Sirið Stenberg (Tjóðveldi (Republic)), speaker, 2023-03-15
Topic: 1. viðgerð LM-071/2022  Uppskot til løgtingslóg um broyting í løgtingslóg um familjuískoyti (Inflasjónsískoyti til húski í 2023)
takk fyri harra formaður og eg fari eisini at takka fyri nógvar góðar røður og nakrar seta tingini meira í perspektiv enn nakrar soleiðis vildi tað altíð vera okur viðgjørdu einum hjálparpakka í oktobur í ella í tveyí oktobur tveyogtjúgu kom ein hjálparpakki ígjøgnum og neyðin var stór tá og hon er bara vestna kann mann siga nú í bestu tíðum og okur hava so sitið knappa tríggjar mánaðar og eri so komin við einum nýggjum pakka fyri at hjálpa teimum sum eru ringast fyri tað sum mann hoyrir og sær tað er at tað er øgiliga trupult hjá nógvum at fáa endarnur at røkka saman mann hoyrir um fólk sum fara at keypa inn so er kortið avvíst mann hoyrir um tær hjálparfelagsskapur sum arbeiða við at lata fólki mat og kleðir at teir hava ongantíð havt meira at gera enn nú og at teir eitt sindur í næstan í loyndum royna at avgreiða hesi her viðurskiftini tí at fólk hava eitt sindur ilt við at venda sær og vísa hvussu stór neyðin er okur síggja eisini at prísirnar á gerandisvørum hekka næstan fyri hvønn dag man tora illa nokk at keypa inn ø og alt tað sum er sunt og gott tað kostar ordiliga nógv og tað sum kanska ikki so sunt tað kostar minni so tað vil siga tað at ert tú illa fyri fíggjarliga so ert tú eisini ein størri resiko fyri at vera illa fyri heilsuliga og tá ið prísvøksturin er høgur og tíðirnar eru ringar so rakar tað sjálvandi altíð harðast tey sum hava tað truplast frammanundan og tað kann vera støk sum hava børn tað kann vera pensjonistar kanska serliga tey sum eru støk og tað eru ymisk ymiskir málbólkar sum sum sita hart í tí tað sum okur so mæla til í hesum uppskotinum tað er at mann kann søkja um eina inflatiónshjálp sum tað verður rólpt at hjálpar ískoyti sum eru tólv túsund krónur og tað er tað sama sum mann kann siga sum eru í uppskotinum hjá sambandsfloksinum og tað kravið sum var í fjør at tað slat verða knýtt at oljuni tað er so tikið burtur tað sum okur sohava tikið við afturat tað er tað at tað markið tað inntøkumarkið sum varð ásett fyri pør tað okur hækka við hálvtrýss túsund krónum og okur hava tikið tað kravið um barnauppsparingarnar burturúr soleiðis at at børn undir trýogtjúgu ár kunnu eiga hálvtrýss túsund krónur á eini uppsparing fyri at málrætta uppskotið eit sindur betur og tað er eisini út frá teimum royndum sum blívu gjørdar tá mann er inn og hyggur eftir hvussu nógv fingið seg stuðul seinast tað vóru gott fýra hundrað og hálviesv ikki minst tað rætt og øgiliga nógv pør komu ikki ígjøgnum tí at tey komu fá skjótt upp á markið sjálvt um tey sótu ordiliga høgt ella hart í tí tí havi e tikið tað við og eisini nógv sum folli upp á ter við barnauppsparingunum so tað er so tikið við h og so haldi okur hava eina eina aðra ordiliga góða broyting og tað er hetta her við at familjuískoytið hækkar við sjeyhundra oghálvtrýss krónum um mánaðn per barn í tí skipanum sum elnars er og tá ið mann tekur samanum børn sum liva í fátækt so veit mann tað at tað hevur avleiðingar fyri teirra lívsleið og serliga eisini tað at liva í fátækt í styttri tíð og tað er eisini gjørd gransking um tað at til dømis ein støða sum er eitt ár vanlig visti mnn kann siga a okur høvdu sikkurt øll klárað tað her inni men tað er ikki tað sama at vera barn vsvilt siga a barn ligur í fátækt til dømis í eitt ár so kann mann mála tað aftur seinni í lívinum við í sambandi við teirra útbúgving mann kann eisini síggja tað í sambandi við at tað er eitt leysari tilknýti til arbeiðsmarknaðin og truplari familjulív so tað tann tær tar avgerðirnar sum okur taka her inni í dag