Eyðgunn Samuelsen (Javnaðarflokkurin (Social Democratic Party)), speaker, 2022-11-04
Topic: 1. viðgerð LM-024/2022  Uppskot til  løgtingslóg  um broyting í løgtingslóg um almannatrygd og tænastur
ja takk fyri harra formaður hetta er sum sagt eitt uppskot frá framsókn har mann mælir til at at strika ásetingarnar um um millum annað ogn og og og og hesa markið á tretiv tisund krónur tá ið mann er tá ið mann fær gjald fyri tá mann fær uppjalsveiting vegna vantandi barnaansing og tað er sum sagt eitt gjald sumalmannaverkið umsitur og betala til foreldrini og sum mann so krevur aftur frá kommununum og eg minnist sjálv tá ið vitumsødu ella tá ið eg sjálv sat í nei klaksvíkar kommunu og hvussu nógv vit ergraðu okkum teimum tíðunum tá ið barnabíðilistin var langur hvussu nógvar pengar vit brúktu upp á at at betala foreldrin til endurgjald vegna vantandi barnaansing og tíbetur fingu vit so bilbugt við tað og fingu etabileraðu nakrar stovnar tað minnist eg mann sæð hvønn mánað og og og og sá hvussu stórar upphæddirnar vóru tað er so ikki støðan í dag og kanska er tað bara í tórshavn kommunu á bíðilistini er men grundgevingin hjá framsókn um hetta her at strika tað fokusera mest upp á hesar tretivu túsund krónurnar men uppskotið gongur út uppá meira enn tað men tað er grundgevingin tað er at at at tað er sera óheppið hjá barnafamiljumi sum hava samlað sær pengar og uppsparing fyri at kunna byggja ella fáa sær eitt býlig at tey mugu brúka teir pengarnir fyrst áðrenn tey kunnu fáa fyribils uppijalsveiting vegna vantandi barnansing og tí havi eg hug t hug at koma eitt sindur inn upp á hetta her við hvat uppijalsveiting er fyri nakað og hvørji prinsippini eru fyri uppijalsveiting tí at ein uppjalsveiting tað er tað niðasta trygdarneti sigur mann altíð í okkara samfelag tað er tá allar arbeiðsmøguleikar og allir inntøkumøguleikar eru troyttir og mann hevur so mann hevur roynt alt annað so kann mann antin fáa fyribilsuppijalsveiting ella varandi uppjalsveiting og tað er so nakrar treytir fyri tí og hitt er so at mann altso mann megnar ikki í einum tíðarskeiði at uppihalda sær sjálvum og sínum tí eitur t uppijaldsveiting og tað er hetta her við at mann he verið út fyri eina almanna hending eidda sum hevur við sær at liviumstøðurnar versna munandi og til dømis stendur so sum tað fjórða punktið í ísær paragraffini sum dømir upp á sovorðnar hendingar sum gera at mann kann fáa fyribilsuppjalvdsveiting so stendur at mann ikki kann arbeiða vegna vantandi barnaansing og so sjálvandi treytirnar fyri at fáa tað har er meginreglan at mann ikki eigur ogn sum kann brúkast til at uppihalda tær sjálvum við tað er har tað eru og har stendur so eitt krónu og upphædd upp á tretivu túsund krónur og so og so eitt undantak sigur mann at mann sær burtur frá ogn ella krónum upp til tretivu túsund og eg havi sjálvur verið við til at tað markið bleiv sett í sínari tíð tí eg meini ikki tað var mark í tí gomlu forsagarlógini og so er tað nøkur undantøk sum blivu gjørd í lógini um almannatrygd og tænastur og har var eitt undantak nettupp hetta her við at at tað man fær endurgjald fyri varandi main og tá i tað er lívshættislig sjúka tey kenna nógv at mann fær kann fáa upp til hundrað og hálvtrýss túsund frá sínum gjøgnum sínum fakfelag sum endurgjald tá ið taðer lívsattislig sjúka tann upphæddin hon verður ikki mótroknað tað valdi mann so at broyta tá øh tað sum eg hugsi sjálvt um eg haldi tað er rætt atat tá ið mann barna hetta her jtaki undir við esun her gjá framsókn ma man finna eina loysn uppá up á hetta her við barnafamiljum at at mann skal verða noyddur at brúka hvørja krónu tá ð eg vegna vantandi barnaansing tað haldi eg vit skulu finna eina loysn uppá men tað er nokk so prinsipielt um mann skal hvussu mann skal gera um tað um tað skal vera at mann skal gera fleiri undantøk ø í hesari lógini í uppijaldsveitingini hvussu definerað vanda so hugsaði eg altso er tað uppsparing til ogn hvat nei nei orsaka uppsparing til at byggja særeini sethús er