Bárður á Steig Nielsen (Sambandsflokkurin (Union Party)), speaker, 2021-10-06
Topic: 1. viðgerð LM-016/2021  Uppskot til løgtingsfíggjarlóg fyri 2022
og tað var grundarlagið tá vit komu inn í hesa heimsumfatandi kreppuna og tað var styrkin at koma burtur úr tí aftur vit høvdu ein vøkstur upp á átta prosent í búskapinum í tvey túsund og nítjan so kom koronaárið tjúgutjúgu har bleiv spott ja onkur var heilt uppi í eitt hall upp á átta hundrað til ein átta hndrað miliónir til eina komma fimm milliard í tí einstaka árinum tíbetur gekk tað ikki so galið men vit fingu eit fall í búskapinum upp á góð tvey prosent og aftur í ár metir búskaparráðið at vøksturin í búskapinum í føroyum í føroyska búskapinum longu aftur í tjúgu einogtjúgu hóast vit hava verið eitt lítiðsindra ávirkaði á korona innanlands eisini í fyrruhálvu av tjúgu einogtjúgu so metir mann nú longu at vit aftur eru p átta prosentini í vøkstri hetta gjørdi at vit vóru væl polstraði til niðurgongdina sum mann væntaði kom í búskapinum og tað gjørdi eisini at vit bæði tað privata vinnulívið kláraði at halda stand í árunum tjúgu einogtjúgu stjúgu tjúgu sum fer aftur í søguna sum tað árið tá korona herjaði heimin privati eftirspurningurin hann helt lív í tænastuvinnunum í føroyum og tað var við til at halda lív í teimum vinnunum sum frætttað bar til samstundis sum vit her frá løgtinginum játtaðu eina hjálpandi hond hilda hondina undir fyritøkuni soleiðis at tær høvdu møguleikar at koma yvir um hegnið sterka vinnulívið helt gongd á framleiðsluni í samfelagnum við tað at so at siga tann veruliga altso framleiðslu føroyar koyrdi so at siga óavmarkað av korona alla alt tíðarskeið sum tað var og tað er eisini viðvirkandi til at halda gongd í samfelagshjólunum halda gongd í útflutningsverðunum hóast eftirspurninguri fúr útlandinum ikki var har ta tíðina so bleiv tað framleitt á goymslu fyri at síðani selja út aftur tá tíðirnar broyttust alt hetta lat seg gera tí vit høvdu stórkt vinnulív vøvu stórkt ella ein sterkan privata nøkonomi og tað var viðvirkandi til at vit øll tóku ábyrgd vit komu væl ígjøgnum hesa tíðina heilsukreppan kann man siga higartil eru vit komin rættiliga væl ígjøgnum bæði heilsuliga og búskaparliga og serliga í mun til onnur lond tí er mín væntan og mín vón at vit serliga tá tað kemur til seinfylgjurnar um somu at siga av hesi her heilsu heimsumfatandi farsóttarfarsóttirni sum vit hava vað ígjøgnum at vit sum føroyar sum føroya land koma foróltsvís styrkt burtur úr tí sæð í mun til onnur lond hetta eigur sjálvandi hvør einstakur rósvirði hvør einstakur tók ábyrgd fakfeløgini tóku ábyrgd og vinnan tók ábyrgd nógv hevur gjørt burturúr at búskapartølini í føroyum øll eru super og tað er eisini rætt okkara skuld um tað er so bruttu ella nettu tað er líkamikið hon er stendur seg rættiliga væl og er eitt av teimum bestu í heimi um vit taka og samanbera við onnur lond tí at okkara ruttuskuld í mun til vteu er bara tjúgu prosent har mann er har mann veit at onnur lond eru í usa er heilt langt oman fyr hundrað prosentum og eslondini eru høgt uppi eisini og danmark er á fjøruti prosentum so liggja vit har rættiliga væl fyri taka vit nættuskuldina so skylda føroya land í dag føroya landsstýri í dag einans góðar átta hundrað milliónir krónur ta nættu skuldin hjá landinum tað er jú ikki nógvir