Bjørt Samuelsen (Tjóðveldi (Republic)), speaker, 2020-12-08
Topic: 2. viðgerð LM-051/2020  Uppskot til løgtingslóg um broyting í løgtingslóg um arbeiðsloysistrygging og arbeiðsávísing (ALS- lógin) (Norðurlendski sáttmálin um almannatrygd, hækking av arbeiðsloysisstuðli, eftirlønargjald o.a.)
takk fyri ja hetta er so álitið í málinum sum løgtingsformaðurin júst las upp og landstýrismaðurin í umhvørvisvinnumálum helgi abransen legði málið fram fjórða novembur og eftir fyrstu viðgerð trettanda novembur varð tað beint vinnuvn nevndin viðgjørdi málið á fundum fýraogtjúgunda novembur og fyrsta desembur undir viðgerðini hevði nevndir fund við umboð fyri fakfelagssamstarvið føra arbeiðsgevarafelag arbeiðsláys skipanina og landsstýrismann í umhvørvisvinnumálnum lógaruppskotið snýr seg um at fáa alslógina í samsvarð við norðurlendska sáttmálan um almannatrygd um at hækka arbeiðsloyvsstuðulin og at dagføra alslógina í mun til broytingar í eftirlønarlógunum vinnunevndin tekur undir við at hækka aldsútgjaldið soleiðis at hægsta mánaliga útgjaldið verður átjan túsund fimm hundrað krónur sum er fáa arbeiðsleys í mesta lagi seytjan túsund fimm hundrað krónur um mánaðin svarandi til tveyogtretivu tímar um vikuna og rokna út frá miðal inntøku seinastu tólv mánaðarnair og er tað serligir frítaðar lila halgjudagar so verða hesir tso verða hesi trekt átta tímar hvønn dag eins og frítíðarløn verður mótroknað teirra útgjald er sostatt munandi skertávís tíðarskeið um árið eitt nú um páskirnar hetta er bara nevnt fyri at vísa á at øgiliga nógvar teimum sum eru í arbeiðsloysskipanum fáa so væl minni enn hesar seytjan túsund fimm hundrað og mánaðin grundleggjandi má tryggjast at til ber at liva av arbeiðsloysstuðlunum samstundis sum eggjarskal fólki til at fara aftur í arbeiði fleiri fakfeløg mæla til útgjaldið hækkar til tjúgu túsund krónur um mánaðin og nevndin tekur til eftirtektar at stýrið fyri als hevur mælt til ásettu upphæddina og heitir á partarninr á arbeiðsmarknaðinum um í felag at finna semju skal hetta útgjaldbroytast partarn av arbeiðsmarknaninir hava í umboð í stýrinum nevndin hevur viðgjørt spurningin um reglurnar fyri fiskimenn sum eru uttan arbeiði sum eru uttan arbeiði men sum ikki eru uppsagdir í sambandi við at skip er á beting og tá hevur tað eisini hesin spurningurin um partrólarar so frameftir nevndin er heitt á landsstýrismannunu um at tryggja at hesar reglur verða eftirmettar og neyðugar tillagingar gjørdar nevndin vísir á at tað at tað heilt serliga við alslógini er at har at tað er beinleiðis lógarásett at stýrið skal góðkenna reglur sum landsstýrismaðurin ásettir um útgjøld hetta ger at broytingin í lógini vanliga ikki verða gjørdar uttan við góðkenning frá stýrinum í ls sum umboðar partarin áv arbeiðsmarknaðin nevndin hevur undir viðgerðini fingið t upplýst at stýrið ír farið undir eftirmeta ls skipanina og hevur nevndin heitt á landsstýrismannum um at tryggja at spurningurin um reglurnar fyri fiskimenn umframt mótrokningarreglur í sambandi við halgidagar og annað verður partur av hesi eftirmeting og ein samd nevnd tekur undir við málinum og vit mæla løgtinginum til at samtykkja uppskot og so harra formaður kundi hugsað mær lagt afturat fyri