Liljan Weihe (Tjóðveldi (Republic)), speaker, 2023-03-22
Topic: 1. viðgerð LM-084/2022  Uppskot til løgtingslóg um broyting í løgtingslóg um almannapensjónir o.a. (Broyting í lækking av pensjón)
takk fyri frú forkvinna sambandsflokkurin hevur lagt uppskot fram um at broyta løgtingslóg um almannapensjónir endamálið við uppskotunum er at økja um útboðið á arbeiðsmegi og hetta er nakað sum eg avgjørt kann taka undir við hetta skal sambært sambandsflokkinum gerast við at avtaka mótrokningina fyri arbeiðsinntøku hjá pensjonistum og her eru vit ikki heilt samd vit føroyingar eru røsk at arbeiða við tað fáa vit regluligari áminningar um frá hagstovuni hagstovan hon kom út við nýggjum tølum í morgun og arbeiðsloysi er framvegis bert null komma átta prosent talið er tað sama fyri menn og kvinnur vit fáa eisini javnan tíðindi um at føroyska arbeiðsfjøldin er tann virknasta í europa hetta er galdandi fyri bæði kvinnur og menn og fyri allar aldursbólkar eisini tey sum hava rokkið pensjónsaldur hetta sæst eisini í viðmerkingunum til uppskotið hjá sambandsflokkinum sambært uppskotunum hava tvey túsund átta hundrað og tveyogtjúgu fólk sum eru eldri enn sjeyogtrýss ár eisini eina arbeiðsinntøku tað svarar í rundum tølum til at triðju hvør sum hevur rokkið pensjónsaldur hevur eina arbeiðsinntøku sjálvsagt er her munur á yngri og eldri pensjonistum nakað av óvissi er tó um tølini talið stavar sum skilst frá einum grein tveyoghálvtrýss spurningi frá erhardi joensen til táverandi landsstýrismannin í almannamálum sólvit nolsøe hfyri tað fyrsta so samsvara tølini í uppskotunum ikki við tølini í svarunum frá landsstýrismanninum í fjør í uppskotinum eru øll yvir sjeyogtrýss ár tikin við í fyrispurninginum frá fjør verður spurt til tey sum eru níggjuogtrýss ár og eldri harafturat verður í uppskotinum víst á at almannaverkið ikkið kennir inntøkuupplýsingarnar hjá seks hundrað og sjeyogtjúgu pensjonistum men teir er allíkataldir við í samlaða talinum og eg veit heldur ikki hvat hetta talið staðvar frá eg kenni bara til skrivliga tilfarið í uppskotnum og havi leitað aftur í fyrispurningin frá erhardi joensen løgtingsmanni og tað kann væl vera at tølini eru onkrastaðna men eg havi so ikki funnið tey og tað sigur mær at tað eri ikki bara bara at útvega røtt tøl og eg nevni hetta á ongan hátt fyri at lasta sambandsflokkin men bara fyri at vísa á at tað er neyðugt at vit fáa tey neyðugu og ikki minst røttu tølini tá ið vit skulu taka avgerðir fólksins vegna tí skal mín áheitan til landsstýriskvinnuna vera at vit tryggja okkum at tað ber til hjá almannaráðnum og almannaverkinum at útvega okkum røtt tøl sum vit kunna taka avgerðir á røttum grundarlag tað verður vónandi eisini greiðari tá ið uppskotið kemur til viðgerðar í trivnaðarnevndini men uttan at kenna heilt røttu tølini so vita vit tó at føroyingar sum hava rokkið pensjónsaldur eru sera virkin á arbeiðsmarknaðinum so hóast pensjónsaldrin eitur sjeyogtrýss ár so er veruligir pensjónsaldurin fyri fleiri væl hægri tølini í uppskotunum vísa at nógv velja at arbeiða til tey eru tveyoghálvfjerðs og tá er vert at hava í huga at ikki øll sleppa at arbeiða longri enn til pensjónsaldur hóast tey ynskja tað og tað eru eisini tey sum ikki megna tað tað er at