Helgi Abrahamsen (Sambandsflokkurin (Union Party)), speaker, 2020-11-13
Topic: 1. viðgerð LM-051/2020  Uppskot til løgtingslóg um broyting í løgtingslóg um arbeiðsloysistrygging og arbeiðsávísing (ALS- lógin) (Norðurlendski sáttmálin um almannatrygd, hækking av arbeiðsloysisstuðli, eftirlønargjald o.a.)
ger sovæl ja harra formaður hetta eru fleiri broytingar í samband við alslógina og sum altíð tá ið tað kemur til als so er hettar sjávandi gjørt í samráð við als ella alt stýrið og tað eru tríggjar høvuðsorsøkir til at mann ger hesar broytingarnar og tað fyrsta tað er fyri at fáa alsløgina í samsvari við norðurlendska sáttmálan um almannatrygd tað næsta tiðer tað mann ynskir at hækka arbeiðsloysstuðulin og tað triðja taðer fyri at dagføra alslógina í mun til broytingar í eftirlønarlógini men so eru eisini aðrar broytingar í hesum uppskotinum eitt er at mann vil dagføra alslógina í mun til broytingar í eftirlønarlógini mann vil at kærinevndin fyri altso barslu skipanina verða tað verða lagdar saman ella eina nevnd og í sambandi við rættindi og skyldir sambært lógini verður fólka pensjónsaldurin sambært løgslóg um almannapensjónir og annað nýttir í staðin fyri at mann hevur standandi í lógini at tað í sjeyogtrýss ár som mat broyta lógina hvørja ferð hann hækkar tí hanskar jú hækkar sambært tílóguni og so til enda so fær landsstýrismaðurin heimild til at áseta reglur um talgilt samskifti vistu vit byrja við við við hesin her við gjaldinum so tað var uppskotið á tinginum um tað í vár at mann vildi lækka inngjaldið og hækka útgjaldið tavl siga inngjaldið er ikki lógug tað er nakað mann gjer í kunngerð men útgjaldið skuldi hækka tað uppskotið legði fyri tingið í vár men so kom alt hetta við korona og tað bleiv øgiliga ósikkurt og um mann ánaði isk vussu httað endaði altso tí at nú nú varð sum onkurt nevntals í nógv inni í tí om mann mann rindaði stórar uppæfdur út og mann ánaði seg um alts nú fór t koma út við einum undirskoti tá ið árið var liðugt og og og tí tí gjørdu vit av bara at taka hetta uppskotið aftur fyrst og og so síggja hvat hvat tað bleiv til men tað endaðist við tí at at hóast alts hevur rindað nógvar pengar út í ár ísamband við korona so hevur als eitt avlop tey árið er liðugt og tí hevur altstýrið mert at tað er ráðiligt at fremja hesa broytingina nú tí tí al grunnurin er so mikið væl pálstraður nú at vit eru har sum mann fyri nógvum árum síðani setti sær so mál at vera og tað førist við sær at við tí koma hækka útgjavðs prosenti úr fimmoghálvfjerðs prosentum upp í fýrs prosent og vit hækka útgjals loftið úr seytjan túsund fimm hundrað upp í átjan túsund og fimm hundrað krónur inngjaldið tað verður so broytt við kunngerð sum sagt og ætlanin er at lækka inngjaldið úr einum komma tveimum fimm prosentum niður í eitt prosent og tað er ætlanin at tað skal galdast frá nýggjárunum samstundis sum handan lógin kemur í gildi tavlsiga so fær bæði inngjald útgjald at verða broytt samstundis fyrsta januar tvey tsun og nítjan kom broytingargildi í eftirlønarlógini sum millu annðhøvdu við sær at eftirlønargjaldið skal eftirlønargjald skal ringjast av arbeiðsloysistuðuli og og alslógin hevur so ikki hetta her hesi ásetingina í við at við eftirlønarkeldum og tí ver atslógin nú broytt samsvarandi eftirlønarlógini ikki tí at tað ger einki umtðikki stendur í báðum støvum tí at hin lógin er er framvegis galdandi men so er tað líka fyri at fáa samsvarið millum báða lógirnar so so nevnir mann tað bara á báðum støðum og so er tað tað landsstýrið hevur sætt sær fyri at minka um talið av almennum nevndum og ráðum og tí verður altslogum broytt soleiðisnar at kærinevndin hjá alts o barsisskipanintær erða lagdar saman í eina nevnd tí at mønnuri heldur at uppgávurnar tær líkjast so miki nógv at ta er eingi kunditl hava tvær nevndir viðvíkjandi norðurlendska sáttmálan um almannatrygd so er tað soleiðisnar at norðurlond hava ein felags arbeiðsmarknað men vit renna okkum ofta í hetta her sum eitur markað forðingar tí lóggávurnar passa ikki saman okkum er tað soleinar at fólk búgva í einum landi í arbeiða einum øðrum landi og flytur tú tí annan vegin so so slepur túð undan atjald og flyta úti hinvegin so so so skalt tú gjalda tvær ferðir altso tað er tað er mann mann roynir at fáa hetta at virka soleiðisnar at at tað