Páll á Reynatúgvu (Tjóðveldi (Republic)), speaker, 2021-03-09
Topic: 1. viðgerð LM-095/2020  Uppskot til løgtingslóg um broyting í løgtingslóg um skatting av kapitalvinningi (Kapitalvinningsskattalógin) og løgtingslóg um stuðul til rentuútreiðslur av lánum (Skattligar avleiðingar av negativari rentu o.a.)
pollareynatigvu sum fær orðið ger sovæl formaðurin hetta hevur í hvussur tey síðstu fimti árini verið eitt rættiliga løgið hjúnabandið hella hjúnabandið millum bankarnar og fólki bankarnar og vinnulívið og vit sum hava var av politisku skipanini tey síðstu nógvu árini vita at sjógvarnar hava brotið øgiliga ógvusligt ógvusliga sum tíðir og og so hevur tað verið kvirra og kanska kyrrindi aðratíðir hetta hetta løgna hjúnabandið sum er millum peningastovnarnir og og og føroyafólk har sum vit bæði eru bundin av teimum men samstundis eisini hava øgiliga sterkar hugsanir um um hvussu tætt ella fæst vit skulu stýra peningastovnum ella hvussu stórt rásarúm hvussu stór frælsi teir skulu hava til at til at áseta sína sína egnu kós og tað er nokk soleiðis at at at bankarnir aloftast vilja hava minst armslongdar prinsipp til politisku skipanina at politiska skipanin skal ikki hava nakað sum helst ávirkan á á stýringina í í samfelagnum stýringin í vinnulívinum stýringina ímillum millum borgara og og bankar er hvussur ikki fyr en tað gongur galið tá er mann altíð til reiðar at draga samfelagið at draga skattgjaldaran til svars soleiðis at skattgjaldarin kann betala tá ið tá ið tá ið skipið er kollsilt og eg haldi at tað vit noyðast at síggja hesi viðurskiftini eitt sindur størri perspektivi vit kunnu ikki bara siga tað sum vit onkuntíð hava gjørt sum politisk skipan at her má her má bankarnir mugu bara sleppa at gera akkurát tað sum teimum hava teimum hava hug tað sum teir hava hug til tí teir hav best skilposviðurskiftini tað er sjálvandi freistandi tað ljóðar eisini gott men veruleikin er bara tann at vit hava øgiliga stóran tørv á at stýra okara bankum eisini í hvussusør hevur lærupeningurin verið ómetaliga stórur tá ið eikbankin fór á heysin tá haldi eg mann gjørdi samlaða tapið upp til sjey milliardir krónur fyri fyri fyri allar føroyingar vinnulív og og privatar uppspararar og landið hevtið fleirtals milliardir fyri tá ið bankarnir fóru á av knóranum í í nýtíárunum so vit mugu ansa eftir at vit ikki mála suverinitetinum hjá bankunum forljósareygan tí vit vita tað at tað eru eisini menniskjur sum stjórna har og tey hava bara tey síðstu hálvtrýss árini fleiri ferðir rent bankarnar hjá okum á heysim so uppgávan hjá okum sum politisk skipan er ikki bara at at lækka aftaná tá ið bankaleislurnr siga at nú skal gerast tað ella nú skal gerast tað tað er tvørturímóti at vera tann tann ábyrgdarfulli bróðurin sum hjálpir tá ið hjálpir og stuðlar og vegleiðir tá ið tá ið bankarnir kannska hava hug at ati loypa dekanog lættliga um tingini hesi viðurskiftini sum vit viðgera í dag haldi eg eisini skuldi síggja seg eitt sindur størri perspektivi vit hava fingið eina støðu har sumi har sum mann roynir at har sum mann roynir at í bústaðarmynstrunum í bústaðarfíggingini roynir at skrisa tær allar seinastu krónurnar burturúr fólki at fáa tay at hvíta seg tað allar allar síðsta fyri at fyri at koma upp á tær fýra milliónirnar ella kanska fimm milliónirnar sum tað krevur fyri at seta búgv og í eftir mínum tykki er tað reint trælahald tað er reint trælahald at at ungar barnafamiljur skulu binda seg skulu tvingat so høgt ump fyri at fáa tak yvir høvdi at tær skulu binda seg til lán uppi á uppi á bæði trimum fýra og fimm milliónum krónum og tað kann mann bara við at hava so evaska evaskað evaskað lítlar rentur sum til ber og nú havi eg so eisini fingið úrslitið sum eittur negativar rentur og eg má siga tað at sjálvt um eg ynski havi granskað tað til fulnar avleiðingarnar av tí so eg eri rættiliga samdur í hugtakinum hjá framsøgumannum hjá javnaðarflokkinum aksel billelms johannesen at negativar rentu er tað er ein spurningur um vit sum politisk skipan skulu loyva negativ rentu tað haldi eg vit skulu kanna hvørjar avleiðingarnar kunnu vera av at tingið tekur