Eirikur í Jákupsstovu (Tjóðveldi (Republic)), speaker, 2023-02-16
Topic: 1. viðgerð LM-047/2022  Uppskot til løgtingsfíggjarlóg fyri fíggjarárið 2023
esu vælja øhharra formaður eg var í romm fyri nøkrum árum síðani har var nokk so nógv ymiskt at síggja nógv var øgiliga gamalt sumt varð friðað og nógv var hugtakandi men so sá eg eisini at tey framvegis vóru í gongd við at byggja nakað soleiðis er kenslan við hesum fíggjarlógaruppskotinum tað er upp á nógvar mátar imponerandi men tað er so ótrúliga nógv afturat sum átti at verið gjørt samstundis vísa kanningar at menniskjan er soleiðis at vit altíð yvirmeta hvussu nógv vit klára at gera upp á eitt ár og altíð undirmeta hvussu nógv tað ber til at gera upp á fýra ár tí er tað vert at hava í huga at hendan fíggjarlógin í grundini bæði er tann síðsta av fýra fíggjarlógum hjá undanfarnu samgongu men samstundis eisini er tann fyrsta av í øllum førum fýra fíggjarlógum hjá hesari samgongun tað hevur verið lutfalsliga nógv umrøtt hvør eigur hesa fíggjarlógina onkra løtu ljóðar tað sum um at ferðaliðið hjá ríkispolitinum er á veg til føroyar at leita eftir fingramerkjum hjá hesari samgonguni og um andstøðan kennir seg so væl aftur í hesum uppskotinum so eg bara at taka undir við tí akkurát sum tað er og er støðan soleiðis so er í grundini heldur ikki neyðugt at tit lurta eftir restini av hesari røðuni tí tað snýr seg í stóran mun um ta góða sum er í hesum fíggjarlógaruppskotinum í tjóðveldisflokkinum halda vit okkum at síggja at vit eru farin burtur frá einari sambandssamgongu í tí sambandi er tað fyrsta sum vit heftu okkum við í hesum fíggjarlógaruppskotinum sjálvandi at ja at óneyðugi og ógagnligi fíggjarligi styrkurin úr danmark til okkara samfelag verður lækkaður við fimmogtjúgu milliónum krónum í ár og tá ið valskeiðið er liðugt er bloksstuðulin minkaður við hundrað milliónum krónum tá verður blokkurin ikki bara ein lítil prosentpartur av samlaða búskapinum ella fíggjarlógini tá verður ríkisstuðulin eisini eitt lutfalsliga lítið tal í krónum og tað er gott um vit halda fast við fingramerkini sum nýggja landsstýrið hevur gjørt upp á umleið tretivu arbeiðsdagar so kunnu vit eisini staðfesta at avlopið nú verður hundrað og einogfjøruti milliónir krónur heldur enn tólv milliónir krónur tað ber til at diskutera um tað er eitt stórt ella lítið tal tað ber eisini til at diskutera um avlopið ikki í stóran mun hongur saman við einari meting frá embætisfólkum um inntøkurnar til landið frá millum annað stóru svartskaftakvotuni tað ber eisini til at diskutera um endamálið við einari fíggjarlóg er avlop í sær sjálvum men er tað soleiðis at mann er samdur um at í hesum tíðum er rætt at hava eitt munandi avlop á fíggjarlógini so er tað gott at økta metingn ikki verður brúkt í einum frá degi til dags tí hendan samgongan hevur sett sær nógv fyri komandi árini og samstundis hevur mann eisini sett sær fyri at átøkini skulu verða fíggjað og venda sosialt rætt so tá hendan samgongan vónandi skjótt kemur við einum skattalátta so verður tað ein skattalátti til tey lægri løntu og ikki til tey hægstløntu meðan tað samstundis verða gjørd átøk sum tryggja haldføri hjá føroyska samfelagnum tað er troyttandi at bíða eftir hesum átøkunum tí tað er púra greitt at øktu prísirnir í samfelagnum merkjast hjá teimum allarflestu lønarbeiðarunum í føroyum men tað er samstundis eisini skilligt at tað er torført at gera hesi átøkini klár frá fyrsta januar til fjúrtanda februar tó eru tað nøkur sum ikki kunnu bíða leingi afturat og tíbetur hevur landsstýrið kunnað um at tey heilt skjótt koma á mal við einum hjálparpakka til teirra sum vit broyttu fortreytunum við matvøruprísum brentum og øðrum ikki fáa gerandisdagin at bera til hyggja vit at løgunum í ár so eru tær samlað settar til líka undir fimm hundrað milliónir krónur størsti parturin fer til at binda landið hjá