Høgni Hoydal (Tjóðveldi (Republic)), speaker, 2023-04-13
Topic: 1. viðgerð LM-098/2022  Uppskot til løgtingslóg  um kapping
ger sovælja hara formaður eg fari at takka framsøgufólkunum fyri eina ógvuliga neyva viðgerð av hesum málinum bæði av teimum ítøkiliga uppskotunum í hesum lógaruppskotunum ela broytingunum og so tað sum g ikki er við í hesi hesum lóga uppskotinum og eg eri rættiliga samdur í naa av tí sum verður ført fram og haldi eg eisiniat mann heur eina kenslu av at heta ettat málið sum hevur fingið serstakan týdning bæði orsakað av gongdini í samfelagnum hjá okkum seinastu árini við størri o størri fyritøkum sum eisini annars uppkeypa ella ella hava hava eina meira ráðandi støðu á marknaðinum enn ennenn verið hevur verið áðrenn ramanundan og so sjálvandi eisini av altjóða støðuni við við prísvøksog inflatión øh og í stuttum so haldi eg framsøgugfólkini hava sagt at hetta hetta uppskotið er eitt upskot sum verður í gongd leingi við einari nýggjari dagførdari kappingarlóg sum e ikki hevur tikið hædd fyri tað mest aktuellu og átrokandi spurningur sum er komnir upp í sambandvið viðgerð av príseftirliti sum uppskotið hjá miðfloknum legði upp upp til so tað sum hetta hetta uppskotið loysir tað er fyrst og fremst á norurlendska samstarvið sum kann geva okkum sum eg haldi í stór framstig tí tað er øgiliga nógv av av virkseminum her sum eisini fær førs um landamørk og vit kunnu brúka ta eksportisina sum eru í øðrum norðurlondum til at kanna marknaðir og kunnu eisini lata upplýsingar báðar vegir so tað er tað er gott tað er eisini gott at vit kunnu taka eitt ómarsgjald fyri samanleggingareftirlitið sum jú evru álagt kappingareftirlitinum tavil sia tey muguleggja annað til viks tá ið umsóksamanlegging at koma og hetta loysir ikki at kappingareftirlitið framvegis hevur ov lítla arbeiðsorku men tað bøtir um tað tað bøtir um tað og so eru tey eisini herðingar í í revsingunum fyri kartellvirksemi sum er tað mesta kann ann siga tað mest avlaðandi á eisini okkara marknaði hóast hann er øðrvísi er samdur við við við tey sum hava ført har fram at vit hava ein øðrvísi marknaðir inn í okkara grannalondum men tæ men tær tær herdu revsingarnar og tær nágreiningar sum eru lógini um kartellvirksemi og hvat er undantikið og hvørja atlit mann tekur tey eru eisini bøtt o tað haldi er gott øhog so møguleiki fyri at geva fyri at geva fyritikarligt sektaruppskot og eisini um fongsulsarrevsing í harðari í harðari brotum tað haldi eg sera góð góð átøk í sær lógini men fleiri av spurningunum snúgva sít nettupp um hvussu hvussu kunnu vit høvur hava ett virkandi kappingareftirlit í einum marknaði sum tí føroyska øhog mvst vit taka tann partin fyrst sum er verið ført fram her móti endanum við samanleggingareftirliti so fari eg ikki at svara upp á tær fyritikarligu viðgerðinar sum hava verið hjá kappingareftirlitunum og kappingarráðnum sum he eri ein sjálvstøðug stovnur sum tekur atlit til tað men tað sum vithava fingið at vita um heta r ei kunningarfund her eisini um uppskoti har kappingareftirlitið var við og vinnustovnurin sum um sum sum kpingaarbeiða undir og tey vísa so á at tað er rætt at hóast tað eru øgiliga fáar um nøkur av hesum her ítøkiligu málunum sum eg nevndu samanlaggingar sum eru blivin steðgaðir so eru nøkur steðgaðar á vegnum sum vit hava hoyrt um n seinni góðkend við ymiskum treytum men tað eru eisini fingu vit at vita frá kappingreglin fleiri samanhaggin sum eru steðgaðar tí at tá mann hevur spurt sæg fyri sum hava fingið treytirnar at vita og tí stenn burtur frá samanreggingini so ein kappingarlóg hevur eisini umframt tað at hon sjálvandi skal revsa fyri brot so hevur hon sjálv