Sirið Stenberg (Tjóðveldi (Republic)), speaker, 2021-01-19
Topic: 2. viðgerð LM-008/2020  Uppskot til løgtingslóg um um broyting í løgtingslóg um ræði á málum og málsøkjum (Yvirtøka av málsøkjunum Landslæknaembæti, eftirlit við heilsustarvsfólkum og stovnum á heilsuøkinum, sjúkufyribyrging, sinnissjúkraviðurskifti, líkskoðan, vevnaðarflutningi, euforiserandi evni, sjúklingarættindi og eftirgjørdan gitnað)
ger so væl takk fyri harra formaður eg haldi tað er eitt áhugavert orðaskifti og eg haldi faktisk at tey allarflestu síggja meiningina í at okur fáa samtykt hetta ið málið í hvørfall fyrr ella seinni tað er longu eitt ár síðan okur lótu hetta málið inn men so kom koronafarsóttin og okur gjørdu eina semju tá um at mann helt nøkur uppskot aftur tí mann skuldi hava so avmarkað arbeiði tinginum sum gjørligt eg vil siga at tann tíðin sum hevur verið síðan hevur bara prógvað kann mann siga upp aftur meira hvussu viktigt tað er at mann fær yvirtikið landslæknaembatið og ta lóggávuna sum hongur uppi í tí og tá ið hetta her arbeiðið bleið sett á skrá tá bleiv tað gjørt soleiðis at mann vildi yvirtaka landslæknaembati og alla ta lóggávuna sum er knýtt at tí virkseminum sum landslæknin tekur sær av og tí er tað øgiliga væl definera hvat ið er við í hesum her pakkanum so tað at mann ikki veit hvat mann yvirtekur tað er ikki ordiliga rætt til dømis eta víst á sjúkufyribyrging og eftirlit við stovnum og heilsustarvsfólkum farsættarlóggáva er forserandi evnur og so nógv annað ø tá ið okur yvirtaka tá yvirtaka okur eisini ábyrgd og tað er kanska tað sum er tað allarviktigasta í hesum her málinum tí tá okur hava fingið ábyrgdina so er kur eisini noydd upp á ein anna máta at liva upp til tað og tað haldi eg altíð at okur hava prógvað í teimum málunum sum okur ennars hava yvirtikið hetta her málið vísir øgiliga greitt hvat ið tað er okur vilja eg haldi eisini okur skrivað nokk so greitt hvussu tað kann setast í verk til dømis tað at tað verður lýst øgiliga væl hvussu mann ætlar at gera ein fólkaheilsustovn tí tað eitt tað fyrsta sumi eisini reistir seg í hesum málinum tað var tað ja men vil su okur yvirtaka landslæknan hvar skal hann so sita hvat skal vera hansara fakliga umhvørvi og har er tað so at tað er gjørt eitt arbeiði sum vísir á hvussu mann kann gera eg vet ik man kann kalla tað eitt føroyskt heilsustýri har mann setir myndugleika persónar saman og fak fólk sum eru innan fyr hetta her øki og sum kunna vera tað fakliga umhvørvið sum skal til fyri at vera í mannkansn siga at vera á sjúrð eisini og fyri at kunna vera í einm fakligan umhvørvin ogikki sita einsamallur og okur hava eisini lagt upp til at mann hevur samstarvsavtalur um nøkur av hasum her økinum eisini við danskar myndugleikar o hvørfall í eina tíð okur hava eisini sett okkum spurningun um spurningin um hví mann skuldi yvirtaka og tað er sjálvandi tí at sjúka og heilsa kann mann siga er eitt reint innanríkisella innlendis mál og tí má tað stýrast í føroyum frá okkum sjálvum tí mnn man kunna handla skjótt og taka skjótar avgerðir tí mann kann ikki vita hvat ið ið er neyðugt eg haldi tað er kanska tað sum hevur verið mest sjónligt hetta her síðsta árið at mann hevur í fleiri førum manglað amboð til at kunna handla skjótt viðsu ein farsótt er eg haldi farsóttarlóggávan eru kanska tað allarbesta dømi har mann nú hevur fleiri ferð her í tinginum eisini prøva at kringlasi uttanum at gera onnur ting tí mann ikki hevur neyðug heimildirnar til dømis tað at mann hevur stongt matstovur og alt annað ígjøgnum tað var tað fyri matstovulógina ellaeit annað okkurt heilt annað so at tað tað haldi e ikki í ordiligaí ordan okur mugu sjálvur kunna taka avgerðir og hava tey neyðugu amboðini okur skulu sjálvandi eisini gera tað tí okur vilja menna okra heilsuverk og eisini tú skul at vera ambitijøs á tí økinum og eitt sum í hvørfalli eg havi lagt merki til ikki bara í mínum arbeiði í landsstýrinum men eisini í mínum sevilaarbeiði inan fyri eta her øki tað er til dømis tann partrin sum hevur við eftirlit at gera hvussu nógv eftirlit er er úti á stovnum í dag visti mann tekur eldraøki til dømis við røktarheimin hvussu nógv eftirlit er við teimum stovnunum tað er øgiliga stutt síðani tá var í diroviku til dømis at mann settir spurngartekin við onkran av stovnunum sum hevur við rúsviðgerð at gera hvusu nógv eftirlit er har hvussunógv eftirlit er við við sjúkrusverkinum til dømis altsotað er nógv sovornur ting har eg haldi í hvørfall at okur kunna gera tað ordiliga nógv betri so her liggur ein møguleiki fyr eftirlit bæði við stovnum men eisini við heilsustarvsfólkum og so haldi eg eisini at taðer ein tørvur á