Bjarni Kárason Petersen (Framsókn (Progress Party)), speaker, 2021-03-17
Topic: 1. viðgerð LM-118/2020  Uppskot til samtyktar um at taka burtur oyramerkingina av barsilsdøgunum og at lyfta hámarkið fyri útgjald í Barsilsskipanini
frú forkvinna intil víðari hevur tað verið eitt eitt áhugavert orðaskifti og tá ið tá ið vit líkasum setta okkum fyri atleggja hetta her uppskotið fram so haldi eg at vit vóru nokk so avkláraði við at hetta fór at fáa bæði rósandi orð men eisini ei nógvan kritikk ø í føroyum har hava vit eina barsilsskipan sum hevur til endamáls at gera tað fíggjarliga møguligt hjá børnum og foreldrum at vera saman ta fyrstu tíðina í lívi barnsins skipanin hun veitir eitt endurgjald fyri mistu inntøku í samband við barnsburð og í dag er tað soleiðis at nakrar vikur eru ella merktar til ávika við smammun og pápan umframt at ásett tal av vikum er til at býta og harafturat so hevur mann eitt evsta mark ella eitt hámark fyri mesta útgjald ið í dag ljóðar fimmogtjúgu túsund krónur tað hevur ikki altíð verið so bjørt samuelsen nevndi tað sjálv attað markið hevur ligið á fimmogtretivu men í tvey túsund og fýra lækkaði manda niður á fimmogtjúgu túsund og barsilsskipan hon er eg veit iki uman kann skylda alta barsulsskipanina tað er sjálvandi eisini nógv mentanum so framvegis men babarilsskipanin er sett upp soleiðis í dag at nógvar kvinnur í nógv størri mun taka sær barnsils farloyvi enn menn mamman hon hevur fyri tað fyrsta fleiri vikur oyramerktaran pápin og tað er sjálvandi orsakað av eina ávísa symbiosir sum eru millum mamma og barn ta fyrstu tíðina so tað skilir mann onkursvegna væl og men eisini av tí at hámarkið fyri fyri útgjald úr skipaninm ikki er hægri enn fimmogtjúgu túsund so velja familjuna ofta at skipa seg soleiðis at pápin hann í størri mun verður verandi á arbeiðsmarknaðinin meðan mamman tekur meginpartin av barsils farloyvinum og eg haldi at tað sum framgongur í orðaskiftinum til dømis í dag men eisini generelt tað er tað at tú hevur tvær ymiskar fløgir sum halda seg vita í øllum førum hvat er tann tann tann besti mátin at liva upp á tann besti mátin at skipa seg og hvat ið onkursvegna gevur ta góðu forskriftnar ela gott lív framhaldandi og at mann so kríggjast og og hevur eina totuging hendan vegin og handan vegin har sum tað hjá mær er eitt sindur liva og lat liva altso lat fólkini sjálvi um at velja hvat fyri undirliggjandi ideologi ella ella lívsfelosofi liggur aftan fyri tær avgerðir mann tekur í lívinum og so tekur mann tað harfrá ein trupulleiki við barsisskipanini tað er væntandi smiddleiki familjur eru sera ymiskar og hava sera ymisk ynski ymiskar raðfestingar ymiskar umstøður og fortreytir til at leggja dagin og lívið til rættis og tí verður tað ongantíð eitt býti sum eitur wonzis fitsól hvissu mann skal framhaldandi merkja sosnógvar vikur til pápan og sosnógvar vikur til mammuna og eg haldi eisini at tað er rættiliga greitt at familjur gjarna vilja hava størri frælsi til at leggja barsilstíðina til rættis í tvey túsund og trettan og fjúrtan tá gjørdu gallð føroyar eina kanning fyri javnstøðunevndina har mann spurdi hvussu fólk yngstu at barsilsskipanin skuldi verið broytt tá hildu ávikavist einoghálvtrýss prosent og einogtrýss prosent av teimum spurdu at mamman og pápinum jáfsjálvi skuldu kunna