Christian Andreasen (Fólkaflokkurin (People's Party)), speaker, 2021-04-21
Topic: 2. viðgerð LM-077/2020  Uppskot til samtyktar um barnaváttanir
gerso væltakk fyri hara formaður tað er uppskot til samtyktar um barnaváttanir og tað snýr seg um hetta her við misnýtslu ella kynsliga misnýtslu av børnum tað er eittrein eymi spurningur eg havi sjálvur verið advokatur í nógv ár og havi havt nógvar tíðlígar kjakir í rættinum og eg haldi at tað er nakað sum kanska byrjaði við rættarmálin serligan í fyrstuoghálvfemsunum og tað kom líkasum ein bøldur á og síðan tó hava tað verið nógv rættarmál um spurningin og eg kann bara persónliga siga tar at tað eri øgiliga trakiskur sakir við at gera og tað liggi oftan í øgiliga tunga mannalagnir aftanfyri tey málini men tað snýr seg um her at verja børnini og uppskotið sum sum sum liggur á borðinum er ein áheitan til til landsstýrið um at samtykj eina lóggávu sum skal tryggja at fólk sum fáast við ella at fólk ikki verða sett í starv sum fáast við børn uttan tetey leggja fram eina sokallaga barnaváttan sum er ein váttan frá ákæravaldinum um at viðkomandi ikki er dømdur fyri fyri lógarbrot viðvíkjandi kynsleg mistýs á børnum og tað málið hava vit havt fyrri í rættarnevndini og vit hava havt eina rúgva viðgerð av málinum vit hava havtfund við umboð fyri ítróttasaman føroya fóðbóltsaman føroya fári ungdómsráð pedagogfelagið kommunufelagið barnaverndarstovuna kris og fari lærarafelag og landstýrismann í álmanarmálnum saman við umboðim fyri heildarætlanina fyri kynsilig ágang og landstýrismannin í taníkis og mentamálum og nevndin hvur so býtt seg í einum meiriluta ein minniluta og vit í meirilutanum vit siga tað at kynsligur ágangur ímóti børnunum er ein stórur samfelagsligur trupulleiki seinastu fimm árini hevur løgreglan fingið tilsamans tvey hundrað og áttaghlvtrýss fráboðanir um kynsligt brotsverk og tað sværa til í miðal trýoghálvtrýss fráboðanir um árið og trýogtrýss av hesum fráboðanum vóru um kynsiligt brotsverk móti børnunum undir fimtan ár og so er ikki við í tølunum tað sum han kallar fyri blúnesbrot móti børnum ella blufherdiuskrinkilsi hagtøl við vítjandi viðgerð av vaksnum fyri seinaárin av kynsuligar mislýsli vísa at síðani orkskifti sekstan seytjan hava til samans hundrað og fýrs persónur at fingið játtað viðgerð frá sálarfrøðingi í løtuni fáa seksogtjúgu einstaklingarviðgerð fyri seinaárin av kynsluágangi hagtøl frá kris vís eisini at kynslig misnýtslu er ein stórur trupulleiki talið av teimum sum venda sær til felagsskapin hevur verið vaksandi seinastu árini í tvey túsnd g nítjan fekk felagsskapurin tvey hundrað og seytjan áheitanir og í fjør vendu hundrað og seksogtýss persónar sær til felagsskapin vit í meirilutanum meta at ein skipan við barnaváttanum í ávísan mun kann vera við til at verja børn og ung móti kynsligari misnýtslu men henda skipanin kann ikki stann einsamøll tí skipaninir í barnaváttanum umfatað jú bara persónar sum er dømdir fyri kynslumisbrot tað er neyðugt at gera eina heildarættanin á økinum sum krevur samstarvið millum myndugleikar sum varav børnum og ungum almannaráðið hevur gjørt eina heildarættan við áttaátøkum har á fleiri átøk longu eru sett í verk sálarfrøðilig viðgerð fyri i av kynsluagangi er eitt av á økinum sum ter hear set í verk landstýrismaðurin í mentamálanum hevur upplýst fyri nevndini at at hann at ann arbeiði viðein uppskoti til løgtingslóg um barnaváttanir uppskotið fer at hava við sær at persónar sum skulu arbeiða vi børnunum undir fimtan ár skulu leggja fram ein á barnaváttan og vera brn erla verða fólk nøvd fyri kynsiligt brotsverk móti børnunum so verðu eisini heimild tí lógini er at ógilda setanina av viðkomandi persónum um meirilutin tekur undir við teimum ætlanum sum landstýrismaðurin longu hevur sett í verk og eg feri við at koma við ein uppskoti niðan løgtingi men vit halda tað at meðan viðgerðin á málinum fer fram om landstýrismaðuní málinum so skale so er ikki neyðugt at samtykja uppskotið tí tað erikki neyðugt at heigta á landssýrismanin at gera nakað sum hann longu er í holt við at gera eitt sum hevur verið ein forðing fyri hesun her er at at mannikki hevur havtheimild útskivarbarnaváttanir í føroyum men tann kunngerðin um ksiginalur registara hon er jú sett í gildi í føroyum so nú er forarbeiðið liðugt viðvíkjandi møguleikunum at leggja fram barnaváttanir so nú er lagar manninð at fáa ta lógina samtykta soleisir tað eisini kann setast verk í føroyum vit kan eisini uplýsa tað tí eg eri á summum økunum longu settir í gildi í føroyum ítróttafeløg og fótbóltssambandundi hava jú longu í dag eina skipan við barnaváttanum vegna vegna tey krøv sum hesi felagskapi arbeiða undir og tey krøvini koma uttanum frá so vit mæla frá at samtykkj uppskotið men taka undir við barnaváttanini tað er tað stutta av langum hjá okkum takkfyri hara formaður