Aksel Vilhelmson Johannesen (Javnaðarflokkurin (Social Democratic Party)), speaker, 2021-08-03
Topic: Aðalorðaskifti sambært § 51, stk. 4 í tingskipanini um FG-001/2021 : Frágreiðing løgmans á Ólavsøku 2021
elhemson johannesen fær orði ger so væl ja takk fyriharra formaður til viðgerðar er ólavsøkurøða løgmans og eg skal vegna javnaðarflokkin siga frá hvat hvat vit í javnaðarflokksum heilda halda var gott við røðuni og hvat var minni gott og kanska eisini hvat vit saknaðu í røðuni hhar vóru nøkur mál sum vit í javnaðarflokkinum eisini føla eitt sindur av ognarskapi av sum løgmaður viðgjørdi og sendi segði at landsstýrið at nú ætlaði at seta í verk eg kann nevna nøkur av teimum øh eitt mál sum kanska er longur byrjað sum løgmaðureisin vendi sína røðu tað er ókeypis sálarhjálp til børn og ung og tað er eitt mál sum vit í javnaðarflokknum eru fegin um at tað vr nú er sett í verk og var tað eisini eitt uppskot sum javnaðarflokkuin legði fyri løgtingið á heystur tvey túsud og nítjanhalda var og sum einmælt løgting samtykti eitt annað mál sum javnaðarflokun eisini legði fyri løgtingið sum bleiv einmælt samtykt hóast hon itu á andstøðuog tað skal samgongana takk fyri tað var hett her við sorgarfarloyvi sum løgtingið samtykti í ár tað er soleiðis at tá ið vit fáa børn so kunnu vit sum foreldur fara í barsis farloyvi men vit kunnu eisini sum foreldur koma í ta truplu støðu at vit missa børn at børn doyggja tá hevur mann ikki nøkur beinleiðis sjálvsagtan rætt til at fáa farloyvi frá sínum arbeiði og tað er tað sorgarfarleikangur út uppá at mann eins væl sum supan færbørn missir mann børn so kann mann hava rætt til at fara í farloyvi við løn og tað samtyt løgtingið einmælt og tað ætlar landstýrið eisini at seta í verk nú so tað er vil javnaðaflroks fegin um fari onnur uppskot sum javnaðarflokkum hevur havt á løgtingi sum samgongan hevur felvt við tí grundgeving av landstýriskvinnan í almannamálinum arbeiðir við málinum tað er at stjórar í smærri fyritøkum kunnu fáa sjúkradagpening tað er eitt rættiliga gott mál haldi eg barat taka eitt dømi sum eg kenni beinleiðis til tað eru tríggir sum hava smíðað saman nógv ár so valdu teir at gera eitt smápartafelag smíðaðu saman og allir smíðað u jøvnum føtu men ein av teimum trimum skuldu vera stjóri í felagnum tí tað sigur lógin og júst tann sum bleiv stjóri í hesum førunum han fekk stutt eftir krabbamín so kundi hann ikki fáa nakran sjúkradagpening tí hann stóð skrivaður sum stjóri sjálvt um um hann í gerandisdegnum smíðaði jøvnin føtu við hinar báðar sum eisini áttu í felagnum tað feldi samgongan tá við tí grundgevin landsskonn arbeiðir við tí og nú sigur landstýriskvinnan hevur hon boðað frá alment og framgongu eisini av røðuni her at hon kemur vi ein upskoti í løgtinginum soleiðis at hesir stjórar eisini kunnu fáa kunnu fáa sjúkradagpening tað er vit javnaðflýst serligan fegin um og eitt annað uppskot sum eisini um júkradagpening sum javnaðarflokkum hevði frami sum eisini bleiv helt til somu grundgeving tað var at langtíðar sjúk ikki kunnu fáa sjúkradapening longri enn fjøruti vikur tað stendur ella tað sigur sjúkradapeningaskipanini og tað er tíverri soleiðis tið rættiliga nógv fólk sum kanska serliga tey sum álvarsomu sjúk til dømis við krabbameini at tey eru sjúk longri enn fjøruti vikur men tá fjøruti vikur eru farnar so detta tey úr skipanini og hava tey annaðhvørt eina ogn ella ein hjúnafelag sum hevr inntøku so fáa teiy ongar pengar tað uppskotið kemur nú so øh frá landstýriskvinnuni eisini øt uppskotsu javaðarflokkum hevur havt í løgtingin fyrr tað evil eg serliga fegin um eitt annað sum vit í javnaðarflokknum er fegin um tað er ati løgmaður boðar frá at mann ætlar at uppraðfesta ella koma við nýggju tilboðum innan endurvenjing og endurmenning tað eru vit eisini sjálvandi ikki vir ítøkiliga júst hvat er men tað taka vit fult undir við javnaðarflokkinum tí at tað er soleiðis at bæði hendan samgongan undanfarna samgonga og samgongu sita