Ingilín Didriksen  Strøm (Javnaðarflokkurin (Social Democratic Party)), speaker, 2021-09-30
Topic: 1. viðgerð LM-015/2021  Uppskot til løgtingslóg um broyting í løgtingslóg um børns retsstilling, lov om arvelov, lov om forældremyndighed og samvær og lov om anerkendelse af nordiske faderskabsafgørelser (Sammóðir)
ja vit viðgera hetta uppskotið frá tíggju limum úri javnaðarflokkinum tjóðveldisflokkinum ú framsókn og hetta er ein lógarpakki har sum broytingar verða gjørdar ílóg um børndsrættstilling í arvalógini í foreldramyndugleikalógini í lógini um norðurlendsk fariskapsmál í barsilslógini og í rættargangslógini hetta uppskotið tað staðfestir samvøðuskap í føroyskari lóggávu sum hevur við foreldrarætt at gera tað vil siga at lógarbroytingarnar tær skulu tryggja at børn hjá samkyndum kvinnunum í parlagi sum fáa eitt børn barn sjálvandi hava rætt til tvey foreldur frá føðingi lógin tryggjar eiisini at tvær kvinnur sum hava foreldrarætt til felags børn ikki missa síni rættindi tá teir flyta úr útlondunum og til føroya í dag er tað tíverri soleiðis at um tvær kvinnur sum eiga eitt barn saman í einum øðrum landi enn føroyum har tey hava skrásett samóðurskap flyta heim til føroya so missa tær tey rættindini og her skulu vit hugsað um at samrøðuskapur er staðfestur í lóggávu í londunum rundanum okkum hevur mann til dømis búð og lisið í danmark sum er øgiliga vanligt og vil flyta heim so missir mann hesi rættindi hetta uppskotið gera mann ikki missir síni rættindi til síni børn og tær kvinnurnar sum hava fingið børn áðrenn løgtingslógin kemur í gildi og sum lúka treytirnar kunu kunnu somuleiðis eisini fáa rættindi sambært hesi lógini tá ið hetta uppskotið tað verður samtykt í uppskotinum so verður sammøður javnsett við pápar í lóg um børnsrættstelling og orsakað av hesi broytingini so broytir mann eisini aðrar lógir so sammóður í øllum lutum fær somu rættindi sum pápar treytirnar fyri at verða skrásett sum sammøður tað er at bæði foreldur sjálvandi eru aldursmyndagar at ein kvinna hevur fingið viðgerð við eftirgjørdum gitnaði undir ábyrgd av heilsustarvsfólki at kvinnuligi partgivið samtykki til viðgerðina og at mann metir at barnið er blivið til við hesari viðgerðini skrásetingin sum samvøður hon skal gerast hjá familjufyrisitingini í seinasta lagi tjúgu vikur eftir gitna har kvinnur sum búgva saman ella giftar fráboðaskapin við at vátta at taka á seg umsorgan og ábyrgd av barninum um partnaðurin fellir frá so kann viðkomandi kortini skrásetas sum samvøður við teimum rættindunum sum barnið hevur fingið eftir lógini broytingarnar í arvalógini eru tær at heldur enn at viðgera mammu og pápa so viðger mann nú foreldur og sostatt hevur ein samvøður og barn at eini sammøður sama rætt at arva sum onnur foreldur lóg um foreldramyndihet og samver kann í dag foreldramyndugleiki bara flytast ímillum mammu og pápa her leggur mann sammóður afturat í lógini um norðurlendskar nei faðirsavgerðir so eru ásentingar um nær dómsútskurðir ella ásetingar annars úr hinum norðralondunum um fariskap hava virknað í føroyum her setur mann eisini sammður afturat so talan er um dómsútskurðir ella ásetingar um faðirskap og um sammøðurskap í barsilslógini eru tær broytingarnar at ein sammøður fær somu rættindi sum er pápi og í rættargangsgangslógini vilja vit gera broytingar har sum ásetingar eru um rættarliga viðgerð av fariskapi at tað eisini fer at fevna um sammóðurskap talan her tað er ikki um at taka nakran rætt frá nøkrum talan er um at geva nøkrum familjum sum longu eru her í føroyum í dag somu grundleggjandi rættindi og somu skyldur sum aðrar familjur við hesum so gev mann samkyndum