Aksel Vilhelmson Johannesen (Javnaðarflokkurin (Social Democratic Party)), speaker, 2022-04-29
Topic: 2. viðgerð LM-129/2021  Uppskot til samtyktar um at leggja grundleggjandi avgerðina um loftrúmsradara fyri Løgtingið til avgerðar
ja takk fyri frú forkvina til viðgerðar er eitt uppskot frá javnaðarflokkinum í tjóðveldi og framsókn yga eitt uppskot til samtyktar har mann heitir á har heitt verður á landsstýrið um ati um ati um at málið um loftradara loftrúmsradara verið lagt til løgtingið til støðutakanum og tað hevur so viðgjørt utalandsnevndini og uttanandsnevndin hevur so býtt seg í ein meiriluta og ein minniluta meirilutin er sum sagt tey fimm samgonguumboðini í í utalandsnevndini meðan minnilutin er andstøðuumboðini høgni hoydal og eg sjálvur og eg skal lesa álitið frá okkum í minnilutanum og tað er soljóðandi at minnilutin tekur undir við málinum og mælir løgtinginum til at samtykkja uppskotið og hevur hesar viðmerkingar tað ber ikki til at siga seg verja demokratii við at taka ódemokratiskar avgerðir løgtingið hevur ongantíð samtykt ella givið nakrar heimild til at hernaðarútgerð kann setast upp í føroyum og føroyafólk eru ongantíð spurt um hettan hinivegin hava allir flokkar á tingi í sambandi við ymsar hernaðar samtyktir av løgtingi síðan seinna veradabardaga mótmælt at avgerðir verða tiknar um hernaðar útgerð í føroyum uttanum løgtingið undir viðgerðini av málinum í uttanlansnevndini er staðfest at serfrøðingi í altjóða rætti at ein avgerð um at seta hernaðarútgerð uppi í føroyum er so mikið grundleggjandi avgerð fyri eitt land og eitt fólkaræði at hon sum minsta mark eigur at verða eigur at hava greiða heimild og samtykt frá løgtinginum og møguliga enntá eigur at leggjast til fólkaatkvøðu tí í avgerðini hevur grundleggjandi avleiðingar fyri støðuna hjá føroya fólki í møguligum hernaðarligum stríðum føroyar hava í hesum máli veruliga møguleika at taka egna ábyrgd av so týdningarmiklum málum sum trygd friði kríggj vápnum og javnbjóðiðs samstarvið ímillum tjóðir um vit viðgera málið fólkaræðisliga og standandi svars fyri tær avgerðir ið vit taka eitt landstýrisfólk kann ikki gera avtalur um og taka avgerðir um hernaðarútgerð í føroyum uttan uttan demokratisk grundarlag og eina greiða heimild frá løgtinginum eingin grundgeving fyrst fyri at eit líkt mál um at seta ein hernaðar radara upp í føroyum ikki verður lagt fyri løgtingið eisini vísir minnilutin á at tað er komið greitt fram undir viðgerðini at eingin forðing finst fyri at føroyski myndugleikar hava fult innlit og reka ein loftferðsluradara í føroyum minnilutin tekur undir við málunum og mælir løgtinginum til at samtykkja uppskot øhein orsøk til at framsókn tjóðveldi og javnaðarflokkn haurlagt hetta uppskotið fram er tað at løgtingin gjøgnum søguna fýra ferðirnar hevur samtykt og tað eru allir flokkar sum hava vita samtykt tað altso táverðandi flokkar miðflokkurin og og og framsókn var nokk ikki til ta hava samtykt ati at eingin hernararlig útgerð eigur at setast upp í føroyum uttan so at løgtingið verður eftirspurt og ta fýra ymisk løgtingar samtykt tað so halda vit eitt sindur undarligt at taka ein kki sindur tað rtað er undarligt og ódemokratiskt at vit nú taka eina aðra avgerð altso landsstýrið tekur eina aðra avgerð uttan um løgtingið uttan at spyrja løgtingið øh tí halda vit løgtingið eiga at ja eigar eiga verða spurt og so til grundgevingarnar hjá hjá meirilutan fyri at løgtingið ikki