Bjørt Samuelsen (Tjóðveldi (Republic)), speaker, 2020-12-09
Topic: 1. viðgerð LM-059/2020  Uppskot til samtyktar um fuglateljingar
harra formaður hetta er eitt áhugavert uppskot frá javnaðarflokkinum um at samtykkja at løgtingið skal heita á landsstýrið um at skipa fyri fuglateljingum og eg kann siga beinanvegin at tjóðveldið fer sjálvandi at taka undir við hesum uppskotinum og eg kann eisini lova sum forkvinna í vinnumevndini at it skulu fara at lýsa málið gjalla hetta hoyrir undir landsstýrismanninum í í umhvørvis og vinnumálum helga abramsen og tí verður tað eisini viðgjørt í vinnunevndini hetta rørir nú eru viðmerkingar av hesum uppskotinum rættiliga stuttar og men í veruleikanum er hetta málið rættiliga stórt hetta nerti nettupp við vis vt taka og tosa um lívfrøðiliga margfeldi sum føroyar forplyktaði seg til longu í hálvfemsunum at vit skuldu fylgja sáttmálan altjóða sáttmálan hjá st samanhandi tjóðum um lívfrøðiligu morgunfeldini at stríðast ímóti at tað sleppur at minka og og og ein partur av tíð er teljing altso tað er teljing av tl fuglateljingar til skráseting av øllum t lívfrøðiliga margfeldinum plantur so væl sum djór føroyar eru ikki bara eftir bátar hesum øki føroyar eru skammiliga eftir bátar og tað er syrgiligt tí at eg havi verið í eiftir hondini im nøkur ár á tingi og eg havi hoyrt so nógvar fagrar røður um og tað er altíð hetta hetta er eitt eitt typiskar mál sum druknar í vælvild eg havi hoyrt so nógvar góðar røður um ja sjálvandi skulu vit verja lívfrøðiliga margfeldini og sjálvandi skulu vit ansa eftir at fuglastovnarnir ikki ganga aftur ogsjálvandi skulu vit verja hetta og hitt men í veruleikanum hevur tað ongantíð verið ein ein ein breiði meiriluti fyri at skipa eina náttúrufyrisiting vit hava enn vit hava enn yvirfriðingarnevndina sum situr og tekur øgiliga stórar avgerðir tá ið útbyggingar skulu gerast og øll lógin sum sum liggur undir friðingarnevndunum er júi tað er nógv gott við friðingarnevnduni bæði teimum lokalu o og yvirfriðingarnevndini men grundleggjandi snýr tasi nokk so nógvum sovorðnum eg vetikum eg skal kalla tað fagurfrøðilig atlit altso mann tekur avgerðir uttan yvirhøvur at vita í hvønn mun mann ger seg inn á náttúruna tá ið mann ger ymiskar útbúggingar og eitt hvørt framkomið land og ikki minst eitt land sum okkara sum eru átjan oyggjar sum eru ógvuliga sárbarar tí vit vit hava bara hesar oyggjarnar vit hava ikki nakað annað vit hava ikki sum tey stóru londini úti í heimi nógvi øki sum kunnu kanska sleppa at vera púra órørd tað er næstan eingin órødrd náttúru í føroyum í dag vit hava seyð so gott sum allastaðni tað eru nakrir fáir blettir onkrustaðni hvør eingir seyður hevur verið í hundraðvísa árum men tað er líkasum ein partur av føroyum at at seyðurin er og tað hevði verið gott um mann hevði eisini nakrar hvat eitu tað náttúrulundir sjálvt tað hevur mannikki ordiliga megnað at fingið at sett av nøkrur øki sum fingu totalt frið tað eri tað eru nakar verkætlanir sum eru komnar eitt sindur ávegis sum kanska blíva til nakað í framtíðini men taðn stóra náttúrufyrisitingin altso persónliga havi eg øll míni ár í politikki strýst fyri meira pengar til náttúrufyrisiting og eina ordiliga veruliga fyrisiting sum kann sum hevur fólk sum kann