Frimodt Rasmussen (Sambandsflokkurin (Union Party)), speaker, 2021-09-07
Topic: 1. viðgerð LM-004/2021  Uppskot til samtyktar um almennan lønarstiga
ja takk fyri frú forkvina jauppskot um til samtyktar um ein almenna lønarstaga løgtingið heitir á landsstýrið um at kanna hvussu gerast kann um nýggjur almennur lønarstiði við útgangsstøði í útbúgving og ábyrgd ið kann vera grundarlagi undir øllum lønarsamráðingum í framtíðini og leggja frágreiðing um hetta fyri løgtingið hetta er hetta er ikki eitt uppskot sum í sær sjálvum broytir nakran lønarstiða men eitt uppskot til samtyktar um at heita á landsstýrið um at kanna hvussu ein nýggjur almennir lønarstigið kann gerast tað má sigast at hetta her er ja her er alvorlig bloyting í í mun til stóru tíðindina í julimánað har tað verða sagt at javnaðarflokkurin nú vildi hava nýggja lønarstigir men sum vig síggja veljarakanningunum tað er sikkurt soleiðisnar at uppskot eiga at verða gjørd tað er helst best at landsstýrið kemur at landsstýrið kannar hesi viðurskiftini fyrst áðrenn onnur stig verða tikin so er tað spurningurin hvar landsstýrinum hetta skal kannast hetta uppskotið er so valt at koyra í rættarnevndina og tað er har arbeiðsmarknaður og mál vanliga verða viðgjørd og landsstýrismaðurin á tí økinum er landsstýrismaðurin við umhvørvisvinnumálunum men lønarmál toya undirfíggjarmálaráðið so eg vildi mett tað at kanska hetta skuldi ligið undir fíggjarmálaráðnum tað er einki ivast í ati at mann eigur at hyggja eftir um galdandi lønarstiði er rættur er altso er er taðn er tað tann rætta lønin sum verður givin bæði størv og útbúgvingar eru broytt gjøgnum tíðina og tað kann sjálvandi hava við sær at okkurt starv við tíðini er blivin ov illa lønt í mun tilokkurt annað mann kann so venda teg øvugt eisini at kanska okkurt er blivur forvællønt vit mugu gera okkum greitt at um vit gera broytingar í lønarstiðanum so fer eingin at góðtaka fær eitt stig ella kanska bæði tvey niður eftir staganum øll skulu uppeftir so tað kostar at gera eina slíka broyting og so um játtan ikki fylgir við ja so btíði er tað uppsagnir her er hava vit tann almenna arbeiðsmarknaðin og so hava vit tann privatarbeiðsmarknaðin eisini á anman á arbeiðsmarknaðinum fær mann og spyrj um eina játtan so fær mann eina játtan so má møguleikar til at gjalda tað sum gjaldast kal men privata arbeiðsmarknaðinum er ikki soleiðisnar at tú kanst fara og biðja um eina játtan tí er skal mann vera øgiliga varin hvussu i mann ger í slíkum føri tí hetta kann skeikla javnvágina millum tá privata og almealmenna arbeiðsmarknaðurnin heilt alvorligt tían privati arbeiðsmarknaðurin hevur bara møguleika at koyra lønirnar uppir vissu teir vistu er onkur sum vil betala fyri tað og tað er spurningurin er um hann vil tað tað haldi eg er eitt álvarsligt sum mást kreva at taka upp í hesum førinum eisini javnaðarflokkurin hevur boðað frá fleiri uppskotum sum hava við arbeiðsmarknaðin at gera arbeiðsvikan hon skal styttast uttan tað gongda hevir lønina ferian skal leingjast og onkur skal fleiri stig upp eftir lønarsíðan tað kann blíva dýrt um játtanin ikki fylgja við so tað skal nógv spara sum so er í sambandi við at arbeiðsvikan skal styttast har kann eg so í stuttum bara nevna tað at í løtuni so havi eg persónliga sent ein drong ein lærning niður tildanmarkar arbeiða sum slærningur eg tók so ov ringdi til hann bara fyri at vita hvussu hann hevði tað og hugsu hann troypst jú tað var ordiliga gott ja hvussu arbeiðir tú nei nei eg arbeidði sjey eing hálvan tíma um dagin tað tað var fantastiskt nær byrjaði tú so um morgunin e fyr kokka sjey ókey og nær so liðugur klokmar fimtan nuttar yvir trý so sigi eg men altso tað er átta tímar og fimtan minuttir jagi hann einei vit fáa ikki løn í pausinuma so tað mann snakkar a stytt arbeiðsvikuna