Sirið Stenberg (Tjóðveldi (Republic)), speaker, 2023-03-16
Topic: 1. viðgerð LM-055/2022  Uppskot til  løgtingslóg  um bókasøvn (Bókasavnslógin)
takk fyri frú forkvina og fyrst fari eg at takka fyri nakrar sera góðar og konstruktivar røður og ynskja hesum málinum eisini alt tað besta í mentanarnevndini hetta her er eitt mál sum hevur sína drúgvu søgu tað r jensarana sum sett arbeiði í gongd og eisini sett málið í hoyring og okur hava so arbeitt víðari við tí og hava gjørt nakrar tillagingar í mun til tað sum komu inn í hoyring og hava faktiskt eisini havt kommunurnar á fund umtað og eg havi umrátað tað stutt eisini við mentanarnevndina so at eg haldi at at hetta málið átti í hvørfall at verið nakað sum okur kundu staðið samanum eg haldi heta er eitt ótrúliga gott mál og her er eisini komið nokk so nógv áhugavert fram í viðgerðini millum annað hav okur fingið at vita at tað fyrsta bókasavnið er sett á stovn fyri hundrað og fimmoghálvfems árum síðan og at fyrsti bókavørður var ma jacobsen so at her hevur eisini verð eit sindur av søgu við tað er gott bókasøvnini hava stóran týdning og eg haldi kanska ongantíð so stóran sum nú tay eru ein vitanardepil og tað er nokk eisini ein mentanardepil og ein mentanarberi tey eru eisini bløðin eitti savningarstað nógvastaðni visti mann hyggur á heimasíðunar hvat t ymisku bókasønini gera so hava tey øliga nógv tiltøk sum eisini savnað fólk til ymisk átøk sum síggja út til at rigga væl og tey taka eisini nokk so stóran lut í integratión av fólki sum eisini eru flutt til landið tey eru ókeypis og alment til gongilig og tey hava týdning fyri okkara útbúgvingarøki fyri allar okkara skúlar fyri okkara børn ogung vaksin og okum eldri og tey hava sjálvandi týdning fyri fólkaræði og fólkaupplýsing jeg minnit tá eg var barn tá var bókasavnið í vági tað tað rómtust í einum høli sum kanska er á stødd við tað sum hein vanligur køkur er í dag so tað var ikki serliga stórt tølið men tað at koma inn í eitt rúm har tað vóru bøkur frá lofti til gulv tað var sum at koma inn í eg vet ikki mnn kanni siga himmiríki men tað var sum at koma inn í nakað heilt serligt og mann lærdi hesa her heilt serligu virðingina sum eisini er fyri bókum hetta lógaruppskotið skipað so bókasavns øki kanska meira til nútíðina og upp aftur meira til framtíðina tí tíðir broytast og eitt bókasavn í dag er ikki tað sama sum tað var fyri nøkrum árum síðan og tað so serliga heta her við talgildingini sum er ein stórur munur eg skal taka í nakrar av høvuðstættunum í í hesum nýggju uppskotinum so ásettir mann í her at øll skulu hava atgongd til bókasavn tað itíðir ikki at mann bivst at byggja bókasøvna allastaðni men at mann kann skipa seg í eisini í samstørv og so stendur tað eisini at bókasavn skuldi vera í øllum skúlum og tað er so tað sama at mann kann skipa seg í samstørv vis mann akkurát sum mann ger í skúlasamstørv og annað soleis at mann ikki pjøðist ella ikki ney venduvís noyðist at byggja nakað upp og tað haldi eg eisini er fínt og so er tað nøkur faklig krøv eisini til starvsfólk og har hevur mann eisini sagt tað sama at tað kann eisini skipast í samstørvum visttú er eitt kanska eitt lítil bygd sum hevur eitt bókasavn sum kann so gott hava ráðgevingartænastu frá einum einum sindur størri bókasavni sum sum sum hevur tað starvsfólkið og sjálvandi tey sum eru vørur ella var varar eitta sikkurta í dag tey forseta sjálvandi í sínum arbeiði men tann útbúgvingin er bara ikki til meir hon er broytt og hon eitur okkurt annað í dag og teð r blívur til eina kandidatútbúgving tað sum er sera átrokandi og sum okur fáa øgiliga ofta at vita tað er ett her at tær føroysku jóðbøkurnar eru øgiliga eftirspurdar og tað er ein ordilig mangulvøra og tað er kanska eitt av teimum fyrstu og størstu framstigunum mann fer at merkja við við hesari lógini tað er mær fortalt at mann hevur á leið fimm hundrað r til at koyra út men mann man bíðar faktisk eftir hesi her lógini og tað er tær tær føroysku bøkurnar og tað evur so sjálvandi alstóran týdning báði fyri fólk sum kanska eru lesiveik ella sum eru blind ella bara okkum øll sum heimanífrá nú fara at kunna lesa altso taka eina bók niður og lesa ella fáa eina lisna upp fyri okum og tað er tað er faktisk eitt sindur av en revulutión innan fyri hetta her øki og tað er ótrúliga gott og tað er við til ati at okur taka eitt øgiliga viktigt stig fyri føroyska málið men tað er eisini eitt øgiliga viktigt stig í mun til eystursáttmálan fyri um rættindi hjá fólki sum sum bera brek at um nú fær lættari atgongd til vitan og talgildingin er sjálvandi framtíðin og tí má máa okra bøkur eisini vera har í løtuni so kann kunna bókasøvnini ikki lána talgilda bøkur út tili til øll fólk tað skal vera til serligan