Bjørt Samuelsen (Tjóðveldi (Republic)), speaker, 2021-12-16
Topic: 1. viðgerð LM-049/2021  Uppskot til ríkislógartilmæli um at seta í gildi fyri Føroyar  Anordning om ikrafttræden for Færøerne af forskellige love om ændring af lov om luftfart
sensum fær rðið gersuvæl takk fyri harra formaður ja hetta er so hetta ríkislógartilmæli sum er komið frá landsstýrismannunum um at seta í gildi annordning um íkraftsetilsi forferurin av forskeljigu lógi og endringarlóg á flóg um loffart og visi mann lesur høvuðsviðmerkingarnar til hetta uppskotið so fær mann ta fatan at hetta bara snýr seg um broytingar í hesum her seytiugjøldunum ella trygdargjøldunum og og eitt gjald sum verður goldið fyri tað eftirlit sum er í mun til flogferðslu og loftrúmi og tað var soleiðis at gjøldini tey lækkaðu í juni í átjan í í í danmark við lóg gjøldini eru ásett í lógini og mann strikaði eisini gjøldini fyri frá fyrsta juni til einogtretivunda desemburí tjúgu einogtjúgu tí mann metti at hetta var so mikið tungaltso fyri at lætta um hjá flogferðsluni oghjá vøllum nú tá ið øll flogferðsla í veruleikanum og flogvallirnir vórðu raktir ógvuliga meint av korona og tí at øll flogferðsla steðgaði orsøkin til tað ikki bleiv sett gildi í føroyum tá tað var tí at mann hevði í veruleikanum í tí donsku lógini gjørt eg veit ikkum ann hevur gloymt tað ella ella av ósetni hevur hevur mann ikki at havt við nakrar teritoriu ásetingar sum sum sambært ynsgjunum hjá dønum átti at verið í soleis at tð kundisetast í gildi fyri føroyar grønland eisini og tí hevur mann í føroyum faktiskt sgoldið fimmoghálvfjerðs oyrur meira hesa tíðina í í gjaldi fyri atferðast um flogvallin í hesum gjaldinum og mann hevur heldur ikki ffingið nyttu av hesum her at tað var ókeypis frá fyrsta juni til einogtretivnda desembur tjúgu einogtjúgu og tað er so tað sum landsstýrismaðurin hevur ynskt at fingið ígjøgnum soleiðis at mann kundi lætta um í mun til prísin hjá teimum sum brúka flogvøllin men avbjóðingin blívur so tá ið mann fer at lesa serligu viðmerkingarnar so sær mann tað og eisini t i mann lesur tann danska lógartekstin so sær mann t hetta her lógaruppskotið er nógv víðfendari enn tað hetta sum eg havi nevnt nú er tað sum landsstýrismaðurin upplýsti fyri okkum tá ið hann kom vit høvdu ikki sæð uppskotið hann kom og kunnaði um hann hevði brúk fyri at fáa málið skjótt ígjøgnum nú vísit tast tað at hetta snýr seg í veruleikanum um at geva danska transportministaran um víðari heimild í mun til at kunna steingja føroyskt loftrúm og tað haldi eg er ein so prinsipiell avgerð at tað er ikki nakað mann kann skunda ígjøgnum upp á fáar tímar sjálvandi eingin eri iva um at tjóðveldið sum jú rættiliga nógvar ferðir gjøgnum tey síðstu ja fleiri tíggju árini hevur lagt fram uppskot um at yvirtaka loftrúmið hjá okkum er eingin ivi tað eigur slettiki atvera nakrar ivi um at tær føroyski myndugleikar sum gera av um flogvøllurin í føroyum kann steingja ella ikki men óðansaman hevur ta støðuna ella um mann hevur kanska meira sambandsstøðuna so haldi og mann prinsipielt eigur at vera ógvuliga ogmerksamur og varin og farið detaljurnar tá ið mann gevur frá sær heimildir sum mann hevur í dag hetta við at kunna steingja flogvøllin eri eru heimildir sum danskir myndugleikar hava havt líka síðani ja nítjan hundrað og trýss e læraleið men flogvøllurin var jú yvirtikin tvey túsund og sjey og tá tá yvirtókma flogvøllin og og harvið eisini øll rættindi í mun til flogvøllin og um hesin kann steingja ella ikki og skal man broyta tær reglurnar og geva frá sær myndugleika tí økinum so haldi eg ati óansa hvønn floksmann hoyrir til mann skal vera heilt ólukksáliga varin og tí fari eg at heita tingfólk um tey ikki longu hava gjørt tað at lesa hoyringssvarið frá boga floghavn har har erportmennikuin ella stjórin fyri flogvøllin og og ella tað skrivað har ið í leiðslan fyri flogvøllin vísir á ati hetta kann fáa álvarsamar fylgjur og eisini fíggjarligar fylgir fyri vága floghavn og vága floghavn vil ógvuliga fegin hava hetta greinað nærri og eg haldi at teir vága floghavn sigur at hetta má greinast nærri áðrenn mann setir sett í gildi so hava vitskyldu eisini at lurta eftir teimum og tí var tað ati eg fegnaðist um at hoyra formanninm í vinnunevndini siga t at eisini hann hevur sæð at hetta málið er meira víðfevnd enn tað sum vit fingu at vita av fyrstantíð og tí er hetta ikki rætt at fara at skunda hetta málið ígjøgnum harra formaður tá ið korona breyt út tá høvdu vit allar altso ferðaftana ferð setti tein til løgmann tí at tað vísti seg at í danmark