Høgni Hoydal (Tjóðveldi (Republic)), speaker, 2022-03-30
Topic: Aðalorðaskifti sambært § 51, stk. 4 í Tingskipanini um FG-002/2021 : Frágreiðing um løgtingslóg um sjófeingi
gersovæfrú forkvinna eg fari at byrja við at nevna nøkur viðurskiftir sum ikki eru nevnd í frágreiðing landsstýrismannsins og sum vit í tjóðveldi halda eru alneyðug fyri at royna at venda teirri skeivi gongd sum er farin fram í føroyskum fiskivinupolitikki serliga undir hesi samgonguni men eisini yvir longri tíð og eg skal bara nevna heilst stutt su t koma aftur til tey men tað fyrsta er at sjálvandi eigur eiga manningarnr ikki at gjalda tilfeingiskjøld nú man jú givið rættindur út til nakrar fyritøkur sum kunnu har mann enntá loyvir teimum at keypa og selja tað manningin eigur einki í tí so sjálvandi kal hon ikki gjalda tað átti at verið gjørt beinanvegin í øðrum lagi útlendskar ognarskapur má út úr fiskiváðiliðnum soleiðisum vit samtyktu hann hevði verið burtur næsta ár høvdu vit hildið fast í triðja lagi má tað ikki verða loyvt at selja fólksins ogn sjálvandi er tað tørvur á at ein vinna kann kann vera fleksibul men skalm skulu fiskirættindirskifta hendur so má tað fara fram um ein opnan gjøgnumskygda marknaðin tað sigur seg sjálvt sum tú eisini sært hvussu nógv hendan atgongda fiskan verður seld til og kann fáa tað inntil landskassan í fjórða lagi so haldi eg vit eru komin í støðuna serliga hjá pørtina heimaflotanum nú serliga parsolararnir og uppsa fiskiskapurin at vit mugu fáa eitt slag av einum leikbrái einum teimaaut har vit siga hvat gera vit bæði fáa gjørligari kanna sjálvt tað lívfrøðiliga grundarlagið sum er hent við uppsavninum men eisini at siga nú er kanska høvi har enn ikki íløgur gjørdar nýggj skip har tað kunn vera færri loyvir færri aktørar og kanska aðrir hættir at fiska uppsavn og á sama hátt tá vit taka heimaflotan so haldi eg eisini línuflotin eigur at fara longur út og eisini teir størru útróðrarbátarnir á serligum leiðum í fimta lagi fari eg at nevna at vit mugu beinanvegin fáa samtykt og allarhelst við í einari føroyskari grundlóg eina fólkakvøðu at tilfeingi er altso ognfara fóls tað kann hvørki í verki ella pappírinum gerast privat ogn atgongdin er ein tíðaravmarkað leiða sum ikki kann seljast ella arvast og tað kunnu ikki verða rullandi loyvi og sjálvandi gjaldið fyri atgongdina gjaldið fyri at fáa hsæ atgongdina fram í tí eigur sjálvandi at fella til tað fólkið sum eigur tilfeingi nevniliga til føroyafólk umvegis landskassan og í sætta lagi so má føroyska fiskipolitikkur fara snúgva seg um hvussu vit fáa meira virði burtur úr hvørjum kilo av øllum tí ríka tilfeingi við taku í sjónum og tann atgongn sum er og í hvussu fyrsta umfari nýggj rættindi mugu bjóðast fram onkursvegna í einari kapping har tann sum kann fáa mest burtur úr hvørjum kilo vinnur kappingina hatta vóru tey seks tingini sum eg haldi eri alneyðug at gera beinanvegin viðt tjóðveldihalda og tey standa tíverri ikki í frágreiðing landsstýrismansins og frú forkvinna skulu vit taka frágreiðingina og tað sum er hent tey síðstu mongu árini men serliga tey síðstu tvey hálvtriðja ári so fari at byrja við at siga at sitera kristian matrass ella khristiana brekkumort tá ið hann yrkir ein óskrivað søga ein orðaleys røga um fólkið her livdið skapaði tjóð tí tað er ein óskrivað søga og ein orðaleys røða um tey bongu fólkini tey ættarliðini undan okkum sum av fólki bæði á sjógvi og landi sum hava vunnið okkum tey rættindi og tað virði sum gera føroyar til heimsins ríkastu tjóð í livandi fiskiríkidømi og øðrum livandi tilfeingi í havinum síðstu árini hava vit fiskað umleið sjey hundrað túsund tons árliga tað svara til tólv tons fyri hvønn íbúgva í landinum tað svara til fimmogtretivu til fjøruti kilo til hvørt einasta fólk í føroyum um dagin fyri eina familju við