Jaspur Langgaard (Sambandsflokkurin (Union Party)), speaker, 2021-02-17
Topic: 1. viðgerð LM-074/2020  Uppskot til samtyktar um at einans Føroya fólk og Løgtingið hava avgerðarrættin um hernaðar- og trygdarmál í Føroyum
jaspur langor fyri sabalses ger s væl ja takk fyri harar formaður ja til viðgerðar er so hettahar uppskotið til samtyktar frá tjóðhaldsflokkinum í sambandi við at vit skulu boða frá at vit taka sjálvi avgerðir í hernaðarogtrygdarmálum í føroyum og tað er nokk eingin loyna at hetta her er nokk í forleingisi av at tað er eitt mál beint niðri sum vit hava sum tíðindarfundur var um í síðstu viku at mann møguvís letur møguleikan upp at tað kann verða seta sen radari upp í føroyum eg haldi tað er øgiliga viktigt at vit fyrihalda okkum til veruleikan vit hava ikki yvirtikið trygdar og verjumál vit eru partur aveinum ríkisfelagsskapi og danir eru so aftur partur av nato sum aftur so er fgj yvir til usa so hetta er ein etta er ein øgiliga størri størri samanhangur eg haldi tað øgiliga viktigt at vit vit síggja tað at vit sjálvandi eru ein viktigur brikkur men ein øgiliga lítil brikkur í hesum samanhangi taka vit støðuna sum eg beint nú o hyggja vit eftir tí norsku kúsni niðureftir so eru kanska eini tíggju fimtan radarar niðureftir hyggja vit í íslandi eru kanska eini fýra radara har vit eru eisini við bretlandi eg haldi e eisini eg havi hoyrt hat ta her í sketlandi er eisini hetlandi er eisini okkurt uppi men vit hava ein eitt grátt øki her sum vit liggja har mann í dag ikki kann uppspora hvat ið er sum gongur fyri seg í luftrúminum og tí hevur tað so sjálvandi verið eitt ynski um frá frá nato at at føroyar kanska hava fingið ella fáa møguleikar til at seta ein ein radar upp vit hava havt radar her í føroyum í hálvtrýss ár eg haldi athann bleiv settur upp einanferð í hálvtrýssunum lig mitn hantai var seks sjeyoghálvtrýss okkur sóðurligt og e haldiat hann stóð her forð fram til tvey túsund og níggju eg haldi tað var nakað sum er gott fyri okkum sum samfelag fyri trygdina fyri alla ta flogferðsluna sum er rundanum her og fyri trygdina sum sum sum nú einaferð hann er skal eg so líka venda aftur til tíðindafundin í síðstu viku hjá tíðini bramsen so hevur hetta verið til viðgerðar niðri til viðgeriari í nato men ein ein týðandi setningur sum hon sjálv kom við tá var at avgerðin um ein radari verður settur í føroyum liggur heima í føroyum tað vil siga tað vð hvørki danir ella nato ella usa sum kemur at gera av um hesin radarin kemur at standa her ella ikki so kann tað gott vera at onkur vil siga men tað er ein øgiliga ópopuler avgerð hjá okkum at siga nei til eitt slíkt tilboð og tað kann gott vera men eg haldi tað er øgiliga viktigt at at staðfesta at tað verður ikki nakar annar enn føroyingar sum koma at gera av um um hetta verður so ella ikki eg haldi vit skulu síggja hetta sum eitt tilboð sum ein møguleika og sum ein ein útrætt hond til okkum sum búgva her at vit vita hvat er sum gongur fyri seg eisini í luftrúmunum hjá okkum og ikki gita tað er ikki so øgiliga langt síðani nøkur nøkur fá ár síðani so hevur kanska onkur hildið men tað kann gott vera at at okkurt russiskt flogfar og okkurt annað hevur verið í okkara luftrúmi mann veit ikki mann kann bara gita tí tað er líkasum ja her er eitt øki sum vit kmu bara siga men vit vita ikki ordiligan hvat gongur fyri seg alt sum gongur