Bjørt Samuelsen (Tjóðveldi (Republic)), speaker, 2021-12-09
Topic: 1. viðgerð LM-043/2021  Uppskot til samtyktar um váðameting av Føroyum til fyribyrging av hvítvaski og kriminellum pengaflutningi
gersovælfrú forkvina eg ætlaði at lesa viðmerkingarnar til uppskotið sum kanska er eitt sindur drúgt men hetta er so eitt uppskot til samtil samtyktar har vit ynskja at løgtingið skal heita á á landsstýrið um at gera eina vága meting av vandanum fyri hvíting og øðrum ólógligum pengaflutningi og virksemi í føroyum umframt at tryggja at føroyski myndugleikar fáa innlit í allar viðkomandi upplýsingar hjá donskum myndugleikum um fíggjarligt illgrunasamt virksemi í føroyum løgtingið heitir eisini á landsstýrið um at leggja fyri løgtingið tær broytingar í ymisku lóggávunum ið eru neyðugar til tess at forða fyri hvítvaskið og fíggjarligum kriminaliteti føroyar vilja vera eitt framkomið vælvirkandi demokratiskt land har tað ikki ber til at hvítvaska pening ella reka annað peningarligt og vinnuligt ólógligt virksemi hesum skulu heimsins lond hava álit á við hesum uppskoti ynskja at vit at løgtingið skal standa saman um at biðja landsstýrið um at gera eina serstaka vágamating av tí føroyska samfelagnum sum fevnir um vinnugreinar skatta um skrásetingarskipanir handilssambond og annað virksemi ið kunnu vera viðkomandi fyri møguleikarnar fyri hvíting ella øðrum ólógligum fíggjarligum virksemi ynskið er at ein slík vágameting bæði skal vísa hvar vandin er størstur og í hvønn mun slíkt ólógligt virksemi er farið fram og framvegis kann fara fram skotið verður somuleiðis upp at landsstýrið sum fylgja vágagreiningini kemur í løgtingi við neyðugum lógarbroytingum í tann mun tað er neyðugt her verður til dømis hugsað um at broyta reglurnar fyri skráseting ar útlendskum skipum í fass at herast skattalóggávu at seta strangar reglur fyri umboðsmenn fyri útlendsku fyritøkurnar at seta krøv í samband við útlendingarskrásetta fyritøkur í føroyum og so frameftir altso vágameting fyrst og síðani broytir mann tær lógir sum tað kanska kemur fram er neyðugt at broyta í føroyum hava vithvørki hagtøl ella vágarmetingar fyri føroyar sum vísa í hvønn munog útlendskar fyritøkur ella persónar hava hvítvaskað pening ígjøgnum fyritøkur skrásettar í føroyum og ígjøgnum føroysku bankarnar føroysku myndugleikarnir fáa heldur ikki yvirlit yvir hvørjar fyritøkur ella persónar skrásett ella búgvandi í føroyum sum eru partar av hvítvaski av pengum ella øðrum fíggjarligum kriminaliteti hetta sambært svari upp á fyrispurning nummar tveyoghálvtrýss nei fyrispurning nummar trýoghálvfems tjúgu einogtjúgu ein týðandi táttur í serstøku vágmeddingini er tí at føroysku myndugleikarnir fáa í lag avtalu við danskar myndugleikar um atgongd til allar neyðugar upplýsingar um fíggjarligt illgrunasamt virksemi í føroyum ella ella illgruna um slíkt virksemi ið verður fráboðað hvítvarpsdeildini hjá hjá stats advokatin fyri serstak og altjóða lógarbrót tað sum eisin verðu nevnt bagmanspolitiit og hetta verður so frá fyrsta januar næsta ár nn s k sum stendur fyri tey nationalu enhet for serlig kriminalitet orsøkin til uppskotið er tað sum er komið fram um at fyritøkur og skipanir og bankar í føroyum hava verið ella kunna verða nýtt av ivasomum útlendskum fyritøkum og fyritøkum og pengaflutningi kvf hevur í seinastni víst á at ávísar fyritøkur og skipanir í føroyum hava verið nýtt til ovurstórar