tveimum vaksnum og trimum børnum ja so svara tað jú til at vit fáa tvey hundrað kilo av fiski inn í hjallin um dagin og kunnu vit ikki liva av tí og hugsa tykum so at við sæt enda fingu kappingina um at fáa enn meira virði burtur av sínir dýrmettu kilogunum og vit biðja um bloksstuvul og vit biðja um bloksstuðul í danmark við øllum hesum ríkidøgunum sum vist tað bara verður skipað á ein hátt so tað verður atkomiligt ikki bara hjá okkum sum nú liva men hjá øðrum at vinna mest burturúrhesun her so eru vit heimsins ríkasta tjóð uttan nakran iva við livandi tilfeingi men sambært sitandi samgongu og sambært frágreiðingini hjá landsstýrismanninum so er ætlanin at søgan um føroyskan fiskivinnupolitikk skal enda her eg síggi frágreiðingina mest sum og tað er ikki bara orna skóli fyri at læsta taðvar tað sama hjá undanfarna lansstýrismanni frágreiðingin er val eitt slag av minningarorði um føroyskan fiskivinnupolitikk nú liggur valdið hjá nøkrum heilt fáum sum ikki eru fólkavald hjá reiðaríum fíggjageiranum hjá onkrum landsstýrisfólki ið sigur seg hava rætt sambært lógini at taka avgerð eftir egnum høvdi um hvør kann fiska og ikki kann fiska nýggjasta dømi er føroyabanki og nú er tað liðugt siga tey sambært teimum teir hava býtt virðini út til nøkur fá og nú kunnu tey sum keypa og selja teð ímillum sín enntá við útlendskum ognarluti altso selja atgongdina til fiskiríkidømi á privatum uppboðssølum tað er tað sum er hent tað er tað sum er støðan í dag og hetta virði sum tað er at sleppa framat fiskiríkidøginum tað hevur jú einki við tað stóra arbeiðið og tey virðini sum tey fólkini og reiðaríini í vinnuni hava skapað og skapað hvønn einasta dag við at fáa tilfeingi upp ví sjónum og til høldar og eina slíka slíkari góðsku at tað kann virðursøkjast tað virði skulu reiðaríini og fólkini starvasvinnuni sjálvandi hava og fáa vinningin av vit tosa bara um tann tað viðið sum liggur í at fáa atgongdina til at avmarka tilfeingið altso tað so nevndu tilfeingisrentuna hetta er ikki nakað sum hvørki vit politikarar eia heldur vinnan skapar hetta er nakað sum vorðið harraskapar á hvørjum ári og hvønn dag og tað er tað virði sum sjálvandi skal koma øllum fólkinum til góðar tey sum hava skapa hesa tjóð og tey sum hava skapt hesi virðini men tað er sambært frágreiðingini sambært esi samgonguni liðugt søgan er endað her er einki eftir og við at royna at ennhesa søguna um tey virðini sum vóru harra og náttúran skapa hvønn dag so hava teir sagt at vit hava givið tað til nøkar heilt fá og tey skuldu kunna brúka tað sum sína privatu ogn kunna keypa og selja tað ímillum sín og tað skal kunna arvast til teirra eftirkommar og bara sum sørvan nir í dag so tosað tað altso um nøkur um kanska eitt promillu av føroyska fólkinum skal nú eiga ræðisrættin og enntá virðini hav at fiska sum alt føroya fólk eigur og sum øll ættarligu undan okkum hava skapt føroyskur fiskivinupolitikkur frú forkvinna hevur undir hesum flokkum higartil inntil hesar frágreiðingina og kanska tað seinastu verður stýrdur av einari meginreglu bara og bara einari meginreglu og tað er tann kenda tú ein lítlan eg ein stóra tavil si at meðan mann hevur framt hesa útlutingina til nøkur heilt heilt fá nakrar heilt fáar fyritøkur har nógv dugnaligur fólk eru tagi ikki tað eg sigi so er mann nú komin til tað at sjálvt tær sindru tær stlentrurnar sum vóru eftir tær skulu nú eisini endaliga gerast til eginkvotur ella hvat landssýrsmaðurin kallar tað og tey kunnu ta aftur seljast keypast ímillum og tit vita øll tingfallum hvat er hent tað a mann hov givið heimaflotanum makrelkotu altso parsódarflotan og líniflotanum tað ger jú eisini tað at sjálvandi hava tey stór reiðaríini keypt hesi her reiðaríini upp taðe nøkur heilt fá eftir og stórar ivnir hav eisini hjálpt teimum gjøgnum eina ringa