Aksel Vilhelmson Johannesen (Javnaðarflokkurin (Social Democratic Party)), speaker, 2020-09-15
Topic: 1. viðgerð LM-019/2020  Uppskot til løgtingslóg um um broyting í løgtingslóg um Húsalánsgrunn (Bústaðir byggja 400 leigu-, luta-, lestrar- og vardar íbúðir kring alt landið)
til viðgerðar er eitt uppskoti frá tingbólkini hjá tjóðveldi tí eitt uppskot til løgtingslóg um broyting í løgtingslóg um húsalandsgrunn at bústaðir skal fáa heimild at byggja fýra hundrað leiðu luta og lestrar og vardar íbúðir kring landið taðvilsiga leiðubústaðir bæði til vanlig fólk og til lesandi og eisini til til vardar íbúðir og so eisini fáa møguleikar til at byggja og og reka og kanska eisini selja luta íbúðir til tað endamálið lat meg fyrst siga at javnaðarflokkum sjálvandi er positivur um hetta uppskotið eins væl vita er positivu um øtl uppskot sum hava við við at byggja fleiri bústaðir og eg haldi at javnaðarflokur tjóðveldi løgdu saman ei líknandi uppskot fram ikki heilt einsum líknarir fram fyri inum ári síðani og sjálvandi taka vit eisini undir við hesum tað er soleiðis ati at vit hava bústaðartrot í føroyum í dag eitt stórt bústaðartrot og mann kann altíð diskutera um undanfarna samgonga gjørdi nokk hhar kann mann siga at í øllum gjørdu vit nógv tað var ongantíð verið bygd so nógvir leigubústaðir sum undanfarna sdanfarna samgongu tað bleiv bygt meira enn ein leigur bústaðir um vikuna í tey fýra árini og mann eisini gjørdi nakað broytingar fyri at eggja privatin til leiga út til langtíðarleiðið altso til okkum føroyingar heldur enn til ferðavinnuna og gav ein skattafrádrátt heilt upp í hundrað túsun krónur um árið um at leiga út til langtíðarleiðið men má staðfesta tað at tað var ikki nokk avfleiri orsøkum tað er sera tvær orsøkir sum vóru høvuðsorsøk til at tað ikki var nokk og at tað eigur at verða bygd munandi meira tað eina er at tað seinastu fimm árini altor frá tvey túsund og fjúrtan og tvey túsund og nítjan so hava vit havt ein fólkavøkstur í føroyum á fýra túsund fólk tað er tíbetur altso tað tað er suce tað var t endamálið at hava stóranr fólkavøkstur men tað er ei so miki stórur fólkavøkstrir at eitt o hvørt samfelag vildi nokk verið rakt tá tað kemur til bústaðarneyð ella bústaðar tørv tá fólkatalið veksur so mikið nógv hin orsøkin sum kanska eg haldi eftir hondini er minst líka stór orsøk tað er at ferðavinnan veruligan hevur tikið dikhá sið sum ger tað at nógv sum fyrr leigaðu annaðhvørt eina kjallaraíbúð ella eitt kamar ella um tey áttu ein tóm hús leigar tað út til føroyingar og føroyskar familjur búgva í nú velja at leiga tað út til útlendsk ferðafólk sum er bmb og enntá er tað fleiri sum bæði fyritøkur og privátpersónar sum eiga pengar sum keypa nógv hús upp bæði miðstaðarøkjunum útoyggj og runt um í landinum við tí endamálið at leiga út til ferðavinnuna tí har vísa seg at mann kann minna fitta peningið tað er sjálvandi væl lunt bæði fyritøkur og privatfólk kunnu vinna pening til tað men tað ger so tað at tørvurin til til bústaðir til okkum føroyingar og føroysku familjuna eru vaksandi og hann veksur nógv og er váksið nógv og tað er nakað sum vit eiga atgera nakað við eitt annað sum eisini er ein avbjóðing á bústaðarmarknaðinum tað er at bústaðarmarknaðuri í dag er soleiðis háttaður at nógv fólk sum ikki fjóta sær á bústaðarmarknaðinum tað kann vera á fíggjarliga áum er mann lesandi er man stakur ella pensjonistur og ikki hevur so stóra inntøku sum kan tað va rættiliga trupult at ikki minst at keypa her í miðstaðarøkinum men kanska eisini at finna okkurt