Bjarni Kárason Petersen (Framsókn (Progress Party)), speaker, 2022-03-15
Topic: 1. viðgerð LM-126/2021  Uppskot til samtyktar um Suðuroyartunnil
ger so væl takk fyri harra formaður vit viðgera eitt uppskot til samtyktar frá sirustenberg vegna tjóðveldið eitt uppskot til samtyktar um suðuroyartunnil har mann hoyra landsstýrið at um at fyrireika og leggja fyri tingi neyðug lógaruppskot um ein undirsjóvartunnil til suðuroyna og lat meg byrja við at siga harra formaður at eg haldi tað hevur ein ómetaligan samfelagsligan týdning fyri suðuroynna og alt landið at vit fáa ein suðuroyar tunnil tað hevur ómetaligan stóran týdning fyri flytuføri hjá suðuroyingum fyri vinnumøguleikarnar fyri møguleikar fyri at seta sær búgv í suðuroynni fyri at koma inni til miðstaðarøkið at arbeiða og eg kundi hildið áfram tí er tað jú øgiliga týdningarmikið at vit gera tað neyðuga fyrireikandi arbeiði tá ið tað viðveikur suðuroyartunnilin og nú hevur mann tosað um suðuroyartunnilin í í nógv harrans ár uttan at tað kanska er komið so ræðiliga langt sum mann kundi hugsað sær øh og tað er eisini ein vilja um at mann setir onkursvegna skjótt til undir a arbeiði og og byrjar upp á nakað sum er meira konkret og tað taki eg undir við eg haldi ati tað krevst onkursvegna at tað kemur ein breið politisk semja tveirtur um allar flokkar um hvussu mann fær hesa her verkætlanina at blíva til veruleika men tað eru sjálvandi nógvir snávingarsteinar ella nógvar avbjóðingar sum vit standa við millum annað bara heilt ítøkiliga hvussu skal hendan verkætlanin síggja út skal tunnilin koma upp í skúvoynna skal hon hava vera tvey sporar ella fýra sporð skal hon tað eru so ræðliga nógvur kundi farið inná men tað eru nøkur teknisk ting sum bæði tann tekniski fakligi myndugleikin má taka sær av men tað eru eisini ein spurningur um politiska raðfesting og hvussu langt inni í framtíðina mann hugsar so mann má hava øll tey tingini við tað er nú einaferð soleiðis at suðuroyartunnilin er ein ómetaliga stór verkætlan bæði sæð í einum føroyskum mátustokki men eisini annars hetta við sæg suðuroyartunnilin verður til veruleika so tosa vit um kanska næstlongsta undirsjóvartunnil í verðini har er ein sum er á vegt longri enn hvat mann ætlar her í føroyum og hann er hann er í norra og mann mán minnast til at tann tunnilin sjálvt um mann bara hevur nakrar kilometrar afturat sær longd so er fólkagrundarlagið fyri tann tunnilin áleið tíggju ferðirnar størri tað vil siga tað at vit hava við eina verkætlan at gera sum ikki ber seg sjálva vit sóu tað til dømis við eysturoyartunnilin man var øgiliga sannførdur um at hetta fór at betala seg aftur akkurát sum einki men so skjótt sum tað var holið ígjøgnum og bilar biðja koyra ígjøgnum tunnilin fann mann útav at tað var ikki rásarúm ella inntøkurnar til tunnilin vóru for lítlar tí at fólk brúktu ikki tunnilin nóg stóran mun nú eru eysturoyartunnilin sjálvandi við ta serstøðug har er ein alternativ farloivi sum man kann takaa men tær særtset ikki burtur at suðuroyingar fara ikki at megna at lyfta hesa uppgávuna og tað verður eisini ómetaliga tungt fyri alt føroyar at gera tað men eg haldi allíka at eg nakað sum vit mugu gera tí mugu vit eisini finna ein samhaldsfastan loysn fyri hvussu vit afturrinda suðuroyartunnilin og fíggingin sum nógvir røðararni røðarar undan mær hava verið inná er ræðuliga fyri ki t siga púra vesinlig í mun til kjakið um suðuroyartunlilin eg giti vit kunnu blíva nokk so skjótt samd um hvat fyri verkætlanin vit síggja fyri okkum trupulleikin er at kostnaðarmetingin fyri tunnilin varierar so ómetaliga nógv anna upp á hvønn tú spyr og har standa vit við ein trupulleika har sum tað eru tveir mótseningar fyri tað fyrsta vissu onkur kemur og sigur vit kunnu orðna suðuroyartunnilin fyri tríggjar milliardir so leypa politikarar á vognin og siga hygg hetta var bara so lætt alto tað skuldi ikki meir enn til enn hesar tríggjar milliardirnar sjálvandi tað ger mann tí mann vil selja prosjektið og selja produktið og gera tað gloypuligt fyri politikar at taka undir við men vit mugu heldur ikki fyrigikla okkum at tað fer at kosta minni enn tað faktiskt fer at gera vit hava sæð eg veit ikki hvussu nógv dømir um har vit hava gjørt eina kostnaðarmeting ella ein fakligu myndugleiki hevur gjørt eina kostnaðarmeting og tað er farið langt langt langt upp um hvat mann upprunaliga metti eisini langt upp um hvat ið mann vanliga politiskt hevði skulda havt tolleransur fyri tí haldi eg at mann má vera realistiskur tá tað kemur til kostnaðarmetingina og ikki bara leipa á tað lægsta boðið sum kemur á borðið eg veit at tað er neyðugt fyriat selja prosjektið men vit mugu vera realistisk tí haldi