Jenis av Rana (Miðflokkurin (Centre Party)), speaker, 2021-04-21
Topic: Frágreiðing um úrvald uttanríkismál
fyrri harra formaður frágreiðing kallast frágreiðing um úrvald uttanríkismál og við hesum so leggistmann landsstýrismaður í uttanrikismálum frágreiðingina fyri løgtingið endamálið við frágreiðingini er at lýsa nøkur av teimum málnum áhugamálum og avbjóðingum sum føroyar standa fyri á uttanlitspolitiska økjunum og soleiðis gevur løgtinginum høvið til at umráða tey sostatt leggur frágreiðingin seg eftir í størri mun at reisa spurningar og lýsa avbjóðingar við støði í føroyskum uttanríðispolitiskum áhugamálum enn at gera eina heildarlýsing av uttanríkispolitiska virksemi føroya av somu orsøk eru fleiri partar av uttanríkisøkinum ikki við í júst hesi frágreiðingini uttanríkispolitikkur er ein grundleggjandi partar av virkseminum í øllum londum søguliga hevur talan verið serliga verið um trygdar og verjupolitikk seinni eisini handilspolitikk men síðan seinna heimsbardaga eru altjóða og millumtjóða samstørv vorðin alsamt meira týðandi og umfatandi sáttmálar samstørv og felagsskapur regluseta samskipað og samansjóða samstarv við millum lond á mongum økjum tí skil eru nógv heimligr málsøkir knýtt at uttanríkispolitikki og altjóða samstarvi tað sum fyriferst uttanfyri landoddarnar er soleiðis mangan ein fortreyt fyri vælferð og menning í føroyum føroyar eru partur av heimsfelagsskapinum tí er umráðandi at føroyar taka virknan lut í millumtjóða og altjóða samstørvum uttanrikispolitikkuri snýr seg ikki einans um at tryggja føroyu um atgongd vinning og rættindi í samsvarið við føroysk áhugamál men eisini um at taka ábyrgd og lyfta í felag saman við heimsins tjóðum samstarv í altjóða samfelagnum hevur ment seg til at fevna um fleiri og fleiri økir fyri føroyar hava uttanrikspolitikkur og luttøka í millumlandasamstarvi alsamt størri týdning tí einki kemur av sær sjálvum í heimspolitikki har ið lond sjálv vinna sær rásarúm tíeru felagsskapur og samstarv við onnur lond pallar har føroyar kunnu gera vart við seg og gera sína ávirkan galdandi føroyar skulu fyrihalda seg til tey mongu mál og tað eru stórir avbjóðingar sum tað sømir seg ein framkomnari og ábyrgdarfullari tjóð ikki minst er neyðugt at halda fram at menna føroyskt uttanríkisvirksemi til tess at vinna landinum ágóðar og fyrimunir í tí altjóða umhvørvi sum okara land vinna og borgarar eru partur av og virka í arbeiði at menna føroyar sum altjóða samstarvtspartur byrjar í føroyum tað eigur at verða kjøtfest í føroyskum áhugamálum viðum og eini føroyskari heimsfatan grundleggjandi eru føroyar eitt vesturlendskt fólkaræði við rættartrygd og mannarættindum sumtí taka føroyar undir við og vilja virka fyri at millumtjóða samstarv fer fram eftir skipaðum reglum tað gevur smærri londum eitt betri høvi at fremja og verja síni áhugamál mótvegis stórum londum og stórveldum sum í útgangsstøði jú eru valdsmiklari og virkisførari í heimspolitikki men samstarv millum lond og altjóða samstarv eigur ikki at verða grundað á vald eina men sínámillum áhugamál og síðnámillum viðurkenning sum ein opin búskapur raðfesta føroyar búskaparog búskaparvøkstur er ein fortreyt fyri at føroyar sum ein altjóða ssarvsar eru áhugaverdar fyri onnur og ein fortreyt fyri búskaparvøkstri í føroyum er møguleikin fyri samstørvum ið røkka út um landáddarnar tað mesta sum verður fram eftir føroyum verður útflutt og tað mesta sum verður brúkt í føroyum verður og innflutt framburður og vælferð í føroyum eru tí óloysiliga knýtt at viðurskiftum føroyar við onnur lond og harvið samvini við onnur bæði viðvíkjandi útflutningi innflutningi og vinnuligum samstarvi annars havið er snúlingsási