Bjarni Kárason Petersen (Framsókn (Progress Party)), speaker, 2022-05-04
Topic: 2. viðgerð LM-115/2021  Uppskot til løgtingslóg um broyting í løgtingslóg innflutning og sølu av rúsdrekka (Innflutningur og søla av rúsdrekka)
ger sovæltakk fyri frú forkvinna eg skal lesa viðmerkingarnar hjá mær sjálvum nn tann triðja minnilutan siks minnilutar up á nakvrar aðrar mátar eisini øh undirritaði heldur at uppskotið er ein neyðug og týðandi nútímagerð av verandi rúsdrekkalóg hoyringspartarnir hava víst á ati hjá handlnum í danmark millum annað eru rúsdekkaverður ein stórur partur av samlaðu søguni og vinnuliga grundarlagnum tað framgekk eisini rættiliga greitt undir viðgerðini av málunum at úrvalið fór ikki at minka av hesi lógarbroyting og eitt prísstøði mest sannlíkt hevði verið lægri eisini við verandi avgjøldum á rúsdrekka vørum harafturat vóru flestu partar í handilsvinnu av teir í fatan at mann var til reiðar til at umleggja sítt virksemi til eisini at umfata øl og vín skuldi lógaruppskotið verið samtykt og fingið gildi rúsdekkasøga landsins virkar væl undir verandi kørmum og lóggávu men tað er sjónfyrisøgn at samfelagið hevur flutt seg nógv síðani fyritøkan varð sett á stovn í nítjan hundrað og tveyoghálvfems broytta nýtslan hugburðurin og tørvurin hjá borgarunum og vinnuni krevur at vit hava eina lóggávu sum er nútíðarhóskandi ein vaksandi ferðavinna saman við alsamt meira tilvitaðum brúkarum krevur eina rúsdrekkalóg sum endurspeglar henda nýggja veruleikan í føroyum tí metir hesin minnilutin at uppskotið er til gaks fyri brúkaran og vinnulívi við størri úrvali og lægri prísi millum annað orsakað meiri kapping at avtaka einkainnflutningin hjá rúsdrekkasølu landsins hevði somuleiðis gagnað føroyskari matstovuvinnu í føroysku matstovuvinnuni eru nógv skeinkiloyvi og vinnan metir verandi lóg at vera alt ov avmarkandi og stirvnað í mun til innflutning og vísir á at einki grannaland hevur eins stirvna skipan sum okkara rúsdrekkasølan virkar nærmast sum eitt eyka tollvald fyri vinnuligar innflytar av rúsdrekka sum mugu bíleggja sínar vørur úr útheimunum gjøgnum einkasøluna tað eru eisini ábendingar um at rúsdrekkasølan landsins brúkar lutfalsliga nógva orku upp á at avgreiða matstovuvinnuna hóast matstovuvinnan er ein lutfalsliga lítil partur av inntøkugrundarlagnum hjá rúsdrekkasølulandsins uppskotið hevði latið fyritøkur sjálvar innflutt terra úrval og tað er gagna matstovuvinnuni har øluvín er ein stórul partur av inntøkugrundarlagnum og har úrvalið er týðandi fyri teirra kappingarføri við hesum viðmerkingum tekur hesum minnilutin undir við málinum og mæli løgtinginum til at samtykkja uppskotið øh frú forkvinna hetta her uppskotið koyrir í tveimum sporum tá ein er hetta við at lata handlar at selja øl og vín hitt er tað at lata fyritøkur so sum matstovur og annað til at stovna feløg sum kunnu innflyta sjálvar til sína egnu sølu tað eru í øllum førum hvør sínar diskussiónir tí fyrra kann mann kanska skilja er eitt sindur meira konservatielt í og við at tað hevur nakað við við endabrúkararn ar gera meðan tað seinna uppskotið og tað haldi eisini a ølttrí álitini vísa á er meira av vinnuligum karakteri øh tað sum mann ofta diskutera í mun til øll uppskot sum hava við rúsdekka gera her her í tinginum tð mann fer beint at at tosa um nýtslu og misnýtslu og til tað skal eg siga at tað eri ikki ordiliga semja í