Erling Eidesgaard (Tjóðveldi (Republic)), speaker, 2023-01-19
Topic: Oljuleiting í føroyskum øki
takk fyri harra formaður tað er mær ein stórur heiður at standa á hesum háttvirgda og tignaðarliga talarstoli tað er við stoltleika og við stórari virðing at eg standi her og fyrsta málið har sum eg eri framsøgu har sum eg havi heiðurin at verða framsøgufólk er mín sanna eitt yvirtøkumál tað er ikki eitt av teimum heilt stóru yvirtøkumálunum gaman í men tó er tað eitt stig rætta vegin hetta er ein yvirtøka sum bleiv fyrireikað og løgd fram av farna landsstýri men fall burtur tá væl bleiv útskrivað so málið er stórsæð bara sett fram av nýggjum tað er laða manni at liggja og damla á deyðavatni í einari danskari jóli meðan sungin verður seilir oppa át on seilir neta diogn tað gera okur nógv av í føroyum okur eru í ruðraði og svøvn í donskum loysnum sum eru smoygdar niður yvir okum og sum onnur gjalda fyri og í allari almindiligheit í friðari tíð kann mann siga kanska sum riggar tað so mikið væl tíverri freisti sig ella siga at okur fáa ikki upp í lag at gera nakað við tað egin lillu bóther grøner siter ja og simjer men tá tað dregur á luftina og tá tað brýtur í bæði borð so síggja okur so gott sum hvørja ferð at danska jólan ikki er eitt hóskandi far og tað sóu okur eisini her tað lak millum teori og praksis her vóru eingi amboð og her var í royndim verið eingin tilbúgving klár hana máttu okur sjálvi stápa uppi á beinini og heldivís eru okur kreativ og hava nógv góð fólk sum kunnu traðka til í einar knappari vending og tað vísir bara at okur klára tað vis seokur vilja og at okur mugu hava okra egnu loysnir tá ástendur og tá ástendur standa okur saman tað er líkamikið tá um mann er sambandsfólk ella loysingarfólk tí tá er semjan breið og tá síggja okur øll at okur klára tað og gera tað best tá okur sjálvi sita við stýrisvølum og tá okur sjálvi taka ábyrgd okur muga sjálvi byggja borð fyri bárði eingin ger tað fyri okum okur kunnu ikki duga upp á danskar loysnir í føroyum tær eru gjørdar til eitt heilt annað samfelag enn okara og tað eru bara lukkutreft um tt rigga í føroyum einki rættsigta menniskja fer út á streymasjógv í einari jóli sum ikki bygd til endamáli skulu okur klára umstøðurnar her hjá okum og skulu okur út o opið hav so er neyðugt at hava rætta bátum okur skulu hava loysnir sum rigga í føroyum tað er sjálvandi hugstoytt og tað ber kanska brá av líkasali og dovumskapi at tað skal ein heimsumfatandi pandemi til fyri at purra okkum út og fyri at avdúka at ein skipan sum til dømis verandi farsóttarskipan ikki riggar optimalt í føroyum men neyð lærur nakna kvinniat spinna og um hetta kann seta ljóskastaran á problematikkim við óhóskandi donskum skipanum í føroyum sum eg tori at siga er generellur so hava okur kanska lært eitt sindur tað var nokk vinstan churchil sum segði nervurlætt at gdqreisist gó tú weyst so kanska kann hetta læra okum øll sambands ogloysingarfólk at okur mugu taka ábyrgdina av ikki bara hesum lítla øki men av øllum viðurskiftum í hesum landinum tí áðurnevndi problematikkur er eisini galdandi fyri onnur øki loftrúm løgreglu og rættaskipan bara fyri at nevna nøkur fá eg vil rósa farna landsstýrið fyri handfaringina í sambandi við koronufarsáttina farna landsstýrið stýrdi okum við hepnari hond ígjøgnum pandemiina okur sloppu sera væl ígjøgnum kreppuna bæði menniskjasliga og fíggjarliga og har onnur lond gjørdu tað við meir ella minni harðari hond gjørdu okur tað við tilmælum okur stóðu saman og okur funnuð konstruktivar loysnir upp á trupulleikar sum vóru heilt nýggir men ikki heilt ókompinseraðir og hóast ábyrgdin lá onkustaðni