Erhard Joensen (Sambandsflokkurin (Union Party)), speaker, 2021-02-24
Topic: Aðalorðaskifti sambært § 51, stk. 4 í Tingskipaninium F-002/2020: Frágreiðing um alivinnuna
erhard joensen ger sovæl takk fyri frú forkvinna ja tað er altíð stuttligt at sleppa og og hava eitt orðaskifti um eina so so týdningarmikla vinnu sum alivinan er grundarlagið undir eini væl virkandi alivinnu tað er eitt gott regulerandi lógarverk ið setir tær neyðugu rammurnar fyri hvussu ið okur skipa framleiðsluna samstundis so hevur hava góð umhvørvislig viðurskiftir líka nógv at siga sum tey lógarmessir ø við rakstrarkunngerðinum sum komi í tvey túsund og trý so hevur myndugleikin lagt tær rammurnar sum í høvuðsheinum eru galdandi statuvekk tann dag dag og hetta vóru nakar góðar rammur sum gjørdi tað at vinnan kundi menna seg tað sum er gott við tá mann setir eitt rammirammuverk upp tað er at tað ikki er kappingaravlaðandi fyri ein sjálvan treytirnar í sum blivu gjørdar líkjast nógv teimum norsku treytunum tað heur oftani verið sagt at mann hevur eitt sokallað føroyskt vederinert modell tað passar ikki tá føroyska vederinerað modellið er gjørt eftir norskum leisti so okur koyra í høvuðsheitum við sama vederinerað modelli sum norskaling koyrir tann óvanliga góða biologiska gongdin í føroyum hon er sum sagt bæði skylda lóggávu men sanniliga eisini staðsetingini av føroyum okur liggja her sum okur liggja okur hava góvstreymum og tað sum er avgerandi fyri trivnað hjá laksi tað eru tvey ting tað er útskifti og tað er temperaturur okur liggja í einum belti hvar ið okur hava ein rímiliga stabilan tepperatur hann liggur frá sjey góðum sjey upp í millum tíggju og ellivu taav sj okur hava ein sovorðnan miðal temperatur í føroyum sum eitur umleið átta komma sjey átta komma átta gradir ígjøgnum alt árið tað er tað optimala tá ið tú skal reka framleiðslu av laksi okur hava sæð ígjøgnum tíðina at tað hevur verið upp og niðurgangstíðir í alivinnuni alivinna byrjaði fýrsunum í trýoghálvfems tá er tá framleiði okur tvey túsund og fim hundrað tóns í føroyum og okur høvdu ein støðugan vøkstur upp til tvey túsund og trý altso tey tey tíggju árini hvar ið okur komu heilt upp á níggjuoghálvtrýss túsund tons tá fingu okur eg a tað sokallaði elakreppuna og our fóru frá níggjuoghálvtrýss túsund tonsum í tvey túsund og trý líka niður á fimtan túsund tons í tvey túsund og seks frá tvey túsund og seks aftaná at líkasum mann hevði lagt ila aftur um seg og kunngerðinar vóru farnar at virka hava okur havt ein so at siga støðugan vøkstur tað verið onkur ár hvørde verið ein lítil lekking men okur hava altso reist okum frá hesum her fimtan túsund tonsunum í tvey túsund og seks upp til umleið sjeyoghálvfjerðs túsund tons í inniverandi ári vissi okur hyggja yvirskipað eftir gongdini í alivinnuni so kann mann siga at tey síðstu tíggju árini tá hevur føroysk laksaling havt stórar avbjóðingar vissi okur fara aftur til tvey túsund og tíggju so sór so síggja okur at ein miðal framleiðslukostnaður perkilo av laksi lá um millum einogtjúgu og tveyogtjúgu krónur hann beginti at broytast í tvey túsund og tólv og tá ið hann fór upp á knappar fimmogtjúgu krónur og í tvey túsund og nítjan ogtjúgu hevur framleiðslukostnaðurin hjá okum liðið um millum fimmogtretivu og sjeyogtretivu krónur per kilo tað vil siga at tey síðstu tíggju árini eru okur farinir frá at hava ein framleiðslukostnaður upp á umleið tveyogtjúgu upp á umleið kanska fimmogtretivu krónur hvat er tað sum ger tað tað er jú ein ein veldig avbjóðing í hetta her tíggju áraskeiðið er eisini fellutjúgukum farið frá umleið fimm seks prosentum um árið fyri ein árgang upp á nú verandi umleið átjan prosent tavil siga fellur hjá okum er faktiskt trý faldað mín pástandur er tann at høvuðsorsøkin til hetta her tað er