tær hava týdning fyri lívsleiðina hjá okra børnum ogtí tí er tað øgiliga viktigt haldi eg at hava tað við og so er tað so kann mann siga hin parturin av tí at ímynda sær tað at verða hildin uttanfyri tí mann veksur upp í eina familju sum ongantíð hevur ráð til nakað mann verðr kanska skerdur í mun til felags lív ella feriur ella føðingardagar ella ella bara hesar dagarnar sum hava verið nú at at eiga kavaklæðir og kavaskógvar og annað sum kostar nógvar pengar eg haldi eisini øll okurt sum eru her inni síggja hvønn einasta dag tá ið okur keypa inn hvussu durti blívið og okur fáa góða løn øhmen tað má ikki gera okum blind fyri hvussu fólk liva sum hava verri fíggjarlig kor ø og og okur mugu hugsa tann tankan eisini hvussu tað má kennast ikki hava til mat og hvussu má tað vera at liva í eini familju at vissu til dømis vaskimaskinan brotnar ja men so kanst tú ikki ganga fimleikk meir ella eitt ella annað tatað er sovorðnur væl sum nógvar familjur standa í tí tað eru so øila nógv ting sum mann kann taka fyri givið visti mann hevur ráð og sum mann slett ikki kann ímynda sær visti mann ikki hevur ráð so alt hetta her tá mann altíð snakkar um at pengar ikki alt tað kann mann bara siga vissi mann visi mann hevur pengar tað er hvussur ringir at mangla okur hava so roynt at at málrætta uppskotið so gott sum okur hivir høvur kunnað men tað er ikki so einfalt at gera tí at okur hava eitthagdals grundarlag sum er eitt sindur veikt og okur hava eisini for lítla sosialgransking í føroyum okur mangla tøl upp á upp á altso livirkorstøl kann mann siga generelt manglokkur men okur hava so roynt at gjørt tað sum okur kunna og tað sum eg hoyri út frá hasum orðaskiftunum ø so haldi eg tað at tað fer at vera góður møguleiki fyri at fáa eina breiða semju tað er eisini nokk sum tíðr upp á at inflatiónin verður drúgv og tí er hetta ikki eitt kanmansiga eitt varandi uppskot men kanska meira ein fyrstahjálp til til tann sum bløðir okur koma ikki uttan um eisini at tosa um tað at skula hækka tær lægstu lønirnar og koma heldur ikki uttan um tað at fólk muga kunna arbeiða fulla tíð og okur koma heldur ikki uttan um tað at fara at viðgera hvussu mann kann tryggja a fólkið góð lívskor tí tað má vera soleiðis at mann má kunna liva og forsyrgja sær og sínum av einum vanligum arbeiði tað ber ikki til at mann skal hava tvey arbeiðir ella ella eittlannað altso høgar akademiskar útbúgvingar fyri a bara atkunna seta búgv tað tað tað muguvut gera nakað við ø so at í hesum førinum royni ekur at bøta um gerandisdagin hjá fólki gerandisdagurin er faktiskt lívið altso tað snakka um at hava tað gott ein eina viku enda um ári ella eina summarferiu ella eina jól ella jól ella hvat tað so er vissti gerandisdagrin ikki góður so eri hinligarnir heldur ikki so tað er eitt sindur tað er eit sindur har okur eru og so veit eg gott tað at tað er vansar eisini við hesum uppskotunum og odni skoli vísti g á tað til dømis hesa her kurvina sum fylgir við at visti tú kemur altso at at tað tú kemur upp tilettvistmark har tað er trupult at fáa meira inntøku sjált um tú arbeiðir meira tey tingini mugu sjálvandi eisini hyggja eftir men tað frítøkur okum ikki far at gera nakað her og nú so tað er akkurát sum at at leggja tað soleiðst til rætta saman royna at fáa hetta ígjøgnum men samstundis arbeiðir við øðrum uppskotum á á tí langa bananum og har kann eisini tað við at hyggja eftir sjálvar skattaskipanini sum sum rutt vang situr við eisini vera eit uppskot sum okur farat hyggja eftir eftir saman saman við barnafrádrátt ørðum so eg haldi at tað tað var tað sum eg havi at siga og eg hopi at uppskotið verður nokk so skjótt úti aftur tí haldi eg nógv bíða men sjálvandi nevndin hevur ábyrgd av tí takk fyri