har bleiv smittan ógvuliga ógvuslig eitt tíðarskeið har vit í føroyum fingu tamarhald á smitnuølia skjótt tí mann var frammi í skóðnum og fekk sett í gongd kanningar ikki minst takkað verið á heilsufríi at starvsstovan var so skjótt úti dpes christiansen sum hevði hesar royndirnar saman við sjeinkaini og øðrum góðum fólkum innanfyri heilsuverki tey fingu hetta uppá beinið seinni kom so tetis til og tað betýddi at mann hevði eitt ógvuliga gott toymi til at fáa testað í føroyum um hann fekk tamarhald á smittuni nú tosi eg um í tjúgutjúgu so áðrenn danir høvdu vit fingið tamarhald á støðuni í danmark tá var tað soleiðis at vit í føroyum áttu havt kunnað stongt mørkini fyri teimum londunum har smittan var í reyða feltunum men tað kundu vit ikki tí føroya løgmaður má ja spyrja metti fredriksen um mann sleppur at steingja landamørkini í føroyum ella ikki eg haldi tá bleiv tað nokk so eyðsæð hvussu ja hvussu burturvóni og vit at tað kann vera viðhvørt tá ið mann ikki hevur vald á sínum egnu viðurskiftum og og ikki kann gera av hvør sleppur inn í hetta landið og hvør ikki sleppur inn í hetta landið tað má máa føroyskir myndugleikar kunna og tí haldi eg eisini at tá ið mann so gemur við ein uppskot sum faktiskt snýr seg um at geva transportminnistarinum víðari heimildirinn í dag eg veit at landsstýrismaðurin fer at nevna okkurt um um kovinítjan í støðuna í mun til kvinítjan ella korona men sum eg lesi uppskotið so er tað nógv víðari enn tað tað er eisini í í mun til vis útlendskar vitjanir eru her so verður sagt nakað um dronir og o dronuflúgving har hava vit eisini eina lóg í føroyum um dronirflúgving og eg vil eisini gjarna hava lýst nærri hvussu hesar bóðu lógirnar umskarast men tað er altso ásetingin til grein trý stykki eitt og tvey sum er ein herðing av tí galdandi lóggávuni av heimildini hjá donskum myndugleikum at steingja flogvøllim í føroyum og tað haldi eg bestemt ikki at tað er eitt mál sum p á nakrar máta egnað seg til at skunda ígjøgnum tað er soleiðis ati tá ið mann yvirtók flogvøllin altso í danmark er tað soleiðis at nakrir flogvallur eru skrásettir sum verandi hnaflogvøllur og tað er vága floghavn ikki hesar ásetingarnar sum verða herdar her eru fyrst og fremst galdandi fyri hernaðaflogvallur í danmark men vága floghavn er burturav ein sevil í flogvølli tað er ikki skrásett sum ein hernaðar flogvøllur upp á nakran máta og sum sagt so er tað føroyskt yvirtikið málsøki so eg haldi fyri t allar flokkar eigur mann at at stíga ógvuliga varliga eg haldi tíverri vit undir hesari samgonguni hava sæð fleiri dømir um hvar mann yvirletur vunnin rættindi til danir aftur og tað vil eg staðiliga ávara ímóti at mann ger og samstundis skulu vit sjálvandi vera opin fyri at at føroyskir myndugleikar fáa ta heimild og eg haldi eitt sum er áhugavert í hesum uppskotunum tað er at har stendur at danir kunnu ikki steingja flogvøllinum uttan samráð við landsstýrið men har stendur ikki í semju við landsstýrið og har stendur heldur ikki at landsstýrið skal játta tað vil siga at at danski myndugleikar kunnu gott líka samráðast við føroyskar myndugleikarar og vis mann so ikki samdør við føroyskar myndugleikar so kann mann gera sum danski myndugleikar vilja men harra formaðu eg havi ikki nógv annað at leggja afturat enn at hetta málið sjálvandi fer at fáa eina seriøsa viðgerð eg vænti ikki at tjóðveldið fer at taka undir við einum uppskoti har mann har mann loyvir donskum myndugleikum at fáa størri suveranitet yvir og so slett ikki tá tað snýr seg um yvirtikin føroyskt málsøkir men tann gjaldspart her tveir partar viðk okkum taka undirvi hesum uppskotinum tann eini er hetta við gjaldinum og broytingarnar í tí og hitt er tað at mann faktiskt ger alla hesa lóggávuna kynsneutrala í orðingum at mann fer inn har mann skrivar ja eg minni ikki hvussu orðingin er men tað er ein rúgva av broytingunum snúgva seg um orðingar í lógini har mann fer inn og broytir tað til kynsneulheitið til dømis g kann taka dømi í grein tíggju stykki tvey og grein ellivu stykki tvey har hans verður broytt til eiðerens so ella hann verður broytt til ministaran og so frameftir og hann verður ybroytt til luff flogvallarstjóran og so framframeftir á donskum sjávandi tí hetta er donsk lóggáva tað at mann ger tað hava vit tað hava vit fyrisovit tað tað má mann gjarna gera sumn hug til tað og gjøldini kumu gott taka undir við men vit taka ikki undir við at geva so mikið sum ein lítlan part av lítlafingrunum ella legni á lítlafinguri afturat til danskar myndugleikar tá ið vit hava yvirtikið nøkur øki