Erhard Joensen (Sambandsflokkurin (Union Party)), speaker, 2021-10-06
Topic: 1. viðgerð LM-016/2021  Uppskot til løgtingsfíggjarlóg fyri 2022
soleiðis at tet ikki skulu bukka undir men klára at halda virksemið koyrandi harra formaður tann føroyski búskapurin er sloppin ómetaliga væl ígjøgnum hesa her farsáttina metingar hjá búskaparráðnum og hagstovuni vísa ati føroyska brututjóðaúrstøkan í tjúgutjúgu minkaði við umleið tveimum prosentum men tey siga eisini at tann tann vantaða ella tann vantaði vøksturin í brotutjóðar úrtøkuni fyri einogtjúgu og tveyogtjúgu kemur at liggja í millum trý og fýra prosenti fyri inniverandi fíggjarár varð roknað við einum hælli upp á umleið tvey hundrað og fimtan milliónir men tær nýggjastu metingarnar frá fíggjarmálaráðnum siga at úrslitið verður munandi betur tað verður kanska ein javnvág tá ið avtornar teir hava so nevnt eitt hall upp á einar fimm til seks milliónir hettarvísir betri enn nakað hvussu trupult tað er at meta um inntøkurnar hjá einum dynamiskum búskapi og kanska serliga einum búskapi sum tí føroyska sum bara er tengdur at fiski og alivinnu sum høvuðsvinnu inntøkurnar fyri innverandi ár verða mettar at verða slakað trý hundrað og tveyogfýrs milliónir ella seks komma fimm prosent hægri enn prosjekterað var á fíggjarlógini meðan útreiðsluvøksturin hevur verið munandi minni soleiðis at hetta samanlagt gevur eina forbetran av fíggjarlógini fyri einogtjúgu upp á umleið tvey hundrað og átta milliónir so má sigast at vera ótrúliga gott tá mann hugsar um at ein stórur partur av tjúgu einogtjúgu eisini var merktur av koronafarsóttini uttan iva er tað serliga innlendski eftirspurningurin eftir vørum tænastum sum hevur verið óvanliga stórir og inntøkurnar frá meirvirðisgjaldi hava verið væl hægri enn vantað men eisini løguútreiðslurnar hava verið minni enn vantað og so hava okur altso havt eitt ekstrordnert vinnusbýti frá beint norðdik sum eisini hevur gjørt munn fyri fíggjarárið tjúgu tveyogtjúgu rokna landsstýrið við einat samlaði inntøkurnar hjá landskassanum verða tvær kseks komma tvær átta milliard og at samlaði útreiðslurnar íroknað rakstur og løgur verða upp á seks komma tvær tríggjar milliard á útreiðslusíðuni eru góðar fimm komma átta milliardir rakstur og fýra hundað ogfimmoghálvtrýss milliónir er løguútreiðslur øviðvíkjandi løguútreiðslunum so er tað soleiðis at tvey hundrað og sekstan milliónir eru støðlaðar frá árunumg fyrri so umframt hesar fýra hundrað og fimmoghálvtrýss koma altso tvey hundrað og sekstan afturat so løguútreiðslurnar til komandi ár verða á táttað út ímóti sjey hundrað milliónum sjey hundrað milliónir í løgum um okur klára at brúka tag ella ikki tað fer bara tíðin at vísa men eg loyvi mær at ivast sjálvt um tað eru nøkur arbeiðir sum eru farin í gongd og mann skal rokna við at onnur koma í gongd og at tað verður sett full kraft á serliga til dømis tunlarnir norður ím fjall sum koma nokk at brúka alla síðnar játtan í tveyogtjúgu fámjistunnilin fær í gongd landssjúkrahúsið verður uttan iva liðugt í tveyogtjúgu so tað eru nakrar stórar útreiðslur løguútreiðslur sum koma at verða blíva blíva gjørdar inntøkusíðan vísir at metti skatturin metti inntøkan frá skatti í tveyogtjúgu verður tvær komma til knappar tvær komma átta milliardir meðan tollir og avgjøld umleið tríggjar komma ein milliard so tilsamans seks komma tríggjar milliardir tá játtanarkarmarin blivin