Aksel Vilhelmson Johannesen (Javnaðarflokkurin (Social Democratic Party)), speaker, 2023-03-30
Topic: 1. viðgerð LM-090/2022  Uppskot til  løgtingslóg  um ókeypis at avhenda ymiskt tilfar til P/F Suðuroyartunnilin
ati uat løgslóg um ókeypis at avhenda ymisk tilfar til pf suðuroyartunnilin tað er soleiðis ati at í novemburmánaðal tað var í tvey túsund og tveyogtjúgu so stovnaði távarðandi landstýrismaðurin í fíggjarmálin pelagi pf suðuroyartunnil tað var um tað mundið tá væl varð útskrivað og tað er kanska um mann hyggur eftir hvussu ann her gjørt við hinum undsjóvartunlunum it sindur tíðligu prosessuni tá ið mann stovnað felagið í sambandi við mann lagt verklagslóg fyri løgtingið og allar fyrireikingar lidnar men teg más so valta vra et sindur øðrvísi hesa ferð og tað hevur so ikki siga avbjóðingar við sær men tað er soleiðis at nakrar kanningar eru gjørdar forkanningar men tær er ikki lidnar og fyri at tunnilsfelagið kann gera forkanningarnar lidnar sum eisini stendur í samgonguskjalinum hjá hesari samgonguni at tunnilsfelagið skal gera su mugu teir fáa tær forkanningar sum eru gjørdar higartil og og orsøkinð til uppskotið er at ps suðuroyartunnilin er nú farin undir tær innleiðandi kanningarnar sum skulu verða grundarlag fyri støðutakarnir fyri hvussu arbeiðask víðari við málunum um at borða ein suðuroyartunnil í hesum sambandi hevur tað týdning hjá partafelagnum fá hendir á øllum relevantum tøkum tilfari sum tað almenna hevur um verkætlanina tilfar sum hevur eitt peningatigt virði hevur hett almenna ikki heimild at latað ókeypis til løgfrøðiligar oyndir sum eru leysar av vanligu landsskipanini eitt nú partafeløg og harvið heldur ikki alment partafelgn hetta hóast tað at tað almenna eigur alla partapenningini og hatta er eisini gjørt í sambandi við hini tunnilsfelagini vágatunnilin og norði og og eysturoyar sandoyartunnilin at mann í berta lógini hevur eiin sagt taðat landsverk og aðrir almenni myndugleikar skulu útflýggja tilfar tað er ikki soleiðis mær vitandi landsverki ini vil útfluggja efti her men tar hevaikki heim eftr a útflíggja tað ókeypis tí er neyðugt við einari lóggávu sum sigur tað a tað mann skal útflýggja efta her og tað skal vera ókeypis soleiðis t mann kann gera arbeiðið forkanningarnar lidnar sum tunnilsfelagið so ætlar at gera øh tað er soleiðis ati tað felagið bið stovna so setti mann fýra milliónir í felagið og tunnilsfelagið upplýsir at fyri at gera allar forkanningar lidnar som kostar tair fýraogtjúgu milliónir krónur og sum sagt so hava teir fýra milliónir og í fíggjarlógini sum er samtykti fyrr í dag at a fáa tr tíggju milliónir í ár so er ætlanin at játta tíggju milliónir í tvey túsund og fýraogtjúgu soleiðis at allar forkanningar kunnu verða lidnar í seinasta lagi við ársenda í tvey túsund og fýraogtjúgu og tað er realistiskt sambært felagnum at gera alt liðugt øhtað er so sjálvt sjálvt ætlanin við við fyrireikingunum men tað er nógvar aðrar fyrireikikar umskulu gerast og nógvir spurningar sum hava verið reistir her eru eisini relevantir millum annað hetta her ati alment innlit a a júkarstunum ikki rætt til í einum almennu partafelagi tað hevur mann allari almennari fyrisiting og almennum stovnum annars eg havi havt fund við tunnilsfelagað hava tosað um hetta her tað tunnilsfelagið hevur sagt tað er at tey lata altso ta tað er sama tunnilsfelaga sum hevur eysturoy sandoyartunnilin tey lata alment innlit til fjølmyðlarnar um alt tað sum tera biðja um so tað er ikki nakað sum tey halda aftur og tað kundi tey eisini gera í hesum førinum men tað kannmann eisini seta í lóggávu tá mann ger ein verklanslóg tað stendur eg haldi onkur nevndi tað í pf wzferð ó eilands har stendur í atmann skal lata alment innlit ella teir tar reglarnir er galdandi eisini fyri ta partafelagið so tað ber væl til at gera lóggávu eisini men sam bært tunnilsfelagnum so lata tey alment innlit tá biður verður undan øh tað hevur eisini verið fundir við har eg sjálvur sum var í av pm suðuroyartunniu og denes holm sum varar av av landsverk og saferðslu annars hava havt fund saman við pssuðuroyartunnil og við landsverk um at mann skal samstarva um hetta her hesa ætlanina tí tað er neyðugt at samstarva tað er ikki soleiðis at tað er ætlanin at hækta landsverk av í hesir ætlani herpeint og tað fakliga vitan sum er harpeint og har ætla mann at gera nakrar bólkar so undribólkar sum skulu arbeiða við ymiskum pørtum av hesum tunnilsverkætlanini har landsverk eisini kemur umboða eitt veitir sjálvur