Høgni Hoydal (Tjóðveldi (Republic)), speaker, 2021-03-09
Topic: 1. viðgerð LM-126/2020  Uppskot til   Løgtingslóg um broyting í løgtingslóg um ræði á málum og málsøkjum  (At taka loftrúm og flogferðslu undir føroyskt ræði)
harra formaður eg fari at takka framsøgufólkunum sum og løgmanni fyri at hava viðgjørt hetta uppskotið haldi eg her øgiliga sakliga g nágreiniligt tað er sjálvandi ikki øll viðurskiftir sum semjur um kanska serliga frá umboðnum hjá sambandsflokkinum so eg skal kanska viðmerkja okkurt av tí men tað fyrsta eg fari at siga harra formaður tað er ati at tá ið eg vaks upp vogvussu hr tað seyði mann vanliga tá ið tá ið mann seldi jólaheilsur ella tá ið løgmaður tók orðið í útvarpinum at til allar føroyingar á sjógvi og landi men fyri nógvum árum síðani áttu vit sjávandi at lagt afturat til allar føroyingar á sjógvi og landi og í luftini tí at tey síðstu tretivu árini kanska fara frframum tað eisini so er tað í veruleikanum ein einastandandi søga sum er hend við okkara flogferðslu við ætlantsflu og við flogvøllinum í vágunum har tú bara fyri fimmogtretivu árum síðani kanska helt tað vera ógjørligt og tað kundi skrivað langar frágreiðingar frá donskum myndugleikum umat tað bar star ikki til hjá føroyingum at flúgva sjálvur tí tað dugdi mann ikki og tað var so trupult og har vóru frímerkir uppií og mann gjørdi allar forðingar mann kundi men løgtingið tá stóð saman um at stovna á attanslov og taðrn vegin einastandandi menning av okkara samband við umheimin av førleikum av starvsfólki og av einum felag sum í veruleikanum er altjóða kappingarført og eg takki ølum teimum eisini sum her inn og sita sum hava við til av gjørt tað bæði sum landsstýrisfólk løgtingsfólk nevndarformenn og annað at vit hava uppbúgvið so nógvar flogternir mekanikarar flogskiparar eftirlitsfólk dygdareftirlitsfólk fólk sum arbeiða á flogvøllinum við tilbúgving og annað tað er ein tað r tað er einastandandi og eg noyðist sjálvandi at nevna her tá ið eg havi møguleikar fyri tí at tí harmamáti harma tað meg upp á teg meira g sigrurstenberg harsn eina fyrispurning um tað at vit ikki hava víst hesum fólkunum størri virðing nú undir korona og hava íhvussur latið tey fólkini bæði merikanikar og flogtarnir og onnur flogskiparar og onnur sum skulu endurnýggja sínar førleikar sum eru so stórir at tey ikki hava fingið møguleikar fyri tí undir korona tað er tað er tað fara vit at mótmæla til dennadag men tað vísir bara hvussu væl tað eydnaðist og parturin av tí eisini at menna eina flogvinnu og eitt flogfelag og eina flogferðslu og altaná førleikan sum vit hava tað er eisini at umsita okkara egna loftrúm og tað er eingin ivi um tað og eg vóni t eisini at vit fara at fáa tað a vátta í nevndarviðgerðini við atkalla fólk inn sum hava sum arbeiða á flogvøllinum o torninum aðrastaðni sum arbeiða uppi á sonnferli í dag allar flogskipararnar at vit megna sjálvandi fullvæl eisini at umsita okkara egna loftrúm og kunnu skapa nógv vitanartungstørv her og á flogvøllinum í vágum hr han fer at verða verandi í vágum tatað tað ganga vit fult innfyri og útbyggja ein altjóða flogvøllu upaftur meira og mann kann eisini spyrja seg sjálvan sum eg haldi fleiri hava gjørt her í dag eg hvar sera fegin um framsøgurøðurnar varð tann einfalda spurningin sum vit kanska ofta at gloyma tá vit viðgerast slík mál og tað er ikki at spyrja hví skulu vit hava ræði á loftrúminum tað er at spyrja hví skulu vit ikki tað hví skal danmark taka avgerð um føroyskt loftrúm hví skal danmark gera eina avtalu við íslendskar