Sirið Stenberg (Tjóðveldi (Republic)), speaker, 2022-05-02
Topic: 2. viðgerð LM-127/2021  Uppskot til samtyktar um at byggja lestrarbústaðir
bakarnar í føroyum eru mentur og styrktur og tað hevur verið rættiliga nógv tey seinnu árini men mann kann siga at tað at fáa nakað búgva í hjá lesandi hevur ikki ordiliga fylgt við og nú er tíðin komið til at fáa umstøðurnar hjá lesandi betri og kjalinum í hesum eru at tryggja nøktandi tal av næminga og lestrarbústøðum og tað skal vera næmingar og lestrarbústaðir sum eru eini prísliði sum lesandi og lærlingar hava ráð til ø okur síggja eisini í løtuni hvussu prísurnar hækka ella hvussu høgur ter eru hvussu trupult tð er hjá teimum sum ganga í skúla at at fáa nakað at búgva í eitt er tað at at bústaðirnir næstan ikki er til at fáa fatur í men tann næsta er so prísurin og okur hugsa um bæði tey sum hava vanliga lærlingar sáttmálar tey sum ganga á heilsuskúla tey sum lesa setrinum ella hvat tað skal vera so tað er breitt tað er hoyringar sum hava verið í nevndini tær vísa púra greitt at tað er stórur tørvur á bæðir næmingar og lestrarbústøðum og tað er eisini komið fram hvussu dýrt tað er hjá akkurá hesum bólkinum at leiða tí at inntøkurnar eru sum ikki avmarkaðar og hetta ger tað truplari hjá næmingum og lesandi sum hava sera avmarkað fíggjarligt rássarúm at gjalda av og tað er eisini eitt sera høgt kostnaðarstøði sum okur hava sum í løtuni hvørfall sær út til at hækka munandi tað kostar eisini t hava bøkur og mann heur eisini brúk fyri einum sosialum lívi om mann skal hava innbúgv og annað h og tað ger tað ótrupult ella næstan ógjørligt at dekka leiðikostnaðin við lestrarstuðlunum tey allarflestu søgdu tað var ógjørligt og tí mugu lesandi arbeiða afturat fyri at klára seg og tað kann eisini til ein missan mun vera skilagott men tað má allíkavæl vera eitt mark fyri hvussu nógv tú kanna arbeiða meðan tú lesur tað kann ganga út iur lestina trivnað og sálarheilsu hjá teimum lesandi vist tað vera nógvur dagligur arbeiðstímar og tað er eisini blívið greitt frá í nevndini at fólk eru í skúla allan dagin og fyri at so at klára at kunna betala tað sum tey búgva í so fara tey direkta til arbeiði stað kanska ein frítíma og so arbeiði tey restina av degnum til tey fara í song vissi okur ikki fáa loyst bústaðartrupulleikan hjá lesandi er vandi fyri at talið av ungum fólki sum ætlar sær at útbúgva seg í føroyum minkar tí tey heldur flyta á landinum íð útbúgvingarøðrundum øðrindum og í løtuni hevur mann so eisini sett eina stagnatión í talinum av lærlingum og lesandi og har var tað so positivt at tað okkur sum týr upp á at fleiri lærlingasáttmála verða skrivaðar í løtuni men okur kunnu fyribyrgja hesi fráflyting við at hava nøktandi talað av næminga og lestrarbústøðum kring landið og hóast okur hava bæði skúlaheim og næmingarbústaðir og lestrarbústað í føroyum so er talið á hesum langt frá nøktandi og tað er trupult at finna nakað yvirlit yvir næmingum lestrarbústaðir men ein leslig uppteljing hevur so víst at tað eru umleið trý hundrað bústaðir í føroyum visti okur taka eitt annað konkret dømi sum hevur verið nókk nógv frammi af hevurverið øgilga øgiliga nógv tikið fram um hetta her við at tað er so trupult at fara suðuroynna á heilsuskúla tað er so eingin ivi um tað ati eitt næmingaheim sum hevði ligið í forreingið seg av tí skúlanum hevði heilt sikkurt gjørt nakað við við tað at at tað hevðiverið lættari at farið tí tú skalt eisini til at finna nakað a búgva í tíbeturi hevr taðt gingið hampinut men tað er so eitt dømi um ein skúla sum hvørfalt ikki hevur lestrarbústaðr og tað er nógvur við honum tað er tørvur á at fáa lagt útbygging av lestrarbýlum í eina fasta liði soleiðis at mann hevur eina langtíðarætlan sum sigur hvussu nógv mann byggir árliga og hvar og tað e eitt sindur taðhaldið eisini tey lesandi soknaðist eftir tað er eisini upplýst í nevndini at bústaðir og ein kampusbólkur í løtuni arbeiða viðvið við úllembsta útbúgvingarøkinum og at tað er ætlanin og tann