Helgi Abrahamsen (Sambandsflokkurin (Union Party)), speaker, 2020-10-06
Topic: 1. viðgerð LM-029/2020  Uppskot til løgtingsfíggjarlóg fyri fíggjarárið 2021
ja takk frú forkvina tað er kanska lætt at vera politikari um onkur vísur á at ov nógvir pengar eru brúktir so kanst tú altíð vísa á hvussu nógvir avrikað og at avrika tað kostar pengar og er ov lítið at avrika so kanst tú altíð vísa á hvussu væl tað stendur til fíggjarliga tú fært ikki bæði men tú kanst altíð vísa á annað og hetta er nakað av tíð sum fíggjarlógin snýr seg um fíggjarlógin er ein røð av neyðsemjum millum mótstríðandi áhugamál vit tosa um fíggjarpolitikk hetta hevur hugt eftir talunum á botnlinjuni um búskaparpolitikk har vt hyggjað eftir langsigdaðu avleiðingunim av førdia politikkinum um politiskar raðfestingar har vit skulu taka støðu til hvørjar tænastu vit vilja hava í samfelagnum um lokal politikk har átøk kunnu hava stóran týdning fyri ávís øki í landinum ein betring áv einum av hesum økinum kann verða vansi fyri eitt annað øki onkuntíð er tað rætt at hava avlop á botnlinjuni men aðrar tíðir er tað rættast at hava undirskot í eitt avmarkað tíðarskeið og tað er ikki alt ein spurningur um pengar vit mugu eisini hugsa um hvat vit vilja við okkara samfelag vit kunnu fáa eitt penari tala botnlinjuna við at spara nakrar almennar tænastur burtur men vilja við tað hinvegin so mugu vit eisini hugsa um pengarnar vi kunnu ikki bara hugsa um hvat fyri samfelag vit droyma um fíggjarlógin er eitt stórt kompromi eg haldi at seinnu árini hevur nógv fokus verið á tali á botnlinjuni skiftandi samgongur og andstøður leggja hvørja aðra untir at hava mist tamarhaldið útreiðsluvøkstrinum og tí blívur hetta talið rættiliga avgerandi fyri politiska kjakið tað er sum um at vit reka ov nógv fíggjarpolitikk og ov lítið búskaparpolitikk vit skulu sjálvandi hugsað um bæði ein annar spurningur er hvussu stóran týdning fíggjarlógin hevur er tað fíggjarlógin sum avger hvørj politikkur verður rikin ella er tað dagligi politikkurin sum sæst aftur á fíggjarlógin avspegla fíggjarlógin ikki bara tað sum vit gera allar hinar dagarnar í árinum á mínum øki sum er umhvørvisvinnumál er fyri tað mesta bara framskrivingar og so eru nakrar raðfestingar sum teir flestu eru gjørdar av undanfarna landsstýri tann eina raðfestingin er sjókort eitt málsøki sum varð yvirtikið fyrsta januar í ár tríggjar komma seks milliónir krónur vórðu játtaðar til tað økið í ár og tvær milliónir kom afturat í tvey túsund og einogtjúgu í tvey túsun og nítjan varð ætlanin at brúka tríggjar komma fýra milliónir krónur til at fyrireika yvirtøkuna men tá men tá eykajáttanarlógin fyri septembur tvey túun og nítjan varð fyri í løgtinginum baði bara um at fáa fýra hundrað túsund krónur til arbeiðið tí vit noáyddu ikki at brúka meira pengar áðrenn orskiftið verkið at leggja til merkis at teir flokkarnir sum høvdu biðið um at fáa hesa yvirtøkuna framda og ikki høvdu skaffað neyðugu pengarnar teir atkvøddu ímóti eykajáttanarlógini og nú ifinnast tey at at útreiðslurnar á fíggjarlógini vaksa ov nógv tað sum bóðu um vøruna rindað ann ikki og finnast nú at okkum sum brúka pengar til at rinda rokningina í tvey túsn og nítjan varð samtykt at gera eina aðra yvirtøku talan varð um at flyta umsitingarheimildirnar fyri arbeiðsuppjalvdsloyvi og familjusamseining til føroya eisini