Jóhannis Joensen (Javnaðarflokkurin (Social Democratic Party)), speaker, 2021-03-10
Topic: 1. viðgerð LM-114/2020  Uppskot til løgtingslóg um KT-heildarætlan fyri undirvísingarverkið
gersovæltakk fyri harra formaður ja fyri liggur her fyriligar etta uppskot til løgtingslóg um ktheildarætlan fyri umdskoyraverkið í føroyum og fyrst vil siga beinanvegin at hetta er skilagott tað er skilagott at mann ætlar at samla allar ktloysnir sum mann fær in á felags ktiloysn á alt skúlaverkið h so tá tað kemur til eina heildarætlanin á hesum øki so taka vit undir við tí javnaðarflokkinum men her eru nøkur menn í hesum uppskotunum altso vigt l eg siga at tað at sum man hyggur eftir eftir loysni sum mann er vil so so veit mann tað at mann hevur ein rúgvu av loysnm á ymisk tøð bæði á miðnámi í yrkisskúlum og í fólkaskúlanum harymiskir skúlar í ymiskum kommunum hava ymiskar ktloysnir felags skal mann so siga tað ati kttrygdin og kt loysnar eru ymiskar ogikki nøktandi tað kan mann staðfesta og vit hava fleiri skúlar í føroyum sum slettu a hava møguleikar fyri at hava hesa kttrygdina tí tað erso smáir so pá einlalnan máta so er tað fínt man samskipar tað sum mann hjálpir eisini teimum skúlum sum sum ikki hava hava kanska makt at hava eina skipaða kttrygd men visi man hyggur eftir í eini heild so ætlar mann at gera eina heildarætlan fyri ktumsyting oundirvíkarverkinum og hon strerkir frá tvey túsund og einogtjúgu til tvy túund o fýraogtjúgu og tað e tvey hvsátøk m ætlar at gera a sovnar eitt skúlanet sum eitt felags rakstrarnet og tænastuveitingardepil talað landsnet sum mann hevur fyri landsstovnarnar og tað kann eisinivera skilagott og so nummar tvey at mann ætlar at menna eina framkomna og trygga lestrarfyrisitingarliga ktskipan sum er felags fyri fólkaskúlar miðnámsskúlar yrkisskúlar maritimaskúlar og fróðskaparsetur føroya og tað er so sjálvum er ein verandi ktskipan sum lúkur ella lýkur øll krøv bæði til ktotrygd og dátuvernd og sum verður dagført við tíðina og tað er í sær sjálvum sera skilagott tí har sparir tú jú nógvar pengar tí tú hevur brúkt nógvar pengar í hesum ymisku kommununum til kanska akkurát finna tær somu skipanina og ofta eru teir pengarnir brúktur fleiri ferðir o tað er ikki skilagott tá ver tað betur at fáa eina heildar skipan men fer mann so inn á hvat ið endamálið er so stendur til dømis við seg hyggja eftir lærarum og fyrisiting í skúlam so er tað dagføringar og kuog tøkar datar til uppmøting skrivliga avrik og fráfall og mann roynir at eyðmerkja ymisk ting við fyrisitingini og lættari og tryggari skal mann samskifta og samskipa tingini og lærarar saman við ktvørum og øðrum skulu kunna menna skúlan innan kt alt øll tingini verða gjørd í dag men sjálvandi mann ger tað í ymiskum skipanum men mann kann frygta fyri at tá mann fer at krevja størri krøv á hesum økinum so verður eisini størri krøv til at eyðmerkja og dokumentera ting í skúlanum og tá tú skal eyðmerkja meir og dokumentera meir so krevur tað størri fyrisiting ella meira fyrisiting tí at telduskipanir teir arbeiða sjálvar tú mást tað má onkur føða telduskipanirnar við ymiskum upplýsingum og tað verður væl lærararnir og og leiðslurnar sum koma at gera tað saman við ktørum og tí verður tað eitt eyka arbeiði eg dugi ikki at síggja at eg skal vera minni í arbeiði eg kundi bara hugsað umær tað veruð meira arbeiði og tag mán eisini staðfest í danmark man eg skipa tað sama og har sá mann tað at tað bleiv meira arbeiði burtur úr tí tað fór at kosta meir og ikki minni og tí vendi eg aftur til hetta við níggjuogfýrs milliónum har sum mann sigur at mann fer at brúka fjøruti miliónir eyka men at tærníggjuogfjøruti milliónirnar skulu finnast í skipanini har hugsi eg at vit eru eitt sindur forbláoykt tí eg rokni við tað ver tað sama sum niðri at vit koma at brúka meir pengar enn vit halda so er að aftur tað tá ið vit eru inni á á á skúlaoygginum til dømis visi eg nevni fólkaskúlan burturav so krevur arbeiðið í dag sum lærari og sum leiðsla at tú hevur eina pedagogiska ábyrgd og eina pedagogiska leiðslu og eina og tú arbeiðir pedagogiskt í skúlanum mann hevur sagt tað at meir meir ting koma innan skúlanar