Jóhannis Joensen (Javnaðarflokkurin (Social Democratic Party)), speaker, 2021-03-18
Topic: 1. viðgerð LM-125/2020  Uppskot til samtyktar um føroyskt undirvísingartilfar í landbúnaði
ðgtakkvyrhra formaður ja hevur uppuskotu lagt fram av løgtingskvinnuni bjørt samolsen fyri tjóðveldi um at gera uppskot til samtyktar um føroysk undirvísingartilfar til landbúnaðin og landbúnaðar útbúgvingar í føroyum ábúnaðarsstovuni og til fyrsti kann bara byrja við at siga at at tað taka vit undir við í javnaðarflokkinum at vit fáa føroyska tilfarið tað er soleiðis at teg nú var hein sagresin hevði orðið og hetta er um um um landbúnaður og og hvussu landbúnaður eðu skipaður í føroyum øtað er ikki lætt at tríva landbúnað í føroyum tá man er í harðari kapping við við stuðlaðam lambúna ella vørur stuðlaðar landbúnar vørur uttan uttanlanda frá og tí taki eg undir við tí sum hevðin sikrensen segði ati at vit stuðla okkara egna fyri at vera sjálvforsýnandi við við grønmeti og mjólk og øðrum tí tað er eisini nógv betri vøra vil vil eg pástanda í fleiri føðrum tá ið vet snakka um undirvísigar tilfar tili skeiðini so so er tað soleiðis at búnaðarstovan hevur hesi smáu skeiðini tey eru meini tey tríggjar dagar har sum mann hevurskeið fyri festarum sum hava eg meini tað er upp til hálvtrýss seyðir o har sum tað er omanfyri tað so skal mann og mann hevur mjólki altso ferðsluri við mjólkineytum so skal mann til norra ella danmarkar at nema sær eina útbúgving sum tekur eg meini eitt ár og tað er ein størri útbúgving øtilfarið sum verður brúkt uttanlandasjávandi er not vs nor og danskt í danmark og tað er væl á tilfari men tað er eisini tilfar sum er sum er tilskilað til viðurskiftini í norra og viðurskiftini í danmark tí kann tað veraein avbjóðing at at vit ikki hava eina útbúgving sum tilskilarviðurskiftini í føroyum tí vit skulu sjálvandi hyggja eftir hvat er við t útbúgvnga fólkini til í føroyum og til dømis hava vit ikki grísar og annað sum mann kanska fær undirvísing aðrastaðni í føroyum í løtuni hvussu er ikki nakan graf so tað skal vera til tað sum vit brúka her í føroyum heilt sikkurt tá tað kemur til undirsíkartilfar so so so meina vit ella meini eg at vit skulu hava føroyskt tilfar og her vil mann líkasum samskipa taði soleiðs at mann sigur ati at mann fær føroyingar til at gera ella umskriva útlendsk tilfar norskt og danskt tilfar sum mann brúkar í føroyum ella at gera nýggjar bøkur lærubøkur mann hevur gjørt nýggjar lærubøkur eg veit í fólkaskúlanum og miðnámsskúlanum og tað er nám sum stendur fyri tí mesta av tí og tær bøkurnar tær verða skrivaðar av av rithøvundunum í føroyum sum kenna til føroysk viðurskiftir kann millum annað nevna tað at skúlastjórin í miðnám vestmanna hevur skrivað onkrar lívfrøðibøkur til fólkaskúla framhaldsdeild og hann hevði eisini verið ein fongur til at fingið ati hugt eftir onkrum tilfari til hesar útbúgvingarnar eisini annnars kundi mann eisini brúkt nógvar av teimum bókunum mann brúkar í fólkaskúlagnum ogmiðnámsskúlanum og tað hevður eisini sagt í hesum førinum men sjálvandi summar lærugreinar mann hevur á hasum útbúgvingunum er jú tilætlaðar og tilskilaðar bara í hesi útbúgvingini at læra til bónda ella bóndaskap og tí verður nevnt her í uppskotinum at mann skal hava innlit í plantulæru og taging tøkni og amboð inan fyri bóndaskapur sum mann brúka tað har og húsdjóralæru og annað og tað hevur tú ikki í øðrum jú tú hevur tann kanska miðnám o ann ogbreytini har tí kund mann gjørt eitt tætt samstarv við við vestmanna miðnám vestmanna um hvussu mann fekk tilfarið brúkt báðum støðum og fekk glaðav tíð nú veit ikki hvussu samstarvið er í dag millum búnaðarstovuna og tilfeingisbreyt um vestmanna o tað vildi upplagt at mann gjørdi meir við tað tá ið mans hyggur eftir náttúruviðurskiftunum í føroyum so er tað sjálvandi var hein e sigaresen inni á hetta her t huglagta eitt sindu um hvuss te vera bóndu í føroyum og fyrr vóru øgiliga nógvir mjólkibøndur í føroyum í vágum vóru fleiri í vør ari bygd nú er bara ein eftir í oynni