Sirið Stenberg (Tjóðveldi (Republic)), speaker, 2020-09-01
Topic: 1. viðgerð LM-002/2020  Uppskot til løgtingslóg um broyting í løgtingslóg um ræði á málum og málsøkjum (At taka løgreglu, ákæruvald og brotsmálaumsorgan undir føroyskt ræði)
tað er hugaligt at viðgera at okur skulu taka ræði á løgregluni ákæruvaldinum á brotsmála umsorgan ella tað sum okur kenna sum kriminalforsorgina og at eisini arbeiða við at fáa okra egnu rættaskipan og so kann mann sjálvandi spyrja hví mann skal gera tað tað er tað nógvar góðar grundir til visti mann hyggur eftir hvat tað er sum eyðkennir eitt land so er tað ofta eitt demokratiskt land í hvørfalt so er tað ofta het her trý býti á valdinum at mann hevur eitt lóggávuvald sum er løgting okra føri um mann hevur eitt útbinnandi vald sum kann vera landsstýri og at mann eisini hevu eitt dømandi vald sum er løgregla og tað er akkurát sum tann partin av ull rætta skipanini kann mann siga sum manglar í hjá hjá okum men mann skal eisini hugsað um tað at at okur hava brúk fyri í føroyum sjálvi at kunna lóggeva á hesum her økinum fyri okra egnu borgarar ogtað haldi eg er høvuðs prinsippi í tí tí tað sum hendir nú tað er at okur kunnu ikki seta løgtingið kann ikki seta ta lóggávu í verk sum mann ynskir innan fyri hetta her øki men kann bara samtykkja tað sum er samtykt á fólkatingi okur kunna til dømis ikki samtykkja nakað annað við okara landamørkun men tað sum fólkatingið sigur okur kunnu ikki velja at okur vilja hava eina løgreglu sum er meira ædesentral og eisini tað sum okra løgreglufólk upplivað eg havi hvussur prátað við onkran sum hevur sagt tað at tey sum starvast í skipanini føla seg ofta sum í einum onga manna landi tí at mann frá danskari síðu er eitt sindur bangin fyri at fara inn og gera for nógv á hesum her økinum og frá føroyskari síðu kann mann einki gera og tí var tað til dømis hett her sum bjarni hammer nevndi ati føroyska løgreglan skuldi noyðast við at hava tøkni sum var nógv verri enn tað sum tey hava niðri og g havi eisini frætt frá onkrum sum hevur nevnt hett her við at ta er eit sindur truplari at sleppa framat bæði leiðandi sturvim men eisini útbúgvingum generelt so sjálvandi er tað nógvar góðar grundir til at mann skal yvirtaka økið soleiðis at mann kann menna tað og eisini gera tað lóggávu sum er neyðugt fyri okra fólk tað sum mann ikki hevur ábyrgd av tað setir mann ski ofta heldur ikki ordiligt inn í tá veit mann for lítið um og tað kemur heldur ongantíð inn í løgtingið hesi her málini at blíva viðgjørd tí tað er ikki á føroyskum hondum og tað kann eisini gera tað t at økið kanska ikki mennist sum tað skal tá ið okur viðgjørdi nýggja rættargangslógina kom tað eisini fram eft her við at tað fór at blíva truplari truplari at fáa føroyska leiðslu innan fyri løgregluna tí mann setti nøkur krøv ssum merkti tað at tað fór at verða truplari at fáa føroyskar umsøkjarar men eisini hetta her við at arbeiðið kemur at taka for lítið útgangsstøði í føroyska samfelagnum og tað sum føroyska fólkið hevur tørv á sjálvandi teir vanligu løgreglufólkini eru føroyingar og tað eru góð fólk sum arbeiða á øllum liðum tað er einki við tað at gera og tað er nokk so viktigt at siga at tað snýr seg ikki um hvørið fólk arbeiða í skipanini men tað snýr seg um at at tað r løgtingið sum kann lóggeva okur hava umrøtt í fleiri førum hetta her sum er hent við tað at okur ikki hava fult ræði til dømis tað sum okra fólk sum blíiva dømd í nógvum førum fáa ein nógv harðari dóm enn tað sum er tilætlað og at tað eru nógv fleiri avbyrgingar í mjørkadali enn ellars tí at mann ikki hevur nóg góðar fysiskar karmar tað er eit svorðð gott dømi um at okara fólk verða rakt av