Høgni Hoydal (Tjóðveldi (Republic)), speaker, 2020-10-06
Topic: 1. viðgerð LM-029/2020  Uppskot til løgtingsfíggjarlóg fyri fíggjarárið 2021
harra formaður fíggjarlógin fyri komandi ár hon kann lesast og skal lesast viði mongum ymisum eygum og jørtum hon rakar og ávirkar gerandisdagin hjá øllum fólki og øllum plássum í landinum on eigur at leggja leiðina fyri hvussu vit megna at gerast sjálvstøðug tjóð og sjálvberandi sum búskapur og hvussu vit virða náttúru og burðardygd og reina orku og hon leggur ikki minst grundarlagi fyri hvussu virðini og møguleikarnir og byrðarnar verða býttar og hvussu fólkið íhesum landinum kann hava somu møguleikar at liga skapað og verða vird og lam bara byrja við at taka og lesa fíggjarlógina við teimum meira stuttskygdu brillunum og við tí sum vit hugsi eg øll kunnu vera samd um og fegin um og tað eru nøkur átøk í fíggjarlógini sum sum eg haldi eiga at nevna sum eg haldi eru góð átøk hóast tað kanska er rættiliga apírunum á summum økjum men sum hvussu peika ein ávísan rættan veg at veðurstova føroya verður sett á stovn tað fegnist seg almikið um tað hevur verið eitt tungt tak øh men nú verður hon allarhelst veruleiki á íløguøkinum at íløgunar kring landið verða hildnar fram og eisini okkurt lyft meira fram øhtunlunorðurfjall haldi i øll eri samd um han hevi eisini komið óðansæð hvat hvør hvør leiðsla hevði sitið við tí ætlan sum lá á borðinum fámjistunnin er nakar framskundaður tað hugsi eg at fámjingar kunnu vera fegnir um um tað eydnastfjørð verðurin í runavík umframt viðlíkahald og áv vegum og brúm aðrastaðni at yngri læknar og sálarsjúk fáa la ókeypis sálarfrøði eru vit sera fegin um í tjóðeldsflokkinum øh at vit eisini fáa eitt nýtt havransarnaskip fyrsta dagin er eisini nakað sum vit eiga at vera ómetaliga errin av øll tað hevur eisini verið at tógvistur í men nú fáa vit so jákupsverri sum vónandi fer til verka fyrsta dagin og tað er eitt stórt framstig fyri okkara støða sum sum framkomin fiskivinnu gog stórhavstjóð øh annars er ta nøkur ting sum e sum hann á jens var millum annað milum anna inni á tí at tey átøkini verða gjørd á mentanarøkjinum har eru nøkur framstig sum eg havi nevnt men leiklistin myndlistin átí tey veruligu átøkini fi føroyska málið musikkskúlin og annað er viðurskifti sum vit farat lifta fram í fíggjarlógarviðgerðini annars hví játtanin til ítróttarháskúlan í vági ikki á og víkingarskipið og hovi tað undrar meg stórliga so her eru tað vit taka einstakar lutir fleiri ting sum vit taka fult undir við og fegnast um men harra formaður eg haldi eisini at fíggjarlógin er sjálvandi ett høvuðsamboðið sum vísir hvørja leivi fara sum tjóð og lesi eg lesi eg fíggjarlógina við tjóðveldis og fullveldisbrillum so lat meg bara siga beint sum er so havi eg sjáldan verið ja eg vil ikki siga tað eri bilsin tí at vit høvdu sagt tað frammanundan hetta fór at vera avleiðingin men tá tað so ligur á borðinum so verður tú sjálvandi tikin av fótum tí at pá eitt ár altso aftaná vit frá tvey túsund og ellivu til fimtan í teiri táverandi samgonguni sum ætlaðu at selja eysturoyartunnilin til spekulantar og annað spolaðu eina millión um dagin upp í skuld upp á landið so høvdu vit altso undanfarna samgongu fýra ár har ið tað hvørt einasta ár varð hallið vent til stórt avlop ein røðagóður átøku varðu gjørd verj enn so øll verjin so alt var nóg gott ogvið rukkush á øllum málum men har vit fyltu búskapargrunn og annað kassarnir eru sprenfullir men ppá eitt ár eitt ár eru vit farin sjey hundrað milliónir