Helgi Abrahamsen (Sambandsflokkurin (Union Party)), speaker, 2022-08-02
Topic: Aðalorðaskifti sambært § 51, stk. 4 í tingskipanini um FG-001/2022 : Frágreiðing løgmans á ólavsøku 2022
tað er øll somu lat ein morgunin áðrenn tú skalt til arbeiðis so upplagar tú at einasta tupan við tannkremi í húsinum er við at vera tóm og tú hugsar meg an tú kroystir teir seinastu droparnar úr hesar tupuni at í dag má eg minnast til keypa tannkrem men tú gloymir tað gum kvøldið stendur aftur og kroystir so stakkaðust tupu fyri at vita um tikki kanst fáa eitt lítið sindur úr henni afturat um morgunin eftir so kroystir at tú næstan vinditupuna fyri at vita um kki kanst fáa ein lítlan dropa úr men nokk so leingi kann mann kroysta eina tupu soleiðisnar men einaferð so er hon tó har har er ikki meira eftir vit hava havt góðar tíðir í nógv ár og vit merkja nú hvat góðar tíðir kosta líkamikið hvussu vit kroysta ella vinda tann seinastu dropan er á vælferð burtur úr hesum her samfelagnum ág hesum góðu tíðunum øh so so vilja øll hava meir øh ja faktiskt viljað øll hava meira úr tupin enn tað sum rýmarst innií einum av vælferð undanfarna samgonga økti játtanina til almenna og heilsumál og mentamál við stórum upphæddum og hitava hesi trý árini av hesum vælskeiðnum økt upphæddina uppaftur meira til almanna heilsumál ett bara trimum árum eg játtanin til almanna heilsumál økt við sjey hundrað milliónum krónum men framvegis vilja øll hava meir vit mugu ásanna at vit nøkta ikki tørvin á vælferðarøkinum vit bara at hækka játtanirnar vit kunnu ikki kroysta óendaliga nógv úr kassanum her mugu eisini onnur ting gerast nýskipanir vit hava vitað leingi at aldurssamansetingin samfelagnum er soleiðis at ein vaksandi partur av fólkinum er í tí eldra endanum meðan talið á teimum yngru blívu minni partur hetta setar krøv til vælferðarøkini og tað ger eisini sítt til at vit hava verið noydd tilt at gera nýskipanir innan hesi øki at vit vera noyd til at gera nýskipan innan fyri hesi økini har stóru spurningurin er hvussu fáa vit eina nøktandi tænastu sum vit eru før fyri at rinda fyri á almannaøkinum sigur løgmaður at tá talan er um vardar bústaðir so verður arbeitt við eini langtíðarætlan um hvørjar bústovrnar virkistilboð og umlatingartilboð skulu byggjast komandi tíggju til fimtan árini fyri at gagnnýta starvsfólkaorvkuna og fáa ein skynsama rakstur er neyðugt at byggja størri og fakliga sterkari stovnar sum eisini hava góðar fysiskar karmar ið fremja trivnað hjá starvsfólkum og avvarandi júst ein slík langtíðarætlan við málsetningi um eina betri tænastu har meira fæst fyri pengarnar ið rætta leiðina ganga og soleiðis eiga vit at gera á øllum økjum heldur enn bara at økja játtanirnar ár eftir ári innan heilsuøki hava vit í hesum vælskeiðnum arbeitt vyði at stytta bíðilistarnar til viðgerð hetta ereitt arbeiði sum tekur tíð at gjøgnumføra korona hevur órógvað nógv og samtíðis er aktiviteturin av viðgerðum nógv vaksin eisini er ringt at fáa hagtøl yvir gamlar bíðilistar so tað er ilt at samanbera tíðarskeiðm tó kann vísast á fleiri viðgerðir har bíðitíðin er munandi stytt til dømis bíðitíðini hjá vaksnum fyri at fáa addviðgerð er stytt úr fýra árum niður í seytjan mánaðir atgongd til neðurologiska ambulatorin er stytt úr einum ári niður í fimm mánaðir og bíðitíðin til urologi er er stytt úr trimum mánaðum niður í tríggjar vikur ein neyðtøkutilbúgving er sett á stovn og samstarvið við noðurnordisk letur eisini upp fyri stórum frambrotum innan heilsuøki tað verðurppástaðið at samgongan hevur gingið hevur givið reiðarum og alar um pengarnar sum annars skuldi verið brúktur til at hjálpa teimum veikastu í samfelagnum hvørja ferð onkur søgu í miðlunum um at okkurt í innan fyri almannaverki ella heilsuverkið ikki virkar sum tað skal so kemur hendan søgan at samgongan hevur givið reiðarin alarin milliardir heldur enn at brúka pengarnar til hesi økini veruleikin er at landskassin hevur ongantíð fingið so nógv inn frá vinnuni sum í tvey túsund og einogtjúgu og tað hava ongantíð verið