pengar og tað gevur mær ímót um at vit kunnu koma inn í framtíðina við báðum beinunum á tryggari grund og síggja frameftir nú tá ið vit aftur skulu ja hyggja eftir vanligum tíðum aftur og aftur byrja at hugsa hvussu útbyggja vit samfelagið og enn meira soleiðis at vit tryggja framtíðina henda góða gongdin í búskapin hesi í árini hevur gjørt okkum øll ríkari vinnan er blívin ríkari privatu borgararnir blívur ríkari tá almennu kassarnir blívna ríkari og tað ger møguligt at útbyggja samfelagið at útbyggja vælferðina og brynja okkum til eina betri framtíð vit hava sett í verk eina skipan við viðgerðartrygd nýggi sjúkrahúsbygningurin vónandi verður liðugur nakað skjótt og kann takast í brúk tat kemur at lyfta støðið heilt týðandi tá tað kemur til heilsuviðgerðirnar reabiliteringin er knasett vit seta enn fleiri pengar av á fíggjarlógina í ár halda fýra komma sjey milliónir samla á almannøkinum og heilsuøkinum bústovurnar verða bygdir tveir er í gerð tann triðju ferð er ger nakað skjótt hetta kemur at lætta munandi um hjá teimum sum eru ávirkað hesum teimum familjunum teimum brúkarunum sum koma at fáa heilt aðrar umstøður at liva og virka undir pensjónirnar verða fyri fyrstu ferð javnaðar í komandi ári og tað verður ikki bara javnað við tí vanliga lønarvøkstrinum sum er eitt komma fimmogtjúgu prosent men pensjonistarnir fáa altso tvey komma null prosent tvey komma null fimm prosent í javning frá fyrsta januar tjúgu tveyogtjúgu so tann hækkanin av pensjónin sum við góvu í fjør og í ár kemur eisini at merkjast hjá pensjonistunum næsta ár við tað at tær aftur verða javnaðar vit gera stórar íløgur í samferðslukervi vit vita at tað at tann eini undursjóðartunnilin er nýligani tikin nýtslu har vit hava eg vil siga víðka meginøki føroyar heilt betýðiligt soleiðis at vit fáa eina nógv meira amabndnar føroyar eina nógv meira kann man siga størri potensialu í at gera enn meira burturúr kann man siga tí meginoyggjunum vit hava og fáa enn størri lendi til at byggja føroyar saman tann næsti tunnilin verður boraður ígjøgnum seinni í hesum árinum vónandi um ársskifti tað kemur at gera føroyar miðføroyar enn og størri samstundis sum vit byggja vegir og tunlar og styrkja farleiðirnar út úti um landið alt hettar er við til at gera føroyar til eitt betri land eitt betri samfelag at liva og virka í tí havi eg hug at kalla hesar íløgurnar fyri at vera íløgur í bleyt virði hóast hetta er asvalt og betong sum tað vanliga verður kallað henda góða tíðin gevur okkum sjálvandi nakrar avbjóðingar ein av teimum er at arbeiðsmegin manglar bæði tá tað kemur til at gera hesar her ella røkja tær nýggju tænasturnar sum vit bjóða úti í tí almenna eiinit tað kemur til ta nýggju vinnurnar serliga ferðavinnan sum hevur avbjóðingar men av tí at eftirspurningur tln arbeiðsmegi er so stórur tykist tað nú sum at starvsfólk hendir høvd mangla í øllum vinnum hvat er so at gera jú vit kunnu fáa fleiri ung til arbeiðis vit kunn fáa fleiri eldri til arbeiðis vit kunnu fáa útlendingar til arbeiðis men hyggja vit so eftir hvat er tað at taka av millum tey ungu har er arbeiðstíttleiki ella vinnutíttleikin hjá teimum ungu undir tjúgu ár í føroyum heilt uppi á fimmoghálvfjerðs prosentum taka vit tað í mun til danmark so liggur tað á hálvtrýss prosentum sum longu har eru vit nógv raskari kann mann siga og