øllum førum um hvørt tað at gera eina liberalisering áv rúsdrekkalóggávuni soleiðis at mann kundi fáa ti vanligum handlum um tay elvst til eina mornýtslu ella sama nýtslustøði og um misnýtsla ella alkohulisma um tú vil hevði hækkað ella verið á sama sama støði tað er eitt sindur ymiskt hvat tið fólk siga men tann seinniparturin hetta her við at lata fyritøkur innflutta sjálvari og mann hevur innflutningsfyritøkur til øluvín tað hevur einki við meirnýtsla at gera tað er bara eitt vinnuligt átak sum minkar um um umsitingina fyri fyri fyritøkur í føroyum innan fyri matstovuvinna og telvunnuna og ferðavinnuna og so framvegis øh og eg hevur fyrisovut ongan ongan týdning fyri endá brúkaran annað enn at tað er lættari hjá fyritøkum sjálvum at skaffa sær tað úrvalatey hava tørv á og at tey kanska eisini kunnu vera meira kappingarførur í mun til prísi og hvussu tey keypa inn frá útlandinum og so framvegis trupulleikin við tí fyrra partinum við at fáa tað úti í handlarnar tað er tag at í dag er tað rættiliga stirvi brúkarin er nógv meira tilvitara um hvat hann vil hava nær hann vil hava tað og hvar hann vil hava tað og hví hann vil hava og eg haldi eisini at tú vísti seg at síðani lógin bleiv kkom í nítjan hundrað og tveyoghálvfems tá var mann øgiliga bangin fyri at mann fór at drekka nógv meira og nógv sterkari tá øvugta er hent mann drekkur áleið tað sama men mynstrið eru broytt soleiðis at mann er farin frá at drkka sterkari løgir so sum spyritus og annað til at drekka meira øl og vín tað er altso góðskuvørur mann er eftir og tað er til afturvið ein góðan búff ella ein góðan bita tað er ikki hetta her hesin her kassamentaliteturin sum var galdandi áðrenn áðrenn mínari livitíð so tað haldi eg at fyri at hava eina meira modernaa nýtúmansgjørda lóggávu inn an økið so haldi ag mann átti loyvt hesin her eg haldi verandi skipan er ov stirvin hon hon gevur ikki tann maksimala úrvalið hon kevur ikki tann besta prísin og hon er eisini í sær sjálvum rættiliga formyndarisk tí vit her á tingi siga jamen tú klárar ikki sum borgari at stýra tær sjálvum tí mugu vit stýra tar fyri teg øh tá tað kemur til hesa diskusiónina sum vit ofta er inni á so e rr ordiliga glaður fyri at mann er farin at tosa um hetta sum meira vinnupolitikkur eg var eitt sindur inni á tí í viðmerkingina til beini johannesen um at tað byrjar faktiskt at koma at vinna í hesum her vit síggja at tað er fyri nøkrum árum síðani sett eitt bryggjarí á stovn í kvívík sum hevur stórar ætlanir um at um at gera eitt stórt sbryggjarí við við við lokalari sølu sum eitur ferðast stillri tei verða eisini avbjóðingar í mun til hvussu mann lakrar rúsdrekkavørur og annað og og og hvussu mann fær fígging til vega til slík slíkar verkætlanir tað hevur týdning fyri teirra virki og fyri teirra útflutning at vit nýmótas gera lógina og ikki halda okkum aftur tí at vit eru so bangin fyri at tað gongur út yvir nýtsluna ella ella misnýtsluna tað sama er galdandi fyri føroyabróðr í klaksvík tað sama er galdandi fyri okkara í á velbastað og tað sama galdandi fyri ey sum er á nýstovnar bryggjarí her ø í vinnuøkinum í havn eg haldi at at vit mugu hyggja eftir tí meira sum vinnupolitikkur øh vit síggja eisini at matstovur stinga seg upp í kravt avti er eitt nógv størri ferðavinnu í føroyum vit vilja gjarna liva av teimum fólkunum sum koma her til landið at síggja okkara vøkrar oyggjar