Bjørt Samuelsen (Tjóðveldi (Republic)), speaker, 2022-03-16
Topic: 1. viðgerð LM-118/2021  Uppskot til samtyktar um menning av føroyskari filmsvinnu
ger so væltakk fyri harra formaður ja hettaer eitt uppskot til samtyktar um menning av føroyskari filmsvinnu hetta e et mál sum fær í vinnunevndina so mann kann siga vinkulin í akkurát hesum uppskotunum erer vinnuligur filmsvinnan snýr hatta seg um men hetta snýr seg jú eisini um mentan og í prinsippinum kundi hatta kanska eisini verið mál sum sum mentanevnd tóksar av men tað sum tjóðeldi sjýdur upp her tað er atat vit heita á á landsstýrið um at fáa lagt fyri løgtingið lógaruppskot um eina menningarætlan fyri føroyska filmsvinnu og og at mann saman við at mann gera lógaruppskot um tað eisini gera eina øgiliga greiðari strategi fyri filmsframleiðslu og eisini hvussu ein filmsvinna kann skapa stórv kring landið hvussu hon kann menna fakligar førleikarnar og hvussu ella ella skapa undirstøður kervir til at menna fakligur leikar undir hesum eisini vi útbúgvingartilboð og og hvussu ein málrætt av filmspolitikkur kann tryggja ati tey málini má seta sær eisini kunnu røkkast og ein partur av hesni so eisini at hækka bæðitað sum vit populert kalla filmsgrunnin sum ikki er ein grunnur men ein ein konta undir mentamálaráðnum og afturberingaskipanina til film afturbingaskipan hon gongur s út upp á ati vissu ein útlendskfyritøka velur at koma til føroyar framleiða ein film so kunnu tey fáa afturborið tað sum svarar til mvigi sum undanfarni framsøgufólk hava víst á so hevur filmsvinnan verið í einari rúkandi menning í føroyum og vit eru nógv sum hava gjørt bylgjuna har nær sagtyvirtrom tí at tað at uppliva at tað er so ein vegaplay framleiðsla hon byggir á føroyska bók og føroyskt handrit og og og eitt føroyskt ramleiðslufeløg partur av tí og tað týdningarmesta ar nógvir føroyskir tjónleikarar um málið er føroyskt í stóran mun í filminum men hóast tað so er hetta í stóran mun ein útlendsk framleiðsla í føroyum tí at meginpartin av pengunum og og rættindini til hesa røðina at liggja jú hjá útlendskum feløgum viðaplagi sum tað fremsta men troma er í øllum førum mínum huga heimi eitt øgiliga gott dømi um hvussu langt mann kann røkka vist mann vil og vissu mann hevur ambitiónnar og vit skulu ansa eftir at okkara filmsvinna og filmsframleiðsla ikki í mestan mun vera útlendingar sum koma higar at framleiða film vit mugu fyrst og fremst styrkja tað heimliga tað heimliga undirstøðukervið fyri føroyska vísandi til at mann hevur gjørt ætlanir um hetta fyri nógvum árum síðani hvar mann eella landsstýrisfólk á økjunum fekk handað álit um hvussu mann ítøkiliga kundi fara til verkas so havi eg tikið nakantíð við eitta uppskoti til dømis saman í einum einari málrættari strategi kann seta sær eina ambittión um hvussu nógv stórv skulu vera í filmsvinnunu í føroyum til dømis um fimm ár ella um íggju og um tíggjuár og mannkann hava ainbitiónur um hvussu nógv heilt ella lutvíst føroyskt framleiddur filmur spælirfilmur ella sjónvarpsfrøði verða framleidd árliga ella triðja hvørt ár til dømis og tað kann mann til dømis hyggja eftir íslandi har mann hevur verið í rættiligambitiøsr á hesum økinum og har tað er eydnast teimum at hava fleiri stóra filmsframleiðslur árliga vit vilja at afturberingarskipanin og játtanin til film endirspeglað hesi málinu mann setir sær og tí verða stigvíst økt soleiðs at mann kemur upp á ta støðið sum og har er okkara metan at filmsgrunnuri átti á id í øllum førð um tíggju milliónur helst tólv milliónir um árið vit ynskja eisini at ein reellur filmsgrunnur verður settur á stovn líkasum mentanargrunnurin og sjálvandi at hesin verður rikin skilagott kanska saman við mentanargrunnunum soleis at mann ikki lata ikki kosta for nógva umsiting men tað liggur nakað í tí at mann hevur ein filmsgrunn og tað hava øll okkara grannalond haldi eg meg vita at stuðulin verður at at stuðla verður t at filmshúsið og og filmsfestivalar og slíkt sum líkasum seta føroyska filmsð fokus har mann eisini er uppmerksamur upp á at stuðla tað og tað kann eisini gott vera ein partur av vinnuframa sum tað kanska lutvíst er í dag harformaður tromsendirøðin er sum nevnt kanska tað nýggjasta dømi um hvat ber til visti mann hevur viljað tl viljað til túð vit hava so ikki sæð nakrar so stórar røð fyrr á føroyskum og tað er eisini hóast eg veit væl at tveir vuðsleikleiklutir vóru danir og tað er kanska nettupp á dømi um hvat er neyðugt tá ið fíggingin blívur útlendsk men eg haldi at hon vísir øgiliga væl hvat tað er fyri potensiali sum er her og so kundi eg nevnt eina langa røð av serliga stutt filmum sum eru framleiddir í