Høgni Hoydal (Tjóðveldi (Republic)), speaker, 2021-09-29
Topic: 1. viðgerð LM-011/2021  Uppskot til løgtingslóg um at minka burtur donsku ríkisveitingina til Føroya
nú tað og hvør gjørdi eg hitt og eitt tað størsta anvekur eg havi havt tað var tá ið i fullveldssamgonguni at løgmaður avlýsti tað útskrivaðu fólkaatkvøðuna sum var ein fólkatkvøða um eina fullveldis leið har har mann skuldi atkvøða um um við tey næstu árini skuldi taka øll mál á føroyskar hendur og minkað bloksstuðulin burtureftir tíggju árum tað var tað sum mann skuldi atkvøða um síðani skuldi so verða nýggj atkvøðu um at tá skuldi skipað eitt ríki tann atkvøðan var so avlýst sum øll minnast ella sum nógv minnast ikki øll øhog vit fingu tað vita í tjóðveldsfloystinum í útvarpinum eg vaknaði upp ein morgunin hevði akkurát tosað við konuna ogjárt kaffi nú kemur útvarpið fólkakvøðan var avlýst vit høvus ekki hoyrt um tað í samgonguni so í tjóvaldsfokkinum tá hugsaðu vit beinan vegin vit mugu sjálnani at sníta samgongun hetta var so stórt álitsbrot sum tað kundi vera og vit høvdu fyrireikað okum it høvdu tjóðeldsflokkurm hevði verið á á á skipanarfundi suðuroi hlørðavík og til raðslakt kampanjunatil fólkakvøðuna sum skuldi vera seksogtjúgunda mai tvey túsund og eitt so okkara sjálvandi okkara fyrsta hugsan var vit mugu avlýsa fólkakvønnu men tað blar eitt øgiligt trýst oghóttanir og annað tílíkt men vit slakaðu so tí vit avgjørd so ókey vit hava eina fulla samgongu so fóru vit aftur til fólkaflokkin við einum lítlum pappíri og søgdu ókey samgongan halda fram men so er treytin tann at fólkaflokkurin tekur undir við at vit minka bloksstuðulin við millum trýog fýra hundrað milliónum krónum tað v tað s stóð í pappírinum og tað bleiv eitt øgiligt rok eg nevndi tað fyri kristan andreasen og eg kann gott siga tað aftur tí eg havi sagt tað alment áður eisini við teir persónarnar óbrekkman græt bjarni djuraholbmim hóttu við at fara upp á mánaðin men anferik kalsbec stóð fastur anferi kalsberc stóð fastur og segði jú nú havi eg avlýst fólkaatkvøðuna og tað var eitt álitsbrot so skal tað halda fram so sjálvandi mugu vit ganga við til tað og tað bleiv framt og andvekið hjá mær snúði seg um var hatta rætt tí at vit avlýstanan fólkakvøðu og vit veruleikanum gingu vit beint ímóti okkara egna baklandi og stórum parti av fólkafloks og tað sum tá var framsókn ikki til sjálvstøðuðs baklandi og fólk bæði í sambandi og javnaði sm ødi glettr seg til tað at taka avgerð var tað rætt fyi okkara hugsjón og eg havi mangan dungu høvdið inn í seingjarsum sagt mær tað var ikki rætt men í dag sigi e at tað var størsta avgerð hóast alt vit hava tikið hvussu eri í mínari tíð í politikki at vit veruliga skóru bloksstuðulin av okkara eintingum og fastfrystu hann tí sum vit øll vita í dag hóast tað sum varð sagt tá e veit kumfólk minnast at tað bleiv sagt krystaalnátt tað bleiv sagt at tað fór bara at búgva fimmogtjúgu túsund fólk í føroyum at landið fór at fara heysin føroyar fóru mann segði næstan sum andans samalsen segði síni tíð at føroyar fóru frá at vera í fhattigaard tilein kirkugaard men í dag hava eg so fingið sjónfyri søgn um við góðum røðum frá eisini teimum sum ikki eu samdur við okkara uppskoti at tað hevur gingið einastandandi í tí føroyska samfelagnum hóast stór afturstig og hóast vit ikki hava før serliga góðan politikk so er tað gingið stútt og støðug fram á soleiðis at bloksstuðuln sum var upp í tretivu heilt upp í fjøruti prosent upp í hálvtrýss prosent av okkara fíggjarlóg nú er niðri ímóti tíggju prosentum taka vit kommunurnar við vit hava eisini lagt barnagarðsøki ella dagstovnaøki og og og eldrarøkna út til kommunurnar taka vit tann samlaða almanna búskapin so er