Jóhannis Joensen (Javnaðarflokkurin (Social Democratic Party)), chairman, 2023-03-14
Topic: Aðalorðaskifti sambært § 51, stk. 4 í Tingskipanini um FG-002/2022 : Frágreiðing sambært § 51, stk. 4 í Tingskipanini um fyrisiting av sjófeingi
ur tann áttanda desembur í fjør var væl til hetta høga ting føroya fók valdu at samanseta tingið eitt sindur annaðleiðis enn tað undanfarna hetta førdu so aftur við sær at at onnur stjórn kom til valdið føroya fólk valdu eina aðra kaus eisini tá tað kemur til okkara høvuðsvinnu so tað eigur ikki at koma sum eitt fyri nakran hvørki her í tingsalinum í fiskivinnuni ella millum føroya fólk flest at kausin verður broytttil viðgerðar í dag er so hvat ella hvør henda nýggja kausan er henda nýggja kasin tekur útgangsstøði í tí sum ført varð fram undir valstríðinum og harvið tað sum føroya fólk hevur valt hetta tingið eftir og seinni niðurfælt í samgonguskjali men tað er sera umráðandi at henda kafsbroyting verður gjørd varliga at raðrið ikki verður smekkað út í borðið so at fiskivinnan missir ferðina ella enn ov verri kolsiglur fiskivinnan skal vita og kenna kafsbroytingarnar tað skuldu vera varligar og líðandi eitt av nýggju veypunktunum í hesum nýggju kaus er tann generella brúksskylda at tann generella búav fiskilgim eigur at galda fyri øll har tað gevur búskaparliga burðardygga meining og fornuft í vinnuni at til dømis sum fyrri nevnt her at skipa ikke mágu sigla heilt til fremma ikki kapp eftir nøkrum fáum tonsum men har tey kunnu flyta og avhinda sínámillum uttan at missa síni fiskirættindi í dag er tað ein frammísjar rættur at fáa fiskirættindi og tá tú fært tað so eigur tú eisini at hava eina skyldu at brúka hesi rættindi fiskirættindi eri ikki ein privat ogn meðan brúksrættur sum er til lánds frá fólkinum og sum sagt tú eigur og hevur skyldu at brúka tey men sum reglurnar um brúksskildið er í dag so er tann allarallarstørsta nøgdin av fiskinum undantikin nemliga fiskiskapurin eftir makreli norðrasild og svartkjaft generelt er tað ikki gott lógarsmíð at hava reglur har samtíðis meginpartin er undantikin men ja at seta brúkskildi á uppissjóvarfisk vil hava nakrar avleiðingar serliga fyri ein part av heimaflotanum og nemiliga kanska línuskipini sum fáa útfordiingar at fiska sín tillutaða tillutaða part av makrelkvotuni men øll vita hendan kvotan er einki annað enn ein stuðul men ein stuðul til vinnulívið kann vera gott í eitt styttri tíðarskeið men má ongantíð verða varandi og tað eru vit nokk tey flestu her í tinginum samd um kanska var hesin makrelstuðulin makrelkvotan til línu flotan upp á sítt pláss tá ið hon kom vit síggja jú hettað gav teimum møguleikanum at endurnýggja seg og fyri at sitera kristian martin petersen reiðar á sandshavinum haldi eg nú eru tey flestu skipini lutfalsliga modernað frysti líniskip sum bera seg væl við góðari hýru og nøgdum fiskimonnum og tí kann mann siga at hesa makrølkvotu var eitt slag av íløgusstuðul ein stuðul línifotin fekk endurnýggja seg men hví mann ikki gav makrelskuðul til allar ymiskar bólkar fiskibólkar tá mann var í gongd so hann allir fekk undir endurnýggja seg ja tað er ein góður spurningur sum stendur ósvaraður men hetta kann ikki forseta tí so vil um tað ikki er longu er sum vil