Sirið Stenberg (Tjóðveldi (Republic)), speaker, 2021-04-21
Topic: 2. viðgerð LM-077/2020  Uppskot til samtyktar um barnaváttanir
ger so væltakk fyri harra formaður eg haldi hetta er eitt gott og týdningarmikið mál sum okur viðgera nú á øðrum senni í mínari tíð í tinginum tað er samtykt einaferð fyrr og tað sá nokks leingi út til at tað bar til at fáa semju um hetta málið tí tað kann ikki vera nakar sum eru ímóti at føroya løgting tekur øll neyðug stig til at kunna fyribyrgja kynsligum brotsverkum móti børnum tað haldi eg at øll eru samd um kynslig misnýtsla av børnum er eitt stórt problem í føroyum og eg haldi at mann skal seta tað upp sum ein samfelagstrupulleika tí tað rakar so mikið breitt og tað rakar só fólk og tað rakar familjur og tað rakar í ættarlið tá ið nevndin er viðgjørt hetta málið so havur fingið ymisk tøl til vega úr úri úr rættaskipanini og tað eru so yvir tey fimm seinastu árini har taðer verður víst á at tað verður tvey hundrað og áttaghálvtrýss fráboðanir um kynslig brotsverk innan fyri tey seinastu fimm árini og tað gevur so eitt í miðal um vikuna og so varð tað sagt at trýogtrýss av hesum brotsverkum vóru móti børnum sum vóru undir átjan ár og tá hevur mann ikki tikið blunismisbrot við og so kann mann sjálvandi spyrja seg sjálvan at hvussu stórur er propematikkurin í veruleikanum tí at okur vita gott tað at tað er bara toppurin av ísfjallinum sum sæst tí hvussu nógv verður meldað og kemur til eitn mál í rættinum að er eisini ein rúgva sum kanska kemur til løgregluna men ikki blívur til eitt mál í rættinum og tað er ordiliga nógv sum ongantíð verður meldað og tað er øgiliga ymiskt sum mann kann lesa um um hvussu hvussu høg skuggatølini í veruleikanum eri men men tað er eingin ivi um at tey eru so nógv hægri enn tað tali sum verður fráboðað tað er slett eingin ivi um tað tað er ein stór tagandi fjøld av fólki sum liugir við hesum propematikkinum inni at lívinum hvønn einasta dag og okur hava eisini sett tøl um at tað er eitt vaksandi tal av fólki sum søkja sær hjálp frá kris sum evur ligið umleið tvey hundrað yvir tvey hundrað okkurt ár kanska okkurt ár beint undir og ogso hevur koronastøðan kanska broytt nakað upp á tingini í nøkrum førum kanska til tað verra tað hoyrdi man eisin frá kvinnuhúsinum altsohað er nøkur ting sum gera tað trupuligt og kanska noyðist at veða heima anna up á hvar hvar tað er tú er útsettur sjálvandi so hetta hvørfalli ein stórur trupulleiki og eisini tølini hjá almannaráðnum vísti at tey høvdu sett viðgerð í verk til á leið hundrað og fýrs fólk haldi eg tað var og tað berginti í seytjan tað mann kundi fáa hjálp fyri seinár inn mann kan fáa tíggju viðgerðir og tað var ein hundrað og fólk sum hundrað og fýrs fólk sumkøldu veriðí tí í skipanini so tað er rættiliga nógv sum eru í teimum skipanunum pluss øll tey sum kanska fara sjálvi til sálarfrøðing ella fara ígjøgnum okkurt heilt annað ella kanska bara einki siga ella eri heima og og royna at at klára seg sum frægast tað er eingin ivi um at tað fær ein stór líðing fram í føroyum orsakað av kynsligum brotsverkum og eg haldi at tað er eitt av teimum tingunum sum okur gloyma tá okur tosa um at tað eru so nógv fólk sum ikki hava tað gott at tað er nokk misttrívast og eingjus veksur og deperatión veksur og misbrúk og rúsdrekka og óarbeiðsføri og hvørt á sínum eg sigi ikki tað at øll tey hava verið útsett fyri kynsligum ágangi tað kann eg slett ikki siga men eg haldi taðer ein feilur at mann ikki hugsar tað inn sum part av problematikkinum hjá onkrum tí tað er tað heilt sikkurt tí at tað fer ikki bara soleiðis framvið lívinum uttan at seta síni sporð í tvey túsund og tólv tá gjørdi tykur eina heildarætlan eitt uppskot um eina heildarætlan um at fáa sett nøkur átøk íverk fyri at fyribyrgja kynsligum ágangi og tað bleiv einmælt samtykt t haldi eg var eitt stórt mál kvinnurnar sum stillaðu upp til tað valið áðrenn tær sum vóru her tað var áðren mína tíð men tær sum vóru her tær gjørdu eisini eina felags yvirlýsing áðrenn valið um at hær vildu akkursom forplikta seg til arbeiða við hesum her økinum og tað var nokk eisini tað sum gjørdi at tað bar til at fáa heildarætlanina einmælt samtykta so tað e veruð gjørt eitt stórt arbeiði og tað haldi eg var eisini við til at skapa nógv størri opinleika sum eisini hevur manglað um hetta her øki tað førdi eisini til stóra ráðstevnur um tøgnin í brotin og alt tað tað bleiv tað kom nógv størri alment kjak og fólk vóru fleiri sum traðkaði fram og søgdu at her má mann sum land taka ábyrgd tí at ábyrgdin var í øgiliga stóran mun løgt út á sjálvbotnar felagsskapur sum eisini