Høgni Hoydal (Tjóðveldi (Republic)), speaker, 2020-08-03
Topic: Aðalorðaskifti sambært § 51, stk. 4 í Tingskipanini um FG-001/2020 : Frágreiðing løgmans á ólavsøku 2020
harra formaður tann fyrsta lløgmansrøðan hjá bárja stein nielsen hon gjørdi okkum ikki bilsin í í tjóðveldi hon er væl ein røða sum sigur hvat handa samgongan hevur gjørt og ætlar og tað skal eg venda aftur til har er ikki nógv knýtt undir sólini tað er tann sami politikkurin sum longu er prógvaður tað fyrsta árið tað fyrsta knappa árið hjá landsstýrissamgonguni men lat meg byrja við tí sum eg haldi tey flestu kunnu taka undir við í røðuni hjá løgmanni hann vísti á gerandishetjurnar sum hava tikið ta stóru tøkini í samband við koronafarsóttina og sum annars prógva at tað er tey tey sum bera samfelagnum uppi altíð hann nevndi nakað um handverkarútbúgvingar og um fróðskaparsetrið sum var gott tunlar norðrim fjall ókeypis sálarflyga viðgerð sum tað var sum andstøðan legði fram sum bleiv samtykt tíbetur so nevndi hann at vinnulívið og fíggingarstovnarnir eru sterkir almenna skuldini lítil landið eigur tøkan pening og grundrnar sum landið var av eru væl fyri og tað er væl ein stórur heiður til ikki minst undanfarnu samgongu tað skal eg eisini venda aftur til og so nevndi løgmaður eitt sum var sera rætt kanska sennastu orðini sum erðu søgt í løgmansrøðuni har hann sigur um henda sonevnda ríkisfelagsskapin at ríkisfelagsskapurin seinastu árenn s tað er órørdur har er eingin menning har er eingin framburður og tað er púra rætt tí tann sonevndi ríkisfelagsskapurin hevur ongantíð skapt nakað framburðnnaka menning í føroyum tað er bara tað sum fólkið í føroyum sjálvt hevur skapt tá vit sjálv hava tikið við ábyrgdini og sjálvi hava sett okkara kós og tað haldi eg eisini er prógvað í tí partinum av okkara søgu sum nú hev snúsið so nógv um korona tí eg haldi tað nógv vit kunnu vera errin av í føroyum í samband við korona ikki bara tað men korona hevur hevur latið upp eyguni og orrini hjá okkum fyri tí sum veruliga hevur týdning og tað sum veruliga skapa virðir í einum samfelag samanhaldi og samhaldsfesti millum alt fólkið hjá okkum okkara dugnaligur granskarar og fakfólk øll tey sum dagliga stríðast fyri at halda og menna okkara felags vælferðarskipanir øll verkafólk sum í veruleikanum skapa øll virðini í hesum landinum hvønn dag av sjógvi í landi teir løntakar og fakbólkar g sjáldan fáa sína uppiborna virðing í heilsuverkinum í røktini í skúluni í barnagørðunum í fjølmiðlum í als í almannaverki fólkini í kommununum kring landið sum hava lagt ein verjugarð kring ellisu røktaraheimini okkara mentog listafólk sum hava víst eina standandi hugflog at røka út til okkara og binda okkum saman hóast tann stongslin sum var tey sum sjálvboðin hava veitt stuðul og hjálp kring landið ikki minst tolsemi millum fólk sum hava livað við so skerdum nærsambandi við síni kæru eisini í lívsins mest sorgfullu og gleðiskendu løtum og tolsemi hjá okkara ungdómi har ið vorsins og summarsins songur máttu syngjat og kvøðast heilt øðrvísi hetta summarið og okkara børn sum brádliga hava noytst at hugsavna seg um smittu og samfelagsviðurskifti nú leikurin hjá teimum átti at verið sum hin ljósi dagur og ikki minst hevur koronafarsótnin eisini lagt greitt fyri okkum enn einaferð at tað eru bert føroyskir førleikar føroyskt hugflog og samanhald sum prógva sítt virði tað er tað