Hanna Jensen (Framsókn (Progress Party)), speaker, 2023-02-16
Topic: 1. viðgerð LM-047/2022  Uppskot til løgtingsfíggjarlóg fyri fíggjarárið 2023
ajensen ger so væleitt sindur ður harra formaður fíggjarlógin fyri tvey túsund og trýogtjúgu er til viðgerðar tann fyrsta hjá forkvinnuni í framsókn landsstýriskvinnuni í fíggjarmálum nú hom síðani tveyogtjúgunda desembur hevur røkt starvið sum landsstýriskvinna í fíggjarmálim og eg vil byrja við at siga at tað er gott at hon ber eina fíggjarlóg í tingi sum hevur eitt rímiligt yvirskot og fremsta treytin fyri at fáa arbeitt við langtíðarhaldføri er at vit hava nakað at arbeiða við ígjøgnum ymisk stýringsamboð sum eitt land hevur ella skal útveða sær og tað hevur týdning at vit ikki brúka hvørja tøk krónu á hvørjum ári og nú hava nógvnú eri eg næeinasta framsøgufólk so eg fari kanska minni inn í asmálutirnar men tað sæsta hesi fíggjarlóg at varsemi og óvissa og tálman eru lyklaorð fyri hetta fíggjarárið og tað er ikki so løgið vit liva í serligum tíðum við nógvum broytingum og rembingum úti í heimi vit kunnu stúra fyri mongum men samstundis so eru vit ein matvøruframleiðandi tjóð og eitt sera arbeiðsvirki fólk sum eisini í stóran mun er flytfør arbeiðsmegi so vit hava eitt sterkt og framvýsið vinnulív so at byrjanarstøði at møta óvissun er rættiliga gott og tað kunnu vit fegnast um men í hesum somu fyrimunum liggja avbjóðingar lágt arbeiðsloysi stórur tørvur á útlendskari arbeiðsmegi stórur tørvur á bústøðum á røktarstarvsfólki á starvsfólki at virka á barnaøkinum og nógv afturat og tað vil siga at vit hava møguleikar í einum broytiligum heimi men vit hava eitt stórt arbeiði at gera í okkara samfelagsskipanum á arbeiðsmarknaðinum á heilsu og eldraøkinum í fíggjarpolitikkinum á útbúgvingarøkinum og viðvíkjandi vinnu bæði verandi vinnum eins og nýggjum og tað er týdningarmikið at vit hava eitt gott samfelag eitt frítt land har íbúgvar og vinna trívast og kunnu mennast og at vit altíð royna at styrkja tað persónliga tað vinnuliga og tað tjóðskaparliga frælsið í hesi fíggjarlógini er grundarlagið tann fíggjarlógin sum undanfarni landsstýrismaður legði fram seinasta í septembur í fjør undir seinastu samgongu nógv virksemi bæði á rakstrarogíløgu síðuni er tað sama sum lá í henni tó eru fleiri umraðfestingar hjá okkara nýggju nýggju fólkum í landsstýrinum við fyrraí og seinna í ja persónliga og vegna mín flokk fegnist eg um at tað eydnaðist at fáa eina avtalu um niðurlaging av ríkisveitingini sum longu sæst í verki við teimum fimmogtjúgu milliónunum sum landsstýrið sambært fíggjarlógar uppskotunum fær heimild at gera avtalu um tá verður ríkisveitingin seks hundrað og seytjan milliónir tað er alneyðugt at føroyar gerast sjálvbjargnar sjálvbjarnar ella sjálvberandi búskaparliga og tað hevur valdað nokk so stór semja um tað í føroyskum politikki í rúmatíð tá eg hyggi at tí virkseminum sum hendan fíggjarlógin setir í gongd ella uppraðfestir so kann eg millum annað gleðast um sálarfrøðiligu skaðastovuna nýggja serstaka játtan til afaltering nýggja játtan til at fyrireika endurnýggjan avstrandferðsluflogtanum hækkaða játtan til neyðhjálp eitt sindur av játtan til at dagføra námsætlanir í fólkaskúlanum á miðnámi og til útgávuvirksemi eina hækking og játtan til at arbeiða við móðurmáltsorðabókini um at arbeitt verður við at yvirtaka loftrúmið og eg kundi faktiskt nevnt nógv meira tá eg so hyggi at tí sum ikki er komið við so harmist eg serliga um at vit ikki síggja eina størri upphædd til átøkini føroyskt sum annað mál framhaldandi játtan at umvæla og varðveita bygningarnar hjá hvalastøðini við áir til eitt savn størri raðfesting til nám nýggja ktskipanini hjá undirvísingarstýrinum til skúlaøkið fær tíggju milliónir um árið nú