Árni Skaale (Fólkaflokkurin (People's Party)), speaker, 2022-08-02
Topic: Uppskot til samtyktar viðvíkjandi rættinum hjá føroyingum at ganga í haga
hvar er hvussu koman upp her tað sum er til viðgerðar er røðan hjá løgmanni á á ólavsøku og eg haldi at nú sum eg havi sitið og lurta í skjótt tveir dagar so er tað gjøgnumgangandi soleiðis at tað er øgiliga positivt eg havi sitið mest sum konstant her inni og og tikið notatir og gjørdi mær tann ómaka at e í gjárkvøldið fóru at lesa øllum notatini frá teimum sum høvdu verið uppi á á røðarpallinum í gjár og tað er gjøgnumgangandi soleiðis at tey allarflestu eru nøgd um okkurt summi fegnast um at tað búskaparliga gongur væl summi fegnast um atútflutningurin veksur í stórum summi fgnast um at yvirskotið ella tað sum er komi inn í skattið higartil í ár er betýli meir enn tað sum eg prosjektera so ver tað summi sum fegnast umtað sum er hent á tí sosiala økinum summi fegnast um tað sum er hent á heilsuøkinum onnur eru glað um tað sum er hent á almannaøkinum so tað sær út til at fólk generelt fegnast og tá ið í gjárkvøldið las tað sum eg hevði skrivað í sambandi við ta røðuna sum pollareynatúgvu helt so má eg siga tað at eg haldi at hann sigur tað rættiliga væl tá ið hann sigur at visti mann summar eitt sindur út og hyggu niðri yvir hetta landið so er hetta kanska ta tryggasta í heiminum ta ríkasta í heiminum og ta mest sosialt javna samfelagið í heiminum og at vit hava ein tendens til at vilja snakka munirnar upp heldur enn at snakka munurnar niður og arbeiða meir semjusøkjandi fyri at finna loysnir á teimum útfornum teimum trupulleikum sum vit hava so eg haldi at sum heild hevur hetta verið ein øgiliga jalig umrøða av røðu løgmans og eg má siga eg fegnist um tað sjálvandi hetta høvið gevur eisini mær høvi til líkasum at vurdera altso mína tíð síðan eg kom inn í hetta systemið eg havi n verið her í eitt hálvt ár og eg má siga at eg persónligt fegnist um at vera blivin ein partur av einum systemi har sum fólk arbeiða demokratiskt har sum fólk leggja síni sjónarmið fram har sum fólk taka lut í diskussiónum og debattum eisini um tey ikki fáa frama fyri teimum sjónarmiðjum sum tey hava beint nú tí tey vita og vit vita øll at við at taka lut í hesum diskussiónum og eitsumdebatnum so kunnu vit ávirka tað sum kemur at henda framadratta í hesum landinum og tað haldi eg at fegnast um at okkara system er soleiðis skrúvað saman og at fólk sum arbeiða í systeminum hava virðing fyri tí eg gjørdi mær tann ómak tá ið eg byrjaði at eg las samgonguskjalið og royndi at lesa tað væl og eg síggi at hesi trý árini sum nú eru farin hava at mann í hesum ári sum er farin hevur mann nátt øgiliga nógv av teimum mánunum sum mann hevur sett sær men tó eru tað nøkur mál eftir og sjálvandi fara vit við tresti og áhaldini at arbeiða hetta síðsta árið sum vit sita í stjørn eg var so av fiskivinnuni og fiskivinnan vvit soleiðis skuldu hyggja eftir henni sum eina heild vitskul vtsuldu taka tað stóra bílagið í fiskivinnuna so mugu vit siga tað at fiskivinnan hjá okkum klárað seg væl vit hava eina fiskivinnu bæði á sjógvi og á landi sum hetta seinasta árið hevur klárað seg gjøgnumgangandi væl vinnufyritøkurnar ella reiðaríini nógv koma út við góðum resultátum og vinnuvirkini á landi sum fáast við fisk koma eisini út við góðum resultátum og tað er at fegnast um tó er tað sjálvandi onkur sum ikki klára seg so væl tað vita við tá ið vit fara eitt sindur longur niður og fara at hyggja eftir teimum einstøku bólkunum so síggja vit at tað er nokk so stórur munur á uppboðssjóvarvinnan klárar seg ómetaliga væl óalmindiliga væl har gongur tað øgiliga gott og og trupulleikarnir eru størri tá ið vit hyggja eftir botnfiskaflotanum trupulleikarnir hjá botnfiskaflotanum eru tó heldur ikki so einfaldur tí tá mann fer at hyggja inn í hvønn einstakan bólk so