tá tað kemur til tey eldru millum fýraogtrýss og fýraoghálvfjerðs ár so er arbeiðstíttleikin í føroyum heilt uppi á hálvtrýss prosentum meðan hann í egslondunum liggur heilt niðri á tíggju til fimtan prosentum so eisini har í eldraendanum eru vit munandi raskari sum føroyingar at taka eina hond og kann mann siga styrkið um arbeiðstyrkina í føroyum og harvið styrkja um vælferðina í føroyum og tí kann mann siga er nakað far eftir har siggurt er nakað heint tað nokk ikki tað heilt stóra tí vit eru longu raskari enn í okkara grannalondum men mann kundi hugt til dømis eftir vardað ein møguleiki at taka arbeiðsinntøkuna og ikki gera hana undantikna mótrokningina í pensjónini tí so hevði eingin mist nakað pensjonistarnir kundi farið til arbeiðis og kent fleiri pengar uttan at vera mótroknaðir tað kundi verið ein leið av gingið fyri at fingið nakað av pensjonistunum at arbeitt nakrar tímar inn í samfelagið afturat sum vit mangla í stórar vánar tí er tað útlendska arbeiðsmegi sum skal vera við til ati tryggja framhaldandi útbúggingina av samfelagnum framhaldandi góðu røktin í samfelagnum og framhaldandi góðu tænastuna bæði í tí almannagoyranum og í tí privata goyranum tí gera vit ikki tað so er nógv størri vandi fyri at ein góða gongdin í búskapinum steðgar á og kanska tað sum verri er steðgar upp og ger tað at vit ikki hava einsi góð ráð sum vit hava havt síðstu árini at betra um vælferðar føroyar eitt annað sum landsstýrið setti sær fyri er at málrætta okkara útbúgvingar fyri at styrkja okkum til framtíðina vit hava í nógv ár fingið at vita at neyðugt er at fyrireika okkum til ta demografiska broytingina og tað gera vit eisini við at styrkja á útbúgvingarøkinum soleiðis at vit málrætta útbúgvingarnar til har sum vit meta manglin framtíðarmanglin kemur at vera og tað er mátin at framtíðar tryggja eitt samfelag uppá og tað er nakað sum vit í landsstýrinum og í samgonguni hava sett okkum fyri at gera visu vit skulu hyggja eftir framtíðar møguleikum so síggi eg hópin av møguleikum fyri framhaldandi vøkstri í føroyum framhaldandi betraðari vælferð men tað krevur at vit seta okkurt sum mál hvat er tað vit vilja liva av í framtíðini vit hava sett eitt vakstrarform ástón sum hyggur eftir hesum viðurskiftum í mínari verð er tað tvey yvirorðnar viðurskiftir sum koma flyta okkum koma at flyta heimin fram áleið tey komandi árini vit vita tað at tøknin flytur seg skjótt vit halda kanska tað at tøknin tey síðstu tjúgu árini hevur gingið við rúkandi ferð men tey sum kenna tilesviðurskiftini siga tað at tøknin kemur at ganga minst dupult so skjótt tey næstu tjúgu árini tað vil siga innan fyri tíggju ár hevur tøkniliga útvikling verið líka stór sum tey seinastu tjúgu árinivforum sigur millum annað tað at innan fimm ár skal helvtin av okkara arbeiðsmegi verða umskúlað til at taka nýggju tøknina til sín innan fimm ár skal helvtin av arbeiðsdyrkjuni endurskúlast til at taka ímóti nýggju tøknii tað merkir nakað og tað kemur at merkja nakað fyri føroyar onkur heldur tað ljóðar ógvusligt men hyggja vit eftir hvatir hent síðstu árini so síggja vit tað at talgildingin sníkir seg inn allastaðni er tað innan fyri royktina er tað innan fyri ja bilar um eg skal fara har niður til at nú kann mannikki skrúpa ein bil longur uttan hava eina teldu við sær ella hvar tað skuldi verið so er