Høgni Hoydal (Tjóðveldi (Republic)), speaker, 2020-11-13
Topic: 1. viðgerð LM-056/2020  Uppskot til løgtingslóg um broyting í løgtingslóg um sjófeingi (Sjófeingislógin) (Fiskidagaskipanin, leingja um gildistíðina á rættindum, føroyskir smábátar, tillagingar og fylgibroytingar)
harra formaður uppskotið frá landsrsmann m fiskivinnumálunum til broytingar í lógini um sjófeingi kunnu vit nokk siga snýr seg fyrst og fremst um kanska tann týdningarmesta spurningin sum vit hava sum tjóð og sum og ikki minst tá vit tosa um fiskivinnupolitikk nevniliga hvussu umsita vit og fyrisita vit okkara botnfiskastovnar í hesum førinum ella okkara fiskastovnar sum heild soleiðis at tæð verða varandi grundarlag undir tí føroyska búskapinum og teirri føroysku tjóðini og sjálvandi øllum teimum sum reka vinnu og eg haldi eg fari at byrja við tí sum eg haldi er rætt fyrst og mær dámar væl her broytingar snúgvar seg um at gera eina umsøkrar aftan á áseta fiskidagar og so eru ymisar broytingar sum leggja fleiri heimin til landssýrsmann tað skal eg koma aftur til men tað er hetta við at landstýrsmaðurin og fyrisikini hava nevnt ítøkiliga at nøkur dømir hava verið har mann hevur skift loyvir millum bátar har mann í veruleikanum hevur brúkt loyvur sum vórðu ætlaðir til ein ávísan fiskiskap men tey eru so við at keypa og selja fiskidagar ella loyvur endaði við at ter era brúkt ein annan fiskiskap altsum dømi um nú dagar sum eru ætlaðir at fiska at fiska upsa við við bólki tvey verða brúktir til at fiska tósk ella hýsi við bólki trý ella við trolbátunum tað er ikki rætt eg haldi tað varðiroynt at bygja upp fyri tí tað haldi er rætt og tað dámar mær væl tí har hendi so ein ein eisini ein feilur ið haldi í í síðstu lóg við teimum broytingum sum vóru so tað er gott øh síðani er tað hitt uppskotið um at undir bólki fimm at gera ein serligan bólk sum eru fyri føroyskar bygdar opnar bátar og vit í tjóvastflokkinum halda at tað ljóðar tað ljóðar sum tað kundi veri ein møguleiki sum kundi gjørt havt ávísar fyrimunir nevniliga eisini eggja til at brúka og byggja og útvega nú tímans føroysk bygdar bátar til at reka útróður við øh men vit hava tó nøkur ivamál og tey ivamálini eru serliga við atliti til at at endamáli ver isini sagt at mann ikki økir um veiðuorkuna við samanleggingum og brúkar kantman siga gomul leiðir sum vara lagað á føroyskum opnum bátum til at byggja e ein stóran nývtímas glasari vi ett bátr sum er ógv størri veiðorku tað er gott at forða fyri tí tí at umstøðurnar hjá útróðrarbmonnunum í bólki fimm hava verið alt ov skiftandi sjálvandi í teirri tíð har altíð at kara niður og niður o niður var ikki so nógv rov um tað men í tvey túsund og nítjan byrjaði faktiskt í tvey túsund og átjan hevur útróðurin í føroyum veruliga fingið eina endurnýgging sum má næstan ikkiey trúð gjørliga har tað eisini eru yngri fólk sum vilja inn aftur í ta vinnuna og har tú veruleikan kann gera kann fáa eitt sera gott vinnulig grundarlag og so uppliva vit hetta við at fiskjidagarnir vóru uppi og og bæði teir ikki fulltrygnu og fulltrygnu máttu gerast ein skipan fyri men landstýrismaðurin landsstýrismaðurin fær við hesum uppskotunum bara heimild til at gera eina skipan uttan nakra reglu og tað sum vit vilja tryggja okkum tí spyrji g landstýrismannin at um hetta verður gjørt við at skipa ein serligan bólk undir bólki fimm fyri føroysku føroysk bygda opnar bátar hvussu verða tá treytirnar hjá teimum útróðarmonnum sum skuldu virka umdi tesskipanin tað eru fleiri sum dríva og hava fingið full útróður í dag hava gjørt tað gott sera gott hesi árinni her hvussu era treytirnar hjá teimum merkita til dømis