fegnast um at føroyingar ynskja at vera virknir sum longst og pensjónsaldurin fer eisini at hækka í framtíðini fyrsta januar í tjúgu fimmogtjúgu upp í sjeyogtrýss eitt hálvt ár í tjúgu tretivu verður pensjónsaldurin áttaogtrýss ár og hetta er uttan nøkur stórvegis mótmæli hava verið um tað tá er støðan ein heilt onnur í fraklandi har fraklendingar í mánaðir hava mótmælt ætlanunum hjá makrón um at hækka pensjónsaldrin frá tveyogtrýss til fýraogtrýss og meðan skrellið hópa seg upp í paris til stóra gleði fyri rotturnar í býnum tað er gott at føroyingar ikki fara av arbeiðsmarknaðinum bara tí at føðingardagurin sigur tað nøkur hava tó einki val tey sleppa at snøgtsagt ikki at halda fram í starvinum eftir tey eru vorðin sjeyogtrýss tað er harmiligt haldi eg vit eiga kanska at hyggja eftir umstøðunum hjá okkara eldru borgarum á arbeiðsmarknaðinum tryggja teimum eina meira gleina meira glíðandi yvirgongd frá arbeiðsmarknaðinum til pensjonistatilveruna tað kann vera styttri arbeiðstíð liðarligar arbeiðstíðir broyttar arbeiðsuppgávur og so framvegis tí vit hava sanniliga brúk fyri øllum hondum og tað serliga innan fyri vælferðarøki so langt eri eg eisini samd við sambandsflokkini eg vil eisini rósa sambandsflokkinum fyri at tey hava ásannað at tað var skeivt at lækka markið fyri mótrokning í pensjónum frá trýss til fjøruti túsund krónur tað haldi eg eisini øh men nú vil sambandsflokkurin avtaka markið fyri mótrokning heilt og tað halda vit ikki er tað heilt rætta at gera vit ynskja eit samhaldsfast samfelag tað merkir at breiðastu harðarnir gjalda mest ella í hesum førinum fáa minni vit ynskja at betra pensjónina hjá teimum pensjonistunum sum ikki hava aðra inntøku enn almennu veitingarnar men liva av fólkapensjónni og samhaldsfasta at leina og eg dugi ikki at síggja tað samhandsfasta í at pensjonistar við høgari inntøku eisini fáa fólkapensjón líka so lítið sum at eg til dømis also til dømis eg havi tørv á einari almannaveiting umframt lønina eg fái her úr tinginum harafturat so styrkir tað ikki um haldføri hjá okkum og vit hava ábyrgd av verandi pensjonistum men vit skulu sanniliga eisini tryggja at rúm er fyri góðum pensjónum í framtíðini sambandsflokkurin skal eisini hava rós fyri at fígging er til uppskotið ein hækking av tøkugjaldinum hjá alivinnuni skal fíggja at mótrokningin fyri arbeiðsinntøku verður avtikin mær dámar yvirhøvur væl at retorikkurin tykist verða broyttur tá tað kemur til at taka tilfeingisgjøld at vit seta orð á at tað er rímiligt at alivinnan rindar fyri tann fram í hjárætt sum feløgini hava til at gagnnýta føroysku alufjirðirnar og soleiðis er við til at fíggja føroyska vælferðarsamfelagið og eg fari ikki at koma longri inn á tøkugjøldini í dag takjakið tað byrjar í tinginum í morgin sum vit taka tað tá fyri at venda aftur til evnið so stendur í samgonguskjalinum at mótrokningin í arbeiðsinntøku av fólkapensjónini verður endurskoðað enn hava vit í samgonguni ikki eitt endaligt boð upp á hvussu mótrokningin skal síggja út men heilt avtikið tað verður ov neyvan sum hetta uppskotið leggur upp til uppskotið hjá sambandsflokkinum fer nú í trivnaðarnevndina og har fer at fáa eina góða viðgerð og hvør veit kanska samgongan og sambandsflokkurin verða samd um ein felags