Helgi Abrahamsen (Sambandsflokkurin (Union Party)), speaker, 2021-02-24
Topic: Aðalorðaskifti sambært § 51, stk. 4 í Tingskipaninium F-002/2020: Frágreiðing um alivinnuna
gersovælja frú forkvinna eg fari fyrsta at takka teimum sum hava havt orðiðt tað er bæði framsøgufólk og og ein afturat sum vóru áðrenn men takk fyri eilt somul eg havi lurtað eftir esu her við áhuga og og eg skal siga st mær at eg hevði ikki ordlga roknað við at øll fór at verða samd um alt sog tað er nú heldur ikki tað sum er endamálið eitt orðaskifti er so í dag um alivinnuna og í morgin er tað um fiskivinnuna so man kann siga tær at inan fyri tveir dagar so viðgera vit tær bór høvuðsvinnurnar í føroyska samfelagnum endamálið við frágreiðingini sum eg bleiv latin við her tað er at geva løgtinginum høvi at viðgera viðurskifti í alivinnuni eg havi sjálvandi fingið nógvar spurningar undir íin orðaskiftinum og tað er ikki alt sum eg klári svar uppá standandi fót men sjálvandi tað er alt noterað so at vit kunnu finna fram til svarini nú var eta frágreiðing sum fleiri stovnar vóru við til at eltil at gjørt sítt íkast til stovnar sum hava við alivinn at gera og vit eru sjálvandi eisini vanliga ella dagliga í kontakt við aluvinnuna við tí vinnmálaráðnum øh ikki heilt óvæntað so bleiv tað lúsakunngerðin sum eg fekk ta mestu viðgerðina her í dag tað hevði eg faktiskt eisini roknað við øh og tað er sjálvandi an stóri spurningurin hvar er tað rætta talið av á lúsum á á hvørjum laksi og tað er sjálvandi tann størsta avbjóðingin sum alivinnan hevur í løtuni tað er hetta her við lúsunum ø og tað viðgera móti lús er eisini í hesá sjálvum ein stór avbjóðing sum onkur hevur nevnt at vit hava í stórt felli og tað er øgiliga nógv avlýsingin sum er orsøk til tað tað er nógvar avbjóðingar í samband við tað mann hevur í nógv ár brúkt kemiska viðgerð og og eitt er tað at tað verður sagt at tað dálkar men ein annað ein onnur avbjóðing er tað at lýsnar tær blíva mótstøðu førar móti hesi hesi viðgerðini so at mann noyðist ætlanin at finna upp á nakað nýtt og sum tann eini ælarin einaferð segði við ein ein miðil at nú eru medisinskápið við at verða tømt ast nú hevur mann brúkt alt ov týstinar tolað alt hvat ger mann nú so so mann fer meir meir yvir til merikaniska viðgerð og tað vísis tíverri at sum er so fer hon illa við fiskinum og tað er sjávandi ein avbjóðing í sær sjálvum nú var tað fleiri sum søgdu tað at hetta eiguri at verða gjørt í samráð við vinnuna og so má mann spyrja vinnan hvør er tað hevði tað verður sostrð t vinnan var samd um hetta her so hevur tað verður nevnt at gjørt altíð samráðið vinnuna men tað vísir seg at vinnan er rættiliga ósamd um akkurát hetta her og taðer ikki heilt frítt at tá mann lurtar eftir orðaskiftum í dag so hoyrir mann eitt sindur hvør eg tosað við hvønn tí at tí at tað er eitt sindur tað eru ymisk áhugamál tað er ymiskar meiningar og um mann sær at mann sig næstan hvør býr nær við hvønn alara men tað er soleis at tað er soleiðist løgtingið er at løgtingið skal upp á einlanna máta avspegla samfelagið og tað er einki fár gjørt við tí at fólk tosa við við tey sum tey møtaðu og koma kontakt við í daglidegnum men hetta við lúsu lúsum tað eru eitt sindur sum vit kenna frá korona at at at fært tú smittutalið longur niður so er minni møguleiki fyri smittu men so er tað akkurát sum í korona eisini at tað kann koma og smitta uttanífrá og tað er nakað sum sum vísir seg at at lúsin hon ferðast millum aliøkini nokk so skjótt i at koma runt í føroyum sum streymurin er undanmillum oyggjarnar umframt at lús livir eisini frítt í náttúruni vit kunnu gott avlýsa totalt men allíkavæl so kemur lús aftur so vit sleppa ongantíð heilt av við tað men tá tú kemur niður um eint vist so er møguleikin fyri at fyri at hon kemur fyri seg aftur størri ei eitt annað sum eisini her tað er tað at tað er øgiliga ymiskt millum árstíðir hhvussu lúsins smittar um summarið er tað lætt at halda talið langt niðri men tá tað kemur til heystið so veksur tað og tá hava tað ein annan trupulleika eisini og tað er tað at at veðrið er ikki altíð til