Hervør Pálsdóttir (Tjóðveldi (Republic)), speaker, 2023-03-24
Topic: 1. viðgerð LM-077/2022  Uppskot til samtyktar um at loyva kommunum at seta upp vakmyndatól
takk fyri frú forkvinna ja vit viðgera eitt uppskot til samtyktar frá sambandsflokkinum og fólkaflokkinum um at geva kommununum heimild at seta upp vakmyndatól spurningur um at seta upp vakmindatól hevur verið nógv umrøddir seinastu tíðina løgreglan hevur víst á at hetta er eitt amboð tey mangla fyri at kunna uppklára mál ið tey kulu sum tey arbeiða við tað kunnu uppstanda støður til dømis í náttarlívinum har ið upptøkur frá vakmindatólunum høvdu kunnað loyst ymisk mál tað e jú onkntíð soleiðis at tey ikki eru vitnir til staðar sum kunnu verða við í brúka seg í kanningararbeiðinum ella tað kann eisini sjálvandi vera a vitnin ikki er í einum tilstandi har ið teirra frásøgn er heilt eftirfarandi so har høvdu vakmyndatól kunnað loyst ein trupulleika tá man byðger henda spurningin um heimil skal latasttil atiseta vakmindatól upp so er tað sjálvandi viktigt at mann færbyrjanin av eisini ger greiðar reglur um hvar tær verða settar upp hvør hevur atgongd til upptøkurnar nær upptøkurnar kunnu brúkast og til hvat og at tað einavs skuldu kunna nýtast til tey ásettu endamálini eg haldi tó ofta at tá vit snakka um ella í hesum kjakinum um vakmyndatón sað haldi ofta at hað manglar eitt sindur av noansum vit hoyra ofta í ofta um harðskapsmál og neyðtøkumál og onnur mál serliga úr náttararlívinum æ tá gerast vit at gera sítt ótrúgv vit gerast bangin viti uppliva kanska at tað verður meira og meira harðskapir framdur og at føroyar ikki er eitt so trygt samfelag sum vit hava hildið tað vera tltann kenslan sum fólk sita við og tá verður tað beinanvegin røkt upp um at vakmyndatól eru loysnin ikki bara sum eitt amboð hjá løgregluni í kanningararbeiði men eisini sum ein fyribyrgjandi loysn tað haldi eg ein øgiliga svórt hvít fatan av trupulleikanum tað vísir seg í kanningum at vakmyndatól tey kunnu hava eina fyribyrgjandi effekt tá tað snýr seg um organiseraðan kriminalitet men tey fyribyrgja ney turvilja ikki impolsivum kriminaiteti sum eru kriminalitetir sum vit oftast uppliva í náttarlívinum millum annað barrdagar sum henda tá tað kemur ilt millum fólk tá ið fólk hava fingið ov nógvum yvirum og teirra vit kanska ikki eru sum tað plagar at vera tá uppsendir imposivur kriminalitetir og kanningar vísa at vakmyndatólini túrvilja ikki fyribyrgja tíð til dømis so vísti tøl frá aalborg at tá mann setti mann setti vakmyndatól upp á jm fráanikati tí kendi gøtuni í aalborg at tvey ár aftan á mannhevi setti seg vakmyndatólini upp so varð kriminaliteturin yvirhøvur ikki minkaður vakmindatólini úti óivar hjálpt við hjá í arbeiðinum hjá løgregluni at uppklára summar mál men ta tað ikki virka fyribyrgjandi tí er tað eisini viktigt at at vit eru greið yvir at vit ikki neytúrvliga eru tryggari sjálvt um vakmyndatól verða sett upp hóast vit kunni kenna okkum tryggari av tí tað kann gerast ein falskar tryggleiki hjá borgarunum at vit halda vit er trygg tí at vakmyndatólsfilma tað sum hendir tí haldi hesi er viktigt at mann at mann hevur við at vakmindatólin natúrliga ikki er ein mirakkelkurður ímóti kriminaliteti tað skulu onnur ting setast inn onnur átøk skulu setast í verk sum virka meira fyribyrgjandi til dømis vísir danmark kriminal preventativu rot ati eitt átak sum hjálpir er at seta betri ljós út á gøtunum soleiðis at tað ikki er so myrkt soleiðis at fólk skjótari kunnu síggja við seg støður kunnu uppstanda har ið har iðharðskapur ella kriminalitetur kann henda at tað er eitt sum