Bill Justinussen (Miðflokkurin (Centre Party)), speaker, 2022-04-05
Topic: 1. viðgerð LM-131/2021  Uppskot til samtyktar um játtanarkarmar á løgtingsfíggjarlógini fyri 2023
takk fyri frú forkvinna grundleggjandi so haldi eg ati tá ið vit tosa um haldføri so gera vit ein stóran feil og tað er tað at vit bara tosa um almenna búskap hvat hevur týdning tá ið illveðurbrestur á fyri okkara búskap hevur tað ikki minst líka stóran týdning at privat húsarhald og vinna eru væl bjálvaði til at taka ímóti fíggjarligum nosum sum tað at tað almenna hevur postrað seg við pengum sum tað hevur tikið inn frá vinnuni og frá tí privata jú meiri pengar vit taka inn og leggja til síðis í almennum kassum tilsvarandi minni pengar hava vinnað og privat tí vit hava tikið tað inn frá teimum og tilsvarandi er vinna og privat verri fyri at møta fíggjarligum illveðrum tá ið tey koma og tí haldi eg at vit stara okkum blind í at gera landskassan haldføra eg haldi at vit mugu tosa um okkara búskap sum eina stóra heild tað vil siga bæði landskassi kommunur men fyrst og fremst fólkini í hesum landinum og vinnan í landinum fyrst og fremst tey mugu hava umstøður og karmar soleiðis at tey kunnu hava nakað standa ímóti við í ringum tíðum og visu vit hyggja búskaparliga nú verður sagt í bestu tíðum hava vit undirskot á fíggjarlógni altso tað nerva meg yvirhøvur ikki um vit liggja og snara um nullo í nøkur ár um vit afturfyri fáa nakað sum hevur størri virði og tað størri virði haldi eg vistu vit nú taka til dømis tvey túsund og tveyogtjúgu tvey túsun ogtrýogtjúgu sum eru teir karmarnir sum viðgera fyrií næsta ár so hava vit eitt yvirskot á fíggjarlógini upp á fýra hundrað og sjeyoghálvtrýss milliónir áðrenn vit eru farin at viðgera løgur skulu vit ikki í bestu tíðum útbyggja samfelagið so nógv sum vit kunnu meðan vit hava møguleikar til tað vit eru á einum aldurkambi sum vit kanska ongantíð fyrr hava verið í føroyum hvar ið vit síggja eina óvanliga ein nóvanligan fólkavøkstur og skulu vit lofta hesum fólkavøkstrinum skulu vit gera tað liviligt hjá øllum teimum menniskjunum sum koma afturat hvørt ár skulu arbeiðspláss vera skal tað bera til at búgva í útjajarinu í føroyum so mugu vit sum samfelag spenna okkum ordiliga fyri og spenna báðan hart byggja tunlar útbyggja heilsuverkið útbyggja almannaverkið útbyggja skúlaverkið so vit eru før fyri at halda fast um hendan fólkavøksturin tá ið vit komu til í tvey túsund og ellivu tá bleiv ein bóklingur givin út sum at eygsitt føroyar tað snúði seg um at føroyingar flýggjaðu úr føroyum og tað vór ein tendensur sum var galdandi í øllum norðralondum at fólk flýddu úr teimum smáu plássunum til stórbýir vit settu ein politikk í verk sum snúði seg um at her má vend koma í og vit settu nakrar kraftíðar skipanir í verk sum gjørdi tað at tað kom vend í at føroyingar sum til dømis høvdu valt at búgva í norra og aðrastaðni tí tað var ikki livligt her vegna skattatrýst valdu aftur at búgva í føroyum fólk við høgum lønum komu aftur til føroyar at búgva vt haldu skatt í føroyum og vit fingu yvirskot eisini í tí almenna kassanum vit fingu yvirskot í fólkatalinum og vit fingu alt tað sum var tømt fyltist tí haldi eg vit skuldu halda fast um hettar tí gangi eg so høgt upp í at vit nú meðan vit eru á aldurkambunum at vit byggja tunlarnorðurumfjall at vit byggja fámjinstunnil at vit útbyggja landssjúkrahúsið klaksvíkar sjúkrahúsið at vit byggja glasir o miðnám á kambsdali jú neyðmet at vit spenna okkum forð soleiðis at vit hava grundarlag fyri at halda fast í tí fólkavøkstri sum vit nú síggja og tað gjørdu vit longu frá fyrsta degi vissu vit hyggja í tølini so síggja vit tað at tað fyrsta árið høvdu vit ein útreiðsluvøkstur upp á tíggju komma tvey trý prosent og tað er fyri sovítti bæði ófólkaligt ómoralst og óhoyrt men í míni verð var tað rætt vit søgdu vit geva pensjonistunum grundarhupbatna aftur sum undanfarna samgonga tók frá teimum tveyoghálvtrýss milliónir vit gera tað so at tað skal kunna loysa seg at arbeiða sum pensjonistur og betaltu kanska upp ímóti hálvtrýss milliónum áupp ímóti tretivu milliónum upp á ta kontíðina og vit hildu okkara lyftir um at partur av samhaldsfasta skuldi vera skattafríur tað kostað kanska aðrar hálvtrýss milliónir so einar hundraðogtjúgu milliónir brúktu vit bara