Bjørt Samuelsen (Tjóðveldi (Republic)), speaker, 2021-03-15
Topic: 1. viðgerð LM-104/2020  Uppskot til  Løgtingslóg um broyting í løgtingslóg um fuglaveiðu v.m. (Heimild at skjóta grágás, treytir fyri at fáa loyvi til tess, ásetingar um kanningar og vísindaligar teljingar og lógartøkniligar og málsligar rættingar)
samuelsen ger sovæl takk fyri frú forkvinna so viðgera vit aftur hetta við at skjóta rá gas og eg haldi hetta er eg veit ikki kanska fjórði ferð ella okkurt fórð síðani tvey túsund og trettan gásin var jú friðað og eg kanska kanska byrja við at siga eitt sindur frá hví hon var tað tí tað stendur ógvuliga greitt í viðgerðunum sum vóru tá vit høvdu eisini hetta í hesi málini í vinnunevndini tað var soleiðis at grágásin var nær um útdeyga í føroyum og tað er ikki so langt síðani tað er faktisk byrjanin av vissu vit fara byrjan av fýrsunum tá metir mann at tað eru bara nøkur heilt heilt fá pør í føroyum tvey til tíggju pør reiðrast í føroyum í um um áum níggjan hundrað og fýrs og sum mevnini stovnurin spakuliga í tvey túsund og fimm tá metir mann so at tað er faktiskt komið uppá tá tá ger mann eina fuglateljing og mann metir at tað er eini trettan hundrað gas meni eingin kennir ordiliga á støðuna á stovnum og heldur ikki í dag bara fyri at byrja har altso at at hetta er ikki nakað mann ger bara fyr stuttleikar a mann frigar fyri at taka útgávusstøðið hjá tjóðveldi so halda vit at burðardygg veiða skal sjálvandi verða loyvd í føroyum tað er føroyar tað er ikki bara tí sibundir hjá okkum at veiða men tí at vit ganga sum heild inn fyri burðardyggar veiðu bæði á sjógvi og landi mann eigur at kunna liva av tí tilfeingi sum er og grágás er skuldi heilsa o siga góður matur so tí haldi eisini er umráðandi at tey sum veiga ella skjóta grákaða sæat tey eisini syrgja fyri at onkur kann fáa tað til matna tí tað ereingin orsøk at tveita slíkan góðan mat burtur men tá ið vit veiga so eiga vit sjálvandi at gera tað undir skipaðum viðurskiftum og burðardygt og tað sum eg haldi er eitt sindur harmiligt tað er at tá ið tað var faktiskt ein øgiliga góð semja sum bleiv gjørd eg haldi eg kann siga primmerkt millum sambandsflokkin sum sat í samgongu tá formanniní vinnunevndini og okkum í tjóðveldi um athetta kravið um landsstýrismaðurin var komin við einum uppskoti um at mann skuldi kunna skjóta hvat sum helst og bara mann átti eitt lítið frímerki á jørð so skuldi mann kunna skjóta alla gæs so nógvar mann hevði hug til og vit fóru inn a rættiliga seriøst arbeiði at royna at fáa hetta broytt vit sótu andstøðu tá so vit høvdu ikki so stóra møguleikar fyri at fáa tað at broytt uttan at fáa samgonguna við upp á tað og formaðurin í sambandsflokkinum sum tá var alprit olsen eg haldi at hann tók eitt ógvuliga seriøst tak fyri at gera eina lóggávu sum eg haldi var skilagóð og andstøðan samlað andstøða javnaðarflokkurin var eisini við í nei í í samgonguni tá so bæði samgongu andstaðu løgdu fram broytingaruppskot sum sum førdu til ta lógina sum er í dag men í tílág at tær gassnar sum altso fyri tað fyrsta mann skuldi havt loyvi til at skjóta og tá ið mann so fekk loyvi til at skjóta so skuldi mann dokumentera at mann skuldi fortelja fyri búnaðarstovnum hvussu nógv mann hevði veitt og tí fari eg eisini at spyrja landsstýrismannin beinleiðis um hesi