har mugu má mugu núverandi landsstýrið má núverandi landsstýrið rinda yvirtøkuna játtanin fyri tve túsund og einogtjúgu hækkar tí við einar komma tveimum milliónum krónum til endamáli og soer tað barsilsskipanin undanfarna samgonga gjørdi nakrar broytingar sum skuldu gera skipanina betri fyri móttakararnar men innkjøldini hækkaðu ikki nóg nógv til at rinda fyri kostnaðin tí fyri barsilsgrunnurin at hava hall á umleið tíggju milliónur krónur í ár um vit einki gera tað bleiv ávara um hetta tá távarandi landsstýrið helt men tá varð landsurið helt fast við at hetta var alt fíggjað tað vísti seg tíverri ikki at verða rætt samgongan hevur eisini havt ætlanir um at leingja útgjaldið ú skipanini við fýra vikum og fyri at dekka hallið og leingja útgjaldið má inngjaldið hækka úr null komma sjey einum prosenti upp í null komma átta seks prosent tá hetta er gjørt er ikki pláss fyri fleiri raðfestingum á mínum øki so altíð alt kann sigast at vit tosa fyri tað mesta um framskrivingar og raðfestingarnar røkka til tað sum undanfarna landsstýrið sett í verk umframt til at leingja barsulsgjaldið við fýra viku eg fegnist um at barsisskipanin verður styrkt soleis at tey sum fáa børn fáa fýra vikur afturat saman við barninum seinasts nógvu árini hava skiftandi samgongur havt sum mál at barsilstíðin við gjaldið í barsisskipanini skal stig víst leingjast upp í eitt heilt ár og nú verður seinasta stigið tikið í hesi tilgongdini við hesum røkka vit málinum sum samgonga setti sær fyri tá samgonguskjalið varð skrivað fyri einum ári síðani vit fáa eina barsiskipan sum gevur rætt til tveyoghálvtrýss vikur við bæði løn og uppsparing til eftirløn tær fýra vikurnar sum koma afturat í barsisskipanini nú verða lagdur afturat felagskvotuni hjá báðum foreldrunum tað merkir at mamman fær rætt til barsilspengar í fjúrtan vikur eftir barnsburð pápin í fýra vikur og foreldrini kunnu frítt býta fýraogtretivu vikur ímillum sær barsisskipanin hevur so sagt verið fíggjarliga sperd ta seinastu tíðina og tí hækkar inngjaldið bæði fyri at fáa hallið burtur og fyri at fáa fyri at fíggja tað so longda tíðin kostar men møttakararnir fara ikki at merkja hetta tí gjaldið til als lækkar samstundis við null komma tveimum fimm prosentum á íløgu síðuni eigi eg eina íløgu ta er bygningurin til sjóvinnsstýrið sum eitt ætlanin er at gera í vágum sjóvindsstýrið hevur síðani á sumri tvey túsun og sekstan húsast í fyribilshølum eftir at stovnurin mátti flyta bráðfeingis úr leigaðu hølunum í miðvági landsverk hevur í samstarvi við sjóvinsstýrið gjørt eina byggiskrá og ein kostnaðarmeting og landsverk fyri at bjóða verkætlan út í heyst fíggjarlógaruppskotið byggir á tað fortreyt at korona ikki rakar okkum aftur tað vita vit einki um so fortreytirnar kunnu broytast nógv korona hevur merkt inniverandi ár serliga er tað ferðavinnan sum er hart rakt vit vita ikki hvussu verð í næsta ár men um ferð kemur aftur á ferðavinnuna so verður neyðugt at seta ferð á marknaðarat marknaðarføra føroyar sum ferðavinnu landi men vit vita ikki hvussu støðan verður og fyribils eru pengar játtaðir út frá verandi fortreytin tað verður nakrir spurningar til mín undir viðgerðini í dag og í gjár at bjørt samuelsen hon spurdi eftir einum ítøkiligum vinnupolitikki eri samdur víð heni í tí at tað kanvar gott at hava nakrar yvirskipaðar orðingar fyri