Kristina Háfoss (Tjóðveldi (Republic)), speaker, 2020-08-03
Topic: Aðalorðaskifti sambært § 51, stk. 4 í Tingskipanini um FG-001/2020 : Frágreiðing løgmans á ólavsøku 2020
ger sovæl takk fyri ja tvey túsund og tjúgu tað verður eitt ár ið vit ongantíð fara at gloyma hetta er árið tá ið korona kollvelti lívið hjá okkum her í føroyum og í hjá fólki kring allan heimin men vit vita eisini ati samstundis sum allar kreppur geva avbjóðingar so geva tað eisini møguleika vit hava jú tann øein serstakan møguleika bæði at umhugsa at umskipa og at umraðfesta um vit vilja tað og eg hevði vónað at løgmansrøðan í ár nemliga fór at vísa á hvørja framskykda kós vit nú skulu setast sum land og fólk men so var tíverri ikki vit vita at alt gongur í aldum bæði í okkara lívi í heiminum og eisini í tí føroyska samfelagnum og vit vita eisini at tað r verið søguliga stór framgongd í okkara samfelag í mong ár serliga síðani tvey túsund og trettan og frameftir tí ávaraðu vit eisini tey seinastu fýra árini tá vit sótu stjórn um at tað var so alneyðugt at vit fyrireikaðu okkum til bæði sum land og fólk at hetta heystið og veturin fóru at koma eftir at vit høvdu havt bæði samfelagsligt og vár og summar í áravís og tað skuldi so vísa seg at tvey túsund og tjúgu var so árið tá ið rákið skiftið og tá farið var av alditindinum kanska nær um bíbilst at eftir sjey ár við stórari framgongd so stendur nú í hvørfall ein øðrvísi tíð fyri framman tað góða er at vit eru til reiðar hetta er so tann fyrsta ólavsøkurøðan síðan valið og á løgtingsvalinum í tvey túsund og nítjan tá fingu núverandi samgonguflokkar hálvtrýss komma tvey prosent av atkvøðunum meðan vit hinir flokkarnir fingu stuðul frá níggjuogfjøruti komma átta prosent av fólkinum sum má má siga at tað var rættiliga javnt býtt eftir fýra ár við minnilutastjørn í kravdi at vit gjørdu semjur tvørtur um samgonguan støðu í øllum málum og eftir at vit hava arbeitt við nýskipanum innanfyri pensjón heilsuverk fiskivinnu ið høvdu ligið á láni í áravís men sum vit valdu at fremja so var hetta nokk prísurin ið rindast máttu tí tað er eingin ivi um at tað er ofta ópopulert at fremja broytingar ið eru samfelagsgagnligar og neyðugar yvir tí og tað er kanska serliga ópopulert tá vit liva í eini tíð sum har nógv hugsað hvat fái eg burtur úr her og nútíð kann mann kalla tað vit kundu lættiliga tey seinastu fýra árini lagt okkum afturá og gjørt sum minst tá høvdu vit helst sitið í landsins stjórn í dag men tað hevði ikki verið gaglið fyri okkara samfelag tí valdu vit at fara til verka og fremja nøkur stórtøk og eg má siga at tá i hyggja eg afturát tey seinastu fýra árini so eru tað fleiri viðurskiftir ið eri ómetaliga fegin um og tað er ikki stundir at koma in alt men eg fegin um at vit eftir fýra ár landsins leiðslu kunnu tað handa víðari ein sterkan búskap og ein munandi styrktan landskassa vit høvdu metstór avlop í vinnulívinum skapti nógv størv hesi árini og tað var metstór fólkavøksturi og vit høvdu sum kunnað eitt fýra ár við landskassaavlopum á samanlagt umleið eina og eina hálva milliard hetta gjørdi tað møguligt hjá okkum at minka landskassaskuld at spara upp í búskapargrunni og eisini varð landsbankin føroya endurstovnar og alt hetta tað hevur skapt eitt búskaparligt trygdarnet ið vit hava gleði av nú tá ið korona