Ruth Vang (Framsókn (Progress Party)), speaker, 2022-03-22
Topic: 1. viðgerð LM-102/2021  Uppskot til løgtingslóg  um foreldramyndugleika og samveru  (Foreldramyndugleikalógin)
takk fyri frú forkvinna vit viðgera eina nýggja foreldramyndugleikalóg sumlandsstýrismaðurin í almannamálum hevur lagt fram log vit hava bíðað eftir leingi og sjálvandi høvuðsbroytingin sum longu e verðið viðgjørd fleiri ferðir her í dag tað er tað at vit fara frá verandistøðu har sum tað er soleiðis at visti foreldrini ikki eri gift so hevur mamman einsamall foreldramyndugleika til at treytað av at mamma og pápi hava havt bútstað í tíggju mánaðar áðrenn so hava bæði mamma og pápi felags foreldramyndugleika og tað er jú soleiðis hevur verið leingi í danmark sum vit plaga at apa okkum eftir tá ið tað kemur til familjulóggávu so tað hevur verið væntandi at hetta eisini fór at koma í gildi í føroyum og tað kann mann so halda um hvat mann vil men óivað er hetta gagligt fyri barnið eg eri fyrisovítt samd við undanfarna røðara at tað er altíð ein ólukkulig støða tá ið hendan her lógin blívur viðkomandi altso tað sum er ynskiligt fyri allar familjur er at mann klárar seg uttan løgfrøðina og tað var vanligt at siga fyrr nemliga hetta her tá mann skuldi í rættin at staðfesta hvør skuldi hava foleikanum tann vegurin hevði altíð ein tapara har sum við hesari lóggávuni kanst tú í veruleikanum fáa bara vinnarir vit fáa í viðmerkingunum almennu viðmerkingunum til uppskotið vit fáa eina góða gjøgnumgongd av hvussu tað er í dag hvat er galdandi og og so fáa vit sjálvandi eisini eina góða gjøgnumgongd av tí sum er nýtt í hesum her uppskotinum og tað sum er høvuðsbroytingin er tað at tað eru bæði foreldrini og manni vísir til stbarnarættindasáttmálan tað er blivið meira og meiri vanligt at mann her í føroyum vísir til sáttmálar hjá st og heimsmál hjá st tað verður so eisini gjørt her diskussiónin um morgun hevur verið eitt sindur um hetta her við hesum góðu tíggju mánanum og tað er jú mann líkasum bindur um heilan fingur og og og vil tryggja onkursvegna at hetta er eitt parlag av onkrum slagiog so er tað sjálvandi spurningur jamen visti tað nú ikki er eitt parlag skal skal tað so ikki vera felags foreldramyndugleiki sum útgangsbunkt tað er ein ein vesindilig diskussión eg veit ikki ordiliga hvat eg skal halda um tað óivað koma nógv áhugaverd sjónarmiði fram um tað í í nevndini nógv av hasum er er gott tað førloyskt kanska itt sindur tá man er tann síðsti av framsøgufólkunum at at gjøgnumganga bara altso stavíst ígjøgnum aftur men til dømis hetta við at at útland at at danmark og grønland nú eisini verður mett sum útland tað haldi eg avgjørt er ein ein fyrimunur tí tað er immavekk størri trupulleiki attvey foreldur búgva í danmark og grønland neií danmark og føroyum til dømis sammett við eina støðu har sum mamma og pápi býr hvør sína megin týska markið til dømis í í danmark altso tað at vit eru eitt oyggjaland ger at tað er mittt í norðuratlantshavi ger at tað er trupult vissu foreldrini búgva í hvør sínum landi og har sum barnið onkursvegna skal búgva hjá øðrum foreldrunum leikluturin hjá familjufyrisitingini verður nokk so nógv broyttur og tað framgongur eisini at tey skulu hava fleiri fólk og og tí eisini eina hægri játtan og nú veit eg ikki ordiliga um tað hevur tikið hædd fyri tí í verandi fíggjarlóg men hetta kemur ja nú minnist eg faktisk ikki ona nær hon kemur í gildi um tað er fyrsta januar ja so tað slar ikki ígjøgnum fyri enna komandi fíggjarlóg