Christian Andreasen (Fólkaflokkurin (People's Party)), speaker, 2021-03-17
Topic: 1. viðgerð LM-122/2020  Uppskot til løgtingslóg um at banna mismuni og tryggja javnviðgerð á arbeiðsmarknaðinum
christian andreaserðiger sovæl takk fyrahara formaður tað er uppskotið at banna mismuni og tryggja javn viðgerð á areiðsmarknaðinu til viðgerðar uppskotið kemur frá tjóðveldsflokkinum og tað sum tað snýr seg um er at tryggja javnviðgerð og at banna mismun á arbeiðsmarknaðinum vegna rashøgarlit átrúnað ella trygv sk áskoðan kyn kynsligan leika kynsligan samnføring aldur brek ella tjóðskaparligan ella fólkaeyðkenniligan uppruna so tað er ein røða av viðurskiftum sum erða nevnd í lógini her beint og lógin hevur sítt endamál síða at mann á arbeiðsmarknaðinum skal tryggja at tað ikkiverður gjørdi mismunir ella javnviðgerð sum tað sendr sendr upskotinum á arbeiðsmarknaðinum eg haldi tað at vit mugu minnast til at vit hava eitt samfelag sum tað føroyska vit hava nógvar reglur galdandi í løtuni vit hava til dømis á almanna arbeiðsmarknaðinum eru reglur galdandi um at mann ikki má útinna ósakliga fyrisiting og tað vildu verið grovt grovt brot á fyrisikarligar reglur er at gjørt mismun á fólki við teimum kriterium sum stenda í paragafeitt vit hava eisini eina eiteina e vtilla mannarættindasáttmálin er piskimannaratmussa sáttmálan hann er galdandi í føroyum í lóg við lóg og har ásetir atikkul fjúrtan eisini eitt generelt bann at gera mismun diskriminering vit hava eisini ein stursáttmála sum setur bann móti rasismu og vit hava eina javnstøðu lóg sum tryggja sum skal tryggja t at ikki heva gjørda mismun vegna kyn og vit hava eisini eina løgtingslóg frá tvey túsundog ellivu um at banna mismun vegna brek og nú kemur so hetir uppskotið her og eg haldi at lógartekniskt er tað it sindur ringt at finna útav hvar tað orlig a flýta í tí samlaga samanhanginum tað skal koma aftur inn uppá eg veit ikki hvat fyri tørvur er á einari lóg afturat fyri at bmanna mismuni altso tað er jú tað liggur í okkum øllum í føroyum attað er skeivt at gera mismun á fólki pá grund avhúgalit ella átrúnað ella hvat tað skal vera so eg kenni heldur ikki nakar sakir við tí dagliga hvar ið hótta er ein trupulleiki og tí havi eg nokk so torført við at skilja hvat er hvat er tørvurin á eina svykru lóggávu sum hesar tað eitt annað sum eg havi hug at siga tað er tað at lóggáva susna generelt sum vit eru sett til a smíða her í løgtinginum tað skulu vera reglur sum greitt áseta hvørji rættinduborgarin hevur og hvørja skyldu borgarin hevur og so øll fólk kenna sína rættar støðu lóggáva er ikki roknað til at innihalda politiskar programmerklæringar og seta fram moralskar peikifingrar og og hvat veit eg og tað eg haldi at tað eri við at blíva ein óskikkur at vit skulu lóggeva um alt miln himmaljørð bara tí at vit føla ein einstakt moralskan ví hóv fyri at at at at seta ein moralskan standard í okkara samfelagi tí tað eru jú vi síðuna av lóggávu galdandi nakrar samfelagslig í normar sum eisini aka taka taka sum áseta okkara moral og sovíðari so víðari og tað er ikki nakað sum vit vanligvík kunnu lesa í eina lóg tað fyrst eingin lóg um góðan moral til dømis a og eg haldi at vit eru oftani sum lóggávual við at gera okum inn á hetta her inniálasi viðurskiftini soleiðir at tað eisini kann ganga út yvir tað persónliga frælsið altso hvussu langt skulu vit fara í í lógarreguleringum yvirhøvur tað haldi eg ein relevanti spurningar seta sær vis skuvit tú bara taka endamálsorðningina í lógini her so verður sagt millum annað politiska áskoðan kyn jamen kyn er jú eg jú eg jú galdandi í lógu í forvegin vit