játtaðir ínær námitiso nógvir pengar til almanna heilsumál sum júst nú vit kunnu altíð kjakast um hvussu nógv vinnan skal rinda men roknskapartølini hjá landskassanum eru púra greið tey vísa at í tvey túsund og einogtjúgu fekk landskassan hundrað og seksoghálvfems milliónir krónur inn í loyvsgjøldum frá alivinnuni og trý hundrað og fjúrtan miliónr krónur í tilfeingisgjøldum frá fiskivinnuni hesar tilsamans fimm hundrað og tíggju milliónir krónurnar er tað mesta sum landskassin nakrantíð fingið inn frá vinnuni í einum ári samtíðis játtan til almannamál hækka við umleið fýra hundrað milliónum krónum og játtan til heilsumálir hækkað við umleið trý hundraðmilliónum krónum tað vil siga samanlagt við sjey hundrað milliónum krónum síðani tvey túsund og nítjan høvdu vir tikið eitt størri gjald frá vinnuni og tað kundu vit altíð kjakast um so skuldu teir pengarnr fyrst fremst veri brúktir til at bøta um talið á botnlinjuni tí vit kunva samd um tað at vit áttu at hatt eitt størri avlop í so góðum tíðum men at pástanda játtanirnar til tay veikastu samfelagin er spardar burtur orsakað av lítlum tilfeingisgjaldi tað er beinleiðis ósatt í samgonguskjalinum stendur at munandi meira ferð eigur at verða sett á framleiðsluna av grønari orku og her byrja vit nú at síggja úrslit vit fáa í summar tvær nýggjar vindmyllulundir í meginøkinum hesar eru tilsamans trýogfjøruti mekavatt hetta eru fyrstu vindmyllulungdirnar sum eru komnar upp í meginøkinum síðani tvey túsund og fjúrtan sev hevur sett sær sum mál at øll elframleiðsla skal vera grøn í tvey túsund og tretivu tað vil siga longu um góð sjey ár og eingin vindmylla er komin upp í meginøkinum seinastu átta árini frá at hava set ongar vindmyllur upp tteir farnu átta árini skulu seta rættiliga nógvar vindmyllur upp tey næstu sjey árini í tvey túsun og tjúgu høvdu vit átjan mekavatt á vindorku og vit skulu heilt upp á tvey hundrað og fjøruti megavatt fyri at nøkta tørvin í tvey túsund og tretivu um alt skal koma frá vind tað vil siga at vindorkan skal eitt gott og val trettan faldast í mun til tað sum var í tvey túsund og tjúgu og vit skulu hava einar átta vindmyllulundir upp afturat t hendrir í fjøruti mega vatt av vindi gevur sama mátt sum hundrað og tveyoghálvfjerðs túsund tons av olju tað vil siga at útlátað cow minkar við fimm hundrað og hálvtrýss túsund tonsum um vit klára hetta tað er tí upp á hægstu tíð at nakað hendir á hesum økinum vit brúka meira og meira elorku og grøna orkuskifti fyri at seta enn meira ferð á nýtsluna hyggja aut eftir orku keldunum til elframleiðsluna so hevur framleiðslan úr vatnið staðið í stað í nógv ár tí har kann ikki útbyggjast meira tá vit tosa um tey stóru vatnorkuverkini ongar vindmyllur komnar upp í meginøkinum síðani tvey túsund og fjúrtan so næstan øll økingin í nýtsluni er higartil komið frá øktari framleiðslu úr olju men nú er við at koma vend í og tað er eisini neyðugt um vit bara skulu nærkast málsetningin hjá sev um at vera grøn í tvey túsund og tretivu nógvar skaptiskar røddir hava verið frammi um hetta men samgongan hevur valt at halda fast í grønu kósini tí tað er neyðugt eg havi eisini hug at nevna at prísurin á vindmyllum er sera nógv durkaður hesa seinastu tíðina so høvdu vit ikki fingið tær tvær vindmyllulundirnar upp nú í summar shøvdu vit tosað um heilt aðrar prísir og ílegurnar høvdu ikki verið goldnar aftur við einum framleiðslukostnaðir upá tveyogtjúgu oyru upp er kilo a tíma tað er tí ein r stóri tað hevur tí stóran fíggjarligan týdning at hesar vindmyllurnar komu upp nú tíðir broytast altíð men sjáldan hevur nakað vælskeið verið so er ringt at siga nakað um frammanundan sum hetta tá samgonguskjalið bleiv skrivað hevði eingin hoyrt um korona hetta fyribrigdi sum fylti alt í tvey ár av hesum samgonguskeiðnum var ikki til tá samgonguskjalið bleiv skrivað um somu tíð sum ringasta koronu kreppan endaði bleiv kríggið í ukraina tað hevur ført við sær at prísirnir á vørum eru hækkaðir nógv og hóttanir um rentuhækkingar kunnu eisini gera ein gerast ein tung