Bill Justinussen (Miðflokkurin (Centre Party)), speaker, 2021-02-24
Topic: Aðalorðaskifti sambært § 51, stk. 4 í Tingskipaninium F-002/2020: Frágreiðing um alivinnuna
ger sovæltakk fyri frú forkvinna eg havi hug fyrst at rósalandsstýrismannin fyri at verða komin í tingi við einari frágreiðing um alivinnuna til eðalorðaskiftis eg haldi tað er sera skilagott tað er upplýsandi og at mann í stuttum ø pedagogiskt hevur sett upp tey viðurskiftini sum hava við æling at gera sæð út frá einum sessi sum eitt tingfólk situr í tað er sera gott arbeiðsamboð hjá okkum sum sita her inni og tað er eisini hjá teimum sum hava áhuga fyri aling og alipolitikki skjótt at fáa fatur í tí teimum viðkomandi mest neyðugu upplýsingunum sum snúgvast um aling øhtó siga tað at eg haldi at vit sum øpolitiskur myndugleiki eiga atgera eitt arbeiði afturat magnus rasmussen vara eitt sindur inni á tí tað er at vit eiga at seta okkum nøkur mál seta mál fyri hvussu vit politiskt síggja fyri okkum at alivinnan skal vera við til at menna seg og menna okkara samfelag og skal vera vera við til at gera okkum til eitt enn sterkari og betri samfelag og vælferðarsamfelag inn í framtíðina tað er tað hava vit tær flestu av talunum sum hava verið her í dag hava víst týðiliga at tað er ein balansigongd ímillum almenna myndugleikan og privatu aktørarnar lógarkarmar ímóti kapitaláhugamálum sum mugu lyfta í felag og eg haldi at tað hevur verið ein sera góð gongd í hvussu sverð frá tvey túsund og trý og frameftir tá ið vit fingu eina rakstrarkunngerð sum hevur fingið nógv nógv rós kunnu vit siga eftirfylgjandi at tey veteroneruviðurskiftini blivu so væl reguleraðir sum tey gjørdu og so vil eg allíkavæl siga tað at mann skal eisini ansa eftir at tað er ein ávís javnvág ímillum at regulera og at yvirregulera og har haldi eg at onkuntíð so kann mann kann mann hava eina fatan av at almenni myndugleikin er í so er í so naskur ella í so øbiokratiskur ella yvirregulerandi í forhold til alivinnuna í so deteilstýrandi og tað mugu vit so eisini sum almenn myndugleiki hava eyguni eftir tí at vistu vit taka ja vvistu it taka endamálsorðingina í alilógini so sigur honm heilt stutt at at endamálið er innan fyri lívfrøðiliga burðardyggar karmar herundir við atliti til djórasjúkur og umhvørvið at fremja lønsemi og kappingarføri í alivinnuni altso hetta er tvey bein tað er tað almenna at mann ella tað sum vit sum almenni myndugleiki eiga at ansa eftir tað er at vit vit verja okkara land og vit verja okkara firðir og vit verja okkara framtíð við at við at krevja burðardygd og at umhvørvið verður vart men samstundis so eiga vit at gera tað á ein slíkan hátt at tað ikki er við til at køva lønsemi og kappingarføri í alivinni tað mugu vit ansa sera væl eftir tað hava verið gullár hesi seinastu árini vit vita ikki hvussu tey komandi árini vera og tí er tað kanska eitt sindur ringt at tosa um at at at vit gera okkum inn á kappingarføri og lønsemið tá ið mann hyggur at hesum árinum sum júst eru farin men tað er so øgiliga skjótt at kappingarføri og lønsemi kann vera skeiklað og tað kemur okkum øllum aftur um brekku tí at alivinnan er blivið eitt ógvuliga týðandi element í føroyska búskapinum og eisini er landskassin blivið meira og meira avhanguður av at alivinnan klárar seg væl og tað nærkast tí hálvu milliardini sum hvørt ár kemur frá beinleiðis frá alivinnuni og inn í landskassan og tað er jú ikki smávegis pengar so vit hava eisini sum almenn myndugleiki ein stóran áhuga í at tað er lønsemi og kappingarføri í alivinnuni tí at hon er við til at halda okkara vælferðarskipanum uppi við teimum skattakrónum sum koma inn í almennu kassanar sum vit kunnu hava eitt gott heilsuverk og almannaverk og suvíðari øso tað er eisini mín áheitan á helga abramsen og á samgonguna nú er eitt vakstrarforðum sett og eg síggi hetta vakstrarforumið sum ein pall til at vinnan saman við landsmyndugleikanum og serkønum møtast fyri at stinga út í kortið hvussu hvussu gera vit millum annað alivinnuna til eitt uppaftur betri bein at gnaða av tey komandi árini og