eyganstoðugarðin annars er eingin og og tað verður sjálvandi savnað í størri eindir tí tað skal lønsemi til og tað er ein tung kvinna at dríva krevur nógv arbeiði og av tí sama so so er tað ikki serliga hugaligt at dríva landbúnaður visti mann ikki hevur lønsemi í í tí sum mann ger tað ger eisini tað at tað verður sentraliserað sum evinesacreesen eisini nevndi og vit fáa hesi stóru fjósini men sjálvandi tað er vegurin frameftir vist vit skulu dríva á lanbina í føroyum men so hevur mann eisini á sandiveltuna har mann roynir at fáa grønmeti og eplir og annað til høldar og tað er eisini ein avbjóðing við tí tú skal hava lendi og tí skal mann sjávandi ansa eftir at mann ikki tekur á alt tað góða dyskilendi til til til íbuðarøki á hugsa um tað eisini su mann hevur nøkur lendir tøk í framtíðini men so kunnumann eisini hugsa sær at mann fór meir í í holt við at dyrka ella grønmeti tí grønmeti veksur væl í føroyum eplir til dømis eisini vaksa øgiliga væl men tað kann vera undarligt tykjast un til at at vit ikki kunnu vera sjálvforsínandi við tí men tað tað tað burdi mann stíla ímótis mjólkina klárar teg so hon fær ein stuðul og tað er einki forgjørt í tí tí allar landbónar vórur sumvórur sum koma inn til føroyar tað verða stuðlaðar í ólukkumáti og nógv meira enn vit stuðla okkara egna og tað burdu vit gjørt nógv nógv meir við at stuðla okkara egna tá tað kemur til undirvísingartilfar og hetta her konkreta uppskotið so so so haldi eg tað at mann skuldi hugt eftir hvat er tørvurin og her stendur í uppskotinum at mann vil seta pengarnar av eisini a mann heitir á landstýrið má n seta pengarnar av til hesar bøkurnar nú veit ikkihvussu nógv tað tað dragar seg um men eg kann ikki hugsa mær ter nógvir pengar tí lærubøkurnar kundu ikki vera so umfatandi tá ið tað eru smá skeið við snakka um mann mann sigur her í uppskotinum at kvøldskúlalærarar hava at kunnað biðið um stuðul til at gera sína egnu sísn egna undrvísngar tilfar men tað er so ikki nakað sum verður brúkt serliga nógv tað krevur tí og eg veit tað at tá mann ger sítt egna undrskartilfar tá ið mnn gjørdi í fólkaskúlan so er tað játtað mann pengarn til nám so teir seta fólk av til at arbeiða við tí í nøkur ár tað kann taka langa tíð at gera gott tilfar so tað draga seg um at finna tey røttu fólkini og eg hugsi at tá mann hevur landbúnað at gera so má tað hava ei kjølfesti í sjálvar vinnuni landbúnaðað ar vinnuni so tað kundi verið hugsandi at mann fekk fólk sum høvdu innlit í landbúnaðini í føroyum sum vóru við til at gera tilfarið skal mann so umseta tilfar úr norskum og donskum jamen so skal mann eisini hava hollan kunnleika til tey málini so tað má vera eitt samstarv ai samskifti millum nám og fólk innan vinnuna og fólk sum hava tikið hesar útbúgvingarnar uttanlands og hava skil fyri tí norska tí danska málinum eg hugsi at hetta málið burdi ikki tikið langa tíð ella í øllum førum ikki verið eitt torskilt mál hefta e einfalt mál og tá ið mann fer at viðgeratð í mentanðarnevndini so fáa vit hoyringssvar frá ymsum ymisku økinum vit taka sjávandi landbúnaðin við og so kann mann fáa innlit í hvat ynski r og so kann mann eisini mæla til hva hvør hvuss nógir pengar verða settir av kanska forkvinnan í vinnunevndini altso uppskotsstillarin kann upplýsa hvat tað kostar um hon hevur nakað kostnaðarmeting um hvat tað skuldi kosta eg kan ikki hugsa mær teg so nógvir pengar annars so veit eg at tær útbúgvingarnar sum verða tiknar av festarum sum skulu festa stórir festir tær verða tiknar fyri tað mesta í norra men eisini í danmark og tá er tað ein avbjóðing við at tey viðurskiftini mánn lærar um eru tengd at donskum og norskum landbúnaði og tí haldi eg at tað er upplagt at vit hava útbúgvingar í føroyum sum eru tengdar at føroyskum landbúnaði og tað er upplagt at vit hyggja eftir tí annars so haldi eg heftar eitti yvirskul ít mál hetta hetta er ikki torskilt su vit fara at geva tí eina jaliga viðgerð í mentanarnevndini og vónandi fáa vit greitt málið betur so vit kunnu koma hava eina betri kunning tá vit koma