Bjørt Samuelsen (Tjóðveldi (Republic)), speaker, 2020-10-09
Topic: 1. viðgerð LM-035/2020  Uppskot til løgtingslóg um broyting í løgtingslóg um barsilsskipan (Barsilslógin) (Leinging av rættinum til barsilspening, hækkan av barsilsgjaldinum og broyting viðvíkjandi kærunevndini)
spennandi uppskot sum landsstýrismaðurin er komin við øheg fari at byrja við kanska at viðmerkja svari hjá undanfarna røðara tað er tað sum blívur so misskiltá ið mann tosar vuð plekxbarcil at so heldur mann mann tosar um at fólkum vera tvey ella trýár burtur frá arbeiðsmarknaðinum tað er ita jú nettupp ikki tað tað handlar um tað handlar um at mann kanska kann velja at vera aftan á fyrsta hálvári hjá barninum kann mann velja fara ein dag til arbeiði sog so eiga at tað á seinni við bæði arbeiðsgevaranum og mamman ella pápin halda tað eitt gott hugskot so tað snýr seg faktiskt í veruleikanum meira um at hava tilknýti til arbeiðsmarknaðin í staðin fyri sum í dag kanska at mann mettupp er eitt heilt ár burtur og slett einki samband hevur í arbeiðsmarknaðin og so fær hundrað prosent ætta arbeiðis sum er nokk so krevjaandi so bara sum vit fáa tað upp á pláss tá vit tosa um fleksbarsil at vit at vit tosa út frá somum primissum tí grundleggjandi har fór um at vat snýra barsils skipan seg um hon snýr seg um at ikki at gera nakrar fýra kantaðar kassar sum øll skulu passa niður í hon snýr seg væl um og hetta takið eg sum givi at øll eru samd um allir flokkar so er tað best um ein barsilsskipan ásannar at familjurnar eru ymiskar og hava ymiskan tørv og harvið eisini skulu kunna brúka hesar barnstelskvoturnar ymiskt altso tað vildi undra meg øgiliga nógv um tað ikki upp á eitlan týspunkt fer at bera til at gera semja um tað tað hevur so ikki borið til enn men men eg haldi at tað eru eini seks sjey ár síðan ella átta kanska síðan vit begentu arbeiða fyri tí og og tað fer at eydnast fyrr ella seinni men tað týdningarmesta er sjálvandi at fáa hesa tíðina altso at fáa nokk av vikum løntum vikum soleiðis at foreldrini hava ein reellan møguleika fyri at verða saman við pinkubarninum tí hetta er tann týdningarmesta tíðin yvirhøvur í mun tiltað knýti sum er millum natúrliga ti sum eg barni ella tað at barnið knýtir seg tætta sínum foreldrum og nettupp av teirri orsøk haldi eg soleiðis sum samfelagið skriva saman í dag so er tað eisini týdning at mann umframt at mammurnar hava øgiliga góðar umstøður at barnið so eisini hevur møguleika fyri at vera nógv saman ví pápa sínum tey fyrstu árini og orsøkin til at vit blíva við at tosa um hetta flekskbarchil tað er tann at visti tú hyggur eftir familjum í føroyum so hava latað okkum takatdømi við ta nógvar sjónvaltsfamilju har er pápin kanska burtur lat okkum siga teir sum sigla við oftsjórsskipum ella eru í langu ferðasigling og onkur slag so má kanska burtur fýra ella fimm vikur og so má heima fýra ella fimm vikur ella seks og tá átti tað ber til hjá tí familjuni at brúkt tíðina heima samam barninum mamman var kanska leys tá til at fara til arbeiðis nakrar dagar viðarbeiðsgevarin helt at tað var eitt gott hugskot og so hevði familjan havt møguleikar fyri at drekt hettar yvir á longri tíðarskeið og tað er tann fleksibiliteturin vit tosa um ella tann smidligheit og eg legði væl merki til í valstrýðinum hesaferð fyri fyrstu ferð vóru tað fleiri aðrir flokkar sum tosaðu um tað sama ella hvussur umboð fyri flokkar tá ið tað er sagt so er tað at koma upp á