Annika Olsen (Fólkaflokkurin (People's Party) → Tjóðveldi (Republic) (Nov 2022)), speaker, 2023-03-23
Topic: 1. viðgerð LM-073/2022  Uppskot til  løgtingslóg um broyting í løgtingslóg um loyvisgjald á alivinnu (Broytingar í tøkugjaldinum)
uttan at gera nýggju gjaldsskipanina so øgiliga innviklaða so er prinsippið rættiligani einfalt og byggir á somu meginreglu sum hjá undanfarnu samgongu at eru laksaprísirnar á heimsmarknaðinum høgir so rindar alivinnan á hægri gjald og eru prísirnir lágir jan so rindar hon eitt lægri gjald og hatt verður eisini tikið fyri framleiðslukostnaðinum sum verður útroknaður ja í uppskotunum sum hevur hoyrt í miðlunum árliga men tað er møguligt at tillaga tað og gera tað upp fartóársligan tá i prísirnir sum eru á altjóða altjóða marknaðinum minni enn miðal framleiðslukostnaðurin per kilo er gjaldið null komma fimm prosent sum er minstagjaldið og um prísirnir á altjóða marknaðinum hækkaða so hækkar loyvisgjaldið tilsvarandi hetta er ein ógvuligani rættvíst skipan har hædd verður tikið bæði fyri framleiðslukostnaðinum men eisini fyri prísinum á altjóða marknaðinum í tvey túsund og seytjan handaði skattaskipanum uppskot til landsstýrið um at hækka tøkugjaldið til alivinnuna og at áseta tilfeingisrentuna bæði undanfarna og núsitandi samgonga hava ásannað at tað er rætt at taka eitt meira rættvíst og rímiligt gjald fyri tann fram í hjárætt sum alifyritøkurnar hava fingið at brúka føroysku firðirnar men hvørti uppskotið hjá sambandsflokkinum ella tað hjá samgonguni kemur nær námyd av tí sum skattanevndin mælti til harra formaður tað er rætt at oku javnan dagføra og meta um landsins avgjald og skattaskipanir herundir eisini loyvisgjaldi til alivinnuna til tess at fíggja føroyska vælferðarsamfelagið tað hevur gingið væl í føroyska alivinnuni alivinnan hevur megnað at lofta sær eftir ilasjúkuni og við at hava smáltið longri av landi áðrenn tað verður sett út á firðirnar so hevur mann eisini fyribyrgst at lúsin hevur fingið fastatøkur føroysk alivinna í dag stendur av trimum stórum alufyritøkum hesar alufyritøkur hava fingið ein fram í gjárætt fram um so nógv onnur at ala á føroysku firðunum í dag er føroyskur laksur í heimsflokki og okur eru stolt tá i okvur síggja føroyskan laks í kølidiskunum úti í heimi og tí skulu okur alsamt tryggja at føroyska alivinnan fer betri marknaðartreytur at laksurin svimur í heimsins reinasta havumhvørvið er ein orsøk til góða prísim og góðu góðskuna á føroyska laksunum lítil ivi man vera um tað men tað er eisini títt sinni og fyritags sami í føroysku alivinnuni at tækka at føroysk alivinna hevurskapt medvirði fyri tað føroyska samfelagið alivinnan hevur kent metnógv og eisini fingið methøg vinningsbýtið hetta er fantastiskt virðið av útfluttum laksi sum partur av samlaða vøruútflutninginum var í tvey túsund og einogtjúgu fýra komma fýra milliardir og samlaði vøruútflutning var tíggju milliardir hetta svarar til gott og væl fýraogfjøruti komma seks prosent av samlaða vøruútflutninginum men harra formaður okur tosa um hundrað tals milliónir í vinningsbýti og milliardarvirðir í alivinnuni og vit gleðast um tað gongst væl í okkara í ein av okkura høvuðsvinnum men hetta stendur samstundis eisini í stórari andsókn til dagligdagin hjá nógvum borgarum í tí føroyska samfelagnum sum bert hava fáar krónur í mappuni tá ið teiy fara til handils skal tað vera tann bíliga førpreisvøran ella skal mann dytta sær at keypa eitt sindur dýrari dygdarvørur sum børn teirra fáa heilsugóðan mat hetta stendur eisini í djúpari andsókn til lønarlagið hjá mongum kvinnum í arbeiða innan umsorganarøki sum hókna undir byrðini og ikki megna fíggjarliga at fáa endarnar at røkka saman tann dagin tá okkara gomlu ikki verðar ansaði tann dagin tá okkara børn ikki fáa ansing tá er samfelagið stokkið av um tvøran og tá er forstáils ímillum geirar ímillum fólk millum