Bjørt Samuelsen (Tjóðveldi (Republic)), speaker, 2020-12-15
Topic: 2. viðgerð LM-052/2020  Uppskot til ríkislógartilmæli um at seta í gildi fyri Føroyar anordning om ændring af anordning om ikrafttræden for Færøerne af lov om finansiel virksomhed (Ændringer af kriterier for SIFI-udpegning på Færøerne)
og tí haldi eg at mann oyrir atbetr ít bandi at mann fer undir áing við dandanska at fáa s serstøkk krøv a fyr føroya takfyr rar formaður ja takk fyri bjørt samuelsen ja takk fyri eg púra samduri khristin andreasen eg haldi faktikt er et líst sindur óheppið at vit her skulu standa og taka støðu til eitt mál sum sum sprettur av at norðura spara kann menn sær beinleiðis til danskar myndugleikar sumi so koma við einum uppskoti og tað er eitt sindur soleis til vildar tal líka sum føroysk myndugleikar er ikki ordiligan yvir tað men tað er so sjálvandi tilmáli frá bæði føroyska og og danska vágarráðnum at mann metrar tey krøvini sum eru í dag eru rímilig og vinnumálaráðið heldur so eisini at tað er skilagott at mala til at norðea sparikassi sleppur undan at verða sið við banki men eg haldi bert at nevna at tað at føroysku bankarnir tríggir av fýra eru í sifibankar í dag kemur av einum ynski frá føroysku bankunum upprunaliga og síðani í krøvuni bara rættiliga nógv broytt og nú halda bankarnir ikki at tað er so heppið so tað er avgjørt neyðugt at landstýrismaðrin vinnmálin tekur hetta málið upp og og fær samla kompitansina her heima í føroyum til at geraa meting av hvat er rætt røtt krøv at seta til føroysku bankankja so er tað hennrikold gersuvæl ja takk harra formaður nú er søgan tann at vanligur fólk hava eina dtrygdfyri sínar pengar upp til sjey hunraðog hálvtrýss túsund sum tey eiga inni og tað evi ikki tann øgiliga stóra skarin sum hevur nógv meir entað men nøkur eru sjóðfylguó og so hevur mann nokk so spessielt hetta her krftirnar okur brúka upp á eitt spenna eitt trygdanet undir hendara basignaðir bankar so hava okur nevndir í bankanum sum fáa ein ársløn í part okur hav stjórar sum fáa eina tríggjar fýra milliónir í part í løn og so hava okur fíggjareftirlit okur hava hágaráð o hva meir eitt annað tað manglar bara pedagogufelagið kemur undir at at at vera við í at at ein finna eina pedagogiska loysn at bjarga hesin her enorma penga haloyni sum fólk hava i hví skulu okur brúka okra ting keftir parlamentin upp á hvussu bjargoingur e ín banka hví ikki bar grilbarnar niður er t ikki nógv størri ávirkan við við sæfiskur skifá heysin upp á fólk í havn til dømis nógv størri nn enn enn at at ein banki gangurrja takk fyri ja eg havi einki ímóti at mann setir kritisk eyga á lønirnar til dømis hjá stjórini í bankunum eru tær lutfalsligar í mun til støddina bankuna í mun til øðrum londum og so frameftir men tá ið tað snýr seg um sifikrøvini so snýr tað seg kanska í veruleikanum um at bankarnir spennar trygdarnet undir seg sjálvar altso teir skuldu krøvini eru at teir skuldu seta so nógvar pengar av at ferðbankin skuldu tær veruleikan klára endurreissa seg sjálvan so grundleggjandi skuldi tað betýtt at skattgjaldarin sleppur undan hesi ferð tað kunnu hennikold og eg so ivast í um skattgjaldan ivrhøvur sleppur undan visi bankarnir fara eisini men mann kann siga at tá ið noyðast sparikassið ikki longur verið sifibankin um hetta verður samtykt so hevur hann heldur ikki at taðer eyka trygdarnetið undir sær sjálvum men hann fær so lægri ella linari krøv til hvusunógvar pengar hann skal seta av og tað kann vera bæði gott og ringt fyri ein banka men her velur mann so at mæla til at at norðoya sparikassi ikki mann sigur hann er ikki systemkritiskur tað er ikki búskapin í føroyum sum verður skalaður viðvið sbankin ferð og tað kann mann so velja at trúgva t tað e rættiliga skeivt tað er øgiliga trupult hjá okkum leikfólki at vita tað eksakt tað mugu vit