Kristina Háfoss (Tjóðveldi (Republic)), speaker, 2020-09-03
Topic: 1. viðgerð LM-005/2020  Uppskot til eykajáttanarløgtingslóg fyri august 2020
li viðgerðar eru ein eitt eykajáttanaruppskot frá javnaðarflokkinum sum er í tveimum kann man siga tann fyrsti parturin snýr seg um at veita eykajáttan til at kunna seta fleiri yngru læknar í starv eina eykajáttan eina komma seks milliónir og tann næsti parturin snýr seg um at mann skal taka eina komma seks milliónir krónur avjáttanir til sendistovur fyri at fíggja hendan partin eg hugsaði fyrst at taka tað fyrrapartin við teimum yngru læknunum tað er eingin ivi um at vit í tjóðveldi taka fult undir við at vit seta neyðug á peningina av soleiðis at vit fáa sett fleiri yngru læknari starv beinanvegin siður stenberg fyrrverandi landsstýriskvina í heilsumálunum reisti eisini málið beinanvegin tá tað gjørdist greitt at pengar manglaðu á hasi játtanini og og og vit vístu á at tað var neyðugt at landsstýrið kom beinanvegin í løgtingi og bað um hendan peningin tí hetta er ein natúrligur liður í tí arbeiðinum sum hevur verið í gongd tey seinastu árini og sum eg haldi eisini at breið politisksemja hevr verðið um tvørtur um bæði samgongu og andstøða vit vita jú at eitt trygt og gott heilsuverk er jú kanska tann mest týðandi súlan í ein vælferðarsamfelag hvørfall er tannða mest tíðani feri vit skul føla okkum trygg í tí samfelagnum sum vit liva í og soleið at vit kunnu øll hava eina góða heilsu og eitt gott ov langt lív og tí er heilsuverki so ófatiliga týðandi at raðfesta og allir flokkar siga seg eisini vilja raðfesta tað ovarliga tey seinastu fýra árini tá valdu vit at raðfesta heilsuverkið við umleið tvey hundrað milliónum krónum í meirjáttan í samla í valskeiðnum og tað var ikki uttan orsøk tað var tí at vit sóu at tað fleiri økini á heilsuverkinum var neyðugt at seta inn við fyri at betra um tænastuna millum annað fyri at seta fleiri læknar tí tað at vit mangla læknar er kanska tann størsti fløskahalsurin í okkara heilsuverki so vit valdu umframt mvanligu játtanina til heilsuverkið so valdu vit at seta hesa sokallaðu serlæknapíljuna á stovn har sum vit settu fimm milliónir krónur tøkar leypandi og tann næsta árið bleiv fimm milliónir lagdar afturat og tað á triðja ár fimm afturat sum á koma upp á tjúgu milliónir til serlæknapílljuna yvir tey fýra árini soleiðis at vit kundu seta fleiri læknar leypandi og tað gav úrslit tað gjørdi tað at landssjúkrahúsið og klaksvíkarsjúkrahús og suðuroyarsjúkrahús og eisini kommunulæknaskipanin hevði møguleika at seta læknar tá tað vórðu tøkið og úrslitið bleiv so at vit fingu sett vistu í minst rætt umleið tíggju nýggjar serlæknar og umleið tíggju nýggjar kommunulæknar og hetta er evur verið eitt stórt framstig fyri ta tænastuna sum vit kunnu veita men vit mugu hugsa longri enn tað vit mugu eisini hugsa um hvussu kunnu vit fáa øll hesi ungu sum tíbetur velja at fara undir útbúgving sum læknar í hesum døgum tað eru umleið hundrað føroyingar sum lesa til læknan í løtuni og skulu vit skuluvi bjóða teimum koma aftur til føroyar so munnu størvini eisini vera tøk og serliga má játtanirvera tøk tí størvini eru jú tøk og tí valdu vit at arbeiða øla miðvíst við hvussu kunnu vit knýta hesir lesandi tættari til føroyar soleiðis at tey ikki enda í tí danska heilsuverkinum ella onkrum øðrum landi tí vit hava brúk fyri teimum og vit vilja gjarna hava tey heim og har hevur