Magnus Rasmussen (Sambandsflokkurin (Union Party)), speaker, 2020-12-14
Topic: 2. viðgerð LM-029/2020  Uppskot til løgtingsfíggjarlóg fyri fíggjarárið 2021
ja takk fyri harra formaður ja tað er løgtingsmál nummar níggjuogtjúgu frá tvey túsund og tjúgu uppskot til løgtingsfíggjarlóg fyri fíggjarárið í einogtjúgu øh eg fari at lesa álitið frá meirilutanum og so hava nakrar viðmerkingar afturat og so fari eg nokk at koma upp aftur í einu seinni umfari landsstýrismaðurin fíggjarmálin jørgun niclasen hevur lagt málið fram tretivunda septembur í tvey túsund og tjúgu eftir fyrstu viðgerð satta oktobur tvey túsud og tjúgu er tað beint fíggjarnevndini nevndin hevur viðgjørt málið á fundi áttaunda og tveyogtjúgunda oktobur fimmogtjúgunda seksogtjúgunda og tretivunda novembur og triðja sjeynda áttanda níggjunda tíggjunda og ellinda desembur tvey túsund og tjúgu undir viðgerðini hevur nevndin á fund við landsbankaføroya búskaparráðið bláakross føroya ísf freyakross føroya víkingagarðin í hovi løgtingsformannin jógvan alakjuni løgmann bára stein nielsen landsstýrismannin í almannamálum elsbet mer mersetis gunlegsdóttur saman við almannaverkinum landsstýrismannin í heilsumálum kaileu holm johannesen saman við ávikavist fargen og sjúkrahúsverki føroya landsstýrismannin í fiskivinnumálum jákub vesturgaard landstýrismann í uttanríkis og mentamálum jenis ag rana saman við musikkskúlanum landsstýrismannin í umhvørvisvinnumálum helga abramsen og við landsstýrismannin í fíggjarmálum jørgun niclasen saman við ávikamistrandfaraskipum landsins landsverki og taks undir viðgerðini hevur nevndu býtt seg ein meiriluta og tveir minnilutar meirilutin magnus rasmussen jak mikkelsen billjustinussen og kristin mikkelsen hevur hesar viðmerkingar tá vit til jóla í tvey túsund og nítjan løgdu seinastu hond á fíggjarlógina fyri tvey túsun og tjúgu grunaði eingin av tvey túsund og tjúgu fór at gerast eitt so heilt serstakt ár serstakt á somongum økjum búskapurin hevði tað tá gott og vøkstur var á øllum mótum vit kunnu siga at alt rat rætta vegin og móti og vónirnar til eitt gott tvey túsund og tjúgu vóru sera góðar men vit høvdu ikki meira enn sett á tvey túsund og tjúgu tá alheimsfarsóttin korona fór at ger um seg fyrst í eystura parti av heiminum men skjótt so fóru vit í vesturheiminum eisini rakt av hesi herviligum farsótt um farsóttin legði stórar partar av samfelagnum lagmin og serliga heilsuverkini kring heimin vórðu sett undir eitt sera ógvusligt trýst umframt heilsuverkini so rámti farsóttin í veruleikanum øll øki samfeløgnum og búskapurin slapp sjálvandi ikki undan sera ógvusligum sjálvtum í føroyum varð einki undantak tó búskapurin ræður neyðugt var við hjálparpakkum til vinnulívið heilsuverkinum tørvaði meira pening og almannaverkinum á sama hátt fleiri eykajáttanir hava tíð verið í árinum og tað merkist tí væl í útreiðsluvøkstrinum og á úrslitinum hjá landskassanum fyri tvey túsund og tjúgu við einum stórum útreiðsluvøkstri í tvey túsund og tjúgu og einum úrsliti við stórum halli er tað ein stór ábyrgd og stór avbjóðing at leggja fíggjarlógina fyri tvey túsund og einogtjúgu soleiðisnar til rættis at samfelagið kemur so snikkaleyst sum til ber úr hesi koronakreppuni eftir umhugsan valdu vit í fíggjarlógararbeiðinum fyri tvey túsund og einogtjúgu hava su meginreglu í arbeiðinum tað sonevndu varsemi ella varsemisregluna vit økja rakstrin men varisliga og ikki ov nógv eftir okkara tykki neyðugt er við búskaparligum stabiliteti í hesum óvissu tíðum hetta fyri at samfelagið í størsta mun kann halda fram uttan ov ógvusligar broytingar hetta er eisini væl í samsvari við tilmæluni frá bæði landsbankanum og búskaparráð hóast hesa avbjóðandi og trupla tíð vit hava verið ígjøgnum í tvey túsund og tjúgu og óvissni um tað komandi árið hava vit gjørt raðfestingar á fleiri økjum vit uppraðfesta fleiri øki og rúgvuni kunnu vit nevna føroyska veðurstovu vegakervi føroyskt sum annaðmál eftirskúlar musikkskúlar útbúgving av yngri læknum ókeypis sálarfrøði til fimtan til fimmogtretiv ára gomul endurvenjing og vilíkahaldsvenjing tilboð til fólk yngri enn sjeyogtrýss ár hægri grundarupphædd til pensjonistarnar harafturaft hevur samgongan lagt eina langtíðarløguætlan hendan ætlanin byggir á løgur sum eru settar í verk samstundis sum fleiri aðrar átrokandi verkætlanir nú eru komnar á breddan eitt sum sermerkir hesa langtíðarløguætlan er at løgurnar eru á flestu greinum úr staðsetta kring landið úr yst í vest og úr suðurinorð við teimum broytingum sum vit í meirilutanum skjóta upp verða á