Sirið Stenberg (Tjóðveldi (Republic)), speaker, 2020-10-09
Topic: 1. viðgerð LM-037/2020  Uppskot til løgtingslóg um broyting í løgtingslóg um almenna heilsutrygd (Heilsutrygdarlógin) (Eftirbataheim verður strikað, hækking av heilsutrygdargjaldi úr 0,60% til 0,70%, broyting av tilskotsstiganum og broyting um hjálparráð)
ð fyrst haldi eg ati tað er øgiliga keðiligt at sogrundleggjandi mál ikki er til hoyringar mann kann gott senda tey til hoyringar og so heldur fáa tey fram við seytjanundirskriftum tað ber til at mann kann eisini senda til hoyring s sum viðgerðin allar sstundis má leggur fram ell hevur hoyringsfundir tí at hetta er so øgiliga stórt inntriv tí haversor ógvar pengar tað snýr seg um men men prinsippið í at at uppskot skula til hoyringar haldi eg mann skal halda fast í mín fyrsti spurningur er eisini eitt sindur tað sama sum varð sagt í áðni hvat er tað sum okur viðgera tí at okur hava jú longu hoyrt at landsstýrismaðurin hevur fráboðað at hann bakkar í hesum uppskotunum men sjálvandi so mugu okur sum hava fingið hetta uppskotið at viðgera eitt sindur eisini viðgera tað út frá tí pappírið sum nú fyri liggur tað er tað sum løgtingið biður um at gera í dag ø eg haldi at nógv fólk hava skilt tað soleiðis sum at hetta her uppskotið blívur ikki til nakað a ett sindur tann útmeldingin ella ss havi eg hvussusur lesi eg at nókv hava uppfata tað sum at hetta her blívur ikki nakað takistað púra róligt so mín spurningur er kanska fyrst um landstýrismaðurin ætlar at taka uppskotið aftur tí tað er faktisk tað einasta sum mann kann gera tí at vista skuldu gera gerast broytingar so er tað sjálvandi trivnaðarnevndin sum ger tað og løgtingið sum samtykkir tað tá ið tá ið landsstýrisfólk hava latið tinginum eitt uppskot aftaná tað framlagt so er tað ikki í hondina á landsstýrinum meir í veruleikanum men men sjálvandi ber tað onkuntíð til at gera broytingaruppskot í samráð við landsstýrið tað er so nakað annað men men landsstýrið eigur tað ikki hinvegin so er tað gott at mann ynskir at broyta hettaher uppskotið ø okur taka ikki undir við tí sum tað sær út hetta er ein spurningur ein sparing uppá knappar tjúgu milliónir til sjúkfólk og heilivágurin blívur dýrari og egingjaldið hækkar so tað rakar akkrátsum tvær ferðir tú skalt betala meir men tann stuðulin sum tú plagar at fáa út verður eisini leðri og spurningurin var eisini at er ætlanin nú át leggja allar hesar her tjúgu krónirnar nei tjúgu milliónirnar omaná gjaldið altso visti ann ikki tekur uppskotið aftur hvat ætlar mann so ætlar mann at hækka gjaldið meira enn tær null komma hálvfjerðs fyri at fáa hesar her tjúgu milliónirnar inn ella skal mann spara onkrar aðrastaðni ella kom hesar her tjúgu milliónirnar afturat omaná fíggjarlógina kann mann siga leleggja ftur afturat undirskotinum tað er sovorðnur ting sum okur yvirhøvur ikki vitað nú okur viðgera uppskotið eg haldi at tað er hugstótt at landsstýrið í fullari semju hevur latið løgtinginum nøkur spariuppskot sum øll somul raka sjúkfólk fólk við breki fyri tíðar pensjonistar fólk g tillagainum starvi einki og so framvegis samstundis sum mann ongantíð hevur brúkt meira pengar um mann faktisk letur tey sum hava størst fingið størst ágóðar ganga púra frí pp á einlannan máta so erta beiktí neðun hvatið sosialpolitiska kósin er hon er at spara á tí økinum tað er púra rætt at útreiðslurnar til heilsutrygd vaksa visti mannhyggur eftir tí samla so vaksa inntøkurnar eisini rættiliga nógv tí at inntøkurnar hava ongantíð verið so høgar í føroyum sum tey seinnu árini og tí er spurningurin um mann ikki eigur at fara at hyggja heilt grundleggkjandi eftir hesi skipani og kanska fingið gjørti eina eina eina kanska eina heilt aðra skipan eg veit ikki kanska kundi tað verið ein ella annar grunnur altso ein el annar grunnur har tað sum kemur inn verður brúkt til at koyra út aftur akkurát sum mann ger í í øðrum soleis at teir pengarnar sum koma inn til heilsutrygd verða brúktir til heilsutrygd og ikki bara fara í stóra pott tí at inntøkurnar hava onkur ár eisini verið hægri men tey fyrstu árini veit eg gott á landskassin betalti legði legði pengar afturat men tað hava eisini verið nøkur ár har inntøkurnar hava farið upp um so so tað er sovornur ting sum eg haldi eisini man eigat hyggja eftir í okkara tí hekkaðu útreiðslurnar til heilsutrygd eisini um ikki so nógv sum hetta men tað sum okur gjørdu rættiliga nógv tað var var at fáa sett kommunulæknar í størv og tað er ein av teimum tingunum sum sum ella eitt av teimum tingunum sum gera atútreiðslurnar hækka sjálvandi skulu okur hava nokk av kommunulæknum og tað var tað ein av tíðarskeiði vóru okur faktiskt niðri á seytjan í fyrstum starvi tað var ótrúliga trupult tá og tað eydnaðist