ætlanin sum konkret fyri liggur tað er at fáa næmingarbústað til húsarhaldsskúlan men tað arbeiðið hevur so drigið drigið út og eg veit ikki ordiliga hvønn veg tað gongur so so so sat okum kunnandi í í nevndini so er tað tað sum mann arbeiðir við í løtuni tað er tað er húsaskúlan tað er ikki nakrar aðrar lestrarbústaðir nakrar aðrastaðni nevndin hevur eisini fingið upplýst at til dømis aldurssamansetingin á setrinum er rættiliga nógv øðrvísi í føroyum enn í grannalondunum og miðalaldrin á lesandi er nógv hægri her og hetta sjálvandi økir um tørvin og ynski at flyta heimanífrá og eisini tað at tá ið fólk eru so miki tilkomin so eru tað fleiri av teimum sum hava familju í mun til í øðrum londum og tí er tað eisini havi tey eisini brúk fyri at fáa nakað gott og bíligt at búgva í og við hesum viðmerkingum so tekur minnilutin undir við málinum og mælir løgtinginum til at samtykkja uppskotið og eg haldi tað er øgiliga harmiligt at mann ikki kann fáa semju um eitn sovorðurt mál eg haldi hevur øgiliga stóran týdning tað haldi eg at at at øll vita at at framtíðin er eisini at blíva við at at útbúgva okra fólk fyri at halda eisini gongd á samfelagsmenningini og visi tann parturin steðgar upp tí mann iki hevur nakað at búgva í s so verðu okur illa stillaði sum land so hetta var eitt uppskot til samtyktar sum sum sum landsstýrismaðurin sum kundi brúkt tað tikið við sær tí at tá ið hann so visti at hann hevði løgtingið aftan fyri seg tá ið hann kundi koyra undir hesi málini soleiðis at mann fekk tryggjað at at tað hendi nakað av tað haldi eg nokk so harmiligt at mann velur tað frá og tá ið mann so hoyrir at bústaðir má bara fara fara í gongd so so má mann eisini kunna siga tað at tað verið so nógvur ófrigur á økinum síðan tann lógarbroytingin bl bleiv gjørd tað n gott var teg friðin nú men tað hevur verið rættiliga nógvur ófrigur aftaná mann broytti lógina og gjørdi tað at bústaðir ikki kundi byggja uttan saman við privatum og og skifti í stýri og øðrum hevur faktiskt gjørt tað at at tí hvussur tað indrekkimann fer at nógv arbeiði hevur ligið he hvur verið øgiliga ávirkað í hvørliðið rættiliga lami orsakað av tí og tað haldi er tað er sinn deirligt tí at tørvurin á støðum bústøðum veksur mskal eisini síggja hetta uppskotið sum ein sum ein lið í at bøta um ta generellu bústaðarneyðina sum okur hava ikki bara í munti lesandi tí at vistu tey sum eru lesandi fáa nakað búgva í so fríðgevið tað væl eisini aðrar íbúðir til til aðrar familjur so tað er ein partur av tí samlaða pakkanum og tí hevði eg bara hildið at hetta var nakað sum okur hvørfall kláraðu at standa saman um so at eg veit ikki hvar hvar nærmann ætlað sær at gera tær breiðir semjurnar mann hevur biðið um tað er so útsreki breiði semja betýðir bara tað at andstøðan tekur undir við samgonguni hom tíeru einki annað og tað ger hon øðiliga ofta men tað tað burdi eisini gingið hin vegin vis mann arbeiðir við tí felags málinum sum er at tæna landinum sum tað sum okur øll eru vald til takk fyri ja tak sora a viðmerkingar feykun samulsen ger so væl ja takk fyri harra formaður ja eg haldi at tað er eitt sindur skuffandi ttá mann lesur álitið hjá meirilutanum bústaðir eru ein forðing leiðilógini eru ein forðing sjálvir hava teir sitið og umsitið bæði leiðilóg og bústaðir nú í trý ár so vissi tað eru teir stóru forðingarnar so haldi eg mann kundi havt gjørt okkurt við tað í staðin fyri nú at heita nú at koma við tí tað virkar sum undanførslu men tað sum eg haldi er enn ov álvarsligari tað er tað at vit vita jú at undanfarna samgonga setti átjan útbúgvingar á stovn og talið á lesandi í føroyum vaks øgiliga nógv í síðsta skeiði og at tað bleiv víst á í í hoyringunum at vandin fyri at at fleiri og fleiri fóru av landinum at nema sær útbúgving aftur at tað fór at verða vaksandi tí at einki hendir á hesum økinum tað haldi er øgiliga álvarsligt tá ið man fyrst hevur eydnast av vent gongdini hin vegin at tað so p á grund av at einki hendir innan fyri hetta økið skal minkaaft