Bill Justinussen (Miðflokkurin (Centre Party)), speaker, 2022-05-04
Topic: 2. viðgerð LM-136/2021  Uppskot til løgtingslóg  um avmarkandi tiltøk í sambandi við atgerðir móti Ukraina
ger so væl takkfyrihara formaður ja bara byrja við at siga tað at við se onkur iva undrast yvir at landsstýrismaðurin ikki er á fundi í dag so er tað tí at hann er í ferðaørindum uttanlands og meðan løgmaður er til staðar so ehaldi at tað skuldi verið gott meirilutin ella eg skal lesa álitið upp hjá sum sum er skrivað í uttanlandsnevndini í hesum málinum landsstýrismaðurin í uttanríkismentamálum jenisarana hevur lagt málið fram fimta apríl í ár og eftir fyrstu viðgerð einogtjúgunda apríl er tað beint í uttanlandsnevndina nevndin hevur viðgjørt málið á fundi sjeyogtjúgunda apríl og annan mai undir viðgerðini hevur nevndin havt fund við umboð fyri føroya arbeiðsgevarafelag føroya reiðarafelag føroya havbúnaðarfelag felagið peningastovnar far og eygensi varðan pilagikk pilagus kommunufelagið samtak búskaparráðið smyrilein kargu hagstovuna landsstýrismannin í fiskivinnumálum árna skoli landsstýrismannin í uttanríkismálum jens a rana og løgmann bár á stei nielsen undir viðgerðini so hevur nevndin býtt seg í ein meiriluta og ein minniluta meirilutin tað er tað eru eg og jakub vestergaard frymut rasmussen jaspur langaard og elspet mersedis gunnlagsdóttur vit hava hesar viðmerkingar vit vísa á at heimildirnar hjá landsstýrismanninum at áseta nærri reglur um at seta í gildi tiltøk eru við støði í avmarkandi tiltøkum sum eru samtykt í millumtjóða felagsskapum ella sum hava breiðað millumtjóða undirtøkum sostatt er høvuðsfortreytin fyri heimildum landsstýrismansins tiltøk sum vesturheimurin stendur samanum endamálið við at lond saman seta tiltøk í verk er at fyribyrgja at tað virksemi sum verið rakt skal kunna flytast til onnur lond sum ikki eru við í tiltøkunum tí tá hava tiltøkini ikki ta ætlaðu styrkina og raka ikki so sum ætlanin er tí hava vit frá byrjan verið samd um at føroyar eiga at fylgja tiltøkunum hjá vesturheiminum es hevur sett tiltøk í verk men hevur samstundis nøkur undantøk fyri sínum tiltøkum hesi undantøk eru komin tí lond í es vilja í minst møguligan mun raka vanliga borgaran í es og russlandi eingi ítøkilig tiltøk verða sett í verk við hesi lóg talan er um eina heimildarlóg sum gevur landsstýrismanninum heimild at seta tiltøk í verk um tað verður aktuelt tá og um tiltøk verða sett í verk sum hava stóran týdning fyri føroyska samfelagið ráðførir landsstýrismaðurin seg við uttanlandsnevndina á tann hátt verða møgulig tiltøk kjølfest í politisku skipanini havandi í huga aldargamla fiskiváusamstarvið við russland heldur meirilutin at serstøk løgtingslóg skal samtykkjast um landsstýrismaðurin ætlar at seta tiltøk í verk sum kunnu hava ávirkan á fiskiveðuavtaluna bæði tí at landsstýrismaðurin á tann hátt ikki skal standa einsamallur í so týðandi avgerð og fyri at øll politiska skipanin kann taka støðu seinastu árini hevur russland verið ein høvuðsmarknaður fyri føroyskar fiskavørur meirilutin heldur at tiltøk sum kunnu hava avmarkandi ávirkan á hendan útflutning skulu viðtakast í serstakari løgtingslóg hetta fyri at alt løgtingið kann taka støðu til so týðandi tiltøk meirilutin setir tískil fram soljóðandi broytingaruppskot í grein eitt verður sum stykki tvey sett tiltøk sum kunnu ávirka fiskivinnuavtalur við onnur lond ella sum sum útflutning av fiskavørum og matvørum kunnu ikki setast í verk uttan við heimild í serstakari løgtingslóg og til hasa broytingina hava vit hesar viðmerkingarnar sambært viðmerkingarnar viðmerkingunum til lógaruppskotið sigur landsstýrismaðurin millum annað soleiðis tað er hugsandi at es og onnur lond fara at samtykkja nýggj tiltøk sum heimildin ikki er fyri í hesum lógaruppskoti hóast tað kann verða avmarkandi fyri virkisføri at nýggj tiltøk eru treytað av broytingum í løgtingslógini verður mett