Christian Andreasen (Fólkaflokkurin (People's Party)), speaker, 2020-10-06
Topic: 1. viðgerð LM-029/2020  Uppskot til løgtingsfíggjarlóg fyri fíggjarárið 2021
takfyriha formaður almanna fíggjarlógin er eitt sera týðandi amboð í fólkaræðinum einafi um árið skal landsins stjórni standa til ábyrgd fyri sínum fíggjarligum raðfestingum mótvigs okkara fólkavaldu hvør almennir stovnsleiðarin má og skal vita fíggjarliga rásarúmið komandi ár tí sambært stýrusskipanini kann eingin krónar brúkast uttan heimild er í landsins fíggjarlógim ár í ár hevur verið eitt ræðuligt ár fyri almenu kassarnar eisini fór undir av korona men vit eru ikki so htt rakt sum nógv onnur lond niðurgongdin í broyrtøkun er kanska eini fimm til sjey prosent sum er nakað lægri enn tað sum vit kanska væntaðu átta prosent og tað er eisini minni ennhvat er í europa væntaði at halli í ár fimm hundrað milliónir sum svara til tvey komma fimm prosent av brotlutjóratøkuni og ti eisini væl lægri enn í øðrum londum grannalondum at vit hava havt einitvkomu væl burturúr koronakreppuni tað kemur ikki av ongum vit havt eina varliga korona strategi vit havt eitt eitt smilligt vinnulív og vit havt ein støðugleika í almenna geilanum og tað hevur gjørt okkum at vit eru komin væl burturúr sum eitt gott samfelag úri kreppuni ella gjøgnum kreppuna sum tað ar ikki liðug enn skal eg siga komandi árini mugu vit so megna tí gyltu javnvágina vit mugu framvegis tryggja framburðin frá almennari síðu tí hóast stór vendi komin í væntast vøkstrina gerast væl lægri enn seinastu árini as inntøkuvøkstrin ssum mu vit gera t eisini taka hatd fyri tí veruleika at seinasta samgonga hevði sett nakrar stórar kavabóltar sum fóru á rull sum viðførdu ein bennandi almenna útreiðslur sum soeso elta skuldi fíggjast ella tálmast tað er vussu nakað sumvithava arvað og tað mugu vit hontera inntøkurnar komandi ár væntast at verða fimm oma átta milliardir meðan útreiðsurnar verða fimm komma seks milliardir og vit koma at hava eitt hall vantahall upp á hundrað og tveyoghálvfjerðs milliónir krónur sum tú eisini blivið sagt um bara tríggjar v inntøkuhkelduni hjá landskassanum skvasigagjøld av bilum partaskatturin og kapitalvinnuskattur vóru av vanligum støði so hevði landskassin havt avlop næsta ár landsftorið hevur set sar fyri at tálma almenn útreiðslurnar og tað er eisini neyðugt tí vit mugu o skulu hava ein haldføran fíggjarpolitikk uppá longri sygd vit hava havt eina búskaparfrágreiðing sum lagd við fíggjarlógini og har er høvuðstátturin tann stóri vinnuligi ramburðin sum verði seinastu tíggju árini vit hava eitt kappingarført vinnulív sum hevur dugað at gagnnýtt vaksa møguleikarnar serliga uppsjóvarvinnuni og í alivinnuni men eisini partar av tænastuvinnuni og ferðavinnuni hava eisini sett hol og sjógv hava gjørt sóra íløgur seinastu árini og hava verið framfísnar og vit hava samanlagt havt eitt framfýskt vinnulív sum hevur gjørt fleiri milliardir í íløgum sum komandi árini skulu tryggja at føroyska samfelagið blívur eitt enn betri samfelag liva í vit mugu ikki køva slíkar íløguætlanir við eini avgjaldsøði sum vit sóu undir sí síðstu samgongu orsøkin til stóra bskaarvøksturin seinastu árini skyldast fyrst og fremst góðu gongd í uppsjóvarvinnuni og alivinnuni tað tykist við mær sum andstøðan hevur sæð sær fyri at uppussjóvarvinnan og alivinnan nær um einsamallar skuldu fíggja ein øktan almennar útreiðslur komandi árini tá eg hoyri andstøðuna so hoyri eg ikki at tey ætla sær at spala nakað sum helst men ætlar at fíggja øktar útreiðslur