Súsanna Bertholdsen (Javnaðarflokkurin (Social Democratic Party)), speaker, 2023-03-15
Topic: 1. viðgerð LM-071/2022  Uppskot til løgtingslóg um broyting í løgtingslóg um familjuískoyti (Inflasjónsískoyti til húski í 2023)
ímyndi tykkum at standa í einum matvøruhandli eftir loknan arbeiðsdag ein illfýrsnan ónsdag á veg til hús at gera døgurða til familjuna bæði børnini eru við til handils tey eru móð eftir dagsins gerning á stovni í skúla og í frítíðarskúla men gleða seg at fara til hús at gera døgurða í dag skulu tey hava pitabreyð til døgurða og tað elska tey men tí tað er eitt stórt menn tá ið gjalda skal verður koyrtið avvíst tey royna aftur men við sama úrsliti og lítla familjan ferð úr handlunum við ongum syrgiligt men hetta kemur meira enn so fyri í føroyum í dag og tað mugu okur gera nakað við sum skjótast sonja joggansdóttur gjørdi vart við hetta tá ið samgonguskjalið bleiv viðgjørt á ráðstevnufundi í løgshøll fimtanda februar við heitinum samgonguskjalið og samfelagið hetta gjørdist stórt inntrykk á nógv eisini meg eg havi so gjørt mær tann ómaka at eftirkanna tað og havi spurt meg fyri í fleiri matvøruhandlum og nógvastaðni er svarið játtandi tey uppliva oftari og ovtari at koyrt verður avlíst eisini gjørdi onkur vart við at kontantnýtslan økist síðst í hvørjum mánaði í valskránni hjá javnaðarflokkinum stóð millum annað at okur vilja geva eitt fíggjarligt ískoyti til sperdhúski og í samgonguskjalinum stendur ógvusligar príshækkingar leggja stórt trýst á gerandisdagin hjá fólki ítøkilig hjálp til sperdar familjur um ógvusligu príshækkingarnir halda fram leggur samgongan fram uppskot um at veita bráðfeingis hjálp til ringast sperdu borgararnir okur vita væl at fyrru sperdu borgararnir sohevu bíðitíðin eftir uppskotinum kanska verið heldur drúgv men nú eru okur so komin til fyrstu viðgerð av hesum átrokandi máli og eg vóni og vænti at uppskotið fer eina konstruktiva og góða viðgerð hekkingin í prístalunum hevur seinasta ári verið óvanliga stór og gongdin sær út til at halda áfram eina tíð afturat príshakkingarnir raka breitt og ymiskt og ávirka fíggjarligu umstøðurnar hjá flestu húskjum men tað er munur á hvussu húskið er før fyri at standa ímóti príshakkingunum húski sum eru bundin at útreiðslum sum hava lágar inntøkur hava avmarkaðar møguleikar at tillaga seg og tí ynskji okur at veita eina hjálpandi hond til tey sum eru ringast fyri endamálið við hesum uppskoti er sostatt at minka um ringastu avleiðingarnir av prísvøkstrinum og við uppskotunum verður veittur fíggjarligur stuðul til húski við lágum inntøkum sum ikki hava ognir av týdningi familjuískoyti er ein veiting sum er tengd at inntøku talið av børnum og parlagsstøðu familjur við legslu inntøkunum fáa hægri upphæddir enn familjur við høgum inntøkum familjuískoytið er skattafrítt og verður útgoldið mánaðarliga tað eru í umleið tvey hundrað og hálvtrýss til trý hundrað familjur sum hvønn mánað fáa familjuískoyti harav eru fimmogtretivu til fjøruti pør meðan restin eru stakir uppihaldarar tað eru umleið ýfýra hundrað og trýss børn sum búgva í familjum sum fáa familjuískoyti tey sum fáa familjuískoyti koma frá ymiskari sosialari bakgrund talan er bæði um familjur sum fáa almannaveiting borgarar sum eru á arbeiðsmarknaðinum lesandi og so framvegis felags fyri móttakararnar er at tey hava lágar inntøkur hava børn og hava ikki on eg havi sjálvsett meg í samband við ein stakan uppihaldara við trimum børnum sum fær familjuískoyti og havi fingið loyvil at endurgeva okara samskifti hon arbeiðir sjeyogtretivu tímar um vikuna hon greiddir mær frá at tað altíð hevur verið fíggjarliga strævið at vera stakur uppihaldari men sum tíðirnar eru nú eru tað ekstremt hart í februar fekk hon útgoldið í løn ellivu túsund og einogtrýss krónur hon fer so barnapengar og familjuískoyti so tilsamans hevur hon sekstan túsund níggju hundrað og átjan krónur tá ið hon hevur goldið fastar útreiðslur er seks túsund fimm hundrað og hálvfjerðs krónur eftir sum skal røkka til alt mat allar húsarhaldsvørur bensin klæðir til børnini føðingardagsgávur og so framvegis júst nú hevur hon tvey hundrað krónur eftir til restina av