Bjørt Samuelsen (Tjóðveldi (Republic)), chairman, 2023-03-14
Topic: Aðalorðaskifti sambært § 51, stk. 4 í Tingskipanini um FG-002/2022 : Frágreiðing sambært § 51, stk. 4 í Tingskipanini um fyrisiting av sjófeingi
seg frásøgn ger so væl tað er um langommubeiggja mín úr sumba poul midjord ið tók enskan trolara sunnan fyri sumbiargrinnuna eitt bragd sum sigur hvat dugir var í føroyinginum føroyingar lívbjargað sær við tí sum var at fáa á grunninum og tí var tað ófrættakent tá ið breskir trolaðir trolarar trolaði grunnarnar upp ein dagin tá ið pól stendur á bønum og hoyggjar sær hann ein elskan trolara ein sog mangar áður fyrr liggja og trola innan fyri sumbiargrinnina sinnið spann ían og helt út á pállim eftir fýramannafarinum erli beinanvegin báturin við langommubeiggja og tummas hjá marsilju sum hann eisini hevði fingið við sær fór út um sund sá trolarun at bátur var farin frá landi og legði stilt talan var um trolarum domeu við skiparanum gjørdis doðbo pól langá ommubeiggi snýtti trolaran við at sigla vestura váksaði men hann lá bara innan fyri flesuna og lørdi og ikki gekk long tíð til hann byrjaði at trola aftur tá fýrdi pól undir bátin og fekk fatur aftur á trolaranum og legði seg undir liðin á honum skiparin kreigar pól landgommubeiggja og hivar eini átta kurvar av fiski niður í bátin og biðið teir koma aftur í morgin men pol landgommubeiggi sá hvalt fyrifórst og eftir at hann hevði itað fór hann di landsaftur og meldaði trolaran til sýðslumanninum á tvøroyri stutt eftir hetta verður pól biðin um at koma fyri rættin í havnini í rættinum bað dómarin pól greiða skjótt frá hendingini og sum dómarin tók til dimoforklár upp á dansk men hesum sýtti pól fyri og svaraði óvarfór innferoysk dómstoforkláraðia ikk upp á dansk og legði afturat at hetta vóru føroysk viðurskifti ogføroysk teritorium føroyskur landgrunnur sum trolarin var á sakin gekk og tað gekk heitt fyri seg og menn komu eisini til hendurs men gongdin var at pól vannsakina og dobbo fekk tór túsund krónur í bót so vóru nógvir pengar í nítjan hundraðogtretivunum frú forkvinnan hetta er eitt tíðarskeið í føroya søgu har føroyingurin var illa fyri bæði viðvík ír sosialum fíggjarligum og samfelagsligum viðurskiftum ein tílig hending kann fyri kanska onkran tykjast óviðkomandi men hon gevur okum eina fatan av hvønn týdning tað hevði fyri føroyingjum at kunna fiska á grunnunum í opnum báti hetta var eisini einastu máti fyri uttan skipsfiskiskap sum menn høvdi at lívbjarga sær og tí varð tað ófrættakent at síggja bretskir trolarar liggja og trola inni við klettum takkað verðað a føroyskum sjómonnum eru føroyska sjóøkið í dag tvey hundrað og tveyoghálvfems túsund seks hundrað og trýogtjúgu ferðskilometrar til støddar og til samanberingar kunnu okur siga at danska sjónvarkið bert er hundrað og seksogtrýss túsund ferskilometrar við øðrum orðum eru føroyar eins stórhavtjóð sum stórhavstjóp eru føroyar ein stórur fiskivinnuleikari í altjóðahøpi fiskivinnan er okkara livibreyð okkara størsta inntøkukelda okkara størsta aktiv tá tað kemur til samhandil og uttaríkspolitikk okur kunna tíð av rættum siga einki umføroyar uttanum føroyar okur hava eina sterka rødd ímillumtjóða fiskivágissamstarvið í dag er fiskivinnan skipað við síná millum fiskiveiðaavtalum sum ger tað møguligt at skipa fiskiskapin og skapa meirivirði og fleksibilitet í vinnuni sum tað verður greitt frá í frágreiðingini frá landsstýrismanninum so hava føroyar sínámillum fiskivegiavtalur við