Árni Skaale (Fólkaflokkurin (People's Party)), speaker, 2022-11-09
Topic: 1. viðgerð LM-032/2022  Uppskot til løgtingslóg um broyting í løgtingslóg um sjófeingi (Sjófeingislógin) (Brúksskylda og at leingja gildistíðina á rættindum)
gesæfyri frú forkvinna ja eg haldi at eg eg fari fyrstuat tosa eitt sindur generelt um hetta ónú klárar loyv tíðinaní so skal eg royna at koma inn á nakrar spurningum sum hava verið tað eru haldi eg man kann siga tvey høvuðsendamál við at leggja hetta fram sjálvandi hetta bleiv álagt landsstýrismannin at taka upp aftur á viðgerð av nýggjum og tað hevur hann so gjørt og hetta er so resultatið av tí arbeiðinum sum hevur verið tað tað er sjálvandi tann fyrsta orsøkin men síðan er tað tað at vit vilja gjarna tryggja at øll rættindi til veiðu í føroyum verða gagnnýtt vit vilja øgiliga gjarna at alt kemur til høldar sum vit eiga av loyvumtí øgiliga oftani so eretað loyvir sum vit hava keypt okkum til taðlsiga vit hava forhandlað tey við onnur lond og vit hava faktiskt brúkt av okkara tilfeingi fyri at keypa okkum til tey rættindini og tí ynskja vit at øll rættindi í okkara skipan verða gagnnýtt hintingi sum vit hava lagt dent í dent á tá i vit nú hava viðgjørthetta her er at sum verandi lóg er skrivað so er ein brúksskilda inni í lógini og um vit einki gera um vit ikki gera nakra broyting so fær tann brúkskildan gildi frá fyrsta januar komandi ár og tann brúkskildan er bæði eftir tykkunum hjá løgtinginum og eftir num hjá vinnuni bæði trupul torskild og torfør at umsita og í nógvum førum eisini verður hildin at vera nógv for strang nógv for strømm øh so hittpoangi sum vit hava roynt at arbeitt við ella í sambandi við at vit hava gjørt hesar reglarnar er at vit gera eina lynking av teimum ásetingunum sum nú standa í lógini tað betýðir ikki at vinnan fer at uppliva tað sum eina lynking tí tá ið hetta kemur í gildi og fær virkna so verður tað fyrstu ferð at brúkskildu reglar fáa virknað í skipanini tað var undir seinasta lóg eisini ein brúkskylda inni í lógini men tann brúkskildan fekk ongantíð virknað hon bleiv skubbað og tá ið so hendan lógin sum nú er í gildi kom í gildi so blivi sovitt eg veit er tað blivin skubbað tvær ferðirnar tann ið gildiskoman sum skuldi verða av brúksskildini tað er so ikki ambitiónin nú ambitiónin er at brúkskildi datoy statvek verður tað sama og harvið kemur tað í gildi og tað verður tí fyrstu ferð at vinnan møtir tí at brúkskildan fær virknað so so vinnan fer ikki at uppliva tað sum um at tað er ein ein lynking men tað er ein faktiskt vesilig linking om muntil ta lóggávuna sum nú er so tað er so tað so haldi eg farið at gjøgnumganga tingini sum eru í hesum nummar eitt er tað at loyvistíðin verður longd við einum ári og tað er nakað sum lógin sigur at at landsstýrismaðurin skal koma í tingi við á hvørjum ári og tí er tað við í hesum uppskotinum trýss prosent reglan sum í dag stendur í lógini hon hevur hon er orðaljóðið er soleiðis at hon er galdandi bæði fyri eitt ára avhending og fyri endaliga avhending tað vil siga at er tað onkur sum ikki hevur brúkt trýss prosent so er tað eftir verandi lóg soleiðis at hann kann ikki ein gongd avhenda tað endaliga so so tað er ein øgilig binding og øgilig stívheit í tí systeminum sum er ella tí lógini sum er nú og tað leggur hetta uppskotið upp til at trýss prosent reglan bara verðurð galdandi fyri eitt ár tað vil siga at um tú eigur rættindini rættindi sum tú ikki hevur brúkt síðsta ár til dømis so er tað statvek verður tað statvekkt møguligt at avhenda endaliga tavilsi at tú kanst altíð avhenda tíni rættindi endaliga meðan trýss prosent reglan statvekk skal gera