Hanna Jensen (Framsókn (Progress Party)), speaker, 2020-10-06
Topic: 1. viðgerð LM-029/2020  Uppskot til løgtingsfíggjarlóg fyri fíggjarárið 2021
takk fyri harra formaður ja fyrsta viðgerð av fíggjarlógarlógini fyri tvey túsund og einogtjúgu byrjaði í gjár sagt oktobur og hesin dagur minnir okkum á at tað skal vera gott skil á landsinsbúskapi og lansskipani og ein javnvág millum inntøkur og útreiðslur og eitt grundleggjandi og gott fótarbeiði í samfelagskritiskum funktiónum og reglulig røkt av ognum og tilfeingi tað skylda vit teimum sum undanfóru og bygda upp ta skylda við fólkinum sum nú er uppi á døgum og sanniliga skylda við komandi ætlarligum hetta at tay fáu priviligeraðu sum her sita á far á løgtingi umsita samfelagið val vit síggja tó at sitandi stjórn ikki í nóg stóran mun tryggjar inntøkur til allar útreiðslurnar og íløgurnar sum hon ætlar at gera tað er hugst oytt at avlopið sum vit lópu lótu upp hendrurnar á hesum yvir um løgtingsval er horvið og vorðu til eitt munandi undirskot á fíggjarlógini fyri tey túund og einogtjúgu tað er ikki skynsamur fíggjarpolitikkur har eru tey fallin fyri freistingini at tøma kassan sum so ofta fyrr og vit kenna hettar at hjá nógvum er eingin kjansur at lata ein pengarakassa fáa frið so at hann kann nýtast til konjukturið vónandi átøk til rætta tíð eg kann fegnast um ymisk mál hjá samgonguni ikki minst fleiri av teimum verkætlaninum sum vita og eg sjálv byrijaðu og fyrireikaðu seinasta vælskeið og sum halda fram ella verða sett á skrá og fáa ta fígging sum vit ikki noyddu at fáa teimum nú tey stóðu klár áðrenn til undanfarna løgtingsval eg fegnist millum annað um at nýa umbyggingina á miðnámi á kambsdali núologsins sær út tilat verða raðfest og at farað í gongd tørvurin er sera stórur á ordiligum høvuðsviðurskiftum til millum annað náttúruvísindaliga øki sum øll vita má raðfestast hetta prosjektið var klárt tá ið vit løgdu frá okkum eisini fegnist eg um at verkætlanin føroyskt sum annað mál nú hevur fingið uppskot til eina meira realistiska játtan til fíggjarlógina tvey sund og einogtjúgu tí verkætlanin varð gjørd staðfest og farin í gongd tá undanfarna landsstýrið slepti men hon er hon er undirfíggjað í inniverandi fíggjaári millum annað við hava vit ímóti at fáa eina serútbúgving innan hetta fakøki til lærarar í kvøldskúlum fólkaskúla og aumiðnámi í gongd í augusti tvey túsund og tjúgu so har er seinking í so eru nøkur mál sum er mákritiserað tí tey eru fullkomiliga sett út á síðusporð og hóast tørvurin á játtan og arbeiði er ovurstórur og týdningarmikil fyri okkara land fróðskaparsetrið er sett at fáa umleið hundrað og hálvfjerðs milliónir til nýug umbygging frá tvey túsund og tveyogtjúgu til tvey túsund og tretivu við rættiliga smáum upphæddum sum ger meg ómetaliga stúrna um at samgongan ikki raðfestir eina veruliga góða kampusætlan hóast hølusviðurskiftini hjá fleiri av deildunum á setrinum sum heild als ikki er nøktandi tað er ómetaliga hugstoytt at fremsti vitanarstovnurin í føroyum ikki fær ta hægstu raðfestingina hølisliga men sjálvandi eisini rakstrarliga okkara tjóðleikhús skal sambært langtíðarætlanini standa í ger í eini átta ár og eg má spyrja hongur hetta saman hvussu hongur tað saman eitt annað fakøki sum eg síggi als onga góðan eiður er tað føroyska máli fótarbeiði við mál røktanidi strategiskum og uppbygjandi arbeiði fyri okkara fremsta mentanararv mentanarberan har tað er føroyskt tað fimta norðurlendska málið hesin egni lívssoyikvisturin av norðurlendsku greinini a gamanska bulinum á inteuropeiska máltræðnum ongan góða arbeiðast kann tí ikki nóg í nóg stóran mun við móðurmálsorðabókini við at leggja veruligar ætlanir fyri mál og máltøkni og fleiri aðrar takkir mann vil snøgt sagt ikki nóg nógv við tí føroyska málinum mann vil alt ov lítið okkara einasta egna málráð er fullkomiliga undirfíggjað virkismøguleikarnr hjá orðabókagrunnini skerdir fullkomiliga nám fær pening men ikki til nýmenning á føroyskum iná miðnám har túsundi ung føroysku menniskju hava sína dagligu læringsgongd tað sæst greitt at tiltøkini fyri føroyska málið ikki eru heildarkend ikki eru grundleggjandi raðfest og at smáfet verða fvald framum tað maraton sum er