Bjarni Kárason Petersen (Framsókn (Progress Party)), speaker, 2021-03-18
Topic: 1. viðgerð LM-134/2020  Uppskot til samtyktar um tilráðingar frá Norðurlandaráðnum í 2020 og um frágreiðing um virki ráðsins í 2020
takk fyri harar formaður vit vit viðgera ikki bara eitt men tvey uppskot til samtyktar um tilrárðingar frá norðurlandaráðnum frá tvey túsund ognítjan og tvey túsund og tjúgu orsøkin til at mann hevur bæði tvey tað er tí at tað var løgtingsval í tvey túsund og nítjan og tí viðgerir mann tey saman nú øh norðurlanda ráðið er eina sindur undarlig institutión øh tað er bæði eitt eitt norðurlendskt idial umtvørulandafrøðiligt samstarv á øllum samfelagsnivogum h men útá til kann tað eisini síggja út sum eini forgiltur kaffiklubbur av biokratum og akademikarum og tað er eit sindurkeðiligt at fólk hava i sovorðið forstáilsi av tí at tað er nakað sum er pompøst og ikki so ræðuliga fólkaligt altíð men norðurlandaráðið og stovnarnir sum liggja undir norðurlandaráðnum gera nokk so nógv gagligt arbeiði áso at siga øllum samfelags økjum tað verður seg mentan tað verður seg vinnulív og tað verður seg gransking og so framvegis øh og tað haldi eisini sæst øgiliga væl aftur í teimum rekumentatiónunum sum eru í hesum her uppskotunum tað eru tað viðvíkur alt frá a til sett tað er millum annað at stovna ein norðurlendska filmskommissión tað eru er resept innan fyri norðurlondum tað er barometur rundan um integratión og eg di kundi hildið áfram sjálvandi tá mann fær hesar her rekumentatiónirnar í einari sovorðnari pakkaloysn so so kann mann altíð finna okkurt sum erviðkomandi og eitt gott hugskot fyri føroyar og fyri norðurlond sum heild og so sjálvandi vera tað eisini altíð ting sum mann í í besta føri halda mann í besta fer heldur vera eitt sindur undarligt ella kanska eitt sindur sjálligt men tað velst um eygað sum sær føroyar hava havtein eini søguliga øgiliga birknan leiklut í norðurlandaráðnum tað hevur verið á eitt av teimum fáu multinationalu forðráðuni vit hava luttikið á í langa langa tíð har sum mann diskuterar yvirskipaðan politikk yvir eina región sum er tann norðurlendska og tað hevur mann frá politiskari síðu altíð havt eitt stórt ynski um at gera og tað haldi eg eisini sæst aftur í tí at løgtingið hevur staðið saman ferð aftan á fer um at blivið sjálvstøður limur í norðurlandaráðnum tað er soleiðis í dag at vit eru partvíst umboðaði ígjøgnum danmark tí at helsing forsaktmálan frá nítjan hundrað og tveyoghálvtrýss hann loyvir ikki umboðan frá teimum sjálvstýrandi regiónunum men men kann bara hava mann kann bara hava umboðan um mann er sjálvstøðugt land sum sum tey fimm eru ísland norra svøríki danmark og finnlandi øh og tað hevur veri ein øgiligur kampur eg skal ikki fara so nógv ni inn í ta diskussiónina hana koma við taka eina aðru ferð men tað vísir eitt sindur hvussu villig vilji føroyski politiski myndugleikin er til at ingat skera seg í ta norðurlendska samstarvið eisini í í ungdómspolitikki sum hervur polsdóttir var eitt sindur inni á har er tað eitt stórt virksemi frá føroyskari síðu føroyingar eru øgiliga væl umboðaðir tá ið norðurlandaharraráðstevnan er og so eisini tað sum kallast fyri unr ella ungdómins norðdisk rot har eru umboð frá øllum teimum politisku ungmannafelagnum í føroyum til staðar á hvørjum ári og vit eru altíð øgiliga væl umboðaði og har líkasum við hesum her rekumentatiónum sæ mann eisini ræðuliga nógvar forskelligar tilráðingar summarð av teimum eru nokk stuttligar tað var eg minnist tar var einaferð um rekomendatión um at vit skuldu fara til at eta meira billur og ein sektir og sovorðt so tað var tað kom eitt øgiligt orðaskifti burtur úr tí eitt sum eitt sum er nokk so óheppi ein óheppin gongd sum ikki er ikki er bert reserverað til ung fólk í norðurlondum men fyri sovuvit allastaðni tað e tað at vit eru farin øgiliga nógv at kommunikera á enskum og tað hevur sínar dygdir