tíð og sjálvandi seta tað sær á á hetta tilfeingi tað sigur seg sjálvt tað er ikki teimum læsta fyri eg læsi politsku skipanina fyri tað at mann hú latið tað gingið og tað er tað sum frágreingin nú sigur altso nú er tðikki longur eg ein lítlan tú mánst stóra súrer tað bara eg ein stóra tað er meginreglan nú og tað allarsíðsta sum er eftir sigur landstýrismaðuri hesin eisini sum egeri ómetaliga harmur um at ein fyrisiting varð ligga avgerð altso ein landsstýrismaður kann bara taka avgerð um tað nán eg geri eginkvotur har eg geri egnar fiskidagar á føroyabanka ímóti tilmælinumfrá havstovuni økja tali og øll fegnast sjálvandi um at tað trúgvi egikki minst at llíniflotun ger har norðuri og kanska bólk 4 men hvat var bal kki fimm nú far hann aftur svartuper hann átta tretivu dagar á føroyabanki bankan famanundan hevur ann havt langa tíð um man her havt royndarfiskjiskap men nei neinei nei nú skal línuflotin sum bólkur fáa hundra og hltrýss dagar tað verður so býtt út á tey einstøku loyvini sum var da givið átta í part men tey kunnu so bara avtala hvør fiskatað tað var selja tað ímillum ella umbýta sum tit plaga at rópa nað og so fiska kanska tvey endra trý línuskip teir dagarnar aftur har hvør ferð eftir hvør fer eftir tí hetta kann keypast og seljast aftur verður alt hetta savnað á fáum hondum fyri at fáa fatur um makrelinum og vónandi verur tar góðir fiskiskapur á føroya banka uttanvál fiskastovnum niður og so aftur aitt virði har sum fer at verða keypt og selt so tað er søgan um føroyskan fiskipolitikk sum her verður sagd at verða at enda men sum nevnt frú forkvinna vit í tjóðveldi fara ikki og ætla ikki at føroysku fiskipolitikkuri skal enda her hóast fólk nógvastaðni uttan iva hava givið upp mong tími helst ikki a hoyra meira uppá tað hoyri eg mangan tími iki hoyra up á teg meir men vit fara ikki at geva upp vit fara ikiat atahata fara í søguna vit ætla ikki at eg skal vera talan um óskrivaða søgu og orðaleysar røður um tað fólki sum livar her og skapa tjóð vit mugu skapa hesa atgongdina aftur hjá tí fólki sum her býr og veksur upp og hjá teimum sum eftir okkum koma at tað er gjørligt hjá teimum sum vilja reka vinnu í føroyum at virka eftir rímiliga jøvnum treytum tað er tað so slett ikki í dag nú nevndi eg bara dømi við bólk fimm hvat hvat hvat er tann fyriskaliga viðingina tí at siga blokkar fimm fær einki bokka trý fær hettar nú kemr hann aftur tað ójavna býta niðri í tí niðurpíin ta heimaflutdanum og eg skilji stekki hvussutað kann vera ein stakliga avgerð hvar kemur hon frá og eg fai at spyrja landsstýrismannin hvar er heimildin fyri at gera tað hvar heimildin fyri at landstýrismaðurin nú útbýtur egnar fiskidagar á á føroyabanka hv hvar hvar er lógini er tann heimildin og er hon í lógini hvussu kann tað som vera ein sakulig fyriskialiga avgerð at nú aftur nakrir partar av flotanum og ikki teir sum vórua frammanundan sum høvdu nakar fáar dagar ø fáa so nógvar eykar dagar tað hevði verið áhugavert at vita hvussu man kann koma fram til ta avgerðina men tað er jú bara tilvildarligar politiskar avgerðir sum hava stýrkt hesum her skal eg siga hesin landsmaður so ikkiverða ringasohannersom nýggjur men serliga tann sum frammanundan var sum tók sær rættin til at siga at her bestemmi eg eg kann býta út hetta virðið sum allir føroyingar eiga uttan nakar treytir og sjálvt um eg fái nakar sakligar insetlingar so sum fylgi tamæm ikki og eg sigi tað ikki ein av tykkum inni her og nógva tykkum hava verið virkin í kommunupolitikki ikki ein av tykum inni her hevðt tú kundað gjørt tað í eina føroyskari kommunu at ein kommuna legði lendi inn ognar tók tildømis lendi frá av haga og annað legði tað inn og gjørdi tað til grundstykkir hevði so bara tann borgarstjórin sagt jamen ruttvang tú fært tvey grundstykkir helga abransen