Aksel Vilhelmson Johannesen (Javnaðarflokkurin (Social Democratic Party)), speaker, 2023-05-02
Topic: Umrøða av spurningi SS-004/2022  Um almenna ognarlutin í BankNordik og føroyskt fíggjareftirlit
e r beinleiðis vandamikið fyri føroyska búskapin spurningurin spurningurin sum okur eiga at seta okum sjálvum er hava okur ráð at lata vera við at yvirtaka fíggjareftirlitið takk fyri takk fyri so er taðarin sum fær møguleika ara og hann hevur eisini tíggju minuttir ger so væl løgmaður akselv johannesen fy harra formaður øh svarið e eit sindur langt meni men eg skal royna at koma ígjøgnum tað tað skuldi gingið spyrjarin erlingur erlingur erling eidsgaard hann hevur tríggjar spurningar tan fyrsti spurningurin sum hann spyr um tað er nær og hví er hámark fyri atkvøðurnar hjá tí almenna setta inn í viðtøkurnar hjá baknordig og svarið til tað er øh fyri at svara í hesum spurningi verður givin ein frágreiðing um tilgongdina at einskilja føroyabankan landsstýrið ið sat í tvey túsund og fimm gjørdu av at fara undir eina tilgongd at einskilja bankan grannskoðavirspegdo rasmussen g weiðu umframt ráðgevingarfyritøkan altfrækt berg a m n ambro varð biðin um at gera frágreiðing um møguligar einskiljingarhættir í hesi frágreiðing vórðu ymiskir einskiljingarhættir lýstir fíggingargrunnurin frá níjanhunrao tveyoghálvfems stóð sum eiðari føroyabanka men hóast fíggingargrunnurin formliga stóð sum stóð fyri sjálvari einskiljingini varð øll tilgongdir framd íð tøttum samskifti við landsstýrismannin í fíggjarmálunum tá varð landsstýrismaðurin í fíggjarmálanum hevði heimild til at geva fíggingargrunninum boð um at fara undir at einskilja bankan uttan at spyrja løgtingið men fyri at kjølfesta tilgongdina politiskt so væl sum til bar valdi landsstýrismaðurin í fíggjarmálanum at leggja soljóðandi uppskot til samtyktar fyri løgtingið og tað ljóðar soleiðis løgtingið tekur undir við at landsstýrismaðurin í fíggjarmálanum heimillar fíggingargrunnunum frá trey hudra og tveyoghálvfems at skráseta partabrøvini í pf føroyabanka á virðisbræva marknaði føroya og selja partabrøvini soleiðis at ein parturi verður seldur bólki bólkum av fíggjarligum íleggjarum og resturin verður seld privatum og stovnsligum íleggjarum sølug og inntøkan av paf føroyabankan skal brúkast til at niðurgjalda landskassanskuld og ella at seta í ein búskapargrunn eitt samt løgting samtykti sjeynda mars tvey túsunog seks omanfyri standandi uppskot í frágreiðingini frá grannskoðararvirkinum spegdu rasmussen o weihe og ráðgevarafyritøkuna azwc berg a mn ambroða varð víst á at tanneinskiljingarháttur ið kundi væntast at geva landinum størstu inntøkuna varð søla til ein strategiskan íleggjara men í staðin varð gjørt av at heita á fíggingargrunnin um at selja partabrøvini til fíggjarligar íleggjarar stovnsligar íleggjarar og prátpersónar høvuðsorsøkin til hesa avgerð var at mann var bangin fyri at um selt var til ein strategiskan útlendskan íleggjara var vandi fyri at bankin fór at enda sum ein felialur av einum útlendskum banka og høvuðssætið serkunnleiki og menning av ymiskum førleikum kom at verða flutt av landinum í omanferðn henda uppskotið til samtyktar varð einki nevnt um nakað av ognarpartir av landinum og heldur einki um avmarkingar í atkvøðurættinum men í politiska fylgibólkinum ið setti varð at fylgja einskildingar tilgongdini var nógv fokus á at tryggja at føroyabankin varð varðveittur sum ein sjálvstøður sterkur og vinnuligur aktørur í føroyska vinnulívinum og føroyska búskapinum og í hesum bólkinum var semja um at landið skuldi varðveitta ein ognarpart í bankanum upp á fýraogtretivuprosent og at atkvøðuavmarkingar skuldu gerast orsøkin til at avgjørt varð at landið skuldi varðveitta ein ognarpart upp á fýraogtretivup sent var fyri at landið við hesum kundi hava eina eina plaein plakerandi minniluta og soleiðis avgera um viðtøkurnar bankanum skuldu broytast ella ikki í viðtøkuni hjá bant nordi um eru reglurnar um hvorum krøvini at finna í stykki tvey níggju punkt tvey er orða soleiðis uppskot um broytingar av viðtøkum og bankans og uppskot um sjálvbodna avtøku og fussión kunnu bert samtykkjast um uppskotið verður samtykt við í minsta lagi tveimum triðingum at bæði greiddum og atkvøðum og á og tí á egalfundinum við atkvøðurætt og umboðar partapeninginum og treytað av at minst tveir triðingar av partapeninginum eru umboðaðir á agalfundinum tað vil siga tá landið eru tveir triðingar skal ta ikki broytast uttan at landið tekur undir við tí viðtøkur bankans fyri at broyta viðtøkurnar kvat er soleiðis bæði undirtøkanar frá tveimum triðingur greidda