Eyðgunn Samuelsen (Javnaðarflokkurin (Social Democratic Party)), speaker, 2021-12-13
Topic: 2. viðgerð LM-015/2021  Uppskot til løgtingslóg um broyting í løgtingslóg um børns retsstilling, lov om arvelov, lov om forældremyndighed og samvær og lov om anerkendelse af nordiske faderskabsafgørelser (Sammóðir)
takk fyri harraformaður ja hesi her trý uppskotini sum vit viðgera her í dag tey snúgva seg faktiskt rættiliga nógv um øh tann spurningin hvat er tað fyri eitt løgting vit eru og vilja vera og hvat er tað fyri eitt samfelag sum vit eru og vilja vera vilja vit vera eitt løgting sum hevur tað sum sína fremstu uppgávu at at tey sum eru inni her og sum eru so heppin kann mann siga at hava fingið tann frammi hjá rættin at sita her inni eitt tíðarskeið og umboða fólki at okkara fremsta uppgáva tað er at lóggeva soleiðisnar at allir borgarar verða javnsettir í samfelagnum at vit ikki gera mun er tað tað slagið av løgtingi vit vilja vera ella vilja vit vera nakað annað hetta snýr seg eisini um hvat fyri samfelag vit vilja vera ella eru øeru vit eitt samfelag sum er sum byggir á mann kann siga rættindir og skyldir at tú hevur nakrar skyldur sum samfelagsborgari og so fært tú nøkur rættindi afturfyri at tað er ein sovorðin samfelagskontrakt vil mann hava eitt samfelag sum er fyri øll og trúgva vit upp á at tað eru nøkur mannarættindi sum vit øll sum borgarar í einum samfelag eiga hesi her lógaruppskotini tey snúgva seg um at javnseta nakrar familjur og mann kann siga ella í hvussu er fyri mær hava vit eitt samfelag sum byggir á rættindi í skyldur at teð eru allir borgarar í samfelagnum so arbeiða hvønn dag tey gera sína skyldu hvønn dag tey betala v skatt og tey geva sítt íkast til felagsskapin so eiga tey eisini síni sjálvsøgdu rættindi men tey eru bara nakrir bólkar í samfelagnum sum onga rætt hava á summum økjum og millum annað tað sum hesi uppskotini snúgva seg um at tey ikki hava rættin til síni d síni børn og og børnini ikki hava rætt til bæði foreldur tað er faktiskt tað sum sum hetta málið snýr seg um tað verður nevnt í álitinum her at mann hevur trý uppskot og mann vil lóggeva soleiðisr at sjálvt um familjur eru ymiskar í føroyum so skulu tær verða javnsettar og her verða nevnd fleiri dømir vit hava familju við tveimum mammum og børnum í føroyum og tey liva og virka her og gera sítt íkastifelagsskap men sum øll onnur sum eg havi nevnt men tey hava bara ikki somu rættindi visti mann nú tekur hetta her við at fáa sær eitt fáa eitt barn við eftirgjørdum gitnaði so er tað soleiðisr at vist tað er eitt hinkynpar sum fer undir eina sovorðna viðgerð so verða tey bæði skrásett sum foreldur beinanveg meðan er ta samkynt par sum ger tað so verður tað ikki so hetta er ein av hetta er ein ítøkilig støga sum vit kenna har vit gera mismun er tað so ikki okkara uppgáva at rætta hendan mismunin tað er so í hvussu er endamálið við hesum her hesum her uppskotinum at strika hendan mismunin sum familjurnar eru fyri og tað sama við børnunum vit hava vit síggja her eru nógv børn í føroyum sum ikki hava sama rætt yvir fyri hvørjum øðrum mann kann síggja ein ein bólk av børnum har summi hava rætt til bæði foreldrini meðan onnur ikki hava er tað tað samfelagið sum vit vilja vera og hvussu ber tað til kann mann siga at hesir tankarnir at javnseta foreldur og at javnseta børn eru so farligir í