Christian Andreasen (Fólkaflokkurin (People's Party)), speaker, 2022-08-02
Topic: Aðalorðaskifti sambært § 51, stk. 4 í tingskipanini um FG-001/2022 : Frágreiðing løgmans á ólavsøku 2022
takkfyri hara formaður fyrstavellin so skal eg takka løgmanni fyri einara góða ólavsøkurøðum sum bæði tók afturíaftur úrslitini í farnum setum og sett út í kortið hvat ætla í hesi tingsetuni búskaparliga framgongdin hevur verið sera stór í føroyum aftan á koronufarsóttina og tað var rættur fíggjapolitikkur at landskassin setti til soleiðis at vit koma ígjøgnum farsóttirna í øllum góðum korona kostaði landskassanum um ei einari hálva milliard knoppliga tað men hesin peningurin er væl yvgivin vit komu nógv beturi ígjøgnum kreppuna enn nógv onnur lond korona og nú eisini kríggið ír ukraini sum vit ongu ávirkahena av á hava havt við sær stórar prísvøkstur og rentarnir hækka tá slíkt rakar okkum er tørvur at hava røttu amboðini til taks og taka skjótar avgerðir tí fegnist er eisini um at løgmaður í ólavsøkurøðuni boðaði frá er at ein serstøkt hjálp er veitt teimum sum eru harðast raktar prísvøkstrunum høgi prísvøksturingin er gerandisdagin trupultin hjá mongum húskjum serliga teimum serliga teimum við lágu inntøkunum og eisini teimum ungu familjunum sum hava sett búgv og erður kroyst hært fíggjarliga tí kemur tað teimum gott við í teimum harðastrat hjá teimum harastraktu at fáa fíggjarliga hjálp til upphiting av sethúsu tann upphæddin sum er nevnd pá sjey túsun krónur svarað til miðal meirútreiðslurnar til brennievni til a hita bústaðin eitt hálvt ár men vit nýtast ikg ikk at f fótt tí føroyski búskapurin er sera væl sitin útflutninsvinnan hevur tað gott við høgum prísum og framskygn íløguætlaninum almennaskuldin er luntfasiliga lítil og vit hava góðar vælferðarskipanir til taks harra formaður nú fara vit undir seinastu tingsetuna í hesum valskeiði og eg haldi at vit kunnu gera støðuna upp eg haldi at støðan í føroyum er sera góð útflutningurin setir met seinasta árið til juni tvey tútsund og tveyogtjúgu útfluttu vit ellivu komma tvær milliardir krónur pá eitt ár innflutningurin í hesum tíðarskeiðinum hevur eisini sett met uppá tíggju komma sjey milliardir seinastu tólv mánaðirnar og tað sum siga tað at vit hava framvegis eitt avlop á handilsgjalninum upp á hálvar milliard um árið inntøkulandskassans beinleiðis frá føroysku vinnuni í ár fer at seta øll met framrokningarnar vísa at bara alivinnan í ár fer at gjalda einar seks hundrað milliónur krónur í landskassan meðan inntøkurnar frá avgjøldum av fiskatilfeingi eisini verðað munandi hægri fyrroghálvár í ár mugnavi hægri fyrro hálvar ár eini sjeyogtjúgu rosent hægri enn í fjør inntøkulandskassans er soert methøgari ár í landsskatti rindaði føroyski skattgjaldarinum eina komma tvær milliardir fyrraoghálva ár tvey túsund og teyogtjúgu sum er átta prosent hægri enn somu tíð í fjør emvirgeinntøkurnar vóru heili tjúgu prosent hægri fyrroghálvár í mun til í fjør at rinda meira í skattið hongur sjálvandi saman við at vit fóravinna meira í forvinna forvinna meira pening sostat vísir í seinasta uppgerðin frá agstovuni at lønarútgjaldingarnar seinastu tólv mánaðairnar fram til juni ár vuksu við heili fimm prosentum í fiskialivinnuni var vøksturin heili ellivu prosent meðan ferðavinnan hevði eina framgongd upp á tretivu prosent arbeiðsloysið hevur ongantíð verið so lágt sum tað nú sambært hagstovuni eru tað bara tvey hundrað og fimmogtrýss fulltíðar arbeiðsleys sum svarar til níggju komma n null