Páll á Reynatúgvu (Tjóðveldi (Republic)), speaker, 2021-03-10
Topic: 1. viðgerð LM-098/2020  Uppskot til  Løgtingslóg um broyting í løgtingslóg um Landsbanka Føroya og Føroya váðaráð (Minka landsbankanevndina, ásetingar um landsins gjaldføri, avtaka stovnsfæið)
reynagger so væltakk fyri formaðurin ja tað eru eitt sindur ymiskt sum vit velja at byggja tað føroyska húsið tá ið fólk á sinni fóru undir at skipa landsbankan fyri nógvum árum síðan og búskaparráðið somuleiðis so var tað við tí fyri eygað at hava tvær týdningarmiklar súlur í at hjálpa politisku skipanini at halda samfelagnum á kós og um vit skulu byggja tað føroysku húsið og tað haldi eg so avgjørt at vit skulu eg haldi tað eru alt ov nógv tekin í í tí ráki sum eg síggi í dag at at vit lata fleiri og fleiri sum ikki eiga at stjórna okara føroyska húsi atgera tað vit eiga tvørturímóti eiga vit at gera alt tað sum vit kunnu atlaga upp teir veðgirð styrkja tar grund sum er undir tí føroyska fólkaræðinum undir tí føroyska fólkinum og ein partur ein partur kanska ein veðgur av tí føroyska húsinum eru júst tey málini sum vit viðgera í dag búskaparráðið og landsbanki føroya sovnar sum bara hava til endamál at gera gagn fyri tað føroyska samfelagið fyri tað føroyska fólkið og so skulu hjálpa okum og bera ein ein ein virkin sparringspar hjá politisku skipanini at halda samfelagsgongdini á eini góðari og og javnvigandi kós eg haldi fyri tað fyrsta at tað er ómetaliga møssamt hjá teimum fólkunum sum starvast í hesum hesum báðum stovnum sum vit viðgera í dag búskaparráðnum og og landsbankanum at tey ferða eftir ferð verða varpaði inn í endaner meldin um tey hava eitt eksisternsktgrundarlag er la ikki eg haldi tað er ein ósigur eg haldi absolutt ikki atat at vit kunnu loyva okkum sum politisk skipan at at gera tey sum kastibløku í einum eventuellum politiskum samgongu andstøðupolitiskum ella partapolitiskum meldri sum máttu veri tey hava nógv betri uppiborið enn so sum onnur lond skipa síni landsbanka ella síni tjóðbankan nationalbanka so er tað av alstórum týdningi at mann hevur bæði armslongdarprinsipp og óheftini inni í myndini og nettup tí haldi eg at spurningurin um ati at stovnurin ikki skal vera sum ein rakstrarjáttan á fíggjarlógini hevur ótrúligastóran týdning eg haldi t vit u vit nýtast ikki at uppfinna tann djúpa tallerkin í hesum samanhangi visu vit hyggja eftir hvussu tjóðbankarnir eru skipaðir aðrastaðni so er tað stórt sær skipaðir upp á akkurát sama máta sum okara landsbanki í dag virkar eg veit væl og kann gott taka tann kritikkin at at okara landsbanki kanska ikki hevur heilt somu funktión sum ein tjóðbanki í einum sjálvstøðum landi hevur men eg haldi so avgjørt ati at vit skulu heldur heldur enn at niðurlaga tjóðbankan so skuldu heldur laga upp samfelagi soleiðis at tjóðbankin fær ein uppaftur størri týdning og blívur tann veruligi nationalbankin í okara landi tað eg haldi tey flestu av okkum um vit ikki hava verið í politikki tá so so minnast vit aftur á kreppuna og aftur á tær áhaldandi ávaringarnar sum sum vóru frá frá danska búskaparráðnum millum annað um hvussu vit stýrdu í føroyum fram ímóti fíggjarligu kreptuni í í í áttaoghálvfems í tveyoghálvfems orsaka og og eg haldi at tað eru tað av alstórum týdningi at vit læra av teirri søguligu gongduni tað er onkursvegna øgiliga í okara politiska fullvísi her inni at og kanska eisini magt fullkomuleika at siga at tað er eingin annar sum hevur betri skil upp á upp á landsins viðurskiftir enn vit hava men tað er nú ikki altíð soleiðis eisini politiska skipanir taka feil politiska skipanir hava stóran tørv á at her eru sparringspartar sum klára hjálp okum at at stýra væl og rætt ígjøgnum tey serðini sum eru og um um vit vilja tað lla ikki so finnast s altso eisini aðrir føroyingar sum eru líka skilagóðir sum vit sum her innisita eg hoyrdi okkurt a men eg má bara ásanna at at tað er tað tjóðveldi