Ingilín Didriksen  Strøm (Javnaðarflokkurin (Social Democratic Party)), speaker, 2021-10-28
Topic: 1. viðgerð LM-018/2021  Uppskot til samtyktar um heildarætlan um at tryggja nøktandi vælferðartænastur í framtíðini
takk fyriharra formaður ja viti viðgera hetta uppskotið frá tjóðveldið eitt uppskot til samtyktar um at tryggja nøktandi vælferðartatnaster í framtíðini og sjálvt uppskotið til samtyktar arbeiðssetningurin han ljóðar soleiðis at løgtingið heytrar á landsstýrið um at leggja fyri løgtingið eina frágreiðing um eina heildarætlan sum lýsir neyðug tiltøk á útbúgvingarøkinum í mun til arbeiðsumstøður og arbeiðstíð til tess at tryggja nøktandi vælferðartænastur í framtíðini ja vit vita við teimum frágreiðinginum sum búskaparráðið kom við í vár at vit fara at hava ein stóran tørv á fólki starvsfólki innan vælferðarøki framyvir men vit vita eisini longu nú og merkja tað sikkurt so gott sum øll at hetta starvsfólkatráti tað er longu her vit mangla longu starvsfólk vit vita at okkara eldru tey bíða eftir plássum á eldrar og røktarøkunum at pláss eru roynt faktiskt til staðar fysiskt men starvsfólkini mangla og tí kunnu heimini ikki taka fleiri inn vit hava eisini hoyrt úti alment í miðlunum frá heiminum á grøna nesi vestmanna at at tey ikki fáa tikið fleiri inn orsakað av manglandi starvsfólki og eisini á røktarøkinum í klaksvík somuleiðis so so vísti forkvinnan í felagnum føroyski sjúkrarøktarfrøðingar eisini á at starvsfólk tey rýma av eldraøkinum tí at starvsstarvsumstøðurnar eru so vánaligar á dagstovunaøkinum so hoyra vit tíðina um at barnagarðar teir mugu steingja tíðliga á degnum tí atstarvsfólk mangla normeringin er í summum økjum alt ov lág og starvsfólkini renna for skjótt og børnini tey eru tey sum í síðsta enda eru tey sum tað gongur út yvir í fleiri ár so hava vit snakkað um hetta her um umum manglandi og ikki nøktandi umstøður oghóast tað so fara vit jú til arbeiðis hvønn dag og hava tíverri enn ikki megna at gjørt nakað nóg munagott á økinum vit vita eisini at at fólk sum arbeiða í trýskiftisvaktum innan fyri heilsu og røktarøki tað ber noksatt ikki ttil hjá teimum at yvirhalda lógir og sáttmálar viðvíkjandi hvílutíð viss mann arbeiðir er fulla tíð og av tí sama ogeisini av øðrum orsøkum so arbeiðir ein stórur meiriluti niðursetta tíð hóast starvsfólkatrotið tað er stórt tjóðveldið vísir á í hesum uppskotunum í teimum almennu viðmerkingunum at mann vil hava útbúgvið fleiri sjúkrarøktarfrøðingar námsfrøðingar heilsuhjálparar og heilsurøktarar tað taka vit undir við samstundis sum tað eisini er so heilt ótrúliga týdm at halda fólki til tí tað sum vit síggja nú tað er at fólk tey flýggja av arbeiðsplássinum tí umstøðurnar eru forvánaligar og har mugu vit nemliga eisini tosa um burðardygd kanska ikki ta burðardygdina sum eg eri von at tosa um men ta burðardygdina sum snýr seg um at halda fólki til og skapa arbeiðspláss sum eru gevandi bæði fyri tey sum skulu brúka stovnarnar og eisini tey sum starvast innan fyri økini vit mugu syrgja fyri at tey fólkini sum vit koyra ígjøgnum útbúgvingarsystemið altso vit seta pengar av til útbúgvingarsystemið at fáa at fáa útbúgvið fleiri men mugu syrgja fyri at tey fólkini sum verða útbúgvin innan fyri hesi økini at tey roynt faktiskt verða hildin til á arbeiðsmarknaðinum at brúka ta útbúgvingina sum tey hava fingið eg prátaði við eini ein dugnaligan og nærlagdan ungan námsfrøðing sum gavst at arbeiða á einum dagstovni og forheldur at arbeiða við reingerð tí at hon ikki føldi at hon fekk brúkt sína útbúgving á tí dagstovnunum sum hon arbeiddi á tí at arbeiði tað var eitt øgiliga stórt trýst og fyri tað mesta so gekk tað út upp á at sløkkja eldar heldur enn at skapa eina ein væl skipandi og mennandi gerandisdag fyri í hesum førunum okkarasmæstu borgara og tey fólkini við teimum útbúgvingunum og við teimum eksperitisunum tey mugu vit ikki missa men halda til samstundis sum vit eisini mugu syrgja fyri at vit seta somu