Erhard Joensen (Sambandsflokkurin (Union Party)), speaker, 2023-03-31
Topic: 1. viðgerð LM-093/2022  Uppskot til  løgtingslóg um broyting í løgtingslóg um loyvisgjald á alivinnu (Broytingar í tøkugjaldinum)
takk fyri frú forkvinna til viðgerða er uppskotið hjá landsstýrinum um tøkugjøld tað er ikki so langt síðan at okur høvdu eitt líknandi uppskot til viðgerðar í tinginum tað var í síðstu viku um um tøkugjøld tað var eitt uppskot sum sambandsflokkurin er lagt fram og uppskotini líkjast líkjast rættiliga nógv altso útgangsstøði er tað sama tað er tað er ein trappustigi sum mann kemur at brúka sum tekur útgangspunkt í hvat mann tekur útgangspunkt í framleiðslukostnaðinum sum er settur fastur til níggjuogtretivu krónur og fimtan og so ger mann nakað trappur sum vísa hvat mann skal gjalda við prísurin sæð yvir ein mánað tað verður roknað mánaðarliga hvat ið mann so skal gjalda og tað er ein prosentpartur av tí sum er omanfyri um so er at marknaðarprísurin er oman fyri framleiðslukostnáðin skipanin er øgiliga einkul tí hon tekur útgangspunkt í nøkrum skipanin er øgiliga einkul tí hon tekur útgangspunkt í nøkrum førstum nøkrum førstum tølum tá mann hevur sett framleiðslukostnaðin og u mann brúkar fiskipul sum er tann altjóða marknaðurin so er tað ótrúliga nevnt at rokna út tað vil siga at skipanin er øgiliga einkult mann kann siga tað at at vissi mann skal peika á ein veikleika við akkurát hesari skipanini so er tað trappurnar altso sjálvur sjálv trappistigin kann hann kann vera ein trupulleiki tí tú kann í ein mánað ella tveir ella tríggjar fara eit lítið sindur upp um ella lítiðt sindur niður um hesi trapputrinini og so kann tað hava nokk so stórar avleiðingar fyri hvat ið tú fer inn tann mánaðin men visti mann skal vera eitt sindur praktiskur og hyggja yvir tí hyggja yvir ár so er so verður úrslitið væl akkurát tað saman bara við nøkrum fluktiatiónum so mann kann siga at skipan er einkul ja hon hevur nøkur nakrar veikleikar ja men eru teir so mikið stórir at teir ikki kunnu ella at teir koma á skeikla bílatu nei tað eru faktisk ikki høvuðsmunurin á teimum báðum uppskotunum sum okur hava sum okur hava á borðinum nú tað er tá ið okur koma upp í teir sera høgi prísirnar sum til dømis eru galdandi nú vissi okur hyggja eftir agrafakta teimum prísirnum sum vórðu galdandi fyri viku tólv so síggja okur at miðalprísurin fyri trý til seks liggur á umleið hundrað og átjan norskum krónum sum svara til umleið tveyogfýrs tveyogfýrs føroyskar krónur perkilo tað vil siga tá kemur mann upp í hvar ið vinningurin roknaði vinningurin eftir hesari skipanini kemur ann liggja upp á yvir fjøruti krónur og tá kemur mann upp í tann allarhægsta skálan eftir hesum uppskotinum til at gjalda tjúgu prosent tað vil siga tjúgu prosent av søluprísinum visti mann roknar tað yvir árið so blívur tað jú eitt óhugnaligt tal sum mann kemur in at fáa inn so verður tað kanska eini sjey átta hundrað milliónir sum okur koma a fáa inn í tøkugjaldið vissi prísurin heldur sær á tí støðini har er munur á hjá tí uppskotinum sum sambandsflokkurin er lagt fram taðvilsiga okur hava altso eitt maks upp á tíggju prosent meðan samgongan he hevur sett eitt maks upp á tjúgu prosent tá ið prísurinir eru so høgir sum tær eru nú so kann mann siga hvat er hvat er so hvat er so tað rætta ja og tað vita okur faktiskt ikki om tíggju prosent er er rættari enn tjúgu prosent ella skal tað vera har ímillum men útgangsstøði útgangsstøði tá ið okur fara at viðgera hetta her í vinnunevndini verður at finna eina semju og nú okur hava verið samd um nógv ting her á á løgtingi síðansíðannýtt samgonga bleiv skipað og hendan her samgongan hevur so við løgmanni á odda hevur proklamerað tað at hetta verður tann stóra semjusøkjandi samgongan og tað er tá ið ið eitt sovort uppskot sum