byrða hjá nógvum borgarum hetta er ein trupul støða og vit hoyra alla tíðina politikarar og onnur siga at vit mugu gera okkurt tað kunnu øll vera samd um men hvat er rætt at gera búskaparfrøðingar siga at um vit fara at stuðla fólkið fíggjarliga so vil tað seta enn meira ferð á prísvøksturin tað er helst rætt men eitt í búskaparfrøði eitt annað politikkur sum politikarar kunnu vit ikki bara hyggja at meðan fólk sita svang og kvøld men tað er umráðandi at tað sum verður gjørt vendí rætt soat tað ikki gerst størri skaða enn enn gagn hóast meiningin er góð ein heilt annar spurningur er hvussu hvussu nógv av prísvøkstrunum er beinleiðis avleiðing av krígnum í ukrain tí mitt meðan vit hoyra um onkrar vørur sum eru durkaðav nógv orsakað av krígnum so era vit eisini at tey sum selja hesar vørurnar í føroyum hava avlop í roknskapinum so okkurt bendur á at tað ikki allur prísvøkstrin sum stavar beinleiðis frá frá støðuni í ukraina løgmaður boðaði frá í ólavsøkurøðuni at landsstýrið ætlar at leggja uppskot fyri løgtingið í septembur sum skal veita stuðul til spartýski tað e uttan iva neyðugt at gera men sum sagt tað er umráðandi at hetta verður gjørt rætt so tað ikki ger størri skaðar enn gagn vit fara nú í ní eiasta árið av hesum valskeiðnum men enn við landsstýrið nógvar politiskar ætlanir sum skulu fremjast komandi setina málið er at styrkja vælferðarsamfelagið og brenjið okkum til at møta avbjóðingum í framtíðini landsstýrið hevur eina ætlan fyri hvussu fíggjarligar spardhúskir skulu hjálpast í sambandi við ógvusligu príshakkingarnar sum vit hava sæð ta seinastu tíðina uppskot verður lagt fram um hetta í septembur sum liður í grønu kósini skulu bygningarnar í tinganesi hitast við sjógvi málið um gongd í haga skal loysast og ein lendisætlan skal eisini gerast vit m ásanna at semja fæst ikki millum partarnar um gongd í haga men vit kunnu finna eina semju sum allir partar kunnu liva við grundtakin er at vit skulu skilja ímillum vinnuligt og ikki vinnuligt tá fólk ferðast í føroysku náttúruni eg fegnist um at landsstýrið ætlar at gera enn fleiri átøk fyri at basa rúsevnum hetta skal gera gerast bæði við at hjálpa teimum ungu og við at gera tað torførari at smugla rúsevni til føroya vit hava í hesum vælskeiðnum longt barsilsfarloyvi upp í tveyoghálvtrýss vikur nú er ætlanin at hækka loftið fyri hvussu nógv tann einstøski borgarin kann fáa útgoldið hetta er fyrstuvi í átjan ár at loftið verður hækkað føroysk ítróttafólk hava fingið framúr góð úrslit í altjóða kappingum og tað seta krøv til karmarnar sum tey virka undir farið verður nú undir at byggja eina nýggja stórhøll og breið politisk semja er um at almennir føroyar skulu fíggja ein part av hesi verkætlanini nýggjar húsahaldsskúli við nýumstøðum verður bygdir í klaksvík partarnir partafelagið sum skal standa fyri suðuroyartunlinum við stovnað og fyrireikingandi arbeiði verður gjørt tøkugjaldið í alivinnuni verður broytt nú laksaprísirnir eru óvanliga høgir helst verður eitt kyn sett afturat inn í prísdagan útflutningurin til ísraels er fleirifaldaður síðani føroyska sendistovuna í v fór at virka landstýrið umhugsar eisini at seta eina eina opna eina sendstovu í wasintón fyri at skapa enn betri gróðrarlíkindi fyri útflutningi verðu eksport farað á eilands stovna hesin stovnurin skal hava ábyrgdina av t mennina okkara útflutning harra formaður hóast hetta valskeiðið hevur verið nógv øðrvísi enn nakar kundu ímynda sær fyri trimum árum síðani við korona og øðrum óvæntaðum umstøðum so hevur tað eydnast at fáa væl burturúr og landsstýrið arbeiði framvegis við nógvum spennandi ætlanum sjálvsagt kann seinasta árið í einum vælskeiði vera trupult men vit vita at tá ein kappróðrarbátur sum leggur áðren hann er inn áðrenn hann komin á væl á á mál hann vinnur ikki róðurin hendan samgongan ætlar ikki at leggja árarnar inn men ætlar framhaldandi at stríðast fyri at styrkja vælferðarsamfelagið og at brenja okkum til at møta avbjóðingum í framtíðini takk fyri ja takk sora viðmerkingar fyrstur er elspet marsedis