okkara samnfelag ella vera mettir at vera so vandamiklir at teir kunnu koppa einari stjørn tað má ið hvussu er veruliga fáa hesar borgararnir sum liva og mangla hesi rættindini at hugsa ella kenna seg øðrvísi enn onnur vilsti tey hava missi teirrara javnrættindi standa og fella ella kunnu fella stjórnur hevði tað verið soleiðisar ati at stjórnin øll sum hon var var púra samd um at hetta var ikki nøkur rættindi sum hesi borgararnir skuldu hava so hevði mann í einum demokratiskum samfelag sjálvandi virt tað men tað sum tað skal gera hetta so eg vet ikki hvat eg skal g siga undrunarvert tað er at mann veit at tað eru ikki nøkur semja um hetta fólkini eru ikki samd stjórni sum kann koppa hon er slettiki samd um at eg skeivt av lóggevis og tá má mann so aftur vísa til at jamen hví sita vit her hvat er tað sum ger at vit sita í løgtinginum vit sita her fyri at umboða allar borgarar og vit eru bara bundin at okkara egnu samvitsku so tað kann ikki vera rætt at mann skipar seg soleiðisar vit vilja øll hava eitt gott rættarsamfelag og eitt fólkaræði har allir borgarar verða viðgjørdir og viðfarni eins í lóggávuni hjá okkum og tað er okkara uppgáva nettupp at lóggeva soleiðisr at vit ikki hava a og bborgarar ið ikki hava a og bfamiljur tað eru ikki okkara uppgáva at lóggeva um hvat er skeivt hvørji eru skeiv av okkum og hvørji eru minni skeiv av okkum og hvat hvussu vit liva tí tað er ikki har lóggávan skal fara lóggávan hon skal koma inn á hvørji rættindi vit hava og hvussu vit kunnu skipa okkum og ikki longur og tað sum so tað tað er faktiskt nokk so einfalt mál tann man siga upp á tann mátan at tað snýr seg um hvat vit hvussu vit ynskja at lóggeva og um vit ynskja at fylgja okkara egnu samvitsku og um vit vilja at allir borgarar skulu verða javnsettir øh mann kann altíð vera ósamdur tað er í lagi við tí men tað er ikki rætt visi vit fara at fylgja fylgjaa øðrum ella mann kann ikki mann skilur ikki tað at onnur ikki fylgja tí sum tey sjálvi meina men tað mugu tey so sjálvi standa til svarsfyri øhtá mann so fer til tað álitið sum meirilutin hevur gjørt sum heldur at hetta er so vandamikið at javnseta hesar familjurnar og hesi børnini so snýr tað so er tað fýra reglur og tað hevur tikið eg veit ikki at tað hevur tikið fleiri mánaðr og tað hevur verið útsett fleiri ferðir tí at mann hevur skuldu ha viðgjørt hetta málið men tað kann ikki vera hetta málið man hevur viðgjørt ikki sum stansin ikki um vit skulu lóggeva javnrættindi til til allar føroyingar tí tað tí at tað tekur ikki fýra mánaðir ella tríggjar mánaðir at skriva fýra reglur so tað er so tað síggja vit og tað er kanska tí at mann ikki hevur nøkur argument sum hóska seg til nútíðina til tvey túsund og einogtjúgu ta tíðina vit liva í tað er í hvørfall tað hóska seg í hvørfall ikki til fólkavilja kann mann siga tí mann hevur sæð tað ferðaftan á ferð at ein stórur meiriluti á føroyingum vil ikki gera mun á á børnum í føroyum so at tað er ikki har tað liggur so ati eg vil bara enda við at siga at tað er ikki okkara uppgáva t lóggeva hvussu fólk liva tað er okkara uppgáva at lóggeva soleiðis øll hava somu rættindi og vit kunnu øll her inni í dag steðga hesum mismunum ímóti ávísum børnum í føroyum og við at brúka okkara famíggjarætt sum tingfólk og atkvøða fyri at gera mun og ikki mismun fyri børnum í føroyum takk fyri harra formaður