vildar tá tú skalt avlýsa og tað tað vil siga at eitt er tað at lúsin sjálv veksur talið men men møguleikin fyri at avlýsa hann hann minkar eisini og tá ið tíer tað verður nevnt hetta her ati at vit skulu royna at gera lúsakunngerna ja altso ein møguleiki er er at broyta hana soleiðsnar at at hon kanska fylgir árstíðini eitt sindur meir tað sum mann er kanska eitt sindur strangari um summarið enn enn mann er um heystið og veturi tað er so ein møguleiki nú nevndi kristian andreasen at lúsakunngerð varð sett í gildi ímóti tilmælunum frá vesinera o myndugleikum nú var eg ikki landsstýrismaðuri tá ig var ikki við í politikki tá heldur men meni sum eg havi fingið at vita so er tað ikki heilt so sum hann sigur tán vit hyggja eftir hvørjar vinnur í føroyum klára seg best so koma vit ikki ordiliga uttan um at at har sum á seta strangar reglur og ofta við nógvum mótimælum frá vinnuni sjálvari tað eru tær vinnurnar sum hóast altíð longdini klára seg øgiliga væl ofta fáa vit fáa eitt reglur uttanífrá sum sum um strengkrøv á einum øðrðum slag og og um mann er ikki so glaðu fyriat fáa tær men men klárar mann at fylgja teimum so vísi tað seg ofta at tað er tað sum sum stendur síg best meðan har sum nógv undantøk eru har er tað ikki har blívur mann ikki so sterkur so ofta er tað soleiðisnar at tú skalt líkasum býta í tí at tú noyðist at beiggja teg fyri nøkrum reglum sum tú ikki ert so glaður fyri men longdini so kann tað gott geva tað besta úrslitið nú erð tað verið nevnt eisini t her við havæling øog tað er ein tíð tað tekur nøkur nøkur ár áðrenn tað verður klárt ordiliga og har er nógv ting mann skal taka støðu til ein avbjóðing sum mann eisini má taka við tað er tað at tá tú fert út at hava at ala tá kemur tú inn á økið har sum fiskiskapuir gongur fyri seg taðvlsig atnú mást tú fáa tað at at at fáa samskipað hesar vinnurnar soleiðisnar at ati tað ikki órógva fiskiskapin ov nógv to tú skalt jú hava alvorliga langar og svara ketur fyri fyri at fyri at ankraða sæger hesi her alibrúkini og og hvussu hvat merkir tað so fyri fyri fyri tey sum skulu fiska har á leiðini nú er tað økið sum mest spennandi í løtuni og sum mest vit tosa um har eri ikki so nógvur fiskiskapur so kanska verur tað ikki e stórur trupulleiki men tað er nakar smann í øllum førum m á taka við øsom nevndi erhard joensen og bjørt samuelsen hefta her við við seinastu síðluni í haygadali og sjávandi tað er nógvar meiningar um hatta her meni tað hevur verið soleiðsnar at aling á vøtnum hevur ikki verið loyvt í í nógv ár meðan hesi síðluni harevur mann givið undantøk seinastu kanska tjúgu árini men givi undandlaksloyvi og í tey túsun og átjan tá bleiv ein semjagjørd við távarandi lansstýrismann pol mikkelsen um at at mann skuldi hava eina loysn klárað til einogtretivunda desembur tvey túsund og tjúgu men tíverri so bar tað ikki á mál og og tí er støðan sum hon her tað er soleiðsnar at við síðluæling øll aliøkini ella øllallar alifyritøkurnar í føroyum í dag sum hava lagsæling tær hava eisini loyvi til t hava síl men tað velja heldur laks og tað er ikki uttan grund tað er tí tað loysir seg nógv betri at fáast við laks tí velja tey tað so at at tað er ikki soleiðisnar at tað ikki loyvt at ala síl í føroyum og so so kann mann eisini siga tað at atiat at skal mann taka eitt alið øki eitt av verandi aliøkjum til laksæling og brúka tað til síl so merkistð at vit skulu at hava færri laksar og fleiri síl og tað gevur altso tað kostar pengar tí laksælingin gevur nógv meira av sær tað eru heldur ikki verri enn so at at í laksri tú kanst goyma sil og so kanst tú altíð ala ala tað framaftur við visti tú visti mann hevur annars skuldi havt hug til tað í alt so hava bakkafrost movi og altso føroyska útgávan at movið og luna umsett fyri góðar tveyogtjúg kmma fýra milliardir krónur seinastu fimm árini har er framtær íløgur gjørdar fyri góðar átta komma sjey milliardir og tvær komma sjey milliardir krónur eru útgolnar í vinjingsbýti so má má siga tað alivinnan hon er blivin ein rættiliga týðandi partur av føroyska búskapinum og tað er sjálvandi gleðiligt at