Aksel Vilhelmson Johannesen (Javnaðarflokkurin (Social Democratic Party)), speaker, 2020-08-03
Topic: Aðalorðaskifti sambært § 51, stk. 4 í Tingskipanini um FG-001/2020 : Frágreiðing løgmans á ólavsøku 2020
ger so væl ja takk fyri harra formaður til viðgerðar er ólavsøkurøða løgmans tvey túsund og tjúgu og tá tað er eini ólavsøkurøða sum sum oftast er drúgv s er tað sjálvandi soleiðis at tað er okkurt í ólavsøkurøðuni sum mann fegnast um og tekur fult undir við okkurtsum mann er skeptiskur um og so annað sum mann als ikki tekur undir við og soleiðis var eisini hesa ferð og sjálvandi ikkiminst tá man situr í andstøðu so er tað altíð okkurt sum hann ikki heilt tekur undir við og hevði viljað var øðrvísi men sum vit taka nøkur av teimum tingunum sum javnaðarflokkurin er fegin um og faktiskt fegnaðist um so er tað eina tað er at løgmaðurin nevndi at mann ætlar at gera broytingar í sjúkradagpeningarskipanini soleiðis at tey sum eru langtíðari sjúk í hesum førum sjúk longri nn enn fjøruti vikur tað er ofta fólk við álvarsomu álvarsamarisjúku til dømis við krabba mín at tey kunnu vera í sjúkradagpeningaskipanini inntil tey eru trýsssgáttur htað var eit uppskot sum javnðarfokkum eisini hevði í vár í løgtinginum sum samgongan tá feldu við tí grundgevin har lanstýriskvinnan arbeiti við upskotinum og nú ætlar landstýriskvinnan oppinbart at koma við upskotunum og tað hevur við fegin um og fór sjálvandi at taka undir við eitt annað tá tað kemur til súkradagpeningaskipan sum kanska harmasteit sindur um tað var at javnaðarflokkun hevði eitt annað uppskot sum eisini í fall tí at landstýrsvinan arbeiddi við tí tað varisu man tekur smærri vinnufyritøkur har fólk eru fastlønt og alt gott um tað men fastløntur hevur rætt til sjúku undir løn undir sjúku men tað kann era ein tung byrða hjá arbeiðsgevaranum sum er ein lítil fyritøka og har skotu vit upp at arbeiðsgevarin kundi fáa tað endurgoldið tað lønina sum an hvur goldið undir sjúkraviðgerð soleiðis at fyritøkan ikki fór á knóranum tí at ein persónur gjørdist langtíðar sjúkur men tað stendur ikki nevnt í ólavskrøðuni held ikki í løglistanum so eg vet kk umtaðer nakað sum landssýriskvinnan ikki kemur við tað harmast vit um um hon ikki kemur eitt annað sum vit fegnast um tað er ati sambært røðuni so hevur ætlanin at raðfesta útbúgving tað verður ikki nevnt ítøkiliga hvarjar útbúgvingarhægri lestna mann ætlar at raðfesta men tað har nevnt nakrar útbúgvingar tá tað kemur til tá tað kemur til handverkarútbúgvingar sum eg veit at onkr av teimum hevði arbeitt undanfarna landsstýrið eisini við saman pørtina á arbeiðsmarknaðinum og tær fara at koma nú og tað halda vit er skilagott tí skal ungdómurin støðast í føroyum sum mamman bjóðar teimum útbúgvingar her peint annars er vandi fyri tær frá landinum og iki koma aftur so at man heldur fast í at raðfesta útbúgvingar tað er nakað sum vit janafers eisini fegnast um og taka fult undir við so hopa vit eisini atat vera gerðir aftanfyri tey góðu orðini eitt annað sum tað flestu nok fegnast um sum løgmaður eisini nevndi tað er at mann fer undir nú at gera tunlar norðrun fjall tað er nakað sum hevir bíðað alt for leingi og allar samgongur sum hava sitið eg undan hesari hava kanska for sønt tað meni undanfarna samgongan segði so máns kud far í gongd við at borða tunlarnar vor og fjall tá manvar liðugur at borða tunnilin til hvalbiar og eg haldi at fleiri teimum sínu samgongudag vóru samd og onkur helt hatta ganga enn skjótari kan seg iki byrjaður om borðið á men mann eð far undir fyrireikingarnar og tað fer at koma og tað er taðer at fegnast um men tí sambandi ætlari at spyrja at landsstýrismannin fíggjarmálin um mann hevur hugsað um grótið sum kemur úr tunlinum tí mann veit at brbyrgingiharaldssund ikki er tann besta on koma í fýrsunum og ikki serliga í góðum standi hon her smøl og lág og tá tað er illveður so stendur sjóroki tvørtur um byrgingina ætlanin er at kanska brúka ein partn av grótunum til at breiðka og hækka byrgingina eitt annað sum vit eisini