her tølini sum eru uppgivin í uppskotinum sum frimun rasmussen tók tey fram í áðni eisini altso tað er skilligt at hendan her fuglateljingin sum landssýrisskiftandi landsstýrisfólk hava logað framt hon er ikki blivin framd og nú lovar hesin landsstýrismaðurin at gera tað so eg kunnu kanska byrja við at spurt hann um um um hann kann siga nakað um nær hann fer atinær hann ætlar sær at at seta hesa teljingina í gongd um mann væntar at at at tað verður reelt hesi ferð og so standa estir tølini her at í tvey túsund og fjúrtan til nítjan í fjúrtan verða tvey hundrað og seksogtrýss gassgotnar nei í fimtan og tvey hundrað og seytjan gas í tvey tús og sekstanhasu tað liggur um at har er tvey hundrað og tjúgu tvey hundrað og hálvtrýss gas árliga men so detti tað heilt niður til fýraogtjúgu gas altso bara ein tíggjunda partur og tað verður so verandi har niðri millum tjúgu og tfjøruti gas tey næstu árini og eg havi tveir spurningar í tí sambandi annar spurningurin er er hetta tí at avbjóðingin við grágás er nógv minni enn mann metti tá um mann tí bara skjýtur ein brøkpartur av tí sum mann seyði tey fyrstu árini hendan lógin kom ella er avbjóðingin tann at hendan her skrásetingin á búnaðarstovuni slettiki riggaði búnaðarstovan sigur gott nokk at tað er ikki heilt sikkurt tølini er heilt eftirfarandi men tey máttu vera ínøkulunda eftirfarandi merkir tað at henda skrásetingin í veruleikanum ikki virkað tí eg vil siga um um tað veruliga er soleiðis at tað bara vera skotnar millum seksogtjúgu og níggjuogtretivu gass árliga so kann henda grágásan ikki vera so stórur trupulleiki sum summi vilja gera tað til bóndafelagið mæli beinleiðis til at mann kann skjóta alt árið eisini tá ið gása liggur á eggum og hevur ungar tað er ikki loyvt í galdandi lóg og so skrivar landsstýrismaðurin at hann hevur tikið til eftirtektar at mann skal kunna veiða grágásina meðan hon hevur ungar so fari g at spyrja landsstýrismannin um hann kann greiða frá hví mann metir tað vera burðardygt og í lagi at veiða fugl sum hevur unga tað kann gott ver hann hevur eina góða grundgeving fyri tí men vist hann kundi sagt eitt sindur um tað men heilt útgávsstøði hjá okkum er at tað skal verða loyvt at veiða og tað skal eisini verða loyvt vit halda at mann skal varðveita hetta heri so leingi mann ikki kennir grágása stovnur nóg væl í føroyum so eigur mann ikki at lata upp fyri at onnur kunnu veiða man eigur at lata bøndurnar sum hava ampa av grágásini kunna veiða ta grágásuna sum sum ger fortreð sum kann kosta landbúnaðin øgiliga nógvar pengar tí ati ein gásaflokkur kann altso oyðileggja altso øgiliga øgiliga stóra stór økir av nýsóddum grasi ella av nýsæddum eplum og so frameftir tað er tað er virkliga stórur skaði gásin kann gera á á grøðina og tað mugu vit eisini taka í álvara men eg haldi ikki at vit kunnu handla í blindum eg haldi at vit mugu vita hvør stovnurin hvussu stovnur stovnurin er og um hann kann veiðast á burðardyggum grundarlagi og eg haldi at tað má vera okkara útgansstøði vit hava havt hetta kjakið um onnur fuglasløg um onnur djórasløg eisini og og tað haldi vit mugu halda fast í men tað virkar sum tað er øgiliga øgiliga trupult at fáa hetta upp at standa fyri stuttum fingu vit í vinnunevndini semju um eitt uppskot hjá javnaðarflokkinum hjá johannes joensen og