at búgva leiðu í tílan hóskandi prís ein onnur orsøk er at tað r rættiliga nógv fólk sum flyta til føroyar ella ætla at flyta ímillum bygdir í føroyum sum ikki hava tikið støðu til um tey skulu búgva lvera varandi men tð vil royna at búgva á útoyggj eina tíð ella royna at búgva til dømis tórshavn ella í suðuroy men tað ey sklu líka føla seg fram er hetta nakað fyri meg ella mína familju og tí ikki ynskja at keypa ella binda seg og seta seg stóra skuld mann kanska iki gjarna vilja leiga er einki at finna til leið ttað er eisini ein onnur avbjóðing men sum eiga at gera nakað við og tað er eingin ivi um at vit í javnaðarflokkinum ynskja tað at vit skulu hava eitt væl virkandi vinnulív í føroyum og sjálvandi skal tað almenna ikki verða kappingaravlagandi tá tað kemur til okkara vinnu men tá tað kemur til bústaðarpolitikk so er spurningurin er tað vinnupolitikkur ella er tað vælferðarpolitikkur hjá okkum í javnaðarflokkinumer tað slett eingin ivi um at bústaðarpolitikkur er vælferðarpoltikkur tað er tað mest grundleggjandi hjá okkum menniskjum fyri at trívast tí er at vit hava okkut at búgva í so ikki at hava nakað búgva í so kann næstan alt annað gera tað sama tí er tað fyrst og fremst vælferðarpolitikkur og ikki vinnupolitikkur men tað almenna fer ikki at loysa bústaðartrotið í føroyum einsamalt vit skulu hava eitt vinnulív sum eisini byggir bæði oyaríbúðir sethús og sjálvandi eisini loiðuíbúður og lutaíbúðir um arfyri tí tað er tørvur á tað verður tíverri li tíbetur eisini ein ávísan mun gjørt o tað skal veg fegnast um men tað er eisini tørvur á tað almenna byggir hagtøl frá bústaði vísa tað ati fermetrarprísurin hjá til dømis áðrenn privatar fyritøkur sum byggja leiður bústaðir her í tórshavn eru meira enn tvífalt so høgur pfermetur enn bústaðirnir nn en fermetrarprísurin er hjá bústøðun og tað merkir sjálvandi nógv fyri fólk sum ikkihava nógvar pengar til dømis lesandi ella pensjonistar at leiðan er so miki høg og vit skulu hava eini bústaðarmarknað sum er fyri øll har fólk sum ikki hava høga inntøku eisini hava møguleika at búgva her í føroyum eisini búgva til leiðu og har er bústaðir eitt gott amboð eg veit tað væl at tað ofta varð tikið at tikið dømi fram um avíst byggjarí hjá bústaðir sum kanska hava verið eveit k msei siga flott og hampiliga stór og h skal kosta ov nógv tað skilji eg væl o samdur í tí men nógv av byggjaríunum hjá bústaðir er rættiliga bíligt har íbúður her eg veit at her í havnini tí eisini onkur aðrastasini í eysturoynni upp á trýss hálvfjerðs fermetrar meira enn tað kosta undarog fimm túsundkrónur um mánaðin tað er nú ikki so galið samanlíkna við nógva aðrar ella til dømis leiga sta hjallaríbúð til dømis í havnini so kanst øiliga skjótt koma upp á níggju tíggju túsund krónur um mánaðin tá er ein nýggj íbúð upp á hálvfjerðs fermetrar fyri fýra túsun o fmmhundrað krónur rímiliga væl sloppin og tað er tørvur á tír nøkrur argumentir sum oftani verður ført fram sum eg haldi eg ikki eri røtt tað eri tað er ati ati ja vissu bústaðir skal byggja til nøkur fólk so er tað skattaborgarin sum skal betala tí hetta er alment tað er nú einfald ikki rætt tí tað er soleiðis at bústaðir teiri hava bygdin parttr við stovnsfehanustar oftas sog upptaka teir lán og lanið verður goldið aftur av teimum sum leiða frá bstaðarstøðum umvegis leiðina og taðer ikki skattgjaldar sum betalir nakað av tí tað er leiðarin sum leiðari frá bústaði sum betalir tað aftur vit í javnaðarflokknum halda at tað er neyðugt at byggja nógvar íbúðir bæði í miðstaðarøkinum men