avgera hvussu tey býta farloyvið millum sín og eg haldi at tað vísir at tað sera ymiskur tørvur ímillum familjur í mun til hvussu tey ynskja at skipa seg tí tey ynskja fyrst og fremst at kunna avgera sjálvi hvussu tey býta farloivið ímillum sín til stuttleikar kann eg nevna at mongdin av fólki sum hildu at ati tað skuldu vera tríggjar mánaðir til mammuna tríggir mánaðir til pápa munm og tríggjar at býta tað var trettan prosent tey sum vildu hava tað longt við sama býdsum í dag hatta var seks prosent og tey sum vilja hava hálvtrýss hálvtrýss prosent var trettan prosent so tað er einræðli stórur morilutir sum gjarna sjálvi vilja kunna leggja tað til rættis soleis sum tey ynskja tað haldi eg í sær sjálvum bara tað at fólk ynskja at hava tað frælsi til at kunna gera skipa tað sjálvi er nóg góð argumentatión í sjálvum sær til at hetta kann vera eitt gott hugskot vit hava ræðuliga stórt lyndi til her á á tingi at at at koma til nakrar niðurstøður um hvat er gott fyri familjuna og hvat er gott fyri fyri fólk tá ið vit tá tá gloyma vit ofta at vit frárøða fólkið agenturið til sjálvi at taka nakrar niðurstøður út frá teimum vurderingunum sum tey sjálvi skulu gera frá teimum forsetunum tey liva undir sum útgangsstøði í dag eisini so verður barsilsgjaldið roknað eftir eina mánaðarliga áinntøku fyri tað seinasta árið áðrenn barsilsfarloyvi byrjar og í dag er tað mesta útgjaldið fimmogtjúgu túsund um mánaðin tað hevur ikki altíð verið so tað bleiv skorið niður í tvey túsund og fýra og sjálvandi um mann forvinnur vanliga meira enn tað so er talan um mareellan inntøkumiss fyri farloyvistakarum og tala av tað av foreldrunum sum hevur lægri inntøku verður væl saktans tann sum tekur meginpartin av barcilsfarloyvinum fyri at minka um tann samlaða inntøkumissun í húsarhaldinum eg kann eg kann nevna at í í nevndaskjali frá tá ið hámarkið varð sett í tvey túsund og fýra tá er eitt telduskriv frá barsilsskipanini dagfestan sjeyogtjúgunda apríl tvey túndog fýra við tølum yvir hvussu nógv vóru ávirkaði tá mann setti hámarkið niður á fimmogtjúgu túsund tá var tað soleiðis at áttaogfjøruti kvinnur út av níggju hundrað og sjeyogfjøruti tað vil siga fimm prosent høvdu eitt útrokningargrundarlag oman fyri fimmogtjúgu túsund og tvey hundrað og tíggju menn út á fimmogfýra hundrað og fimmogfjøruti tað vil siga sjeyogfjøruti prosent høvdu eitt útrokningargrundarlag oman fyri fimmogtjúgu túsund og hetta eru so tey sum høvdu verið ávirkaðir um maksugjaldið varð sett niður á fimmogtjúgu túsund sund tað so bleiv tað vil siga hóast tað vóru tvífalt so nógvar kvinnur sum menn í barsilsskipanini vóru tað fimm ferðir so nógvir menn ið vóru ávirkaðir av hesum hámarkinum og so kann mann bara ímynda sær hvussu tað sær út í dag tá var miðalintøkur fyri menn og kvinnur at ávika vi fjúrtan túsund og fimmogtjúgu túsund g seks hundrað í dag er tað narmari fimmogtjúgu túsund og nakrar áttaogtretivu túsund og tá tað haldi eg eisini eg ræðuliga viðkomandi at kanna tá ið vit so koma til eina nevndarviðgerð tí at ítøkiliga haldi eg merkir tað væl sagnast ta ofta er tað mamma sum tekur eist tørri partir av farloyvinum meðan pápin verður verandi á arbeiðsmarknaðinum tí at kvinnur forvinna rættiliga tætt við upp ímóti ella niður móti hámarki meðan øgiliga nógvir pápar forvinna væl