Høgni Hoydal (Tjóðveldi (Republic)), speaker, 2021-03-09
Topic: 1. viðgerð LM-127/2020  Uppskot til løgtingslóg um ognan av fastogn í Føroyum
ger so væl harra formaður vit viðgera eitt lógaruppskot í hesum førinum um hvussu vit kunnu seta reglur fyri hvør kann eiga fastogn í føroyum øtavil siga jørðir bústað og aðra fastogn og tað kemst av teirri tilgongur sum hevur verið um allan heim og eisini her í í føroyum fyri fyri ja góðum ári síðani løgdu vit uppskot til samtyktar um at heita landsstýri um at gera tað tað bleiv so ikki samtykt og hava so nú roynt at gjørt eitt lógaruppskot sum vit halda sjálvi í tjóðveldi eru erurúmiliga væl gjørt ffyr ikki at siga heilt væl gjørt sum er heit tøkiligt dømi um hvussu vit kunnu regulera hesi viðurskifti men harra formaður eg kundi hugsað mær at byrja við og eg blivi ofta læstaður fyri tað men eg fari ikki a gevast við tí tað er at tað er at taka afturí aftur orðini hjá jóansbónda har hann í endanum á boða tútaldatjóður sigur at allan aldur føroyum tryggja føroyingunum her at byggja og tað er heilt grundleggjandi í einum samfelag at tey fólkini sum starvast hava starvast hava bygt hetta samfelagið upp eisini hava rætt til at seta búgv og at hava tær ognir sum eru í landinum og at hær ikki verða verða seldar á útlendskar hendur har vit hvørki hava ræði á tí og har ið vinningurin av tí miklastrævi og stríði sum verður skapt í hesum landinum fer av landinum tað hava allar heimsinstjóðir upplivað og tað fer fram um allan heim í dag attann altjóða skulu vit rópa tað stóri kapitalurin sum nú eisini skipa seg í so nevndar heggjgrunnar eg erard joensen var inni á tí tað vil si a at slag av anonymum grunnum sum onkur eigur her úter teir keypa upp ognir allastaðni í heiminum av jørð av náttúruríkidømi at bústøðum og ikki minst og serliga nú aftaná at at at rentustøðið er so at negativ rent at verða áløgd ta fer tað bara vinda upposi hog onkur heldur tað er gott onkur heldur tað er ein eitt dømi um um fría marknaðarkreftir vit í tjóðveldi eru púra ósamd ví tí tað finst einki virði fyri tað fólkið sum býr í heinum landi at onkur annar kemur inn og tekur tær ognirnar sum ta fólkið sum livir og býr í landinum eigur at hava tað er náttúruríkidømi tað er sjálvandi jørð bústað og aðra fastaogn fyrst og fremst og taka fara v bara til danmarkar sum vit so ofta samanbera okkum við so havi eg sæð heilt nýligani at summir av hesum sonevddu heggifondunum altso anonymi grunnar við við ovurstórum fíggjarkapitalini keypa so lat nokk siga eina heila gøtu í tjúknahavn av av íbúðarbygningum seta teir í stand brúka særnar pengur upp á tað leiga so út aftur ti tey sum búðu har áðrenn fyri dupultanprís øhtað er bara eitt dømi øog í føroyum vit síggja vit longu áhuga í at keypa tað og tað skal so ølia lítið til sum fleiri hava verið inni á og erardjoensen segði tað so væl at bara kalsmansiga onkur av hasum altjóða heggigrunnunum kanska bara við einari promillu av sínum fæi kunnu vi soa sega keypa allar føroyar upp tað er tað eru teirra støðu vit eru í øh og tað fer at ávirka bústaðarmarknaðin sum longu frammanundan er sperdur í føroyum og okkara møguleika fyri at liva og vinna og liva eitt fjalslív í hesum landi og tí skjóta vit upp at grundleggjandi krøvini til at kunna ogna sær fasta ogn í føroyum tað er at tú hevur at tú býrt í føroyum og hevur verið skalsskyldur ella skalttsskyldu