Høgni Hoydal (Tjóðveldi (Republic)), speaker, 2022-03-18
Topic: 2. viðgerð LM-036/2021  Uppskot til løgtingslóg um broyting í løgtingslóg um ræði á málum og málsøkjum (Yvirtøka av málsøkjunum landslæknaembæti, eftirlit við heilsustarvsfólkum og stovnum á heilsuøkinum, sjúkufyribyrging, sinnissjúkraviðurskifti, líkskoðan, vevnaðarflutningur, euforiserandi evni, sjúklingarættindi og eftirgjørdur gitnaður)
harra formaður fyrstu at siga at eg hugsi at tað er sjáldan at at eitt uppskot hevur verið so tíðarpart sum hetta uppskotið um at taka sjálvur ræðið á landslæknarambatinum farsóttarlóggávuni sjúkrufyribyrging og alt tað sum harupi hoyrir tí fyrstu ferð tjóðveldið legði málið fram var tað væl áðrenn koronufarsóttin tók heim inn á bóli tá var málið ikki samtykt h men kortini so og tað fegnast vit sjálvandi um at mann sigur oftani jamen hvat nytta tað at koyra uppskot fram tað flytur eisini h og fyrru ferð vit høvdu uppskotið frammi tá haldi eg øll eg haldi ikki haldi ikki g siga nakað skeivt við at siga at øll sum vóru inni og eg haldi biljustinussen vísti eisini á tað vóru øgiliga jalig mótvegis tí at taka ræði á øll hesum økinum og uppskotið byggjar jú eisini á at fáa bygt ein sterkan heilsufakligan stovn upp sum kann stjórna menningini á tí samlaða føroyska heilsuøkinum og tann partin hevur so landsstýrið longu tikið til síni hevur boðað frá at mann stovnar ein fólkaheilsustovn so og og nú sigur samgongus eisini mann arbeiði við at taka ræði á sjálvari farsóttarlóggávuni altso sjúku fyribyrging so so tað fegnast vit um øh men eg harmi sjálvandi um at vit ikki bara a fáa semju um at taka henda partin eisini og tí havi eg skrivað vegna tjóðveldið hesar viðmerkingar til viðgerðina at vit taka sjálvandi undir við undir við málunum og mæla løgtingi um at samtykkja tað tí tað má sjáldan hava staðið so greitt at vit eiga at taka ábyrgdina av landslandslæknaembatinum eftirlit við heilsustarvsfólki og stovnum sjúkufyribyrging og øllum teimum tilhoyrandi málunum ið hava so stóran týdning fyri føroysk heilsumál sum heild koronufarsótn hevur prógvað at okkara dugnaligu fakfólk á heilsuøkinum hava tikið ábyrgd langt út um tað í formliga er álagt teimum nest samstarvið hevur verið við landslæknaembati sum hevur roynt at gjørt eittgott arbeiði og eingin og eingin atfinning ímóti tíð frá okkum øh men samstarvið evur verið langt út um tað sum roknaðst sum sum formliga er ábyrgdin hjá føroyskum heilsustórsfóldi og landslæknin sjálvur ásannaði beinanvegin í farsótnini eg hugsaði at tað var nakar fáar tímar aftan á at koronufarsóttin var veruleiki um allan heim at føroyski myndugleikar og fakfólk máttu traðka til í sjúkrufyribyrgingini og til rætti leggingini og tað var so eisini skipað serligt toymi undir heilsumálaráðnum og síðani skipaði arbeiðseftirlitið jú koronuráðgevingina við palwaie odda og alt hetta eru uppgávur sum í veruleikanum ikki formliga lógu á okkara egnu øheilsustarvsfólkum í viðgerðingini og hoyringini av hesum uppskoti sum eisini varð viðgjørt í seinastu tingsetu eru greitt komin fram at fyrimunir eru sera stórir av at taka egnu ábyrgd av økinum og eingin grundgeving er heldur løgd fram í móti uppskotunum undir viðgerðini tað haldi er týdningarmikið at leggja dent á at tað hevur eingin saklig ella týðandi grundgeving verið ímóti at taka undir við uppskotunum hvørki millum tingfólk sum so men so slett ikki millum øll tey fakfólkini sum hava verið inni til hoyringar har vit millum annað eisini høvdu í seinastu tingsøtu samrøðu við tan grønlendska landslækna sum fyrr hevur verið fyribils landslækni í føroyum endamálið við uppskotinum tað er at styrkja alt heilsuøki og at byggja ein sterkan fakligan myndugleika upp á økinum og ein fólkaheilsustovn ið samskipa menningina og ráðgeva landsstýrinum kommununum og øðrum stovnum í heilsuspurningum síðani uppskotið varð viðgjørt seinast hevur landsstýrið tikið tikið tann partin til sín sum snýr seg um ein fólkaheilsustovn øh og tað fegnast vit um men skal stovnurin fáa ta tingt og tær heimildir sum skulu til fyri at lyfta alt okkara heilsuverk enn hægri er eisini neyðugt á sjálvum myndugleikinum og ábyrgdinav heilsuøkini er krumptappurin á stovnunum tað hugsa eg eisini tey allarflestu fakfólkini munnu vera samd um at byggja eini fólkaheilsustovna upp sum ikki hevur ábyrgdina og ikki hevur leiðslurna og ikki evur tær heimildirnar sum í dag liggja hjá hjá landslæknanum hjá summum donskum stovnum tað fer ikki at geva stovnunum ta neyðugu tingdina og fer at gera tað nógv truplari at samskipa tað sum annars er góðar ætlanir við stovninum koronustøðan hevur eisini týðiliga gjørt greitt at farsóttarlóggávan má vera á føroyskum hondum í fleiri førum hevur landsstýrið ikki havt neyðugar heimildir at smittuverja landið við heilsa smitta og smittuverja er at metas sum eitt týdningarmikið innlendiskmál og neyðugt er at kunna taka skjótar avgerðir tað kann so bara styrkja okkara støðu at vit sjálv taka ræði og hesum øki og tað hevði víst ta virðing fyri føroyskum fakfólki og teirra dygdararbeiði í gerandisdegnum og í undir og undir truplum umstøðum undir koronufarsóttini at tey eisini fáa ábyrgdina av avgerðarrættin at taka tey næstu menningarlopini í føroysku heilsuskipanini og í samstarvinum beinleiðis við onnur lond kostnaðurin harra formaður av at taka málið á føroyskar hendur eru í uppskotinum mettur til áleið fýra komma níggju milliónir krónur árliga og tað er ein lutfalsliga sera lítil upphædd í mun til okkara heilsuútreiðslur sum heild og í mun til tann stóra týdning og teirr fyrimunir tað hevur við sær fyri allar føroyska heilsumenning og fakliga menning tí taka vit sjálvandi undir við málinum og mæla staðilig løgtinginu til at samtykkja tað og eg kundi lagt afturat at eg haldi ikki at samgongufólk høvdu havt fingið nakað nakað ringt orð oman yvir seg frá øllum teimum sum starvasthenna heilsuverki við at siga ja til uppskotið nú tí tað e tað einas su flyta nakað tíl at løgtingið tekur avgerðina at nú verðr að tikið føroyskar hendur inn eina ávísa freist onkur ildahava longri freist ja gaman í men so verðu tað gjørt og so kunnu eisini øll tey fólkini sum hava strýst í gerandisdegnum fyri at smittuverja landi og smittuverja fólki og annars starvast dagliga í heilsuverkinum so kunnu tey eisini fáa ta virðing sum eg haldi løgtingið eigur at geva teimum takk fyri hara formaður