Hervør Pálsdóttir (Tjóðveldi (Republic)), speaker, 2021-12-13
Topic: 2. viðgerð LM-015/2021  Uppskot til løgtingslóg um broyting í løgtingslóg um børns retsstilling, lov om arvelov, lov om forældremyndighed og samvær og lov om anerkendelse af nordiske faderskabsafgørelser (Sammóðir)
takk fyri harra formaður eg skal lesa minnilutaálitið upp í trivnaðarnevndini minnilutin í nevndini sum er eg sjálv siri stenberg og eykun samoelsen hava hesar viðmerkingarnar til málið við hesum uppskotinum verða samkyndar mammur og teirra børn javnsett við hinsynd foreldur og teirra børn tað snýr seg í høvuðsheitum um at innføra sammóðurskap í føroyska lóggávu og so eisini at gera broytingar í arvalógini í lógini um foreldraskap og samveru í barsilslógini í rættargangslógini og um viðurkenning av norðurlendskum farisaavgerðum at hjúnabarnslógin var broytt soleiðis at samgin nú eisini kundu gifta seg í føroyum var eitt stórt framstig fyri føroyar hetta var við til í størri mun at javnseta samkynd við hinskynd í dag kunnu vit javnseta familjurnar eisini og herfyri koma ein nýggj spurnakanning út sum vísir at tað er ein greiður meiriluti av føroya fólki sum tekur undir við at sangin skulu hava hesi rættindi í dag er støðan tann at tá tvær kvinnur sum liva saman ella eru giftar fáa sær barn saman við eftirgjørdum gitnaði so verður bert mamman ið bar barnið skrásett sum foreldur hin mamman verður ikki skrásett og hevur tískil heldur einki løgfrøðiligt tilknýti til barnið hon hevur tískil heldur ongar skyldur ella rættvegis rærættindmótvegis barninum hon kann í dag ættleiða barnið tá ið tveyo eitt hálvt ár er gingin tað tekur langa tíð og tryggja hvørki barnið ella mammuna fyrstu árini hjá barninum og hendan støðan er ikki nøktandi vit eiga at tryggja okkum at familjur í føroyum verða viðgjørdar líka og at tær verða javnsettar talan er um ein ljógarpakka við trimum uppskotum ið øll eru við til at javnseta hendan samfelagsbólk broytingarnir í hesum uppskotinum súgvast um samkyndar kvinnur og teirra børn soleiðis at r verða ásettir í lógini um børnsrættseðling og at stillar samorðuna javnt við pápar familjur í føroyum tær eru ymiskar familjurnar fra vit havat familjur við tveimum mammum og børnum og tær familjurnar eru í føroyum tær liva og virka her eins og øll onnur tó uttan somu rættindi sum aðrar familjur tá eitt kynskynd par fer undir viðgerð við eftirgjørdum gitnaði har sá verður domulerað so verða bæði foreldrini skrásett sum foreldur beinanvegin so e hevur tað ein ítøkilig støða har mismunir verður gjørdir á hesum familjum tí er endamáliðvið hesum lógaruppskotinum at javnseta hesar familjurnar og sostatt at strika mismunin í familjurnar eru fyri rættindini í børnini fáa er millum annað rættirin til bæði foreldrini til at hava foreldrini um seg í barsilstíðini rættin a arva bæði síni foreldur og mangt annað fyri foreldrini er talan um rættin til foreldraskap til foreldra myndugleika rættin a farið í barnsil við barninum og so framvegis hesi uppskotini tryggja eisini at tvær kvinnur ið hava foreldrarætt til felagsbarn ella børn ikki missa hesi rættindini um tey flyta úr útlendum til føroya í einum góðum rættarsamfelag og fólkaræði eiga allir borgarar at verða viðgjørdir og viðfarnir eins og rættvíst í landsins lógum tað er okkara uppgáva sum umboð fyri fólki at tryggja javnrættindi til okkara borgarar tað er ikki nøktandi at vit hava a o b borgarar og familjur í føroyum tað er longu møguligt í dag at fáa børn við eftirgjørnum gitnaði hendan avbjóðinginin er ikki at hugsa dømi tað er soleiðis í praksis undir nevndarviðgerðini var upplýst at talan er um fleiri familjur í føroyum ið við hesum uppskotinum fáa trygg og greið viðurskiftir og tað er ikki okkara uppgáva sum fólkavald at taka støðu til um vit halda at summar familjur eru rættar ella skeivar men tað eru okkara uppgáva at tryggja javnrættindi og javnviðgerð tað varð viðgjørt í sambandi við hesi málini bæði fyrstu viðgerð og aðrastaðni at mann frátekur børnum rætt til at kenna seg biologiska upphæv tað er ikki rætt hesi uppskotini broyta ikki upp á støðuna sum hon er í dag hesi uppskotini formealiserað rættindi og skyldir hjá samkyndum foreldrum og teirra børnum tá in persónur ella eitt par fer undir viðgerð við eftirøgnum gitnaði so eru treytirnar sum verða settar tær somu óðansæð um talan er um hinskynd ella samkynd fólk tað er eisini komið fram undir nevndarviðgerini at tað ikki eru nøkur ætlan hjá landsstýrinum at koma við einum uppskoti ið loysir hesa avbjóðingina í summar familjur í føroyum hava og heildur eingin ætlan er at koma við einam slíkum við hesum viðmerkingum tekur minnilutin undir við uppskotinum og mælir løgtinginum til at asamtykkja uppskotið eg haldi at tað er rættiliga týdningarmikið at mann eisini tekur við í hetta kjakið hvussu langt aftan fyri løgtingið er í mun til fólkið í føroyum trý eg haldi taðvara trýoghálvfjerðs prosent av føroya fólki tekur undir við at samkynd fáa somu rættindi í barnsilsskipanini meira enn nógv meir enn trýss prosent taka undir við at samkynd fáa somu rættindi sum familjur men men løgtingið heldur fast í einum mismuni á familjum í føroyum tí at nakrir ein minniluti á løgtinginum ein minniluti í løgtinginum sleppur bestemma hvat ið meirilutin skal halda tað er ikki rætt at vit diskriminera familjur og gera mun á børnum í føroyum veruleikin í dag er tann sum hetta uppskoti leggur upp til tað broytir einki annað ennat vit formalisera rættindini og tryggja bæði foreldrum og børnum rættindi til til sína sína familju føroyar verða betri tá vit øll eru hava javnrætt føroyar verða betri tá ið vit fara væl við okkara borgarumum farvæl við okkara børnum og tí er hetta eitt uppskot sum vit fyrr ella seinni koma at samtykkja um tað ikki verður í dag tað verður ein spurningur um hvør eg røttu megna søguna tí føroyafólk hevur langt síðan góðtikið at hetta er støðan í føroyum og at hesi skulu hava somu rættindi sum onnur hesi uppskotini broyta øgiliga nógv fyri tær familjurnar sum sum eru í føroyum sum eru fyri mismunni og hóast tað í mínum gerandisdagi mínum familjulívi ikki broytir nakað serligt í praksis so broytir tað ótrúliga nógv tí at mann tímir betur at búgva í einum landi har ið vit geva rættindi til onnur somu rættindi sum eg havi at mínir medborgara eisini fáa tað fólk tíma betur at búgva í einum landi har sum vit øll eru líka fyri lógini so tað verður ein spurningur um tí samgongan fastheldur í einum fastsheldur um ein falskan veruleika um ein veruleika sum fera fólk langt síðan hevur vent sær frá ja tað verður ein spurningur um tíð um tað ikki er í dag so er tað um ikki langa tíð takk fyri harra formaður