við at leggja enn størri avgjald á okkara høvuðsvinnu hetta vit erstaðiliga ávara ímóti alivinnan stendur fyri umleið helvtina av okkara útflutningi og hevur gjørt kolusalar íløgur síðstu árini og komandi árini fráboðar íløgurnar eru kanska einar tvær milliardir og hesar íløgur tær skapa eitt kolusalan positivan ringvirkning í okkara samfelag um vit nú fara at køva alivinnuna við hægri avgjøldum prísin fella so eri eg vísur í at alivinnan fer at høgga premsurnar í og kanska avlýsir einstóran part av ílegunum sum ætlanir eru at seta í verk útmendingarnar frá frá andstøðuni haldi eg skapað órógv í vinnuni serliga nú prísirir lækkað o tað er eisini galdani fyri fiskivinnuna eg eri bangin fyri t hesin boðskapurin hjá andstøðuni um hægri avgjøld fer at skapa órógv í vinnuni og tað er vandi fyri at bæði alivinnan og uppsjóvarvinnan fer at steðga á víð sínum íløgum vit hava sett okkum fyri at skapa tryggar karmar fyri vinnulívi úrslitið vísti seg beinanvegin fiskivinnan hevur longu í ár gjørt milliardaríløgur ein fyritøka sum bakkafrost hevur fráboða íløgur fyri umtvær milliardir komandi árini og hvat hugsar andstøða fyri sær at blíva við at tosa um hækka avgjøld og skattir altso bara við við eini grundgeving um at mann skal betala ein skatt fyri enin frammíkjarrætt altso er framíkjararættur er tað eiga eina kyoskt a vakli er tað er frammíkjarrættur ella oya sms er tað ein frammíkjararættur skal tað vera kriteriga vyri hægri avgjøldum tað er sanniliga við til at skapa itt óstabilt samfelag tað má eg siga ítjóðveldi er sæ sjálvumlíkt tað vilja hava eina grønari og reyðari fíggjarlóg størri umfordeiling tað e jú tað sum andstøðan stendur fyri um fordeiling at taka pengar frá vinnuni og fólki og so spæla jólamaður at deila verðini út aftur til sína egnu veljarar eg haldi at smidlugleikin vinnuni sást týðiligani undir koronakreppuni tað er gott at vit hava smidligar fyritøkur eitt gott vinnulív sum klárar at tillaga seg broyttu fortreytirnar var tað sum fyrr vit høv høvdu eitt vøykt vinnulív sum vuldu alt vinnulívið fara heysin l eingang í dag klára vinnufyritina at standa standa ímóti hóttafallinum og tað er eisini gleðiligt haldi eg at vit sum politsiskipan hava klárað staðið saman um hjálparpakkar og hava staðið saman um a seta nøkur tiltøk í verk soðeisar at vit kundu koma ígjøgnum koronakreppuna at vit sum politsk skipani hava megnað av staðið saman um almennu hjálparpakkarnar nú tað gjørdist neyðugt at seta samfelagið niður í fyr tað gevur mær faktiskt mót upp á at tað ber kanska til at gera breiðar semjur her í løgtinginum tað er bæði neyðugt og fíggjarpolitiskt gott at vit sum land megna at halda tí almenna koyrandi á sama støði tá min slíkar ógvusligur stoytir rakar okkum sum koronafarsóttin vit sett okkum fyri at styrkja fíggjarligu støðuna hjá pensjonistunum í øktum útgjøldum tað hava vit yvirhildið vit hava gottum ak sett prísdagsjavningina vit hava útsetta hana í eitt ár vit eisini sett av til meira undirvísing fyri tilflytarar og vit eisin set av pengar til vilíkahald av viðakervinum og sovíðari vit hava eisini økt játtanina til heilsuverkið og vit hava veruliga gjørt ein framborð innan fyri pensjónsøki so tað burdu verið søt í tónleik í oyrrunum í andstøðuni eisini og eg skalsk eisini siga tað a ein stórur partr avsuner er sett í verk við einum samdum løgtingi men vit mugu upá uppá sygg tryggja at tað verður samsvarað millum inntøkuútreiðslur ogvit mugu hava ein burðardyggan fíggjarpolitikk og tað krevur altso a vit hava dirvin og megnað