Bjarni Kárason Petersen (Framsókn (Progress Party)), speaker, 2021-03-16
Topic: 1. viðgerð LM-093/2020  Uppskot til samtyktar um almenna lønarkontu
gersovæltakk fyri harra formaður vit viðgerasiður steberg og baint løgu vegna tjóðveldi sum er eitt uppskot til samtyktar sum heytr á landstýrið um at fyrireika og leggja fram lógaruppskot um at seta í verk skipan við almennari lønarkontu hetta uppskotið byggur sjálvandi kanska upp á tann polimikkin sum hevur verið rundan um tað veruleika at bankarnir hava sett eina negativa rentu á eg haldi tað liggur á null komma sjey fimm prosent á innistandandi yvir fýra hundrað túsund tað var í øllum førum tað sum betri banki hevði sínari lønartalvu sum eg eftirkannaði fyri løtu síðani øh tað sum er øgiliga trupult við hesum her mann skilir kanska motivatiónina aftanfyri tí tað er nakað við at mann heldur at bankarnir kradda meir og meira til sín og teir fáa meir meira inntøkur og minni minni útreiðslur øh men eg haldi at mann má ansa øgiliga væl eftir við at hyggja eftir hesa heri negativa rentuna isulera sæð altso tað sum mann kanska gloymir tað er tað at ein ein ein innlantsrenta up á null komma eitt prosent tað er ikki ein øking í virði viss tú roknar inflatiónin upp í til dømis vissi tú hevur eina eina eina løna kontu har tað er null prosent hvørki hendan vegin ella handan vegin so minkar tað í virði allíkavæl tað er so ræðuliga nógv sum spælir inn tá ið tað kemur til at attíni aktivir økjast ella minka í virði og tað er ikki mnn kann ikki seta tað so fýrakanta upp sum at ja nú vil bankin hava tú betalir fyri innistandandi tað gera teir sjálvandi men tú kanst eisini taka hædd fyri atbústaðarrentan fyrisethúsalágnum hevur aldrin verið lægri enn d beint nú tað er á tvey komma sjey fimm prosent haldi eg tað liggur um og tað er ómetaliga lágt vist tú til dømis tekur fýrsuni tá tað lá um ellivu tólv prosent og so eisini um kringfíggjakreptina í tvey túsund og átta tá ið rentustøði var á gott sjey eitt hálvt prosent altso sethús á útlát a og tað ta vit betala tvey komma sjey fimm prosent í cethusollan sjálvandi eru húsini durkaði øgiliga nógv tey seinastu árini men tað er ikki inntøkur sum sum bankin fær rentan hon er ófatiliga lág tá ið tað kemur til fíggjarstýring so haldi at tað er ein sak hjá tí einstaka borgaranum at taka sær av eg haldi at tað er ein dygd at hava síni fíggjarviðurskifti í ordan og tað merkir eisini at at hava eftirlit við og eftirkanna tey viðurskiftini sum mann hevur við bankanum hjá sær tað er hvørj land tú hevur og hvørjar rentur tey hava tað er hvat tú hevur innistandandi kundi kundi tað sum er innistandandi lagað onkrar aðrastaðni og for renta seg til dømis skal tað setast í eitt aktiv skal tað setast í lánsbrøv skal tað setast í virðisbrøv tað eru so ræðiliga nógvir mátar mann kann fáa rentu upp á tað sum mann hevur innistandandi uttan at tað eru eina uppsparingarkontu tí at í dag er ein ein lønarkonto ella uppsparingarkonta eittað minst lukrativa rentumessia sum tú kann gera her í verðini men sjálvandi tá tað kemur til tað at vit hava lóggivið um at at føroyingar skulu hava lønarkontur og pensjónskontur í føroyskum peningastovnum tá heimilar tað sjálvandi at vit kunnu seta nøkur krøv í øllum førumum tá tað kemur til tey viðurskiftini har sum vit hava lóggivið eitt eitt eittdugipol ella monopol ella har í øllum førum har nær peningastovnarnir eru í einari serstøðu tá tað kemur til lønarkontur pensjónskontur so framvegis tá hava vittá kunnu vit í øllum førum rættvís gera sum politisku myndugleiki at fara inn og gera nakrar reguleringar vissu vit meta at bankarnir byrja nøkur átøk sum ganga ímóti ætlanirnar sum sum sum vóru politiskt meni um ein negativur rentusatsur á á á innistandandi yvir fýra hundrað túsund krónur skal verða nokt til at útloysa tað at vit fara at stovna eina ein ei eini eina almenna skipan har mann kann sum lløntakari fáa eina almenna lønarkontu tað er kanska nokk so tvat skal man siga eg haldi tað er kanska nokk so reaktionert fyri tað fyrsta so er tað eingin karanti fyri at ein slík skipan hevði verið betri