tað jú verið soleiðis í áravís at føroyingar á jøvnum føti eitt nú við danskarar sum hava lisið g lækna hann skuldu kappast um tey turnusturvini sum hava verið í føroyska heilsuverkinum og vit vildu so fegin fáa tað avgreitt at føroyingar skuldu hava ein fram íhjárætt so tey komu heim her í turrinum so tey fingu eitt ávíst kjølfesti og soeiðis tað var størri sannlíkt fyri at vit kundu fáa tey heim at starvast her eisini eftir lokna útbúgving og tað eydnaðis so at fáa tað avtaluna í dag og tað merkti so eisini at at vit í dag hava munandi fleiri yngri læknar sum nú skulu tað næsta stigi tí eg játtanin eisini at hækkað nakað eg haldi fíggjarnevndarformaðuri vísti á í ár tí mann nokk vita at nú forður fleiri at koma inn í skipanina hjá okkum yngru læknar og tað er øvliga positivt men tað sær út til t men er sett ov lítið av tað fyrsta eg hugsaði g faktiskt vra púra eriligtá eg hoyrdi a stongta av haldi eg kanska ein feilur í famokav játtanini úti a heilsumálaráðnum tar dag av gjørt fíggjarlóg men hin vegin vit høvdu eisini ein eykajáttan fyri ikki so ræðulangaritíð síðan í í løgtinginum undrar tað undrar eitt sindur at landsstýrismaðuin í heilsumálin ikki tá hevur tikið málið upp men nú fáa vit fíggjarnevndini so við hesari eykajáttan møguleikar fyri atrætta upp upp á tað um meirilutið er færi tí tað verður víst á at nógvir pengar eru í í heilsuverkinum og hví mann iki kann finna tað bara og tað kann mann so altíð siga men fíggjarlógartekniskt so er hetta so ein ein sjálvstøðug játtan sum peningur so ella so skal setast á at vit so skulu flyta hann frá onkrum øðrum staði har vit kanska síggja meg her verður allir peningar kanska ikki brúkt ter tað haldi eg avgjørt er skilagott at gera og tað er tað eg vóni vit kunnu viðgera nærri tá málið kemur í ífíggjarnevndina eg havi hug til e itt sindur at nema við hetta við viðgerðartrygd tí tað hangur ett sindur saman við talið av læknum altso í mínari verð so hava vit viðgerðartrygd í føroyum tað hevur ongantíð verið soleiðis at nakarafstaði til lækna og ikki hevur fingið møguleika at fáa viðgerð avbjóðingin hjá okkum hevur verið at vit hava ikki havt nóg mikið av serlæknum vit havki havt nóg nógvar læknarsíðsta gagur ikki nóg skjótt at fáa hesa viðgerðina so tá ið hetta her orðið viðgerðartrygd bleiv eitt slag av gandaorði í valstríðunum so spurdi eg slái eft hvat meina tað við tá kom tað undan kava er tann einasti mátin at tryggja hesa her at mann skafa viðgerð innan fyri eit bostent dagatali samstundis man er vitandi um at mann hevur ikki meiri læknaravhist var at mann mátti senda fólk á privatsjúkrahús uttanlanda tað er faktisk tann einasta mátin um mann vili tryggja tað tí vit í dag eru so vit seta teir serlæknar sum vit kunnu fáa hendura á mær kunnu tað hevur hetta landsstýrið eisini setta neyðujáttanina av til serlæknar sum hava verið tøkir og so hvørt fólk verða útbúgvin og vit hava tørv á teimum jamen so verða tey sett í starv so í so máta so haldi eg veruliga at at g eg upplivi tí hvørfallar politiska skipanin hevur eitt ynski um at mann setir teir læknar sum tv sum er møguligt at seta men eg upplivi ikki at vit eru áhuga í at fara at senda fólk á útlendsksjúkrahúsi uttanso at tað er neyðugt og og serliga ikki á privatsjúkrahús har skulu vit heldur arbeiða við at styrkja okkara almenn skipan bæði sjúkrahúsini her heima og eisini samstarvi við ítlans sjúkrahús innan fyri tey ymsu