Jóhannis Joensen (Javnaðarflokkurin (Social Democratic Party)), speaker, 2023-03-22
Topic: 1. viðgerð LM-070/2022  Uppskot til broyting í Tingskipan Føroya Løgtings
joensenakk fyri frú forkvina nú hava vit í formansskapinum og forkvinnan nevndi hvør ið sæt har bjørt samuelsen johannes joensen johandal og elsbet mersetis gunlegsdóttur lagt hetta uppskotið fram ella hesi bæði nú eru vit í ár tvey túsund og trýogtjúgu og við hesum uppskotinum so fáa vit dagligt praksis á skrift formligt í lógini hetta er uppskot til løgtingslóg um broyting í løgtslóg um stýrisskipan føroya løgtings og landsstýrismenn meira broytt starvsheitir og eg fari at lesa eitt sindur upp í uppskotinum og viðmerkingarnar fyri at fáa líkasum eina greiða á hvat tað er ta draga seg um ið tá ið tað í hesari løgslógu stendur og hetað sum verður broytt er at nummar eitt løgtingsfólk kann almenna starvshitið eisini vera løgtingsmaður ella løgtingskvinna í tvey løgtingsformaður har kann almenna starvsheitið vera løgtingsforkvinna trý landsstýrisfólk kann almenna starvsheitið eisini vera landsstýrismaður ella landsstýriskvinna otá tað kemur fýra løgmaður so kann almennastarvsheitið eisini vera løgkvinna og nummar fimm næst formaður kann almenna starvsheitið eisini vera forkvinna og tá eg snakka um ting men so er tað broytt til ting fólk og í almennu viðviðmerkingum kann eg nevna at formansskapurin ynskir at dagføra starvsheinni hjá ting og landstýrisfólkum og øðrum politiskum embatum soleiðis at hesi í størri mun avspegla dagsins talumál har heitið knýtt at kynum báðum verða javnsett samstundis verða kynsóheft heitið sett inn í lógina heitini verða longu brúkt í dagligu talu og í virksemi løgtingsins men til tess at fáa hesi formliga góðkend verða løgd fram uppskot til broyting í tingskipanini og í stýrisskipan føroya heitini landsstýrisfólk løgtingsfólk og tingfólk verða sett í lógina samstundis sum landsstýriskvinna løgtingskvinna og tingkvinna eins og landsstýrismaður løgtingsmaður og tingmaður verða javnsett sum almennir starvsheitir fyri starvsheitini løgmaður løgtingsformaður og næstformaður verða ásetingar broyttar soleiðis at løgkvinna løgtingsforkvinna og næstforkvinna verða javnsett starvsheitir løgtingsformaðurin hevur ráðført seg við málráði um heitini og eru tilmæli frá ráðnum lutvíst grundarlag undir broytingini samskifti við málráði er lagt við í uppskotinum sum fylgishøl heitini landsstýrismaður løgtingsmaður og tingmaður verða broytt í allari lógini men starvsheitini løgmaður løgtingsformaður og næstformaður verða standandi við ásetingini í paragraf eitt a verða almennu starvsheitini fyri hesi embatiólið tiðlaga eftir hvør situr í embatinum um hesar orðingar skulu verða tiðlagar í allari lógini at fevnt um bæði kynini uttan at funnið heilt nýggj heitið hevði talan gjørt um ov tungan og fløkhisligan tekst og tí er loysnin við paragraf eitt a vald í staðin eisini verðu heitið embætsmaður broytt til embætsfólk og uttan tingmalur broytt til uttan tingfólk serliga viðmerkingar kunnu tú afturstaðfest ta við hesum broytingum verður gjørt upp við almennu kallskynsheitini í stýrisskipanarlógini soleiðis at farið verður frá orðunum maður í øllum viðurskiftum til tesa sosa um kvinnu og mann ella um fólk við broytingini fær lógin at tosa um løgtingsfólk tingfólk og landsstýrisfólk sum felagsheitið tó soleiðis at hesi eisini kunnu velja at nevna seg sjálvi løgtingsmaður ella løgtingskvinna tingmaður ella tingkvinna og landsstýrismaður ella landsstýriskvinna tó erur heitini løgmaður løgtingsformaður og næstformaður standandi í lógartekstinum men almennu starvsheitini verða við paragraf eitt a broytt alt eftir hvør situr í eimbatinum hendan loysnin er vald so lógarteksturin ikki gerst ov tungur og flogkjalsligur eisini verður heitið embatismaður broytt til embatisfólk og uttan tingmaður broytttil uttantingfólk onkar aðrar ninnihaldsligar broytingar eru men einans málsligar tillagingar har kyninir krevja at orðingar verða broyttar og til seinast kaln eg nevna at sambært paragraff sjeyoghálvtrýss stykki eittt í stýriskipararlógini kunnu broytingarlógini ikki gerast fyrr enn samtykta lógaruppskotið eftir næsta val verður samtykt óbroytt í fyrstu setu nývalda tingsins hetta lógarupskotið kann tí ikki koma í gildi fyrr enn eitt nýtt løgting eftir næsta val eisini samtykkir uppskotið meni vistimann hyggur eftir tí sum verður broytt í hesum hesum uppskotinum so er tað at mann formaliserar tað sum vanliga verður brúkt í tinginum á skrift soleiðis at øll tingfólk kunnu nevna seg kvinna og skriva seg kvinna um tað er ein kvinna og maður hevur mann so kunnað áðrenn eisini skrivaseg sum maður og tað kann standa løgtingsmaður og tað javnsetu so bæði kynini sum vit eisini í formasskapinum rættiliga glað fyri og haldi eisini tað samsvara við tað samfelag vit hava í dag at vit í dag eru komin longri enn vit vóru tá sambært hesum so er tað nítja hundrað og fýraoghálvfems at mann seinast hevði hetta frammi við ein rætting aftur í tvey túsund og níggju og eg haldi at øll tingfólk brúka orðið fólk tingfólk vanligt í dag og eg hoyri tingkvinnunur brúka tingkvinna og vit tingmenn siga tingkvinnuna tá ala kvinnuliga vinnuliga løgtingsfólk so eg haldi tað er púra natúrligt eg haldi hetta her eitt lógaruppskot vit øll eiga at taka undir við nú hevur mann so skipað eina grein fimmogtjúgu nevnd sum skal hyggja eftir hesum nærri og koma við einum tilmæli og vónandi verður tann nevndin samd við okkum í formansskapinum um at hetta eigur at vera leisturin og eg haldi athta er ein ein pragmatiskur leistur tí at hetta ger eisini at vit varðveita nøkur heiti sum er søguliga mikil kann mann siga so eur eghava sæð fyri føroyingar altso løg maður er jú eitt heiti sum hevur verið í rættiliga nógv ár aftur tíðina bara sum heitið men man loysir upp fyri at sjálvt mann varmeitir tað at tað eitur løgmaður attaka eita løgkvinna tá tað ein kvinna sum situr í starvi og løgmaður tá tað er ein maður sum situr í starvinum so eg haldi hetta er ein fín loysn og eg heiti øll løgtingsfólk um at samtykki hetta uppskotið og tá tað kemur úr nevnd so fór vænti eg at