sum kann umsita alt hetta her við at fáa skrásett eg haldi taða johannes joensen vísti á ella hvussu hava undanfarni røðurar vísta á hetta her við at í dag liggur hetta økið altso bara vilt seg taka bara fuglateljingina som liggur tað spjatt tað liggur nakað á havstovuni merkir nokk tað liggur nakað hjá hjá náttúrugripasavninum sum jú í veruleikanum er er ein partur av tjóðsavninum og tað liggur nakað hjá tað liggur nakað hjá umhvørvisstovuni og so frameftir í undanfarnu samgongu tá arbeiddu vit við hesa náttúrumargfeldslógini hon bleiv gjørd heilt rá grundini av tað er eitt øgiliga stórt og og rúgvusmikið lógaruppskot inntil tá var ein náttúruverndarlóg ikki náttúrufriðingarlóg men náttúruverndarlóg bara eina ferð í søguni løgd fyri løgtingið og tað var eitt gamalt uppskot sum hevði varð gjørt frá grundini av eftir føroyskum leisti og hevði liðið hjá nógvum landsstýrisfólkum sum av ymiskum orsøkum ongantíð høvdu fingið undirtøku fiðat leggja tað fram og fyri einum tíggju árum síðani legði tað uppskotið fyri løgtingið hevði fingið ein løgfrøðinga at hjálpa mær at broyta tað nokk so nógv men tað fekk eina ógvusliga móttøku altso tað bleiv eg veit ikki hvussu illfólk vóru um at eg ætlaði at avtaka tær lokalu friðingarnevndinar og heldur seta á stovn eina meira professionella umsiting so tað uppskotið fekk ein syndarliga lagnu og tá ið vit so tóku við valdinum í undanfarna samgongu tá varð tað fyrsta eg gjørdi tað var at royna at fáa landsstýriskvinna at at at fáa hesi uppskotini framaftur tá fanst akkurát tað uppskotið í trimum útgávum men aftaná hennara embatsfólk høvdu arbeitt við te eina tíð so hildu tey at nei tað var betur at gera eina nýggja lóggávu sum bygdi á hetta við at verja lívfrøðiliga margfeldið og tað var so tær øgiliga stóra lógaruppskotið sum sum nei sumsiristenberg legði fyri løgtingið og undir undanfarnu samgongu men sum tíverri sum tíverri fekk eina keðiliga lagnu og tað bleiv ikki avgreitt og tað er tað er ein av mínum sørsti tað er eitt av teimum tingum sum plága meg mest av teimum tingunum sum ikki blivu avgreidd í undanfarnu samgongu tí tað var lagt eitt øgiliga stórt arbeiði fyri og orsøkini til at tað uppskotið ikki kom fyrenni seinastu tingsetu var mettupp át hetta var eitt stórt lógarkompleks sum varð gjørt heilt frá grundini og sum hevði tikið ein tvey ár at gera tað uppskotið hava ingilín ditersen strøm og jóhanes joensen og sjálv og forskelja onnur góð fólk aftíð lagt fyri løgtingi og tír so aftur blivið felt og landsstýrismaðuin hevur lovað at koma við tí so vit bíðað enn so nú fari eg at spyrja landsstýrismannin í dag tá iðhann tekur orðið tí alt hettar við fuglateljingum í heila tikiðst skráseting av lívfrøðiliga feldinum tað er alt fevnt í lógini um lívfrøðilig margfeldi og hetta sum hesir javnaðarflokkin leggja fram nú tað er ein fyritreyt fyri altso skráseting ikki bara á fuglum men av øllumti lívfrøðiliga margfeldinum er ein fyritreyt fyri at lógin um lívfrøðiligu margfeldini kann koma at virka eg havi leitað itt sindur aftur tíðina til eisini áðrenn eg sjálv sat á tingi og fann eitt skjal frá tvey túsund og seks ætt uppskot til samtyktar um nettupp at fáa skrásett alt á lívfrøðiliga margfeldini at liva upp tileysturlógina um at verja