eisini at taka ópopulerar avgerðir tí øll ynskja sær sjá fylgil meira vit skulu lurta eftir atfinningunum sum hava verið í seinastuni um tær tillagingar sum eru gjørdar á hesi fíggjarlógini við kanska tilætlaðum óhepnum avleiðingum hetta her við at athendan her heilsutrygg skipanin ikki virkað sosialt órætt vístum suvíðari tað mugu vit rætta inn undir tí viðgerðini sum skal til ílegurnar vit hava jú gjørt eina langtíða ííleguætlan sum ikkiveri gjørt fyrr havi eg latið mær fortalt og tað er ógvuliga gott vit hava gjørt ein íløgurkarm uppá góðar fimmhunrað milliónir um árið og ílegurnar verða býtt av javnt kring alt landið nú skulu stórmálini avgreiðast síðan i vit kundu koma víðari tunlarnorðurin fjall skuldu gerast og ein tunnil í famin eisini skal gerast og vit sum sagt hava gjørt eina langtíðar íløguætlan vit mugu eisini hugsa um inntøku síðuna vit hava hava ein fallandi inntøku og vit hava ein minkandi búskap og hava stórar útreiðsurella íløgur fyri framman nógvar avhasun her eru eingaútreiðslur og íløgur tí haldia at vit eisini eiini at reka borgarligan politikk fara undir eina veruliga tilgongd eitt einskiljar fyritøkur upplagt at fara í holt við við beint norðdik og tað eri e heilt sannførdur um at tann einskyningin vildi givið landskassanum inntøkur sum ið hvussu svara til ta eiðingarnsíløgina sum diru at gera tunlarnor um fjall kanska meira enn tað eg haldi eisini at føroya teðiliga upplagdu møguleiki a hygja eftir felagið verður rikið sera professionelt og eg væl rikið felagið virkar av vinnuligin grundarlagið og er kapping við privatu vinnuna tað gevi er mína ver ikki meining at lata felagið blíva við at hava landskassan sum eigara ta skal sjá fylgin vera ein varuslig einskiljing og tað er at selja felagið undir treytum føroysk kapitalið skal eiga meirilutan høvuðssetið skal vera í føroyum og infrastruktururin nastonetið skal ikki seljast við eg rokni eisinivið at starvsfólkini fara tel e fara at verða glað fyri at fáa ein privatan eigara og fáa hva ska man siga nýggjan dinamikkuinn í felagið eg trygvi heldt ikki at leiðslan í dag er serliga glað fyri athava ein politiskan eigara sum so tað í sá sjálvum skapar nakrar bindingar sum skum ta ikki so gott hjá eini fyritøku at vit undir sum er verður rikin á privatum grundarlagi eg haldi eisini at vit eiga at seta ferð á málið um at ein ella ella sundurskinanetið hjá sev kommunurnar eiga sev og skulu hjgil framhaldlur eiga tað men eg eri sannførdur um at t man hugsar um tær stóru íløgurnar sum sev skal gera komandi árini kanska sjey milliardir at so kunnu tær íløgurnar ikki gerast uttan so at tað almenna skuldabindilsi her undir kommunurnar tá i vit vita at privatu kapitalur eru sinnaður at gera íløgur hetar her hetta her umráði so eiga vit sjá fylgilig atlata teil koma framat vit vita tað at kapping eisini á eløkinum vil kanska vera ella vvera til fyrimun fyri in brúkaran vit sótu á tryggingarøkinum tá tað kom vit sótu á teløkinum so sjál fylgini er tað eisini galdandi fyri hetta økið sum sagt sparitiltøkinisum vit hava sett sett í verk tey mugu eftirhyggjast so teðy ikki skapa sosiala slag síðu eg og tað bóðu aft til undir tí viðgerðini so eg taki undir við hesum fíggjarlógini o haldi nakrar justeringar skulu gerast verðu glað fyri at eisini sett meira av til mentan og ítrótt sum hevur kolusalan týdning fyri okkara samfelag og tí tað er eisini tað sum er sum ger tað gott at liva í føroyum at vit økja tær útreiðslurnar eru bara smápengar í mun til tær samlaðu plædirnar sum verða útgivnar og