Ingilín Didriksen  Strøm (Javnaðarflokkurin (Social Democratic Party)), speaker, 2021-03-17
Topic: 1. viðgerð LM-122/2020  Uppskot til løgtingslóg um at banna mismuni og tryggja javnviðgerð á arbeiðsmarknaðinum
røðari ingilín didisen strøm gersuvæl takk fyri harra formaður ja vit viðgera uppskot sum tjóðveldið hevur lagt fram í dag um at banna mismuni á arbeiðsmarknaðinum hetta er stórtsæð tað uppskotið sum varð lagt fyri løgtingið íí tvey túsund og nítjan tað verður greitt frá uppskotinum og tá kom tað frá samferðslumálaráðnum sum hevði mortensen sæð tað tíðarskeiðið lógaruppskotið tað er lagt øgiliga nær tí donsku lógini um forkelsbehandling og hevur opmbært íblástur úr tí donsku lógini um liðibehandling æhetta er ein yvirskipað lóg sum banna mismunni á arbeiðsmarknaðinum og tað haldi eg virkuliga at vit í einum framkomnum demokratiskum samfelag eiga at hava og eiga at hava havt í longri tíð men tað er ikki soleiðis tað er eisini vanligt í okkara grannalondum og øðrum vesturlendskum londum at hava slíkar lógir vit hava ja onga lóg har sum yvirskipað verður vart móti mismunni og heldur ikki nakra lóg um javnviðgerð á arbeiðsmarknaðinum tí er hetta nakað sum vit í javnaðarflokkinum prinsipielt taka undir við og vilja arbeiða fyri og tí varð tað eisini lagt fram tá ið vit sótu í landsstýrinum uppskotið kom ongantíð aftur í nevnd sum eg havi skilt og tí var tað ikki viðtikið ogtað er fínt at tjóðveldið so legg tað fram aftur nú vit hava javnstøðulógina tíbetur sum viðger mismunin vegna kyn og eisini eina løgtingslóg frá tvey túsund og ellivu um at banna mismuni á arbeiðsmarknaðinum orsakað av breki hetta uppskotið sum liggur nú tað gevur teimum i bera brek betri rættindi og verju enn lógin frá tvey túsund og ellivu og tí fer tann lógin so úr gildi um hendan kemur í gildi millum annað so er ein tillagingarskylda løgd á arbeiðsgevarar og tað komi eg aftur til visu vit lesa hoyringsskrivni til uppskotið sum fyrilág í nítjan so eru tey flestu positiv tað eru onkrar viðmerkingar um rættingar sum eru blivnar tiknar til eftirtektar og uppskotið í uppskotið er tillagað eftir teimum nógv av hoyringsskrifnunum hava eitt ynski um at tann fylgibólkurin sum upprunaliga hevur arbeitt við málinum hevði verið meira inndrigin í arbeiði og sum eg skilti tað so varð tað ein tíðaravmarking sum gjørdi at fylgibólkurin ikki fylgdi uppskotinum allan vegin iðan løgtingið men ati grundstøði í lógini er definerað av hesum her fylgibólkinum hetta er ein lóg sum verður galdandi á arbeiðsmarknaðinum tað vil siga at hetta er ikki ein lóg sum er alment galdandi men á arbeiðsmarknaðinum har sum hon skal everja løntakarar og umsøkjarar hon skal syrgja fyri javnviðgerð um hon skal verja ímóti beinleiðis og óbeinleiðis mismuni móti happing kynsligari happing og forða fyri at mann kann geva boð um at gera mismun á fólki alt eftir teirra eyðkenni frábreyð alt hetta er definerað ella allýstu lógini mismunurin sum lógin verjir ímóti er mismunir sum er grundaður á rasu á høgarlit á átrúnað ella trúgv politiska áskoðan kyn kynsligan samleika kynsligan sannføring aldur brek tjóðskaparligan sosialan ella fólkaeyðkenniligan uppruna tað eru fýra útgávur av mismuni sum verða ólógligar við uppskotinum beinleiðis mismunur tað er tá eitt ávíst eyðkenni ella ja tá ið ávís eyðkenning erður avgerandi fyri eina starvsliga avgerð til dømis tá ein skikkaður umsøkjari verðar avvístur orsakað av breki rasi ella kynsligum samleika óbeinleiðis mismunur er um ein áseting eitt krav ella ein mannagongd sum sær út til at vera neutral ger at ein persónur verður verri stillaður enn ein annar orsakað av títeimum vísu eyðkenninum hjá viðkomandi happing ella kynslig kapping tað snýr seg um tá óyngstur munnligur ella likamligur atburður møguliga við kynsligum ábendingum verður framdur við tí avleiðing ella endamáli at ein persónur kennir seg minni verdan ella mann leggur upp til hóttandi niðrandi eyðmíkjandi ella ódámligt huglag fyri viðkomandi at geva boð um at gera mismun tað merkir at ein stjóri ella leiðari onkur sum er hægri stillaði enn tann sum fær boði verður biðin um at gera mismunn lógin ho tekur hædd fyri við se eini kollektivu sáttmáli er á arbeiðsmarknaðinum sum gevur líka góða ella betri verju so er sáttmálin galdandi og ikki lógin nakað nýtt í hesum uppskotunum í føroyskum høpi sum ikki er í í lógini frá tvey túsund og ellivu um mismun vegna brek tað er tillagingarskylda