harðari treytum tá løgtingið ikki sjálvt kann lóggeva hetta er ikki hetta er ikki soleiðis at mann skal síggja hettað sum eitt mál har mann sum flokkur vil markera seg men heldur meira tað at hetta er eitt mál har mann eisini sum flokkur vil tað at okur skulu hava størri og stýrri sjálvbjargni tí okur hava fult álit á øllum okara góðu fólkum sum eru full kompetent til at sita í øllum teimum størvunum sum ellars skula til og søgan hevur sjálvandi víst okum tað at tey økini sum okur hava fult ræði á tey hava okur eisini klárað at ritkji upp á forsvarligan máta sum eru fult á hædd við alt tað sum hendir í øllum øðrum londum og tað nýggjasta dømi kann vera familjurætturin sum bleiv yvirtikin fyri einum góðum ella koma at virka fyri einum góðum ári síðan ellá tveimum har oku nú her í løgtinginum um stutta tíð sum sum eg skilji fara at viðgera tað at fáa eina nýggja foreldramyndugleikalóg nettup tí nú kann løgtingið samtykkja tað sum mann heldur er rætt at gera og ikki tað sum bleiv gjørt á fólkatingi og soleiðis eru tað nógv ting sum sum síman vísir okkum at hetta er í góðum hondum tá ið tað bleiv nevnt heft her við gjegnistrupulleikum so bleiv tað ført fram sum høvuðsatfinning ímóti at yvirtaka familjurættin so fór mann at fáa trupulleikar við geknunum men visti mann hyggur eftir hvat mann umsitur úti í økinum til dømis barnaverndartænasturnar eru sjey sum eru nógv nógv tættar upp á borgaran og oog taka heilt alvorligar avgerðir so tað skulu okur sjálvandi ikki fellur fótt av tí tað eru okra fólk líka so kompetent til sum tay eru til alt annað ø eg haldi ati at orðaskifti hevur verið positivt og eg haldi næstan allir flokkar hava víst á at tey duga at síggja eina meining í at mann fær størri og størri sjálvræði tí at føroya løgting skal lóggeva á øllum økjum sum hava týdning fyri borgararnar í føroyum tað er væl tað tað snýr seg um og tá ið okur ikki hava tað lóggávu valdið so verukur faktisk hindraði í tí og tí kunnu okra borgarar í nógvum førum fáa nógv truplari korð akkurát sum tey sum verða dømd til mjørkadalur er eitt gott dømi um og tað skulu vut sjálvandi koma burturfrá tað skal ikki vera soleiðis at at mannarættindini í føroyum er minni vard enn enn visti var var ein danur ella norðmaður ella hvat tú var so at tað eru bara allar góðar grundir til at hetta her økið skal koma á føroyskar hendur ongantíð for skjótt og okur hava setteitt datuá sum liggur eisini fram til tveyogtjúgu fyrsta januar tveyogtjúgu og tá ið hetta uppskotið bleiv lagt fram tað var tíðliga í vár tá varð tað so lagt upp til at mann hevði næstan tvey ár til at fyrrireika hetta her uppskotið í okur valdu so atteg í semju við allar flokkar at taka uppskotið aftur tá tí at tað bleiv gjørd ein semja um at mann ikki skuldi viðgera for nógv mál í senn meðan koronai var og tí kemur tað kanska itt sindur for skotið so tað hevði eisini verið okur høvdi eisini kunnað verið til at tosa við um at fingið broytt gildskomuna vist taðvar tað at mann vildi havt longri tíð til at fyrireika hette tí tað er eit stórt mál tað skal fyrireikast væl og og krimunalforsorgin bera eisini til at taka burtur úr og viðgera sum eitt mál fyri seg so eg haldi at eg fari at siga at hatta var tað og eg hopi at at tá ið málið kemur aftur so fara okur sjálvandi at standa saman um tað akkurát sum okur hava gjørt um at fáa fólkakirkjunar føroyskar hendur at fáa familjurættina føroyskar hendur fáa skúlaverkiðhá føroyskar hendur og hvat tað skal vera og um nakrir dagar eisini tað sum hevur við smittufyribyrging og og landslækna at gera tí at innast inni vita okur øll tað at okur sjálvi eru best til at taka avgerð um okum sjálvi takk fyri takk fyri