Ruth Vang (Framsókn (Progress Party)), speaker, 2021-03-11
Topic: 1. viðgerð LM-120/2020  Uppskot til løgtingslóg um broyting í løgtingslóg um fyribyrgjandi heilsutænastur til børn og ung (Hækka aldurin upp til 18 ár)
gerætakk fyri ja hetta er ein áhugaverd viðgerð uppskotið snýr seg um um at víðka tænastuna hjá gygni til at umfata ungfólk upp til við átjan ára aldur og í tí sambandi er komið fram eitt kjak um hví orsøkirnar til at ung fólk ikki hava tað so gott í dag og eg helt tað nokk so áhugavert at hoyra undanfarna røðara sum er jú ungu er ein av teimum yngstu her í tingunum tí eg havi onkuntíð hildið at hetta hevur nakað við generatiónir at gera og eg eg fylgi gott teimum fólkunum og fangi meg onkuntíð sjálvan í hesum her at ja men tey ungu hava allar møguleikar í dag materielt hava vit ongantíð havt tað betur hvat hvat hvat er tað sum er galið og ta niðurstøðuna man hvussu e kann koma til tað er at materiell vælferð er ikki tað sama sum mental vælferð og kanska er tað júst so at akkurát sum vit hava vælferðarsjúkur av fysiskum slag so hava vit kanska eisini vælferðarsjúkur av mentalum slagi og onkursvegna so verða vit noydd til at taka tað í álvara at okkara ungu fólk ikki hava tað gott og eg eri sjálv sannførd um at tað er øgiliga samansett nú fór eg í samband við at fyrireikaði meg til hetta málið í gjár so fór eg inn á heimasíðuna hjá sinnisbata og har hoyrdi mann nøkur fólk úttala seg um sum høvdu havt tað ringt og tað var ítøkilig viðurskifti sum gjørdi at tey ikki høvdu tað gott og tað eitt av tí var happing altso happing eg haldi faktiskt ikki at fyrr enn eg eri blivin trøll vaksin at egeri farin at skilja hvat tað er sum happing ger við fólk og nú havi eg ikki børn í skúlanum í løtuni men men eg hopi at tað er blivið betri í hvussuer hevur mann havt størri fokus á tað men tað er forferdiligt altso tað er dømi fólk í mínari generatión sum eru simpult hem blivin vrak á lívsins havi vegna happing so har kann mann ú hvussur ítøkiliga seta inn eitt annað sum fær øgiliga illa við ungum fólki tað er hjúnaskilnaður hjá foreldrunum og tað veitg dømi um har sum visman trýr upp á tað sum eita eydnusamar skildsmessur sjálvt í teimum førunum fer tekur tað øgiliga hart upp á børn at foreldur skiljast og eisini ung fólk og so kann mann bara ímynda sær hvussu tað tekur upp á fólk har sum foreldrini ikki ein gongd finna út av at samstarva sum foreldur aftaná at tey eru skild og tað haldi eg er eitt av tí mestsyndarliga mann kann vera eygnavitni til í okkara samfelag tað er foreldur sum ikki klára at vera vaksin í mun til síni børn og nú hugsi eg serliga um um foreldur sum eru farin frá hvørjum øðrum og sum brúka børnini til at kríggjast við tað er eitt av tí mest forkastiliga sum eg haldi mann kann uppliva so er tað hetta her við væntandi trivnaði sum heild í skúlanum og vit síggja jú eisini hetta her vaksandi trupulleikan so fyrr vit bara hoyrdu um børn og japan og aðrastaðni sum ikki gingu í skúla og tað vísir seg eisini at vera ein vaksandi avbjóðing her heima hjá okkum at børn sum simpultenn ikki fara í skúla tí tey ikki trívast tað er eisini ein álvarsligu trupulleiki sum eisini hevur tað við sær at tú tú lærir altso høvuðsendamálið í skúlanum er jú at læra nakað so tað hevur sjálvandi sínar avleiðingar at mann ikki gongur í skúla eg síggi fyri mær hetta