Kristina Háfoss (Tjóðveldi (Republic)), speaker, 2020-09-03
Topic: 1. viðgerð LM-008/2020  Uppskot til løgtingslóg um um broyting í løgtingslóg um ræði á málum og málsøkjum (Yvirtøka av málsøkjunum Landslæknaembæti, eftirlit við heilsustarvsfólkum og stovnum á heilsuøkinum, sjúkufyribyrging, sinnissjúkraviðurskifti, líkskoðan, vevnaðarflutningi, euforiserandi evni, sjúklingarættindi og eftirgjørdan gitnað)
takk fyri ja til viðgerðar er so eitt lógaruppskot frá tjóðveldi um at heimtaka ábyrgdina av landslæknaembatinum og farsóttarlóggávu og øllum tí sum hartil hoyrir og eg haldi tað vera áhugavert at fylta orðaskiftinum higartil eg haldi eins og tá vit viðgjørdu eisini heimtøku av løgregluni so fyri tveimum døgum síðani so er tað nógv sum bendar á at vit vit eru nógv meir samd á løgtingi enn vit geva okkum far um til dagliga og eg haldi øljgagevandi við hesum her orðaskiftinum júst hefti orðini í føroyum skulu føroyingar ráða eg jú nakað sum vit standa samanum her á løgtingi mær kunnut so eru tað allir flokkar ið siga seg vilja arbeiða fyri hesum her og orsøkin til tað er so einføld sum at vit vita at eingin er betur til at taka avgerðir vegna okkara samfelag vegna føroya fólk og vegna okkara land enn føroyingar sjálvir vit vita eisini at tað ástendur so er tað so ófatiliga týðandi at vit hava tey neyðugu amboðini at vit kunnu lóggeva soeiðis at tað hóska til okkum og at vit kunnu taka avgerðirnar og eg má siga at koronasøðan hevur um nakað víst okkum hvussu týðandi hetta er ttað skal venda aftur til eitt annað mál er málið um es boykottir sum bara var fyri fáum árum síðani tað vísti so øgiliga týðandi at nei týðiliga at tá ástendur so eru tað bara føroyingar ið kunnu røkja føroysk áhugmál eingin annan fer at gera tað fyri okkum og tað vita vit jú eisini væl her á løgtingið júst hetta uppskotið er sum nevnt snýr seg um heimtøka av ábyrgdina av landslæknaembatinum og farsóttarlóggávu og og tí sum hartil hoyrir og hetta málið hevur verið alment til hoyringar og hevur viðgjørt rættiliga væl eisini í miðfyrisitingini í samband við undanfarna samgongu at vit valdu at raðfesta heftir málið og fáa tað til hoyringar tíverri kkoma bara har til at tað var klárt at fara víðari fyrði málinum valið nærkaðist og tað kom ikki niðan í løgtingið hinvegin so vórðu onnur mál samtykt sum høvdu við heimtøkur av ábyrgd av málsøkjum persónsfamilju á arvarrættirliga øki og kortmyndugleikin fer at nevna nøkur onnur dømi men hetta málið er so komið har til nú at tað er klárt at vit kunnu taka støðu til tað her í løgtinginum vit kunnu eisin siga at málið sum hetta viðvíkir hetta er jú nakað við okkara heilsuverk okkara heilsumyndugleika at gera hetta er jú at økið sum so at siga fult út er á okkara hondunum í forvegin vit mangla bara hetta ein lítla partin afturat vit rinda í dag fyri alt okkara heilsuverk okkara kommunulæknar vit rinda fyri øll fólk sum fara av landinum til serviðgerðir uttanlands og vit taka okkum sum heild av okkara heilsuverki tað sama fyri óttarøki fyri sovít tað er við sum rinda fyri allar tær kanningar sum verða gjørdar nú tað er ikki nakar annar so hetta snýr seg øgiliga nógv um nú bara at yvirtaka eisini jálvt lóggávuvaldið og eisini sjálvan stovnin landslæknaembæti og tað er bara ein avgerð skal takast og tað kunnu vit gera her á løgtingi við hesum her uppskotinum vit vísa í uppskotinum atmett verður at teir samlaðu útreiðslurnar bæði av landslæknaimbati og øðrum avleiddum útreiðslunum eru fýra komma níggju millión krónur í rakstrarútreiðsluum sum vit so høvdu yvirtikið og hetta er ein upphædd sum sum vit væl áttu at kunna átikið okkum og eisini funnið fígging tilinnan fyri ta fíggjarlógina sum vit hava í dag tí afturfyri at at vit taka ræði av hasum her at fyri at vit sjálvi rinda hesa rokningina so fáa vit umsíðir avgerðarrættin til sjálvi a kunna avgera hvussu skal okkara farsóttarlóggáva síggja út hvørja amboð vilja vit hava og hvussu og geva okkum tay amboðinum eisini skulu til millum annað í ein sovra støðu sum vit standa í nú hyggja vit at koronastøðuni so hevrtað verið fleiri dømir um avbjóðingar við at vit ikki hava hesa her lóggávuna sum mann kallar epb miðlóggávusum mær dáma væl at sítt heldur kundi kalla til dømis falóggávan ella okkurt líknandi hví at vit ikki hava hana á á føroyskum hondum hevur gjørt tað øgiliga trupult at at fáa nakað av henda tí tað skal ígjøgnum øll møgulig lið og og og nógvar ymsar avgerðir áðrenn mann kann koma har til í staðin fyri at avgerðir lá bara her á á løgtingi og eg kann nevna nøkur dømir millum annað so hevur tað verið teir seinastu mánaðirnir afturog aftí tosað um hvussu kunnu vit tryggja at vit vita at landamørkini er tað mest sárbara hvussu kunnu vit seta krøv til útlendsk ferðafólk sum koma til føroyar at krevja at tey verða kannaðir tað hevði mann kunnað gjørt hesa lóggávuna vit hava tosað um gjøld fyri koronakanningar men har er mann aftur mangla amboð mann er víst til hesa lóggávuna man e vísti for trupult tað høvdu vit kunnað gjørt til dømis um vit høvdu lóggávuna her vit hava eisini tosað um jamen hvørji lond vilja vit lata upp fyri jemen hvussu nógv kann smittan vera í teimum londum sum vit lata upp fyri tað høvdu vit kunnað ásett hesa lóggávuni fyri at nevna nøkur ítøkilig dømi undir øllum umstøðum so má eg siga ati at eisini hetta við fólkaheilsustovnir sum vit vísa til í hesum uppskotunum at við eini heimtøku av hesum embatinum so vil landslæknin eisini kunna gerast partur av nógv størri og sterkari fakligum umhvørvi tað vildi styrkja bæði landslæknaembati og vil eisini styrkja okkara heilsuverk og tíðin farin so eg fái ikki komið inn á alt tað sum eg ætlaði mær meni annars fegnast t um at tað sær út til at vera breið semji um hatta málið og at sjálvt landstýrismaðurin heilsumálin segði seg taka undir við heimtøku av landslæknaimbatinum her á løgtingi í gjár so vónandi kunni finna eina semju um hatta máliðtakk fyrija