Bjørt Samuelsen (Tjóðveldi (Republic)), chairman, 2021-04-27
Topic: 2. viðgerð LM-074/2020  Uppskot til samtyktar um at einans Føroya fólk og Løgtingið hava avgerðarrættin um hernaðar- og trygdarmál í Føroyum
óógvar nokk so nógv tá i tað er fundur inni í tingsalinum meðan saanskam kann fara út um at haldan fund gestakk fyri frú forkvina dømi um tað er at aferikansku londini nógv størri mun enn fyrr stemmað saman við kina tá ið tær skulu stemma um resolutiónir í í í st og ímeðan øll hendan her menningin fer fram so hevur danmark eisini viðurkent sum ríki at teir mugu upptrappa og upp skal læra teirra hernar kapasbilitetir g hava fyri kortum samtykt ein kapasitetspakka up á hálva aðru milliard harav trý hundrað og hálvfems milliónir krónur skulu setast av til ein hernaðaradara í føroyum uppskotið hjá tjóðveldi er eitt uppskot til samtyktar har mann staðfestir at vit hava avgerðarrættin í hernaðarog trygdarmálin í føroyum eg kann bara láa fast beinanvegin at tað eri eg hundrað prosent samdur í og taki undir við uppskotinum hjá tjóðveldi tað er sjálvandi eitt sindur komplekst at tosa um verndarmál og hernarmál trygdarmál tí at vit eru ikki serliga von við at gera tað tí at tí at danska stjórnin hevur havt hetta um hendi líka so leingi sum vit hava verið ein partur av tí danska kongaríkinum men eg haldi at tíðin er búgvin til at vit bæði institutionelt og politiskt og á aðrar mátar byrja at hugsa í verjupolitiskum høpi og trygdarpolitiskum høpi tí hetta umfatar okkum hvørs vit vilja tað ella ikki og vit hava eisini skyldu til at gera okkara til at ávirka tað soleiðis at tað fer tann vegin sum tænir føroyum og føroya fólki best tá tá vit tosa um radara nú havi vit snakkað nokk so nógv um radaram teir seinastu dagarnar eg haldi og eg havi sagt tað fleiri ferðir tað er einki til hindurs fyri at føroya landsstýri ella annar stovnurn undir føroyum ikki kann hava ein slíkan radar um hendi og rekan tað krevur sjálvandi eina stóra íløgu men eg haldi at vitsm mann meina tað sum mann sigur tá mann sigur at mann vil vera ein partur av vesturheiminum og taka m dábyr o so framvegis jami so ger mann ta neyðugu íløguna usa brúkar trý komma fimm prosent av bmp upp á teirra verju danmark brúka eitt komma tvey prosent og roynir at skumpa seg upp á eitt komma fimm teir gera tað ikki tí at tað eru pengar í tí ella tí at tað kastar okkurt aftur í landskassan teir gera tað tí at teir hava eina primera uppgávu sum stjórn og tað er at verja land og fólk fyri uttanfyri standandi og innanfyri standandi hóttanir og tað haldi eg eisini at føroyar eigur at hugsa í teimum baðnunum tí haldi eg at vit ikki bara skulu tosa um hernaog trygdarpolitikk og og verða inndrigin í hernari trygdarpolitikk men vit skulu føra okkara egna hernaðarog trygdarpolitikk tá tað kemur til hetta her uppskoti sum er at staðfesta at vit hava avgerðarrættin í hernara trygdarmálunum tá meinar mann allarhelst við tað at mann í ríkisoyndini danmark hevur eitt málsøkjarbýti har sum mann sigur at hernarog trygdarpolitikkur er danskt málsøki í tí kontekstinum haldi eg at tað er týdningarmikið at vit staðfesta tað tað hava vit gjørt fyrr up á aðrar mátar við millum annað at samtykkja fámjinsskjalið sum áleggur donsku stjórnina at kunna føroyar íí í stóran mun um tey viðurskiftini sum hava við føroyar at gera hvørjum viðvíkur hernaður trygdarmáli men eg haldi eisini tað at hóast tey formligu viðurskiftini við danmark um føroyar at vit har á politiskum stigi kunnu gera vart við okkara ónøgd og krevja at vit verða hoyrd og sagd so haldi g eisini at vit eiga ultimativt avgerða rættin tað er okkara jørð tð er okkara sjógvur tað er okkara fólk sum vit her á tingi hava ábyrgd av og tá haldi eisini at mann eigur at duga at seta at mann eigur at kunna seta neyðuga orku til at tryggja at vera ein partur av verjupolitikki og trygdarpolitikki eg meini ítøkiliga at hava útgerð um manning til slíkt virksemi tað er bara so langt uttan fyri rammurnar fyri hvussu føroyski politikarar hugsa at tað ljóðar øgiliga óhoyrt men tað er so ræðuliga nógvir mikrostatir í verðini sum hava ein flota sum hava ein her sum hava loftferðslu sum hava radara og sum eru partur av størri verjusamgongum uttan teir natúruliga eru ein hernaralig stórmakt tað er tað eingin t fyri at vera tað er danmark til dømis slett yvirhøvur ikki um kríggjbrarstað í dag so hevði danmark kunna hildið út í einir sjey dagar inntil teir fingu hjálp frá natu men teir taka ábyrgdina allíkavæl og tað haldi eg eisini at vit skuldu gera í føroyum sjálvandi tá ið kríggjbrestur á so kunnu uppskot til samtyktar um at hava avgerðarrætt kanska hava minni týdning men tað sum er viktigt er at vit verða inndrigin tá ið vit eru tá ið vit samráðast við danir men í hesum uppskotinum tá tað snýr seg um hernarmál og trygdarmál so er tað ikki ein spurningur um at eingin kann gera okkum nakað vrusland vil gera okum nakað sum gera tað okkum nakað men tað snýr seg eisini um ein spurningur um suvernitet hetta er altemativt ein spurningur um suverenitet tá ið danskir jettjakarar flúgva yvir føroyar og grønland so kalla teir tað suverenitetshondhevilsi tað merkir tað at mann brúkar útgerð og útbúðina til at verja sítt teritorim og føroyar grønland er í suverenitethe sjónarmeði danskt teritorium eg haldi at vit áttu at havt eitt føroyskt teritorium sum føroyingar verja sum føroyingar hava ábyrgd av og so má tað bera við sær ein kostnað sum ikki natúrliga gevur sær aftur gevuraftur inni í landskassanmi lil kommunukassanir øll lond í verðini a seta pengar av til at verja sítt fólk og vit føroyingar eru so komfortaplir eftir hondini at tað er í okkara verð púra óhugsandi at vit gera tað so frú forkvina eg haldi ikki at vit bara skulu staðfesta at vit hava avgerðarættin eg haldi at vistm meina nakað við tí at mann vil vera ein partur av vesturhoyminum at mann vil vera ein partur av vesturlendsku verjusamgonguni jami so skal mann taka veruliga ábyrgd ikki bara útmatrikulera softfelli til ein radara sum danskari taka sær av so skulu vit til at taka veruliga metábyrgd og betala tann kostnaðin sum tað fór við særeg haldi at fari á landsstýrið og far á løgting í kravt av øllum tí teimum rembingunum sum eru nú í norðuratlantshavi í arktis mugu byrja at hugsa størri enn vit gera tað er ómetaliga viktigt og tí taki eg so hjartaliga ímóti hesum her uppskotinum takk fyri takk fyri ein viðmerking frá jaspurda langaard ger so væl