Eyðgunn Samuelsen (Javnaðarflokkurin (Social Democratic Party)), speaker, 2022-03-22
Topic: 1. viðgerð LM-127/2021  Uppskot til samtyktar um at byggja lestrarbústaðir
takk fyri harra formaður ja vit viðgera eitt uppskot til samtyktar frá tjóðveldi um ati útvega fleiri næmingar og lestrarbústaðir kring landið og sum tað verður sagt her í uppskotinum so so so snýr tað seg um hetta her við at útvega fleiri bústaðir til lesandi og útvega tey í einari príslegu sum tey lesandi megna at gjalda nú varð nevnt av undanfarna røðara hetta her við at at vissu tey lesandi ikki høvdu ráð at gjalda teir bústaðirnir sum eru so skuldi mann kanska heldur hugt at tí stuðlunum sum lesandi fáa men eg haldi sjálv at tað er kanska ein vandi í tí tí at ikki tí at tey hava nakað ímóti at lesandi fáa hægri stuðul absolutt ikki men men tá ið mann tosar um hetta her við bygging so hevur mann jú í dag hevur mann rentustuðul til til tey sum byggja fast ogn og tá sigur mann oftani at jamrentustuðulin hann verður bara roknaður inní prísin so at hann er við til at hækka prísin og tað kann mann so eisini vera bangin fyri visti mann sigur ja men lat tað bara altso hava tey lesandi ikki ráð at betala so má mann bara leggja uppá stuðulin so eg veit ikki um tað er so øgiliga smart men tað kundi verið ein kompinatión kanska men tað sum eg haldi epp áangi tað er at at mann má royna at byggja í einari príslegu sum tey ungu hava sum sum tey lesandi hava hava ráð at gjalda tað er jú sum tað eisini verður sagt í uppskotinum her tað er jú ikki so nógv ár síðani at tey ungu fluttu av landinum í útbúgvingarørindum meðan nú eru tey eru fleiri ella í undanfarnu samgongu har vaks útbúgvingartilboðið nokk so nógv og talið av lesandi vaks eisini og tað haldi eg er øgiliga viktigt at vit halda fast í tí gongdini at vit fáa økt útboðið av av lestrarbýlum soleiðisar at at vit ikki fáa aftur fáa ta gongdina at tey fara fleiri og fleiri av landinum elat lesa og tað er eisini øgiliga viktigt at mann at mann fær bústaðir kring landið tí at tað eru jú soleiðis at til dømis visti mann skal á tekskaskúlaklaksvík ella man skal til suðuroyar undir útbúgving ella aðrastaðni at mann má flyta fer at taka av tilboðnum og vissi mann ikki hevur nakran bústað so so ger tað tað at fólk hvussuer setast aftur at fara fara útbúgva seg allastaðni í landinum og tað gongdina haldi eg ikki vit vit skulu stuðla upp undir tvørturímótir er tað viktigt at tey sum fara undir lestina at brúka tilboðini sum eisini eru kringlandið ikki bara her í høvuðsstaðarøkunum øhtað eru settar settar tvey hundrað milliónir av millum annað til lestrarlestrarbústaðir av teimum pengunum sum bleiv samtykt til bústaðið svíst men eg vænti at teir visti mann tekur tey endamálini sum vórðu nevnd í lógini um barnabústovnar og sambýlur meini eg vardu ymisk tað stóru ymisk ting har so verða tveir tvey hundrað milliónirnar øgiliga smábýttar verið ikki nógv av hvørjum fyri teir pengarnir vænti eg meni og mann hevur heldur ikki hoyrt nakað um vit a vit hava tosað um hetta her við at bústaðir hevur jú verið hevur jú ligið stilt síðan í fleiri ár nú at mann hevur heldur ikki hoyrt nógv um at manni hevur nakrar verkætlanir í gongd sum snúgva seg um lestrarbústaðir hava tey tað so ongantíð betur øh eg haldi at tað sum vit skulu leggja okkum eftir tað er at byggja í ein prísklassa so at tey lesandi hava hava ráð at búgva har fyri tað ikki sagt at tey ikki kundu finguð hægri stuðul men tað skal vera ein ein rímiligur prísklassi og tað hevur mann sæð aðrastaðni at at tað ber til at byggja bílist so at lesandi hava ráð at búgva í tí sjálvandi tað er vimann til dømis hyggur eftir eg hugsi um hetta er uppskotið sum við tí javnaðarflokkinum løgdu fram fyri kortin r verið til fyrstu viðgerð hetta her við almenn gagnlig bústaðarfeløg at kommunrnan fær kommunurnar fáa heimild til at stovna ella