Kristina Háfoss (Tjóðveldi (Republic)), speaker, 2020-12-15
Topic: 2. viðgerð LM-030/2020  Uppskot til løgtingslóg um broyting í løgtingslóg um serstakar treytir fyri fiskiskapi eftir makreli, norðhavssild, svartkjafti og botnfiski í 2018, 2019 og 2020 og botnfiski í Barentshavinum í 2020
sum hevur orðið ger sovæl ja takk fyri ja so hava vit enn eina fyribils lóg fyri veiðugjøld til viðgerðar á løgtingi eg skal lesa álitið hjá vegna aksalve johannesen rutt vang og meg sjálvan vit mæla frá vegna tjóðveldi framsókn og javnaðarflokkin at veiðugjøld verða ásett eftir hvat landsstýrið og samgongan ynskja av inntøku á fíggjarlógnum vit meta hetta ein grundleggjandi skeivur máti at áseta veiðugjøld veiðugjøldini eiga hinvegin at vera ásett soleiðis at rinda verður mun til hvussu sokallaða tilfeingisrentan er av virkseminum og hvussu stór henda er er millum annað tent at hvussu gongdina er á marknaðinum og hvussu stórt avreiðingarvirði er og tað ber væl til at gera hetta á ein einfaldan og ein gjøgnumskygdan hátt hetta lógaruppskot frá landsstýrinum ið áseta eina fasta krónuupphædd fyri hvørt kilo tekur ikki hædd fyri at marknaðartreytirnar broytast og at avreiðingarvirðið broytist tí eru nøkur av teimum ásettu gjøldunum til dømis á makrelin nú vorðin munandi størri prosentpartur av avreiðingarvirðunum orsakað av lækkandi prísum og hetta hevur sjálvandi aftur stóra ávirkan á úrslitið hjá fiskivinnuni samstundis hevur landsstýrið framt broytingar í fjør ið hava lækkað inntøkur landssins munandi uttan at seta nýggjar inntøkur staðin og hetta hevur verið við til at venda avlopið til hall og at undirgrava langtíðarfíggjarliga haldføri hjá landskassanum vit mæla til at samgongan saman við okkara flokkum arbeiðir víðari við eini loysn soleiðis at vit fáa eina breiða semju um og varandi loysn fyri framtíðar veiðugjøld í fiskivinnuni áhaldandi ásetingar av fyribilsgjøldum í fiskivinnuni eru alt annað enn tryggir karmar fyri fiskivinnuna undir viðgerð á málinum í fíggjarnevndini erkom fram at tann arbeiðsbólkur arbeiðir við uppskoti til nýtt tilfeingisgjald og at hetta uppskot fer síðan til politiska viðgerð í komandi ári vit vilja mæla landsstýrinum staðiliga til at eisini andstøðan verður tikin við í arbeiði at gera lóg fyri eitt nýtt tilfeingisgjald tí hetta er ein fyritreyt fyri at talan kann vera um eitt veruliga varandi tilfeingisgjald og ein fyritreyt fyri at skapa meir tryggar karmar fyri okkara fiskivinnu vit ásanna eisini at um hendan lógin her sum er eitt fyribils ásett veiðugjald ikki verður samtykt so verða alseingi tilfeingisgjøld fyri ári tvey túsund og einogtjúgu og heldur ikki á fíggjarlógin og tí fara vit hóast vit eru ímóti mátanum hetta verður gjørt at tað kam undir við málinum sum enn eina fyribils loysn eg kann leggja afturat at ja júst hetta við veiðugjøldum og tilfeingisgjøldum ofta hetta vís nakað at at ofta taka tíð ting øiliga langa tíð í landspolitikki og tað kann taka ofta tíggju fimtan tjúgu ár frá tí mann byrja at tosa um okkurt til tað verið framt í verkið men spolaðu vit nøkur ár aftur so hevði g eingin droynt um at vit í dag hava eina breiða semju um at jú tilfeingisgjøld er ein natúrligur partur av okkarasamfelag í dag og tað er ein breið undirtøka av løgtingi fyri at jú vit skulu hava tilfeingisgjøld so ella so nú snýr tað seg meiri um at at semjast um hvussu áseta vit hesi tilfeingisgjøldini og eg síggi stóran møguleikar fyri at vit kunnu røkka eina semju hóast vit eisini eru ósamd á ávísum punktum og eg vóni veruliga at at landsstýrið nú tá vit hava ella tá landsstýrið hevur sett handan arbeiðsbólkin at koma við uppskotum at mann so tekur eisini andstøðuflokkarnir konstruktiv við í ta arbeiði og um att ger sær ómak at royna at røkka eini semji tí at tað er og verður ein ótolandi støða fyri føroyska fiskivinnuna ikki at vita hvørji tilfeingisgeldini verða áðrundan ári og serliga heldur ikki a vita hvørji kriteriur verða brúkt til at áseta tey og eg haldi vit ásanna eisini øll at júst hesin mátin har tað bara er eitt fast oyoyruoyratal ella krónutal per kilo uttan at mann annars hyggur eftir jamen hvør er støðan á marknaðin hvussu er avarðingarviður tað er heldur ikki ein nøktandi støðan so eg síggi hvarfa fyri mær at vit landsstýrið hevur ein søguligan møguleika fyri at royna at fáa eina breiða semju og eg vóni veruliga at at at tað e ein vilja til tað eisini soleiðis at vit kunnu fáa frið rundan um hendan partin avav