Helgi Abrahamsen (Sambandsflokkurin (Union Party)), speaker, 2023-03-22
Topic: 1. viðgerð LM-070/2022  Uppskot til broyting í Tingskipan Føroya Løgtings
ja frú forkvinna m taðer ýriskanin o altir møguligt at siga tað so sigur frúforkvinna her eru tvey uppskot sum koma frá formansskapinum annað er um at broyta stýrisskipanalógina og hitt er at broyta tingskipanina og eg havi tað sjálvur soleiðisnar at tá ið okkurt kemur frá formansskapinum so so er tað líkasum lyft eitt sindur upp um ta vanligu tingmálini soleiðsnar at formansskapurin eru valdur til at halda skil á løgtingsarbeiðinum og og tað skal krivla nógv til áðrenn hvussu era eg atkvøði ímóti nøkrum sum kemur frá formanskapin og her verður so skolt tið upp at gera nakrar málstigar broytingar í ja ví stuttum er tað at vit skuldu fara frá at vera kallkin til at vera hvørki kin ella sum kan siga p á tann mátan tað fylgir eitt sidur hesum rákinum sum er frammi í løtuni maður verður fólk hann verður tað teir verða tey allir verða øll og so framvegis fyrstu ferð eg var við til at viðgera hetta her tað var í sambandi við stjórnaskipanaruppskoti eitt arbeiði sum gekk fyri seg í nógv nógv ár og har var millum annað hett her frammi hvussu skulu heitini vera á hesum ymisku embatinum í løgtinginum og tá ið vit høvdu viðgjørt tað í nakrar dagar um ett her at alt skuldi vera hvørki ikki hin tá minnist a eg segði gott nokk í skemti at nú nú krevdi eg tað at illimaður eisini bleiv kynsneutralur altso tað tað er ikki alt sum er líka at populert að sum sum øll vilja hava men men men nógv av hesum her sum vit skotu upp tað verður longu praktisera og tí fær tað fyri sovut ongan týdning er dagligari tala um at broyta tað tí vit siga longu landsstýriskvinna og og løgtingskvinna og men í skriftliga tilfarinum sum verður býtt út í løgtinginum millum annað uppskot har stendur løgtingsmaður og landsstýrismaður sjálvt um talan um kvinnu eg havi eisini arbeitt sum jounalistur eg helt altíð tað vara øgiliga keðiligt at mann skal skriva eitt til annans um um okkurt sum onkra niðurstøðu hjá løgtingsins umboðsmanni sum tá og framvegis er ein kvinna so skuldi mann skriva ein setning sum løgtingsins umboðsmaður sigur at skal mansn sú siga hann ella hon tí at tað virkar undarligt t siga at maður hon tað virkar eisini undil at siga hann um eina kvinnu og tí er tað sindur óheppi ofta at mann hevur hesi orðini sum eru ja man kann siga kynstekgd sjálvt um tað kanska er onkur sum sita í enbatinum sum ikki hevur tað kynið nøkur heitir eru heilt natúrliga at broyta tað virkar løgið at siga landsstýrismaður og landsstýriskvinna um eina ella løgtingskvinna um eina nei tað virkar øvugt at siga landsstýrismaður ella løgtingsmaður um eina kvinnu men tað er eisini løgið at siga harra formaður við eina kvinnu men summi heiti rigga ikki at broyta og her má eg nevna orðið løgmaður sum verðurnevnt her hnú er tað soleiðisnar ati ja tað verur nevntur møguleikin at at kalla tað løgkvinna løgmaður er eitt søguligt orð vit hava havt løgmenn í føroyum líkasíðan landnámstíð tann fyrsti sum varð nevndur tað er í gylli sum var løgmaður í føroyum umleið ár túsund og tann seinasti tað var jørgunfrans hamershaimb pápi tilwi og hammershaimb sum í føroyska skiftmálanum sum var løgmaður til átjan hundrað og sekstan tað er tað søguliga í tí heitinum tá manst so fekk att landsstýrið í nítjan hudrað og áttaogfjøruti so valdi mann at brúka tað heitið tí at eg vavði kent heitið sjálvt um starvið sletki g eta sama og tað erður simplan út frá tí søguliga og eg vil siga at visti mann ætlar at broyta tað so havi eg hildið at tað var beturi at mann heldur fann eitt heilt annað heitið tí tað er eingin grund at kalla tað løgmaður annað en tað tað søguliga í tí so so tað haldi eg mann kann seta spurnatekin við um um tað er rættat at broyta tað til løgkvinnu mann kundi ha saman kalla tað okkurt annað tað er so bara ein tanki um tað eg haldi at tað er rætt at broyta heitið løgtingsformaður til løgtingsforkvinnu tá talan er um einum