hevur havt ein øgiliga virknan leiklut í í í í royndini at skipa ein føroyskan landsbanka og tað sama búskaparráð fimmb í ísakstanin legði framlaksinsleguna um at skipa eitt búskaparráð í nítjan hundrað og fýraoghálvfems og tað var við tí greiða endamálinum atat sum tað sendur í grein trráðið hevur rætt til at krevja allar upplýsingar um frágreiðingar frá almennum stovnum sum tað metum neyðugar fyri at kuna røkja virki sítt sum sum sum ráðgevandi organ í mun til tann førda politikkin so tað er einki ivast í at vit í tjóðveldi fara atsláa garð rundan um hesar stovnar sum tveir øgiliga týdningarmikli stovnar í okkara samfelag og sum avgjørt hava sín týdning og sítt berateels sjálvsagt er tað soleiðis at vit sum politiskskipanin til ein oghvørja tíð eiga at kunna at bæði meta og eftirmeta øll viðurskiftir í okkara samfelag og tað er tað snýr seg eisini um bæði hvussu landsbankin virkar og hvussu búskaparráðið virkar men at at áhaldandi at liggja og og og mjatla burtur av funktiónini burtur av integritetinum og burtur av dygdini í okara í okkara stovnum tað er halda vit er púra burturvið og eg má siga at tað undraði meg tann útsøgnin tá i sitandi løgmaður so forhánusliga at siga t tað segði um landsbankan at at tað at tey bara kundu ringja niður til nordaga eina ferð um árið altso tað líkist ikki hvørki hvørki embatinum at gera tað tað líkist heldur ikki persónunum at at gera tað og tí komi tað kom tað dótt við at at hoyra tað frá frá løgmanni eg haldi tað líkist svartast ongum fyri at siga tað akkurát sum eg tað er spurningin um at lækka minst av gjaldføri eg haldi at tað hevur verið ein sovorður ein sovorðu óskrivað lóg í í politisku skipanini ta tíðini eg havi verið her tað er hóast alt oman fyri tjúgu ár eftir hondini at at minst a gjaldføri er ein er ein er ein trygd hjá føroyska samfelagnum ikki minst ímóti okum sjálvum tá ið tá ið hugurin ella ovurhugrin hjá politikarunum at attera burturav tí tilfeingi tí fæi sum sum landið eigur teir øgiliga týdningarmikið at mann hevur onkrar súlur sum sum standa uppi og hjálpa okum at stýra tí vita sum ær at eisini politiska skipanir koma undir trýst tað tað kann vera av øllum verðsins ságum tað kann vera av fólkinum tað kann vera stórum vinnufyritøkum tað kann vera stórum vinnufyritøkum sum vilja vinna pengar tað kam eisini vera stórum vinnufyritøkum sum eru vanda fyri at tapa nagvar pengar og tað er øgiliga týdningarmikið at vit sum eitt framkomið samfelag at vit hava tær stovnarnir sum sum skulu hjálpa okum at at at framstanda og vera tað nýtúmans samfelagið sum vit sum vit ynskja at signalera at vit eru eg haldi tað er tað er øgiliga harmiligt um sambandsflokkurin onkurvegna sær hetta her sum sum eitteitt lítið heiðursmerki hjá sær í hesari samgonguni at tekuni siga at vit fingu avmált her á landsbankanum eg haldi ikki tað er eitt virðiligt stig sjálvt fyri ein saíkaflokk og eg haldi at sambandsflokkurin átti at fingið sær onkur bjartaramál at arbeitta fyri enn enn eitt so mikið eitt so mikið lítisfyri at beæti at mann man onkursvegna fara okkurt ígjøgnum í einum samgongu fólkaflokki tað haldi eg haldi ikki tað er eg haldi ikki tað er í lagi vit hava avgjørd eg haldi alt bendir á tað at vit hava tørv á eini tjóðskaparligari laging uppbygging heldur enn at avmontera vit síggja tað næstan dagliga at at fremmant vald á ymsar hættir roynir at troka seg inn í okkara samfelag og tí er tað ómetaliga stóran týdning at vit ikki up á nakran máta slaka í teimum stovnunum sum kunnu vera við til at byggja upp og verja okara land so so sjálvt um vit í tjóðveldi avgjørt eru fyri at atviðgera allar landsins stovnar meta teir og eftirmeta teir so skal eingin vera í ivir um um at vit fara at gera okara til at at varðveita bæði búskaparráðið og landsbankan í so sterkum líkis sum yvirhøvur gjørligt har sum tey sleppa at varðveita sín sín faklig integritet uttan at vera hótt av