okkum betri saman við vegum og tunlum og størsta einstaka játtanin er hundrað og tretivu milliónir krónur til tunlarnar norðurumfjall sum væntandi verða lidnir næsta ár tá einar hundrað og hálvtrýss milliónir krónur afturat verða brúktar hetta er neyvt tað sama sum var í ætlaninum hjá undanfarnu samgongu men er samstundis ein munandi størri upphædd enn undanfarna samgonga brúkti uppá hesa ætlanina vit síggja í grundini tað sama við tunlinum til fámjins og til dals har tað í uppskotinum eru settar hálvfems og fimmogtjúgu milliónir av í ár meðan fyrireikingar til suðuroyartunnilin fáa tíggju milliónir bæði í ár og komandi ár eitt annað sum vónandi fer at síggjast væl aftur er at tíggju milliónir krónir eru settar av til at brúka serstakt til afaltering kring landið tað ger ikki allar vegir í føroyum perfektar men tað er eitt munandi stig rætta vegin og sjálvt um ásettuupphæddirnar ikki ordiliga er nakað reypað av so hevur tað eisini týdning at arbeiði við at endurnýggja strandferðsluflotan fer í gongd bústaðir hjá borgarum sum hoyra til almannaøki hava verið raðfestir seinastu árini og tað hevur stóran týdning at halda fast í gongdini har økið verður skipað betri effektivari og meira virðiligt tí er tað bæði rætt og gott at heimi við síðla í vagi og skálagarður í klaksvík verða klár til fólk at flyta inn í í ár samstundis sum stovnar í havn verða lidnir seint í ár ella tíðliga komandi ár á mentanarøkinum er stuðul settur av til stórøll og fyrireiking av tjóðleikhúsi sum saman við mentanarátøkum kring landið verða stór frambrot fyri okkara land á skúlaøkinum er løgujáttaninin í uppskotum er løgujáttanin í uppskotinum millum annað setta av til útbygging av rasuni í runavík og miðnámi á kambsdali samstundis sum arbeitt verður víðari við kampussætlanini í havn í miðvági verður einar fimmtan milliónir krónir brúktar upp á nýggja bygningin til sjóvinnustýrið sum í summar eftir ætlan flytur inn har í sjúkrahúsverkinum verður hábygningurin eftir ætlan gjørdur liðugur samstundis sum tíggju milliónir krónir verða brúktar upp á at gera gomlu læknahúsini gula húsið til umsitingarbygning og annað hjá klaksvíkarsjúkrahúsi hetta eru sjálvandi bara nakrar løgur úr rúgvuni men tað eru skilagóð og gagnlig átøk fyri okkara land óðansæð um tað er hendan samgongan undanfarna samgonga ella onkur heilt annar sum hevur funið upp á tær tað snýr seg um úrslitini og halda vit fast við tað so ivist eg ikki í at nógv gott verður gjørt komandi árini fara evftir raksturin so hevur hetta uppskotið frá landsstýriskvinni í fíggjarmálnum í uppskotinum tikið hætd fyri at lønirnar í samfelagnum kunnu væntast ella kunnu roknast við at hækka við høgu inflatiónini og lága arbeiðsloysinum sum er í føroyum tað talið byggir á eina meting og kann sjálvandi bæði vísa seg hægri og lægri tá tað kemur til stykkis og kann sikkurt eisini broytast komandi vikurnar um mánaðirnar men samstundis er tað eisini greitt at skal mann gera tær rationaliseringarnar sum kanska eru neyðugar í tí almenna so er tann snildasti mátin ikki bara fara við sláimaskinuni ígjøgnum allar avsetingarnar til lønir víðka vit sjónargingin eitt sindur so eru vit sum stórhavstjóð í norðurattalantshavi í tí støðu at vit vita ótrúliga lítið um hvat fer fram í umokkum tí er tað gleðiligt og týdningarmikið at eftirlitið av skipum í føroyskum sjógvi verður uppraðfest við tveimum milliónum krónum samstundis sum fyrstu krónurnar eru settar av til yvirtøkuna av loftrúminum sum er ásett í samgonguskjalinum og tað eisini tykist verða breið semja í løgtinginum um at fremja samstundis verður farið undir fyrireikingarnar til at lata sendistovu upp í usa komandi ár umframt at møguleikarnar fyri útflutningi hjá føroyskum fyritøkum vónandi kunnu økjast við raðfestingini til eyksport far og eilends meðan útflutningurin av føroyskum tónleiki verður raðfestur við øktu játtanini