Hervør Pálsdóttir (Tjóðveldi (Republic)), speaker, 2020-09-24
Topic: 1. viðgerð LM-025/2020  Uppskot til løgtingslóg um royndarskipan um ókeypis sálarfrøðiliga viðgerð til persónar millum 15 og 35 ár, sum hava angist ella lætt til moderat tunglyndi
tað hava vit t til løgtingslóg um eina royndarskipan um ókeypis sálarfrøðiliga viðgerð til persónar millum fimtan og fimmogtretivu ár sum hava angilst ella lætt til moteralt tunglyndi endiliga kann mann siga hetta er eitt øgiliga gott uppskot sum vit taka væl ímóti oeg haldi serstakliga tað at allir flokkar á tingi eru samdir um at atsálarheilsa og kropslig heilsa skuldu javnsetast er eitt gott tekin í tvey túsund g átjan var ein heildarætlanh ella fyri sálarliga heilsa í føroyum handa tá var endi landsstýriskvinna í heilsumálum har hetta her uppskotið var eitt av tilmælunum føroyska vælferðarsamfelagi og heilsuverkið er eyðkent við at tað ikki kostar nakað hjá borgaranum at gerast sjúkur og at sleppa til lækna tað er ein týðandi hornasteinur fyri javnstøðu millum fólk fyri lívskvalitet og fyri at vit øll kunnu fáa somu góðu hjálp líka mikið hvat mann tjenar tað má ikki vera støðan í føroyum at tey pengapungurin hjá tær ella tíni foreldrum sum gera av um tú fært sálarfrøðiliga hjálp ella ikki við hesum uppskotinum so verður tað ein royndarskipan sett í verk sum gevur persónum millum fimtan og fimmogtretivu ár rætt til ókeypis sálarfrøðiliga viðgerð fyri aingist ella lættll ímóti rætttunglyndi í viðmerkingunm plussass sendir at talan er um upp til tólv viðtalur í heildarrættini fyri sálarheilsu í føroyum og generellu til hoyringarnar sum vit høvdu í samband við up skot til samtyktar hjá tjóðveldi íjavnaðarflokkinum í fjør so so varð rættiliga væl grundgivið við hví mannvið hesum uppskotinum veluraldursbólkin í fimtan etl e fimmogtretivu tí tá tað eru fólk sum eru yngri enn tað so eru tað onnur viðurskifti og skipanir sum skulu gerast sum gera seg galdandi millum annað tað at persónar sum eru yngri enn fimtan ár ikki kunnu sjálvi biðja um viðtalur frá kommunulækna ella geva tað sum man kalla innformera eftir samtíkku meðan tað kunnu fimtan til seytjan ára gomul umframt at tá eigu at vera aðrar skipanir sum lofta teimum sum eru yngri enn fimtan ár men tað er sjálvandi nakað sum vit eisini fara at seta spurningar til í í hoyringunum í nevndini soleis at vit fáa alt tað upp á pláss og at mann so eisinihevur valt angist og lætt til moteratttunglyndi tað er nokk tí tað er millum tær vanligastu sálarsjúklurnar og tí hevur mann valt at brúka hesar diagnosirnar í royndarskipanini og tað tað haldi eg eisini er fínt men tað kunnu vit sjálvandi eisini hyggja uppá í í nevndini soleiðis at vit eru sikkur uppáat vit fáa tí bestu loysnina hendan royndarskipanin fer úr gildieinogtretivnda desembur í tjúgu tveyogtjúgu so tað er ein ein royndarskipanm í einm áramáli sum mann kann eftirmeta aftaná hvussu núvu gingið um mann kann betrana ella ja hyggja eftir hvat tað var sum riggaði o kanska ikki hendan her royndarskipanin fer uttan iva at gagna øgiliga nógvum borgarum og teirra avvarandi men men hendan royndarskipan ella tað a vit fara vónandi at ber het ígjøgnum løgtingið merkir ikki at vit ikki skuldu blíva við at styrkja sálarheilsuøki fyri allar borgarar yngri sum eldri sálarheilsa hevur verið og eg framvegis rættiliga sigmatiserað og tí hevur mann kanska held ikki tosað nóg nógv alment um sálarligar trupulleikar visi vit so fara til støðuna í dag so er hon støðan tann at fyri at fáa fíggjarligt ískoyti frá heilsutrygd til sálarliga viðgerð so skalt tú lúka ein av teimum nýggju ásettu treytunum í kunngerðini um fíggjarligískoyti men hesin treytirnar eru øgiliga strangar eingin av treytunum góðtekur at tú í gásareygum bara hevur sálarligar trupulleikar tú kanst til dømis fáa ískoyti um tú ert avvarandi til onkran í raktaálvar álvarsligari sálarsjúku men ikki um tú sjálv ert rakt av sálarsjúku tað merkir faktiskt at tú um tú ert fíggjarliga illa fyri so skalt tú vera øgiliga illa fyri sálarliga til dømis so langt sum sjálmarsheitt ella hava roynt at gjørt sjálvmorð fyri at fáa ískoyti frá heilsutrygd upp á fjøruti prosent og tað er up á ongan máta fyribyrgjandi arbeiði fyri sálarheilsuna roynd ir uttanlands vísa okkum at tilboð um og keypisálarfrøðiliga viðgerð hava nógvar fyrimunir bæði fyri borgaran men eisini fyri samfelagið sum heild fyri tann einstaka hevr tað sjávandi stórar fyrimunir tí tað hevur altíð stóran týdning art at fáa góða og skjóta hjálp men fyribyrgjandi arbeiði hevur eisini stóran týdning fyri búskapin tí tað bað ser fyri parti av sjúku fráveru fyritøarpensjónum og færri færri komplikomplikatiónini við heilsustøðuni hjá borgarunum verða seinni í lívinum og tí er tað eisini øgiliga viktigt at vit fokusera upp á fyribyrgjandi arbeiði og tað ikki tí at eg havi nakran nakran hálming a va mann ikki ætlar at gera tað tað virkar til at vera lagt orku í tað frá landsstýrismanninum eisini sálarheilsa hevur og er sum eg segði verið rættiliga sigmatiserað og tí er tað eisini øgiliga skeinfult ofta at tosa um um tú ert rakt av sálarsjúku skom lig við best í tøgnini og tí við at tosa meira um tað um sálarheilsu og generelt at uppraðfesta økið politiskt so eru vit við til at avsigmatiserað evni og tað er eisini fyribyrgjandi arbeiði tí kann mann eisini seta onnur átøk í verk millum annað sálarfrøði á semai í fólkaskúlanum at hava meira upplýsing eina bráðfeingistelefonlinju eina bráðfeingis skaðastovu fyri sálarsjúk og so víðari og tí vóni eg at landsstýrismaðurin tá hann tekur orðið kann koma eitt sindur inná hvussu tað gongur við arbeiðinumum skaðastovuna um sigiatsku skaðastovuna hvar tað arbeiðið liggur mín vóni er at hetta uppskotið er eitt startskot upp á vit um ikki alt ov langa tíð veruliga javnseta sálarheilsu við kropsligam heilsu tí tað eigur ikki at gerast munir á okkum um vit hava brottið beini ella stríðas sálarliga hetta uppskotið fer í trivnaðarnevndina og har fara vit at gera tí eina øgiliga góða viðgerð vit taka undirvð hesum uppskotinum um vit halda at hetta er eittøgiliga gott fet á leiðini til at styrkja sálarliga øki í føroyum takk fyri harra formaður takk fyri so er tað siri stenberg sum hevur eina við