Kristina Háfoss (Tjóðveldi (Republic)), speaker, 2021-01-19
Topic: 2. viðgerð LM-002/2020  Uppskot til løgtingslóg um broyting í løgtingslóg um ræði á málum og málsøkjum (At taka løgreglu, ákæruvald og brotsmálaumsorgan undir føroyskt ræði)
ger so væl takk fyri og fegin um at vit viðgera tvey øgiliga týðandi mál her í dag sum bæði snúgva seg um attaka ábyrgd at taka ábyrgd av okkara landi fólki og okkara samfelag hetta málið snýr seg um at heim taka ábyrgdina av løgregluni og um eina løtu koma so at viðgera málið sum hevur landslækna embati at gera vit kunnu spyrja okkur s uum hví skulu vit ikki taka ábyrgd av løgregluni okkara landi kenna tit nakað land sum sigur at tey ikki vilja hava ábyrgd av teirra egnu løgreglu øeg havi prøva at hugsað um hvussu hvussu kunnu vit finna nakrar grundgevingar fyri ikki at gera tað vit síggja tíverri ikki í álitinum hjá teimum sum mæla ímóti málunum nakrar grundgeving fyri tí so vit kunnu hugleiða eitt sindur er so nøkur orsøk til at vit ikki skuldu tikið undir við at tikið okkum meira ábyrgd á snøkunum eru viti er tað møguliga soleiðis at vit ikki hava nóg stórt ríkidømi sum land øhjú tað hava vit vit eru millum teir heimsins ríkastu tjóðir vit hava enntá eitt størri virðisskapan períbúgva enn danmark tað vístu ta eysu tey seinastu hagtølini og tað va v havt tey seinnu árini ókey ttað er so ikki ein grundgeving so havi tað hoyrt aftur aftur ja men tað kostar so nógv ókey kunnu vit so ikki økja raksturin hjá landinum samsvarandi tí upphæddur sum tað kostar at heimtaka løgregluna jú tað ber eisini til vit kunnu hyggja at jumum hvat er raksturin hjá landinum øktur tey seinastu tvey árini undir hesum landsstýrinum raksturin er okkurt umleið seks hundrað milliónir krónur s tað er fimmfaldað tað sum tað kostar at heim taka ábyrgdina av løgregluni fimm ferðir so nógv er raksturin øktur so tað at átaka okkum raksturin av løgregluni tað kann held ikkivera ein umbering so kunn mogn spyrja okkum sjálvoni jmen eg eri vit so ikki nóg vitandi til at átaka okkum hesa ábyrgdina jú tað eru vit eisini vit hava allar tær førleikar sum eru neyðugar til at átaka okkum ábyrgdina vit vita jú ati føroyska løgreglan er jú umannan fyrst og fremst við føroyingum og vit hava eisini av tí málinum sum fara at viðgera aftaná alla tar vitan sum krevst á heilsuøkinum jamen hava vit so kanska ikki tær neyðugu skipanirnar eru vit ikki fyrisitingarliga nóg til reiðar jú tað eru vit eisini tá tað kemur til eitt nú lønar og starvsfólkaviðurskiftir so hava vit nógv onnur fordømi eitt tað seinasta var tá vit heim tóku ábyrgdina av fólkakirkjuni tá fingu vit eisini skipaðir viðurskiftir fyri prestarnar og tey kundu enda at velja um tað fóru yvir til á føroysku lønarskipanina ella vórðu verandi í tí donsku og tað hevur víst seg eftirfylgjandi at so at siga øll tey sum eisini valdu at vera íta í donsku skipanini seinni ynskti at koma yvir tí føroysku tí at treytirnar vórðu betri fyri at nevna eitt dømi um so kannumog spyrja okkum jamen er tað so meir yvirskipaður ikki megna at yvirtaka hesi økina at átaka okkur esu ábyrgdina nei tað er tað heldur ikki tí tað sum vit kunnu hyggja at eg sjálvandi jume hvussu hevr tað gingið tá vit hava yvirtikið og heimtikið málsøkir áður hevur tað ikki gingi fínt hava vit nakað dømi um at vit hava sagt nei faktiskt ynskt vit eg iki ii at heim taka hetta her allíkavæl evil gjarna senda tað aftur har er einki dømi tað er eingin sum í dag ynskir at senda ábyrgdina eitt nú á fólkaskúlanum ella av føroysku dini av aftur landinum vit standa tíbetur øll saman um at vit vilja hava ábyrgdina á teimum økjunu vit hava heimtikið so vit megna tað vit vita eisini at tað er øgiliga stórar avbjóðingar í løtuna í við teimum føroysku fongslunum og eisini teimum treytunum sum tey sum eru í fongslunum virka undir og vit vita at tað er neyðugt at vit fáa tilliga nøkur viðurskiftir soeis at tað hóska til júst tað føroyska samfelagið og eisini har so kann ann heimtøka gera tað munandi skjótari og smidligar at fáa upp á pláss so samanumtikið so hava vit í veruleikanum vit hava ongantíð verið so til reiðar sum nú at taka enn fleiri stig vit hava ongantíð verið so sjálvbjargin sum nú vit eru nóg rík vit eru nóg vitandi og vit eru fult út til reiðar sum samfelag so í veruleikanum tað einasta sum manglar fyri at koma eitt stig víðari er at teir politisku flokkarnir á løgtingi velja at standa saman um at nú er rætta løtan at taka ábyrgdina av hesum økinum tá ið vit so a lurta eftir eisini framsøgurøðuni sum hava verið her og eisini vit hava havt hetta kjakið nakrar ferðirnar á løgtingi um løgregluna so er tað tann greiða kenslan at vit í veruleikanum hava eina breiða semju her á løgtingi ein stóran meiriluta fyri at heimtaka ábyrgdina men at tað aftur aftur eru kann mann siga smærri minnilutar sum blokera tað í einum samgongu í einum samgonguskjali og tað skal vera okkara ynski at um vit so ikki fáa hetta málið samtykt nú at tað so verður heilt heilt skjótt øog um ikki í hesum samgonguskeiðnum so í komandi samgongu tíðarskeiði tað er eingin ivi um at mál taka ofta langa tíð í landspolitikki hetta málið var væl fyrireikað í fullveldssamgonguni sum eftir hondini er rættiliga nógv ár síðani enn hava vit ikki tikið stigið men vit hava iki onnur stig fólkakirkjan er til dømis heimtikin og yvirtikin og tað var millum annað við sambandsflokkinum í stjórn vit hava yvirtikið eisini annað stórt málsøki seinast samgonguskeiði persónsfamilja og arvarættiliga øki fyri at nevna eitt annað dømi so tað henda framstig og vit mugu sjálvandi halda áfram við teimum framsinum til vit koma á mál og tað er bara okkara og mítt ynski at mann ikki blíva við við íð at útseta og drála við at koma á mál tí at hetta málið skuldi verið beint til høgra beinið at fingið avgreitt vit eru upp á allar mátar til reiðar og tí haldi eg heldur enn at seta gatekin við hví mann skal yvirtaka løgregluna hví mann skal taka ábyrgd av henni so eigar vit at spyrja okkum sjálvam hví skulu vit ikki taka ábyrd av løgregluni hví skulu vit ikki heim tavka hetta málsøki