Ingilín Didriksen  Strøm (Javnaðarflokkurin (Social Democratic Party)), speaker, 2023-03-28
Topic: 1. viðgerð LM-089/2022  Uppskot til  løgtingslóg um broyting í løgtingslóg um Húsalánsgrunn (Strika krav um fígging frá øðrum íleggjarum í sambandi við bústaðabygging)
takk fyri harra formaður takk fyri orðið eg haldi ati tingfólk hava verið inni á nógvum áhugaværdumsjónarmiðum í viðgerðini og eg fari at fyrsta siga eitt sindur um hví eg haldi er neyðugt at fremja hesa lógarbroytingina í lógini um húsalandsgrunn og fái vónandi eisini svara nøkrum av tí sum vhevur verið ført fram í framsøgurøðunum í dag vit vilja geva bústaðir betri møguleikar fyri at arbeiða og fremja sítt verk sum okkara bústaðarpolitiska amboð og eg haldi a ta er neyðugt við hesi broytingini fyri at røkka teimum endamálum sum eru í lógini fyri bústaðir sum eisini hava verið nevnd fleiri ferðir í dag nemliga myrka fyri at øll í føroyum skul hava møguleikaat útvega sær em bústað at tryggja fjølbroytni á bústaðarmarknaðinum og stuðla undir veðurlagspolitikkinum og myrka um minka um orkutørvin á bústaðarmarknaðinum afturat eldamálinum í lógini so hava vit eisini ein bústaðarpolitikk sum gott nokk er frá tvey túsund og tólv sum g staðfestir at politska uppgávan hjá okkum tað er at tryggja at útboðið av bústøðum og kostnaðurin fyri hesar er einum støði sum menniskju uttan mun til hvar tey eru í lívinum fáa nøktandi heim í mun til teirra tørv í lógini í dag er eitt krav til bústaðir at tey skulu sum meginregla samstarva við aðrar íleggjarar fyri at sleppa at brúka lániheimildina altso fara í gongd við bygging tað betíðir at bústaðið skal rokna sær fíggjarligt avkast fyri teir bústaðirnar sum bústaðir byggir sum samsvara við avkastkravi hjá hinum íleggjarunum landsstýrisfólkið kann so geva undantak frá kravinum sum eisini er blivu nevnt fleiri ferðir í dag um bústaðirkann vísa á at tað ikki ber til at finna íleggjarar til ávísa verkætlan og tað kann vera skilagott at bústaðir fær aðrar íleggjarar við serliga tí at pengarnir sum bústaðir kann læna soleiðis røkka longri men tað ger altso at bústaðir ikki sjálvstøgt kann meta um nær taðer skilagott at samstarva við aðrar íleggjarar og nær tey skilabest at byggja einsamøll kravið tað hevur við sær at bústaðir í øllum verkætlan skal brúka orku tíð upp á at finna íleggjarar og at gera avtalur við tey og tær verkætlanirnar sum verða framdar tað verða so tær sum eru vinnuliga gevandi meðan aðrar verkætlanir sum hvíla sær sjálvum kanska ikki verða framdar tá bústaðir ikki longur er bundi av einum vinnuligum avkastkravi so fer betur til at byggja bústaðir í økjum sum ikki eru so áhugaverd fyri vinnuligar íleggjarar tað vil siga at møguleikin fyri at búgva uttan fyri meginøki verður størri tá i bústaðið kann byggja einsamalt tað merkir eisini at tá avkast vinnuligt avkast ikki verður lagt á húsaleiðina so eigur húsaleiðinin at verða lægri enn tá ið vinnuligt avkast er kravt ájavntað hjá privatum íleggjarum hetta hava nøkur løgtingsfólk sett spurnartekin við men har vildu vísa á at hyggja vit eftir samskiftinum ímillum trivnaðarnevndina og bústaðir tá mann setti krav til samstarv við aðrar íleggjarar ítjúgu tjúgu so vístu bústaðir á at húsaleiðarin hjá teimum fór at hækka hækkingin vera ymisk í mun til stødd og prís á íbúðum men vegleiðandi so vildi talan vera um eina húsaleyguhækking á tjúgu til fjøruti prosent stendur altso at lesa her í svarinum til spurningar frá trivnaðarnevndini hesa hækkingina hana hava vit so ikki sæð enn tí enn er einki brúkt av tí leiðuheimildini sum hevur krav um vinnuligt avkast og samstarv við aðrar íleggjarar tí meti eg at hendan lógarbroytingin hon skal til so at samstarið er ímillum okkara politiska endamál við bústaðarpolitikki landsins og endamálinum sum okkara bústaðarpolitiska amboð er setti verðina at virka eftir við lógarbroytingini so fær stýrið fyri bústaðir størri heimildr at taka strategiskar avgerðir um hvussu virksemið hjá stovninum skal skipast og til í hvørjum einstøkum føri at meta um hvørt verkætlanir skulu fremjast í samstarvi við onnur ella ikki helgi abramsen og stefan klein poulsen spurdi ítøkiliga um broytingina viðvíkjandi at landsstýrisfólkið tekur avgerði í samráð við bústaðir um tær tvey hundrað milliónirnar til serliga málbólkar og til tað siga so er tað ein ein broytt orðing sum ikki innihaldsliga