Eyðgunn Samuelsen (Javnaðarflokkurin (Social Democratic Party)), speaker, 2022-05-03
Topic: 2. viðgerð LM-073/2021  Uppskot til løgtingslóg um broyting í løgtingslóg um Húsalánsgrunn (Heimild at stovna almannagagnlig bústaðafeløg)
í vin búgva fýrs prosent av fólkum í leiguíbúðum ein fjórðingur av hesum eru kommunalar leiguíbúður og harumframt eru hundrað og seksogfýrs almannagagnlig bústaðarfeløg sum hava til endamáls at tryggja at húsaleiðan ikki er meir enn ein triðingur av inntøkuni hjá fólki hetta merkir at í vin ber til at leiða eina íbúð á hálvfems fermetrar fyri fimm túsund krónur um mánaðn orsøkin er eitt hundrað ára gamalt miðvíst fokus á framskygdan bústaðarpolitikk har land kommunur og almannagagnlig bústaðarfeløg samstarva minnilutin heldur at bústaðartroti einans skann loysast um allar kreftir almennir og almennar og privatar taka lógvatak saman so útboðið fylgir eftirspurninginum samstundis hevur tað týdning at tann stóri eftirspurningurin ikki setir lág og miðallønt í eina trupla fíggjarliga støðu tí húsaleiðan er ov høg tað er her at tað kann gera mun um kommunurnar fáa fáa eina víðkaða heimild saman við húsalandsgrunninum at stovna almannagagnlig bústaðarfelag og nettupp hetta her við lág og miðallønt eru í einari truplari fíggjarligari støðu tað hoyrdu vit so seint sum í gjár í fjølmiðlunum har har ein arbeiða arbeiðarafamilja ikki kann fáa meir enn eina komma tvær milliónir í láni og ein íbúð kostar tvær komma fimm ella tvær komma tríggjar eitt slíkt felag sum almannagagnifelags skal ikki hava avkast og tí kann húsaleiðan vera lægri enn á privata bústaðarmarknaðinum roknskapurin hjá einum almannagagligum bústaðarfelags skal so vítt gjørligt geva eitt úrslit á null krónur ár eftir ár fyri kortnum so kallaði formaðurin í búskaparráðnum núverandi støðuna á bústaðarmarknaðinum ein øvutan ropin huglpolitikk tey sum eru væl fyri kunnu selja sín bústað fyri ein høgan prís í fíggjarliga sperda barnafamilja má gjalda orsakað av at útboðið av bústøðum er ov lítið samstundis verður ávarað um at bert tey ið eru væl fyri fíggjarliga hava ráð at seta búgv á størri plássinum í føroyum tá múgbúgva og einum stað eitt annaðstað enn lág og miðallønt so skapa tað eina ójavnvág sum eru við til at sindra samanhangsmegina í samfelagnum hesa gongdina ynskja vit at forða fyri viðgerðin í nevndini hevur eisini víst at tað er stórur tørvur á bíligum og góðum sosialum bústøðum upplýst er at eini hálvt hundrað fólk standa á kult bíilista hjá einari kommunu og almannaverkið hevur upplýst at trý hundrað og tveyogfýrs fólk standa á bíðilista hjá teimum sum hava tørv á sosialum bústaði ein heimild at stovna almannagagnlig úbústaðarfeløg hevði sannlíkk skundað undir at farið varð undir at nøkta henda tørvi tað er komu fram í nevndarviðgerðini at almannagagnlig bústaðarfeløg eru skipað soleiðis at tey sum búgva til leiðu hava ávirkan á virksemi hjá bústaðarfelagnum í uppskotinum verður eisini miðað eftir at ein slíkur leistur skal fylgjast vit hava fleiri avbjóðingar á bústaðarmarknaðinum umframt manglandi útboð av hóskandi ðuíbúðum millum annað ynskja fleiri at leiða ynskja millum annað ski ynskja fleiri av leiða og umskifti