Høgni Hoydal (Tjóðveldi (Republic)), speaker, 2022-08-02
Topic: Aðalorðaskifti sambært § 51, stk. 4 í tingskipanini um FG-001/2022 : Frágreiðing løgmans á ólavsøku 2022
eg og uttaniva fleiri við mær verða mangan tikin av fótum og tað eri eg eisini vorðin fleiri ferðir í summar øhog á ólavsøku tí eg verði tikin av fótum av tí ómetaligu skapan ið fer fram í hesum landi tá ið vit standa saman um felags mál arbeiða fyri at røkka teimum og ikki minst leggja alla tað læru vit hava lært øgiliga nógv í hesum landinum um at vit einki megna og vit eru fá og smá og vit kunnu fara sjálvstøðug frá okkum men traðka úti heim undir okkara egna merki og annars her heima standa saman um at skapa rættindir hjá øllum og tað havi eg upplivað fleiri ferðir nú í seinastuni summar hevu verið kanska nakað kalt men tað hevur skapt hita og hjartað eg skal sjálvandi nevna og tjúgu dreingirnar í hondbólti sum er sum skapað tænastan ómøguliga tað sama hent í fótbólti og fimleiki og talvi og alla aðrastaðni felagsskapurin stevnurnar kring landið sum royna at berjast enn hóast tær tíð er broytast festivalar sum komanú kemur í summarfestivalin o ovarstevnan og annað eg varð tikin av fótum av preituni av tí ómetaligu undirtøku sum tað fær at skapa javnrættindi millum fólk her beint undan ólavsøkuni og eg varð sjálvandi eisin tikin av fóntum fótum av løtuni uttan fyri tinghúsið her sum ikki eina ferð tá ið tað stóra kóri við sum listum øh førdi fram fyri okkum øll nakað av tí besta sum føroysk mentan og list hevur skapað so hetta prógvar fyri okkum hvussu nógv vit megna um vit hyggja burturúr tí sum hendir her inni á tingi í løtuni tí eg varði ikki tikin av fótin av tí sum hendir inni á tingi tað skal eg siga beinanvegin eg skal koma aftur til tað og eg hevði ynskt mær harra formaður at vit kundu fingið eina løgmannsrøðu byggjandi á hetta her ófatiliga sum vit skapa í føroyum har ið boðskapurin var ein annar enn tá hann vit hoyrdu og eg kundi ynskt mær at boðskapurin til dømis var at løgmaður segði góðu føroyingar hetta er okkara land og hetta er landið hjá okkum øllum her hava meir enn trýogfjøruti ættarliðu undan okkum ikki bara megnað at yvirliva í móti øllum fortreytum men hava megnað at liva og skapað lív og gróður hava skapað tjóð hava skapað mál og mentan og vinnu og trivnað og samhaldsfestu hava ímóti allari mótstøðu og øllum forðingum nútímas gjørt og samanbundið okkara oyggjar og hava í summum førum og í fleiri førum traðkað út heim og kravt javnstøðu sum tjóð og at okkara merki skal veittra millum hini og allastaðni harra formaður og hvørja ferð vit hava tikið ábyrgd tjálv kravt okkara rættindi sum tjóð hava skapt javnrættindi møguleikar hjá øllum sum her búgva og liva tá hava vit ment okkum hvørja ferð vit hava sagt vit virða okkara egna tilfeingi tað sum vit eiga í náttúruni í mentanini og í fólkinum tá hava vit vaksið og hvørja ferð vit hava sagt nei takk til at selja okkara sjálvræði fyri danskar pengar ella fyrimunir frá einum øðrum valdi so hava vit vaksið og ment okkum og ikki minst fingið skil á búskapinum hyggja eftir nær er tað vit hava avlop á fíggjarlógini tað er tá ið tað er sett mál om miðogvisjónir fri eta landið skal mennast til at standa egnum beinum hava ein sjálvberandi búskap og megna tað við at skapa øllum somu møguleikar og livirkor og ikki bara nøkrum fáum og tað er ikki minst tá vit hava sagt at vit mugu skapa møguleikar hjá øllum í einum sjálvstøðum føroyum fyri góðum og ríkum livirkorum uttan mun til hvørja leiðir læknan hevur lagt okkum í lívinum ella hvussu vit í fødd inni an tað heim ella hvusnu vit velja at liva og elska uttan at gera okkum inn á rættinina hjá hvørjum øðrum tað er tá og altíð tá at føroyar hava ment seg og eisini nú tá vit og tað skal eg rósa sitandi landsstýri fyrtíellaa sera lansstýrismannum og økjunum at vit eisini megnaðu til dømisat standa saman um at taka ímóti flóttafólki men seinastu árini og nú hugsa eg