fyri seg hjá okkum og so heur tað eisini verið nakar frammi um mhvat ið tað er fyri ein ein radari er eit ein hernaða radari sum vit skuldu seta upp og eg haldi tað er eisini viktigt at vit undirstrika at hetta er ein ein eftirlitsradari og tað er hvør sítt ein eftirlitsradari sum hevur heldur eygun við men hvat er tað sum gongur fyri seg hjá okkum tað er ikki snakkað um nakrar bumbur onkur snakkað um bumbur kjallaran hjá fólki o eitt og annað tað er ikki talan um nakrar bumbur ella nakað annað sum hetta er fyri at vita og kunna staðfesta fyri trygdina hjá teimum sum ferðast í okkara luftrúmi og eg gangi út frá t tað er eingin sum ferðast so nógv í okkara luftrúmi sum vit gera tað sjálv altso tað sjálvandi mest føroyingar sum ferðast í egnum luftrúmi meira enn nakar annar so tí haldi eg eisini at hetta her er eisini fyrst og fremst til okkara a hetta fremur okkara egnu áhugamál skal mann so inn at diskutera um vit eru partur av nato ella ikki vit hava kanska onkur vil upp ástanda at vit hava ikki meldað okkum inn í náto onkur vil eisin siga vit hava heldisk meldað okkum inn ei ríkisfelagsskap vit eru so hvussr partur av ríkisfelagsskapinum og danmark er so eisini partur av einum natonatofelagsskapinum tí haldi eg eisini at vit hava eisini ávísar skyldur til at taka og syrgja fyri at tannat tann trygdin sum skal vera og tann vitanin sum mann hevur brúk fyri skal vera í okkara luftrúmi at vit vita hvat er sum gongur fyri seg so eg haldi at hetta er er vit skulu ikki vera so bangin fyri hesun her vit skulu síggja tað sum nakrar nakrar møguleikar og øgiliga viktigt at tað ikki verður vent til at tað verður eingin annar enn føroyingar sum koma at at gera av so er tað eisin vi eitt sindur frammi men hetta gevur kanska eisini nógvar inntøkur til tildanskararnir tl til ríkið kann mann siga ogeg haldi t mer tað gera heldur einki at mann fer inn og finnur útav mmen at ger tað eg grundini tað er tað nakrar nakrar inntøkur sum fylgja við og eg haldi eisini tað er eisini viktigt at vit sum sum land seta okkum spurningar men vissu vit geva hesa tænastuna inn til natu men hvat fyri hvat fyri aðrir møguleikar vil hetta so kunna geva okkum vit kunnu heilt sikkurt eisini fáa nakrar avtalur nakrar møguleikar sum vit leingi hava bíðað eftir edvur joensen hevur verið frammi um at men men vit hava leingi ynskt um at fingið fatur í einum handilsavtalu við við við eu er tað ein møguleiki hvat eð hvørjir møguleikar geva hettar tað kann vera bæði peningarlaga upp á stuttsygd men kanska allarbest vist teir kundu givið okkum nakað sum koma at geva eitt stórt virði hvørt ár kanska tey næstu hálvtrýss árini so eg haldi at vit skulu kanska fara eftir einum ikki einum stutttíðarvinningi men einum vinningi í einari avtalu sum sum og kanska nú snakka vit um um um um eu men eg trúgvi eisini at usa hevur eisini víst seg havt øgiliga stóra indressu hvat tað gongur fyri seg her so eg trúgvi eisini at tað kann eisini hjálpa okkum møgulvíst at vit fáa nú bleiv ein ein ein sovorðn yvirskipaður sáttmáli gjørdur millum føroyar usa og tað er ein ein byrjan til nakað men vit eru vit eru á langt á leið at koma á mál við tí har skal nógv annað koma upp á pláss áðrenn vit kunnu siga nú hava vit veruliga fingið ta avtaluna sum vit vit ynskja í usa so eg haldi hetta er spennandi og eg trúgvi eisini at vit sum sum land koma at fáa nógv