Christian Andreasen (Fólkaflokkurin (People's Party)), speaker, 2021-09-07
Topic: 1. viðgerð LM-004/2021  Uppskot til samtyktar um almennan lønarstiga
takk fyri frú forkvina tað er eitt uppskot til samtyktar frá javnðarflokkinum um at ger ei nýggjan almennan lønarstiga við útgangsstøði í útbúgving og ábyrgd sum skal vera grundarlag fyri øllum lønarsamráðingunum í framtíðini og síðani leggja frágreiðing fyri løgtingið vit heta eit annað uppskot hjá javnaðarflokkinum í dag um ymiskt á arbeiðsmarknaðinum og tað kann ndir lítið sindur at øll uppskotini koma nú meðan javnaðarflokkurin sitið í andstøðu síðani vit høvdu heimastýrisskipanina la fingandi áttaogfjøruti hevu javaðarflokkurin sitið tveyogfjøruti ár í landsstýrinum og hevu havt einogtretivu ár løgmann so tað er tíga at mann velur eitt týspunt hat mann sitð í andstøðu koma við hesunir í og heldur enn at gera tað hateimun húv situð við valdið og hetta her við hesum her almenna lønarstaganum var jú eisini kongstankin hjá undanfarnu samgongu so hetta var tann politikkurin mann royndi at føra undir síðstu samgongu sum ikki eydnaðist sum á so leggur fyri løgtingið nú tað var n soleiðisnar at kristina háfoss sum vár fíggjarmálaráðáði tá setti ein lønarbólk at viðgera spurningin um einan almenna lønarstigan men einki kom burturúr tað vísti seg at fakfeløgini tóku ikki undir við tí og tað avtornaði at haldi eg tað vóru bara starvsmannafelagi pedagogfelagið sum stuða uppskotinum meðan øll hinir fakfeløgini vórðu vórðu lopin út gjøgnum dyrs og einki kom burturúr og tað sum tað tað sum hendi egendligandi var tað ati hetta her henda her intensjiónin um at gera arbeiðsmarknaðin meira javnan endaði beint øvugt tí undir verkfællinum hjá sjúkrarøktarfrøðingunum undir farnu samgongu tá toyrdi samgongan ikki at avtaka verkfallið við leggjanum nið á løgtingið mann heði ikki meiriluta fyri tí og har skuldi ein fiskivinnu í skipanin hon skuldi samtykkjast og tí gjørdi tann táverandi fíggjarmálaráðharið eina serliga avtalu við sjúkrarøttarfelagið hvar í hetta fakfelagið sum tað einasta av øllum fekk eitt serligt lønarlyft tað vil siga a við øðrum orðum bleiv ójavnin á arbeiðsmarknaðinum bara upp aftur størri undir síðstu samgongu og hetta her lønarlyftir tað skal vera sjúkrasystrinum væl ungthetað ikki tað men tað hevur hvussu ser seinni skapt stórar trupulleikar fyri tær samráðingar sum hava verið síðani á føroysku arbeiðsmarknaðinum tí sjálvandi krevja øll onnur fakfeløgini eisini at fáa sama lyft sum sjúkrasystanaringur og hesa uppgávur taðvita øll tað maknar landskassin ikki undir oynum so avgerðin hjá undanfarnu samgongu við hesi serligu avtaluni gjørdu bara størri óðni jøvna á arbeiðsmarknaðinum og hevur verðið við til at gera føroyska arbeiðsmarknaðin upp eftur meira óstøbilan og í uppskotinum verður víst til htænastumánareformin frá níggjuogtrýss har ymiskir lønarbólkar eru innklaseraðir sagt verður at summir fakbólkar blivuð verri fyri her undir serliga kvinnufakini sum í njan nígjuogtrýss fingu lægri løn enn ávísir lønarbólkar sum tá vóru mans domuneraðir alftso álvaratos hetta her er politiskt snakk hendan lønaavtalan er hálvtrýss ára gomul og tað hava verið minst fimmogtjúgu lønarsamráðingar síðani níjandr níggjuogtrýss og sjálvandi er stigin frá níggjuogtrýss kann hann ikki fáa skyldina fyri hvussu støðan sær út á arbeiðsmarknaðinm í dag tað er greivt at undirvordera tann føroyska arbeiðsmarknaðin tað má eg siga í dag verða lønartalvur ásettar í mun til útbúgving og ábyrgd til dømis kanmann heldur ikki samanbera sjúkrarøktarfrøðingar í níggjuogtrýss við teir sum eru í dag teir hava nógva hægri útbúgving og fáa tí eisini eisini hægri løn ljósmørar til dømis tær fáa eisini upp aftir hægri løn tær taka endaliga avgerðir altso t hvu nakrar ábyrgd at gera fáa kanska hægri lønir en sjúkrasystrar tí tær taka ikki eikki endaliga avgerð og hvat hvet eg men alt heta har er ju spurningar sum eru rættiliga torførir í hvussu ihjá tupitskavaldinum á f jaldastu til hetta eru spurningar sum mugu avgreiðast á arbeiðsmarknaðinum við samráðingum og