bústaðir fara heimil til at stovna almenn gagnlig bústaðarfeløg við við saman við kommununum har hr treytin er at kommunan setir tíggju prosent í og so kann mann fíggja restina av byggingini við viður í alcreditlávnum til dømis men har endamálið er at mann mann hevur eina útveðanar kostnað og so er leiðarni eitt prosent av tí sum tað kostar at byggja sum verður so lágt sum gjørligt øh visti mann hyggur eftir í danmark so er tað akkurát tær almenn almennu bústaðirnir ella leiðu bústaðirnir har tey ungu búgva tað vóru tríggir bólkar mann segði at e legði eisini merkiliga bústaðir nevndi í avbjóðingum sum sum tær síggja bústaðarmarknaðirni er at vit hava for lítið av umskifti at mann ikki kann skifta frá einari íbúð til eini hús og so til aftur til íbúð til dømis og tað vístu seg nettupp tað ni í danmark at hesar her almenn gagnligu bústaðirnar at tað er ein øgiliga stórur partur av ungum fólki sum búgva har og so kanska tá mann hevur ella er liðð við sína útbúgving og kanska at stovna familju so fær mann at búgva í onkrum øðrum og tá mann so vera eldri so fer mann inn aftur í hesi her hesari her almenn gagnligu bústaðirnir og harbeint sær mann so het her við mann tosar ofta um bústaðarbyrðan hvussu nógv má ein bústaður kosta hvussu stóran part av tínari disponiblu ella tøkuinntøku má ein bústaður kosta har sá mann so í hvørnfall at familjumann sigur at evrustatt og osida siga ati markið tað má vera tað skal ikki vera hægri enn fjøruti prosent av tínari tøkuinntøku at tú brúkar til bústaðar útreiðslur og vit vita at tað er nokk so nógvastaðni í føroyum eisini at hvussu er privatum leiðibústaðunum og og húsum so sum prísirnir eru nú at tað er munandi hægri enn tey fjøruti prosentini men vist mann hugdi eftir teimum almennu almenn gagnligu bústaðunum í í danmark so sá mann at ein familjubústaður har var tað var bústaðarbyran fýraogtjúgu prosent ungdómsbústaðir har lesandi búgva níggjuogtjúgu prosent tavil siga væl undir hesi her fjøruti prosentini sum mann setir sum mark og eldrabústaðir vóru so fimmogtretivu prosent so ati mann kann sjálvandi ikki kopiera tað tí at vit hava ikki vit hava ikki somu stuðulsstuðulsupphæddir til dømis í føroyum sum í danmark og tað veit eg gott og men men tað ber til at vistmann ger til dømis almanna gagnligur bústaðir so ber tað nokk til at at fáa hesa her bústaðarbyrðina hjá teimum lesandi munandi niður og at tað kanska liggur í einum marki har tey klára at gjalda og hví skulu vit gera hettar tað havi eg hug líka at taka aftur í at at eg haldi tað er so øgiliga viktigt at atvið varðveita tær útbúgvingarnar sum mann hevur sett á stovn í føroyum at tað verður undirtøka fyri teimum og at vit varðveita tey ungu í føroyum og tað er eisini galdandi fyri miðnám sum mangan sagta at tað er ein meining í at mann hevur lagtmann líkasum miðsavnað miðnámsútbúgvingarnar í økjum vit hava miðnám í eysturoynni vit hava í norðoyggjum og so hava vit her í í suðursemi og so í suðuriy at tað er eisini øgiliga viktigt at tey ungu sum ganga á miðnám hava okkurt slag av bíli sum tey kunnu sum ger at tey hava hug at vera eg veit til dømis at næmingar kanska søkja miðnám aðrastaðni enn enn ella at tey hava tey hava eitt stað at búgva í tí at fyrr fyrr mann fer heimanífrá størri vandi er fyri at at mann ikki kemur aftur og visti mann so ikki ein gong kann ganga á miðnámi har sum mann býr so so er kanska líkindini øgiliga lítil fyri at mann kemur aftur so tað er bæði fyri at tað er bæði fyri at at ung fólk skulu støðast í landinum og vit skulu kunna forseta við at bjóða nógvar útbúgvingar her heima og fyri at styrkja styrkja mannsiga okkara okkara land at vit skulu hava eitt eitt stórt eitt eitt rímiligt útboð av av lestrarbýlum til til ung og tá hugsi eg øll bæði tey sum ganga yrkisútbúgving og og tey sumganga í í hægri útbúgvingum og miðnámi takk fyri harra formaður