Bjørt Samuelsen (Tjóðveldi (Republic)), speaker, 2021-04-26
Topic: Aðalorðaskifti sambært § 51, stk. 4 í tingskipanini um FG-004/2020 : Frágreiðing um úrvald uttanríkismál
ger so væltakk fyri frú forkvinna eg skal birðja við at takka landsstýrismanninin fyri at hann kemur í løgtingið við einum aðalorðaskifti eg vildi ynskt at eitt slíkt aðalorðaskifti endaði við at løgtingið gjørdi nakað niðurstøðu og samtyktinakrarella gekk var felags um nøkur ting sum hann so stakkað útir kortið og arbeiddi víðari við men soleiðs fungerar tað og ikki aðalorðaskifti tey kunnu sjálvandi føra til áhugaverd kjak meni sjáldan føra tey til so nógv meira í øllum førum ikki felags niðurstøðu eg haldi ati hendan her frágreiðingin hon hevur nógvar góðar yvirskriftir og sumt av innihaldunum er eisini rættiliga áhugavert men eg haldi kortini at hon sær heilt grundleggjandi nokk so vælvísir hvørja ómegdarstøðu vit eru í og uttanvivispolitiskt tí vit ikki eru ein sjálvstøðug tjóð og tað vil so vera tað er trupult at tað kann vera øðrvísi men eg sakni at mann kanska meira grundleggjandi greiðir frá júst tí partinum at vit eru bæði stikaði inni og enn verri við detta allatíðnaa ímillum fleiri stólar tí hvørji eru vit í veruleikanum í altjóða samanhangi vit eru ikki ein fullt intigreraður partur av danmark og tað verða vit ongantíð og tað hava vit ongantíð verið óansá hvussu stór sambandsflokkurin blívur so fer tað ongantíð at eydnast at fáa føroyar til at blíva eitt danskt amt aftur soleiðis sum vit einaferð hava verið og føroyar hava heldur ongar føroyingar hava ongantíð tikið undir við tí sum er eitt grundarlag undir undir einum stórum parti av okkara uttanríkispolitikki í dag sum landstýrismaðurn vísur á at frágreiðingini nemliga danska grundlógin danska grundlógin er ikki ein grundlóg fyri føroyar hon hevur ongantíð verið viðgjørt í tí føroysku valda parlamentunum og hon hevur ongantíð samtykt av føroya fólki og tí er tað ein stór avbjóðing at hon liggur sum eitt grundarlag undir sum fyri sovoðit eisgini verður víst á í hesim hesari frágreiðingini undir okkara uttanrikispolitikki tað eiga vit sjálvandi ikki at góðtaka nei eg vænti faktiskt ikki at sambandsflokkurin arbeiðir fyri at føroyar gerast æ danskt amt og tí siga eisini vit fara ongantíð at koma í eir ta støðuna og tí er bara ein máti vit kunnu koma á sama støði við onnur lond og tað er at skipa føroyar sum eitt fullveldi og gjarna í tøttum samstarvi við okkara grannar og har millum eisini danmark millum hesi tingini sum eg haldi mann ikki viðgeru í hesum uppskotinum serliga grundleggjandi tað eru okkara avbjóðingar í mun til vss vit hyggja eftir hvørji uttanvikspolitisk amboð brúka øll londini í europa og øll okkara grannalond øll okkara grannalond sum eru sjálvstøðu eru annaðhvørt limir í í í es og tey sum ikki eru ta tey eru limir í europeska búskaparligasamsvavinum altso eps ísland og norra sum ikki eru es limir tey eru limir í sta efta sum er sveis ísland norra og lystinstein og ísland norra og lystnistein altso ikki sveis hava so gjørt avtalu við ps nei við es londini bæði við es men eisini við eslondini hvør sær í tí sonevnda eps samstarvinum føroyar kann ikki gerast limur í efta ella vit kundu um vilju væl til tað men eftalondini og kanska serliga sveis hava ikki verið serliga fegin um at royna at fáa at føroya kann blíva limur í efta og tað hevur annars verið ein partur av tí mann var samdur um í fleiri