Jørgen Niclasen (Fólkaflokkurin (People's Party)), speaker, 2020-08-03
Topic: Aðalorðaskifti sambært § 51, stk. 4 í Tingskipanini um FG-001/2020 : Frágreiðing løgmans á ólavsøku 2020
gersu væl harra formaður samgongan nærkast at blíva ársgomul og løgmaður hevur hildið sína fyrstu løgmansrøðu ein savnandi røða sum var afturlítandi á seinasta ári hvat er gjørt og hvørjar ætlanir eru framyvir júst soleiðis sum ein løgmansrøða eigur at vera og eg haldi at tað sum vit hava framt sum framgongur av røðuni eru sera nógv góð ting og tær ætlanir sum liggja í løgmansrøðuni eru eisini sera nógv góð ting á økinum sum fíggjarmálaráðharið er tað tann eini setningurin at vit mugu føra ein varnan og ábyrgdarfullan búskaparpolitikk sum er neyðugt fyri okkum at gera í framtíðini øh vit gjørdu eina fíggjarlóg sum hevði eitt avlop upp á góðar tvey hundrað milliónir krónur men so hendi tað sum eingin roknaði við altso at korona kom so ógvusligt inn á allan heimin var ikki nakað sum nakað roknaði við tá royndi at gera framrokningar sum tá vístu at mann kom av eitt hall millum átta hundrað milliónir og ringasta føri í eina komma fimm milliard men tær nýggjasta útrokningarnar vísa at tað verður hvussus verið minni enn átta hundrað milliónir tað eru framvegis nógvar óvissur men tað fortelur okkum eisini at hatta hevur broytt tann almenna búskapurin so nógv økonomiskt at tað verður neyðugt at vera varin eg veit at nógv av serfrøðini sigur at tið nú at mann skal oysa enn meira pengar út men her verða vit øll noydd at vera varin eg havi hoyrt frá nógvum tingfólki úr bæði samgongu og andstøðu at útreiðslurnar eru vaksnar nógv tey seinnu árini og tær eru vaksnar ov nógv tí havi eg sitið sum fíggjarmálaráðharri og lýtt á og verið spentur at vita hvar ið hesi somu tingfólk halda at vit skulu skera niður eru útreiðslurnar forstórar so mugu tey hava nøkur uppskot at sera niður eg havi fyrr spurt andstøðuna um eg kann vænta eitt idekatalog við sparingum eg veit ikkium vit fari at fáa tað men onkursvegna eru vit flest inni her samd um at tað má førast ein varin politikkur men tá ið so leirs eftir orðaskiftunum so havi eg hoyrt hesi somu fólk bara t tosa um hvar vit mugu brúka meira pengar altso meira á hesum økinum meira hasum og meira hinum og tá tað er so er liðug at siga hvar vi má hava meira pengar til so royna tey at skelda út útreiðslurnar eru fórhøgar tað er ein avbjóðing fyri ein fíggjarmálaráðharra at ynskini frá eini stórsari samlaðum løgtingi er at sleppa at brúka pengar allastaðni uttan at útreiðslurnar økjast tí tað ber ikki til tað sum vit fingið ei hægstu raðfesting frá hesari samgonguni tað eru heilsumálini og og almannamálini og tað eru økir sum flest tingfólk virkuliga halda at mann skal raðfesta og tað eigur mann eisini at gera alt eftir hvat fyri ráð man hevur heilsumálini heilsuverkið hevur ongantíð kostað so nógv sum í ár og okkurt tíðir upp á at vit ongantíð fáa so lítið fyri pengarnar sum í ár tí meginpartin av pengunum er farið til til tilbúgving og serliga vaktarplanir og so víðari so so tað í sær sjálvum er ein avbjóðing men dagliga ella hvussu er vikuliga hoyra frá sjúkrahúsverkinum at ter kundu hugsað sær meira pengar til hatta meira pengar til hatta eingir læknaundirvísingarstørv sær ikki fáa meira pengar og meira pengar ja tað eru vit so von við í heilsuverkinum eg vil bara siga tað sum vit hava brúk fyri heilsuverkinum er at fáa betri stýr á fíggjarligu stýringini tí tað eru sanniliga játtaðir nógvir pengar spurningurin hjá mær her er stýringin av teimum góð nógk vit hava gjørt batar vit kunnu tríva í at lærlingar fingu ein lættan at pensjonistar fáa meira at liva fyri at fólk sumvirkja virka heimavirki nú eru mvig og skattafrí tað eru átøk ikki bara innan almannu heilsumálini sum eisini eru gjørd til gagn men vit ynskja øll at skapa eina eina trygga føroyar við høgari vælferð teir pengarnir teir