eru fegin um í eitt annað sum vit eisini fegin um í javnaðarflokkinum tað er at mann nevnir at nú er ferman undir tilgongdina og seta fólk í starv til ókeypis sálarviðgerð til fólk ímillum fimtan og fimogtretivu ár tað er eisini la faktiskt einasta uppskotið sum eg komi frá andstøðuni javnaðarflokkum tjóðveldi løgdu tær fram sum bleiv samtykt og nú ætana landstýrismaðin eisini a fara undir ta tilgongdina og seta tey í verk tað fegnast vit um tí eingin ivi er um at serliga millum ung fólk eru eru er sálarligar avbjóðingar ein ein ein avbjóðing í samfelagnum í dag og tað er eoin sjúka eins væl sum kropslig sjúka eitt annað sum løgmaður vinja tað er viðgerðartrygd tað kunnu øll vera samd um at í dag hava vit nakrar bíðilistar sum eru innan fyriá ávís øki alt for langir teir skulu styttast soleiðis at fólk sleppa at viðgerð at skjótast møguligt men tað er lætt nokk at siga viðgerðartrygd men tað sum er orsøkin til har vit hava bíðilistar tað er at vit mangla starvsfólk og fyrstufremst læknar og tað eru áv nøkrum sergreinum harer onkur eingi lækni onkur er brá ein lækni og tað ger tað tað hópar ein bíðilistir seg upp tí er tað týdning at mann raðfestir tað at mann fær fleiri læknar í starv í í okkara sjúkahúsverki og heilsuverki og fara vit til til undanfarna samgongu ikki fyri at reypa men so komu tíggju nýggjur serlæknar í faststarv í sjúkrahúsverkinum og tíggju nýggju kommunulæknar í faststarv og tað er neyðugt og tann gongdin mát halda fram og harumframt so gjørdi man nakrar broytingar har mann hevði tað an mn kallar kpu starv tað eru tanakkurát liðugur at lesa á tann fyrsti parturintað fyrsta árin mann skald taka aftaná so allir læknar skuldu ígjøgnum tað er ein o donsk skipan har danir og grønlendingar høvdu somu rættindi til tey størvini sum vóru í føroyum sum føroyingar og vóru ofta sett av ela mannaði av dønum til dømis og føroyingar slupp iki framat har fekk mann tað broytt soleiðis at føroyingar skuldi hava framígjárrætt og eisini hækkað talið á storoyinum so tað fóru úr á leið tólv upp í tjúgu og tað er kanska ein grundleggjandi fortreyt fyri at fáa fleiry læknar í framtíðini og nú hevu tað verið frammi í miðlunum at nógvir avsær størvunum enda her í heyst og fleiri s av landinum aftur har hevur landstýrismaður kaili oholm johannesen sum sagt at hann ætlar at gera sítt til at raðfesta ta næstu fíggjarlóg men har halda vit at tá að størvirnir ganga út longur í hst so er vandi fyri um játtanin ikki kemur nú í heyst at tey fara á landinum tí fer javnaðarflokkuin at leggja fram eina eykajáttan sum vit fyrireika her í løgtinginum nú um at játta teir pengarnir sum skulu til so hsir læknarnir kunnu verða restina av hesum árinum í føroyum um hann fær í nøkur av teimum tingunum sum eg haldi treingjast til ein ávísan kritikk so er tað eitt sum løgmaður nevnir sum e ikki kann ta lata lata vera við nevna og fíggjarmálarárurin hevur veri inni á tað sama fleiri ferðinar fyrr hann sigur at búskapurin sterkur vinnulívið er sterkt landskassin er sterkur almenna skuldin er lítil grunnirnar sum landi varar av eru væl fyri og hetta er rætt men hetta er altso sami árastein nielsen og jørgun niclasen sum í fýra ár dag og dagliga jabpaðu um hvussu illa só til í føroyum vinnulívið kláraði ikki hesi her avtjaldsøðina teir søgdu hon fór klára iki at frað undan landið brúkti fyr nógvar pengar yvirskotið var for lítið og so framvegis nú er boðskapurin heilt annar ein boðskapurin heilt annar um hvussu tað hevur verið eg gangi út frá at eri samdur í at tað sum løgmaður nú sigur er rætt men tað merkir bara tað sum hann og jørgun nikklasen og tey sum nú sita samgongu sagt í fýra ár vari hoylagsbundin tað var heilt einfalt ikki rætt samla sæð hevði landskassin hálv aðru milliard í yvirskot áðrenn e tvey tsn sekstan til tvey túsund og nítjan hálv aðru milliard tað ger at vit eru væl fyri nú samstundis staðfestir løgmaður at nú er verður undirskot í tvey túsund og tjúgu og høvuðsorsøkina sigur hann vera korona tað er eingin ivi um at korona