tíbetur at fáa sett eina røð av kommunulækni í føst størv og eg hopi at tann gongdin heldur fram og okur uppnormeraðu eisini onkur økir tí at fólkatalið er som ikki vaksið so tað haldi egí hvørfallir eitt sum hann kahalda fast í okur hoyra einki um tað beint nú heilivágurin blívur eisini dýrari at alt tas nýggja sum kemur á marknaðin serliga kann tað vera nøkur ár at nøkur serliga serligir dýr produktir føvnd áp patentum tað eru nógv dýrari tá og so ertað eisini hendan demografiska broytingin at okur eru blivin fleiri fólk sum eru ordiliga positivt tað gevu meir útreiðslur tað gevur eisini mær inntøkur at okur liva longri tað er positivt og tað eru fleiri og fleiri fólk sum kunna koma í eina viðgerð sum mann kanska bara tað eru fimmogtjúgu ár síðani g bleiv bleiv sjúkrasystir tá vóru tað ein røð av av sjúkum sum mann slettik kundi viðgera sum er púra vanlig viðgerð av kroniskum sjúkuni í dag sum næstan øll fáa sum sum sum dagligan heilivág sum slett iki var til so at tað er hent øgiliga nógv tí mann kann viðgera so heilt ótrúliga nógv meir enn man hevur kunnað okur broyttu eisini heilsutrygdarlógina h okur løgdu fimm krónur oman á gjaldið og tá snakkaði mann samanlagt um um fýra milliónir so tað tað var ein ein minni broyting enn tjúgu milliónir tað rein vesiligur munur okur tóku fimm fimm krónur av gjaldi og so tóku okum tað sum kostískoytið merkjað vørður út og tað snúði seg um tað at mann kundi fáa vørur sum apotekið seldi kundi koma við upp á resept alsta hundrað plástur kremur sápur og ymiskt sum sum mann metti sum var ein gerandisvøra vissi ikki mann hevði serliga sjúku sum gjørdi hatta neyðugt men nú snakka okur um tjúgu milliónir tað er altso ein vesinligur munur tjúgu milliónir dýrari at vera sjúkur tað er eitt sinur yvirskriftin yir esum uppskotinum tað er tjúgu milliónir dýrari at verða sjúkur tá ið hetta er samtykt nú hekkar mann gjaldið við null komma seks seks null til null komma hálvfjerðs ella sjey null jað umframt at mann eisini broyti stagan soleiðis at stuðulin til heilivág lekkar og tann ella ella tann tann mátin sum sum tað tað sum tað viðførir tað er tað at tað vera nøkur fólk sum koma at fáa eitt egingjald sum fer fýrs prosent upp altso tað er so heilt óhøgguliga válsomt í einum at gera tað rokni eg við størsta hækking nakrantíð innan fyri innan fyri hetta tað rokni við so tað er dýrt at verða sjúkur men nú verið í tað tjúgu miliónir dýrari at verða sjúkur okur framti í eisini aðrar broytingar heilsutrygdarlógini okur gjørdu tað at fyritíðar pensjonistar og fólkapensjnistar blivu javnsettir soleiðis at fyritíðar pensjonistar fingu somu ágáðar sum fólkapensjonistar tað vil siga tað akur løgdu yvir eina millión inn í til tað tí at tað var ein bólkur sum eisini hevur lutfalsliga høgar middisinútreiðslur so tey fingu einokk so stóran bata og okur gjørdu eisini nakað við at fáa bøtt um tilskotið til brillur og so avtóku okur tað sum het ein tilskotsnevnd og løtir ta uppgávan inná apotekið eisini fyri at ikki hava for nongrar nevndur tað er eitt ting sum eg haldi í hesum uppskotunum sum er ordiliga vert at halda fast í og sum eg haldi er púra rætt at gera og tað er tað at mann biður um heimild at fáa sett eina hjálparráðsnevnd og tað er ein nevnd sum skal hyggja eftir øllum tí tilfari sum er kann mann siga partur av eini viðgerð tað kann vera ein stomiposi tað kann era ein katetiposi ella útgerð ela eitt annað sum dugir brúk fyri til til tína viðgerð sum ikki er heilivágur men tað r heldur ikki ein koyrisstólur eitt stórt hjálpartól men taer at hjálpa ráð tað er nokso ringt at skilja ímillum har har ger tað einki haldi um mann fer inn og hyggur eftir og definera tey produktini púra klárt og hyggur eftir og eta nakað mann kann gera við tað tað haldi eg púra rætt at mann ger tí at tað er eitt øki sum liggur hjá kommunum nakað nakað líggur hjá heilsuverkinum nakað liggur hjá almannaráðnum nakað liggur hjá apotekinum at man akkurt sum fer at rudda upp í tí og kanska hevur ein at taka sær av hesum her soleis at tað verður samlað eg trúgvi taðar verður betri men eg haldi at tað er ein løgin viðgerð tí hvat verður av hesum uppskotinum tað vita okur ikki men okur vita tað tú h skapt ótrúliga stóra stúran og órógv hjá nógvum fólkum og stann størsta spurningurin er ætla mann at taka tað aftur og næsti spurningurin er at var tað so neyðugt at senda eina so ógvusliga háttan út sum nógv hava upplivað við við tjúgu milliónum visti tað verður broytt seinni ella eg má kanska í ei soon støðu har mann kanska barska klappað ag vera glaðug við t at blíva fimtan tað haldi eg ikki er í ordan vistir harmannevndtar so eg nokk so gjarna hava nokk so greið boð her um hvat hvat ið ið planum er takk fyri beint er løva jacobs