Uni Holm Johannesen (Javnaðarflokkurin (Social Democratic Party)), speaker, 2023-02-16
Topic: 1. viðgerð LM-047/2022  Uppskot til løgtingsfíggjarlóg fyri fíggjarárið 2023
ger so væl takk fyri harra formaður hetta er í stóran mun eitt tillaga fíggjarlógaruppskot tað er eingin orsøk at lata sum um nakað annað tað er undanfarna samgonga sum eigur grundina í hesum uppskotinum og serliga bæði tíðartrýst og kanska eisini nógvar bundnar íløgur hava við sær at tað hevur verið trupult at umræðfesta tað stóra eg hevði sjálvsagt villigað at samgongan fekk brúkt hetta høvið at seta eina greiðari og kanska meira hugsjónarliga kós fyri at útinna fleiri av teimum góðu málunum sum samgongan hevur sett sær fyri í samgonguskjalunum tey málini tey skulukortini fyrireikast væl og virðiliga skil skal vera í og eg ivist ikki í at styttri arbeiðsvika lønarligt og skattalætti eru væl meira ítøkilig mál tá fíggjarlógin fyri tvey túsund og fýraogtjúgu skal viðgerast í heyst eg fegnist eisini um átøk sum styrst fiskiveiðaeftirlit óhefta orkuráðgeving og at læknavaktin verður styrt men sjálvt fíggjarlógaruppskotið tað telur fýra hundrað og fýraog hálvfjerðs blaðsíður við nógvum tølum og nakað av teksti tað er vónleyst at seta orð á alt eg havi so valt nakað burturúr sum eg hugsaði at umrøða seksoghálvtrýss dagar eru farnir síðan samgongan tók við tann tveyogtjúgunda desembur eg haldi at tað kundi gingið skjótari at fingið inflatiónshjálparpakkan í løgtingi ógvusligu príshakkingarnar hava t vitað um í langa tíð og tað er ikki nakað sum eg komi óvart á tað eru nógv fólk og nógvar barnafamiljur sum eruð sperd í hesum døgum prísvøksturin var trettan komma trý prosent í fjør breyðið er dýrari smørið er dýrari fruktin er dýrari grønmeti er dýrari kjøtið er dýrari kornvørður er dýrari kaffi og t er dýrari og olja er dýrari í síðstu viku vitjaði eg á herberginum har søgdu tey at tað eru fleiri nú enn fyrr sum tekna seg til matarskipanina har tað vil siga at fleiri fólk fara á herbergi at fáa sær døgurða og fleiri fólk spyrja eisini um at fáa ein kassa við mati somuleiðis er tað nógv serliga barnafamiljur og onkrir einstakir pensjonistar sum spyrja um mat og klæðir frá reyðakrossið lasig í fjølmiðlunum í síðstu viku eg ivist ikki í at húsarhaldini gera sítt fyri at tillaga nýtsluna í hesum døgum tað eru kortini húski og fólk sum frammanundan hava so fáar pengar um hendi at tey hava sera avmarkaðar møguleikar at tillagað seg príshakkingarnar eg ivist heldur ikki í at landstýriskvinnan í almannamálum ger sítt fyri at snikka inflatiónspakkan saman men tað hevði verið gott um meira ferð varð sett á tað arbeiðið so tey sum eru ringast fyri fáa eina hjálpandi hond føroyski búskapurin hevur eina átrokandi haldførosk avbjóðing tað er staðfest fleiri ferðir tað setir yvirskipað krøv til at vit ikki skrúva fyri og frá alt eftir hvussu búskapurin hevur tað men at vit hava eina trygga ætlan fyri at tað er haldføri í búskapinum næstu mongu árini í hesum fíggjarlógaruppskotinum verður lagt upp til at avlopið í ár verður hundrað og einogfjøruti milliónir krónur tað er eitti hampiligt yvirskot sum ivaleyst átti at verið størri ynskjuni og krøvini og freiskingarnar eru stórar hvønn dag og tað er eisini freistandi at brúka pengar tá ið inntøkurnar hækka men vit noyðast at halda aftur við íløgum og øðrum útreiðslum tá ið búskapurin er heitur eg haldi tað vera fínt ati tann økti metti inntøkuvøksturin í størstan mun fær frið bygningarnir hjá landinum skulu í nógv størri mun brúka varandi orku tað verður mett at landið kann spara millum tjúgu og fimmogtjúgu milliónir krónur við verandi oljuprísum við at fara frá oljuni til grønar orkukeldur tað er ein góð og snildíløga haldi eg tí at vit skulu støðugt hugsa hvussu vit fáa meira ella í øllum førum tað sama fyri minni ítróttasamband føroya stendur til at fáa eina millión afturat tað haldi eg væl kundi verið meir ítróttir tað skal eisini skiljast sum fyribyrging góðu felagssateir skapa samanhald og teir lofta nógvum børnum og ungum frá at koma í óføri tað sparir jú eisini heilsuverkinum og almennum skipanum nógvar pengar og nógva orku og samstundis vita vit at føroyskt ítróttalív