Høgni Hoydal (Tjóðveldi (Republic)), speaker, 2023-03-30
Topic: 1. viðgerð LM-091/2022  Uppskot til  løgtingslóg um broyting í løgtingslóg um ræði á málum og málsøkjum  (Yvirtøka av málsøkjunum sjóuppmerking og vitaverk)
men vit hava avrátt at eg so taki orðið fyrst tí tað er so uttanrikis vinnumálaráðið sum hevur gjørt uppskotið sum kemur at standa fyri fremjingin av hesum meðan løgmaður kemur at greiða frá tí meira yvirskipaðu o yvirtøkumálinum sjálvum og eg skal ikki svara fyri fyri løgmann á spurningarnar frá helga abramsen men vit umrødda líka og og nú tá ið eg havi nú inni í tekniska partin av málinum tað sum hetta hetta uppskotið snýr seg um tað er at yvirtaka vitanar og sjóuppmerking og tað sum helgu abrans sið bar til tað var tá vit yvirtóku kortmyndugleikan á sjónum og landið og og tað er hvør sít á tann hátt at vit hava yvirtikið myndugleikan at gera sjókortini og máta upp og alt tað sum helgja abasen var inni á men sjóuppmerking í hesum í hetta málsøkið um sjóvarpsmerking er tað er tá ið vit seta innsiglingar merkir upp tá vit drigristrera hvørja ferð sum helgjabarsen var inni á tá ið ein ein brimingar verður broyttur tá ein æluringur verður fluttur alt tað sum annars fyrigongur í í teimum fysisku merkjunum sum tað eru fyri at sigla og hyggja hyggja ímóti karkale ogholm johannesen hann kennir hettar so tað er tað er tað er so svarið tað er som svarið hjá mær og akkurá á tann spurningin hví tað er nevnt soleiðis og so nevndi helgi abrabsen eisini málsøkin s rættur sum eru allar tæir altjóða reglurnar sum eru galdandir tær verða eisini yvirtiknar men tað málið verður lagt fram beint eftir ólavsøku tað er so tað er so tað at at taka ábyrgdina av øllum teimum altjóða sáttmálunum sum vit so eisini seta inn í føroyska lóg sum ger tað at at at sjórættur sum heild verður undir føroyskum lóggávvaldi men sum fleiri var inni á og eg takki fyri fyri allar tæir góðu framsøgurøður ið verði hava øso kunnu so kun man eg byrja við at sagt tað at nvegarincs st altso neyðugt er at sigla og tað er eingin tjóð í heiminum sum kann siga tað á sama hátt sum føroyingar vit hava stetkki verið hesum oyggjunum uttan tað og í mong ár hevur tað at at duga at navigera og at kenna okkara egnu firðir og sund og sjógv og sjóvarfall og veðurlag og annað tílíkt hevur verið avgerandi fyriat yvirvirhøvur búgva í hesum oyggjunum h men higartil sum fleiri at era inniá so hava so hevur altso sjálvt vitaverkið og vitararnir vóru og eru enn ein týðandi partur av tí at tað er møguligt at navigera og sigla í okkara í okkara í okara sjógvi millum okkara oyggjar so hevur að altso ikki verið á føroyskt málsøki men vitarnir hava eina týðandi søgu eina eina sterka søgu fyri fyri alla okkara søgu sum sjófarandi tjóð eisini eina sterka familjusøgu hjá teimum familjum úti á ymsum plássum sum hava verið við til at rikja teir stóru størru vitanir og tað evurverið nevnt her bara tað sum vit eisini yvirtaka her tað er jú eisini vitanar og húsini í í mikineshólmi sum kalin joholm johannesen nevndi og tað er á borðini í akra bergjhr hevur mann longu tað er eintað er ein longri søga men tær tær bygningar sum vóru har í samband við støðina á akrabyrgi har eru nakað so helt frá men men vivitanir sjálvandi yvirtaka vet nú eisini a umframt tær smærru vitarnar øhog einaferð vórðu vitarnir bárður nielsen nevndi hetta er tað neyðugt íð vitinúr einaferð vóru vitanir tey einastu ljósini sum altíð brunni í myrkri í føroyum áðrenn vit fingu ravmagn inn føroyskar bygdir tað var ein stórbroyti tá tað kom altí annars vóru tað tað einasta mann