bara viðganga takk fyri kristinaháfoss gersu væl ja skilji væl tær bekymringarnar sumnevndin hevur havt hóast at at tað er ein fyrimunu at vit nú hóast alt hava eitt føroya vágaráð sum fer inn og hyggur eftir tí fíggjarliga støðufestini í teimum føroysku bankunum og kemur tilráðingum við víkjandi tí føroyska samfelagnum tíviðvíkjandi tá mann hugsar um lóggávarna generelt so er eingin ivi um at krøvini hava verið herd ár aftaná ár aftan ár til peningasovnarnir og vit ynskja jú eisini at føroysku peningasovnanir skulu liva upp til man kan siga europeiska lóggávu á økinum men trupulleikin beint nú er tann at at lóggávan er skrúvað saman sð sum pass væl til danska bankakervi og tann mátan sum siðfrúbankarnir í danmark eru skrúvaðir saman uppá og tað hava tá føroysku bankarnr iknigjørt vart við og teir vísa á at teir ikki hava tey somu amboðini uttan at færa forlykt detaljur til at uppgera aktivur og sovíðari sum samsvarandi sigur fri bankar hara í danmark so har eiga føroyski myndugleikar einu týðandi uppgáva í hvørnfall at tryggja at føroyskir bankar ikki fáa harðari krøv enn samsvarandi bankar í danmark og tað er tað sumter er uppliva í løtuni og tað haldi eg ikki nakar bjøart samelsen ja takk fyri ja tað er tað vit vísa á í álitinum ati at bankarnir í føroyum hava lutfassliga harðari krøv enn enn onnur lond og tað eru nakrar orsøkir til tað altso eitt er tann sveiggjandi kapin vit hava men tað er eisini mátin mann roknar út altso hvat mann kann telja við í esær aktivitetirni sum telja við tá iðmann roknar út hvat krøvini skulu vera og og har kann eg bara siga enn einaferð at tað er altso o neyðugt at mann skaffar sær kompetansina her tað er gott við føroya vágaráðið mann kann siga føroya vágaráð og tað danska systemisk risikrot tey vilja altíð leggja leggja krøvini rættiliga høgt tí teirra uppgáva tað er teirra nótúr at at at at hava so góða trygt sum gjørligt eg haldi taðhevi verið umráðandi at mann fekk eitt forð um har í teir føroysku myndugleikarnir saman við kompitansiørkinu og fólk sum veruliaga hava innlit í etta her og bankunum umrøddi hvat er tað fyri krøv sum skuld vera galdandi da føroysku bankanm tí alt bendir á at at kem man við slíkum umbønum til danskar myndugleikar so at danskar myndugleikarun eingin ongan ongan trupulleikar við tí tí teir hava upprunaliga ikki kravt at føroysku bankarnir vóru siðfribankar takk fyrija so er tað johannes joensenbjørt samuelsen takk fyri eg kann í øllum førum siga so mikið at tað fíggjarliga rásarúmið eigur at blíva betri tí at bankin verður tungin altso hann fær linari krøv og harvið berani fungið til at seta minni av hmen eg haldi grundleggjandi eiga vit eisini sum politisk skipanin at taka upp altso hvnær tað rími tog nær tð ov rímiligt tá tey grønu bankarnir seta í dag altso eg tosaði við mammu mína sum hevði verið í eini banka har hon skuldi taka pengar út hon slapp ikki at taka út tí hon skalt koma aftur eahósdað millum klokkan tvey og fýra ella hvat tað var altso tað líkist ongum okkara eldri borgari tey klára ikkiki eiga han pening útnaksam men tað er munur á bankunum til dømis er ein betri tænasta í so máta í onkrum av teimum smáu bankunum og har má mann eisini byja kundarnar far tit og hyggja eftir og skifti kanska til teir bankarnir sum hava betri tænastu sum kunnu bjóða lægri rentu eg prookerist hvussu øgiliga nógv av at fólk sum eiga lítið av pengum at tey verða kravd negativar rentu av slíkum sum lønarkontum so víðari tað er altso vistu tey eiga meira enn tríggjar kontur ella hvat er tað er ikki heilt tað er ikki heilt í ordan takk fyri ja altso jóhannes joensenvur havt vitað bleiv við at standa á tað vartað var vit fara so víðari í á røðaralistanu nú er tað landsstýrismaðurin helgi abramsen sum fær orðið ger so væljag harrar formaður nú komi spurningur inn á hetta her við