Eyðgunn Samuelsen (Javnaðarflokkurin (Social Democratic Party)), speaker, 2022-03-08
Topic: 1. viðgerð LM-073/2021  Uppskot til  Løgtingslóg um broyting í løgtingslóg um Húsalánsgrunn (heimild at stovna almannagagnlig bústaðafeløg)
við øðrum íleggjarum eitt nú kommunum at reka og leiga út íbúðir íbúðarhús og lestrarbýli og at seta á stovn almannagagnlig bústaðarfeløg sambært grein fimm b innan fyri tað fíggjarkarmar sum eru ásettir í lógini almannagagnlið bústaðarfeløg er tað sum í danmark verður kallað fyri almennu teaboliir høvuðseyðkennið hjá einum almennagagnligum bústaðarfelag er at eingin skal forvinna pening upp á húsaleiðina ein íbúð hjá einum almenna gagnligum bústaðarfelag er frí fyri alla spikulatión og leiðan er kostnaðargrunda tað vil siga ásett eftir veruliga kostnaðinum av íløguni rakstrin viðlíkahaldi og so framvegis tað vil siga at roknskapurin hjá einum almannagagnligum bústaðarfelag sum vístgjørligt skal geva eitt úrslit á null krónur ár eftir ár visti mann tekur eitt dømi um at húsalandsgrunnurin og ein kommuna til dømis ætlað at stovna eitt almannagagnið bústaðarfelag sum skal byggja íbúðr fyri hundrað milliónir so skal kommunan skjóta í minsta lagi tíggju prosent av vegavnarvirðunum inn og tað er sum ein stuðul ø vist kommunan hevur ynski um at akkurát hesar íbúðnar skulu hava eina lægri leiði so kann kommunan sjálvandi veita meira enn tey tíggju prosentini av útveðavnarvirðunum endamálið við hesum her uppskotinum við at eisini at fáa almannagagnlig bústaðarfeløg í føroyum tað er bæði at víðka um útboði av leiðuíbúðum og ikki minst at tryggja eina lægri húsaleiði enn á tí privata leiðumarknaðinum so øll hava møguleika fyri einum heimi sum tey hava ráð at gjalda tað má staðfestast at bústaðarmarknaðurin er glóðheitur í løtuni tí er tað trupult hjá vanligum fólki yvirhøvur at finna nakað at búgva í og verður okkurt funnið so er prísurin so mikið høvur at nógv fólk enda í relativum fátækravága tí ein so stórur partur av tøkuinntøkuni fer til bíligsútreiðslur hetta sæst bæði á húsaprísinum og eisini á leiði í marknaðinum har høgar húsaleiðir eru við til at tyngja tey sum frammanundan ikki hava ráð at keypa sær eitt heim verður okkurt munagott ikki gjørt beinanveg fyri at fáa bíligar leiðug íbúðir til vega so er vandi fyri at vit fara at síggja økir í landinum har bara fólk við høgum lønum búgva tí láglønt og enntá miðallønt fólk ikki hava ráð at keypa ella leiða har fyri at tryggja at savningarmegina í samfelagnum so er neyðugt at hálønt og láglønt ung og gomul búgva liðum lið og at fólk kunnu búgva til ein prís so tey hava ráð o liva ein bústaður skal ikki vera ein spikulatiónsvøra ein bústaður skal vera eitt heim at samstarv ímillum kommunur og bústaðir um almannagagniða leiguíbúður skal tryggja at at fjølbroytni á bústaðarmarknaðinum so tey múgvandi og tey sum hava eitt sindur minni a peningi um hendi kunnu búgva síð um síð í sama grannalag endamálið er sjálvandi at føroysk húsarhald kunnu fáa eina bíligari húsalagi hesin jóðingavbjóðingin er samansett og tað skulu uttan iva fleiri loysnir til og tað eru eisini konnar fleiri loysnir tey seinnu árini men eingin av teimum sær út til at hava verið nóg munagóð so hetta her er ein loysn sum kann sum saman við hinum kann skapa betri umstøður hjá føroyingum sum skulu seta búgv nú er tað tosað nógv um hetta her við tað almenna og tað privata og visu vit so fara at lurta eftir búskaparráðnum sum eg ikki rokni við er hoyri eg so øgiliga politiskt lita tað vildi mann ikki trún so er tað so sigur búskaparráðið hvørfall at tann bústaðarpolitikkurin sum verður førdur nú hóast eg má mo siga at at tað er ikki hent nógv av tí politiska pallinum í trý ár men úbúskaparráðið kallar hendan bústaðarpolitikkin fyri at umvenda rópin huddpolitikk har har útboðið er so lítið og prísurin er so uppblástur at at mann flytur fólkatalið vaksin nógv og lønin er ikki vaksin samsvarandi so mann flytur faktiskt trýstið ella mann ger tað ímillum ættarlið at at pengarnir fara frá tí unga ættarlignum frá barnafamiljum til tey sum eru betur fyri og hetta her uppskotið er heilt vist eitt sum kann vera við til at hjálpa upp á tann partin so at vanligu vanligar barnafamiljur