um atkvøðum og tveir triðingar av tí á aðalfundunum við atkvøðurætti umboðað umboðað á partapeninginum tvey atlit fyri fyri ásetingina um atkvøðuv tað vóru tvey atlit talaðu fyri ásetingini um atkvøðuavmarking áv tíggju prosent eina atlitið var at landið ynskti at bankin ikki skuldi seljast einum strategiskum íleggjaram tað er í hesum førinum ein øðrum banka men skuldi varðveitast sum ein sjálvstøður banki og tískil seljast til fíggjarligar íleggjarar stovnsligar íleggjarar til vátpersónar ei avmarkiup á tíggju prosent tryggjar at eingin einstakur eigari kann fáa fult raði á bankanum tað vil siga at ta tað er ðaltso et avmarkin fyri landið í hesum førinum so er tað eisini fyri prátan íleggjara tí metir mann ikki nakar er áhugaður at keypa meirilutan og bankanum tá bara fyrá tíggju prosent av atkvøðu rættinum og á tann hátt kan mann tryggja at eingin kann fáa valdið áav bankanum og kanska flytaan av landinum hitt atliti var at um landið varðveitti ræði sansvaran ti ognaralutinum og týskin varð veitti fult fult ræði av bankanum aftan á søluna hevði tað væntandi avmarkað áhugan hjá møguligum íleggjarum at keypa partabrøvini soleiðis at lækka og hevði tað soleiðis lækkað keypsprísin har við søli upp at an standið fekk burtur úr søluni tað er sjálvandi ikki fult og heilt rætt tá mann sigur mann er fult raði á bankanum tan han eg fýraogtretivuprosent men tað eingin annar stórir íleggjarar er í bankanum soleiðist man hevðu settað saman so hevði man kanska reelt havt fult ræðið á bankanum ta e allur hinir ílegjaran vara so lítlur og hevði mann havt tað og um mann hevði havt atkvøðurætt fýraogtretiprosent so væntaðr mann at áhugin at keypa seg inn í bankanum hevði verið lítil og tí hevði søluupphaftur verið munandi lægri ennhvat hon var so tir nummar tvey og tann spurningurin er soljóðandi er tað neyðugt hjá tí almenna at halda fast við tey fýraogtretivukoma átta prosenti í ognarlunda at tað kundi í almenni ognarludini verið lækkað til tey tíggju prosentini sum tað almenna í dag hevur akvøði sjálvandi er tað ein møguleiki men tað erein politiskur spurningur um mann ynskir at broyta hetta so greist frá frammanfyri so vil ein avleiðing av at landið le sega niður um ein triðing ognarlut verða at so kunnu viðtøkurnar broytast uttan at landsstýrið hevur møguleika at forða fyri hesum tað fer til dømis at bera til at avtaka tíggju prosent atkvøðuavmarkingina uttan at landsstýrið kann forða fyri tí við tí møguliga avleiðing at bankin verðr keyptir av einum øðrum banka og høvuðsæti bankans verður flutt úr føroyum og spurninguri nummar trý hevði takið ikki givið størri almenna ávirkan á bankakoyran at eitt føroyskt fíggjareftirlit varð sett á stovn tað tað høvdu óivað verið fyrimunur við einum føroyskum fíggjareftirlit eftirlitsmyndugleikin hevði verið tættari av bankanum og starvsfólkið í einum føroyskum gjareftirliti hevði høvdu sannlíkt havt betri innlit í ta samfelagi sum bankarnir virka í sigast skal tó at danska fíggjareftirlitið er broytt eftir fíggjarkneppuna og hevur í dag neyvari eftirlit við føroysku bankunum hetta kemst kanska fyrst og fremst av at tríggir av føroysku bankunum eru skrásettir sum sifibankar og eru í hesi tíð undir serligum neyvum eftirliti at stovnseta eitt føroyskt fíggjareftirlit og harvið yvirtaka málsøki um fíggjarlóggávuna og eftirliti íð peningastovnum í føroyum er tó ikki uttan vágar neyðugt hevði er verið við nógvum starvsfólkum við servitan og royndum á eftirlitsøkinum hetta er sjálvandi kostnaðrarmikið og er tað ikki víst at tað hevði verið so lætt at manna slíkan stovn á fullgóðan hátt eftir stuttari tíð ein yvirtøka av málsøkinum merkir eisini at føroyar høvdu mist atgongdina til sonevnda karantifundin fyrr nevndir innskjótingarkarantifundurin hesin veiti trygd á sjey hundrað og hálvtrýss túsund krónur til inlænarar í føroysku peninga stovninum neyðugt hevði tí verið at setta á stovn eina líknandi trygdarskipan í føroyum og við føroyskum pengum ein sera stórur partur av lóggávuni á fíggjarøkinum stavar eftir hondini frá es lóggávu sum umvegis danmark verður sett í gildi í føroyum sjálvt um føroyar yvirtøku málsøki so høvdu vit í stóran mun verið noydd at fylt júst hesum reglum sum es og harvið eisini danmark setir í gildi tí er ikki víst at vinningurin verður so stórur við at yvirtaka málsøki tað er ikki vist at størri almenn ávirkan í sjálvum sær er gagnlig fyri samspælið millum bankagoyran og samfelagsbúskapinu annars føroysku bankarnir eru ein týðandi liður í føroyska samfelagsbúskapinum øll hava vit tørv á bankatænastum og hava bankarnum tí einum serlig