Jóhannis Joensen (Javnaðarflokkurin (Social Democratic Party)), speaker, 2022-08-02
Topic: Uppskot til samtyktar viðvíkjandi rættinum hjá føroyingum at ganga í haga
tvey túsund og veyogtjúgu og skal beinanvegin siga at tað eru rættiliga nógv góð átøk sum eru undir uppsigling ella sumann ætlar at fáa framt og javnaðarflokkurin tekur undir við fleiri av teimum sum sum kunnu vera skilagóð vistutey verða kjøtfest men sjálvandi so eru so nakrir spurningar sum mugu setast við ymisk ting og eg kann so ikki koma upp á koma ininn á øll øll ting her eg kanskka tka nevna eini tvey trý burturúr og kanska okkurt sum sum onnur ikki hava vera sonógv inni á tí tað er so nógv tosa um um røðuna bæði gjár og dag fyri að fyrsta so vil eg siga tað at fólk nokk eru troytt av ati vit her í tingunum royna at dyrka ósemjurnar millum okkum heldur enn at kanska finna semjurnar oghar havi eg allartíð sagt tað og hugsa at mann eigur at kunna finna hesar breiðu semjurnar um tey sórmálsviðurskifti sum mann afturafturvendandi snakkar um tað er svorni stór mál sum sum eg kann nevna tilfeingisgjøld tøkugjøld grøna orkuskifti samferðsluútbúgvngingarskipabyggingina standfersluni gongdi í haga viðlíkahald av bygningum og veða við meira hetta eru alt stór mál sum afturvendandi vera kjak um og mann roynir at finna ósemjurnar ætlana stað men visimann hyggur eftir so burdi tað kunnað lasið gjørt at funnið eina breiða semju og gjørt eina langtíðarætlan um hvussumann ætlar at raðfesti tingini eg eg hevði ynskt at mann dugdi tað so a vit kundu fara at kjakast um og snakka um veruligan politikk sum er vælferðin og hvussu vit kunnu raðfesta vælferðina í samfelagnum tí hon er undir trýsti í dag vælferðartænasturnar eru næstan allar undir einum ovurstórum trýsti bæði tí at vit krevja meir men eisini tí at at vit gerast fleiri í fleiri og vit vita vera fleiri fleiri eldri og tí rekrevst eisini at tænastan verðu uppraðfest á øllum økjum eg ætli mær at koma eitt sindur inn á og fyri at kunna halda hesa vælførina so sjávandis skulu eg hava inntøkur man aniki bara snakka um útreiðslupartin og tí krevsta sjávandi tað eisini at vit snakka nógv um hvussu vit kunnu skapa inntøkurnar til hesa vælferðina og har kemur nógv koma við nógvim á hvussu vit kunnu geva betri marknaðaratgongd til okkara fiskivinnu okkara tilfeingi sum vit selja útflutningi fleiri fiskirættindir betri treytir til vinnulívið á nógvum økjum og tað eiga vit so eisini at kunna byggja upp á og semjast um so at tær treytirnar er ikki skifta ár eftir ár men evi fastar og mann kann tillaga seg tær treytirnar soleiðis sum sum tíðirnar skifta so dragar tað seg um at finna hvussu fáa vit umfordeilt teir ágáður sum vit hava til samfelagið og har hugsi eg at at vit kunnu vera eitt sidur ósamt men her nøkur ting sum eg haldi er viktig eru til dømishe mann sett á á skrá eina sálarliga skaðastovu og har havi eg nevnt fleiri ferð at mann burdi havt sálarfrøðingar úti í økunum úti í skúlum ella barnagørðum úti í økjum so segði eg allastaðni men tað eru nógv sum eru bangin fyri at tað er eitt sjúklugerðafólk men eg skilji ikki origa hví mann skal sjúklugera nakað tí at at nýta ein sálarfrøðing kann eisini vera ein fyribyrgjandi partur og eg veit at mann hevur góðar royndir í klaksvík um mann roynt á skúlanum har og eg havi nevnt á fleiri ferð at tað burdi mann gjørt fleiri staðni í føroyum alt gott um tað at mann útbúgvur lærarar og til at duga betur at at handfara stovurð við við avbjóðingum sálarar avbjóðingum hjá næmingum meni lærarar eru jú lærarar fyrst og fremst í tað er kjarnauppgávnat undirvísa og tí haldi tað e týdningarmikið at tú eisini hevur aðrar kompetansir inni í í skúlaverkinum eg haldi at tú eigur at fáa hjálpina á staðnum og tú eigur ikki at sentralisera allan allar tænastur og har meini eg at vit eiga at duga betur at desentralisera fyribyrgjandi tænastur sum gera tað at hann verður bíligari fyri samfelagið longdini og tað pástendur tað verar nógv bíligari bæði fyri sjúkrahúsverkið og fyri onnur almannaverki og onnur onnur onnur aðrar sentralar sentralting í samfelagnum og tí veit eg tað at mann hevur snakkað um at vit hava so nógvar skipanir í dag inni í skúlaverkinum fyri at hjálpa hesum børnunum men og tær sampakka ikki ella samstarva ikki men eg haldi ikki at grundgevingin er nóg góð tí at visti tú hevur skipanir sum ikki fungerað tak tær so av ella tillaga tær og fáa sæ onkra nýggja skipanin sum fungerar eg dugi iki ela at síggja hví mann skal arbeiða við tæ sama tá tað ikki fungerar og vist tað at fungera við at hava sálarfrøðliga