Sirið Stenberg (Tjóðveldi (Republic)), speaker, 2020-09-03
Topic: 1. viðgerð LM-008/2020  Uppskot til løgtingslóg um um broyting í løgtingslóg um ræði á málum og málsøkjum (Yvirtøka av málsøkjunum Landslæknaembæti, eftirlit við heilsustarvsfólkum og stovnum á heilsuøkinum, sjúkufyribyrging, sinnissjúkraviðurskifti, líkskoðan, vevnaðarflutningi, euforiserandi evni, sjúklingarættindi og eftirgjørdan gitnað)
nú fari ggalandsstýriskvinnan í almannamálanum um eg fáa undir tunguna áðrenn eg sigi nakað víðari at mann kann vera so ymiskur sum eg sjálv og undanfarni røðari mást túi ta var frá hvør enari planet virkar sum ein so ódemokratiskur hugsanar háttir at blíva við at siga tað at fyri tíima at sitar í andstøðu nú so skal man ikki kunna leggja nakað fram altso okur sótu í samgongun í fýra ár okur hindrað ikki teir andstøðuni sum sat tá í at leggja nøkur uppskot fram so vórðu skilagóð okur tóki faktiskt undir við eina rúgvu av teimum eisini viðgerðartrygdini so tykur hava nakað at síggja upp til heilsuøki er rættiliga samansett nakað av lógini er føroysk lóggáva men ein røð av lógum eru ikki yvirtiknar taðer sum ikki eru yvirtiknar dagførdu okur faktiskt rættiliga nógvar í seinastu samgongu fyri ikki at sagt afturút tí tað verða ikki natúrliga dagførdar og tí eru okur á nógvum økjum aftan fyri danska heilsuverkið tá tað kemur til reguleringar nei okur fingu so dagført nakað men tað skal gerast alla tíðina og tá ið okur hava lagt uppskotið fram soleis sum tað sær út nú við yvirtøku av landslæknaembatinum so ekur valt at knýta tær lógir afturat sum hava við ta dagligu driftina ella ta dagliga arbeiðið hjá landslæknanum at gera og tí er hetta her ein yvirtøka av sjálvum embatinum og í tí liggur so eftirlit við heilsu starvsfólkum og eisini eftirlit við stovnum á heilsuøkinum sjúkrufyribyrging alt tað sum eitur eptomiðlóggáva sum hevur verið nógv frammi allar súkulatriðju ela sjúkulatriðju lógirnar lívskoðan vónaðarflutningur er forserandi stortfór sjúklingarrættindi og eftirgjørdu gitnaður tað eru alt økir sum hava vit tað dagliga virksemið at gera og sum hava hava tørv á at blíva at koma á føroyskar hendur soleiðis at okur fáa rúkt het her økið sum best yptomiðlóggávan er kanska tað best kenda tí hon hevur verið nokk uppi at venda beint nú meðan eg sat ta gina kunngerðirnar umkring óforserandi stoffur minst líka so viktigt tí ati tey stoffuni sum koma inn um flogvøllin tey broyta næstan kemiskan formun hvønn dag og ok kunnu bara føroyska tollvaldið hevur bara heimild at leggja hald á tey evninr sum eru lýst í í kunngerð niðri frá og har vór ukur fleiri ár aftur út og tað betíddi tað at stoffur koma inn um landamarkið ou fingu einki gjørt við tað tí er tað nakað við at attað er viktigt at kunna handla bein á veg og tað kanst tú ikki á einum øki sum tú ikki hevur ræði á tað er lagt upp til at lógin kemur í gildi ólavsøkudag í einogtjúgu og tað eru nógvar orsøkir til at okur hava lagt uppskotið fram høvuðsorsøkin er sjálvandi tað at tað verður føroya løgting og føroyski myndugleikar sum kunna gera lóggávu á hesum hesum lógum sum nú verða yvirtiknar og eg veit ikki hvussu nógv mál íð hesieri koronatíðini eru strandaðir nettupp tí mann ikki hevur lóggávuri so at koma her og siga tað at alt íð verir so heilt fantastiskt ja nógv hevur verið heilt fantastiskt hevur tað men tað hava eisini verið nógvir politikarar sum hava verið frammi og sagt at sjálvandi mug okur hava á eptomiðlóggávuna á føroyskum hondum so okur til dømis kundu sett ter inn at tar verða heimilidt at taka gjøld frá ferðafólkum sum koma tað er tað ikki í dag tað er bara itt lítið dømi sjúka og heilsa og ullan lóggáva