er undir trýsti tí pengarnir ikki røkka til tað er ein uppgáva sum politiska skipanin eigur at royna at lyfta saman við ítróttasambandinum tí pengarnir koma okkum øllum fleirfalt aftur og eg vóni at fíggjarnevndin fer at virðismeta tað stóra arbeiðið sum ítróttafeløgini kring landið gera ein millión er sett av til tunnilsverkætlanina millum vestmanna og leynar at halda fram við forkanningum og øðrum fyrireikandi arbeiði eg fari at spyrja um tað er nóg mikið til at gera fyrireikandi arbeiði liðugt og eg fari samstundis at heita á løgtingi um at hava eina ítøkiliga ætlan fyri vestmannatunnilin so vestmanningar og vinnan sum virkar har vita hvat tey skulu fyri a halda seg til tað er ikki virðiligt haldi eg at frútseta flyta strika og áseta hesa og aðrar tunnilsverkætlanir alt eftir hvørjir politisku vindarnir í føroyum eru eg havi eisini varhugan av at tð er nógv í tingsalinum og úti í samfelagnum annars sum halda vestmannatunnilin vera eina óneyðuga samfelags íløgu tað er ein marglativerkætlan havi eg hoyrt onkran sagt tað haldi eg vera eina misskiljing avleiðingarnar av teimum longu buldrapsligu vetrardøgunum á høgaraðini er ikki bara at tað ikki er koyrandi á vestmannavegnum ávísar dagar avleiðingarnar eru meira víðfnd so um orskiftið búbúði tólv hundrað og níggjuogtrýss fólk í vestmanna kommunu og í nógv ár hevur stórir fólkavøkstur verið í føroyum men vestmanna hevur ikki fingið lut í tí fólkavøkstrunum og farleiðin er ein orsøk til tað vánalig koyrilíkindi ávirka eisini virksemi á miðnámi í vestmanna arlæferðaleiðarar og tey á geminasialu tilfeingisbreytini sum koma úr øllum landinum er til undirvísing bara í síðstu viku var undirvísingin avlýst tveir dagar og svikaliga farleiðin og koyrilíkindini gera eisini at kappingarføri hjá framleiðsluvirkinum í bygdini ein part av árunum ikki er eins skott sum aðrastaðni vestpunningar hava við góðum tresti uttan at krevja stórvegis afturfyri givið sítt stóra íkast til stórar samfelagsíbyggingar í føroyum eg kann nevna pumpuskipanina eg kann nevna royndirnar hjá meg næstu við orku ogeg kann nevna alivirksemi á fjørðunum og tað er jú prosjektir sum gagna øllum landinum í ella okkum øllum og tann tunga ferðslan sum ferðast í arbeiðsørindum til og úr vestmanna hevur eisini týdning fyri okkum øll í skúla og undirvísingarhøpi eru nógv góð átøk haldi eg tað er gott at nám fær fleiri pengar at framleiða meira føroyskt undirvísingartilfar tað er tildrongt og farast skal eisini undir at umvæla og dagføra bygningar á frælsinum í havn so fróðskaparsetrið farð virðiligar høluðsumstøður og samstundis verður farið undir at fyrireika bygging av nýggjum høvuðsbygningi sum er ein liður í stóru kampussætlanini tað fegnist eg eisini um hetta er eini gomul ætlan í ár eru tíggju ár liðin tí t hum hava verið leingi í skipanini síðan táverandi landsstýrismaðurin í vinnumálum jóhandal fekk handa heildarætlanina um fólkaflyting og fólkavøkstur vit hava havt stóran fólkavøkstur í nógv ár men kappingin um føroyingar er framvegis tann sama og hon er framvegis bein hørð og tað krevur millum annað a vit sum samfelag gera tað lokkandi at taka útbúgving ella ein part av útbúgvingini í føroyum og fremsta tilmæli í tí heildarætlanini var eisini íløgur í útbúgving og gransking so vit ikki missa ungu ættarliðini av landinum og eg fari eisini at takka undanfarna landsstýrismannini í mentamálunum fyri tey framstigini sum handvirkaði fyri í hesum málinum í undanfarna valskeiði føroyskar fyritøkur hava leingi skríggja eftir hondum sum skapa og sum byggja vit skulu fegnast um metnógvu læru sáttmálarnar sum eru undirskrivaðar seinastu árini men vit eiga kortini at stremba eftir at fáa fleiri yrkisútbúgvingar við skúlagongd í føroyum innan til dømis kt skipping handverk og ferðavinnu í tøttum samstarvi við vinnuna sjálvandi og vónandi fer landsstýrismaðurin eisini at virka fyri tí sum sagt eyðkennir fyri atta fíggjarlógaruppskotið er at allir flokkar hava í ávísan mun verið við til at borið tað í løgtingi tað skal av somu orsøk undra meg um tað ikki verið breiði undirtøka fyri hesari fíggjarlógini og eg ivist ikki í at fíggjarnevndin eisini fer at miðja eftir tí í sínum