Henrik Old (Javnaðarflokkurin (Social Democratic Party)), speaker, 2021-02-24
Topic: Aðalorðaskifti sambært § 51, stk. 4 í Tingskipaninium F-002/2020: Frágreiðing um alivinnuna
ja takk rú forkvinna ø hetta her er eitt mál sum hevur diskuterað nógv gjøgnum tíðirnar síðan alingin begynti ordiliga fyri nøkrum árum síðani eg minnist væl tá ið ið ogið okur fóru úr skúlanum ú vági vestur til døgurða ella vestur til til hús so gingu okur eftir niðar á ver ela súkklaði etir niðar á veg onkuntíð so fór kur eftir ávara veg tí ati tað var nakað øgiliga spesielt upp oman fyri húsini hjá eini mandli sum eidi mikkju ve gott fret hann hevði ein stóran brunn sum hann hevði skýl í hesin brunnurin var eg veit ikkihvat støddan var hálvan annað bæði kær elok sovorðnari øgiliga nógv skúlabøtt gingið niðan har at hyggja at lat seliga dreingirn kanska hyggi a t hannhevði ein proppfullan hil av stoyp tann hil av sílum sum vatnir hann í og úr sjálvandi tað var sum ein sum beginningur og tað var til til tá ið heystið kom so vórðu tað so vóru ikki sílurni sum tór ella y ótu tey og beiggia hansara startaði so elit gott fyri startaðiso aling upp í grøndadali í hovi tað var øðiliga intersant at síggja hendan stóra brunnin proppfullarn av sílum hvat ið hann fórð haði teð við tað minnisk egikki men hanfór ta tær við onkrum tað minniskt eg hvørfall tað var so mítt fyrsta tilknýti til nakað sum hett aling tá eg var nei tað er fimmogtrýss árum síðan so tað er nakar dagar síðani nú er tað nógv ár eftir hondini síðani alingið startaði tað gekk so sum so sum tey verðua víst á eisini frágreiðingin her nógv alibrúk yvirlit eg ikki og tá ið so ela kom omaná ta heila so gekk jú heilt galið tað var entá komið so langt á eina perioti at okur veittu stuðul úr landskassan til at seta smált út so langt niður var mann komin tí at tar fyritøkurnar sum eftir vóru hevði ikki ráð at seta smált út fyrri at tað skuldi í heila takið skuldi koma nakað lív í alingina aftur so veitt manneit sindur av stuðli soleiðis at tær fingu sett smált út so nógv kann tað broytast tingini tá ið tað gongur illani og tá ið tað fer at ganga væl og sum eisini víst á her so e tvey túsund og trý so bleiv tingini strammað upp sjúkra fyri byrgjandi reglur vórðu gjørdar og tað var neyðugt tað var eingin ivi um øh eg helt ati eisini tað at ælifeløgini komu við á banan fyri at fyribyrgja sjúku var ein øgiliga stórur fyrimunur tí at tá fekk mann í samráð við allar partar nakar reglur sum tey flestu kundu yvirhaldið og tað var millum annað sundirskiljing av árganguni øh tað segðist tá at hetta vórðu heimsins strangasti veteneru reglur øh og eina framkomna eftirlitsskipan so tað kann sigast tá hetta hevur kostað tað er eingin ivi um tað meni bíði við at okur hevði so nógv alibrúk og einki av teimum gekk nóg væl ella hvørsfall eg minnist eg haldi at tað vóru trý a vágsfjørðir tá ið teir vóru mest tað mann fór í gongd við fyrst eitt og tað var eitt sundiskilja árgangirnir í øðrum lagi at brakkleggja alið fyrir millum tað tað bleiv koyrt út øh og at bara ein ælari á hvørjum ali fjøri tað var eitt avgra tað var ein millum annað avgerandi punkt fyri at ælingin skuldi riggað og hvør hevði kontrolla síni fyri at fyribyrgja sjúku tvey túsund og átjan so komu reglur um eigaraavmarking og útlendskan eigaraskap tið bleiv gjørd dað greiðari øh og so møguleika fyri loyvi til aðra aling at tað var kanska serliga tæðra aling og annað tað var nøkur ting sum komu í tvey túsund og átjan og tá bjinti mann so at snakka um ofsjór æling og tað bleivu gjørt nakrar útbjóðingarmøguleikar la útbjóðingar umføra t at eg nokk tey itta haldi í tvey túsund og nítjan so varð eisini verður nevnt her fyrr kunnsevuin livsa avmarking mann fór frá einu komma fimm niður í ein og og fyrsta juni komandi so fer hetta markið niður á null komma fimm kynsbúnar kvankynslús perlaks og tað má landsstýrismaðurin g hugsa væl um egvil heita á landsstýrismann og