tað sum verður sagt í viðmerkingunum er at tað er fyrst og fremst barnið mann tekur atlit til og ikki foreldrini o og har metir mann so at tað gagnar barninum at hava samband við bæði foreldrini hinvegin kann mann ikki áleggja altso tú kanst ikki tvinga foreldramyndugleikanum ígjøgnum og er tað ein pápi ella fyri sovitta mamma sum ikki ynskir at hava nakað at gera við sítt barn so er tann møguleikin statvekk til staðar soleðis sum eg skilji lógina so barnið hevur sum so ikki nakran rætt til bæði foreldrini meira enn tað at tað er ein rættur hjá foreldrunum tað sum vit eisini fáa at vita í í viðmerkingunum er at tað er fyrst og fremst bústaður og samvera sum foreldur blíva ósamd um tá ið tey fara frá hvørjum øðrum og her fær so familjufyrisitingin eisini størri heimildir í mun til hvat tey hava frammanundan so er eisini eina juridisk diskussión inni sum eg veit ikki um eg heilt funnar gjøgnumskoðið ta men men hetta við at mann áður fór sum tveir partar mamma og pápi í rættin at stríðast um foreldramyndugleikan meðan at tað í dag er altso at tann avgerðin verður tikin áðrenn mann fer í rættin og tí fer foreldri í prinsippinum ikki í rættin við hinum foreldrunum men við við fyrisitingarmyndugleikan tað er eisini nakað sum hevur týdning í mun til til grundlógina tí atgrein trýogtrýss í grundlógini sigur at mann altíð sum borgari hevur rætt til at fáa roynt eina fyrisitingarliga avgerð hjá myndugleikunum tað sum eisini verður broytt nú er at tað e einki aldursmark fyri nær barnið skal hoyrast tó skal sjálvandi atlit takast at aldrinum á barninum og so eisini tað at eitt barn sum er fylt tíggju ár sjálvt kann venda sær til familjufyrisitingina við umbøn um at familjusitingin kallar foreldrini á fund um foreldramyndugleika bústaðin hjá barninum ella samveru tað er áhugavert og tað havi eisini verið áhugavert at hoyrt hvussu hatta verður ella sæst aftur í praksis gangi út frá tað er tað sama sum hann hevur galdandi í danmark hetta her at vit eru tað e kanska itt sindur óvant fyri okkum at børn heilt niður til tíggju ár onkursvegna venda sær til almennar myndugleikar eg haldi sum heild at hetta er nakað vit hava bíðað leingi eftir og vit taka sum útgangspunkt undir við hesum uppskotinum og eg haldi hetta er altso hetta er onkursvegna ein nútímansger av foreldrarlóggávu har sum mann í størri mun tekur atlit til bæði foreldur og tað trúgvi at eg nakað sum vit hava nokk so breiða undirtøku fyri í íí samfelagnum tað eru nøkur áhugaverd hoyringssvar g millum annað er eitt felags fyri harðskaps og rakt eldur í føroyum og tað er sjálvandi hesin bólkurin av mammum sum følir seg sera ótryggar við pápan har sum mann metir at tað ikki er gagligt fyri barnið eg hava samband við pápan tí at pápin kanska er í einari støðu sum mann metir ikki gagnar barninum tað er ein ómetaliga torført støða og kanska eru vit eisini ósamd um hvar ið tað markið liggur nær tað gagnar bardinum ikki hava samband við annað foreldri tað er ein sera sera álvarslig støða sumi sum fakligir myndugleikar sjálvandi framyvir koma at taka støðu til og eisini har verður latið upp fyri jamen er tað er annað foreldri harðskapsdømt til dømis ella hevur ein atburð sum mann mann metir ha har tað er verri fyri barnið hava samband enn eg einki samband at hava jamen so kann mann koma til ta niðurstøðuna og tíverri er tað ein veruleiki til tíirvit halda sum heild t hetta her er eitk eitt gott uppskot og væntandi fara vit at taka undir við hesum her uppskotinum takk fyri