eisini hava ráð til at at fáa sær ein bústað sum er til at gjalda øh tað sum mann sær í í øðrum londum tað er at hetta her við almenn gagnligum bústaðarfeløgnum tað er tað er ein eitt ískoyti tað er við til at tryggja ein fjøltáttaðan bústaðarmarknað visti mann hyggur til dømis í danmark so eru tjúgu prosent fimti hvør bústaður í danmark er ein almenn gagnlig leigubústaður og í føroyum r tað ikki meira enn tvey prosent so at tað er absolutt pláss fyri at at mann eisini kann fáa henda partin við tá ið mann hevur arbeitt við bústaðarpolitikkinum so hevur mann eisini sæð visti mann hyggur hvør býr í hesum her bústøðunum til leiðubústøðunm til dømis í danmark so er tað ung fólk sum flyta heimanífrá og meðan tey eru undir útbúgving tað eru ein stórur bólkur og ein annar stórur bólkur tað er so eldri fólk tá ið mann hevur hug at fara úsíin og sethúsun og fáa sær ein bústað sum er til at gjalda og hyggja vit eftir hesum her við bústaðarbyrðini hvussu stóran part av síni løn mann brúkar til til at fáa ein bústað so sigur ocd at markið tað er fjøruti prosent av tí tøkuinntøkuni tað er absolutt hámark fyri hvat fólk burdu brúkt til ein bústað hyggur mann eftir almennum bústaðum so eru familjubústaðirnir har er tað fýraogtjúgu prosent av lønini sum fer til leiðu ungdómsbústaði er tað tretivu prosent og tey eldru er tað fimmogtretivu prosent tað vil siga ein góður triðingur ferð til bústaðarútreiðslur meðan vistu vit hyggja eftir tí tilsvarandi í føroyum sum við hesum prísinum sum vit hava so er tað munandi størri partur av avtí inntøkuni sum fer til fer til bústaðarútreiðslur og sum ger at fólk bæði eldri fólk og kanska eisini barnafamiljur enda í relativum fátækravága tá ið broytingar vórðu gjørdar í lógini um bústaðir síðst tá eftirlýsti tá bleiv tað tosað nógv um bygging til serligar málbólkar og tá hoyrdi mann eisini til dømis frá tórshavnar kommunu at og eisini frá øðrum at tað eru bólkar í samfelagnum sum við hesum dýru bíliksútreiðsluum og dettarniður millum ikki hava ikki hava ráð til at fáa sær taka yvir høvdið at vit mangla tað sum eitur sosialt bústaðar byggjarí bara tórshavnar kommunan nevndi at mann hevði kanska avkutt brúk fyri einum tørvi á einum hálvtrýss eina hálvtrýss sosialum íbúðum og tað tað vil siga tað at at hetta uppskotið her faktiskt vil eg siga leggur afturat møguleikunum sum eru í verandi uppskoti og tekur tann bólkin tekur hædd fyri fyri at tað lu at tað eru fólk í samfelagnum sum kanska ikki hava ráð til teir prísirnir sum eru í einum vanligum bústaðarmarknaði og man tí eisini eigur at byggja til tey og hví ger mann tað tað er bústaðarpolitikkur at mann at mann ynskir at mann skal hava ein fjølbroyttan bústaðarmarknað mann ynskir at øll í samfelagnum skulu fáa tak yvir høvdi øll skulu kuskulu kunna búgva liðum lið bæði tey sum hava hægri inntøkur og miðal og lægri tað er øgiliga viktigt at hava ein fjøltáttaðan bústaðarmarknað fyri tað sum hann sigur er samanhangsmegin í samfelagnum og tí er hetta eitt uppskot sum absolutt vil vil stuðla undir eini góðan sosialpolitikk har øll í føroyum kunnu fáa eitt heim og ikki verða noydd til at fáa ein bústað sum er eitt spikulatiónsupsjekt takk fyri harra formaður elsbet mersetis gunlestóttir eina viðmerking ja takk fyri harra formaður vit minnast øll at hendan samgongan hon samtykti at húsalandsgrunna ella bústaðir skuldu fáa møguleika til at ella heimild til læna ein hálvan milliard ella sirkað har ám leið og nú hjá javnaðarflokkur við einum uppskoti í samband við bústaðir er tað eg síggi at tað verður sagt í í hesum uppskotum at hetta fer ikk at hava nakrar útreiðslur er tað tí at mann døgar upp á teir pengarnar sum hendan samgongan hevur fingið til viga ella givið bústaðan heimild til er tað ella hvussu hongur hetta her saman við at hetta ikki kostar nakað eygun samensen takk fyri harra formaður hetta her er eitt uppskot um at um at mann kann gera almenn gagnlig bústaðarfeløg og tey eru vanliga fíggjaðir soleiðisr at tann kommunans at ein kommuna er við kommuna letur tíggju prosent í stuðli og so kunnu til dømis bústaðir vera við ella onnur men mann kann vanligani so láni fíggja mann tann partin sum sum tað sum mann skal byggja fyri