er bornur niðan í vár varð roknað við ein halli upp á trýoghálvfems milliónir á fíggjarlógini fyri tveyogtjúgu tá vórðu samlaði inntøkurnar settar til seks komma g eina milliard nú verður altso roknað við seks komma trimum og útreiðslurnar vórðu mettar til seks komma tvær íroknað fimm hundrað og fimmogtretivu milliónir í løguútreiðslum sum okur so hava skarvað áttaoghálvfjerðs milliónir burturav taðvil siga at okur hava skairvað áttaoghálvfjerðs milliónir burturav løguútreiðslunum fyri at geva pláss á íløegukarminum til teir støðlaðu pengarnar frá einogtjúgu samanlagt gevur hetta eitt prosjekterað yvirskot á fíggjarlógini fyri komandi ár upp á fýogtrýss milliónir ella eina forbetring í mun til tað sum okur høvdu mett í vár upp á umleið hundrað og sjeyoghálvtrýss milliónir landsstýrið hevur valt ikki at fremja sparingar á verandi rakstrarjáttan og hevur heldur ikki valt at seta nýggj nýggjar skattir og avgjøld um okur taka vøksturin í rakstrarútreiðslunum frá síðstu metingini í einogtjúgu og seta tað í mun til fíggjarlógaruppskotið fyri tveyogtjúgu so er vøksturin trý komma sjey prosent og tá eg sigi trý komma sjey prosent og ikki eitt komma níggju prosent sum er upplýst í í skjalinum frá fíggjarmálaráðnum so er tað tí at har taka okur sirka hundrað milliónir burturav útreiðslunum í einogtjúgu sum eru korona relateraðar og av tí sama so blívur vøksturin umleið trý komma sjey tað eru stórar framskrivingar á hesari fíggjarlógini útreiðslukarmurin veksur skjótt serliga visti okur taka tey tungu málini uttanríkis og mentamál heilsumál og almannamál sum eru tey sum hava meira enn tveir triðingar av allari fíggjarlógini so eru bara framskrivingar yvir hundrað milliónir um okur taka nakrar av teimum visti okur taka til dømis innan fyri uttanríkis mentamál so eru fimm milliónir meira í til lestrarstuðul sum jú er lógarbundin tað eru tveyeinog hálv millión til fólkaskúlar til rakstur ein milliónir stuðulsjáttan til fólkaskúlar og fróðskaparsetrið ein komma seks milliard millión eisini innan fyri heilsumál har eru útreiðslurnar á summum kontum sum vaksa rættiliga skjótt øvissi okur taka heilsutrygdar veitingar so eru so vaksa tær umleið fimtan milliónir í í framskrivingum og visi okur taka heiludarveitingar í heila tikið so vissi okur taka og rokna bara fimm ár aftur í tíðina so er altso so eru tæir hækkaðar einoghálvtrýss milliónir tað er rættiliga nógv eisini landssjúkrahúsið raksturin av landssjúkrahúsinum krevur eina rættiliga stóra framskriving og serliga ella serstakar serstakur sjúkrahús heilivágur tað sama á almannamálum havi eg hug at nevna nakrar framskrivingar til dømis fyritarenpensjón pluss átjan milliónir arbeiðsfremjandi tiltøk pluss tíggju ein hálv millión tað bleiv sagt minnist eg tá okur tosaði um eina lógarbroyting sum okur ætlaðu at hava ígjøgnum í fjør um at skerja nakað av av játtanini til arbeiðsfremaðandi tiltøk at mann roknaði við at hon fór at flata út ella atkontorin til fyritíðar pensjón fór at flata út men tað vísti eg bara at báðar ferð spola akkurát líka skjótt upp eftir statvekk og akkurát hví tað er tað dugi eg ikki at siga men eg kann bara konstatera at soleiðis er tað okur hava valt at gera fyri umleið fjøruti milliónir í raðfestingum í á fíggjarlógini og vissu okur skulu taka nakar burtur úr rúgvuni eg haldi hetta eru allar góðar raðfestingar sum koma sumhava við vælferðina hjá okum at gera á