Aksel Vilhelmson Johannesen (Javnaðarflokkurin (Social Democratic Party)), speaker, 2020-10-09
Topic: 1. viðgerð LM-037/2020  Uppskot til løgtingslóg um broyting í løgtingslóg um almenna heilsutrygd (Heilsutrygdarlógin) (Eftirbataheim verður strikað, hækking av heilsutrygdargjaldi úr 0,60% til 0,70%, broyting av tilskotsstiganum og broyting um hjálparráð)
landsstýrismanninum í heilsumálum kailio holm johannesen tað er um at gera nakrar broytingar í heilsutrygdarlógini tær innihalda fýra broytingar har tað er tvær serligan sum kanska hava týdning meðan tað eina meira er at flyta eina játtan frá heilsutrygd og til eina aðra kontu á fíggjarlógini men tað sum hava týdning tað er kanska fyrst og fremst at mann hækkar inngjaldið úr null komma seks prosent upp í null komma sjey prosent og at mann ger nakrar broytingar í tilskotsstiganum til heilivág tað eru fyrst og fremst tær broytingarnar sum raka í hvussusu er borgaran í samfelagnum øh nú veit eg at landstýrismaðurin hevur verið í miðlunum eftir at uppskotið lagt fram og sagt at tað helst kemur at verða broytt í trivnaðarnevndini men tað er eisindur trupult at fyrat halda seg til tað so eg má fyrit halda meg teta uppskot so ið liggur og so mug vin síggja hvat hendir tá ið uppskotið er viðgjørt í tivnnaðarnevndini tað er soleiðis ati sum veður sagt í lógaruppskotinum eisini og vit verður sagt í miðlunum og eisini at landsstýrismannin í heilsumálum at útreiðslurnar til heilsutrygd eru vakstrar rímliga nógv tey seinastu fýra fimm árini hyggur mann eftir roknisskapinum hjá heilsutrygd so sær tað út til at útreiðslurnar vaksa við áleið tíggju til fjúrtan milliónir árligani tað er sjvanina stórur vøkstur men hum mn eisini hyggja eftir inntøkusíðuni tí heilsutrygd hevur bæði eini útreiðslusíðum og inntøkusíðu og har sær mann at inntøkurnar samstundis er vaksnað virð syrka fýra til fimm milliónum árligani so nettog so er vøksturin soleiðis millum fimm tíggju milliónir árliga tey seinastu árini og tað er sjálvandi eisini stóri vøkstur men man kann ikki bara hyggja eftir útreiðsluvøkstrinum má eisini ygja eftir inntøku í vøkstrinum og tað eru fleiri orsøkir til hendan vøksturin hvussu eru tríggjar summankann staðfesta sum hygga efti tølunum tað er at útreiðslrnar til kommunulæknar er vaksandi men tað r eisini positivt tí um vit fara syrka fimm ár aftur í tíðina so vórðu tað á leið nítjan læknar í føstum starvi kommunulæknarar í føroyum tað sá út til at vera trupult at fáa kommunulæknar setta tær fasta starv tí t størvinin erð lýst leyst sovar tað oftan eingin umsøkjari men tybetur so hava vit kanska verið bæði dugnalig og heppin at tað er eydnaðst at koma til einum ári heilt upp á níggjuogtjúgu kommunulagnar fstarvið kenni iki akat tølinin ú eg av hoyrt fer áttaogtjúgu nú men tað var níggjuogtjúgu fyri einum ári síðani og nú er tað fýraogtretivu kommunulægnar størv soli siga at fimm størv verða mannað við ella seks har avta ið vit varð mannað við avloysarum tað hevur sjálvandi gjørt tað at fólk hava møguleikar til at komand til ommunulæknar í størri mun en tey høvdu frammanundan og fólk størri mun hava fasta lækna ennte øvdir frammanundan og tað er nakað sum eg trúgvi vit øll kunnu fegnast um tí tað er heilt grundleggjandi vælferðarsamfelagið at fólk sleppa til lækna te tyhava tørva á tær men tað hvur eisini kostað pengar og manst fær at útreiðslurnar har eg vaksnar nakað men eg vænti ikki og tað kann landsýrismaðurin kanska rætta meg vistu hann veit betur enn eg at tær útreiðslurnar í saman mun fara at vaksa eins nógv tí komandi árini tí mann kann ikki rokna við at vit blíva við at seta so nógvar kommunulæknar vit kunnu vóna at vit fáa nakrar atrat í føstustarvið men ikki somu ferð sum teð verðir seinasta árini ein onnur orsøk til at útreiðsurnar vaksnar nógv er at heilivágurin durkar summi ár heu hanturkaðu rættiliga nógv onnur ár ikki so nógv og tað er nakað sum ikki fáa stýrt so øgiliga væl tí at tað er ikki vit sum áseta prísin á