peningaflytingar knýttar av sonevnda konguráðnunum har stórar upphæddir eru fluttar úr fátæka kongu og niður í lummarnar hjá fólki knýtta netverki hjá fyrrverandi forsetanum í kongu kabila kallaðist hann sambært tíðindunum hevur beinleiðis samband verið millum persónar knýttir á nevnd á netverki og føroyska bankakervi føroyskt skrásettar fyritøkur og skip skrásett í føroysku altjóða skipaskránni fs áverður eisini komið fram á útlendskar fyritøkur skrásettar í føroyum hava brúkt fass og føroysku skatta skipanina til at svika við hýrum hetta er sera álvarsamt tí tað settir føroyar í eitt ivasamt ljós og tað vekir ein iva hjá okkum sjálvum um hvørt hesi strongu lógarkrøvini sum vit hava sett í verk virka føroyar hava eisini víðfevnd handilssamband við onnur lond sum er stórur partur av fíggjarliga grundarlagnum undir landi okkara og sum føri við sær at stórar peningaflytingar eru tvørtur um landamørk vit hava í setta í gildi í føroyum nógva lóggávu ið forða fyri til at forða fyri at føroyar kunnu brúkast sum skattashjálv til at hvítvaska pening ella annað kriminelt virksemi vit mugu hava álit á at henda lóggávan virkar tað er tó ein stór avbjóðing at eingin verulig vágameting ella serstøk vágameting er gjørd av teimum ymisku geirunum í føroyska samfelagnum í mun til vandan fyri ólógligum fíggjarligum virksemi eins og føroyskir myndugleikar ikki fáa innlit í tær fráboðanir ið verða sendar sg s ø í k bankarnir senda árliga fleiri enn trý hundrað fráboðanir um illgrunasamt virksemi eg haldi taðvar baint norðdig einsamalt hevði hundrað og seksoghálvfjerðs fráboðanir í fjør løgtingið samtykti í fjør eina nýggja hvítvakslóg løgtingsmál seytjan tjúgu tjúgu sum er galdandi fyri fyritøkur sum virkað undir føroyskari lóggávu og tað eru so lívstryggingarfeløg grannskoðarvirki mekla realkredetstovnar við fleiri og henda lóg svarar til krøvini sum eru áásett í sooni tfjórða hvítvasdirektivunum hjá es men es londini tey samtyktu í tvey túsund og átjan tað fimta hvítvasdirektivi sum londini har skulu virka eftir longu fyrsta januar tjúgu tjúgu tað vil siga at mann setti í veruleikanum eitt fimm ára gamalt direktiv gildi í føroyum í fjør føroysku bankarnir virka undir danskari eslóggávu fyri hvíting av pengum og og at fyribyrgja altjóða yvirgangi altso tað vil siga a lógávin viðr setti gildi í fjør varð bara fyri yvirtikin yvirtikið málsøki endamálið við hvítvakslógini er at hava amboð til at forða fyri at brotsfólk misbrúka føroyskar fyritøkur og fíggjarligu skipanina til hvítvaska peningu til at fíggja yvirgang føroyar eru partur av altjóða samstarvinum inn án karmarnar av f a tf sum stendur fyri finansiol aksion tascfors og hava sostatt eisini eina altjóða skyldu at viðvirka í stríðnum móti brotsmannaliðum og kriminalitet tann fyrsta hvítaslovin í føroyum koma sumri í átta og eg skal ikki fara longuri inn í tað men eg skal fara yvir til hetta við vága greining av vandanum fyr hvítvaski sum er í sensurinu í hesum uppskotunum vinnunevndin viðgjørdi hetta málið rættiliga gjølla í fjør og skrivaði millum annað at vit mæltu til at mann gjørdi eina serstaka vágmating fyri føroya ein vágmating sum lýsti nemiliga hetta við øllum liðunum í altso í hvørjum liðum í vinnugreinum í skipanum í føroyum og í handilssambond við ymiskt lond teir størstu vandarnir hjá føroyum liggja og tað er øgiliga umráðandi tí at endamálið við lóggávuni er nettupp at mann setir inn