hugsa væl um hetta her at mann hevur krøvini at teð eri so rímilig at ger ei møguleiki fyri at yvirhalda teg eg eri ikki sykkur upp á at altso ja eg veit ikki um nakar av okkum veit um hvat er tað rætta um tað eitur null komma fimm ella tað eitur eitt men tað er øgiliga umráðandi at landstýrismaðurin samráð við vinnuna nú kann mann siga n vilja hava hava tað so so so gott sum møguligt men teir aktørarnir sum eftir eru í vinnuni í dag teir eru absolutt intersseraður í at viðurskiftini eru so góð at sum mest møguligt avyvirlivir og um tað er møguligt at yvirhalda hetta markið upp á null komma fimm eg var rættiliga iseptiskur tá imum hann snakkar um at fara og kunngera hetta lúsa talið eg veit ikki ordiliga hví tað skaldi vera men tað breiv so tað sum sum meirilutin var fyrr tað er neyðugt at samstarva við vinnuna um krøv og karmar um aluvinnuna og tað er umráðandi at landsstýrismaðurin hugsar um at taka aktørarnar við tað er ikki neyðugt at lurta eftir øllum sum teir siga mann kann lurta eftir etir og siga men tað ikki neyðugt at gera alt sum teir siga men tað er ein ein ein stór vitan aftanfyri hjá teimum aktørunum sum eru í dag h og tí er tað neyðugt at mann eisini luftah eftir teimum so tað verða yvirkomilig krøv og at tíðin at fáa sett tey í verk verður so so mikið rúmlig at tað ber til í heila takið at seta tag í verk og tað er nokk so umráðandi at landstýrismaðurin hugsar um tað soleiðisnar at tey krøv sum verða sett hava somigjart tíð til at seta seg verk og at tey eru rímilig at allir partar kundu yvirliva tí sum sagt so eru teir sum eru aktørar í ælingini í dag interesseraður í at hava so góðar møguleikar ella hava so góð umhvørvismøguleikar sum møguligt tí at útlendingar beginna at at seta øgiliga nógv ljós upp á tey viðurskifti tað hevur gingið væl síðst síðsti árini kanska síðstu nógvu árini tað hevuruð stórur úrflutningur ov nógv arbeiðspláss øh eg var í mínum góðu ári nú var eg við at landa sild inni á glyvrin í hálvfjerðsunum og tá ið man so nú kemur aftur á sama staðið so er tað ein enormbroyting hend tað var eitt rímiliga stórt arbeiðspláss helti eg mitskaði sey hálvfjerðsuni teir landaði sild inni á bakkabrost og tað vóru rættiliga fitta fólki arbeiði tá i tú so sær í dag hvat er komi aftaná at teir eru farin r yvir til ælingina so er tað eitt veldigt ein veldig broyting og eitt nfantastisti arbeiðsplássi øh vaksandi framleiðsla verður snakkað um her at mann kanska tað mest optimistikrin snakkað um tíggju prosent og tað er møguligt at tað er tað rætta og onkur sigur at tað varisligar skuldi verið seks prosent eg havi ikki nakað nakað akkurát avgera meining um tað men men eitt eitt ein framleiðsli øking um tað so bara vera fimm prosent ella tað vóru fýra prosent tað er ein e rættiliga stór øking í eini sovrnari vinnu sum er so umfatandi sum ælingin í tvey túsund og nítjan var útflutningurin níggju komma fimm milliardir tá samlaði føroysku hvar laksurin var fýra milliardir øh tað verður víst á her at also sfelagsbúkapurin er ein vági fyri at ein vinna stendur fyri ennum øgiliga stóri ella fyri helvtina av øllum útflutningin øh tað er tað nakað um men trossalt er tað ein øgiliga stórur munur á at okur fingið eitt bein afturat sum stendur fyri út ímóti helvtini av okra útflutningi í mun til at okur bakka nøkur ár aftur ikki so øgiliga nógv ár aftur hvar ið fiskivinnan einsamøll stóð fyri so at siga øllum útflutningi tí er tað eitt fantastiskt íkast at ælingin hevur givið at hon í dag kann tátta upp ímóti helvtini av okra útflutningi og tað er til stórar heiður fyri tey sum fáast við tað og fyri alt okara land og ikki minst fyri løgtingið sum hevur sett karmarnar fyri at tað skal í heiðratakið bera til at koma so langt sum hetta her sum sagt tað er ein fantastiskur eg ri eg eri greiður yvir og eg eg í mínari tíð kann eg minnast aftur á at tá ið fiskivinnan stóð fyri øllum úrflutninginum at tað vóru krassjur sum vóru so ógvuslig