Uni Holm Johannesen (Javnaðarflokkurin (Social Democratic Party)), speaker, 2023-03-23
Topic: 1. viðgerð LM-053/2022  Uppskot til  løgtingslóg  um grundvatn
og tað haldi eg vera gott grundvatn er skuldi onkur ivast regn vatn sum seyðrar niður í undirgrundina og verður reinsað á veg niður í dýpi og grunnvatn skal í hesum uppskotinum skiljast sum vatn sum situr í rivum flogamørkum og opum í undirgrundini og tí skal grunnvatn ikki samanberast við vatn úr erva tá farið var at borða sumbiartunnilin tá vísti tað seg at nógv vatn rann úr ivirskipanini í fjøllunum kring tunnilin áheitanir komu tá frá bæði kommunum og privatum um at fáa rættin til vatnið og spurningurin var tá rastir hvør kundi veita loyvi svarið var at tað almenna landið eigi rættin til vatnið í sumbiartunlinum og kommunurnar og vinnuligt loyvi er so eisini síðan latið øðrum at at gagnýta og og framleiða tað vatnið sum sum vit síggja á handilshillium bæði her heima og úti í heimi tað er somuleiðisstaðfest sum prcns at landið eigur at heita vatnið sum varð funnið í kollafirði í tvey túsund og fjúrtan tórshavnar kommuna hevur ætlanir um at gagnnýta tað vatnið til at hita kommunalar bygningar og í slíkum førum har grundvatn rennur upp av sær sjálvum á einum matrikkli kann eigarin gagnnýta vatnið í egnum húsarhaldi og síðani hava í fyrsta lagi landið og síðani avvarandi kommuna fram í hjárætt at brúka grundvatnið um aðrar almennar ætlanir ikki eru valmerkja í føroyum hava vit fleiri ser lógir innan fyri ráðevnisøki sum regulera ítøkilig øki í í undirgrundini lógirnar um kolvetnisvirksemi um vatnið í sumbiartunlinum sum nevnt undirgrundarlógin og lógin um jarðhitaskipanir eru dømi um tað men grundvatnið sjálvt er ikki skipað í lóggávu og hetta uppskotið hevur á somu orsøk til endamáls at áseta reglurfyri hvør kann gagnnýta grundvatn hvussu loyvi verða veitt loyvistreytir loyvis tíðarskeið og reglur um at taka loyvið aftur og hetta broytir ikki tær treytir í teimum loyvum sum longu eru givin tað eru stórir møguleikar í grundvatni í føroysku undirgrundini tað er tilfeingi sum kann gagnnýtast til millum annað upphiting elframleiðslu og drekkivatn las onkustaðni í gjár at í íslandi til dømis er oman fyri áttaoghálvfems prosent av drekkivatninum grunvatn hevur jarðfeingi víst á og jarðfeingið hevur eisini sum eg skilji savnað nógv tilfar saman sum sum dátur fyri at skilja hvussu grunnvatnið ferðast í undirgrundini og jarðhitaborðingarnar sum taka alsamt størri diðgási í føroyum eru eisini ein liður í tíð og í føroyum brúka vit lasið eisini tvær ella tríggjar ferðir so nógv vatn sum í teimum londunum sum vit ofta samanbera okkum við í uppskotinum verður millum annað lagt upp til at loyvi at gagnnýta grundvatn kann ikki latast fyrr enn avvarandi myndugleiki hevur mett um avleiðingarnar fyri náttúru og umhvørvi og loyvi kann einans latast um tað verður mett at árinini sum kunnu standast av at gagnnýta grundvatnið ikki í týðandi mun ávirka náttúru og umhvørvi tað haldi eg eisini sum útgangsstøði er gott eisini vera reglur fyri at land og kommunur kunnu í serligum førum ognar taka lendi fyri at gagnnýta grunnvatn tað hugsi eg eg er til dømis í møguligum føri har útbúnaður skal byggjast fyri at fáa vatnið úr undirgrundini um tað skuldi verið relevant og tað kann bara gerast verður sagt í lógaruppskotinum um tað er neyðugt ella verður mett neyðugt til laa gagnlig endamálog tað kann bara gerast ímóti fullum endurgjaldi endurgjaldsspurningurin skal sum skilst avgreiðast í samráðing ella í rætta skipanini otað er sum sagt í í serligum føri í uppskotinum verður eisini staðfest at vitanin um grundvatn í føroyum er avmarkað ogat tað er umráðandi at fyrisita hetta tilfeingið eftir fyrivarnes reglu so grundvatnið ikki verður dálkað ella annað av vantandi vitan og eisini verður mælt til at gera neyðugar jarðfrøðiligar kanningar áðrenn farið verður undir at gagnnýta grundvatn í munandi størri mongdum enn nú h men sum heild so haldi at tð er gott at vit fáa skipað hetta økið betri og ikki tí eg ivist ikki í at tað eru onkrir ivaspurningar í muntilesta lóggávuna eisini sum vit uttan iva fara at at reisa í í vinnunevndini men eg skilji at hetta lógaruppskotið hevur verið á veg í í longri tíð eisini undir undanfarni samgongu og í vinnunevndini fara vit sjálvandi at viðgera hatta við við valvild takk fyri takk fyri so er tað næsti røðaralistanum eytis hartman niclasen ger so vælja sum sagt so eri okur her fyri at viðgera