Jóhannis Joensen (Javnaðarflokkurin (Social Democratic Party)), speaker, 2021-01-27
Topic: Umrøða av spurningi SS-002/2020  Endurskoðan av lærugreinabýtinum í fólkaskúlanum
ger so væl takk fyri harra formaður ja hetta er ein skrivligur fyrispurning til landsstýrismannin í mentamálin jenis a rana og hetta her er viðvíkjandi endurskoðan á lærugrannabýtina í fólkaskúlanum og spurningur ljóðar soleiðis einfalt hevur landsstýrismaðurin ætlanir um neyvt at endurskoða lærugrannabýtið í fólkaskúlanum og sum viðmerking kann eg nevna at vit hava seinastu mongu árini sæð at fleiri fleiri lærugreinar og uppgávur verðað lagdar inn í skúladagin hjá næmingum og starvsfólkum skúlans enskt er flutt niður í fjórða flokk samfelagsfrøði er lagt afturat í hádeildini lagt er afturat føroyskum í grunddeildini ein undisingartími er lagdur afturat í alisuevnafrøði og so er týsk sett sum upptøkukrav til miðnám hetta kennist í skúlanum sum ein lærugrein er lagd afturat í hádeild hetta heur sjálvandi havt við sær at skúladagurin er vorðin drúgvari og lærugreinarnar og uppgávurnar fleiri tá átøk verðu gjørd og í góðari meining hevur verið torført at lúka nakra uppgávu ella lærugreinir burtur úrslitið er at lærugreinaninr er nógvar og uppgávurnar fjøltáttaðar og at samanhangurin ikki altíð er í lærugrein á býtunum í eini talvu sum løgtingsfólk hava fingið vísi vikuliga tíma og lærukrannabýti hvørt skúlaár frá fyrstu níggjunda flokk at kravta vikuliga tímatalið hjá handaligu listarligu lærugreinum er tríggir fýra tímurar í miðal frá fyrsta sjenda flokk hjá hugvísindaligu lærugreinum er tað sekstan tímar í miðal frá fyrsta til níggjunda flokk og hjá náttúruvísindaligu lærugreinum átta sjey til átta tímar í miðal frá fyrsta til nígjunda flokki tað er týðiligt at tað er stórur munur á hvørji krøv eru til hvørja lærugrein í tímabýtunum fakligu krøvini í námsætlanim eru mong og tíverri er ikki altíð møguleiki at hava handaligar listarligar arbeiðshættir í vanligu undirvísingini vegna tíðartrýst og vantandi normeringar tað er ein sannroynd at lærugrein abýtið er grundarlagi undir einum fjølbroyttum fólkaskúla sum skal laga seg til viðurskiftini og krøvini í samfelagnum tað kann vera skilagott at samanbera skúlaskipanina og lærugrannabýtið við umstøðurnar í grannalondunum men vit munnu ikki gloyma at føroyar hava ein føroyskan fólkaskúla sum vit sjálvi stýra og róyvir og sum skal hóska til tað føroyska samfelagið tí róða vit sjálvur fyri um vit skipa føroyskar serskipanir um vit ynskja tað ein kann hugsa sær at tilboðini í fólkaskúlanum eiga at fylgja krøvunum í dagsins samfelag men at tey eisini eiga at varðveita grundstøði í okkara fólkaræði og dagligum mentan kjakið um hvussu nógvar lærugreinar vit skulu hava í fólkaskúlanum í dag er sera viðkomandi hesi sambandi eisini er kjakið um lutfallið millum ávikavis bókligar og handaligar lærugreinar viðkomandi í kjakinum spurningar hava verið frammi um hvør vit taka nóg stór atlit til áhugan hjá handaligum næmingunum og tørvin hjá øllum teimum næmingum at kenna handaligar og listarligar arbeiðshættir lutfalsliga er handaligu lærugreinrnar í føroyska fólkaskúlanum fyri vatnbýti samanborið við skúlaskipaninar í grannalondunum okkara og samanborið við hvat bókligar lærugreinar fylla í skúladegnum í dag søðan í dag er at næmingar í fólkaskúlan hava nógv fleiri talvu tímar enn næmingarnir í grannalondunum ein dagførdi fólkaskúli krevur eina javna eftirmeting løgtingið hevði eitt egalorðaskifti um fólkaskúlan tvey túsund og átjan og hetta orðaskifti vísti greitt at greiðar eftirmetingar eru neyðugar innan fleiri økir ein breiður politiskur arbeiðsbólkur ja ein breiður politiska arbeiðsbólkið gjørdi eitt ávíst arbeiði í sambandi við aðalorðaskifti og nakrar tillagingar vórðu gjørdar ein slíkur arbeiðsbólkur kundi í við fyrimuni verðið settur aftur soleiðis at skipanin fær høvi lavat viðgera skúlapolitikkin í føroyum við millum annað at viðgera lærgrannabýti og longdin á skúladegnum frá grundini í slíkum arbeiði koma ofta áhugverdir tankar upp at venda og møguliga eiga vit eisini at seta royndarskipanir í verk á onkrum skúla sum kundu víst okkum at