sá á hávetri bæði hjá hjá útlendskum og føroyskum skipum og útróðarbátum og vitaninir hava enn ein i ein týðandi leiklut hóast teir blivun automatiseraðir og á fleiri av teimum eru eisini veðurstøðir men teir hava enn og tað kann onkur annar sum verið meira kønur enn eg vátta nú hygi eg aftur eftir kali joholm johannesen at vitanir eru enn týðandi partur av av øllum allaravigering í í føroyum eg veit ikki enn um mann brúka vitanir og vitasignalið tá mann skal stilla kumpahastina enn tað má eg siga tað veit ikki um tað eisini er broytt síðani síðani gpssystemini o annað tóku yvir øh men men týðandi eru tær framvegis fyri fyri trygd á sjónum og umframt tann syboska týdningirnar hava geg havi argað løgmann tað kann eg bara beina at siga um hann hevur keypt sær eina málingaspann ella tvar ella tríggjar ella fýra ella fimm og erling tosaði málingina tí at vit skuldu hvussu út at mála eina bláa striku á hesar her reyðu hvítu vitarnar sum tað verður eisini so bosð tá i ta fyrsta ferðafólk sígja tá tey koma øh men annars skal eg svara upp á nakra v teimum útøkilu spurningunum sum er eru eru eru nevndir sum sagt bárinilsen spurdi um tørvur er á vitum yvirhøvur og tað haldi eg avgjørt ta er og tað kunnu vit fáa lýst nærri hví tað er so og eisini á sjóuppmerkingini altso innsiglingarvitanir innsiglingarmerkini sum allar tíri mugu dagførast og lýsast soleiðis at ein og hvør sum eisini sum ikki staðkendur hóast tú olos altíð kanst sgla á sigla enn eftir teimum siglingarmerkjunum sum eru at koma inn á okkara mongu havnir og fyrðiro aðrastaðni øhharafturat so hevur so hevur sjálvandi messtu dentur verður lagtur á tann tær ymisku kostnaðarmetingara sum er í her og løgmaður kanska eisini greiðar frá tí men tað sum stendur í hesum uppskotunum tað r at atat tann danski myndugleikin hevur mett at raksturin av hesim kosta tígjar koma sjey milliónir og tað eru eldri tøl tey vórðu frá tvey túsund og nítjan vit hava biðið um dagførd tøl fyri tað og so he hannlagt nakað omaná meðan landsverk leggur meira omaná og lesir mann hoyringsvar frá frá landsverki so havi eg roknað meg fram til at tað sum teir lgja dentá sum mann ikki hevur roknað við í tað mettu tað til fimm miliónir tað er at teir mæla særeitt nýggj starv innan fyri sjóuppmerking fyri atlaná at verða at verða dagførdir á tí økjunum eittheilt nýggj starv har teir mæla at keypa tveir bilar til at skapa atkomu fyri tyrlur og bátar á teimum støðum atá vit eisin suldu fáa viðlíkahildið teir vitar sum eru eisini teir størru vitkunnu aka taka bara á borðini og erling eidegort rendi nevndu hin hin hin vitan við kaplin tann gamla tær rokna tæð eisini eina upphædd til árliga dagføringar fyri hálva millión og tvey hundrað túsund krónur til bygningar árliga til dagføringar ella viðlíkahald til altjóða samstarv ø og til eitt nautiskt tíðarrit tí at vit mugu eisini lýsa i fyri teimum siglandi fólkunum hvørja ferð vit broyta nakað við tjóðauppmerking og annað tað skal tað skal lýsast alment h og so hava tei eisin sett av til ta sonevndu dkpsstøðina á bøllrøðini og tað er altso tann støðin sum er grundarlagið eisini fyri gpsskipanini altsotað r tann víðkgbsskipan sum hevur eina støð á bøllumrøðini sum teir eisini skulu hava dagføroingar og eg kann ikkitaka støðu tiltað nú vit kunuviðgera tað nærri í uttanantsnevndini eg haldi tað er skotið eitt sindur høgt hjá landsverki men tað er tað er gott at vit eisini vit beinanvegin seta pengar av til at fáa dagført vitanar og og sjóuppmerking sum heild tað er sjálvandi frálíkt so tað komu vit koma nærri til akkurát akkurát