áðrenn tað hava kanska gjørt nakað við at uppraðfest endurvenjing men taðer erið kanska verið for lítið og sjálvandi er tað tá ið fólk koma í ta trakisku støðu at taka skal fáa eina ein blóðtøpp ella at tey fáa ein heila skaða o so framvegis so skuldu tey sjálvandi fáa ta hjálp sum skal til fyri at tey kundu fáa sínar førleika ættir ella í øllum førum varðveita hatær førleikar sum tey ikki hava mist enn og tað hevur verið ikki verið nóg gott øher í føroyum tí fóru nógv fólk sum annarfór ikki fáa hjálp ella fáa forlítla hjálp so tað at tað verður uppraðfest tað er nakað sum javnaðarflokkurin tekur fult undir við eitt annað sum løgmaður brúkti ett sindur av orku uppá tað var bústaðir at nú hevði hendan samgongan gjørt at bústaðir kundi byggja meira øsjóvandi e veri fegin um at bústaðið nú hevur heimil til at fara at uptaka lán og byggja meira og tað var eitt uppskot sum undanfarna landsstýrið hevði í løgtingið longu á vári tvey túsun og nítjan men av tí at tað tann samgongan hevði mist meirilutan bæði í løgtingi og í fíggjarnevndini so kom tað uppskoti ð seg úr fíggjarnevndini so er tað drigið tíverri leingi út men nú er tað so samtykt og vit eru sum sagt fegin um at tey kunnu upptaka lán og byggja meira tí ein partur av avbjóðingini er at útboðið av bústøðuni er for lítið tað er ein partur av avbjóðingini hin parturin sum vit halda at mann hevur faktiskt gjørt verri við hesum uppskotinum tað er tað er gott at útboðið veksur men tað vísir seg nógvastaðnis í føroyum millum annað í miðstaðarøkinum og at ta størri økinum runt um í landinum at tað er alt ov týrt hjá nógvum fólkum at búgva bæði at búgva altso til oyá oyða og at leiða millum annað í tórshavn og kanska eisini søu stóru plássinum í eysturoynni og klaksvík og tað ger tað at at tað hava trupultfat nagvar búgva í tí at simpultenn fíggjarliga hava tað ikki ráð til tað og vit halda at ta privata sjálvandi skal byggja eftir marknaðarkreftinum tað kundi gott gera tað gera taðokkum grannalondum og so hevur mann bústaðir sum so hevur til endamál at byggja so bíligt sum møguligt soleiðis at tey sum ikki hava so høga inntøku tað kunnu vera fólkapensinistar tað kunnu vera ung lesandi tað kunnu vera á samband við forsyrgjarar eisini hava ráð til at búgva gott vandin er vissu vit gongdn síggja í dag og sum eisini hava sæð o køn rannalondum tað er tvið at fáa nøkur nøkur pláss í einum landi har bara tey sum hava hágar inntøkurarað at búgva tey sum hava lágar inntøkur mugu flyta og tum tey plássini tað halda vit er óheppið fyri samanhangsmegin í samfelagnum tí tað má vera soleiðis at t ungu gomul hálønt og láglønt eiga at búgva síðum síð hso tað partur halda vit eigur at broytast soleiðis at bústaðið eisini kann byggja einsamalt uttan nakað avkast við einasta endamáli avað so bíligt sum møguligt løgmaður eisini inni viveð tær tað vantar arbeiðsmegi tað er kanska rætt og at fáa útlendskar arbeiðsmegir til landið har er tað eitt sum eg haldi ati er ein avbjóðing tað er vistu tað er soleiðis tað manglar arbeiðsmegi innanf byggivinnuna so heði spurninguri er tað rætt at blíva við at fáa fleiri útlendingarar koma til føroyar at arbeiða har eru nógvir útsetingar frammanundan ella eiga vit at heldur t hyggja eftir kanska at at drála ella útseta onkrar íløgur øh tí visu vit hyggja eftir hvat er hent nú undanfarna samgonga ein íløgukarm p á áleið fýra hunrað miliónir um árið nú ermr mann farin upp á einar fimmhundraðghávtrýss milliónir landið altso landskassin sjálvur og visti mann nú fær útlentarakar inn at gera hesar íløgurnar nú so fáa tið um lágkonjuktur so ganga føroying føroyski handverkar laðkanska á arbeiðsleysur hevði tað kanska h verið snildar sagt ókey lat okkum útseta onkrár eitt lít sindur soleiðis at tá tað verji tá vit fáa ein lágrimoktur so er tað arbeiðið til føroyska handverkarar tá tað kemur til millum annað flakavinnuna har oa eisini manglar stórar arbeiðsmegi so hevur flakavinna eina avbjóðing at mann fær ein útlendinu in