Eyðgunn Samuelsen (Javnaðarflokkurin (Social Democratic Party)), speaker, 2021-02-24
Topic: 1. viðgerð LM-079/2020  Uppskot til samtyktar um økissálarfrøði
gersuvæl ja takk fyri harra formaður ja hetta her er eitt uppskot sum jóhannes joensen hevur lagt fram vegna javnaðarflokkin um hetta her við økissálarfrøði har man heitir á landsstýrið um at fyrireika og leggja lógaruppskot fram um at seta í verkskipan við økisálarfrøði nú hevur tað verið tosað nógv í hesum orðaskiftunum um hetta her við at ati tað er viktigt at vit fanga hetta her hesi ungu í uppstartinum at mann setir inn tíðliga til dømis verður nevnt í uppskotunum her at at tað er at mann ynskir at tað hevur gjørt meira fyri at lofta teimum ungu sum eru undir fimtan árum nú løgtingið hevur samtykti ókeypis sálarfrøðiliga hjálp til tey sum eru eldri og har má mann siga at sjálvt um vit hava tosað nógv so hava vit statvekt tann trupulleikan í føroyum at vit ikki taka hond um tey ungu nóg tíðliga og tí útvela tað seg tilkanska størri sálarligar trupulleikar til innleggingar viðgerð og so víðari htað bleiv gjørd ein kanningí tvey túsund og sekstan um tey ungu í norðralondum ella faktiskt vardu í føroyum íslandi og norra um heilsuligar avbjóðingar hvat bleiv gjørt og nær hvussu tíðliga mann setti inn og og so víðari og har tosaðu mann millum annað við ung fólk sum høvdu verið havt hesar trupulleikarnir og har vísti tað seg tað at niðurstøðan var tann at tey ungu í føroyum tað breyt faktiskt frá p á tann mátan at tey ungu í føroyum vóru alt ov seint loftaði og fingu alt ov seint hjálp og hjá nógvum av teimum vísti tað seg tað og at at hetta vóru ting sum vóru byrjaði tíðliga í skúlanum altso barnafólkaskúlanum og av tí sama at tey ungu í føroyum vóru loftaði so seint so vóru vóru tilfeldini í føroyum nógv tyngri og kravdu meira viðgerð og nú standa vit her í tvey túsund og einogtjúgu og tosa um eitt ár á bíitíð íi at fáa at vera útgreinaður innan fyri innan fyri sigulatriuna so at mann kann siga at har er ikki tann stóri batin hóma í so máta og tað er akkurát tann partrin sum eg haldi er so øgiliga viktigur í hesum uppskotinum at mann nevnir tey undir fimtan ár at líkasum tað er jú tað at at tá ið tey ungu verða fangaði so seint ella fáa hjálp so seint tí blívur tað tørvurin á viðgerð nógv størri enn hann annars vildi verið og vit hava nógvar skipanir teð v verið nevnt her at vit hava nógvar skipanir og tað er rætt og eg eri samd í teimum sum siga at vit skulu sjálvandi hyggja eftir teimum skipanum sum vit hava og tað haldi eg eisini hetta her uppskotið líka sum at tað saktans kann pass in í hetta her uppskoti tí at mann heitir á landsstýrið um at fyrireika og leggja fram lógaruppskot um at seta í verk eina skipan í tí kann saktans liggja at mann eftir hyggur tað systemið sum er tí at eg havi saktað so oftani at vit skulu hava skipanir sum rigga vit hava hetta her við at seta skipanir í verk og so liva teir sítt egna lív tær verða ikki eftirhugdar í staðin fyri at tað sum ikki riggar tað broytir mann uppá ella avtekur og setir aðrar skipanir í verk og eg eri púra samd við við jóhannes joensen tá hann sigur gera vit tað sama so fáa vit tað sama so tað er líkasum øgiliga viktigt og har haldi eg eisini at eitt eitt viktigt ting er at at vit fáa førleikarnar út á økini vit fáa hjálpina út í økini í vælferðarlógini ella lóg um almannatrygdu tænastur har eri jú eitt her sum eitur heimaráðgeving mann skal út og sita rundan um køksborðið hjá fólki sum hava hava tørv á hjálp til teirra barn til dømis tað er har serkunnleikin skal út og tað skal vera hjálp har úti og ikki ein miðsavnan men tann