Høgni Hoydal (Tjóðveldi (Republic)), speaker, 2022-09-08
Topic: 1. viðgerð LM-006/2022  Uppskot til løgtingslóg um ræði á málum og málsøkjum (Yvirtøka av farsóttarmálsøkinum)
umframt tann undanfarni landslæknin øh so tí er tað itt gott mál og grundgevingarnar í málinum eru eisini greiðar tær vórðu serliga víst til royndirnar av av koronufarsótni og har haldi eg vit kunnu øll semjast um at tað sum hendi var at atøll okkara dugnaligu fakfólk traðkaðu til heilsumálaráðið traðkaði til gjørdu sína skipan og all teir smittuserfrøðingar og ikki minst heilsufroya starvsm al tey traðkaðu til hóast tað ikki beinleiðis var okkara ábyrgd hgtaðerjú eitt dømi um at tú veksur tú veksur við uppgávuni og tað haldi so avgjørt atat at øll hava gjørt og tí er tað sera gott nú at fáa hetta málið avgreitt og at fáa greiðar linjur eg haldi eisini at tað løgfrønisliga arbeiðið í hesum uppskotunum er erhevur hevur nokk verið rættiliga drýgt tí ati sambært bæði heimasíðuslóg og yvirtøkulóg so framvegis so skal mann definera hvussu tekur túeit málsøki yvir er tað eitt heilt málsøki stendur á tí listanum sum er ella tekur tú ein part og tað er mast sú definera her n vit halda so í tjóðveli ata hevi vrið nógv einfaldar eisini att tikið landslæknaembati og vit vilja sjávandi esin gjrna taka alt heilsuekið yvir tað hevði so gjørt tað at ein stórur partur av av av tí sonevnda bloksstuðulunum hevði tott burtur tí at jørgun niclasen spurdi hví at hetta hevur avleiðingar fyri bloksstuðulium og tað eru sera fegin um eg rokni við nú fari atspyrja landstýrsmannin sku ikkiba at siga at tað tað kostar einar fimtan tjúgu milliónir tað tað tað er eit taðer eitt gott boð eisini siga hálvtrýss men nei tað orsøkin til at at at at hví hann spurdi tá vit tóku yvir familjurættarøki sum jú kostar okkum kanska tíggju tólv fimtan milliónir ha hví tað ikki fóru át bloksstuðlini so er tað nokk so einføld frágreiðing til hví uttan at fara at róta for nógvi søguni men men tá sonurin er bloksstuðulin var jú ein skipan sum varð gjørd tí at mann í danmark fór yvir til at geva kommununum bloksstuðul og í føroyum hevði man ina eina refusiónsskipan og tann refusiónsskipanin hon varð tengd av teimum so nevndu grein nýggju yvirtøkuni altso har føroyingar høvdi yvirtikið fyrisitingina men ikki alla fíggingina og at tey økini vóru jú júst skúlaøki tað havi eg síðani tikið fult yvir fíggingina almannaøki har hava tikið ein part yvir og so heilsuøki h meðan familjurættarøki løgreglu og suvíðari tað er sletki partur av teirri útrokning sum í sínari tíð varð gjørd av bloksstøvunum men tað er heilsuøki hóast nógv halda at danir betaltur fyri alt heilsuverki tað vavð ongantíð gjørt tæir betaldu ein part altso eina refussión skuldi tað verið heilt streyt vissi eg var sambandsfólk so hevð e sagt jamein hvussu ber tað til at sjálvt tá vit høvdu ikki høvdu fult yvirtikið málið at danir ikki danir ikki rindað fyri tað var ongantíð gjørt vit hava í veruleikanum rindarbróðurpartin tíbetur og rinda sjálvandi nógv nógv meira til okkara heilsuverk og fyri hvønnu fær út um landið hóast tað enn aftur í nítja eina áttaogfýrs bar jøtna útrokning sum sigur ein partur av hesunm bloksstuðul og tí sigur heilsumálaráðið nú ella løgmans skiursøvan nú skal mann til at rokna út hvussu stó vórur partur er so etta farsóttarøkið av