lúsatrupulleikin og tá ið eg sigi lúsatrupulleikin so er tað ein ein einútsøgn við motifigatiónum tí visti mann tekur forholdini sum vórðu galdandi í fýrsan og hálvfemsunum og sá lúsastøðuna nú ella tá í mun til lúsastøðuna sum her verið galdandi frá tvey túsund og tíggju og fram til dag so eri kur yvirhøvur ikki sama barlig okur hava so nógv nógv nógv minni lús nú enn okur høvdu tá ið okur høvdu eina framleiðslu upp á níggjuoghálvtrýs túsund tons í ísu sum eg nevndi árini tað sum ver avgerandi fyri kostnaðin av laksinum tað er partvíst tað regolativa verkið sum tú hevur og so hava okur teir mátarnar ið mann nú av lúsar uppá altso tann tann lúsa kunngerðin hon bleiv hon bleiv sett til at tú hevði eitt markvirði og fyri at koma niður á tað markvirðið so mátti tú til at hava nakrar heilt serligar viðgerðir til at koma niður til at til at raka hetta markið og okur hava sæð eina veldiga útvúkling í hvussu man avlýsar frá bara at hava medisin hava okur tossalt havt nøkur okur hava havt feskvatn og so hava okur havt also tað sum eitur mekanisk avlýsing altso avlýsingarskipanir hvar tú hvar tú serliga brúkar hesa her spuluskipanirnar og tað hevur gjørt tað at okur hava havt fingið eitt nógv størri felli og og ein økt avlýsing hon merkir tvey ting verri trivnað og minni vøkstur minni vøkstur upp á upp á grund av at tú verður simpultenn noyddur til at hungra fiskimeir tú sdressara meir hann etur minni og veksur har við seinni so lúsa problematikkurin samstundis sum okur hava fingið eina eina góða biologiska gongd og lúsaproblematikkurin hevur hevuraltso eg komin niður á eitt nivo sum eg meini er eitt eitt minimunn nú so hevur tað viðført at okur hava fingið ein nógv nógv nógv hægri framleiðslukostnað tíbetur so hevur marknaðarprísurin á alilaksi verið óvanliga góður frá at í til dømis tvey túsund og trý tá ið ið iðstøðan var rættiliga ring og fýra og fimm tá lá lækstraprísurin heilt niðri á tjúgu krónur kilo so høvdu okur so seint sum í sekstan ein lakstraprís heilt uppi á og tá tosi eg miðalprís upp á yvir trýss krónur kilo lakstaprísurin í í nítjan ogogtjúgu hevur so ligið millum fimmoghálvtrýss og og fimmogfjøruti krónur sum er ein fantastiskur høvuðprísur og sum hevur gjørt tað møguligt hjá fyritøkunum at klára hendan her økta framleiðslukostnaðin frú forkvinna tað er tað er nógv ting sum mann kann siga í einari sovorðnari framløgu men eg haldi at mín líkasum yvirskipaður boðskapur skal vera at okur hava fingið eina vinnu sum klárar seg gott hon er á altjóða støði men okula sanniliga passar upp á at okur ikki fara at yvirregulera vinnuna tað kemur ein nýggj áseting nú fyrsta juni sum fer at koyra lúsamarkið niður frá einari lús per fisk niður á eina hálva lúsperfisk okur hava eina klipp ískipan við klippum sum sum regulerar hvussu í alufeløg skula kunna agera í í í framtíðini klippiskipanin er innbygd soleiðis at fyri hvørja ferð tú avlýsar so fert tú át klipp fyri hvørja ferð fyri hvørja ferð tú fyri hvørja ferð túer oman fyri markvirðini so fert tú klipp og hon er innrættað soleiðis at um tú hevur fyri eina árgang færri enn átta klipp so kanst tú økja tína framleiðslu hevur tú millum átta og sekstan klipp so kanst tú halda framleiðsluna og fært yvir sekstan klipp sum mátti lækka framleiðsluna á tí økinum har sum tú er tað sum okur koma at gera nú tað kemur at viðføra tvey ting okur koma at avlýsa meir og tað kemur at viðføra tað næsta tingið okur koma ikki í framtíðini akkurát sum nú at kunna framleiða so stóran lakn sum okur gera í tag tað kemur at viðføra tað triðja alt annað líka vissi ikki vissi útsetingin verður tað sama sum hon er nú so kemur nýggja lúsakunngerðin at gera tað at framleiðslan av laksi kemur at minka tí tað verður ikki møguligt at halda ella at fara so betýðiligt niður ats