Erhard Joensen (Sambandsflokkurin (Union Party)), speaker, 2021-03-23
Topic: 2. viðgerð LM-064/2020  Uppskot til løgtingslóg um broyting í løgtingslóg um Húsalánsgrunn (Víðkan av stýri, heimild at útvega lutaíbúðir, heimild at veita ráðgeving um alternativar byggihættir, økt lánsheimild til bústaðabygging, heimild at stovna partafelag o.a.)
takk fyri harra formaður eg skal lesa partavmeirilutaálitinum upp øso verður onkur annar í í nevndini sum kemur so at taka aðrar partar harra formaður til viðgerðar er er løgtinsmál numar fýraogtrýss um umhúsalandsgrunnin um meirilutin hevur eitt álit og eg fari at lesa partar av tí upp nú seinastu árini hevur verið stórir fólkabøkstur sum hevur viðført eitt økt bústaðartrot og yvirskipaða endamálið við hesum uppskotinum tað er at veita eina lániheimild til húsalangsgrunnum til at stimbra bústaðarbygging í føroyum og harvið útvegja fleiri bústaðir neyðugt er at hava ein fjøltráttaðan bústaðarmarknað ið løktar ymiskar bústaðartørvir hjá okara borgarum tir leiðiíbúðir til eldri til lesandi til fólk við serligum avbjóðingum til sosialt útsettar borgarar og bústaðir til fíggjarliga hartsperdar barnafamilju við meira bústaðarmynstri í føroyum eru støðugari broyting frá at næstan hvør familja vildi eiga síni egnu setus er støðan ein onnur í dag nú er ta ikki óvanligt at til dømis ung ið eru liðug við lestnaog eldri borgarar ynskja ein og og eldri borgarar sum ynskja ein minni bústað eisini eru fólk har tað fíggjarliga og sosial viðurskifti gera at einasta einasti møguleikin fyri bústaðir er ein leigubústaður orsakirnar kunnu vera ymiskar hjá ungum nýíbúðnum kann tað vera trupult at útviga neyðug vi eginfíggingina av útviðarnarvirðunum fyri eini hús ella eina eiðaríbúð og hjá eldri borgarunum kunnu umstøður gera at tey ikki síggja seg før fyri at vit líkahalda eini eldri sethús familjumynstri er eisini broytt rættiliga nógv seinastu áratíggjundi alsamt fleiri liva sum støk eisini støk við børnum og hesi hava í størri mun enn hjún trupult við at útvega neyðugu eginfíggingina til keyp av egnum bústaði tí er neyðugt við einum fjøltáttaðum leiðubústaðarmarknaði kring landið eins og tað hevur víst seg í okkara grannalondum meirilutin metir tað vera rættari at bústaðir samstarva við onnur í øllum pørtum av landinum heldur enn at býta landið upp í økið alt eftir hvat kapping er og hvat kappingur ikki er eina uppgerð sum er gjørd av kommunufelagnum í tvey túsund og átjan vísir at umleið fjúrtan hundrað sethús standa tóm kring landið hetta stuðlarupp undir at tað í grundarlag fyri kapping egentiliga allastaðni tó sigur hendan uppgerðin einki um hvíhúsini standa tóm og í hvussu stóran mun hesi eru atkomulig til langtíðarleiðið meirilutin heitir í hesum sambandi á landsstýri um at broyta kunngerðina um sølu av almennari ogn soleiðis at tað privata og almenna verður javnsett tá talan er um bygging um at byggja almanna gagligar bústaðir undantak í regluni fyri almennari sølu eigur at kunna verða gjørt tá talan er um bygging av almenna gagnligum íbúðarverkætlanir lutaíbúðr er eitt nýtt hugtak í føroyskari íbúðarbygging og meirilutinir fegnast um at hendan at hesum nýggju og øðrvísi hendan nýggja og øðrvísi fíggingarmøguleika tí lutaíbúðir er í høvuðsheitum ein fíggingarháttur sum hevur verið brúktur í okra grannalondum í nógv ár og tað eru ábendingar um at eisini føroyingar sínum hesum áhuga húsalagsgrunnin er farin undir til fyrstu fyrstu lutaríbúð ar verkætlanirnar á toftini í vági og í tórshavn eru eisini nakrar lutaíbúðir og áhugin sær út til at vera stórir mest sannlíkt verður hetta ein partur av føroyska íbúð ar marknaðinum framtíðini og heimildin hjá bústøðum á stovna lutaíbúðarfeløg hevur ikki verið nóg greið og tí verður hendan heimildin staðfest í lógaruppskotinum so fari eg til tann partin sum eitur samstarv við aðrar íleggjarar og partafelagsformurin hvussu kann tann almenni og tann privati leiðurmarknaðurin samvirka og hvussu kann eitt samstarv millum tann privata geiran le millum tað almenna og tann privata geiran tryggja at bústaðaravbjóðingin verður loyst so skjótt sum til ber og at húsalandsgrunnurin tí í framtíðini arbeiðir eftir tveimum rásum tan fyrra rásin er tað sum bústaðir higartil hava gjørt vardaríbúður lestraríbúðir leigurbústaðir og lutíbúðr kring landið eftir einum fyrstum frymli ha