kemur at ávirka eisini støðurna hjá landskassaninum og tað skal landsstýrið ikki læstast fyri tað er ikki landsstýrið sum er komið úvir korona men sum man hyggur eftir hvussu nógv hetta landsstýrið hevur hækkað útreiðslurnar í inniverandi ári og hvussu nógv honn hevur lækkað inntøkurnar og tað taka eykahjáttanar við sum eisini hava verið so hevði eg verið undirskot í tvey túsund og tjúgu uttan um uttan tær útreiðslurnar oð mistu inntøkunar orsaka korona tað vil siga at mann hevur klárað upp á eitt hálvt ár søpu til eina hálva milliard í yvirskoti burtur somu fólk sum funnust at undanfarna samgongu fyri at brúka færi nakrar pengar so tað er ikki góður fíggjarpolitikkur so verður sagt víðari at orsaka korona sigur verður sagt orðarætt kanska ikki kanska fara vit ikki at seta so nógvar pening av sum ætlan og tað er altuð tað sum er galið við á búskaparpolitikki mann hevur oyst pengar út tá tíðirnar vera ordiliga góðar tað fyrsta parturin ev hálva ári hesum samgonguni herpeint og minkað inntøkurnar og minka inntøkurnar hjá landskassannum soleiðisat mnn heur sopin að á hálvar miliardir yvirskotið burtur so koma kanska niðurgangstíðir orska korona so sigurmann nú mugu vit halda aftur tað er at føra viðgangandi konjukturpolitikk tað vil siga at tá tað er nógv virksemi í samfelagnum so økir mann um virksemi við at økja útreiðslunar ekstrep nógv og so tá tað kemur niðurgangstíðir so minkar mann um útreiðslurnar og minkar um virksemi og ger niðurgangst tíðinar verri enn annars tí e tað mótsatti politikkuri man eigur at føra so vit royndi at føra at hava stór yvirskot í góður tíðin júst fyri at hava pengar til at leggja síðus standa ímóti við tá tíðirnar gjørdust eitt sindur verri so mær dámar ikki búskaparpolitikkin hjá sitandi samgongu eitt annað sum fyllir ikki so nógv í røðuni og eg skilji tað kanska væl tað verður nevnt í røðuni men tað fyllir kanska meira í í ískoytispartinum og tað sum hevu verið í miðlunm eftirfylgjandi tað er at mann ætlar undir at einskilja almenn partafelag og útveita almennar vælferðar tænastur øh sum mann hyggur eftir tímum almennu partafeløgunum sum vit hava í dag so eru tey í útavstøði væl rikin tey rinda øll eitt vinnusbýti til landskassan eg rokni í seinastu árini hevur taðr ligið ímillum hálvtrýss og hundrað milliónir í vinnusbýti eitt argument oftani fyri at einskilja almenn feløg tað er fyri at spara pening fyri at spara pening men tá ið mann hevur feløg sum ikki kostar landskassanum eitt oyra men tvørturímóti betala vinnusbýti inn til landskassan árligani so sparir mann ikki pening so missir mann inntøkur varandi við at selja hesar fyritøkurnar eitt annað er kappingin og tað kannmann skilja í ávísum øki u mann kal hava eina kapping og tað ber væl til at tryggja kappingina har privat eisini eri uttan at einskilja ella privatisera hesi feløgini millum annað verður nevnt at fara á teli skal ella veðu nevnt í miðlunum at tað er ein fyritøka sum skal seljast altso faray á teli hevur ta seinastu árini goldið ímillum tjúgu og fjøruti milliónir í vinnusbýti til landskassan eg haldi í vey túsund og átjan var tað seksogtretivumiliónir krónur samstundis um teir hava útbygt bæði okkara net her í føroyum og teir hava útbygt okkara samskifti við altso við kaðalar sefakaðalin tilstóra bretland so víðari við okara grannalond eg eri bangin fyri um vit fara undir at einskilja far á teli at tað er øilga skjótt at tænastan kann blíva verri og at landið kemurat missa varan fær t gott nokk ein eingangs inntøku men kemur at missa varandi inntøku sum tey betala til landskassan á hvørjum ári og tað sama er galdandi fyri onnur almanna partafeløg og sum mann kanska eisini kann vera eitt sindur skeptiskur við tað er at løgmaður í hesum førinum var áðrenn hann bleiv løgmaður fíggjarleiðari hjá hey sum er einas konkurenturin hjá føroya teli og eg haldi at landsstýrismaðurin í vinnumálunum tann úttalaðs ti dimmalætning um summar ikki ordiliga vildi standa við tað sum stóð í samgonguskjalinum og segði at tað var nokk bárður