eisini úti um landið um vit taka úti ú landið fyrst so er tað soleiðis í dag at tað privata byggir nær um mær vitandi ikki nakar leiðubú sær út um landið eg veit um akkurát nú er hon ætlan um var fara í gongd í fuglafirði men annars hevur tað prátað ikki í bygd tað vil siga at tú flytar til klaksvíkar ella fannasunds ella ella suður til sands so fært tú næstan ikki nakað at búgva í til leiðu sum er trygd at búgva í trygd at skylt tann hátt tá bústaðið leiðar út so kanst tú ikki vænta so kanst tú vænta at kuna búgva har trúgv trygd o eisini í fleiri ár uttan verða blakaður út meðan tá tú leigar privat í eini kjallaríbúð so eri inat tann sum eigur hesi húsini skal brúka tað sjálvur og kanska sigur loiðisháttanan upp tí er tað eit sindur ótrygd at búgva til leiði í dag úti úr landi tí halda vit at tað skal sjálvandi eisini vera møguleiki úti um alt landið og tí eigur bústaðið at byggja meira úti um landið tá tað kemur til miðstaðarøki so er tað óófatiliga dýrt at bygva leiði í miðstaðar økinum tað er ikki nakað heilt óvanligt an kjalnaríbúð kostar níggju tíggju túsund krónur m leiða um mánaðin og tá ið tosa í miðstaðarøki so hevur tað fyrr kanska at verið fyrst og fremst her tórshavn hoyvík og argir men tað er eisini við til at flyta seg longur út nú asu bygdirnar rundan um havnina og inn í skálafjørðin nú tá tunnilin kemur at tað er dýrt at búseta sæg har beint og tí eiga vit eisini har at byggja soleiðis at vit ikki fáa eitt samfelag har tað eru tær hægstu inntøkurnar sum búgva í ávísum økjum landinum og ta lægstu inntøkurnar aðrastaðis í landinum tað hvurættiliga stóran týdning fyri samanhangsmegin ág samfelagið at vit kunnu búgva lið um lið altso ung og gomul og hálønt og láglønt tí hevur tað týdning tað verður oftani sagt at bústaðir er kappingaravlagandi fyri tey sum byggja privat og oði leggur oði leggur ta vinnuna tey sum hava hug til at byggja bústaðir privat men er tað rætt ella er tað bara postulat um vit hyggja í føroyum áðrenn bústaðir byrjaði byggja leiðubústaðir var tað eingin sum er bygd nakar leiðubústað í føroyum til tað endamál a leiga út síðani tá eru fleiri prát tíbetur farin at byggja og tað sær eisin at virka væl og hyggja vit eftirokkra grannalondum so eru tað øll londini sum hava almennar leigubústaðir samstundis sumtað privata eisini byggir bæði leiðubústaðir og eyðara íbúðir tað riggar væl enn tá ið stóra pretlandi og í usa hevur mann eisini tílíkar skipanir so tað ber væl til at tað privata og tað almenna bæði eru aktiv á bústaðarmarknaðinum tí eg haldi eisini at tið hvørse eitt endamál hyggur mann eisini aftur grannalond hvør býr til almenna leiði tí e øgiliga fá sum búgva har ein stóran part av sínum lívi sum eru hampiliga væl fyri fíggjarliga tað eru kanskahr tað lesandi tá tey akkurát hava fingið eitt starv tá tað so havð fingið eina hampiliga inntøku so flyta tey í nakað sum tey sjálvu vilja eiga altso ein oyðaríbúð ella eini sethús htí at tað er tað sum tað flesti ynskja so tað er ikki ein trupulleiki tað er fyrstog frenst ung og tað er gomul lesandi og støk sum hava tørv á at fáa ein bíliga leiður bústað meðan tey eru tí støðuni tá tey koma úr tí støðuni so vilja tey flestu kanska byggja sítt egna ella keypa eina eina íbúð so alt er vælkomið hetta uppskotið fær javnaflokkum eisini at taka undir við sjálvt um vit vita at onnur huppskot eru á veg í løgtingi og javnarflokkum eisini hevur eitt huppskot um at byggja á útoyggj m vit eisini halda at tørvur er á takk fyri harra formaður takk fyri so er tað viðmerking kristina háfeó