viðvíkur útrokning av húsaleiðum bíðilistum og samstørvum við kommunur áhugafeløg og almennar myndugleikar tann nýggja rásin verður til tað virksemið har marknaðarskúðan ger tað natúrligt at bústaðir samstarva við aðrar íleggjarar húsalaðirnar kunnu verða roknaðar við einum hægri avkasti til tess at fáa annað kapital við og talan kann verða og talan kann millum annað verða um lutaíbúður har bústaðir fáa vinning av at selja burturav tí sum verður bygt virksemið r eftir nýggju rásinum verður lagt í eit partafelag fyri seg hjá bústøðum har eisini annað samstarv við øðrum aktørum verður staðsett sum til dømis umsitingar og rakstraravtalur ímillum samstarvspartnararnar tað er einki løgi í hesum og í fleiri av okkara grannalondum eru mørkini millum alment og institutionelt og privat flótandi bústaðir hava í dag stórrakstrar fyrimunir sum eisini kunnu vera gagnligur og nýtiligir hjá privatum og stovnsligum aktørum raðfestingar meginøkini har bústaðartørvurin er størstur eru eisini har marknaðarstøðan ger tað møguligt hjá øðrum íleggjarum at fáa eitt nøktandi vinning og ein minni váða bústaðir skulu luttaka við bæði leiði og lutaíbúðin í meginøkinum í so stóran mun sum gjørligt saman við øðrum áhugamálum til tess at fáa eitt so stórt útboð sum gjørligt bústaðir skulu eisini sum tað bústaðarpolitiska amboðið raðfesta at byggja skal um alt landið og byggjast skal til serligar bólkar raðfest í samráð við politiska myndugleika hetta merkir at bústaðir á flest øllum økjum skulu arbeiða fyri at eitt ávíst útboð er av alternativum bústaðarmøguleikum er eisini skulu eldra vinarligur bústaðir vardu bústaðir lestrarbústaðir og barnabústaðir raðfestast í einum samstarvi við lands og kommunalar myndugleikar sum nakað nýtt verður eisini heitt á bústaðir um at fáa til vega eitt tal av sosialum íbúðum sum umframt tær íbúðirnar sum felagið tillutara gjøgnum almannaverkið skulu eyðmerkjast til fólk sum hava ein bráðfeingis tørv teir sosialu bústaðirnir skulu raðfestast umsitast og tillutast í samstarvi við kommunalu myndugleikarnar yvirskipa sað tað er einki eindømi fyri føroyar at okur hava bústaðarpolitiskar avbjóðingar í londunim kring okkum er eisini eit rák har alsamt fleiri hava tørv á at stig verða tikin til eitt størri bíligari um meira fjølbroytt bústaðarútboð serliga eru avbjóðingar í teimum størru býunum har vanligir lønmáttakarar ikki hava ráð at búseta seg sjálvt es hevur arbeitt við loysnum upp á hvussu bústaðurin kann raðfestast so at sosial neyð og menniskjaligur vanlæknir ikki vinda upp á seg hetta undir heitinum havsing hvørst meirilutin hevur soljóðandi broytingaruppskot nummar eitt tað er tað frágreiðandi heitið víðkan av stýrið heimild og útviðan til leiðbústaðir økt lániðheimið til bústaðar heimild at stovna partafeløg og annað ummar tvey í paragraf eitt nummar fýra vegir strikað og sostatt verður nummar fimmog seks til nummar fýra og fimm í paragraf eitt sum nummar fimm verður í paragraff eitt nummar fýra verður til paragraf átta c stykki tvey til fýra orðasoleiðis av fýra hundrað og hálvtrýss milliónum krónum skulu tvey hundaðog hálvtrýss milliónir krónur fíggjað bústaðarbygging kring landið saman við øðrum íleggjarum tó sambært treyt ella stykki fýra harafturat skulu tvey hundrað milliónir krónur fíggja bústaðarverkætlanini til serligar málbólkar landsstýrismaðurin og húsalangsgrunnrin gera avtalu um staðseting um málbólk í íbúðar verkætlanini til serligar málbólkar og stykki trý tá húsalandsgrunnurin saman við íleggjaran fer undir verkætlanir á vanliga bústaðarmarknaðinum skal grunnurin virka undir somu treytum sum teir partar ið luttaka í verkætlanini saman við húsalandsgrunninum stykki fýra hóast ásetingin í stykki tvey fyrsta punkt kann landsstýrismaðurin loyva húsalandsgrunninum at fara undir verkætlaninir einsamallur um eingin áhugi er hjá íleggjarum at vera í verkætlanini ella at trupult er at fáa semju við íleggjarar og í fýra paragraf eitt nummar seks sum verður til paragraf eitt nummar fimm verður paragraf átta d stykki eitt orða soleiðis húsagrunnurin kann stovna partafeløg til virksemið fevnt av paragraff átta stykki ceitt og tvey treytað av at verkætlanin hevur ein ella fleiri íleggjarar og sum tað síðsta í paragraf tvey stykki eitt verður orðað soleiðis hendan løgtingslóg kemur í gildi dagin eftir eit tunnu kunnger