Høgni Hoydal (Tjóðveldi (Republic)), speaker, 2021-01-19
Topic: 2. viðgerð LM-008/2020  Uppskot til løgtingslóg um um broyting í løgtingslóg um ræði á málum og málsøkjum (Yvirtøka av málsøkjunum Landslæknaembæti, eftirlit við heilsustarvsfólkum og stovnum á heilsuøkinum, sjúkufyribyrging, sinnissjúkraviðurskifti, líkskoðan, vevnaðarflutningi, euforiserandi evni, sjúklingarættindi og eftirgjørdan gitnað)
ger so vælharra formaður hetta her uppskotið um at fáa landslæknaembati og farsótarlóggávana og annað á føroyskar hendur varð lagt fram ella sent løgtinginum í februar mánað tvey túsund og tjúgu áðrenn støðan við koronu varð kend men tað bleiv kanska meira meira aktuelt nakar kundi hugsað sær tí at fjúrtan er aftaná at uppskotið varð sent løgtinginum tá varð so koronufarsóttin eisini úprotið í føroyum og landið bleiv stongt niður og tílíkt og síðan hevur málið so verðu lagt fram aftur á ólavsøku og hevur nú ligið í uttanantsnevndini í ja síðani tingsetan byrjaði og tað hevur eina sera góð viðgerð harra formaður sum eg fari at takka lendaralimurin í utalansnevndini fyri har ið øliga nógvir hoyringspartar r í henni sum tað varð nevnt her bæði sjálvandi núverandi landslækni tey dugnaligu eststarvsfólkini sum vit hava hava í okkara egnu skipan tann fyrrverandi landslæknin sum var stutt í føroyum tann sum nú landslækni í grønlandi var eisini við okkum umvegis umvegis netið og formaðuin kann rætta meg í onnur men eg haldi at vit kunnu siga næstan yvir ein kamb landstýrismaðurn var ar sjálvandi eisini inni at tað var ein sera sera stór undirtøka fyri týdningin av at vit eisini taka fult ræði á hesum í partin av heilsuverkinum skipa eitt sjálvandi hava tað føroyska landslæknaimbatið føroyskt og skipað ein sterkan føroyskan heilsufakligan stovn sum kann menna alt tað føroyska sjúkrahúsverkið men yvirhøvur altáð føroyska heilsuverki frá fyribyrging til til viðgerð og diagnosir og anna hog eg haldi eisini at tí heldurikki nakað fjalit yvir at koronufarsóttiin prógvaði ú tað beinanvegin landslæknin segði tað sjálvur heilsumálaráðið segði tað sjálvur taðfýra føro fimm tímar aftaná at koronufarsóttin varð brotin út í føroyum tá sigur landslæknin jú við føroyskar myndugleikar tit mugu taka yvir og hjálpa til har tí tað embatið var sjálvandi ikki ført fyri við teirri manning og tí og tí sum er til ráðar hjá tí embatinum at taka at gera alt tað skuldi til fyri at at seta tiltøkverk mótvegis hesari farsóttini sum rakti allan heimin og eisini eisini okkum so tí mælir sjálvandi hesin minnilutin í uttanansnevndini altso eg sjálvur vegna tjóðveldi løgtingið til at samtykkja uppskotið eg haldi vit hava fingið allar grundgevingar fyri at vit sjálv skulu taka ábyrgdina av og vinna okkum allar heimildir á heilsuøkinum øhvit halda eisini at uppskotið kann gera tað tað føroyska heilsuverkið sum annars allir flokkar siga seg vilja gera og tað er gott kann vera at lyftast upp og raðfestast nógv hægri enn tað hevur verið og við hesum uppskoti so er tað soleiðis sum lógarverkið í skipan so er tað altso formliga sæð sjálvt landslækna embæti sum verður kemur á føroyskar hendur men eina røð av fylgilóggávu eisini har undir farsóttarlóggávan ella eptmiðlóggávan sum vit hava næstan hoyrt tað ov dagliga í millum fólk og í føroyskum fjølmiðlum tað seinasta árið uppskotið er upprunaliga gjørt í heilsumálaráðnum taðv siga her eru samráðisudanskar myndugleikar og allir smálutir eru vendir um hvussu hvussu viðurskiftini kunnu skipast øh og eg haldi at tað er eingin praktisk forðing fyri at gera tað allir flokkar og henda samgongan hevur sjálv gjørt tað hevur longu sett eisini munandi meira pening av til heilsuverkið eins og undanfarna samgonga gjørdi og eg haldi harra formaður at tað er vert at endurtaka tað at koronufarstóttin hevur prógvað at tað eru føroysk fakfólk føroyski førleikar føroyskt hugflog og samanhald sum hava víst sítt virði okkara dugnalig heilsustarvsfólk saðkaðu til beinan vegin saman við landslæknan og øðrum sum hava gjørt et gott arbeiði øh og eg halditað var viðurkeypt beinan vegin at vit hava dugnaligur fakfólk sum kundu traðka til og gjørdu kanska nógv meira enn teimum enn enn lág á teirra formliga starvið til tess at taka taka hoond um hetta vit kunubara nevna bjarna steig upp á veiðu í shani shiingaini at ráðgeva landsstýrinum og okkara dugnaligur fakfólkum ranskara ikki minst dps cristiansen og tá í heilsufrøi starvsstovuni saman við sjeingarini tóku eisini stig av sínum einum tingum til at fara undir tær tær kanningarnar sum