tað at tað ikki ber til at avhenda ár um ár so so tað er tað so er tað tann generella brúkskildan sum er deild í tvey veiðuloyvi er galdandi ella vissu eitt veiðuloyvi ikki verður brúkt í tvey ár so verður tað soleiðis at ella so er tað soleiðis at so fellir tað veiðuloyvið aftur til landið og øll tey fiskirættindini ella fiskiloyvir sum so liggja á tí veiðuloyvinum fella so við aftur til landið meðan hin parturin sum ert fiskiloyvi hann hann verður gjørdur til trý ár tað vil siga at hevur tú eitt fiskiloyvi øll næstan øll skip í føroyum næstan allir aktørar í føroyum hava meir enn eitt fiskiloyv summir bátar hava heilt nógv fiskiloyvir tað tatað eru tíggjundavís av fiskiloyvum sum teir hava so verður tað soleiðis at fiskiloyvi sum ikki er brúkt í trý ár fellur aftur til landið men tað er eisini soleiðis at vissi eitt fiskifar eitt eitt far bara hevur eitt fiskiloyvi og tað fiskiloyvi so fellur aftur til landið so fellir veiðuloyvið eisini tí tað r ikki loyvt at hava eftir lógini at hava eitt tømt veiðuloyvi so so hasi bæði spæla eitt sindur saman tretivuprosent reglan sum er í lógini í dag hon fellur burtur tað vil siga at reglan sum sum í dag er sum verður mett av teimum sum skulu umsita lógina at vera øgiliga torført og ring at skula umsita tað er vørn hon hon verður simplten tikin út úr úr tí lógini sum nú er og tað eigur og tað halda vit ger at lógin verður betýðiligt lættari at umsita hatta haldi eg eri høvuðstingini í í hesi broytingini so hevur onkur av undanfarnu røðarum verið inni á hesum undantøkunum sum er tað at tað kemur ein regla inn um at landsstýrismaðurin kann gera undantak fyri trýssprosent regluni í ávísum førum tað er orsøkin til tað er til dømis irmingarhavið har sum vit hava havt eina kongafiskakvodu men har sum vit nú og kanska tey síðstu árini hava havt eina heilt lítla kongafiskakvodu ti iki eiun gong loystið hjá einum báti at fara eftir tí øso so kann landsstýrismaðurin seta tað úr gild ta trýss prosent regluna úr gildi soleiðis at tá ið tað kemur fyri seg aftur so øso er tað ikki soleiðis at teir sum hava havt rættindini hava mist tey og og tað haldi eg gott at vit fáa tann fleksibilitetin inn í lógina tí at tað er óheldigt at ein stór ógvuslig broyting av einum heinum fiskiskapi skal føra til at teir aktørarnir sum hava verið har missa øll síni rættindu upp á hina síðuna so er tað undantakið ikki galdandi visi tað er soleiðis at tað er ein normal tilstandir men har eru smáir aktørar inni sum sum ikki hava nóg stór rættindi til at tað loysi at fara eftir teimum tá tá er hetta undantakið ikki er galdandi og og landsstýrismaðurin kann ikki gera nakað undantak fyri tað heldur tað er skrivað inn í tær viðmerkingar sum fylgja við lógini at tá er tað tað er bara galdandi fyri heila fiskiskapir har sum broytingar eru jú eg skuli kalla tað tíðaravmarkaða ella at tað hendir nakað serligt á einari tíð sum ger at at tað er neyðugt at seta t trýss prosent reglurnar úr gildi eg haldi at jóandahl øvar inni á tí her og segði aton fegnaðist um tað at tað at hesar reglarnir koma og at mann hevi gjørt hesar reglarnar gera at alt hetta kompleksið ella alt hetta økið blívur einfaldari og og tað er tað er gagnligt fyri alla skipanina og tað taki eg undir við honum í eg haldi at at tað tlar tænir allari skipanini at tað blívur einfaldari at hava við at gera øfegnist eisini um at bjarni hammer faktiskt skilir tað sum sum hetta lógið leggur upp til hann hevði so nøkur nakrar viðmerkingar um hetta undantakið men eg haldi at eg havi svarað svar upp á tað ja eg haldi ikki tað var so nógv annað sum eg hevði at siga so eg haldi formaðurin takk fyri