Heðin Zachariasen (Fólkaflokkurin (People's Party)), speaker, 2021-10-06
Topic: 1. viðgerð LM-016/2021  Uppskot til løgtingsfíggjarlóg fyri 2022
gjarlógina fyri at kunna fáa tølini at hanga saman sum út frá teimum tølunum sum verða løgd fram tað er ongrar lógarbroytingar sum verða gjørdar í sambandi við sparingar og annað fyri at kunna koma til eitta úrslitið og so kann mann diskutera um tað er er er gott ella ringt øvit kunnu hvussur staðfesta at vit hava trý økir sum fara avstað við tí stóru summurini av pengum og tað er sjálvandi trý økir sum eru øgiliga ella øgiliga umráðandi hava í samfelagnum og tað er sjálvandi útbúgving og tað er heilsuverkið og tað er almannaverkið og og vit hoyra eisini til dømis fá búskaparráðnum at tað vðeru ongar reellar tillagingar og broytingar gjørdar soleiðisnar at vit fáa ein sunnari búskap og men men spurningurin er hvar hvar er tann broytingin altso hvar skal hon gerast hvønn skal hon raka og so víðari vit kunnu hvussur staðfesta tað at vit hava eina eina fíggjarlóg vit hava uppraðfest nøkur økir og tey eru akkurát innan fyri tey trý økini sum eru nevndir nemliga innan fyri heilsuverki innan fyri skúlaverki og innan fyri almannaverkið og heldur enn sum manh onkuntíð verið við til fyrr at skula fara inn at gera lógarbroytingar sum hava verið øgiliga tungar at fingið ígjøgnum fyri at kunna koma til eit eitt betri úrslit tað er ikki í hesari fíggjarlóginimen harra formaður eg eri púra samdur í at tað er ein avbjóðing í at fáa raksturin at vera aaltso tálma raksturin soleiðisnar at hann ikki hevur ein vøkstur sum er forhøvur men men vit vit mugu eisini staðfesta at at tað at tað er ein fólkavøkstur í samfelagnum hevur eisini eina eina eg veits kum kan siga eina útreiðslu við sær men tað hevur sjávandi eisini eina inntøku og og tað er eisini nakað sum mann eigur at gleðast um at samfelagið er soleiðsinar fyri at fólk ynskja at koma aftur til føroyar og at fólk ynskja at verða verandi í føroyum og hava møguleikar til bæði útbúgvingar og arbeiði í samfelagnum øh eitt sum hevur verið øgiliga nógv frammi tað er hetta her í sambandi við man kan siga einstakar inntøkur altso hetta her við ein søla til dømis av baknordik og sovíðari ella vinnisbýti at tað skuldi farið inn í á bústaðargrunn tað eri eg faktiskt púra samdur í altso vissu vit fara nøkur ár aftur tíðina so kunnu vit staðfesta tað at til dømis at at tað sum eittur tilfeingisgjaldið í dag sum hevur verið tey síðstu árini tað var slett ikki ein partur av fíggjarlógini fyri fyri nógvum árum síðani og tað hava vit so eri so ein rættiliga stórur partur bæði tá ið vit hugsa um fiskivinnuna og tað sama alivinnuna og tað er eisini farið út í rakstrin altso eg fari út í rakstrin í samfelagnum sum annars slett ikki var ein partur av vistu vit fara kanska ennm tíggju ára aftur í tíðina og so kann mann siga er tað neyðugt ja sum sum vit hava soleiðis sum vit hava disponerað út frá fíggjarlógini so er tað neyðugt men men tá mann tosar um ein sjálvbyrandi búskap og annað so er spurningurin um mann ikki akkurát í sovorðum førum átti at líkasum at lagt tað í ein grunn og so roynt at rikið samfelagið út frá tí sum vit fóa inn í til dømis skatti perpartafelagsskatti og og mvig og sovíðari so at mann kann siga tann útviklingurin visti mann hugsar um at konsenliterað seg hevur ikki gingið tann rætta vegin so at men aftur hinn vegin her vit kunnu hvussu staðfesta at teir pengarnir vist teir vistu teir ikki koma inn á fíggjarlógina so høvdu teir mangla í og eg haldi eisini at tað er øgiliga umráðandi at vit hava eitt samfelag sum fyrst og fremst tekur sær av teimum sum eru sjúk og at vit hava eittogat tar er suldarasskipan og at vit hava eitt skúlaverk sum fær allar tær bestu møguleikarnar fyri at útbúgva okkara okkara ungdóm og upp á tann mátan vera við til at menna samfelagið ígjøgnum at vit hava nøkur dugnalig vitu fólk og og tað krevur samfelagið í dag so so tað er ein natúrligur partur av av teimum tingunum h nú hevur tað verið øgiliga ofta lagt dentur á hetta her í sambandi við at verðið ført fram bæði frá tjóðveldi og javnaðarflokkinum at hesi árini sum fólkaflokkurinhav lansstýrismannin í fíggjarmálum tá hevur tað verið undirskot og tað er tað er faktikt púra rætt men men vist mann fer eit lítið sindur aftur tíðina og hyggur eftir táið ið eg havi sagt tað fyrr til dømis tá ið apcsamgongan var tá ið mann hevði undirskot tá var tað eitt undirskot sum mann tá bleiv ampfallaður at gera út frá tí kreppuni sum tá var og tá var føroyar tað samfelagið í norðora londum so kom nógv nógv best burtur úr kreppunim sum hevði nógv minst ávirkan í samfelagnum so út frá tí var tað púra rætt at gera og tað