Sirið Stenberg (Tjóðveldi (Republic)), speaker, 2022-08-02
Topic: Aðalorðaskifti sambært § 51, stk. 4 í tingskipanini um FG-001/2022 : Frágreiðing løgmans á ólavsøku 2022
takk fyri harra formaður tað er altíð spennandi aftan á eina gevandi løtu í kirkjuni og á tinghosvullinum at koma í løgtingi og at hoyra hvørjar framtíðarætlanir løgmaður leggur fyri dagin fyri okkum øll og hóast tað upp á nógvar mátar gongur gott í føroyum so er tað eisini ein uppgáva hjá okkum politikaraum hyggja aftur um og hyggja hvussu lívskorini hjá fólki eru akkurát sum tað eisini er okra uppgáva at leggja til rættis at framtíðarvónirnar verða góðar so okur mugu bæði taka avgerðir her og nú men eisini fyri framtíðina og tað er avgerðir sum okur taka í dag verða avgerandi fyri bæðir komandi dagar og ár og kanska enn týdningarmiklari at tað eru avgerðir sum okur ikki taka hava eisini avgerandi týdning fyri framtíðina so tað er rætt at tað gongur væl men eg haldi eisini tað e rætt at siga at taðhevr verður brúkt øgiliga nógvar pengar og tað hevur verið ikki verið sett nakað av tá ið manneigur nógv og tá kann mann koma í ringar støður um tingini venda so tað vita okur og eg haldi ikki tað er rætt at mann sum samfelag við so stórum ríkidømi seti seg í eina støðu har mann kann verða noyddur at liva frá hondini í munnum eg var á einum fundi herfyrri og tá tók ein mamma orði og spurdi um hennara barn við serligum tørvi hevði nakra framtíð í føroyum um tað barnið millum annað nakrantíð fór at fáa nakað at búgva í og um tað var rúm fyri teimum í føroyum og í summar tá hoyrdi okur megt vera út við neyðarópi um korini hjá fólki við breki so ja okur hava tað gott men okur hava eisini nøkur ting sum okur mugu arbeiða við og brekøki má raðfestast tá ið okur fóru í feriu tíðliga í summar tá fingu okur at vita at tað vóru fjøruti børn við serligum turvi sum ikki fingu nakað frítíðartilboð aftan summarfirðina fjøruti familjur sum ikki vistu síni livandi ráð sum ikki vistu hvussu umstøðurnar hjá teirra barni fóru at vera og um teirra barn fóru at fáa ta hjálp sum tay hevði brúk fyri sum ikki vistu um tey sum foreldur kundu fara aftur til arbeiðis tey kendu óvissi og ótryggleika og enn hava okur ikki frætt um hesar familjur hava fingið við seg fyri at teirra barn fer nakað hjálp og eg síggi at landstýrismaðurin fer at taka orðið og eg vóni at hann fer at geva okkum at svar upp á hvussu støðan er við tí viðvíkjandi tí at lata familjur liva í ótryggleika ella onga manna landið kann mann kalla tað er ikki gott fyri nakran to skal eg siga at gongd er komin á bygging av býlum til fólk við avbjóðingum og tað er sera gleðiligt so at tað er soleiðis í einum samfelag tað vil tað altíð vera at tað er nøkur ting sum mann klárar væl men tað á hesum økinum vilja ta altíð vera uppgávur at lyfta og tað skulu kur standa samanum og so er tað eisini havi eg hug at taka eitt sindur í heilsuverkið bæði hendan samgongan og tann seinasta samgongan sum sat raðfesti heilsuverkið og tað r vrður neyðugt tað ver r alneyðugt í tvey túsund og fimtan varð støðan ring og starvsfólkatalið varð minkað og tað var øgiliga stórur lækna mangul og nú gongur tað nógv betri á fleiri økjum og tað okur staðið samanum og tað skulu okur framhaldandi gera eitt gott og trygt heilsuverk er ein av grundsúlunum í okkara samfelag men enn