Bjørt Samuelsen (Tjóðveldi (Republic)), speaker, 2021-09-30
Topic: 1. viðgerð LM-015/2021  Uppskot til løgtingslóg um broyting í løgtingslóg um børns retsstilling, lov om arvelov, lov om forældremyndighed og samvær og lov om anerkendelse af nordiske faderskabsafgørelser (Sammóðir)
eg haldi at kjakið í dag er kanska nakað meira siðiligt at vit hava upplivað onkuntíð áður tá ið vit hava viðgjørt mál av líknandi slagi men tað kundi sjálvandi verið áhugavert á fleiri frá samgonguni luttóku tað frødti meg harra formaður tá ið fyri einari tíð síðani fransk pávi var úti og talaði til allan heimin og segði nøkulunda soleiðis ati sjálvandi hava samkynd eisini rætt til familjulív og tað er eingin ivi um at fransk pávi sum er ein ógvuliga klókur maður haldi eg eg havi fylt eitt sindur við honum síðani eg hoyrdi hann røða í í nubyork í tvey túsund og fimtan hann hugtók meg ógvuliga nógv tá røgdi hann um veðurlagsbroytingar og annað ikki um samkynd men tá ið hann var úti og segði hettar so haldi eg at tað vísti at vit her í dag hava ein páva sum livir at hann veit hvat fyri tíð hann livir í hann veit hvat fyr veruleikan livir í hann letur ikki sum um at tíðin ella veruleikin er ein annar enn hon er og tú kanstk ofta vera í avbjóðingin hjá júst pápan í róm at at tað kanska ikki altíð tikt sum um hann fylgdi so væl við tíðini tá ið vit í dag viðgera ein pakka við broytingum í seks lógum hel ta r ein lógarpakki sum broytir lógur í seks ymiskum lógum so er hetta ikki broytingar sum fara at loysa allar avbjóðingar hjá samkyndum og hetta er heldur ikki eitt lógaruppskot sum javnsetir øll samkynd á øllum frontum men hetta er eitt lógaruppskot hairra formaður sum fer inn og gevur rættindi til nakrar nýføðingar sum koma hendan heim sum hava samkynd foreldur og tað broytir tað bæði í mun tilbarsil rættin hjá foreldrunum hjá hesum barninum til barsil tað broytir tað í mun til fyrst og fremst sum er høvuðsuppskotið at fáa møguleikan fyri at fáa staðfest tað løgfrøðiligaheitið sammóður soleiðis at hetta barnið kann hava hesi bæði foreldrini sum barnið hevur í forvegin at tað kan verða staðfest longu við føðing heldur enn at tey skulu bíða tvey or eitt hálvt ár soleiðis at ætlðin kann fara fram og tað broytir arvalógina og so hin restina av teimum lógarbroytingum sum hava verið nevndar fleiri ferðir tað er tað harra formaður sum eg haldi fokus im má vera í kjakinum í dag tað er vilja vit viðurkenna at hesi børnini eru her persónliga havi eg verið í konfirmatión hjá børnunum sum eru komin til við hjálp av ísoying tað hevur nemliga verið soleiðis sog nógv nógv harrans ár og langt áðrenn hjúnaðabanslógin kom at tað bar til hjá støkum at fara og fáa ísoyng tað bar til hjá samkyndum at fara ag fáa ísoing væl at merkja samkyndum kvinnum tí tað tær sum kunnu ber ei barn tað bar til hjá hinskendum sum hava trupulleikar við at fáa børn tað eru nógvir menn sum eru sørur og hava tørv á at um hetta parið skalat fáa barn at tey sum fáa hjálp frá einum ságeva og eg haldi at mann fær nokk so lættliga um tá ið mann sigur at hetta er ja man brúkar sjórir skeivur mmann leggur líkasum lundnar undir at akkurát hesi børnini hjá samkynum vera faðirleys tað er ikki ein stigmantisering ella eitt orð sum eg haldi at nakar skal loyva sær atat brúka tí tað er eingin orsøk til tað tí hetta er ein møguleiki sum er í dag heldar ein møguleiki sum hevur verið ja eg eg veit ikki hvussu nógv ár men øgiliga nógv ár og so halda vit sum eittlóggávuting mugu gera upp við okkum sjálvi viðurkenna vit essi børnini eru her viðurkenna vit at fleiri eru á veg viðurkenna vit at fleiri fara at koma viðurkenna vit at fleiri børn hjá við samkjyndum foreldrum búgva í londunum kring okkum børn hjá føroyingum føroyskum samkyndum sum ynskja at flyta heim høvuðsuppskotið her gevur rætt til at fáa skrásett samogrna longru føðing og tá er talan um tvær kvinnur sum saman eru farnar og hava skrivað undir upp á at tær í felag eru farnar undir at fáa viðgerð fyri at fáa eitt barn taðvil siga har hevur ongantíð í forløpunum veri nakar annar sum gjørdu krav upp á hetta barnið enn hesar báða mammurnar og tann púra greiði veruleikin er jú at alternativið var at hesi børnini ongantíð komu í verðina og so haldi ag mann skal spyrja seg sjálvan er tað eitt betri alternativ at tað verða færri børn fødd eg kann gott siga og eg kann gott skilja nógv halda tað er øgiliga gott fyri børn at vaksa upp í einari mammu og ein pápa pápar eru týdningarmiklir týdningarmiklar fyrimyndir hjá børnum eins og mammur eru tað eisini men fyri eitt barn sum verður føtt við foreldrum har bæði eru á sama kyni har er tað týdningarmesta av øllum tað er sjálvandi at barnið verðar elskað og virkt og at samfelagið viðurkennir tey og viðurkennir teirra familju tey børnini kunnu hava tað akkurát líka gott og hava tað sikkurt