alivinnan er blivin so stór hmen sjálvandi er ein vandigur tí at tá ið ein vinna stendur fyri helvtina av útflutninginum gongur tað so galið í tí vinnuni so so gongur tú øgiliga gal so merkis tað øgiliga væl í samfelagnum nú haldi eg tað bleiv vent eitt sindur øvut í í orðaskiftinum og tað ljóðaði næstan sum at at mann helt tað vera keðiligt at alivinnan er bliv so stór tað er akkurát øvugt fara longur aftur tíðina ikki so nógv ár longur aftur so var fiskivinnan næstan hundrað prosent av útflutninginum tá vóru nógv meira viðbrekin við staðkað gangn gekk galið har so mann má gleðast um at nú hava vit hóast halt farið frá einari høvuðsvinnu til tvær høvuðsvinnur og vit skulu sjávandi virka fyri at fáa upp aftur fleiri fáa fleiri fleiri vinnur at vaksa øhso hevur urð r nevnt hesin t her við við ælingini í suðuroy tað er soleiðinar at tað er ein tað er ein avtala um tað at ella í lógini soleiðsinar at fiskur sum verður aldur í suðuroy hann skal eisini slaktast í suðuroy tað er eitt politiskt ynskimannahaft og tað taki hen mn av sína meining um men so hendi tað at eitt óhapp har suðuri og og so kláraði mann ikki at arbeða fiskin undan í suðuroynni so má mann føraum og og so mást mannlíkasum gera tað undantak soleiðir at tey kundu fáa fiskirnar um og so afturfyri sendaei annan fyk suðuraftur har haldi at mann skuldi broytt broytt reglurna soleiðisnar at ístaðin fyri at siga at somu somu fiskar sum eru aldur suðuri skuldu s lagt tað suðuri so skul mnn heldur gjørt tað soleðnar at saman nøgd tað veij ikii saman við fiskuri men saman nøgdin tað vil siga at um mann hava einantí at læra orsøker noyddir at flyta fiskurnar um so flytur mann annað fisk í somu nøgn suðuraftur so so gongur roknað ikki upp tí at tað er tað er væl tað sum tað hoylar gongur út uppá tað er at ta el at mann ynskir at hava hesir arbeiðsplássini har suðuroynni so tað er nakað sum sum sum mann átti at tillaga brandur samdur spurdist um um um ja tað varnøkur spurningur til hennrik old men eg helt at hann var relevantur tað er etta her ati skal æling inni við land minka so hvørt sum vit fara longur úteftir altso út á hav a ala ha øog eg haldi athann hugsar eitt sindur umhesi viðbreknu økini og sjálvandi tað er tað er tað gevur aðrar møguleikar tá i táð smoltið er longri á landi áðrenn seta út og to síðani tekur tað síðstu tíðina longri úti á havið so so gevur tað aðrar møguleikar fyri fyri fyriviðbrekan økin longri inni øhja so spurdi bjørt samuelsen eisini hví felli egr so ymiskt frá fjøru til fjør og sjóvandi tað eru tað eru øliga ymiskt hvussu firðir eru nú nú vita vit at størsta orsøk til fellið tað er lús og og og viðgerð fyri lús at vísa seg at tað er eiliga ymiskt hvussu firðir eru summastaðni er nógva útskifting og aðrastaðni ikki nógvað útskifting og summi fyrði eru øgiliga veikir fyri lús aðrir eru ikki tað so tað spæla vit sjávandi inn og so er tað eisini aðrar púra ókendar orsøkir tað ælarar siga eisini at t tað er munur frá ringi til ring altso hvussu tað felli er so tað kunnu vera vera bæði veður og rák og botnur og og hvat ringan liggja í mun til hvønn annan tað er nógv sum spælir inn mann kennir ikki allar frágreiðingarnar so vísti uni rasmussen á ta er at tað er eisini nógv lús longri úti og tað ta er púra rasmus sigur at at e vil lús er ein stór avbjóðing og og tað tað sær eisini út til at ati at tað er eisini longri úti teir sum hava verað í vesturavíkum har eru eisini nógv lús og tað er eisini eitt sum sum eg má siga undiraði meg taðat hoyrdi tað fyrstu ferð tað er tað at at mann skuldi trúð tí at tá ið nógvur fiskur var í einum ringi so vóru færri lís í part men men so sær tað so ikki tað faktiskt vís tað se at vera øvugt men fyrsta juni í tey túsn og einogtjúgu tá tá eg skal sum vart kunngerðini lúsadalur koma niður á null komma fimm hvønn lívs perlaks og eg hevði vóna at at at vinnan bleiv samd um um eitt il annað men tað ivist eg í um tað blív men tað er hvussu tað sum mann mann vónar men vissu alt annað líka so so verður tað strammað upp tann fyrsta juni tvey túsund og einogtjúgu tað er støðan í løtuni so