Páll á Reynatúgvu (Tjóðveldi (Republic)), speaker, 2021-04-29
Topic: 2. viðgerð LM-136/2020  Uppskot til løgtingslóg um veiðigjøld fyri fiskiskap  (Veiðigjaldslógin)
hra formaðurin ja nú hevur formaður javnaðarfloksins aksel johannesen lagt tekstin út í álitinum sum vit í javnsstøðuni hava gjørt tilveiðugjøldini og yvirskipað haldi at eg fari at siga at at eg haldi tað er spell at politiskaskipanin ikki brúkar eitt sindur meira orku upp á at royna at finna semju um um hetta málið hendan leistin eg veit væl at eg freistandi eg havi sjálvur eisini sitið hinumegin borðið har sum tað er freistandi at at koyra meira framskrúva á enn at at fáa alt við men tað hevnir seg oftast aftur tí at so ganga bara tvey ár so hevur tú aftur eina nýggja skipan og ásannandi at at samgongan í sambandi við hesi veiðugjøldini nú er hálvt annað ár farið á valskeiðnum lógin er bleiv í síðstu løtu sær t út til broytt til ikki at fáa virkna fyrren um eitt ár so t tvey eitt hálvt ár fari tað vil siga at virknaðurin av hesi veiðugjaldsløguni hjá hesari samgonguni allarhelst bara verður í eitt ár kanska hálvt annað ár soer aftur nýval og soeru kanska aftur ein nýggj stjórn sum aftur ger ein nýggjan leist og tí haldi eg at flokkarnir í hvussu sur lærdir av avfortíðarna royndum áttu at brúkt meira orku upp á at nátt ein samlaðan leisn fyri fiskivinnuna tað er einkin ivast í at tað at sitandi samgonga brúkti gjørdi so mikið skjótt av brúktis so mikið nógva fromtalmegi til at fáa kroyst ta nýggju sjófeingislógina ígjøgnum uttan at andstøðan fekk eitt bein til jørðina sjálvsagt ávirka tað eisini hugin hjá andstøðuni til at finna loysn um um hvussu mann kal krevja pengarnar inn yvirskipahaldi eg kanska at vit skuldu brúkt meira orku upp á ati á tær avbjóðingar sumsum almenni føroyar at komma at hava framyvir tí hyggja vit nøkur ár út í framtíðina so síggja vit at vit hava stórar avbjóðingar tá ið tað kemur til tey bleytari virðini serliga til eldrarøktna eldra økið har vit skulu hava nokk so nógv meira av vímennipáur ella manpávur inn í øki fyri at fyri at fáa veitt okara eldru borgarum sømiliga røkt sømiliga umsorgan og eg haldi at í øllum hesum kjakinum um veiðugjøld har e summi fáa tað til at ljóða sum ú mann bara skal drena burtur úr fiskivinnunu drena frá fiskimonnunum so mangla vit hina síðuna sakin tí hvørki javnaðarflokkurin tjóðelsónun ella framsókn framsókn fyri tansara skuld ynskja bara at krevja veiðugjøld inn til stuttleikar tað hevur nemliga eitt vitalt endamál tað er eitt vitalt endamál sum er at útveða landskassan um meiri pening til tey økini sum sum sum standa standa ov líðgað í dag ella sum kunnu koma at standa og lígað í tíðini sum kemur hetta er eitt tilfeingi sum vit eiga tíbetur alt føroyska samfelagið tey staðfestu lóg at at rættindini í havinum eru eru fólksins ogn og tað at summi hava fingið ætil at brúka teyveiðurættindini í eitt tíðarskeið tað má so eisini merkja at mann má lata nakað afturfyri og tað er tað sum veiðugjaldið snýr seg um tað veiðugjaldið sum vit skula brúka til at menna almennu tænasturnar til at menna sjúkrahúsverkið til at menna skúla og mentanarøki í føroyum um hesin umjáttanin skal liggja á tær trý hundrað milliónum krónurnar summi summi sum samgongan onkursvegna hevur lagt seg eftir tað er ein stór diskussión vit vita tað at tað hevði verið øgiliga nógv betri um vit kundu funnið semju um hvør tilfeingisrentan er og at brúkt hana sum grundalag fyri hvussu vit áseta veiðugjøldini tí mátin sum samgongan hevur valt at gera er ikki tengd at tilfeingisrentuni tað er eina upphædd har sum mann brúkar onkurferð a grundarlagið hjá undanfarnu samgongu og sigur at fyri at ikki skal síggja út sum eit holið í landskassanum sum mugu fáa nøkulunda tað sama inn sum undanfarna samgonga gjørdi so vit leggja okkum á tær trý hundrað milliónir krónurnar men longu í fyrsta andarhaldið so gongur samgongan frá sínum egna uppskoti frá sínum egna barni tí sama dag sum mann ætlar at samtykkja loyvuna um veiðugjøld so sigur mann at vit útseta gildiskonuna vt útseta virknaðin