í nógvum førum um minst líka gott sum øll onnur børn tí tey eru fødd av teimum foreldrum sum hava valt at fingið tey tí tey elska tey og hava valt at kunna uppvæla síni børn í kærleika og aso hetta er veruleiki hata er ikki nakað sum kemur tí vit koma í hesari lógini ella tí vit komu í eina lóg fyri nøkrum árum síðani hasara veruleikir sum er her og harra formaður eg veit ikkum nakar blíva yvirast kal vit sita men hann hevur verið her leingi so okkara uppgáva er vilja við lata føroyska lóggávu fylgja ein veruleika sum er her ella vilja vit lata eyguni aftur og siga at alt blívur so ølga nógv verri vissu hetta kemur í gildi vissi hetta ikki kemur í gildi so er tað einastu sum líðar undir tí tað er tað at børnini føla seg minni viðurkend tá ið tað viliva eldri og síggja a mann ikki ynski at gera teimumhesi rættindini og í øðrum lagi at hendan hendan sammóðurin sum so ikki juridiskt kann rópa seg samóðr men hon hon fekk kortini at fáa rættlitta barnið tí sansýniliga tyri at hon sleppur at ættleiða tað er øgiliga stór í flestu førum eydnast tað væl at ættleiða tað tekur bara tíð og hví skulu tey hví hví skulu hesar familjurnar ígjøgnum n eitt ára langtforlop fyri at ættleiða barn sum tey hava valt at fáa hesar báðar mammurnar hava valt at fáa saman páparnir samkyndu pápar eru ikki við ísunum uppskoti og orsøkin til tað er nokk so einfald tann at altso at tveir menn kunnu ikki fara í ein sábanka og biums og og fáa eitt barn tað er ein mamma sum má føðheta barnið og tá kemur tú beinanvegi inn í eitt jooritiskt øki sum er munandi meira avbjóðandi og hvussu mann viðger tað tá ið vit kunnu hyggja eftir at tað er akkurát sama kjak hevur verið í okkara grannalondum um tann partin men hesar kvinnurnar sum fara og fáa sær eitt barn ein økvinna kann fara tvær kvinnur kunnu fara saman ella hinsin par kundu fara saman tað er ein veruleiki sum hevur verið her øgiliga leingi og tí mugu vit loysa tann trupulleikan nú tað var ein røðari sum spurdi tá ð vit siga at hetta er eitt stig á vegnum til at loysa avbjóðingarnar hjá samkyndum við at fáa javnsett rættindi so varð tað nettupp tað sum lá í tí at hetta loysir ikki allar trupulleikar fyri øll samkynd men hattað loysir ein ógvuliga ítøkiligan trupulleika fyri nøkur nakrar nýføðingar sum koma í verðina í føroyum ella í øðrum londum føddaføroyingum ella av persónum sum ynskja at flyta til føroyar tí lógin letur eisini upp fyri at hava tey fingið henda rættintil samhóðurskap í útlandinum so kann mann taka tann rættin við sær til føroyar um ikki serlig atlit tala ímóti tí so harra formaður eg haldi ati tað er nokk so umráðandi at vit í løgtinginum haldi sjálv at vit blíva betri til tað eg haldi tað blívur meira meiri sakligt fyri hvønjn feri it viðgerðhse ella hvussu frægari at viðgera málini minni primitít fyri at siga ta bart út og eg haldi tað er nokk so umráðandi at teið fólkavalt ting kann viðgera mál sum hesi á sakligum støði og vit løgdu eitt uppskot um tá tóku vit bara barsilslógina í seinasta tingsetu hví gjørdu vit tað jú tað var tí at vit ásannaðu at tað at fáa meiriluta fyri samlaðurskapið var rættiliga órealistiskt við hesari samgonguni men sjálvur føroya løgmaður hevði verið úti og sagt a ta tað kom til tann fíggjarliga partin og tá snúðu tað seg so um barsilsrættindini tað at kunna fara í løn við barsilsløn fyri bæði foreldrini tá helt løgmaður at tað átti mann at kunnað loysa hann segði t í deyð og viku og tí søgdu vit fínt lat okkum so vera pragmatiskt lat okkum vera semjisøkjandi so leggja vit bara tað uppskotið fram og tá tosaðu vit ikki um sammøður men um samkynd foreldur og góðu heimildir til at gera reglur fyri at hóast tað formliga juridiska ikki var komið í pláss við foreldrarættinum fyri bæði foreldur so kundi mann kortini hava rætt til barnsburðarfarloyvi íð løn um so var at mann kundi dokumentera at talan var um eitt felagsbarn men tað var heldur ikki gott tá fekk mann alla tíðina at vita at tað var tørvur á at mann kom við hesum fyrst at fáa staðfest ap og tað hava vit so gjørt og vit hava brúkt langa tíð upp á eisini at fáa fylgilógarupskotini við tí eru faktiskt seks lógaruppskot í hesum pakkanum her og eg haldi tað er eitt øgiliga gott arbeiði sum teir løgfrøðingarnir sm hava hjálpt okkum hava gjørt tí her fær mann sum er nevnt bæði arvalóg og onnur ting eisini upp á pláss samstundis so enn hevur eingin samgonga at sitið har sum har tað var øgiliga einfalt at fá slík mál ígjøgnum men vit koma eitt týdningarmikið stig við hjúnabandsmálinum í har ið fingu rætt til borgarliga til borgarlig hjúnaband undir undanfarnu samgongu samtykti sekstan og kom í gildi í seytjan men sjálvandi krevst at allar tær fylgilógirnar sum hoyra til tað eisini muu koma upp á pláss takk fyri hara formaður ja takk so r tað beinta løgi jacobsen fær eina viðmerking ger so væl