komma níggju prosent av arbeiðsdyrkjuni og fólkatalið í føroyum hevur ongantíð verið størri enn í dag í dag búgva omanfyri fýraoghálvtrýss túsund fólk í føroyum mann kanst spyja seg hvørjar orsøkina til at tað gongur so væl í føroyum eg eri ikki iva um tað at ein av orsøkunum er at vit tey seinastu trý árini hava havt eina stabila borgarliga samgongu sum hevur sett fleiri neyðugar nýskipanir í verk avleiðingin av hesum er at føroyska vinnulívið hevur kent neyðuga tryggleikan at gera íløgur í føroyum vinnuligu íløgurnar í føroyum kann eg fáa frið attala fyri tjóðveldinumhar aftur harraformaður vinnulug íløgurnar í føroyum hava ongantíð verið nærnámd av av teimum íløgum sum føroyska vinnan hevur gjørt seinasu trý árini hesar produgtiva íløgur eru avgerandi fyri framhaldandi framburði í føroyum serliga stóran týdning hevur hetta í eini altjóða støðu við høgum inflatión við høgar nflatión búskaparlig afturgongd og geopolitiskum ótryggleika umframt málrættaða hjálpina til tey sum eru harðast rakt eiga vit eisini í hesum tingsetuni at endurskoða okkara skattaskipan við tí greiða endamáli at veita ein inntøkuskattalætta har teir lægsløntu inntøkurnar fáa størsta fyrimun hetta stendur eisini beinleiðs í okara samgonguskjali vit vita at tað eru kommunurnar sum nú krevja bróðurpartin av lønarskættinum hjá lágu inntøkunum og tí eigur landsstýrið at samskipa skattalættan við kommunala geiran ein lægri lønarskattur við saman við høvligari høvligum lønarhækkingum kanska enn í grannalondunum hava við sær økt kappingarføri samfelagnum til gags harra formaður lægri lønarskattur krevur fígging lægri lønarskattur krevur at inntøkurnar mugu koma inn onkr aðrastaðis frá her eiga land og kommunur at semjast um reguleringar í verandi brúkara og tænastugjøldum sum gjøldini røkka til skattainntøkunum og onnur tiltøk skulu eisini ásetast vit e eisini at seta væll tiltøk íverk sum kunna efektivisera raksturin bæði hjá land og kommunum so inntøkurnar røkka betri fyribils hjálparpakki og síðani lægri skattur hevði beinanvegin latt um hjá teimum sum eru harðast rakt av aktuella prísvøkstrinum eg kann her nevna at framrokningarnar vísa at føroyingar í ár fara at betala tvey hundrað milliónir krónir meira í landsskatti til landskassan enn tay gjørdu tvey túsnd og einogtjúgu um vit til dømis bara brúkt helvtina avti upphæddini altso hundrað milliónir til ein skattalatta tiy lagsløntu so vildi havt komað so vild hetta koma sera væl við hjá teimum eitt sum hevur stóran týdning serliga tá i mann hugsar um hvussu útreiðslurnar á fíggjarlógini hava verið seinastu árini er at tað er neyðugt við búskaparstýring tey komandi árini neyðugt verða at gera langfreistaðar íløguætlanir sum halda og sum leggja bindingar á árliga almenna útreiðsluvøksturin vit mug hav eitt loft yvir almenna útreiðsluvøksturin soðhesan úrðsvøksturin verður tendur saman við búskaparvøkstrinum yvir eft fyrstu áramál landskassan hevur lítlar rentuberandi skuld men rentan er hækkandi og tí krevst skskynssom fíggjarstýring og haldførar langfreistaðar ætlanir fyri at fremja lánifíggjaaríløgur í samfelagskervi ikki minst tá vit skuldu gera ein suðuroyartunnil tað er ikki haldbart hvørki ferð borgararar vinnu um vit bara standa til og síðani hækka tavgjøldið í óðumverkum tí rokningin skal rindast einum eið haldfør fíggjarpolitsku ætlan vil eisini stimbra verða verða stimbrandi eggjandi fyri vinnulívið sum við greiðum kørmum vil blíva eggja til framhaldandi at menna føroysk vinnulív og