Hervør Pálsdóttir (Tjóðveldi (Republic)), speaker, 2021-10-27
Topic: 1. viðgerð LM-021/2021  Uppskot til samtyktar um at stytta arbeiðsvikuna
ger sovæl takk fyri frú forkvinna ja til viðgerðar er eitt uppskot til samtyktar frá javnaðarflokkinum um at stigvíst stytta arbeiðsvikuna hetta her er ikki fyrstu ferð vit viðgera taeitt slíkt uppskot javrnaðarflokkrin hevur lagt tað fram fyrr og hetta við at stitta á arbeiðsvikuna er nakað vit hava kjakast øgiliga nógv um og taðvar eisini nógv frammi upp undir vali har fleiri av fakfeløgnum høvdu hetta sum hjartasakir nú er so átta fakfeløg komið víð einari frágreiðing um fyrimunar og fyrimunir og vansar við sjeyogtretivu tíma á arbeiðsviku eg haldi kanska at kanningin hjá teimum hon vísir á fleiri fyrimunir enn vansar eg haldi síðanisíðani seinast vit viðgjørdu t slíkt uktskot um at sita arbeiðsvikuna í løgtinginum so er tónurin nógv broyttur eg haldi at tónurin var eitt sindur ógvusligari ímóti at sita arbeiðsvikuna seinast alla vegn ígjøgnum viðgerðina eisini til aðru viðgerð enn hann er í dag tað haldi eg mnn kann gleðast um og tað er eingin ivi hjá mær í at at hetta fer at henda fyrr ella seinni fara vit at stitta arbeiðsvikuna tað er bara ein spurningur um tí tað er nógvar orsøkir til vit eiga at fara undir at stitta arbeiðsvikuna stivíst mann kann vísa á at í nítjan hundrað og áttaoghálvfjerðs tá varð arbeiðsvikan stytt úr tveyfýraogfjøruti tímun yr fjøruti tímar og tað varð eisini gjørt stigvíst hald eg era hálvur tími um árið ella okkurt svárt yvir nøkur ár og tá varð tá spáddi mann alt møguligt ringt um hvat fór at henda visti mann stitti arbeiðsvikuna men sum mann so hyggur í bakspegli so gekk tað ikki so illa sum spott var og eg trúgvi at tað er øgiliga nógv fólk sum gleðast í dag um at arbeiðsvikan ikki longur er fýraogfjøruti tímar men fjøruti og nógv sum gleða seg til at hon verður stitt niður í sjeyogtretivu vit liva í einum samfelag sum milur ótrúliga skjótt tað er trupult at fáa familjulív og og arbeiðslív hanga saman tað er lítil tíð til børnini tað er lítil tíð til makan tað bleiv vístiframlívu av hesari kanningini hjá fakfeløgnm at parlaðið kann blíva betri av at stytta arbeiðsvikuna tí at mann kann fáa betri tíð til hvønn annan men strongd er eisini ein størri og størri partur av gerandisdegnum hjá fólki at skitta um arbeiðsvikuna tað kann eisini økja um effektivitetin tað vísir seg at vit eru ikki fult so eefektiv allar tímarnar vit eru til arbeiðis á degnum av ymiskum ortyum orsøkum og tað eisini ymiskar fortreytir og grundarløg fyri ymisku størvini tað er kanska lættari at stytta arbeiðsvikuna fyri kontórsstørv tað enn tað er fyri fólk sum arbeiða skiftisvaktir tað sum kann náast á einum kontórippa fjøruti tímar kann nokk eisini náast tað uppá sjeyogtretivu tímar men tá ta kemur til røkt til dømis so er tað neyðugt at vit hava starvsfólk alla tíðina tað ber ikki til at vera um ein borgara í átta tímar upp á styttritíð enn átta tímar men í dag er støðan soleiðis at hjá teimum sum arbeiða í trýskiftisvaktum í umsorganarstørvum tey megna ikki at koma upp á fjøruti tímar um vikuna og at halda lógina um hvílutíð tað vil siga at skule arbeiða fulla viku í dag so bróta tey lógina um hvílutíð um tey ikki skulu bróta lógina um hvílutíð so koma tey ikiup á fullan brúkk harumframt so tá vit hava viðgjørt hhetta málið í rættarnevndini áður so hava avvarandi fakfelag eisini víst teir frá at teirra limir orka ikki at arbeiða fjøruti tímar tí arbeiðið er so orkukrevjandi og slítandi tey skulu renna skjótt tey hava tungar uppgávur og hava áfáerststarvsfelagar royndir og fakleind vísa á ati vísa at tey ið hva starvast innan røkt í niðurts ettum brøki tey fara at arbeiða meira tá arbeiðsvikan verður stytt og harvið minkar tørvurin eisini í ávísan mun at seta fleiri fólk í starv tað vísti eisini í bæði við ymiskum royndum o øðrum londum at tað at stitta arbeiðsvikuna kann lækka strongd tað kann lækka fráveru og sjúku eg haldi at hisin at vit snakka um hetta her við at stytta arbeiðsvikuna so sleppa vit ikki uttanum at snakka um javnstøðu tá tað og tá tað snýr seg um arbeiðsmarknaðin yvirhøvur mugu vit snakka um javnstøu tí at stytta um arbeiðsvikuna tað kemur eisini at syskja um javnstøðuna í føroyum