væntandi fer at hava broytingar við sær men har mann nágreinar at inisiativið liggur hjá landsstýrisfólkinum har sum tað áðrenn í lógini varð ógreitt hvar inisiativið til hesa samráðingina lág men tað skal so vera í samráð við bústaðir framhaldandi erhard joensen sett spurnartekin við mangla da gjøgnumskygdni og har er tað soleiðis at bústaðir er fevnt av løgtingslóg um alment innlit tann sum ynskir at fáa innlit í virksemið hjá bústøðum kann tískil biðja um alment innlit samanumtiki so er talan um eina lítla mentýðandi broyting í heimildini hjá bústøðum sum gevur bstøðum betri møguleika fyri at útvega bústaðir tað eru eisini fleiri framsøgufólk sum eru komin inn á viðmerkingina frá fíggjarmálaráðnum og til taer at siga at tað er so at bústaðir fylgir ásetingunum sum eru í lógini um húsalandsgrunnin um orskskap grannskoðan og eftirlit tað vil siga at bústaðuir letur á hvørjum ári landsstýrisfólkinum orsfrágreiðing saman við rokniskapi sum er grannskoðaður av einum løggildum grannskoðara grannskoðarin hevur ikki gjørt vart við at haldføristrupulleikar eru í rakstrinum hjá bústøðum fyri einum hálvum ja fyri hálvum øðrum ári síðan so ságdi ein táverandi stýrislimur sum á skifti eisini var formaður iva um haldføri í rakstrinum hjá bústøðm og í hesum sambandi so úttalaði hesin grannskoðarin hjá bústøðum eisini í í skrivligari frágreiðing at hann ikki sá nakrar orsøk til at ivast í rakstrarligu haldførinum hjá stovnunum afturat hesum so er bústaðir eisini undirstøðugar gransking frá kreditorum sum fíggja bústaðarverkætlanina hjá bústøðum eingin av hesum kreditorunum sett spurnartekin við kridittfirði hjá bústøðum og harafturaft haldi eg eisini at er viktit at siga at landskassin vegheldur ikki færi lánin hjá bústøðumm at fíggja úbústaðarbygging í løgtingslógini um húsalandsgrunn er ásett at at bústaðir skal veita trygd í fastari ogn fyri alla fígging sum verðurfingin til vega við heimildunum sum komu í tvey túsund og seytjan og ítjúgutjúgu tjúgu einogtjúgu harafturat kann eg isini siga at eg havi umbiðið ein fund við fíggjarmálaráðið at útgreina hesa viðmerkingina nærri tað eru eisini nógv tingfólk sum eru komin inn á hetta samspælið viðprivata og almenna leiðimarknaðin kanska serliga elsbett mersedes gunnleydótir hevði tað nógt frami nógv frami í sínari røðu og tað er soleiðis í dag at nógv flestir bústaðir tað eru eygarabústaðir og tað eru nógv sum ikki megna at vera við á bústaðarmarknaðinum tí prísirinir at seta búgv og eisini at leiga er ótrúliga høgur tað er og hevur vóru seinastu árini eisini verið nógv størri tørvur á leiðurbústøðuni enn útbúði er eisini á tí privata leiðumarknaðinum av tí sama so hava leivurprísirnir á privata leiðumarknaðinum ofta verið ógvuliga høgur og ætlanin við bústøðum er ikki og hevur ongantíð verið heldur at bústaðið skal inn at kappast á tí privata leiðumarknaðinum um leiðarar faktiskt so er støðan í dag jú tann øvuta tað eru leiðararnir sum mugu kappast um at fáa sær ein leiðubústað ætlanin og endamálið við bústaðim er at útvega leiðubústaðir á einum leiðurmarknað har útboði hevur verið og enn er alt ov lítið í mun til eftirspurningin tann einasta orsøkin til at vit hava bústaðir tað er sostatt at privatu marknaðurin ikki megnar at nøkta bústaðartørvin eg meti virkuliga at vit hava væl pláss fyri einum vælvirkandi og virknum bústaðarpolitiskum amboð og privata leiðumarknaðinum tað endurspeglast eisini í lógini har bústaðir frameftir bæði kann velja at byggja sjálvt ella saman við øðrum íleggjarum eg haldisimpilten a vit mugu sleppa hesar ræðumyndini av bústaðir sum nakað sum ger treytirnar hjá privatu vinnuni verri grundarlagið undir øllum arbeiðsmarknaðinum tað er jú at vit hava eina virkað arbeiðsfjølg sum hevur ein tryggan gerandisdag og ein tryggur gerandisdagur er treytaður av einum tryggum heimi og í londunum rundanum okkum so fylla almennu leiðurbústaðarroyndirnar nógv meir enn tað gera her heima uttan a tað koppar nøkrum bústaðarmarknaði samstundis sum privatir leiðarar reka sítt virksemi eisini við yvirskotum so øh fyri at taka samanum so haldi eg at atiat a høvvu verið ein áhugaverd viðgerð og hóast broytingin er lítil so eru nógvir spurningar og har fara vit sjálvandi eisini í rættarnevndina har vit væntandi verða innkallaði at athava tey ivamálini uppi sum kunnu vera um hesa lógarbroytingina takk fyri harra formaður