sum vit megna sjálvsum tjóð og sjálvan tykið ábyrgdina av hesum fólk sum er tað sum ber og tryggjar okkara livirkor og møguleikar ikki at leggja ábyrgdina avgerðirnar til onnur ella til annað land og teirra myndugleikar og at tað eru tær felags samhaldsfólstu skipanirnar í verkafólka og fakfelarstørtan hava stríðstfyri gjøgnum ættarlið sum nú standa sum trygdin og møguleikin hjá øllum fólki í hesum landi men um allan heim har koma teir nú so bræneggjaðu neoliperalistarnir sum hava stríðst fyri at taka av allar felags skipanir og hava noktað goldið skatt og gjøld til til okkara felags samfelag teir koma nú kavandi til ter somu almennu kassarnar í teir fyrr hava fordømt og so hevur tað jú altíð verið og løgmaður brúkti jú okkara eitt avokara mætastu skvøldum ogkjalaryggið sum gjøgnumgangandi tráð í røðuni og mikjalaryggið hevur yrkt nógv um gerandislív og eisini um tjóðskap í føroyum og løgmaður brúkti ein av rella nakrar yrkingi hjá mum hjá liggja um útróðrarlívið heg skal venda aftur til tað men eg kom ot hugsa um tá eg skal lýsa tað politisku avbjóðing sum fólkið í føroyum stendur við í dag um eina aðra yrking sum lýsir ein útróðrartúr og tað er yrkingin hjá nólsoyar pálli ella tátturin hjá nólsoyar pálli brókatáttur har ið hann sigur um ein útróðrartúr at allir teir á bátunum vóru engdu fyri kalva uttan jóandes niclason hann angdi fyri seg sjálvan og tað er tað sum vit standa við í tí politiska valdið sum í løtuni hevur ræði í føroyum tí skulu vit stutt takas samanum tað sum ty ist vera politikkurin í hesi løgmansrøðuni og hjá samgonguni higartil tað er at bæði í knøppum vendingum men eisini í lívd av korona hava tæir longu samtykt at okkara dýrasta ogn okkara livandi náttúrutilfeingi sum náttúran og vorðu harra skapa tað er lagt til privat at eiga og selja og keypið millum sín fyri ovurstórar upphæddir eg havi nevnt minsta lagi seksogtretivu milliardir krónur yvir tólv ár og enntá kunnu útlendingar vera við í hesum keypisølu á fólk sins ogn og nú kemur so næsta stig tað verður greitt fráboðað í løgmansrøðini at tað sum kasta nógv hildu at tann neog liberala hugsjónin um á hvør sær sjálvum næstur at tað bara eru nøkur fá sum skuldu eiga fikti og virðið ein pappírið og liva av og keypa og selja tað uttan at skapa nakað sum helst at tað skal bera heiminum uppi tað átti at vrið prógvað at tað var øvugt men hendan samgongan velur at fara aftur til ta neogliberalu hugsjónina um at við at geva nøkrum heilt fáum við politiskum valdi um tað í russlandi ella føroyum ella hvar aðrastaðni er virðini sum øll fólk hava skapt so skal tað skapa framburð og menning støðan er júst øðugt og næsta stigið er nú at við fyrst hava givið fósings ogn til nøkur heilt fá so skal nú eisini skuldu nú eisini allar tær felagsskipanirnar sum ættarlið undan okkum hava bygt upp í kommunum millum fólk nú skulu tey eisini gera t søluvøra so tey sum hava fingið ølltí stóru virðini av pappýrunum og kanska arva tað frá sínum foreldrum kunnanú keypa og selja tað millum sín og fáa vinning burtur úr tí her tosaðu vit um sev bygt upp av hugsjanarfólki heilt aftur frá ólavva heyðum tak føroya teli hvør hevur goldið og rinda fyri at útbyggja okkara ófatiliga infrakervi eisini á í á teliøkinum tað hevur alt fólkið gjørt og tað hava felagsskipanir gjørt tak onnur almenn viðurskiftir sum strandferðslan og annað hvør er borið tað uppi at vit