hava javnsstøðulógina sum regulerað tað við tey viðurskiftini hví skal vit hava eina nýggja reglu um tað nú aftur her í einari nrgenerellrari lóg og mismun tað havi eg ilt við at skilja og so verður eisini sagt vegna brek jamen vit hava eina lóggávu frá tvey túund og ellivu sum bannar mismun ar fólkið vegna brek hvar er hvar er hvar eri hvar er tørvurin á eina nýggja lóggávu nú her ha og vit hava altso r altso europeiski mannarættindakomvensiónum hon er sett í gildi í føroyum við lóg løgtingslóg tað er galdandi ættur í føroyum so tað ba a slpa up í artikkul fjúrtan í sáttmálanum so vita vit hvat vit ikki mugu gera her í føroyum vit mugu ikki gera nakað mismun ogvit hava jú javnstøðulegina sum e segði at vit hava lógina um brek og sovíðari ha og so visti mann skal lógartekniskt gjøgnumkringa ta lísindur her so so kemur knappligaein era hugtøk sum happing og kynslig happing í ein lógartekst altso tað er jú sjálv fylgiligt at eingin má happa hvønn annan men tað er øgiliga ringt at regulera tað við lóg altso so tað hevur nakað við okkara kast mansiga okkara dagligu okkara dagliga moral at gera sum so og tað at arbeiðsgevarar hava skyldigt at javnviðgera allar løntakarar og sovíðari tað er eisini in sjálvfylgi mínar verð tað sum verður sagt vanligvís er tað at tá ið tú setir fólk í starv so er tað kvalifikatiónin og bara kvaldikatiónin sum skal avgerandi ikki høga lit og hvat hvat er sum sum skal sum skal sum skal vera avgerandi fyri tað tað valið sum arbeiðsgevarin tekur eitt sum undrar meg eisini tað er tað at vit hava jú hetta við at gera mismun og diskriminering tað er eitt eitt øki í altjóða rættinum sum er undir stórumútvúklingi altso tað broytist næstan frá degi til dags tað síðsta vit vita um tað er tað at tú hevur ikki loyvi til at gera mismunr vegna aldur tær reglurnar eru fyri so eisini galdandi í føroyum tað er praksis á tí økinum í danmark hevr man avtikið adursaldursmarkið í tænastumálalógini og sovíðari men her skrivar mann í hesum uppskotunum og tað er paragraff trý stykki fýra at hóast ásekinana í stykki eitt forðar løgtingslógin ikki at aldursmørk verða varðveitt um tey fylgja av rundskrivum felagssemji ella kollegtivum sáttmálum treytað av aldursmørkini er objektiv og rímliga grund í einum lógligum endamáli inan fyri rammirnar av føroyskum rætti og tiltøkini á røkka endamálinum er hóskandi og neyðug altso nú fær mann við en lóg eina nnýggjari lóggávu um mismun og og og bakkar aftureftir tá tað kemur til aldursmismun tí nú fær mann pluss at leggja dent á hvat er rundskriva áset og sovíðari og tað er ú at fara ímóti sar tann veg so hattahar er heldur ikki serliga væl umhugsað haldi eg altso so so eg skilji ikki at mann nú kgemur ein nýggjai lóggávu sum e enkanti er í stríð við við aldursdiskrimineringina tá ið um forboðin fyri diskriminering tað er tað e ikki seralogiskt og so er tað eisini onnur viðurskiftir sum eg haldi oftani lóggávumessiðani blíva also mmann misskilir hvat er henna lóggávu g er fyri nakað og tað er umskylda eg sigi tað hendan her politiska korektheitin hon hevur otani nógvar undarligar heitir við sær tá tað kemur til lóggávu tí tað stendur í paragraf fimm at nú skal mann tryggja at ein persónur við brekið færa atgond til arbeiði og kann útinn og varðveita arbeiði kann minnast seg arbeiðsliga og geva persónar við atgond til útbúgving o suvíðari og so stendur at tað skal ikkivat galdandi visa leggur stórar bylir á arbeiðsgevarar hvat er tað eyinanfyri nakað altso hvat hvat kann teir brúkast til altso tað sum vit mugu gera í í tí samanhannginum tað er at tryggja eina byggilóggávu soðesi a tey breka og