tunnilin sum skal gerast og linjuførngine so framvegis men tað er eisini avav kalar fara avleiddar vegavegakervia bæði á sandoynni og í suðuroynni har skal ein tunnil gerast millum sandvík og talba sandvíkt og har skulu ymiskar vegarføroying og gerast í sandvík um falba og og á sandoynni tað skal mann eisini lýsa væl og virðliga undir fyrireikingini bæði hvussu leggurmandar alt anað up á hvar hvussu hvørn linjufør mann velur men eisini kostnað og annað av tí somuleiðis er ætlanin at gera ein bólk um fígging har sjálvandi landsbankin kemur at verða umboðað men eisini eisini umboðn fyri kanska fíggjarmálaráðið og løgmansskrivstovuna og og tunnilsfelagið so er sambær samgonguskjalinumskal nakar kanningar gerast áðrenn mnn tekur endaliga støðu til um tað er ráðiligt gongdutunnilin sveren haldføroysk kanning sum skal gerast og tann haldføroysk kanningin gangið út frá aso tð hevur mann ikki neyvt sagt akkurát akkurá hvusu an síggja út men tað er at mann hyggur eftir um ongan suðuroyartunnil hevur hvat kostar so suðuroya farleiðing tey næstu tretivu árini og tað er uttan iva neyðugt at í minsta lagi byggja eitt nýtt skip í hesi tretivu árini til suðuroya farleiðina hvat kostar tað og so setur mann upp ímóti hvat kostar tar at gera so ein ein ein suðuroyartunnil og hvat kostar hvat kostar rakstrin av einum tunnil so sær mann hvat tað hvussu tað ávirkar landskassan og føroyska samfelagið tey næstu tretivu árini sum mann sigur er leið tað sum tað tekur tíð at tað tekur atbetala tunnilin aftur eisini annað er ávirt at kanna og hyggja eftir tað er millum annað umhvørvi hvussu ávirkar tað altso hvussunógv dálkar smyril herjolvur í mun til mann hevur ein tunnil altso ctvey útlátið hat sparir samfelagið samlað vð oljunýtslu og so framvegis so tað er eisini relevant at hyggja eftir og so er tað eisini skal mann gera eina eina fíggingarloyst og tað er bæði hvussu skal tað fíggjast skal mann koma við einm stórum innskoti beinanvegin altso ein stórum kluppi av pengum skal tað fíggjast á fíggjarlógini og bara á fíggjarlógini sjálvandi er ut brúkaragjald men tað brúkaragjaldið tað dekkar sum eg skilja læni væl o virðuliga raksturin men tað dekkar ikki lánið langt frá tíð øhhvussu seturmann tað saman hvat er tað felan mann tekur er tað landið sum tekur lánið er tað staturin sum tekur oa læni tað víðari til til tiltiltunnilsfelagið er tað tunnilsfelagið sjálvt sum tekur lánið onkuri er nevnt á staturin kan taka lánið alt tað verður hugt eftir aso vit ha ikkilagt okkum í nakran fasta loysn hvussu tað verður gjørt men tað sum er onkur eftirspurt eisini so er ætlanin at seta ein politiskan fylgibólk við umboðun øllum flokkum og hann ætlar mann at seta áðrenn summarferðina sum verður við í arbeiðinum bæði tá tað kemur til fíggingarloysn og eisini linjuføring og annað tað eru ymisk uppskot ti linjuføring so tunnilsfelagið hevur eina hevur havt eitt uppskot fram í hvussuer landsverk er havt eitt annað uppskot men í síðsta enda so er tað politisku fylgibólkun sum kemur at taka støðu til ella ikki síðsta enda men politisku fylgibólkurin kemur at taka støðu til linjuføring og so e tað løgtingið sum síðsta enda í verklagslógini sum kemur at taka støðu til hvør endaliga linjuføringin verður so ætlanin er at fyrireika tað væl og virðligani og hvussu realistiskt alt er er trupult at siga í dag tí at vit hava hoyrt tat tunilin fer at kosta tríggjar komma tíggjar milliardir vit hava hoyrt tað fer at kosta fimm komma o eitt tila annað viv s kva fimm komma fimm miliardir haldi eg landsverk hevr sagt og vit vita tað at rentan er kanska tvýfaltsohøg í dag sum var fri einum ári síðani løtuni eru kanska up ímóti fimm prosentum á einu tretivu ára lanm sum eg skilji á lanunum men tað eru eisini metingar um at rentan verður lægri í tveytúsnog fimmogtjúgu enn hon er í dag so tað kann eisini ávirka positivt men tá ið allar forkanningarar lidnar tá kann mann nógv presisar siga hvat tunnilin kostar tí at tað er øgiliga stórt spennindi siga tríggjar kma tríggjar milliardir o fimm koma fimm milliardir og tá veit mann eisini altso um tá vit koma til seinni helt tað fýraogtjúgu hvat er rentan á heimsmarknaðinum til ta tíð so tá eru vit betri før fyri at at taka støðu til hetta her løgtingið og tá vit hava vit eisinigjørt eina haldføroyskkanning og ein ein hvussu ein la fleiri uppskot til møguligar fíggingarloysnir sum politiskuskipan kann taka støðu til takk fyri harra formaður ja tak sørla viðmerkingar erard joansen fyrst ger so væl