at arbeiða so skal mann tríggjar fjøruti tímar r arbeiðsviku og tað er rættiliga nógv flakavirki sum ikki kunnu tað tí kundi ein loysn veri at tá mann tekur útlendingar inn at fleiri arbeiðsgevarar kunnu deilast um sama útlendingin á tann hátt kundi tað verið mann í eina tíð elat nakrar tímar um vikuni er at eini flakavirki og nakrar aðrar tímar avn øðrum flakavirki soleist man kemur up á fjøruti tímar um taka suðuroynna til dømis so kundi tað veri á samstarvið millum varin bilagikk á tvøroyri kanska og við flakavirkið í falba soleiðis at tey bæði høvdu ábyrgdina av einum útlendingi sum so kundi skifta ímillum arbeiðsplássini alt eftir hvat arbeiðið var tí tað er ikki altíð arbeiði ar ein bilagikk onkuntíð er nógv og tað sama í hvalba tað kann vera onkntíð í fjøruti tímar vikur men eisini nógvar vikurar sjembafjøruti tímar øh so er tað nøkur ting sum eg haldi bleiv nevnt bara rættiliga stutt og yvirskipa uttan at siga hvat að v landsstýrið vildu at tað als ikki varð nevnt sum eg saknaði í røðuna ella vit g javna flokku saknaði í røguni millum annað eta her við gd í hagan tað varð sagt at mann arbeiðir við tí men tað beli ikki sagt hvat málið er hjá landsstýrinum og og nær mann kemur vinum upskoti og hvat uppskotið fkk ganga út uppá h tað er soleiðis at vit í javnaðarflokkinum su lt set iki iva at vit halda at portrið saksuns skal takast burtur skjótast møguligt betri í dag enn í morgin men samstundis s eigur mann at finna eina loysn eina loysn har mann sigur tað at vit føroyingar ella tá tað er privat so eiga vit rætt til at ganga ókeypis í føroyska haganum sjálvandi skulu vit taka fyrilit fyri umhvørvið og djóralívið og so framvegis halda okkum bygdargøtur og annað men tá tað er vinnuligt so er tað í lagi at mann kann taka gjald ø tey sum vara av høvunum at taka gjald tá taðe vinnuligt øh tað uppskotið eigar at koma upp í niðan løgtingið sor mann hevur greiðir viðurskiftir og so kann man eisini samstundis seta krøv um at portrið verður burturbeint í saksuni eitt annað mál sum eisini bað nevnir heilt yvirskipað tað er cev m man sgr ikki heilt prinsis hval er tað landsstýrið vil føry á teli hava tú eisini hoyrt um at mann vil skilja netið frá hinum partunum hjá far á teli men tað bleiv sletti ikki nevnt men mann veit at nevndin arbeiði við tí eitt annað mál sum var frammi í løgtinginum fyrr í ár tað er at børn hjá samkyftum skulu fáa somu rættindi sum børn hjá hinskyndum tá var løgmaður frammi í miðlunum og segði ati tað skuld mann orðnar við aðrari lóggávu en tú lóggáu sum løgtingið viðgjørdi tá men tað verður ikki nevnt í ólavsøkurøðuni eitt annað sum eg kundi hugsað mær eisini var nevnt meira ítøkiligtað er hett er við veðurlagslóg tað verður sagt at har eru fimmogtjúgu tilmæli men tað e havso embads fólk sumhv jørt hesi fimogtjúgu tilmælinum tað varð ikki sagt hvat er málið hjá landsstýrinum hvat hvat vil mann og eg man samdur um hesum fimmogtúgu tilmælinum aftan a legja leggja tey fyri løgtingiðum sum lógaruppskotm tað verður einki sagt um eitt annað so eg sakni persónliga avni tað er het her við mentan og list løgmaður er inni á tí men vit hava sæð í hesum her undir hesum landsstýrinum herpbeint har mann kanska er farin inn sum hava iki gjørt í føroyum í í nógv ár tíbetur at man ikki bara stuðlar mentanini og listini men mann fer inn og politiskt stýrir listini altso hvørji list politiskt skal hava stuðul log ikki tað taka vit javnaflossi ikki undir við vit halda ati at listin sjálvandi skal stuðlast fíggjarliga men hon skal ikki politiskt stýrast og tað saknaði kanska at løgmaður gjørdi nok so greitt at tað ætlaði man ikki framyvir sjálvt um hannhevi gjørt tað higartil strandferðslan verður eisini nevnd tað veru bara sagt kanska endurskoðað tænastustøðin og hvørjar tænastu strandferðslan skal veita men mann sigur ikki hvat landsstýrið ætlar hvat lansstýrið vil men vit í javnaðarflokkinum hava tann varhogan í tí liggur at mann ætlar kanska útveita ella at privalisera