sær mann at tað í næstan øllum bólkum eru fiskifør sum klára seg væl men tað eru eisini fleiri fiskiførum sum klára seg illan um miðaltalið er alt ov vánaligt tað er eingin ivi um tað so har er heilt sikkurt nakað sum vit eiga at gera og sum vit eiga at arbeiða fyri at fáa gjørt betur vit hava í hesum árinum sum er farið millum annað opnað føroyabanka onkur var inni onkur var uppi her ogsegði at húkaflotin hevði einki fingið burturúr ikki inni í eygað og tað haldi eg ljóðar øgiliga undarligt tí at føroyabankin sum bleiv opnaður bleiv opnaður bara fyri húkaflotanum og hann hevur í ár verið eitt gott íkast hjá teimum sum hava verið har úti bólkur fimm hevur millum annað havt eitt veiðuvirði sum hevur ligið um hundrað túsund krónur per dag sum teir hava verið har úti so tað er fantastiskt hjá teimum sum hava fingið teir túrarnar føroyabanki er opnaður sum ein royndarætlan ella tatað erhetta er fyrsta skritt at opna føroyabanka aftur og eg vænti at tað fer at taka nøkur ár áðrenn vit koma til tann endaliga o líkasum fásongin formin sum royndin á føroyabankan fer at fáa fer at hava vit máa tá ið vit koma seint út á heystið ella út út móti vetrunum gera niðurstøður ella kanna hvussu tað hevur gingið og taka støðu til hvussu skipanin skal vera næsta ár so tað er eitt arbeiði sum skal gerast tá landsstýrismaðurin í fiskivinnumálunm gongur inn fyri at vit veiða burðardygt og at vit eiga at gera tað á øllum frontum vit eiga at lmaður er eisini inni á tí í røðuni at vit eiga at gagnnýta alt tað tilfeingið sum er í okkara náttúru løgmaður nevnir reyðætu prikafisks lakssild og tunfisk som har vit hava givið royndarloyvir men enn hava vit ikki sæð nakað serliga ítøkiligt á hesum tó veit eg at tað hva verið gjørdar royndir men enn hevur tað ikki givið nakrar pengar og tað er ikki enn blivið til nakar vinnuligt so vit vóna og og vænta at tað fer at vera nakað sum í framtíðini fer at geva okkum eitt íkast at vit vilja veiða burðardygt prógvaðu vit eisini tá ið vit í vár fastsettu gulllaksarkvoduna til at vera fimmoghálvfjerðs prosent av tc sum eisis tilmæltu hetta er broyting frá tí sum hevur verið gjørt øll árini frammanundan vit hava veitt gullaks íð eini tretivu ár og tíman hevur verið at mann hevur sett kvotuna kanska eini tvær til tríggjar ferðirnar hægri enn tað sum t á ci verður sett til men í ár valdu vit at seta tað til fimmoghálvfjerðs prosent av t c tí at fimmoghálvfjerðs prosent er tað sum vit søguliga hava veitt av hesum stovninum taðer bit og bretland sum fiskaðu hesum sama stovninum og hesi samu tilráðingini hjá eisins tá ið vit nevna gullaksaveina so má eg siga at eg takki gudi fyri at tann hendingin sum var suður móti markinum tá ið eysturbúgvin og vesturbúgvin stoyttu saman ikki spældi verri av ennenn hon gjørdi og at tað eingin mannskaði var so tað tað sjálvandi er tað trakiskt at eitt skip fór fyri sjeyti men tað at eingin manskaði var var fantastiskt vit arbeiða sjálvandi allar tíðinar við at gera sáttmálar við onnur lond vit hava sáttmálar við við nógv ymisk lond og tað er eitt áhaldandi arbeiði vit halda fast og vit royna at útbyggja teir sáttmálarnir sum vit hava vit hava verið í samband við fleiri av londunum rundanum okkum fleiri ferðirnar longu í ár fyri líkasum at fyrireika tað sum skal ganga fyri seg í heyst tá ið sáttmálar skulu gerast og vit vóna at okkurt av hesum eisini fer at føra til at vit fáa bøtt um teir sáttmálarnir og økt um teir sáttmálarnir tann sáttmálin sum fingu við bretar í ár er til at fegnast um tann sáttmálin inniheldur millum annað eina ávísa kvodu er la ávísa nøgd av svartkalva og tann svarkaðurin hevur verið øgiliga góð góður at troyta hjá djúpanstrollarum serliga og tað hevur verið ein socehaldi eg fyri teir at sleppa at fiska svartkalva í bretskum sjógvi so tað kunnu vit fegnast um eg var sjálvandi av nógvum