manglar tað hugsama millum ættarliðini tað vísir seg í okkara grannalondum at almenn gaglig bústaðarfeløg ella bústaðir er nakað sum flest øll fólk hava brúk fyri í eini umskiftistíð her er talan um ung fólk meðan tey lesa barnafamiljur áðrenn tey seta endalig búgv og eldri fólk sum ikki longur hava brúk fyri einum stórum húsum minnilutin heldur at ein bústaður skal vera eitt heim ikki ein spekulatiónsvøra fjølbroytni má til á bústaðarmarknaðinum og vit mugu útvega bíligari bíligari leiðuíbúðir enn í dag hetta uppskotið fer at bøta um hetta og tí mælir minnilutin til at samtykkja málið við hesum viðmerkingum tekur minnilutin undir við málinum og mælir løgtingið til at samtykkja uppskotið og eg havi hug líka at taka afturí aftur tað sum hevur verið frammi nú um dagarnar um um støðuna á bústaðarmarknaðinum í føroyum har vit hoyrdu í gjár hefta her um at at einvið einari arbeiðarløn fær ikki meir enn eina komma tvær milliónir í lán og skal mann hava eina íbúð á trýss fermetum sum kosta tað altso oman fyri tvær milliónir so at tað er hópin av fólki sum halda býin og tær størru bygdirnar halda líkasum sum arbeiða í teimum støðunum men sum kanska i sum ikki hava ráð til at fáa sær tak yvir høvdið og tað er tað er ikki ein góð gongd tað er ein gongd sum vit eiga at fyribyrgja í føroyum tað má vera ráð at búgva allastaðni í føroyum soleiðis atat tey fólkini sum at tað ikki eru sovorðni eru at støðini ikki blíva so fátøk og einstáttaði at tað bara eru nøkur bestemt sløg av fólki sum búgva nøkur ávís støð og vit halda so at tað manglar so mikið nógvir bústaðir at tað er pláss fyri øllum og brúk fyri øllum eisini fyri hesum møguleikanum til almannagaglig ð bústaðarfeløg vit hava ikki meira enn tvey prosent av bústøðunum í føroyum sum eru almannir leigubústaðir meðan meðan tíggju prosent eru privatir og tey privata byggi nógv tað vita vit sjálvt um um tað ikki er nokk í mun til eftirspurningin so at báangin hjá okkum er v fyri at fáa en fjøltáttaðan bústaðarmarknað har øll hava ráð at búgva har sum tey arbeiða ella har sum tey hava hug at búgva so er hetta eitt gott alternativ afturat og tað er tað sum vit vilja við hesum uppskotinum takk fyri harra formaður ja takk so er tað báa viðmerkingar taðn fyrsta er ta bjørt samulsen ger sovæl takk fyri ja nú hoyra vit aftur samgonguna ella umboð frá samgonguni siga tað at tey privatu kunnu ikki byggja leiðuíbúðir tí at bústaðir færsanar sersømdur og eg hugsi akkurt sum altso vit hava ein søguliga stóran bústaðartørv tað standra hundraða vísa aftur hundraða vísa fólki há bíðilista eftir at fáa ein bústað at leiða og vitu niðurstøðan er at tey privatu ikki klára at byggja leiðuíbúðir til at leiga út ja men er tað so ikki bara ein staðfesting av at summ á onkur annar gera tað altso verða tað nakrantíð betri tíðir til at byggja leiðuíbúðir í enn nú eg ætli at spyrja eykum samunssen passar tað yvirhøvur at bankarnir ikki vilja læna privatum til íbúðarbygging tí vit vita at hesar íbúðirnar tær eru samsýnvíðs leiðarar út longu langt áðrenn tað er lidnar so er tað satt sum samgongan blívur við at pástanda at privat at bankan vil ikki læna pengar til privata yggiíbúðir er tað ein reell