haldi eg sjálvur eisini at at tann periotan tað var eitt bragd og at mann tá líkasum legði ein lunnar undir ein ein ein ein ein búskap sum so var við til at og so vendi hann akkurát tá ð ið samgongan tá var men tá var tað altso eisini javnaðarflokkurin sum var við til at stýra landinum og eisini tí undirskotinum var við í tí undirskotinum sum tá var og tí haldi eg tað viðhvørt er tað eitt sindur órættvíst tá mann kemur inn á tað tá tað er sagt so skal eg vera tann fyrsti til at siga at tað sum vit hava í dag tað burdi verið betur tað skal ikk vera nakað ivi um tað og vistu vit hyggja eftir tá ið vit tosa um hetta her at útreiðslurnar eru forstórar so havi eg so havi g ikki hoyrt nakran sagt til dømis í andstøðuni um hvørjar útreiðsurnir ikki skulu hava og lat meg siga beinanvegi at tað er fyrst og fremst uppgávan hjá samgonguni at syrgja fyri at útreiðslurnar og fíggjarlógin hangur saman og er á venerellum støði eg skal sletta yvirhøvur ikki brúka andstøðuna og skylda upp á hana men eg havi bara ikki hoyrt nakað frá andstøðuni men tað er fyrst og fremst uppgávuna hjá samgonguni at syrgja fyri at at at mann rættar upp upp á búskapinum nú er tað verið eitt sindur irni á eittr her í sambandi við eldraøki og tað sum kemur at koma í framtíðini tað er val eingin ivi um tað at vistu vit hyggja eftir eldraøkinum og teimum og teimum eldru fólkunum so hava vit eina skipan hvar ið vit hava fáa nógv eldri fólk og vit hava eisini eru eisini tí lukkuligu støðu at nógv av teimum eldru fólkunum í dag eru øgiliga væl fyri og arbeiða longri enn til dømis tá ið tey eru sjeyogtrýss ár men vit noyðast so illa so eisini inn og hyggja eftir akkurát tað sum jóhandal var inni á at so hvussu gert tú við skipanina á eldraøkinum í framtíðini vit vit kunnu hvussu iki taðfesta tað at tað bleiv lagt upp til kommunurnar ogverða brúktir nógv meir pengar tí at tilboðini eru nøkur heilt onnur og nógv betri enn teir vóru og og so eru spurningurin hvussu skalt tú fíggja tað tað sum vit sígga í dag snakkað um a og b kommunur so er tað eisini kommunur sum hava regulerað skattaprosenti tí tey taka sær av eldraøkinum og á aðrar kommunur hava eitt tað lægsta skattaprosenti sum er og og og siga tær tað klára ikk at megna heta her tað er eisini ein reellur spurningur í hesum her og eg haldi eisini at visi vit fara eini tjúgu ár fram í tíðina so hava vit eisini pensjonistar ella eldri fólk sum hava heilt eina aðra pensjónsskipan enn til dømis tey sum vit hava í hvussu her nógv í dag sum bara hava ta vanligu pensjónina og samhandsfasta og tí er eingin ivi um tað at upp á einlannan máta so noyðist tú inn at regulera tað tí visti man ikki ger tað at tað gjaldið broytist so verða tá tey yngru fólkini sum annars í forvegin hava nokk at takast við t at gjalda síni hús og annað sum koma at gjalda tann partin harra formaður tað eru nakrar íløgur ella íløgur eru gjørdar og vit hava eisini hetta her við støling og tað haldi eg í partvís er tað eisini gott men eg haldi eisini at vit skulu ansa eftir at tann parturin ikki blívur for stórur tí at tað blívur faktiskt eina hoddir sum ann leggur seg á og so ger ger mann alt for lítið fyri at kunna gera tær íløgurnar sum eru neyðugar og eg kann bara siga fyri at taka samanum so eri eg hvussu er fari hvussu er at at vera takksamur fyri tað sum er komið vit síggja til dømis til vestmannar og vit síggja til hvalastevnar við áir og og og ett sindur til tjørnuvíkar og sovíðari og so runt um so tað sum er gott er ikki ringt men hara formaður at vit kunnu hvussu fegnast um at vit hava eina fíggjarlóg sum heldur gevur at gevur eitt yvirskot heldur enneit undirskot og tað er í sær sjálvum er eisini gott takk fyri ja takk so er tað viðmerkingar anika olsen fer tað fyrsta ger so væl ja takk fyri harra formaður ja vil eisini takka heðinsaghariasen fyri eina øgiliga siðiliga og góða røðu hann næmir við hetta her við útreiðslunum sum standast av fólkavøkstrinum altso fólkavøkstur hevur sjálvandi nakrar útreiðslur við sær og visti mann hyggur í uppskotið sum fyri liggur her um búskaparfrágreiðingina hjá okkum so havi eg roynt at leita hvussu útreiðsar eru sum standast av fólkavøkstrnum so sjálvandi er tað ein ein ein útreiðslusíða eisini tá tað kemur til til fólkavøkstrur men í tí stóra heila eti jú ein gleðilig ting at okur fáa fleiri fólk og tað eru fleiri hendur á tí føroyska arbeiðsmarknaðinum men tað er rætt at tað eri jú eisini ein partur av útreiðsluvøkstrum sum ssum stendst á á fíggjarlógini annars eri eg enn einaferð púra samd við heðini í mun til eldraøki at okur eiga at fara inn og fáa hesa endurskoðanina sum er og eg veit at kommunufelagið hevur arbeitt við einum einari heimild