sum gera tað at bæði leiðslurlærarar er noydd til at arbeiða meira við eyðmerking registrering og eftirlitið og pappírarbeiðið heldur enn undirvísingarpartinum ípedagogiska partinum um man hevur sagt at leislirnar noyðast meir meir at vera fyrisitarar heldur enn at vera pedagogiski leiðara sum skulu menna undirvísingina og tann parturin kann blíva størri nú tá mann eisini setir hesi krøvini sum eg haldi eg rætt mann setir men at pengarnir ikki fylgja við tí vil eg ráða landstýrsmanninum til at hugsa um heftaher einaferð afturat og syrgja fyri at vit fáa eina hægri játtan til at fáa sett heta í verk tí eg vænti at hetta kemur at krevja meira arbeiði meira umsiting og eyðmerking og registrering og pappírarbeiði heldur enn undirvísing og pedagogisk leiðsla so er tað eitt afturstig fyri skúlan og tað skal helst vera ett framstig tað blívur bara eitt framstig í ktskipanirnar samstarva við tí arbeiði sum er í skúlanum í dag tavil sa at gera tað lættari at virk ískúlanum og einklari og gera tað skjótari í tað sum eitur eyðmerking registrering og í dagliegnum vit vita at tær fleiri fundir og fleiri samskifti mann hevur við bæði foreldur tað krevur í dag foreldur og og og tað krevur eisini við millumlærarar og lærarar leiðslur og sum framvegis myndugleikar tað ger tað at tú mást eyðmerkja meir og og og tú mást rigistrera meir og tað skal altíð rigistrerast nú inna eina telduskipan í dag verður nógva tíð gjørt men mann kann hugsa sær til at tað verður meira gjørt nú tí krøvini vera størri nú skal alt registrerast alt skal goymast alt skal gerast talgilt so tað er tvær síður av somu søk altso eitt er at vit duga at fara í gongdvið eft her tí hetta er neyðugt vit skulu hava kttrygdina í hásæti í skúlanum skúlaverkinum sjálvandi skulu vit tað men hinvegin vit mugu eisini hava játtan at tøka til at kunna fara í gongd so vit eisini skulu ella kunnu reka tað vanliga virksemið sum er í daglidegnum kjarnuuppgávurnar nemliga tað at undirvísa at leiga tað má ikki blíva soleiðis at vit blíva eitt registreringsveldi í sær sjálvum har vit skulu eyðmerkja og registrera alt av eftirlit við hvørjum øðrum og har sum undirvísingarparturin og leiðsluparturin blívur bara sekundift og tað er for nógv av tí haldi eg generelt í samfelagnum at vit hava lyndi til at skapa okkum skipanir sum skulu vera so góðar og lættar at at virka í og at brúka men tað blívur oftani soleiðis at tað blívur tyngri og longri at brúka eg vit í javnaðarflokkinu taka undirvið hesum her at mann fær í gongd við hesar ktuloysnirnar men vit taka atlit til tað sum mann sigur í viðmerkingunum tildømis frá føroya lærufelag og frá øðrum pørtum eisini kommunufelei partvíseisini yrkisfelagið hjá miðnám at mann má hyggja eftir fylgja pengarnur við krevur ta meira arbeiði hvussu veit mann at vit spara níggjuogfjøruti milliónir í skipanim hvar er tað eyðmerkt hvussu kann mann vísa á tað tí sambært hesum so eru tað fjøruti miliónir vit koma at brúka og níggjuofjøruti mili ónir finnur mann inni í skipaninr pá einlana máta so sum eg skilji ta ja tá tá ið mann heldur tað tað liggja inn í skipanini so skal mannminnast til at tað arbeiðið sum eg gjørt í dag tað verður forsett við at gera men tað kemur nógv nýtt arbeiði sum skal gerast visiman hygur eftir heildarætlan í fólkaskúlanum so so krevsta nógv hægri játtan fyri at til dømis at kunna fylgja tí pedagogisku krøvinum sum er í fólkaskúlana í dag bara tað at mann ætlar til dømis at skipa undirvísingina øðrvísi man snakkar um tvíloyraskipanir og mann snakkar um onur ting tað kann ganga útí yvir tað vissu i kttrygdin kemur at krevja so nógv eyka tað er tað sum er bangin fyri so eg vóni at hetta verður nakað sum ikki kemur at tyngja skúlavirki menn kemur at hjálpa og at vit fáa eisini pláss fyri at mennina skúlan pedagogiskt við undirvísing tvílæraskipanum útbúgving av lærarum etirúing av ktvørum og og tey tingini sum vit hava víst á í so stóran mun innan fyri skúlaverkið so eg vóni at landsmaðurn kann greiða frá nærri hvat hann hugsar um við hesi skipanini og hvat hon kemur at ávirka vit fáa eisini kanska meira innlit í tað í mentanarnevndini tá ið vit fáa høvi at hoyra