kunna hava eitt samfelag har vit bæði byggja vegir men eisini sjálvegis samband til alt okkara fólk um alt landið nú skal tað eisini gerast søluvøra so hetta er næsta stigið í teirri neorliberalu karrau hugsjónini sum eg haldi hendan samgongan her hevur gjørt seg til fremsta palsmann fyri og harra formaður eg fari at velja lítiðsindur við hvønn hvørj avleiðing tað hevur fyri eitt samfelag og eisini at vísa á hvat sjálvandi alternativið er vit eiga sjálvandi sum tað fyrsta at læra av eisini korona tínum og siga tað t vit taka sjálvandi fulla ábyrgd av landinum tey fyrstu uppskotini vi liggja fram frá tjóðveldi sum nokk koma fram í dag lil í morgin tað er at taka fult ræði á løgregluni og marknareftirlitinum sum vit sjálvi ráða fyri hvør kemur inn í okkara land og hvussu við stjórna viðurskiftunum rættartrygdina hjá borgarunum og eisini at taka landslæknaimbati og alt tað sum hevur við smittuverju og annað undir føroyskt ræði tey uppskotini verða lagd fram í dag ella í morgin og síðani taka vit sjálvandi onnur uppskot fram skjótt vit fara at vísa okkara greiða alternativu til hesa kósina sum samgongan hevur og um bústaðarpolitikkin sum eisini fer við at blíva spekulantavirksemi tað vil siga tjóðaldsflokkurin fekk stovnað húsalandssrunnin í nítjan hundrað og fýraogtrýss hann tryggjaði at vanlig fólk kunnu seta føtur undir egið á borð og eiga síni egnu hús vit fingu broytt lógina um húsalangaskunnin til bústaðir í teir sonevdu minnilutasamgonguni í tvey túsund og ellivu sum onkur her inni minnist har okkara krav var at bústaðir skuldi ikki seljast til bankarnar sum hann ætlaði men skuldu vera eitt týðandi amboð til at tryggja øllum føroyingum skhóslig bústaðarviðurskifti tey uppskotini koyraði framaftur og eisini at húsalansgrunnir ella bústaðir skuldu kunna fíggja at fólk veruliga kunnu byggja síni egnu hús eisini uttan fyri miðstaðarøki tey uppskotini koma sjálvandi eisini framaftur umframt eina røða uppskotnum á mentanar sosiala økinum og vinnupolitisku økinum tí vinnupolitikkur harra formaður er ikki at hóma hjá hesum samgonguni hóast tey látast at siga nakað annað her er eingin vinnupolitikkurum tryggja tað fyri aftur at brúka orðini hjá merkeamikelareggi í bretsisk hvæðnum at eingin skal hjá ungum bragdarhugum forða men tað varur ógjørligt hjá ungum fólki at taka lut í kapping um til dømis at fara á sjógvin at troyta okkara tilfeingi tað var ógjørligt hjá ungum fólki at kunna seta seta egið búgv um tað er so at politikkurin er at eisini tey sum hava fingið felagsfelagsvirðini fyri einki nú eisini koma aot eiga á meginpartinum av jørðini og meginpartin av ognunum og eisini at útlendingar kunnu keypa tað tað uppskotið koyra vit sjálvandi eisini framaftur um at útlendingar ikki kunu keypa fasta ogn og bústaðir í føroyum men harra formaður tað sum hendan søgan elvir til og tann politikkur sum hevur verið førdir eisini undir skugganum av korona tað elvir til at vit fáa ikki bara eina eina politiska avbjóðing men vit fáa eina avbjóðing við okkara virðin og grundarlagi í samfelagnum og eg skal royna at gera greitt hvat eg meini við tí at eg hoyri fleiri fleiri siga at fólkaræði og politikkur í fólkaræðnum tað halda tey skulu vera sum eitt slag av nevaleiki har tey sum hava vunnið sær ein meiriluta á syngi tey halda kunna gera hvat sum helst og nýta landið sum eitt sjálvtøkuborð av sata særa sínum uttan