vinnupolitikk tað verður fleiri vinnupolitiskar orðingar gjørðdar gjøgnum tíðirnar og undanfarna samgonga hevði sínum samgonguskjali eini ætlan um at tað skuldi gerast men tað bleiv so ikki gjørt henda samgongan hevur arbeitt meira við tað sum vit hava kallað eina vakstrar strategi eg hevði fund við løgmann um tað í januar men so kom korona og tíverri so kom tað ikki víðari tá men arbeiðið er so smátt tikið upp aftur nú ætlaner ikki at gera líknandi sum til dømis viðsjón tvey túsund og fimtan hvar ið mann setti at føroyar skuldu vera fremsta á øllum økjum tvey túsund og fimtan og framvegis men tað men vit royna at hava eitt meira realistiskt mál og tað skal ikki vera bara tvir eitt álit men vit ætla heldur at at vit kanska hava leypandi fundir gjøgnum árið hvar vit taka hetta her ser vakstrar strategiuna fram og hvat vilja vit víðari okkara lóggáva er rímiliga góð men hon má sjávandi alla tíðina dagførast ferðavinnan hon er sum sagt harðtrakt av korona og og har má so ferð setast á aftur tá ið tann tíðin kemur tá ið korona yvirstaðir tí vit skulu væl saktans hava fólk at koma aftur til føroyar at ferðast ein avbjóðing har er hetta er sokallaði att gongd í haga men tað er so ett annað mál sum einki við fíggjarlógina at gera men har eru sjálvandi eisini nakrar avbjóðingar ein onnur ein onnur vinna sum eg haldi vera áhugaverd tað er filmsvinnan og harhevureg haldi at bjørt samelse spurdi eisini um hasaær filmsætlanina trom sumvar nógv viðgjørdd í summar og tað bleiv so avtalað tá at vit skuldu gera eina eykajáttan í hest sum við teimum fýra milliónunum sum skuldu brúkast og tvær skulu brúkast í ár og so støðlast næsta ár tað var nakað av tað at tey sum standa fyri í verkætlanini máttu hava trygd fyri beinanvegin áðrenn arbeiti byrjar at allir pengarni verð játtaðir o tí vildi mann gera tað upp á tann mátan kanska koma gjørt øðrvísi men hatta bleiv so loystin bleiv valdir men í øllum førum i vita vit brúka fýra milliónir til hasa verkætlanina og eg haldi at filmsvinnan er ein spennandi vinna sum er við at taka tað upp í føroyum tað er nógvir tankar um at vit eisini skulu framleiða grønmeti í føroyum tíverri so vísta seg at ári í ár er eitt tað ringasta ári í nógv ár akkurát á tí økinum og okkara avbjóðingar eru tí samband og vit royna at finna loysnir á tí økjunum eisini og tað saman við landbúnaðir annars har eru nakrir tankar frammi men tað er so ikki komið so langt enn og hevur kanska ikki so rælia nógv við sjóva fíggjarlógin at gera ein onnur nýggj vinna sum e tekur seg upp í føroyum í hesum døgum tað er tæðra æling og á landsstýri skýtist so upp at hækka játtanina til heilsufrøi starvsstovuna til vistfrøðiliga merking av tæa og tærða vørum og tað fer sjálvandi so í longdini at geva ein betri prís á hesum produktunum h ingilín strøym hon ja hon helt at henda undanfarna fíggjarlógi tað ignoreraðu vveðurlagsbroytingar og hon helt ata ongar raðfestingar vóru umhvørvisøkinum í hvussu ikki nakað sum kostar pengar og tað er púra rætt tað er soleiðsnar at tað skuldu rættiliga rættiliga stórar íløgur gerast í komandi árini men tað erso øgiliga lítið sum landskassin sjálvur skal gerast av teimum sev er sum vit øll vita kommunalur felagsskapur og vit skulu eisini hava brúkararnar við og og vit skilja netið og og framleiðslan sev sundur fyri at fáa aðrar framleiðarar meira við inn á