Aksel Vilhelmson Johannesen (Javnaðarflokkurin (Social Democratic Party)), speaker, 2022-08-02
Topic: Aðalorðaskifti sambært § 51, stk. 4 í tingskipanini um FG-001/2022 : Frágreiðing løgmans á ólavsøku 2022
har er er ólavsøkurøða hjá løgmanni og tá tað eri eini ein ólavsøkurøða sum nertur við vór enna minni øll samfelagsmál ella tey flestu í hvussuer so er tað altíð soleiðis at tað er nøkur mál sum hann kanska er samdur við og okkurtsum hann minni samdur við og so er tað kanska eisini onkuntíð ela sum oftast íeinim ólavskrøðu okkurt sum mann kanska saknar ikki varð tikið við og tað er tað eisini hjá javnaðarflokkinum og har vóru nøkur mál sum vit eru fegin um at landsstýrið arbeiðir við og sigur seg ætlað at koma við í hesari tingsetuni og tað ein av tí tað varð eisini við í ólavsøkurøna í fjør tað er at endurskoða fólkaskúlalógina og tað hevur mann arbeitt við seinasta árið og har hevu javnaðarflokkum eisini luttikið í einum politiskum arbeiðsbólki har endamálið er ati dagføra tíma og lærugreina býtu men eisini hevur tær uppi á vent øog tat vónar vit janaveiski man fer at gera tað er at stytta skúladagin tí tað er nógv so bendur á úr royndum aðrastaðnis millum annað og finnlandi at tá ið børnini eru komin út til sætta sjeynda áttunda skúlatíma so eru tey rættiliga troytt og um metalt eru tey ordilal til staðar og fáa tey rættiliga lítið burtur úr teimum tímunum meðan tey kunnu fáa rættiliga nógv burturúr tá fyrstu tímunum á morgni tí eigaurmann kanska heldur at brúka kreftina et sidur øðrvísi hava eit sinur færri tímar enn dagin og seg seta fleiri lærarar inn tíðliga á morgni soleiðis at øllum næmingarnir fáa fáa ella lærahan frá tí til allar næmingarnar at gera tað tað haldi isini liggur ett sindur í tí arbeiðinm harbeint tað er nakað sum javnaðarflokkurin stuðlar fult upp undir við og vónau vit at uppskotið kemur í løgtingið í hesum hesari tingsetuni eitt annað mál sum javnaðarflokkurin hevur havt í løgtingi tvær ferðirnar haldi eg í hesum vælskeiðinum sum boðar fornær er felvt men sum landsstýrið verið positivt yvirfyri tað stendur nú í ólavsøkurøðuni at landsstýrið ætlar at koma við einum upskoti her tingsetun her peint tað er ein broyting í sjúkradagpeningarskipanini har tað eru tey sum eru starvsmenn eftir starvsmannalógini og arbeiða hjá smærri ufyritøkum og blíva sjúk at har hevur arbeiðskevarin skyldu til at betala løn undir sjúku og tá tað er álvarsomum sjúka sum rakar menn langtíðar sjúkrameldaður so kann tað vera rættiligani belastandi fíggjarliga hjá einum sum lítlum handilm kanska bara hevur tvey starvsfólk at skula betala løn til eitt sjúklustarvsfólk sm iki til arbeiðis og seta ein annan í staðin fyri øh og tað ger se kanska tað atmann kemur fígjarligar trupulleikar sum ein smærri vinnurekandi mentað ger kanska eisini tað at arbeiðsgevaran kemur e rættiliga óbehagiliga støðu at kanska verð noyddur til at siga viðkomandi úr starvi ikki tí hann vil tað men av fíggjarligum orsøkum og tað ger tað tað er bæði óbeagilig fri arbeiðsgevaran men tað ger eisini tað at hannsumhevur sagt úr starvi oman á sjúkuna som eisini missir arbeiði so tað at mann atat arbeiðsgearanin fáa tit endurgjald og sjúkradagpeningaskipanini halda vit í javnarflokki vera fínt og gott og tað er positivt at landsstýrið