Sirið Stenberg (Tjóðveldi (Republic)), speaker, 2021-12-16
Topic: 2. viðgerð LM-004/2021  Uppskot til samtyktar um almennan lønarstiga
ger so væltakk fyri frú forkvina tað slett eingin ivi um at hetta uppskotið eisini sprettur úr tí at tað eru nøkur sum stríðast hvønn einasta dag men fáa eina for láa løn taðhevur verið nógv frammi eisini í okkara grannalondum men eisini í føroyum um hetta her við workinbor at tað at tú fer til arbeiðis hvønn einasta dag men allíkavæl ikki hevur nokk til at tú kann forsyrgja tær ov tínum tað er eitt forholdsvíst nýtt begrep tí at tað hevur verið soleiðis at hevði tú tryggjað tar at tú hevði heitt arbeiði so kundi tú nokk yvirlivað men tað er ikki líka einkult í dag í dag skuldi tey hvørfall vera tvey fólk á arbeiðsmarknaðinum við høgari løn fyri at hava ráð til at seta búgv og serliga tey síðstu árini er setúsaprísurin eisini farin so høgt upp at tað er næstan ómøguligt kenni ungari barnafamilju at at hava ráð til tað ein almenna lønarstigið hanntænir so nakað av tí endamálinum og tað er gott at mann kann viðgera ymisk uppskot sum kunna hjálpa upp á hvussu mann kann koma eitt sindur longur fram áleið á hesi her hesi støðuni og tí taka okur undir við tí og okur hava eisini sjálvi í tjóðveldi latið uppskottil tingið sum fer at koma til viðgerðar í næstum ø um hvussu hvussu okur síggja mann eisini kann hyggja eftir at bøta um umstøðurnar innan fyri vælferðartænasturnar tí at har ein stórur tørvur og okur vita lønarlagið er lágt og arbeiðsbyrðan er høg og tað eru nógv sum arbeiða niðursetta tíð og so víðari og tað er ikki eggjandi at fáa fólk at taka hesar her útbúgvingarnar og visu mann hyggur í grannalondunum so er tað er tað størsta problemið nú tað hava sama problem sum okur men tað eru kanska komin eitt stig verri tí at har er tilgongdin til útbúgvingarnar ikki so høg og her eta trossalt allíkavæl fólk sum vilja hava hesar útbúgvingarnar ikki tað sleppa kki at ganga øll inn hvørt ár so tað eru møguleiki at gera nakað á tí frontunum men tað er statvekk hett her við at tit fóru illa lønt og í nógvum førum eisini foilla ella forlogt normerað tænastumanna reformurin og eg eru nokk so javngomul hann ar eitt ár yngri enn eg so hann er ikki nakrar ársungi longur tá hevur mann flokkað tey siðbundnu kvinnusturvini læðri enn sturvini hjá kvinnum ella ein hjá monnum tað er er eisini tikið úr eini aðrari tíð og tað hóskar ikki til støðuna í dag og mann sá kanska heldur ikki kvinnur sum forsyrgjarar tá so tað liggur eitt heilt annað kvinnu sínum aftan fyri tað og tann støðan er broytt og mann var inni við lóg og gjørdi tey tingini og tað vísir seg hvørfall tað at visse feløgini skula forhandla tað upp so er tað so so gott sum ein ómøguliga uppgáva og tí er tað nokk neyðugt at mann eisini í samráðing við partarnar eisini hjálpir til her inni frá kvinnur tjena nógv minni enn menn eg haldit tað plagdi at koma eitn sovorður ein sovornum grein út um árið frá hagstovuni um hvussu hvussu stóri lønarmunurin er millum kvinnur og menn og hann er enn týðiligur javnstøvunevndin hevur tikisð tað fram nakra ferð eisini og tað eru eisini nógv fleiri sum arbeiða niðursetta tíð tá ið tað er sagt so skal eg eisini skundar mær at leggja afturat at tað er ikki soleiðis at tað ikki at starvast