Høgni Hoydal (Tjóðveldi (Republic)), speaker, 2023-03-28
Topic: 1. viðgerð LM-085/2022  Uppskot til ríkislógartilmæli um at seta í gildi fyri Føroyar Lov for Færøerne om gennemførelse af restriktive foranstaltninger over for Rusland og Belarus
takk fyri frú forkvinna eg haldi kali jogholm johannsen purdi hvusu hvussu nógv árini vóru eg tey verða sjeyoghálvtrýss sum vit eru næstan javngantur h men frú forkvinna krígg er depelskapur álop á onnur við vápnum sum drepa og oyða ov skyldu í lív samfeløglond og framtíð eru ræðuliga seg ger mannaættarinnar sum vit sjálvandi taka sterkastu frástøðu frá og vilja gera altsum vit kunnu fyri at steðga og taka lut í átøkum mótvegis tí hetta uppskotið hetta málið er ómetaliga rúgvusmikið í vavi tað telur ikki færri enn fýra túsund tvey hundrað og fýraogtjúgu síður men í innihaldi er hetta uppskotið tað sama sum undanfarna landsstýrið legði fram ið snúðu seg um at føroyar seta somu tiltøk í verk sumfyrst og fremst es men eisini epstlondini altso norra og ísland og í stóran mun eisini usa og kanada onnurlond hava sett í verk móti russlandi tá samtyktu vit eitt uppskot eitt uppskot til løgtingslóg sum var ein heimildarlóg til landsstýrisfólkið ág økinum at seta tey tiltøkini í verk sum eru lýst í hesumher ymsu es fyri skipanunum og eg skal ikki belæra tingfólk men havi sjálvur roynt at sett meg inn í hvør munurin er her altso es skipanin er jú eit eitt slag av einum hálvum feteralum federalari skipan har es hevur heimild á summum økjum til at gera fyriskipanir sum bara verða settar í verk í londunum akkur um tá vit lýsja eina kunngerð í føroyum so er tað bara galdandi í øllum egslondumeðan tað sum mann rópar direktivir tað eru so pápi frá esskipanini sum skal setas í verk við lóg í teimum ymsu londunum revsutiltøkið móti russlandi og hvítarusslandi sum es hevur samtykt eru bara automatisk komin í verk í øllum teimum eðgaslondunum men fyri t teð skal fáa gildi í føroyum eisini á teimum málsøkjunum vit ikki hava yvirtikið og tað er serliga fíggjarøki og marknaøki altso taðvilsigða alt sum hevur við fíggjarliga flytingaratgera virðisprøv og handil lýstir ávís persónar og innferðing og útferðing ella innferðing rættarisagt hjá ávísum persónum tað má so um tað skal koma í gildi fyri føroyar eftr sum vit ikki hava sjálvu ræði á fíggjarøkinum sum vit áttu at havt so má tað setas í verk við eina danskari lóg og tað er tað sum ligur á borðinum nú og so koma nøkur nakrur heilt greiðir spurningar sum eg haldi øll framsøgufólkini hava víst á hetta er so ein heimild til hjá donskum myndugleikum at seta í verk hestiltøkini sum koma frá es sum sokallaðar fyriskipan ella forárningar haldi gumat rópa ta donskum og í føroyum seta vit teir so verk við okkara í okkara lóggávu ella við kunngerðum og tað er so alt sum hevur vøruflutning og annaðat gera men í hesum førum skal so tað á fíggjarøkinum setast í verk við hesari lógarheimild og tann heimildin kemur so at liggja í royndim verður hjá einum donskum ráðharri og tað skapar okkum beinanvegin t ta avbjóðingina hvussu tryggjau vit nú at taeta føroyska fólkaræðið og løgtingið sum gera av hvørji av hesum tiltøkuni vit halda vit skulu seta í verk fyri føroyar og tað hava so verið drúgvar samráðingar millum danskar og føroyskar myndugleikar sum so oftani har ið landsstýrið ynskir et taðskuldu standa týðiligt í grein eitt og tvey at danski ráðharrin kann seta tað í gildi eftir samtykki úr føroyum aftan á langa samrákar r tað blivið og tað