Johan Dahl (Sambandsflokkurin (Union Party)), speaker, 2020-11-13
Topic: 1. viðgerð LM-051/2020  Uppskot til løgtingslóg um broyting í løgtingslóg um arbeiðsloysistrygging og arbeiðsávísing (ALS- lógin) (Norðurlendski sáttmálin um almannatrygd, hækking av arbeiðsloysisstuðli, eftirlønargjald o.a.)
ja takk fyri harra formaður sum tað hevur verið gjørt vart við her peint so er tað endamálið við hesum her alslógaruppskotinum ati geru nakrarð tillagingar í í lógini og ja eg vetikihvat her er so óljóðað hjá mær hji egveitski hatað kem frá men tað hevur mjarðað nú í eini tjúgu minuttir haldi eg men tað sum liggur í uppskoti er tað at mann fer at broyta aldslógina soleiðis at honer samsvarar við teir norðurendska sáttmálan um almannatrygd og at mann eisini vili hækka arbeiðslossuðulum og at fáa aldsstovna til at samsvara við eftirlønarlógina sum kom í gildi í tvey túsund og nítjan og at landsstýrismaðurin skal góðkenna samsýningina til limin í stýrinum fyri als og at broyta sjeyogtrýss ára aldursmarkið til at fylgja fólkapensjónsaldrinum og at strika óneyðugar ásetingar um umsókn og at leggja kærnivna hjá arbeiðstarðskipanini og kærnina hjá barnsskipani saman fyri at gera meira rationelt verður sagt og sikkur spæra nakrar pengarr sum eg gangi út frá tað at fáa alstovana til at samsvara viðnorðoyska sáttmánna um almannaftyt haldi eg er er sera sera gott okur vita tað atað hevur verið eitt sindur av óróvi kanska um júst tann partrin at fáa tey tingini at fungera saman og man var eisini tað at tað hevur verið eini einieinieitt rættamál í tí høpinum eisini sum har ein úrkurðr komu hvussu hvussu gjalding skuldi fara fram og hvussu mann skalu gjalda og ikki tí haldi er tð øgiliga gott at mann í hesum uppskotinum fær greiðir á hesum tingunmum her hvussu fólk skulu betala inn í hvør skal betala inn í skipanina frameftir eg halt er eitt sindur skila gott at mann nú meðan skipanin er so sterkt sum ær tekur og og hugsar um at fara at bredda gjaldið landsýrsmaðun kan kanska siga mær nær tað verður gjørt tí tað er ikki hendan her lógin her sum liggur á borðinum sum broytir gjaldið ella altsum tað er landstýrismaðurin í arbeiðsmarnamálnum ella lanstýrsmann fíggjamálin sum kemur við tí tí lógini á borðið men hendan lógin hon ger so tað at arbeiðsloysis upphæddin hækkar frá teimum fimmoghálvfjeðs prosentum upp til fýrs prosent eg minnist øgiliga væl tá ið okur í heilt aftur í tvey túsund og níggju fór inn ag broyttu lógina tá vóru okur í ein djúpara kreppu í føroyum og als hevði tá eina egunum uppá visi eg minist ett seks sjey hundrað milliónir vist tú ikki dáa va meir um mann valdi tó at broyta skipanina solais at gjaldið bleiv hækkað fyri at tryggja tað at fólk ikki tá fluttu av landinum tað haldi eg vals er eri eina øiliga góða skipan fyri fyri arbeiðsmarknaðin og og hevur hevur haldi eg virkuligani víst sínar dygdir tá ið tú hevur vevður staðið á ð sama hendi nú tá ið korona var tí at mann kundi brúka alsskipannina sum mann brúkti ana til at dremma upp fyri ati fólk ikki koma í dýrastneyð tá ið ið pandemiun brerta út hjá okkum eisini so at tað mann nú velur við teimumstóru upphæddinu sum eru í í grunnunum sum tey nú er eisini r blivin til men eg nema tð aldsgrunnurin ikki alsstovnurin at mann her fer inn nú og æflar at lekka gjaldið samstundis sum mann hekkar útgjaldið tíð haldi eg eti ikki heilt síðuna av og tað vil eg geva mína fulla upplagking til tá ið hetta málið kemur í í vinnnevndina mann kemur eisini ot ásata tað ati marns gjaldið kemur at velða tvey hundrað og tjúguogtrýss krónur umframt eftirlønargjaldið arbeiðststuðul um tað hal e esini r skilagott og tað mann fer inn og ger tað soleiðis atatimann sleppa frá at fara inn og tillaga tá ið í eftirlønaraldurin hækkað var sjeyogtrýss til sjey trýs o hálvtil áttatísa tað verður nemast at eina utomatisk tilleiging si hvørsum tað hendir tað haldi eg eisini er skilagott tú hverður nevnt her millum annað tað eisini ati eftir her við sjómonnum eg minnist væl tá ið okur sótu við hesum málinumaftur í fyri nógvso nógvum árum síðan eftir hondum tá meini eg mann gjørdi eina tillaging tað var júst sama við n sami problematikkur sum jóans eli poulsen gjøgnum formann í nevndi hetta her við atskipi fordokk ikki finguð arbeiðssstuðul a hildikkir eftiran tí t tair vóru ikki uppsagdir og eg ætli bar at fáa tað t kanska at kanna tað tað kemur í nevndina aftur nú men eg meini um an tá gjørdi eina skipan sum segði tað at visti mann fek eina váttan upp á tað at eitt skip fór til hevði at hava rí ella skuldi til síggja umvatingar í eg haldi eg meinihat tað vara upp til trýss dagar ella út yvir trýss dagar so kundieg viðkomandi persónar fáa eina eina eitt útsølfals eg minni ikki akkurát aftur hvust tað var men tað kanmann hvussu fáa greiðu á og eg haldi at tað er rímiligt at mann um mann kemur ta støðuna eisini óansæð hvat inntøkan hevur verið áðrenn og mann hevur ráð til at liggja á larðbyrgudur nakrar mánaðir orsakað av góðar inntøku so haldi eg eisini t mann skal hava at tað má vera eins er borgaram ellat kunna fáa atgongd til tær skipanir sum eru sum teir gjalda til tí haldi eg eisini er rímiligt at man hyggur uppá júst handan partin eisini tað vil eg bakka upp um um mann ger so eis at sjómenninir fáa tann møguleikan eisini sum øll onnur sum koma í ta støðu at tay ikki eru a kunna hvara arbeiðsmarknaðin tá ið teirra vinnutól ikki eru drift ella kann brúkast eg haldi tað ati tær tillagingarnar sum verða nevndar her eru sera fornuftigar og eg kann bara siga tað at sambandsflokkurin í vinnunevndini fer ati viðgera hetta málið við væl vild og fer ati viðvirka til ati tað verður viðgjørt ordiliga og mann fer tir hoyringarnar sum eru neyðugar til at viðgera málið inn eisini sum man fær tað lýst ordiliga takk fyrihara formaður