menn innan fyri seg røkini so tí skal mann kanska eisini lata vera viða kalla tað hvønnustørv men láglønarstørv ell okkurt annað men visti mann hyggur eftir hvør eisini fyri barshul so er tað typiskt eisini kvinnan so tað eru nøkur ting sum gera tað eitt sindur trupligar í arbeiðsmarknaðin akkurát í í sambandi við tað mann færs nógv annað gott men tað sum er hent eisini seinnu árini tað er tað at tín lívsløn er tað sum avger hvørja pensjónd og fer og tí er tað at arbeiða við ati mann eisini hevur eina góða lívsløn er eisini við til at bøta um ellisárini so tað snýr seg eisini um kor kvinnukor eisini serliga sum røkka langt inn í ellivsár tí vist tú tjena lítið meðan tú er til arbeiðis so fert tú eina leðri pensjón og tað hevur verið diskuterað her fleiri ferð og tað er sera órættirvíst við tí so tað verður ikki tí eg vil ikki siga at akkurát hetta her bøtir um javnstøðuna og ta ma so hyggur um fíggjarlógina og særa at at tað er ein av teimum nevndunum mann hevu ikki ert so sær tað einki serligt út men eg haldi tað at tað sum er ein ein reellur trupulleiki fyri tey sum starvast innan fyri hetta her øki tað er sjálvandi tað er arbeiðsumstøður sum tey liva í altso t hava ein deildan trupulleika tað er tungt at vera til arbeiðis men men tann trupulleikin fylgir teimum eisini til hús tí ati tú fær verri lívskord tá ið tá ið lønin er lág og tú finnur nógv nógv trupullari at seta búgv og tað er nokk tað sum er blívin blívin hvuðstrupulleikin seinni árini sjálvandi tá ið tú hevur ymiskar útbúgvingar so er tað eisini í ordan at tú hevur ymiskar løn tí tú má eisini fáa eitt sindur betalt fyri tað at tú hevur tikið kanska nøkur ár eyka í útbúgving tað haldi egr í lagi og tað eru so nøkur ting mann má hyggja eftir saman við feløgunum tí mann kann heldur ikki siga tað at øll skulu hava somu løn tað tað eri eg samd við eisini ruttvang í sum hevði tóku tað fram men tað má vera ein stigi sum sum men ger saman við feløginum men soleiðs sum eg skilji so tað eisini tað uppskotið leggur upp til men tað má vera ein javnvág og tað má gerast eitt annað fyri at lytta legstu lønirnar okur hava so roynt at skotið upp á um ann setað ein pulju av til tað tað kundi ein máti men men tað er tað er tað grundleggjandi er ati tær legstu lønirnar eru forlágar eg haldi í stóran týdning at mann fær gjørt nakað við tað visimann hyggur eftir hvør tað er innan fyri hetta økið so fær tir allar legstu lønirnar so er tað í øgiliga stóran mun tey sum hava altso í eldrarøktini er ein øgiliga stórur partur av teimum altso ein heilsuhjálpari kann arbeiða verða til arbeiðis hvønn einasta dag o og næstan ongantíð kunna kom upp á fimmogtjúgu túsund tað murtað e næstan møguligt sjálvt um tey arbeiða fult og tað er næstan eingin sum heldur arbeiða fulla tíð og tí verður lønin so øgiliga nógv leðri tað eru eisini nógv av teimum sum uppliva tað at tey fáa ein dag sum er styttri altso tey fáa kanska fimm tímar seks tímar arbeiðsdag sjey tímar maks altstð er so ymiskt tað er ikki bara tað at tey fáa altso her eru nøkur ting sum sum heilt strukturelt ikki eru í lagi so har tað haldi eg mann má gera nakað við og har tað er sjálvandi nakað sum eisini kommunurnar mugu vera við í tí at nógv hasi starvsfólkunum arbeiða har tað er eisini tungt ati at