Páll á Reynatúgvu (Tjóðveldi (Republic)), speaker, 2021-02-23
Topic: 1. viðgerð LM-084/2020  Uppskot til Løgtingslóg um broyting í løgtingslóg um toll (Atgongd til ferðafólkalistar, tillaging til verandi mannagongdir, bygnaðin á TAKS og umsiting av tolløkinum, reglur um innheinting og panting, laga tollsatsir til handilssáttmálan millum Føroyar og ES o.a.)
takk fyri forkvinnan hetta er eitti sum fleiri av undanfarnu røðarunm hava verið inná so er hettar eitt eitt nokk so sjálvsamt mál htað sigur í í sínum eymjøgleika ikki so øgiliga nógv men vavi er ófatiliga stórt eitt lógaruppskot sum hevur ikki minni enn tvey hundrað og sjeyoghálvfjerðs síðu og tað tað setir kanska spurnartekin við við okara førleika her inni í húsinum og kanska eisini setir spurnartekin við um mál av slíkum slagi sum hetta eru egnaðir til at hava orðaskifti um tí í veruleikanum er hetta nokk eitt av teimum málunum sum nógv onnur størri mál sum koma fyri tingi har ið vist vit skula verða heilt ærligt vit kanska ikki kenna okkum alt for trygg sum tingfólk í viðgerðini av teimum tað er kanska serliga tá tað kemur til tryggingarviðurskiftir og bankaviðurskiftir at vit føla okkum rættiliga hjálparsleys í mun til tær veldia samansettu og og avbjóðandi lóggávu pakkarnar sum vit skula fyri ahalda okkum iðurfyri hetta kann tykjast eitt sindur av tí sama forkvinnan eg fari at loyva mær at hugleiða eitt lítið sindur í sambandivið hetta hettar uppskotið tað at leggja skatt á ella tolla er ikki er ikki er ikki nýtt kanska tann kendasti tollarin í heimssøguni er cakaus og og tá ið jesus kom til jeriku so so so varð sakaus ein av teimum sumsum í hvussu sver vildu síggja hvør ið jesus var og uttan at gera meg altíð bíblikølunam so so gjørdi jesus av at søkja húsakaosar og tað sum kanska stendur eftir er um tað var fyri ati fyrigeva sakausi sum sum sindara sum nógv sóansum hann var jú tollari í jeriku akkurát sum jørgun niclasen er okara høvuðstollari í føroyska samfelagnum ja okara sakaus kaman kanska siga at jørgun niclasen er og tá var tað ein spurningur um um umum tað var um jesusi onkursvegna viðurkendi syndina hjá cakausi ella um j legitimeraði toll sum sum ein máta ati at fíggja samfelagið tásinn tað er ein nokk so stórur fylosofiski spurningur í veruleikanm altso er tað tað at leggja toll á er tað nakað sum er ein sind ella er tað nakað sum vit kunnu gera við við góðari samvitsku at tað er ein legitimur partur av að at at royna at fíggja eitt eitt nýtúmasvælferðarsamfelag sum sagt er hetta eri gamal lestnaður vit kenna eisini oyrasundstollin summ sum danski kongurin kravdi inn frá eg veit ikki iutólv hundrað og oghálvtrýss tólv hundrað og hálvfjerðs og heilt upp til upp til seytjan o átjandu øld har sum mann brúkti tað sum eini eitt eitt gjald kann mann siga fyri at fyri at sleppa at brúka eina eina siglingarleið eit sindur sum sum hagagjaldið sum onkur eru inni á í í dag og og og vit kundu tikið kundu tikið fleiri líknandi dømi upp á har sum vit har sum vit onkursvegna fyri at halda okkum yvirfyri yvir fyri tollið sum ein ein ein rættur ella ella møguleika vit hava fyri at at ríka okkum upp á upp á onkran máta s antul sum samfelag ella sum einstaklingar hetta her lógaruppskotið er sum sagt haldi eg tað er øgiliga tað er øgiliga víst fevnt í sínum fysiska í sínum fysisku umboðan men samstundis haldi eisini tað eri fyri upp á nógvan mátar er øgiliga lítiðsvert og spurningurin er eisini um vit ikki áttu at brúkt hetta er høvi til at fingið einfalt gjørt okara fatan um hvat tað er at tolla og skatta eg haldi eisini ta er eitt sindur harmiligt ati at vit tá ið vit hava eina borgarliga stjórn at mann ikki fær eitt eitt eitt