framvegis ata komd við ein løgmansrøða seinastu árini tá havi vit tíverri slept øllum felags málnum og við sjónum vit hava latið tær sterkastu bólkarnar og ivirvald hjá øðrum tikið avgerðirnar og tikið fyrimunirnar til sín vit hava brúkt allar pengarnar sum vanliga fólkið hevur skapað og rindað í felagskassan teimum fáu til fyrimuns og alt ov leingi yvir dóttin aftur í ta ábyrgdarleysu heimastýris hugsanina og hava latið rættindi sum okkara forfedrar og undangongufólk hava og formøður hava skapt okkum tí tað latu tey aftur olatið knappliga onnur tikið tað valda aftur sum vit annars hava vunnið okkum við tógvi stríð men kundi løgmaður sagt nú leggja vit heilt aðra leið vit hava nú ein meiriluta fyri at fara at fremja verulig mál og vit fara undir at gera tað beinanvegin vit fara nú í felag at fremja ta skipaðu loysingina vit gera okkum leys av blokkinum vit taka tey seinastu málini á føroyskari hendur og sjálvandi tá hetta er gjørt skal fólkið avgera um vit tá skipa okkum og kunngerð aheiminum at nú eru vit sjálvstøðu tjóð og at okkara verkið veittra millum hini vit fara undir at gera arbeiðið liðugt og samtykt há eina føroyska grundlóg sum ikki bara skal tryggja okkum tjóðarrættindini men ikki minst tryggja hvørjum einstøkum fólki í hesum landinum somu rættindi at virka og liva til arbeiðis útbúgving heilsu í grundlógini skal eisini standa í at vit skulu verja okkara náttúru hvønn rætt vit hava sum eitt stórt mál er til at ferðast í landinum av fjalli í fjøru tað skal eisini kann eisini taka teir stóru spurninarnarupp um náttúrutilfeingi nevniliga tað at eingin sjálvandi eigur privatan rætt til tann fiskin og tað náttúrutilfeingið sum vórðu harra skaparar í havinum og hetta kann eisin fara til fólkakvøði tað er nokk besti hátturin at venda aftur og steðga tí ræningini av fólksins ogn sum er farin fram undir hesi samgonguni vit fara sjálvandi undir nú at loysa bústaðaravbjóðingina og at tryggja øllum rættin til at seta føtur undir egiðborð og eitt egið heim steðga hesi niðurlagingii av bústøðum og fara undir at fáa uppskotini um bíligari eigara luta og leiguíbúður og at tað ber til skal bera til at kunna fíggja eitt gott heim uttan mun til um tú býrt í miðstaðarøkinum ella runt um í landið har fólk hava so trupul vat fáa fígging til at seta føtur undir egið borð vit fara at skapa somu rættinog kor at reka vinnur kring landið hjá bæði smærri um miðjalstøðum fyritøkum og í verksetum ovið fara eisini at seta í brennidepilin allar tær vinnunur sum fáa alt ov lítið um merksemi í føroyum og onkrar av teimum dnevndu løgmaður tað skalhanna ross fyri ktvinnuna til dømis men vit mugu burtur frá at summar vinnur hava framíhjararættindi til valdu landsins o ognir sum mann hevur í bæði í bæði fiskivinnuni og alivinnuni í løtuni men vit skulu eini taka byggivinnuna tænastuvinnuna orkuvinnuna landbúnaðin filmsvinnuna kreativar vinnur og flutningsvinnun og annað til vinnunur sum veruliga skapa ófatilig virðir fyri føroyska samfelagið og sum kunnu koma aftur tl ta støðu sum bara var bara undir undanfrfarnu samgongu at ið t fáa aftur stór avlop á fíggjarlógini fáaligar bloksstuvul niður og hava framvegis ráð til at fíggja tað sum sjálvandi skal vera fyri vanliga fólki vit fara eisini nú at leggja uppskot fram um at hava bindandi veðurlagsmál sum vit í felags kunnu leggja um til grøna og varandi orku og ikki minst har hava stuðulsskipanirnar til at fólk sum ikki eru væl fyri fíggjarliga kunnu leggja um til til grøna orku og ikki minst harra formaður fór tað lyfta lønirnar og arbeiðsumstøðurnar hjá øllum teimum sum eru í teimum sonevndu vælferðarstørvunum teimum sum arbeiða við fólki bæði í skúla í dagsstovnum í heilsurøktini á sjúkrahúsøkjunum og annað tær lønirnar mugu lyftast upp til eitt veruligt støði so ikki bara tey átøkini við at fáa útbúgvið fleiri men eisini mugu tey fáa eina løn sum ger tað aftraktivt at arbeiði har tjóðveldi he gørt eina kanning sum