Høgni Hoydal (Tjóðveldi (Republic)), speaker, 2022-03-11
Topic: Tikið av dagskrá:
harra formaður eg havi longu verið fegin um tæ tær viðmerkingar sum framsøgufólk hava gjørti hetta málið h og skal royna at svara onkrav teimum spurningunum sum eru komnir øhog eg kann kanska byrja við at siga at sjálvandi snýr hetta málið seg um tvey ymisk viðurskiftir ella í veruleikan nýr málið seg um at løgtingið tekur ræði á tí føroyska loftrúminum og á tí sum eitur flogferðsla meðan hin spurningur snýr seg um hvussu veitu so eina tænastu við við við við radarum veðurtænastu vaktari bjarding og tílíkt hog lat meg byrja við tí fyrsta at ikki iki løgtinginumat siga so er tað ofta undranarvert at vit í tvey túsund og veyogtjúgu kunnu liva við tí at tað eru eitt annað land aðrir myndugleikar taka avgerð um hvat hendir í okkara egna loftrúmi hvør kansn flúgva upp á føroyar hvør fær konsertión sum má kalla tað ligvaupp á føroya hví avgerða vit ikki tað sjálvi tí vit hava allar førleikar fyri tí hyggu bara eftir menningini innan fyri føroyska flogferslu serliga hjá atlantslogi innan fyri bæði tyrlu og flúgving og mikanikar og alt tað sum hartil hoyrir øhí øðrum lagi so er tað so er tað nokk so løgið at at vit kanska vita rættiliga lítið um okkara loftrúm ø vit hava yvirtikið okkara sjógv hava ræði á okkara sjógvi okkara fiskiríkisdømi og okkara undirgrund men hava stettiki ræði á okkara loftrúmi og eg kann til tingsins upplýsing fortelja eina líla søgu harra formaður at tá ið eg var landstýrismaður seinast og skuldi herða grindalógina soleiðis at vit fingu heimild til at steingja grinda øki fullkomiliga av fyri fyri polwotson og hansara kompanum so skuldu vit upp í løgtingslógini at vit skuldu sjálvandi kunna steingja grindaøki av í í ein fjórðing á sjógvi og landi men eisini í loftrúnum sum mann ikki kann brúka dronur og annað til at órógva grindaraksturin og og og at halda grindini til við tá bleiv eg ógvuliga vinarliga ella tá komu ógliga vinarliga tann táverandi danski fútin og eg haldi ríkisumboðiðskrivað okkum eisinieitt bræv og segði har tær søgdu ttúhevu ikki lovað at lóggeva ell løgtingið heu ikki lova at lóggeva um loftrúmið tað er eitt danskt málsøki og eg tosaði seg við tey so spurdi eg til stuttleika jamen hvat hvat hvat hvat hvat hvat hvat hvat meinar tú við altso sjálvandi fara vit at lóggeva um hvussu vit kunnu verja okkara okkara grindarakstur og eg fari ikk t lurtað eftirtít sil og siga meg men hvat meina tit veruleikanum við hvar hvar er tað danska hvar byrjar tað danska loftrúmið jag søgdu tey at formliga sær byrja tað ein metur oman fyri svørin nettupp o so siga mhvnei nei formliga seð er tað tað so fortaldi eg hasa søguna fyri fyri verpabanið hjá mær kalmar lendisgóð so siga hahata hvi hin aldrin hoyrt fyrr men so sigur hann ja tað fór klárað kanska nok so nógv tí eg havi eg altíð hildið tað at føroyingar ganga við afturpartinum í føroyum og við høvdinum í danmark hso so eg hai aldin husað um tað fyrr at soleiðis so strangt hava teir definerað tað øh so tað sigur okkum aftur at sjálvt tað at taka ræði á loftirnmi tað ivist ikki í at meginpartin av føroyingum og og og á løgtinginum halda er púra rætt síðani kemur so hin parturin har vit fara at finna trupulleikar og avbjóðingar og alt tað sum sum er við at taka ræði á einum so