sjálvandi fyrst og fremst tann virkna at hon at at at samfelagið virkar eftir henni tað vil sia tað tað mann mann fremur ikki brotini altso tá ein avskrekkjandi kann mann siga virknaðurin vit skuldu rópt tað og tað er eisin týdning í tí mátanum sum enda lógini skrúvað saman upp á ein dag í mun til ta gomlu eftirlitslógina har tú næstan skuldi hava konstant eftirlit so er tað nú borgarin skal kenna reglurnar og skal vita um han broytu tær og kann verða ressaður fyri at bróta tær tað er tann partuin so viðvíkjandi príseftirlitið og tað sum vit hava umrøtt í sambandi við viðgerðina av uppskotinum hjá miðflokkinum hog eisinitá vit høvdu kappingarefirlitið inni til henda kunningarfundin og seinni einum fundi í vinnunevndini tað er at serligur norrø hava tær eina serliga lóg øsumsnýr seg um príseftirlit og tann lóginvit fingu at vita hon var kanska serliga brúkt og kom tá ið tá ið olympisku leikirnir íg liljahamir vóru tað bleiv so øligt virksemi tá og knappliga vóru tað vóru tað ein rúgvu av prísirni sum hækkaðu íkt mintu um en inflatiónsstøðu har hava har har hevur norska lógin so eina heimild til at tú kanst áseta vinningstøgg við tú sært at knappliga verður ein ávís støða um tað er heimsmarknaðurin alla um tað e annars ger tað brúkt á tann hátt at tú skrúvar vinningin ósakliga upp og tað er eitt upskot sum vit hava umrætt við eg veit ikki um formaðuiní minnumetrin var so glað fyri tað uppskotiðmen tað kundi ein møguleiki og eri í hvussu sannførdur um at kappingareftirlitið kann vera tann stovnurin sum kann tryggja eitt ppríseftirlit sum serligahyggur eftir vinningi og óvanligum vinningi og tað kundi verið ein góður bati í mun til í mun til støðuna tá ð vit hava stóran prísvøkstur sum vit hava havt undanfarnu árini og sum vit vitjasrætiniga enn men vtað vit kunnu ímynda okkum at vit fara at hava støðug vi inflatión í í longva tíð frameftir so tað kundi viðgerast saman vinnevni vit hava ba ikki nátt at gjørt eitt eitteitt uppskot sviku standa innifyri nú tað lógin fór niðan og formaðrin vinnurnevndin spurdi meg hví komi niðan við uppskotinum nú og tað er tí at vit halda hóast alt at tað eru so stórir batar í tí filagjanda uppskotinum serliga viðvíkjandi sum skal virka mótvegis okkara norðurlendsku grannum og at vit fáa sektamøguleikar ella at fáa óvarsgjaldið inn og samstundis tær revsuásetingarnar sum eru tað eru tað eru framstig íð sjóvin sær men tað er bara ikki nóg mikið lat mær a sláa tað fast øh so vórðu nakrar ítøsilir spurningar sum eg hugsaði at svara uppá og og orna skoli spurdi um htta orði varðaseting sum er ein undiryvirskrift í í í í í í einum kapittli og stendur og stendur í í grein fimm og varðaseting taðtað tað er eit eitt føroyskt eg haldi hetta er samráði við málráðið tað er eitt orð í staðin fyri tað sum manna enskum kallar fyri sosttúsund altso útskifting ella at koma í staðin fyri og tað er tað tú skalt ger eina marknaðarkanning sum eg skilji tað so skalt tú hyggja eftir eisini at til dømis við einara við einari samanlegging ella anað sal túhyggja eftir er tað ein vøra spurningur um útboð er tað ein vøra sum skjót skaln koma í staðin fyri hasa vøruna sum kann fara inn á kappast við einar aðra vøru øhkoma aðrastaðni frá eg veitiskum an taka tað dømi við við at við at hvítvørar verða seldar eisini í øðrum handlunum er bara í teimum ælhandunum til dømis ha men eisini tá tað kemur til møguleikar at koma inn á í marknað er tað lætt at at koma sum vara inn á marknaðin og bjóða av soleiðis avi eg skilt hugtakið í varðaseting altso bæði tá tað kemur til útboð og eftirspurning eg vóni athtað er nóg greitt svar til orna skoli altso htta hetta eit hugtak sum snýr seg