Bjørt Samuelsen (Tjóðveldi (Republic)), speaker, 2021-10-27
Topic: 1. viðgerð LM-022/2021  Uppskot til eykajáttanarløgtingslóg fyri oktober 2021-2
takk fyri frú forkvinna tað er altíð hugaligt tá ið uppskotið fáa góða viðgerð sum hetta hevur fingið í dag onkuntíð er tó lyndi til at uppskotið sum fáa forgóða viðgerð at vit plaga at siga a tey drukkun er væl vild men lat okkum vóna at at tað hesi ferð fer at síggjast á fíggjarlógini fyri komandi ár at vit aftur dúði koma aftur í góða stigman við at hækka menningarhjálpina sum vit gjørdu í menningar og neyðhjálpina sum vit gjørdu í fleiri øundir undanfarnu samgongu frú forkvinna eg ætlaði at taka fram eitt avheimsins størsti paradoksum tað er soleiðis ati í tinginum her viðgera vit tað ikksi ofta vit viðgera menningar og neyðhjálp tað er kanska einaferð um árið íí í besta føri men vit viðgera øgiliga ofta heilsuverki hjá okkum og samleikin er at ein øgiliga stórur partur av teirri byrðini ikki alt men ein stórur partur av vaksandi tørvunum ág pengum til heilsuverkið tað kemur av teimum sokallaðu vælferðarsjúkunum tað vil siga at vit eta okkum so mett og vit eru so væl fyri at vit fáa at vit blíva sjúka av tí talið av øllum møguligum vælferðarsjúkum er vaksandi og samstundis er talið í løtuni av fólki sum liva undir ekstreminu og fátækar fátæka markinum eitt strema fátækamarki verða av st verða av ystur staðfest sum at liva fyri undir trettan krónur per persón per dag ta talið er vaksandi í løtuni men eg havi hug at bakka eitt lítið sindur aftur áðrenn korona tá vóru vit teiri fantastisku støðu at í fimmogtjúgu samanhangandi ár lækkaði talið av fólki í ekstremum fátækavága mann setti sær málini eystursetti sær málini tað mann kallaði melenium málini har mann setti sær fyri at í tvey túsund og fimtan skuldi talið av fólki í ekstremum fátækavága sum tá lá eitt stað millum eina komma seks og eina komma níggju milliardir eitt ekstremt tal so høgdu mannast at klárar seg fyri at haldast til tað at tað skuldi komið na niður í eina helvt og tá ið mann so í fimtan samtykti heims tey seytjan heimsmálini tá varð tað fyrsta málið nemliga heimsmál nummar eitt at talið av fólki í ekstremo sum liva undir ekstremum fátækadømi skuldu niður í null tað skuldu avskaffast útruddast øll lond í heiminum hava ábyrgd fyri og ikki bara vit sum plaga at ganga við seg rundu ystu litføgru broysini við teimum seytjan litunum men øll lond í heiminum hava ábyrgd fyri at avskaffa fátækadømi og ikki minst føroyar ikki minst føroyar sum telis bókstavliga við seg a hyggja eftir okkara brutlutjóra úrtøku sum millum heimsins ríkast eysturhevur heitt á heimsins lond um at lata null komma sjey ikki at bruttutjórar úrtøkmía bruttutjóðar inntøkuni sum er nakar lægri enn tær einogtjúgu milliardirnar sum føroyska brutlutjóðar úrtøkan er men við tí sum onkur annar eisini v nevnt í dag so áttu føroyar at latið á leið hundrað og tretivu milliónir krónur um árið í minsta lagi almennir føroyar tað eru tó ikki nógv lond sum liva upp til hetta málið við null komma sjey utltjóðar avbrutjóðar inntøkuni men føroyar liggur rættiliga langt undir tað sum onnur rík lond gera eitt annað stórt paradokx er ati tað eru í dag fleiri av teimum londunum í heiminum sum eru ringast fyri og sum hava størstar avbjóðingar sum hjálpa mest í tvey túsund og átjan kom ein frágreiðing frá heimsbankanum og tað var fantastiskt frú forkvinna vit skulu eisini minnast til tey góðu tíðindini tá kom ein frágreiðing sum segði tað at fyri fyri fyrstu ferð nakrantíð í heimssøguni vóru tað færri enn tíggjundi hvør borgari í hesum heiminum sumsum livdu undir ekstrema fátækamarkinum tað vil siga at mann var veruliga komin inn í eina góða gongd og so rakti korona og so rakti korona við einum sovorðnum neva sum heimurin illa hevur sæð men hvør bleiv harðastrakt av korona tað blivi akkurát tey fólkini sum eru allarringast fyri út í verðini korona hevur rakt og fram um alt kvinnurnar eystur kundi boða frá at mann kundi rokna við at korona bara fyri kvinnuni fvinnur fór at føra til at áleið hálvtrýss milliónir kvinnur blivu tvingaðar undir hetta fátræka markið altso tað vil siga liva fyri einar tíggjukrónu um dagin ella minni ella trettan krónur sum tað eitur og millum hundrað og tíggju og hundrað og hálvtrýss milliónir fólk kann mann rokna við sum beinleiðis avleiðing av korona verða skumpaðir út í hetta er ekstrema fátækadømi so neyðin er so inorm at vit hava sletki møguleika fyri at rúma tí og skilja tað veruliga og tí føli eg onkur nevndi hed hjálpintrý hundrað milliónir krónur sum føroyar lótu tá ið ísland fór í heysin men tað var nú ein lán men men allíkavæl tá handlaði mann skjótt um hann segði her er eina kutlstøða hjá