mugu skapast í vinnuni og tí var eg glaður um tey mongu orðini ið løgmaður valdu at hava í síni løgmansrøðu um vinnupolitikkin tí tað er tað viktigasta sum er til altso í tinginum hoyri eg mestra vinstravongin har mann tosar niður á vinnuna og eg haldi ikki tað sømir seg tí tað er sanniliga úti í vinni eg havi hoyrt fólk hava takkað ymsum bólkum í samfelagnum fyri at hava stríðst ígjøgnum koronutíðina men hesi somu eisin sami vinstruvongurin nevndi ikki vinnuna og vinnulívsfólkini við einum orði við tey fólk sum hava verið í fiskivinnuni og roynt at finguð tað borðið til eisini í alivinnuni so tey eiga sanniliga tøkk uppiborð á vinnupolitiska økinum so hava vit skapt tók tokkum bara mánar at skapa tryggleika aftur í fiskivinnuni tað var neyðugt og longu nú síggja vit íløgur kanska úti við tvær milliardir sum verður sett í gongd av íløgum nú í tað mest modernaðu vinnutólini sum til eru ein veruligur vegur framá tí tey mest modernaðu vinnutólini eru teir sum geva tað besta útflutningsvirði fiskivinnan manglar at fáa trygga karmar viðvíkjandi tilfeingisgjaldi og tað er tað vit arbeiða við sjálvandi má eitt slíkt gjald onkursvegna vera yvirskot spaserað so tí mann kan ikki meina inni í tinginum at vissu øll fiskivinnan hevur andi undirskot so skal honn etala eina rúgvu í tilfeingisgjald tað vóni eg ikki at nakar her inni heldur fiskivinnan betalir í dag hvat kannmar vev nærum tað dupult av tí sum alivinnan betalir hóast fiskivinnan kanska tjenar tjúgu fimmogtjúgu prosent í vinningi í mun til aluvinnuna so tað eru nakað ting at vit mugu hyggja eftir ferðavinnan hevur fingið avbjóðingar og har hevur mann vergað inni við hjálparpakkum og sum tað sær út nú so er verulig gongd komin á aftur ferðavinnuna ikki tað sum mann vónaði og og kanska ikki tað tað var í fjør men mann sær veruliga nú at har eru hjólini farin í gongd afturtað er ógvuliga umráðandi sum tað eisini verður nevnt fleiri fyriri í særa røðuni at mann javnsetir kappingina tað vil altso siga at er tað soleiðis at tað almenna er inni á einum øki har ið vinnan eisini er inni á økinum altso ljóðar tað so skeivt at siga at mann skal javnseta kappingina tað virkar púra logiskt fyri meg at siga javnseta kappingina altso tað at byggja bústaðir til vælbjargaðir fólk skal tað gerast við undirskoti og og skattkjaldararn betalar tað eg haldi ikki okkara uppgáva er at taka okkum av teimum veikusamfelagnum tað skal eingin ivir um tað men tað er eingin grund til at farat brúka skattaðar fíggjar pengar til bústaðir til tey vælbjargaðu í hsínum samfelagnum tað skulu tey syrgja fyri sjálvi eins og øll onnur sum eiga serin bústað her í landinum vit hava fleiri almenn partafeløg og av teimum almennu partafeløgunum er tað kanska eitt sum hevur merkt ter størstu avbjóðingarnar ja lat meg siga tvey og tað er vágaflogavn og atlantgeves tað hava verið ógvuliga hart rakt og tað kann vera neyðugt at koma við hjálparpakkum til tey feløgini men nú lata vit líka eitt sindur av tíð ganga afturat som vit síggja hvussu tað er í hvussu so er so eru hatta ikki feløg sum vit kunnu lata fara so tey verður tað neyðugt at styrkja tey so gera við tað men har koma vit aftur inn á eina ójavnar kapping tí at kappingarneytin hjá atlandgrogs ss hevur fleiri umførum fingið milliardir frá donsku og spensku stjørnuni og tað partvíst brúka tær til at dumpa prísirnar á føroyarutuni og teir prísir sum sumeru lýstir nú svarað ikki til nettupprísin at flúgva h eg havi hildið og havi lagt uppskot fram um at vit burdu fingið eina fs líknandi skipan fyri flogfeløg so kundi okkara tjóðarflogfelag verið undir teimum treytunum og um okkurt annað flogfelag helt at tað var ein góð skipan eg má sova bara stovna feløg í føroyum og so rekað felagið haganum tað kansn satst gera sum teir yngja tað men tá tryggja vit hvussu so er hetta her eru treytirnar við bjóða og kappingin er jøvn tað kunnu bæði