ímillum skins og hold og okur ikki høvdu bestu fortreytirnar so vístu tað seg at tað vóru okur sjálveg og tað vóru bara okur sjálvi sum tóku tað størsta takið bæði so so eingin annar og soleiðis eru okur føroyingar tað haldi oku slpa minnast til og helst er tað tí at okur saman nú semjast um hesa yvirtøkuna í dag og so haldi eisini at eg skal nevna kailijoholm johannesen sum hevur rósuppiborið fyri stigtøkuna til hesa yvirtøkuna av farsóttarøkinum og fyri tað megnar arbeiðið sum hann hevur gjørt sum landsstýrismaður í sambandi við stovnseting av fólkaheilsustýrinum veðrið blíðkar fyri hugaðum monnum men dupult so hugaligt er tað fyri ein loysingarmann at hendan yvirtøkan sum krevur tvær lógarbroytingar upprunaliga var fyrireikað av einum landsstýrismanni og einum løgmanni úr sambandsflokkinum hetta boðar frá at okur saman fara at flyta landið longur fram við egnum mátti hendan yvirtøkan er sum sagt ikki ein av teimum stóru men allur bati bøtur okur telja hvørja tirnu við og sjálvandi skal eisini hetta øki vera á føroyskum hondum eitt sum rakti meg hart undir koronutíðini nógv harðari enn sjúkan sjálv sjálvt um eg hevði hana tvær ferðirnar tað var at vera vitni til at danskarar sendu okum ómussupakkar við skamtum sum danski skattgjaldarin rindaði fyri sum til eitt annað menningarland og at okra landsapotekari varð reduseraður til ein korer sum koyrdi vesturarflogvøllinum eftir pakkum sum mann illa nokk visti hvat innihaldið var í tann parturin var beinleiðis flovisligur hetta má ikki henda aftur okur mugu sjálvir stýra slíkum og gjalda alt annað er pínuligt tað hevði verið ynskiligt at landslæknaimbætið var við í hesi yvirtøkuni eg trúgvi tað hevði ligið væl í nýggja fólkaheilsustýrinum og hevði ttan uttan iva givið hesum nýggja stovni størri ting men eg havi skilt á lagnum at tað kanska fyrst og fremst var habilitetspurningurin í sambandi við autorisatiónir og eftirlit sum fekk undanfarna landsstýrið at drála við yvirtøkuni av landslæknaembatinum tað er spell at tað var útsett tí manglar stúrarnir eru óneyðugar og ivaleyst hendan eisini núverandi samgonga sum eg eri partur av hevur yvirtøku av landslæknaembatinum á skrá og vónandi fær tað breiða undirtøku tá tað kemur í tingi eitt annað sum eg fegnist um at síggja er at ynskini ella krøvini hjá bæði danska verjumálaráðnum og danska heilsumálaráðnum um í ávísan mun at varðveita valdið í sambandi við farsóttarøki ella farsóttarátøk í føroyum serliga kanska í sambandi við donsk herskip sum sigla her um leiðir katigoriskt blivi avvíst av farna landsstýri tá okur yvirtaka farsóttarøki so fáa okur sjálvandi allar heimildirnar fyri alt landið og fyri øll í føroyum og sjálvandi eru tað okur sum hava ræði eisini tá tað snýr seg um danskar myndugleikar og til dømis donsk herskip í føroyum har hevur farna landsstýrið hildið fast og avvíst danska ynskunum tað er gleðiligt at síggja og tað er sera umráðandi fyri føroysku tjóðina altíð at standa rimmarfast í slíkum tvítróttum og tað fara okur sjálvandi eisini at gera hendan yvirtøkan merkir eisini ein blokkniðurskurð og tað fegnist eg sjálvandi eisini um hvussu stórur hann verður tað vita okur ikki enn men jú størri jú betri hendan samgongan er samd um at skerja blokkin við fimmogtjúgu milliónum um árið næstu fýra árini fyrstu fimmogtjúgu milliónirnar skulu av longu í ár harumframt eru nakrar yvirtøkur á skrá sum somuleiðis taka danskar pengar burtur úr føroyska búskapinum har teir ikki hoyra heima hat enda skal eg boða frá at tjóðveldið sjálvandi fult og heilt stuðlar hesi yvirtøku og at okur gleða okkum til at viðgera uppskotini í trivnaðar og uttanlandsnevndini