skapa virðir sum vil økja um kakuna hjá okkum øllum tí dans fyritreytini fyri at kunna varðveita føroyarsum et vælferðarsamfelag er at føroyska vinnulívið hevur tað gott og harvið kann kasta pening av sær til almenna húsarhaldi hendan borgarliga samgongan hevur skapt tryggar karmar fyri fiskivinnuna sum vit longu hava sæð avleiðingarnar av í milliardaíløgum vi famfýs veiðutól og framleiðsluvirkir á landi við støðugum kørmum næstu áratígguni kann fiskivinnan skapa vøkstur í inntøkunum og gera sítt til at vaksa um samfelagskakuna og harvið vil landskassin eisini fáa ein fáa eftir vaksandi fíggjarligan ágóðam júst her er aðalmunurin millum borgarligan politikk og útmældingarnar hjá andstøðuni sum bara hava eitt svar og tað er á brandskatta vinnuna og at fremja meiri umfordeiling javnaðarflokkurin hevur longu boðað frá at hansara vinstra vendi politikkur fer at vera ein útjavningarpolitikkur tað hevði tænt javnaðarflokkinum nógv betri at vera meira ábyrgdarfullur síni úmeldingum um karmarnar um vinnuna heldur enn við sínum útmeldingum at skapa veran ótrygg leika í føroysku vinnuni í almennu viðmerkingunum sínum til ólavsøkurøðuna boðaði formaðurin o javnaðarflokkinum frá at avgjøldini á alivinnuna skulu tvífaldast stendur áaúr fimm prosentum upp í tíggju prosent av framleiðslufið borgarlig politikkur er júst tað mótsetta av tí sum javnaðarflokurin stendur fyri borgarligur politikkur er eaitt eggja til og í verki skapað bestu fortreytirnar fyri búskaparvøkstri økt framleiðsla er einasta gongda leiðin at vaksa um samla úrtøkuna ella samfelagskakuna um tit vilja bert við øktari framleiðslu verður meira til øll seinastu tólv árini er samlaða framleiðslan í føroyum tvífaldað fólkaflokkuin hevur sitið við róðrur í meginpartanam tíðini eingin blívur ríkari av umfordeðingspolitikki øll blíva fátækari harra formaður alivinnan hevur gjørt milliardar íløgur hvørt ár síðstu nógvu árini og úrslitini sígjast aftur í vaksandi íkast til tað almenna eisini vinnugreinnar knýtta at alivinnuni hava havt stóran framburð og bjóðað seg fram í altjóða høpi við kappingarførskum tænastum og vørum runda á førleikar mentana í alivinnuni inntøkurnar frá alivinnuni inntøkurnar fráfrá aliloyvsgjøldun settu met í fjør og væntandi kann sm áður nevnt at samlaðu inntøkunar frá alivinnu í ár til landskassan verða seks hundrað milliónir krónur løgmaður boða frá at skipanin við loyvisgjldum skal endurskoðast nú prísirnir eru hægri eg vil tó ávara um í óðumverkum at økja um avgjøldini men heldur at lata alivinnuna framhaldandi vaksa um síttvirksemi og har við vaksa um ta samlaðu køkuna og vaksa um íkasti til samfelagsbúskapin tí hóasti laksrarprísin í ár eru methøðir mugu vit minnast til at framleiðslukostnaðurin er vaksin skjótt í ár og við eini ávísari tíðarfskjóting væntast framleiðslukostnaðurnar vaksa líka nógv sum prísirir eru hækkaðir óstabilitetur er ringasta fortreyt fyri einum framhaldandi menning av alivinnuni sum sum longu nú stendur fyri meira enn helminingin avokkara útflutningi harra formaður ferðavinna blómar aftur í ár og setir met í taluna av útlendskum ferðafólkum fyritreytin er at vinnan við tolvnum privatum íleggjarum hevur tikið stór tøk síðstu árini ella at økja um kapasitetin ferðavinnan kann tí geva eitt tørri íkast til at vaksa um samfelagskakuna í føroyum tað er tí eisini gleðiligt at vit í komandi tingsetu fáa framt lóggávu sum loysir ósemjurnar um gongd í hagan sum sambært landbúnaðunum og ferðavinnuni eru ein av snávingasteinunum