Eyðgunn Samuelsen (Javnaðarflokkurin (Social Democratic Party)), speaker, 2021-09-30
Topic: 1. viðgerð LM-015/2021  Uppskot til løgtingslóg um broyting í løgtingslóg um børns retsstilling, lov om arvelov, lov om forældremyndighed og samvær og lov om anerkendelse af nordiske faderskabsafgørelser (Sammóðir)
fysta viðgerð av trimum tingmálum sum verða viðgjørd undir einum og sum er ein samlaður lógarpakki og sum eg ikki skal fara so ræðuliga nógv inn í men tey snúgva seg øll um at at áseta ásetan av samóðurskapi tá ið tvær kvinnur saman eigaeitt barn við heilsufrøðiligari hjálp og tað verður so ásett í ymiskum lógum og tað verður tosað nógv um hetta her við at hesi børnini sum koma til verðina íeftir reglunum um ísáing og at at hetta her við at viðurkenna tey børnini í okkara samfelag og har vil eg siga at løgtingið hevur frammanundan viðurkent hesi børnini fyri langari tíð síðani tí at í tvey túsund og sekstan langt áðrenn hjúnaðabarnslógin kom á ting tá legði eg vegna landsstýrið fram eitt uppskot um etta her við barnagjaldi til einsamallaruppihaldarar sum nettupp snúði seg um tey børnini sum ikki høvdu rætt til barnagjald tí at tey vórðu ættleiddi ella vóru við ísáying støk sum hava ættlað eitt barn tað høvdu ikki rætt til barnagjald og tað bleiv samtykt tá at at hesi her børnini sum sum antin hava mist ein uppihaldara ella sum bert havað ein uppialdafariskapurin ikki staðfestir at tey børnini verða javnsett við øll onnur børn í føroyum og fáa barnagjald hetta samtykti løgtingið longu í tvey túsund og sekstan so mann kann siga at á einum á tí økinum hevur løgtingið góðtikið at hesi børnini eru til og hava sama rætt sum onnur børn so kann mann siga hvat er tað sum vit so hvat hetta málið í dag snýr seg um hvat er tað so sum er galdandi í dag sum vit vilja broyta í dag er tað soleiðisnar at visti tvær kvinnur sum liva saman í parlagi og búgva í føroyum og velja at fáa sær eitt barn saman við hjálp av ísáying so er tað bara tann kvinnan sum føðir barnið ið verður ma siga rættarligi mamma og eingin pápi verður skrásettur og tað merkir so at tað er bara tann rættarliga mamman sum hevur rættarliga skyldir og rættindi móti sínum barni tavil siga skyldu at uppihalda barninum rætt til samveru og at arva barnið og at barnið kann arva mammuna og hevur hon hevur foreldramyndugleikan einsamøll hóast hon er gift ella liviðsaman við einari kvinnu hin kvinnan sum hann kundi nevnt tann sosiala mamman hon kann ikki skráseta sum rættarligt foreldur og tí hevur hon ongar rættarliga skyldir ella rættindi mótvegis sínum barni hon hevu ikki skyldu a uppihalda barninum ikki rætt til at fáa samveru við barnið og heldur seg sjálvvirkandi felags foreldramyndugleika yvir barninum um tær eru giftar ikki rætt til barsil tað er eitt sum heverið kjakaðst nógv um her og barnið kann ikki fáa eftirnavnið hjá henni og barnið arvar ikki kvinna og kvinnan arvar ikki barnið tað er hesi viðurskiftini sum mann roynir at rætta upp uppá nú við hesum lógarpakkanum sum vit sum vitleggja sum vit leggja fram í andstøðuni hendan mismunin sum mann vil rætta og tað er faktiskt mann kann siga longri er tann søgan ikki og tað hevur eisini verið nevnt fleiri ferðir í dag hví hví vit leggja hesi uppskotini fram og tað er tí at samgongan ella løgmaður í hvørnfalli hevur sagt at hann at tey arbeiða við at fáa partar av hesum viðurskiftum uppá pláss í hvørsfallig í samband við barsil men tað er ikki gjørt og tað sær heldur ikki út til at vera nøkur tekn um at tað fer at verða gjørt og tað er tann einfalda orsøkin til at mann leggur hesi uppskotini fram tá ið tað ikki kemur frá nøkrum øðrum persónliga má eg siga tað at at tað hevur ongantíð verið nakar ivir hjá mær at tá ið løgtingið hevði samtykt at tvey av sama kyni kundu ganga saman í hjúnaarlag og har við stovna eina familju so má mann ella hevur mann skyldu til at at royna at fáa allar tær neyðugu