hevu rakt okkum vit kunu eisini staðfesta at tá núverandi løgmaður og fíggjarmálaráðari og eisini fíggjarmálaráðharrinum í fýra ár aftur aftur søgdu at bæði okkara vinna okkara búskaur stóðu fyri hóttafalli orsakað av førdapolitikkinum sum vóru tað ósamndi og tað staðfesti løgmaður eisini á ólavsøkurøðini hann vísir á at okkara búskapur landskassin almenni grunnar og vinnan eru sera væl fyri takk fyri at sannleikin nú verður staðfestir eg eri eisini ómetaliga fegin um at vit tey seinastu fýra árini framd eina røð av átøkum har vit fingu býtt virðini javnað í okkara samfelag við stórum skattalætta til lág og miðallønt við avtøku av flata pensjónsskattinum og skattalætta til láglønt pensjónsskattalætta eitt familjuískoyti sum bleiv sett í verk til barnafamiljur við fíggjarliga trongumkorum og eisini lesandi stakir uppihaldarar og fyritøgarpensjonistar fingu meira at liva av men meira skal sjálvandi gerast og har má mann so ásanna tíverri at fleiri av teimum átøkunum samgongarnir framt hava økt ójavnan bæði millum pensjonistar millum vinnurekandi og millum fólk eg má siga vit kunnu eisini fegnast um tey búskaparpolitisku átøkini sum hóast alt vórðu framt millum annað tvey hundrað og hálvtrýss milliónir krónur til at byggja fleiri leiði luta og lestrarbústaðir tvey hundrað milliónir til at byggja nýggjar bústovnar kommunurnar fingu heimil til at byggja eldrarbústaðir til trýss ár eldri fyri at nevna nøkur av fleiri dømum men eisini at bústaðarpolitisku økinum skal so nógv meiri gerast og tíverri er tað ikki nóg mikið tað sum samgongan nú hevur lagt fyri dagin har mann vísir á at bústaðið skal fáa fýra hundrað milliónir at byggja fyri men í veruleikanum er hetta bara tvey hundrað milliónir tí at vit flyta pengar sum undanfarna samgonga hevði játtað fíggjarlógina yvir til bústaðir eitt nú til eitt nýtt barnaheim annars er at fegnast um at talgild føroyar verður eisini nevnt í hesi røðuni tað er eitt øki sum undanfarna samgonga setti øgiliga høgt og raðfesta høgt tað saman við ferðavinnuni v metta te stóran týdning at raðfesta hesu økini sum íløgur í framtíðina hjá okkara landi og fyri at styrkja og fjøltátta okkara vinnulív og tað er gott at hendan samgongan eisini velur atraðfesta tey økini tað er ikki hundur at koma inn á alt tað sum vit kunnu hvørnfalli vísa á er at vit gera so ongantíð heilt liðug við at byggja land og nógv er eftir at eftir at fremja vit kundu ynskt okkum at havt gjørt enn og meir tá tað kemur til útbúgving mentan til t at framt enn fleiri heimtøkur á málsøkjnum og ikki minst at gjørt okkum heilt óheft av studningi úr útlondum men hyggja vit at jamen hvat er tað sum samgongan ætlar áí hasum økinum jamen so er tað jú als einki og í besta føri bara munandi minni enn undanfarna samgonga ynskti her er als eingin heimtøka ábyrgd tvørturímóti so ætlar løgmaður at flyta ábyrgd sum vit í dag hava av okkara telukervi og teløøkinum at flyta ta ábyrgdina aftur til danmarkar víst verður á at nú skulu vit gera felags lóggávu fyri hvat fer telukervi vit kunnu seta upp í føroyum ein øvut heimtøka her er heldur einki tá tað kemur til at fáa ein meiri sjálvbjargnan búskap tvørturímóti er átøk fram sum gera okkum fíggjarliga verri fyri serliga yvir tíð og hyggja vit at teimum ítøkiligu úrslitunum jamen so síggja vit avlop hjá