men tá hon er liðug so hava eg framvegis ein stóran tørv á at gera meira føroyskt tilfar og so skilji eg tey sum harmast um viðurskiftini við vestmannatunlinum tá tað kemur til okkara tungumál eg má taka aftur í aftur tað so eru stór tøk eftir at taka og tað nyttar ikki at halda fram við at tosa um ætlanir á hesum økinum her má handlast ikki minst innan fyri máltøkni og ymsu brúkaramótini har sum okkara børn og ungu ferðast og spurningurin er um ikki arbeiðið hjá málráðnum navnanevndini og staðarnavnanevndini var eitt sindur meira átti at verið eitt sindur meira samskipað eg veit ikki rættili eftir hvørjum loysti men tað er neyðugt at ljóskassarin verður settur á okkara mál á nógvan ymiskan hátt bæði í kanningum og frágreiðingum við mál røkt við orðabókagerð og orðabókarøkt í undirvísing og gransking enn eru ikki allur politikkurin hjá hesi samgonguni sjónligur eg haldi at eirikur jákustob segði tað so greitt at tað er tretivu dagar vit hava havt virknar dagar samfelagnum tørvar at fíggjarlógin verður samtykt tað er ov trupult at virka leingi undir bráðfeingisfíggjarlóg so enn væntar okkum millum annað at fáa skipanina við átrokandi hjálp til teirra sum eru allarharðast rakt av prísvøkstri og rentuhækking og landsstýrið arbeiðir eisini við einum skattalátta til lág og miðallønt bara fyri at nevna okkurt eg má so nevna bara sum eina viðmerking til nógva kjakinum sum hevur verið seinastu dagarnar eisini av framsøgurøðum í dag ati í fíggjarlógini hjá undanfarnu samgongu har var nógv ikki við sum má vera við og í raksturi er talan um lønarframskrivingar fyri umleið fjøruti milliónir krónur harafturat eru fimm íløgur sum vit hava mugað tikið við og sjálvandi hava gjørt tað tað er ikitað erki har eg eri tað er alsfaltverkið tað er hjálparmotorur til smyrðil tað er til at at gjalda restina í býtinum millum hoydalar og tórshavnar kommunu g frælsi til landið og grundstykki til sjúkrahúsverkið vit hava jú viðgjørt fleiri a hasum her í sambandi við bráðfeingisbroyting í bráðfeingisfíggjarlóg og harafturat eru nakrar byggiverkætlanir sum eru sum eru bjóðaðar út áðrenn løgtingsvalið sum eru dýrari enn landsverksmetti og tað hava vit sjálvandi tikið hadd fyri í fyriliggjandi fíggjarlógaruppskot hesi hevur núsitandi landsstýrið tikið við og tí er yvirskotið ikki meira enn hesar hundrað og inogfjerð umleið hundrað og einogfjøruti milliónir og eg haldi faktiskt tað var eitt áhugavert samskifti beint í áðni um at tá ið vit nú enn hava veitingar inn gjøgnum ríkisveitingina so áttu vit faktiskt at havt eitt eitt yvirskot sum sum svaraði til tað so vóru vit sjálvberandi íhvussu her í okkara egnu fíggjarlóg meðan mann niðurlagar ríkisveitingina men annars kann eg siga at hetta er ein rættileigein realistisk fíggjarlóg ið nevndi fleiri v hasum viðurskiftunum sum vit sjálvandi hava arbeitt inn í eitt grundarlag sum vit í stóran mun hava yvirtikið men hava umraðfest í og tað førir nógvar verkætlanir fram á leið bæði tunlar bygningar vegir og aðrar verkætlanir fíggjarnevndin fer nú at viðgera fíggjarlógina og eg gleði meg til ta arbeiðið saman við umboðunum úr øllum flokkum á tingi eg haldi at gróðrarbotnur er fyri at fáa semju um hesa fíggjarlógina tí hon byggir meira á hana sum fólkaflokkurin sambansflokkurin og miðflokkurin løgdu fram í hest enn vanligt er vit vita øll hví valið var áttanda desembur landsstýrið var útnevnt tveyogtjúgunda desembur tingnevndirnar vórðu valdar fimta januar og í dag er tað sekstandi februar og síðani tá eru øll seglsett so at føroyska samfelagið kann fáa eina veruliga og góða fíggjarlóg fyri tvey túsund og trýogtjúgu og so kundi eg lagt afturat meðan vit eisini arbeiða við øllum teim politisku málunum sum henda samgongan hevur og hat fai at takka fyri