øðrum tingum eitt sum ein lóg sum vit skulu til at hyggja eftir og sum vit skulu til at broyta men sum nevan kemur fyrr enn til worðs er grindalógin har eru fleiri ymisk viðurskiftir sum vit gjarna vilja vilja broyta men vit kunnu við kunngerð ella landsstýrismaðurin kann við kunngerð gera nøkur ting og ein kunngerð um millum annað springaradráp er á veg hon fer at verða lýst vónandi hesa vikuna og har fáa viteina kvotu á á springarar sum er fyrstu ferð at vit seta kvotu á hetta tilfeingið veðurstovan er eitt annað øki vit hava nú veri ella eru um at vera komin ígjøgnum tað sum í upplegginum eitur fasa eitt tá tað kemur til veðurstovu føroya tað merkir at vit nú hava fingið andsett tey fólkini sum skulu til fyri at menna tær skipanirnar og gera tey systemini sum skulu vera fyri at mann kann gera føroysk veðurtíðindi og kann líkasum servisera føroyingar við veðurtíðindum og veðurtænastum men fyri at hetta skal blíva ein full skipan so verða vit noydd at koma inn í tað sum verður kallað í upplegginum fase twey og tað fer at krevja eina meirjáttan frá løgtinginum til komandi ár soleiðis at fólk kann setast til at manna døgnvaktir og alla vikuna hjá veðurstovunum tað er tað ikki pengar til sum er vit hava eisini eina ella tilbúgvingin er eitt øki hjá landsstýrismannum eisini og vit eru í ferð við ella tilbúgvingarstovnurin ella tilbúgvingin verður umskipað akkurát í løtuni vit hava valt at leggja tað starvsfólkið sum hevur sitið í fiskimálaráðnum og ta tænastuna sum sum fiskimálaráðið krevur fyri at líkasum umsita lógina um um um tilbúgving undir arbeiðsuprunaðag arbeiðseftirlitið og tað er primerkt tí at tami ljøið er eitt meir fakligt rætt miliø fyri tann persónin sum skal sita og arbeiða við hesum tann persónurin hevur sitið øgiliga einsamallur í fiskimálaráðnum við sínum øki á tilbúgvingarøkinum eru vit eisini komin har til at vit eru um at lansera eina nýggja heimasíðu har sum allir upplýsingar um tilbúgving í føroyum verða savnaðir har sumbæði almenningur og fakpersónar kunnu fáa ta informatiónina sum tey hava brúk fyri um ta føroysku tilbúgvingina eitt sum eisini er etablerað síðan seinasta løgmansrøði er tann mátistøðin til geiðslavirkni sum vit hava fingið í føroyum hetta hevur verið eitttað at máta geislavirkn í føroyum hevur verið ígjøgnum forskelligar fasir tað hevur verið hevur ikki verið hevur verið hevur ikki verið og so er tað amboðini er blivin burtur men nú hevur mann so keypt eina nýggja mátostøð sum er sett upp og tann mátistøðin er nú knýtt í eitt europeiskt netverk soleiðis at vit á sama støði ella sama stigi sum onnur verða ávaraðir og kunnu áva ávara onnur um geiðslavirkni í okkara øki og í tí skipanini kunnu fáa vit eisini ávaringar um geiðslavirknipuppstendur aðrastaðnar í heiminum soleiðis at at tað verður forfráboðað til okkum tíðin gongur øgiliga skjótt eg havi eisini gjørt mær taðn ómak at sett meg eitt sindur inn í hvat undanfarnar stjørnur hvat undanfarni landsstýrið hava gjørt ið havi í tí sambandi roynt at lisið nokk so nógvar bæði frágreiðingar og tilfar sum sum hevur ligið frá øðrum landsstýrinum enn hesum og eitt tema sum hevur gingið aftur í øgiliga nógvum av tí sum eg havi lisið er hetta ynski um at vilja gagnnýta so nógv av tilfeinginum sum gjørligt og tí arbeiða vit í fiskimálaráðnum eisini við hesum at fáa so nógv av okkara tilfeingi í land sum gjørligt og vit vóna at kunna koma við einum átaki um ikki so langa tíð eg eri av tí uppfatan at reglur og lógir skipanir tær skulu ikki forða fyri menning reglurglógir skipanir skulu stimbra undir menning og tí fara vit eisini at broyta regluverkið soleiðis at tvítrol fer at gerast ein møguleiki í framtíðini ná so var tíðin farið takk fyri frú forkvina ja tað eru nú fleiri sm íjaleiri sekund men hatta var regvuliga prinsist tað er nógvar viðmerkingar høgni hoydal tann