at mann má eisini vera ærligur og vera konservativur tá mann ger hasar metingarnar tað hevur altíð tænt okkum at verið konservativ í metingunum øh og tað er so tann eini partuin hvat hetta fer at kosta tað haldi at vit mugu hava eina grundleggjandi diskussión av har vit eru ærlig og so tað sum eg nevndi árið hvør skal betalag tað haldi eg má vera ein samhaldsfastur loystur har sum í mínari verð har mann koyrdi allir undirsjóvartunlar í eitt felag og funnu ein fíggingarloysn har ið allir tunlar ella allir føroyingar fyri sovítt rindaðu samhandsfast fyri allar verkætlanirnar bæði íløguna men eisini raksturin sum kemur eftirfingið eftirfylgjandi av andlegginum sum ein undirsjóvartunnil júer eitt andlegg øh og so er mann inni inn inni á hesini her við við rentukostnaðinum tað er sjálvandi ófatiliga vesiligt hvør rentan er øh og tí má mann eisini syrgja fyri at mann fær til lags møguligu rentuna má má jú minnast til altso hendan verkætlan kan taka millum átta og tíggju ár at gera lidna bara hesi seinastu tvey árini hevði eingin kunna forrutssæ eina alheimsfarsótt og eina innráð síðan europeiskum landi tað er so stór óvissa um átta ár hvar vit eru tá at tað eru ikki alt sum mann kann verjast fyrr men tað merkir at mnn má taka hædd fyri tær óvissurnar sum eru baði mun til verkætlanina sjálva í mun til hvussutann føroyski búskapurin sær út verður tað fólkafráflyting um átta ár tað hava vit ikki ánils fyri so tí mugu vit eisini hugsað nokk so langtsigta í so máta øh jóhandal var eitt sindur inni á eisini her at mann skal gagnýta tey góðu korini mann hevur við at vera í ein partur av tí danska ríkinum til at fáa góðar sømdir í mun til rentu tað kann eg máða vig siga tað eri eg ikki serliga avvísandi yvirfyri tað haldi eg gott kann vera ein møguleiki men tað má vera ein treyt at tað er púra ov heilt aldeiligt óavhangigt av ríkisrættarligu støðu føroyum tað var einaferð tá ið eysturoyartunnilin og sandoyartunnilin skuldu blíva til veruleika so hevur onkur sagt at tað stendur í hesumher sáttmálanum at at visti nú at ríkisrættarrættarliga støða føroyar broytist so skal mann til at gnforhandla ella ella fara aftur til samráðingarborðið at tosa um treytir og um mann hevur eisini tosa um at tunnilin hevði ikki verið møguleiki vistu tað ikki var fyri at vit vóru ein partur av ríkisflagskapinum vis tað eru treytirnar so eri eg úti eg eri við upp á at mann kann gott brúka ta góða kridittfirðir sum er men eg haldi ikki at eitt lán um tað so í tryppuleyg ella nakað annað skal kunna binda okkum niður í einum felagsskapi sum ikki natúrliga allir føroyingar taka undir við at vit er ein partur av mentað er sjálvandi itt lítið trýispor tunnilin skal sletiki handla um um um ríkisfelagsskap men hatta haldi eg er viktigt at sláa fast so hatta verður í øllu førum ein treyt frá mínari síðu men harra formaður eg haldi at tíðin er onkursvegna komin til í øllum førum um vit hava ein málsetning um at røkka málið um at hava ein suðuroyartunnil í tjúgutretivu at vit fara í gongd nú at vit fáa eitt betri vitanargrundarlag fyri eina góða kostnaðarmeting at vit finna ein fíggingarloyst sum er samhandsfastur har sum allir føroyingar rinda tað haldi eg er ómetaliga týdning um stóran týdning um verkætlanin skal blíva til veruleikan øh nú veit eg ikki ítøkiliga hvat ið landsstýrið arbeiðir við og nú kemur so eitt uppskot frá einum einari tingkvinnu øfyri onkursvegna at at seta tað á skrá aftur og fáa okkum at tosa um tað aftur sum eg haldi er gott men eg hali líkasum at at tá ið eysturoyartunnilin og sandoyartunnilin bleiv samtyktur her á tingi tá var tað einmælt samtykta av øllum flokkum eg haldi at tað skal tað skal vera tað sama galdandi fyri suðuroyartunnilin men eg haldi eisini at mann má vera so mikið av særkomin at bjóða allir flokkar inn at fundast og samráðast um hesi her viðurskiftini á forrhond og ikki koma við einum lidnum uppskoti sum andstøðan ikki hevur kunnað vkunnað um ella ella havt ávirkan á á aðra mátan eg haldi at vissum mann veruliga meinar okkurt við hetta her so má mann inndraga alt tað politiska systemið alt løgtingið tí at tað er nakað sum vit altaná líka fara at vera felags um hvørsi vit vilja tað la ikki tí má tað vera nokk so væl fólkaræðisliga forankrað í tinginum líkasum eysturoyartunnilin og sandoyartunnum vóru tað so fyri at taka samanum so eru tað sjálvandi nógv ting sum vit skulu til at nágreina og jú meira vit fara at vita í framtíðini jú betri grundarlag hava vit at taka støðu frá út frá men eg haldi og vóni veruliga ati tað verður sett skjøtlo undir tað tað konkreta arbeiðið sum hevur við suðurartunnlin at gera og tað at allir flokkar verða innsitin gar av hvønn takkfyri