Høgni Hoydal (Tjóðveldi (Republic)), speaker, 2022-04-21
Topic: 1. viðgerð LM-136/2021  Uppskot til  Løgtingslóg  um avmarkandi tiltøk í sambandi við atgerðir móti Ukraina
harra formaður kríggj er brotsverk kríggj er depulsskapur og kríggj er sorgarleikur undir øllum umstøðum tað er okkara støða í tjóðveldi og hevur altíð verið tað og tað er neyvan yvirhøvur gjørligt hjá okkum at seta seg inn í støðuna at kenna meinið í annans bein ella avleiðingarnar ava vakna upp til at tín gerandisdagur er bumbaður sundur og saman og har longu túsundtals vil mannalív er farin fyri sjeytið fólk hava mist hús og heim so tað hevur eingin ivirverið hjá okkum um at vit taka fullkomna frástøðu sjálvandi og fordømað kríggið í ukraina at leypa eitt annað eins sum vit hava gjørt við øll onnur kríggj bara at taka tað síðsta dømi sum vit høvdu her á tinginum tað var irakríggið har danmar tók lut sum hevur kostað millióna fleir tals millióna flóttafólk og millióna lív tá fingu vit eisini lagt et uppskot fyri tingi og fingu fordømt tað tó skal sigast tað tá vór ikki nógv sum vóru frammi og tosaðu um tiltøk í verk móti teimum londunum sum lupa á tá so tað er eingin liðug fyri okkum at føroyar skulu tá vit standa vyr henar sunnari grundleggjandi støðu har ið grundleggjandi virði sum vit sjálvandi byggja á sum eru fólkaræði og mannarættind sjósavgjararættur og rætturin til lív og trygd verður hóttir og fólk leypa á ella eitt annað land leypur á ella leypir á sítt egna seg bilfólk so taka vit greiða frá sírá tí um ugu handla tað er eitt grundleggjandi val og føroyar eiga at handla í hesum málinum og tað eru fimmoghálvtrýss dagar síðani tær fyrstu bumburnar dundu niður vir fólki í ukraina tað eru fýraoghálvtrýss dagar síðani at allir flokkar vóru saman og søgdu at nú áttu føroyar eisini at taka heina greiða moralska og politiska og virðisstøðu í hesum málinum og hóast tað er nei kanska framsókn var ikki við tað var nokk í uttanlandsnevndini nú síggja ruttvang reageraðar tað passar tað átti at flokkar verið kallaðar saman tað hevur hon rætt í og tá kann eg siga hvat tjóðveldi segði hóast mann sigur tæð trúuna uttansendisu kan e altíð siga hvat okkara tilmæli var tað var at vit beinanvegin samtykkja at vit steðga samhandlunum við russland altso útflutninginum av tí tannm fiskavørurin fyrst ogfremst vit hava útflutnið tað var eitt stig sum eisini tá fyri fimmoghálvtrýss døgum síðan er kanska at tað størsta stig sum nakað landið í vesturheiminum kann taka tí at tað rakar fimmogtjúgu prosent av okkara útflutningi øhtað eru trýoghálvtrýss dagar síðani landsstýrið á heimasíðuni hjá tinganesi boðaði frá at føroyar taka undir við tiltøku móti russlandi men harra formaður tað er einki hent vit hava ikki hoyrt orð ella ei frá landsstýrinum síðani og eg fari at loyva mær at siga at tað er grundleggjandi átaluvert og hartil óskiljandi at í slíkum førum og tað er eisini tíð vit skuldu viðgera føroyskan uttanvíkispolitikk og okkara leiklut og ábyrgdu heiminum saman so var eitt so skilt høvi hjá landsstýrinum at siga ja nú havi tað allar flokkarnir her vit høvdu allir flokkar uttan teir sum høvdu uttan fram sum iki hevði umboð og sjálvstýri sm kkihept umboðið utanstaðrnir vorðið saman vit fingu lov at vit skuldu viðgera tað regluliga og vit hava ikki hoyrt orð ella ei í fýraoghálvtrýss dagar og eg fariat spyja landstýrsmannin hvat hvør orsøkin er til tað hví at mann ikki hevur tikið leiðslurna her og roynt at fingið flokkarnar saman um at gera tey lutfalsliga røttu tiltøkini g sum sagt tað at steðga samhaldin viðrussland er eitt tað størsta stigið sum nakað vesturheims samfelag kann taka um føroya gera tað tí tað er fimmogtjúguprosent avokkara útlutningin tað er einki land í tí sonevnda vesturheiminum sum hevur gjørt nakar slíki tíð vit taka danmark sum dømi sum sum sum heldur tann tað tað tað moralska flaggið høgt so aa tey ikki gjørt tiltøk sum raka kanska ja um tæð raka so er tað kanska eitt til eitt komma fimm prosent av teirra brottutjóðarúrtøku ikki fyri at leypa okkara grannalond tey sita eisini viðgerða slíkt við við álvara men vit sóu eisini nýligani at norra hevur økt sín innflutning úr russlandi síðani og her koma vit so til hetta við hvat gera vit í slíkum støðum og kann eitt land sum føroyar og ein tjóð sum tann føroyska gera nakað sum ger mun ja tað haldað vit avgjørt í tjóðveldi mangir løkir smáir gera stórar áir tað vil siga at vit kundu tykjast a greiðu støðuna hevði eisini verið eitt týðiligt tekin til okkara norðurlendsku grannar til tey londini vit eru nærmast við sum eru limir í es til stórar bretlands sum vit samstarva við sum hevu jørt ína egnu tiltøk um at høvdu londini gjørt lutfalsliga líka stór tiltøk sum hetta so hevði tað uttan iva munað í at gjørt alt sum gerast kann fyri at fáa enda á