arbeiði við tí eitt annað mál sum kanska ikki er eitt stór mál men tað at ati at mann fer at byggja út inni í skálarfjórðinum í rasuni tað halda vit eisini er positivt og eftir hesum her so er ætlanin at eit upskot verurlagt fram á hesi tingsetuni her suð kan arbeiðið veða liðugt í tvey túsund og fýraogtjúgu tí umstøðurnar eru kanska ikki góðar og eisini fortrongar soleiðis at er fáir næmingar man kann hava fleiri næmingar so tað eru vit í javnaðarflokkinum eisini positiv um og so eitt annað mál sum kanska hevur størri týdning enn at gera sær far um tað er at landsstýrið ætlar at seta sær seta eitt brek umboð at tryggja at breksáttmálan verður hildin og at vegleiða og og svara spurningum og ráðgeva fólki við breki øsoleiðis at tey finna runt í systemunum sum kann vera innviklan tað halda vit eisini er positivt at taka fult undir viðeitt annað sum er positivt uttan at mann kennir ditaljurnar í tí tað er at landsstýrið ætlar at koma við ein hjálparpakka til tey húskini sum eru serliga harperd av tí ógvusliga prísbøksturin sum hevur verið akkurát hvussu hvussu tað verður gjørt veiti eg ikki enn men tað verður sagt at tað er upp til sjey túsund krónur mann kann fáa í familjuískoyti um mann hevur eina ávísa inntøku eg vets um tey persónur ella húski sum er lægriávíst men tað er eitt sum vit hapat halda er eitt sindur óheppi tað er at taðer ein treyt fyri at fáa hetta her tað er tað mann hevur oljufýr tað tvinnum orsøkum vit halda tær óheppi tað eina er at politiska málið er at øll leggja um til grøna orku tí eggjaðman fólkiat lgja undir grøna orku og tey sum nú hava lagt um til grøna orku tay var a so revsað nú við at iki konna fáa lut viðhsum hjálparpakkanum taðer tað er eitt punkt eg veit tað væl at tað er serligan oljan og bensin sum eru vaksin nógv men tað eru eisini altso aðrar prísvøkstrur á á mati og at síggja rentuvøkstur so tað eru eisini fólk sum hava lagt um til grøna orku sum merkja ógvusliga prísvøkstur so tað halda vit ikki er rætt at hava júst tað við tað sum tað snýr seg um tað er at hjálpa øllum teimum familjum sum eru komin illa fyri sum hava lága inntøku og sum verða hart ragt av ógvusliga prísvøkstrum sum g er í løtuni men so eisini at finna eina skipan tá tað kemur til grøna orkuskifti sum kann tryggja at øll øll húsarhaldaraðaskiftum altso eg leggja um og tað er eingin ivi um at tað loysir seg pá sigd hjá øllum men tað er íløganð kuldi gerast her og nú sum kanska er ein avbjóðing hjáteimum sum ikki hava so høgar inntøkur har má politiska skipanin finna eina skipan sum ger tað møguligt hjá øllum og har kanska eisini tosa við peningastovnarnar tí eg ivist nóva løtu í at peningastovnrin i tosa við at til dømis tá tað kemur til pensjonistar og annað at tað kundi verið lán sum væru vóru kanska avgjaldsvíp men bara eitt sindurav í rentu og tá húsiðs skifti eigara til dømis a han hevði húsaagsrunnir fyri nøgrum árum síðani eg haldi at onkur peningarsónur eisini veitir tíligk lán øh fyri at fáa øll við í grøna orkuskifti annars haldi eg at tað grøna orkuskiftið so næsturmaðurin nevnir at eg rættiliga lítið ítøkiligt tað ítøkiliga sumhann nevnir tað skal hendi komandi vælskeiði o ikki í hesum valskeiðnum tað tað harmist eitt sindur um eitt smann nevnir tað og tað er tað tingandi skal leggja um til