Aksel Vilhelmson Johannesen (Javnaðarflokkurin (Social Democratic Party)), speaker, 2021-09-07
Topic: 1. viðgerð LM-004/2021  Uppskot til samtyktar um almennan lønarstiga
til viðgerðar er eitt uppskot frá javnaðarflokkinum og fylíkasum út frá kjakinum so er tað kanska neyðugt at lesa hvat uppskotið sigur soleiðis at fólk vita hat tað snýr seg um eg kann lesa tað er so ett upskot samtyktar løgtingið heitir at landsstýrið má kanna hvussu gerast kannaðin nýggjur almennum lønarstigi við útgangsstøði í útbúgving og ábyrgd ið kann vera grundarlagið undir øllum lønarsamráðingum í framtíðini og leggja frágreiðing um hetta fyri løgtingiðm tað il siga at vit snakka ikki um at løgtingið skal samtykkja nakra lóg og harvið ásetta lønina ígjøgnum lóg og helduriki a legja okum út í frælsa samráðingarrætt tað ikk tað uppskotið sigur øh fleiri ava funnust at sum er vanligt tá man situr í andstøðu ja nú tey sita í andstøðu so halda tit eitt til annað tit hava sita í samgongu fyrr hví gjørdu ti tað ikki tá men tað er soleiðis hvørki samfelagi ella bki flokkar eru statviskir tá vit sótu samgongu seinasta vælskeið so høvdu vit sum mál millum annað lækkað skattin hjá teimum lágløntu miðalløntu og tað gjørdu vit vit høvdu sum mál at at pensjonistar sum fáa meira at livafyri og tað gjørdu vit vit høvdu sum mál á lesandi skuldu fáa meira at livafri og tað gjørdu vit og vit høvdu eisini su mál at barnafamiljur fátækraágaog vága skuldu fáa familjuískoyti o tað fingu tey og at venda undirskot til yvirskot og tað gjørdu vit nú havai so nátt nøkrum málnum sol seta man søkum nýggj mál eitt av okkara málum er at fáa burtur tann mismunin sum er á almenna lønarmarknaðinum tí har er ein mismunur serligan kynsorjenteraður tí fara vit aftur í tí so er tað soleiðis at tann stóri mismunurin stavar frá nítandr o níggjuogtrýss tað fekk mann í danmark við lóg fólkatingið samtykti ein tænastumannareform við lóg har mann innflokkaði øll almenn starvsfólk øll almenn starvsfólk vóru innflokkaði og har var stórur munur ímillum tey ymisku samfelagsbólkarnir annaraltso annar pakka av øki teir arbeittu innanfyri og tað varð sagt beinleiðis sagt tá nítajan r ígjuogtrýss ja men menn eru forsyrgjarar tí eru teirvbólkar har flest menn arbeiðat fáa hægri løn enn teir starvsbólkar har flestu kvinnur arbeiða tí kvinnur eru ikki forsyrgjara tað varu ásettur lóg og ter hav tað ættirn í jn ar níggjuogtrýss so var tað soleiðis at vit í føroyum ikki høvdu yvirtikið heilsuverkið ivit høvdu ikki yvirtikið almannaverkið og vit høvdu ikki yvirtikið skúlaverkið tað vil siga a nógv av teimum sum arbeiddu var øll tey sum arbeit ina yrðhetta økið tey arbeiddu faktisktum danska statunum um blívur beinleiðis ragt av hasum her og tað vit so hvørt av yvirtikið hesuøkini herpeint so hav tay yvirtikið við tí lønini sum var galdandi í danmark tí hevur tey rakt tað føroyska samfelagið øh so har er ein mismunur tað snýr seg ikki um um vit skulu fara inn og gera ein mismun nú ímillum tey sum eru arbeiði hjá tí almenna men at rætta einmismun sum hevur verið har í nógv ár øh rut vang segði at tað var kanska sum at byrja at triðja veraltarbardaga um hann fór