at fleiri kann mann siga loyvir ella bátar sum ikki hava brúktir knappligat koma inn her tí nú verður tar ein opin hurð inn tað vil siga trýsti á fiskastovnarnar veksur og kappingin økist millum teir sum eru hesum bólkinum soleðis at tað verður verri grundarlag hjá teimum sum reka fulltrygnan útróður í hesum bólkinum hetta er sera týdvðuti fyri at fyri at viðgera tað so tað vóni eg at vit kunnu fáa viðgjørt væl og virðiliga í vinnunevndini hvør í veruleikanum ætlanin er men sum sagt tjóðaldsflokkurin er als ikki afturvísandi yvir fyri yvir fyri hesum loysn síðani koma vit so til tað ja skal eg bara kalla tað stóra hjartamálið hjá tjóðvaldsflokkinum og veit ikki á fleiri við og tað er stovnsróktin og tað at vit loksins og eghaldi tað var eitt satt bragd at tað eydnaðist at fáa eina semju millum havstovuna altso taðvil sega havlívfrøðina og umboð fyri allar bólkarnar og umboð fyri fiskimálaráðið og fyri fiskiveiðaeftirlitið um eina umsitingarætlan fyri botnfiskastovnaran í føroyum altso í hesum førum fyri høvuðsfiskastovnarnim hjá okkum tosk og výsi og uppsa og tað uppskotið liggur við her eg kann nevna harra formaður at vit royndu so at fáa allar flokkar at koma saman um at semjas umhesa ætlanina sum jú hevði so stóra undirtøku tað eydnaðist ikki fleiri flokkar møttu seg upp tá harmiligt men tað var so tað fyrsta stigið og í teiri gomlu lógini stóð at ein umsykrarætlan skuldi samtykkja hesa tingið við uppskot til samtyktar soleiðis at landsstýrismaðurin um mann skal fáa hesa heimildina og tað haldi egr í lagi vist eg greiðar reglur fyri hvussu hann ger tað so mátað verða eftir nøkrum greiðum reglum sum løgtingið hevur ásett tí annars letur mann bara fullkomiliga kannman siga valdir frá løgtinginum yvir til ein landstýrismann og tað kann ver landstýrsmaðuri sum kanska fylgir ella ikki fylgir tað eru ongar reglur um tað so tí vil fyri at fáa eitt fyri at royna at finna eina semju í hesum her so er mítt uppskot at vit antins samtykkja umsitingarætlan ella veiðuregluna sum skter upp sum eg haldi sera skilagóð við einum uppskot til samtyktar ella áseta í lógina at lanstýrismaðurin skal fylgja eina umsitingarætlan sum mann hevur viðgjørt eisini milum flokkarnir flokkarnir kundu skriva undir uppá hana til dømis tað hevi veri e sera sterkt tekin til umheimin ikki minst til vinnuna hjá okkum umhýsta bilakarmar tí tað er rætt sum hennik old segði at landstýrisfólk kunnu eisini trýstast at vita vit tað vit sæð og eg havi sagt tað fleiri ferðir at at at áhugamálini hava alt fsforsterkt valdi í hesum samfelagnum seraáhugamálini serja hjá teimum sterkastu og størstu tað hevi verið nógvsta bilar um vinnan umheimir marknaðurin visti at vit høvdu umsóætlan sum tað føroyska løgtingið var so at siga samtum so tað fer at vera mítt tilmæli um eg iki kudu halda fast svið t gera tað tí sum henrik old eisini var inni á í tað var nógv útskylda av lógini frammanundan har var altso ásett við lóg at útróðrarflotin átti í minsta lagi trýoghálvtrýss prosent av toyskinum tað varð ásett við lóg í undanfarnu lóggávan at lýniflot átti so at siga at restina meðan trolarfloturin átti ein lítlan tikglítlan part tað er alt burtur nú so í løtuni er tað blivið sum sum sum eg nevndi eina viðmerking at lógin verður meir enn meira til bara at landsstýrismaðurin ger sum hann vil og so hava vit sjávandi stovnar og alt aftanfyri sum kunnu ráðgeva um mann kann hava álit av at tað verður fylt men tað tað er eingin trygd fyri tí og eg eri stórliga bangin fyri at vit longu nú bara tað síðsta hálva annað árið hava økt almikið um veiðutrýstið mann hevur koyrt har so nevndu buffardagarnar inn aftir