egna rokning ati eg fari at heita á tingfólk serliga samgongufólk um at taka hetta t sindur í álvara at mann brúkar sum eina høvuðsgrundgeving eg havi ongantíð hoyrt tað fyrr míni ári løgtinginum at mann brúkar tað at gjaldi til als lækkar er nakað sum gera mann gotkan skrúva uppá øll møguliga onnur gjøld ein høvuðsorsøk til at barsilsgjaldið hækkar sum viðgjørt vær í áðni ein orsøk er at har er eitt hall í grundinum nú og ikki minst mann hevur gjørt ein ein feil í mun til eftirlønina men tað er eisini tí i mann leingi í skipanin við fýa vikum og tað kostaði vit vita øll inni her at tað er dýrt á leingjaskipanin í fýra vikum tí hækkar mann gjaldið at mann so grundgevir við at bæði tað gjaldið og nógv onnur gjøld eru hækkaði tí mann lækkar alsgjaldið eg hopi at tingfólk hugsa um hvør álvari liggur í tí tá ið føroyar vóru á knøunum vegna arbeiðsloysi tá ið tað var djúp kreppa í føroyum tá var mann so heppin at mann eydnaðist politiskt at fáa upp at standa eina arbeiðsloysskipan eina góða arbeiðsloysskipan og tað er ein grunnur sum bara handlar um tað at tryggja fólki arbeiði og at tryggja teimum pengar tá ið tey eru fyri teirri vanlukku at vera uttan uttan arbeiði vit ev í eina sárberastøðu nú allir heimirin er raktir av korona vit vita ikki um stýrið knappliga kemur í næsta ár vit vónanda ikki tí at higartil hevur føroyski búskapurin ein partur av vinnuni er ógvuliga hart raktur men stórur partur av samfelagnumer ikki so hart rakt og fíggjarstøðan í aldssgrunnum er góð men vit sóu tað longu í vár tá hjálparpakkarnir komu hvussu stórt trýst tað kundi verið komið á og hvussu skjótt tað kundi verið farið á fjarri kassunum tað gekk nógv betri mann væntaði mann brúktu færri pengar eisini færri pengar enn tær tjúgu milliónirnar sum løgtingið valdi at gjalda tá ið vit longdu hjálparpakkarn fyri hesa serliga arbeiðsloysskipanina men harra formaðu hetta liggur mær veruliga sinnliga fáa sagt at tingfólk góðtaka at landsstýrisfólk beginna argumentera við at mann kann saktans skriva upp á øll møguliga onnur gjøld tí at nú lækkar alsgjaldið og forrestini sum vinna borgari tí teir fáa avgjalds lættað so hevur mann misskilt okkurt forferdiliga grundleggjandi orsøkin til at inngjaldið í als lækkar nú tað er tí at tað er eitt ynski frá stýrinum um at lækka tí mann skal heldur ikki taka fleiri pengar inn enn neyðugt og fíggjarstøvan í grundinum er góð um mann hevur eina trygd langt fram í tíðina men tað kann øgiliga skjótt broytast vissu vit brádliga fáa stórt arbeiðsloysi og tí fari eg at siga enn eina ferð til øll altso líka mikið hvør tað er sum situr í landsstýrinum halda fingrarnar burtur frá arbeiðsloyskassanum tað er ikki ein kassi sum kann velja saman við fíggjarlógini ella við landskassanum tað ein kassi sum er har fyri at tryggja okkum øll um vit gerast arbeiðsleys og fyri at tryggja hetta samfelagið fyri at tryggja t fólk ikki flyta av landinum tá arbeiðsloysi her og tað kann tað er sera sera álvarsamt tá ið mann beginnur og ein uttanuttan yvirhøvur at fáa nakran kritikk at standa og siga tað ja ja ja vit skrúva upp á fleiri onnur gjøld tí nú lækka vit als gjaldið tað er ikki í lagi og tað fer ongantíð a vera í lagi at gera tað takkfyrihara formaður