um hvat hvørjir møguleikarn fyri at aðrar vørur ella líknandi tænastur koma inn og kappast á hesum ávísa marknaðinum og tað skal mann taka við tá va metur um marknaðarstøðuna og hvussu vvarkamarknaðurin er ella um ein ráðandi marknaðarstøða verður verður útnyttað tí eru tær ásetingarnar nokk týdningarmiklar og eg haldi at eg sigi ikki for nógv við at at hetta er uttan iva komið úr es lóggávuni sum í stóran mun hevur verið fyrimyndir fyri tær kappingarlóg sum er galdandi og eisini framvegis er tað fyri hesari lóggávuni øh og odni skolin nevndi at seta við hví hví hví vísir mann til at tr broytingar kulu gerast í revsilógin tað er tí at tað tað eta við fongslrevsingini so vísir mann jú til revsilógina og vitheita so at tann avverandi landstýrsfólki um at fáa broytt tað í revsilógini eisini øhog tað verður neyðugt fyri atmnn kunna mann kannkunna útinna ta revsing um so grov brot verða framd sum heimildað verður at revsað í hesari lógini við við fongsli og grundilin mann ger tað tað er tað at sektarauppskot og annað kunnu hava ein ávísan virkna men hjá nógvum kann tað gott loysa seg bara betala sektina og so halda fram sum einki var hent tav si tað má vera eisin ein harða revsing inni sum veruliga bertíðir nakað um lógin skal hava fullvirkna øhfleiri hava eisini vei inni á hasum her at vit hava vit hava eg sjálvir sum sum lóggevarar og sum og landstýrið kemur ofta við tí geva vi at gera vit ávísa stuðulsskipan am vit havt tað nýligandi frammi nú við við hitapumpum og øllum tí nýgja marknaðinu sum kemur í sambandi við grøna umleggingina og eri púra samdur við tí tá var tað serliga týdningarmikið at vit kunnu hava eitt eftirlit við við atmarknaðarstøðurnar ikki har verða verðaverða misbrúktar og tað kunnu vit kanska vunnið við a visu vit fingu eina áseting inn um eittslag av príseftirliti ella hvussu vinningseftirlit altso óvanligan vinning og at man eisin ha heima ferð at steðga tí visum mann staðfestir at hann er har øhso eg mæli sjálvandi til at vinnunevndin brúkar so nógvar orku sum honum ynskir upp á tær her og vit eru til reiðar at bæði at gera uppskotið og hjálpa henni við vissi mann vil gera nakrar aðrar broytingar tí tað er eingin trupuleiki við identivitetinum sum uni joholm johannesen spurdi um tí heta ereia nýggj lóg ta lsja tú kansn gera broytingar í llum øllum greinum og øllum stykkjum og enda at seta nýggjar greinar inn um mann ynskir tað tí tað ereina nýggj lóg hetta e kki en broyting í galdandi lóg at enda vil eg bara siga og vit hava nevnt tað fyrr at eg fá nokk stóra ábyrg í hesum málinum tí at eg haldi at sfleiri hava sagt at vit hava serligar marknaðaravbjóðingar í einum í einum lítlummarkna ella lítlum marknaðinum sum vit hava í føroyum og vit hava eftir hondini øgiliga stórar fyritøkur jav eg havi t kallað tað fámannaveldur kalla kkalla tað vat mann vil men vit fáa størri stórar avbjóðingar við at eisini fyritøkur sum nú kanska sum sletkik eru kapping sum hava fingið framma hjá rætt til at gagnnýta landsins tilfeingi kunnu keypa upp á eina rúgv av marknaðinu ikki bara domunera allan tænastan var teimum undan men enntá keypa fyritøkur tað vita vit og tað e ein heilt serlig avbjóðing sum eg havi umrøtt við kappingareftilivi hvat kan man gera við tað eg síðsta sum eina størstu avbjóðinginar vit hava fyri framman at umframt tær kappingaravmarkingar vit hava í dag so vaksa tær bara við at t at at atsamanrenningin av ognum og faði og og og umsetningi sum er í samfelagnm í dag verður minni minni og tað haldi at vit áttu at kuna viðgjørt felagið við vinnunevndini hvat gera vit við tað tí tað er ein vaksandi trupulleiki eingin ivið um tað sum fer at avmarka kappingina