vísar tað at t at ein at familja við nar vanliga inntøkur sum hr har annar arbeiðir í innan fyri vælferðarstørvini hin kanska handverkar hevur ongan verðsins kjans at seta búgv og keypast eini hús til dømis í miðstaðarøkinum í dag hetta ber ikki til vit kunu standa her og rósa teimum fólkunum fyri alt tað tey hava gjørt undir koronafarsóttini og so hava tey framvegis so út av lagi vánaligar umstøður og vit mugu sjálvandi eisini fáa gjørt eina føroyska námsfrøði sum leggur dent á tað sterka í tí mátanum sum kommunur eisini hava skipað seg við dagstovnaøkinum og ikki fara yvir til hetta her sum mann kalla fyri nú poplik mannisjment har tað er alt ov nógv leiðsluløg og heta er eisini galdandi fyri almannaøki sum ikki letur fíggjarligu orkuna at koma út til tey fólkini sum veruliga arbeiða við børnunum og ungum og fólki í bera brek og annað úti á grólina vit fara eisini harra formaður at steðga raningini av fólsins ogn krevja tilfeingisrentuna til fólki steðga spekulatiónini sum fer fram tann dag í dag sjálvt føroyabanki í dag blivunar spekulatiónsuppsjekt har línuskipini fingu nakrar fisjudagar og nú vildi selja tey ímillum sjálvt skip sum ikki hava verið í vinnu í langa tíð tað má steðgast tað gongur ikki meðan útróðrarmenninir sum áttu tretivu dagar á føroyabanka teir fingu ikki inn í eygað vit mugu eisini fáa útlendskan ognarskap út og tryggja at fiskimenn ikki rinda tilfeingisgjald og eg skal taka undir við tí sum eisini aksel johannes ver nevnt sjálvandi skal alivinnan eisini rinda meir fyri at kunna fíggja at vit eisini kunnu lækka skattir og avgjøld hjá tí vanliga fólkinum tað gjørdi við seinast tað ber væl til og tað er ikki ein hóttan fyri vinnuna tað sóu vit seinast tað gekk ongantíð betri í vinnuni enn akkurát tey árini tá ið vit eisini tordu at siga tit mugu gjalda fyri framvikjarrættin og tað má vera ein kapping um at koma framat frammígjarættinum vit mugu eisini harra formaður gera stór átøk og seta munandi pening av til at menna føroyska málið í undirvísingaramboðum í nútímans tøkni og ikki minst í barnaogungdóstilfari hetta hangur eisini saman við at styrkja kringvarpið og styrkja østyrkja føroyska filmsvinnu og ikki minst alt tað sum børn og ung kunnu velja og teirra foreldur sum liggur úti á netinum og á øllum teldunum í dag hetta kanstata størsta málið fyri at vit framvegis nútímas gera okkara mál so tað ikki endar við at vit at vit missa meir og meir av økjum so tað føroyska málið ikki verður brúkt í til dømis telduspølunm og øðrum vit mugu eisini seta fólkaskúlan veruliga breddan eg veit landstýrsmaðurin tikið nøkur tetig men eg haldi vit hava brúkt alt ov lítla orku til at fáa viðgerð fólkaskúlan tað at fáa fleiri lærarar enn í fyrsta flokk og alt tað sum vit vita ein ørgrynna av dugnaligum lærarum í úti í sum virka úti í skúlunum hava ítøkiliga uppskot um hvat kann gerast vit mugu eisini fara at menna fróðskaparsetrið og granskingina uppaftur meir øhog eg haldi har og taðog har eru vit sjálv íroknaðu tjóðeldsflokkinum at vit hava gjørt ov lítið við tað undanfarnu árini og so mugu vit ikki minst harra formaður seta munandi størri upphæddur av til mentan og list og ítrótt og frítíðavirksemi ja vit taka undir við at fáa hjá taimum tóru høvdu høvdu fyrstu uppskoti um tað men tað eru eisini ein ørgrynn av øðrum ílegum kring landið sum kunnu gerast í mentan og list tí skapanin er so øgilig og ikki minst innan fyri musi skula skipanina sum eisini kundi verið víðkað til ikki broyt upp á hana men gera líknandi skipanir fyri aðra listarliga ogmentanarliga skapan innan fyri at skriva inanfyri at mála innan fyri at spæla sjónleik og tílíkt millum børn og ung vit skulu sjávandi menna tað føroyska heilsuverkið og har haldi eg at bílistarnir blíva altíð ov lang eftir o viðgerðartrygd haldi eg er hevur verið ein ein ein táta men eg haldi hetta landsstýrið hevur og landstýrismaðurin hevur sett stórar upphæddir av til sjúkrahúsverkið