so er tað nevnt að stytta arbeiðsvikuna visti mann tekur í nøkrum fakum lønina vekk í í pausinum ha so er mann longu komin iður á ta tíðina so hatta har er kanska eitt sum hat tað er sjálvandi ikki galdandi á øllum men á nøkrum økjum er hatta galdandi eitt sum tú eisini skudu hugsa um er ta ið ein bólkur fór upp í løn so fær aðrir bólkar ikki at góðtaka hetta her eingin bólkur vil vera yvirálaður á nøkrum øðrum so teirra lønarkrøv verða tilfarandi hægri og lønarsamráðingarnar av tí sama uppávtruplari eitt er at flyta fólk upp eftir lønarsíðani men hvussu nógv skulu tey flytast forsagnir siga at vit í komandi tíðin koma at hava eina stóra avbjóðing við starvsfólk innan heilsu og umsorganøki har fer at vera brúk fyri nógvum starvsfólkum tey komandi árini og tað fer helst at vera trupult at fáa størvinir og mannaðin um lønini ikki lokka tey men tað fer sjálvandi eisini at gera htta nógv dýrari enn tað er í dag bæði tí tað er tá talið av teimum sum hava tørv í tænastuni veksur og á lønir skal øllum at døma nógv upp hjá onkrum fyri at kunna vera nóg lokkandi so tað er enki ivast í at her nógvir avbjóðingar í eum økinum og eitt sum eg síggi eisini í hesum her tað er ati nú kemur búskaparráðið út við og sigur tað hvussu nógv tørvurin verður á tí almenna arbeiðsmarknaðinum men vit hava ein kempitørv á tí privatarbeiðsmarknaðin í løtuni arbeiðsmegin og skal mann tað eru ikki nokk fólk til øll arbeiðini sum eru tað er iki nokk nrin til so eg trúgvi at mann má upp á einlannan máta fara inn heilt øðrvísi til hetta her enn eg bara halda tey at mann skal kanska taka meira skjalar frá hvørjum øðrum siga tann mátan fólk at tað almenna skal lokka við hægri lønum fyri at fáa fólk av tí privata arbeiðsmarknaðinum yvir ta yvir av tað almenna tað hatta má vera staðið m mann man fær fólk yvir á tað almenna d tað prprivata ella skal mann fáa útlendingar inn ella skulu útlendingar koma inn á tað privata altso ta er eit lít sindur har í í í hetta er ikki so ein einkul líkning at at fáa at ganga upp slett yvirhøvur ikki so hetta kemur sjálvani fyri í í rættarnevndini og og nú er hetta her um tann almenna goyran men eg haldi at tað er øgiliga týdningarmikið at vit sum eru á hasum høga tingi eru greiður yvir at tað sum vit gera á tí almenna eisini ávirka tann privata arbeiðsmarknaðin og har kunnu vit geras stórur tapara og at eg kann gera tað tann vælferðin sum vit royna at hava við royna at at foreldrini hjá okkum ommur og abbar og børnini hjá okkum alt skulu hava tað so gott men vissu v og tað er tí vit ætla at geva meir lønina fyri at tað skal men vit hava ikki ráð til tað vitað e vi seksa upp í løn og m pengarpunkurin er bara hetta her so er tað onkur annar sum kanska ikki sleppur til arbeiðis tað vil siga skulu vit minka vælferðartænasturnar so eg haldi t hett ereitt álvarsmál og so er tað hetta her hetta her við ábyrgd og útbúgving vifyri nøkrum árum síðani bleiv tað øliga inn í føroyum at tað skuldi altíð vera bakkilorðari og í tí sambandinum so dugir má ann síggja tað at ein grund til at mann kal hava bakkiloruri tað er tí at mann skal hava hægri útbúgving og tað vilja vit øll vit vilja gjarna hava eitt eitt vællært samfelag men trupulleikin er bara tað at spurningurin er ov lísinduri eg haldi at vit mugu tora at taka tað upp og og so positivt altso altso er tað neyðugt ati nøkur av hesum her eru baigki lorar ella ikki er tað neyðugt ella ella hvussu er tað øðrum londum hvussu er tað í í danmark eitt nú altso eri vistu vit hyggja tann vegin sum eg skilji á lagnum so er ervist tú tekur bara innan fyri sjúkrarøktarfrøði so er er føroyføroyska sjúkrarøktarfrøðingarútbúgvingin á hægri støði enn tann danska ikki eg havi skilt tað rætt menhata er ba ein spurningu rá mínari síðu av um hvat gera vit við tað takk fyri frú forkvina ja