Bjarni Kárason Petersen (Framsókn (Progress Party)), speaker, 2021-03-16
Topic: 1. viðgerð LM-115/2020  Uppskot til løgtingslóg um broyting í løgtingslóg um miðlastuðul (Miðlastuðulslógin) (Broyting til verkætlanarstuðul)
angersætakk fyri harra formaður eftir hondini er tað øgiliga lítið ið kann takast fyrði givið miðlalandslagið er broytt nógv seinastu árini samskier beinleiðis kollvelt og hvat er satt og falst hevur ongantíð verið so ógreittur sum í dag hóast tað kalla øll heimsins vitan í savnað í okkara buksulummar fjølmiðlakommissiónin hon handaði í tvey túsund og ellivu tásitandi landsstýriskvinnuni í mentamálunum álitið betri miðlar álit um føroyski føroyskar miðlar í tí álitinum eru øgiliga nógv fleiri áhugaverd hugskot um hvussu vit kunnu betra um miðlarnar í føroyum men nú tíggju ár seinni so er ringt hjá mær at bera eyga á hvt hvat politiska skipanin hevur gjørt fyri at implementerað hesi átøkini ið skuldu styrkja um miðlarnar í føroyum tann talgilda kollveltingin og vitanarsamfelagið skuldi vera garantur fyri at vit øll fingu ein meira upplýstan heim at hava alla tøk á vitanin í heiminum í buksulummanum er sanniligan kollvelting fyri okkum øll men kunnleiki og upplýsing er ikki altíð tað sama sum vitan og sannleiki vit liva í einari avbjóðandi og polariseraðari tíð við falstíðindum alternativum sannroyndum og sjálvkendum sannleikum spindoktarar leggja nærrativu til rættis lesrarabrøv við grovum ákærum og uppáhaldum standa á lesa í tíðindarenslunum uttan avsendara og tíðindaskriv frá fyritøkum og flokkum fara óviðgjørd út í teimum ymsu portalunum til fjøldina at sodna meir ella minni rátt tí er tað meira neyðugt enn nakrantíð við sterkum miðlum gjøllari viðgerð og førleikan til at meta um taka fyrivarna skilja samanhangir og bakgrund viðurkenna óvissu og skilja at heimurin og alt í honum er torgreiddur og alt annað enn svartur og hvítur til tess at lyfta hetta krevst at samfelagið og politiska skipanin virðismetir og raðfestir verandi og komandi miðlar ið virka og fara at virka í samfelagnum men politikarar hava ikki serliga stóran áhuga í at styrkja tað ið viðhvørt kallast fjórða stjórnarvaldið tí miðlarnir eru ofta teir sum varpa ljós á avgerðum við politikarar taka og sum spyrja valdshavarar bæði politiska umhvørvinum og í vinnulívinum teir øgiliga keðiligu spurningarnir spurdir um hvørt listin skal bjóða av fáa borgararn at hugsa kritiskt víðka tann mentanarliga sjónarringin og bjóða vana hugsan av svaraði sitandi mentamálaráðhari jenus arana ið eisini hevur miðlarnar um henni í sendingini nøvn tann níggjuogtjúgunda januar í tjúgu einogtjúgu og eg vil biðja um loyvi til endurgeva frá formanninum tað er eitt orð sum mær ikki dámar í hasi bokettini hjá tær og tað er kritiskt tí kritikkur er so negativtlandsstýrismaðurin hevur altso ein trupulleika við orðunum kritiskt tí tað er so neiligt tað eru bara tvær møguligar niðurstøður ið kunnu gerast út frá hasum útsagnunum antin er tað so at landsstýrismaðurin ikki kennir týdningin av orðunum ella er tað so at landstýrismaðurin veit væl fullvæl hvat orðið merkir men hóar tí illa allíkavæl at tað ikki er gott við kritiskari list og grundað á øðrum útsøgnum hjá formanni í miðflokknunum gjøgnum ár og dag má tað vera nakað tað sama galdandi tá ið tað kemur til kritiskan jurnalistikk tað er í besta føri sera óhepnar útsøgnir sum eg vóni at landsstýrismaðurin ætlar at taka aftur í løtuni so er eitt orðaskifti um miðlastuðulin í undanfarna samgonga samtykti við tí fyri eygað at styrkja um miðlarnar í føroyum stuðulin hevði til endamál at styrkja um føroysku miðlarnar men mann kann av røttum seta spurnatekin við um miðlastuðulin hevur tant sítt endamál tað hevur verið ført fram av summummiðlum at stuðulin millum annað bert er farin til størri rakstrarkostnaðir í høvuðsheitum útberingargjald ið er hækkað meira enn eina ferð seinastu árini miðlastuðulin er síðan vorðið eitt ávíst inntøkugrundarlag hjá summum miðluum í dag