einum eini grannatjóð lat okkum fara út og hjálpa løgmaður nú hevur nógv fólksverið á afganistan tí tað er í afganistand hevur verið ein sjónlig kreppanýliga nog er nú men sum sagt hendan neyðin er nógva aðrastaðni enn í auganistan men tað hevði ú verið fantastiskt skt mann kundi reagerað líka skjótt og farið út og sagt nú mágu vit øll heimsins lond seta eina sera serliga játtan til hettar løgmaður var so úti og segði tað nei vit skuldu hjálpa staðnum hann hevur sagt at føroyar fara hvørki at taka flótta fólk men mann skuldu hjálpa staðnum og tí hevði eg væntað mann sá eina økta játtan á fíggjarlógini fyri næsta ár til at hjálpa staðnum men tað er so ikki og hetta við at hjálpa staðnum er eitt ógvuliga flogfii úttrygt tí at hvat er tað tá ið fólðk rýmir sín landi yvir dýrastneyð sum mann hevur ger úr aganistan nú tá ið neyðun leikar har men eisini ger nógva aðrastaðni í heiminum tí man flýggjar undan bæði kríggi og og og svongd so er tað ikki altíð gjørt at hjálpa staðnum og tí haldi eg at tá ið fólk eisini tosa um at nú skal man ikki hjálpa palistin og hvat annað verður ført fram her tí ati har kannneyðhjálpn fara skeivan veg altso neyðhjálpin fer ikki skeivan veg vistman letur teg gjøgnum teir felagsskapir sum hava ógvuliga sterkar skipanir til at tryggja at pengarnir koma ræktir fram og har eru reyðukrossir so eitt dømi um eg haldi so avgjørt at føroyar eigur at hjálpa ansa ansa væl eftir at við hjálpa ígjøgnum teir felagsskapir sum eru staðfesti kring í heiminum og sum vit kunnu hava álit á frú forkvinna ein onnur avleinur nú nevndi het her við at at tað er serliga stórum tali eru kvinnurnar sum blíva trongdar út í hetta herfátækadømi nú tí korona ger tað truplari at røkka arbeiða bíðari við málinum heimsmál nummar eitt hjá st um at avskaffa fátækadømi so er ein serliga óhugnalig avleiðing fyri ungar gentur og tað er tann at familjurnar velja at gifta gentubørninið í nógv hægri tali nú enn fyri fáum árum síðani gifta teir burtur á altforungum árum sum sum smágentur í veruleikanum tí at familjurnar hava simpultenn ikki ráð teir hava ikki mat til børnini so hetta eru alt sovorðni ting sum eru óbehagiliga at at umrøða og fáast við men sum vit sum eitt framkomuðland eisini eiga at seta miðvíst inn fyri at hjálpa uppá eg haldi sjálv at vit áttu til komandi fíggjarlóg at sett í minsta lagi tíggju milliónir av tilat hjálpa upp á tað atkuttu eyka hørðiðssøguna sum er íkomin orsakað av koronu úti í heimi og eg haldi tað er eitt sindur hugstoytt tá mann hugsar um hvussu vesturlonduni hava stríðst fyri at fáa kappsoytt sítt eygna fólk tað er væl skiljandi men tá ið mann veit at avleiðingin av at mann ikki hjálpir teimum londunum sum ikki hava ráð at skaffa koppseting til øll sini fólk avleiðingin av tí er at vit eisini her stríðast við eitt virðu som moterar skjótari og skjótari og blívur til nýggj sløg av koronavirðus tí man ikki basitobb á heimsbasis men bara hugsar um sítt egna øki fyrst og fremst so tey ríku londini akkurát sum vi eg innleiddi røðuna við at tosa um hetta her við at vit í veruleikanum nógv av okkum blíva sjúk og doyggja av at vit liva farvæl fyri at siga tað akkurát sum tað er so er tað eisini at irunið í at vit fáa øgiliga nógv størri avbjóðingar við korona tí vit ikki eru nóg skjót at hjálpa við teimum fátæku londunum at fáa koppsett sítt fólk so at tað er eg taki hesi tingini inn bara fyri at vísa á at hetta er ein øgiliga samansettur og avbjóðandi spurningur og eg haldi at vit eru so mikið rík í føroyum at vit politiskt eiga at siga at heimurin er í einari kreppustøðu p á so nógvar mátar og vit áttu at sett henna eyka játtan bæði til at stuðla undir at koppseting kann fremjast í teimum fátækstu pørtunum av heiminum at koppseting kann verða framd í øllum teimumsmumbýa um altso har mann yvirhøvur ikki hevur eina krónu til at betala fyri nakra koppseting og at mann samstundissetirhækkar hesa játtanina sum tjóðveldið skjýtur upp í hesum uppskotinum tað er gott at fólk hava fleiri av røst okkum í dag fyri at fíggja tað hevu tað verið so fíggjað í ár við einum játtanini til gransking sum annars ikki hevur verið brúkt men avbjóðingin er sjávandi at mann politiskt má finna semju um hvussu mann fíggjar eit eitt eina størri hækking áðrenni frameftir og við teimum orðum sum hava verið søgd í dag avumboðnum í veruleikanumfyri allar flokkar fólkaflokkurin vild ikki hava tað sitandi ásær hat er hann sum a fyri at hækka menningarhjálpina jamen so mu vit bara siga frú forkvinna at tá ið allir flokkarar verið uppi her í dag og allir samgonguflokkar hava vrð uppi her í dag og sagt at tey vilja hækka menningarhjálpina so vænta vit at móttøkan verður líka góð tá i tað skal atkvøðast um hatta