stendur púrasta greitt í øllum lógargreinunum tað er eftir samráðing og úttalisi frá føroyskum frá landsstýrinum og so hava vit eitt skriva viðmerkingarnar endamálið við tí er og samráðing taðtað er ikki staðið fyrr vanlga senda bara teitt úttalisi tað vil siga at einki verður sett í verk uttan so man hevur samráðast við landsstýrið um tað og so fær landsstýrið uttanlansnevndina at ráðførast tí hetta eru stór utanvírspmál er tað so mál sum er ivamál so má mann koma í tingið aftur tað er tað sum er avrátt og so seint sum á einum fundi í gjár við danska ráðharan og økinum mortenbøsków bleiv tað váttað at tað er soleiðis vit gera tað tað kundi verið betur eg havi álit á tað ber til taðvar saða at einki verður set í verk uttan so at vit hava viðgerðarstááum tað millum danskar og føroyskar myndugleikar og so fara vit uttanantsnevdina uttan so at tað r ein pakatell sum til dømis at broyta navnið ein persóni ella nakrar upphæddir tað er tað sum er avrátt fyri at loysa ta avbjóðingina øh og tí skilji eg væl at fleiri hava sagt jamen eghaldi at jakuvestegarg var kanska mesttýðiliguri tíð leggja vit nú heimildir til danskar myndugleikar ja í ávísan mun men ikki meira í milum longu a hava fíggjarøkinum kortini fingið ta betringina at nú stendur tað einki verður sett í verk uttann samráðing við landsstýrið tað er nakað heilt nýtt so tað er tað sum eg fari fram hartil og bárðu nielsen var inni á tí hevur tað eisini bæði í undanfarnu landsstýri og hesum verðið verið ein tvítróttur um tað sum var kalla fyri tvínýtsluvørur og tvínýtsluvørur tað er alt frá kemikalium tiltøkniligar lutir sum kunnu nýtast bæði til friðarlig endamál í eini bili eina maskinu í einum fototóli í eina teldu men sum eisini kunnu brúkast til krígs endamál har stendur tað púra greitt í grein eitt at hetta uppskotið fevnir ikki um tvínýtsluvørur og tað er tí vit halda fast við at alt sum hevur við vørur at gera er á okkara málsøki og tað er bara føroyskir myndugleikar sum kunnu lóggeva um tað so tað var svarið til bárður nielsen og fínøtsluvørurnar at tað stendur enntá beinleiðis ígrein eitt hetta lógaruppskotið gevur ikki nakrar heimildir fyri tvínýtsluvørur tað merkir ikki at mann er blívin heilt samdur enn millum føroyskar danskar myndugleikar um hvør hevur rætt at lóggiva tvínýtsluvørum tí e ikki tingfólkið at siga so fór á danir fram meðan men sumt at hesin er jú trygdarmál og undir trygdarmál kann jú alt koyrast og eg havi sagt tað áður tá ið trygdarmál koma inn og tað er jú tað sum heimurin kanska brúka mesta orku upp á tag at viðgera so fer fólkaræðið ofta út eisini víð einum viðurskifti sum hesum og endamálið hjá okkum við øllum hesum her tað er at vit kunnu taka okkara egnu avgerðir vit sjálvur standa innifyri og at vit gjøgnum løgtingið sum er okkara fólkavalda ting eisini viðgera tá ið hesi tiltøkini her á fíggjarøkini verða set í verk og tað vilja vit altso o tað vil skrivaum viðmerkingara tað vil eg tryggja at tað verður bara gjørt eftir ella ráðførslu utanansnevndina og kemur so eitt ivamál stendur eisini í viðmerkingunum so koma vit t aftur á tingi tað er tann besta trygdin vit kunnu fáa fyri tí sum sum sum halda fleiri av framsøgufólkunum komu inn á bæði jenisarana og ogjakubvestegaard men samanumtikið so er hetta uppskotið meinilíkt í uppskotinu vit løgdu fram fyri fyri yvirtikið málsøki altso at tær somu tær tær somu esfyriskipanrnar sum lýst verður sum víst verður til og tær broytast so ella hava vit broyttær nakrar ferðir og