við samskifti við donsku stjórnina ella donsku myndugleikarnar tigiski bara stjórnin fú helst eg skuldi g líka taka orðið mann byrjaði við tí at ati hetta her við siðfibankum tá ið tann skipanin kom tá vóru føroysku bankarnir ógvuliga áhugaðir í at blíva partur av tí om mann enntá tillagaði krøvini soleiðsnar at norðeya sparikassi skuldi sleppa uppí seinni komi so sær nógv um talaðu nógv krøvini umframt aðrar buffarar skipanir og tá blivu krøvini so stór at bankarnir hava hug at siga at ha høldu vit vita av hesum sovert vit setki vilja vera í sigur fyri bankar so ati og tann stóri spurningurin er nú er tað nevnt fleiri fyri at at vit eru í sama somu skipan sum tann danska skipanin spurningurin blívur hvat er ein stórur banki og hvat er ein lítil banki onkur banki í føroyum er sivibanki tí han er stórur eftir føroyskum forholdum samtíðis er hann kanska minni enn einum tilsvarandi banki í danmark sum ikki er ein stórur banki og so so skulu skulu hesi føroysku bankarnir kappast við danskar bankar meðan krøvini ti ta føroysku í nógv strangar tí at her er tað størri bankar enn enn enn tilsvarandi í danmark og tá ið danski vinnumálaráðrini var ein vitjan her ghaldi tað var fysti novemburmánað simur kollerup so h nevndi eg ta við hann hetther at hendan trupulleikar it hava at at okkara bankar fáa fáa strangari krøv enn tilsvarandi bankar í danmark og vit avtalan sum vit skulu taka handa spurningin upp og tað hevur verið í samband millum føroyska vinnumálaráðið og fíggjareftirlitið um nógv krøvini fíggjareftirlitið umsitir nepkrøvini og og samskifti við donsku myndugleikarm tað fer so at halda fram um ikki fíggjareftirlitið so kanska við við ministeriu annars henda eisini aðrar broytingar og tað eru millum annað tað ati at es ger okkrar broytingar í teirraralógum sum danmark ætlar at innføra sum ger tað sum ger krøvini eitt sindur linari og vist tað hendir og tað vænta at vit fer at henda í heyst so fara vit eisini at royna at fáa tað samtykta galda fyri føroyar eisini so tað verður ein ein hjálp til tilføroysku peningastovnarnir í tí kappinginu tað er tað sum eg kann stuttum siga um at her vit vit eru also deolog við við danskar myndugleikar fyri at fáa hesi tingini broytt takk fyri viðmerking ja tað er gottat hoyra at landstýrsmaðurin er í samskifti v myndugleikanum um at fáa tað tillaga tær treytirnar sum eru sois hvøfaa føroyski peningastovnarnir ikki verða verri stillaðir kann mann siga í mun til samsvarandibankar í danmark eitt su e ælar at spyrja landsstýrismannin um hann var inni á es lóggávu eisini er nakað nýtt viðvíkjandi so kallaði es bankaognjónini sum tevur verið arbeitt við í eina tíð vit vita at í so fall at hon gerst til veruleika so kann tað fáa stóra ávirkan á eisin tar føroysku peningastovnar og hvussu vit í føroyum so mugu skipa okkum og helst eisini heimtaka málsøki meni eg kundi bara hugsað mær at hoyrt líka status í tí málinum er nakað nýtt at frætta gersuvæharra formaður nei tað er ikki s nakað serliga nýtt sum sum eg veit at siga frá um um um adosku nei um at gera es spannkomnujónina men vit eru so diologi eisini um tey tingini og fylgja við og og havi fingið at vita at vist tað verður kemur upá tal so so verður atlit tikin til til yføroyar eisini tí sambandin so vit vit so skipan við gjørd so at at hon tillagar til til okkara viðurskifti takk fyri ja so er tað bjørt samuelsen sum fær viðmerking ger su vælja takk fyri tað er gott at vinnmálaráðið samskiftir um hetta men eg hugsaði eitt sindur um hetta her við ati altso nú uppstendir alt hetta málið av at ein einstakur bankin sjálvur vendi sær til myndugleikarnar niðri og so fær bólkin a rulli so ger mann f lógaruppskotið ogsovíðari men hetta við at hava eina eind í føroyum við kompetansi sum kann meta um hvussu eiga krøvini til teir føroysku bankarnir síggja út