broytingarnar í lóggávunir framdar so at vit javnseta øll børn í føroyum tí tað snýr seg um børnini og eingi børn í føroyum skulu vera fyri mismunir tað haldi eg vit hava skyldu at syrgja fyri og tað er jú eisini soleiðisar at vit hava ein barnaættindasáttmála sum løgtingið samtykti longu í nítjan hundrað og trýoghálvfemss og har í grein tvey í tí sáttmálanum har stendur at tað eigur eigur munur ikki at verða gjørdur á børnum grundað á teirra ella foreldrana ella verjana att høgarlig kynmáltrygd politisk ella aðra áskoðan tjóðskaparliga upp ognarsamband brekføðing ella aðra umstøður hatta er ein sáttmáli sum vit hava hetta her høga ting hevur góðkent longu í nítjan hundrað og trýoghálvfems og tí er tað púra natúrlig útvikling ein púra natúrlig gongd haldi eg at mann heldur áfram við at tryggja børnunum í føroyum hesi her hesi her rættindini sum mann nú hevur vit hava havt barnagjald og og nú hevur mann so hesi henda lógarpakkan tað haldi er púra natúrligt og so hevur tað verið hetta her við nógv kjak um at mann tekur og mann systematiskt ger børn til faðiloysingar og tað haldi eg so púra burturvið tað er slett ikki rætt tí at sum sagt so er tað hetta her við eftirgjørdum gitnaði og tað er jú soleiðisnar í danmark at mann kann man ur mann hevur sum onkur hevur nevnt tríggjar mann kann hava anonymanduorð mann kann hava opnan og mann kann hava ein kendaunorð og her er tað her er tað soleiðisnar at vissinorðurin er kendur í hesum uppskotinum so varðveitir pápin síni rættindi um hann ynskir tað hann kann so gera eina avtalu við mammurnar ella við við kvinnurnar um samlauskap og so hevur onkur nevnt her ati at tey allarflestu velja tað sum hann kallar fyri opnandum orð tað vil siga at tá ið barnið er átjan ár so kann tað fáa at vita vita hvørt sítt upphæv er og tá dugi eg so slett ikki at síggja vist tað er fakta eg kenni ikki tølini men tá dugi eg so slett ikki at síggja at mann ger nakran til faðiloysing og at mann frátøkur nøkrum rættin til at kenna sítt upphæv sum tað verður sagt øgiliga oftani so at tað haldi eg heldur ikki er rætt tað sum er viktigt at haldi eg at at vit hugsa um tað er at hesi her foreldrini hesa familjurnar hesi børnini tey eru her tað eru fleiri familjur sum ikki hava hesi rættindini í føroyum og sum ikki hava tey somu rættindi sum aðra familjur og tí haldi eg at og tað er eisini fólk sum ikki kunna flyta til føroyar uttan at missa síni rættindi tað kunnu vit ikki í tvey túsund og einogtjúgu haldi eg standa modell til tað haldi eg vit mugu royna at at rætta uppá um at rætta so pátí hesum uppskotinum fyri mammurnar páparnir eru sum nevnt ikki við samkyndu pápar men tað verður eisini nevnt í hesum uppskotunum at tað er meira avbjóðandi og tað má mann hyggja uppá harra formaður eg lurtaði við áhuga eftir landsfundinum hjá sambandsflokkinum í vikuskiftinum og har var millum annað onkur sum segði nakað soleiðis at ongantíð aftur mugu vit gera mismun av børnum børnini eiga ongantíð at líga undir hvat foreldrini eru og harra formaður tað er júst tað sum er endamálið við hesum lógarpakkanum sum er til viðgerðar í dag og tað er eisini ásett í barnarættindasáttmálan sum eg nevndi at børn eiga ikki at vera úti fyri mismunni orsakað av teirra foreldrum og ja og tí haldi eg og tað er eisini verðir nevnt av fleiri at hetta her við samfelagnum hjá okkum at vit mugu eisini taka atlit til gongdina á útvúklingina í samfelagnum tá vit lóggeva og eg haldi vit hava sæð í nokk so nógvum málum at at tingið líkasum haltar aftaná á og eg haldi ikki at vit skulu gera serligar lógir móti serligum børnum eg haldi vit skulu gera vanliga lógir og vit skulu royna at fylgja við tíðini og tryggja at øll sum eru í føroyum at tað er pláss og rúmd fyri teimum øllum og øll eru vælkomin at koma her takk fyri harra formaður ja takk ta besta degu jakobsen fyr ina viðmerking ger so vælfyhera formaður tað er púra