sum eg nevnd í áðni at nøgdin av vikum eru nóg ríkilig og tað var tað sumlandsstýrismenninir fyri javnaðarflokkin sum sótu í undanfarnu samgongu eisini valdu at raðfesta fremst og tað haldi eg eisini hag verir rímilig politiskt semja um at tað er tað primir altso at mann fær tað tíðarskeið tað árið sum er tað er loyvt at hava í barnsburðarfarloyvi at tað verður lønt so harra formaður landsstýrismaðrin hann skal sjálvandi fáa fulla undirtøku fyri hesum hann er komin við hetta er øgiliga gott hann kemur við tí nú hækkar samgongan so enn eitt avgjald eg haldi tey langt síðani hava yvirhál á undanfarnu samgongu og tey hava bara sitið eitt ár so tað verður spennandi tá ið mann sær hetta øgiliga stórar rakstrar útreiðsnar hvussu nógvar vaksnar so so so kann tað fara so kann tað fara rulla ordiligt men hetta er so neyðugt og nú nú vil eg gjarna nevna nakað sum eg haldi er nokk so áhugavert í mun til hetta her inngjaldið visti eg ikki fari skeiv landsstýrismaðurin dugir hetta sikkurt eisini uttanat í høvdinum so er tað soleiðis at við vanligum lønarvøkstri so átti eigur mann natúrligt at kunna leingja skipanina við eina viku um árið á leið ella ein vika um árið kostað eini tríggjar milliónir men nettupp tí mann hevur økt mann hevur gjørt barsisskipanina eftirlønargevandi tað bleiv gjørt undir undanfarnu samgongu so er tað nakað sum veksur við einum prosenti árliga og tað er tað sum í løtuni ger skipanina nokk so nógv dýrari og tað vil so eisini durka hvørt ár og so eta av hesum her sum annars kundi verið brúkt til bara leingjaskipan og tí er hann noyddur at hækka men vit hava einaferð ferð at upplivað og tað var tá johandal var landsstýrismaður at mann hækkaði gjaldið við null komma null fimm prosentum tí tað var eitt stórt umskot tá var umskoti næstan als tað var yvir seks milliónir ið hald aðum næstan sjey minnist í ordiligt men tað var har á leið og tá søgdu vit í vinnunevndini vit trúðu ikki hundrað prosent upp á tað tí tað tað virkaðu eit sindur løgið at tað knappligtvar so ræðuligt stórt undirskot so vit søgdu simpultenn ja tú sleppur at hækka tað men bara í tvey ár so gongur tann hækkingin ferð hon úr gildi og so má løgtingið aftur viðgera tað við framvegis eg neyðugt at hækka og tað vísti seg at longu árið eftir var eitt stórt yvirskot so eg nevni hetta bara fyri at siga at opinbært er tað ikki so øgiliga lætt at gera øgiliga neyvar útrokningar fyri nær tað er neyðugt at hækka og nær tað verður undirskot so eg vóni sjálvandi at hesi øli døpuru útlitini fyri fyri stórum undirskoti eg haldi onkran dávur sagt at kassin var við at fara á fa litt og so víðari at at ati at tað ikki stendur so illa til sum tað sær út til men landstýrismaðrin ger sær eina trivaliga hækking í inngjaldinum nú og tað tykist sum at tey flestu taka undir við tí harra formaður eg kundi hugsað mær atafturat tí sum landsstýrismaðurinhevur lagt fram nú av nevnt hvørji ting sum sum vit gott kundu hugsa okkum at at mann broytti skipanina til og tað er tey sum vit hava lagt fram tað er at mann ger skipanina nógv meira smidliga so so familjurnar hava størr rásarúm og sjálvandi aftan á tað fyrsta árið má allar alt tað man brúkar av barnisfarlagi verða gjørt í avtalu við arbeiðsgevara men tað er nettupp at mann skal kunna tríggja ein part av av kvotuni til seinni og brúka tað yvir ett longri tíðarskeið í samráði við arbeiðsgevaram at foreldrini bæði bæði gera heilt sjálvi av nær tey brúka