Aksel Vilhelmson Johannesen (Javnaðarflokkurin (Social Democratic Party)), speaker, 2022-11-04
Topic: 1. viðgerð LM-019/2022  Uppskot til løgtingslóg um broyting í løgtingslóg um loyvisgjald á alivinnu (Broytingar í tøkugjaldinum)
hjfrú forkvina øhtalan er um eitt uppskot frá landstýrismannum o vinnumálunum um um tøkugjald umangera nakrar broytingar og teir fyrstu broytingarnar í tøkugjaldinum tað taka vit undir við tað er soleiðis í dag at mann sigur at lsa við verandi lóggávu at framleiðslukostnaðurin er tveyogtretivu krónur per kilo og tí er tøkugjaldið bara ett hálvt prosent tá tað er tað prísurin fer niðirum tveyogtretivu krónur nú broytir mann ta og sigur at framleiðslukostnaðurin er níggjuogtretivu krónur og tí flytir mann markið upp til níggjuotretivu krónur nær mann kal betala eitt tøkugjald sum hægri en hálvprosent tað halda vit í lagi tí eg ganngi sterkt út frá at tað er rætt at ramleiðslukostnaðurin er hækkaður nakað seinastu árini bæði tíman sjálvandi upp á sjey átta ár evur hatta ein lønarvøkstur og so eru ein stórur inflatión og prísvøkstur í heiminum beint nú so tað er í lagi tí endamálið er ikki at alivinnan skal skal rinda tá ið tær ikki eru nakrar ekstordiner vinningur men at tann ekstordineri vinningurin sum er har skal ein partur koma í landskassanum øhog vit kunu fegnast um at tað er gingið væl í alivinnuni í nógv nógv nógv ár eftir hondini yvirskotin í livinnuni har eru tríggjar fyritøkur á alivinnuni ter hava ligið tey seinastu átta níggju árini millum eina milliard og hálvu aðru milliard hjá alivinnuni og tað ljóðar nú kansni iga tað vit vissu tí árið ikki liðugt enn at yvirskotið í inniverandi árið kanska hjá alivinnuni fer at verða áleið tvær milliardir krónur hjá trimum fyritøkum so tað gongur væl í alivinnuni av nógvum orsøkum fyrst og fremst at tækka teimum sum eru í alivinnuni at tey eru dugnalig bæði tey sum eiga og tey sum arbeiða har tí mann sær tað at tey eru faktiskt heimsmeistarar í at ala tí at prísurin er hægst í heiminum hjá føroysku alifyritøkum men kanska eisini tí at politiska skipanin hevur givið teikum góðar karmar at virka undir ú akkurát etta upskoti her um tøkugjald so verður øgiliga ofta sagt bæði á vinnuni hoyri eg men eisini av fleiri umboð samgonguni at nú skatta vit vinnuna vit skatta vinnuna hart tað er øgiliga stóran týdning at nevna tað fyri tað tað er hetta er ikki ein skattur tá tú rindar skatt so fært tú einki ítøkiliga afturfyri men tú rindar nakað soleiðis at tú fært lut í í felagsskipanum til dømis vist tú sjúkur kanst færa sjúkraviðgerð verður tú sjeyogtrýss ár so fært tú pensjón og hevur tú bil so kanst tú brúka samferðslukervið í føroyum tí tú rindar skatt til samfelagið og ert partur av samfelagnum men í hesum førinum er ta heilt øðrvísi tú fært nakað ítøkiligt attur fyri fyri at betala sum mást tú betala fyri tað sum túfært sm fært aftur fyri og her er tað so firðinir í føroyum vit kunnu samanlíkna við sms tað er sms er eitt felag sum eigur sølumiðstøðin her uppi so kunnu fólk leiga seg inn av handil harbeint eingin vildi tosa um at tann leiðan er skattur tí tað er tað ikki til leiða tað sama er við alivinnuni tá tey fáa framíi rættil allar firðirnar í føroyum so eru tað ai leiða og sjálvandi skulu tey petala leiði fyri tað vessi dórin esms segði at tey sleiga seg inn herpeint tey ta ey pøvur iki at hav leiðin tey skulu gera íløgur so tað er lagi ft at seppa ókeypis ella t te hava nógv bíligari leiðir enn hvat mmarknaðarleiðarin er tí at tey skuldu gera íløgur teirra øgiliga stóran týdning so rokni stjórin r koyrdir heim p t standa ndir fót vit so inni her vit umboða føroya fólk oigarin á firinum og tað er nætstan nógv at argumentera fyri at ty mugu iki betala marknaðarprís fyri firðinir tað vil siga mann umboðar ikki eigaranar firinum ikki føroya fólk men mann umboðar nøkur fá sum skulu hava atgongd til firðinir pá tann mátan ger mann tað at nøkur kunnu ríka seg øgiliga nógv upp tey sum eiga alivinnunan og páppa kostini vrá øllum hinum tí um alivinnan ikki rindar marknaðar prísin fyri fyri hvat firðini í føroyum hava hava av virði so merkir tað tað at tey betala minni en tað burdi betalt og øll onnur bæði borgarar og ølt annað vinnulív má betala meir tí snýr tað seg ikki um at taka for nógv heldur taka for lítið tey taka marknaðarvirði á firðinum í føroyum og har hevur búskaparráðið sagt tat tað gongur væl at marknaðarvirðið er nógv størri enn tað sum varða tikin inn og tað er akkurát soleiðis við øllum øðrum vinnulívi tá tað gongur væl so er nógv áhugaðir a leiga prísurin fer upp tá tað gongur illa so er fá áhugaðir at leiga ein fyr ella eitt hølur sum fer prísurin niður tí halda vit í javnaðarflokkinm tá prísurin er høgur so kanhon gott tala meira n etta uppskoti lggur upp til eitt sindur keðiligt uppskot kemur beint nú tí eg veit at búskaparráðið skuldi hava eina ráðstevnu og ena eina eina frágreiðing seinni tá við vað ætlan at koma í ár men hon kemur tíðlia í næsta ár um akkurát hvat er tað rætta tøkugjaldið og tað halda vit í javnaðarfloksinum ta ar týdning at at lurta eftir búskaparráðnum og búskaparfrøðingunum sum eru óheftur í hesum førunum soleiðis at alivinnan ikki rindar for nógv men heldiki for lítið men rindar marknaðarvirði á firðinum og tað ger lílíta sindir eyka tíð tað ger tað at onnur sleppa undan at betala so nógv bæði annað vinnulív og borgaran í føroyum so eitt afturat vór a komin inn á hetta her at at hvíta ikki fær í búskapargrunn altso vit hava eina lóg um búskapargrunn sum sigur tað at allar alt tøkugjald sum er omanfyri hundrað og hávtrýss milliónur krónur skal inni í búskapargrunn so at betalast út aftur nsjey javnsstórur upphæddum yvir sjey ár og tað sama er fyri kaldað fyri tilfeingisgjaldið og tað hevur rættiliga stóran týdning tí at að eru óheppið tá vit vita at at prísurinir kunnu era øgiliga høgir í alivinnuni tá verður tøkugjaldið høgt árin eftir kann prísurin verða bopt og tøkugjaldi lágd og hevur mnn tá koyrt alt út í rakstur so er tað faktist rættiliga vandamikið búskaparpolitikkur tí er tað týdning at að fer inn í búskapar grunnlin so ta javn