sum hevur við tað at gera tað er eitt reint innanríkismál og tað má stýrast lokalt og tað er nakað við at tú mást kunna handla skjótt tá ið eitt annað hendir ein farsótt brýytur út ella hvat er tað nyttar ikki at tú skalt bíða fleiri mánaðar eftir at fáa gjørt lógarbroytingar okur hava við koronastøðini sett av hvussu týdningarmikið landslæknaembati er tað r eit fanntatiska viktigt starv við okara samfelag men eisini hvussu torført er tá okur ikki ráða sjálvi tí hvat kunnu okur á løgtingi samtykkja oku kunna bara samtykkja tær greinar sum standa í tí donsku lógini vvissu danska fólkatingið ger tað sama vistu tey at siga ja tað erta erenast oku kunna gera okur hava ikki nakrar heimildir sum liggja út um tað tá ið tað er sett inn í uppskotið at er nakrar lógir sum mann ikki yvirtekur so er tað fyri ikki at gera tað fløkt men fyri bara at taka tann partin sum hevur við sjálvt virksemi hjá landslæknanim at gera og so erta hesin her fakmyndugleikastovnurin ella fólkaheilsumyndugleikastovnurin sum okur leggja upp til so verður tað staðið har landslæknin kemur at sita saman við til dømis deildini fyri avnanna arbeiðsheilsu nøkrum av teimum uppgávunum saman við fólkaheilsuráðnum tað kundi eisini vera samdstari við landssappotekaran landstjóralæknahattað kundi verið verið ymisk ymiskur fakpersónar sum eisini kundu spæla inn í einum sovorðnum stovni og tað ber væl til at skipa og tað haldi eg faktisktmann eigur at skipa óðansæð at mann eigur at fara undir tað fáa tað gjørt beinanveg eitt sum eg haldi er ein veikleiki í dag tað er hetta alt hetta her øki sum eitur eftirlit við stovnum og eftirlit við heilsustarvsfólkum o hvussu nógv verður praktiserað av tíð í dag okur hava lagt eldraøki út til kommunurnar hvussu nógv eftirlit er við stovnum og við tí virksemi sum gongur fyri seg har úti mær vitandi er tað einki á pappírinum eta sjálvandi ábyrgdan statvekk hjá landslæknan at gera tað men verður tað framt í praksis uttan at tað er eitt serligt mál onkur meldar elaeitt annað tað er ein góður spurningur sumeg haldi okur sula taka upp í í nevndini og so er tað eisini hendan her ráðgevandi uppgávan yvir fyri landsstýrið og yvir fyri myndugleikum generelt tá ið tað bleiv sagt tað at ok skulu heldur arbeiða við viðgerðartrygd og ikki taka pengar frá tí sum okur eisini minnast til tað at tá ið okur hava eina kompetenta ráðgeving sum er sum kemur frá einum myndugleika á stovni so er tað tað amboðið okur skula brúka tel at hjálpa okkum at leggja viðgerðartrygdina til rættist til dømis hvørji øki skulku prioritera hvussu nógvir dagar kann mann til láta sær hava bíðití í hasum økinum hvussu nógvir dagar kann mann tilláta sær havá hasum hvussu skulu okrar kreftpakkar síggja út og sovíðari tað er alt tilmælur sum tú eigur at fáa frá einum myndugleika á stovni og tá ið mann er hevur fingið sítt egna landslæknaembati og tann stovnrin at fungera so er tað púra sjálvsagt at mann eisini søkir limaskap í vo soleiðis at mann hevur hetta her fría atgongd til altjóða samstarv á heilsuøkinum og til teir upplýsingar sum eisini koma harfrá ø tað hevur eisini verið umráðtt hetta her við at at mann bara yvirtekur tann organisatoriska partin av eftirlitinum men tað altso tað endaði við at siga tað ati tingini hanga saman altso eftirliti við stovnum og eftirlit við heilsustarvsfólkum hanga saman taðr trupult at skilla tað at so tak allan tann pakkan men tá ið tað kemur til sjálvt at hava skrásett auteurissatiónir og hvørt á sínum tá eigur mann at gera eina samstarvsavtalu og tað er púra vanligt at gera okur kenna tað frá familjurættinum at okur eisini høvdu nøkur økir sum hav gjert samstarvs avtalu um eina tíð