fyri at tað skuldi vera gott at vera pensjonistur í føroyum hvat høvdu vit hoyrt um áðrenn jú vit høvdu høvtu fátækravága og hvørji vóru tey sum vóru fátækravága jú tað vóru serliga pensjonistarnir sum ikki høvdu ráð at fylla oljutangarn tað gjørdu vit nakað við beinanvegin frá fyrsta degin ein borgarlig samgonga frú forkvina tí haldi eg at gongdin hevur í grundini verið heilt fantastisk og it skuldu halda fast um gongdina tað skuldu strukturbroytingar til eg eri púra samdur um tað at vit skulu ikki til av við at tíðir hava undirskot á fíggjarlógini sjálvandi kann mann ikki tað so so so skramblaði jú kortini sín sama tað sigur seg sjálvt vit hava fingið eina framløgu frá stjóranum í almannaverkinum sum eg haldi er ein unikframløga hann greiðir frá hvussu tað ber til at gera broytingar í almannaverkinum so tað ber til at spara masivft í størvum men tú mást gera nakrar íløgur fyri at fáa tað gjørt almannaverkið veksur við ferð tí vit blíva fleiri og fleiri og tað blíva fleiri fleiri eldri og tað blíva fleiri og fleiri brúkarar tað fáa vit einki gjørt við men so mugu vit eisini vera viðlig til at gera tær íløgur sum ger tað at tú fært ein rationellari rakstur millum annað tað gera vit við at játta pengar á á løvu síðuni til at byggja stovnarfirði so at tú fært ein rationellari rationellari rakstur og tað er innanfyri fleiri slík økir at tað ber til at gera skilagóðar loysnir sum eru við til í framtíðini at tryggja ein bíligari rakstur so eg haldi frú forkvinna at vit skulu vera varin við at hótta til dømis alivinnuna við at kemur ein minsta samgonga til afta næsta val so skal alivinnan rokna við eina rokning upp á trý fýra fimm hundrað milliónir afturat eg haldi tað er altso tað ger ein sovorðnan skaða fyri okkara búskap fyri tey fólkini sum ganga undan at skapa gróðrarbotn gróðrarlíkindi í okkara samfelag tað skaðar at hótta við at koma við einari rokning tey næstu komandi árini altso tað undrar meg eitt sindur at mann sigur at alivinnan hevur risað avlop og tí eru nógvir pengar at fara eftir har samstundis sum hann sigur at landskassin hevur stór hæll alivinnan hon ger íløgur vistitú tekur bakkafrost til dømis so hevður bakkafrost eitt úrslit vey túsun og einogtjúgu o átta hundrað milliónir og teir gera íløgur fyri eina komma sjey milliónir eina komma sjey milliard í í ár tað vil siga at tey bæði tingini samanlagt gevur eitt hall upp á níggju hundrað milliónir og so sigur mann mann skal fara eftir pengum har samstundis sigur mann landskassan hevur hall tí at sjálvt um vit hava yvirskot á rakstrinum so hava at undirskot við íløgunum hví sigu mnn kki alivinnan hevur undirskot ið so telur íløgurnar uppí ella hví sigur mann iki at landskassan hevur yvirskot vist tú ikki telur íløgurnar uppí hatta er manpolatión veruleikin er tann at tær íløgurnar sum landið ger hava akkurát líka stóran positivan týdning fyri búskaparvøkstur í almennu kassanum sum íløgurnar hava fyri eina privata vinnufyritøku tunlarnir gera mobilitetin betri flytføra arbeiðsmegi betri gera tað at tað fer at kasta meiri av sær í landskassan tað sama gera heilsuverkið á almannaverki at fólk blíva skjótari frísk koma skjóta út á arbeiðsmarknaðin skjótari far at tjena pengar og skjótari betala pengar í landskassan soleiðinr skulu vit hugsa ogtí haldi at vit skulu ansa eftir vissu aksel johannesen fer út eftir fýra fimm hundrað milliónum frá alivinnuni um eitt ár so fer alivinnan at gevast við at gera tær stóru íløgurnar sumtey gera so fara tey at hyggja aðrastaðni og vit fáa eina beintøvugta reaktión av tí sum vit síggja í dag hvar vit hava eina alivinnu sum er við til at byggja land er við til at gera kempistórar íløgur sum kasta av sær í øllum liðum í samfelagnum og sum hava verið við til at lyfta okkara samfelag inn í fremstu røð sum vit eru í dag og at betala leiður fyri firðirnar tað gera tey sanniliga vit taka tøkugjald frá alivinnunivit og tey betala vinningsbýtisskatt og og allar møguligar aðrar skattir tey betala í dýrum dómum til heilsufrøðiliga starvsstovuna hvat annað weid altso tað er bara ein vinarlig áheitan frú forkvinna at mann ansar eftir at mann ikki ger skaða á tað sum í veruleikanum er við til at halda okkum á aldikambunum lat okkum heldur hugsa konstruktivt enn at hugsa so destruktift sum nøkur gera takk fyri