hava gjørt eitt kempuarbeiði og gera tað enn men landið manglar at kanstina taka sín part av ábyrgdini og tað haldi eg var tað góða við at mann kundi standa saman og fáa sett nøkur átøk í verk og um ta tíðina samtykti mann eisini fyrstu ferð at fáa barnaváttanirnar settar í verk men tað kom ikki í í verk tí at mann hevði ikki loyvi til at fáa atgongd í kriminalregistari soleiði sum eg havi forstaðið tað og sum eg havi skilt tað so ber tað til seinni í ár tí at mann hevur gjørt aðrar broytingar í revsilógini og altíð tá ið mann hevur diskuterað barnaváttanirnar so hevur tað eisini verið sett upp sum um at tað er ein følsk trygd tí at tað er so fá sum verður dømd men eg haldi at mann skal taka tað fyri tað tað er lat tað so vera tað men tað er hvørfall ein trygd fyri tey sum eru í dømd altso alt tað sum kann hjálpa bara einun haldi eg gera mun og tað sumuku taka undir við og so haldi eg eisini at at tá ið hetta lógaruppskotið kemur í tingi at tað r viktigt at mann eisini hugsar at tað skal vera galdandi fyri fólk sum flyta til føroyar úr útlondum tí tey koma ofta inn í felagsskapur arbeiða altso inn í ítróttafeløg naltso inn har sum børn eru te tey koma til føroya fað eo ofta grundin til tey koma at mann tryggjar sær at tey eisini verða fevnd av somu ásetingum sum øll onnur kynsuligt brotsverk henda allastaðni tað verður øgiliga ofta sagt at tað hendi mesta familjunum tay gera tað kanska eisini í stóran mun men tað eg fór avmarkað at hugsa tað sum um at ta bara har tað hendir eisini í feløgum í samkomum og tað hendir allastaðni og ein av teimum heilt stóru nýggju avbjóðingunum sum eg haldi okur eiga at gera nakað alvorligt við tað er eisini á netinum altso tað er blívun ein heilt nýggju máti at fáa fatur í í bornum uppá og læra teg kanska at at eg veitkihvussu mann ger tað men eitt annað við at tað má vera eitt annað talgilt dannilsi sum okur øll p á einana máta hava brúk fyri at at læra tað eru gjørdar fleiri broytingar til tað betra altso revsilógin er broytt tað bleiv gjørdar broytingar í fydningarfreistini sum fyri tey grovu brotsverkini bleiv broytt frá at hon beginnr beginnir at telja tá ið tá ið mann er átjan ár altso tíggju ár fram har bleiv tað flutt til einogtjúgu tíggju ára fram tað havi eg einki problem av fylningarfreistum bleiv tikin heilt burtur tað er tað eri sannførd um at hon eigur ikki at verða tað bleiv eisini gjørd ein broyting í mun til busn sum verða ættleidd tað var soleiðis at tú fekk ikki líka harða revsing fyri at gera teg inn á eitt aftleitt barn sum eitt biologiskt barn tað er so javnsett h og som bleiv tað gjørdar broytingar um við tíavhoyringar soleis at mann ikki skuldi koyra børnini ígjøgnum fleiri avhoyringar og tað bleiv gjørt eit barnahús og sig frá og krivstbleiv styrkt og almannaráðið fekk sett sykuloghjálp í verk og sovíðari so tað er gjørt øgiliga nógv ting og tað er og tað er neyðugt og tað er rætt avleiðingarnir eru álvarsamar og lemjandi fyri lívsgóðskuna og sjálvt um alt hetta hevur gjørt so hava okur statvekastórt problem so at at tað er eg veit ikki at kanska er tíðin komin til at mann eisini hyggur eftir tí heildarætlanin sum bleiv gjørd eta neyðugt at dagføra hana ella eta statvekk átøk í henni sum ikki eru ordiliga sett í verk manglar tað enn nakað ella hvat eta mann kann gera tí okur slett ikki komin á mál og okur eiga at hava eina nullhugsjón um hetta málið akkurát sum okur hava ím ferðsluni um um at ikki skulu missa børn í ferðsluni tí at okur missa børn í hesum her ella barnalívið verður hvussur oyðilakt og eg púra samd við teimum og anikaolsen vr hevði eisini tað frammi um hetta her við at tað seinasta málið sum mann evur hoyrt nógv um í rættaskipanini um ein eini ein dóm sum e veri nokkso nógv frammi har mann feri trý ár fyri at at gera seg inn á trý børn yvir rættiliga langa ferð tað bleiv nevnt hálvtrýss ferð at tað haldi eg ljóðar ótrúligt sjálvandi at tað e rættrin sum dømir tað skal tingið ikki gera nakað við men eg má bara spyrja meg sjálvan hvat skal so til fyri at fáa ein hægri dóm tað tað ljóðar heilt ótrúligt men tað er so upp til rætta skipanina men eru tað nøkur ting í har sum sum siga tað at lógin má vera greiðari so má tað broytast ongantíð for skjótt tí at tað kann tað kann so ikki ganga men eg hevði ynskt at okur tóku undir við esum her málinum nú bara fyri eisini at siga tað at hetta r nakað løgtingið stendur samanum h og tað hevði aldrin gjørt fortræð fyri tað arbeiðið sum sum landsstýrismaðurin ger tað hevði bara styrkt tað arbeiðið enn meir tí sjálvandi tá ið hann kemur í tingi við sínum uppskoti so verður tað einmæltsam