Jóhannis Joensen (Javnaðarflokkurin (Social Democratic Party)), chairman, 2023-03-16
Topic: 1. viðgerð LM-083/2022  Uppskot til samtyktar um at verja børnini ímóti porno og øðrum ágangi á internetinum
takk fyri harra formaður til viðgerðar eru uppskot til samtyktar frá miðflokkinum um at verja børn ímóti pornu og øðrum ágangi á netinum trupulleikin sum miðflokkurin kemur inn á uppskotinum er áhugaverdur og relevantur hvussu okara ung verða hvussu okara ungu verða uppdrigin á netinum og hvørjum verða tey útsett fyri og hvussu kunnu vit verja tey er ein støður ella ein trupulleiki sum støðugt er har og sum mann leingi hevur leitað eftir einum svari uppá og tað merkja ikki minst tey sum hava børn í ungum aldri hvat ger tað við tey við børn og hvussu ávirka tá tær evnir at meta um til dømis veruleikan og hvat er ein vanligur hvat er vanligt hvussu mann vanliga uppførir seg hvussu mann tosa við hvønn annan og so víðari hvussu verður myndin av veruleikunum skeikla tá ið tey støðugt koma út fyri ymisum á netinum sum tey í veruleikanum ikki eiga ikki skulu ikki hava aldur til og ikki hava førleikar til at viðgera nóg væl inni í sær sjálvum hvat ger tað við børnini tí nógv nógv verða útsett alt for tíðliga í sínum lívi ja og í eina alsamt lækkandi aldri í veruleikanum fyri nógvum á netinum sum tey ikki skuldu verið øog tað eg esi man kann siga tað sæst aftur eisini í mátanum sum ofta verður samskift saman á netinum á sosialum miðlum mann hoyrir javnan ræðusøgur um hvussu i børnogung samskifta við hvønn annan á sosialum miðlum og hvat ið tað ger at jaat liva í størri mun á einum talgildum plastformi heldur enna brúka sína tíð saman við saman við folki og tað mynd av veruleikanum sum mann í grundini eigur at hava hon verður skeikla ofta og tað hevur øgiliga óhepnar fylgjir við sær tað verður tað góða stríðið egveitsk em n kan siga tað soleiðis tað góða stríðið sum tað er at verja børn o ung ímóti nógvum a tí sum internetiðhvura bjóðað verður ikki gjørt lættari av at børn fáa útflýggja teldur og teldlar og aðra útgerð í skúlanum í einum øgiliga ungum aldri men eg skilji samstundis at tað er eitt tvíeggjarsvør tí at samstundis má mann taka ta uppgávuna upp á seg at læra børn ung at brúka hesa útgerðina tí tey sleppa iki undan henni vit hava í grundini paserað alt okkara arbeiðslív upp á útgerð sum teldar og teldur og annað so tað at læra børnini at brúka tað rætt er ein uppgáva men tað kemur so eisini við nøkrum fylgjum sum ofta er tað at á netinum er nógv sum mann ikki hevur kontrol á hvat tað verður útsett fyri sum uppskotið sigur so er tað fyrst og fremst uppgávan og ábyrgdin hjá foreldrunum at verja síni børn tað er tað sjálvandi tað er fyrst og fremst heima at samrøðan við barnið skal fara fram og mørkini setast men barnið eru eisini nógvar tímar um dagin heimanífrá og serliga í skúlanum og tí krevst eisini ein samstarv millum familjur og skúlan og út frá okara uppliving sum foreldrabørn í skúlaaldri eta ein uppgáva sum skúlin og til dømis ssb tak í álvara og vit hava so eisini satt styrkin í tí at foreldur tosa saman um trupulleikar sum kunnu stinga seg upp í tí talgilda samskiftinum sum ofta fer fram millum børn so tað stutta atlanga er hvat kann gerast fyri at verja børnuung ímóti ímóti hesum trupulleikanum sum eisini vevur víst í uppskotinum so ger ger sítt besta og í í í fraklandi fær so í septembur at koma á krav um at prógva sín samnleika tá skal inn ávísar síður á netinum sumverða mettur at vera skaðiligar og sama kjakið eisini byrja í bretlandi og sum eg eisini skilja í í ávísum statum í usa um at fara saman veg at verja børn ímóti tilfarinum men og orsøkin til at hetta bleiv gjørt í fraklandi var sum eg skilji ein stór kanning sum bleiv gjørd um hvat børn upplívdu á netinum og úrslitið tá ið tað fyrilá varð ræðandi og tá teð vísti hjá børn og ung niður í heilt ungan aldur vórðu útsett fyri nógvum sum tey á ongan hátt høvdu aldur til vit hava ikki gjørt eina líknan kanning í føroyum kanska vit áttu kanska eavita áttu at gjørt okara til fyri at vita hvuss tað stendur til her heima hvat er tekniskt møguligt at gera skal eg ikki geva meg klókkan uppá nog hava hoyrt ein ktfrøðing er í tinginum sig hstar meining og hoyrdu eini í útvarpinum í gjár eisini og sum helgi abransen var inni á so er spurningurin settur fyrr og tað eg vísti á at tekniskt er ótrúliga trupult at gera nakað sum loysir hetta forða fyri tí tað tað vísir seg at í tíðini so er altíð án veður rundanum tað kunnu vit so sjálvandi spyrja meir um í í nevndini hvar ber til um nakað tað sum tó ber til er sum eg hav inni á er samrøðan við barnið um hvat er rætt hvat er skeivt um normar at royna at lata barnið so væl í sum gjørligt at tosa við børn og forklára børnum og ungum hvat er ein hvat er í tráð við veruleikan so vantanirnar hjá barninum til heimin eisini er í tráð við veruleikan eg skilji væl tað sum erhard joensen til dømis segði vat slagið er tapt tað kann til tíðir tykjast so tað kensluna situr mann onkuntíð við tá ið mann eigurbørn í aldrinum sum eru byrjaði og onkur hevur verið í nøkur ár og onnur eru byrjaði upp á ati ferðast á netinum so kann slagið til tíðir tykjast at verða tapt tað er tað kanska ein ávísan mun men tað sum ber til hjá foreldrunum tað er so frægt sum mann kann at siga barnið frá hvat ið hvat ið er vanligt hvat er normalt og hvat eg ikki er og lata tað í sum væl sum gjørligt tað ber í øllum førum væl til nú hevur verið tosað um nógv um ella komið inn á sær teknisku loysnirnar sum miðmiðflokkurin eisinileggur upp til kunnu gerast at har eru øgiliga torførar men ein annað í uppskotunum hjá miðflokknum er at gera ein almennan politikk sum kann hjálpa foreldrum og vegleiða foreldur og annað g tann parturin skuldi øll førin vera nokk so líka til at eghavi fingið semji um tað ivist ikki í so men hetta uppskotið fer so í mentanarnevndina og har fer tað sjálvandi at fáa eina góða viðgerð takk fyri takk fyri so far víðari á listanum tann næsta at hava orðið er steffan klein poulsen ger so væl