Steffan Klein  Poulsen (Miðflokkurin (Centre Party)), speaker, 2023-04-18
Topic: 1. viðgerð LM-097/2022  Uppskot til samtyktar um játtanarkarmar á løgtingsfíggjarlógini fyri 2024
takk fyri harrar formaður tá vit tosa um fíggjarlóg og tá vit tosa um karmar so er tað primerkt raksturin inntøkurnar og seinastu íløgurnar við soeis yvirskipað diskutera eg ætlaði at koma inn í hinn á hesi trý viðurskiftini og byrja við rakstrinum ø og tað er tað er afturvendandi at vit peika út at raksturin er forhøgur og í hesum kørminum er hann seks komma seks prosent fyri allar greinarnar samla sæð og tað virkar øgiliga høgt og og fleiri hava víst á hetta her jamen her mugu átøk til fyri at fáa avlop men eg valdi se eisini hyggja eftir einstøku greinunum altso ráðunum og og her má eg prika eitt sindur til til framsókn sum sum hevur meldað kanska sterkasta út við haldføri so er tað jú nettupp fíggjarmálaráðið og lógarmál sum sum vaksa mest ávøkist við átta komma trimum prosentum og níggju komma trimum prosentum meðan teir stóru postarnir barna og útbúgvingarmál heilsumál og analmannamál eisini liggja rættiliga høgt men liggja ímillum fýra og og seks prosent so har er har er nógv at taka fatt í í ravunum hjá hjá nettu framsóknarumboðunum hog fyri halda fast við rakstrinum so er tað teir s als teir stóru postarnir eru skúlu og útbúgving sum tann fyrstu og so heilsa og eisini almanna mál og tað verður ferð eftir ferð tosa um strukturellar broytingar og vil mann nakrar strukturellar broytingar jamen so má mann inn í inn í hesi økini tí tað er her teir ja teir stóru pengaposarnir fara til men ja spurningur er hvat mann vil altso vit ynskja jú øllum em skúla at vit ynskja øll eitt gott heilsuverk vit ynskja ein sterkan almannasaktor eisini men men tað kann tað kann væl hugsast at at kunnu rationaliseringar gerast øhog afturat teimum sum verða vevrð fleiri játtanir nevndar góðar tíggju sum hava størstan rakstrarvøkstur so verður tænastamannaeftirlønir eisini nevndar og har er tað sjey milliónir krónur og nú nevndi eg ráðið hjá ruttvang fíggjarmálaráðið eg undraðist veruliga á at at vøksturin var so stórur og mín spurningur er hvar hvar koma hinar sjeyogtjúgu miliónar frá altso sjey milliónir stava frá tænastumannaeftirlønum men har er ein vøkstur upp á umframt hetta sjeyogtjúgu miliónir afturat tað tað virkar øgiliga ógvusligt serliga tá mann hyggur eftir tír prosentvís øhvar hvar stavar vøksturin annars frá altso tá vit hyggja eftir heilsu almannamál og skúla hso verður nevnt fleiri ferðirnar og eg haldi tað kundi vit útgreina eitt sindur meir at mett nettu tilgongd av brúkarum liggur aftanfyri hesim tølini og so verðurnevnt at javning eisini á trý komma átta prosent er orsøkin til henda vøksturin sum sum er sum eru rættiliga stórur og tað botnar í í í í lønum og og prístalunum otil dømis hygra fólka pensjónum so er tað hendan javningin á trý komma átta prosent sum er tann størsti parturin altso ein vøkstur á fimmogtjúgu komma fýra milliónir men so eru fjúrtan milliónir eftir og er tað stava ta talið frá at mann metir at t so nógv fólk sum koma inn í skipann afturat tað hevði veriðtaðher veður gott at fingið útgreina taka vit heilsumál so er tað hábygningurin sum førir til økt virksemi og har nevnir mann aftur fólkatalið og samansetingina eisini og og heilivágur verður verður eisini nevnt til skúlaútbúgving er tað fviðmerkti læraralønir men har hava vit í undanfarna valskeiði valt at raðfesta millum annað námsfrøði sjúkrarøktarfrøði og og onkra aðra útbúgving afturat og tað merkir milum annað økt virksemi til fróðskaparsetur føroya so tað eru eisini okkara egnu raðfestingar sum sum trýsta henda raksturin upp men vit mugu bara staðfesta at hann er rættiliga høgur men ruttvang kunnu er ambitiøs í fíggjarmálaráðnum hon sigur at rakstrarvøksturin ella vit skuldu sygta eftir at hann ikkiskal fara upp um fýra komma fimm prosent og tað vil siga at út frá hesum kørminum so skulu vit skava tvey komma eitt prosent stig av vøkstrinum sum vit síggja í hesum uppskotinum og tað svarar til hundrað og tretivu milliónir og ynskti nátt hesum málinum til komandi fíggjarlióg fíggjarlóg so er ta hundrað og tretivu miliónir vit skuldu skarva av ogtað er tað er ein rættiliga stór upphædd men tað verður so skotið upp at mann skarvar um ikki annað