sín part av barsilskvotuni og í tí liggur at um nú ein mamma og ein pápi nú nevndi eg sjómannin sum dømi um tær hava hug at brúka sí barsils samstundis skuldu tey ikki sleppa tað vil gjarna minna á upprunaliga vóru tær tvær vikurnar sum pápin átti tá ið barskipan kom tá var hann tvungin til at brúka tær innan fyri tar fyrstu fjúrtan vikuna hjá mammun i han eg st ikki lovað at brúka teir sjálvtsøgut uttanfyri tað loystu vit upp longu í tvey túsund og átta og csablom so hann fekk hesar vikuna t brúka nar hann vildi taka øll ikki undir við at mann ger tað sigur jamen vis pápin hevur huga at brúka sína viku saman mammuna ella mamman sína viku saman voð pápan so skuldu tey sleppa tað tí vist tey leggja sítt lív soleiðis til rættis hví ikki altso tað kann je eisini vera øgiliga gott fyri familjuna tað kann mann ikki í verandi skipan og so skalt tað eisini bera til at taka farloyvi frá skipanini soleis at visti tú ert í útbúgvingarørindum uttanlands ella tú kanska ert í serligum arbeiðsørindrum so skalt tú ikki missa tín rætt uppspardarætt tað gerst t í dag fert tú úr skipanini tí tú kanska burtur uttanlands eitt ár tá tú so kemur inn aftur so ikennur skipanin at telja v nýggjum tavlsiga tú visti tú tá ert við barn og føði kanska tríggjar mánaðar aftaná so fært teitt øgiliga lítið útgjald sjálvt um tú kanska hevði betalt fimtan ára inn í skipanina áðrenn tú fór avstað tað haldi eg heldur ikki rætt og tað er eisini eitt av teimum tingumum vit hava arbeitt við at fáa broytt so ver tað hesi prematurubørnini fortíðliga fødl børn undir undanfarnu samgongu fingu tey átta vikur eyka tí tey liggja ofta nógv á sjúkrahúsið tað er gott at at landstýrsmaðurin heldur fast í tí men har halda vit at mann átti at sagt øll tíðina á sjúkrahúsið skal heilt av sær sjálvum vera eyka tíð tað er nøkur heilt heilt fá børn vit tosa um eg giti eisini umtøker fyri tí so halda vit at samkynd foreldur eiga at fáa javnsettan rætt til barnsborðarfarlogu við barsilspeningi og tá tosa vit um børn sum hava tvey samkynd foreldur tað var eisini við okkara uppskoti í vár og tað er umráðandi haldi at vit taka undir við og tað veit eg tað taka øll ikki undir við eg spurdi beini johannesen jani ohann tekur ikki undir við tí altso fólkaflokkurin men nú snakka vit tosa um sjálv børnini sum hava tey foreldur sum eru samkynttjóðveldi heldur at tað má koma eisini og tað eru aðrir flokkar javnaðarflokkurin framsókn hava eisini verið fram við at tað ynskja tey og eg vóni eisini at fólk ið í í samgonguni klára at síggja at her snakka vit um barnið við snakka um barnið og ikki sum so um foreldrini og so er tað hetta við deyðføddum børnum sum eg nevndi eina viðmerking í áðni foreldur koyrtsbarnið deyðføtt ella doyra í barsils tíni at tey hava sama rætt sum onnur foreldur til fullan barsilspening tað verður praktiserað í dag gangið út frá lanstýrismaðuin fer at siga men eg havi hoyrt fleiri ferðir gjøgnum árini at tað er ikki nóg greitt í lógini so tað haldi eg eisini tað átti at tikið við men samanumtikið takki landsstýrismanninin fyri at hann er komin við hesum uppskotinum eg haldi hetta er eitt stórt framstig fyri barsisskipanina tjóðveldið fer at taka fult undir við tí og vit fara í vinnunevndini sjálvandi eisini at viðgerða um mann átti at gjørt nakrar broytingar og vónandi kundi mann gjørt okkurt í felag men samanumtikið hetta skal fáa eina sera góða viðgerð í vinnunevndini takk fyri so er tað ingilín