treytir til tey sum koma inn í hesar har útbúgvingarnar so fráfallið ikki er ikki verður forstórt altso tað vil siga at mann setir øgiliga stórar flokkar men atat tað so er eitt stórt fráfall hetta er eitt hetta er eitt uppskot sum sum ersum er umfatandi sjálvandi tí at tað er mann heytir á gera eina heildarætlan sum eisini haldi er týdningarmikið og neyðugt her eisini eitt fylgiskjal sum sum vísir á fíggjarliga rásarúmið hjá lágløntum vit vita at at kostnaðarstøðin í føroyum í dag tað er høgt og krøvini tey eru høg til tær einstaku familjurnar til allar okkara borgarar tað fylgist skjalið sum liggur við tað vísir at miðallønum í føroyum við tølum frá agstovuni hágstovuni at miðallønin er beint undir tveyogtretivu túsund krónur um mánan teir seinastu tólv mánaðirnar og tær allarflestu feløgini sum mann hevur tikið við í greiningina liggja fyri tað mesta undir einari miðalløn og tey feløgini tað eru felagið føroyski sjúkrarøktarfrøðingar føroya pedagogfelag havnararbeiðskvinnufelag heilsurøktarafelagi og heilsuhjálparafelag føroya og vit vita jú eisini at tey flestu av teimum sum størva innan fyri fyri sstarvast innan fyrihesi feløgini tey arbeiða niðursetta tíð h í nógvum førum so verða vsett sum partíðarstørv og so er tað eisini tað at tað ber snøkt sagt ikki til at yvirhalda reglur um hvíld og aðrar ásetingar visti mann skal arbeiða fulla tíð og tó so síggja vit eisini atnøkur rættiliga álvarsom ting í hesari greiningini tá ið mann fær tað sett upp soleiðis svart upp á hvítt í íí tølum við tveimum strikum undir vit síggja at tey við lægstu lølønunum í øllum hesum fakfeløgunum tey liggja undir miðallønini eisini sjálvt um tey arbeiða fullan brøk limirnir í havnararbeiðskvinnufelag og heilsuhjálparfelagnum tey hava ongan møguleika fyri nakrantíð sínari arbeiðsløn lívi at at røkka miðallønini og sum støðan er í dag so er tað trupult hjá fólki at fáa ráð til tað mest grundleggjandi í lívinum mat ír munnin eitt trygt og varandi heim og klæðir upp á kroppin eg veit væl at løn tað er ein samráðingarspurningur men tá tað ikki ber til at samráða seg til eina løn sum mann fær liva fyri oman sum ein persónur við einum púra vanligum starvi liggur á markinum til fátækrarvága so mugu vit sum politisk skipan fyri at halda okkum til tað í javnaðarflokkinum so halda vit sjálvandi at tað er neyðugt og týdningarmikið og skilagott at gera eina yvirskipaða lýsing og eina heildar ætlan men vit halda samstundis eisini at tað er neyðugt at gera nakað beinanvegin við teir trupulleikarnar sum vit vita eru átrokandi og sum vit kunnu loysa nú vit hava sjálvi havt nøkur uppskot í gjár í gjár høvdu vit eitt uppskot um styttri arbeiðsviku nakað sum gagnað familjulívinum lívinum hjá tí einstaka og arbeiðsplássinum og eitt uppskot um miðnimungsnormeringar á dagstovnaøkinum og eina nýggja almenna lønartalvu har vit lyfta tey lægsløntu størvini eg haldi saktans at samstundis sum at mann ger eina meira yvirskipaða greining at mann eisini kann fara inn har sum mann veit at trupulleikar eru og fáa loyst teir trupulleikarnar við ítøkiligum uppskotum tí vit vita at øll hesi tingini tey taka tíð at stytta arbeiðsvikuna ttekur tíð at seta fleiri útbúgvingar ástovn tað tekur eisini tíð at at gera eina nýggja almenna lønartalvu tað tekur eisini tíð so eg haldi at vit kunnu arbeiða við báðum tættunum í sell eg skilji samstundis eisini væl at mann ynskir at áseta eina láglønari pulju fyri at lyfta tey lægsløntu størvini men har halda vit í javnaðarflokkinum at tað er neyðugt at raðfesta hesi lønarlyttini og seta simpulten teir pengarnar av sum eru neyðugur tí at í í øllum førunum so er tað nakað sum tekur tíð at loysa og vit hava brúk fyri bæði at fyrihalda okkum til ta stóru myndina til heildarætlanina samstundis sum vit eisini taka nøkur tøk í tí smáa og byrja at fara undir tað arbeiðið sum vit vita at vit skulu eitt nú við at stytta arbeiðsvikuna og fáa lytt hesar her láglønarbólkarnar takk fyri harra formað