týdningarmigum málsøki sum sum loftrúmi tað er ikki minni týdningarmikið í dag enn tað var tá ið uppskotið varð lagt fram seinast og har vil eg siga harra formaður at at eg haldi at vit hava lyndi til kanst serliga til jaspur langaard tí eg haldi hini framsøgufólkini hava ikki leitað so nógv eftir eftir trupulleikum kanska serliga tá helga abramsen eisin fyrvernani landstýrismann at at øll menning í føroyum byggja jú á at tú torir at taka seta tær á mál taka eina avgerð ella vit kunnu sagt við tí gamla ororðafellunum frá høvdinum skalt tú hvalin skera og úr kjølunum skalt tú uppát in gera og tað kanst tú bara gera vist tú er sett tar fyri at byggja ein bát ella sæt tær fyri at halda eina grind til og at og at og at sker handa háls tí at um vit vóru farin farin til hetta málið á sama hátt sum eg hoyri at jaspur langaard og og helgi abranssen gera við allari virðing fyri teimum so er tað eitt sindur sum at vit hav akkurát fingið so eina standandi flott flotta nýbygning in í føroyska flotan at áðrenn kristian martin og sinir hansara tóku avgerð um at byggja hrissón ágrótunum so hevði onkur sagt ja men hvussu nú við tí møttsyskini sum er niðast í maskinurúmunum og tí slanguni sum eru eg má hava svar upp á tað áðrenn g taki avgerðina nei tað er øvugt tú tekur avgerð nú skulu vit byggja eitt skip í sum sum eru eru í í í heimsflokki og so fert tú undir at gera tekningarnar og at taka alla tær førleikar inn sum skulu til bæði at gera tekningarnar prosjektera tað gat enda at áa tar bygt og skaffa fíggingina á sama hátt her verður hetta málið samtykt og vit fingu tað væl lýst seinast so merkir tað altso tað at so taka føroyingar ræði á okkara loftrúmi og á flogfersluni og fyribils verða so tær avtalur sum danir hava gjørt vegna okkum við ísland og við íkao so verða verða við bara verða við bara avtalupartur har og tað er rætt at ekao er illa trekt í hesum her at siga jamen skulu v nú aftur til gera ein nýggjan fr øki og suvíðari men vit kunnu bara bara avroða við ísland um hvussu vit býta hetta her núverandi firðin millum okkum og hvørjar tænastur við veita her hvørja tæinasta tær veita í øðrum partinum av hesum her stóra fjørðunum og tað er ikki rætt sum verður sagt at tað er ómøguligt tí at tað er jú hent bara í okkara tíð fleiri ferð at nýggj lond eru eru komin fram í europu europa eg kann bað nevna tey baltisku londini tey nýggju londini á balkan aftan á tatrafiska kríggið har og tá var sjálvandi eingin trupulleiki hjá ekao at siga vl ókey nú eru nú eru nøkur nýggj lond komin nú sum hava ræði á tí loftrúvnum sum har her og so ger mann avtalurnar eftir tí so tað er tað er ikki nøkur forðing ta at leita eftir forðingum sumvit halda tað er og hyggja atir eftrteirri frágreiðing sum er gjørd har ið har ið løgtingið samtykti í tvey túun og ellivu at fara undir samráða danskar myndugleikar hendi u einki eg haldi tjóðveldi hevði fyrst fr etta upskotið frammi í tvey túsund og átta men so fór pol mikkelsen um tað seinast vit tosaðu rætiliga nógv um hvussu skal mann gera og eg sigi pól vaska pól eg skal ikki læra tað nakað men men mínar royndir siga mær at um so er at løgtingið iki hevur samtykt fyrst at málið skal yvirtakast so fær mann at gera eina frágreiðing som sum finna so nógvar forðingar at einkin kemur burturúr og tað bleiv tíverri tað