kann viðgera heta her so verður víst til at hetta er stríð við heimastýrislógina og hetta er í stríð við yvirtøkulógina frá tvey túsund og fimm tí at at málið r ikki er viyvirtikið tað er tað grundgevinð heldur heilt einfalda ikki tí vist tann grundgevingin er røtt so eru allar tær fýra samtyktirnar sum løgtingið hevur gjørt síðan seinna heimsbardaga og aftaná at vit fingu heimastýrislógina eisini ólógligar tað havi ongantíð hoyrt um tær eru ólógligar og er tað ólógligt at løgtingið tekur avgerð í málinum so er tað eisini ólógligt at landstýrismaðurin tekur avgerð í einum máli sum ikki er yvirtikið og tað burdi verið enn meira álvarsamt at ein landsstýrismaður tekur eina avgerð yvir høvdið av okkum føroyingum og løgtinginum í eium máli sume iki er yvirtikið so tann grundgevingin heldur ikki øh og tað er eisini soleiðis at at tað er rætt at tatr ikki yvirtiki málsøki men danska stjórnin hevur gjørt tað rætta í hesum førinum tað at ptað politiska rætta at siga at vit spyrja føroyingar og tit taka avgerðina oí tí sambandinum hevur ein skrivligur fyrispurningur verið settur á fólkatingi til táverandi danska verjumálaráðharran sum tað skiftir út ella útskift seinasta heyst har hon sigur at hon blandarst ikki upp í hvussu avgerð verður tikin í føroyum savnan ítokiliga verður spurd um løgtingið kann taka avgerðina tað legur seg ikki út í tí hetta er ikki eitt eitt lóg sum løgtingið samtykkir ella mann mælir tilmælir til at løgtingið skal samtykkja uppskotið til til samtyktar soleiðis at landstýrismaðurin veit at hann hevur ina heimild til at svara donsku stjórni ela at undirtøku í parlamentunum í løgtinginum til tað svar sum hann gevur donsku stjórnini øh tá ið tað er sagt so so so er taðskal tað einkin ivi vera um at hevði uppskotið veri lagt fyri løgtingið til støðutakan sum vit halda tað burdi verið so hevði javnaðarflokkurin atkvøtt fyri sjálvandi undir nøkrum ávísum treytum og ein ein av teimum treytunum sum javnaðarflokkurin heldur at vit eiga at hava og tað stendur eisini í áliti herpeint tað er at vit í føroyum umsita umsitararadaran tað ber væl til at umsita radaran í føroyum tað haldi eg fleiri av teimum sum innu til hoyringar eisini hava sagt at tað eru ikki so so so krevjandi vit hava nøkur fólk longu í dag sum sum sum sum e lísindur á vegleiðing og skeiðisvirksemi g øðrum høvdu megnað tað orsøkin til til tað er at eg haldi at tað sum útgavðspunkt er eitt sindur eitt sindur óbehagiligt um tað er soleiðis at nøkur ting ganga fyri seg í okkara um tað er á sjóøggjunum ella í loftrúminum sum ikki eiga at ganga fyri seg og og øll onnur vita tað uttan vit í føroyum tí vit hava ikki yndlit í tað tí tí haldi eg at tað er rætt at at vit setandi radaran upp ellahalda vit í javnaðarflokkinum men føroyingar umsitaan og so lata upplýsingarnar til danir og og og nato og og vesturheimin soleiðis at tey eins væl og vit vita hvat gongur fyri seg okkara loftrúmi og er tað nakað ó regluligt sum gongur fyri seg so vita vit tey í føroyum eisini so mín áhíitan á løgtingi er at samtykki hetta uppskotið og nú veit eg at tíðin rennurundan tá mann hugsar um at løgtingið fer í summarferð skjótt men landsstýrismaðurin burdi verið komin á løgtingi og at biðjað um undirtøku fyri at gvið ta svarið sum han ætlar sær at geva ella eitt positivt svav svar upp á at seta radaran upp í føroyum og eg ivist nóva løtu í at hann hevi fingið ta undirtøkuna í løgtinginum so takk fyri frú forkvina