alneyðugt fyri okkara land og okkara forna dýrgrip føroyskt framsókn legði fram uppskotil um heildarætlan fyri føroyskt mál í fjør men var hetta tíverri felt og hetta fíggjarlógaruppskotið staðfestir hvussu smáar visjónir og ætlanir henda samgongan hevur innan eitt so samfelagskrittiskøki tá tað kemur til skúlaøkið so eigur eitt og hvørt landsstýri at tryggja at lærarar hava bestu arbeiðsumstøður nóg góða tíð til at fyrireika undirvísing og til a rætta uppgávur at gera eftirmeting og at hava stundir til hvønn einstakan næming her er ein alstór uppgáva hjá landsstýrinum at bøta um ársverki hjá fólkaskúlalærarum og miðnámsskúlalærarum har fólk av holdi og blóðu fakliga uppala okkara børn og ung og venja tey á mongum økjum og tryggja okkum at fortreytin fyri framgongd í samfelagnum er framhaldandi sum støðan er í dag so undirvísa øll hesi og nógva tímar um vikuna stutt og greitt og einum vinnugeiri sum er tætt tengdur at hesum við okkara máli og samleika er filmsvinnan tónleikavinnan og palllistin hesi øki sum frammanundan ikki hava verið so øgiliga høgt raðfest í føroyum skipanarliga hóast eitt øgiliga stórt potensiali og ein rimmar skapanarhug har sæst heldur ikki ein greiður politikkur hjá samgonguni tvey hundrað túsund í afturberingarskipanini hóast vit vita at at tað tað er hetslet ikki ein upphædd sum stendur mát eingin hækking til filmsús og tónleikaútflutningsstovu sum arbeiða við at vinnumenna innan ta krea inntann kreativa goyran og við at útvega marknaðaratgongd á propo sendistovur og so bert tvey hundrað túsund í hækking til filmsstuðulin tá verður leingi at koma upp á tær minst fimm milliónirnar sum ein slíkur grunnur má hava sum fað til at møta einam tørvi í føroyskum málstokki eisini í mentanargrunnur er at arbeiða at gera fyri millum annað týðing av leikum at geva betri møguleika at skriva skaldsøgur og leikrit á føroyskum hesin so hesin sokallaði rakstur og íløga ið borgir brúgvar og vegir hugans á føroyskum í sinnunum hjá okkara egnu tey føgru orðini um at útreiðslur mugu tálmast falla til jarðar tá einasta staðið okkara stjórn sær menning sær meining í at útvega pening er millum tey sum bera eitthvørt brek ella hvørt heilsa er skerd vit hava jú verið vitni til at stjórnurin hevur forðað okkara samfelaga at fáa regluligar og væl rættvísgjørdar inntøkur frá høvuðsvinnu og alivinnu tá var eingin ivi men nú gongur seg upp og samgongan livir ikki upp til egin prinsipp sum hon bedýraði í andstøðu og tá kemur raksturin millum tey veikastu í skotmála tá hetta er útgongsstøði so máar tað alt ærligt kjak um skynsamar rakstur burtur og tingfólk eisini tey hjá samgonguni drípa høvur í skomm tí hetta hongur ikki saman tá ið alt hetta er sagt so vil eg sjálvandi rósaútbyggingunum sum verða gjørdar eg havi nevnt onkra men aftur har síggja vit líkasum við filmsjáttanini ella ettir afturberingarjáttanini at mann vil gera eitt lítið sindur av dalstunnulvr eitt lítið sindur av fámjistunli og eitt lítið sindur av av av filmsafturbering og tað vil siga at her er akkurát sum eitt sindur av hvørjum og tað eru fá ting sum vit síggja gleðvá fram og tað sum eg nevndi um um hetta her við tí føroyska tilfarinum eitt dømi sum kundi skinið fram frá hesari samgonguni eru at visti mann vil seta tríggjar milliónir av í tvey túsund og einogtjúgu og tíggju milliónir í tveyogtjúgu tíggju milliónir trýogtjúgu til eina eina sokallaða lestrarfyrisitingarskipan lfs vist mann hevur hasar pengarnar til skúlavirkið hví so ikki gera innihaldið fyrst og so hilt eg aftaná ella bæði m kundi kanska gjørt bæði men hvussu ber tað til at tað er so lætt at fáa pening til tunlar eg elskitunlar fsa einkivi tað at gera og til vegir og til kt oghví er tað so ringt at fáa føroysk fakfólk at gera grundbøkur á serstigi á miðnámi til tey túsundir av ung fólki sum skulu lesa í føroyum og vit kundu fara víðari upp og sagt hví e ikki til bstigið eisini og hví er ikki til ástigi á alisfrøði á føroyskum og hví er ikki grundbøkurnar á setrinum hvat er tað sum ger at tað so ringt at fáa pengar til hetta her hetta geldur okkum øll hví milliónir til betong og til kt hví ikki til innihaldið hví ikki røkja okkara móðurmál takk fyri hara formaður