framleiðslusíðuna øharumframt so leingja vit sjálvandi frítøkuna av av meirviðsgjaldi og ætlanini er at gera taðupp á tann mátan at at vit seta at avgjaldini størsti avslátturin er tey fyrstu árini og so skal hað minka spakuliga fyri at eggja fólk til at skunda sær at leggja um til grøna orku vindmyllunum tí tær koma so frmætær fyri bygdar alla tíðina og tað stóra avbjóðingin í føroyum er sjálvandi skipini og og har er tað tæknin sum ikki er komið so rælia langt á tí økinum men tíbetur so síggja vit at tá nýggju skipini var bygd nú tey eru grønari enn tey gomlu so har er nakað við t henda men men stóra avbjóðingin innan fyri skipaferðslu sum fyllir næstan helvtina av ella umleið helvtina av orkunýtsluni í føroyum ella sigotvey útlát í føroyum tað er nettup skip og og og har er altso har er tøkngin avmarkað enn men eg ivistik í at tað fer at koma biðirgalsverkið taðer so við at lat upp í hesum døgum og og vit arbeiða við at skilja netið frá frá frá framleiðslu cv fyri upp á tann mátan at fáa fáa meira ferð á á grøna orku við at onnur kunnu hava størri atgongd á komframat øí danmark havir mann gjørt eina klima lóg og eg eg haldi tey hava longu fingið fyrstu avbjóðingarnar við tí tí at tað er øgiliga lætt at gera stórar yvirskriftir og og so framvegis men tað vísti t a mann so skal seta pengar av og skal fáa tað í verk so so er tað eitt sindur tyngri enn mann ætlar øhennikold hann setti spurnarstykkin við hvør skal keypa sev og tað er púra misskilt sev er ikki til sølu kommunurnar eiga sev og vit hava ongar ætlanir um at selja sev tað er soleiðsnar at sev er kommunalt og tað ar býtt í tveir partar kommunurnar koma íbáðar partarnar og so nevndi hon aftur hefta her sum han i nevnt fyrr um at vit keypa vind frá íslendarum eg skilji væl um at brúka hattað tí hatta ljóðar øgiliga stuttligt men vit keypa sjávandi ikki vind vit keypa orku sum framleiddur vindri og áðrenn tað havi vit keypt orku sum framleidd ur norskari í olju og hvat so betri norsk olju ella íslendskur vindur tað kann ann so altíð diskutera um eg gangi hvussur inn fyri at vit leggja umn til grøna orku so stóran mun sum møguligt og som má eg iggi eina viðmerking afturat tað var til høgna hoydal hann hevur fingið har til vana at hvørja ferð okkur okkurt onkura avbjóðing er so so sigur hann tað at at tað eru tær føroysku loysnirnar sum bjargaði okkum og so vísir hann á hvør verðu ímóti teimmum føroysku loysninum og sjándi t er øll onnur uttan hann og hansara nevndi hann morgunan sambandsflokkurin var ímóti alts suú varð als bjargað føroyum og sambandsflokkurnvar mótur als tá als kom tað er púra púra skeivt og eg kan fortelja høgna hoydal at tann sætta august nítjan hundrað og fimmoghálvfjerðs tá legði sambandsflokkur m uppskot fyri tingi um at velja eina trý mannanevnd so skuldu tey fyrireika arbeiðsloysstuðul og tað upskotið bleiv samtykt tað var e áheitan ella ikki áheitan tátávarðandi stýrissipanalóg segði at tað álegði landsstýrinm at gera tað og millum annað tjóðveldið sat í landsstýrinum og gjørdi tað ikki so tað er ein grund til at eg ikki bleiv samtykt við nítjan hundrað og fimmoghálvfjerðs av sambandsflokkuni ynynskti tað so skal mann ikki koma og siga tað at sambandsflokkurin ímóti als og sambandsflokui tóku eisini undir við als etta kom so hatta vórðu viðmerkingar fyri fyrst tí tíðin er farintakk fyri