føroyskt og eisini útlendsk koma undir slíka skipan samferðslan fyllir nógv hjá einum landstýrisfólki eg skal renna skjótt ígjøgnum nakrar nanøkur av teimum tingunum tá tað kemur til ferðsluna so er ein avbjóðing sum vit nú hava loyst tað er at tað hevur verið trupult at fáa bussførarar og tað er serliga av tá orsøka at tað er so mikið langdrigið og lang varut yvirhøvur at fáa førara kort til bussar øh og tí gera vit broytingar har soleiðisnar at vit kunnu vanta eisini at síggja fleiri ung fólk í tí branskini hugsa vit strandferðsla so hava vit henda samgongan keypt eina kalla farmaferiu hasfhord sum tykist at virka væl at sigla við farmi ítil sandoynna og nú í augustmánað kemur so tann so nýggja trýkiljan og hvussu hon fer at roynast tað fáa vit so at síggja men á tí økinum hava vit avbjóðingar við ternuni í løtuni sum er fongd við við rusti sum skal gerast hel myndugleikakrøv um tað tað hevur verið útveiting og privatisering eru tvey orð sum hava veri blandaði saman her í dag haldi eg hvussu altso útveiting av bussleiðini hevur verið gjørt í fleiri ár tað er privatur sum eiga og reka bussarnar ein útveiting merkir at tú fært eina uppgávu at geva hesa tænastuna heta túratalið og við hesum prísinum og tað er tað tað vil siga tað at mann hevur fulla trygd fyri hvat tænastustøðið mann fær og tá eg havi tosað um at tað kundi verið ein loysn avbjóðingarnar hava verið stórar í summar eg havi nevnt fuglinsvínið eg havi eisini nevnt út í kalsoynna hvat gera vit ein møguleiki ger ta ger einki tað við ikki ullum ein er at bara hækka prísir eg veit ikki hvussu populert tað er h ein annar sum vit ætla at kunna at gera er eitt defrenserað prísir tavil siga at fastbúgvandi fáa ein prís at atatallir føroyingar fáa ein avsláttur av einum hægri prísi ennan er í dag tað sjar man rinda nøklunda tað meðan so útlendingar koma at rinda tann fulla prísin og tá haldi eg tað skal vera á leið tað sum ein ruta kostar tí trupulleikin við flestu rutum í dag er at tað sum ferðaseðlarnir geva inn far ikki tingini at hanga saman so tískil er tað møguleikarnar og so tann sum vit fara at kanna nú ta er viðvíkjandi útveiting viðvíkjandi landsveðarkervinum so hava vit hækkað játtanina til viðlíkahald av veðum tunlilum og brún tá tað kemur til almennar bygningar hava vit lagt eina ætlan fyri at fáa meira og meira pengar til viðlíkahalda bygningum øog tað er við at tæir umvælingar sum verða gjørdar tá tað geva eina orkusparing so skal tann orkusparingin brúkast til viðlíkahalda aðrar bygningar vit hava til ms hugsar um virksemi í samfelagnum so er glasir liðugt hábygningurin verður liðugur um gott og val eitt ár eitt hálvt annað ár hvalbiartunnilin verið liðugur fyrstu komandi ár og eysturoyartunnilin somuleiðis so her eru stóra verkætlanr sum verða lidnar so vit koma vit ata okkum ikki at minka um íløguvirksemið men heldur ikki hækka tað taðvil siga hava tæir sá somu krónum vit mugu gera eina langtíðarætlan og tað arbeiði er byrjað og eg vóni at vit kunnu náa fram til eina semju áðrenn vit koma for langt út í septemburmánað men tað verður so eina politisk viðgerð fyrst og fremst inni í samgonguni tunlar norðurin fjall tað er boðið út til undan góðkenning og tá ið tað er er liðugt so verða teir botnir út h tað verður arbeitt við eisini útbjóðing av fámjin av nýggjum bygningi til sjóvinnusstýrið og tað sum er við øllum hesum tað er at tá ið so tilboðini eru komin inn so máa øll tey trý prosjektini í løgtingi tað sigða løgtingið má samtykkja tey broyta verklagslógina norðum fjall og nýggja verklagslóg fyri onnur ting suðuroyartunlilin hær eru kanningar gjørdar í ár og tað verður neyðugt at seta pengar av í framtíðini til ta dýru og eftir mínum tykki neyðugu íløguna og vit hava í landsstýrinum hvussu er hugsanir um hvussu ið tað kann fíggjast soleiðisnar at tað verður koyrandi til suðuroyar á í tvey túsund og tretivu takk fyri formaður