Bill Justinussen (Miðflokkurin (Centre Party)), speaker, 2021-02-17
Topic: 1. viðgerð LM-074/2020  Uppskot til samtyktar um at einans Føroya fólk og Løgtingið hava avgerðarrættin um hernaðar- og trygdarmál í Føroyum
ger so væltakk fyri harra formaður ikki serliga hugaligt at tosa fyri teimum sæli meðan døgurðasteðgur er og útvarpið er o sovíðari men tað mugu vit so royna tað er eitt uppskot frá tjóðveldi um atvit skulu samtykkja ásannandi at føroyingar eru tjóð við ómissandi sjálvsavgerðarrætti at heita á landsstýri um beinanvegin at boða donsku stjórnu í altjóða samfelagnum frá at einans føroyafólk og løgtingi kunnu gera av hvat fer fram og hvat kann gerast í hernamálinumg trygdarmálum í okkara egna landi sjógvi og loftrúmi eg haldi at hetta er eini óneyðug staðfesting at staðfesta at mann kann nakað sum mann í forvegin kann haldi eg er púra óneyðugt tí vit hava sjálvsavgerðarrætt í føroyum og vit hava higartil brúkt okkara sjálvsavgerðarrætt til at lata verju og trygdarmál upp í hendurnar á dønum og so leingi sum vit ikki hava fyrireikað okkum til nakað annað enn tað so er tað tað sum vit brúka okkara sjálvsavgerðarrætt til og so leingi sum tað ikki finst ein meiriluti í føroyum og í politiska landslagnum fyri at broyta tað so brúka vit okkara sjálvsavgerðarrætt til tað vit kunnu samtykkja akkurát tað vit hava hug til her á løgtingi tað er hetta uppskotið besta boð um um vit ikki kundu tað so hetta uppskotið slett ikki funnið veg fram til borðið hjá okkum í løgtinginum men av tí at vit hava hendan sjálvsavgerðarrættin og kunnu avgera hvat vit avgera í føroyum so liggur hetta uppskotið á borðinum atkvøða vit ja fyri hesum uppskotinum so er tað bara ein staðfesting av tí sum vit í forvegin kunnu so hetta uppskotið er óneyðugt eg haldi tað er tað er trygt at vit eru partur av vesturheiminum tað er trygt at vit eru partur av umvegis ríkisfelagsskapin partur av nato sum er ein verjufelagsskapur av tretivu londum í vestureuropa og norðuramerika sum er gingin saman at at byggja seg upp hernaðarliga til at verja vesturheimin ímóti møguligum álopum frá úti frá og tað er okkara trygd í dag og hevur verið tað leingi og eg dugi ikki at síggja at vit hava nakra orsøk til at røra í tí pottinum um so kann siga eg haldi at tann støðan er rættiliga trygg og vit koma vit koma væl burturúr tí eisini fíggjarliga við at hava ta støðuna sum vit hava sum land og fyri meg sum løgtingsmann hevur tað týdning at eg kann siga við føroyingar við mínar veljarar við allar føroyingar at eg føli meg tryggan við ta verjustøðu sum vit eru í í dag tí at tað eru ikki øll lond í verðini sum kunnu siga tað tað er ikki allir politikarar kring heimin sum kunnu siga tað við sítt fólk at tey eru trygg altso vit kunnu bara taka tey sum búgva á á krimm til dømis tey vóru ikki trygg tey fólkini frá degi til annans so blivu tað yvirrend av einiri aðrari makt og hertikin og eingin vardu tey og ta støðuna dugi eg ikki at síggja at vit føroyingar koma í soleiðisnr sum okkara viðurskifti eru innrættaðir í dag og eg haldi at tað er at spæla við eld sum tjóðveldi ger her sum einsamallur flokkur at skjóta upp at vit skulu samtykkja at einans føroya fólk og løgtingi kunnu gera av hvat fer fram og hvat kann gerast í hervnaðarmál trygdarmál í okkara landi sjógvi og loftrúmi tað kunnu vit í forvegin men ver hetta uppskotið ikki samtykt so kann tað tulkast tfakto sum tað at løgtingið ikki vil at vit skulu sjálv gera av hvat kann fara fram í hernaðar og trygdarmálum og tað haldi eg er ótrúliga vandamikið og tí fari eg at biðja tjóðveldið at hugsa seg um einaferð afturat at taka uppskotið aftur tí at tjóðveldið setir løgtingið og samgonguna í eina sera býtta støðu og tá ið vit tosa um verjutrygdarpolitikk so eru onnur eygur á okkum enn bara við sjálvi tað