fyri løntakaran tað er eingin karanti fyri at at skipanin hevði verið bíligari fyri løntakaran tað er eingin karanti fyri at tað hevði verið betri tænasta tað er eingin karanti fyri at tað hevði lønina sær betur generelt skilji ikki hví fólk hava meir enn fýra hundrað túsund krónur standa inni eina kontu tí tað minkar bara virðið eg haldi eg haldi sjálvandi at tankin er er góður við hesum uppskotinum tað mann vil gjarna hava atat løntakarar ikki skulu bera tyngri kostnaðir enn neyðugt við at hava eina lønarkontu tað er hóast alt teirra løn sum tey kunnu gera við hvat tey vilja men ein banki hevur til uppgávu at at redistriboera kapital men hevur eisini ábyrgd av at tryggja tíni aktiv altso tú kann koyra fýra hundrað túsund undir um adrassuna men brennir húsini niður so er tað ræðuliga spell tað er ein máti bankin hevur eina tænastu sum er at lakra tíni tíni aktivur tíni virðir og tað kunnu teir í mínari verð gott taka eitt gjald fyri øh og eg haldi at at mann soeis spa hvamsvís skal ganga og diskutera um tað skal vera trý prosent ella null komma eitt prosent ella minus null komma sjey fimm prosent tað eri ikki so interessant eg haldi bankarnir hava nøkur momodellur fyri at fyri at tryggja sær at teirra roknistykki gongur upp og royna sjálvandi eisini at tryggja sær at síni viðurskiftafólk ikki betala ein fortungan kosnað í í dagligum tænastum øproblemið nú er at vit hava lóggivið tað soleiðis at vit eru forplyktaði til at brúka bankarnar tí í staðin fyri at tosa um lønarat hava eina almenna lønarkontu so skuldi mann kanska umhugsa um tað yvirhøvur skuldi verið lógarásett at skula havt sína lønarkontur og pensjónskontur hjá føroyskum peningastovn hvør skal siga at tað er tann besta loysnin heldur enn at koyra tað á ein í ein danskan peningastovn ílen spenskan peningastovn tí at tað er hóast alt kappingin millum bankar og fífíggjarstóvnar sum ger tað at mann kann koyra at mann kann koyra gjøldini niður at mann kann gera betri tænastur at mann kann spara burtur úr útreiðslur tað kappingarelamentið í fíggjarkervinum er við at l eliminera tí vit sjálv hava regulerað tað soleiðis at teir standa í einari nógv sterkari støðu og hava nakrir kappingarfyrimunir sum teir annars ikki høvdu havt um teir vóru í kapping við aðrar aktørar í í branskunum øh tað stutt at í langa er at eg haldi at vit ein stórur partur av tí at bankakervi er sum konservatielt í dag tað er partvíst sjálvforskilt tí at við sum politisku myndugleiki og reguleringsmyndugleiki hava ásett øgiliga nógvar treytir fyri bankarnar til dømis hvat fyrikapital teir skulu standa inni við og hvat fyri til dømis sifyri reguleringin og forsella annað sum ger at teir mugu gera nøkur átøk fyri at røkka tey málini sum vit politiskt hava sett sum krøv til tey at gera øh eg haldi tað er eitt sindur svart hvísett upp at mann tá mann gongur runt og spillar sær inn at bankarnir gera hetta bara soleiðis at teir hava eitt størri vinningsbýti tá ið tann dagurin einaferð kemur tað er sjálvandi eisini ein partur av tí ein og hvør ymisk storður vil gjarna hava eitt avkast men tað er eisini ein spurningur um at tann millur runt og at tað er at tað er fíggjarliga burðardygthandilsvirksemi sum mann er í gongd við tí tað er hóast alt ein fyritøka øh so ja summar sumárum eg haldi ikki ateg haldi ikki neytúrvliga at ein almenn lønarkontu er er tann besta loysnin eg haldi tað er eitt boð upp á ein eina avbjóðing sum vit hava í dag við at vita ein eitt fíggjarkervi sum sær út sum tað sær út men eg hugsi at mann kanska burdi umhugsað um vit ververuliga vilja hava tað vera opligatoriskt at hava lønarpensjónskontu hjá føroyskum peningastovnum tí tað er hóast alt tað sum er andsóknin tað at vit ikki kunnu velja veitarar til og frá og tá ið tá so gera nøkur ting sum eru ópopuler til dømis at niðurleggja deildir kring landið ella taka pengamaskinurnar vekk ella taka gjøld ja men tá kunnu vit ikki velja aðrar veitarar tí at tað eru við tær á tingi sum hava sagt at tað skal vera soleiðis her og tit skuldu brúka hesar veitararnar tað var tað sum eg í stuttum hevði at siga