uppskotið sum eitt tilboð altso eg síggi ikki fyri mær at heilsusystirin ella heilsufrøðingurin gongur heima hjá familjum inntil børnini eru átjan ára gomul eg síggi hetta meira sum eitt tilboð ætlað til ung sum hava í gásareygum avbjóðingar í tí láttara endanum altso børn har sum mann ikki heldur nei turvuliga at tey hoyra heima undir siguatiskur deild og kanska heldur ikki hava tørv á at tosa við sálarfrøðing men kanska bara hava tørv á at tosa við eitt skilagott vaksi fólk og kanska serliga visti eru trupulleikar heima hjúnaskilnaður ella illa okkurt annað illa happing í í skúlanum tá ið tað blívur sagt her ati attað er at at mann skal betrakta sálarliga sjúku sum kropsliga sjúku so eri eg samd sjálvandi ert tú sálarliga sjúkur so skalt tú hava viðgerð upp á sama máta sum tú hevur krabbamein so skalt tú hava nakra eina fysiska viðgerð men men mannmá heldur ikki koma so langt at hvørja ferð at tú hevur eitt lítið sindur ilt í sálini at tað merkir at tú skalt hava professionala viðgerð altso hetta her vandin við at øll umsorgan verður professionaliserað tað haldi eg faktisk nokk so farlig gongd fyrst og fremst mugu vit átaka okkum umsorganina heima og í tí liggur sjálvandi eisini at duga á at skyna nær er tað ein trupulleiki sum eg kann taka mær av saman við mínum barni við at tosa við barni við at taka mær av barninum við at brúka tíð upp á barni og nær er tað ein trupulleiki har sum mann skal hava hjálp uttanífrá men eg haldi tað er eitt fátæksligt samfelag har sum hvørja ferð tú ikki ert í topp skalt tosa við onkran professionellan um tað vit kvinnur vita hvussu ótrúliga nógv hjálp kann liggja í at taka telefonina og ringja til eina vinkonu tá ið vit halda maðurin ikki til at halda út ella okkurt annað so tað tað hevði tað kann absolutt viðmælast í sambandi við ráðgeving til foreldur so er tað í løtuni soleiðis at at ein bólkur roynir at at at fortelja politisku flokkunum um hvussu tey uppliva barnavernd og eitt av tí sum kemur fram í tí sambandi er hetta her manglandi millum liðið altso vis tú sum foreldur stendur við nøkrum trupulleikum har sum tú sært eg klári ikki at loysa hetta hvar er so hjálpin sum liggur ímillum tað at klára alt sjálvir og so at leita til barnaverndina hetta her at leita sær ráðgeving sum foreldur til dømis tá tú hevur truplar tineggjarar sum liggur uttan fyri tað sum tú maktar sjálvir og her kundi gignið ímyndi eg mær eisini veri ein hjálpp til foreldrini tí vit øll sum hava tineggjarar vita at tað kann vera enntá vit so kallaðum ganska normalum tineggjarum kann tað vera ein ótrúliga strævin tíð uttan at tað er nakran sjúkligt upp á nakran máta har sum tað kann vera ómetaliga gott at hava onkran at sparra við í hesum uppskotinum stendur at tað er einki skipað tilboð til hendan her bólkin men men sum vit vita so er man jú við ati fáa okkurt at virka við við sálarfrøðingi til ung fólk umframt á miðnámi hevur mann jú eisini eitt tilboð um sálarfrøðing eg kenni for lítið til tað men men onkur hevur víst á at tað kanska er neyðugt at fáa samskipað hesi her ymisku tilboðini men eg síggi fyri mær at tað er nakað sum nevndin fer at viðgera nærri eg haldi at hetta uppskotið er er gott hetta eigur at fáa eina jaliga viðgerð nú eri eg ikki sjálv í trivnaðarnevndini har sum tað fer at verða nærri viðgjørt men avgjørt eitt gott uppskottakkri