Liljan Weihe (Tjóðveldi (Republic)), speaker, 2023-03-31
Topic: 1. viðgerð LM-093/2022  Uppskot til  løgtingslóg um broyting í løgtingslóg um loyvisgjald á alivinnu (Broytingar í tøkugjaldinum)
ja takk fyri harra formaður vit viðgerða í dag loyvisgjøld á alivinnuna broytingar í tøkugjaldinum og eg vil lesa fyrsta reglubrotið í viðmerkingunum tað er uppgáva landsstýrisins javnan at meta um landsins avgjalds og skattaskipanir og í hvønn mun tað er neyðugt at tillaga hesar til tess at fíggja føroyska vælferðarsamfelagi oí hesum høpi er landsstýrið samt um at tillaga lógina um loyvisgjald á aluvinnuna hetta er kjarnin í málinum at tryggja vælferðarsamfelagið tryggja at vit hava eitt væl útbygt heilsuverk sum kann taka sær av okkum tá vit geras sjúk tryggja at okkara eldri fáa eina virðiliga viðferð og góða røkt um tey hava tørv á tíð tryggja at børnini hjá okkum kunna vaksa upp í tryggum og mennandi umstøðum og um hetta ljóðar forhippisligt ella vinstravent hjá summum so eru inntøkurnar hjá landinum eisini við til at fíggja tunlar vegir og havnir í samgonguskjalinum stendur at ein munandi men rímiligur partur av tí serstaka vinninginum tilfeingisrentuni sum vinnuligir serrættindi kunna hava við sær falla til landið men hvussu nógv er ein munandi partur og rímiligt fyri hvønn vinnuna ella fólkið eg haldi tað er ein relevant diskussión at hava vanliga tosa vit um at landið skal taka tilfeingisrentuna inn men hvør tekur og hvør letur hvørjum tilfeingisrentuna eg haldi at hetta vendir púra høvdinum landið fólkið eigur tilfeingisrentuna tí er spurningurin heldur hvussu nógv vil fólki lata vinnuni í tilfeingisrentu og ikki hvussu nógv skal landið taka inn av tilfeingisrentuni í nítjan hundrað og seksogfýrs tá flutti familjan hjá mær heim úr grønlandi føroyar høvdu funnið gull ella rættari kanska ein máta at spinna gull nevniliga lakspæling føroyar var tað reinaklóndeik øll vildu hava sín lut í hesum her ævintýrinum eisini pápi mín saman við abba mínum og øðrum royndi seg við einum alibrúki beint norðan fyri veðranes á sundalagnum vit búðu á selafturað og hóast eg var smágenta tá so minnist eg at tað var eitt øgiligt knoss av hesum ælibrúkinum eg var ofta við pápa mínum í fuglafirði eftir fóðri hjá havsbrún vit koyrdu í einum gomlum skirvisligum datsum tilk oppara og lastin var ofta so tung at tann meira enn so kom fyri at vit punkteraði á veg heim aftur laksurin skuldi fórðast so pápi mín sigldi norður til æliringarnar av selafturað fleiri ferðir um dagin laksur etur opinbært best tá ið tað lýsir og skímir so tit kunnu hugsa hugsa tykkum hvussu strævið tað var um sumrarnar tá ið tað er stutt millum skýming og lýsing og her vóru ikki nakrar automatiseraðar fóðurskipanir tá í hvussu er ikki nakað av týdningi ævintýrið fekk ikki nakran lukkuligan enda lús og sjúkur og vánaligir prísir gjørdu av við meginpartin av alibrúkunum nú eru bara tríggjar fyritøkur eftir tær hava einkarætt til at brúka føroysku firðirnar til aling og hesin framíkjarrættur minkar um kappingina og viðførir tí eisini eitt yvirnormalt avkast tøkugjaldið skal tryggja at landið fær sínpart av yvirnormala vinninginum tilfeingisrentuni hvussu stórur hesin partuin skal vera er ein politiskur spurningur landsbankin mælir til at vit taka alla tilfeingisrentuna inn men politiskt eru vit langt frá tí politiskt vilja vit taka eitt munandi men rímiligt gjald inn og tað er altso rímiligt fyri vinnuna í uppskotinum verður lagt upp til at um prísurin á laksi er lágur verður minni tikið inn enn í verandi skipan er prísurin hinvegin høgur so verður meira tikið inn og tað er eingin loyna at tað er so í løtuni havbúnaðarfelagið vísir á at skal føroyska alivinnan framhaldandi vera odda í heimsins alivinnu so krevur tað stórar íløgur og tey óttast at eitt hægri tøkugjald fer at taka grundarlagið undan kappingarføri og møguleikanum fyri framhaldandi vøkstri og tað eru gjørdar stórar íløgur í alivinnuna eg sá nú ein dagin á facebook síðuni hjá hitenfjord at tey hava hundrað prosent automatiseraðar fóðurskipanir undirvalnskamra sensorar og telduskipanir tryggja at laksurin fær júst rætta nøgd av fóðri og minst møguligt ferð til spillis himmalvík munur á tá ið vit fórau í hond við veðranes og tey ansa eftir hesum her á telduskíggjum sum liggja langt vangt frá sjálvum æliringunum alivinnan er sum nevnt í tí serstøðu at bara tríggjar fyritøkur hava rættin til at brúka firðirnar við hesum einkarætti fylgir eisini