kann hjálpa tað er ikki eitt so trupult mál og tað er nakað sum kommunurnar nokk hava heimild til forvin at betra ljósini í teirra kommunu tað hjálpir eisini at fáa fleiri etfrúfólk í náttarlívi at at vera til staðar sum kunnu hjálpa til at fyribyrgja at støður blíva so ringar sum tær blíva tey kunnu onkursvegna megla støgurða eisini og eg sigi si tingini tí at eg haldi tað er viktigt at vit politiskt eisini arbeiða fyribyrgjandi tað vit tav snakkað øgiliga nógv um um fyriyrging i fyribyrging her í salinum bæði tá tað kemur til harðskap og kriminalitet men eisin tá tað kemur til rúsevni sum vit uppliva ein øktaneitt økt brúk millum ung í føroyum í dag og tað er ikki altíð soleiðis at eftirlit førur til færri rúsevni ella færri rúsevns misnýtslu ella minni harðskap orgkriminalitet sjálvt um tað kann hjálpa í kanningaarbeiði í summum eri eg ikki eri ikki heilt ósamd í at at vakmindatól kunnu vera gott amboð hjá hjá løgregluni eg haldi eisini at at atí slíkum málum so haldi eg eisini at tit at tað kanska kemur sæst eyka her í løgtingin at vit ikki hava ræðu á løgregluni at vit kunnu gera nøkur átøk sum kunnu betri um arbeiða hjá løgregluni men vit kunnu alíkavæl ikki seta tar karmarnir sum løgreglana arbeiðir eftir til dømis haldi eg ati at nakað mann kundi gjørt sum hjálpti eisini fyribyrgjandi var at at økt normeringina av politistum í føroyum solis a vit høvdu fleiri løgreglufólk at vit kundu skipa betrienn havt ein betri skipan við nærpoliti soeisar at politiið var meira runt í landinum og at at tey kanska vóru meira frammi eisini í náttaralívinum at tey kundu koyrt patruliga oftari tað vísir seg at at vissu løgreglan er til staðar í tíspunktum í náttararlívinum so virka tað fyribyrgjandi so eg hugsaði við mínari røðu her at at taka nøkur av kanska av ivamálunum sum eg havi eg eeri ikki eg seti meg ikki kans e man siga ímótaruppskotunum vit fara sjálvandi í rættarnevndini at viðgera hetta málið væl og at fáa allir tær vinklar sum sum skulu til soleiðis at ati at vit kunnu taka tí røttu avgerðina eg haldi tað er viktigt at at at mann ger sær greitt at at tað er ikki neyturviliga er eitt fyribyrgjandi átak í sær sjálvum at tað krevur øgiliga nógv onnur átøk skulu vit minka um um harðskapsmál og rúsevnismál í føroyum og í náttaralívinum so hevur tað týdning at vit gera onnur ting eisini enn at seta eitt tól upp tað vísir tað vísist eg til dømis eisini at ati eitt vakmyndatól sum er passift eitst man setir upp sum bara filmar tað virkar ikki fyribyrgjandi tað sum virkar fyribyrgingin at eg visti onkur aktivt hyggra í ta alla tíðina og tað ynskja vit væl ikki at vit eru undir eftirlitið alla tíð at onkur heldur eyga við hvat sker so so tað eru nógvir spurningar í hesum málinum sum eg haldi er neyðugur at viðgera øeisini hvussu vakmindatól verða handfarin vit vita í dag at tað er altso ikki øll vakmindatól sum er upi í dag sum verða handfarin rætt mann hoyrir søgur frá fólki sum arbaði í handli ella á at at tey verða ringd upp av leiðaran um at tey skulu smíla meira tí at til kundarnir til leiðari sær at tey ikki smíla við kassan at onkur verður ringd upp sært at nú mugu pylsurnar á grillini vendast eg síggi at tær ikki vendar tann síðsta tíman og sovíðari at tað eru nógvar sovorðnar søgur um at vakmyndatól ikki verða handfarin rætt og tað eru neyðugt at mann hevur greiðar reglur á tær reglurar umá seti verða fylgdar soleiðis at vakmyndatól ikki verða misnýtt og at tey liva upp til tað endamálið sum sum tey skulu so hatta var var mín røða við teimum ivamálunm hava til tað men vit fara at viðgera efta málið væl í ræti