Bjørt Samuelsen (Tjóðveldi (Republic)), speaker, 2020-09-22
Topic: 1. viðgerð LM-022/2020  Uppskot til løgtingslóg um broyting í løgtingslóg um matstovuvirksemi og gistingarhúsvirksemi (Matstovulógin) (Tíðaravmarkað heimild hjá landsstýrismanninum at steingja matstovur og skeinkingarstøð fyri at forða fyri COVID-19 smittuspjaðing)
ja so standa vit aftur her og skulu viðgera mál um at seta í gildi aftur ein á lóg sum í vit í veruleikanum viðgjørdu væl og leingi tað vóru ein dá tvey álit í vár og tá vistu vit væl at kolvi nítjan fór at halda fram og kortini so kemur mann nú í seinni helt at septembur við einum lógaruppskoti um at seta í gildi aftur hesa lógina hendan lógin snýr seg stutt um atlandsstýrismaðurin farin heimmið landsstýrismaðurin í vinnumálum ikki í heilsumálum sum annars hevur ábyrgd av smittufyribyrging í sambandi við korona men nlandsstýrismaðurin í vinnumálunum fær heimild at avmarka upplatingartíðirnar hjá matstovum og skeingistøðum og lat meg siga beinanvegin eg tjóðveldið heldur og eg haldi at atat sjálvandi skal landsstýrismaðurin og tað átti so verið landsstýrismaðurin í í heilsumálnum hava tey amboð sum eru neyðug til at fyribyrgja at koronasmittan spjaðir seg eg haldi t tað er øgiliga fá í føroyum sum ikki eru samd í tí og eg haldi at annað sum er gott í hesum uppskotinum sum nevliga ikki var í tí upprunauppmsum komu inn í upprunauppskotið í broytingaruppskotið í vár tað er at mann letur endurgjald til hesar barrurnar tá ið tær so verða stongdar til dømis klokkan tíggju tað er sum konan segði ferðrnág tað sum eg haldi vera øgiliga lundarligt tað er at mann stendur fyri aðru ferð og viðgera eina lóggávu sum eg veit ski um tit hoyrdu landsstýrismannin í útvarpinunn í gjár tá i hann segði tað at hann var afturevnnevndi hann efta her hann helt særk av rætta lóggeva á hendan mátan men nú hevði løgtingið longu samtykt í í sumí vár summar so so tað mátti vera tí løgtingið helt tað vera í lagi nei soleiðis kann mann ikki ordiliga gera niðurstøður tí samleiðis eri at lesa mann álitið nummar eitt frá fyrstu fyrstuferð vit vitgjørdu hetta so vóru sjey av sjey nevndarlimunm í vinnunevndini ímótir at lóggeva upá hendan mátan seks í einum felagsáliti og tann eini sum hevði sítt egna álit við broytingaruppskoti argumenteraði eisini ímóti at lógevu ppá hendan máta umsitingin her í løgtinginum hevur mælt frá at tað verður lóggivið matstovulóggávuni umsitingin hjá sjálvum løgfrøðiliga ráðgevingin hjá sjálvunnu løgmanni altso tann instansurin sum skal syrgja fyri at lógarsmuði í føroyum er í ordan hevur sagt hetta er ikki í lagi umsitingin løgfrøðingarnir hjá landsstýrismannum í vinnumálinum hava sagt hetta her r slagi og løgfrøðiliga ráðgevingin her í í løgtinginum hví ger mann tað so hví ger mann tað so harra formaður hví hevur mann ikki nú a mann havt so nógvar mánaðir roynt at fingið semju um at mann yvirtók yptomiðlóggávuna er nakar veruliga innarlig ímóti tí at mann hevur heimild til í føroyum at gera ta tillagingarnar sum skuldu til harra formaður tað var umboð fyri sambandsflokkin tað var sammaðurin hjá sambandsflokkinum sum í áðni segði hvat er so serstakt við okkum eru vit øðrvísi an onnur eina eptomiðlóggáva er ein epotomiðlóggáva nei nettupp tí at vit skulu vera akkurát sum danir og týskarar og eingilsmenn og norðmenn og finnar og hvør onnur so skulu vit eisini taka ábyrgd av hesum økinum soleiðis at vit kunnu tilliga lóggávuna hygg bara eftir harra formaður hvussu landstýrið hevur