tað tøknin sum spakuliga sníkir seg inn á flakavirkir innan fyri aling ella hvar tað skal vera eitt annað sum kemur at seta kósina frameftir eisini fyri føroyar har eg meti at føroyar hava stórar møguleikar so er tað grøna framtíðin tað er eingin ivi um at fyri føroyar hevur tað týdning at hyggja eftir kunna vit gera okkum sum oddaland innan fyri grønu leiðina vinnan hevur sæð tað sev hevur langt síðani sett á breddan landið hevur eisini havt tað sum kós men vit eru komin ov stutt í mun til málið tjúgu tretivu sum vit øll kenna til tí er tað neyðugt og vit eiga at satsa upp á at vera fremst innan grønu leiðina tí eg trúgvi tað kemur á øllum føroyum til góðar bæði føroyska samfelagnum tíl einstaka og vinnuni tí vit fara um vit vilja tað ella ikki at fáa størri krøv um at vera burðardygg um at hava grøna orku og so víðari fyri at kunna selja okkara framleiðslu og okkara framleiðsla er burðardygg langan vegin vit skulu gera nøkur ting afturat fyri at styrkja har eru vit eisini ávegis eitt nú verður sett av á fíggjarlógini at fara at kanna enn fleiri alternativar orkukeldur fleiri prosjektir eru í gongd royndarprosjektir eru í gongd í føroyum í løtuni innan fyri tað næsta hálva ár ita til komandi summar sá vit trýfaldað framleiðsluna frá vindorku á meginøkinum so her eru eisini møguleikar vit mugu taka møguleikarnar um vit skulu vinna framtíðina og vit eiga sum føroyar at seta okkum sum mál at vera fremst á tí leiðini tí tað kemur at geva úrslit og geva avlop til føroyska samfelagið um vit fara tann vegin sjálvandi hava vit eisini avbjóðingar í føroyska samfelagnum millum annað vita vit og eitt stórt arbeiði farið í gongd at vit hava ein vaksandi kriminalitet harðligan kriminalitet við rúsevnum og øðrum og her eru partvíst pengar settir eitt sindur av á fíggjarlógini her kemur ein frágreiðing seinni í oktobur og út frá tí koma vit so í landsstýrinum eisini at viðgera tað og taka hond um tað nú tíðin við at renna men tað viktigasta í øllum er at felagsskapurin er sterkur felagsskapurin føroyar hvør einstakur felagsskapur undir ítróttafeløg skótarørslur ella tónleikasambond ella mentan á hvør áeinhvørjum slag tað hevur týdning at føla at mann stendur saman um nakað sum menniskja at mann er felags sum nakað sum menniskja tí hava vit øll her eina stóra ábyrgd yvir fyri okkara borgarum at gera tað allarbesta soleiðis at eingin dettur niður ímillum so eg haldi vit kunnu fara inn í framtíðina við góðum vantanum og tað gleði eg meg til at gera saman við tykkum øllum her í tingsalinum og øllum føroya fólki takk frú forkvinaja takk har vóru nakrar viðmerkingar fyrstur er erhard joensen ger sovæl takk fyri hara formaður takk fyri eina góða røðu løgmaður eg beyt merki í tað sum løgmaður segði um kring hetta her við digitalisering og elektrifisering og automatisering av samfelagnum øtað er eingin ivi um at tey trý digitalisering at fáa elektrifisera alt og at fáa automatiserað ikki bara innan fyri framleiðslu avvørum men eisini innan fyri tey bleytu virðini innan fyri eldrarøkt og so víðariorsaka kann løgmaður siga nakað víðari um hvussu hvussu hann heldur at mann kann fáa føroyar sum eitt undangonguland á tí økinum takk fyri ja takk løgmaður ger sovælja ø takk frú forkvinna eg havi altíð havt eini stóran tanka um føroyar sum royndarøki men sjálvandi er tað eisin