eg kansn eisini upplýsa upplýsa tinginum at vit hava ikki enn sett tær nýggju kunngerðirnar í gildi á yvirtiknum málsøkjinum í mun til tað sum longu er broytt av nýggjum tiltøkum ella ymiskum ymiskum broytingum í tiltøkumum sum egs havi gjørt og tað arbeiða vit so við hvønn einasta daginhesa rana nevndi okkara nýsettu sendikvinnu í prosell sum er arbeitt nak við tí og hon fer at hjálpa okkum við tí eisini áðrenn áðrenn eisini aftaná hon e byrja í starvinum í í brosell so hetta er avbjóðingin fyri mær er eingin ivi um at vit eiga at gera tær sjálvandi mugu vit gera teir serliga fíggjarøki tí har tey flestu tiltøkini eru at vit ikki kunnu handla við krígsmakarar tlógar so so langt tí mann lýsir tað við persónum og húti asir tað tí tað fyllis so nógv men tað snýr seg bara um listar yvir fólk ðvirðisbrøv íløgur og tílík sum mann ikki eigurat kunn ataka lítið og sjálvandi kunnu kunnu okkara bankar ikki up á nakran máta standa í teirri støðu at at ein bæði føroysk vinnulív ella samstarvspartar hjá okkara bankum yvirhøvur kunnu so iva um hvørt tað er gjørligt at brúka okkara bankar til slíkt virksemi tí haldi tað er alneyðugt at vit fáa hetta málið avgreitt við teimum ættrættskiltu ivamálunum sum sum framsøgufólk hava hava hava lýst men eg eri kussku kom á niðurstøðu tá ið jensarana spurdi um hann um hann er komin so mikið langt ja eg er er eg havi kasta hanna fult inni fyi hesum uppskotinum nú tí at eg komi inn í sjálvar sjálvar greinarnar at einki av hesum verður sett í verk uttan eftir samráðing vit fóru á landsstýrið og so liggur tað hjá okkum og vit lova so her við at vit koma í til ráðførstlu uttanansnevndina við málunum um tað ikki bara eru eru reinir bakatellur tað er tað frægasta tað frægasta fólkaræðisliga atkeri vit kunnu festa í hetta uppskotið men tað er ein avbjóðing so leingi sum vit hava sum leingis vil liva undir hesari heimastýrslógini sum fyllir fimmoghálvfjerðs ár om nakrar dagar tí at vit ikki hava ræði øllum okkara ella øll okkara málum og tí tí býr hetta uppaftur meira trupult tá ið tað koma slík tiltøk sum hesi øhog hetta er so tann frægasti mátin vit kunnu tryggja tað at einki verður gjørt uttan um okkum htí tað standi eg fast við eisini sum eitt var til til til jakub vestegaard at tað e er ein roynd at gera svið tað veru einki gjørt uttanum okkum at t so kunnu koma á trupulleikar ja eg eri eg eri so rættilga vís ur serlig attan fundin hevði í gjár við við danska vinnumálaráharranm har vit avtalaðu akkurá hvus tað ganga fyri seg eg havi so álit á at tað fer at verða gjørt at vit ikki við hesum geva nakað geva nakað blankukekk til ein danskar ministara sum fer at gera nakað at um føroyar tí at tí at vit hava lýst hvussu vit vilja hava tað t fara fram og vit hevu áhugað í hesim tiltøkini koma í verk fyri okkara bankar men við uttan at løgtingið verður sett til viks sum við teimum orðum frú forkvinna so fari eg at mæla til ella fari eg sjálvandi at siga tað at vit er reiðar at koma í utanstevndna svara upp á ein hvønn ivaspurning tí hetta er rúgvusmikið men hetta eru tey grundleggjandi ella grnreglu trupulleikarnir í uppskotunum hvussu fáa vit hildu skil á í føroyum at tað ikifær nakrað verður gjørt uttan um okkum men tann innirasligi parturin at vit noyðast at gera tar og skulu gera tað so at okkara bankar ikip á nakran máta kunnu vera at slag av einum frírúmi fyri fyri fyrihandilstiltøkum ella fyri fyri handli og og og peningaflytingum sum hava við russiska ræðuliga kríggi í ukraina