hesin makrelstuðul virka sum ein rakstrarstuðul í vinnuni halda kunsti til lív í fiskivinnuni sum ikki ber seg á natúrligan hátt um so sum so vil viðvirka til at veiðutrýstið eftir botnfiski undir føroyum blívur forhøgt so nú er tíðin komin til at seta brúksskildi á men sum sagt hetta eigur ikki at verða gjørt eftir einum degi ein varlig kafsbroyting mácl so at teir sum hava makrelkotu í dag og ikki brúka hana men avhendanar víðari eiga at fáa møguleikan at umstilla seg til tað nýggja veruleikan skulu teir selja endaliga ella kanska fáa sær skip til at fiska makrelin við eitt annað veyðpunkt í hesi nýggju kausuni er tað burðardygga fyri at sitera úr frágreiðingini hjá dnnesholm landsstýrismanni í samgonguskjalinum er burðardygd ein týðandi táttur og kann skiljast ímillum búskaparliga burðardygd lívfrøðiliga burðardygd og sosiala burðardygd ja mann kann síggja tað upp á tann mátan men fyri at fáa tað sosialt burðardygd so mugu fyrst hava tað búskaparliga burðardygd men fyrsta av øllum má fiskivinnan vera lívfrøðiliga burðardygd tað er jú henni saman við alivinnuni so vit øll liva av í føroyum so ella so og hyggja vit at teimum tølnum og talvum frá havstovuni sum eru viðfest í hesri frágreiðing so er tað ikki serliga hugnaligur lestur havstovan hevur tøl so strekkja seg heilt aftur til nítjan hundrað og níggjuoghálvtrýss og vit síggja at gýtingarstovnurin á toski hevur ongantíð verið so lágur sum nú ongantíð verið so lítil sum nú heltuna av tí sum er sett sum eitt absolutt minimunn og tilgongdin av eittargomlum toski í fjør er eitt tað lægstra nakrantíð bara tjúgu prosent av einum miðalári so so er tað tað hetta er ú tøl útrokningar og metingar frá havstovuni og skulu vit trúgva teimum ella ikki tað er ikki altíð at fiskimaðurin eru so samdur við fiskifrøðini og teir sum eru í vinnuni hava eisini eina stóra vitan og hon skal virðast og teirra tøl og metingar eru kanska ikki so daprar men hyggja vit eftir tí sum eg fiska fti tvey seinastu árini so síggja vit at nøgdin av hýsusu kemur upp á land í føroyum er størri enn nøgdin av toski sum kemur upp á land og tað var ikki gamalt í fjør var tað ein triðingur meira hýsa fiska undir føroyum nú vil eg kalla tað eitt stórt nýbrot tá ið vit fingu umsetingarætlanina í tvey túsund og nítjan við virkna frá tvey túsund og einogtjúgu har vinnan og fiskifrøðin var samd um ein leisn um hvussu nógvar fiskidagar skulu tillutast sum politiska skipanin slapp undan hesum eljustríðinum og mátti døma ímillum fiskivinnuna og fiskifrøðina henda umsitrarætlanin hevur nú bara virkað í tvey ár mentað er gott at fáa eina eftirmett í ár faktiskt áttu vit at fingið alt eftirmett tá tað kemur til botnfiskaríð undir føroyum gjørt eina heildarætlan fyri alt økið tí ein spurningur sum eg setti mær sjálvum tá eg hevði lisið hesa frágreiðing er avjavni í vistuskipanini á landgrundunum og hví um so er er tað menniskjaskapt er tað fiskidagaskipanin í sonum núvarandi formi sum er atvoldin eg havi ikki svarini tí seti eg spurningar men í tilmælinum frá havstovuni sum er viðfest í hesari frágreiðing sær tað út til at okkurt er sum tað ikki plagar at vera vanliga kemur nógv hýsa nógv hýsi tosku og uppsaingul undan tánn gróðurin er góður í sjónum og til