ingilin diteresen strøm um atseta í verk skipaðar fuglateljingar og kanska landsstýrismaðurin sær samanhangin millum hetta við at grágásan er ein øgiliga natúrligur partur av tí at eitt heilt løgting hevur verið heitt á á landsstýrið um at fáa sett í gongd skipaðar fuglateljingar eg haldi tað liggur beint til høgra beinja hetta við grágásuni sum tað hevur arbeitt við síðan tvey túsund og trettan at fáa skráseting av hesum stovnum at tað má man fáa gjørt ordiligt tað sær ikki út til at kosta særa nógvar pengar trý hundrað túsund yvir fimm ár haldi eg tað stóð tað eru einar trýss túsund krónur um árið tað er ikki tær stóru upphæddirnar vit tosa um og tá ið løgtingið fyr nýliga hevur staðið saman um hetta at fáa skipaðar fuglateljingar settar í verk so haldi eg mann skal gera tað ímun til grágásini landsstýrismaðurin vísir eisini á at tað er heldur ikki bara bara hjá okkum at at gera hesi tingini tí at føroyar eru eisini fevndar á altjóða sáttmálum í hesum førunum er grágásin fevnd á bormmssáttmálanum um um ferðandi fuglastovnar og hann er eisini fevndur av tí sum eitur á eva avtaluni og sáttmálanum um lívfrøðiligt margfeldi sum føroyar eisini hava tikið undir við men tað at mann loyvir skipaða veiðu av einum stovni í samband við at stovnurin ger seg inn á landbúnaðin tað nýtist ikki at vera nøkur konfliktir millum tað mann kann gott liva upp til hesa her sáttmálan vit hava bundið okkum til kortini men tað krevur at mann ger tað skipað og so frú forkvinna til at ð dann her óttan fyri at nú fara føroyingar og les parantes parantes havnarfólk ikki at skilja tað atat vit liva av veiði og a mann fer ikki at eta ein skotnan fugla mann fer at bara at keypa slíkt sum er í kvøldikki eg havi ikki handan óttan fyri tað føroyska ungdómin eg haldi tað stóra og sterka fantastiska við at vaksa upp í føroyum tað er at seyðurin gangur altso seyðurin gangur faktiskt eisini næstan altso næstan millum húsini í havn tað er nógvar træir í havnini og kring havnina nógv tann størsti parturin av tí vinnuliga landbúnaðinum í føroyum í dag altso m framleiðslan erfaktiskt í høvuðsstaðarøkinum í høvuðsstaðar kommununi vit skulu bara fara út um dyrnar so eru vit ímillum fugl og og frítt lendi og áir og vøtn oso frameftir so tað tað krevur bara tað allarallarminsta av foreldrunum og lærarum ogog samfelagnum at uppala børn og ung til at hava natúrlig forhold til tað at veiða og eg haldi ati eg havi hvursur roynt at lært míni børn og vóni eisini at tey læra síni børn ati liva av náttúruni men eisini við náttúruni at byggja upp á eina adyggatankagongd har mann troytir ta mattilfeingið sum er men at mann ger tað burðardyggum grundarlagi soleiðis at mann eisini kann lata náttúruna víðari til komandi ættarlið uttan at hava bara eyðrænt til sín sjálvs og tey sum eru nú men uttan at blíva forhá fløgd so vil eg gjarna bara undirstrika at tjóðveldið tekur undir við at mann veiðar fugl vit taka eisini undir við atbøndur hava loyvi atskjóta grákast sum ger ónáðir á velt á lendi men vit halda teg sera umráðandi at mann ger hetta undir skipaðum viðurskiftum og skrásetir hvussu nógv verður veitt og mann tryggja sær at vit innan fyri stutta tíð kenna støðuna á grágásastovnum og harvið kunnu taka støðu til um mann kann víðka veiðuna og møguleikarnar ella um mann eigur at