Hervør Pálsdóttir (Tjóðveldi (Republic)), speaker, 2021-02-24
Topic: 1. viðgerð LM-079/2020  Uppskot til samtyktar um økissálarfrøði
fturger so væltakk fyri frú forkvinna ja vit hava til viðgerðar eitt uppskot frá til samtykta frá jóhannes joensen um at seta í verk eina skipan við økissálarfrøði royndarskipanin av ókeypissálarfrøðiligari viðgerð til ung millum fimtan og fimmogtretivu tað var eitt gott stig á leiðini at betra um sálarheilsuøki og at javnseta sálarliga heilsu við kropsliga tíverri er skipanin ikki komin í gongd enn vit vita heldiki ordliga nær hon fer meg at virka men vónandi kemur at virka skjótt tað ereingin ivir um at tað eru fleiri íð bíða eftir hesa skipuni skipanini tí tað ikki megna at gjalda kostnaðin í dag men royndarskipanin er ikki tann einasta loysnin tørvur er eisini á at lofta tey sum eru undir fimtan ár og tí mugu seta inn á fleiri økjum við hesum uppskotinum verður mælt til at skipa føroyar í sjey økir har fastir sálarfrøðingar verða partur av einum økisttoymi sum skal fyribyrgja keðiligum gongdum inná barnagarð skúla og miðnám og annars lofta ungfólkið áðrenn størvegis avleiðingar og skeiva eina skeiva gongd fólkaheilsukanningin sum kom út í fjør hon vísti greitt at heilsustøðan hjá ungum í føroyum er ring millum álvarsamastu niðurstøðurnar er at umleið tíggju prosent av teimum millum átjan og fýraogtjúgu at meta seg sína heilsu verða minni góða ella vánaliga og tá er tað serliga sálarheilsustøðuna mann snakkar um vit vita eisini at fólk sum hava sálarligar avbjóðingar sum vaksin í stóran mun eisini hava havt hesar avbjóðingar tá tey vóru ung tað eru nokk tey flestu børnini í føroyum sum trívast ella hava eitt gott lív men sernám hevur víst á at ein vaksandi bólkur av børnum og ungum vegna ikki skúlan vegna sálarligar avbjóðingar sum oftast er tað av eingist somuleiðis vísa skrásetingar hjá heilsufrøðingum at umleið fjórðu hvør næmingur í fólkaskúlanum livir við trupulleikum ella avbjóðingum ið kunnu ávirka tæir sálarliga heilsu hesi tøl samsvara eisini við kanningar sum fólfrá fólkaheilsuráðnum sum siga at tað serliga eutey ungu vaksni sum stríðast við sálarligar avbjóðingar og hjá teimum yngru vísi granskingin a millum tjúgu til fjøruti prosent longu áðrenn fjúrtan áaldur hava merkt hava verið merkt álvarsliga av sálarligum avbjóðingum hetta er ein gongd sum vit mugu taka í størsta álvara og vit mugu arbeiða fyribyrgjandi vit mugu lofta teimum áðrenn støðan gerst so ring vit mugu vera betri til at varnast mistrivnað hjá børnunum at loysa teir avbjóðingar ið tey hava tað er ein sann roynd at mistrúnaður í longri tíð kann elva til sálarsjúku tí liggur tað eisini ein stór ábyrgd av okkum lóggevaran at tryggja okkara børnunum ein góðan uppvøkstur og eina góða byrjan upp á lívið oggjøgnum lív teirra soleiðis at tey eisini hava forseytirnar til ait virki lív sum einstaklingar men eisini sum samfelagsborgari ein trygd er uppvøksur eisini grundleggjandi rættir vit hava í barnaviðtøkuni sumbørn og ung or øllum norðurlondum hava gjørt í samband við tretivu ár á dagin fyri barnarættarsáttmanan hjá st so skriva tey vistu eg kann endurgeva við formasansloyvi tey skriva tað er avgerandi fyri okkum at skúlaheilsufrøðingar eru tøkir hvønn dag í viku í øllum skúlum og t vit hava møguleikan at vat vitja skúlasálarfrøðingin ella sosialráðgevan á skúlanum um tað er tað vit hava hug til hesi fólk eiga at vera atkomilig eisini hvat viðvíki kostnaði av tí at fleiri familju ikki hava førleikarnar fíggjarliga førleikarnar at hjálpa børnum sínum hetta er frá barnaviðtøkuni sum børn og ung í føroyum eisini vóru við til at skriva og eg haldi at vit sum sum politiski myndugleiki hava eina ábyrgd at lurta eftir hvat ið børn í føroyum ynskja tey eru ein partur av tí demokratska samfelagn sum vit hava hóast tay ikki hava valrætt í tí liggur tað kanska ein ein enn størri ábyrgd á okkum at lurta eftir hvat er børnini í føroyum ynskja tí tey vit ikki hava møguleikan at fara og væl og velja hvørjeg skal umboða tey við at fáa skipanirnar sum vit hava útag av vitanina savnaða kanska at fáa eitt sindur av skila á henni soeistatta er lættari at fáa hjálp og fáa nú út á lokalu økini har børnini eru so trúgvi g t tað er betri útlit fyri at børnini verða loftað áðrenn að er ov seint og vit eisini hava tvør fakligt samstarv á hesum økinum sum eisini eru tráð við tað sum heildarætlan fyri sálarheilsu í føroyum leggur upp tilso vænti eg at vit kunnu lofta nógvum av teimum sum detta niður ímillum í dag tað sig seg hjálvpt sig seg sjálvt at tá ið tað kann tykjast trupult at finna sær fram til hjálpina tí at tað er so ræðiliga nógvar ymiskar skipanir mann veit ikki akkurát hvat fyr einat mann skal venda sær til ella hvussu mann vend sær til hana so ger tað trupult serliga hjá teimum sum kanska er tey sum vi skuldu hugsa mest um tey sum koma frá heimum ið er er illa fyri og so víðariso harra formaður hetta er royndarskipanin við ókeypssálarfrølig viðgerð tað var eitt stig økis sálarfrøði atað er eitt stig afturat av mongum ið skuldi til fer at betra um sálarhelsu økið munandi og veruliga kann javnseta sálarliga heilsu við kropslig heilsu í tjóðveldi halda vit hetta e eitt gott uppskot vitfara at viðgera tað væl í trivnaðarnevndini og fáa teir neyðugu hoyringspartarnir inn og kanska eisini lýsa økið sálarheilsuøki tá skipaninr vit hava betri soleis at vit betri vita hvar vit skulu seta inn og hvussu vit fáa ta bestu skipanina sum er best egnað til borgaran upp á pláss