inn á hetta økið herbeint øh tað er tað ki samdur við henni í sum an hyggur e tey sum hent seinastu árini nú snakki eg um kanska frá tvey túsund og trettan fjúrtan so hava vit havt fleiri verkfall stór ógvuslig verkætlan umaftur umaftur umaftur og tey snigga seg akkurát um hetta her slagorðið e haldi at sjúkratafrøðingurnh veri rætta skeivleikan námsfrøðingarnir havt nakað líknandi eisini og tað er hendan skeivleikar tær meina við sjúkrarøgtafrøðingarnar fingu so eina rýmliga stóra lønarhækkan í tvey túsund og átjan soleis at tey koma upp ímóti har sum tey tey yngstu men aðrir lønarpakkar liggja langt niðanfyri sum bara hyggri hesir lønartalvuna uttan at seta bólkar upp ímóti hvørjum øðrum so sær mann til dømis at ein dploverkfrøðingur sum hevur trýoghálvt ara útbúgving hevur eina endaløn sum r ellivu túsund krónur er hægri enn fysiocerapetur sum eisini hevur trýogthálvtar útbúgving hví tað er tað rímiligt mann sær eisini at heilsuhjálparar heilsurøktarar oftani sjálvt um tir ha ina útbúgving innan fyr sett øki hava eina lægri løn ella onnur sum arbeiða já tað almenna uttan útbúgving hví tað og tað er tað stava frá hesini her peint at mann upprunaliga segði atkvinnurnir arbeiða fyrst og fremst har er lønirnar lækrin har sum menn fyrstu fremst arbeiða og tað mugu vig gera okkurt við av fleiri orsøkum tað er bara tann tá tann munurn kom inn hjm á níggjuogtrýss so hevur jørgun niclasen rættið í einum og tað skal ha á eisini v rósfirði har e eri jørgund samdur ervi jørgun niklasen at tá mann so hevur hækka lønirnar í øll hesi árini r í prosentum var tað munur upprunaliga so tann munur n bara voksin tí mann gevur lønrat hækka á prosentum og ikki úr krónum soleiðis at tað sum kanska var líkað fáar túsund krónur á muni ella hundraðkrónuseðlagan hjá níggjuogtrýss tað er blivið til kanskar tíggju túsund krónur her í tvey túsund og einogtjúgu so at vit fáa eina vaksandi ójavna ímillum alment lønt og tá tað verður sagt at at skal lasa upp til partarnir av arbeiðsmarknaðinum so e eg púra samdur løgtingið skal g ikki avgera heta her men partarirav arbeiðsmarknaðinum men hvør er partarnir á arbeiðsmarknaðin tá tað kemur til tað almenna og tað komkommunala tað er politikarin tað er fíggjarmálaráðið og landssýrismaðin fíggjarmálin sum er arbeiðsgevarið hjá øllum tá ð kemur til løn hjá øllum teimum sum er sett undir landinum og tá kemur til kommunurnar so e tað komunala arbeiðsgevararfelagið ta er tey sum nikka ella ristta ið høvdinum tá ið eitt uppskot liggur á borðinum um tú skalt siga ja ella nei til tað sum msum politikarar mugu vit hava eina meining um tað og tað er ikki ætlanin at koyra fólk niður í løn orsøkin la tað er fleiri orsøk til tað tað eina er at koma et aldrinnamál tíva nummar eitt og nummar tvey at fara inn at taka nakað frá fólki sum hava vunnið samráðingan aftur er helst ikki rætt men tað snýr seg um tir nakrir bólkar sum eru lágt løntur í dag av søguligum orsøkum um mann fer inn og fæk tær lønirnar upp á støði summ sum sum er rættvíst og eisini soleiðis at vit fáa starvsfólk í framtíðini til umsorganarøkið búskaparráðið var úti fyrr í ár og segði ati at teir kundu mangla