samgongum fyrst var ein ella tvær samgongur sum arbeiddi fyri eftalimaskapi sum so aftur førur við sær at mann kundi fingið atgongd til fríhandilssáttmálar við nøkotretivu lond so kom ein onnur støðd sum meint tað sama so kom ein traðja ses segði nei nei efta er ein deyður fiskur haldi eg tann løgmaðurin sum umsætt uttanríksmál kallaði tað so kom aftur ein ein samgonga sum var tann undanfarna sum aftur legði seg eftir efta sporinum og nú hava vit aftur eina samgongu og hesim uttanrikisráðharin viðger ikki tann spurningin eg nevni etta bara fyri at vísa á hvussuja hvussu ómiðvísir okkara uttanrikispolitikkur í veruleikanum er vit eiga at kunna standa saman um ein uttanrikspolitikk fullkomiliga uttan mun til hvønn hvønn flokk vit umboða tí uttanriðii áhugamál snúgva seg heilt grundleggjandi um at skaffa samstarv samstarvsavtalur og handilssambond við onnur lond og og og tað eiga vit sjálvandi at kunna finna ein felags tovna um tað sigur seg sjálvt men av tí at mann onkursvegna ikki viðgerð ttanaltso mann hevur ikki møguleika fyri at fáa hesi somu amboðini sum okkara grannalond hava so hevur mann onkursvegna nú bara heilt slept í eg veitikum landstýrismaðun kann siga nakað um tað tá ið hann kemur upp aftur um mann púrasta hevur slept stremband í eftir efta um an ber uppgivið og si tað ber ikki til í øllum førum so viðgerði mann ikki tær avmarkingarnar uttanlandsnevndin tann undanfarna varð og ferðaðist runt um kringí undanfarna vælskeiði og var millum annað og vitjaði høvuðssætið hjáfta og tey søgdu beinleiðis stjórin en hann segði amen jamen hvørji eru tit vit klára ikki at plasera tykkum altso tit eru ikki ein sjálvstøðug tjóð tit er heldur ikki ein fullpintegeraðpartur av danmark v vit klára ikki ordiligt altso vit vitakkiorlahat vit skíggja við tykkum tit passar ikki inn í í nakran form og eg haldi at tað er allantíðna tað sum blívur avbjóðingin so leingi vit ikki kunnu siga føroyar er ein sjálvstýrtjóð vit fara út at samráðast við onnur lond á júst sama støði sum øll onnur sjálvstøðug lond og eg haldi kanska ikki at mann mann roynir at læsa hetta upp til nakað partapolitiskt og og og líkasum skjótast sindur eftur tjóðveldi tá i vit føra hetta fram men hetta er tann veruleikin sum ger at tað nærmast er ógjørligt hjá føroyingum at føra ein veruligan uttanrikispolitikk harra formaður í heri leygardagin so var eitt tiltak eitt øgiliga spennandi tiltak sum norðoya tjóðheldsfelagskipað fyri og tað va fullsetti salur og har vóru hesi her fýra fyrrverandi formenninir í í í í fullvldssamgonguni sum fyri fyrstu ferð tjúgu ár kjakaðust opið um samráðingarnar við danir um tá ið føroyar skuldu loysa ótrúliga áhugavert kjak og anterikaceboyg segði hetta her sumær eg eisini sjálv havi sagt so ofta tað fer ongantíð a eksistera ein danskur forsótsmálaráðharri sum arbeiðir fyri at føroyar gerast ein sjálvstøgutjóð tað fer aldrina at henda tí eingin forsetisráðharri í einum øðrum landi fer at vilja hava tað sitandi á sær at viðkomandi arbeita við at minka um ríkið og líka sum vist er tað tað fer ongantíð at vera eitt danskt valt fólkating sum arbeiðir fyri okkaraviðursktum uttan at seta síni egnu áhugamál fremst tað er ikki gjørligt tí eitt og hvørt land er sá sjálvum nærmast í einum hvørjum landi arbeiða valdi politikararnir fyri sítt fólk og tað er altso munur á og tað er fullkomiliga líkamikið um ann tjóðveldsfólk ella sambandsfólk ella okkurt annað