Elsebeth Mercedis Gunnleygsdóttur (Fólkaflokkurin (People's Party)), speaker, 2023-03-22
Topic: 1. viðgerð LM-070/2022  Uppskot til broyting í Tingskipan Føroya Løgtings
sedes gunlesdóttur ger so væl ja takk fyri ja takk fyri í dag er uppskot um at dagføra starvsheinni hjá ting og landsstýrisfólkum og øðrum politiskum embætum soleiðis at hesi í størri mun avspegla dagsins talumál har heitið knýtti a kynunum báðum verða javnsett heitini verða longu brúkt í dagligari talu og virksemi løgtingsins men fyri at fáa hesi formiliga góðkend verða løgd fram uppskot til broyting í tingskipanini og stýrisskipan føroya kvinnur fingu í nítjan hundrað og fimtan valrætt til løgting og fólkating samstundis fingi kvinnur rætt til at stilla upp og sostatt verða løgtingsmaður landsstýrismaður ella løgg maður fyrstu kvinnurnar vórðu valdar á ting í nítjan hundrað og áttaoghálvfjerðs fyrsti kvinnuligur landsstýrismaður varð settur í nítjan hundrað og fimmogfýrs og í nítjan hundrað og tog fýraoghálvfems er fyrsta og einasta ferð at ein kvinna hevur verið løgmaður skal skunda mær at siga tað er ikki síðstu ferð vit koma sterkt aftur í formaskapinum í dag eru tvær kvinnur og tveir menn javnstøða og sum øll vita er løgtingsformaðurin ein kvinna men hevur heitið sambært skipanini løgtingsformaður tað vil siga at um vit brúka heitirætt so siga vit harra formaður um forkvinna men tað gera vit ikki vit siga frú forkvinna men hvat fara okkum til at siga frú forkvinna tá skipanin sigur nakað annað hví er tað tað mest natúrliga at brúka heiti frú forkvinna í landsstýrinum er fýra kvinnur finnmans javnstøða og í løtuni heil javnstøða nú landsstýrismaðurin bjarni karasson er farin barnsburðarfarloyvi teirra heiti er eftir skipanini landsstýrismenn og løgmaður men hvat fær okkum til at nevna kvinnuligu landsstýrismenninir fyri landsstýriskvinnur tann nú skipanin sigur at teirra heiti er landsstýrismaður ella menn hví er tað tað mest natúrliga at brúka heiti landsstýriskvinna tann skipanin sigur nakað annað hví verður kvinnuligur formaður í rættarnevndini nevnt forkvinna í rættarnevndini tá skipanin sigur at heiti er formaður í rættarnevndiniog eg kundi blivið við er hetta ikki júst tí at tað er farin fram ein hugburðsbroyting bæði hjá kvinnum og monnum er hetta ikki júst tí at samfelagið og fornuftið sigur okkum at um vit skulu hava javnrætt so er minsta krav at vit kalla okkum tað kyn vit eru ella vit fáa rætt til tað heitið sum vit eiga tá tað so er sagt so má eg nokk eg kenna at tað er ikki fylgt so øgiliga nógv hjá mær persónliga um eg havi verið kallað landsstýrismaður løgtingsmaður ella formaður í rættarnevnd og so víðari men tá tað so er sagt so dugi eg eisini at síggja at vit so lóggevara eiga at ganga fremst tá tað kemur til javnstøðu og verðu ein fyrimynd fyri samfelagið alt og ivist onga løtu í at eingin her inni ynsskir at døtur okkara skulu vera fyri vatnbýti tað tað kemur til javnstøðu men harafturímóti vilja vit at tær skulu hava tað tign tær eiga og hava tey heiti sum er tey røttu fyri tær vit kunnu ikki halda fram við bara at brúka heitið hjá monnum ella til frama fyri menn tá tað snýr seg um landsins hægsti myndugleika og tað er tað vit tosa um her at lata sum um tað er bert tað eina kynið sum sita í valdinum serliga tá tað ið stóran mun eftir hondini eru kvinnur sum fylla stólarnar hugsi serliga um landsstýrið í løtuni og ikki minst formansskapin ella í formansskapinum veruleikin er hann um mann vil um hann vil tar ella ikki søgan er í stórari broyting tá ið tað kemur til javnstøðun og sum kvinna skal eg heilsa og siga at tað hevur verið sera hart at brotið hurðar ígjøgnum til javnstøðu bæði í mínum borgarliga starvi og apolitiska vívøllunum var fyrsta løgreglukvinnu í klaksvík og næsta løgreglukvinna í føroyum byrjaði politiskúlanum nítjan hundrað og fimmogfýrs og her skal eg upplýsa tykkum um at tær allarfyrstu løgreglukvinnurnar sum fingu somu útbúgving sum løgreglumenninir í danmark byrjaði politiskúlanum nítjan hundrað og sjeyoghálvfjerðs so sjálvt