nógv lond í dag við ísland grønland noreg ja eisini russland bretland har føroyar kunna fiska í teirra økjum og afturfyri fáa hesi lond burtur av kvotum í føroyskum øki og somuleiðis hava føroyar veiðurættindi so verður skipað sambært semjum í økisbundnum fiskivágifelagsskapim um fiskiskap í altjóða sjógvi nafo sum skipar fiskiskapin uttan fyri kanadiska fiskimarkið og nia c- sum skipari fiskiskapin í altjóða sjógvi íni av cæðskipanarøkinum harra formaður eitt teirra dygvuskifti er í føroyskari fiskivinnu var tá ið føroyar fingu økt rættindi til makrelum í tvey túsund og ellivu og hevur hetta fylt nógv at fiskivinnupolitikkinum tey seinastu árini hvussu skal hetta tilfeingið býtast hvussu skal tað gagnnýtast samráðingar er við strandalondini um hvussu hetta skal skipast og ikki altíð hevur hildnað so væl at finna semju í tvey túsund og tjúgu varð hetta samstarv víðkað við einum parti afturat nemliga bretlandi sum tá fór úr es yvirskipað hevursemja verið um býtið tó hava noregi og føroyar gjørt sínámillum avtalu um veiðu av makreli hjá hvørjum øðrum føroyska kvotan var í tvey túsund og tveyogtjúgu hundrað og fimmoghálvtrýss túsund tons av makreli tvey hundrað og sjeyogtrýss túsund tóns av svarkjafti og hundrað og einogtretivu túsund tons av norðhasild n er avtala ikki koma í hús um makrelo men hann mann hevur so sett sær eina fyribilsu kvotu á hálvfjerðs túsund tons av makreli og so trý hundrað túsund tons av svartcjafti og hálvtrýss túsund tons av norðhavsildu harra formaður sum tíðin er liðun síðan føroyska fiskimarkið varð flutt út á tvey hundrað fjórðingar er fiskivinnan á mangan hátt blivin eitt klútateppi sum er blivin minni og minni gjøgnumskoðilið yvir tey seinastu árini og fleiri ferðir í lógin um sjólfeingi kollveltandi broytt okur hava í dag en-kvotur uppboðssølukvotur menningarkvotur vinnuliga fiskiroyndir og ískoytiskvotur hetta eru kvotor sum ikki eru fevndar av somu reglum viðvíkjandi avhending veiðugjaldi veiðu øki og krevur hetta inn norma orku av umsitingini í fiskimálaráðnum og eisini tá ið tað kemur til ognarviðurskiftini sum skulu góðkennast á vørn sum er sera tíðarkrevjandi tí gleðis eg um at landsstýrismaður leggur upp til at skipini skulu lata inn sundurgreinaðan rokniskap hetta fer at lætta um umsitingina og geva okkum eina meira gjøgnumskygda fiskivinnu harra formaður í fjør gav fiskivinnan fimm komma fimm milliardir í útflukningi og hevði eitt avriðingarvirði upp á tríggjar komma átta milliardir lat tað verða greitt at fiskatilfeingið er ein rættur sum fólk í hesi vinnu hava fingið tilluta frá landinum til láns at umsita hetta er ein serligur fram í hjárættur sum er givið nøkrum í vinnuni at reka og umsita í eitt tíðarskeið tí eigur tað at vera eitt krav at tilfeingið skal fiskast á ein burðardyggan hátt sum skapar framburð og menning fyri landi fiskivinnan eigur at vera lívfrøðiliga burðardygd fíggjarliga burðardygg og sosialt burðardygg viðvíkjandi lívfrøðiligari burðardygd er tað umráðandi at ikki verður ovurfiskað men at vit handfara stovnarnar og røkja tar væl soleiðis at okkara eftirkomari eisini fáa lut í hesum ríkidømi sambært frágreiðingini er vistskipanin á føroyska landgrunnum eyðkend av lítlum gróðri og smáum røgdum av æti og ábendingar hava verið um høgt wiðetrýst sum hevur elvt til eina ójanvág í viðskipanini tó verur tað nakrar ábendingar um at toskurin á føroyabanka er við at koma fyri seg og hav sovurmæltð í tilmælinum fyri tvey túsund og tveyogtjúgu