fyri nógva tí virksemi og teimum áhugamálum føroyar samstarva við onnur um har við skilmarkað føroyar landfrøðiliga havið skilmarkar føroyar landfrøðiliga tað er høvuðshátturin í lívsgrundalagnum og okara eyðmerki millum onnur summi havtjóð skulu føroyar leggja dent á skipaða og burðardygga gagnnýtslu av havsins tilfeingi føroyar eiða ganga á ádda til tess at virka fyri nýggjum og menningarmøguleikum sum eru knýtt at havinum og meira miðvíst brúka tær royndir og tað vitan sum er í føroyum í strembanir eftir at styrkja um samstarvi við aðrar havtjóður og felagsskapur um hav og tilfeingitessi summi eitt megineyðmerki fyri føroyar hevur tað týdning fyri umdømi sum havtjóð og sum sjógætisveitari at føroyar fyrisita tilfeingið í havinum burðardygt seinasta árið hevur verið sermerkt okur vita hví komnítjan hevur víst seg sum eitt dømi um hvussu týðandi samstarv millum lond er við at deila vitan og seta líknandi átøkuverk ber til at royna at basa smittuni føroyar hava fyri ár søkt um atlimaskap í heilsusamstarvinum í vho umsóknin verður viðgjørd á aðalfundinum í vho í ár og alt bendir á at umsóknin verður samtykt luttóka í vho gevur atgongd til vitan kunning og gransking á heilsuøkinum sum føroyar ikki hava í dag og gev beinleiðis samband við onnur lond á heilsuøkinum føroyskur atlimaskapur íð vho fer at gera tað lættari at fáa beinleiðis kunning um áleikandi mál og farsóttur og fer at stimbra ein virknari leiklut og sjónligar støður hjá føroyum innan millumtjóða heilsusamstarv føroyskur atlimaskapur gevur eisini møguleika at vísa á føroysk úrslit og gransking innan heilsumál sum land í arktis og í atlantshavi nú heimsins eygu og alsamt størri mun venda sær hendan vegin er umráðandi at føroyar eru tilvitaðar um egnu egna støðu í mun til umheimin og onnur lond og um støðuna í øllum í økjunum kring føroyar tað er ein fortreyt fyri at kunna taka støðu til grundleggjandi spurningar og reka ein skynsaman virknan uttanvikspolitikk alt sum fyriferst í og snýr seg um føroyskt økið og grannalag okkara í norðuratlandshavi og arktis eigur landsstýrið ikki bara at verða kunnað um men eisini vera partur av harumframt hava flest øll uttanríkis trygdarog verjupolitisk mál føroyskan áhuga tí tey kunnu vera viðkomandi fyri føroyar føroyingar og føroysk áhugamál ið røkka um allan heim føroyskur uttanspolitikkur hevur til endamáls at tæna føroya fólkið við at røkja landsins áhugamál og samstundis at standa fyri tí klípunum í heimspolitikki sum føroyskur uttanrikspolitikkur er til tess at tryggja at føroyskur uttanrikspolitikkur byrjar í føroyum og tekur støði í føroya fólki er umráðandi at eyðmerkja nakrar meginreglur og áhugamál ið eg eri stýrandi fyri okra altjóða samstørv og leiklut føroya nærogfjar í heimssamfelagnum avbjóðingin er at finna eina javnvág ímillum at lata seg laga seg til broytandi viðurskifti til tess at kunna taka av nýggjum møguleikum uttan samstundis bara lata seg stýra av uttanhýsis ráðkinum uttanhýsisráðgevin gja alt virksemi føroya í millumlandahøpi eigur at verða bygt á eitt grundstøði ið avspeglar landsins áhugamál føroysk virði og hugburð og ger føroyar førar fyri at fylgja við heldur enn at renna aftaná millum høvuðsmálini í føroyskum uttanrirkspolitikki eiga fólkaræði altjóðarættur fríurhandil soldaritetir burðardyggagnislu avhavinum vitað nýskapan og mentan at vera til seinast vóni eg at frágreiðingin verður grundarlag undir einum konstruktivum og spennandi hagalsorðaskifti sum eg skilji verður mánadagin eg fari at fylgja viðgerðin neyvt til tess at fáa hugskot í blástur kritikk og ráð ið kunnu verða við til at fremja og menna føroyskan uttanrikspolitikk annað tvey túsund og einogtjúgu