at heimildin hjá landsstýrismanninum eigur at verða avmarkað til ávís øki hetta kemst serliga av at avgerðir um at steðga týðandi búskaparligum samstarvi við eitt land er eitt sera álvarsamt og sjáldsamt stig sum kann hava týðandi avleiðingar fyri samfelagi og vinnuna kortini verðar í hesum lógaruppskoti skoti upp at landsstýrismaðurin fær heimild at seta tiltøk í verk við kunngerð á øðrum økjum av teimum sum eru nevnd í greinunum trýogfýra sambært grein fimm vera slík tiltøk mett at hava stóran uttanríkispolitiskan týdning ráðførur landsstýrismaðurin seg við løgtingsins uttanlandsnevnd frammanundan sambært grein fýraoghálvtrýss løgtingslóg um stýrisskipan føroya er eingin heimild í løgtingslógini fyri nýggjum tiltøkum sum breið undirtøku fyri í es ella øðrum londum kann uppskot leggjast fyri løgtingi um at fáa slíka heimild til vegar broytingaruppskotið verður sett inn í lógina fyri at nágreina at lógin ikki gevur landsstýrismanninum heimild at seta tiltøk í verk sum møguliga kunnu ávirka fiskivinnuavtalu við onnur lond broytingaruppskotið avmarkar sostatt møguleikan fyri at seta møgulig tiltøk um havnarstongsil fyri fiskiskipi í verk um hesi kunnu ávirka slíka fiskivaavtalu meginparturin av føroyska útflutningin er fiskavørur tiltøk sum kunnu ávirka føroyka matvøruútflutning eru tí eitt so týðandi stig at løgtingið eigur at samtykkja hetta við hesum viðmerkingum og broyting tekur meirilutin undir við málinum o mæli løgtingin til at samtykki uppskoti og so havi eg hug at leggja tað afturat at broytingaruppskotið sum vit hava sett fram heldur seg innan fyri tær tey undantøkini sum es longu frammanundan hevur sett í sínum pakkum tað eru undantøk fyri at fiskiskip kunnu kunnu koma inn í eshavnir hóast mann hevur stongt eshavnið fyri russisk skip so er fiskiskip undantikin og tað eru eisini undantøk fyri at flyta matvørur inn í russland tí at mann heldur at tað kemur at skaða russiska vanliga borgaran ov nógv at skula t at skula sansionera innflutning á russiska marknaðin fyri matvørur og tí eru hesi bæði undantøkini sum vit hava í hesari lógini fult í tráð við við undantøk í egslóggávu og tá oglat meg so undirstrika at er tað so at es í einum møguligum komandi pakka fer at sanktionera bæði matvøruflutning inn á egsmarknaðin og at fiskiskip kunnu koma í eshavnir so siga vit í hesum uppskotinum at so eigur landsstýrismaðurin at koma í løgtingi við einum uppskoti sum viðger tann ítøkiliga spurningin tí tað er skeivt at lata ein landsstýrismann einsamallan skula standa undir týí trýstunum sum kemur frá øllum møguligum áhugapørtum í einum sovorðnum føri hetta hetta umfata jú ein rættiliga stóran part av føroyska búskapinum hetta samstarvið hetta er nógv tað størsta fiskivinnusamstarvið vit hava og verður hetta fiskivinnusamstarvið sanktionerað so so kann ein landsstýrismaður skjótt bróta ryggin og og koma illa fyri av at skula standa einsamallir í eina sovorðnari støðu og tí halda vit faktisk eisini í tráð við tað sum millum annað tjóðveldi hevur ført fram at løgtingið eigur at taka støðu til hendan spurningin tjóðveldið hevur hevur skotið upp at mann eigur í grundini at hava eina skipan hvar ið tað er møguleiki fyri í hvørjum einstøkum føri at kunna koma í løgtingi og viðgera tiltøk sum verða sett í verk um onkur ynskir tað í skipanini og hetta her líkist kunnu vit siga hetta líkist í tí partinum her siga vit at tá ið tað eru heilt týðandi og ógvuliga stórar avgerðir sum skulu takast altso í føroyum so skal løgtingið sleppa at taka støðu til tað og tí tí haldi eg at hetta uppskotið liggur væl vit eru fult ov heilt partur av teimum tiltøkunum sum vesturheimurin samlaður hevur sett í verk og føroyar eru ikki eitt hol í tí nótini á nar ella eitt hol í tí múrinum á nakran hátt soleiðsnar sum onkur hevur ført fram vit standa lið um lið og øksl við øksl við vesturheimin í teimum átøkum og tiltøkum sum verða framd og tað