fyri framhaldandi vøkstri føroyar skulu kunna njóta náttúruna skiljast mál millum privata og vinnuliga gongd í hagan har við sína varksemi og atlit til landbúnað seyðarhald og nátú vit mugu eisini taka hentsyn til eigaran av sum sum varar av landbúnaðinum og teimum su vara av landbúnaðnum eg eri samdur við løgmanni í at vit eiga at hava eitt tórt álit á vinnuni og tað ált eiga vit áhesum borgarligasamgonga umsita ella enn framfísnari politikk fyri at loyva privatu vinnuni at virka í einm frælsum samfelagi hetta gera vit við eini hetta kunnu vit gera við einskiljingum til dømis søluna av partabrøvinum í tjaldur og smyrjilen til hestar men vit eiga eisini at einskilja posta og írestandi partin av beint norðdik hetta fer at hetta t fer at seta ferðas frælsi fil vinnuna og vil geva landskassan sum fær hundrað milliónir krónu í intøkkum hetta var eisini økja um tækuna og bøta upp á fíggjarstøðu landsins harra formaður í almennu viðmerkingunm til ólavsøkurøðuna legði høgni hoydal føroyska samfelagið undir at vera upp á slipe hjá danmark altso veit høgni hoydal ikki av at føroyska botthjóarútrøkan fyri hønn íbúgva er hægri enn tan danska so um nakað er upp á sleip so má tað vera í danmark men hetta er jú altíðhetta er tær kendu spugnasøgurnar vit kenna frá tjóðveldi sum nú forrestini aftur skal til at kanna og seta kanningarstjórar eg má siga eg tori næstan ikki at ímynda mær baksláttrin fyri føroyska samfelagið um vit eftir komandi væl aftur fáa et vinstravernd stíð í føroyum tað ringasta sum kann henda fyri føroyska samfelagið er ein vinstravernd samgonga millu javnaðarflokkin g tjóðalflokkinum og framsókn eg havi hvussu ikki gloymt tann hurlivasa sum var galdandi tá hesir fktá hesir flokkar ráddu fyri borgun fyri nøvum fáum árum síðani hendan samgongan varð eðkend av rumbuligum maktarsloysi frá fyrstu dag av og tað vil aftur vera støðan koma hesi flokkarnum til valdið vit skulu hava faktiskt á eini fjøruti ár aftur síðuna fyri at finna líknandi avbjóðingar við vaksandi altjóða inflatión sum heimsbúskapurin stríðist við í løtuni vit havu havt tað fyrr og vit hava eisini havt aðrar borgarligar loysnr loysnir sum hava loyst trupulleikan vit høvdu takkir reykam kol og sløttir sum faktskt rødda upp eftir tí vinstruvenda hurlivasandi sum hevði hevði hevði verið valdandi í í hálvfjerðsunum nú eru tað altjóða rentuhækkingar sum skulu tálma eftirspurningin altjóða men í føroyum mugu partarin á føroysku arbeiðsmarknaðinum finna loysnir sum stimbra og ikki tálma kappingarførur javnaðarflokkurn tjóðveldið hava hin vegin gjørt sær dalt á støðuni við poppulistiskum útmeldingum um ógvusligar lønarhækkingar avgjaldshækkingar hetta er beinleiðis óserjøst harafturímóti fyri borgarigasamgongan í næstum sum er nevnd í fyrstuni av røðuni at veita hóskandi hjálp til serliga hægt hægt raktu samfelagsbakkarnar og vit vilja arbeiða við einum skattalætta til lagsløntu so teirrar trupulleikar ella teirra teirra gerandisdagar gjørst betri samstunds ilja vit føra ein ábyrgdarfullan borgaragan politikk sum vil tryggja framhaldandi úskaparligan vøkstur komandi árunum eg eri samdur við løgmanni í at vit kunnu fáa góðar níblástur til nýggju átøk í teimum hundrað og fýraogtrýsu tilmælunum frá vakstrarforðum borgarligur vinnupolitikkur er í øllum førum eitn fortreyt fyri framhaldandi framburði í føroyum og fortreytin fyri enum framhaldandi vælferðarsamfelagi takk fyrihara formaður ja takk fyri so er tað nakrar viðmerkingar fyrst er tað høgni hoydal