Høgni Hoydal (Tjóðveldi (Republic)), speaker, 2023-03-23
Topic: 1. viðgerð LM-053/2022  Uppskot til  løgtingslóg  um grundvatn
harsum fara fram berghol annað tína sum eg sagt og besta myndina av tí at siga tað sum anika olsen segði ha tað svara til tað at hvat høvdu vit gjørt um tú inni á ni privatari ogn finnur olju tað er sjálvandi ein partur av av ognini hjá øllum fólkinum í landinum tað sum er tað sum eg skapt tað av vorharra og so framvegis í okkara náttúru og í hesu fer u er tað grunnvatn og grundvatnið er ætlaði væl definera í lógini hvat tað er tað kanst tú difinera jarðfrøðiliga og tað er tað sum lógin snýr seg um hon snýr seg ikki um at gera seg inn á aðra lóggávu sum er tað sum eitur omaná vatni og tað sum eitur gum rvanløop og tað sum jakuvestegaad var inni á hon ger seg ikki inn á tað um nakað ivamál er um tað skunu vit nokk greiða frá tí í nevndini hon greiðir frá at hon ger skipanin fyri hvussu on kann gagnnýta ta grundvatnið sum av nógvum orsøkum er blívi kanska meira aktueltenn tað hevur verið men sum bleiv aktuelt longu í sambandi við við sumbiarberghol og hendan lóggávan er sum fleiri hava veri inni á bygd í veruleikanum nógv á ta lóggávuna sum bleiv gjørd tá løgd fram av fimm boð ag argu landsstýrismannin fyri fólkaflokkin h hvussu mann skipaði hatta her og tað bleiv so avgreitt á tann hátt tað hevur virkað væl øh viðvíkjandi hoyring um so skal eg viðganga tai ja tð eg haldi gott tað kundi verið send til hoyringar eisini hjá óastfelagnum bóndafelagu minnum orsøkin til tað er tann at tað ger seg ikki inn á nakað av tí sum hevur við jarðareigararnar at gera men tað kann gera seg inn á tá ið tú skalt geva eitt loyvi ella ognartaka lendið til at gagnnýta vatnog tá er tað als ikki nøkur arrogant lóggáva sum onkur hevur innið á ta henda lóggávan hum tríggjar allan vegin borgaran fyri fullum endurgjaldi vist tað skal gerast og henda ásetingin um at um tað er einum privatum stykki so er ein áseting um at tú priøvr kki at ognartaka t inni á tí stykkinum tú kanst siga tá vit sea ena útbúðirnar tað kann vera ein pumpa tað kann vera ein ein ein atkoma til tað so kanst tú gera tað innsivið uttan at ognartaka so er tit til minst møgliga ampa fyri borgaran og hann hevur fullar kærumøguleikar som skuldi tað verið verið svarað øh annars haldi eg ati at hendan viðgerðin av av av revsuátøkum sumsum jensarana var inni á og sum fleiri tóku upp og og sólvit nolse svarar nokk s vær upp á tað nú hugdi eg bara eftir hvørjar revsuásetingarnir eru í lógini um umhvørvisvernd sum jú eisini hevur ógvuliga víðar heimildir hjá landsmyndugleikanum til at verja omanavatnið tær revsuásetingarnar eru altso vilt siga tað rokna rætt sjey ferðir so langar sum tær sum eru her og munin harðari so hetta her tær revstuádringar sum eru her eru eru eru fyri tað fyrsta púra vanligar í øðrum lagi nógv mildari enn vanligar revsuásetingar sum hava slíkar lóggáv at gera so haldi eg tann spurningurin øskuldi verið svaraður tað grundleggjandi er bara at vit hava tørv á á lóggávu sum snýr seg um hetta hog tað er rætt et komi at hoyringsfar frá borgaranum altso tað vistusú inn í einum egna stykki finnur eina heita keldu ella olju ella gull ella annað skuldi verið av virði niðri í tí sum vit definera fyri sum sum undirgrundina sum vit øll eiga jamin so krevst sjálvandi eitt loyvi og ein mannagongd fyri hvusuha ka gagnnýta tað og ásetingin hesi