Uni Holm Johannesen (Javnaðarflokkurin (Social Democratic Party)), speaker, 2023-03-14
Topic: 1. viðgerð LM-081/2022  Uppskot til samtyktar um at seta á stovn eitt føroyskt príseftirlit
takk fyri frú forkvinna øhsum útgangsstøði so er hetta eitt fínt uppskot eg haldi tað vera eitt fínt uppskot at hava eitt virknari príseftirlit í í føroyum í javnaðarflokkinum søgdu vit undan løgtingsvalinum at vit eiga at hava eitt neyvari príseftirlit og í samgonguskjalinum stendur eisini at kappingareftirlitið skal styrkjast og hendan funktióna hendan funktiónin at vera príseftirlit kundi virka sum partur av kappingareftirlitinum heldur enn at vera ein sjálvstøðugurpríseftirlitsstovnur skjótt ella í morgin sleppur løgtingið løgsins at viðgera innflatiónspakkan prísvøksturin hevur verið stórir seinastu mánaðirnar sum serliga rakar barnafamiljur pensjonistar tímalønt og onnur láglønt bara í fjør var prísvøksturin trettan komma trý prosent og mest sum allar vørur á handilshillinum eru vorðnar dýrari og tað eru brennievni eisini inflatiónshjálpin er eitt átak fyri at lætta um hjá fólki skattalættin verður eitt annað og lagt verður somuleiðis upp fyri lønarvøkstri og eg haldi at onkursvegna mugu vit hava trygd fyri at hesi átøkini ikki verða etin upp av órímiligum øprísvøkstri flestu handilsfólkini duga sær uttan iva hógv men tað kunnu ikki vera fullkomiliga fríar ræsur at skrúva prísirnar upp tá fólk fáa fleiri pengar at ráða yvir og uttan at nøktandi eftirlit er við um tað er vælgrundað ella ikki orsøkin til at vit aftur eru farin at umrøða eitt príseftirlit er sum sagt tann brádliga inflatiónin politiskt mugu vit kortini eisini gera okkum greitt øhvussu príseftirlitið skal virka tá inflatiónin vónandi skjótt er hæsa av tað má vera ein langtíðar ætlan við einari slíkari funktión hvat er tað sum skal kannast er tað ávísir prísir tí at kanna alt alla tíð veru sjálvandi ómetaliga trupult men sum heild so eru fólk sum brúkarar í føroyum ofta prís givin tí tey eru ov illa vard í føroyum er kappingin á marknaðinum ikki altíð so góð og fjøltáttað at hon at hon tryggjar at prísirnir verða hildnir niðri ikki bara á handilshillinum men sanniliga eisini aðrastaðni føroyski heimamarknaðurin er lítil í mun til støddina av optimalum vinnueindum og av somu orsøk kann vera trupult at fáa virknað kapping á einstøkum marknaðum fáir aktørar kunnu stýra marknaðinum og tað er helst í ávísum førum eisini orsøkin til at kostnaðarstøði í føroyum er hægri enn aðrastaðni við øðrum orðum so virkar kappingin í sær sjálvum ikki altíð sum ein verja móti órímiligum prísum og hjá okkum ber sum dømi ikki til at tosa um beinleiðis kapping á oljumarknaðinum tað ger at eitt virki kappingareftirlit hevur stóran týdning haldi eg útgangsstøði eigur at vera at matvøruprísir orkuprísir og aðrar neyðsinjavørur ikki skulu trýskjast nógv longur upp enn reallønarvøksturin kann bera fólk mugu hava atgongd til ávísar vørur fyri ein ein sámiligan prís og av somu orsøk er neyðugt við einum bulvirki ella einari skipan sum kann verja brúkararnar tá ið tað er neyðugt og tað er ikki tað sama sum at stýra prísleguni beinleiðis er er umráðandi at siga eitt styrkt og sterkt kappingareftirlit eigur at vera tað bulvirkið haldi eg vit hava vitað í nógv ár at arbeiðsorkan á kappingareftirlitinum hevur verið ov lítil har starvast trý fólk í dag sum svarar til hálvt triðja ársverk og tað er ov lítið kappingareftirlitið kundi við størri arbeiðsorku og kanska við nøkrum løgfrøðiligum heimildum afturat veru funktiónin sum regluliga kannar prísstøði og um fyritøkur og virkið saskipa sín príspolitikk tað kundi í størri mun tikið ímóti kærum frá brúkarum og kanska somuleiðis komu við tilmælum til politisku skipanina og myndugleikarnar annars hvussu prísstøðið kann lækkast á ávísum vørum um tað er neyðugt tað krevur hinvegin størri arbeiðsorku sum stjórin kappingareftirlitinum eisini hevur víst á alment í nógv ár men sum tað ikki hevur verið lurtað nóg væl eftir og lutfalsliga havi eg skilt í mun til fólkatal so er arbeiðsorkan á føroyska kappingareftirlitinum væl minni enn í kappingareftirlitsstovnum aðrastaðni serliga í øðrum norðalondum eitt annað tað er at hægstovan kannar regluliga hvønn ársfjórðing haldi eg prísvøksturin í føroyum tað er ein skipan har prísirnir verða tøppaðir inn og vit fáa so eitt brúkara prístal sum vísir prísgongdina á vørum og tænastum sum er eitt vísital sum verður brúkt til at máta broytingar í prísum á vørum og tænastum sum húsarhaldini rinda fyri spurningurin er um hetta hetta arbeiðið onkursvegna kann samanfinnast sjálvsagt við teimum neyðugu handilsfyrilitunum sum skulu takast men í øllum førum eitt styrt kappingarlit haldi eg hevði verið gott fyri brúkaran tað hevði verið gott fyri samfelagið og eg haldi faktiskt eisini at ta hevur verið gott fyri fyri vinnuna hetta er eitt uppskot til samtyktar sum merkir at heitt verður á landsstýrið at fyrireika at stovna eitt príseftirlit í vinnunevndini fær hetta uppskotið eina góða viðgerð í øllum førum frá mær og sum sagt so hevur samgongan eisini sett sær fyri í samgonguskjalinum at styrkja kappingareftirlitið og undir nevndarviðgerðini hugsi eg eisini at fáa at vita hvussu tað gongur við tí arbeiðinum í hvønn mun eitt príseftirlit verður partur av tíð og hvørjar ætlanirnar annars eru