Bjarni Kárason Petersen (Framsókn (Progress Party)), speaker, 2020-12-16
Topic: 2. viðgerð LM-053/2020  Uppskot til samtyktar um at fáa útbúgvið fleiri røktarstarvsfólk
sætakk yhara formaður ja eg sum tað stendur í álitinum so havi eg nakrar serligar viðmerkingar byrja við at lesa tær upp føroyska samfelagið og føroyski arbeiðsmarknaðurin hevur alsamt vaksandi tørv á skikkaðum og útbúnum starvsfólki til umsorganarøki undir hoyringunum so hevur nevndin fingið upplýst at tørvurin á sjúkrarøktarfrøðingum heilsurøktarum og heilsuhjálparinn tey næstu árini fer at økjast munandi og at ikki nóg nógv fólk útbúgva seg innan hesi fakøkini til at nøkta tørvin í framtíðini nevndin fekk eisini upplýst at arbeiðskor so sum vaktarbýti og lønarlag og løn undir praktikk var at telja millum orsakirnar til at ov fá fólk velja sær umrøddu ykkisleiðirnar tað er ein stór avbjóðing at fáa útbúgvin starvsfólk til umsorganarøkið kring alt landið men á eldraøkinum um vit taka tað er tað serliga á miðstaðarøkinum at tað er torført at fáa fatur á útbúnari arbeiðsmegi hugsandi er at ein av meginorsøkunum er vantandi útbúgvingartilboð í miðstaðarøkinum útbúgvingartilboðini ið eru staðsett í suðuroy eru góð og hava eydnast væl men tað skuldi eisini verið gjørligt anomiskar útbúgvingarnar í miðstaðarøkinum soleiðis at áhugin fyri umrøddu útbúgvingunum økist og vissu vit til dømis taka eitti eitt høvuðstal tað búgva tíggju ferðirnar so nógvir íbúgvar í tórshavna kommunu sum tað ger í suðuroynni men hyggja vit eftir tað fakliga lutfallið í ávikavis suðuroynna í miðstaðinum so eru tað á leið so gott sum hundrað prosent lutfall í suðuroynni ímeðan tað eru á leið hálvtrýss prosent í miðstaðarøkinum so bæði tað lutfallið og tað at vit í absoluttum tølum eru tíggju falda so nógvir íbúgvar staðsettir í miðstaðarøkinum gevur tað útdrúkk fyri at útbúgvingin er skeiklað við atlitið til at dekka økið landafrøðiliga men eisini aldursliga vissi vit hyggja eftir miðalaldrinum á teimum útbúðnum norðuráfjørðs so er tað umleið í hálvtrýss ára aldri meðan tað er væl lægri sunnogfjørðs og sum eg segði áðni so er eldraøki í suðuroynna hundrað prosent meir ella minni manna í fakleika men norðanfjørs ikki bara í miðstaðarøkinum men eisini í eysturoynni og aðrastaðni er tað nærmari hálvtrýss prosent øh og har er tað bara tað tann rationaliseringin at um málið er at fáa flest møguliga at taka hesa útbúgvingina so er tað hava eina høgliga staðseting eg haldi ikki at mann kemur uttanum atmann verður noyddur til eisini at hava tilboð norðanfjørðs og eg haldi ikki tð er nakar ivi um tað tað er eit sindur hunda hundrað um heitan greyt at tosa um tað men soleiðis haldi eg at tað er og tað má væl saktans vera málið at útbúgva so nógv sum gjørligt tá ið vit eru so undirdekkaðir fakliga sum vit eru sannleikin í mínari verð er tann at mann tíverri avmarkar hvønn eitt sindur hvønn altso við at hava bara staðseting í suðuroynna fyri hvør fer at útbúgva seg har við er ikki sagt at tað er tann einasta avbjóðingin vit hava eisini tosað um millum annað vaktarskipanina og tímatal og vit hava tosað um løn og løn undir útbúgving og løn undir praktikk og so framvegis men til dømis frætti eg nú ein dagin frá einari kvinnu sum eru útlendsk og familja hennara er eisini útlendsk mamman hon kom til føroyar sum sjúkrasystir men hevur aftaná tjúgu ár ikki fingið møguleikan at arbeiða sum sjúkrarøktarfrøðingur á einum ellimsheimi í føroyum hennara sjúkrasystrarprógv úr heimlandinum svarar ikki hundrað prosent við krøvunum ið eru sett í føroyum og hon manglar eitt fak til at kunna kalla sær sjúkrarøktarfrøðingur í føroyum tað hevur viðkomandi so tikið til sín og hevur søkt inn á heilsuskúlanm í suðury tíverri komun ikki inn tí at tilfarið og bøkurnar á heilsuskúlanum í suðuroy er á donskum so ein tilflytari við meira enn tíggju ára royndum sum heilsuhjálpari í heimlandinum og í føroyum lokna útbúgving sum sjúkrasystir úr útlondum snakkar flótandi føroyskt kann ikki sleppa inn á heilsuskúlan í suðuri at taka eitt fak tí hon ikki hevur danskt á astig og eg havi eisini frægt frá teimum at tar eru fleiri sum tíverri eru í hesari støðuni so umseting av tilfari er eisini ein avbjóðing og eg haldi eisini at tað er eitt útsrúgv fyri at trupulleikin er eitt sindur meira samansettur enn hvat vit gera okkum faranum eg rokni við ati hesin her spurningurin fer at koma upp aftur í politisku skipanini regluliga tí ati eg føli ikki at trupulleikin verður loystur við at royna at flyta problematikkin til onnur økir tá ið tað er nokk so eyðsýnt at staðsetingin er eisini ein vesiniligur partur av tí samlaðu loysni har vit er ikki sagt at hinir faktorarnir sum vit hava viðgjørt í nevndini spæla kraftiða inn men tað evur mín yvirivísingur at so leingi sum vit ikki hava eitt so plerandi tilboð í miðstaðarøkinum so fer tað altaná líka at darva tilgongdina við at fáa skikkaði fólk til umsorganarøkið tað hevur longu givið ein rættiliga heftigan baksláttur úti í almenna orðaskiftinum at mann hevur hesa meiningina tað haldi eg er óheppi og tað er kanska eitt úttrúgt fyri at hetta her er farið frá at vera ein spurningur um okkara vælferðartænastur og okkara útbúgvingarskipan til at vera ein spurningur um lokal politiska økismenning tað má eg bara sláa fast við sjey tumma seymi at tað er tað absolutt ikki orsøkin til at eg seti orð á hendan her trupulleikan sum tey flestu ikki vilja sleppa at snakka um er tí at eg síggi tað sum ein markantan faktor tá tað kemur til hvussu nógv fólk vit fáa at søkja og at enda blíva heilsurøktarar og so framvegis so tað kjakið haldi er absolutt viðkomandi og eg bjóði kjakinum vælkomin tí at eg føli virkuliga at mann hevur sítt pá taroyna oman soma at siga eg havi