hesum krígnum sum nú longu hevur valt vart alt alt ov leingi so tað er okkara tilmæli og tað stendur við hví so landsstýrið sum kemur nú nýslanir við einum so nevdum heimildaruppskoti sum er ógvuliga ivingarsamt og eg skal greiða frá hví tað at leggja lógaruppskot fram í einum øgiliga týdningarmiklum og og ja og um manna verk brótandi málið sum eit kríggi er øh tað má gerast á enn slíkan hátt at vit ikki bróta tey prinsippini sum vil siga okkum verja tá ið vit fordøma kríggið í ukraina hvørji eru tey prinsippini ja tað er kunnulegan rætt ti lílív og trygd til fólkaræðið sjálvsavgerðarrætt og mannarættindi men tað hendir so øgiliga ofta í kríggjum at tað fyrsta sum hann sleppur tað er tey sjáldsomu te jásjálvi tey prinsippini mann sigur seg verja nevniliga nú sigur mann at ein landsstýrismaður skal fáa heimild til uttan nakra parlamentariskeftirlit at seta íverk tiltøk móti russlandi í hesum førunum sum eisini fáast júptøknar avleiðingar fyri kans mann siga borgarar og vinnu í einum landi hetta má sjálvandi samtykkjast løgtinginum kom við teimum itøslig tiltøkunum tí tað eru so gjøgnumgrýpandi inntriv í grundleggjandi rættartrygd og mannarættindi og rættind at liva og virka eisini í føroyum so lat okkum tá ið vit gera tiltøkini byggja á tey somu prinsippini sum vit siga okkum vilja verja fyri at fáa ein betri heim tað sama áttu vit at gjørt í øllum øðrum kríggjum ja ukraina er tykist hvussu nærri nærri føroyum men álvaratos vit hava havt yrakríggi av ganastan kríggi vit hava havt libia sýria vit hava havt jemenn og eg fari at loyva eir at koma við hjartasuffu harra formaður at við at gera hetta so haldi eg ein vit skulu loyva okkum at vísa á at húklið hækkar í hvørjum hygli hækkar í hvøroyum í europa í vesturheiminum eisini í føroyum tí hygg eftir hvørji tiltøkur eru gjørd er tað nakar russiskur ríkmaður sum sleppur sum ikki kann innflyta hjá ampanju úr fraklandi autobilar ar týsklandi reyðvíinur í spania nei tað er tað ikki tað vil siga ótrúliga nógv av tiltøkunum er øgiliga nógv fyri at teknaerna mynd av at vit standa og verja tey moralsku málini men gera ikki tað sum skal til og tað haldi eg vit skulu læsta es fyri eisini norðurlondum og eisini okkum sjálvum at vit siga okkum og royna at royna at pussa ta moralsku gloruna men vit gera ikki tað sum í veruleikanum kostar og javispur langor var væl inni á tí eg haldi vit skulu gera tað s kostar og gera føroyar hetta bara hetta fyrsta tiltakið meðan mann seinni kann eskallera við øðrum tiltøkum so eru tey lutfalsliga í mun til hvat tað kostar tí føroyska búskapinum nógv nógv størri enn tað sum hendir og hitt hjartaso harra formaður er at hvør er vinnarin í øllu hesum her vit síggja fyri okum ha heim nú sum verða uppaftur var har gjárini vera upp aftur dibri men hvør er vinnarin í øllum hesum her sum hendr tað er krígsídnaðurin nummar eitt sum nú fer at selja vápn í milliardatalið tað eru tær stóru fyritøkurnar sum skrúva prísirnar upp tað eru tær tað er tær tey londini sum sum vit samstarv við í dag sum eru reindyktartur sum saudoyarabia kanska er pudin eisini í síðsta enda en vinnari tí hann fer utan iva at fáa ein part av ukraina tá mann einaferð kemur til fryðarsamráðingar og tað skulu vit leggja ofta anafyri oyra og siga tað tá ið vit gera tiltøkni og ikki bara fara upp í eina her ógvuliga svart hví taðn moralska hestin og ikki vísa á tað hyglið við sjálvi eru partur av og tað hyglir sum ein stórur partur av okkara grannalondum eru partur av men krevja at tað verður gjørt nakað veruligt fyri at at steðga krígnum jaspur langort var eisini inni á hesum við við at so havi tey hoyrt fólk siga ja men handilspolitikkur og og og trygdarpolitiska ikki banda saman ja góðan morgun nær hevur tú ikki verið gjørt tað altíð altíð og bara fyri at vísa tá i eg tosi um at vvgera tiltøkini sum eg havi nevnt her so eru tey altso fimmogtjúgu prosent av okkara búskapi tey tiltøkið sum eru sett í verk móti russlandi frá es nókv barat taka es tað eru ne nøkur fá ár síðani es boy kotaði føroyar orsakað av einum stríði um makrel tey ttøki es settu í verk ímóti føroyum vóru hálvtrýss falt hægri enn tað man hevur sett í verk móti russlandi sum og lopað ett annað land tey steðgaðu øllum flutningi útflutningi av fiski til es í føroyum frá degi til dags meir enn helvt nøkra útflutningi við slupp síðani gongu at koyra ein konternar inn í danmark og hvat ger mann so við putin nei tá koma øll fyrivarni ja men visti mann ger tað kann mann ikki ordiliga og so framvegis tá tá kemur hikli og eg haldi t vit sum land hava møguleikar fyri at vísa ta hygli og sjálvur taka eynabarm menat vit eisini hikla vit vita væl sum elspet mersetes gulavsdóttir segði at tá tað kemur til stórr kapitalin í føroyum tá tá tað rakar hann so byrjar mann at hálið bremsturnar ha