at hava eina dagliga tænastu tað er ein persónur sum er her o sum kann arbeiða og ráðgeva dagligt og ikki bara ávísar dagar um mánaðin og so er tað sjálvandi eisini altíð hetta her við at mann skal hava betri hagtøl og mann skal hava gjørd gjørdar regluligar dagføringar av lóggávuni hetta her tilmæli um at fáa gjørt eitt føroyst heilsustýri er væl fyrireikað og har bleiv lagt upp til ein savning av ymiskum funktiónum og tað bleiv nevnt fólkaheilsuráði deildin fyri arbeiðsalmannaheilsu og tað er eisini lagt upp til samstarv við landsapotekara tað kundi verið setri har arbeiði mann jú eisini við heilsuútbúgvingum og tað kundi eisini vera fleiri onnur og eg havi ofta hugsa akkurát eft her hvussu ber tað til at mann ongran landslagn hevur tí mann mmann vil ikki hava eitt samfelag ið ongrum landsdjóralækna og mann vildi heldur ikki ava ei eitt samfelag við ongum landseg veit ikki bókavørðu antikvari og alt hetta forskerliga tað er ordiliga nógv nógv at forskerlga landsuppgávur sjálvandi skal tað eisini vera ein lands lækni og ein av høvuðsorsøkunum er sjálvandi eisini tí at táið hendan her farsóttin breyt út tá varð tað upplýst fyri okum her í løgtinginum at tað gingið ikki nógvar tímar so kláraði tann skipanin sum hann hevur í dag ikki handfara ta støðuna mán vara í men mann vara noyddur at samla fólk saman sum okur sjálvi hava til at hjálpa til í tí og tað má mann sjálvandi altíð í í krisastøðum tað er eisini stór menning á heilsuøkinum eg haldi okur hava góða ráðgeving til til almenningin men eg haldi okur hava vantandi ráðgeving til til politiska myndugleikan og tí enda eisini nøkur ting á borðinum hjá politikarum sum átti at blívað vend í einum myndugleikastovni heldur enn altíð til politiska viðgerð tí nógv av tí er fakligt eg haldi okur mangla fakliga ráðgeving til politikararnar og eg haldi eisini okur mangla hjálp til at planleggja strategiskt eisini innan fyri heilsuverki hvønn veg skulu okur fara hvat er neyðugt og nær er tað neyðugt eg haldi at oku hevu uppliva eitt sindur í dag at tað kann vera nøkur nakrir bólkar sum kanska hava øgiliga sterka rødd sum klára at rópa øiliga hart um hvat er neyðugt at gera teirra øki og tað vindu kanska frama í politisku skipanini men tað kunna vera aðrir bólkar sum hava akkurt líka stóran tørv men sum ikki klára kanska at rópa so hart og tí er tað at har har má kunna fingið eina meira kvalfiseraða ráðgeving enn enn tað sum sum ofta er okur arbeiddu øgiliga miðvíst í seinastu samgongu við at skipa sjúkrahúsini undir einari leiðslu og tað eydnaðist tíbetur og eg haldi at mann kann síggja at tað stríðið sum hevur verið ímillum sjúkrahúsini hevur lagt seg og taðhaldi eg gott og tí haldi eg tar eittpositivt tekn at tey tingini sumann nú tosar um tað er menning hvussu koma okur víðari hvuss fáa kur gjørt eitt heilsustýri hvussu kongur arbeiða við viðgerðartrygd og hvussu kunnu okur bøta ymisk ting elnars innan fyri heilsuverkið so nú tosa okur um kvalitet heldur enn at tosa um matriklnummur og tað er gott og eg haldi at tað næsta fetið nú er sjálvandi at skipa føroyskt heilsustýri og sjálvandi skal ein landslæknin vera í tí og tað haldi eg eisini at okur hava allar góðar grundir til at klára okur hava full kompetentstarvsfólk á øllum økjum og okur gera sjálvandi tað sum skal til fyri at rekrotera tey fólkini sum okur mangla tey øki sum okur ikki hava yvirtikið og ikki hava ábyrgd av tey viðgera okur øgiliga sjáldan her í løgtinginum og tey fáa øgiliga ofta øgiliga lítið tað er øgiliga lítið alment orðaskifti um tað eisini og tí hava eg kanska ikki altíð so stóra vitan um tey økini onkur nevndi tað sama undir okur viðgjørdu fongsulsverkið í áðni og tað eru kann gera tað at nøkur økir í samfelagnum kanska liva sítt egna lív og tað kann vera upp á bæði gott og ónt men tað er í hvørfall víst seg tað at tá ið mann hevur tikið ábyrgd av nøkrum økjum so kann mann siga at við ábyrgdini so hvessust eisini viti oeg haldi at familjurættirin til dømis sera gott dømi tí tað næsta málið sum okur fara at viðgera í dag tað er til dømis ettaher við foreldramyndugleikalóg nú bygina mann at viðgera tey tingini tí nú hava okur ræði á tí økinum tað at hava ábyrgd tað mennir okkum og tí hava okur eisini nógv at takka tjóðskaparrørsluni fyri og eisini at byggja víðari á tí tað stríðið er ikki av enn og hetta kann mann siga er er eitt kann mann siga lítið mál í pengum tað er avmarkað tað er fimm milliónir tað e ikki eitikkieitt kent eit stórt mál men taðer eitt lítið mál men taðereitt øgiliga týdningarmikið mál og ta er eit øgliga neyðugt mál fyri yvirhøvur at kunna tryggja framhaldandi menning av okra heilsuverki takk fyri