bloksstuðulin dag í veruleikanum nógv nógv nógv minni enn tað av tí samlaðu almanna búskapinum og av okkara samlaðu brottutjóðarstøku er hann farin niður um trý prosent tavl siga bara tríggjar krónurnur av hvørjum hundraðkrónumseðli eri í dag ikki skapt við okkara egnu framleiðslu og sum fleiri hava vera inni á halsi kisi andrease nevndina beint eftirat vit ødu skoribloksstuðul tá fór alivinnan á heysin tað er ikki rætt at diroyndirnar á samgongu honu leiva slitin av øðrum tað havar so tað men eisini tað bakkasu klára vit og síðani hevur brottatjórarorsøkan í føroyum eru meira enn trýfaldað hon er meir en trífalda okkara vinna hevur ment seg og mítt uppáhaldi her eg kann ikki prógva tað men eg eri sannførdur um tað høvdu vit ikki skóskorbloksstuvul og fastfistan so at føroyar uttan iva verður farnar á heysin sum vit hava gjørt so ofta áður undir heimastýrinum og hví jú tí at heimastýrisbúskapurin við donskum pengum hann hevur hann elvir til og tað er prógvað søguliga tað er hent hvussu r tríggjar ferðir undir heimastýrinum hann elvir til at okkara fíggjarliga og búskaparliga ábyrgd minkar frá refusiónsskipanini har jú meira at vit setta í gongd jú meira pengar koma inn í danmark til bloksstuðulin sum bara hækka hæka hækkaði við prísasikulering og bara tað sum g gjørdi í síðstu samgongu við við at taka burtur prísrasøkureginina ger tað at bloksstuðulin er í dag seks hundrað og seksogfjøruti milliónir einogfjøruti milliónir men hann hevði verið omanfyri sjey hundrað milliónir undanfarna samgonga ikki ikki ikki fastfyrstan aftur men lat meg bara siga tað beinanvegin frú forkvinna og tað er rætt so kann makritisera tjóðveldi hví koma tit við hesum í í andstøðu tað er tr ikki bara rætt í kærsamgonguni sum var í tvey túund og átta høvdu vit avtalu um at skerja dáksstovun hundrað og seytjan milliónir men vt vit vit føldu tá at javnaðarflokkrur kund iki bera tað og vit skilja tað pá himmáta eisini væl og amgongið slitnaði sum dið sríðst í samgongun tá gjørdu vit nógv fyri at vit mugu fáa skil upp á tað búskaparliga óskilið sum hevði verið har mann hevði givið meginpartin av fanum esim landinum til nøkur fá ja minnist tig hvussu tað var undir tí samgonguni mann mann framdi ein flatskatt sum gav einum bankastjóra skattalætta ella einum løgtingsmanni ein skattalætta upp á upp á up til sjey túsund krónur um mánaðin oghvat gjørdi mann so so fór man niðr til danmarkar at biðja um meira penim so vit hugsa um tað sul vit gera men eg kann bara lova her at tjóðveldið fer ikki aftur í henara samgongu yvirhøvur um so er eat bokstunir ikki erður skerdur og tað skal vera munandi tað skal ver eitt ítøkilig stig til at vit fáa ein sjálvberandi búskap so er tað sagt og endamálið við hesum uppskotinum frú forkvinna tað er ikki bara at hava symbolpolitikk og hví kemur tjóðveldið við hesum tjóðveldi hevur lagt upplhesi uppskotim fram í nógvum ymsum formun vit hava roynt búskapargrunnin sum vit fingustovuna eisini saman við javnaðarflokki seinastu eg var fegin um tað har vit seta ein part av yvirskotinum í búskapargrunn so kann hann brúkast til a minka bloksstuðulin tað er eitt modell vit hava eisini roynt modellið við at siga soog so nógv av búskaparvøkstrinum ferð til at minka bloksstuðulin annað ferð til at útbyggja vælferðina nú havat tit prøva at gjøt tað meira reint sum sigur ókey vit í tjóðveldi halda at vit kundu gott minka bloksstuðla at siga eftir fýra árum tað sum nyribjóðaði tá søgdu vit eisini ja í tjóðveldi vit hidu tað var fínt men ókey lat okkum siga sjey ár royna at fá eina kompromi og so kunnu vit undir viðgerðini av hasum uppskotinum her royna at fáa t sm eg sum eg skriva í uppskotinum royna at taka flokkarnir upp á orðið tí