í minsta lagi skeiva vegin sjey hundrað milliónir upp á eitt ár megnaðu vegna henda samgongan frá einum sjálvberandi búskapi og tað er uttan korona tað er uttan korona og vil nakar kjakast um tað so haldi egslekki vit skuldu tosa um tað politiskt tað stendur í búskaparfrágreiðingini frá fíggjarmálaráhranum sjálvum at hetta er veruleikin sjey hundrað miliónir skeivar vegin burtur frá einum sjálvberandi búskapi tað er taðso tað er meir tað er meira enn hvat ið heildarveitingin er vit vilja sjálvandi altíð vera mjúk og errin av tí sum føroyingar megna menhetta vísir jú eisini tað at tað takið at gera jvsjálvstøðug tjóð og sleppa okkum av við hetta her síðsta haftið sum sum sokallaða heildarveitingin er tað vl vit eisini megna men har sigur mann at tá tá tá ska alt verða grátur hannagrýsl men altso her er man bara upp á eitt ár við einum ábyrgdarleysum búskaparpolitikki og fíggjarpolitikki men gongdini hjá landinum mót teinum sjálvsjálvberandi búskapi búskapiri hjá okum øllum sjey hundrað milliónir skeivan vegin tað er eitt faktum menvit skulu sjálvandi viðgera fíggjarlógina eisini í mun til tær visjónir og tær hugsjónir vit hava fyri tað føroyska samfelagið og vit eru harra formaður uttan iva millum heimsins ríkastu lond og tjóðir við livandi náttúruríkidømi við mentan og máli við skapandi fólki í vinnuni og almennum uppgávum skúlaskapi serfrøði og handaligari andaligari vitan og dugnaskap millum fólk eisini í orkumøguleikum altso varandi grønum orkumøguleikum ikki dálka og hava útlát um vit í felag vilja satsað upp á tað og vit hava eisini allar møguleikar í føroyum við okkara søgu og okkara royndum at skapa eitt samhaldsfest samfelag har tað er samanhaldið millum fólk sum ber fram og vit kunnu eisini verða heimsins best útbygda land við infrakervi og nøkur átøk er her sum binda landið saman men eisini við teløsamskifti har eg eri rættiliga ørkymlaður um støðuna á hvøroya teli í løtuni vit liggja mitt í heimsins vindum og vøtnum mitt í norðuratlantshavi og sum partur av og portur til arktis har øll heimsins stórveldu í løtuni og altjóða fyritøkur vilja hava ávirkan og lut burturav teimum møguleikunu sum her eru og vit hava allar møguleikar at røkja tey sambondini sjálv uttan at lata danir avgera hvat verður gjørt við fólki og og ognirnar í hesum landi og tað er taðsum vit hava framt sjálv sum altíð hevur borið á mál tavsið tað fram sjálv við okkara egnu førleikum sum tjóð og í felag tað er tað sum er sum berast samfelagnm uppi sum ger tað at vit hava teir møguleikar vit hava og har vit kunnu vera bæði errin og eyðmjúk av at nú tá koronakreppan herjaði so megnaðu vit at gera tað tí at vit bygdu okkara egnu førleikar okkara egna búskap og á teirr sprenfullu kassarnar og teir møguleikar sum ongantíð hava verið fyrr í føroyskum politikki sum tá ið henda samgongam til tað er eitt faktum og hvat er so avbjóðingin nú jú sum í øllum kreppum er tann avgerandi royndin tá ið ástendur hvussu verða byrðarnar býttar millum okkara skal ein kreppa aftur skapa gybrigjáir millum fólk bæði heima hjá okkum og í heiminum ella kunnu vit skapa eitt meira sjálvstøðugt ella fullsjálvstøðugt og eitt betri rættvísari rðardgburðardygari samfelag og har mugu vit bara siga at royndirnar siga okkum og hetta fíggjarlógar uppskotið sigur okkum at tað er altíð tann breiða fjøldin tann vanligi løntakarin og skattgjaldarn og tey vanligu vinnurekandi í føroyum sum altíð hava goldið og nú eisini verða biðin um at gjalda fyri allar niðurgongdu kreppur tey sum eiga