myndugleikar um at hava eftirlit við tí vit kalla fyri tað ovara loftrúmið umvegis tærr ta útgerina sum íslendingar hava og eg skal bara siga viðringina í mun til tað sum løgmaður segði at ekaoreglurnar eru ikki so neyvar og tað er eingin ivi um tað og tað kunnu tingfólk fáa vátta við at tosa við sínar íslendskar starvsbrøður at ísland hevur fíggjað útbyggingina av sínari land helgsgeiðslu sum altso er tilbúgvingina á á á sjógvi og landi tyrlur útbyggingar flogvøllin í keflavík tí tað er eisini týdning fyri trygdina hjá flogferðsluni í norðatlantshavi at vit hava flogvallir har størri flogførikonu lenda so er ivist onga løtu í at tað ber til at útbyggja flogvøllini í vágum eisini partvíst við inntøkuna av hesum tí at sum fleiri hava víst á so skulu inntøkur av at umsita á loftrúmið standa á mát við tær tænastur sum føroyskir myndugleikar tá eisini veita flogfeløgum og flogførum í føroyskum loftrúmum og tað kann altso verða alt tað upplagt er sjálvandi bara ferðslueftirlitið og og tey boðini sum sum fáa sum flúgva her tað er veðurtænasta ta vil siga tað er raddaratænasta veðurtænasta tað er øll tilbúgvingin um nakað sum gingið galið og tað er eisini møguleikin at kunna hava eina neyðhavn her mitt í norðratlantshavi sum eisini hevði verið ein eykatrygd hjá teimum mongu mongu mongu flogførum sum flúgva gjøgnum føroyskt loftrún og tí má eg gera eina lítla viðmerking egfari ikki at at fara eg fara ikki í víggj við sambandsfólkini nú men jaspur lanborg hevði nakrar eitt sindur løgnar pástandur sum eg sum løgmaður endurtók hog tað eina var hetta við at tað skuli vera so trupult il tað skuldu enn tá blíva dýrari hjá føroyingum at yvirtaka hetta tað haldi vit mugu blangt at afturvísa at sjálvandi eru inntøkur í hesum tær tanda hvussu er mát við tær útreiðslur vit hava um vit yvirtaka hata tað er eingin ivi um tað vit vita eisini at íslendingar hava stórar inntøkur av hesum sum teir sum hava brúkt til at útbyggja sítt tær hava jú fleiri sum vit sum vit uttanslendalimirnir vita hava fleiri radarar sum bæði hava tað mær dámar u aktivar radarar og fyri passivar radarar sum bæði hava eftirlit við sivilari og aðrari flogferðslu í hesum stóra loftrúminum sum íslendingar umsita vegna á danmark teir umsita bæði tann fjørðurin ella tann geiran sum gongur sum gongur í ein landnyrðing í føroyum og í ein suður móti bretlandi og bretskaoyggjunum og eisini heilt yvir móti størsta parti av aveysturgrønlandi so tað gera teir og sjálvandi geva ta vitan arbeiðspláss førleikar og um vit halda tað ov trupult at gera tar tað fer at sjávanditaka tíð at byggja upp so er tað eingin forðing at føroyingar í dag altso her og nú samtykta her í dag so bara at siga tað frá nú av hava vit sraðkað inn og gjørt ta avtaluna sum danmark hevur í ísland í dag harvið fingu vit alt innlit allar upplýsingar og kundu samráðast áfram hvussu mann so spakuliga ella skjótt fekk bygt upp tær tænasturnar í føroyum og eg eri sannførdur um at eins og tann eina standandi søgan sum ætlantsflog og føroysk flogvinnu er so fer hetta eisini at vera ein ein ótrúliga góð søga fyri menningina av okkara samfelagi okkara førleikum og øllum teimum størvunum og førleikunum sum tað gevur at umsita loftrúmið vit fara at fáa betri samstarv við okkara grannalond bæði umvaktari bjargingartænastu altso sørkin reyðskrúv um tænastur sum veitast skulu flogførum tað verðu tann tøknin menni seg hvønn dag hog sjálvandi eisini umhvørvistilbúgving og annað tílíkt um tær um sum vit ikki vóna hendir men um vanlukkur skuldi hent