tí at hon byggir á eit koronaár og tað er ikki eitt natúrligt ár eg skilji væl argumentatiónina men vit høvdu ynskt at mann legði prinsippið um og heldur bygdi á tilfeingisrentuna fyrst fekk semju í politisku skipanini um tilfeingis rentuna sum grundarlag fyri sum grundarlag fyri fyri veiðugjøldunum og og so royndi at fáa semju um á hvørjum støði avgjaldið skuldu vera í mun til tilfeingisrentuna tað er øgiliga spell at vit ikki brúka meira orku upp á at finna semju um um fiskivinnuna sum heild bæði bæði korini hjá fiskimonnum eg haldi at í nógvum førum so er tað líkista púrasta ongum tær treytirnar sum sum okkara fiskimenn skulu liva undir teir samanberma við aðrar vinnugreinar so hava teir ikki greiðar arbeiðstíðir summir av teimum skula vera øgiliga nógvar dagar í sjónum fyri at hava eina rímiliga inntøku meðan aðrar aftur kanska eru til arbeiðis ein ein ein relativt lítlan part av árunum og tjena øgiliga nógv so so spjaðingin ella spennini í í fiskivinnuni hjá okkum er ómetaliga stórt har er onkur kanska tjenar tvey hundrað og hálvtrýss túsund trý hundrað túsund krónur um árið har onkur annar tjenar tríggjar milliónir um árið tað er eitt øgiliga stórt spenni eg haldi vit saktans vit kundu brúkt meiri orku upp á at fáa at fáa tað ta myndina betri at at javnía soleiðis at øll kundu havt ein ein liviligan arbeiðsdag eisini sum sum fiskimaður eg haldi eisini at vit áttu at brúkt nógv meira orku upp á ati funnið út av hvussu vit fáa meira nýhugsan meira fleiri nýbrot í fiskivinnu menning á landi fiskivinnu framleiðslu uppi á landi spurningurin um um um arbeiðsloysi skipanina sum partur av avvirkisraksturin íjá landi er eisini áhugverdur at viðgera og so so haldi eg kanska serliga spurningurin um søluna av okkara fiski altso vit hava vit hava og tað haldi egmann kann staðfesta í allarflestu førum at vit hava absolutt millum heimsins besta fisk at velja ímillum tá ið tað kemur til dygd men tá ið vit selja tað aftur á á marknaðinum er hvussur tann prísurin sum fiskimaðurin fara at avrokna við so er tað absolutt ikki samsvara millum heimsins besta fisk og tann prísin sum fiskimaðurin fær har er eitt so stórt spenni at at at tað er onkur so sæðr mær tað er onkur sum fer avstað við vinninginum og tað er allarhelst tey sum ikki áttu at áttu at fingið tann vinningin so so tað er øgiliga nógvir tættir í føroyskari fiskivinnu sum vit áttu at hugt eftir í staðin fyri haldi eg tað ber prá av at tað blívur bara thøgt loysnir sum royna at byrgja upp fyri tíðarbundnum trupulleikum ella staðbundnum trupulleikum heldur enn a mann tekur alla fiskivinnuna undir einai samlaða viðgerð og so haldi at vit í nógv størri mun eru upptiknir av at at smoyggja tær loysrnar sum vit hugsa okum niður úr høvdið á hvørjum øðrum heldur enn at siga hvør er trupulleiki vist mann byrjar við at siga hvør trupulleikin so fær tú uttan iva eitt svar sum er sum harmunerar betur millum millum øll heldur enn visti mann kemur við hvørt sínari loysnog sigur at hetta her er loysnin upp á trupulleikan sum sagt taka vit ikki undir við viðvið hesum uppskotunum hjá hjá samgonguni og vit halda eisini at at tað er rætturát týðiligt at at samgongan er ikki sjálv alt ov vís í at hetta her er tann rætta leisturin longu tá ið tú fyrsta dagin sum tú ætlar at seta gildiskrónu í verk so má tú sanna at leisturin sum tú hevur valt hann er hvussur ikki so mikið góður ella so mikið fræur at tú kansn loyva honum at fáa gildi frá tí fyrsta degin hann fær ein virkna frá árinum eftir og tá hevur tú longu sagt at hetta er ikki meir enn ein hálvføin vísa í besta føri eg haldi at tað árið sum nú gongur til virkinsdagurin kemur átti samgonga og andstøða at brúkt nógva orku upp á at roynt at funnið breiðar semjur um bæði veiðugjøldini men eisini um illagiga ella broytingar í fiskivinnuni tí hvørki spurningurin um hvussu vit krevja pengarnar inn ella hvussu vit skipa fiskivinnuna á landið og sjógvi eru nóg greiðir í løtuni tvørturímóti er alt sum mendir á at tað er alt meira ella minni enn fløkistampur takk fyri harra formaður