men tað er øgiliga keðiligt at tað verður gjørt pappikostning av tí norðurlendska málinum øll tey norðurlendsku londini hava eitt serstakt mál og málini líkjast hvørt annað tí tey deila sum rót og tað hevði verið øgiliga harmiligt um tað fór um tað fór fyri bakka og vit byrjaðu ikki at megna at kommunikera til hvønn annan longur á norðurlendskum mann kann jú til dømis ikki taka heilt fyrigivið at mann kann lesa tann tekstin sum stendur í uppskotinum tá hann stendur á svenskum gaman í líkist tað nógv danskt men tað er eingin garanti fyri at tein ýslendari megnar at lesa ígjøgnum hetta hesar rekumentatiónirnar føroyingar hava tíbetur verið so hepnir at teir hava megnað at skilt tey flestu málini í og við at mann liggur mitt ímillum í í málstammuni men eg havi lágt merki til til dømis at finnar hava natúrliga svert við at tosa skaninaviskt og íslendarar hava eisini stórar trupulleikar við tí og tað haldi eg eri øgiliga keðiligt vissu vit missa tann førleikan og tað haldi eg at mann má styrkja meira enn mann ger í dag øhmann kann jú sjálvandi fara inn á her eru nokk so nógvar rekomendatiónir og tær eru øgiliga ymiskar men yvirskipaa veg hug til at siga at eitt av teimum fyri uttan tað kolturlívið og tónlistalívið og so framvegis sum verður ment ígjøgnum norðurlandaráðið so haldi eg at tað er øgiliga týdningarmikið ati at mann brúkar norðurlandaráðið til at fjerna markaforðingar til dømis at gera tað lættari fyri flytuføri hjá borgarum í norðurlondum ger tað lættari fyri útveksling av vørum og tænastum og kapitali og so framvegis og tað hevur norðurlandaráðið eina eina serliga nevnd til sum eitur grenshindroteft sum brúka nógva tíð og orku upp á tað tað haldi eg r ein av teimum øgiliga positiva tingunum við norðurlandaráðnum tað er mann kann næstan ímynda sær tá ið tá ið es var var meira enn fríhandilsum í jón enn tað var ein yvirstatsliguligtorgan sum tað kanska byrjari at vera í dag øh og mann sær eisini at til dømis vekstútvalgið tað hev tað fæst eisini øgiliga nógv við øslíkum forðingum og eg haldi at eg eri gagligt fyri ll øllum tí norðurlendska økinum at mann brúkar nógva orku upp á at taka burtur markaðforðingarnar bæði so so hitt sum eg haldi eisini er er interessant at diskutera tað er í hvønn mun føroyar kunnu brúka norðurlandaráðið framhaldandi sum eitt forðrum til at loysa tær avbjóðingarnar sum ganga tvørtur um landamørk serliga seri ljósunum av at vit føroyar sum ein partur av tí arktiska økinum og og og norðurlond sum ein heil región í tí arktiska økinum saman við norðuramerika og sibiria í russlandi at vit hava nakrar felags avbjóðingar sum krevja nakrar loysnir sum ganga tvørtur um landamark har hugsi eg kanska serliga um til dømis innsatsin innan fyri sorcem weskeo tað maritima økið tað at halda arktiska øki dmilitarisera og og syrgja fyri at tann arktiska menningin verður burðardygg í paralell við at mann eisini megnar at gera vinnuligt virksemi í økinum tað haldi eg er ein ein sgyltur møguleiki at brúka norðurlandaráðið til men eg eri øgiliga forharmaður um at at føroyar eru so angaskeraði og nú hoyrimain tá frá sambandsflokkinum at teir evu viljaeru til at rinda fyri út nakrar útreiðslur norðurlandaráðnum men men hava kanska vit hava ikki ta umboðanina sum vit eiga at hava og tað hevur verið ein meginregla at gjald og vald fylgist at tann kampurin haldi eg slettkiki er liðugur enn øhnú hevur mann tapt nakrir kampar men mann kann framhaldandi blíva við við at royna at fáa norðurlandaráðið at síggja virðið í at føroyar er ein sjálvstøðuslimur í hegforsáttmálanum eg haldi ikki at tað er so nógv norðurlandaráðið sum er forðingin eg haldi tað er kanska fyrst og fremst danska rigeringin og og grundlógin sum er havti um beinini sum vit mugu rista av okkum eg havi ikki so ræðiliga nógv at leggja afturat hesum her harra formaður hetta fer so í uttanlandsnevndina og fer so at fáa eina viðgerð har