tørv og annað so so tað er ein øgiliga øgiliga stór broyting at tað verður alment til gongilot og tí er tað eisini sett í lógina at tað skal vera tað fyrsta sjálvtum mann sigur at lógin skal hava í gildi frá fyrsta januar komandi so sigur mann á dagin eftir lógini kunngjørd so skal hesin parturin koma í gildi tí at hann er so átrokandi og so eru ásetingar um universitetsbókasavn og uppgávurnar hjá landsbókasavninum sum høvuðsbókasavn og tað er eisini ein stór uppgáva tey ungi sum lesa hava sjálvandi tørv á fakligari nøktandi vegleiðing h hog vistumann hyggur eftir okra útbúgvingarøki so tað vaksið rættiliga nógv tey seinastu árini men bókasavnsøki hevur nokk ikki fylgt við og tað at fáa eina góða vegleiðing tá øar mann til dømis skrivar uppgávur og annað og at mann eisini hevur vælkvalifiseraði fólk til tað soleiðis at mann hevur ordiligan keldukritikk og annað inni í sambandi við tær uppgávur sum mann ger tað kann bara vera við til at menna okkum sum land í sambandi við tað so er eisini lagt upp til at at mann eisini kann hava samstørv altso av landinum altso a bókasavnið eisini hevur atgongd til vitan uttanlands ter spesialiserað fakligt sratturur so tað er her er ordiliga nógv gott í eg kann siga at okur hava havt fund við kommunufelagið um beinleiðis um hetta her u málið tann rakstrarstuðulin sum er tikin burtur tá betíðir ikki tað at pengarnir ikkiher til pengarnir eru statvekk tær tvær komma átta milliónirnar sum hava verið latnar út eru statvekk tøkar og tað sum okur práta eitt sindur saman um í løtuni tað er hvussu mann skal býta tað út aftur her er tað so sett í at tað kann verða sum ein verkætlanarstuðul sum mann býtur út mann hevur eisini nevnt tankarar um at tað kann fara út sum ein bítsligkil eftir fólkatalinum so so tað havi eg gvussur sagt við kommunurnar at tað skuldu nokk finna eina semju um hvussu hvussu okur gera men í løtuni er tað eisini nakað órættvísi í skipanini taí tað er faktiskt trettan kommunur sum einki fáa so tað var akkurátsum at tað var ein pílu av pengum og tey sum vóru fyrst og hava gjørt nakað tey finguð finguð nakar av tey sum vóra fyrsta økini te hava fingið stuðul og tey sum su kom við bókasovninm aftaná tey fáa einki og eg vil siga at okur hava eisini tikið rættiliga nógvar av viðmerkingunum til eftirtektar eisini frá kommununum og frá og frá øðrum pørtum eg meini a tá ið tað kom fram alt hettaher við pisakanningunum tá ið tað bleiv spurt hvussu tað bar til at mann var so framarlaga í finnlandi tá snakkaði mann sjálvandi um at tað eisini var tí at mann hevði altso altso læraraútbúgvingin var ei hægri støði men eitt av parametrunum var eisini visti eg minnist rætt tað at altso at tann atgongd sum børn hava til bókasúvn hevði týdning so tað hevur týdning og og og eg noteraði mær orðini sum magnus rasmussen segði at t eitt barn sum lesur verða ein vaksin sum hugsar so tað er kanska nakað um tað ø landið hevur fyrr stuðlað bókasavnsbygging men tað eru burtur og játtanin til hettaher øki eru bara minkað og tað eru kommunurnar sum í stóran mun fíggjað bókasúnini í dag men mann hevur hesa her játtanina sum er tvær komma átta milliónir men so liggja tað eisini onnur ting inni í sum ikki eru nevnd beinleiðis í hesini her tað er til dømis tað at landið eisini betalar bókasavns gjald og tað er so tað sum fer beinleiðis til høvundar sumskriva og landið hevur so sjálvandi eisini uppgávuna av landsbókasavninum á miðnámsskúlum og øllum tí partinum sum er kanman siga á okra hægri útbúgvingarstovnim so hetta er ein uppgáva sum er eitt sindur deild ímillum men eg haldi at tað er rætt at mann sum land pá einlannan máta er altso hevur akkurát sum fatur í hvønn veg mann skal fara o sner økinum tí hete so stórur partur av okra útbúgvingarøki og so varð hatta tikið fram um skúlabókasún og eg havi skilt á landsstýrismanninum í útbúgvingarmálum at tá ið mann fer at umrøða hvørjar eftirútbúgvingar á lærararni eru eru neyðugar tá hevur mann tað við um um skúlabókavørar so tað tað er nokk so spennandi visti mnn hyggur aftur í tíðina so so var hatta hett her við at vitan er er vald og hvør dugdi at lesa tað vóru eg øgiliga fá visti okur fara eitt sindur longur aftur og eg kann bara siga atvisti ú bara taka lítið dømi ikiso hevði eg eina ommu í porkeri sum ongantíð hevur lært føroyskt tá ið hon gekk í skúla tí tað var ikki til tá og eg hevði eina abba í vági sum kanska ikki átti nakar pengar men keypti hvør einasti bók sum kom út so so at at tingini broytast og nú kunnu okur sum samfelag fara fara út og siga tað at øll okkara børn allir okara borgarar øll skulu hava atgongd til bøkur tað haldi eg r eitt rættiliga stórt stig í í mun til at eisini tryggja okra framtíð sum eitt vitandarsamfelag takk fyri