Bárður á Steig Nielsen (Sambandsflokkurin (Union Party)), speaker, 2021-02-17
Topic: 1. viðgerð LM-074/2020  Uppskot til samtyktar um at einans Føroya fólk og Løgtingið hava avgerðarrættin um hernaðar- og trygdarmál í Føroyum
fær orði ger su væl ja takk harra formaður ehetta málið er nú hugsi um málið sum er til viðgerðar og ikki radaran einans eri faktiskt rættiliga áhugavert og eg haldi eisini at tað tað kjakið sum eg verið her dag hevur eisini verið áhugavert upp á nógvar mátar og eg skal ikki fara so øgiliga nógv niður í detaljurnar um akkurát hvat er hent og nær hvør he fingið hvat at vita og sovíðari s tí tað haldi eg at jensarana landsstýrismaðurin á økinum hevur greitt rættiliga væl frá eg haldi tað meira áhugaverda kjakið ísiner er hvussu fyri halda vit okkum og hvussu skulu vit framyvir fyri at halda okkum til slíkar upplýsingar sum vit nú eru við at gera eina avtalu við danir um at vit í føroyum í landsstýri løgtingi hvussu skulu vit tá viðgera hesar her upplýsingarnar sum vit í framtíðini fara at fáa hetta eru upplýsingar sum vit ikki áður hava fingið vit eru við í avgerðini nú um henta radaran mon skal taka hann eg kalli tá ein friða radara hetta er væl ætlanin við hesum radaranum er at tryggja frið í heiminum iog ikki sum tað vur lagt upp til heftir einum hernaða rdari tað ljóðar sum at mann er við at at hernaðardubba og so víðari tað haldi eg avgjørt ikki tað er eg haldi at heta er ein friða radari og tað er eisini komið fram í hesum kjakinum sum hevur veri av teimum serfrøðingunum sum eru innan fyri tað økið at hetta er fult íjavnvág við tað sum hendir kann mann siga hinumegin frá ta vil sia at mann nú roynir at tryggja sær at mann veit hvat gongur fyri seg í okkara loftrúmi er fult av hædd við tað sum gongur fyri seg hinmegna har ið mann kann ann siga tryggja sær at einki gongur fyri seg har kann mann siga frá okkara síðu av altso frá vesturheiminum av so hetta er fult professionalt tað sum hendir her við hesum radaranum í sum verður nógvar gjørd í dag og tað sum gongur fyri seg frá ella hinumegin frá men aftur til tað sum eg ætlaði at viðgera meira tað er tað hvussu skulu vit í framtíðini viðgersar spurningarnar onkur er róð framundir at til dømis hetta málið um og mendaradaran skal verða til viðgerðar í løgtinginum her í løgtingssalinum tað meini eg er skeivt og tað siga út frá tí vissu vit skulu sita í løgtinginum sum eer alment til gongiligt ein og hvør kann lurta til ein hvørja tíð so eri jú øgiliga stórur vandi fyri at vitkoma ot sita og viðgera nakað sum vit ikki fáa útala okkum um her sum løgtingslimur tí vildi mítt uppskot veri at vit viðgera slíkar upplýsingar millum landsstýrið og uttanlandsnevndina og møguliga mugu v gera onkrar broytingar soleiðis at uttanlandsnevndin fær tað styrkið og og og ta tann týdning í tí ja parlamentariska arbeiðinum sum tað nú einafer skal hava eitt nú vita við tað at ein flokkur til dømis ikki hevur til tveir flokkar reguliga havi ikki umboðan í uttanandsnevndini í dag og tað ber jú ikki til viss vit skulu standa saman sum eitt løgting sum eg trúgvi er neyðugt í slíkum ja stór politiskum málum við stórum strategiskum týdningi fyri føroyar so eg vil siga at hóast vit eru haldi eg hvussu he tey flestu her á løgtingi og flestu flokkar eru fult kann mann siga við upp á at vit eru ein partur av vesturheiminum og skulu luttaka kann mann siga við okkara parti ogso víðari við nato og tað so so vilja vit allíkavæl samstarva tætt og væl við allan heim tí vit hava jú kantman siga áhuga mál eisini kring kring allan knøttin við okkara fantastisku vørum og so víðari sum vit yngini at selja og annars hava gott fiskivinnusamstarv og samstarv við ymiskum økjum ið allan heim so hetta her skal absolutt ikki gerast fyri at fornerma nakran men hvussu koma vit at viðgera slík mál og har er tað eg sigi at visu vit skulu vera búgvin og tað eru vit ikki nú vit eru kant ma siga vit fara at læra sum onkur brúkti nógv ár um í landsliðnum at vit eru nýstan nú komin í hesa prosessuna at vit beginna at fáa upplýsingar av slíkum slag sum eru trúnaðarupplýsingar og tað vildi verið skeivt at fara í løgtingi og viðgjørt trúnaðarupplýsingar tað ber í mínum høvdi ikki til tí haldi eg at tað kjakið í dag hevur verið øgiliga nógv rundan um hetta her hvussu skulu vit gera í framtíðini til dømis og hvussu er hetta málið honterað kring eina kapasisitetspakkan og fyri mær og eg haldi