Bjørt Samuelsen (Tjóðveldi (Republic)), speaker, 2022-03-16
Topic: Tikið av dagskrá:
ger so væltakk fyri harra formaður ja hetta er so enn eitt uppskot um broyta bassiskipanina í hesum føri er tað so at javna útgjaldið soleiðis at tað fylgir við lønargongdini í samfelagnum og akkurát tað er ikki nakað nýtt at tosa um tað men eg haldi at tað en fyrstu ferð at mannleggur til fram aitt lógaruppskot um at fáa tað gjørt ásett við lóg tað er soleiðis at í verandi barsilslóg sum kom upprunaliga í tvey túsund og tvey har stendur í grein trettan stykki trý at landsstýrismaðurin hevur heimild at hækka gjaldið og tað var soleiðis at nú havi eg fylgt hesa her barsisskipan í barsils lóggávuni við áhuga líka síðan nummar nýggj fyrst sum journalistur nøkur ár seinni sum politikari eg minnist ordiliga væl tá ið mann lækkaði gjaldið úr tá skipanin kom tvey túsund og tvey hennik old hevur nevnt nakrar ferðir eftir heimsins besta barsisskipan eg veit ikium tað er heilt satt tað er onkr av skipanin til dømis í norra sum eru hvussur í harðari kapping við okkara men meni tá ið skipanin kom tá fekk mann útgjald upp til fimmogtretivu túsund tað var ein øgiliga góð skipan en hon sjávandi nógv styttri enn hon her í dag og longu tvey ár seinni lækkamandaso niður í fimmogtjúgu túsund og eg minnist ordiliga væl ati eg sum sjóvandi listi bað um um innlit í grundgevingarnar fyri hví mann so stuttlátna skipan var komin lækkaðar útgjald og tað varð heilt týðiligt mann hevði gjørt nakrar útrokningar sum vístu tað at um pápar fóru at taka stóran part av barnsburðarfarloyvinum so fór skipanin at durka heilt ótrúliga nógv upp á stutta tíð so fært heima eina tiltrúgv tá til at pápa fór at taka størri part av barnsburðarfarloyvini men tað er so staðin meir ella minni í stað pápar taka tær fýra oyramert og vikurnar sum teir hava og og hyggur mann í okkara grannalondum har mann hevur nógv størri markaðar kvotur til pápar og so sær mann at eisini har taka pápan um tað sum er markað til teirra og í allarflestu førum ikki meira enn tað vit hava havt ísland sum dømi sum hevur havt býtið trý trý trý ella ein triðing til mamman ein triðing til pápan og ein triðing sum man kann býta sín ímillum norra hevur so eisini bevekað seg tann vegin eg meini at tey eru eisini komin til fimtan fimtan sekstan vikur og mann hevur roynt av at býta gera tað soleiðis at mann markaði størri part til páparnar tí mann sá at at tað var tann mátin mann líkasum fekk báðar partar at altso bæði foreldrini at taka barnspurðarfarloyvi og sjálvandi eftir ynski frá foreldrunum eisini eg haldi at í føroyum hava spurnankanningar víst at foreldrini ynskja í størri mun bara sjálvi at taka avgerðir um hetta men ein øgiliga stóri savnan av tilfari og gransking í norðurlondum tað var ein ráðstevna norðurlondahúsinum í eg haldi tað var í nítjan hvussu er rímiligat kort síðani har sum norðurlandaráðið skipaði fyri og har mann vísti nettupp á hetta ati at pápar í grannalondunum hava øgiliga stóran áhuga í at fara í barnsborðarfarloyvi og at mann í øllum førum í okkara grannalondunum ikki hevur nakað ynski um at avtaka kvoturnar nettupp eisini tí at hevur fleiri fyrimunir bæði fyri mammuna og fyri pápan og vónandi eisini fyri børnini men spurningurn er so skal mann hækka hettar útgjaldið í øllum førum var tað soleiðis í sínari tíð tá ið eg átti míni børn teyi bæði føddu í norra tá hevði mann møguleika fyri at fara í eitt ár í floiyvi við fýrs prosent av lønini ella tíggju mánaði við hundrað prosenti løn og tá hevði mann so eitt væl hægri mark enn mann hevur her men skipaninar eru ymiskar og tær blivu eisini broyttar javnan í norðurlondum so eg veit iki um landsstýrismaðurin hevur eina góða nýggja samanbering av skipanunum men eg haldi at tað er nokk so umráðandi at vit halda fast í ati vit hava fyrst útbygt skipanina og so máu tey næstu stigini vera gera hana enn betri og eg eri púra samd við framsókn í at hetta markið er ein forðing fyri atserliga páparnir veljat fara í farloyvi men eisini sum rutt vang vísti á at tað eru eisini nógvar mammur sum fara niður í løn við at fara í batnsburafarleyvi men hagtølini sum víst verða til í hesum uppskotunum undraðu eisini meg onkur annar hevur nevnt tað her tí at tey hagtølum vit hava havt higartil hava víst eina munandi lægri miðalløn hjá mammunum enn tey tey tølini sum verða víst á her í viðmerkinum hjá framsókn særda út til at miðalløn hjá kvinnum er hækkað úr fjúrtan túsund heilt upp seksogtjúg túsund upp á hesi her tjúgu árini og eg haldi kanska ati at ruttvang fer at siga eitt sindur um tað hvarji tøl tað er tey byggja uppá men vorður um altanger so er hannda heimildina har og eg haldi at mann