vi tí danska ríkinum var eg ein av teimum fyrstu sjálvandi tey hava tað eisini verið avbjóðingar politinum men tað var passaliga skjótt at eg kallaðis politisturin ella løg reglukvinna og hevði eg slett ikki dugað at kalla meg fyri ein løgreglumann tá tað hevði ljóðað fullstendiliga skeivt og eg skal skunda mær at siga at virðingin er tann sama hjá kvinnum og monnum somu uppgávur somu avbjóðingar millum kynini javnstøða millum kynini hjá løgregluni og tað virska væl og nú aftur til tann politiska pallin sjálvandi eiga vit at gera upp við almennini kalskynsheinni í skipanini soleiðis at farið verður frá orðunum maður í øllum viðurskiftum til at tosa um kvinnu og mann broyta heitini til tað tey eru tá tað kemur til kvinnuna sjálvandi eiga vit at hava heitini løgtingsforkvinna landsstýriskvinna og løgtingskvinna og so víðari og sum eg byrjaði við so haldi eg tað er fult forstálilsi og aksept at kvinnan skal kunna kallast løgtingskvinna landsstýriskvinna løgtingskvinna forkvinna og so víðari og um vit fara úr løgtinginum flakakvinna vaskikona og so víðari ja hví ikki men tá ið tað kemur til at ein kvinnuligur løgmaður skal hava heitið løgkvinna haldi ikki tað er besta forstáilsi og aksept sjálvandíð vóni eg at eg fari skeiv men um eg eri um eg eri á rættari loiv seti eg spurningin við hví væl veit eg at tað ongantíð er funnið ein full semja um heitini at broyta tað aldar gamla serføroyska heitið á okkara stjórnaleiðara leiðara nevmiliga løgg maður hetta er okkara søga a siga fleiri so er mín spurningur hvat sigur søgan um okkara javnstøðu skulu heitini ikki fylgja við tíðini ella fylgjast at ella er tað bara full forsteils fyri heiti kvinna inntil tað kemur til okkara stjórnarleiðara nemliga løgmann er tað hóskiligt at vit kvinnur skulu hava heiti maður menn eiga vit at finna okkum í tí eigur samfelagið at finna seg í tí ella skulu vit bara hyggja at og siga soleiðis hevur tað altíð verið lat vera best man vera sum r ímyndi tykkum um vinnan hugsaði lat okkum halda fast í søguni gott er best man vera sum er nei tú um vinnulívsfólk ikki grotu upp um ermar og króti og krevja síni rættindi ja so vórðu vit helst søga tann dag í dag og ongan veg komin mín meining er fara vit at broyta heitini so skal eingin leypast um so má tað galda fyri øll heitir kvinnan skal hava møguleika at kallast við síni egna kyni nemliga løgkvinna men vit hava tjúgu trýogtjúgu og sjálv dugi eg illa at síggja at vit kvinnur framvegis skulu finna okkum í at løgmaður ikki eisini skal kunna eita løgkvinna um tann næsti løgmaður verður ein kvinna jú gaman í skal mann virða søguna sjálvandi men enn einaferð hvat sigur søgan og javnstøðu heilt ærligt tað er ikki nógv meira enn góð hundrað ár síðani at kvinnan fekk valrætt og byrjaði at fáa nøkur rættindur afturat og tað skulu vit ikki taka sum ein sjálvfylgi tíð fyri at brúka orðini hjá chorchil kostaði tað blóv sveittað og teir so lat okkum gera søguna frameftir til javnstøðu millum kynini her inni í løgtinginum og virða okkara kyn við at geva okkum tað heitið vit hava uppiborið men taka ikki feil tá eg tosi hann slíkan hátt skal tað ikki misskilja altso eg havi stóra virðing bæði fyri monnum og kvinnum nú bleiv eg eitt sindur kritiserað fyri at eg í mentanarhúsinum fuglafirði kvinnudagin í áttanda mars í ár segði at tað vórðu menn sum høvdu valt meg til teir sessir eg havi fingið formanssess landsformanssess landsstýriskvinni og so víðari men tað er veruleikin eg bleiv í fleiri førum vald framum onnur av monnum men e skal skunda mær at siga beinanvegin tað e fólkið sum valdu meg inn í løgtingið og eingin annar og tað eri eg sjálvandi sera tøkksom fyri ná nú komi eg til píntið um vit skulu hava hetta uppskotið samtykt so er veruleikin hann um vit vilja tað til ei er tað menninir sum aftur í dag sita við avgerðini hví jú fortriðingar av løgtrinssessunum er menn so ja um teir vilja so kundu teir avgera sjálvir einsamallur um uppskotið fyr ígjøgnum gloymi ikki menn sleppa at kalla seg tá kyn teir eru líkamikið hvønn sæsteir fáa