Hervør Pálsdóttir (Tjóðveldi (Republic)), speaker, 2022-01-25
Topic: 2. viðgerð LM-018/2021  Uppskot til samtyktar um heildarætlan um at tryggja nøktandi vælferðartænastur í framtíðini
takk fyri eg skal lesa minnilutaálitið hjá sum eg sjálv sigur stenberg og eygun samelsen eru samanum vit hava hesar viðmerkingar tað er kki uttan orsøk at hetta týdningarmikla uppskotið verðu lagt fram til søgutakanm á løgtingi við hesum so geva vit okkara íkast við boðum upp á loysnir á tí ovurstóra og vaksandi samfelagstrupulleika sum vit hava hava við at fáa nokk av skikkaðum starvsfólki til neyðugar vælferðartænastur vit meta vælferðartænasturnar so mikið hóttar at tekur løgtingið ihi á øll neyðug stig og standa samgonga andstøða kommunur stovnar myndugleikar og onnur ikki saman so eru vit á vandakoss okkara grannalond eru í líknandi støðu sum vit tørvurin á starvsfólki veksur stútt og støðugt og støðan er nú so sera álvarsom tí talan á umsøkjaran til útbúgvingar á hesum økjum fakkast so illa fyri eru vit ikki enn vit síggja framvegis at fólk velja at útbúgva seg á hesum økjum og at grundarlag er fyri fleiri flokkum innan fleiri øki størvini á vælferarøkinum sum í hesum føri eru sjúkrarøktarfrøðingar heilsurøktarar heilsuhjálparar vaskifólk námsfrøðingar og námshjálparar og eitt ávíst tal av ófaklærdum eru berandi fyri arbeiðsmarknaðin fáa vit ikki børnini í barnagarð verðu tað ikki gjørt reint fáa vit ikki nøktandi heilsu og sjúahjálp og røkt hongur arbeiðsmarknaðurin ikki saman so sleppa fólk hvørki til arbeiðis ella hava møguleikar at fáa heilsubótt tí skal hetta uppskot eisini síggjast sum ein liður í at halda grundarlag undir samfelagnum koyrandi tað eru fleiri ferðirnar í fleiri førum lagt uppskot fram um at útbúgva fleiri námsfrøðingar og fleiri røktarstarvsfólk hesi uppskot vórðu tá felgd men hóast hetta so fegnast vit um at tað nú vórða tiknir fleiri sjúkrarøktarfrøðingar inn í útbúgvingarskipanina frá komandi r ella frá í ári altso so uppskotini sum vit hava havt hava munað tasi sjálvandi eisini hopa at mann tók fleiri námsfrøðingar inn tí har standa vit eisini til at mangla øgiliga nógvar útbúgvar námsfrøðingar tey uppskotini tey gjørdu eisini at stig bleiv tikin til at fáa búskaparráðið at koma við frágreiðing um málið millum orsakirnar til at fella uppskotini tá var millum annað at mann ikki kundi bara útbúgva fleiri men heldur hyggja eftir heildini so sum løn arbeiðsumstøður arbeiðstíðir og annað hetta varð vit nú gjørt við hesum uppskoti vit hava lagt eitt fram eitt uppskot sum viðger heildina í starvsfólkatrátinum og hava boð upp á loysnir á ymisku økinum vit meta tað hava alstóran týdning at øki verður viðgjørt í eini heild sum umfatar øll tey viðurskifti sum vit hava visum vit í uppskotnum hava víst á økið er samansett og tí má arbeiðast á fleiri mótum samstundis allir liðugr í heildini hava stóran týdning og treyta hvønn annan tí ynskja vit at løgtingið heidir á landsstýri um at gera eina ætlan sum lýsir tættnir breitt og hes tætnir tað eru at seta eina serliga píðju av til at lyfta laksu lønirnar at tað skal bera til at liva av einari vanligari løn seta gongd á arbeiði við styttri arbeiðsviku at tryggja fólki møguleika at arbeiða fulla tíð at arbeiða miðvíst við javnstøðu á arbeiðsmarknaðinum og útbúgvingarøkinum at útbúgva fleiri sjúkrarøktarfrøðingar námsfrøðinga heilsuhjálparar og heilsurøktar at arbeitt verður við at bøta um arbeiðsumhvørvi