hava víst seg at vera púra avgerandi fyri at vit hava megnað somikið væl at atat spora og skrásett og og smittufyribyrst so tað er enn einaferð ritvistein harra formaður at tað sum vit megna sjálvir sum tjóð og sjálva tykið ábyrgdina av sum fólk tað er altíð tað sum ber og tryggja okkara livirkor okkara møguleikar og menning í hesum landinum tað haldi koronufarsóttin hevur prógvað og sum nevnt undir viðgerðini á uppskotunum hava allir hoyringspartar og onka rættanmið um eg fari skeivir tað hava allir verið sera jaligr ímóti hesi uppskotunum øll eru samd um at vit eru før fyri at taka okkum ábyrgdirna ov skyldirnar tað her eingin ivirsæddir um tað yvirhøvur undir viðgerðini at tað hevru ómetaliga stórar og eyðsýndar fyrimunir fyri at menna alt tað føroyska heilsuverkið og tstyrkja tað føroysku fólkaheilsuna at vit kunnu takahtta málsøki hjá føroyskar hendur og stovna ein ein sterkan føroyskan heilsufakligan storv stovn tað er eisini semja um tað at tað gevur nógv betri heimildir og møguleikar hjá føroysku myndugleikum at fyribyrgja smittu og at samskipa tilbúgving og annað tað eru eisini øll samd um og at vit fáa eisini við hesum uppskoti umframt tað ið vit tosa um koronufarsóttina sum er so aktuellt við at fáa nógv betri heimildi lóggávu viðvíkjandi sokialsku økinum rúsevnafyribyrging eftirgjørdum gittun til dømis alt týdningarmikið mál sum eisini nógvir føroyingar kenna í sínum gerandisdegi at tað eisini ber væl til at gera ymsar avtalur við danskar myndugleikar haldi eg heldur ikki nakar og sóttu ivi um undir viðgerðini so málið er væl og virðiliga fyrireika eg haldi tað er meira kotnligt harra formaður at vit ívhøvur standa í tær støðu at vit ikki sjálv kunnu taka allar avgerðirnar um hvørj tiltøk sum verða sett í verk viðvíkjandi smittufyribyrging koppseting og annað og tað kann tykjast enn meira meira kotnligt at vit ikki sjálv virða okkara egnu fakfólk og myndugleikar so mikið nógv at vit sjálvandi aftaná tað royndu vit eisinihava gjørt okkum hetta árið siga at sjálvandi taka vit nú fulla ábyrgd av hesum og stovna ein sterkan heilsumyndugleika h og lyfta eisini tey starvsfólkini upp sum starvast há heilsuverkinum øtil at taka við uppaftur størri ábyrgd enn tey longu hava prógvað at tey at tey duga tað liggur við eisini ein stórur fyrimunur tá vit sjálvi hava ábyrgd av øllum hesum ið í at samskifta við onnur lond hokkara myndugleikar samskifta fínt við aðrar heilsumyndugleikar og eg fari bara enda við harra formaður at at vísa enn einaferð á at tað sum hevur víst seg at rigga væl undir koronufarsóttini tað er tað er at føroyingar standa saman um tey tiltøk sum eru at okkara fakfólk hava traðkað til og eg haldi tað er framvegis ótrúliga meir kotnligt at øll tey tiltøk sum setta eru í verk hava ongantíð verið viðgjørd saman við løgtingsfólk vit hava heitta løgmann haldi í minsta lagi tíggju ferð um at kallað flokkarnar saman sum mann er samdur um tat tiltøk um mann ger hvussu mann samstundis mennist í hesum her tað er ongantíð hent enn og eg haldi tað er ein báði eisini nú viðvíkjandi koppsetingini at vit ikki hava semjur millum flokkarnar um hetta gera vit klárurt at seta pengarnar av av til tað hvar er ein fyrimunur hjá okkum at at atvirka meira sjálvstøðug ten vit gera í dag og tað fari eg staðiliga enn einefr á heita á løgmanni um at gera og løgtingið kundi við at samtykta hettaa uppskot tikið eitt stórt stig til eisini at fáa munandi meira fólkaræði inn í okkara heilsuverk og smittufyribyrging tí at í stóran mun hava avgerðinatverða tiknar av myndugleikum sum ikki eru á føroyskum hondum men ikki minst av einum landsstýri sum ikki hevur ráðført seg við við løgtingi o tað haldi eg eitt øgiligt demokratiskt afturstig at vit ikki hava gjørt tað í hesum uppskoti so fær løgtingið alar heimildir at lóggeva og eg hugsi at eg skal bara enda við at siga tað at eg eri eisini fegin um tey tey signal sum eru komin alment frá ja frá aksel vel johannesen her morten er er mæld mæli frá at samtykkja men kortini øiliga jaligur og tað haldi eg eisini atsamgonguumboðini í utanansnevndini hava verið so eg haldi hetta málið er so mikið væl íliðug við teimum royndum vit hava gjørt at tað hevði verið ein stórur dagur at løgtingi reistir se seyðin og taka vit eisini fulla heimild av hesum her og vit eru fullfør fyri at gera tað so at siga beinanvegin vit hava sett eina freist inn í nær tað formlig verður gjørt meni tað gevur so eisini møguleika fyriat fáa tar síðstu avtalur upá pláss við við danskar myndugleikar um tað sum skal