Kristina Háfoss (Tjóðveldi (Republic)), speaker, 2020-08-13
Topic: 1. viðgerð LM-010/2020  Uppskot til  eykajáttanarløgtingslóg fyri august 2020-3
takk fyri ja so var korona aftur í føroyum tíverri í vár vóru vit annars millum tey fremstu londini í heiminum tá umræðir at gerast heilt frí fyri korona meni nú hevur virðuseð tíverri gjørt seg galdandi aftur teir seinas dagarnar eftir nýggju døgum so eru tveir tilburðir vorðnir til hundrað og fjúrtan nýggjar tilburðir vit vita at tað nógv sum rinda ein høgan prís fyri hetta vit hava um mær kunnut um túsund fólk sum eru í sóttarhaldi vit vita eisini at øll okkara kærur sum eru á ellisu røktarheiminum og onnur sum annars eru kanska eyka sárbara fyri at hesari sjúkuni rinda ein høgan prís í hesum døgum men eg eri vís í og vit eru vís í at um vit gera sum vit gjørdu eisini í vár at vit standa saman um at fylgja teimum tilmælunum sum heilsumyndugleikarnir koma við og at vit halda áfram við at kanna so nógv sum vit gera nú spora tey sum fólk annarshava verið saman við og og halda okkum til tey sóttarhaldini sum verða ásett so fara vit saman eisini at vinna á koronasmittuni eina ferð enn oghar hava hug at nevna t tað r ótrúliga gleðiligt at tað er so nógv sum lata seg kanna í hesum her døgunum tí hetta er so leingi vit ikki hava eina vaksinu eitt koppingarevni jami so er tað at kanna seg fyri hetta virhusið eitt av teimum allarallarbestu amboðunum vit hava tað er øgiliga gleðiligt eisini atmyndugleikarnir hava valt at fara út til útoyggjarnar við tyrlu at gera teimum ta tænastuna øgiliga gott og eisini at vit hava latið upp hesari støkk inn kanningarstovnar fleiri staðni eftirhondini og nú lata eisini upp í eysturoynna soleiðis at fólk so lætt sum møguligt kunnu lata seg kanna tað er øgiliga gott tað seinasta stigið hevur jú eisini verið at tað ikki er neyðugt at fara ígjøgnum læknaskipanina og tað tekur heilsing eisini trýst av kommunulæknaskipanini sum eisini hevur verið undir einum hørðum trýsti bara at taka ímótrállanhesi hr sum hava ringt inn so eren nógv góð ting og tað kunnu bara vera fegin um og gleðast um tí hetta vísir eisini tað at føroyingar taka hesar kanningarnar væl til sín at øll veruliga vilja taka ábyrgd bæði fyri ta sjálvum hvør sær og saman fyri at vinna á hasi smittuni hyggja vit at smittuni sum heild so síggja vit at tølini eru lækkandi men tað koma áhaldandi fleiri sum eru smittað og har sakniða upplýsingar um um talan er um nýggja tilburðir í samfelagnum ella um talanrin um fólk sum longu eru í sóttahaldi tað eru rættiliga stórur munur á tí í mun til hvussu trygv fólk kunnu kenna seg og eg ynskt at myndugleikarnir kanska vór eit sindur greiðari tí viðvíkjandi hyggjau vut tanmum lógaruppskotinum sum vit viðgera her í dag so er greitt at í so fall at landsstýrið hevði hugsað meir enn bara ein dag í senn og í hægsta lagi eina viku í senn so høvdu vit ikki so hevda iki verið neyðugt hjá løgtinginum at vera her í dag og viðgjørt hesa her uppskotini tí tað sum manglar er at landsstýrið hugsar eitt sindur longri enn ein dag í senn tá tað umræðar korona vit hava tørv á eini langtíðar tilbúgvingarætlan og eisini at okkara lóggáva hóska seg til at korona er her ikki bara í dag og heldur ikki bara í næstu viku men kemur