til eina varisliga vinnuliga varisliga vinnuligan fiskiskap á føroyabanka tað er í høvuðsheitum sera umráðandi at okum fylgja umsitingarætlanum um sum árliga verða gjørdar soleiðis at vit tryggja at fiskaríið er lívfrøðiliga burðardygt á landgrunninum og á føroyabanka lítið er vunnið um tað verða ovurfiskað soleiðis at stovnarnir ikki koma fyri seg aftur ein táttur sum mær dámar serstakliga væl í frágreiðingini hjá landsstýrismanninum er hetta við virðisøking at vit virðisøkja okkara tilfeingi so vit fáa meira burtur úr hvørjum sterti at vinnan verður eggjað til at nýskapa virðisøkja og meirvirka tilfeingi og landsstýrismaðurin hevur fráboðað át ráðstevna verður um hetta í vár har varpa ljós verður á virðisøkingina tað gongur nøkur yvirskipaði tøl so var tað í tvey túsund og tveyogtjúgu fiskað áleið fimm hundrað og fýrs milliónir kilo ein virðisøking á tíggju oyri hevði givið áttaoghálvtrýss milliónir og ein virðisøking á eina krónu hevði givið heili fimm hundrað og fýrs milliónir krónur ein virðisøkingarpolitikkur vil eins og lívfrøðiliga burðardygd fiskivinna eisini leggja lunnar undir eina sosiala sosiala burðardygga fiskivinnu har virksemið kann vera um alt landið harra formaður í frágreiðingini verður tað eisini nomið við fíggjarliga burðardygd um dagarnar hevur nógv fokurt verið á brúkskildini og latað vera púra greitt at sjálvandi skal tað vera einskyldað hjá aktørinum í vinnuni at gagnnýta tað tilfeingi teimum verið tillutað frá landinum alt annað gevur ikki meining alt annað hevur ikki nakað við at dríva vinnu at gera sjálvandi kunna tað vera undantøk eitt nú á flembskapp og viðvíkjandi fiskiskapinum hjá heimaflotanum serliga við atliti á stovnsroykt men aðalregla má vera at tey so fáa eitt fiskiloyvi og eina kvotu brúka hesa kvotu tað er serliga brúkskyldan á heimaflotanum sum nú er í fokus at lívini og garnaskip hava fingið tillutan á makrelkvotu men er hetta skip ið ikki fiskamakrel og tí eigur hetta at vera kallað fyri hatta er nevnliga makrelstuðul eftir mínum tykki eiga okur ikki at reka eina fiskivinnu sum í høvuðsheitum er skipað eftir stuðulsskipanum tað kann sjálvandi vera neyðugt eina eitt stutt tíðarbil men hetta eigur ikki at vera ein aðaltáttur í fiskivinnuni eg vóni veruligan at okur samd um at hetta ikki kann halda áfram í avir at reiðarí liggja og selja kvotur ímillum sín ár undan ári í staðin eiga okur at tryggja heimaflotanum betri sømdur og betri rættindi aðrastaðni tað var við tjóðveldi og landstýrismanninum tá í fiskivinnumálum gna hoydal á odda at líniflotun fekk betri atgongd at fiska á flemmiski kapp í eysturgrønlandi og íslandi og sum eisini gjørdi at flotin kundi gera ábøtur á eitt nú fystikapasitet umborð á skipinum hetta er gongdá leiðin at fara fyri heimaflotan vil eiga í samráðingunum nú við bretland sum sum er ganga fyri seg í løtuni tríggjað av heimaflotum fer eitt økt fiskatilfeingi harra formaður latið ein søgun at doyggja goymi hana so væl tak okum manga til í ein av okkara fólkakæru sangum vit skulu virða tað sum undangongufólk í føroyska samfelagnum hava tryggjað okkum matur var ikki altíð at fáa og havið gav men tók so sanniliga eisini sín rísliga part við teimum sum hava latið lív á havinum okkara forfedrar vóru ógvuliga tilvitar um at hava virðing fyri tí sum teimum var givið av mati og tilfeingi og ikki minst tilvitaði um at krevja sín rættvísa part til føroyingin hetta eigur at vera aðalhugsjón í okkara fiskivinnupolitikki takk fyri harra formaður