Eyðgunn Samuelsen (Javnaðarflokkurin (Social Democratic Party)), speaker, 2022-03-24
Topic: 1. viðgerð LM-090/2021  Uppskot til løgtingslóg  um Fólkaheilsustýrið
hoeygun smelsen gersuvæl takk fyri harra formaður ja vit viðgera eitt eitt uppskot eitt spennandi uppskot til fólkaheilsustýrin frá landsstýrismanninum í heilsumálum hetta uppskotið tað snýr seg um at skipa eitt mansiga eitt sjálvstøgu fólkaheilsustýri og har tað er ein rúgva avhar mann faktiskt leggur nakrir stovnar saman og mann so ger mann so ger ella setir ein rúgva av nýggjum uppgávum upp sum sum hetta her stýrið skal taka sær av og mann hevur líkasum eina ætlan fram til tvey túsund og áttaogtjúgu men her eru nógvar uppgávur sum hetta her stýrið skal taka sær av millum annað at gera tilmæli til landsstýrismannin og at ráðgeva myndugleikum og stovnum og so fólkaheilsuarbeiði sum í dag er og so er tað uppgávurnar hjá ílegursavninum og tað er kunning og tað er vegleiðing um leiðbeiningar og og so víðari og ser tað eisini at umsita tilbúgvingina so her eru nokk so nógvar uppgávur lagdar til fólkaheilsustýrið sum mann kanska ikki hevur teir stovnarnir sum sum mann leggur saman at teir koma ikki at dekka tað nokk til dømis við at umsita tilbúgvingina hvørt skal gera tað øhog so er tað eisini ó hagtølum ug skráum og mann nevnir at tað skal verða ein granskingargrundan myndugleikatænasta sum hasin her stovnurin skal byggja á tað skal gott nokk ikki koma í gildiferðina í fyrsta januar men men men sum sagt her eru nýggjar funktiónir afturat teimum verandi og mann kann siga hvør skal hvør skal hvør skal røkja tær uppgávurnar tí at mann mnn má ganga út frá at her skulu bæði fleiri ymiskir førleikar inn sum mann ikki hevur og fleiri starvsfólk og tað kanska krevur aðrar fakligheit enn mann hevur í dag afturat landslæknin er so ikki við sum eg haldi er ein nokk so sentralur partur tað komi eg so at venda aftur til og tæir fíggjarligu avleiðingarnar í fyrstu umgangi tað er nakrar stovningar og útreiðslur sum mann nevnir sjey hundrað túsund haldi íð tað var so at mann mann mann leggur ta játtanina sum er í dag tað er eingir nýggir pengar men nógvar nýggjar uppgávur sum verða lagdur til stovnin og visti mann hyggur eftir hoyringsskrivinum so er tað verður tað nevnt øgiliga nógv hetta her við at at mann hevur tørv á fleiri fakfólkum og fleiri førleikum visti mann tekur sjúkrarøktarfrøðingarnar so siga tær at tað er viktigt at sjúkrarøktin verður hugsað inn og og so og visti mann tekur kommunufelagið sum tekur ein øgiliga relevantan spurningur haldi eg um hetta her við hvat skal hetta her stýrið umfata skal tað vera bara tey økini sum málsøki hjá heilsumálaráðnum ella skal tað vera ein sovorðn breið tvørgeirarlig ábyrgd ta hugsan okk um tað sosiala økið og eldraøkið og har sigur mann so at sum fráliður kanska kemur tann partin inn og tað orðið frálíður gongur aftur í øllum øllum hoyringsvorðunum íløgusavnið til dømis heldur at tey drukna í hesum herat at tað er eitt sindur ógreitt hvat fyri lutmandi skal hava om mann druknar í tí og har er so viðmerkingin ja men mann skal styrkja hetta her arbeiðið við heilsuskráum tað skal raðfestast tey komandi árini men tvey tvey túsund og áttaogtjúgu liggur nokk so nógv langt frammi haldi eg og so er tað hetta her við tí framhaldandi granskingini á heilsuøkinum har er tað hetta her við at mann ætlar at savna heilsugranskingin á einum stað ug mann tosar um ein bygning sum ikki verður klárur fyrr enn tvey túsund og trýogtjúgu men har haldi eg tað er øgiliga relevant sum granskingarráðið nevnir hettir her við at at tann framhaldandi granskingin á hasum økjnum hon eri treytað av tøkari játtan og vit vita at tað millum annað sjúkrakassagrunnurin er uppi og har sær ikki út til at vera nøkur ætlan at at útvega meira pengar tann í staðin fyri tað sum sjúkrakassagrunnurin hevði ø granskingarráðið sigur eisini at vissi heilsustýrið skal fáa tað tingd og breidd sum tað eigur so skal mann hava heilsufakliga løgfrøðiliga samfelagsvísindarliga og málsligar førleikar og tað svarar mann so aftur eisini at mann ætlar at styrkja tað sum frá líður hso tað er líkasum vísindasiðrsemisnevndin hon nevnir tað eisini at hetta her við við hvat tð er fyri hvat er fyri førleikar og hvat tað er fyri fígging fólkaheilsuráðið tey siga eisini hetta her við at at