kann siga at orsøkin til at skiftans landsstýrisfólk hava valt ikki at hækka hámarkið sjálvt um tað hevði verið rættiliga gjørt tí tað er altso nógv hent við lønunum uppá tjúgu ár altso heilt nógv og harvið kann mann siga at í veruleikanum er útgjaldið lækkað stigvíst tí at mann fari ov nógv minni fyri fimmogtjúgu túsund í dag enn mann gjørdi tá fyri tjúgu árum síðani lá næstan tjúgu árum síðani men eg haldi eg kann siga at ein høvuðsorsøk er at mann hevur ynskt fyrst og fremst at raðfesta tað útbyggja skipanina og barsilsgjaldið er hækkað rættiliga ofta ogtað er eisini at hækka rættiliga nógv undir hesari samgonguni og eg ivist í um vit kunnu blíva við at skrúva upp á at hækka gjaldið altso eg haldi vit muga til at at meta um tað eigur at vera minnist meg rætt hertað á leið við vanligari gongd tá i tað er er vanlig vanligur vøkstur í samfelagnum so haldi eg at mann plagdi at siga at gjaldið hækkað á leið ella inntøkan í grundinum hækkaði á leið við trimum prosentum um ári landstýrismannkann kanska rætta meg vistað er heilt á leið men í øllum førunum var tað soleiðis at vit roknað eina ferð upp á tað svaraði nøkulunda til at mann skuldi klára eina ferð um árið at leingja við einari viku við teimum givnum fortreytunum lønum sum vóru tá og tað hevur mann so gjørt s mann er komin heilt upp á eitt ár nú og mann hevur fingið eftirlønina inn og so frameftir so eg haldi eisini eins og framsókn at hetta er ein av teimum tingunum mann eigur at at meta um tí vit skulu eisini minnast til eitt og tað er tað hetta er altso ein tryggingarskipan altso heta er eina tryggingarskipan har hvør einasti arbeiðsgevari og hvør einast arbeiðstakari betalir eitt ávíst prosent ta sínari løn inn og og tað inngjaldið er uttan hámark og tað haldi eisini tað skal vera uttan hámark men tað merkir so eisini at tey sum hava ter hægri lønir og høvdu fingið meira útgoldið vist mann hækkaði hetta markið tey høvdu jú eisini betalt nógv meira inn so so í so máta hevði tað ikki verið so órættvíst men eg haldi tað týdningarmesta vera fyrst og fremst at tryggja sum í tí uppskotinum sum vit viðgjørdu í áðni frá tjóðveldi at vit tryggja skipanin blívur meira fleksibil og at vit tryggja ati fleiri á privata arbeiðsmarknaðuin kom upp í hesa skipanina altso sannheikilin er í dag at ein stórur partur av sjálvstøðu vinnureandi liggja uttan fyri hesa skipanina og tað rakar tey hart tá ið tey fáa børn tað eru arbeiðsgevarar sum betala fyri tey sum tey hava í starvið inn tí tað eru tey lógarásett tey skulu men so gloyma tey at tekna trygging fyri seg sjálvan og so fáa tey børn og so finna tey útav a tey ikki varda skipan sjálvm tey halda seg av goldi inn í hana tí tey hava goldið fyri sín starvsfólk eg haldi at mann átti umhugsað eg haldi at eykum samelsen hevði eitt gott uppskot um at mann gott kundi hyggja upp á nakrar av hasum her tar aðrar tryggingar eisini sjúkrapengar millum annað sum sjálvstøðu vinnurekndi kunnu tekna at mann átti at umhugsað um mann átti at gjørt eina felagstrygging har men eg haldi t heldur ikki tð hevi gjørt nakað mann gjørdi hana obligatoriska tí tað hevur mann gjørt fyri øll onnur á arbeiðsmarknaðinum og hetta er eini samhandsfast skipan har vit felag betala inn altsu m eini fólk sum eru farin um barnsburðaraldur tey gjalda eisini líka nógv inn í hesa skipanina so tað vit eru samd um at at heta er ein skipan vit vilja hava í okkara landi fyri ati fáa so nógv børn sum gjørligt at gera umstøðurnar t fáa børn so góð sum gjørligt tað er jú nakað sum gevur okkum øllum nógv aftur hetta er komandi skattgjaldar hetta er arbeiðsmegi til arbeiðsmarknaðin og so frameftir framsókn vísir á at við tí hækkingini hev so vanligari gongd tá ið lønarlønirnar hækka so eigur tað at kunna dekka kostnaðin av hesum uppskotinum og tað vildi so bara vera í uppgangstíðin í niðurgangstíðin vil tað so blíva e problem og men tað vildi so blíva óðansæð altso tað er eisini tí at barsilsgrunnurin kom fyri at mann skuldi royna at hava ein grunn har mann eisini bjálvaði góðum tíðum men nú hava vit verið so íðin á broytt skipanina so nógvar ferðir at vit hava brúkt teir pengarnir sum sum eru í bartilsgrunnum og kanska eitt sindur afturat men harra formaður bara líka leggja afturat at visu vit bakka heilt aftur so var eitt risa yvirskot yvir eini seks ár haldi eg tað vóru eini trýss milliónum krónum sum fóru beint í landskassan tí mást bethaldu meira inn enn skipanin kostaði og tað hevur so eisini verið rættvíst at mann fíggjaði ein part av tí við at útbyggja skipanina í dag fer tí ein grunn og tað haldi er ógvuliga gott og nú mugu vit bara so samla kreftirnar og finna út av hvat altso tað týdningarmesta fyrst í munl