Bjarni Hammer (Javnaðarflokkurin (Social Democratic Party)), speaker, 2022-05-04
Topic: 2. viðgerð LM-124/2021  Uppskot til løgtingslóg um broyting í løgtingslóg um barsilsskipan (Javning av hámarksupphædd)
ja gersæl jarnammertakk fyri harra formaður hetta e eitt uppskot um løgtingslóg um broyting í barsiskipanini tað er javning av hámarksupphæddini tað er ruttvang og bjarni kárasom petersen løgtingsmenn sum hava lagt málið fram tann sjeynda mars og aftan á fyrstu viðgerð so var tann sekstanda mars í tvey túsund og tveyogtjúgu er tað beint vinnunevndini nevndin hevur viðgjørt málið á fundi tann fimta apríl undir viðgerðini hevur nevndina havt fund við føroya arbeirafelag samtakt barsisskipanina og landsstýrismanninum í umhvørvisvinnumálum magnus rasmussen og viðgerðin hevur býtt seg sundur í fýra minnilutar ein minniluti tað er bjarni hammer og hennikoud og hava hesar viðmerkingarnar barsilsskipanin er ein felags saman hjá øllum løntakarum og arbeiðsgevarum í føroyum endamálið við skipanini er at gera tað fíggjarliga møguligt hjá nýføddum nýføddum børnum og foreldrum at verða saman fyrstu tíðina prosentsatsurin fyri inngjaldið er líka fyri øll og útgjaldið verður roknað eftir miðal eftir ttóknu miðal mánaðarliga ainntøkuni seinastu tólv mánaðarnir áðrenn fráferðina fráverina barsilsgjaldið kann ikki vera meira enn fimmogtjúgu túsund krónur um mánan við frítíðarløn men umframt eftirlønargjald hámarkið fyri útgjald er ikki hækkað síðani tvey túsund og fýra tað er heldur ikki prístalsjavnað hesi árini og tí minkar hámerkið í virði so hvørt sum alt annað verður prístalsjavnað landsstýrismaðurin hevur longu heimild í verandi barnsilslóg at hækka ásetta hámarksupphædina við støði í lønargongdini í samfelagnum men higartil hevur eingin landsstýrismaður valt at gera brúk av hesi heimildini heimildin var gott nokk lekkað fyri nógvum ári síðani neihámarki inngjaldið er tó hekkað tað bleiv brúkt til at leingja barsilstíðina upp til eitt ár og tað er týdningarmikið tí skipanin tað er týdningarmikið at skipanin hongur saman og á javnvág eru millum inngjald og útgjald og flestu partar eru samdur í at skipanin er blivin ísa stirvum og eigur at veirða dagførd í síni heild tað verður tað verður ein long viðgerð at endurskoða øll sjónarhorni og enn longri tíð tekur tað at finna semju um tey tað hevði tí verið skilagott at dagført barsilslógina í bitum aprístalsjavna skipanina eigur at verða ein natúrligur partur av eini dagførdari barsiskipan tú fert ikki líka nógv fr ena krónu í dag sum í tvey túsund og fýra harumframt eru lønir matvørur og líknandi natúrliga prístalsjavnaðar á hvørjum ári spurningurin er tó um skipanin tolir at prístalsjavnast í verandi líki nógvir batar eru gjørdir á barsskipanina upp á stutta tíð eitt nú sum árog sagt er barsalstíðin longd munandi og eftirlønim er løgd afturat nevndin er fungið at vita at skipanin als ikki hevur ráð til hægri útgjald framrokningar vísa at tað lættliga kann koma ójavnið í inngjald og útgjald tað hevur týdning at tryggja haldførið hjá landinum og í skipanini og um tað er fíggjarliga ivasamt að broyta útgjaldið uttan at vita um inngjaldið røkkur til at hækka útgjaldið tað er umráðandi landstýrismaðurin upplýstir fær nevndini at landsstýrið ongar ætlanin hevur at hækka útgjaldið úr barsiskipani við teirri grundgeving at tað ikki er møguligt við verandi innkhjaldsprosenti skipanin fer ikki at hvíla í sæ sjálvum um útgjaldið hækkar minnilutin er stúrin um at ein hekking av útgjaldinum kann fáa neiliga ávirkan á sjálva