fíggjarlógini løgur fyri fýra hundrað og seksogfýrs milliónir krónur frá grein eitt til tólv og hesari løgur vera býttar á níggjuogtjúgu ymiskar verkætlan verður hugt nærri at løgunum í tvey túsund og einogtjúgu eru tær størstu játtanar til undirstøðukervi og so á heilsuøkinum serliga landssjúkrahúsið meðan fittliga stór upphædd eisini sett av almannaøkinum serliga til bústovnar harumframt eru nógvar smærri løguupphæddir sum veruliga fara at gagna føroyska samfelagnum væl nevndin her finguð áheitanir um fíggjarligan styrk í sambandi við endurbygging av havnum orsakað av óydnarveðri í óydnarveðrinum í vár fingu fleiri havnir stórar skaðar og hevði hetta við sær at fleiri kommunur kom illa fyri fíggjarliga tí upphæddirnar sum brúkast skuldu til at endurbyggja havnarløgini vóru stórar í mun til fíggjarligu orkuna hjá kommununum meirilutin heitir á landsstýrismannin at virka fyri at ein skipan ein fíggingarleistur verður settur í verk soleiðisir at ein náttúruvanlukka í framtíðini ikki tekur fíggjarliga grundarlagið undan eini kommunu vit hava fíggjarnevndin gjørt nakrar raðfestingar bæði í rakstri og løgum í rakstrinum hava vit hækkað upphæddirnar á nøkrum rakstrarstovum við átta komma átta milliónum men samstundis hava lagkað upphæddirnar á øðrum rakstrarstovum við áttaogtjúgu góðum áttaogtjúgu milliónum viðvíkjandi løgunum hava vit hækkað játtanina við nettu einogtjúgu komma tveimum meginparturin av hesum játtanin fer til smærri verkætlanir í undirstøðukervi undantikið tær fimm milliónirnar sum játtaðar verða til forkanningar og fyrireikingar av suðuroyartunlunum sum nokk verður føroya størsta verkætlan við hesum broytingum og tillagingum verðu hallið á fíggjarlógini fyri tvey túsund og einogtjúgu tvey hundrað og tólv komma níggju milliónir og so nevna vit nakrar tekniskar broytingar sum vit taka undir við og við teimum broytingum so mæla vit løgtinginum til at samtykkja uppskoti tíðin flýri avstað men eg havi hug at taka í tvey yvirskipaði evni og taðer rakstrar útreiðsluvøksturin tá ið vit lesa í fjølmillum yvirskrift sum landsstýrið slept fíggjarstýringini so kann tað ikki standa átala fyri tað fyrsta hevur andstøðan einki boð uppá fyri at tálma útreiðslurnar meira enn vit gera tað er so tað stutta svarið tey tosa um fleiri inntøkur men tað broytir ikki útreiðsluvøkstrið hyggja vit árini frá tvey túsund og fimtan sekstan seytjan og átjan og tað er roknskapartøl so var rakstrarvøksturin tey árini hann svingaði millum trý komma níggju og fýra komma trý prosent vit vita væl at fyri hetta árið var tað alt ov stórur útreiðsluvøkstur vit vóru øll samd um tað tí hann lá upp móti seks prosentum síðsta heyst og tað var eingin glaður fyri men vit komu tí ikki nærri síðani kom korona og alt samfelagið merkt at korona og tí er vøksturin spolaður langt upp og tað er í høvuðsheitum til heilsuverki vit hava eisini verið á almannaverkinum og tað hevur verið í strandferðsluni so víðari so tað faktiskt hevur verið eitt løgting sum hevur tikið undir við eg skal ikki siga øllum men megin partin av hesum vaksandi útreiðslum so hetta her við felags um og hetta er altso eitt undantagsár og so má eg hava eina viðmerking afafturat tá ið tað verður sagt at undanfarna samgonga fíggjaði alt sítt nýggja virksemi í fíggjarlógaruppskotinum sum vit hava til viðgerðar har er tað til dømis kortmyndugleikin og og útlendingaøki og næsta ár eita javning á pensjónum tað eru hvussu her sovorð sum vit hava arvað fyri at kunna fíggja til seinast so stendur ein yvirskrift landsstýrið og samgongan tómt landskassan árini fyri at undanfarna samgonga tók við í tvey túsund og fimtan ta vita vit at tað vóru stór hall á fíggjarlógini tað var næstan komið upp á null tá ið undanfarna samgonga tók við ordiliga gott tað gekk væl og tað vóru yvirskot og so koma vit til hetta árið í tvey túsund og tjúgu har ið vit mettu eitt yvirskot uppá tvey hundrað milliónir sum nú blívur eitt hall upp áa eina hálva milliard orsakað av koronu meginparturin meginparturin orsakað av koronu vantandi inntøkur og fleiri útreiðslur ikki bara koronu men meginparturin tí haldi eg tað at tað er faktist ein roingjan á veruleikanum at siga at landsstýrið og samgongan hevur tømt landskassan tað hevur gingið illa og úrslitið ljótt men vit hava meir ella minni øll verið felags um hetta her fyri at koma so frægt burtur úr hesum heilt serstaka ári orsøkin er jú tann at vit hava nógv færri vantaðar inntøkur bara til dømis eisini vinnuspítiskattuin ú hundraðtals milliónir og færri og hægri útreislur so fær tíðin takk fyri