smálutirnar í í í tí roknistykkinum so endi jakub vestergaard eitt sum sum eg haldi a hann hevur rætt í at tað hevur verið í summum førum tá ið vit hava yvirtikið so er tað va knappli a komin ivamál um hvørt vit skulu gjalda fyri fyri tær førstu ognir teir bygningar sum knýta seg at yvirtøkuni og reglan eg haldi ikki siðð nakað skeivt í hesum reglan hevur verið hvørja ferð eg havi samráðist um yvirtøkur tað havi gjørt ofstani so vevrður sagt jamen tað eri sum jakum vestegard segði yvirtøka við høvdu gødnum taðsum vit yvirtaka uttan kostnað men taka so eisini eina skuld á okkum við sum liggur onkustaðni men tað bleiv tó gjørt eitt undantak og tað er tað sum jakub vestegard sipar til og tað var í sambandi við yvirtøkuna av fólkakirkjuni tí tá vildi danskir myndugleikar at hava eina upphædd fyri prestagarðarnar og minnist meg rætt so bleiv eg gjørd og eg var eg varsini harmur um tað tí at kanska h skapa mann a nýtt at nýtt fordømi nú so rindaði mann ein ávísan prís fyri tæir gomlu prestagarðarnar sum eisini allir trongdir til dagføring men tað hevur verið undantaki annars hevur reglan verið yvirtikið túm so yvirtøku við øllum uttan naka milnrokning og tað haldi eg vtsk halda fast við og tað er tað sum er avtala í hesum førinum eg var á fundi við danska ráðharran á økinum mánadagin og teir vóru ógvuliga positivir yvifisi yvirtøkuna og eisini atat vit yvirtaka tað uttan nakað millum rokning og bjóðaðu eisini tað at serliga fyri sjórættin sum hevur umsitin í danmark og partvíst kanska fyri sjóvuppmerkingini at at føroysk starysfólk komu komu at hyggja hvusu teir var arbeit við tí higartil og so framvegis so tað var øgiliga jaligt jaligur fundur har har eingin lepi hongur hongur eftir í hesum øhog yvirtøkan er sett til meira nn eit eitt ár fram í tíðina so tað er tíð til at dagføra bæði lógur og annað sum vit hava viðgjørt øhog tað haldi eg er skilagott so ætlaðe ikkiat líva som partapolitiskur men í hesari heri vanligu argingini um hvør er yvirtikið mest so kann eg gott siga søguliga eg nevndi tað fyri kelle ogholm johannesen men søguliga sæð um tú hugsar hvør hevur verið í samgongu tað yvirtikið her so haldi javnaðarflokkurin eigur metið frá níjanda o átaogfjøruti og sambandsflokkurin eru nokk nummar tvey tí at hesir báðir flokkar vóru í eisini smongu tann fyrsta apríl nítjanhundrað o áttaogfjøruti altso fyri sjeytii fimm árum síðani og tá blivu jú ein røð av av máluum yvirtikin so stóðu hesum listunum altso frá tí degi av men taka vist so hvat er yvirtikið síðan flokkarnir eru stovnaðir so ar so eru tjóðveldsfokkurin sjávandi fremst í talu men men men framsókn er fremst í framsókn er fremst í síðani hav tað stovnar at te yvir tikið hvørj fer hane ver samgongu sum saldvit nolse segði og fólkaflokkurin liggur onkustaðni har ímillum øhog hevur við til nógvar yvirtøkur síðani fólkaflokkur kann ikki takast orsøkinl at fólkaflokurin ikki so nógv frammi í hesum metinum er nokk tí at fólkaflokkuin atkveiddi ímóti heimasýðuslóguini sum eg haldi var púra beint men tað var siga so kunnu teir ikk fáa sso fáa kunnu teir ikki fáa nakan har ogvóru hlduriki samgongu tá tá ið øll tey málini tað tað vóru kanska eini tretivu fjøruti mál sum stóðu á listanum í títanhudra og átaogfjøruti fyrsta apríl fyri sjóat sjenir fimm árum síðani so skuldi hatta verað komimp á pláss so við hesi hesi orðum frú forkvina so skal eg enda og takka fyri viðgerðina og løgmaður sum eigur hetta málið sum sum mál hann eigur yvirtøkumál tekur so orðið aftaná meg takk fyri takk fyri viðmerkingar tann fyrsta frá helga abramsener