onkra farleiðir øh tað vil eg ara siga beinanveginat tað taka vit javnarlokki ikki undir við men tað kann løgmaðrs greiða frá hvat mann liggur í tí mann skal endurskoða tænastustøðið hjá standferðslu men annars nevnir hann beinleiðis suðuroyartunnil tað skal verða koyrandi í seinasta layi tveytúsund og tretivu og tað er nakað sum vit í javnaðarflokkinum taka undir við og stuðla fult og fast øum men vit vilja heita kanska á landsstýrið og helst er tað landsmaður fíggjarmálanum at kalla allar partar inn beinanvegin at gera ein semju um hvussu tað verður gjørt tí at eg rokni við at avbjóðingin er hvuss hetta skal síggjast er tað bara í landskassanum ella er tað para aðrar mátar tað skal fíggjast tí at inntøkurnar frá tunnimsgjølduni kemur nokk ikki til at dekka nógv meira enn raksturin av e suðuroya tunnilin so tað hevu verið áhugavert sum hann fekk lagt tað ein trygga legu fekk egjørt eina breiða politiska semju um fíggingina av tunlinum nei eingin ivis kar um at javnaðarflokin bakkar fult upp um um tunnilin eitt annað sum vit saknaðu í javnaðarflokkinum tað er hett her at búskaparráðið verðið frammi um at tað koma at mangla rættiliga nógvar heitar hendir í umsorganarøkinum altso heilsuøkinum eldraøkinum almannaverkinum og og eiskini í dagstovna økinum tað va als ikki nevnt og har hevur javnaðarflokkrin hvussur nú ella vit hava latið uppskot til løgtingið um at endurskoða ta almennu lønartalvuna tí tað er eingin ivi um atað ávísu lønarbólkar har tað serliga kanska eg kvinnunur sum arbeiða eru munandi lægri lønt enn aðrir lønarókar sum hava somu útbúgving og kanska arbeiða um somu ábyrgd hetta eigur endurskoðast við tí endamáli at hækka ikki at lækka lønirnar hjá nøkrum men at hækka lønirnar hjá millum annað námsfrøðingum sjúkrarfrøðingum heilsuhjálparum og heilsurøktarum og øðrum lánlønarbólkum tí gera vit ikki tað so fáa vit ikki mannað hesi størvini framyvir oso hava ikkinakran vælferðarsamfelag um vit ikki hava nokk av fólki at taka okkum av okkara sjúku g okkara gomlu í okkara børnum øh nú fái giki ordligat tíð til alt men eg kann enda við einum uppskoti sum vit kanska fegnast um elga uppskotið men tað er tað at mann e farin í gongd við at endurskoða fólkaskúlalógina tað halda vit er up á tíðina vit í javnaðarflokkinum har man ætlar at dagføra tíma og lærugrein á býtu og vit halda kanska at børnini ganga for leingi í skúla tí spurningurn er har hvussu nógv far mann burtur úr tíma nummar seks og sjey og átta tað skuldi verið tí børnini er móð tá skuldumá heldur kanska havt fæirri tímar og so sett fleiri lærurakraftir inn í teir tímarnar soleiðis at tað var meira tíð til hvørt einstaka barnið øh eg kl oka enda við heftir her við búskapinum sum løgmaður sigur at hann er sterkur og hann er væl fyri tað loyva vit í javnaðarflokkium okkum at ivast í tað er soleiðis ati at sjálvt um at færa burtur frá korona og tað at korona ávirkar landskassan tað tað sigur seg sjálvt men saman burtur frá tí so hevur henda samgongan megnað at vent eitt stórt yvirskot og stórt undirskot útreiðslurnar rakstrar útreiðslar er vaksnar í seks hundrað miliónu seks hundrað milliónir upá tvey ár ná kannmann sæga burtur frá korona um mannhevur hækkað íløgurnar tá landskassan við sirka hundraðog trýss milliónum og givið skattað mynkingar á umleið hundrað og trýss milliónir altso vit tápti eina milliard skeiva vegin uttan mann sett nakað annað í staðin fyri og vil hava havt koronan nú men samfelagið koyrir við fullari ferð vit hava einki arbeiðsloys í samfelagnum tvørturímóti sum bið løgmaður hava at vit fáa fleiri útlendingar til føroyar at arbeiða og tá eigur mann at hava yvirskot á fíggjarlógnum tí haldi eg ikki mannkann siga at vit hava ein væl stýrdan og væl skipaðan búskap sum skal tryggja okkara framtíð og tað er nakað sum vit í javaflekkin halda at man eigur at gera eitt sindur øðrvísi sjálvandi skalmann hava stór yvirskot tá tað gongur væl í samfelagnum øh fekk eg ikki tíð til meira í hesum umfarinummn