Aksel Vilhelmson Johannesen (Javnaðarflokkurin (Social Democratic Party)), speaker, 2020-09-15
Topic: 1. viðgerð LM-018/2020  Uppskot til løgtingslóg um broyting í løgtingslóg um Húsalánsgrunn (Bústaðir fíggja bústaðarbygging uttanfyri størru býirnar)
tjóðveldi ella tingfólkum hjá tjóðveldi um at gera ein broyting í løgdslóg um húsahúsalandsgrunnin tað er at bústaðir kann fíggja bústaðarbygging uttan fyri býirnir og hetta er eit líknandi uppskot sum tjóðveldið javnaðarflokkum eisini løgdu fram saman fyri einum lítlum ári síðani og orsøkin til at hetta upskotið verður lagt fram horsøkin til at hetta uppskotiðverðurlagt fram er tan at støðan í dag er soleiðis um ein familja til dømis at ein familja í dag til dømis ikki kann fáa lán frá peningastovnum til at byggja ella keypa eini hús á bygd fyri tvær komma fimm milliónir til dømis men sama familja kann gott fáa lán at keypa hús í havn fyri tríggjar milliónir altso hálvar milliónir dýrari øog orsøkin hví er tað so so tað er soleiðis ati at tá peningastovnarnir veita lán so geva teir sum útgavðsmund fýrs prosent av virðinum á húsunum á einum sølumarknaði ikki eftir virðunum hvat tað kostar at byggja og siga vit at eini hús kosta tvær komma fimm milliónir at byggja hava eit virði at trær koma fim miliónir so hevði mann kunnað lænt tvær milliónir men úti á bygd er tað ofta soleiðis at tað er tá tað kemur til kvat virðið og húsi hava á marknaðin so er tað eftirspurningur og útboð sum ásetar prísin meðan kanska útboðið er lítið í ta stóru býnum og eftirspurningurin stórur tá trýstir prísin upp so er tað úti á bygd soleiðis hevur tað hvussu verið at har er útboð størri og eftirspurningur er lítil tað merkir eini hús sum kanska kostar tvær km trær koma fim miliónir at byggja at tey kanska bara hava tvær milliónir í virði um tey verða seld og so fært tú bara fýrs prosent av teimum tvær milliónum lán og tað eru eina komma seks millin sjálvt um húsini kosta tvær komma fimm milliónir tað inniber at tú tá skalt hava níggju hundrað túsund krónur í eginpeningi fyri at fáa eitt lán hjá bankunum í staðin fyri vist tað var í klaksvík ella kanska runavík ella her í tórshavn soelv eg skuldu havt ein eginpening á fimm hundrað túsund tað ger tað rættiliga nógv truplari hjá einari familju at byggja uttan fyriteir stóru býirnir og at fáa lán frá peningastovnunum og hetta er ikki nakað nýtt a veri soleiðis í eina tíð og eg veit tað eisini tá tað frá tíðini var løgmaður tá hevði mann millum annað saman við við lanstýriskinnu í fíggjarmálum fund við peningastovnarnir um hesa avbjóðingina á peningastovnanin var sjávandi greiður um tað og tað sum bleiv sagt tað var at tað vóru krøv frá fíggjareftirlitinum at wisa til dømis visti nú bant nordigt gav eitt lán til eini hús øúti á bygd tvær komma fimm milliónir lán men húsið hevði bara søluvirði á eina komma seks milliónur mett søluvirði so skuld mann avskriva munin har ímillum beinanvegin í roknskapinum níggu hundrað túsund krónur kravdu fíggjareftirlit tí gav tað peningastovnuri eina avbjóðing tað kann mann skilja ne so spurningurin um mann vil gera tað ella ikkja sum peningastovnir tað hava peningastovnarnar eina ávísan mun í hvussuse ikki vilja tí eg veit um dømir sum hevður verið frammi her á løgløgtinginum fyrr um fólk sum hava fingið noktandi svar upp á at fáa lán øí eini miðal stórari bygd í eysturoynni faktiskt men tað kunnu gott fáa størri lán í havn at keypa eina hús í havn tí tá var tygdin í húsinum so mikið góð mettí peningastovnum hetta upskotið leggurs upp til at at bústaðir so kann veita fígging fyri tann síðsta partin av láninum tað vil siga ati ati bústaðir visti peningastovnurin lænir fýrs prosent av eginpeninginum ella fýrs prosent av neiikki av visti mann lænir markav marknaðarvirðinum á húsunum fýrs prosent so kann bústaðir so lána tey síðstu tjúgu prosentini millum fýrs og hundrað prosent og tað kast aftur sama roknstykki siga eini hús sum kostar tvær komma fimm milliónir at byggja men bara at hava eitt søluvið eina komma seks milliónir ellahvava sølurviðu fyri tvær milliónir so við banki lána eina komma seks also fýrs prosent so ma konna lænt fýra hundrað túsund frá bústøðunu so mást tú havt fimmhundrað túsund eginpeningi eins ogtað er galdandi í teim stóru býnum øhtað halda vit vera skilagott og ein máti at fáa gongd á at mann eisini kann byggja og keypa ikki minst í hesum førin byggja úti um landið tí gera vit ikki nakað við ta avbjóðingina so er vandi fyri at tað verður rætiliga lítið bygd í teimum bygdunum har so peningastovnar ikki vilja veita lán og so endar tað við at tey flestu húsini vera gomul og niður sli tið kanska um tað ikki eisini veruð bygd við jøvnum millumbilum nýggj hús eisini og tað er nógv sum ynskja at byggja í sínari heimbygd har sum tey trívast og tsar familjarnir vinfólk og annað heldur enn skula flyta inn á inni inn til tæir størri býnir so tan møguleikan eiga føroyingar at hava og tað er sjálvandi soleiðis at tá ið bústaðir so skal veita hetta lánið so er tað eisini um vági í tí tí at tað er eingin ivi um um hetta fer at rigga og bústaðir fer at veita lám uttan fyri miðstaðar ella uttan fyr størri býrnir so fara teir onkutíð at hava eitt tap akkat so peningastovnarnir eisini hava men um atn fera aftur til húsalandsgrunnin sum eisini gav triðja prioritetslán ella veghaldslán fyrr so hevði hevði húsalandsgunnirn onkuntíð tap men tað var eitt sindur terliga lítið t a te tapa tað var tað var ikki nógvar milliónir og faktiskt hevði húsanis gunnan samlað yvirskot ta vasað ta rentirnar tey fingu inn frá teimum lánnum sum taldu sítt aftur tað var meira entar tapin sum vátti avskrivað so vágin er ikki so stórur og helst vildi rentan sum á farfalagnum dekka tann vágan væl og virðuliga tað vur hvussu søgan vísti við húsalansrunnur fyrr men onkuntíð kemur tað fyri eins sum hjá peningastovnunum má man siga hetta mugu vit avskriva tí vit fáa ikki alt innaftur men eg haldi avgjørt at tað er hetta er ein roynd vert og ein av fáu møguleikunum sum tað er nógvastaðnis runt um í føroyum at byggja nýtt so javnaðarflokkurin tekur undir við hesum uppskotunum harra formaður takk fyri takk fyri so hava vit viðmerking