marsmánaði og eru í minus og okur eru bara komin í helsvt hetta er veruleikin fyri rættiliga nógvar av okra borgarum hetta er eisini føroyar okur vita væl at fyri hesa mammuna og øll hini í somu støðu hevur bíðitíðina eftir hesum uppskoti kanska verið heldur drúgv men eitt er sikkurt og vist tað er ikki væntandi menniskjasligheit sum er orsøk til bíðitíðina við hesi nýskipanini av uppskotinum eru tvær ymiskar broytingar húskið kunnu søkja um eitt hjálparískoyti á tólv túsund krónur sum verður veitt einaferð og vanliga familjuískoyti hækkar í eitt tíðaravmarkað tíðarskeið við sjey hundrað og hálvtrýsskrónum fyri hvørt barnið uppskotið byggir í stóran mun á somu meginreglur sum oljuískoyti hjá undanfarnu samgongu høvuðsbroytingin er at hjálparískoytið ikki er treytað av at húskið hevur útreiðslur til olju til upphiting av bústaðnum og tí hevur veitingin eisini fingið annað heiti og so eru tað nakrar treytir sum fylgja við fer at fáa rætt til hjálparískoyti og viðvíkjandi ovn markið feri inntøkugrundarlagið hjá støkum er í hesum uppskoti broytt í mun til oljuískoyti meðan markið hjá húskjum har tað búgva fleiri enn ein vaksin er hækkað tí tað vísir seg at tað eru ógvuliga fá húski har tað búgva fleiri enn ein vaksin sum hava rætt til oljuískoyti ella familjuískoytið fyrr i at fáa rætt til hjálparískoyti skal inntøkugrundarlagi hjá húskinum við fleiri enn einum vaksnum í mesta lagi verða fýra hundrað og fjøruti túsund krónur hetta er uttan mun til talið av børnum tað vóru einstakar familjur sum fingu sítt umsókn um oljuískoytið tí eitt heimabúgvandi átjan ára gamalt barn hevði barnauppsparing á nakrar tíggju túsund krónur og hetta hevi við sær at foreldur samlað høvdu ogn hægri enn markið á hálvtrýss túsund krónur tí verið við hesum uppskoti eitt undantak sett inn í lógina soleiðis at ung undir trýogtjúgu ár sum búgva hjá einum ella báðum foreldrunum kunnu hava ogn upp til hálvtrýss túsund krónur sum ikki telur við tá ið samlaði ognin hjá húskinum verður roknað viðvíkjandi familjuískoytinum so hevur uppskotið við sær at í tíðarskeiðnum frá fyrsta juni til einogtretivnda desembur tvey túsund og trýogtjúgu hækkar familjuískoytið við sjey hundrað og hálvtrýss krónum fyri hvørt barni um mánaðin hendan broytingin hevur við sær at tæer familjur sum í dag fáa familjuískoyti í eitt tíðarskeið fara at fáa hægri pupphædd útgávuna í yvirlitinum yvir familjur sum fingið familjuískoytið í januar tvey túsund og trýogtjúgu síggja okur at tað eru nógv flest stakiruppihaldarar sum fingu familjuískoytið uppskotið hevur ikki verið til ummælis tí landsstýrið metir tað verða átrokandi at fíggjarligar sperdar familjur fáa hjálp skjótast gjørligt og tað erk nokk øll samd í løgtingsmál null einoghálvfjerðs vegna sambandsflokkin verður kallað eitt intlatiónsískoyti til húski í tvey túsund og trýogtjúgu og verður við hesum lagt upp til at veita fíggjarligan stuðul til húski við lágum inntøkum sum ikki hava ognir av týdningi endamálið er at minka um ringastu avleiðingarnir av prísvøkstrinum sum hevur verið seinasta ári við hesum uppskotinum skal skipanin við verandi familjuískoyti víðkast í eitt avmarkað tíðarskeið so onnur enn barnafamiljur kunnu søkja um nýggju veitingina ið ið sum áður nevnt verður nevnti inflatiónsískoyti tað verður sostatt veitt húskin bæði við og uttan bør tað er heldur einki aldursmark og tað merkir at eisini fólkapensjonistar sum annars lúka treytirnar viðvíkjandi inntøku í on kunnu fáa inflatiónsískoyti tey sum fáa umsókna játtaða fáa eitt útgjald eina ferð upp á tólv túsund krónur og har eru so eisini ávísa treytir sum fylgja við inflatiónsískoyti tað verður latið húskin so tað er húski sum søkir og sambært hagstovuni so eru gott átjan túsund húski í føroyum og verða tað umleið fimm hundrað húski sum søkja so verður útreiðslan seks milliónir krónur og verða tað túsund húski so verður útreiðslan tólv milliónir krónur so mong vóru orðini eg sjálv og nógv við mær fegnast um at okur eru komin her til nú fara bæði uppskotini í trivnaðarnevndina har tey fara at fáa eina sakliga og konstruktiva viðgerð so okur kunna hjálpa teimum sum treingja skjótast gjørligt