har sum mann sær at váðarnir eru størstir í teirri lóggávun sum mann setti í gildi í fjør tá hevði mann nøkur dømir í lóggávuni og tað varð alt dømi tikið úr tí sdonsku verðini eg minnist at hetta við svik við list var eitt av teimum døgunum mann brúkti men sum fleiri hava víst á ikki minsthoyringarskrivið frá eli torsteinsons mann hevði skrivað vegna felagið føroyski grannskoðari som varð víst á ati at at tað er ein øgiliga ella tað er ein grundleggjandi munur á tí føroyska og danska samfelagnum og eg endurgevi tað sum varð sagt í tí hoyringsskrivinum frá felagi føroyski grannskoðarir at tørvurir avgjørt á einar serstakari vágameting av føroyum soleiðis at føroyskar fyritøkur og føroyski myndugleikar hava eitt meira viðkomandi grundarlag at arbeiða útí frá og harvið lættari kunnu málrætta sín innsats og tey vísa eisini á at reint forbelt so heldur ffg at mann veit ov lítið í føroyum um um í hvønn mun føroyar og føroyska fyritøkur eru útsettar fyri at verða brúktar til hvítvask og og at ein ein ein serstøk vogmeting tíð er neyðug so vístu vit eg nevni eisini í viðmerkingum her hetta við virki skránni men hon er ávegis skilja landsstýrismanninum og tað er umráðandi tað hevur vinnunevndin eisini eftirlýst nakrar ferðir seinastu árini frú forkvinna fráboðarnarskylda er hjá teimum sum eru fevnd av lógini um hvítvask og tríggingareftirlitið kann eisini í ávísum førum lata upplýsingar til danskar og føroyskar og grønlendskar myndugleikar føroyskur myndlitar fáa ikki nakað innlit í fráboðani til danska eftirlitsstovnin efta ella eftirkanningar í hesum tey fáa fráboðanir um tað vísir seg at vera nakað í málinum tavil siga til dømis um tað vera ein rættarsak tá fáa tey fráboðan men tað halda vit ikki nokk hóast einki rættarmál spyrst burturúr so er lítil r altso úr teimum flestu málunum so lítil ivi um at upplýsingarnir kunnu geva eina hóming av hvar størsti váðarnir eru í føroyum í mun til ivasaman ella kriminellan peningaflutning og tað tí er tað sum nevnt sera umráðandi at føroyskir myndugleikar tryggja sær neyðuga atgongd til allar hesar upplýsingarnar í sambandi við vágagreiningina í hvítvakslógini er eisini ásetingar um varskógvaraskipan og har hava vit nevnt nú í viðgerðini at í føroyum eru fyritøkurnar lítlar og tað halda at ein evarska lítil fyritøka klárara at hava eina varkagóða skipan uttan atstarvsfólkisamstundis er vard tað er nókk rættiliga órealistiskt og tað vístu vit eisini í á í sambandi við viðgerðina av hvítvaslógini men samanumtiki frúforkvinna so hevur uppskot til endamáls bæði at fáa gjørt eina váða og støðumeting av føroyum í mun til hvíting og fíggjarligan kriminalitet og at tryggja at føroyskir myndugleikar fáa alt neyðugt og innlit í hvussu fráboðanir og tilfarið latið donskum myndugleikum verður handfarið og brúkt og at enda skal eg bara leggja afturat ati eg ætli mær at koma upp aftur og líka viðgera okkurt av tí sum landsstýrismaðurin ersvarar í í svarið upp á fyrispurning og eg haldi sjálv at hetta er eitt mál sum er eitt sindur trupult at viðgera tí tað er rættiliga fløkt og tað er rættiliga samansett og eg haldi nokk so stóran týdning at løgtingið fær høvi at viðgera eitt mál sum hetta tí vit liva altso av útflutningi og tað má ikki verða sett spurnartekin við hvørt føroyar eru á altjóða støði í mun til at kunna fyribyrgja hvítvasking og fíggjarligum kriminaliteti sum heild takk fyri frú forkvinaja takk