Bjørt Samuelsen (Tjóðveldi (Republic)), speaker, 2022-03-18
Topic: 1. viðgerð LM-067/2021  Uppskot til samtyktar um atkomu fyri allar borgarar til almennar heimasíður og appir
frú forkvinna so sloppu vit endiliga at viðgera hetta málið hetta er ein heil málini síðani tað bleiv framlagt so so hetta er ikki eitt mál sum kom í rúgvuni á teimm málunum sum vóru til síðsta framløgu dag men av ymiskum orsøkum er tað so komi til fyrstu viðgerðir nú og eg haldi at eg fari bara at lesa viðmerkingarnar til málið sum vit í tjóðveldi hava lagt fram tí ati eg haldi tær siga nokk so nógv um bakgrundina fyri hesum uppskotinum til samtyktar har vit vilja hava løgtingið heita landsstýrið um ati leggja fyri løgtingið neyðug uppskot um atkomun til almenna heimasíður appir og tílíkt fyri borgari við skerdum førleikum millum annað lógaruppskot um um standard krøvd og treytir sum krevjast fyri at kunna tryggja borgarum hesi rættindini og endamálið við uppskotinum er at tryggja at allir borgarar fáa atgongd til og kunnu nýta heimasíður appir og líknandi skipanir á netinum hjá almennum myndugleikum og stovnum her verður serliga hugsað borgari við skerdum førleikum eitt eitt nú í mun til lesiog skriviførleikar horvn sjón rørslu og mál ella niðursettum arbeiðsførleika av ymiskum slag sum í dag ikki hava javnbjóðisatgongd til kunning og tænastur frá og samskifti við tað almenna á netinum sum fyrireiking til hetta verður eisini heitt á landsstýri um at taka upp samstarv við kommunurnar fyri at tryggja at heimasíðuog appi verða gjørdar eftir ásettum standardum sum gera tað møguligt at menna hesar atkomu fyri allar borgarin og á landsstýrið síðani leggur fyri løgtingi lóg ið ásetir hesar standardir krøv og treytir sum krevjast fyrð at kunna tryggja borgaran við skerdum førleikum atgongdina og dømi um hesar treytir tær eru at finna í es fyriskipanu frá tvey túsund og sekstan tað sonevnda vmutann sonevnda vbatkomufyriskipan ella atkomudirektivi sum á donskum eitur til gangligheta ofniligur organirs vepstetur og mobilaplikatiónir tað er útgangsstøði fyri hesum uppskotinum tí upprunaliga ætlaðu vit at fáa gjørt eina lóg líknandi teiri lóg sum eru í øllum okkara grannalondunum um hesi viðurskiftini men aftaná hava ráðført okkum við góða løgfrøðiher í húsinum so funnu vit útav at tað er so nógv onnur viðurskifti sum sler iki eru upp á pláss sum gera tað at ein slík lóg hevði verið prematur og neg koma fortíðliga í mun til at kunna seta hesi krøvini í í gongd tað er rættiliga umráðandi at allar heimasíður og talgildar tænastur sum borgarar brúka teldum ella á teldlum ella á fartelefon sjálvandi eri er eri gjørd soleiðis at mann kann at allir borgarar kunnu brúka tær og í hesum høpinum skulu vit minnast á at tað er altso vaksandi ella ein vaksandi partur av øllum samskiftunum hjá tí almenna gongur umvegis netið í dag alnetið ervur tíini blivin tað týdningarmesta miklasa ella týdningarmesta kunningarkeldan og samstundis er netið inngongdin til eina langa røð av tænastunum hjá tí almenna og ikki bara hjá tí almenna tað vita vit eisini hjá bankun so frameftir tá ið talgildu føroyar vórðu sett í verk tá tóku vit eitt nokk so stórt fet móti tí fullkomiliga talvgilda samfelagnum og men tá ið talan er um heimasíður og har har tað ofta er øgiliga týdningarmikil kunning so kann henda kunning ofta verða rættiliga avgerandi fyri um borgarin hevur sama møguleika sum onnur at luttaka til fulnar í samfelagnum og samstundis so er atgongdin altso ein heimasíða við nøkrum tænastum hjá einum almennum stovni tað er jú eisini atgongd hjá borgaranum at fáa síni rættindi og í seinasta enda snýr tað seg eisini um at tað almenna fær fyrimunir við at allir borgarar hava møguleika fyri at avat greiða síni síni ting á netinum síni viðurskifti á netinum og tað ger tað sjálvandi nógv lættari fyri tað almenna almenni myndugleikar bæði kommunalar og landsmyndugleikar um so er at borgarin í størri mun er sjálvhjálpin í hesum avgreiðslunum men í dag er tfaktostøðan tann at tað eru nógvir borgarar sum ikki hava sama møguleika at røkka bæði kunningin ú tænastuni og at samskifta við almenna myndugleikar á netinum ella almennu stovnar tað almenna í heila tikið og tað kunna vera nógvar orsøkir til tað tað kann sum nevnt í áðni vera ymisk sløg avskerdum førleikum og og tí er tað umráðandi og tað er tað skal sigast beinanvegin at tað eru nakar kommunur sum hava setttil dømis kannmann hoyra tekstunum á teirra heimasíðnum so víðari men landikommunur og almennstovnar eiga at tryggja teirra heimasíður og appir og sovíðari eru meira atkomilig so tað e lættari at samskifta fyri borgarir við alskynsslagið av forðingum ella breki um mann vil og visti mann skal gera hetta skynsamt í føroyum so eigur mann at áseta nøkur tøknilig krøv eftir felags