onnur lærugreinar samanseting og annað tímatal er rætta leiðin at ganga arbeiða at meta um innihaldið í fólkaskúlanum hvørjar lærugreinar skulu vera nær tær skulu byrja hvussu nógv pláss teir skulu hava í tímataluni og hvat innihaldið eigur at vera kann til dømis gerast í tøttum samstarvi við tey sum dagliga mynda fólkaskúlan so sum fakfeløgini og starvsfólkini næmingarnir og foreldrini og áhugabólkar annars innan fólkaskúlan og fólkaskúlaøkji í tí samanleggi kann eg viðmerkja víðari ati tað er soleiðis við føroyska fólkaskúlanum at vit royna at samanbera okkum við onnur grannalond men tó eru vitøðrvísi á nógvum økjuum eg kann upplýsa at vit í dag í føroyum hava eina inklusión upp á sjeyoghálvfems prosent meðan mann í grannalondunum hevur eina inklutión upp á trýoghálvfems prosent tað merkir tað at sjey prosent av næmingum í grannalondunum ganga ikki í einum fólkaskúla men ein serskúlaskipan meðan vit í føroyum hava trý prosent sum ganga í einum serskúlaskipan men allíkavæl so samanbera vit okkum til dømis við pisakanningum øðrum har sum mann veit at inklusiónsprosentið er nógv størri í føroyum og tað blívur ongantíð ein røtt samanbering tað gerur so eisini tað at tað stendur seti nógv størri krøv til fólkaskúlan í føroyum og til lærararnar sum sum virka í fólkaskúlanum tí lærararnir skulu jú taka sær av ógv av øgiliga nógvum næmingum sum sum hava nógvar avbjóðingar og ymisk leikar í mun til hvat mann ger í grannalondunum har veðer ikki sagt at taðer ein verri skipan í føroyum tað er bara tað at mann má brúka meira orku í føroyum innan økið taðvilsig at mann má hyggja eftir normeringunum og eftir læruratalinum og næmingatalinum tí vit hava eitt næmingatal í føroyum har ein flokkur er sjeyogtjúgu næmingar áðrenn tú fært ein ein læraein læra afturat har spurningurin er um tað er tað rætta eg veit at mann hevur ymiska aðra skipanir við miðføranu tímum men í grund í lógini stendur at tað skuldu kunnu vera sjeyogtjúgu næmingar spurningurm má ikki eigur at hyggja eftir tí eisini har mann kanska hevur tólv næmingar pær lærara so er tað eisini soleiðis at vit í føroyum hava nógv fleiri undisukar tímar per viku enn man hevur í grannalondunum tað kemur sjávandi at vit hava fleiri lærugreinir innanfyri mál vit hava danskt til dømis føroyska fókað hevu mann ikki aðrastaðni mann hevurt í íslandi men men vit hava fleiri tímar til dømis í donskum og tað er gott tað fáa vit gagn av men so mum mann yggja eftir hvat er tað kanska kundi tað verið vert at hugsa um um tað kanska blíva fornógvir tímar per skúladag av tí sama har verður ikki sagt at mann skal so skera tímar og lærarukriftir men heldur brúka tímarnar øðrvísi sum mann kanska kundi fingið fleiri tvílæraskipanir n kanska í innskúlinginuim mann hevur partvíst tað í dag men tað kundi kanska verið meira tí tann uppgávan blívur bara størri og størri ein trupulleiki er eisini tað at løgtingið hevur í fleiri førum játtað at tað skulu fleiri tímar inn í fólkaskúlan fleiri læru greinar fleiri uppgávur men visti man hyggur eftir játtanini til fólkaskúlan aftur í tíðina og fram til í dag so er hon vaksin ómetaliga lítið kund e kanska prístalsviðgjørd og tað er tað tavlsig atman hevur ikki sett meira orku inn men bara lagt fleiri tímar afturat sjálvandi tað skapar nú nakrar læraorku men ikki meira orku sum eg haldi kravið eigur at verða tað vil siga eg haldi í fleiri førum at lærarakreftirnar eru ov fáar til næmingarnar í dag tí krøvini eru alsamt størri og eisini tey persónligu krøvuni sum næmingarnir hava til undirvísing í dag so men í svarinum sum ælandssmannin í nú havi eg sæð svarið sum hann skaln hann kann lesa svarið upp sjálvur landsstýrismaðurin men har eru nøkur ting sum boða frá at at landsmaðrin ætlar at hyggja eftir skipanini og so fáa ter at síggja hvussu hvussu langt tað røkkur og hvat tað blívur til tí ofta er tað føgur orð men tað e ringt at handla so eg vóni at hann hann hann fer at handla og gera nøkur ting í samrøða við interesentan á økinum í samráð við lærarafelagi í samráða við skúlafólk soles a mann fær ein ein betri fólkaskúla tað má vera egalmál hjá okkum so eg far ikki at siga meir o fyribils landsa