tavilsiga frá einari lús niðrnein hálvan lús hvat kemur at skapa trupulleikar tað kemur at skapa øktar avlýsingar tað kemur skapa ein øktan framleiðslukostnað okur kunnu bara síggja kostnaðin her hann er farin frá tveyogtjúgu uppá kanska fimm seks sjeyogtretivu við tí skipanun okur av í dag oku uma gera eina stræmning nú sum sum sum faktiskt stramma tað hálvtrýss prosent niður tað vil siga alt annað líka so koma okur at fáa minni fisk oku koma at fáa eina minni alibinnu og so ein ting afturat tann pkremian sum føroyskur laksur hevur fingið øll hesi her árini á kinesiska marknaðinum á amerikanska marknaðinum á rusiska marknaðin hann er tí at okur hava havt møguleika fyri at framleitt stóran fisk okur hava havt møguleikar fyri at framleitt fisk sum er seks kilo pluss í føroyum við tí regolativunum sum okur hava eg ivist stórliga í koma okur at hava tað í framtíðini ein grund til at okur úr føroyum ala laks sum er í miðal eitt til hálvt annað kilo størri og eitt og hálvt annað kilo í miðal størri enn norðmenn er at teir hava eina lúsakunding sum sigur null komma fimm og eg havi tosað við nógvar norskar alarar og teir siga allur tað sama tann norska lúsaregolativið er ein katastrofa fyri norska alivin tí teir teir fáa ikki fiskin upp á ta størduna sum føroyingar hava møguleika til tað eru deilda meiningar um hetta her við við lúsamarkinum men mín persónliga meting er at eitt mark sum eitur ein lús tað er altso ikki ein katastrofa yvirhøvur í mun til villaksur hevur eisini lús han hevr rættiliga nógvar lústiltíðir og um eitt skal vera markið efla null komma fimm tað skulu okur vera óalmindiliga varin við at fara ot pylka við tí tað regluverkið sum okur hava í dag tað er tað sum hegur givið okum teir fantastiski møguleikarnr okur hava og tað potensialið sum okur hava havt til at kunna framleitt stóran fisk sjálvandi eru tað nøkur ting sum koma at broytast í framtíðini okur koma kur okur koma at fáa nógv stýrrismált eg haldi at miðalvektin í í nítjan var eini líka yvir trý hundrað gramm tá ið okur startaði ælingina níggjuogfýrs tá haldi atmiðalvektur mundi verða tætt við tretivu gramm so ðhar er ein ein rættiliga stórur munur men tá ið mann so ætlar at fara upp á og fáa eina miðal vekt sum eitur kanska fimm hundrað gramm ella fimmhundrað gramm pluss so gevur tað nakrar aðrar møguleikar eg haldi bara ikki at tað er ráðiligt at fara og pylka við eina skipan sum fungerar so væl sum ta skipanin sum okur fungera í dag lat okkum heldur sum hennrikold nevndi lat okum he síggja tíðin an og síggja t tær tær møguleikar sum sum reisa seg nú í í framtíðini fyri at vita um okur kunna gera broytingar í hesum her eitt sum eg eisini havi hug at nevna við ella nærtað við nú er er tíðin við at fara tað er at okur hava havt ella høvdið í nógv ár síðluæling í føroyum síluni eru við at tey síðstu síluni ganga nú uppi í heygardali og teir hava fingið at vita frá starvsstovuni at tey teir fingu fram til fyrsta januar í einogtjúgu at tey skulu altso fjernast og tað haldi eg er stórsynd akkurát sum tann føroyska lasastamman sum okur kalla eina føroyska laksastammu so hava okur eina føroyska síðlastammu sum kom til føroyar í í nítjan hundrað og áttaogtrýss og sum er er kynbøt uppá og eg haldi at okur skulu finna eina loysn fyri hvussu okur fáa framhaldandi hvussu okur framhaldandi kunna hava síl í føroyum eisini so ava tokur ikki bara hava laks tí tað var tann tíð tá fyrt fyrst í í nullunum tá laksur var nei tá síl vórðu vórðu álitið hjá nøkrum av feløgunum tí síl eru slett ikki upp á sama máta sum laksur eksponeraðir fyri sjúkum tey vóru eisini minni eksporneraðir fyri lús í heila tikið var tað nógv meira harðførur fiskur at atat ala og marknaðurin upp á fyri síl hann er breittaður heilt betýðiligt síðan síðan tá ið í ísíl