tað snýr seg um at at mann roknar tað sum óbeinleiðis mismun visti ein arbeiðsgevari noktar at tillaga arbeiðsplássið til starvsfólk sum bera brek visti starvsfólkið annars hevur ørleikar at røkja starvið bandnað ímóti mismuni tað er galdandi í samband við tá tá ið mann setir eitt starv ella ger broytingar í starvinum við uppsøgn við lønar á arbeiðskorum og setanarviðurskiftum annars tað vil siga at lógin er vítt fevnandi á arbeiðsmarknaðinum eisini hjá teimum sum søkja eitt starv og tá tað snýr seg um hvussu mann søkir eftir fólki har mann ikki hevur loyvi at gera mismun í starvsloysingini tað veit egat vit hava havt nøkur dømir uppá í føroyum meiningin er at mann setir á stovn eina klæðunevnd har sum tríggir løgfrøðingar verða settir sum skulu viðgera klæðurnar um mismun og bæði klæðarin og tann sum verður klaðaður um skulu lyfta próvbirðina visi klæðunevndi staðfestireit brot á lógina so skal hon heita arbeiðsgevaran um at fáa lógarbrotið rætta er tað ikki rætta innan tvær vikur so kann klæðunevndin eftir áheitan frá klæðaranum fara víðari við málinum eitt nú við reisa ákæru tað eru tvey týdningarmiklið ting í hesum her happing sum er at meta sum mismunnur vegna lógini og kynslig happing sum eisini verður ólóglig og definera tað er burturvið at vit ikki hava ásetingar um hetta í okkara lógarverki í dag har eru vit so sanniliga eftirbátur seinastu árini so hevur stórt kjak verið úti í heimi um kynsliga happing á arbeiðsplássinum vit hava hoyrt um valdsmisnýtslu av grøvasta slag millum arbeiðsgevar og arbeiðstakara oð hevur ógvusligar avleiðingar bæði persónliga men so sanniliga eisini fyri kolturin á arbeiðsplássinum og hvussu vit bera okkum at móti hvørjum øðrum sum heild at vit her í løgtinginum senda greið boð um at vit ikki góðtaka slíkan atburð tað er mikið og mær dámar væl at tá tað snýr seg um happing og kynsliga happing ella cekskikano tað snakka vit um óynskta munnligan ella likamliga atferð og at hendan ferðin partvíst er ein persónlig meting men eisini ein óvildalig meting sum byggir á tað sum er hent at mann fyriheldur seg til tað uttan frá eisini onkursvegna vit vita at kapping og kynslig kapping fyrigongur á arbeiðsmarknaðinum í føroyum í dag eins og tað eisini ger alla aðrastaðni vit hava í øllumførum onga grund til at halda at tað ikki er soleiðis her hjá okkum hóast eingin miðtúbóltur er ordiliga farin á rulla her hjá okkum enn tað sóu vit millum annað við átakinum miðtú føroyar har føroyingar dulnevndir kundu siga frá síni søgu hetta var ikki alt ágangur á arbeiðsplássinum men nógv áav tí og frágreiðingarfrágreiðingarnar tær fevndu frá ópassandi atburði og viðmerkingum til beinleiðis kynslig brotsverk onkuntíð at tað eina førdi til tað næsta hetta átakið er eitt átak har sum mann kundi senda sína søgu dulnevnt inn inn á eina heimasíðu í føroyum og tær vórðu so útgivnar undirdulnevni so hóast að ikki sjónligt ella nakað sum vit tosa sra hart um so eksisterar hetta helst eisini í føroyum harafturat so vil eg vísa á at hetta við at gera at tað verður ólógligt aftur og aftur at seta fólk úr starvi tá tey røkka ein ávísan aldur tað settu tannáringar sum arbeiða í einari munandi betri støðu har sum mann ikki resikerar at verða sagdur úr starvi tí man verður eldri og sostatt hevur rætt til hægri løn tí vissu hetta verður gjørt gjøgnumgangandi so kann mann klæða til klæðunevndina um tað eisini er tað gott og eg gleðist um at vit við hesum uppskotinum endiliga fyri at halda okkum til rasismu og arbeiðsmarknaðinum føroyum í dag stsáttmálin um bann móti rasismu hann er galdandi fyri føroyar men vit hava ikki tikið nakað stig lógarmessiga til at impleimentera við hesi lógini so mismuni vegna rasu á arbeiðsmarknaðinum sum er á fet rætta vegin vit hava hoyrt tað síðsta ári tvey tey síðsta árini kanska frá føroyingum sum eru fyri ógvusligum hendingum orsakað av sínum høgarliti og uppruna og tað skulu vit ikki góðtaka undir nøkrum umstøðum hetta er eitt uppskot um at banna mismuni á arbeiðsmarknaðinum og at tryggja javnviðgerð og tað er eisini eini boð frá okkum løgtinginum um at vit í heila tikið sum samfelag ikki skulu góðtaka mismun vegna rasu høgarlit átrúnað ella trúgv politiska áskoðan kyn kynsliga sannføring samleika aldur brek tjóðskaparligan ella fólkakeniligan uppruna eg taki sjálv undir við hesum upprunanum nei við hesum uppskotinum og eg skal geva tí eina góða viðgerð í rættarnevndini