunnu kappast við altso tað er eingin ivi um í hesum førinum boðskapurin tykist verða selju ella keypið nógv útlendskt í staðin fyri føroysk framleidda hágósku vørur tað er eisini er eisini ein staðfesting sum nevndin er komu til hesim mun minnilutin heitir á landsstýrismannum um at endurskoða lógina í síni heild og meta um hvussu lógin kann gerast meiri smidlig fyri matstøður og skankistøð í mun til innflutning av rúsdrekka soleiðis tað virkar sum aðrar vanligar vinnur í okkara grannalandum og øllum vesturheimunum hesin minnilutin tekur ikki undir við málinum og mælur løgtinginum frá at samtykkja hetta lógaruppskotið tað er nakað sum eitt er tað er eingin ivi um at tað er øgiliga stórur stórur meiriluti í í vinnunevndini og eisini løgtinginum um at mann ikki ynskir at at øl og vín skal kunna vera at komuligt í matvøruhandlnum men tað er meira ivasamt um tann partin at tann ovnormali handilspolitikkurin ella vinnupolitikkurin at mann tvingar tey sum virka í hesum her millum annað matstovurnar vístu serliga á tað at tey ikki at mann ikki fær møguleikan at bestilla sjálvur til at selja eina matstovu tí at tað behøvuðst yvirhøvur ikki at vera ein missur í inntøku fyri landið í staðin fyri so so koma pengarnir inn víð teimum avgjøldunum sum nú eru á hesar vørur og har hevur tað eisini verið at venda við hesum atlopskrævinum at mann lívur við at hækka atlopskravið eittannað stað at teir flokkarnir sum sita á tingi altso nú í hesum førinum bara tað hevur verið so nú er ta sum miðflokkurin og fólkaflokkurin o sambandsflokkurin at at at mann veruliga leggur upp til at landið skal tjena beinleiðis hava yvirskot av at selja rúsdrekka í staðin fyri at mann ger upp á sama máta yvirskotið vildi vera tað sama rokni við at mann leggur tað í gjøld og punktgjøld og og sovíðari men tað er so tann leisturin mann hevur valt og mann hevur so bara økt um hann at mann sær rúsdrekkanasøluna sum eina beinleiðis inntøkukeldu fyri fyri tann føroyska landskassan har eta avlopskrøvi og so etað umframt eisini tey vanligu punktgjøldini sum eru men tað er nakað sumann kann fór at hyggja eftir tí at eitt sum hevur verið keðiligt ogtð hevur eisini verið frammi á tingi fyrr frá landsølimum tað er at rúsdrekkasølalandsins færi loyvi at flyta inn nú hava okur til felduvís og tað eisini gott eina framleiðslu í føroyum av rúsdrekka av av serliga øli ymiskum øli og so fyri tíggju árum síðan í ár so er tað eisini á rúsdrekka at mann loyvir at kempi kempi kepibryggjaríir úti á heimi sum hava okur snakkaðu um eitt v teimum lítlu bryggjarínum sum eitur cres sera sorialir ta eisin er tað kendur fyri teir hav han umsóknir fa átjan milliardir teir koma heim til dømis bara fyri at nevna eitt har kanst tú keypa ein kassa av sterkum øli hundrað krónur bíligari enn ein kassa av føroyskum sterkum øli til dømis føroyabóður ella ella okkara ella hvat eg n veit ta tað er ikki í lagi tað haldi eg nevndnevndin var var samd um og eisini eg trúgvi løgtingið er eitt lannastað samd um tað grundin til tær selja hesar stóru nøgdirnar á hasum ølunum tí teir fáa tað so óalmindiliga bílig heim og selja tað so nógv bíligari enn tan føroysku vøruna tað vildi verið nakað sum hevði avmarkað nøgdina at mann keypti kanska meira føroyskt og minni av hesum bíliga sterka ølunum fyri ein lítlan pengar og so eitt afturat sum kanska ertað hevur kanska eitt sindur við uppskoti at gera at okur hava spurt eisini í í rúsdrekkasøluni hvat er tað sum ger at mann kemur inn á eina rúsdrekasel í føroyum sum standa tað plattar av útlendskum bíligum sterkum øli sum tað fyrsta tú sær so gongur komann yvir og hyggur skal eg taka ein kassað av av útlendskum øli sum eru hundraðkrónur bíligarin tan føroyska og tíverri vís ta seg at tað fara øgiliga stórar nøgdir av tí útlendska yvir dyskjum og kanska meira enn visti mann segði at tað skuldi ikki vera bíligari enn tað føroyska og so kann okur hava okur hava eisini okur hava kappingareftirlitið sum kann gera tað tað føroyski ikki fara at hækka prísirin da tað saman men tað eru bara nakar aðrir tankar sum eru síðunar av men samanumtikið so tekur samanumtikið so tekur so tekur meirilutin og vinnunevndini ikki undir við ikki undir við hesum uppskotunum serliga at fáa tað úti á handlarnar men heitra landsstýrismannin uum ikki annað færat hyggja eftir lógini eisini eftir avlopsskrævunum men hyggja eftir um tað er nakar smidligari máti til innflutning til matstovur og líknandi og og og so harvið vil mann fáa inntøkurnar staðin fyri ígjøgnum avgjøld og og líka nevna eitt afturat at tann parturin sum matstovurnar keypa og hotellur keypa frá rúsini er eru líka niðri á fimm seks prosent at tí samlaða av tí samlaða rakstrinum hjá rúsini og menn upp til fimmogtjúgu prosent av krevur tað av umsitingini í rúsini at