Hanna Jensen (Framsókn (Progress Party)), speaker, 2023-03-21
Topic: 1. viðgerð LM-051/2022  Uppskot til  ríkislógartilmæli um at seta í gildi fyri Føroyar  Anordning om ikrafttræden for Færøerne af forskellige love om ændring af udlændingeloven og af forskellige love om ændring af lov om Danmarks tiltrædelse af Schengenkonventionen
ja nú er hetta málið nokk so nógv gjøgnumgingið nú eg komi her á fimt í røðini men eg skal taka nakað fram tí hetta e eitt ríkislógartilmæli og og tað er jú tað at danskar lógur verður tær seg ávirkaðar av av eslógum ella ikki tær verða í føroyum settar gildi við ríkislógartilmæli ella við kongligari fyriskipan og tað er so eitt ríkislógartilmæli vit hava við at gera her og eg far taka tráðin upp sum varð frammi veitt í áðni eisini at at tað er tá tú arbeiðir við slíkum málum at tú sært í hvussu stóran mun føroyingar ikki hava ávirkan á eginviðurskiftir og og øll tey viðurskiftini sum næstan øll tey viðurskiftini sum vit víkja samband við onnur lond og avtalur sum onnur lond gera sínámillum og tær treytir sum skulu til fyri at at vera partur av tí samstarvinum men ígjøgnum danskan danskar avtalur og tað sjálvandi hava vit ymsa støðu til og og tá vit lesa hetta langa uppskotið her so kunnu tankar sum høgurprísur fyri eitt frælsi renna okkum í hug hetta er so eitt ríkislógartilmæli sum snýr seg um at seta í gildi annordning um ikrafttren forferðørini av forskelligi lóg um endring av útlendingarlógim óð av forskelji lógi um endring av lóg um danmarks tildretilsi av sjengenkonnuktiónin og vit vita tað hetta snýr seg nógv um sjengen at vit kunnu halda fram í tí skipani sum vit eru nú og her er sjávandi eitt nokk so langtskriv um støðuna um søguna g um støðuna og orsakir til uppskotið og tað er hetta her tann norðurlendska pastfrælsið sum sum vit hava verið partur av og sum vit sjálvandi ynskja at vera partur av vit hava enntá ynskt at vera partur av norðurlandaráðnum sum fullgildi limir so tað er nakaðhetir eitt stað og hett e eitt øki sum okkum dámar at arbeiða í og su har sum vit ynskja hava summu rættindini sum aðrir norðurlendingar og tá ið danmark gjørdist partur av sjengasamstarvinum í tvey túsund og eitt hini norðurlondini so mátti tann føroyska ella útlendingarlógin eisini broytast og dagførast og koma í gildi í tvey túsund og eitt við konguliga fyriskipan og vit eru sum sagt ikki limur men í portur sum sum tað r verið føart fram fleiri ferðir og at tað ynskja vit tð tann støðan sum skal halda fram og tað er tað sum hetta uppskotið snýr seg um og tað er hetta her eftirlitið við innferð og fráferð úr føroyum sum skal vera tað sama sum í restini av sjenganøkinum tí annars gerast vit eitt triðja land við heilt øðrum krøvum til at ferðast bara út faktiskt til danmarkar har sum vit ferðast í stóran mun brúkasom portur brúka sum veg tá í tí tíðini tá ið útlendingarlógin varð varð broytt tá var ordentur á føroyingum tað sigur uppskotið eisini at tað at føroyingar skulu hava møguleikar og at tann føroyska ferðavinnan skal hava lættari atkomiligheit og og arbeiðsmøguleikar men tey seinnu árini so hevur tað faktiskt í broytingunum sum eru framdar í es og sum hava ávirkað reglurnar í sjenganøkinum og og bæði sjengasamstarvið um markaeftirlitið tað hevur snúði seg øgiliga nógv um brotsverk so taðvil siga at fokusið er flutt munandi og eg haldi t mnn kann siga at tá mann lesa eft ígjøgnum at atmann fer heldur seg til øll hesi her brotsverkini sum verða nevnd og at øll tey átøkini sum skulu forða fyri teimum og so skal mann líka varðveita tað sum var okkara høvuðsfokust tá nemliga dentina á ferðafrælsið hjá føroyingum og arbeiðsmøguleikunum hjá føroysku ferðavinnuni men tann útlendingarlógin sum koma í gildi í danmark í tvey túsund og eitt hon er broytt mangar ferðir til samanberingar so kann mann siga at henda útlendingarlógin sum kom í gildi í føroyum umsamstundis hon er broytt einans seks ferðir sum sum tað verður orðað seinastu tveyogtjúgu árini og vit sum tað eisini er komið fram so mugu vit broyta hesa her útlendingarlógina og tað snýr seg um rekse ta upp einaferð afturat t i as fyriskipanina e s fyriskipanina s s fyriskipanina og