økini alt eftir hvar spískkombotansan liggur hjá teimum ymsu sjúkrahúsinum og tað veit eg mann arbeiða miðvíst við at betra so tað er tað er øiliga gott so er tað viðvíkjandi tí partin av eykajáttaninum sum hevur við sendstovunum at gera og har má bara siga beinanvegin vit tjóðveldið taka ikki undir við at mann tekur hesa her eina komma seks milliónum krónur av játtaniitil uttanríkistænastuna vit meta at uttanríkistænastun gera ølja týðandi og stórt arbeiði men vit eru samd í at sjálvandi kunnu vit altíð hava politiska meiningar og kjakast um til dømis er tað meira skilagott at hava na lata nýggja sendstuvu upp í í usa ella í japan ella ísrael tað kunnuvu hava ymsar meiningar um men vit hava tørv á a útbyggja tað netið sum vit hava nú vit hava eisini tørv á haldi eg at at hyggja nærri at eg um hvussu brúka vit sendstovurnar hvussu brúka vinnulívið í føroyum stovunar duga vitnóg væl at brúka tær og eisini at fáa tað meira alment út hvat er tað fyri virksemin sum fyri gongur har tí eg haldi ræila nógv fólk vita kanska ikki oriliga hvat tað er fyri at arbeiða sum verður framt har úti so har skal mann bæði hyggja inneftir hvat kann mann gera betur fyri at sendstovurnar vísa á tað arbeiði tað at gera og eisini at vit saman við øllum teimum aktørum í føroyum sum hava gagn og gleði av tí virkseminum eiga at kunna fáa tað í hvørfall at tey at vit seta kkum saman og hvinn dag jamin er tað okkurt it kunnu gera fyri at vit brúka hesi hetta netverkið í enn størri mun vit mæla líka til at t tá vit leggja hesa eykajáttan fram at vit finna fígging til hana og hava hugsað um meðan hvar hvat kann mann fíggja í staðin fyri at minka uttanrikistænastuna hvar kann mann so fara og har hava vit víst á at nú hava vit sett trýogtjúgu milliónir krónur eru eru ú blivunær játtaðar til atrinda fyri hesar her koronakanningarnar hjá ferðafólkum nú spurdi eg landsstýrismannin í heilsumálanum í gjár hvussu nógv varð brúkt av hasum her trýogtjúgu milliónunum og hann segði at trettan milliónir krónur er higartil brúktar í á eg fekk so ikki upplýst nær landsstýrið kemur við hesæ lóggávunum sum skal heimtil at mann tekur gjøld fyri hesar kanningarnar frá ferðafólkum men alt annað líka er tað ein játtan sum sum eg haldi fíggjarnevndin kann hyggja at jamin kundu vit heldur flutt nakrar krónur frá tíjáttanini yvir til hesi her yngru læknanir soliðis at vit fáa hesar eykajáttanina tøka sum veit eg vel ta summi síga ja n nýtt virksemi skal ikki koyrast ein eykajáttans tat takast tað skal takast upp samband við fíggjarlógina men sum eg havi skilt á lagnum so er hetta ein eitt átrokandi mál og tað at ein fíggjarlóg fyri tvey túsund og einogtjúgu feri at hava játtanin á tað taka vit sjálvandi fult undir við men í so fall at tað er neyðugt at at lofta nøkur av teimum ynglagnum sum eru her nú og kunna fara gongu virksemi beinanveg nú so halda eyga at gera tað og tað halda vit tjóðveldið er skilagott at gera og tí fara vit at taka undir við hesa eykajáttanir til yngru læknar og vit fara at mæla til at vittaka fíggingina heldur frá hesari játtanir sum er nevndir neviliga til kóvitkanningar av ferðafólki og fáa hesa lóggávuna niðan í løgtinginum skjótast soleiðis at at ferðafólk ið velja at ferðast at tey rinda fyri eygnar kanningar so kunnu vit hava meir pening millum annað til at seta fleiri yngru læknar í starv í okkara heilsuverki takk fyri ja so er tað onkur viðmerking fyrsti