Jóhannis Joensen (Javnaðarflokkurin (Social Democratic Party)), chairman, 2023-04-18
Topic: 1. viðgerð LM-097/2022  Uppskot til samtyktar um játtanarkarmar á løgtingsfíggjarlógini fyri 2024
es onkuntíð samgongufólk vilja hava landsstýrið til at gera nakað við okkurt sum tey halda vera forgalið uppskotið til samtyktar um játtanarkarmar er bæði í orðingum og innihaldi eitt turt skriv frá talnørdum í fíggjarmálaráðnum um hvussu føroyar síggja út komandi árini um mann ikki ger nakað sum helst og verðin annars ikki broytist alt for nógv grundleggjandi verður sagt at tað hevur gingið ordiliga væl í føroyum búskaparliga øll tey seinastu árini uttan í tvey túsund og tjúgu og at tað framvegis fer at ganga væl tey komandi árini men á landskassin fer at hava avbjóðingar um átøk ikki verða framd í fortreytunum fyri frágreiðingina verður lagt upp til at oljuprísurin ikki fer at lækka nakað serligt komandi tíðina samstundis sum at lønarframskrivingarnar onkursvegna fyri mær tykjast verða gjørdar út frá einari tankagongd har lønarsamráðingarnar sum eru í gongd nú fara at verða heilt vanligar uttan nakað lønarligt ella onnur politisk átøk eg leggi eisini í uppskotinum til merkist at lestrarstuðulin samla fer at hækka sjey komma sjey prosent tann fyrsta august tað er ofta bæði ideologiskar og aðrar meiningar um støðuna hjá teimum lesandi í einum samfelagi eg havi ikki sjálvur so øgiliga kraftigar meiningar um tað tí sum støðan hevur verið so hevur tað sæð út til at lesandi hava havt rímiliga góðar fyritreytir at forvinna nakað eyka av pengum afturat lestnaðinum tey seinastu árini tað er eisini rættiliga áhugavert at lestrarstuðulin beinleiðis fylgir brúkaraprístalinum og tað harvið verður oljuprísurin sum í stóran mun er avgerandi fyri hvussu nógvan studning tey lesandi fáa mann hoyrir onkuntíð at studningurin verður umrøddur sum kaffistovupengar sum tað nokk kanska partvíst eisini er í summum støðum í landinum meðan studningurin meira úti um landið nokk eisini fer til at fylla bensin á bilarnar og eg haldi faktisk at tað er ókey at ungfólk hava eina slíka nýtslu tað koyrir pengar í umfer í samfelagnum og hava tey lesandi nokk til eitt ungdómslív uttan at skula arbeiða alt for nógvi síðurnar av so eru mínar royndir í øllum førum at tað hevur positiva ávirkan á hvat tey fáa burturúr lestnaðinum eitt annað er at næsta ár verður eitt øgiliga spennandi ár tá fleiri týdningarmiklar verkætlanir verða lidnar tunlarnir norðurum fjall eru eitt fámjinstunnilin er eitt annað og tað er eisini lagt upp til at hábygningurin verður liðugur næstár tað verða stór frambrot í okkara samfelag sum fer at gera stóran mun tá ið vit hugsa um ein haldføran gerandisdag hjá fólkinum í føroyum í langtíðar løguætlanini sum útgangsstøðið verður tikið í síggi eg eisini at hvørki tjóðleikhús randfararskip ella vaktaribjargingarskip eru nevnd tað er nakað sum vit nokk eisini mugu taka støðu til tey komandi árini umframt alt hitt sum verður nevnt eg leggi eisini til merkis at øktu gjøldini fyri rættindini hjá ali og fiskivinnuni sum eru vegis ikki eru tikin við í frágreiðingina frá fíggjarmálaráðnum men hinvegin so er tað nokk nokk eisini natúrligt tá ið tey ikki eru komin í gildi enn og tey verða so nevnd undir teimum átøkunum sum skulu betra um úrslitið og so eru nøkur tøl sum fíggjarmálaráðið vil hava okkum at síggja og leggja merki til tað eru serliga nakrar játtanir á heilsu og almannaøkjunum sum verða tiknar fram har til dømis heilsutrygdaveitingar standa til at vaksa við fýrs milliónum fram til tvey túsund og áttaogtjúgu fari iki at rokna prosentihar tað var rættiliga nógv og og at fólkapensjónin veksur við umleið hundrað og hálvtrýss milliónum í sama tíðarskeið vit skulu sjálvandi hava góðar tænastur á hesum økjum men tá ið vit nú eru í gongd við at gera átøk sum skulu betra um inntøkurnar hjá landskassanum so gevur tað eisini meining at hyggja eftir átøkum sum tryggja at vit fáa nóg nógv burturúr teimum pengunum sum verða brúktir til dømis við at útvega og byggja størri og effektivari oyndir á almannaøkinum men tað er nokk eisini meira enn tað sum skal til nú eri eg spakuliga byrjaður upp á punkt tvey sum ætlanin var at koma inná sum var um tey politisku átøkini eg eri ikki sjálvur tilhangari av at mann skal hava for nógv fokus á botnlinjuni á einari einstakari fíggjarlóg men vit skulu hinvegin hyggja eftir hvussu sær tað samla út yvir fleiri ár og hvussu tryggja vit strukturar í samfelagnum sum gera at tað sær javnari út tá ið vit taka nógv ár fram tí fái eiki ilt í búkin av at avlopið næsta ár kanska ikki verður so stórt nú ein stórur partur av teimum pengunum sum