at tað gekk illanti at koma fyrriskjaftur og bankar og annað flolt fór alt bóltandi aftaná tí er tað gott at okur hava fingið ta eina beinið afturat at standa á og kanska koma teir fleiri eisini afturat smerri men men allíkavæl góðir stuðlar opundi at eg eri nokk so væl oman fyri túsund arbeiðspláss sum vit siga tólv fjúrtan hundrað øh tað eri jú sigur eitt sindur um hvat ið hendan vinnan hevur havt at siga øh tað hevurverið víst á av av hesum her av hasumher veterini eru myndugleikanum at falli nøkur ár aftur var heilt lágt og at mann nú er farin at luksa meira við tað sum onnur lond hava og tað er møguligt at at tað tað eru nøkur ting sum okur kanska ikki hava regulerað nóg gott men tað er so nakað sum myndugleikin og og alararnir skulu taka í álvara fýra hundrað milliónir og lønirni í fyrrári tað er fantastiska gott tí at í fiskivinnuni er kanska serliga sjónin er talið av av laaltso at fólki minkað betílið tað eru stórar avbjóðingar økið inn við land sum eitt ver víst á tað er avmarkað og visti mann tekur í mun til norra til dømis ø okur skildu okur sildu við lotni fær okur fiskaði barrisavinið niður til skak eina landa okur sigldu hálv fimtandømum innan skers hvar ið næstan so at siga hvør darn eru við einasta sund og fjørður kundi brúkt til aling viss tað var í føroyum og um mann sigldi við tíggju mýl í hálv fimtan dímum nærmast bara d eina petti uttanfyri vir statt enn tveir tímar tað er ein kolusalur munur á í umstøðuni hjá okkum er hvar ið hvar ið okur hava avmarkaði fyrðir og sund og so er tað eitt annað og tað er tað at tann síða sum vendir vestureftir hon er ikki serliga væl egnað til at leggja alið útgerð út á tann tann vestan aldan tað stendur einki ímóti henni so at sum tað verður víst á eisini sum okur hava hoyrt ælarar hava snakkað um at mann skal fara orsshjórð út eystan fyri nólsoynna til dømis og her verður víst á at mann ætlar at taka eitt annað øki øhlongur ern orðuri eri lag longuri inn ímóti fugloynni tað kann so vera diskussión sum mann kann taka men tað skal eva stórar íløgur til visi mann skal úti í osshjorð og tí tekur tað nøkur ár onkur snakkar um eitt eitt brúk bara eitt brúk tekur eina ella kostar eina milliard í íløgur ella hará leið eg hugsaði um tað leygardagin leygar kvøldið í vági á suðursíðuni n inni við sverki har lógu ein bátur og hivaði aliútgerð úr land eg stóð og hugdi eina løtu upp yvir eg eg veit ikki hvat ið talav milliónini bleiv hig við landið altso milliónir á krónum til ringar og til ankur og til alt tað sum har var men tað var eitt høgt milliónatal til til til at brúka frá einum báti sum skuldi brúkast har á leið tað at at alingið skal longur út tað eri tað væl allur samdur um ella øll eru samdum i við at at fallið e er ella felli er váksi og og teg færið upp á miðal tað sum onnur hava men tað setir nøkur krøv tað er eingin ivi um tað altso veðurlagi í føroyum er so ekstremt at tað at fara úteftur við við aling og tað er nokk tað sum vistimann hugsar um ella aðalorðaskifti so er ein ein stórur partur av tí má vera hvat ger mann framyvir og framyvir eri øll samd um at mann skal longri út á ala umframt tær allar reglur okur hava gjørt inni yvir land og inni á terðin og og teimum teimum teimum brúkurm sum eru farin eitt sindur longuri út so eru tað rímiliga stór semju um at skulu okur økja ælingina munandi so skal tað longur út og tað seta nøkur ekstremdkrøv til ælingina ikki minst til kapitalin tí hetta er altso ikki hvat sum helst mann skal hava liggjandi úti á úti á víð havi h eg haldi at mann kann runda av við at siga tað at síðan ælingin kom fyri seg og nú hava okur nakrar fáar stórar aktørar øhso hevur tað verið ein sólskinssøga og okur eiga at vera takksom fyri at okur eiga fólk við áræði og dugnaskapi sum leggja til eitt brots fyri at skapa framburð fyri okra land og tað hevur ta sum sa fyri ælingini víst at teir hava áræði og og at koyra á til at fáa tað besta burturúr fyri