heilivági ta er framleiðarin á heilivági sum avger hvat prísurin er og tað triðja orsøkin tað er kanska n fólkavøkstur at vit hava havt stóran fólkavøkst seinastu árini og tað hevur so viðført at útreiðslurr til til heilsutygd eisini vaksa nógv men ta r eisini havt við tær at útreiðsurnar ella inntøkurnar eisini voksnar rímiliga nógv sama tíðarskeið so tað er ein orsøk til at kanskal útreiðslurnar eru vaksnar rýmiliga skjótt seinastu árini vit halda ikki u mann eigur at gera broyta inkara heilsurygd av fleiri orsøkum staka tað fyrsta tá tað kemur til inngjaldið so halda vit ikki at tað er neyðugt at hækka gjaldið av fleiri orsøkum tí hetta rakar allar føroyingar eisini tey við lágum inntøkum eins væl sum rakar tey við høgum inntøkum meni men eg kann ikki lat tað vera við at halda hettir upp ímóti hvat annars hendir í samfelagnum eg veit væl at tá ið undanfarna landsstýri tók við so hækkaði manninngjaldið beinanvegin við fimmkrónum onkur sigur eisini t at hækkar ti r prosentgjaldið tað er ávísan munurætt og ikki heilt rætt tí tað varð faktiskt samtykt áðrenn áðrenn tað valið men tað komd gildi fyrsta januar tvey túsund og sekstan men lat tað leggja t tað próvar ikk at skilja okkum øh men tá hevði mann havt undirskot sjey ár á fíggjarlógini so sigua mann ókey nú vilja vit venda atæit yvirskot um at hækka hetta gjaldið men amstundis og hækkaði onnur gjøld eisini amstundis gamal skattalætta á fimm prosent soleiðis at ein vanligur løntakari og fyr sovuðit eisini á fólkapensinsrla fyritíðar pensonistur komu at hava munandi meira eftir aftan á allar broytingarnar tað sum kanska hent tað seinasta árið tað er at mann hevur hækkað útreislurar á fíggjarlógin rættiliga nógv næstan við seks hundrað miliónum krónum og lækka inntøkurnar við yvir hundrað miliónum millum annað at tey stóru reiðaríuni í føroyum betala her í ár fimmoghálvtrýss miliónir minni í tilfeingissgjølduni m ey gjørdi í fjør so sigurmann samstundis ja men vit mugu hækka innigjaldið heilsutrygd á vit halda tey sjúku ugu i tala itt sinur meir tað stendur tað í einum sovorðanum kontrast at vit halda ikki at tað er í lagi at gera hitt er tilskordsstigin tað at mann ger smærri broytingar í tilskotaganum til dømis er onkur vrdisktsera fyri skul man prístalsregulera tað tað hevur mnn ikki gjørt tað er kanska verið rímiligt tí at postnaðstøðið veksur av teimum samfelagnum men her eru tað rímiliga stórar broytingar sum ger tað eitt vanligi borgarin millum átjan undað og sjeyogtrýss ár rindar seytjan hundrað krónur m meira um mánaðin og ein fólka pensinistur og fyritíðar peninistur rindar fimm hundrað krónur u meira um mánaðin á ári um ári orsaka ðað um árið tað er rætiliga stórar upphævdur tí at hesi fólkini oftani tey sum taka nógvan heilivág eru eisini fólk við lágum inntøkum oftani tí at tey eru ein orsøk til atað kanga heilivág tí ate kanska eru sjúk og tað verður mann kanska oftan tá tað kemur upp í árini at mann verður meira tyngdur av heilivági ella fyritígar pensinistar ella onnur fólk sum kanska eru í til dømis arbeiðsfremjandi tiltøkum tí at tey dragast við onkara sjúku sum gera tey mugu taka heilivág so so tað eru kanska fólk sum verða rakt rættiliga meint hóast tað ikk øll eg sjálvur nóti eisini gott av heilsutrygd tí at eg eg taki eisini heilivag men eg kundi gott betalt meir men rakar mann øll og tað er serliga meint hjá teimum sum hava eina lága inntøku so javnaflokkum tekur heldr ikki undir við við tí broytingini og og ætla okkum sum uppskotið liggur at at at atkvøða ímóti uppskotunum men sum sagt fái vit síggja hat tð hendir í trivnaðarnevndini tí landstýrismaðurin hvussu sagt at hann ætlar at gera broytingar í tí partinum í hvussu her sum hevur við tingskotsskipanina at gera til hoilivan og tað fara vit sjálani at viðgera væl og virðiliga í fíggjarnevndini og geva tað eina góða viðgerð men sum uppskotið liggur so fer javnaðarflokun t atkvøða ímóti uppskotinum takk fyrihara formaður ja gjóni nolsø joense farin