allir hava sagt sjálvberðandi búskap jamen so siga tað ókey visu okkara upskot ikki gott men hvat kundi eg so hugsað tykkum kundi et husað tykum at gjørt tað yvir fimtan ár ella við einum búskaparlykli so vit royna at fáa tað fram væl vitandi neyvan verur tað samtykt undir hennari samgongu sumlongu er við at koyra landskassan á heysin men so fáa vit hvussu tikið flokkarnir up á orði hvat vilja flokkarnir við at fáa ein sjálvberandi búskap tað er tað sum er endamálð vi uppskotinum og eg plagi at siga t tá ið vit fáa ikki minst frá okkara egnu ná kemur tjóðveldi nú við hesum her so siga eg altso hvat er tað so flyt í fjøll í politikki tað er eisini at halda áfram og eg plagi at minna á at tá ið trælahaldið í bretlandi varð avtikið uttan samanbering so bler tað lagt fram seytjan ferðirnar í hausachommns seytjanu ferðina eydnaðist tað og soleðis flyturmaneisini politikk og tí leggja vit uppskotið fram frú forkvina eg skal enda við at siga fyri tjóðveldi eg kal ikkifarainn a ta tekniska so eru tað øgiliga nógvar orsøkir til at tað er rætt at skerja og gera okkum leysar bloksstuðul tað eina taðer tað moralska og tað sosiala vit skulu ikki taka ímóti pening frá einari aðrari tjóð har okkara inntøka pæríbúgva er hægri og har ið hesum hesir pengarnir verða brúktir til at tey sum eru ríkasta í føroyum ikki gjalda sítt til felagsskapin tað hevur tjóðveldi sagt altíð eg havi ina líllan bókling her frá ellin pætersini har hann sigur tað at at donsku pengarnir verða brúktir til at vit ikki taka felags ábyrgd í føroyum til at vit sum hava mest eisini fíggjað okkara vælferð fyri tey sum hava minst tað er tað moralska tað sosiala tað hugsjónarliga og tað vinnuliga tað er tað hvussu kunnu vit mennast ug ikki taka avgerðina hvat skip hevði fiskað vist vit forlangaðu tað at skipið skuldi liggja fult við kay áðrenn vit loystu hvat menniskja hevði ment seg visti mann segði tú kanst ikki blíva bindligur fyrr enn tú er blivin ríkur vit mugu taka stigið tí tað tá vit mennast og tað prógvaði bloksstuðulsniðurskurðin seinast tað fíggjarligu búskaparliga kann eg venda aftur til men tað er eingin ivi um at tað við skerdu bloksstuðulum tað at vit taka avgerðina um at gera okum leysa bloksstovum tað mennir okkara vinnu tað mennir okkara búskap tað mennir okkara vælferð allar ræðumyndirnar um vælferðarskerjingar og tað sum an heur brúkt sum argument tað passar ikki og so tað síðsta pengarnir í danmark gera eisini tað at vit ikki hava fulla ábyrgd og avgerðarrætt í til dømis uttanríkismálum hernararmálum handilsavtalum hvat virðið liggur ikki í tí at vit fáa tað tað er tað sum menta okkum okkara fiskiveiðaavtalur okkara handilsavtalurtá i vit gjørdu tær sjálvu hóast heimasíðuslógum segði nei so eru vit blivin ríkari hava ment okkara vinnu hava ment okkara inntøkur og tað tað sama her taka vit avgerðina um osttær hettar efti okurt annað so menna vit okkum tað er tann hugsjónarliga skulu vit kalla tað heimspekiliga grundin til at tjóðveldið gongur innfyri tí vit mennast bara við at taka ábyrgd ikki at siga at vit skulu fyrst verða rík ella skipið skal fyrst vera fult áðren vit fara vit mugu taka avgerðina og so hendi broytingin takk fyri frú forkvinaja takk har vóru nakrar viðmerkingar bjørt samuelsen ger sovæl takk fyri øtað er sjálvandi rætt sum førtí verðið fram á undanfarna samgongu ikki skar blokkin og orsøkini til tað var sjálvandi at javnaðarflokkurin segði koyrt á knúsa nei og atjavnaðarflokkurin hevði slitið ta samgonguna vit sótu í frammanundan tí at mann hevði ja tá hevði kartansen fíggjarmálaráðið faktiskt sent boð um at hundrað og seytjan milliónir skuldi skerjast av blokkinum sum avtalað var so tað er ikki so lætt tá ið ástendur menat