eisini at taðhevur verið rættiliga væl lýst í fjølmiðlunum har kringvarpið á í øllum førum sum eg minnist tað bara ikki standi her í tveimum bredtum sum er ein fín sending til a viðgera slík mál oysni hvat gongur fyri seg kring okkum hevur viðgjørt hesar spurningarnar og útfrá einari frágreiðing sum kom í tvey túsund og sekstan har tað jú framgongur týðiliga og greitt hvat mann sær fyri sær í framtíðini millum annað tað at har er eitt opí her uppi kring føroyar norðyvir og sovíðari og tí er tað tá at tað framkemur ati at mann skal hava helst ein radara sum kann siga okkum fortelja okkum upplýsa okkum um hvat er tað sum gongur fyri seg er tadrafikkur her sum vit ikki vita um ella er tað kanska bara í kanmann siga bara tað sum gongur fyri seg er alt tað friðarligt og so víðari og fyrst verður har eg bleiv spurdur um hettar tað var nemliga til eina sending hjá kringvarpinum í einum bredda har eg bleiv uppringdr og og spurdi um nær hesin radarin um hann var á veg nú at koma upp eg sigi hvat fer radari og tá vísa tey á hesi her kann mann siga frágreingina frá tvey túsund og sekstan har íð ein ein frá akideminum var var úti og tey at eina samøður við hann og hann greiddi so frá sínum sjónarmiðunmum hetta her tað var fyrst ferð eg hoyrdi um hendan raaran altso burtur sær frá hesn eri frágreingin frá tveysnm sekstan og tá metti hann at ja hann nærkast men sum vit eisini hava hoyrt landsstýrismannin sagt so er tað ikki talan um at ein radari kemur her í morgin ella um eitt á ella tveyár vit snakka minnist meg rætt var tað allarhelst mest sannlíkt í tvey túsund og áttaogtjúgu haldi tað er mann snakkar um at tá verður hann aktivur so hetta eru mál man arbeiði við hetta er drúgvar prosessir og nú eru vit í byrjanini og vit her á løgtingi eru nú við í viðgerðini vit skulu nú til at taka eina avgerð vilja vit loyva einum radarasetam upp í føroyum ella vilja vitað ikki mítn fatan er púra greið at sjálvandi eiga vit at taka fult lut í teimum kans man siga møguleikunum og teimum avbjóðingumum sum standa við at vera ein partur av vesturheiminum og vesturlendsku verjusamgonguni men sjálvandi er tað ikki ein meirilut fyri tí so er tað ikki ein meirilut fyri tí tað meti eg vera harmiligt og fer at senda eitt øgiliga ndal signal til hini londini í vesturheiminum men tá tað er sagt so havi g eisini fleiri ferðinar vera út í alment om sagt ja okkara støða er serliga í løtuni vit liggja mitt í meldrunum bæði kring arktis og og alt tað sum gongur fyri seg við nýggjum siglingarleiðunm og sovíðari og ta støðuna eiga vit at brúka til okkara fyrimun til landsins besta fer mást yvir í tað formliga nú komi eg nærri inn ímóti hesum uppskotunum sum er til viðgerðar í dag eitt uppskot til samtyktar um at einast føroya fólk og løgtingið hav hendan avgerðarættin um hernaða trygdarmál í føroyum har haldi eg atuppskotsetararnar vita í øllum førum burdi vitað at formiliga er tað jú ikki soleiðis formiliga er tað soleisar at ja vit hava okra sjálsgera rætt ja til at taka landið úr ríkisfelasskapinum tað kunnu vit gera um vit ynskja tað um føroya fólk e ein meiriluta er fyri tí tað er tað ikki og vit eru í ein ríkisfelagsskapi og tað er greitt ásett har at í hernaðarverju trygdarmálum har er tað altso eitt felags mál sum vit ikki sjálvi avgerð er heimm í føroyum tað er fakta og tað er tað formliga rætta so tí haldi hetta uppskotið her sum liggur á borðinum til viðgerðar í dag er beinleiðis í stríð við ríkisfelagsskapin og kann tí ikki samtykkja løgtinginum uttan soleiðis at vit brúka tann sjálvsavgerar aftur vit hava ultomativt og siga tað vit ynskja at taka føroya land úr ríkisfelagsskapinum og tað má eg so siga at tað havi eg ongar ætlanir um og eg havi heldur ikki fatanin hava føroya fólk ynskj tað ið a heldu ikki fatanin av at tað er ein meiriluti á løgtingi fyri at gera tað so tað skal vera mítt innlegg men eg haldi sjálvur at kjakið í dag hevur verið verið áhugvert á á mangan hátt men serliga hetta her við hvussu skulu vit viðgera hesar upplýsingarnar sum vit nú koma sita inni við mín fatan er at vit eiga at viðgera tað millum landsstýrið og uttanandsnevndina kanska ska uttanlandsnevndin styrkjast í tí sambandinum men at fara at leggja tað fyri løgtingi hvørja ferð vit skuldu viðgera trúnaðarmál tað vildi eg hildið var tann øvugti veðurin at fara so tað vil vera mítt tilmæli í hesum sambandinum og tað vóni e at vit kunnu arbeiða meira við í