hesum so nevnda bloksstuðulinum sum eg kalli fyri eitt eitt leiðugjald fyri ófrælsi m er líkamikið h og tey hava taðha ikki sett nakað at tala á men sum eg sað a eg mæli landstýrismannin til at siga jamen set bara talið so høgt sum gjørligt a hevði eisini verið eitt eitt gott stig aftaná at egeri fegin um at karli joholm johannesen hevur lagt tær fram hevur arbeitt ið hesum málinum tí at tað eri ki langt síðani hann fór niður at biði um hæggebloksstuðul men nú vokrnva jørgenimen tað siga at alt batnar við tíðini so so so lat okum bara fáa itt ordiligt tal upp á hettaher tað hevði tað hevði verið frálíkt og so eri eg eisini fegin um eitt annað sum verður sum hevur rið uttan iva kravt eitt sindur av av tota hogan aftur o fram mólum danskar føroyskar myndugleikar tað er hetta við at tá ið danir knappliga a siga at tá vit nug yvirtaka farsóttarøki og heta kann lanstýrsmaðuin rætta meg í so fáa vit eisini heimyldinar til at taka avgerðinar á øllum hesum økinum og tað er galdandi fyri øll í hesum landinum væl eisini galdandi við landamørkini men eisini mótvegis donskum myndugleikunm í føroyum og so vísar tað til ja men hvat nú við tí sonevnda danska hvat eya tað donsku tann donska hernaðurin ligur stovninum í føroyum at tað veri at siga nei tað kann lands ikki ba taka avgerð um tað má henda í í í samráðing við ddanska ráðharran men har hevur so landsoð hildið fast sigur nei nei hesa avgerðina taka vit og tað mugu tit eisini akta eisini tey tey tey sum eru í í í føroyum orsakað av at vit tíverri ei enn ikki hava tikið fult ræðið á okkara okkara trygdar og verjumálm tað haldi eg er gott tað haldi eg frálíkt at tey grundgevað fyri tí g eg tími ikkiat gremja um tað at at mann so brúkar nakrar øgiliga heimaftýrisligar grundgevingar fyri tí um ríkismyndugleikar og alt hetta her men líkamikið tey havi vussu hildið fast við at tá ið vit taka heta her so er tað frá nú av føroyski myndugleikar í stóran mun er tað so har sum tað fyrr stóðu danski ráðharrin ella at landsstýrismaðurin og heilsumálaráðirn tekur tær tær tær tann myndugleikan á seg og eg haldi eg frálit at halda fast við at tað má sjálvandi vera galdandi fyri øll sum eru her á landi eisini fyri allar danskar myndugleikar tað haldi eg gott øh so samanumtikið frú forkvinna so fara vit jálvandi at taka undir við smálunum og vit fáa nokk høvi at viðgera tað í bæði uttanlandsnevnd og í trivnaðarnevnd tí at uppií hesum hongur jú eisini hasær myndugleika flytingarnar sum standast av at taka málið áá egnar føroyskar hendur har fleiri myndugleikar sum fyrr hava verið danskir ella ella nakar føroyski fáa eisini broytt heitið millan gjaldsstovan til taks og so víðari so so tað taka vit undir við og vóna so at vit eisini kunnu fáa viðgjørt og eg fari at spyrja landstýrismannin beinleiðis um tað ikki hevði verið munin bæði einfaldari og og eisini øgiliga góðar sakligar og fakligar grundgevingar fyri tí eisini a taka landslæknaembatið við samstundis tí ati vit kunnu kanska skilja landslæknanarbati í tvey eg haldi tað stendur her eisini landslækn embatið fekk tú eina øgiliga uppgávu knappliga við við við við koronafarsóttini og eg haldi vit sig held iki nakað skeivt við at landslæknin mátti beinanvegin siga at venda sær heilsmállaráðið siga at eg eg havi brúkt fyri hjálp síðani setti hann nøkur fólk afturat