eru tað nógv tøk at taka eftir í heilsuverkinum og ið fari at koma eitt sindur inn á tað og tað merkir ikki at tað ikki eisini er ótrúliga nógv gott sum hendir men fleiri av bíðilistunum eru sera leingir og teir vaksa viðgerðartrygd er eitt gott mál men á nøkrum økjum hava okur ongantíð verið longri burtur og eg haldi eisini at okur kanska ikki altíð vita hvat liggur í hugtakinum viðgerðartrygd betíðir tað tað at mann hevur trygd fyri at mann fær hjálp vissumann blívur sjúkur tí tað hava okur ppá einlana máta ella betíðir tað tað at mann skal hava viðgerð innan fyri ein mánað ella sær mann tað fyrisær sum eitt eitt langtíðarmál og eina langa prosess sum eisini krevur rættiliga nógva starvsfólkorku og nógva fígging eg haldi tað eg gott at bíðilistarnir nú eru almennir og seinasta dagføringin á bíðilistanum sum eg dugi at finna er frá fyrsta juni í ár ella frá juni í ár og hon sigur okum tað at fleiri bíðilistar eru leingir og tað er ikki tí at teir ikki eisini hava verið leingir fyrr men nakrir vaksað og nakrir minka sjálvandi ati hd til vaksin tjúgu mánaðar bíðitíð knø um jarnar góðar tríggjar mánaðir ryggskurð knappli eitt ár og neurlogi fimm mánaðar í mars í ár tá setti í landsstýrismannum ein spurning um bíðitíðin í barnasikatriini og tá var bíðitíðin átjan mánaðir og tvey hundrað og ellivu børn stóðu á bíðilista og tá var lovað at mann vildi gera nakað við tað og tað kom eisini ein almenn fráboðan út at mann fór at broyta nakrar rutinur ella gera eitt annað soleis at mann fekk útgreinað fleiri børn um vikuna men visti mann hyggur eftir bíðilistanum sum er lagt út í juni so sær mann tann faktisk er vaksin og nú er tað tvey hundrað og seksogtretivu børn á bíðilista og bíðitíðin í longdi í einum góðum mánaði so hon í dag er nítjan mánaðir í byrjanini á míni røðu segði at tað er avgerðir sum okur taka í dag hava týdning fyri framtíðina og at tað eru avgerðir sum sum okur ikki taka eisini hava týdning fyri framtíðina hvønn týdning halda okur løgtingsfólk tað hevur fyri børn sum hava trupulleikar ella ilt í sálini at standa á bíðilista í nítjan mánaðar ella fimm hundrað og hálvfjerðs dagar ella hvussu má barnið hava tað og hvussu má gerandisdagin vera í teimum familjum hetta er ikki gott og hetta mugur standa saman um at broyta okur hava tosað nógv um fyribyrging í áravís men fyribyrging eru eisini rýtt hjálp á rætta stað og bíðitíðin hon fremur ikki sálarheilsuna støður sum kundu verið hjálptar tíðliga kunna blíva verri og tí og tit kunna eisini blíva varandi eitt annað sum er sera keðiligt er at ókeypa sálarfrøðiliga hjálpin it steðga upp ti játtanum er uppi og tað er gott sum eg havi skilt á lagnum at tað kemur ein eykajáttan til tað nú tað skulu kur sjálvandi taka undir við kommunulæknaøki er eisini ein stórur partur av heilsuverkinum og har hevur landstýrsmaðurin fyrr sagt at okur skulu hava hálvtrýss kommunulæknar og enn haldi eg ikki at tær upprætta nakað nýtt starv og í suðuroynni í løyntuni hava okur ein kommunulækna tí at kanska títe feriutíð og so víðari tá ið alt hetta er sagt so hava okur ótrúliga góð starvsfólk okur hava forfá av teimum og tað verður gjørt nóg gott og tað er eisini positivt at ol dømis fáa ein nýggjan skannara tá i tað kemur til samferðslu so er suðuroyarleiðin ein stór avbjóðing tað er okra lív sagr og tað sigur seg