hvussu langt ynskja vit at fara ynskja vit at alivinnan skal halda tað støði sum hon heldur nú ella hava vit áhuga í at hon kanska økist at hon veksur at hon kanska tvífaldar sína inntøku og harvið eisini tvífaldar tað sum landið kann fáa burtur úr alivinnuni og ber tað til kunnu vit fáa eina lýsing av um tað ber til og er við sinnaði til at taka lógva tak saman við alivinnuni og lyfta ta uppgávuna eisini við neyðugum lógarkarmum og suvíðari um tað er ein møguleiki eg haldi tað er ein øgiliga spennandi tanki sum nú er so hevur alivinnan í veruleikanum sjálv tikið avgerð um hvussu stór hon ynskir at blíva og og hon hevur gjørt tað út frá givnum treytum men sum so hevur ikki verið nakað ítøkiligt mál fyri hvussu langt vit skulu fara og tað haldi at vit kunnu saktans nú hesin her møguleikin verður ei kemur kemur tættari og tættari uppá og tað liggur enntá einm umsókn á borðinum hjá helga abramsen um royndir við havaling so haldi at vit eiga at taka tann spurningin upp hvussu hvussu nógv hann ta blíva til hvussu stórt kann tað blíva og er tað ein prísur sum vit sum samfelag so á hinari síðuni eisini eru sinnaðir til at gjalda tað at alivinnan kanska leggur seg á økir har sum siglingarleiðir og fiskileiðir og annað møguliga kunnu vera og veða mann tað upp móti hvørjum øðrum er tað vinningur ella tap og so víðari fyrimunir og vansari sosovorðni ting haldi eg vit sum politski myndugleiki eiga at eiga at dyrka nógv meir so hevur tað hevur verið nakað at tosað um hetta her við felli í dag tað hevur verið ein nokk so stórur partur av orðaskiftinum ella avlúsing og har vita vit jú tað at føroyska alivinnan og tað vísa tøl eisini hevur ligið langt fremst samanborið við onnur lond í nógv ár og hevur havt nógv lægri lúsatal og fellu enn onnur onnur lond sum eru samanbera okkum við og veruleisin er eisini tann at vissu vit flyta okkum yvir á aðra matvøruframleiðslu kjøtframleiðslu til dømis so er felli í miðal nógv størri á aðrari matvøruframleiðslu enn tað er innan fyri aling so vit hava sum so ikki nakrar grund fyri at at stúra og hesir grafarnir sum liggja við í hesari frágreiðingini vísa eisini tað at vit framvegis hóast vit hava havt ein vøkstur í fellunum hesi seinastu tvey trý árini so eru vit framvegis millum tey bestu og orsøkin ein orsøk er at vit hava flutt okkum frá kemiskari avlýsing til mikaniska avlýsing og tað er ein eitt nýtt umráði kunnu vit siga at hesi skipini eru komin inn við feskvatni tað tekur sína tíð at tillaga tað tekursu na tíð at læra seg hvussu fiskurin reagerar hvussu náttúran reagerar og tí hevur fellur kanska verið eitt lítsindur størri enn mann hevði satsað uppá men vit mugu eisini geva tí tíð til at koma í eina trygga o góða legu og soleiðinar sum føroysk æling hevur víst seg tey seinastu mongu árini so hevur hon víst seg at dugað ótrúliga væl at lofta teimum avbjóðingum sum eru næstan líkamikið hvat hevur verið so eg haldi at vit hava eina sera sunna aluvinnu í dag nakað um hetta her at vit hava vit byrjaðu við nøkrum smáum fyritøkum sum síðani ikki megnaðu megnaðu tey nosini sum komu og sum samlaðist alseg upp í tríggjar stórar fyritøkur og tann eina er nógv størri enn hinar tað er nógv sunt at síggja í tí haldi eg tað varðu ofta víst á at tað kann vera vági í tí men vis sú knú hugsa okkum til dømis táið tá ið tað kom ein sjúka í norður í hvannasundi um mann mátti taka alt av eftir stuttari løtu var tað eitt einstakt alibrúk sum onkur átti har norði tá so var tann fyritøkan farin dundrandi heysin men við tað at ein slík støð er partur av einari stórari konsørn ja so so merkist tað næstan ikki í tí stóru myndini tí at hon megnar at lofta slíkum avbjóðingum og vit hava faktiskt havt nøkur sovorðnið nos í føroyskari aling tey seinnu árini men mann snakkar einki serligt um tað tí at fyritøkurnar eru ivaleysar sterkar til at lofta sovorðnum øsovorðnum nosum og tað haldi eg vit eiga eisini at fegnast um at vit hava fyritøkur sum eru so sterkar at tær megna eina rúgvu av tingum sum mann als ikki kláraði við nøkrum smærri fyritøkum sumvit høvdu