at hjálpa sær við at við at ringja og annað tílíkt smittuuppspora øh men tey fólkini eru so burtur nú sum landslæknin o embatið erikki nakrar stórir stovnir g han skal hava eftirlit og tað sum eg skilji á teimum sum sum finnast at at vit taka fult ræðir av hesni her rósa samands var inni á tí tað haldi eg meira hon nevndi eftirliti tað ad sjálvandi vit klárað frá tíg sjálvi men nógv eru bangin fyri hvat hendi so við teirri auteresatión sum í dag liggur hjá sunnaastýrisinum og tað eru tað eru praktiskir møguleikar til at til at orðna tað og tað hava vit viðgjørt væl og virðiliga í teimum báðum uppskotunum sum sum tjóðveldi hevur lagt fram um at uum at yvirtaka bæði farsóttarøki og landslæknaembati og aðra lóggávu við tí sambandi lívskoðan og andað tílíkt so her er nógv tilfar sum er gjørt tað fakliga tilfarið haldið er er so mikið greitt at tað skuldi ikki elvt til høvuðbrýggj og vit taka fult undir við báðum málunum við teirri viðmerking at vit vóna tað at at tann niðurskuorin í loksstovnm sum eigu at standast av hesum verðir so stórur sum gjørligt og atvit um ikki annað kunnu royna eina fer afturat at viðgera hví taka vit ikki landslæknani ambatur við og eg havi skilt tað eg haldi landstýrsmaðurin segði a taðvar nakað taðvar ikki full semja um tað men men kenni eg landstýrsmannin rætt so haldi eg at á við teimum rondumum hann er aftur havt í hesum tíðinum og teimum han havt frammanundan at at kenni eg hein rætt so sigur hann jamen tað áttu vit sjávandi eisini at gjørt men so kann tað vera onkur onnur politsk grundgeving sum eg ikki ordiliga hava fingið fatur á hví so er takk fyri frú forkvina ja takk her nakrar viðmerkingar bjørt samuelsen ger so væltakk fyri ja tað ervirkliga deiligt ati mann endiliga vil yvirtaka hesa her farsættarlóggávuna sumi sum sjálvandi átti at verið yvirtikið beinanvegin tá ið korona breyt út tí at vit sóu beinanvegin hvussu trupult tað var at mann ikki hevði lóggávu valdið á hesum er økjinum men g ætlað et spyrja høgna hoydal nú nevndi hann hetta við landslæknaembatinum og er tað rætt skilt at ein stór partur av teimum uppgávun sum landslæknin hevur í dag í veruleikanum verða fluttar yvir til heilsustýrið at til dømis um korona skuldi ella ein onnur farsótt skuldi komið at at tær tar tungu uppgávurnar sum landslækn embadið hevði nú í veruleikanum koma at liggja á føroyskum hondum og so kann mann siga hvat er so eftir hjá landslæknanum altso etaikki hevði tað rætta segsveri at flutta yvir ella sæð høgni hoydal tað verar ein avbjóðing at mann ikki at mann ikki yvirteku bæði samstundis takk fyri ja takk høgni hoydal ger sovæl ja okkara hugsan í tjóðveldi er greitt at tað eg vit síggja nærum bert fyrimunir av tí tað tað kann ver um krundgeving sum eg ikki havi fingið við bæði til tað at mann hevur nú hevur skipað fólkaheilsustýrið og og og tað er rætt at uppgávarnar í stóran mun fari tir føroyska mindlingar farsettanevndin verður eisini umskipað í tí sambandi í eg haldi mann skótur up hat framvegis skal skal landslæknin vera limur har øhmen eg haldi tað hevði eg had ta eði erið munin meira meira meira megin um magn í at í at í at fáa henda nýggja stovnin sum skal hava føroyska fólkaheilsu sum sum fremst endamál at virka best møguligt at vit eisini fáa landslæknarembati á føroyskar hendur og eg dugi heldiki atsíggja