sjálvt at eg lívstagrhon ikki opin alla tíðina tá livur mann illa ella doyr og tað virkar sum at tað eru øgiliga lítil framdrift í málinum um suðuroyartunnilin okur hoyra nógvar meiningar um málið men eg haldi for lítið ítøkiligt partafelagið skal stovnast havi kurfingið at vita men tað vórðu pengar longu avsettir til áðrenn jól í fjør og enn í partaer partafelagi ikki stovna ennir eftir at finna neyðugu semjuna um linjuføring trygdarkrøv fígging og annað og tað er nokk tí at tað eru so ymiskar meiningar frammi í løtuni og tað er so eisini tað sum kanska ræði fólk at mann veit sletki hvønn prísmann hevur at halda seg til og at mann kann eisini siga at tey seinastu trý árini hevu má duga ótrúliga illa at húsast og hav sett pengar til síðus og tey gera eisini at fólk blíva stúrin og ætlanin verður eisini sett fram sum ein risa útreiðsla heldur heldur enn sum ein neyðug íløga í samfelagið so tað er eingin ivi um mínari sál um at okur mugu standa saman um ta ætlanina og at bíða til tjúgu og fimmogtjúgu við at seta fyrstu pengarnar av tá trúgvi eg tað verður óómøguligt at tað verða koyrandi í tretivu men tíbetri so haldi egat tey flestu her inni vilja suðuroyartunlinum men hann kemur ikki av góðum vilja og taá ið einki verður sett av fyrrhenda on fimmogtjúgu so drigið tað sjálvandi út í løgmansrøðini í fjør á ólavsøku tá segði løgmaður tað skal verða koyrandi av vegareiði til sumbiar áðrenn tjúgu tretivu men eg dugi ikki at síggja hvussu tað kann blíva til veruleika men trupulleikar á suðuroyarleiðini eru aukuttur okur standa nú frammanfyri av smyrul fyri dokk og herjolvur skal røkja suðuroyasiglingina í umleið seks vikur og enn kenna okur ikki so mikið sum ferðætlanina okur vita at kapasiteturin er lítil og eg vil siga at t størsta afturstig nakrantíð og mann kennir ikki veruliga sum ein annan drans borgara og eg trúgvi at tey sum búgva útoyggjum hugsa eitt sindur tað sama tí einki er avsett til endurnýggja gomlu feroyurnar og tú fer ikki pengar altso tað framleiðir ongar pengar at gera eitt alment partafelag feryurnar skulu betalast óansæð so eg eg dugi ikki at síggja at tað er loysnin eitt annað stór mál sum eg ætlaði at taka í tað er eftir starvsfólkatroti trotið á pedagogum sjúkrarøktarfrøðingum heilsuhjálparum heilsurøktarum tað er í míni verð størsta háttanum ímóti menning av einum tryggum sjúkrahúsverki og eisini ein háttan ímóti dagstovnuøkinum eldrarøktini heimatænastusambýlum og øll allari tænastuni í almannaverkinum eisini uttan nokk av skikkaðum starvsfólkum so verður tænastan skerd okur gleðast um at tað verðar útbúnir fleiri sjúkrafrøðingar tað okur eisini lagt uppskot um fleiri ferð og okur vóna at pedagogar verða upptiknir ein eyka flokkur longdu um orkuskifti og eisini at heilsuskúlin fær høvi at taka fleiri inn men tað er ikki nokk arbeiðsumstøður løn fíggjarpolitikkur nei fulltíðarsturv og virðing fyri starvsøkinum og annað má eisini takast við og okur hava so lagt ein pakka fram um hvussu okur hava fáa hjálpt tí eg ætli enda bara at enda við at siga at hesir sjey túsund krónurnar sum ta e versla skal kunna hjálpa familjunm sum eru komnar í truplar støður pá grund a inflatiónini tá haldi eg at onkur má forklára okkum hvat tað betýðir og hvør kann fáa tað og hvussu mann kann kann fáa tað og oljufeløgin kundi eisini víst takk fyri