grøna orku alt gott um tað men landið eigur hundrað og níggjuoghálvfjerðs bygningar hundrað og níggjuoghálvfjerðs bygningar av teimum eru hundrað og einogtrýss av oljufýr og skulu vit vera hundrað frsund grønur tvey túsund og tretivu at so má landið ganga á odna vi sínum egnu bygningum tí sakna vit at mann gera eina ætlan fyri at leggja til at leggja um tæir almennu bygningarnar og sum eg skilji á lagnum skuldu mann leggja allar hasar her hundað g einogtrýss bygningarnar um til grøna orku innan tvey túsn og tretivun so skuluvit seta fimtan milliónir av um árið ella har á leið tað halda vit eiga at gerra at gera hona ætlanfyri beinanvegin eitt annað mál sum javaðarflokkrin eisini er samdur við løgmanni í í hansara løgmansrøðu tað er gongd í hagan javnaðarflokkurin hevur akurát lagt eitt uppskot fyr at legja ituppskot fram á tingfundinum í dag har tað er uppsot til samtyktar har løgtingið prinsipielt skal taka ta avgerðina av allir føroyingar rættili ganga í hagan ella rætt til at vera í náttúruni og ókeypis tað er eisini tað sum løgmaður inni á og tað at mann so ger mun á um at tað eitur eiturføroyingar og útlendingar ella tað eitur privat ella ella vinnuligt virksemi at tað vi siga tá tið vinnuligt virksemi ferðavinna motalt kann taka gjald og hava hava nakrar aðrar avmarkingar e mann hevur av føroyingum tað taka vit undir við men sjálvandi hat ug allir føroyigar rættur ganga í haganum ella í náttúruni uttan atat l rinda so sjálvandi nøkrum avmarkingum mann má virða náttúruna man m virða seyðahald og háriðskjóting og alt tað sum sum er har øh men tað taka vat undir við men eg skilji væl attá landsstýrið nú siti í trý ár at man ikk vr komin á mál tað er kanska ikki s undarligt tí tað er kanska onkra illvilju í samgonguni tí tá javnaðarflokkuin fer út í ein tíðindaskrivin um hetta her so koma ett aftur svar frá einum løgtingslimið hjá fólkaflokkinum har vit blivu samanlíknaði við við kina undir mao og og so jett undir stalin tí vit tí ætlaða at føroyingar skulu rættilga ganga ókeypis í náttúruni so tað er bært ein illvilju í samgonguni um tað men tað er nakað sum javnaðarflokurin tekur undir við og vit leggja sjálvi eitt uppskot fram seinni í dag um gongud í hagan tað málið sum vit kanska er mest skeptiskum av øllum málunum sum løgmaðurin nevnir tað er hetta her at peningurin fylgir arnið skal fylgja barninum tað er soleiðis sum mann hyggur eftir okkara samfelag í norðalondum og ikki minst í føroyum so hava vit í føroyum faktiskt heimsmet tá tað kemur til arbeiðsvirknu altso tað flest føroyingar ímillum sekstan og seksogtrýss ár sum eru virknir á arbeiðsmarknaðinum í heiminum trýogfýrs komma seks prosent av føroyingum r virknar í arbiðsmarknaðinum í hinum norðralonduni leggja tæir eisini um tey fýrs prosentini fara tú suðureuropa sog ligda heilt niðiri á trýss prosentum grikkalandi spanian og so framvegis og ein orsøk er til tað tað er at vit hava aalso man kanaltíð kritisera men í mun til onnur lond svtdagstovna tilboð og vit hava góða eldrarøkt og eitt gott heilsuverk soleiðis at fólk sum era sjúk ella gomul ella børn hava eitt tilboð soleiðis at tey vakvaksin fólk kundu fara til arbeiðis tað kundu ikki aldastast í heiminum tí tey mugdutakasr av foreldrum ella børnum osoframvegis og tí kom fekk mann tað