Hervør Pálsdóttir (Tjóðveldi (Republic)), speaker, 2022-03-22
Topic: 1. viðgerð LM-127/2021  Uppskot til samtyktar um at byggja lestrarbústaðir
takk fyri eg havi viðerð heta uppskotið sum vit hava lagt fram uppskot til samtyktar um at fyrireika og leggja fram uppskot til tess at útveðja fleiri næmingar og lestrarbústaðir kring landið sum eru í einai príslegu sum næmingar og lesandi megnagjaldi seinnu árini er gjørt eitt miðvíst arbeiði at fáa fleiri lestrar og lærlingapláss í føroyum og støðan er grundleggjandi broytt sammett við at vit fyri fáum árum síðani tosaðu um eyksett føroyar til at vit nú síggja fólkavøkstur og at alsamt fleiri útbúgvingartilboð eru í føroyum saman við hesum síggja vit eisini eina vaksandi bústaðarneyð sum frá byrjan var mest í miðstaðarøkinum men sum nú eisini er so at siga í øllum landinum saman við bústaðarneyðini er tað eisini blivið so nógv dýrari at fáa nakað at búgva í hetta ger tað trupult hjá næmingum og lesandi sum hava sera avmarkað fíggjarligt rásarúm at gjalda av fáa vit ikki loyst bústaðartrupulleikan hjá lesandi so er vandi fyri at talið av ungum sum ætlar sær at útbúgva seg í føroyum kann minka tí tey heldur velja at flyta av landinum í útbúgvingarørindum hesum kunnu vit fyribyrgja við at hava nøktandi talað á næminga og lestrarbústøum kring landið fleiri næmingar og lestrarbústaðar høvdu eisini hjálpt upp á bústaðartrotið í føroyum tá ið vit tosa um lesandi og næmingar er umráðandi at síggja hesi sum tann breiði skari á fólki sum tey eru vit tosa um øll sum lesa víðari lestrir sum taka styttri yrkisrættaðar útbúgvingar sum eru í læri innan ymisk handverk og so framvegis øll tey sum lesa fróðskaparsetrin tey sum ganga á heilsuskúla ella vinnuháskúla tey sum eru handverkslæri og so framvegis hava øll tørv á einum bústaði í mongum førum mugu fólk flyta til útbúgvingarstaðið og tá er tað ein forset fyri at fáa tikið av tilútbúgvingartilboðnum at tú hevur nakað at búgva í fólk fara ofta undir útbúgving og lesturi í teimum áðrenn tey vanliga ynskja at flyta fyri seg sjálvi bústaðartroti forðar fyri hesum í løtuni tað finnas skúla og útbúgvingarstøð fleiri staðni í landinum og tí er tð eisini neyðugt t á teir verða bygdi næminga heim og lestrarbústaðir kring alt landið ella kring landið alt tøl hjá yrkisdeplinum vísa at tað verða verða skrivað í gott trý hundrað nýggir lærusáttmálar árliga talið hevur verið uppi á trý hundrað og níggju og hálvfjerðs í tvey túsnd g nítjan og er minkað nakað seinastu tvey árini í tølunum hja yrkisdeplinum er eisini eitt vyvirlit yvir hvar í landinum gaplássini eru og hvussu tey eru býtt á ymisku yrkini í løtuni eru knapt túsund lærlingar í útbúgving á setrinum er í løtuni túsund og áttaoghálvfjerðs lesandi býtt á ymiskar útbúgvingar og so verður tað eisini víst í okkar uppskotið á tøl frá mentamálaráðnum um lesandi og hvussu taðtølini eru økt tað sæst í løtuni at tað er ein lítil afturgongd í talinum á lesandi á setrinum men sama tølini fyri fleiri ár í talandi talið á lesandi hækka munandi afturat hesum eru eisini næmingar í heilsuskúlanum í vinnuháskúlanum øðrum og øðrum útbúgvingarstøðum umframt at vit ikki hava tikið talið á miðnámsnæmingunum við í hesi tøl hald eg eisini var sá fyri nøkrum árum síðan at talið av lesandi í føroyum fór upp um talið at føroyingum sum lesa uttan lands hóast vit hava skúlaheim næmingahim og lestrarbústaði í føroyum