undanfarna samgonga ikki náddi at brúka til íløgur skulu brúkast men yvir tí má sjálvandi javnvág vera í tað er eisini greitt at pengar skulu brúkast til at fremja nøkur átøk sum samgongan hevur sett sær fyri tvey stór átøk eru lønarlyfti til nakrar bólkar umframt at ein skattalátti skal veitast tlágog miðallønttað kann hava ta avleiðing fyri landskassan at nýtslan í samfelagnum fer upp og at summi fara at arbeiða meira men meiningin er grundleggjandi at tað skal vera meira liviligt at vera ein vanligur lønmøgtakari í føroyum tað sama ger seg galdandi fyri pensjonistarnar har meiningin er at tað skal liggja meira eftir um tey ynskja at halda fram at arbeiða eitt sindur tá tey hava rokkið ásetta pensjónsaldrin hann fer at hækka komandi árini pensjónsaldurin og yvir tí skal hann kanska hækka meira enn tað higartil er lagt upp til at stytta arbeiðsvikuna er eisini eitt átak sum allarhelst fer at síggjast aftur búskaparfrøðingurin kekns sum tey flestu okkum kenna fyri at siga nakað sum líkist saman frá almennari síðu skal stimbra búskapin tá hann er við at steðga upp og a mann skal royna at halda aftur tá nógv fer er á búskapinum ja sum vit øgiliga sjáldan um nakrantíð hava fylgt ja tannkekns hann segði í nítjan hundrað og tretivu at við tí framgd sum mann kann ænta vænta sær tey komandi hundrað árini so verður tað í tvey túsund og tretivu soleiðis at tað ikki verður tørvur á at arbeiða meira enn fimtan tímar um vikuna eg veit væl at vit seta størri krøv til tað materiella enn mann gjørdi í nítjan hundrað og tretivu men tá ið vit hugsa um at arbeiðsfjøldin nærum bleiv tvífalda aftaná seinna á heimsbardaga tá kvinnurnar í nógv størri mun gjørdust partur av arbeiðsmarknaðinum so er tað onkursvegna undarligt at vit framvegis hava eina fjøruti tíma av arbeiðsvika sum standart eg skilji væl at fólk hava spurningar um hvussu ein stytt arbeiðsuiklað skal hanga saman men fyri tað um arbeiðsvikan verður stytt so merkir tað altso ikki at tað verður forboðið at arbeiða meira tað fer framvegis at bera væl til at taka eitt eyka tak sum summi elska at kalla tað tí vænti eg at búskaparligi missurin ikki verður so stórur sum nógv tosað um samstundis sum eg vænti at lívið hjá heilt nógvum verður meira haldført tá tey fáa eitt sindur meira tíð í gerandisdegnum og so koma vit til tað síðsta punktið hvussu nógv leggja vit í hesa skipanina við játtanarkørvum kørmum tá børnini og eg av trýoyndini veruliga valdsa apparatinum í føroyum mikal bolsen lært podgaard møller og bárra stein nielsen fyri einum tveimum árum síðan blívu rend til hús at arbeiða og ganga í barnagarði so settu vit okkum niður og gjørdu nakrar reglur su vit ikki dagliga endaðu í einum stríði um hvat vit skuldu brúka dagarnar til tað var ikki so lætt at koma til eitt úrslit sum bæði børnini og eg hildu vara ordiliga gott men vit komu á mál vit blívu til dømis samd um at vit skuldu vera úti minst ein tíma um dagin og at kømurini hvørt kvøld skuldu vera ruddilig tá ið dagarnir so komu og vit vóru komu fórbí sjálva gleðin av at fara eitt sindur seinni upp um morgunin so gekk tað brádliga verri við reglunum eldra dóttirin helt til dømis at vit áttu tikið allar reglurnar upp á nýggjum so vit til dømis tóku hætt fyri at tann summar dagar regnar ordiliga illa og at tað er rotið at vera úti tá ið tá ið tað er samstundis sum tað dúgliga varð ført fram at tað eri ikki nøkur grund til at rudda kømrini hvønn dag tá man óruddar tey aftur morgunin eftir allíkavæl eg sigi ikki at játtanarkarmarnir eru sum ein symbolskur koronasáttmála millum foreldur og børn men eg haldi onkursvegna at tað sigur eitt sindur um hvønn týdning øll tann politiska skipanin leggur í karmarnakloppa lítju hundrað tiv tí etaat minutt okkurt ártur ger so væl ja at tað sigur eitt sindur um hvønn týdning øll tann politiska skipanin leggur í karmarnar at landsstýrið gjørdi av at leggja karmarnar fram samstundis sum eitt tað týdningarmesta uppskotið til at økja um inntøkusíðuna uppskotið um tøkugjøld á alivinnuna var til fyrstu viðgerð í tinginum samstundis sum øll tingfólk uttan eitt valdu at vera her í tinginum heldur enn at fara til framløguna frá fíggjarmálaráðnum eg havi ikki verið við til eina viðgerð av játtanarkørminum fyrr og summi tosa um at tað fara broytingar fram í føroyskum politikki í hesum tíðum so kanska verður øðrvísi hesa ferð men lat okkum síggja tí skulu vit brúka karmarnar til nakað konstruktivt tá ið vit koma til hestar so mugu vit í øllum førum nú geva teimum eina góða viðgerð og tað haldi eg at vit skulu royna í fíggjarnevndini og í tinginum annars takkfyritak fyri so er tað onkur viðmerking jenis a rana ger so væl