til farwís mjúsic eksport vit skulu eisini hava onnur at virka í føroyum og tað verður til dømis bæði gjørt við at økja játtanina til filmshúsið og til at føkja um møguleikarnar fyri afturbering í sambandi við filmsframleiðslur í føroyum og so tykist tað eisini vera semja um at vit vilja hjálpa til har neyðin er størst fyrr í vikuni játtað við sjey milliónir krónur til ukraina sum er størsta játtanin til neyðhjálp úr føroyum nakrantíð samstundis sum tað eisini var játtað ein millión krónur til jarðskjálvta raktu økini í sýria og turkalandi játtanin til neyð og menningarhjálp er hækkað til trettan milliónir krónur í hesum uppskotinum og tað kløkkar nokk ongan um upphæddin verður nakað hægri tá tað kemur til stykkis hóast vit framvegis vantandi lutfalsliga lata munandi minni enn onnur lond sum vit gjarna vilja samanbera okkum við tá ið hetta árið er farið fyri at nevna okkurt gott og týdningarmikið afturat sum sæst aftur í rakstrinum í hesum uppskotinum til fíggjarlóg so verður ein flokkur eyka tikin inn til námsfrøði komandi ár tað er ein útbúgving sum tað er áhugi fyri og ein arbeiðsmegi sum tað verður stórur tørvur á komandi árini innan fólkaskúlan síggja vit heilt greitt at uppgávan hjá lærarunum og serliga flokslærarnum bara økist og tí verður tað sera áhugavert at fylgja við í hvussu tað fer at eydnast við ætlaðu øktu játtanini til flokslæraruskipanini á umhvørvisøkinum kann nokk væntast at hendan samgongan verður meira ambitiøs tey komandi árini enn í hesum fíggjarlógaruppskotunum tað er fínt at stuðul verður latin teimum sum taka støðu til at taka sína oljuføring niður men tað átakið sum vónandi kann gera eitt sindur av muni og rigga tað er ætlaða og raðfesta orkuráðgevingin sum kann hjálpa fólkum at taka støðu til teir nógvu truplu spurningarnar sum eru í samband við hesar ymisku orkukeldurnar um vikuskiftið var eg til eina konsert í havn tað eri eg ikki so ofta og hetta kvøldið var eg eisini spurdur hvussu tað bar til at eg brúkti mítt leygarkvøld har heldur enn at vera til eina seyðasýning ella okkurtsovorðit men lat tað fara konsertin var í norðurlandahúsinum og har var stúgvandi fulta fólki sum øll vóru komin at lurta eftir mariusziska saman við føroya symfoniarkestri onkur fær kanska hug til at kalla tað fyri kensluligt fjas men fyri meg var tað rørandi at síggja hvussu fjølbroytta fjøldin handan góða tíman savnaðist um tónleikin sum kom frá mariusi úr søldarfirði eivørúr gøtu javn rúnur fuglafirði mikal úr havn og øllum hinum úr øllum føroyum og øðrum londum sum hesar dagarnar fingust við beinleiðis tjóðarbyggjandi virksemi tá ið vit hava fólk sum skapa og savnað soleiðis so eru tær løturnar bestu argumentini fyri at blíva við at stuðla mentan og list og tað eiga vit avgjørt at halda fram við bæði við føroya syfo niðurkestri musikkskúlaskipanini mentanarpallum kring landið og alt annað sum er við til at skapa og styrkja okkara samleika í fíggjarlógaruppskotinum eru raðfestingar gjørdar fyri hesi økini og sjálvt um vit bæði skulu hava eitt peningarligt avlop á fíggjarlógini fyri framtíðina hjá okkara samfelagi fíggjarligt og kensluligt yvirskot í gerandisdegnum hjá verandi borgarum í samfelagnum og eitt vælferðarsamfelag sum vit kunnu vera errin av so er tað eisini gagnligt at at vit kunnu hava eitt andaligt yvirskot sum vit kunnu liva og ikki bara yvirliva øll hesi tingini fara vit at viðgera í fíggjarnevndini komandi vikunar sum eg skilji tað so hevur fíggjarnevndarforkvinnan í hyggjuð at hava eina seriøsa umfavnandi og skjóta viðgerð á málinum eg haldi vit øll í fíggjarnevndini dyggiliga hava tikið undir við hesum forseytum og tí ivist eg ikki í at vit um ikki alt ov langa tíð hava aðru viðgerð av hesum fíggjarlógaruppskotinum har vit hava fingið svar upp á tað sum ikki er greitt og so klára vit skjótt at hava eina veruliga fíggjarlóg fyri tvey túsund og