bæði á sjógvi og í loftrúmunum at tað eisini er ein partur av teimum førleikunum vit kunnu menna í hesum uppskotunum frú forkvinna so hava vit gjørt roynt at gjørt hesar metingarnar av kostnaði og eg eri samd við teimum sum havan sagt vtskulu ikki gykklana nøkur fyri hetta bara er ein ein pengakassi sum oysir el til føroyar men við teimum flogførunum sum flúgva í føroyskum loftrúmi dagliga vit fingu váttað tað so seint sum í seinastu viku uppi á samfelli so flúgva í miðal beint oman fyri tvey hundrað flogfør í føroyskum loftrúm og dagliga og alt eftir hvussu setir tað gjaldið sum bæði bretar taka í sínum loftrúmi sum íslendingar taka ella vegna danum taka vegna tey sum flúgva her so kann tað geva eina inntøku bara teimum gjøldunum sum eru í dag alt eftir hvørji flogføri tað eru í mun til vekt og slag um tað er frakt flogføri ferðafólka flogfør eina inntøka árliga millum sjeyti og tvey hundrað og sjeyti milliónir krónur og árliga so lat okm bara seta tað lukt men at siga ta tað er sjey ti ella sindur minni enn tað jeme tað er eisini ein inntøka sum kann skapa ótrúliga stóra vitan í føroyum og sum uttan iva fyr at geva okkum betri møguleika fyri flogvinnu flogferðslu og eg meini eisini tað heilt vist eisini kann brúkast til at útbyggja flogvøllin vágum um hann tá verður ein altjóða góðkennin flogfar til t uppaftur størri flogfør so at tey mongu flogfarini flúgva uppi yvir okkum hvønn dag eisini kundu lænt í føroyum um ikki annað enn neyv støðug og tá havi so eisiniein flogfall sum sum sum tey so kunnu brúka í í í í ikki neyðstøðum so tað eru allir fyrimunir fyrimunir við tí h so segði aspur langoard eitt sum undraði meg eitt sindur tað var at at at um tað var so gott hví havi g ikkilongu gjørt tað ja tað er ein góður spurningur hetta er fjórði ferðat eg havi lagt uppskotið ram vegna tjóðveldið og tað hevur fingið betri betri undirtøku hvørja ferð eg haldi framsókn legði uppskotið og fram eina ferð og hvørja ferð hava fingið meira meira at vita og tað er rætt sum taðhevði sagt at undanfarna samgonga royndi at yvirtaka tað og poli nikkasen royndi at samráðast í danskar myndugleikar tað gekk ógvuliga trekt men mann hevur so yvirtikið tað sum eitur sjálvan innfluvingageiran til til til vága floghavn men ikki tað størra loftrúmið tí har vórðu har vóru sett tær túsund forðingar upp og taka vit øll onnur mál it kunu eisini taka atlanstovsa dømi ella á fiskimarkið ella skúlan hvørja ferð vit hava roynt at stremba tecsinir ella á sso so heur tað verið mótstøðn og mótstøðun mótstøðu og mótstøðn og mótstøðu og tað hevur ofta tikið millum tjúgu og tretivu ár áðrennað er hent og tað er ikki tí at tað ikki verður skilagott tað er tí at forðingarnar eru har og eg skilji ótrúligavæl danskar myndugleikar eg skilji eisini væl at tað vildi tosa um at at vera í luftini at at løgmaður og danskir mynduleikar eru í luftini tá ið føroyigarnir vilja yvirtaka tað her tí hetta er ein ómetaliga týdningarmikil inntøku og førleikakelda og tað er eisini so týdningarmikið fyri ta samráðingarstøðu sum lond hava mótivegis øðrum at umsita sær egna loftfrúmu ja hví skuldu vit ikki gjørt tað hví skulu danir gera tað kann onkur geva mær eina grundgeving hví hava danir ræði áokkara loftrúmi eg hevi ynskt at onkur kundu svara mær tað eg finni onga grundgeving og tað er so vendur við og siga hví skulu vit sjálvur gera tað ja so finn a ast bara fyrimunir anika olsen segði tað øgiliga væl vit høvdu aldrin góðtikið at danir framvegis umsita havnirnar í føroyum ogtað e tað saman við luftu