at vera her teir komandi mánaðirnar vit hava jú øll bæði sum land og fólk og vinnan øll hava verið í eini tilbúgvingarstøðu síðan korona koma til tíðir hava verið eini størri tilbúgvingarstøðu og aðra tíðr í eini minni tilbúgvingarstøðu men tað einast sum vit hava vitað er at vit máa bíða eftir hesum tíðindafundinum hvat hvat fer tilbúgvingarstøða er vit nú í og hvat fara tilmælini nú at vera og her higartil hevur ongantíð enn verið fráboðað frá landsstýrissíðu um ein langtíðarætlan liggur fyri korona tilbúgving ella ikki og hvør hendan her samstundis so vita vit at tíverri sær tað út tileitt koppingarevni fyri koronavirðhusið ikki verður tókt fyr enn í fyrsta lagi í tvey túsund og einogtjúgu í ringasta føri kemur at ganga longri tíð so vit kunnu tað sama fyrireikan upp á hetta er ein støða sum vit mugu innrætta okkara lóggávu til og innrát okkara samfelag til ta komandi tíðina og tí hava vit eisini eftirlýst júst hesa her langtíðar tilbúgvingarætlaninir frá landsstýrinum nú eftir hondini í fleiri mánaðir tað snýr seg jú eisini um at skapa tryggleika fyri okkara borgarar soleiðis at tey vita hvat hendir tá ið smittutølini byrja at fara uppeftir tí hóast vit fáa tamarhalda støðuni nú so er tað ikki ósannlíkt at vit aftur í heyst fara at hva síggja útbrot og aftur seinni enn tað ein onnur orsøk til at leggja eida á langdtíðarætlani er at í so fall at vit kenna hvørji átøk skulu fremjast so kunnu vit eisini gera tær neyðugu íløgurnar í rættari og góðari tíð so er tað onkur seðn spurt jamen hvussu kann mann geva asar tilbúgvingarætlan tað eru nógvir mátar at gera tað men ein máta er at til dømis siga at vit hava fimm tilbúgvingarstig og at stigini hækka alt eftir hvussu nógv smittað er í landinum er tað tíggjusmittaði er tað hálvtrýsssmittað er tað hundrað smittaði og alt eftir hvussu nógv smitta í landinum so setir mann ítøkilig átøk í verk úti á ellis røktarheiminum úti í skúlunum úti á arbeiðsplássum alt eftir hvussu álvarsom støðan er pá tann mátan sum fáa vit innrætta okkara samfelag væl og skjótt og tá høvdu vit eisini í so fall at vit og tað skulu vit sjálvandi allan tíði era klár til at vit skulu í hægsta tilbúgvingarstig og umræða korona so høvdu vit eisini havt gjørt tar neyðugu íløgurnar til dømis í heilsufrøðiligu starvsstovuna í okkara kanningarstovur í okkara starvsfólk sum skulu verða til reiðar soleiðis at vit eru so væl útgjørt til at taka ímóti teimum avbjóðingum sum eru fyri framman eitt sum eisini ein spurningur sin stendur eftir eitt sindur nú tað er altso hjálparpakkarnar farnir úr gildi tað er enn eitt boð upp á ella ein orsøk er jú at mann eg bara hugsað nakrar fáar dagar g viku fram og so sigur mann nú nú er teir vekk har er eingin hjálparpakka longur so vóru tey sum vóru í cvaldsskipanina tey slappu su at verða fram til einogtretinda august tað er um fáar dagar altso hevur landsstýris hugsað hvat so altso hhví hava vit onga lóggávu tíð viðvíkjandi her á borðinum og hvussu við annars tí meira breiðihjálparpakkanpakkunim vit vita at koronasmittan hon er her nú vit vita eisini at hon møguliga kemur aftur í heyst hví hava vit ikki eina lóggávu sum hugsar eitt sindur longur enn bara eina viku ella ein mánað fram har sakni at landsstýrið kemur við einari