Beinta Løwe Jacobsen (Tjóðveldi (Republic)), speaker, 2022-05-04
Topic: 2. viðgerð LM-122/2021  Uppskot til samtyktar um miðvísar íløgur og átøk til at menna føroyska málið í 21. øld
takk fyri harra formaður hetta er álit í løgtingsmál numar hundrað og tveyogtjúgu tað er uppskot til samtyktar um miðvísar íløgur og átøk til at menna føroyska málið í einogtjúgundu øld tað e høgni hoydal tingmaður sum vegna tjóðveldið heur lagt málið fram sjenda mars tjúgutjúgu tveyogtjúgu og eftir fyrstu viðgerð tveyogtjúgunda mars tjúgu tveyogtjúgu er tað beint mentanarnevndini nevndin hevur viðgjørt málið át fund í tveyogtjúgunda apríl tjúgu tveyogtjúgu og undir nevndini so hevur nevndin ela undir viðgerðini hevur nevndin havt fund við føroyamálsdeildina á fróskaparsetrinum felagið føroyamál og landsstýrismannin í uttanríkismentamálum jensarana saman við námi og undir viðgerðini hevur nevndin býtt seg í ein meiriluta og ein minniluta meirilutin djóni nolso joensen jóhannes joensen bjarni kárasom petersen og beinta løvu hevur hesar viðmerkingar undir hoyringum eru komið fram at nógv verður gjørt á ymsum pallum bæði innan skúlaog mentanarstovnar kringvarpið nám skúlaverki setrið og málræðið saman við áhugafeløgunum innan mál og mentan eru týðandi viðleikarar í at menna føroyska málið samstundis varð eisini víst á at føroyskt er eitt lítið mál ið verður nógv ávirkað av til dømis enskum vanliga verður tað sagt at tað skuldu bara trý ættarlið til fyri at eitt mál doyr út og ja eg blei eitt sindur kløkk tá eg hoyrdi tað at tað skuldu faktiskt bara trý ættarlið til áðrenn ett mál deir út sostatt er av stórum týdningi at verja og tjúkkla um føroyska málið so eisini komandi ættarlið hava eitt føroyskt móðurmál og sambært hoyringarpartunum so mugu pengar setast av millum annað til dagføring av orðabókum talgilding av tilfari skúlabókagerð og so framvegis eisini er týdningarmikið at undirvísingartilfarið í skúlum bæði í fólkaskúlanum og á miðnámi sum víst gjørligt er á føroyskum eisini skal frálærutilfar til dømis í enskum verða enskum og føroyskum og ikki sum tað ofta er á f enskum og so donskum og so aftur til føroyskt sum næmingarnir sjálvir skulu umseta tá børn og ung læra fremmandamál eigur tað ikki at verða nøkur umseting men tað skal verða umsett beinleiðis ímillum fremmandamáli og tað føroyska til dømis millum enskt og føroyskt tað hevur eisini verið nevnt undir nevndarviðgerðini at barnatilfar bæði í bókaformi og tallgilt eigur at verða tøkt av føroyskum og har skulu vit vísa á at barnabókaklubbin ger eitt stórt arbeiði víst hevur eisini verið á at í sang og kvaðaskatturin eigur at takast meira fram í barnagørðum og skúlum fyri at varðveita máliskør um málføri og fyri at vísa á grundstøði undir skriftmálunum tí mugu lærarar námsfrøðingar miðnámsskúlalærarar og onnur skúlast og tilfar til skipast til undirvísing tað eru annars nógvir átøk í dag sum hava týdning fyri at menna føroyska málið og tað er tí avgerandi at vit áhaldandi stuðlaarbeiðinum ati málunum at frama eisini má løgtingið vísa hetta í verki við at játta tann pening ið skal til fyri at menna føroyska málið tað kann gerast ið millum annað størri játtan til málráðið málstovuna og so framvegis og við hesum viðmerkingum so tekur meirulutin undir við málinum og mælir løgtinginum til at samtykkja uppskotið so kann eg líka leggja afturat atsíðani hetta málið bleiv lagt fram so er nógv hent við málunum altso til føroyska tí herfyrri kom fram ati at gransking vísti at tað vórðu eisini føroysk børn sum vóru farin at tosa enskt sínámillum ella brúka ensk orð tá ið tey samskiftiog tá ið tey spældu og tað er sjálvandi ein øgiligani stór avbjóðing fyri tað føroyska málið um børn nú byrjað at fara at samskifta á so um føroysk børn við føroyskum foreldrum fara at samskifta á útlendskum máli og fyri at taka afturí aftur tað tekur jú bara trý ár til eitt mál er útsett og eitt annað sum vit eisini mugu gera tað er at føroyskt sum annað mál har tað mugu vit styrkja eg veit at tað er nakað av undirvísing at tilflytarar fáa undirvísing í føroyskum men tað er øgiliga umráðandi at styrkja føroyskt sum annað mál hjá til dømis tilflytarum og ikki minst at styrkja tað hjá børnum har kanska annað ella bæði foreldrini og útslendingar soleiðis at tey eisini væl og virðligani læra føroyskt bæði soleiðis at tey eisiniknu gerast partur av samfelagnum og fáa tað í ta vitan og tað kunning og og fáa kunning um rættindur og krøv og annað sum mann hevur ein dm