og eg haldi ikki at tað er eitt gott hugskot at hála teppið undan teimum frá degi til dagss hetta lógaruppskotið tað flytur so stuðulin frá at vera rakstrarstuðul til at vera ein verkætlanarstuðul og eg skal vera tann fyrsta at siga at eg bjóði tí meira enn vælkomið at vit hava ein grunn til verkætlanir ið kunnu fjøltótta útboðið av miðlatilfari í føroyum tað er tað jú sjálvandi nógv potensialið í men eg haldi ikki at tað er rímiligt at umskipa verandi stuðul til verkætlanarstuðul og so slett ikki bara uttan víðari og uttan at taka atlit til teir ávirkaðu partarnir fyri tað fyrsta so eru tað øgiliga nógvar praktiskar avbjóðingar við verandi uppskoti um mann kann seta spurnartekin við um miðlarnir eru áhugaðar í ella yvirhøvur fara at megna at søkja og brúka stuðulin til nakað munagott grønland kann nevna sum dømi innførdu eina líknandi skipan men tá tá kom eingin umsókn inn fyri tað næsta so sær tað út til at ein almenn nevnd skal kunna taka dagar ímillum hvat er gott fjølmellatilfar og hvat ikki er og skal lata fíggjarligan stuðul hareftir tað haldi eg fyri tað fyrsta ikki er gott fyri pressifrælsi tað at ritstjórnarrætturin verður fluttur til eina almenna nevnd sum skal virka sum yvirritasión yvirskipað so haldi eg at vit mangla ein øgiliga vit mangla ein framskykdan miðlapolitikk tað er í áhuganum bæði hjá fólkaræðinum og samfelagnum sum heild at vit hava eina góða føra og sterka pressu sum kann spyrja teir ópihagiligu spurningarnir og sum kann halda okkum her á tingi til svars puljan í fer til miðlarnar haldi eg skuldi verið munandi størri stuðulsskipanir til miðlar eru ikki eitt fremmant hugtak í okkara grannalondum og í føroyum har sum grundarlagið frammanundan er rættiliga veikt er nógv lættari at grundgeva fyri miðlástuðulsskipanin tað óhepna við verandi miðlastuðulsskipanin er at hon rakar kanska øgiliga ójavnt millum teir aktørar sum eru men vissi mann hækkar stuðulin yvir ein kamb so kann mann siga at flóðin hon lyftir á til bátar fekk mann eina upphædd í munaði so kundi mann sett útbúgving starvsfólk ið hækkar góðskuna á verandi tilfari ella víðka um tað virksemið sum longu er tað er umráðandi at tað er ein armslongd ímillum politisku skipanina og miðlarnar men tað skal heldur ikki fara beint í kassan hjá til dømis posta ella aðrar útreiðslupostar so lata vit pengar úr landskassanum so er tað tí at vit ynskja eitt hægri støði bæði so so vit áttu bæði at havt rakstrarstuðul og verkætlanarstuðul soleiðis at tað bar til at fáa fleiri útbúgving fjølmiðlafólk í tað føroyska miðlalandslagið at arbeitt vit áttu at havt eina føroyska journalistuútbúgving soleiðis at fleiri fakfólk við hollari vitan innan fyri fjølmiðlaarbeiði og góðum fjølmyðlasiði styrkti um tann føroyska fjølmiðlaheimin vit mangla alvorliga ein langsigtan politikk hvørjum miðlum viðvíkur kanska partvíst tí at ein veikpressað kann viðhvørt verða til gagns fyri okkum politikara og partvíst tí at vit eru øgiliga bangin fyri at stuðla virksemið við almennum pengum ið ikki altíð kann bera seg sjálvt men vit hava sett okkum mál í øðrum vinnum eitt nú ferðavinnuna um maritima vinnu um samlaða ársverk og um samlaðan umsetning hví ikki hava eina slíka visjón fyri at hava eitt sterkt privat og alment miðlalandslag øllum fólkinum til gagns vit halda ofta aftur við at stuðla og ofta er tað væl grundað men í hesum førinum eru tað í mínari verð onnur ting ið illa kann gerast upp í pengum ið hava størri týdning eitt inntakt og upplýst fólkaræði eitt alment orðaskifti á høgum støði ein kritisk pressa og saklig viðgerð av samfelagsviðurskiftum hetta uppskotið hevur sera nógv ivamál og nógvar ókendar avleiðingar eg haldi at að hevur týdning at vit taka hetta úr røttum enda og tryggjað okkum at vit ikki geva nakran ein óneyðugan smeit men at vit eisini tryggjað okkum at politikkurin røkkur tí hægra endamálinum ið er at tryggja eina sterka og virkisføra pressu ið er ei samfelagskritisk funktión fyri okkara fólkaræði