boksast nú í fleiri mánaðir við at finna út av hvussu tey kunnu áleggja ferðafólki sjálvi at gjalda hesar koronukanningarnar tað er heldur ikki í tí donsku yptomiðlóggávan sum mann gjarna vil yvirtaka summi vilja bara yvirtaka sjálvir donsku lógina og seta hana í gildi soleis at tað statvekk ella framvegis er hesin her danski hoynik hesin her danski heilsumálaráðharrin sum situr við ábyrgdini av smittufyribyrgingini úr føroyum altso er tað nakar í føroyum sum heldur a tað e rætt eg eg trúgvi ikki ein gongu uppá sambandsfólk halda teg rætt sambandsfólk halda væl at fornuftigt at yvirtaka tað sum vet fornuftigt at yvirtaka og hvissu nakað skuldi verið altso absolutt verður frítt fyri at vera serliga politiskt so er tað at yvirtaka ábyrgdina fyri landslæknanum og fyri eptomiðlóggávuni vit hava so lagt fram eitt uppskot um tað tí at landsum at yvirtaka landslæknaembati tað bleiv arbeitt við tí undanfarna samgontað fekst ikki full undirtøka fyri tí men ein partur av tí lóggávupakkanum er akkurát yptí miðlóggávu so og hví er tað umráðandi atat atyvirtaka hana tað er eisini umráðandi fyri at vit kunnu gera teir føroysku tillagingarnar eftir føroyskum leisti soleiðis at vit ikki skulnu noyðast nær vendivís at koyra allar broytingar inn sum danir hava gjørt í sína lóggávu tí summar av teimum eru ógvuliga harðrendar og geva løgreglunin nakrar heimildir sumsjálvt føroya løgmaður hevur sagt at vit ikki ynskja okkum her í føroyum og sum eg haldi tað hevur verið rættiliga breið politiskt semja um so harra formaður ølt alt tosa um at fáa gjørt hetta upp á ein meira fornuftiðg á máta soleiðis at landsstýrið sjálvandi hevur tey amboðini sum skulu til at smittufyribyrgja tað haldi eg at mann átti at farið undir samráðingar um og so er ein spurningur afturat týer tíverri eingin at svara landstýrismaðuin er burtur úr lógligum øðrindum skal g skunda mær at siga so hann er lógligu umskyldaður hann ikki er her men eg hevði hopað kanska at løgmaður sum jú luttak seinast at hann kundi svara hisun her tí hatað er veru eikanum spurningar til løgmann hví hevur løgmaður ikki syrgt fyri at tað er samráðing at vit hava gingið heilt summarið nú hvusu nógvir mánaðir eru g ikki síðani koronabreyt út tólvta mars fór alt landið í undantaksstøðu og síðani hava vit bíðað og bíðað og bíðað eftir at koma til arbeiðis og í felag gjørt nakrar avtalur um hvussu vit kunnu best fyribyrgja hetta við korona vit hava boðið okkum fram ferð aftaná ferð vit vilja ógvuliga gjarna vera pragmatisk og sinnaði men tað hendi bara ikki og nú havi eg fylgt við í grannalondunum okkara og síggja hvussu flokkarnir dag og dagliga samráðast um akkahesi tingini eisini nú tá ið tey hava hert lóggávuna í mun til at lata aftur nú tá ið smittutølini vaksa serliga í íslandi í danmark í føroyum eru smittutølini øgiliga høg vit liggja tíverri á toppinum í norðurlondum men tá ið tað er sagt harra formaður so er tað eisini soleiðis at lúsakamburin er tann tættasti í føroyum eingi onnur lond kanna so nógv sum vit períbúgva og tað vil siga at vit fanga eisini øll dømini og tí trúgvi eg at tølini hjá okkum tá tey lutfa seg eru so høg ellivu vórðu staðfest smittaða í gjár í føroyum tað svarar veruleikanum til at tað vóru ellivu hundrað staðfest í norra ella í danmark dagliga og tað er eitt øgiliga høgt tal í danmarks lá talið upp ímóti seks hundrað fyri einum tveimum trimum døgum síðan og eg haldi te komu niður aftur á fýra hundrað og nakað sum eisini er nógv per dag men