hava ótarna atgongd til arbeiðsplássið og tað er tað vit hava byggikunngerðina til og sovíðari at fara at sníggja tað inn í eina í eina lóg om mismun hvat mann hvahvar tillagingar eir arbeiðsgevarin skal gera tað er tað er altso ikki ikki ikki taðerikki góð góður lóggávu sigur tað má eg siga og eg eri ikki á fylgili til hangardi av at tey sum bera brek skulu hava líkarætt til arbeiðið sum ølu onnur og tað vóni eg eisini t vit hava jú sum g segði áðni í eina lóg sum í forvegin forðar okkum í at gera mismun vegna brek og sovíðari so hetta er aftur ein sovori grammarklæring sum eg vil kalla fyri á fínu máli leks inn perfekta sum ikki kann brúkast til annað enn tað sum stendur her so er tað forselig undantøk her sum standa lógini og og og tað eru eisini nøkur ting mær slett ikki dámar í her tað er tað at mann setir upp á eina eina óumvenda próvbirðu tavil sigat vise bara mnkan ávísa eitlana so skal arbeiðsgevarin prógva tað ikki gjørdi mismunir vanligvís er tað jú tann sum sum sum setir fram á krav sum skal prógva sín pástand og so skal mann sambænt lógini sila eina eina klævu nevnd á stovn og klæu nevndin kann sjálv leggja sak vegna borgaran altso ein klðunevnd tað mugu vit til ein kærunevnd hon skal vera objektiv skal umboða boða ella skal hoyra sjónarnivun hjá báðum pørtum tað ber kkitil at lata eina kærunevnd andleggji eina rættsak vegna ein borgara so og ein fleiri av teimum viðurskifnum sm erða viðgjørdis lóguni her peint er beinleiðis regulerað í kollektivum sáttmála á arbeiðsmarknaðinum og tað sum stendur í lógini her er tað at hendan lógin skal also seta til viks ásetingar ví kollektivum sáttmálanum sum ikki er samsvara við hesa løgtingslógun ta vilsi a her fer mann inn og grýpur inn í tann privata samráðingarætt á arbeiðsmarknaðinum og sigur tað attað sum tit avtala av arbeiðsmarknaðinum í strívi hesa lógina tað er ógildigt tað haldi eg at fara øgiliga langt at fara at siga tær at mann kann anannars hevur að verið góðu lóggávu sigur at latið arbeiðsmarknaðin finguð frið soleisir at hann kann tillaga seg sjálvandi og eg eri sikkur upp á at løntakarar og arbeiðsgevarar altíð í sínum samráðingum hava fyrilit fyri ikkiat gera mismun tí at gera mismun í dag er eitt óføroyskt fyribrigdi að eri ikki nakað sum eg kenni til etar dagliga tí at tað tað er ein so stór sjálvt fylgistøt í dag i mínar verð hetta haldi eg rættia ivasamt um tað yvirhøvur er neyðugt við við við at lóggáva um hetaher hetta hevur eisini ver ett uppskot sum hevur siglt runt ví systeminum tar indrekur av ogtað er lagt fram og falli burtur og so erð tað lagt fram aftur í síðstu samgongu og falli so burtur og nú tá mann sitið í avndstøðu so eleis hjót fingin demt at koma við men men eg eg eg haldi hetta her er hetta er simpulen eg veit ikki hva ska siga hetta er at ta er øgiliga nógv ber øgilganógv brá av politiskari programmrekulæring og at mann vil signalera eittannað sum eg haldi at tað er eitt sindur skeivt tí at eg haldi at eg eri eisini so mikið sjálvt um eg ikki taki undir ið uppskotinum so eri eg ímóti mismunini altso tað er tað er tað e ikki har tað liggur altso tað er bara tað hví skal mann brúka lógkávu til politiskar programmaklæringar altso tí tað er tað avhanga av tíð om stað hvør er sum set tað fram tað hevur nakað við moral at gera og tað skulu vit slettiki fáast við her íløgtinginum yvirhøvurikki sum partav lóggávu ókey hetta málið fær so fær so viðgerð í rættarnevndini skal fáa eina góða pusit at viðgerðar tað egr ikki tað eg veit at tað r ein donsk lóggáva sum hetta kanska lýkisteitt sindur av undrer frá seksoghálvfems og sovíðari men tað vil fáa