kvinnu men hóvast hett ta so situr løgtingsforkvinnan framvegis í einum formanssessi vit hava eisini eitn formanns skap sum verður mannaður við kvinnum líka sum tá gentubátarnir í kappróður varð mannaðir vit eiga eisini at vit siga eisini tá vit skulu endurgeva okkurt sum ikki í partur av inum málið at tað hava gjørt við formansins loyvi og tað er sjálvandi tað kann mann sjávandi altíð broyta til forkvinnurnar loyvi men men tað tað relatera ikki so nagv til persónin í sessinum tað er meira hesora hugtøk sum eru komin við tíðini kann gott vera at at mann bara skal venja seg við at broyta tey meni men eg altso eg dugi ikki at síggja hattað altíð er rætt at broyta esigir tingini altso eg haldi formannsskapur er framvegis nakað sum sum sum vit hava líkamikið hvør situr í í formansskapinum øhtá ið hesin spurningurin seinast ár frammi tá nevndi eg onkur at ja tá bleiv nevnt at mann kundi eita løgtings limur og so sigi onkur jamen tað er kallkynsorð og og og so passa tað ikki so væl e eg haldi at mann skal skilja ímillum lívkyn og málkyn altso tað er eitt er at fáa javnstøðu millum millum kvinnur og menn men men kallkyns vóru kvennkynsorð altso tað er tað er ikki tað akkurát tað kynið vit tosa um so so eg dugi ikki orili at síggja at mann skal mann skal fara at fáa javnstøðu í í tað málsliga kyni h so er tað tað at so má eg nevna eitt sum ja eg eg hopi ikkiat eg forstýri for nógv hetta málið við við tí men meni vit tosa um lívkyn og málkyn men nú er eisini eitt farið at eita joridisk kyn og og tað kann so henda at attað einaferð kemur ja lat man siga ein ein ein løgtingsformaður altso ein maður sum hevur fingið joridiskt kynsskifti skal mann so siga frú forkvinna ella kann mann siga harra formaður tað er so nakað sum eg haldi at henda nevndin líka sum an taka upp altso hvat er tað vit eitt er at vera samdur hvat mann fer frá men hvat fer mann til er tað diskriminerandi at siga harra formaður við ein mann sum sigur seg vera kvinnu tað er so eisini ein spurningur men endamálið hesin upskotinum tað er at leggja sleppa undan ivamálum um nær tú skalt siga maðurnær skal siga kvinnu og tað haldi er gott men men vit skulu sjávandi ansa eftir at vit við hesi broytingini ikki renna okkum í aðrar trupulleikar ja so hug til at siga eitt til enda tað er eftir við gildiskomin altso tað er soleiðnar at nú broytir mann bæði tingskipanina og stýrisskipanlógina stýrisskipanlógina kunnu vit ikki broyta nú ho tað skal koman di løgting eisini samtykgið áðrenn eg kann seta gildu og hevur so skotið upp at mann ger tað man man legda framaftur til koman di løgting og fær tað samtykt men samtíðis so so sigur mann á tingskipanini broytingin har skal koma í gildi á ólavsøku í ár og tað undrar meg et lítið sindur tí ati tí ati tað betíðir t at tað vera ósamsvar millum stýrissipanalógina og tingskipanina kanska í hini trý ár og vitva heldur onga trygd fyri at komandi løgting fer at fer at broyta ella taka undir við broytingin helst siker á tað men men tað var onga trygd fyri og tí virka t eitt sindur undar hvið mær at mann mann setir annað í gildi nú tí at tá ið vit hava eitt ósamsvar millum stýrissipanarlógina og tingskipanina so er stýrisskipanalógina altur tann hægra taðvil siga at tað er v verður tað nokk ivamál so er so er tað tað sum er galdandi sum stendur í har men hin vegin altso tað er kanska ongan praktiskan týdning tat vit brúka longur sið heitini í dag men men hetta er kanska meira ásá formligum støði ja samanumtikið so haldi eg at tað er rætta broyta hetta her og og og vit fáa gjørt sar broytingarnar sum sum hava verið upp á tal øgiliga leingi og tað skal tað skal sikkurt nógv til áðrenn áðrenn eg fari atatkvøða ímóti einum sovorðnum uppskoti men sjálvandi her eru nakrir spurningar sum eg haldi at skulu viðgerast í hesja nevndini tað verður nokk ein grein fimmogtjúgu nevnd sum eg skilji lagnum sum hetta ver beint í og og tey mugsu taka teir spurningarnar upp har men men annars haldi eg at at uppskotið er gott og og og tað fer at hvussu