lóggávan hon er sjálvandi bara fyri ein sektor og tað eru almannaøki og tað er nokk eisini ein av trupulleikunum at vit hava hsær nógvu forskeligu skipanirnar innan fyri ymisar sektorar sum skulu arbeiða saman men har sum tað er íð hvussu er vísi at vera ymiskar forðingar og onkur sigur ja hetta er dýrt men har vil eg koma aftur til at til dømis ein viðgerðarstovnur fyri ung við sálarfrøðiligum trupulleikum sum vit hava har vísti tað seg tað at innan fyri tað fyrsta hálvan annað árið tá bleiv talið av innleggingum hjá hesum ungum fólkunum sum fingu hjálp tað fóru niður frá yvir tvey hundrað dagar um árið heilt niður á null upp á hálvt annað ár so at har eru nógvir pengar at spara ikki tí eg haldi mann pjrøvirst at diskutera tað so nógv men eg vil bara nevna tað sum eitt dømi at vit síggja tað at tað tað hjálpir og fær mann so gjørt skipanir sum kunnu fanga tey ungu nógv nógv fyrr so eru eru trupulleikarnir sum tey hava so kunnu teir loysast nógv fyrr og pjrøvast ikki at blíva so tungir heldur ø har er so hetta her við sálarfrøðiligu hjálpini heilt sikkurt eitti eitti eitti hent amboð ivist eg ikki ívist tað verður sett saman tilboðið verður sett saman upp á rætta máta til dømis haldi eitt áhugavert sjónarmiði er komin fram frá frá einum sum hevur arbeitt í gigni í nógv harrans ár sum tosar um heta her við at styrkja leiklutin hjá heilsufrøðinguni úti á skúlunum at mann kann fáa eitt beinleiðis samstarv millum heilsufrøðingar og sálarfrøðingarnar at mann kann at mann kann fáa tað gjørt meira smidligt so at mann so at mann til dømis kann kann fáa játta at at mann játtar sálarfrøðingar sum kunnu koma út á skúlanir sum kunnu vegleiða og sparra saman við heilsufrøðingunum um mann kann meta um hvat hevur skund hvat kann bíða hvat skal takast beinanvegin at mann líkasum brúkar hesa sálarfrøðingan upp á tann mátan eisini tað haldi eg eri øgiliga áhugavert tað er kanska ein máti sum sum eisini kundi gjørt at mann fekk skjótari hjálp tí at tað er nokk tað sum eg haldi at nógv av hesini her trupulleikumum hjá okkum botnað í athjálpin kemur for seint vit eru for sein til at at fanga hesa trupulleikan sjálvt um vit hava eina rúgvu av skipanum so har er er hvussu er heilt sikkurt nakað sum mann kann fara eftir teg eri samd við teimum sum til dømis rósa samoelsen sum vísti hetta her fram við hesari myndini um hvussu nógva skipanir vit hava frá tí ráðstevnuni sum eg var við til at skipa fyri sum at knábørn sum nettupp snúðu seg um hvussu fáa vit skipanir arbeiða saman hvussu fáa vit ta røttu hjálpina til ta røttu tíðina og tað er jú haldi eg hetta her uppskotið erforleingi seg av tí at at tað er tað tað snýr seg um at fáa ta røttu hjálpina og til til rætta tíð eisini øhja øso at eg vil siga tað at eg haldi hetta her uppskotið er rættiliga relevant og eg vit fara sjálvandi at at geva tí eina grundliga og góða viðgerð í trivnaðarnevndini og eg vóni at vit líkasum kunnu finna útav hvussu mann fær far sett hetta saman so at tað røkkur endamálinum sum sum ætlanin er við uppskotinum eg kenni eisini væl eftihr við teimum ungu miðnámi og tað er jú altso fáa tey ungu ikki hjálp tíðliga so taka tey sínar trupulleikar við sær á miðnám og kanska víðari út í lívi uttan at hava fingið hjálp og tað blívur bara tyngri og tyngri tí er henda skjóta hjálpin altso eisini hjálp til sjálvhjálp sum ger at tey ungu fyrr kunnu megna sítt egna lív í staðin fyri at tey skulu bíða og bíða og skipanirnar ikki duga at ella megna at arbeiða saman so at at hjálpin verður givin rættstundis so at ja eg haldi hat hetta er eitt fínt uppskot sum eg gleði meg til at at fara at viðgera nærri í