stein nielsen sum hevði alto fíggjarleiðarin hjá hey í hesum førinum sum hevði ført pennin tá mann skrivaði samgonguskjalið tað kann tað vera a mann vil sleppa av við ein kappingarneyta hjá sær sjálvum eitt annað sum eisini verður nevnt tað er at mansf skilja netið hjá sev frá tað at gera broytingar orskupolitikkinum er nakað mann vævæl kann gera tað er ikki tað men tað sum eg haldi er øgiliga grundleggjandi tá tað kemur til sev tað er at kommunurnar eiga sev og kommunurnar hvørki kommunurnar ella sev hava yvirhøvur sambært miðlunum verið við og eftirspurd í hesum málinum tað eigur mann at gera í tøttum samstarvi sum mann gera broytingar við eigarin av sev og við sev sjálvt tað haldi eg um hnn ikki ger tað so eg rímilia vísur í atað verður skapað ógvuslig rok í samfelagnum eitt tað síðsta tað kom inn á tað er at tað er bústaðir har eru nøkur ting sum eg haldi mann kan finnast at og nøkur man knn fegnast um tað fyrsta tað er tá ið mann siðgur at bústaðir nú fær hann láninð í heimildar fýra hundrað milliónir í staðin fyri tvey hundrað og hávtrýss milliónir sum undanfarna landsstýrið ætlaði so hevði eg longur varhugan og havi nú fingið hann staðfesta han at mann lumpar eit lít sindur tí av teimum fýra hundrað miliónum skal bústaðirð mitta tí heila nú fórá at taka sær av landsuppgávu millum annað at byggja barnaheim tað vil siga at mann flytur útreiðslur frá landskassanum sum ikki kom at framganga tíggjarlógini eftir rokskapinum yvir til bústaðir men tað merkir so tað at landið skal betala tað aftur yvir raksturin hjá næstu vlt e ka fimtan tjúgu tretivu árini tað ena marn kemur íð tyngja raksturin hjá landskassanum í nógv nógv ár fram í tíðina tí onkur skal betala ett barna heimi bústaðir kaln gott nokk byggja á tað men landið skal betala tað aftur yvir raksturin og iðtað frá bústøðunim tað er ikki ábyrgdarfullur fíggjarpolitikkur og tað at mann ætlar at byggja íbúðir runt runt um landið tað taka vit javnarflokki fult undir við at man ætlarat brúka hundrað milliónum til tað tí tað er neyðugt úti um landið í dag eru privatar bústaðir til leiðin næstan ikki bygdir eg haldi egsletiki teir verða bygdir annaðhvørt pýr mann í teimum fáu íbúðu sum bústaðir hevur ella í ein kjallaraíbúð sum er kanska vera rættiliga trygdir hjánr ótrygdi hánri familju tí mankann vera upplakaður so tað taka fult undir við men tá tað kemur til miðstaðarøkið so sigur mann at tað skal bara gerast kann bara bygjast ímiðstaðarøkinum um indar í vinnusbýti soleiðst mann javnsetir kappingina tað inniber at tað verður dýrari at búgva í miðstaðarøkinum um tað so er havnin ella eisini runavík í klaksvík tað tað veit eg si heilt men sambært bústaðir kann tað durka um leiðina við einum tjúgu prosentum og tað er ov dýrt at búgva í miðstaðarøkinum fammanundan hjá rætiliga nógvum endamálið við bústaðarpoltikki má vera at mann hevur ráð til bæði at at ungu gomul og háløntu lágløntkum búgva síðum síðum tað er rættia stóran týdning fyri fyri samanhangsmegin í samfelagnum om mann fer frá tí so kantað øgiga skjótt verða at hálønt búgva í einum øki í landinum og lágløntum øðrum øki og tað halda vit ikki er gagnligt hog tá tað undarliga er akrát va hava viðgjørt fiskivinnuna áokkara høvuðsvinnu har má kapping ikki vera har má mann hava tryggar karmar tólv ára loyvir túskl iki hava kapping um atgondina til tilfeingi men tá tað kemur ti bústaðir sum burdi verið vælferðarpolitikkur so skal kapping vera og tað allarsíðsta harra formaðr sum kað líka nevna so haldi eg ter fyrstu ferðirnar eg havi upplivað eina løgmans røðu har mentanin ikki er nevnd við einum tí einasta einum orði og tað haldi eg ver ett sindur harmiligt tí ati sum hesa chørcil segði undir seinna heimsbardagar táið fíggjarmálarhárin ætlari at skerja játtanina til mentan og brúka tað upp á krígsútgerð at hann segði ókey vitskuldu ikki berjast við mentanini hvørjum er tað so vit kríggjast um tí tað er okkara samleiki mentanin og tað eiga vit sjálvandi at raðfesta og burdu eisini átt sít pláss í einari løgmansrøðu