breyðføða sær sumheilsa røktari tað kann tað eisini vera sumnámsfrøðingur so tað eru tað eru innan fyri fleiri økir og tað er eisini sjálvandi tungt í nógvum førum hjá fólki sum eru ófaklagar tað eingin ivi um tað visti mann tekur eldraøki sum dømi so er mann sett tað seinni árini at taðer verið so trupult at útvega starvsfólk at hevur verið fleiri og fleiri ófaklærd sum eru í starvi og mann hevur eisini hoyrt neyðaróp hjá teimum sum arbeiða har um at normeringarnir eru so lágar at mann nágar ikki meira enn kanska at hjálpa fólkunum upp at tað er turr og tað er mett tað er ikki ordiliga møguleiki at skapa innihald og aktivering í gerandisdagnum alt tað sum mann veit ellars kann geva lívsgosku og tað gongur út yvir bæði tann borgarun sum tey passa men eisini út yvir starvsfólki sum gongur við kroniskur ingari saman viðtíheit og eitt annað sum mann eisini má tor at seta orð á innan fyri tað økið tað er tað at hevur tú ikki nokk ait skilkaðum starvsfólkum so hevur tú eisini nógv hægri tal av komfiligatiónum og innleggingum og øðrum og tað er dýrtur seinna enda eitt í pengarnar og ikki minst í líðing og í tí menniskjaliga tað ellars viðførar so her er virkuliga nakað sum okur noyðast at hygja uppá eisini her inni frá ikki bara úti frá frá teimum einstøku støðunum so eg veit ikki akkurát hvat mann ger men eg veit bara tað at í seinastu samgongu tá bleiv tað gjørt eitt nokk so stórt hál fyri sjúkrarøktarfrøðingarnar við lønini og tað var nogv diskuterað og kritiserað eisiniher inni frá at tað a for gert at ein bólkur fekk so so so stórt lønarligt men í veruleikanum var tað sum var skeivt í tí tað var tað at at teir eftirvfylgjandi ikki finguð tað altso bæði námsfrøðingar og hjálparar røktar onnur sum komu tað var faktikt feilurin ikki tað at hini fingu tí at tað hevði kanska verið við til at steðga altso starvsfólkatrotinum sum bara sloppið at vaksa tey seinnu árini nógv av hasum her størvunum eru eisini grundarlag at okur kunnu undir at okur hava ein væl virkandi arbeiðsmarknað vissi okur ikki høvdu heilsuhjálparar og ikki høvdu røktarheim opin til dømis ella heimahjálp úti so var tað nógv sum ikki sloppið til arbeiðis visti okur ikki høvdu barnagarðirnir opnar ella frítíðarskúlarnar so varð tað nokk sum heldur ikki sloppið til arbeiðis høvdu okur ikki sjúkrahúsini opin ella onkran sum kundi taka ímóti burnum tá tey verða fødd ella hvat tað nú er øll tey størvini eru so ótrúliga neyðug og eru tey ikki mannaði so fær okra arbeiðsmarknaður at merkja tað og tá eru okur ikki altso so kann mann snakka um kappingarføri upp á nógvar mátar men hetta er í hvørfalla eitt parametur eisini sum skal telja við tí at visi okur ikki hava hesi sturvini mánaði so broytur arbeiðsmarknaðin saman og eg noteraði mær at innan fyri eg haldi tað er einla fyrr viku síðan tá viðgjørdi mann í es tað er ikki tí eg kenni nakað til tað ella yvirhøvur skal fyrrihalda imum til tað men eg nevni tað bara har viðgjørdi mann at tað mátti vera eittannað slag av minstiløn so tað er eisini nakað sum mann viðger ímillum lond tí at opimbart eta bløðið soleiðis at tað eru fleiri og fleiri sum har trupult við at forsyrgja sær og tað eru fleiri og fleiri sum hava rættiliahugar lønir so hendan her gjógvin ímillum rík og fátøk hon honuni vaksur