skipanina mann hevu selt og keypt fiskjidagar ímillum sum nú blíva varandi til dømis tretivu prosent av døgunum frá bólki fýra uppbólk trý og nú skjótur mann eisini upp at avtaka knappstøðurnar fyri hvussu hvussu hvussu ringurin verður ásettur millum itru og innar fiskitagaleið og tað skilji eg slettik e endamálið við eg haldi er sera týdningarmikið at løgtingið samtykki teir karmarnar løgtingið samtykki sum mest av teimum stabilu kørmunum sum øll hava eftirlýst fyri at tríva fiskiskapond í føroyum og at verja okkara botnfiskastovnar sum eru høvuðsendamál og sjálvandi er at trýsta á men tosa tit við fólk í vinnuni og líka frá útróðrarmonnunum til til til til trolarafólk og og og línimenn so eru jú øll áhugað í at nú hava vit endiliga fingið eina ábending um á fiskastovnan hjá okkum er á veg uppaftur nú mugu vit ikki aftur taka tað undan sum okkara framtíði skal byggja á tað má bara ikki henda so tað er mítt tilmæli síðani er tað at tilmælið hjáokkum tjóðalsflokkin vil gera eina semj um sumskarætlanina og so vil tað vera nógv sterkari fyri at verja okkara fiskastovnar og at tryggja eina stabila vinnu og úrtøku frameftir eina varandi úrtøku úr úr okkara livandi tilfeingi so er tað spurningur um at leingja áramálið og tað kemur neyvan so nakað bilsni fyri landstýrismanni ella onnur at tað taka vit ikki undir við í í ítjóðaldsflokkinum og tað eru fleiri orsøkir altso um hetta verður samtykt nú ata e bara leingj ha nú hesi tólv ára loyvini sum tit samtyktu sum sum kunnu keypa so seljast frítt eitt ár afturat við útlendska pitali tá havi e longu sagt tað at útlendsk kapitalin kann eg keypa og selja her í tólv ár afturat frá fyrsta januar er eingin ivi um tað eingin ivi um tað tit gera tað og tað verður ein skipan sum verður ómøguliga at broyta aftur so eg heiti staðiliga á samgongufólk um at taka et betri partar fyri seg eg havi sagt mína ærligu meining um alt hetta her í á jólum og seinni eg ska ikki endurtaka alt men tit eru tit hava við hesum stigum sum eru tikin og eisini við tí sum verður skoldi upp her nú privatisera okkara felags ogn sum er okkara livandi tilfeingis vorði harrar skapar á hvørjum ári og latið tað upp til privat feløg við útlendsk apitalið enntá at keypa og selja ímillum sín og at lata fara arv til sínar eftirkomara tað er størsta stigið sum nakrantíð tikið í føroyskari politiskari søgu og vit fara sjálvand t gera alt fyri at royna at fáa broytt tað aftur í hvussu er ein on soman hátt at tað verður gjørligt hjá okkara eftirkomarum at hava ognarrættin og at vinna virði burtur úr hesum tilfeingin hjá okkum øllum so samanumtikið harra formaður tað eru góð viðurskiftir í hesum uppskotunum umsitingarætlanin lat okkum samtykkja hana blíva samd um hanna í millum flokkarnar lat okkum ikki taka burtur markið millum itra og innara fiskitaðarringin og latið okkum í teimum broytingum sum ætlanin er at gera viðvíkjandi bólki fimm tryggja okkum at tey sum eisini reka veruligan vinnuligan fiskiskap við góðum føroyskum bygdum bátum at tey ikki knappliga vera ein eg kunna hsa rópta ein sovornar reservatbólkur sum kanska fær var treytur sum ger tað verri at reka veruligan vnvið vinnuligan fiskiskap har og a nummar eitt harra formaður lat okkum í øllum við samtykki og viðgerða nú í vinnunevndini hava stovnsrøktina fyri okkum og okkara eftirkommara allarfremst ja kann líka skiva ta upp í haormær eg gloymdi tað tað undrar meg tað er ikki nakar tilmæli fjá havstovuni við í her fyrstaarár skal traka íkraftin up áin annan máta hvar hvar er tilmæli frá havstovuni tað stóð í gomlu lógini atvit skuldu fylgja vísindaligum tilráðingum hvat ætlar mann at gera nú