samsvarar so a tað fólk ikki renna seg í ymiskar trupulleikar tí at lógina ikki líka í øllum londunum ein persónur sum er fevndur av lóggávuni í einum norðurlandi hevur somu rættindi og og skyldir sambært lóggávuni í einum øðrum norðurlandi sum egnu ríkisborgararnar í landinum altso í tí landinum ein persónur sum fevndur av sáttmálanum kann einans verða fevndur av sosialum lóggávuni í einum norðurlandi hetta er vanliga í arbeiðsarbeiðslandinum men kann í summum førum vera í heimlandinum tá tað er til fyrimuns fyri borgaran og tann møguleikan hann hava vigi so brúkt men so kom í rættarmál fyri nøkrum árim síðani og sum gjørdi tað at at vit ikki gera tað nú og og tí erta vit broyta her aftur soleiðsnar at vit kunnu brúka hendan møguleikan tað er soleiðinar at tá ið tað kemur til binntøku so ar tað fríviligt at tekna tekna trygging og tað haldi eg sjálvur at vit burdu farið frá eg haldi at vit burdu bara í staðin fyri at krevja gjøld til til dømis barnsins grunn og als og alt hetta her ri fyri ainntøku so skulu bara kravt gjøld av løn líka mikið hundrað á ella b tí heta her við eitt frínær tekna fólk eina fríviliga barsisskipan altso fólk sumsum blíva jvinnurekandi farin og forbía hálvtrýss ár hvussu stórir sansíliga fyri at tey fáa nakað barn og so tímar tað iki t tekna eina barsistrygging og og nær teknaein ein sjálvstøðu við vinnurekandi eina alstrygging ja tað er beint áðrenn tá ið tað bigin at ganga illa og enn gambla arbeiðsloysi men soleingin gongur væl so tímir mannki so tímir mn kki at gera tað tí eg haldi eg at tað vara nógv rættari vit søgdu tað at at at vit rindaðu barsisgjald og alsgjald av allari løn tí at hví skal mann ikki rinda tað av bintøku tá mann skal tað av ainntøku so tað haldi eg nakar vit absolutt áttu at at hugt eftir og broytt tað verður nakrar spurningar í samband við hesa viðgerðina og eg ein spurningur sum vend nokk so nógk aftur tað var jóan elil poulsen sum summ nevndu tað í sína røðu fleiri havna síðani endurtikin tað tíð er hetta við við sjómonnum e alt so tað er sjávandi tann trupulleikin at teir rinda inn og og fáa einki út øhmen tað er nú soleiðisnar ati at hetta er eitt arbeiðsmarknaðar skipan sum skal tryggja fólk móti arbeiðsloysi og tað sum so blívur avbjóðingin tað er nær ert tú arbeiðsleysur altso n tá ið skip fer á beting so so er manningin ikki arbeiðsleys men men hon r sendir heim meðan skipi er á beting og hvussu skal tað so tulkast í mun til hettar og eg havi tosað við manningarfeløgini um henda trupulleikan og eg skilji væl teirra sjónarmið tí at vit hava eitt annað íalt sum eitur fiskavirkiskipanin tað vil siga at fólka nøg flakavirki kann gott fáa pengar als uttan at vera arbeiðsleys og so siga manningarnjr hví skulu vit síggja eisini so hatta her nakað sum vit vit vit hyggja eftir men men tað er altíð hetta har við við als at vit royna at gera altíð samløð við við alts stýrið so so eg havi ikki hug at fara leggja uppskotið fyri tingi um tað uttan so at altstýrið tekur undir við tí men hetta e absolut nakað vit vit vilja taka upp tí at hetta er nakað sum vit ofta blíiva spurd um bjarni hammer hann nevndi het her at at alts tók eitt stórt tak í samband við koronuna og tað vil eg geva meg púra rætt í eg haldi at alts vísti sína styrki og sína ábyrgd og eg haldi tey strektu seg øgiliga langt og og eg eg eg eg kann bara rósa teimum fyri fyri teirra stóra íkast til til til tað sum hendi samband við korona øhjohandal hann spurdi nær inngjaldið verður broytt og tað tað haldi eg havi svar uppá tað verður fyrsta januar við kunngerð samstundis u hetta lógin kem í gildi so spurdi bjørt samuelsen um tøl fyri hvat pensjónsgjaldið fer at kosta tá tey sláa tá tey sláa heilt fult út tá ið øll skulu rinda tólv prosent av lønini hvussu nógv kemur taðska at kosta fyri fyri als har kann man vísa at tað stendra síðu átjan í hesum uppskotinum ati í tvey túsund og tjúgu so er er tað ein útreiðslupp á tólv milliónir og tá ið vit koma upp á tólv prosent so verður tað í miðal umleið nítjan milliónir verður mett men tað kansn so sveikkið heilt millum fimmogfimtan og fimmogtretivu milliónir alt eftir hvussu tórt arbeiðsloysi er og so framvegis harra formaður hetta er stutt um tað og eg takki fyri at hetta málið her fingið eina eina øgiliga góða positiva fyrstuviðgerðtakk fyri