so er tað ein grundleggjandi munur á danmark og føroyum og at vera føroyingur at verða danskari og tí harra formaður haldi at vit verða noydd til í nógv størri og seriøsar grad at seta okkum niður og veruliga fáa sett fokus á tær avbjóðingar vit hava so vit kunnu leina upp tær tey stigini sum skulu til fyri at vit kunnu føra uttanríkispolitikk á javnum føti við onnur lond vit kunu eisini taka dømi um sendstovuna í ísrael sum landsstýrismaðurin hevur tikið stig til og eydnast við tað er ein politisk avgerð og eg skal siga beinanvegin eg havi eisini vð utanlandsnevndini verið við hjá ísrael eg haldi ísrael er eitt ómetaliga spennand land og mær dámar væl møguleikarnir sum eg síggja fyri framman í mun til sendistovin í ísrael og eg haldi at nú sendstovin er komin har so skulu vit stuðla tí men tað er eingin ivi um at tað var ein politisk avgerð tí sum eisini verur nevnt í frágreiðingini her so er russland okkara fremsti handilsv ella handils samstarvsland í dag russland móttakur nógv størstan part av okkara útflutningi ta søguna kenna tit hví so er har hava vit so latið uppi umboðan so er tað danmark í tíggju prosentum og síðan koma bretland usa og kina og tað var jú allan lág allaníkortinum at usa skuldi vera tann næsta landið mann læt up sendistovul og eg haldi at so mikið máman kunna hava felags reglur um at mann veit tá heim stjórn kemur til hvat er tann næsta sendistovun vit ætla at lata upp fólk blívaú púra paffa um at tá ið knappligat var ísrael men tá ið tað er sagt so so sigi at nú er sendistovan har og vit eiga at brúka teir møguleikar sum liggja í tí men eg haldi ikki at tað er rætt at mann ikki klárar at semjast um raðfelgina av hvørjum senstovum skuldu koma tvørtur um samgongu tað tað eg meini við at uttanrikspolitikkur eigur at vera felags so tað er spennandi við einari sendstøðu í í í ísrael men tað er ikki tann sendistovan man politiskt hevði lagt út í kortið skuldi vera fyrst so er tað hetta við støðuni í mun til trygdarmál vit hava fingið ein radara skal setast upp nú og heilt uttan mun til hvat verður sagt so er tað eingin ivi um at hava fólkatingið sum avgjørdu at seta pengar up til at byggja radar í føroyum áðrenn føroyska løgtingið hevði hoyrt so mikið sum eitt lítið eitt einast orð um tað altso hatta er bara tað er bara veruleikin sum ein av mínum politiskum kolegum plagdi at siga og tað kann tað má ikki koma fyri at tað má ikki koma fyri at fólkatingið situr og viðger játtan til ein radara sum skal byggjast upp í føroyum altso har mátað vera soleiðis og eg altso vit mugu gera alla skipanina um soleiðs at vit tryggja at tað ongantíð kann henda at danir ikki iki t hava eina heimild til at samtykkja pengar ella byggja ein radara í føroyum so kann mann veljat kalla tær herna radara ella okkurt annað men tað er ein radari sum sjálvandi skal brúkast í samband við verjumál trygdarmál og harvið eisini hrnamál so harra formaður eg skal bara brúka tað seinastu sekundini tí so elia nógv annað mann kundi farið inná eg haldi spennandi við hesun her tankunum um arktis um miðdepilin har og og tað at vit eru ein stórhavstjóð og vit kanska skuldu gjørt meira burtur úr tí men eg fari enda við t heita á landsstýrismannin um at mann veruliga setti seg niður og fær langtíðar semjur um uttanrikispolitikkin soleiðis at vit standa nógv sterkari undir teimum ógvuliga avmarkaðu fyritreytunum vit hava at gekka uttanríkispolitikk í føroyum takkfyri