vinnu og fólk farið tað er hendan daglidagin okur ongantíð um at gloyma og sum frá títilara eisini er við til at skapa gjáir ímillum fólk í landinum og tí hevur samgongan eisini sessir fyri at taka eitt meira rímiligt og rættvíst gjald frá alivinnuni soleiðis at tað bæði er liviligt hjá vinnuni og hjá fólkinum ið her býr tað er meir inntøkur sum landið ferð at fáa frá alivinnuni eiga tí at fara ot lætta um hjá teimum lág og miðalløntu í føroyum og hetta er nakað sum samgongan vil arbeiða fyri og vónandi verður tað uppskotið lagt fyri soleiðis at tað tann skattalættin kann fáa gildi til komandi ár kommunurnar verða sjálvandi eisini raktar av tí sum bæði í hesum uppskotum og eisini tí sum sum samgongan arbeiðir við við tað at mann fer minni av partafelagsskapinum og tað sum mann til einoghvørja tíð vil tryggja og tað sum samgongan vil tryggja tað er at kommunurnar verða hildnar skaðaleysar fyri tað tap ið stendst av partafelagsskatpinum ið tær missa kommunurnar standa í dag fyri stórum parti av føroyska vælferðarsamfelagnum tað vil siga at tað er hava ábyrgdina av okkara gomlu av okkara børnum og serliga verða tað kommunurnar sum tað rakar tá ið arbeiðsvikan skal styttast og lønarhækkan skal gevast tí verða okur eisini at geva kommununum ein størri part av tøkugjaldinum og tað talið kemur nokk at stinga eitt sindur millum ja millum kanska tjúgu og fjøruti milliónir og alt annað upp á ka prísnir á altjóða marknaðin færir at verða at føroyska alivinna kann vera við til at lyfta føroyska vælferðarsamfelagið kann eisini síggjast sum ein sóskinssøga fyri føroyska æling við tað at hetta her er eitt slag av wwxbloti og tað haldi eg at alivinnan eisini er øgiliga stolt av og eisini vilja vil verða viðvirkandi til harra formaður eitt sum eg haldi er ógvuligani gott við tí útmelding frá landsstýrinum tað er at ein stórur partur sum allíkavæl er stórur sont tað bara er eitt prosent av tøkugjaldunum ferð til gransking soleiðis at nakað kemur aftur til alivinna millum annað tað at mann nú hevur ætlanir um at ala til haus og at fyribyrgja laksalús og at mann eisini hevur framtíðar perspektivi fyri eygað í mun til í mun til menningina av føroyskari alivinnuni vit eiga framhaldandi at granskað í teimum lívfrøðiligu viðurskiftunum sum føroyska aling hevur havt á føroysku firðirnar og menna nýggja vitan og tøkni til tess at finna nýggjar og burðardyggar leiðir fyri føroyska aling at tøkugjaldið hækkar skal tí ikki merkja at okur ikki ynskja alivinnuna væl vit ynskja at hon alsamt mennis seg og tí er tað eisini gott at ein partur av tøkugjaldinum kann fara til nýmenning soleiðis at føroysk æling hevur lívlagað nógv ár fram í tíðina harra formaður hetta uppskotið er eitt uppskot frá sambandsflokkinum og samgongan kemur við sínum uppskotu sum kemur til viðgerðar allarhelst longru í komandi viku og nú hevur tað verið róð framum at fáa eina semju um um hetta málið og tað velsteitt sindur um hvussu í masera upp á viðurskiftini okur halda at tað er rætt og rímiligt at tað verður tikið eitt hægri gjald frá alivinnuni tí hon kemur ikki at merkja sviðjan av tí men tað ger kanska ha tað føroyska fólkið vistu vit ikki taka og gera og taka rættar avgerðir í so máta so vónandi kann sambandsflokkurin eisini flyta seg eitt vet soleiðis at okur kunna fáa eina semju um hetta og tað fara okur so at vita um tað ber til tá ið málið kemur so lagt og at okur fáa tað til viðgerðar í vinnunevndini takk fyri harra formaður ja takk so eru tað viðmerkingar taðn fyrsta tað er árni skoli ger sovæl fyri harra formaður tað er rætt ov rímiligt at alivinnan skal betala eitt tøkugjald sigur røðaran eg fari at spyrja røðaran hvussu nógv er tað rímiligt at alivinnan hvussu stóran part av sínum yvirskoti er tað rímiligt og nú eg kann vera ordiliga spesifikkur hvussu stóran part er tað rímiligt at tey betala sínum yvirskoti aftaná skatt