undirvísingarøkinum har fáa okur eini flokk afturat av sjúkrarøktarfrøðingum okur fáa ein flokk afturat av heilsurøktarum okur fáa eina alaru útbúgving sum hevur rið nógv saknað og hana eri eg rættiliga spentur upp á at fáa at koma at fylgja ktverkfrøði verður eisini styrkt harafturat hevur mentamálaráðið valt at at raðfesta sernám við eini hálvari millión og millum annað ísf við fýra hundrað túsund krónum øumhvørvis og vinnumálaráðið hevur onkrar spennandi raðfestingar eina komma átta millión til grønar orkuverkætlanir eg veit kkium tað er tað grønasta sum er ovsa á fíggjarlógini men tað er so serliga til at fáa kortlagt og kanna tær heitu keldurnar tað liggur jú beint til høgrabeinin hjá okum tað er ein orka sum er í jørðini hví ikki fáa gagl av henni skjótast møguligt umhvørvisstovan verður raðfest við einari komma tvær milliónum og ein ein komma ein millión verður eisini veitt til eini ein eini eina verkætlan fyri at fáa sett byrjan upp á at fáa talgilt tingloysingina og tað haldi eg er rættiliga áhugavert á heilsuøkinum heilsuøkið hevur raðfest fyri umleið ellivu milliónir tað er avgjørt at tvær milliónir skulu fara til eina sjokriadriska skaðastovu og í heila tikið at styrkja barnaogungdómssykriatriuna til palliatión og krappamaisætlan verðar avsett ein komma níggju millión til endurvenjing verður avsett eyka tvær milliónir gignið fær fýra hundrað túsund krónur til at útbúgva heilsufrøðingar kostog føslulælingar seks hundrað túsund krónur sjúkrahúsini vilja gjarna hava fleiri lærlingar og tey ætla at seta tríggjar afturat ein av hvørjum sjúkrahúsi og so til síðst ein komma ein millión til fólkaheilsustýri sum okur vanta okum rættiliga nógv av gsum landsstýrismaðurin annars hevur greitt væl frá øá almannaøkinum har eisini serliga settu pengar av til viðlíkahaldsvenjing endurvenjing til familjufyrisitingina til dagpeningarskipanina og millum annað har suðuri í suðuroynni seks hundrað túsund krónur av til dugna og átta hundrað túsund av til fleiri vertakspláss og virknispláss eitt sum eg kanska sakni við fíggjarlógini tað er at mann hevur hevði sett eitt sindur meir av pengum av til tað grøna orkuskiftið okur hava sett eina komma átta millión tað er tað er fínt men eg haldi at i visi mann hyggur tíggju ár fram ítíðina so eiga okur at vera meira ops upp á akkurát tann partin eg veit ikki hvussu nógv pengar í av samla játtanini til viðlíkahald sum landsverk hevur fer til grønar orkuloysnir men egentiliga so burdi okur havt eina serstaka játtan til tað grøna orkuskiftið í føroyum alt íð alt eini fíggjarlóg sum hevur raðfest vælferðina og til gags fyri tey ið treingja takk fyri harra formaður ja takk fí ein viðmerking og tað er uni rasmussen ger so væl takk fyri ja í samband við atat nøkur ting kosta meir innan fyri almannamál og heilsumál tað má mann síggja eisini ljósini av at tað eru nokk so stórur fólkavøkstur sum ávirkar tey tingini eisini og og tað at mann fær meira kommunulæknar hækkar eisini nakað har hjá heilsutrygd so so akkurát tann parturin er sjálvandi eisini nakað sum ávirkar har men so ætlaði líka at rættleiða eitt lítið sindur av tí sum aksel v johannesen var inni á í samband við játtan til til endurvenjing hann helt at mann burdi hækkað játtanina til endurvenjing á almannaøkinum men tað var tað sum eg nevndi at har var mann komin upp á tað sum hann ætlaði eg gangi út frá at hann meinti við viðlíkhaldsvenjn