tey sakna at at at manni at tað er heilt avgerandi at at tað verður styrkt fólkaheilsutað tað arbeiði við sjúkrafyribyrging og heilsufremjan og sovíðari at tað verður styrt í mun til verandi støðu taðvil sig at mann eftirlýsir eisini at fáa kanska ein fíggjarliga styrki og fleiri starvsfólk og har stendur eisini at atí periotini frá tjúgu til áttaogtjúgu tá ætlar mann at at seta meira starvsfólk á orku til tað arbeiðið gnverkætlanir leiðarin har mælir frá at íløgusavnið verður lagt til fólkafólkaheilsustýrið og og har eru so so tað er altso øgiliga gjøgnumgangandi haldi eg í teimum hoyringsskrivunum sum eru so sig at mann at mann eftirlýsir hvør tað er sum skal røkja tær nýggju uppgávurnar og at mann fær tað styrkt fakliga umframt hetta her sum eg vil nevna við granskingini at veg son skal halda fram so so máta meira fígging til so at eg eri klár yvir at tað er ein sum tað verður sagt her at tað er ein ætlan fram til tvey túsund og áttaogtjúgu men eg havi prøvað at hugt eftir tí fíggjarliga partinum har eg veit ikki um eg kanska ikki havi dugað nóg væl men eg haldi at tað er nokk so at tað er eitt sindur ógreitt í tí tað sær ikki út til at vera so øgiliga nógvir pengar sum skulu setast av tey komandi árini men altso man más siga tað at at tað er viktigt at vit fáa samlað í tað er gott at vit fáa samlað mann kann siga at mann fær fær eitt heilsustýri nú nevnir mann tað fólkaheilsustýrið men eg haldi at hetta her við at at kanska kalla tað heilsustýrið er meira meira eg veit ikki tað tað ljóðar betur haldi heftar onkur sum nevnir at tað burdi broytta til hog og at mann fær samla alla hesar her uppgávurnar og man siga orðingin í hesum her trimum paragraffunum ljóðar øgiliga gott ella fýra men tað er líka sum tað sum stansurin aftanfyri sum sum tað sær út til at vera har nokk so nógvur kritikkur ella spurningar sum sum eru við men hetta sær út sum at mann hevur lagt upp til nakað sum er ein byrjan av trimum stovnum sum mann hevur mann leggur teir saman í játtanina saman men men mann definera tað sum nakað sum er nógv størri og við fleiri uppgávum og tað kanska hevði verið gott at fingið tað meira ítøkiligt hvat hvussu hesa uppgávurnar skulu hvør skal taka sær av teimum og hvussu mann fær styrsktstovnin við teimum røttu førleikunum og og te røttu fíggjarligu orkuni so hann kann vera ein stovnur við hesum endamálinum at hann fær tað tingd og tað breidd sum verður nevnt í onkrum hoyrisskrivi øh og politiskt hevur mann so avgjørt sjálvandi at landslæknaembatið ikki veruð partur av av hesum her fólkaheilsustýrinum tað haldi eg at eg ikki farið skeiv at eg at mann fekk ta fatan í byrjani tá ið mann tosaði um hatta at tað kanska skuldi vera tað men eg haldi at mann kann siga at at at tað er viktigt at eg haldi at øll gjørdu ella tá ið koronafarsetin kom so komu øll at kenna tann stovnin og hann hann hevur jú eina rúgvu av uppgávum sum eru rættiliga sentralur til forhold til eitt heilsustýri og tí haldi at tað er øgiliga viktigt at ella halda vit at tað er øgiliga viktigt at tað embatið eisini er ein partur av stýrinum vist tað skal virka optimalt tí at tað verður eitt sindur ja vit koma at mangla nøkur ting ella tað kanska kemur at halta eitt sindur tá ið mann hevur ein part av heilsuøkinum ernakað sum vit sjálvur ráða yvir á ein annar partur at tað er býtt upp í tvey nú nevndi eg ikki hetta her við deildina fyri arbeiðsu almannaheilsu hon verður eisini sum tað sær út her so koyrir mann granskingarpartuin í í í heilsustýri ella fólkaheilsustýrið meðan hin parturin verður lagdur til sjúkrahúsverkið og eg veit ikki hvussu tað er tað nakað sum mann arbeiðir við tí tað verður eisini eftirlýst er eisini ógreitt við tí øhso at ja so at eg má siga at vit taka undir við at skipa eitt sovorðt heilsustýrið í føroyum og javnaðarflokkurin vit halda her eru nokk so nógvir manglar í her ætlanin er hvørfall seks ár fram so tað er tað blívur luftaðar luftaðar longur út mann fer mann leggur stovnar saman og mann hevur nýggjar uppgávur og mann sær ikki ordiliga at teir fakligu fíggjarligu resursurnar fylgja við og sum eg nevndi so haldi eisini at tað er viktigt at landslæknin er við men vit fara sjálvandi at geva hesum uppskotinum eina positiva viðgerð og royna at ávirka tað tann ávirkar tað tann vegin at stovnurin kann virka optimalt sambært