skipanin okur hava brúkt fleiri ár upp á langja barsisskipanina upp til tólv mánaðir og tað hevur týdning at hon ikki verður stytt aftur tí tað manglar peningur í grunninum níggju níggju trýss prosent av teimum sum fara í barðsul fáa útgjald sum liggur undir fimmogtjúgu túsund krónur um mánaðin seksogfjøruti prosent fáa eitt útgjald sum liggur undir tjúgu túsund prosent nei tjúgu túsund krónur fimmogtjúgu prosent fáa undir fimtan túsund og heilir fjúrtan prosent fáa undir tíggju túsund krónur golnar út úr bassiskipan um mánaðinm av teimum sum fara í barsin spurnuringur er tí eisini um viljið er til at níggjuogtrýss prosent skulu gjalda meira inn í skipanina fyri at nógv ferri skulu fáa meira enn verandi hámark útskipani minnilutin er samdur í at sjálvandi eigur eiso grundlegjandi skipanin at vera prístalsjavnað á sama hátt sum líknandi skipanir tað eigur tó ikki at verða gjørt fyrr enn ein fyrr enn fíggjarliga orka er í skipanini størri tí annars verður skipanin ikki haldfør harumframt er hesin minnilutin samdur í at tíðin ikki er búgvin at hækka innkjalsprosenti fyrsta aðalmál eigur at vera at seta ein botn í soleiðis at tey sum fáa allar minstu skipanini verða lyft upp á meir liviligt støði og við hesum viðmerkingunum so tekur minnilutin ikki undir við málinum og mælir løgtinginum frá at samtykki uppskotið frú forkvinna tað sum tað sum mann kanska sum tekur saman um hví mann ikki teka undir við hesum her uppskotinum tað er tað at okur meta ikki tað vera rætt at fyrri tey fái sum prosentini vísa at okur skula hækka hámarkið tað sum tú kann fáa mest út skipanini samstundis at tey sum fáa langt undir fimmogtjúgu túsund ongantíð fara upp vissi ein persónur sum tjenar hálvtrýss túsund krónur um mánaðin lat okum siga tað visi okur hækka hámerkið upp á tretivu túsund so vilja nøkur fáa fult tretivu túsund meðan tey sum eru niðri vilja verða veraligar niðri og tað tað tað er orsøkin til at javnaðarflokkurin ikki tekur undir við hesum her uppskotinum og javnaðarflokkurin metir heldur ikki at tíðin longu nú er búgvin aftur at hækka inngjaldsprosentið tí at tað er so stutt síðani at okur hækkaði tað fyri at fáa longt tíðarskeið og verður tað tað er sum hann sagt skilagott tað ber ikki til at fara inn at okur munnu fáa øll við og har er tað ein so tað er faktiskt líka stórur partur sum fer undir tíggju túsund enn tann parturin sum fer yvir ella sum kann fáa yvir fimmogtjúgu túsund og tí vildi tað vera nokk ikki skilagott at mann roynir kanska at at øll hesi her sum fáa lítið í einki í skipanini skula begjalda enn og meira fyr en nøkur heilt fá skula fáa eina rúgvu í skipanini og tað er grundin til líka iki taka undir við tí og og oglandstýrismannin kanska hnda arbeiða víðari við tí men tað er bara tað er gjørt so nógv við barsisskipanina í innan fyrisa stutta tíð men tað hevði verið skilagott at mann hugdi sjálvandi eftir prísjavningini men har halda okur at mann skal hyggja eftir hvussu kunnu okur fáa tey sum fáa so lítið í skipanini eitt sindur langur upp einstaks botnur hevði verið øgiliga skilagóður má eg siga tí ati tí at tað er tað er trupult eg minnist at okur fingið tað fyrsta barnið tá tað er nógv ár síðan men tað var okur fingu einki skipanin faktiskt mentað er so tað men okur vóru øgiliga glað allíkavæl at vera saman við okkara børn barni og tað skal mann eisini minnast til at tað er eisini mann kann ikki ordiliga seta prís á hvat tað er hvat hvat er virðið at vera saman við sínum egna barnim tar fyrstu tíðina men soleiðis er samfelagi skrúvað saman í dag