lívfrøðilimargfeldini sum løgtingið hevði samtykt tat mann skuldi vera við í og tað var eg fann eitt sum hergar nielsen hevði lagt fram og tað uppskotið er fult ið eg fari at mæla felsk at lesa tað tí tað sigur øgiliga nógv um hvat innihaldið er tá ið mann tosar um ati veruliga lýsa lívið í føroysku náttúruni bara fyri at brúka teir seinastu minuttirnar nú athetta handlar um fugl so kundi eg hugsað mær líka at at tikið tann táttin upp tað er soleiðis í dag at vit hava vitað í tey seinastu tíggju árini at tað stóð illa til við stórum parti av svartfuglunum ta hevður stór afturgongd eg havi havt onkrar fyrispurningar fyrr har eg legði hagtøl við sum vísti hvussu stór afturgongdin hevði verið millum annað í lundastovnunum men eisini við svartfugli sum heild tað hevur so verið sæð betri út til dømis í fjør og í summar var eg í mykinesi og sá rættiliga nógva nebbasild nei sildberar altso o tað er altíð ett gott tekin tá ið lundin berð sild í nevinum tí tá er hann jú í gongd við at fóra ungarnar við góðari føði eg havi eisini verið nøkur ár longri afturi har ii ið tað lógu deyða lundapisur allastaðni so tað tað er eingin ivi um at føðin í havinum hevur stóra ávirkan á á lundastovnarnar men so hava tær lokalu grannastevnar ið snøkt sagt øllum føroyum friða tað eru nøkur undantøk tar nøkur øki í føroyum har tey ikki hava friðað lundan og tá grannastavnar friða sø er tað gjarna fyri eitt ár í senn men vit vita at taða tað heur verið frigað í í í dímun tavur verið frigað í í skúgvoy ti verið friðað í nólsoy ta er verið friðað í mykinesi og so frameftir men samstundis hev tað heur lovað at skjóta svartfugl á sjónum og tað hevur fyri at oyggjafólkið sum sjálvandi saknar tað kókið tey kundu fáa v av fuglunum og sum hava livað av tí í í nógv ættarlið tað hevur verið øgiliga svort fyri tey at síggja tá faktiskt eingar reguleringar vóru fyri at mann kundi skjótað fugl á sjónum samstundis sum sami fugli var frigaður av grannastaðnum og eg haldi at øll hesi tingini eru eglia bara tekin um at vit hava øgiliga lítið stýr á vit hava øgiliga lítið yvirlit yvir hvussu støðan er í okkara fuglastovnum og eg vóni veruligat eg eri so glað um eg eri so fegin um at har eru alsamt fleiri røddir á tingi sum veruliga taka hetta í álvara og eg vóni at vit í framtíðini kunnu fara at taka nógvatak samanum at veruliga skipa eina stóra náttúrufyrisiting sum røkkur út um alt landið o eg havi sagt tað fyrr o g fara at siga tað aftur í dag eg haldi at mann eigur at skipa tað soleiðis við støði í lokal samfelagnum altso at tú at at at tú hugsar hetta sum eitt upplagt høvi til at tú hevur almenna umsiting sum er spjørn kring landið tí náttúran er allastaðni og eg vóni veruliga at athetta er so eitt uppskot sum sjóvandi ber gott til tað stóra máli og eg vóni sjálvandi at hetta uppskotið fer at fáa undirtøku tingið men sum eg nevndi at byrja við so er hetta ein ein ein ein partur av einum øgiliga stórum máli sum eg haldi at vit í føroyum mugu fara at taka í størri álvara tí náttúran er eittans og tá ið visshon sleppur at blíva o løgd og ov nógv fugla og plantusini sleppa at fara fyri skeyti so verður tað ikki altso so tekur tað eisini av ríkidømunum bæði hjá okkum sum liva nú men ikki minst hjá okkara eftirkomari takk fyri