tí haldi tað vera løgið at javnaðarflokkurum legreit uppskot fram um at landsstýrið skal gera nýggja almennalønarstiðan í útgamðsstøði o útbúgvingu og ábyrgd sum skal vera grundarlagið undir øllum lønarsamráðingum í ramtíðini og so pá tí verri at løgtingið skal taka støðu til spurningin altso hvussu skal løgtingið fara at kunna semjast u hettaher het nakað sum ikkie fakfeløgini sjálvur kundu semjast um altso skal landsstýrið gjøgnum løgtingið áleggja fakfeløgum nakað sum fakfeløgin iki vilda hava hvat er meiningin altso løgtingið klára ikki at semjast um sína egnu løn altso tí aksev johannesen r tað at vit fara at klára at innplasera øll øll øll fakfeløg og allar fakbólkar í einum lønaalvu her í løgtinginum tað er fullkomiliga burturvið og hvussu altso hvussu al man ímynda sær at at at at løgtingið skal kunna fyrihaldas tata ater eg havi ikki sæð hatta fyri nakrastaðnis at at at t lóggávuting skal áseta ein almennan lønarting altso so hettaher uppskotið hjá bhjá javnaðarflokkinum er tað sum eg vil siga missión missión inposibul ella lesur eg sletta evir høvurk at gera og tað haldi eg isini javnaflokn eigura vita og tað gongur eisini sum ta sama sumum seinasta uppskot tað gongur eisini beint ímóti ti fría samráðingarættinum altso sjálvur lønarstigin er kjarnan í tí íí fyra samjengarættinum sum arbeiðsmarknaðurin sjávu skal taka sær av og vit hoyra jú fyrð eftir ferð og tað eru eisini samdur í at politiska skipanin skal halda seg langt burtur frá samráðingum á arbeiðsmarknaðinum og sjálvandi skal politska skipanin ikki samtykkja nakran almennan lønarstigam álvara tosi hvussu íminda javnaðarflokkuin at vit vit kundu fáa løgtingið il at taka dagar ímillum hesi viðurskiftini og eg haldi eisini at heta uppskotið visti tat blívu myki leggug faktiskt upp til roynan hurðluvasa g eg ði trúgvi eisni in ett inn ímóti javnaðarflokkurin fullvæl og hetta uppskotið ikki hevur nakran møguleikar a finna fram í løgtinginum eg ari í hvussu er tilhangari atí fría samráðingarrættinum og eri eisini tilhangandi av at lønin verður ásett út frá útbúgving og ábyrgd og eg eri eisini tilhangandi av at tað almenna skal viðgera øll fakfeløg líka so esi øll fáa sama lut í lønarhækkingunum sum almenn starvsfólk skuldu hava tað ber ikkitil at gera sum undanfarna samgongan gjørdi nevniliga at velja eitt fakfelag burturúr og geva teimum nakað heilt serligt tað er ikki ábyrdarpolpolitikkur tað vil eg siga men sum sagt lønarstign stigin skal at loysa eftir samráðingunum løgtingið skal halda seg langt vekk síðan henda samgongan hevur verið evið tikið við so hava vit roynt at minka ummunurnar sum uppstóðu undir undir undanfarnu samgongu men tað lasis seg ikki ger hftr einum degin í uppskotum verður sagt at taðer ein ávísur munur á lønarstøðini hjá kvinnum og monnum eg skal ikki gera millum dømar hesum men eg veit at fakfeløg kanska serliga kvinnu síðuni onkuntíð hava prioriterað onnur ting enn sjálvar lønina eitt nú við at prioritera lønarhækkingar við at leggja hetta inn í arbeiðstíðina ella í frítíðina eg haldi eisin hava eina kenslu av at tey fakfeløgi sum liggja á mansfalkasíðuni kanska meira hært og contant hava kravt allan karmrin upp í sjálva lønina men seinni eri eg í samráðingm eina ferð tað kann vera ymiskt hvussu teð priður prioritera eitt fakfelag kanleggja dent á nøkur viðurskifti millum annað fakfelag kanska evu eina aðra prioritering eitt annað sum herðr undrað meg tað er hví fakfeløgni ikki standa saman undir samráðingunum tað kemur næstan ikki fyri at fakfeløgini sláa seg saman og samráðas undir einum í almena arbeiðsgevaranum ein størri semja millum fakfeløgini kundi kanska viðført eina størri avútjavnin á lønarmunninum men aftur her sum okkum føroyingum sum líktir ein og hvør er sær sjálvum næstur tá hetta evr sagt er eisini efti mínir metan av stórum týdningi at tað almenna sum arbeiðsgevari roynir at viðgera fakfeløgini eins so øll fáa sama prtav køkuni og mann ikki ger nakrar mismunir sum eru rættiliga skaðiligt fyri stabilitetin og fyri fyri friðjum arbeiðsmarknaðinum takk fyri frú forkvina ja