um tíggju ár ella í tvey túsund og tretivu faktist níggju ár kom tá mangla túsund fólk í innan fyri umsorganarøki altso heilsuheilsuøki eldraøki og almannaverkið í dag sovrnum øki og vissu vit ikki fáa fólk at arbeiða harbeint tað er fleiri orsøki men ein orsøkur heilt avgjørdt at lønin er lág innan fyri fleiri av teimum hjá nógv av teimum starvsfólkunum lønin er simplten lág tí velja tey kanska at fáa sær aðrar útbúgvingar og starvast aðrastaðnis so vit ikki fáa tryggið at vit fáa nokk av starvsfólkum harbeint so hava g iki vælferðarsamfelagmeir so kunnu vit ikki tryggja eina góða eldrarøkt vit kunnu iki taka okkum av teimum veikkastun sum enda á stovnurin hjá hjá almannaverkinum og vit hava trupult við at geva ta neyðuga sjúkraviðgerðina kundu ikki hava starvsfólki til tað men tað er ikki bara tað tí eisini tað sum frið móti rasmussen var inni á og sagt m jamen hetta her kann hava negativa ávirkan á privata arbeiðsmarknaðin øh eg vil venda tð á høvdið tí at vissu vit ikki fáa nokk av starvsfólkum til umsorganarøki hjá tí almenna so mugu nógv fólk sum í dag eru í arbeiðsmarknaðium hjá privata at fara heim og taka sær av sínum børnum sum er sjúku sínum gomlu tí tað almenna ikki kann veitastr tænastuna tað vil siga at tað koma enn færri fólk ella mangla enn fleiri fólk á privata arbeiðsmarknaðinum tí fólk fáa ikki arbeitt tí at samfelagið ikki kann hjálpa teimum við teimum við teimum gomlu sjúku og og børnunum øh so eg haldi hetta er avgjørt neyðugt at gera og tað ereingin ivi um at javnaðarflokkurin heldur at at hetta skal gerast og tá ið vit koma í landsstýrið aftur og tað vænta vit og vóna vit ot við fara at koma soleiðis at vit rætta teir skeivleikarnir sum eru innan fyr hetta øki men tað liggur ikki í tí at mann kal koyra nakrar bólkar seta bólkar upp ímóti hvørn øðrum vyrða at koyra nakrar bólkar niður í løn men tað e simpultenn at lyfta nakrar bólkar o tað eru fyrst og fremst kvinnustørv tað eru heilsurøktar ella heilsuhjálparar til námsfrøðingar eisini løntar í mun til nókvar aðrar bólkar og eisini eisini dømis til dømis fysiotabretar eygetebrótara hygguet jepeint men eisini ein sum er rættiliga lágtloynti ímunna útbúgving hjá tí almenna sum faktiskt er menn í størstan mun tað er handverkarar tað liggja rættiliga lágt í mun til nógv onnur sum hava eina yrkisútbúgving sum tekur nøkulunda sama tíðarskeið at taka hví so er veit eg ikki men har giti eg at anhanverkar fyrst og fremst arbeiði hjátær privata og tð fylgjir nokk tí privatu lønini so ella so men tað liggja lágt í løn vónandi faraa tað góða viðgerð í í rættarnevndini haldi eg tað fer í og vit tikju í tí sum tað er hetta er ikki nakað av løgtingi kum vada se uppí at politiska skipanin skal vanda seg uppí politisk at áseta nakra løn men at mann heitir a landsstýrið at hyggja eftir hvussu mann kann endurskoða hetta her t tað er neyðugt at endurskoða og minnast til tá mann tosar um at partarir av arbeiðsmarknaðinum so er tað rætt sjálvandi skuldu partarn av arbeiðsmarknaðin takast við fakfeløgini men altso arbeiðsgevarin er politiska skipanin hjá teimum sum arbeiða hjá kommununum og hjá landinum takk fyri frú forkvina