atlit til heildina og til at lóka og politisk vald sjálvsagt eiga at tryggja somu rættindi um møguleikar til øll í landinum at lógirtjósar galda fyri øll og ikki bara fyri summar og hetta eru meginhugsjónin hjá hjá tjóðveldsfloksinum ein frælstjóð við frælsum fólki sum hava somu møguleika á rættindi í landinum fólkaræðin eigur ikki at vera nevaleikr a mann heldur tað at tær flokkar sum vinna ein teprar meiriluta á tingi kunnu bara gera sum teir vilja til framman fyri ein serligan bólk av fólki og kunnu býta okkara felags virður út til nøkur úrvald og at skalta og valta við valdinum í landinum fólkarðið merkir ikki at tað meirilutin vinnur og síðan kann knøska minnilutar og gerast mann vil við ta sum fólki altso øll tjóðin hevur skapt gjøgnum gjøgnum fleiri ættarlið ella geva nøkrum fáum framoyggjarætt til alt tað sum fólkið eigur og hevur skapt av virðum nei fólkaræðið tað er at fólkið hevur valdið at politikarar standa til svars og skulu tæna øllum fólkinum í landinum at vit hava ein felagsskap og eina tjóð sum strembar eftir at taka fult ræði av sær sjálvum og at fólkið sjálvandi hevur samtykt reglurnar og tann grundvølli ið valdi salkundast á altso vit hava okkara egnu grundlóg og okkara egnu stjórnarskipan sum eitt frælssjóð fólkaræðið er eisini at tryggja minnilutim rættindi og møguleikar og at øll hava møguleikar at virka og velja og verða vird uttan mun til uppruna húgalit trúgv kyn sannføring ella kynsligam samleika uttan mun til hvussu vit eru føddu innihata heim við kropsligum sálarligum eyðkennum og avbjóðingum og uttan mun til fíggjarstøðuna hjá okkara foreldrum og familjum tá ið politikkur verður vald fyri tey fáu og fyri tey úrvaldu fyri serstaka stattir og fyri tey sum frammanundan hava fingið ella arvað síni frammlígjararættindi tá verður politikkurin sjálvandi hugsjónarleysir við ongum tjóðskaparligum sosialum vinnuligum og mentanarligum stavnhaldi ja so ríður alt spakuliga ella skjótt undan og tá missa vit okkara dýrasta ogn bæði ta náttúruríkidømi og materiellaríkidømi ið vit í felag hava arvað og vit missa tey menniskjaligu grundvirðini rættindi fólkaræðið rættvísi og javnbjóðis møguleikar og vit eru tá í einum moralskum politiskum og fólkaræiðstinum forfallið í eini spilling sum gongur beint ímóti øllum tí ig vit annars vanliga hava lært sum dygdir og sum verður talað í andaligum og mentanarsaðlinum hátíðar og halgidaðar har tala vit jú um og hámeta dygdir sum felagsskap næsta kærleika eyðmýgd gávumildini fyrigeving rættvísi sannleika og at virða onnur og tað sum foldin skapar eins og sjálvan seg har ávaru vit ímóti gramleika sjálvsøkn lgtuldri fáfongd hætri at blása sjálvan upp at seta seg sjálvan hægst at kúga onnur at virða mammom fram um felagsskap og næsta kærleika og vit ávara ímóti hygli og fordøming av øðrum men í dagsins heimi og eisini í føroyskum politikki í dag tá verða hesar dygdir sum it vanliga tala um tær verða gjørdar til ódygdir og tær ódygdir sum vit ávara ímóti verða gjørdar til dygdir sum vit annars vanliga tikið frástøðu frá í dag verður ein dugnaligur effektigur politikarasagdir at vera tann sum misnýtir valdið til at kubba fólkaræðsligar skipanir og trýst ta avgerðr ígjøgnum sum bara sata nøkrum fáum úrvaldum sum als ikki ru viðgjørdar í samfelagnum tað verður á mongum eisini á politiskum eygleiðarum dag mett sum ein effektivu samgonga og ein hámessamgonga