mmanfekk hetta tilboði í føroyum og aðrastaðnis soleiðis at fólk kundu fara til arbeiðis tað skeldu fara til arbeiðis og rinda skatt til kommunur og land og afturfyri fáa tey eitt dagstovrna tilboð men nú sigur mend móta høvdið og sigur at tú skalt fáa pengar há teimum sum eru til arbeiðis fyri at fara heim altso tað fylgiættsydur ikki so væl tað e numar eitt og nummar tvey tað kann øgiliga skjótt gera tað ati ati at tað vara færri fólk sum var virkin á arbeiðsmarknaðinum er tað so heppið akkurát í løtuni tá ið vit mangla starvsfólk so at siga allastaðnis og nummar trý so kann tað eisini taka grundarlagið undan dagstovna á økinum sum er í dag um fleiri taka av hesum tilboðnum eitt dagstavna økin sum eg kroyst í dag millum annað orsaka av tí mann manglar starvsfólk so tað tað tað er eitt mál sum javnarfólk ikki tekur undir við øh eitt annað sum vit eisini halda vera vera negativt nú var løgmaður ikki so ítøkiligur men tað er etaher við at at strandførslan skal umskipast sum nevndir løgmaður men her verður sagt alment um hatta hjá tær almenn partafelag og eg haldi at formaðurin í í fólkaflokkinu seytast s øgiliga væl í einum lesarabrævi endamálið er at endurnýggja flotanum men hví skal man legja tí almenn partfrá endurnýggja flotanm man kann játta pengarnar á fíggjarlógini og endurnýggja flotanum endamálið er at pynta um fíggjarlógina tað sat sleppa at brúka meira pengar enn lógin og orsóknskapur vísir i at leggja ut um fíggjarlógina upptaka lán harbeint si saman ikgi fígjarlóginum tað er meir a minni um fíggjarligt ábyrgdarloysi tað ber til at broyta standfersluna tað sigur gjaldsstovan við at gera nakrar broytingar á játtanarskipanini soleiðs t tað kemu at virka betur og fara beturi í móti athvat handla og samstundis hava fult gjøgnumskygdi á fíggjarlógini hvat eg fær pengar og hvørfi lán við at uptaka tað er tað besta loysnin og tað er tann loysninmann eigur at fara eftir tað sum eg kanska saknaði etlítað sindur sum ikki varð kið tikin við tað er tað er tað er kanska um ku seta se ta føroyska familjan tað er eingin ivi um at vit hava eitt stressað samfelag har vit arbeiða nógv og har vit í javnaðarflokknum halda at samanhangur millum arbeiðslív og familjulív ikki er er so gott og tað síggja vit kanska eisini við at nógv fólk fáa sdress vaksin og nógv ung fólk eisini fáa tíverri sálarlagar avbjóðingar á ymiskum slagi og tí halda vit javnaðarflokki hvussu er at loysa hesar avbjóðingin er kanska við at stytta arbeiðsvikuna úr fjøruti tíma o niður í sjeyogtretivu tímar yvir nøkur ár tí vit hava longst arbeiðsviku í norðralondini og tað hava vit havt í meira enn tretivu ár hinhav langt síðani styttar niður í sjeyogtretivu tímar og onkur far enn longur niður eisini tað er eitt mál eitt annað størseina størsta avbjóðgk i iat hava tað er vantandi starvsfólkaorkan allansaðndssamfelagnum men ikki minst innan fyri umsorganarøkini tað hevr veri nógv frammi seinastu árini men tað kom løgmaður ikki inna á sínari røðu og tað halda vit at fáa it ikki loyst tað so er vandi fyri at vælferðarsamfelagið kenna tað í dag ikki er her í nøkur ár tú vlskult ikki hava starvsfólk inan fyr sjúkrahúsøki dagstovnaøki almannaverkið og eldraøki so kunn vit heldiski veita tilboðini og har hevur javnaðarflokkurin hvussur um nøkur ítøkilig