Hanna Jensen (Framsókn (Progress Party)), speaker, 2023-03-31
Topic: 1. viðgerð LM-096/2022  Uppskot til  løgtingslóg um broyting í løgtingslóg um veiðigjøld fyri fiskiskap (Veiðigjaldslógin)  (Dagføring av gjøldum, veiðigjald fyri lodnu og heystgýtandi sild og strikan av undantaki fyri heimaflotan)
takk fyri harra formaður vit viðgera í dag eitt mál sum hevur røtur nakað aftur í tí tað er undir sambandsløgmanninum ella undir sambændst løgmanni at tað prinsippið um tilfeingisgjald ella veiðugjøld varð knasett og tá tosi eg um kailio holm johannesen prinsippið í tvey túsund og ellivu prinsippið tilfeingisgjald er síðan ment og tilaga og broytt undir fylgjandi javnaðar løgmanni gsíðani tí fylgjandi sambands løgmanni og tað er olei at tær embatsligu brillurnar síggja viðurskiftini í fiskivinnuni á ein hátt og duga tað tann partin best og har brúka tey orð sum stilla dagføra javna og orðið tilfeingisrenta millum annað tær vinnuligu brillurnar síggja hesi her viðurskiftini í fiskivinnuni á ein annan hátt og duga tann partin best og nýta orðingar sum kappingarføri óvissir vágar fortreytir tey tosa snøgt sagt ikki sama mál og tað haldi eg mann sær í nógvum av hoyringsskrivunum og teimum svarunum sum verða send aftur og eg kundi hugsað mær at farið inn í samandráttin tað sum eitur ummælisskjal bað takaí tvey dømi har sigur reiðarafelagið til dømis í endurgávu sjálvandi frá fiskimálaráðnum altsíðu tvey í ummælisskrivinum at reiðarafelagið tekur ikki undir við niðurstøðuni hjá fíggjarmálaráðnum at verandi skipan virka væl tí skipanin hevur framvegis stórar vágar og óvissur fíggjaálaáráðið svarar yvirskipað metir fíggjarmálaráðið at verandi skipan virka væl tí hon er einføld og løtt at umsita og vinnan veit hvat veiðugjaldið er tá farið verður til fiskiskap haldi har sæst ein øgiliga stór munur á útgangsstøði og og hugsanarhátti eg taki eitt annað dømi reiðarfelagið vísir á at skipini skulu hava møguleika at hava eitt munandi yvirskot tá ið kvoturnar eru stórar og og fiskiskapurin góður ein ein partur av svarunum sigur fyrimunurin við verandi skipan er at hon er gjøgnumskygd og einføld at umsita tað er sum um at mann ein tosar í vestoghin svarar í í eltur og mann kann taka eitt lítið dømi afturat og tað er tað at tað fenæstan yvir í sálarfrøðiliga greining niðri á sýðu trý tí har verður sagt at tað krevur tryggar karmar og og peningasterkar fyritøkur um hesar íløgur skulu gerast og tí er neyðugt at reiðaríini hava møguleika at varðveita ein munandi partu av avlopunum víst verður til umhvørvisálit og effektivitet og nýggj skip dálka minni og alt hetta her so svarar nei so svararfíggjarmálaráðið tað at gjøldini hækka so at størri partur av tilfeingisrenduni far til landið ger at kravið til vinna um effektivitet og góð vinnutól økist so hóast uppuskotið viðføran fíggjarligan kostnaðr fyri vinnuna vil tað ikki steðga vinnu í at gera skilagóðar íløgur heldur tvørturímóti men føroya reiðarfelag metur ikki at hetta sjónarmið er rætt og sagnað eina grundgeving fyri hesum teirra meting er at hægri veiðugjald minkar um hugin og møguleikan at gera íløgur og her hava vit simpulta eina afturat um hvat er tað sum fer at motivera og oglíkasum hugurin næstum hetta er næstan sálarfrøðiliga greining mann kundi farið inní tí hetta er tær embatsligu brillurnar og tær vinnuligu brillurnar og tær verður hugt á púra hvør sín hátt tær politisku brillurnar skulu síggja tað vinnuliga tað embatisliga tað samfelagsliga tað búskaparliga tað útbúgvingar og mentanarliga í eini heild tað er okkaraskylda tí fiskivinnan røkkur um alt landið út í hvønn krók og hesar politisku brillur skulu pussast so at tað verður ein greið ærlig ábyrgdarfull viðgerð av málinum ein viðgerð við hóskandi nøgd av álvarsemi sum bæði sum bæði í mun til tíðina sum vit liva í um evnið sjálvt krevja og hava uppiborið í politisku viðgerðini sspæla eisini hugsjónir harumframt ein stóran leiklut tað haldi eg eisini vit hava hoyrt mikið til í orðaskiftinum í dag og alt hetta verður mítt útgangsstøði í arbeiðinum í fíggjarnevndini løgtingsmál nummar seksoghálvfems í tingárinu vey