lógini sigur aftur ogoslætt tað at í fyrsta lagi hevur landið rætta gagnýtata í øðrum lagi kommunurnar og í triðja lagi kann tað eisini gagnnýtast til vinnuligt virksemi og fyri tann borgarin takdømi við ein við einar heitari keldu inni á tínum egna stykki so stendur eisini her at ð at tað ber væl til at kunna brúka tað til egið í húsarheild tað krevur tó eitt loyvi og lógavan leggur up til taðat tú kann gera tað men fert tú undir vinnuligt virksemi ella ein kommuna á landi fer at gera nakað annað við tað so ásetir lógin mannagongdir við hvussu tað verður gjørt og eisini hvussu tað verður endurgoldið um tað verður ognartikið antin av landi og kommunum til tess at gera tað m um lisið verður hoyringsvarið frá kommununum so ynskja tey faktisk eina lóggáva fyri víðari til at kunna taka og og loysa aðrar avbjóðinga fá ommunurnar hava við at fáa atgongd til vatn til vinnulvirksemi tað gevur hendan her lóggávan ikki beinleiðis heimildin tað má regulera seg aðra lóggávu sum vit hava svarað kommunufelagnum hetta snýr seg bara um tað sum verður definerað sum grundvatn sum kann defineras svið jarðfrøðiliga sum eytis harman niclasen varð inni á at jónas rasmussen okkara okkara fyrstu veruligi jarðfrøðinur um hevu gjørt eitt ein standandi arbeiði sum hegu byrjað teirri jarðfrøðiligu vísindun í føroyum bygdu tað upp sum liggur ligur hjá jarðfeingi vit hava í veruleikanum bygt upp á eina ógvuliga ógvuliga gjølla vísindaliga ella ógvuliga gjølla vísindandi grundarlag fyri at viðgera jarðfrøð í føroyum og tað hevur týdning tað hevur fingið tað fekk meira týdning t á mann fór at gera oljulóggávuna og tað er væl definerað hvat er grundvatn hvussu tæð savnast í teimum niðaru flágunum og savnast og so framvegis tað varur ikki neyðugt hjá hjá hjáhjá hjá jørgum niclasn fyri at fjallil tindta lin var biðið um loyvi at kóka sær vatn úr úr teimum áðum og keldum sum har lighar liggja tað er slettust ikki partur av hasum uppskotinum so vóni eg at tær misskiljingarnar skuldu verið ruddaar av vegnum øhmen sum sagt eg eri samdur í tí mann kundi væl tað senta til til viðmerkingar hjá óaltso bóndafelagani hvussu hevi fyrvi fingið avgreitt nakar misskiljingar eg kannaði tað eg haldi at at lógin at lógin um sumjaberkonn bleiv send til hoyringar har men men orsøkin ata iki bleiv sent har havi eg spurt eftir tað er tí at útganstøði fyri hesi lógini er tað gera se ikkip á nakran máta inn á ta lóggáva sum annars er galdandi fyri tað hvørki at nakvan ognarætt høla annað og í dag er tað heldur ikki so at nakar hevur ognarrætt til keldurnar tað hevr longu staðfest at ognarrættindil kelduvatn er ikki privatur so samanumtikið tað er áhugavert at hava eisini eina prinsipiella diskusión eg góðtaki fulltút mant kan hava imssar meiningar um menteri men hetta uppskotið gevur bara landsmyndugleikan eina ein møguleika til at skipa tað við lóg eftir skipaðum viðurskiftum har tað er møguleiki at gagnnýta lógin kemur ikki heim til at at leggja beinaðsar tilfeinsgjald á men tað er nýtslugjald og á annað í tí sambandi til dømis vi at visti mann finnur eitt eitt eitt stórt tilfeingi til at gagnnýta at tað verður vinnuligt so kann man eisini taka gjald fyri at útvega ella viðgera tey loyvitær loyvsumsóknirnar sum koma somu lógir hava vit í alulóggávu oljulóggávu anna tílíkt so eg haldi at visti mann lesur tað við teimum brillunum so er tað eitt væl gjørt uppskot tað