boð at vit halda at tað reingin ivi um at tey sum arbeiða harbeint sum fyrst og fremst eru kvinnur at tey hava lágar løn í mun til aðrir aðrar samfelagsbólkar so eigu mann at hækka lønina og tað er eingin ivi um at tað vil tiltreitkja fleiri fólk tann vegin tað er eitt nummar tvey so bøtis styttir arbeiðsviku eisini um tað tí at fólk fáa sum har arbeiða nógv niðursetatíð tey fáa eina hægri brøk og hægri løn um at stytta á arbeiðsvikuna og tað verður lættari at arbeiða fulla tíð tað er øgiliga fá sum siga seg klára t arbeiða í fjøruti tímar í dag ikki minst tá man ar beiða í vaktum og noktarvakt og vikuskiftisvakt og so framvegis og so tað triðja rættin til til at arbeiða í fulla tíð tað kann irka itt sinur sum mótsøgn men tað eru nøkur sum ynskj at arbeiða fulla tíð sum ikki hava tann møguleikan í dag tí arbeiði er lakt so illa trættr sum siga soleiðis altso vaktur sum eru seks tímar hvussu kanst ú koma fjøruti tímar tá vakturin e seks tímar so mást tú arbeiða sjey dagar um vikuna hvørja viku og tað ber fimtan ikki til hjá fólki tí má man leggja á arbeiðiat á rættin soleiðis at tað ber til hjá teimum sum ynskja tað tað eru hóas tú altíð nøkur sum ynskja tað øh og tá tað kemurtil eft her við høgu infilatiónini eisini so er úrslitið faktiskt at øll húsarhaldin í føroyum hava minni pengar um hendin tað er dýrari at liva men hjá teimum sum selja matvørur sum kanska fr vunnið nógv framanundan til dømis alivinnan og uppsjórarvinnan tey farat vinna enn meira nú tað var serligani sæa í alivinnuni har prísurin verður fyri heilt uppi á hundrað krónur perkilo tí eftirspurningurin er so stórur og inflatiónin so stór ta fer prísurin har upp tað vil siga at alivinnan serligan alivinnan vinnur nógv nógv meira í dag orsakað ast tú høvuð infilatiónini enn gjørdi fyri kortum meðan húsanum etala meira tí halda vit ter heilt rímiligt og tað heldur javnaðarflokum eisini t it ega at lækka skattin hjá tí lægstu inntøkunum hjá vanligu arbeiðaranum men alivinnan má altso rinda munandi meira í landskassan tá ið prísurin er góður et snakka ikki undá prísurin í fjøruti krónur kilo ella fimmogtretiv krónum kilo men tá prísurin er góður so eigur t alivinnan at rinda munandi meira inn í landskassanum vit suluminnast til tað at alivinnan á stórur partur er útlendskur eigarar vinnusbýti sum verður goldið út fyr stóran part av landinum verðu ikki verandi í samfelagnum øh nú fekk eg ikki ordiliga tíð til til alt tíðin er við at fara men heilt stutt afturat so er tð annað eisini tá tað kemur til infilatiónina ti ikki bara a orka høg inflatiónina tað er at meirvirðisgjaldið á gerandisvørði javnaðarflokkum hevur havt uppskot um tað at eg eri haldi sjeyogtretivu undantøk í í í meirvinskjaldsstevuni rættiliga nógv av teimum venda seg til útlendsk ferðafólk vit eiga at endurskoða tey og kanska hugsa skulu tey ikkibetala meirvirðishjaldtar tay eru í føroyum so staðin fyri lækka meirvorskjaldið á gerandisvøru sum vit føroyingar hava tørv á ikki minst barnafamiljur sum breyð mjólk frukt og grønmeti tað ger tað ikki bara her og nú men eisini varandi sindur bíligari hjá føroyingum at liva í føroyum okkurt liggur eftir men tað má taka ø øðrum umfari takk fyri harra formaður ja takk fyri so er ta viðmerkingar fyrst er tað biljustinussen ger sovæl