er talið á hesum langt frá nøktandi tað er trupult at finna nakað yvirlit yvir næminga og lestrarbústaðir í føroyum men ein leyslig uppteljing er at tað er undir trý hundrað lestrarbústaðir í føroyum tað hevur ikki verið so einfalt at fáa eitt boð upp á hvat tað kostar at byggja men ein leysilig meting frá bústøðun er at prísurin er umleið fimmogtjúgu túsund krónur fyrifermeturin somuleiðis ið víst á og tað er tað er fyri btað altso fyri íbúðr vistir næmingarheim er hann nakað seg minni enn tað somuleiðis er víst á at prísurin kann variera alt frá eftir um talan er um kømur íbúðir um felagshølu er við ella ikki og eftir hvør leikluturin hjá kommununum er umframt hvussu hvør støddin á búeindinum er tað er ómetaliga týdningarmikið fyri eitthvørt land at ung fólk støðast í landinum tað er gevandi fyri samfelagið og samfelagsmenningina sum heild vit kenna tað frá søguni at fara ung av landinum at útbúgva seg er sannlíkindini fyri at hesi fólk búseta seg uttanlands nógv størri enn um fólk útbúgva seg í føroyum tí er tað gleðiligt at útbúgvingarmøguleikarnir í føroyum eru mentir og styrkir seinnu árini og nú er tíðin komið til at fáa umstøðurnar hjá lesandi betri og kjarnurin í hesum er at tryggja nøktandi talað næminga og lestrarbústøðun næmingaog lestrarbústøvum sum eru í einari prísløgu sum lesandi og lærlingar hava ráð til hatta eru tær viðmerkingarnaru vit hava havt t uppskotið sum eisini fara nokk so væl runna um tað sum vit vilja við hesum uppskotinum vit síggja seinastu árini at tað eru fleiri og fleiri útbúgvingar sum vit bjóða út tað eru fleiri lesandi at ter fleiri fólk sum eru undir útbúgving og vit hava eina bústaðarneyð sum ger at tað er øgiliga trupult at fóta sær á bústaðarmarknaðinum serliga vissu mann ikki hevur eitt fíggjarligt rásarúm sum loyvir einari einari einu leigugjaldi sum er alt ov høgt eg haldi ati tað var verið góðarrøður í tinginum í dag higartil eg haldi tað verið altso hetta er eitt mál sum vit eri nokk so samd um men so eri samd um hvussu vit skulu fremja tað meni men sum eisini er komið iná so er tað øeiliga týdningarmikið at lestrarumhvørvi er gott hjá lesandi og fólki sum eru undir útbúgving í føroyum at mann hevur eisini fær kensluna av at hava eitt lestrarlív tá mann velur at lesa í føroyum so velur mann eisini eitt lestrarlív uttanlands frá og tí hevu tað eisini týdning at vit kunnu bjóða nakað sum ger at tað er aftraktivt at velja føroyar til sjávandi eisini gott at vit hava ung fólk í landinum sum velja at útbúgva seg her og sum taka lut í samfelagnum tá tð tá tey blívu sagt at vit tá at vit skulu í nevndinifáa bústaðir inn at greina tøl og so víðari so haldi eg saktans at vit kunnu gera tað tí eri eg samd ur og hvør tørvurin er men eg haldi eisini at vit onkursvegna eiga at spyrja ungdómin og tey sum eru í undir útbúgving hvat tað er sum tørvurir á soleiðis at mann tekur tey sum tað snýr seg um við í arbeiði men ja eg haldi at tað eru ein góð viðgerð eg hopi t at fáa eina góða viðgerð í nevndini tað hevur týdning at vit eisini seta fokus á at byggja bíligar lestrarbústaðir og næminka heim soleis at fólk sum er undir lestri kunnu búgva og seta og seta búgv sjálvi og ikki noyðist at búgva kanska inni hjá foreldrum sínum taðer eisini ein partur av tí tað blíva vaksin at skula fáta sær sjálvur h so ja eg kanska taki orðið aftan á tær síðstu røðararnir fyru at samlas upp takk fyri elsbet