ognir flestu fíggjarheimurin skulu altíð bjargasta skattgjaldaran og vanliga fólkinum tá tað gongur illa men tá tað gongur væl skuldu tey hava allan vinningin og kanska bara vanlig fólk og vanligar vinnufyritøkur fáa bara molarnar av ríkamans borði men koronakrepparnir eisini prógva fyri øllum heimum ella átti at gjørt tað at tað er bara tey ið arbeiða og skapa virðini ið veruliga skapa nøkur virðir en samfelagi tey sum reka sína fyritøku við skili tey sum hava skitmelufólk veita tænastur bæði sjálvboði og í vinnu sum fólk hava brúk fyri tað er tað sum eg virði í einum samfelagi tað er ikki upphóvað virðir á einum pappíri ella keypo sølu av av spekulantu hjá spekulantum av virðunum hjá okum øllum sum skapa virðir men kortini so harra formaður so er boðskapurin í hesari fíggjarlógini at meðan tann vanligir løntakarin sum sum hevur borið stórar byrðar og nógv eru eru eisini sperid a korona hugsa baran um flogskipara annað sum hava verið fingið eina eina grúvshovandi handling frá landstýrinum og sum einki hevur gjørt fyri at gera nakað har onnur kunnu koma tað saman umann trýstu lønirnar niður og annað tí mann siti í kreppa men hvat er hent samstundis í hesum árinum tvey túsund og tjúgu tá vit komu um fyrsta januar tað fingu fýra dærstørta reiðarínið í føroyum ein kekk hvørt ár upp á minst tvey hundrað og hálvtýss milliónir yvir tíggju ár og tólv ár er tað nógv meir og harafturat fimmoghálvtrýss milliónir krónur minni í tilfeingiskjøltum hví hví skuldi tað gerast og hetta hetta ker mann samstundis um a nú sigur tað at nú tey sum skulu gjalda kul sum hava lýst neyðum heilivág ella ella einkir og einki børn nei nei nei nei tey hava ikki ráð til og so er søgan umaftur og vit kenna frá kreppuni í hálvfemsunum teir sokallaðu kreppuni í tvey túsund og átta og níggju tað er tann vanliga fjøldin skal bera og tær smærru fyritøkurnar tey vanligu vinnurekandi sum eru kapping hvønn dag meðan framlíggjarrættindini verða givin øðrum ogharra formaður eg skal bara enda við at siga tað at ein orðið samgonga tær tað hava jú úr okkara náttúru og fjalmáli ogtaðhevr nógv tosað um fara fjall og allar virðing fyri tí men um hagarnir vóru lyktir á sama hátt sum fíggjarpolitikkurin og politikkurin hjá hesi samgonguni so hevði skurðurin verið elendigur so hevdu samgonguløktingarmenninir sagt at bert einir fýra fimm veðrar skuldu eiga allar hagapartarnar ella hvønn hagapart og enntá meginpartin av tí fóru í medisini sum verður givið afturat arnar høvdu arnar o lombini høvu bert fingið tað ið leypa av frá veðrinum tá ið góður gróður var og í ringum árum so høvdu ar og lomb skuldu havt minni fyri at teir fimm stóru veðrarnar skuldu havt meir ja eg rokni næstan við at samgongumenn enn tá tú sagt í ringum árum at mann skuldi fara í royting áðrenn tíðina fyri at gevast sindrar ull til tær køldu veðrarnar frá frá frá atnnum øh og hvussu hevði tað tákastað av sær til til samfelagið ta hevði ikki skapt nakað sum helst tað hevi ikiskapt nakar skurð tað hvikki skapt nakað vekt tað hevð kki skapt tað sum hetta samfelagið og okkara náttúruvíkisum kann kasta av sær tí harra formaður haldi í tað er avbjóðingin við fíggjarlógararbeiðinum nú at fáa vent tí skeivi tjóðskaparligu gongdini tí skeivi gongdini á sjálvberandi lósini og at fáa lagt byrðarnar har sum byrðarnar eiga at vera so øll fólk í hesum landinum kunnu hava somu møguleikar at liva skapa og verða vird og ikki minst at fáa nakað at búgva í sum er púra saknur í hesum samgongsí hesum fíggjarupskotinum takk fyri