er á á ongan hátt eftir mínum tykkji arogant tað tekur allant atlit til at tey ynndrii sum verða gjørd eru eru eru til verja eisini borgaran og annars er jú fyritrikararlógin galdandi í øllum tað kundi eg hugsa mær at sagt tá mann fer inn á hasr hesi orðaskiftini altso alt sum ein landsmyndugleiki ger tað snýr seg ikki um hvør landsstýrisfólk situr í tí sessuni akkurát tá tað snýr seg um at tað sum verður gjørt er rættartrygd sambært fyritøunarlógini tað vil siat alt skal vera proportionalt verja hoyringsrættin og rættin hjá borgarunum at kæra og alt skal vera gjørt við tí endamáli sum lógin hevur tað er tað er tann fyritikarlógin sum er galdandi í føroyum sum eg haldi man ofta gloymir og vit kundu vunnið øgiliga nógv við um vit tóku hana í álvara og ikki halda tað at tað er høgni hoydal ella hvør nú einaferð kemu hava sitað í hesum sessinum sum situr og geva av at sínum egna høvdi hvør skal gera ella leggur leggur áløkukjøld hetta eru lógarkarmarnar fyri at tingini sum verða gjørd í føroyum eru rættartrygd eru til framan fyri borgaran skipað vinnuligt virksemi eftir greiðum reglum sum øll eru líka fyri lógini og tað er endamálið við uppskotinum eg haldi sera skilaskalu gera tað nú og g skal nevna tvær tvær orsøkir til tað hendan lógin eg vil ahygga eftir oyringsfvarinum so haldi eg at umhvørvisstovan hevur hevur eina krittska viðmerking altso í løtuni verða hesi jarðhitahorðini holini borðaði vit kunnu diskitera hvussustór kappingin er um tað um um um tað arbeiði men tað er stórur stórur sstórur møguleiki fyri at tann tann økta nýtslan og jarhitaborðingum sum er fín pp á nakrar máta umhvørvisliga kemur eisini at kunna ávirka vatnveitingar og annað tílígt sum kemur og tað haldi eg p á tíðina at vit taka tað í álvara og hugsanin í hesum lógini er eisin at ata jarðfeingi fáa eina heima til at gera tað vit mugu vit mugu fáa eina planlegging har eisini sum vit kunu gerat kanska meira rasjona í staðin fyri at borða hundrað hol á einum lítlum øki kunu vit kanska borða tíggju og gagnnýtt tað til til til ta til ta orkunýtslana vit skulu gera og tað er endamáliðviðhesumher tað er einki annað endamál at gera í hesum her førunum tað sum er best fyri fyri føroya land og sum gevur føroya løgtingi og tí fyrisitingsumføroya løgtingi hevur eftirlit við møguleika fyri at gera tætt skipanaviðurskifti so tað ikki verður ja orsakað meg sum so s so alts ikkiverður týrt eftir ena kóparbók har bara okkurt til vildarlit hendir tað er endamálið við lóggávuni og eg eri fegin um at undanfarna landstýri byrjað hsa lóggávuna og vit hava tikið málið upp aftur og gjørt tað liðugt so eg hevði hugsað mær egla heði vónað at tað var eina ávís undirtøka fyri at fáa skipaviðurskifti í hesum økinum við teimum viðmerkingum og og ivamálinu sum sjálvandi mátti verið eg vóni eg havi svarað nøkrum av teimum eru tað onnur sum skal eg fegin svara teimum nærri bæði her ella í nevndini takk fyri frú forkvina takk fyri fleiri viðmerkingar taðn fyrsta frá jenis a rana ger so væl nei eg haldi at tað er øgiliga aregant ikki at tosa teir sum eiga øki har ið keldurnar eru og tann sum hevur givið høgna hoydal hatta svarið har at tað er ikki viðkomandi fyri teir hann veit kanska ikki kanska veit hann ikki hvat dagin hagi er ella hvat bøndur eru og at keldurnar eru í høvunum og so víðari meni hatta við revsuábyrgdini høgni hoydal sigur tað at hetta er nógv mildari