tvey túsund og tveyogtjúgu er eitt uppskot um broyting í løgtingslóg um veiðugjøld fyri fiskiskap og vit arbeiða í veiðugjaldslógini talan er um tólv punkt av broytingum í reinum lógarteksti grein tvey vísir til at talan er um tvær gildiskomur lógin í síni heild kemur gildi dagin eftir at hon og kunngjørd og tað er væntandi heilt skjótt og fyri grein tólv a er gildiskomma fyrsta januar tvey túsund og fýraogtjúgu og so eru tvær tvey skjøl við talvum og eg fari ikki at nýta so nógva tíð til attil yms ymisku viðmerkingarnar í uppskotunum men eg vil nevna at orð sum at endurskoða tilfeingisgjøld og at stilla avgjaldsstagar verða nýtt harafturat verður sambært viðmerkingunum strembað eftir eini meira gjøgnumskygdari og javnari skipan eins o meginreglan um at sama gjald eigur at verða t rindað fyri sama fiskaslag verður tikin fram og vit vita tað at í grundarlagið í dag fyri veiðugjøldunum eru altso tá vit tosa um makrel norðurhavssild og svartkjaft er miðalavroiðingarprísurin fyri óðugjørdan feskan makrel nsild ella svartkjaft sum føroysk skip hava avreitt í tíðarskeiðnum fyrsta juli til tretivunda juni árið fyri og dømi kann mann so taka sum stendur í uppskotinum at makrelprísurin frá fyrsta juli tvey túund og einogtjúgu til tretivnda juni tveyogtjúgu var seks krónur og trýogtrýss kilo per kilo og so er tað eini átjan framman yvir í talvuna og við enda átjan prosentum og tað gevur so eina krónu og trýogtjúgu perkilo hetta er útgangstøði fyri veiðugjald í í botnfiskinum og við barans havi fyri otnfisk íbaranshavinum við svalbard so verður miðalprísurin á fiskamarknaðinum fyri tosk frá fyrsta desembur til tretina novembur árið fyri nýtt sum grundarlag og tá nevnir mann so at fimmogfýrs prosent av hesum hesi veiðuni er í hesum økinum er toskur og uppskottssetarin heldur skipanina rigga væl og sigur at hon er løtt at umsita og tað nýggja sum verður skotið upp er at dagføra verandi veiðugjøldini við tilvísing til til virði á veiðurættindunum nummar tvey er at strika undantakið hjá heimaflotanum fyri at rinda veiðugjald nummar trý er á lorna og hestgýtandi sild altso fyri teyirættindi skal eisini gjaldast tilfeingisgjald og nummar fýra at hækka veiðugjaldið fyri uppboðssølukvotur sum fara frá at rinda veiðugjald í tvey túund og sekssogtjúgu sjeyogtjúgu og harafturat verður skotið upp af tvey prosent av veiðugjøldunum falla til kommunur og tað er fyri hesa her lækkingina í inntøkuni frá partafelagsskatti og har liggur so ein treyt um meginreglu um tilhaldsog atvinnukommunur og avleiðingin er millum annað attilfeingisgjaldið á makrel hækkar tað verður gjø makrelros sild verða løgd saman og tað verður grundgevið við at tilfeingisrentan verður mett at vera hægri fyri makrel og og fyri veiðu sum og hetta kemur so at galda fyri veiðu sum er landað eftir fyrsta august í ár og tá verður kalvan longd og gjørd meira stig vaksandi so hon hækkar og lækkar skjótari pluss tað at gjaldið verður lægri enn eftir núverandi skipan um prísirin er lágur og tað síggja vit so í talvuni á síðu níggju og so er sjávandi ein undantaks regla inni eisini um tá ið veiða ferð fyri sjeyti tað er týdningarmikið men tær fíggjarligu avleiðingarnar eru mettar fyri ár at verða at mann fær meira inn fimmoghálvfjerðs milliónir og so verður tað eisini tosað um hvat er tað sum kommunurnar fáa tær fáa tretivur sent av tí vanliga partafelagsskattinum og tað er har sum tær tey tvey prosentini skulu tey skulu rúma tí og so kann verða sagt so øgiliga nógv meira um hettar her men tíðin rennur skjótt og vit mugu vera sera tilvitað um hvussu øøktarinntøkur verða handfarnar tá ið landið fer inn og tekur pengar hvussu vit nýta tað vit tosa um búskapargrunn vit tosa um at tálma útreiðslum og tað er sera týdningarmikið tað mugu vit leggja okum at geyma og so mugu vit minnast til íløguna úti í vinnunu grøna umlegging um vigar óvissur sum eru veruleikin eisini vegna tr tær týttu broytingarnar sum landið eisini ofta gera og tað hava eisini undanfarni røðarar verði inni á men hetta her verður so eitt áhugavert og álvarsamt mál at viðgera í fíggjarnevndini takk fyri frúfor