hjálp úti í økiunum jamen so skal mann sjávandi framhaldandi brúka tað oeg haldi ikki tað er at sjúklu gera eg haldi tað er at hjálpa hftað at fyribyrgja at skaðastovan sálara skaðastan verður for nógv brúkt ella at bílistarnir verða so stórir og visti mann kann samanbera ítøkiliga so kann man siga tað at visti tú hevði bara eitt virki at taka í móti fiski so var køinakað lang og teir síðstu bátarnir høvdunui nokk ikki serliga góðan fisk og tað r tað saman við børnunm standa bílistan tað er ikki serliga gott fyri børnini tey kunnu standa í fleiri ár á bílista tað er tað tað er ein ein púra skeiv gongd men há mnn man hevu fingið serliga góðar men vistu ú skal nevna a fra inn á fólkaskúlan sum g ikki verðr so nevndir her nógv nevndr her kanska nú frammanundan eitt sindur men so eru fleiri ting sum eg haldi mann burdi hugt eftir eg veit at landstýrið ætlar at enskua fólkaskúlalógina um man hyggur eftir floksbýti mann hyggur eftir tímabýti mann hyggur eftir floksstødd lærugrannabýti men har eru eisini fleiri onnur ting mann burdi hugt eftir og tá á mann so endurskoðafólkaskúlalógina so rokni eg við ati tá mann kemur har til at mann velur at byrja við einum evnda eg veit bara ikki um mann e dugir at taka avleingarna av tí tí at tað kemur nokk at krevja tað at vit skulu hava fleiri resursur inn og fleiri pengar og tað hevur mann ikki dugað at gjørt ella brúkt serliga nógv í seinastu árini tí mann hevur ikki raðfest haldi eg peningarliga fólkaskála nógv mann roynir at umrokka hera innan fyri verandi karmar og tað er avmarkað hvussu nógv mann kann gera innan fyri ta somu pengajáttanina tí tú trýstir starvsfólkini meira og meir innan skúlan skot og nú snakkar mann um at lærarar skulu eisini taka sær av sálarfrøði øðrum so til endans so so so kann mann siga tað t so verð lærarastarvið eina komfinatión millum sálarfrøðingar og undirvísarar og vegleiðarar og ráðgevarar og so framvegis so eittanastað so má mann eisini duga at síggja tað at tað mugu onnur starvsfólk inn í skúlan og at mann má útbúgva lærararnar betur til at standa ímóti hvat samfelagið krevur í dag og har kemur læraraskúlin sjálvandi í eina vindina og har er mann snakka um at endurskoða læruútbúgvingina og har kundi eg hugsað mær eisini at ann hugdi eti jamen hvussu ætlar mann at skipa tað soleiðis at lærararnir eru so væl brynjar sum møguligt at koma út í skúlan og har kundi tað verið tað at teir høvdu eg veit t mann kann hava konetivskeið ella ella sum gera tað sjálvandi at ddagurin koyrir betur men mann kann ikki forlanga lærara eisiniskuldi vera sálarfrøðingar tað haldi eg ikki og visti tú hugsar um at læruútbúgvingin skal meira ítøkiligt gerast nú mann snakka um násútbúgvingina mann roynir at ítøkiligt gera hana til dagstovnaøki og serøki tað kan vera skilagott men so haldi eg eisini at læruútbúgvingin burdi verið eisini ítøkiligt gjørd meira soleiðis at kanska mann tók eitt ár afturat har mann hevði arbeiði og praktikk saman og mann kanska eg veit at íslandar hava gjørt ein ein kandidat so tahar tú ert á skúlanum í fýra ár og stektar fimta árar sum eitt arbeiði kompinera við praktikk so tú uppgraddar teg sjálvan tað kundi veri ein møguleiki men har er nógv at tríva í og vit skuldu snakka um fólkaskúlan skul mundi eg snakkað í allan dag tí har eru so nógvir onnur økir eisini milum annað hølur og hvathvat krevst við floksstødd at mann krevur smærri bólkar og tvílæraskipan og við meira flokslærarin har er nógv ting mann kan taka og og og og arbeiða við og tað hopi eg mann fer at gera eisini í bólkinum tá man en fólkaskúlalgunum eitt annað sum kundi hava hugsað mær at trívi í til seinast tí eg nái ikki meir tað er í sambandi við líkahald tað hevur snakkað eiliga nógv um at mann vil útbyggja samfelagið tað vilja øll sleppa at gera eg haldi tað er tað sum er nokk so stuttligt at klippa snórar og annað sum landsýrsmærur dámar væl men tá tað skal viðlíkahaldast vegakerbrúgvar tunlar og annað so vil eingin tosa um tað tí tað gevur ikki eina atkvøðu siga tey men eg leggi ikki í tað tí eg haldi nemniga at tað er ábyrgd at halda ting við líka tað dugir ikki at tú byggir eini hús og byggir út byggir út uttan at halda tað verandi viðlíka so dettir tað verandi niður og tað tað sum hendir í samfelagnum hjá okkum vit hava eitt eftirsleip up á fleiri hundrað milliónir á vegakervinum mann sær vegirnar á skálafjørðinum kambsdali vágum streymoynni her suðuroynni sandoynni mann sær tunlar og annað sum ikki verðu hildin nokk líka og tað er kí at landsverk ger sítt arbeiði tað er simpulten tí at vit ikki raðfesta