foreldur sum við eftirgjørdum gytnaði eru vorðin foreldur har bæði móður og sammóður hava váttað at átakað sær umsorgan og ábyrgd av barninum mann gevur teimum somu rættindi sum hiski foreldur hava muppskotini hava fyrst og fremst til endamáls at fáa greiða llógarheimild soleiðis at óðskap kann staðfestast við føðing sum støðan er í dag so kunnu tvær kvinnur saktans velja at fáa eitt barn saman við eftirgjørdum gitnaði júst sum hinskynd pør kunnu tað men tí vit onga lóg hava um sammóðurskap so verður eina mamman av hesum barninum tann sum føðir mett at vera støk eftir lóginum hjá okkum og hevur ongi rættindi ella skyldur mót vegis barninum og barnið somuleiðis eingi rættindi í mun til samrørðina eitt nú til at arva tað vil siga at hetta eisini er ein javnsetan av hinskyndum og samkyndum pørum tá ið tað kemur til at eiga børn við eftirgjørdum gitnaði vit snakka nógv um attryggja rættindi og við rættindum so fylgir eisini skyldirð tað er eisini soleiðis í okkara uppskoti at rættindi og skyldur fylgjast tað er ein treyt fyri sammøðuskapi at mammurnar saman eru farnar undir viðgerð sammøðurin hon átekur sær skyldur at uppihalla barninum vissi foreldrini fara hvør til sítt so hevur tann parturin sum barnið ikki býr hjá skyldu at rinda barnapening og tílíkt tað er ikki galdandi í dag um tvær kvinnur fáa eitt barn saman og fara frá hvørju øðrum fyri á leið einum ári síðan so viðgjørdu vit eitt uppskot um barsil at samkilt skuldi fáa rætt til útgjald úr barsulsskipanini tá varð uppskotið felt millum annað tí uppskotið varð tikið úr skeivum enda segði man æat mann ikki kundi geva nøkrum barsil sum ikki hevði foreldramyndugleika nú eru broytingar gjørdar í lóg um børins rættstilling sum mann eftirlýsti tá løgmaður segði fyri einum ári síðan at hann vildi gjarna tryggja øllum føroyingum sama rætt tað siga fleiri røddir úr samgonguni eisini men landsstýrið arbeiðir ikki við nøkrum uppskoti í løtuni samgongan arbeiðir ikki við nøru uppskoti í løtuni ein samgongulimur segði at hann var vísur í at samkynd fóru at fáa hesir rættindini men rættindi er ikki nakað sum man bara sær av sær sjálvum tað er okkara arbeiði vit sum sita her nú at tryggja javnrætt nú er tíðin at tryggja børnunum hjá samkyndum mammum hendan javnrættin beint nú so liggur eitt uppskot á borðinum um júst tað og hetta eru fólk sum hvønn dag bíða og ikki at tryggja hesi rættindi tað er altso at halda hesa familjurnar og teirra avvarandi fer gjøldur tað líkist heilt einfalt ongum í øllum førum ikki tá ið mann tá ið mann tosar so positivt um at tey skulu fáa hesi rættindini so vil eg eisini afturvísa at vit hava lagt uppskotið fyri tingi fyri at skapa rok í samgonguni tað er heilt einfalt ikki rætt at samgongan hevur ein keymti trupulleika tá tað kemur at tryggja nøkrum familjum í føroyum nøkur grundleggjandi rættindi tað er teirra problem tað er ikki okkara problem okkara problem er at tað eru nøkur børn í føroyum í dag sum ikki hava somu rættindi sum nøkur onnur børn familjurnar í føroyum tær eru ymiskar tíbetur tað eru fleiri familjur við tveimum mammum og børnum sum liva í okkara samfelag og tað eru fleiri familjur við tveimum mammum og børnum sum ynskja at liva í okkara samfelag men halda sær aftur at flyta heim til føroya tí tað missa síni rættindi um tey koma her og tað er altso ikki ókey tað skulu vit broyta hugburðurin úti millum fólk er broyttir vit hava enntá ein meiriluta her inni so mín heitan og ynski er at meirilutin fylgir síni egnu sannføring sum eisini er álagt okkum løgtingsfólkið í stýrisskipanarlógini takk fyri harra formaður ja so er tað nakrar viðmerkingar fyrst bjart samuelsen