eina støðu til at vit loyva ikki negativum rentu skilji væl kjakið um um um umum frádráttin men vit kunnu ikki bara til góðar at síggja vinnulívinum so mugu vtt eisini hugsa um tann privata dugnaliga uppspararan altso vvist tað skal vera so má tann sum hevur klárað samlað sær nariar krónur upp sum sum privatður mámá viðkomandi eisini koma undir somu søgu sum sum tær vinnufyritøkurnar sum hava gjørt tað so har eg haldi vit kunnu ikki skilja ímillum at at tann sum er dugnaligur og og klára samla sær nakar krónur upp at at at hann færa aðrar treytir enn enn enn ein vinnufyritøka sum eru í somu støðu men men aftur til tann margenerella partin altso vit vit høvdu í undanfarni samugongu eitt ynski frá bankunum um at at teir skuldu kunna krevja sos nógvar krónur frá hvørjum borgara fyri at hava eina konto hjá teimum í ramals álvara ætlað teir at ætlaðu teir at mann skuldi krevja pengar fyri tann monopolrætt sum teir hava til at fólk hava sína lønarkontur og sjálvandi vóru vit nøkur táverandi samgongu sum satu kort á knúsanei tað kann ikkivera rætt at ein bankin skal skal taka sær tann rættin at at krevja pengar fyri at fólk noyðastat hava pengar sínari standandi ella hava eina kontur standandi í bankanum so so sjálvt um hetta kanska er ein ein tekniskur trupulleiki sum jagun mikkelsen var inni á og sum vit standa við av av teimum negativu rentunum sum sum eru í dag so haldi eg ikki at at vit barasla knipsa av fingurun og siga vit loysa tupp á tann mátan sum sum mann hevur gjørt lagt upp til hesum er uppskotunum undir øllum um søgnum so skal tað kannast væl virðiliga tí tí sum sagt tað er øgiliga týdningarmikið at vit sum politisku skipanin eru tann er tann aktivi og kritiski vigleikarin hjá bankunum tað vísir seg at tann vanligi borgarin hevur øgiliga lítið at slaga at sagt har tá er tað bankin sum hevur buktin um báðar endar og einasta trygdin hjá tí vanliga borgaranum í føroyum móti bankunum er júst vit sum politisku skipan sum skulu seta treytina fyri hvussu bankarnir kunnu arbeiða og vit eiga ikki bara at loypa á leistin ø vit fara sjálvandi at viðgera tann álvaran sum liggur í hesun uppskotinum væl í í fíggjarnevndini men men eg helli rættiliga nógv til tann vógvin sum sum undanfarni løgmaður var inni á at at so lættso lætt verður hetta her ikki samtyktvið eitt vit mugu kenna avleiðingarnar av hesum e úti á sær og og undir øllum umstøðum haldi at vit eiga at gera okara til at fáa normaliserað viðurskiftini soleiðis at at rentur ikki eru ikki sleppa at at at virka við negativum fortekn tað er hvussu ein ógvuliga álvarsom støða eg haldi at vit kanska skuldu diskutera leiklutinhjá tí almenna eg eri ikki fullvitugur um hvussu vit best kundu brúkt leiklutin hjá almennapartinum av av føroyabanka men tað er einki ivast í at tað almenna eiðir í sínum triðing í bankanum og vit áttu at brúkt tann kanska sum eitt grundfar til at skipa eini eini sethúsabanka í føroyum sum hevur eittans endamál otað er at fáa bøtta um fortreytirnar kanska serliga hjá teimum ungu fólkunum úti á bygd at fáa fáa fáa lán til at bygv sær vanlig sethús tí at eg veit at í dag eri eg nógv lættari at atleiga fyri átta túsund krónur um mánaðin úti á bygd í dag enn at enn at fáa møguleikar fyri at seta føtur undir undir egiðborð at seta seta búgv og tað er ikki ein nøktandi søga so landsstýrið vissin samgongan vildi gjørt nakað munagott tá tað kemur til bankafígging og bankaviðurskiftir so tók hon tey viðurskiftini upp syrgdi fyri at finguð samráðsið fram til rímiligar treytir altso millum politisku skipanina og og bankarnar í føroyum soleiðis at vit fingu eitt eitt veruligtsethúsaláns tilboð til til okkara ungu fólk og at tey ikki skulu skulu pínast upp á tær fýra fimm milliónir krónurnar fyri at seta búgv og so hava negativar rentu sum avleiðing av tí tað hevði verið nakað sum vildi nakað tí tað eru ófatiliga nógv ung fólk í dag sum sum sita tungt úti og sum hava stóran tørv á at fáa eina eina nógv meiri lagaliga sethúsafígging enn enn enn mann kann fáa í dag ikki ikki tey vendus í havn men uttan fyri meginøkið har sumann hevur stórar trupulleikar við at fáa út við á