meiri greiðari ætlan og eg vóni at løgmaður kann siga nakað um ætlanir á tí økinum tí sum sagt koronaviður so er her fyri at vera tey næstu nógvir mánaðirnar og vit eiga at innrætta okkara lóggávu eftir tí soleis at tað ikki er bara frá degi til dags annars so eru nøkur onnur ivamál landsstýrið hevur til dømis valt ikki at biðja løgtingið um heimild til at ferðafólk rinda fyri teirra koronakanningar tá tey koma til landið hetta hóast landstýrið síðan junimánað hevur vitað at heimildin manglar hví kemur mann ikki við ein umbøna um heimildina mann veit at tað kann gerast á hvørfallaen tveir ymsar mátar til dømis kunnu vit ker ena løgtingslóg her á løgtingi tí viðvíkjandi hví kemur landsstýrið ikki við tí heimildini heilsuførarastarvsstovan hevur eisini víst á eisini í almenna rúminum at tey hava havt tørv á at fáa størri raðfesting fíggjarliga og við starvsfólkum og útgerð fyri at fáa gjørt fleiri kanningar hví mann ikki komin við tí so er hetta við hví eru vit isi støðuni við hesi smittuni nú og onkur onnur framsøgufólkar verða inni á tí eisini at í so fall at vit høvdu valt at kanna ferðafólk tvær ferðir frá byrjan so metur mann at tað er øilja sannlíkt at vit høvdu forðafyri smittuútbrotinum og har hava aftur verið ymsar útmeldingar landsstýrisagt jamen tá tí vit manglaðu útgerð at vit ikki gjørdu tað men so vísi tað seg at ein privat fyritøku hevur víst á longu fyrsta í juni at tey kundu gott fremja hesar her næstu kanningarnar eisini har kundi eg ynskt mær at landsstýri kom við nøkrum greiðum svar upp á hvør er tann veruliga orsøkin til at mann ikki kannaði tvær ferð frá byrjan soeiðs at mann er greiðir um tað og so mugu staðfesta annars eisini at landsstýrið fog higartil hevur so eisini valt ikki at brúka tað amboðið sum landsstýrið kann brúka tað at taka ræði av okkara egnu landamørkum tað at vit sjálv seta krøv til hvørji lond vil lata upp fyri alt eftir hvørj smittutøl tey hava tað hevur landsstýrismøguleika fyri hví hevur mann ikki valt tað júst hendan eykajáttan sum er til viðgerðar nú hon er blivin lýst eisini av undanfarni fraguókm rættiga væl altso talan er um seksogtretivu komma níggju milliónir krónur harav trýogtretivu komma fýra milliónir krónur snúgva seg um viðkomandi útreiðslur meðan tríggjar komma fimm milliónir eru til strandfaraskip landsins og vit í tjóðveldi taka sjálvandi undir við undir við at viti veita hesa játtanina til strandfaskipin landsins soleis at vit tryggja at at ternan kann tsigla eisini í heyst og vit taka eisini undir við at sjúkrahúsini fáa ta neyðugu í játtanina sum tað verður víst á tørvur á her fyri at fáa gjørt tær neyðugu kanningarnar men har vit ikki eru samd við landsstýrin te er hesar trettan komma fimm milliónirnar iðbiður verður um til at heilt fram til einogtretivunda oktobur at landskassan skal rinda fyri kanningar á ferðafólkum og har fara vit at mæla landsstýrinum til vit kunnu góðtaka um t set lítla upphæd av til ta soleiðis at vit í komandi viku fáa eina lógarheimild til at taka gjøld frá ferðafólkum heldur enn at koma upp á hesar her samanlagt so koma vit at hava trýogtjúgu komma fimm milliónir krónur úr landskassanum til kanningar av ferðafólkum um so er á løgtingi ykktain ogetkr ið kundi havt umgingið viðlógarheimild