vit vilja tjena pengar burtur úr teimum matstovur stinga seg upp kring alt landið kanska serliga her í havn og væl vitandi hvussu stórur partur av umsetninginum øluvín er so haldi at vit áttu at gjørt tað lættari hjá teimum at virka í føroyum øhtað eru nýggjar vørur sum verða framleiddar í føroyum bæði til heimamarknaðn men eisini til útflutning og tað skal eiga at kunna njótast bæði av teimum ferðandi sum koma til føroyar men eisini av føroyingum sjálvum øh harafturat er at nevna og eg haldi at ta e nokk so týdningarmikið rúsdrekkasølin hevur eitt avlopskrav fyri tað fyrsta so hevur hon tvey mótstríðandi endamál tan eini er vit skulu avmarkað nýtsluna av rúsdreka som nógv sum vit kunnu hitta er vit skulu koyra rúsdrekkasøðu landsins út frá einum vinnuligum grundarlagi tað vil siga t tað samstundis sum at løgtingið hevur ásett avlopskrav sum hækkar viðhvørt tá mann manglar pengar av tí at tú skal ikki selja meira men tú skal virka útr frá ininligum grundarlagi har kann bara eitt henda prísirnir fara upp eg veit ikki hvarj konkretar avleiðingar eru komnar av at mann setti prísirna upp í fjør men eg gangi úr frá t tað eru nakrar krónur pervøruskt slag og tað sum er viktigt í tí samband tað er tað at eitt sum vit vita tað er tað at hvør brúkar meira rúsdrekkavørur tað eru tey lágløntu og ikki tey háløntu so upp á tann mátan við at hava høgar prísir sum mann ger fyri at grundgeva fyri at tað avmarkar nýtsluna so seta vit faktiskt ein regressivan skatt sum rakar tey lágløntu harðari enn tey háløntu tey sum sita her á tingi og onnur sum sum tjena meir enn hvat gott er vit hava ráð til at fara í rúsini og keypa ein kassar fyri tvey hundrað og hálvfjerðs krónur men tað hevur eitn vanligt fólk til eina kommatión ella eitt annað ikki so tað er ein regressivur skattur eg haldi ati eg eri í øllum førum øgiliga fegin um at mann byrjaðu at flyta kjakið ett sindur frá at alt sum hevði rúsdrekka at gera var mann so forferdiliga bangin fyri hr á tingi til at mann byrjari at viðurkenna at eg eru partur av vinnulívinum sum stríðast umsitingarliga og logistiskt við at skipanin er so stirvin sum hon er í dag hin parturin hetta við um øli vín skal vera úti í handlunum tað veit eg at at tað ikki er serliga breið undirtøka fyri her á tingi men eg treisti mær í øllum førum við at um tú spyr fólk vanligt føroysk vanligur føroyskir borgari so taka tey undir við tí tað gera tey kanska partvíst tí í dag og uppliva hvussu góð tann skipanin kann verða niðri nógvir føroyingar fara niður at lesa og uppliva tað at mann kan fara í á sevna levna og keypa ein sikspaklandan har dystin klokkan hálvgum sjeyum kvøldi ein vanligan mikudag í rúsini er tað sletiki up á sama máta rúsdrekkasølalandrin er alt forstirvin til tað endamáli og eg eri ræðuliga sannførdur um at borgarin í føroyum hevur ei heilt aðra fatan av vað rúsdekka er enn hvat politiska samansetingin her á tingi er í dag vit hava sæð foelar elmeiningarkanningar um tað framsókn gjørdi til dømis eini í tvey túsund og fjúrtan tað er nokk so nógv ár síðani gaman í men tað eru nakrar feskar kanningar gjørdar um tað eisini sum vísa at tað liggja millum trýss og hálvfjerðs prosent av føroyska veljaranum ella føroyska borgaranum sum tekur undir við at mann fær ølo vín út í handlarnar tað er í tí ljósunum mann skal síggja hetta her uppskotið mann skal lata vera við at vera formyndariskur yvir