tað vlsia at tey føroysku tølini eru hægst og tað trúgvi g eisini kempst av at vit hava ta bestu fyribyrgingina í mun til at vit testa so so nógv sum vit gera og har fár mær eg havi hug at nevna tað nú nevna hesa testingina nú hevur tað verið nógvir kritikkur eisini av tí og eg haldi tað er undarligt tá mann hevur brúkt fleiri mánaðar pá at finna út av um um mann kann áseta at ferðafólk sjálvi gjalda hesa testingina men eg haldi annars at føroyar veruliga hava gingið framman fyri onnur tá ið mann hevr víst á at nú fær mann eina eina koronakreppu og so setir mann alt inn sum skal til mann hevur fyrst brúkt heisu starvsstovuna sum vanliga ikki arbeiða við við heilsumálunum man hevur brúkt tær fremstu kapasitetirnir har og tey hava arbeitt døgndrift síðani hevur mann gjørt avtalu við privata fyritøku um at hjálpa til við hesum testinginum tey standa fyri eina ógvuliga professionellari testing á flogvøllinum og í mun til tá ið ið norrøna kemur til føroyar og fyri meg er hetta eitt skúladømi um ein góðan máta at loysa tað uppá ein ógvuliga góðan og effektivan og ambitiøsan máta at siga at nú fer mann inn í eitt samstarv um at brúka tær kreftirnar sum eru tøkar tað sum bara er so keðiligtvið øllum hesum her tað er aftur har loypur løgmaður um og fer ikki samrøðuflokkarnar roynir ikki at fáa konsens sum tey tingini mann ger og tað er so umráðandi tá vit eru í hesari støðuni lati okkum vóna at vit nú fáa tamar at á koronastøðuni altír ongantíð ov skjótt men tað skal vera mín inniliga áheitan enn eina ferð lurta eftir hvat framsøgufólkini hava sagt fyri fólkaflokkin fyrr sambandsflokkin fyrr javnaðarflokkin og nú standi eg sjálv her øll hesi framsøgufólki hava sagt at hetta er ikki rætti máti at gera tað uppá og so máu máman í landsstýrinum kunna koma har til og vera vaksin og fara inn og og og samstarva um í staðin fyri alla tíðina soleiði sum tað tykist í øllum førum at loypa um har garðurin er lækstur so harra formaður havi eg ein spurning sum eg ógvuliga fegin vilja havt svar uppá tað er hvat við øllum hinum at matstovu og serliga at barrvirksemi o útilívi og náttarlívinum er knýtt sera nógv sovorður partur avkara professionella tónleikaralívið er knýtt av tí meginpartin av hasum støðunum hava tónleik hvørt einasta kvøld tá tað er opið skulu tey hava einki endurgjald hava hví eru tey ikki fevnd av hesum hvat við øllum mentanarlívinum í føroyum vit síggja til dømis nú at norðurlandahúsið kann bara sjálvt um tað kann gerast til ein ógvuliga stóran sæl so kann í mesta lagi vera hundrað fólk har í senn meðan tað í einum flogfari gott kunnu sita altso hvørt einasta setir pindpakka um atn sita nógv nógv tættari enn mann situr hvørjar er orsøkin taðknn gott er at tað er nakrar øgiliga góðar orsøkir men vit mangla her í løgtinginum loypandi at fáa kunning um tær avgerðirnar mann tekur og eg sakni frá vinnumálaráðnum og frá landsstýrinum aftur eina greining av hvør er støðan hvussu hava hjálparpakkarnar virka hvør er støðan í teimum ymisku vinnugreinunum og er tað veruliga bara barrirnar sum hava tørv á at mann fær endurgjald um mann noyðist aftur at lukka alt samfelagið niður tað trúgvi ikki tað er eg trúgvi tað er an nógv breidri skari og eg vil gjarna vegna mín flokki ella okkara flokk í øllum førunum bjóða okkum fram til at eitt konstruktivt samstarv um hvørji røttu tingini eru at gera heldur enn hetta sum eg haldi tey flestu kalla eina kalla eina lappaloysn takk fyrija takk so er tað ingilín didrisen strømm