í minst tvey ár ella at tú hevur búð samanikki samanhangar men tilsamans fimm ár í føroyum tí at sjálvandi kal tað eisin vera gjørlig hjá teimum føroyingar skulu vera eitt eitt eitt fólk frum framvegis ferð víða um heim og bæði nemusar útbúgving og hevur størv allastaðni og okunna varðveita hett tingnýtið og sjálvandi ertað helt ikki galdandi fyri fólk sum arva og annað h og heta er so galdandi bæði fyri privat persónar men eisini fyri feløg og grunnnar og allar hesar konstruktiónirnar sum fíggjarkapitalurin finnur sær í dag til at uppkeypa londlandspartar heila bygdir heila býir runt um í øllum heiminum so hava vit tó sagt at at sjálvandi skal tað vera gjørligt við undantøkum og vit hava hugt aftir hvat onnur lond hava av lóggávum danmark hevur lóggávu fyri summarbústaðir áland sum jóhanes joensen var inni á hevur serliga og tað tað stendur teirra sjálvstýrisu lógfrødnir einogtjúgu at mann hevur ein hembøks ræytt tavulsia at tú skalt vera búgva í álandi ella hava tað tygnu til álands fyrihøvur at kunna eiga fastogn ísland hevur eina lóg um fastogn og tær hava alla hesa skipanina sum vitskuldi upp at tú hevur hjá honum undantøk og tá er tað oftast ein ráðharri altso stjórnin í landinum sum tekur avgerð um kanna um onkur ger undantøk vit hava so roynt at sagt jamin tað tað kann vereitt sindur lildarligtso hví ikki seta kriteriuna upp hvat hvat skal undantakið vera og vit skjóta so upp at mann setir eina loyvisnevnd við trimum saðkønum sum føroya kommunuvelag velur ein og at fakfelagsráðið velur ein og atein verður valdur eftir tilmæli frá fróðskarseli føroyatso fólk sum hava innlit og fíggjarviðurskiftir fæst á okum bústaðarmarkn og annað og tey kunnu so geva loyvi um fýra um um tvær av fýra treytumum eru uppfyltar og tann fyrsta r at talan er um at serligur tygnir til føroyar tavilsiga at tú hevur ein tað hevur týdning fyri teg taðy ikki bara fyri fyri at venna pening tann næsta er at talan skal ikki verða um ogn til tess at venna pening á landinum ella at vinna sær skattafyrimunir og tað triðja at bústaðar og vinnumøguleikan hjá fólkinum í landinum og nú hugsi eg um alt landið ikki verða skeiklaðir ella at talan er um almannagagnilig endamál hetta halda vit ber til at fyrisita at umsita rættiliga einfalt ta vil siga skalt tú keypa fastogt uttan um hetta so skalt tú hava etta loyvi og so skalt vísa tinglýsingina áðrenn tað verður gjørt so heta er so eit ítøkilig uppskot um hvussu vit kunnu hvussu vit kunnu loysa hetta øheg haldi at tað hevur stóran týdning eg haldi ikkitað er nakað í hesum her sum eg veit at onkur fær nokk at at taka fram undir nevndaviðgerðini gitið at danskir myndugleikar fara at koma við tí kanska ngisríkisumboði at hetta ger mun á tað sum tey rópa fyri danski ríkisborgarar onkur vil nevna at at tann so nevndi hoyvissáttmálin eisini sigur tað tað skalti vera munur á íslendingum í føroyingum vegna tjóðskap men vit fara at halda upp á at tað uppskotið ger ikki tað tí hetta uppskotið byggir á tað sum vit kalla fyri bústaðartreyt altso at tú hevur havt bústað ella hevur bústað í landinum og tí meina vit ikki at tað brýtur á nakran hátt aðrar altjóða lóggáva ella sáttmála vit hava gjørt so hatta fer utan at verða verða reist og vit í tjóðvaldi halda helda er alneyðugt at fáa tað gjørt í hesum førum at tippa fyri at altjóða kapitalur keypir seg upp og keypir ognirnar