Liljan Weihe (Tjóðveldi (Republic)), speaker, 2023-03-21
Topic: 1. viðgerð LM-051/2022  Uppskot til  ríkislógartilmæli um at seta í gildi fyri Føroyar  Anordning om ikrafttræden for Færøerne af forskellige love om ændring af udlændingeloven og af forskellige love om ændring af lov om Danmarks tiltrædelse af Schengenkonventionen
yja í dag viðgera vit uppskot til ríkislógartilmæli um at seta í gildi fyri føroyar anordning um ikrafttretivun forferørini á forskelligu lovið um endring í af utlendingarlógin á forskelligu lovið um endring á flóg um danmarkstiltretilsi á trangenkonvensjonin uppskotið telur fýra hundrað og einoghálvtrýss blaðsíður við einoghálvtrýss lógaruppskotum sum fylgir skjøl og eg fari nú at royna at kóka alt hetta tilfarið niður í eini konsentreraðan og pedagogiskan supputerning og greiða frá uppskotinum upp á nakrar fáar minuttir sjengenavtalan er frá nítjand fimmogfýrs og sjengen komvensjónin frá nítjan og hálvfems yvirskipaða endamálið við sjenganaavtaluni er at skipa eitt felags øki har einki marknaeftirlit er við persónum sum ferðast um innar í landamørkini í økinum sum eitt lítið koreosum kann nevnast at vavtalan er uppkalla eftir lítla býnum sjangen í luksimburg sum liggur á markinum millum fraklan týskan og luksimburg og har varð upprunaliga avtalan undirskrivað í fimmogfýrs og eisini konvensónin í hálvfems sjengens samstarvið var eitt týðandi fet í at skipa tann innara marknaðin hjá es við fríum flutningi av kapitali vørum tænastum og persónum og tað er persónsflutningurin sum sjangen skal tryggja fyri sjengen londini inniber samstarvið at tey hava eins regluri fyri ferðing um m munadygd eftirlit við ytri landamørkini hava felags við sum politikk fyri styttri uppihald fyri ikki esborgarar hava tætt løgreglusamstarv og skráseting og hava skipað samstarv móti skipaðum brotsverkum og ólógligari tilflyting trýogtjúgu av sjeyogtjúgu eslondum eru partur av samstarvinum umframt tey fýra efta londini sjengens samstarvið ger tað møguligt hjá fleiri enn fýra hundrað milliónum fólkum at ferðast frítt um landamørkini í sjengenøkinum uttan markaeftirlit og pastkontrol og tað verður mett at tríggjar komma fimm milliónir fólk ferðast um landamørkini í sjengenøkinum hvønn dag eisini føroyingar føroyar hava verið partur av norðurlendsku avtaluna um pstfrælsi síðan nítjan hundrað og einogtrýss í tvey túsund og eitt gjørdust norðurlondini herundir eisini danmark partur av sjengens samstarvinum og skuldu føroyar sum vóru fevndar av norðurlendsku avtalun um pastfrælsi framhaldandi hava somu støðu viðvíkjandi ferðing til hini norðurlondini og til londini í sjengensamstarvinum var neyðugt at dagføra útlendingarlógina fyri føroyar føroyar blivu ikki limur ella partur í sjengensamstarvinum men ynskt at hava eitt portur inn í sjengenøkið síðani tvey túsund og eitt er danska útlendingarlógin broytt fleiri hundrað ferðir men føroyska lógin er bert broytt seks ferðir seinastu tveyogtjúgu árini og nú koma vit so til kjarnina av uppskotunum sum er til viðgerðar í dag um føroyar framvegis skula hava eitt so kallað portur inni í sjengenøki er neyðugt at broyta útlendingarlógina og setir gildi neyðugar fyriskipanir fyri føroyar yvirskipað snýr tað seg um tríggjar fyriskiskipanir e t i a s e e s o s is fyriskipanirnar og so kalla sjengn grensi kodekx e t i a s stendur fyri europeintræo informationndateurisationssystin og snýr seg í stuttum um stovnan av einari europeiskari skipan viðvíkjandi ferðaupplýsingum og ferðaloyvum eg t as skipanin skal tryggja at høgt trygdarstøði í sjenganøkinum forða fyri