dømis var góður gróður í tvey túsund og seytjan og nógv toska og hýsiingul kom undan men taðn stóri fiskurin manglaði toskurið er sum vit vita kanibal má hann var ikki har tá ið henda øgiliga stóra nóg stórari nøgd tá hetta beypibomur var á landgrunninum og fyri at sitera úr úr frágreiðin hjá havstovuni nøgdirnar av smáum fiski torki og hýsi gjørdust sera stórari av tí at tann vaksni fiski í ein lítlan mun fekk darvað nøgdin av smáum fiski smáur fiskur er ofta nógvur í tali og tí etið stórar nøgdir av føði og eftir øllum at døma var hetta orsøkin til føðitrotið í tvey túsund og nítjan og tanog tann vaksni fiskurin og hýsan vóru sera rak og fardi til at tóskurin kom inn undir land vit minnast á øll tá firðir og sundur stóðu fulla fiski toskurin kom inn undir inn í taran at leita sær føði og sambært ástøði í fiskifrøðini er tað avgerandi at hava nóg stóra nøgd av vaksnum fiski sum kann tryggja at viðskipanin er í javnvág so er taðn smáu fiskurin ikki etur grundarlagið undan sær sjálvum og restina av tí vaksna stavninum eg veit væl atað er ikki rent at stýra hvør fiskur býítur á húkin og hvør kemur eutroli og mann skal vera varur við at draga paralellur við nakað annað men um vit bara eina lítla løtu síggja landgrunnir sum ein hagapart so vita vit hvussu umráðandi tð er at hava skil á rættini tá hægst hestfjøllini verða gingin at eg samsvari millum hvat sum skorið verður tað sum verður slept upp hvussu nógv kalemba ári eftir hvussu nógv verður stepmað fyri og hvussu nógvir brundar verða sleptur hetta fyri at fáa mest burturúr ár eftir ár og hetta skal gerast fyri hvørja gongu sær hvørt fylgir sær tí er tað bara ein ella tvær ær fór nógv víð einum fylgi so fara teir jú stórar avleiðingar fiskjudagaskipanin sum byrjaði í sjeyoghálvfems og fimmogtjúgu er fimmogtjúgu ára gamal er ein enkul og greið skipan sum øll kunnu fora at halda seg til og er mett verða til at vera tann besta skipan við tí blandipskaríi sum vit hava undir føroyum men tora vit at seta hol á diskussiónina og kanska eftirmeta skipanina er hon burðardygd í longdini og hyggja vit eftir veiðutølinum so skulu vit aftur til tvey túsund og tíggju fyri at finna eina uppsaveiu sum er yvir eitt søguligt miðal aftur til tvey túsund og seks fyri hýsuna og vit skuldu heilt aftur til tvey túsund og fýra fyri at finna eitt miðal táskaár hetta kundi týtt upp á at okkurt er sum tað ikki skal vera eg skal ikki geva meg klókan upp á tað eg eri ikki fiskifrøðingur og tað er langt síðani eg stóð á einum skipadekki men eg haldi vit eiga og við eiga at skylda okkara eftirkomaran at eftirmeta alt fiskaríðið undir føroyum um fiskitíða skipan í sínum núverandi formi er tað rætta tað kann gott vera at vit koma til somu niðurstøðu men so hava vit ikki gjørt einki harra formaður eg kundi snakkað nógv um annað sum er øgiliga fløgt í hesiher fiskidagarskipanini og sjófeingislógini yvirhøvur við ymiskum kvotum menningarkvotum ískotiskvotum økiskvotum royndarkvotum trýss prosent reggul tretivu prosent reggul tvey ára regul trý ára reggul men sum sagt hava vit ikki eina eitt burðardygt fistkarí so kann alt hetta vera líkamikið so stoppar alt upp av sasjorvnum fyrr ella seinnitakk fyritakk fyri so er tað onkur viðmerking elsbett mersedis