føroyum á einum sera høgum støði ein langa røð av filmsfólki av ymiskum slag bæði sjónleikara men ikki minst eisini framleiðarar og fólk sum gera handrit til film vit hava allar teir førleikarnar í føroyum í dag men veruleikin er at nógv av hesum filmsfólkum í okkara heimliga umhvørvi tey liva ja nærmast í armaðu fleiri av teimum tey stríðast og strevast tey kjenna næstan ongar pengar men tey framleiða film tí tað er tað tey vilja bjarni hammer var eisini eiteitt sindur inni á tí í sínari framsøgurøðu og vit skulu bara minnast til at tir hesi filmsfólkini í tí føroyska filmsumhvørvinum sum eru grundarlagið undir at vit kunnu vera og menna okkum til eitt veruligt filmsland harra formaður tað er tað tyngsta hjá filmsfólkið á føroyum tað er ta fíggjarliga tað er tað allarallartyngsta tað er eingin ivi um at at vissu vit ikki fáa filmsgrunnin upp á eitt støði sum líkist tí í grannalondunum so skulu vit ikki vænta okkum at tað fara at vera nógvar heilar føroyska filmsleiðsl ella framleiðslur av stórfilmi ella filmsrøðum sum eru føroyskari burturav men eg haldi at mann skal geva sær gætur at her liggur eitti eitt stórt potensial bæði í mun til at menna okkara mál og mentan próva bar at hugsu tey ungu fólkini í dag hvussu tengn tey eru at filma hvussu nógv av teirra kann mann bæði siga innlæring og tað tey síggja á netinum og teirra gerandisdagir knýttir at filmi so ella so tað eru ú einum heilt nýggu samskiftsmøguleiki í dag og og har eru vit totalt aftur útsild í mun til føroyskt tilfar sjálvt um tað verður framleitt lutfalsliga nógvir føroyskr filmir í mun til okkara stødd av landi og tí haldi eisini at hetta er sjávandi nakað sum má hugsast væl inni í mentanarpolitikkin eisini tað er sumsum nevnt øgiliga umráðandi at mann heldur fast við at styrkja lunnarnir sum lagdir eru undir menningina av føroyskum filmi og og eg nevndi hetta við filmsgrunnum og so er tað afturberingarskipanin ja tað vóru játtaðir fýra milliónir til tro men tað var bara tí at mann strongdi á politiskt tað vóru fólk í bæði andstøðu og samgongu sum strongdu á atat fáa eina játtan sum annars ikki var upprunaliga til hesar fýra milliónirnar men tað kann ikkivera rætti mátin tað kann ikki beva avgerandi fyri um tað er ein landsstýrismaður sum til feldivís situr sum dáma væl film sum sigur ja ella ikki afturberingarskipanin kann gott samanberast við eina mvigfrítøku í veruleikanum altso har tú gevur afturbering fyri tú skalt hava brúkt fýra krónur fyri at kunna geva tí einum krónum aftur og tað vil siga at tað verður ikki ein einasta króna borin aftur til filmsframleiðsluna uttan so at her brúkti fýra ferði so nógvir pengar í landinum og tí haldi eg tað var beini johannessen sum vísti á at mann átti at altso hann helt at mann átti ikki at hava nakað mark fyri hvat afturberingin var í øllum førum haldi eg at mann eigur at hava itt eitt lastikær afturberingarskipanin eigur at verða tillagað eftir hvørjari stóra filmsverkætlanir vit hava møguleikar fyri at fáa til føroyar at framleiða tí tvey hundrað túsund tað tað tað ber øgiliga stutt e eri gott klár yvir at nakrar senur eru í einum japmes bondfilmji orsakað av sær afturberingarskipanini men eg eri rættiliga vís í at tað hevði mann betri sæð at tað var føroyar um tað var ein verulig afturberingarskipan sum sum munaði men tað vísir so hóast alt hvussu lítlir pengar eisini kunnu gera mun harra formaður bæði her heima hjá okkum og út í heimi so standa nógv fólk klárir at gera film føroyskar føroyskir kapasitetir men vit eru í øgiliga harðari kapping við fleiri lond grannalond eg kundi nevnt írland ísland norra og so frameftir lond sum hava sera flotta náttúru eisini og taka við til dømis ísland og írland so hava tey lagt lunnar undir filmsvinnuna sum eru nógv nógv betri enn okkara og tí er ein reellur vandi nú fyri at filmsrøðir sum kundu verið framleiddar føroyum ella filmar í veruleikanum verða framleiddur í íslandi ella í einum øðrum av okkara grannalondunum og tí ynskja vit hesar menningarætlaninar fyri at koma víðari við filmi og vera meira ítøkilig og har havi eg hug at nevna at mann gjørdi tað fyri ferðavinnuna í føroyum mann sett nøkur ítøkilig mál bæði um hvussu nógv stórv skuldi vera hvussu nógv ferðafalk mann skuldi havt landið hvussu nógv nógvar inntøkur tað skuldu geva og so arbeiði hevur mann arbeitt miðvíst eftir teimum sett málunum so at enda harra formaður fái egbara at takka fyri og vóna at vit kunnu fáa hetta kjakið lag einaferð afturat tí at eg haldi at veljin til tað er ikki so øgiliga lítil í løgtinginum visti mann samlar tær kreftirnar sum ganga inn fyri at vit skulu leggja vera til umstøðukervið undir