tað ikki akkurát tað sama viðst tú spart pengar upp og ætla tær at skifta vindu ella tak ella vil hava nýggja garasju ella hvat tað nú kundi verið visti mann skal gera forskelligu undantøk afturat í hesari lógini akkurát við uppijaldsveitingini tað er nokk so prinsipielt tí so er tað ikki tann niðasta tann tann tann síðsti møguleikin tú hevur kann mann siga sum uppijaldsveiting annars verður definerað so og eg vil statvek siga tað er ikki tí eg ikki meini vit skulu loysa hendan trupulleikan men eg haldi at tað er nokk so prinsipielt og so síggi eg so ókey at nú hetta her uppskotið gongur ominbart út upp á at at alt skal strikast altso ikki bara hesar tretivitisund krónurnar men eisini um mann eigur ognir umframt tað stendur ognir umframt altso tín egntín tí tað egna bílikt taðvl saga vas t eiur tvey ella trý hús ella summarhús afturat og sovíðari a tað stendur so í hesum og reiðir peningur virðisbrøv og sovíðari tær definitiónirnar men visti mann tekur hetta gjaldið her ella hesa her orsøkina her ha at brýtur hetta ikki frá tí síðsta trygdarnetinum tað at ein kommuna ikki kann veita tær barnaansingarpláss sum tú hevur rætt til brýti tað ikki frá øllum øðrum sum hevu ví uppjavsveiting at gera hugsi eg tí at tað er nakað við arbeiðsmarknaðar til kunnu vit eg at gera altso mann kann siga hevur tú siga tað tú arbeiddi inntil tú bleiv við barn og tá tá ið barnið so tú hevu verið barsil í eitt ár so sleppur tú ikki aftur til arbeiðis tí at eingin pláss er tøk tað haldi eg kann ikki ordiliga samanberast við hinar almannahendingarnar sum eru sjúku og sovíðari men tað er tað er hvussu her nakað sum mann kann hugsa um og tað hitt afturat er tað at barnaansingin sjálv hon liggur hjá kommununi ert tú arbeiðsoyleysur so ert tú fyrst áfyrst í í í als og ert tú í barsil so er tað barsilsskipanin og so kemur hetta fjórða at vist tú ikki fært barnaansing so kemur tú inn aftur í uppjalsveiting tað er nokk so saman altso tað er nokk so sama vaft haldi eg at eg haldi mann burdi hugt eftir skal hetta vera fevnt av almannalóggávuni og vista skal verða fevnt av almannalóggávuni so má mann inn át definera tað vildi eg sagt nógv greiðari undantakið sum mann ætlar sær at gera enn tað sum hetta uppskotið leggur upp til vildi eg sagt men tað er so nakað sum eg haldi vit skulu hyggja eftir og fáa lýst í í trivnaðarnevndini og sum tað eisini stendur her atat sjálvandi skal mann hoyra bæði kommunufelagi og og almannaverki og og tey sum tey sum eru relevant í hesum samanhanginum men eg haldi generelt sæð at vit hava øgiliga nógvar skipanir sum krossi hvørt annað tí tað er eisini so tá tú dettur út úr arbeiðsloysiskipanini aftaná so slanga tíð so kemur tú inn á almanaveitingar og og tað er ein sovorðin trafikkur aftur og fram og mann kann siga barnaansingarøki sum sum ikki liggur hjá landinum sum er yvirtikið um um hetta er at forleingi seg av tíð ella eftir at forleingi seg a barsskipani ella hvar mann skal loysa hendan trupulleikan tað haldi eg vert at diskutera tí at eg haldi at visti mann fer at broyta prinsippini í almannalóggávuni for nógv ella ger for nógv undantøk so er tað spurningurin hthvat um tað við uppjalsveiting so líkasum missi sína sín týdning tað tað haldi eg hvørnfall mann kann seta spurtmanstekni við og um tað er greiðari vissi mann fær ta loyst upp á onkranannan máta tí eg vit eru púra samd í at hevur tú eina uppsparing tí tú ætlar byggja tærin í hús ein barnafamilja so er tað virkuliga at leggja stein um ein á byrðu at tá mann ikki sleppur til arbeiðis so skal mann heldur ikki kunna hava sína uppsparing men harfrá til at hava virðisbrøv og útgolnar eftirlønaruppsparing og fleiri hús og so víðari er tað so sosial lóggáva vit tosa um vist mann sigur at tað er í lagi tað haldi eg er ein spurningur sum er verdur at taka upp og eg haldi at vit eiga at finna eina eina einfalda loysn upp á hettar so javnaðarflokkurin fer í hvørnfall at geva hetta hesum málinum eina góða viðgerð í trivnaðarnevndini takk fyri harra formaðurja