og tað er gott teil heilsuverkið tað gjørdi undanfarna samgonga eisini har eru nakað sum vit heilsu kunnu semjast um men vit átu isini at kunað t fingið meira málrætting m munandi burturúr tí ikki minst innafyri sjokuratiuøki og annað og hetta við sálarfrøði oí skúlanum haldi eg er eisini er eitt gott átak um tað kann um tað kann fremjast í felag og harra formaðu rut enda vit skulu byggja samferðsluna út vit skulu sjálvandi nú fáa gongd á suðuroyartunnili og tað gjerst ikki við nú knappliga at seta fólk upp móti hvørjum øðrum við at siga a nú skal mann fara at tøma á alskassan ella alt annað tað kann tað kann gerast á ein hátt við at kapitalisera taðtað kostar at reka smyrjil og srandferðsludag tað vita vit og so má løgtingið hava løgtingsseta eina eina upphædd av og fáa stovnað hetta partafelagið sum ferðast kann í gongd tað er alneyðugt fyri at fáa suðuroyna við nú vit hava fingið skjótt fáa tíbetur sandoynna upp í okkara útbygda sannferslu kervið og so er iki atgloyma útoyggjarnar og tað uppskotið tjóðeldið heur havt óteljandi ferðir við at fáa endurnýggja strandfersluflotan tað gerast heldur ikki við at era at gera strandferlan til annan partafelag eg eitk var tað kemur frá hataher n hokus pokusloysn skal strandferlan klappi at fáa betri fígging visti viski mnn ger til til partafelag fyri at fíggjaskip eg skilji hatta ikki ta kann gott ver at taðkann vra annar bygdirnar á strandferðslui men ikki fara at gera hesa her hogus pokus fólkafloksloysnirnar aftur á tí økinum tað ger ikki nakað gott fyri nakran tað havi eg sæð eg i vist akar knn nevna mær eitt dømi upp á at að heur eydnast hjá fólkaflokkinum við sínum privatiseraðingum at gera nakað gott so er ta e vælkomin at rætta meg eg havi aí eg eit eg veit fólkaflkkrinhevur privaseraði eitt tað var kunningardiskurin í vágunum og tað gingu tvey ár so vat tað aftur almennur tað er tað og annars hav tað bara privatiserað tað sum gevið pengar og givið út til nøkur fá til dømis fiskin tað er tað er fólkaflokspolitikkurin og so stendur fólkaflokkin tað skal menna samfelagini tað hevur ongantíð bygt tjóð tú hevur ongantíð bygt land ta hevur ongantíð skapt nakan yvir í føroyinginum tú hevur bara givið teimum fáum meir og tað er altíð tað sum hevur kannmann siga kollsilt føroyskan politikk at tað kemur eá samgongan framat sum bara kemur til búgva borð og fer at og far at taka alt soum lá á borðinum og býta tað út og tá ið tá ið borðið er tømt og tey sum hava framlagt eilt kanska fáa nakrar molar ja hvat gera tað so tá plagar tey at rýma av skútuni og eg vóni harra formaður at mann kundi havt eina slíka løgmansrøðu hendan løgmansrøgan var tíbetrur tann seinasta sum er í hesum vælskeiðnum helgi hegihelgi neihelgi abransen segði tað var tað kanska var tað næstseinasta at so skal løgmaður vera ræla kvikur men eg og vit íg tjóðveldi haldi kansn siga við ein munn vit heita staðiliga á løgmann og samgonguna um nú barat leggja frá tykkum tit hava ikki meira ttit sta tit sita bara fyri at sita og fyri hvønn dag sum gongur fáa vit ikki skil á búskapinum og fyri hvønn dag sum gongur verður ójavnir størri í samfelagnum og vinnumøguleikar og veruligir politikkur kemur ikki framat so hví ikki bara fáa vælið skrivað út sum fólkið kann velja og aftur fáa visjónir og politikk og áræði og trúgv upp á at að fólkið í landinum býr inn aftur í føroyskan politikk tí tað er so stór andsókn sum pollarenatúgvu vísti mær á an tað er sostór ansókn millum tí sum hendir úti í fólkini og vinnuni úti um alt landið í mentan oglistini í ítróttinum og so tað sum gongur fyri seg er á løgtingið tað er tað er sum tað e sum hvør sín heimir her sit mann bara og tekur til sín sjálvst mann ger einki í felag mann leggur seg undir danmark í øllum uttanríkismálum letur danir byggja radarasovða hví gera vit ikki sjálvur hví taka vit ikki í loftrúmi yvir sum vit havt uppskot um fleiri ferðir sum grønlendi kan gera nú harra formaður tað er bara