hetta her kemur á borðið at mann fer at vita um tað er orð ella tað liggur nøkur meining og vilju aftan fyri orðini tí í eini semju so skulu tveir partar flyta seg nakað men tað verður sum sagt tað verður semjan sum verður grundarlagið undir viðgerðini bæði uppskotini koma at blíva viðgjørd undir eiðunum ella í senn í vinnunevndini og okur koma at gera tær hoyringar sum okur halda eru relevantar eitt sum okur haldi eg skula fara og prøva a hyggja eftir tað er tað um okur kunnu gera hesa her linjuna meira linera í staðin fyri at tað blívur ein trappulinja fyri at síggja um tað blívur for trupult at umsita ella mann heldur skal halda seg til hetta her hetta her trappasystemið sum okur hava men men tað kemur so tíðinavísa øheilt yvirskipað og generelt um hetta við tøkugjaldinum tað hevur akkurát verið ein framløga og ein ráðstevna hvar ið ella umboð fyri fyri norskar myndugleikar hava verið og fortalt okum hvussu ið tey í norra ætla at skipa sína tey ætla at skipa tær við einari nei yvirskot spasseraðari ein yvirskot spaseraðin skatti munurin ímillum tað og hetta hann er ikki so stórur eg legði gott nokk merki til at at atumboð úr norra hildu tað at tann norska skipanin var betur og eg ivist eitt sindur í tí tí tá ið okur hava altso inn inni í okra framleiðslukostnaði hava okur lagt allar kostnaðir og avskrivingar tavil siga hetta er ein yvirskot spaserað ein yvirskot spaseraður skattir norðmenn høvdu tað at teir vildu gera tað soleiðis at tað var bara virðisøkingin á sjónum sum kom at verða grundarlag undir skattinum og tað haldi eg at gera tingini øgiliga trupul tí tá ið føroysku alivinnan gera íløgur so gera teir íløgur uppi á landi í líkastóran mun í størri mun enn á sjónum tí tað eru tær dýrari íløgurnar og ter sleppa eisini at trekkja ella at avskriva tær íløgurnar og tað haldi er gott tá mann hevur valt at gera taðupp á tann mátan tað er í hvussu so er ein fyrimunur fyri ta føroysku vinnuna at tað verður gjørt soleiðis okur vita gott at tað er ósemjur inni í tinginum her kanska serliga av av hugsjónarligum stað hvussu nógv tekur mann inn frá einum vinnuog tað kann vera øgiliga freistandi tá ið tað gongur gott at taka nógv innmen mann skal hava tað í huganum at tað kunnu gott vera relativt stutt tíðarskeiðir við øgiliga høgum prísum hvar ið mann so við einum sovorðnum stiga sum nú verður lagd fram kemur at fáa nógv inn men so kunnu tað vera relativt longtíðarskeiðr við miðalprísum ella undirmiðalprísum hvar ð mann kemur at fáa øgiliga lítið inn og tað avgerandi fyri vinnuna og og hvussu hvat i evnini hjá vinnuni eru at gera at gera íløgur tað er hvat er yvirskotið tað yvir tí vissu okur fara aftur til tvey túsund og einogtjúgu tá var miðalprísurin umleið trýss norskar krónur á fiskiboð trýss norskar krónur tað svarað til eini fjøruti fjøruti krónur tt kanska gott fjøruti krónur í føroyskum pengum taðvil siga at tá hevði tá hevði okur fingið rættiliga lítið inn av rættiliga lítið inn tá iðfaktist verið niðri á hvat fimm prosentum eftir hesum ha og vissi mann tá hevði valt ella visti mann tá velur at taka ein relativ stóran partin so kemur tað at ganga ut yvir villijan hjá vinnuni og evnini hjá vinnuni at innvestera eg havi ikki neyv tøl fyri akkurát hvussu nógv vinnan hevur investerað tey síðstu tíggju árini men eg trúgvi tað liggur eitt soupp ímóti tíggju milliardum sum eru farnar inn í beinleiðis investeringar gtað tað investerar umleið tíggju milliardir í einum tíggju í einum yvir á tíggjuáraskeiði tað er rættiliga nógv tað er rættiliga nógv men vinna ger tað tí at hon forvæntar at tann íløgan kemur at betala seg og tí skal mann ikki vera so bangin fyri um mann tekur nakað inn frá alivinnuni at vinnan ikki fer at gera íløgur tí vinnan vil altíð vinnan vil altíð gera íløgur um so er at tað betalir seg