altjóða standardum teir sonevndu wc a g sum stendur fyri xcblitcgilainx sum gera hetta møguligt og og tað er nakað sum honn hevur innført í í okkara grannalondum og í europa og sikkurt aðrastaðni í verðini við nettupp fyri at mann hevur nakar felags standardir tá ið almenni myndugleikar fáa sær heimasíður og sum ger at tað er lættari a t innføra allar hesar funkurnar og so fyri at taka nøkur dømi um funkur fyri at gera atkomunar betri so kann tað til dømis vara at fólk ið eru lutvíst ella heilt blind tey kunnu fáa lisið upp tað er kanska ein av teimum løttu atgongdunum og sum eru longu fleiristaðni í dag tey kunna eisini fáa lisið upp at her at mynd á síðuni og fáa lisið upp hvat er á myndini tað er ikki kanska heilsa vanligt í dag annað at dømi er at tað skal bera til at flyta seg runt á síðuni uttan at brúka mús ella brúka ein peikipinn tí tað eru ikki allir borgarar sum fáa brúkt hvørki mús ella beikiping pinn men tú skalt kunna navigera runt á síðuni tað kann til dømis vera við eygunum tað skalt verða lætt at skifta til óra stødd og sjónfílur skulu tekstast soleiðis at deyv og hoyrirtarna kunnu lesa tekstin og fólk við dyzlekxi ella á tí hd skulu hava atgongd til føroyskt osr optikarakter og ricoknasin skannaðar tekstir altso tekstir sum verða skannaðir við sr og upplestrarfunktiónir á almenn heimasíðum og so frameftir í nógvum førum er tað rímiliga einfaldar broytingar sum kunnu gera heimasíður og appi betri atkomiligar fyri fólk við skærdum førleikum sum dømi kann eisini nevnast at vit hava ment eina sera góða føroyska teldutalu sum nógv er nógv brúkt men hvørt møguleiki enn ikki verða gagnnýttir til fulnar føroyska teldutalan er eitt av grundelementunum fyri hesum her nevnda wca gstandardinum sum eg nevndi í áðni ein lóg um at tryggja øllum borgarum atkomu heygugjørt at nógv fleiri borgarar fingu atgond til almennar nettænastur og til neyðuga kunning sum kann lætta um gerandisdaga teirra og gera tey betur føru fyri at luttaka í samfelagnum og fáa útinn síni rættindi og skyldir og tað ger eisini borgarar meira sjálv javntnan og sum nevnt í áðni so lættu tað um hjá tí almenna arbeitti eigur samstundis at vera við at alt almenn tilfarið verður talgilt og breitt atkomligt gjøgnum almennar heimasíðu og appir her verður eisini hugsað um at alt undirvísingartilfar sum er á føroyskum máocr talgildast á føroyskum so tað kann gerast atkomligt fyri næmingar við við ymsum lesi og skrivaavbjóðingum við neyðugt uppskot í samtyktini verður hugsað um neyðug uppskot í samtyktini verður hugsað um lóg um netið at komað fyri allar borgarar harumframt møguligt játtanaruppskot og so nevna vit bara tað er øgiliga trupult at siga hvat hetta fer at kosta sum manjú sjálvandi eigur tá ið mann kemur við uppskotum men av tí at hetta í stóran mun er nakað sum má fara at ganga fyri seg kann mann siga í samstarviðmillum land og kommunur so má tað vera ein partur av tí arbeiðinum eitt samt løgting vónandi vil heita á landsstýrið um at gera men eisini metir um hvat kemur hetta at kostað og so leggur neyðug játtanaruppskot fram htað er heilt grundleggjandi í hesum uppskotinum at mann smat landið má samskifta so landsstýrið má samskifta við kommunurnar um hetta arbeiðið og hetta við felags standardinum trúgvi eg eri rættiliga avgerandi at mann fær gjørt kann mann siga treytina fyri at tað skal nytta nakað at koma við einari lóg má kom upp á pláss fyrst harra formaður í gjár sendi starvsfelagið út eitt tíðindaskriv um at ella stendur á tíðindini teirra heimasíðu um at tey hava fingið ein avhasum her lurta funkunum ø sum ger at mann tá mann fer in á teirra heimasíðu kann hoyra tað tilfar sum tey leggja út og tórshavnar kommuna ellatð eru fleiri kommunur runavíkar kommunur tað er fleiri kommunur sum hava hesa funktuna tað eru fleiri almennar heimasíðu sum hava tað men til dømis fer mann inn eina heimasíðu sum hana hjá almannaráðnum so sær m htað er kanska ein sorðnar heimasíða sum átti at verað í allarfremst hjá øllum í mun til atkomu so eru ikki slíkar funkur sum vit tosa um her sum gera at borgarin bæði fær grundleggjandi kunning fyri borgarar í samfelagnum men eisini kann avgreiða síni viðurskifti hóast hóast brek og avmarkingar so harra formaður eg øgiliga fegin um at taðr tey framsøgufólk sum hava verið hava verið so mikið jalig og eg haldi at hetta er kanska ein yvirstæddur trupulleiki fyri tey flestu av okkum tí vit ikki hava henda tørvin men tað er ein rættiliga stórur partur av borgarunum og ikki minst eisini so hvørt sum miðalaldrin hjá okkum hækkar so leggjast fleiri og fleiri afturat sum veruliga hava tørv á at mann mann fær fulla atgongd fyri altso óðansamanbera brek ella ikki at mann so hevur fulla atgongd til tænastur og kunning hjá tí almenna netinum takkfyri hara formaður