tú fær fýra og tit kunu selja að ímillum men tú fært ikki tí tað við eg bestemma tað er tað sum hendir í føroyskum fiskipolitikki vist eg ikkihava sæð tað enn hvussu kann tað bera til í einari fyrisiting sum vit løgtingið eiga at hava eftirlit við meðan tað ikki kann bera til sjálvt í allarminstu kommununa í føroyum at nakar ferð soleiðis við ognini hjá skattgjaldaranum men tað hava vit ella tað góðtaka tit vistu t ikki gera uppreistur móti hesum og tískil frú forkvinna so fari ega endurtaka at fyri at gera tað t sindur einfalt at tað sum hon sum minsta mark má gerast tað er manningarnar mugu ikki gjalda tilfeingisgjald útlendskur ognarskapurin má út úr fiskivágini beinanvegin tí hann fer t framvegis at liggja eftir hesum her tí at tað veksur bara í virði jú meira má privatisera tað og jeg meira má konsentrera tað tað skal ikki verða loyvt at selja fólk sins ogn tað má vera eitt krav at tá i tað skifta hendir og tað haldi vinnarin væl kann geras sum tað var í okkara undanfarnu lóg som má tað bjóðast fram á einumgjøgnumsygnum marknaðin sum at saka prísurin er og so fær landið tað sum tað kostar í atgongd meðan sjálvandi skal tann sum tann sum frágevur rættindini fáa virði av tí sum hann sjálvur hevur skapt ella hon sjálvur hevur skapt og í fjórða lagi tað má vera eitt slag av vit vit mugu brúka brúka kjansirna nú tað vónar landstýrsmaðurin eg haldi at hann hevur hann hugsað nógv um tað hvat gera vit fyri heimaflotan serliga nú við uppsagn og og parsótalafotan her er ast kjansurin til at fáa minkað um tar trýsti sum er við fisjutaðarskipanini er tað jú so avgerandi hvussu nógv fiskirætðskapur er úti og hvussu nógv er fiskað hvussu nógver fiskað pær tíma og vit mugu regulera tað vit kunnu ikki senda altso líva tey loyvini uppaftur sum eru í faresteratonar har er jú eg haldi at makrelin var uppeftir haldi eg eru fjøruti loyvir sum skuldu givir tjúgu pør men í løtuni eru verjim so nógv pør aktiv so hevði mann nú kunnað gjørt nakað sum gjørdi tað at tað var burðardygt fyri tey sum kunnu hava hava vinnutólini har og samstundis minkað um veiðutrýstir tað hevði verið einastandandi og í fimta lagi tilfeingið er altso ógnførafólk tað má staðfestast aftur aftur atgongdini tíðaramarkað hon kann ikki seljast til at arvast tað má ikki vera rullandi loyvir og gjaldið fyri atgongdina má fella til føroya fólk og verðu tað ikki gjørt við við eini marknaðarskipan som má tilfeingisgjldið sjálvandi nógv upp fyri ta vinnuna har í mest har mest tilfeingisrenta er í løtuni og atgongdin at bjóða seg fram í føroyskari fiskivinnunu má vera ein liberal skipan har tað verður kappast um at tann sum fær mest burtur úr hvørjum kilo sjálvandi eisini vinnukappingina tey tingini eru týdningarmikil og so fari at bar at enda við frú forkvinna at hetta við eftirlitunum sum landstýrsmaðurin skrivar um ella vørum skrivar um e sera týdningarmikið og hann skrivar eisini nakað um virðisøking og tað er tað er teir frigastu partar í frágreiðingini mer alt hitt sum hevur við føroyskan fiskipolitikk at gera er altso eitt slag av minningarorðum har mann heldur at nú er lestog liðugt man nú býtt út og nú er tað onnur sum bestemma atað er ikki løgtingi t ikki nakar annar tað er ikki atlit til fólkið tað er tað er lagt út til vinnuna og so at enda frú forkvinna fari eg bara at siga at tað sum vit hava upplivað seinastu tíðina í føroyskum fiskipolitikki tað svarar altso til tað størsta ránið sum er farið fram av fólksins ogn í nýggjari tíð í hvussu er í hesari øldini í øllum heiminum meti eg hetta er atso virðið fyri einar seksogtretivu milliardir krónur bara yvir tólv ár sum verður givin til nøkur fá og tað er altso eitt rán á alljósum degi sum vit tjóðveldi ikki fara at sleppa og ikki fara at góðtaka tað má ikki blíva staðfest við hesum her menningarorðunum hjá