søguliga eru tað summi størv typiskti kvinnustørv kvinnudomuneraði størv tað hevr sett lágt í lønarhaðarkinum størvini í umsorganar og barnamenningarøkinum eru størv ið eru yvir dominer av kvinnum ið eru eisini størv har lønin ofta er rættiliga lág har vaktirnar eru skiftandi har arbeiðsumstøðurnar ikki eru serliga góðar og har tað mangla ótrúliga nógvver starvsfelagar vit vita eisini í føroyum at tað era rættiliga høgt prosent av kvinnum sum arbeiða niðursetta tíð ikki netúrliga bara av ynski tí at at arbeiði lítandi orkukd ella tí mann vil hava meira tí við hús men eisini tí at tað í nógvum førum ikki sleppa upp í fullan brøk og tað gera at kvinnur eru fíggjarliga verri fyri enn menn í føroyum soeiðis typiskt tað visir eisini at nógvar kvinnur ikki ynskja ella ikki hava fullan brøk tí at tað eisini er ringt at fáa familjulívi athanga saman og alt tað ólønta arbeiðið sum kvinnur gera við hús fyllir eisini nógv aftan á arbeiðstíðat stytta um arbeiðsvikuna hevði tí eisini hækkað arbeiðsbrøkin hjá teimum kvinnunum sum arbeiða á niðursetta tíð og tað hevði syrt um fíggjarligu javnstøðuna og tað er gott tí vit vita øll at eitt javnt og líkasela samfelag tað er gott fyri okkum øll tað varð eisini ofta sagt tað er ikki blívn sagt í tað haldi eg men tað verður ofta sagt tá vit snakka um at sitta um arbeiðsvikuna at vit mugu ansa eftir ikki at atvestna um okkara kappingarføri altso og skilt soleiðis at eitn stytt arbeiðsvika ger okkara kappingarførur verri men visu vit hyggja eftir grannalondunum so eru arbeiðsvikan ofta styttri umframt at lønin er hægri og tá eru vit illa stilla tá tað handlar um at fáa millum annað føroyingar aftur til føroyar at arbeiða aftaná loknar lestir teir føroyingar sum hava sett búgv uttanlands tí at umstøðurnar eru verri her umframt at lønin er minni tí kunnu tey eisini gera okkum kanna tað stitta arbeiðsviglana eisini ger okkum til ein aftraktivari arbeiðsat fáa ein aktraktivar arbeiðsmarknaðin tað er eingin ivi í at vit standa við stórum samfelagsligum boytinela trupulleikum íføroyum kanst ag serliga um vit hygja eftir vælferðarøkinum vit mangla starvsfólk starvsfólkini eru simpulten ovbira tey renna ov skjótt vit útbúgva ikki nokk lønirn er óvánalig arbeiðsumsogrnar vánalig og tað eru øgiliga nógvir batar skulu til fyri at tryggja eitt gott vælferðarstøð í í framtíðini at sita arbeiðsvikuna tað er eitt av hesum batinum og eg ivist ikki í sum eg eisini segði í áðni at hetta ferð at henda fyrr ella seinni tað er bara ein spurningur um tí til politiska skipanin ger tað við lóg tað kostar sjávandi pengar kanningin sum fakfeløgin hesir átta faklin hav gjørt hon vísir at nætútreiðslurnar eru fimmogfýrs og hálvfems milliónir fyri land og kommunur og hetta uppskotið leggur upp til at mann ger tað yvir tí og ikki í einum hóggi sum mann ofta hevurbrúksmeistaran rævu kampanju og tá verður tað nevnt at mann til dømis kundi tikið ein tíma annaðhvørt ár ella hálvan tíma hvørt ár og at tað verður gjørt við pørtunum á arbeiðsmarknaðinum í føroyum hevur mann áður søguliga hevur mann minkað ella stytt arbeiðsvikuna við lóg og tí haldi eg eisini mann eigur at gera tað aftur men tað er viktigt at mann ger tað eg haldi tað verður nevnt trý partar sráðingar í uppskotinum eg haldi mann nokk burdi kallað tað fýra partarsamráðingar tá tað eru fýra ymiskir partar at sum skulu inn í arbeiði tað er landið kommunurnar arbeiðsgjevarnir og beiðstakararnir ella fakfeløgini so er tað viktit men hevur allar partar við sum tað verur gjørt smidligt men tað vs also søguliga vísa okkum at tað ikki hevur gingið so illa sum hann er spott tá i mann hevur verið stytt um arbeiðsvikuna so eg haldi ati at tað er eitt arbeiði som fái í gongd við sum vit ikki skulu stúra so nógv fyri vit fara sjálvandi at viðgera hetta uppskotið væl í rættarnevndini og at fáa allar neyðugar partar inn uppskotið snýr seg um at stytta arbeiðsvikuna fyri allan arbeiðsmarknaðin meðan tann kanningin sum vit hava snakkað nógv um og hon snýr seg bara um tan almanna arbeiðsmarknaðin sum eg havi vil siga skilt rætt so vit fara sjálvandi at taka allar partarnir inn sum eru neyðug er eisini arbeiðsgevarafelagið ogsovíðari so vit fáa lýst málið væl so vit kunnu fáa eina øgiliga góða viðgerð á sum mályr