mugu vit ikki gloyma tí haldi eg at tjóðveldið setir løgtingið og føroya fólk í eina býtta støðu við at gera hetta og høgni hoydal váttaði her fyri lítlari løtu síðani at tær samtyktir sum vórðu gjørdar paralellar við hesa í farnum tíðum tær bygdu á intiativ frá felags støðu í løgtinginum ikki frá einum einstøkum flokki og tí haldi eg at tjóðveldið eigur at umhugsa hesa støðuna væl um tey møguliga skulu taka hetta uppskotið aftur um tað hendir at til dømis uttanlandsnevndin kemur til ta niðurstøðu at vit ikki taka undir við hesum uppskotinum so hevur tjóðveldi framvegis tann møguleikan at taka uppskotið aftur tí hetta her haldi eg er nakað annað enn tað sum tjóðveldið eigur at fáast við loysingarpolitikk hetta her snýr seg um trygdina hjá tí einstaka føroyinginum sæð í í ernaðarljósið um vit so kunnu siga og tað er rættiliga álvarsligt vit føroyingar vit hava brúk fyri tí sum ein fínur máli eitur lásspenningur vit hava brúk fyri at tingini ikki spískja seg til tí at vit hava góð viðurskiftir við russland vit hava søguliga góð viðurskifti við russlandi sum kanska einki annað land í okkara okkara parti av heiminum gongur langt aftur í tíðina og og hava havt stórt gagn av at hava góð handilsviðurskiftir við við russland og tey ynskja vit at halda fast um eisini frameftir og tí haldi eg ikki at tað er skilagott at mann so ella so roynir at spjaða løgtingið í trygdar og og verjumálum heldur eiga vit at standa saman eisini um tey uppskot sum sum koma fram altso til dømis hevur hava vit eina skipan hvar ið landsstýrið tá ið landsstýrið tekur stig á uttanríkispolitiskum í uttanríkspolitiskum spurningum so skal landsstýrið ráðføra seg við uttanlandsnevndina taðvil siga at landsstýrið skal verða rótfest í løgtinginum í slíkum politikki skal ikki einvíst føra partapolitikk men skal føra tann politikk sum løgtingið stendur saman um so vítt gjørligt og hetta her er eitt mál sum er inni á tí breytini og eg vildi ynskt at at vit kundu staðið saman eisini um sovorðni viðurskiftir sum hesi men tá ið sovorðt intiativ kemur frá einum einstøkum flokki so er vandin beint tann øvuti og ikki minst tá ið sambandsflokkurin situr í stjórn og við løgmanni so má tjóðveldið kunna rokna út at tð tað er trupult at fáa meiriluta í løgtinginum fyri einum sovorðum uppskoti eitt annað sum mann kann nevna eisini sum er ein partur av hesum tað er tað at vit hava í grundini ikki bara eitt loftrúm kring føroyar vit hava tvey loftrúm altso vit hava eisini ta ta talgilda loftrúmi sum eisini verður brúkt til tilhernaðarligt virksemi og tað stendur millum annað í hesari frágreiðingini hjá tí donsku ta reknistænistina at serliga smærri lond eru ógvuliga sárbar tá ið tað kemur til til at gera seg at gera seg inn á tey ígjøgnum siperspais gjøgnum a ta talgilda loftrúmið og har haldi vit kanska eiga at fokusera nokk so nógv eisini inn í framtíðina hvussu vit ikki hvussu vit verja okkum á á tí á tí økinum hvussu vit onkursvegna hava vald á okkara loftrúmi eisini tá ið vit tosa um ta talgilda loftrúmið og ikki bara hetta loftrúmið og vit hava sanniliga brúk fyri kunnu siga radarum sum eisini avdekkað álop tá ið tað kemur til talgilt kríggj og serliga nú tá ið vit føroyar eru eitt framkomið samfelag við nógvum talgildum loysnum og tað er øgiliga skjótt at vit blíva sárbar um vit ikki eisini hava góða verju á tí tað er so bara man siga eitt lítið koreosaum í hesum men sum sagt haldi eg t tjóðveldið eir at taka uppskotið aftur fyri at úrslitið av hesum uppskotunm hjá teimum ikki skal vera beint tað øvuta at onkur skal koma og siga ná tit hava samtykt í veruleikanum at tit hava ikki avgerðarrætt hvat viðvíkur hernaðarmálinum á trygdarmálum og ikki hava áhuga í at ráða yvir tykkara egna landi og sjógvi og loftrúmi og tað er ein keðilig støða at seta