tí alt gott um at es eg kundi eisini nevnt tað kema ið nýggjar lóggávu sum danir fara at implementera og so kemur tað til føroyar allarhelst men aftur allir bankarnir í es londuni eru jú øgiliga stórir bankar ella tað er øgiliga øðrvísir bankar eisini enn teir føroysku so tað líkasum at skapa ttaer kompetansforrúmi fyra at brúka eitt ikki serliga gott føroyskt orð kundi landstýrsmaðrin sagt eitt sindur um tað so eisini bankarnir hava avstað í føroyum at sparra um hetta og tá hugsi eg ikki bara um ráðarráðið sum sjálvandi vágarráðið sum sjálnir má vera partur av tíø hvussu nógv mann skal hava also vit hava landsbanka a vit hava vágarráðið og og so framvegis og og og tað sum eg kenni til vágaráðið so halda tey ella eg hvussu varan av at tey halda ikki at krøvini eru eru forstrangd til til føroysku bankarnar men og hvussu nógv sovorði ráð mann skal hava tað veit eg ikki altso bankarnir sjálvir arbeiða nógv saman teir hava tær felagið ferð sím peningastovnar sum eisini samskifti sínámillum so so tað men eg kann bara soera svara stutt at tað var ikki arbeitt við at seta nakað annað forð um afturat tað var tað ikki takk fyri o er tað bjørt saelsen sum færðigeætakk fyri eg tók bara orðið tí at landsstýrismaðurin eg orðaði meg opaist ikki ov nóg greitti mínum spurningi tí tað varð slett yvirhøvur kki lagt upp til at mann skal skapa nakar nýtt ráð ella nakað slíkt tað sum eg tosi um tað e at mann hevur eitt forða um at sá eina eind av tí serfrøðini mann hevur í landinum at mann samlaði hana soleiðis at mann kann samskifta eisini við vinnumálaráðið men við ráðgevngu frá teimum sum hava standa uppá hetta altso øhum grundini til veg sigi tað tað er tí at bankarnir vístu á at í føroyum er tað akkur sum eingin sum lofta bólkunum tey sagdu tað beinleiðis at tað er ov tí er eisini tí vit síggja at norði at sparikasti fer beinleiðis til danskan myndugleika to bara fyri at landstýrismaðurin tekur tað við sær oman vinnumálaráðið at at eg tosi ikki um at stovna eitt nýtt ráð við føstum starvsfólki ella á nakað eg snakki um at samla kompitansina soleiðis at mann kann samskifta við tar kompitansina sum er í føroyum um hvat hevði verið fornuftiga føroyska ella krøv til føroysku bankarnir og soleiðis at mann sum ein samlað eind og sum ein stuðul hjá landsstýrismannum kundi fara og samskifti danskar myndugleikarar um at seta tey røttu krøvini so hopi eg havi presisaja takk fyri tað eru ikki fleiri sum havat biðað um orðið orðaskifti er endað og vit fara at atkvøða í hesum málinum vit atkvøða so í løgtinsmáli nummar tveyoghálvtrýss sum vit júst hava viðgjørt um zifiutpeining poferorini sum túð eitur og tað er ein samdnevnd sum hevur lagt álit fram vit atkvøða núvit eru liðug at atkvøða málið er samtykt við áttaogtjúgu atkvøðum fyri ongar ímóti einari blankari og hetta málið feær soleiðis samtykt til triðju viðgerð vit eru so komin til tað seinastu viðgerðina í dag og tað er ein fyrsta viðgerð av tingmáli nummar tveyoghálvtrýss nei orsaka tingmál nummar trýogtrýss uppskot til løgtislóg um broyting í løgtslóg um at byggja tveir vardar bústaðir í tórshavn sambýli á mýrini í hoyvík stendur í parandes vit skulu hava framsøgufólk fyri fólkaflokkin er tað christian andreasen fyri javnaðarflokkin jóni nols joense fyri sambandsflokkin magnus rasmussen fyri tjóðveldi siristenberg fyri miðflokkin biljusinessen og fyri framsókn ruttvang tann fyrsti at fáa orðið er kristian andresgersætakfyri ha formaður tað er uppskot frá elsbet mersetis gunnadóttir kvinnu í almannamálum um broyting í løgtingslóg um at byggja tveir vardar bústaðir í tórshavn sum er til viðgerðar og tað sum uppskotið gongur út uppá er at tann lógsum bleiv samtykt í tvey túsund og átjan snúði seg um tveir bústaðir og tað er má so fyrireika tað arbeiði við at bjóða tað út ella prosektera og nú vísir tað