og arbeiðskor at tryggja fakligheit og góðar tænastu til fólk nú og frameftir at arbeiðið við førleikamenning og førleika meting verður styrkt eisini fyri ófaklærd og at tað verið gjørdan heildarætlan sum lýsir hesi átøk meirilutin í trivnaðarnevndini vísir til eitt arbeiði sum í løtuni verður gjørt millum kommunurnar og ávís aðalráð og nakrar av hesum tættum tí er eingin andsøgn í at taka undir við hesum víðkaða uppskoti í mun til arbeiði í landsstýrinum tað hevði bert dugnað um arbeiðið hjá landsstýrinum at tikja undirvið hesum uppskoti tí arbeiði í landsstýrinum er munandi smalari enn tað sum vit leggja upp til umframt at tað hevði verið ein tmikið stig av fingið breiða semju um eitt so týdningarmikið mál fyri alla okkara framtíðar vælferð arbeiðsmarknaðin starvsfólkahópin og samfelagið í síni heild hoyringarnar í nevndini hava púra greitt víst á at uppskotið er neyðugt tað hevur verið viðgjørt nakað hvør arbeiðsmarknaðirn skal loysa partar a uppskotinum í samráðingum síðnámillum ella um ter hóskandi at løgtingið tekur støðu men endamálið við uppskotinum eru partarnir samdir um tí starvsfólkatrátti er longu ein stór avbjóðing longu nú er stórur tørvur á fleiri námsfrøðingum sjúkrarøktarfrøðingum fólki í røeldrarøktini ogsovíðari vit vita frá dagstovnaøkinum at tað kemur fyri at stovnar mugu lata aftur áðrenn vanliga tíð vegna starvsfólkamangul vita eisini frá tølunum frá almannaverkinum at árligi rekroteringstørvurin er umleið trýss til fýrs fólk um árið øll tey komandi árini nógv fólk eru á bílistum til tænastu og bíli og tað verður so tað verður so fólk sum bíða eftir stuðli umlatting endurvenjing vegna títt lív virknistilboði og bílistin til vardar bústaðir er eisini langur somuleiðis gjørdist greitt longu í sambandi við løgtingsmál áttaoghálvfems nummar áttaoghálvfems tveytúund o nítjan at einans seksogfjøruti prosent av starvslýsingunum sum almannaverkið lýsir við eydnas at hær verða lat tær eydnast kravið í dagsavnarlógini um at tveir triðingar skulu hava námsfrøðiútbúgving verður heldur ikki hildið men er tættari eintriðingi og trý hundrað og fimmogtretivu námsfrøðingar manglaðu bert fyri at halda lógina eldraøkini og sjúkrahúsverki tørva eisini hópina á starvsfólkum tað er trupult at seta røktarstorv til dømis á koronudeildini og serúbúnir sjúkrarøktarfrøðingar mangla nógvastaðni komunalu størvini hava trupulleikar við manglandi starvsfólkum í so stóran mun at tey nú ikki kunnu taka fólk inn á øll røktarplássini og soleiðis skundu vit hildið áfram tí tørvurin er eyðsýndur tað harmar okkum at tay ikki tykist a vera viljur til at gera nakað við tey truplu málini sum eru at saman við manglað starvsfólkunum starvfólkum kemur á lønarlagið er so lákt sambært okkara útrokningum hava ólk sum starvast inn á vælfarðartænasturnar so gott sum onga møguleika at seta búgv tað er heilt einfald ikki møguligt at liva og forsyrgja sær av lønini ei heldur vil nevndin standa saman um at gera nakað ov javnstøðutrupulleikan sum eisini serliga sæst aftur í niðursettu arbeiðstíðuni tað harmar okkum tað koman ikki hesar tættir og tættr uppskotinum við í eit framtíðar arbeiði verið trupult at finna nakra heildarloysn tá kunnu vit ikki framtíða a tryggja vælferðina og vandi verður fyri at fakliga støðið fer at lækka og tað er álvarsamt fyri allar borgarar í landinum vð hesim viðmerkingum mælir minnilutin heilt greitt løgtinginum til at samtykkja uppskotið takk fyri