greiðari útspæl í mun til tann umsitingarliga partin tað er einkin ivast í at at tollur og skattir ikki skulu brúkast í størri mun enn enn enn allarhægst neyðugt og tað kjakið kanska mangla vit í í her á tingi elli í føroyska samfelagnum sum heild tað tykist sum at vit bara uppbyggja skipanir sumvaksa blíva meir víðfevndar uttan at vit seta tann grundleggjandi spurningin við um vit halda tað er rætt ella rímiligt at brúka tann rætt sum vit onkursvegna hava fingið í gøtu ein dag verður eisini norsti viðvið um menn lata skatt og um tingið sumselur grín tað er hetta er nei hetta er ein ein fylgisneyti hjá mannaættini gjøgnum langd samaliga tíðir hetta her við atat skatta og tolla og spurningurin fer altíð at verða um tað er rætt ella rímiligt ella tað e rættir og rímiligur hættir vit gera tað uppá tað er einki iva íð at vit taka undir við tí partinum sum av hesum uppskotunum sum sum snýr seg um at gera kunna gera toll eftirlitið betur serliga í mun tilrúsevnainnflutning ella smugling og at gera amboðini betri hjá hjá myndugleikanum til at at handfara tey viðurskiftini men sum heild haldi eg tað hevði verið ein høvuðsuppgáva hjá hjá okara cakaouðsi okara yvirtollara ella landsstýrismonninum í fíggjarmálum at fingið einfalt gjørttollingina sum heild tað er ein ómetaliga stórt kompleks sum tú skalt fyri athalda teg yvirfyri bæði sumsum privatpersónur men eisini sum vinnurekandi og tað er einki ivast í at tað hevði verið nógv vunnið fyri allar partar ikki minst umsitingarliga um vit fingu tolling sum heild og skatting sum heild meira einfaldar enn hon er í dag so frú forkvinna hetta her uppskotið tykist tykist ikki ræðandi kanska eitt sindur ræðandi at allir hoyringspartar eru so øgiliga samdir ella slett onga viðmerking hava tað er bara dátueftirlitið sum yvirhøvur e viðmerkingar og tað kann kanska fáa ein ein rættvendan tingmann at at at hugsa er tað er tað nú í lagi tá ið so mikir nógvir hoyringspartar einki av at siga hinvin kann tað eisini vera tað at at landsstýrismaðurin í sínum arbeiði rakar so mikið rætt at at eingin annar hevur annað enn enn bara lovaorð yvir fyri uppskotinum men eg eg eg loyvi mær kortini at ivast í um um tað er rætt eg haldi at hetta er eitt typiskt dømi upp á eittløgtingsmál sum eigur at fáa eina holla nevndarviðgerð hetta er ikki eitt mál sum í í sjálvum særleggur upp til ta stóru umrøðuna ella viðgerðina í teimumlitríku røðunum her á tingi men er eitter í høvuðsheitum eitt eitt tøkniligt mál sum sum sum fíggjarnevndin eigur at hyggja val nærri eftir sum heild forkvinnan so eru vit sjálvandi positivt fyri at viðgera hetta málið í fíggjarnevndini men tað er einki ivast í ati tørvurin altíð er á at at royna einfald gera skipanir vit vita tað at nógv av tí sum hevur skattir og avgjøld at gera kemur inn sum athógloysnir av einhvørjum einhvørjari serligari orsøk og tí er tað kanska meira upplagd at mann fær viðgjørt kanska fær ein reform av okkara toll og skattaskipan har sum vit fáa fáa eftirhugt og ikki minst gerandis gjørt okara forrold til tiltolleskatt tí vit skulu jú gera lóggávu her á tingi sum er greið einføld og og skiljilið fyri tann vanliga borgaran og eg má siga tað at soleiðis sum tann skipanin hevur útviklað seg meir ella minni av sær sjálvum so er øgiliga lætt at vit sum lóggevarar gerast statistar í einum í einum leiki har sum vit í veruleikanum ikki vita hvat vit gera og tá eru vit so ella so sum fólkaræði í einum ávísum vanda og eg eg tori at siga tað at at at eg ikki kenni meg púra tryggan í hesum málinum øsjálvt um eg havi verið í politisku skipanini í langa tíð men eina góða viðgerðin skal málið so fáa í fíggjarnevndini undir øllum umstaðum