ólógligari tilflyting verja fólkaheilsuna og minka um sainkingar við landamørkini tað skal bera til at eyðmerkja persónar sum kunnu vera ein hóttan áðrenn at hesi ferðast inn í sjengenøki sambært fyriskipanini verður sett krav um at statsborgarar úr triðja londum sum eru frítiknir fyri visum skulu hava eitt ferðaloyvi áðrenn teir koma til itrimørkini í sjengen fyritøkur sum føra ferðandi til sjangenøki loft og sjóvegis og tað hevði so verið atlanti og smyrjulagini í okkara føri skulu við t t ias kunningarskipanini kanna hvørt ein triðjalandsborgari sum var fevndur av kravinum um eitt innferðarloyvi hevur eitt galdandi ferðaloyvi ella ikki e e s stendur fyri enc fyri excetcystim talan er um eina elektroniska skráseting av inn ogfráferð sum fer beinleiðis inn í innofráfaringarskipanina við tí endamáli at bøta um góðskuna og efektivitetin í itra markaeftirlitinum og skipanin kemur so í staðin fyri núverandi skipan har pass verða stemplað manuelt eftir eesskipanini verðar ein elektronisk skipan tikin í nýtslu har upplýsingar um týsspunktini fyri innferð og fráferð verða skrásettar og goymdar skipanin verður brúkt í sambandi við markaeftirlit men londini sum eru partur av skipanini og órupol fáa eisini atgongd til at leita í skipanini tá ið upplýsingar skulu nýtast fyri at fyribyrgja avdúka ella rannsaka yvirgangsatsóknir og aðrar revsiverdargerðir s i s hetta er tann síðsta fyriskipanin ss stendur fyri sjengen informetionssystim og fevnir um fleiri fyriskipanir cis fyriskipanirnar hava til endamáls a effektiviserað og víðka um nýtsluna av hesari sjengenkunningarskipanini og har við betra um møguleikarnar at handfara avbjóðingar viðvíkjandi trygd og migratión í es og við hesum uppskotinum verða hesar fyriskipanir settar í verk fyri føroyar sisfyriskipan um afturferð tað er at senda triðja landsborgarar aftur til teirra heimland sisfyriskipan um markaumsiting og sisfyriskipan um rættarberjya og við hesum fyriskipanum verða fleiri sløg av fráboðanum lagdar afturat teimum sum longu frammanundan skulu skrásetast í siss útlendingar løgreglu tólv rættarmyndugleikar í es og londum sum luttaka í sjengens samstarvinum kunnu ígjøgnum hesar her ss elektroniskt lesa inn og leita í upplýsingum um fráboðanir um persónar og lutir og so er tað eisini hetta her sjengen grensikodexc sum eitt es kdes fyriferðing tvørtur um landamørk endamálið er at symplifisera justera og savnað felags reglur um ferðing tvørtur um landamørk og tað er eisini í hesum kotekstinum at millum annað reglur um serstakar støður har markaeftirlit fyribils kann verða sett í verk innan fyri sjanganøkið eru at finna afturat hesum yvirskipaðu broytingunum í útlendingarlógini verða eru eisini aðrar broytingar sum til dømis at útlendingastovan nú fer at fáa kunning um endaligar avgerðir um uppjalslovið og eisini at útlendingarmyndugleikarnir fáa heimild at skifta um upplýsingar við donsku fregnartænasturnar og ákæruvaldið uttan samtykki frá útlendingunum og hetta er bara fyri at nevna tvey dømi hetta er so í stuttum supputerningurin av uppskotunum sum er til ella til viðgerðar dag í síðstu viku høvdu embætisfólk úr tinganesi kunning um uppskotið fyri øllum okkum her í løgtinginum og eg helt tað vera sera áhugavert og eisini stór hjálp hjá mær at fáa ta kunningina og vit ynskja øll at tað skal vera so ómakaleyst sum gjørligt hjá bæði føroyingum og útlendingum at ferðast um landamørkini treytin er at vit framvegis eru eitt sokallað portir inn í sjengen økið og nú uppskotið fer í uttanlandsnevndina æfáa vit betri høvi til at seta okkum inn í tilfakiðtakk