meira enn hámarki í ásett í barsiskipanini í dag øog tá ið hámarkið fyri fyri útgjald varð ásett tá í tvey túsund og fýra tá var tað tað tann miðallønin sum eg nevndi fjúrtan túsund seksogtúgu túsund o fimm hundrað og av tí at eg eru sum sagt væl fleiri mennin kvinnur sum forvinna meir enn tað so er sannlíkt at menninir og familjurnar sum heild taka nøkur fíggjarliga atlit og velja at lata pápan taka minni partr av barsilsfarloyvinum enn teir fýra vikurnar í merktar til pápan harvið er ikki sagt man líka sláa tað fast harvið er ikki sagt at tað ikki eisini eru nógvar kolturellar barierir fyri hví menn ikki velja fara í barsilsloyvi og eisini tað sambandið teir hava við starvsplássið hjá sær og arbeiðsgevaran sum gera at teir verða trýstir til at kanska taka minni farloyvi enn teir kundu hugsað sær eg sigi ikki at hetta her er tann ultimativa loysnin til at fáa fleiri menn at fara í barshil eg ynski hóast hetta til dømis tekur burtur merkingina til monnunum á fýra vikur so ynski eg yvirskipað at fleiri menn fara í barsil tað haldi er gott fyri páparnir sjálvur tað haldi eg gott fyri børnini tað haldi er gott fyri familjuna eg kann eisini endurgeva øll teyr positivu tingini sum standa í kanningina hjá steytef norðdefater sum norðurlandaráðharraráðið hevur gjørt tað hevur positivar góðar avleiðingar fáa fleiri menn at taka barsið tað eri slettiki ósamdur í eg haldi bara tað at frælsi til at velja vigar tyngri enn tær vorderingarnar viðgerð um hvat er gott fyri barnið og familjuni o og pápan og mamn tað haldi g tey sjálvi eiga at kunna gera av tað er teirraralív tey eiga at hava størri avgerðarætt í teirra lnu bæði so so eg haldi altso ikki at tað skal vera vegna fíggjarliga atlit tá pápin velur at vera á arbeiðsmarknaðinum heldur enn at vera um barnið ta fyrstu tíðina tað skal sum heild vera ein lægri fíggjarligur missur fyri bæði foreldrini og mann má ikki gloyma at tað eisini hevur sjálvandi avleiðingar fyri mammuna ið fer at vera longur av arbeiðsmarknaðinum um hon tekur størri part av partinum tað ávirkar hennara pensjón tá ávirkar hennara lívskareeru ella lívs yrkisleið so sjálvandi er tað hendsiks messigt at mann hevur eina ein størri javnað í tala monnum og kvinnum sum taka barnssil annars so er at siga at málið um at hækka barsilsfarlovið til tveyoghálvtrýss vikur r rokki og tað inngjaldið sum mann hevur havt til barsilsskipan tað er hækkað fleiri ferðir í dag er tað seksogfýrs prosent nei null komma átta seks prosent og tað er hækkað fyri að fyrsta ferð at halda haldføri í grunninum men eisini fyri at fíggja teir vikurnar í lagt afturat tey seinastu árini men tekur mann ninntøkuvøkstur í grunnunum vegna hgi hægri lønarlag og fleiri løntakarar so eieigur mann at kunna hava fíggjarlig rásarúm til tað komandi tíðina at kunna leingja hefta her hámarkið hámarkið fyri útgjald í barsskipanin tað er ikki hækkað síðani tvey túsund og fýra og var tað prístals viðgjørt við støði frá út frá tvey túsund og fýra so høvdu tær fimmogtjúgu túsund stíðliga verið tretivu túsund í ár tí halda vit at í framsókn tá skal tann inntøkuvøksturin fara til at líðandi at hækka hámarkið í fyrstu atløgu til tretivu túsund og tað hevur við sær at munurin millum barsilsgjald og mistinntøku minkaður fyri bæði kvinnur og menn tað var tað sum eg hevði á