Bill Justinussen (Miðflokkurin (Centre Party)), speaker, 2021-04-07
Topic: 1. viðgerð LM-135/2020  Uppskot til samtyktar um játtanarkarmar á løgtingsfíggjarlógini fyri 2022
takk fyri hara formaður kanska líka viðmerkja til síðsta aðra røðara tað er ein rættiliga stórur politiskur munur á hugsjónini aftan fyri fíggjarpolitikkin hjá eitt nú tjóðveldi og hjá eini borgarligari samgongu tí at tjóðveldið hevur eina hugsan um at mann skal taka nógv meir pengar inn enn mann brúkar í almennu húsarhaldið og at tað almenna skal goyma pengarnar í staðin fyri at skattaborgarin skal fáa loyvi til at goymar pengarnar tað er ein nokk so stórur hugsjónarligur munur øsjálvandi skal ein landskassi rekast og eitt landshúsarhald rekast forsvarliga men tað er ein hugsjónarmunur ímillum tað at tað almenna tekur nógv for nógvar pengar inn og goymir tað og so tað at mann í borgarligum politikki tekur pengar inn fyri at reka almennar veitingar og almennari skyldur hetta pskotið til játtanarkarmar hevur eina útreiðslu upp á fimm komma seks milliónir og hevur ein inntøkukarm upp á seks komma eina millión og tað vil siga at í veruleikanum visti mann hugsar roknskaparliga soleiðisnar sum vanligur roknskapur ikki almenn roknskapur men vanligur roknskapur verða gjørdir upp so hevur hettar eitt yvirskot upp á fýra hundrað og hálvtrýss milliónir og vit velja so at brúka hesar fýra hundrað og hálvtrýss milliónar pluss knappar hundrað afturat til at gera íløgur fyri tí vit halda at mann framtíðartryggjar eitt samfelag við at útbyggja tað við at tryggja eitt betri undirstøðukervi við at hava eitt sterkt heilsuverk við at hava góðar stovnar á almanna økinum við at hava eitt gott útbúgvingarverk og at gera íløgur í útbúgving so framtíðartryggja vit samfelagið og tað síggja vit millum annað ígjøgnum fólkavøkstur tað at mann velur ikki bara at parkera pengar og goyma pengar onkustaðni í einum almennum kassa men at mann útbyggir samfelagið tað er við til at gera tað hugaligt at búgva í føroyum og tí millum annað hava vit havt ein høgan fólkavøkstur tey seinastu árini í føroyum bara í fjør høvdu vit ein fólkavøkstur upp á næstan átta hundrað fólk upp á sjey hundrað og áttaoghálvfems fólk og eg trúgvi tað kemur av tí at vit hava góð útbúgvingartilboð vit hava eitt gott heilsuverk við sterkum faklg faklga sterkari fakligari kompetansur vit hava eitt gott almannaverk og vit hava eitt samfelag sum er væl tgbygtviðvíkjandi undrstøðukervi tað er so gott at búgva í føroyum og tí velja fleiri fleiri at búgva her og tað kemur millum annað av tí at vit hava gjørt íløgur so fyri tvey túsund og tveyogtjúgu so er okkara val at brúka alt yvirskotið og eitt sindur afturat til framhaldandi at útbyggja samfelagið og tað er við til at framtíðar tryggja føroyar til at framtíðar tryggja varandi fólkavøkstur tí við fólkavøkstri kemur øktur búskaparvøkstur koma fleiri hendur til arbeiðis kemur størri framleinni í samfelagnum so hetta er eisini ein partur av tí at mann framtíðar tryggjar samfelagið at mann hevur ein politikk sum snýr seg um at mann ikki bara goymir pengar vekk í einum búskapargrunni millum annað men mann mann brúkar teir pengarnar sum mann tekur for nógv inn til at útbyggja samfelagið itmillum annað hava vit samtykt at vigja tunlar norðurum fjall eitt øki sum hevur í grundini frá almennari síðu pá tross av tí øgiliga fløskuhálsinum sum tað er at koyra ígjøgnum hesar tunlarnar so hava fólkini norðan fyri eystan múla so hava tey víst at tey kunnu eisini standa fyri fólkavøkstri undir so vánaligum umstøðum og har eru blómandi vinnulív og tað at mann ger hesa verkætlanin a kemur at gera tað tað økið kemur at vaksa uppaftur meir og at vinnulívið har norðuri kemur at vaksa uppaftur meir og tað kemur at framleiða eisini til landskassan upp aftur fleiri krónur í skattakrónum og mvigkrónum og avgjaldskrónum so hetta er eisini ein íløga í at landskassin skal kunna forsýna samfelagið við tí sum hand skal langt inn í framtíðina tá ið vit so tosa um fólkavøkstur so havi eg hug at steðga eitt lítiðsindur við tað tí at vissu vit hyggja at teimum hagtølunum og áhugaverd hagtøl sum eru knýtt at hesari her at hesum uppskotinum ein bóklingur lítil bóklingur