kanska keypa sær tænastu í eini skiftistíð eisini til mann fer tingini at fungera og so er tað eisini ein onnur uppgáva sum manglar í dag og tað er altíðhet her við at hava hagtøl yvir virksemi og yvir kanningar og hvørtá sínum innan fyri hetta her øki tað er eisini ein upplíkt upgáva hjá einum myndugleikastovni at taka sær av ø og tað eru knappar fimm milliónir sum ein sovornur yvirtøka kostar og tað er púra rætt sum tað verður eisini víst á frá ingilín didreksen strøm at mann eigur eisini at styrkja tann fakliga partin tá ið tann stovnurin er komin at fungera tað er púra samd í og tað er er púra natúrligt øh vist mann hugsar um um hvørja stovnar okur hava landssturv í okuur halda tað at í føroyum kunnu okur ikki fungera visi okur ikihava in landsdjóralækna tað mugu okur sjálvandi hava og tað okur men okur knna gott fungera uttan at hava okur egna landslækna tað er nokk so løgið og soleiðis eru tað fleiri ting okur hava haltí havt ein landsverksfrøðing og hvørt á sínum altso tað eru øgiliga nógv ting sum skula til sum eru reinir innanríkispolitikkur sum okur noyðast at hava eg beyt merki í at landstýrismaðurn vera positivur og tær hava faktiskt verið røddur frami øllum flokkum um ati tað er rætt at okur hava okkur egna landslækna embæti og tað er púra skeivt at knýta eina yvirtøku av teimum fólkunum sum sita har tað handlar um at fáa lóggávuvald og tá i tú ger yvirtøkur er tað eisini púra vanligt at tey fólkini sum menna størvini fylgja við hvussu hava tit boði at vera við í eina yvirtøku vissu okur taka tað status sum er á økinum í dag so liva okur í dag í einari støðu har kontóri altso høvuðsskrivstovan er í kyppinhavn og so verður ein landslækni útsationeraður til at vera ekstantal dagar um mánaðin í føroyum og tað sig ki sjálvt at tað bløður bara nakrar uppgávur sum verða røktar ella tað verður hvør falt munur á vistað r ein sum er her hvønn dag og tað haldi ikki nøktandi tí tað sum hendir tað sum eg haldi er er umráðandi at minnast teg sum hendir tað er tað hvør er myndugleikin og eg haldi okkum øll spyrja okkum tað nú nú teir allir tíðindafundarnir hava verið og og og og tíðindasendingar og hvort á síðnum hvør er tað sum í myndugleiki tað eru eini røð av starvsfólkum sum úttala seg sum um tær er myndugleiki í fleiri førum tað eru fakfeløg sum úttala seg um han heldur tær e myndugleiki tað ger tingini øgiliga ógreið okur hava brúk fyri at tað er ein myndugleika persónur sum hevur altað faklia apparatið aftan fyri seg sum sigur soleiðis sog soleiðis soleiðis sum okur gera so kann tað gott vera ymsar meiningar um tað og tað er viktigt at diskutera tað út frá ymiskum fakfólkum men tað er ein sum er myndugleiki sum tað e nú so verður verður mann nokk so forveraður tí tað eru komin øgiliga ymisk signal íð sigur støðuni sum he verið nú so tað tað er hvussur ein av teimum fyrimununum men men sjálv eri eg heilt ótrúliga sannførd um tað at hetta hervið eisini at hava altso dagføra gera okra egnu siklatri lógur hava ordiligt eftirlit úti á stovninum fyri at fáa ta fakliga kvalitetin upp at mann fær uppbygti skipanirnar eftirliti starvsfólkum eftirlit v við stovnum at mann fær gjørt eina føroyska lóg um eftir gjørdu ein gittuna tínumkologaran havur spurt um tað í fimm tíggju ár tí at hvhvør hevur rætt hesa viðgerðina hvussu longvir gera og og alt tað tað er memma vekk í einum tíggju prosent av fólkum sum mugu hava hjálpt til til í samband við barnloysi so hað eru øgiliga øgiliga nógv ting sum oku hava vinna sum samfelag við at satsa upp á okkra egnu fólk sum eru so dugnalig tað hava staðið í fremstu røð og bjargaokum ígjøgnum hesa kreppuna her takk fyri ja so er tað ein viðmerk