undir seg sum sum ger møguleikarn hjá fólki og vanligum fólki at liva av frælsilíviðs í landinum verða verða burtur so skal leggjast afturat harra formaður ati at vit hava ikki nevnt tað her men men sjálvandi er hesin her henda gongdin við at at ognirnar savnast á fáum hondum hon er altjóða altso tær síðstu tølini vísa at eitt promillu eitt promillu av heimsins fólki eigi meira enn øll helvtin av heimsins fólki altso tað vil siga umleið eini ein fimm túsund fólk eiga meira enn fimm milliardir fólk tað síggja tí heiminum hvussu er tað so heima hjá okkum taðer eitt er útlendsk pitali men tað er eisini við at henda í stóran mun í okkara egna samfelag við føroyskum feløgum tí at vit hava tíverri og vit fara at berjast móti tjóðveldi til so leingi sum sum sum sum sum føroyar standa hava givið atgongdina til okkara náttúruríkisdømi til nøkrur heilt fá feløg sum gevur so mikið stór avkast bara atgongdin tær skulu jálvandi hava avkast tið ter skapa men tað sum var harraskaparur hava ter fingið avkastu av og tað ger av fleiri feløg alivinnunihava tað eisini sera stór feløg tey kunnu eisini keypa upp allar føroyar sum ein royk sum ein royk og vit fara at royna í nevndini at fáa tað lýst nærri eg havi t kannað taðtð rættliga nógv og síggja nøkur dømi um tey og eg fari iki at pástanda hvør ger tað ella annað men bara at vísa á at tað hendir tað hendir í dag at stórur feløg sum hava hendan stóra kapitalin sum ikki fer til íløgur í tað vinnunevndin er í men sjálvandi fara tey eisini yvir fasta ognarmarknaðin tí at har er kanska avkasti størri enn at seta pengarnar á bók ellar partabræv so tað er tað r tað er púra natúrligt at ta hendir og ta hetta er ein stórur stórur trupulleiki tað mugu vit loysa í aðrari lóggávu og eg hava ikki endiliga allar loysninar up á tað eitt er fiskivinupolitikkurin hitt er bústaðarpolitikkurin sum jú eisini fer at vera viðgjørdur her í tinginum í næstum at hetta er bara fyri at binda fyri sum sum erard joense segði so ræt við ræstums umhugsni at a útlendski katalurn í keypingin sleppur inn men tað sum hendir her í føroyum tað er ein einstór avbjóðing fyri at tað verður gjørligt hjá okkara børnum og eftirkomarum hjá teimum sum her nú liva at kunna seta føtur undir egið uborð at kunna reka vinnu í hesum landinum at fáa atgongd til landsins lunnindir og tilfeingi so tað er eitt annað mál og tað mugu vit og fara vit eisini tlegja uppskot fram sum eg sigi so leingi sum føroyar standa um at fáa tað broytt at tað ikki verður tann savningin av ognunum og náttúruríkisdømunum á so fáum hondum í føroyum og hjá føroyskum feløgum men hetta er so tann útlendski tí at vit vila eisini tað kunnu vera sambond har ímillum at útlendska ptalið gjøgnum føroyskt feløg gera hetta og hetta hetta uppskotið hevur eisini nøkur ivamál sum eg skal enda við harra formaður tað er nevniliga hvat við feløgnum sum har ið ein partur av partapeningini er áttur av útlendingin framvegis og tað mugu vit so viðgera víðari í nevndini tá ið tá ið tað verður viðgjørt men høvuðsendamálið at tað er greiðar reglur fyri hvør kann eiga fastaognum í føroyum og at tað kunnu gerast undantøk við nøkrum heilt greiðum treytum og tað verður gjørt fyði at søkja um eitt serligt loyvi tað halda vit vera tann gonga leiðin og eg gleði meg so at hoyra hvat ið løgmaður hevur at boðað frá hvat landstyrið anars ætlar takk fyri haraformaður