landskassanum sum var knappa hálvan milliard í fjør tað er burtur í ár og tað er en tá áðrenn vit hyggja at broytingum í inntøkum og útreiðslunum orsakað av koronu her er eisini ov lítið nevnt um útbúgving um mentan mentan verður so als ikki nevnt í røðuni rættiliga undrúnarvert fegin um at fróðskaparsetri og skúlin verða nevnd men tað er eisini ómetaliga týðandi at vit seta meira orku av til millum annað fróðskaparsetri harmist um at trý partarsemjan um yrkisútbúgvingar ið vit fingu sett í verk ella skrivað undir saman við øllum pørtum í undanfarna samgonguskeiði als ikki verður nevnd og eg vóni veruliga at vit kunnu taka tað málið upp aftur tað er eingin loyna at høgraveog konservativ flokkar teir seta altíð privatisering av almennum virksemi á skrá men privatisering av almennum virksemi mitt í eini krepputíð kann ongantíð vera skilagóð at tað kundi ikki verið at verri týspunkt av valt meni nú er fiskirættindini so at siga eri privatiserað so er næsti leikurin eftir øllum at døma føroya teli sev bústaðir og onnur og har skal okkara innaiga ininniliga heitan vera til samgonguna lat okknú gera tað sum er best fyri okkara land og fólk ikki fyri tey fávumu fyri tey nógvu og ikki bara hugsa her og nú men hugsa yvirtí er fegin um annars at tað verður fráboðað á ólavsøkustøðuni at føroyar skulu taka størri ábyrgd í altjóða samfelagnum men vit vita eisini at tað gera vit bert og best um vit fáa fullan limaskap í altjóða samfelagnum og taka fullveldi og eg vóna at vit kunnu saman arbeiða fyri hesum men eg siga at eg óttast tíverri ati verða fet tikin hesum viðvíkjandisamgonguni so fara tey at ganga afturá og ikki framá tí her verður eisini fráboðað at nú skal samstarvið við danmark endurnýggjast og mam a mn siga ja um vit tosaðu um at styrkja okkara frælsi og sjálvbjargni so hevði tað verið øliga gott men hyggja vit so at hvat sigur løgmaður í røðuni hann sigur fyrsta stigið er at allir føroyingar skulu fáa eitt danskt sipp í eygunummar álvaratos og hyggja við víðari røðuni stendur næsta stig er at løgmaður saman við danska forsóttarráðharanum fyri at gera felags lóg fyri krøv til føroyska telukervið ein høvugt yvirtøka hetta er føroyskt málsøki tað vil siga at nú flyta vit ábyrgd aftur til danmarkar er hetta málið at bakka aftur hetta má kunna gerast betri lat okkum heldur arbeiða saman fyri at fremja átøk ið ikki bert eru góð fyri tey fáu og ring fyri tey smáu lat okkum heldur seta eina greiða kós soleiðis at vit fyri tað fyrsta gerast sjálvbjargnari bæði búskaparliga umsitingarliga og politiskt og har kundu vit byrja við teimum heimtøkunum sum tjóðveldi millum annað fer at leggja fram fyri tað næsta at vit gerast burðardyggari bæði orkuliga umhvørvisliga og vinnuliga og fyri tað triðja at vit styrkja samanhaldið bæði samhandsfesti okkara samfelag hetta henda gjáin millum útjarðir og miðstagin fáa hana burtur og eisini samanhaldið millum alt fólkið og tað má kjøtfestast í breiðum politiskum semjum sum eg vóni veruliga at vit kunnu arbeiða fyri at fáa meira á skrá ta komandi tíðina nú tíðin tíverri farin men eg vóni at vit kunnu fáa eitt gott samstarv og eina góða tingsetu hóast vit ikki eru politisktsamd um alt men at vit fara at virka fyri at vit røkka mál við fleiri semjum um tey ikki minst tey stóru málini fer frammantakk fyri