Jóhannis Joensen (Javnaðarflokkurin (Social Democratic Party)), chairman, 2023-03-22
Topic: 1. viðgerð LM-070/2022  Uppskot til broyting í Tingskipan Føroya Løgtings
takk fyri hvat ólukkan hugsar tú fyri tær brast burtur úr tíðindakvinnuni sum var farin í ein orðadyst við blaðstjóran hon kendi seg stoytta tað var týðiligt fyri øllum og tað var eisini av góðum grundum hetta var ein summarmorgun á einari blað redaktión í tvey túsund og níggju skjótt fjúrtan ár síðan nítjan ára gamal var eg avloysari sum tíðindamaður hetta summarið og har vóru ikki nógv fólk ein trivarligur hongur varð farin til álands at skriva og siða frá oyggjaleikunum úrslitini hjá føroysku ítróttafólkunum vóru góð men serliga føroysku svimjikvinnurnar skaraðu framúr tær vunnu fleiri gullhoiðismerki og settu fleiri føroysk met blaðstjórin raðfesti tilfarið í blaðnum og valdi forsíðusøguna hendan dagin vildi hann geva knáið svimjikvinnunum eitt herðaklapp og við stóri ella stórari mynd sluppu tær á forsíðuna sum skuldi selja blaðið á handilshillinum kring landið undir stóru forsíðumyndini av fýra feknum føroyskum svimjikvinnum við gullheiðursmerkjium um hálsin stóð við stórum og svørtum bókstavum kvinnurnar vístu seg sum menn tað var ein tíðliga yvirskrift av yvirskriftini sum varð nýtt í sjálvum blaðnum tí har stóð at kvinnurnar vístu seg sum rættar menn tað var herðaklappi sum tær fingu frá landssins størsti avís hendan dagin og tað var tað sum fekk tíðindakvinnuna at spyrja blaðstjóran hvat ólukkan hann hugsaði fyri sær okkara dýrabara føroyska mál er maskulint í sínum grundformi og bygnaði men ein kanning hjá málfrøðinginum ckirstidi ohansen hevur hinvegin staðfest at málsliga vannbýti ger at flestu føroysku kvinnurnar kenna seg sum illa heid ella sum heild illa aftur í føroyska málnum og tað er einki løgi í tí eg eri vanliga millum teirra sum halda at vit skulu hvíta okkum fyri at varðveita og ansa eftir føroyska málinum mállæran hon skal vera í lagi men júst hetta haldi egat vit eiga at gera nakað við og bleita upp vit mugu stremba eftir størri málsligari javnstøðu so føroyska málið verður rúmiligari og meira fevnandi og endurspeglar samfelagið sum vit búgva í sjálvandi okkara málnýtsla er framvegis í ávísan mun merkt av tíðini tá valdstruktururin í føroyum var ein heilt annar og tað er heldur ikki tilvildarligt at tú finnir lýsingarorð og starvsheitið sum heiðursmaður vísmaður talsmaður hegnismaður upphavsmaður partamaður yrkismaður hampamaður undangongumaður umboðsmaður handilsmaður semingsmaður sløkkilismaður løgreglumaður sendimaður rúmdarmaður og tíðindamaður í føroysku orðabókini uttan at tað finst í øvutum kynsformi tað verður støðugt beitt um hatta í okkara samskifti eru vit farin at siga talskvinna og talsfólk partakvinna og partafólk løgreglukvinna og løgreglufólk síðan kvinnur hava átikið sær teir leiklutirnar men tú sært tað kortini framvegis ikki í talgildu orðabókini sum vit øll hava atgongd til mál sum hesi tey sinúgva seg um at kvinnur skulu vera betri umboðaðar í okkara máli einki annað tað er ofta bæði einfalt og lætt hóast eg ásani at í einstøkum førum kann tað vera knortligt tá okkurt hevur vunnið hevd men vit eiga ikki at seta dreingir og gentur menn og kvinnur í bás vit eiga at vera varu við serliga tá vit smíða nýggj orð eisini at eintáttaðir kynsleiklutir kunnu hava eina útihýsandi ávirkan og saman við vantandi fyrimyndum sigbundnum normun og øðrum kann tað virka avmarkandi fyri arbeiðsmøguleikar og framtíðarmøguleikar sum okkara børn halda seg hava herfyri tá arbeiddi eg við einum skrivligum fyrispurningi sum et skuldi seta landsstýriskvinnuni í fíggjarmálum løgtingsumsitingin hon hevði tríggjar broytingar í tekstinum sum eg evði skrivað í teimum førum eg hvði skrivað landsstýriskvinna skuldi partú standa landsstýrismaður eg veit væl at umsitingin ger sum teimum er álagt og skulu halda seg til formligu starvs seitni einki ilt um tað men tað gevur onga meining ein stýrisskipann skal sjálvandi ikki broytast í heilum og neyðug atlit skulu sjálvsagt takast tá ið broytingar skulu gerast ví einari stýrisskipan tí er fínasta slag eg skilji bara ikki at løgtingið ikki fyri langari tíð síðani er farin undir hesa tilgongdina tað er fyrr samtyk víðfevndar samfelagsbygnaðar broytingar í í hesum húsinum eftir fáum døgum tað er at vísa politiskt ágrýtni ella politiska handlukraft men í hesum málinum hevur hinvegin verið drálað tí hetta er ein týdningarmikil og prinsipiell lóg har eitt veruligt fyrireikingararbeiði skal gerast varð sagt har øll tann politiska skipanin saman við serfrøði skal ver umboðað og har tað skuldi gerast vð einum so breiðum grundarlagi og víðfendari semju sum tilber í hesum málinum hevur tað altso ikki snúð seg um politiska handlukraft tíðini fari takk fyri takk fyri og vit hava ein