tretivu milliónir um árið men taðer vísti seg at vera øgiliga ringt bara koma har upp til at finn hasar tretiv milióninar so tað verður spennandi at síggja um um samgongan og politiska skipanin klárar at standa saman um tað men her má eg eisini nevna í samband vi rakstrarvøksturin onkur annar hevur longu nevnt tað men tað eru so ótrúliga nógv ynski eisini frá hesari samgonguni sum longu hevur spælt út við einum lønarlykti mann ætlar ætlar at stytta arbeiðsviklarnar í sjeyogtretivu tímar skattalættin veðurlagsmálini skulu nogast og har har er tað ógvusligar upphæddir sum fara til stuðul ikki at gloyma elbilarnir sum mann næstan fær marren av tá man hugsar um hvussu tæðr upphæddur fara bara til tað átakið ø og hyggur mann samgonguskjalið er øgiliga yvirskipað men hygg mann í væl skráirna hjá hjá samgonguflokkunum sum bara fer at nevna okkurt afturat so ynskt mann at at ung skuldu fáa frían tannlækna upp til einogtjúgu ár lítlar fyritøkur skulu gjalda minni og og mann kundi tikið nógv átøk afturat so ynskini eru næstan óendalig og tí veru tað ikki lætt hjá ruttvang endiliga at at náa hesum málinumá fýra komma fimm prosent men tað er so tað málið fíggjarmálaráðið í rutvang a átti hevur sett sær vistuvit flyta okum yvir til inntøkurnar so er tað jú tann vanligi skatturin og mvigi sum faktiskt er bulurin í okkara inntøku altso í landskassan tí eru trýss prosent sum koma harífrá øhog so er tað vinnan annars kannmann siga so í stóra trekkum sum betalir hitt fiskivinnan og alivinnan skula so gjalda meir ømissu uppskotini verða samtykt sum liggja í løgtinginum htað gevur í brotu tvey hundrað og áttaogtretivu miliónir eg haldi tað er komandi ár og tað merkir so av tí at kommununar skulu hava ein part so nettu hundrað og trýogfýrs milliónir krónur í landskassanm tað er ein rætiliga stór upphædd og og har havi egeg hug at undirstrika aftur hví hví kunnu vitikki lata vinnuna vaksa sum serliga alivinnan sum ger rættiliga stórar íløgur í løtuni og hevur stórt potensijalið fyri at vaksa eg haldi at mann mann tekur ísir rívan til við at taka so stórar upphæddir inn og tær inntøkurnar eru ikki serliga stabilar vita áðen ikki hvussu stórar tær inntøkurnar verða um um tvey trý fýra og fimm ár altso tað tað kann sveiggja øgiliga nógv so verður spurt um um andstøðan hevur nøkur hugskot til til sparið tiltøk og taðtað er ongantíð stuttligt at at skula faraí holtvið at spara hmen har vil eg siga at tað er fyrst og fremst samgongan sum er hevur ábyrgdina av tí ella sum hevður føratroyggjuna og vit gjørdu nøgur síðsta valskeið og tað lukkaðist ikki serliga væl tað vóru tey heilt fáu sparitiltøkini sum fóru ígjøgnum og kritikkurin var øgiligur bara av tí einum sparingini sum faktiskt kom ígjøgnum av andstøðuni tá men mann kann eisini vísa á inntøkumiss og har hava vit í miðflokkinum víst stóra ónøgd við tann rættiliga stóra inntøkumissrin vit fáa av at stuðla elbilnum so ógvusliga sum vit gera í dag eg haldi eg haldi ikki eg haldi ikki fólk blivu greið yvir hvussu hvussu stórar upphæddir landskassin missir fyrr enn vit viðgjørdu málið hesar ferðirnar har har mann næstan bara hevur hugsað um mvig fólk tey hava tosað við við føroyingar um hefta her so halda tey faktiskt at at landið bara eftirgevur mvigei men skrásetingargjaldið er nógv tann størsti parturin og hygg mann í fíggjarlógina og hygg mann hvat hvat fíggjarmálaráðið hevur væntað væntað at fingið inn í skrásetingargjaldið so hevur tað lakt su raktsur ræðiliga langt við sínar a eghaldi mann er undirmett hvussu nógvar tíggju tals og kanska hundrað tals milliónir er farnar út nettupp av skrásetingargjaldinum og har hava vit roynt at ela givið hesari samgonguni eina hjálpandi hond við at skapa ja hesar miliónar saman men tað vildi mann ikki og mín spurningur er so eisini nú tíðini við at renna út so eg klára ikki íløgurnar men í sambandi við øll hesi átøkini mann fer øgiliga harðliga eftir alivinnuni mann fer øgilga harðliga eftir fiskivinnuni og so sigur mann vit skuldu spara tretivu miliónir aðrastaðni tá vit viðgjørdu nettupp hetta her við elbilinum so so sóknaðist vit eftir eium til dømis einum príslofti sum um ikki annað eg kundu settu ein ein góðan dempara á og tað havir ávirtat hoyrt um tað átakið kundi verið ein partur av teimum átøkunum sum landsstýrið annars set særsmál