sum er latin við sum eitu búskaparfrágreiðing eitt so síggja vit tað at hóast vit í fjør høvdu ein fólkavøkstur upp á átta hundrað fólk og vit eisini áðrenn frammanundan hava havt stóran fólkavøkstur so síggja vit at nýbygging av bústøðum um alt landið hevur verið ógvuliga lágógvuliga lág altso vist vit fara aftur til tvey túsund og fjúrtan fimtan tá var nýbygging av bústøðum undir hundrað um ári heilt niður ímóti hálvtrýss og tað øktist ikki og tað begentit tók spakuliga dik á seg í tvey túsund og seytjan og tvey túsund og átjan komu vit upp um tvey hundrað og í tvey túsund og tjúgu eru vit niðri á sirka hundraðog fimmoghálvfjerðs men hundrað og fimmoghálvfjerðs tað er ikki nokk til at húsa at hýsa teimum átta hundrað sum eru komin afturat vil so siga at tað er kanska í miðal trý fólk pernýtt húski sum kemur til so skulu so skulu munandi fleiri bústaðir til fyri at hýsa teimum átta hundrað sum koma afturat ði bara í fjør so bara í fjør hóast vit halda at vit hava havt ein ein aktivan bústaðarpolitikk so vóru tað fleiri fólk sum høvdu verri bústaðaumstøður enn frammanundan og tí mugu vit gera nakað ógvuliga ítøkiligt ov skjótt við bústaðarpolitikkin og tað er nakað sum eg haldi atlandsstýrismaðurin serliga í fíggjarmálum sum hevur eisini við hesari játtaninavið hetta málið at gera eigur athyggja nærri uppá vit hava havt nøkur modell frammi um hvussu mann kann bøta um tað tí at hyggja vit so at sethúsaprísinum og inndeks fyri sethúsaprísir sum vit eisini síggja í hesari frágreiðingini so síggja vit tað at í havnini so eru tey seinastu tjúgu árini so eru húsaprísirnir vaksnir við tríggjar og eina hálvari ferð altso eini hús sum kostaðu eina millión í tvey túsund tey kosta tríggjar komma fimm milliónir í dag og uttan fyri havnina úti á bygd kosta eini hús í dag tvær komma fimm milliónir sum kostaðu eina millión í tvey túsund og tað eru ein ógvusligur vøkstur sum ger tað at bankarnir ikki megna at lyfta uppgávuna at fíggja bústaðir nóg mikið til ala allar nýggjar føroyingar øll tey sum koma til afturat og tí má tað almenna inn á hendan vøllin og gera nakað ítøkili vit hava gjørt eitt sindur við bústaðaruppskotunum bústaðarpolitikkinum higartil sum elspet mersetes hevur staðin fyri men tað er verri enn so nóg mikið tað má nógv gerast afturat tí tey allarflestu ynskja at búgva í egnum sethúsum og ikki í leigaðum íbúðum og fyri tey fólkini hava vit einki gjørt og tey ynskja at búgva har sum tey koma frá í nógvum førum úti á bygd og bankarnir siga sum oftast kortaoy uttan tey hava næstan eina millión í eginpeningi og tað hevur eingin serliga ikki tey sum verða noydd til at búgva í í dýrum kjallaraíbúðum øll tey fyrstu árini tey hava ongan kjans fyri at leggja eina krónur til síðus so tí mugu vit fara og reka ein aktivan bústaðarpolitikk vit hava tosað eitt sindur um skatting og tilfeingisgjøld og tað heur verið p á staðið her frá tað skal vera tað taðn síðsta partin av hesum sum eg sigi atpengar sum vera kentur í tilfeingisvinnuni ikki koma til skattingar í føroyum eg havi ikki sæð prógv fyri tí enn tann sendingin sum fleiri hava víst á var hevur verið í sjónvarpinum nú í gjárkvøldi og eisini eitt annaðkvøld hon her ikki á nakran hátt sannført meg um at at pengar ikki verða rætt skattaðir í føroyum tí hesi feløgini verða eru øll undirlagd føroyskari lóggávu sum byggir á egs lóggávu sum byggir á tí somu lóggávuna sum millum annað mann hevur á kypross og allir roknskapir verða grannskoðaðir eingin sleppur at reka virkið uttan mann verður grannskoðaðir og allir grannskoðarar eru undirlagdir strangar lóggávu sum vit hava lóggivið fyri her á løgtingi við grundarlag í es lóggávu so at tað at pengar ikki koma til skattingar sum teir eiga í føroyum tað er ein ógvuliga grov ákæra og hon bleiv yvirhøvur ikki prógvað við nøkrum tilvildarligum flytingum sum komu fram í einari sjónvarpssending í gjárkvøldið tí at eingin greiddi frá hvat flytingarnar vóru fyri og vit gera øll flytingar bæði bæði stór og smá bæði virkir og privatpersónar gera flytingar hvønn einasta dag og nógvar av teimum flytingunum fara eisini í útlond men fyri tað be tí ikki tað at vit snýti skatti kanska vit bara keypa okkurt fyri pengarnar