sum var úrslitið hóast táð tað ger ina avtalu um at tað niðar á loftrúmi ella innflúgvingarloftúmið rættrættari sagt við føroyar skuldi yvirtakast eg veit ikki heilt hvar tað málið liggur í dag tí at at sigur tú at áðrenn tú tekur avgerðina skalt tú fyrst sita við við donskum myndugleikum ella ikaomyndugleikum og siga ber tað til so far tær heilt skva siga tað ber ikki til men taka vit og samtykki at vit skuldu gera tað og seta dagseting á at vit taka tað yvir frá ólavsøku ella frá fyrsta januar jamen so veitst tú tað í samráðingunm so má mann finna loysnnar øhog tá verður tað óftr mínum tykk als ikki trupult at gera tað vit hava roynt skal sigast at tosað við íslendingar myndugleikar og íslendskar myndugeikarmen teir siga at teir kunnu ikki formliga samrøðast við okkum um hvussu teir og dag umsita gjøgnum ísavia tí at vit hava ikki myndugleikan teir samráðast við danmark men teirri løtur við samtykta upskotið her so kunnu vit fara til samráðingar vi íslands og og finguð innlit í hvusu taðverð umsitið í dag hvørja tænastu vit kunnu veita mann nýtist ikki man mann nýtist ikki at gera ein sjálvstøðan føroyskan ftað føroyskt fr øki mann kann siga føroyingar og íslendingar umsita nú tað økið í felag sum ísland í dag umsitur vegna danmark tað ber uttan iva væl til so er tað inntøkurnar og og nógv hava sett spurnatekin við tað men tað verður rættiliga greitt sagt í uppskotunum eins og tú hevr verður gjørt í teimum undanfarnu uppskotunum at sambært ekao og ikki kákukonventjónini so skal lgguáleggur tað í roynd og verað í teimum teimum teimum londunum sum hava loftrúmim at veita nakrar tænastur og tað er til tær tænastur at tú kanst krevja eit gjald fyri at flúgva ígjøgnum loftrúmið og tænasturnar eru jú nevndar tað er jú sjálvandi at veita radiotænastu og eftirlitstænastu altso við við bæði einum vit kundu gjørt ein ein radara sum bæði var passivur altso fær radiocfrsoformen eisini ein aktivan veðurtænastu trygd og bjarging tilbúgving sum heild og eisini at mann hevur nøktandi umstøður til til til flogfariðsumhald eisini flogvallur so tað stendur eftir at siga hvussu nógv mann kan siga men tað er eingin ivið um at at at at tað kanst tú fáa inntøkur til at byggja upp hálønar arbeiðspláss teir førleikarnar sum skulu til fyri at veita eina tænastu til tey flogføri sum flúgva her til vaktar og bjargingartænastur ella sør sun reskriús sum vit rópa tað og til veðurtænastur og tað haldi eg tað haldi eg er ivaleyst vit legga ikki hetta fram fyri at siga at nú skulu vit fáa eina stóra inntøku tí landskassan sumankan brúka tað alt møguligt nei tað er fyri at byggja ein førleika upp har vit hava ábyrgd av flogførðsluni av loftrúminum teimum tænastunm til tey flogføri sum her flúgva og út frá tí kunnu vit so fáa ein part av teimum inntøkun sum í dag fara í heilt aðrar kassar tað ivist í onga løtu í ber ógvuliga væl til so eg havi verið fegin um viðmerkingarnar higartil eg haldi t tað átti at verið at málmað kundilsstaðið samanum eg veit t tað kuna vera samgonguforðingar og annað men men higartil hava ukursi g allir flokkar verið fegnir um at vit hava yvirtikið okkara egna fiskimark ogokara egna sjógv og okkara egnu undirgrund nú stendur bara eftir eisini at taka ræði á tí sum er oman fyri okkum takk fyri fru forkvina ein viðmerking frá pállareyna