sjengen grensi kodex og hetta her eru tílíktílíkar fyriskipanir sum hava dato frá tvey túsund og sekstan og til tvey tvey túsund og átjan sum sum er komin á og og nú standa vit í tvey túsund og trýogtjúgu og skulu líkasum fáa hetta her til at galda fyri føroyar og vissu vit fara til endamálið við uppskotinum á síðu fýra hundrað og sjeyogtjúgu sum hygja eitt sindur nærri atir í so verður tað sagt soleiðisnar at í hesum uppskotinum has lað pakki verður lag upp til at d i a s e es og s s fyriskipanar verða settar í gildi í føroyum á sama hátt sum tær eru settar í gildi í danmark og eftir ætlanin eisini verða ásettar í grønlandi og umframt ja og so verður tað nevnt eisini hetta her sjengen kodeksi og umframt tær broytingarnar sum viðvíkja víkja ferðing til sjenganøkið og teimum nevndu esfyriskipan som verður eisini skotið upp at gera aðrar dagføroingar í útlendingarlógini og tað er serliga tær sum hava týdning fyri eftirlitið við útlendingum sum ferðast til og uppihalda sær í landinum og tað vil siga at nú fær mann eftir at fáa somu tfáa somu ásetingar um eftirlit og trygd sum eru galdandi sambært donskum rætti og tað vil siga at her er herðing av ymiskum reglum til dømis móti stríðinum móti yvirgangi umog í reglunum um útihýsing fráfrátøka avg uppihaldsloyvi og reglum um útihýsing í sambandi við kriminalitet reglunum um at skifta um upplýsingar millum millum annað útlendingarmyndugleikar og fregnartænastuna og ákærvaldi og herðing av reglum um ólógliga innferð uppihald og arbeiði og so er tað nakað sum verðurnevnt afturat og tað er tað at tær broytingarnar sum nú erðu lagt upp til tær eru eisini svarið við trygdareftirlitsreglurnar sum vórðu mettar viðkomandi í sambandi við ukreinalógina sum varð sett í gildi við annaorning í apríl tveyogtjúgu so her her eru fleiri onnur ting í spæl eisini sum ganga fyri seg í ymiskum lógum um líknandi øki og so er tað hetta her at tað kemur nakað av broytingum afturat ávísar aðrar broytingar sum sum nú verandi løgmálaráð táverandi umhvørvisvinnumálaráð og útlendingastovan hava mælt til og tað er sum skal galda í føroyum talan er um ásetingar sum betra um møguleikan hjá útlendingastovuni at vera partur í eftirlitinum við arbeiðs og uppihaldsloyðum og harafturat ásetingar sum geva útlendingastovun betri møguleikar at seta miðvís intigratiónsátøk í verk og nú kennist tað hetta kanska eitt sindur tættari eitt sindur viðkomandi hóast altí hitt eisini viðkomandi men hetta her at okkara egna útlendingastova fær meira vitan hevur betri møguleikar at seta miðvís intigratiónsátøk í verk og tað førir okkum faktiskt inn aftur til nakrar av okkara egnu ætlanum sum snúgva seg um eina integratiónslóg og alt møguligt arbeiði í okkara samfelagi fyri at tað skal eydnast betur og vit tosa tá um um hvussu fólk skulu búgva hvussu tey skulu læra málið hvussu tey skulu fáa hjálp visu tey hava verið í trupulleikum áðrenn tey fluttu higar og hava seinárin og annað so tann parturin tykist kanska meira nærur um um eg kann orða meg soleiðisnar tá tað kemur til t i asfyriskipanina so kann eg líka taka fram at hetta her at við at kanna dátur umsøkjarans í nevndu skipanum hetta jú fleiri ktskipanir ha so ber til at staðfesta um uppihaldið hjá viðkomandi í sjanganøkinum kann føra við sær vanda fyri trygdini ólógligari tilflyting ella stóran vanda fyri farsótt hatta er eitt sum verður nevnt í mun til ta skipanina og vistu vit taka sskipanina so kann g taka fram at tað er ein elektronisk skipan og tað er fyri at betra um góðskuna og efektivitetin av markaeftirlitinum og tað verður gjørt við biometriskum upplýsingum um nýggja skipanin fer eisini at stuðla undir at yvirgangsfólk brotsmenn persónar undir illgruna og offur fyri brotsverkum kunnu eyðmerkjast og fer at geva møguleikar fyri at seta í verk sjálvvirkandi markaeftirlit eitt dømi og so er tað eitt annað sum vit mugu taka fram sum er rættiliga viðkomandi fyri okkara samfelag og aktørar í samfelagnum harra formaður eg veitskvusu ógvar minuttir eftir eg síggi ikki her ókey ja hetta her vísir bara tað at hað er eingin tíð til at gjøgnumganga so ógvusligt uppskot men her kemur jú ein revsiheimild til øll