Bjarni Kárason Petersen (Framsókn (Progress Party)), speaker, 2022-08-02
Topic: Aðalorðaskifti sambært § 51, stk. 4 í tingskipanini um FG-001/2022 : Frágreiðing løgmans á ólavsøku 2022
og vit viðgera løgmansrøðuna í einum ári sum hóast nógvum andróðuri hevur verið eitt gott ár fyri samfelagið og fyri samfelagsbúskapin kann man siga men tað eru nú næstan trý ár liðin at síðani sitandi samgonga tók við valdið og í næstan trý ár hevur hendan samgongan stjórna og hevur tað so roynst væl og hvører kósin frameftir nú eftir ólavsøkuevu løgmans viðhvørt av góðum ella av reinum góðum vilja vil eg strekkja meg til at siga at tað hevur verið ein blandað seksem men aloftast havi eg lyndi til at hugsað at samansetingin sum her á tingi kann telja upp í seytjan hevur ofta markað til tað vanlukkuliga blandað síð ceg tí tað hóast alt eru mál sum hendan samgongan er komin við sum eru skilagóð og sum framsókn hevur tikið undir við og eisini fleiri uttan iva sum framsókn allarhels ferð at taka undir við men vanlukkuliga eisini tí at satt hloysið og stjórnarloysið hevur valdað seinastu árini og kanska serliga hetta seinasta tað harma meg sjálvandi at koma við somu niðurstøðu sum eg havi havt hini árini at fíggjarstýringin hevur verið óvanliga og eg kann kanska leggja afturat óhugnaliga ábyrgdarleys hóast samgongan hevur havt stór undirskot seinastu árini so roynir samgongan nú at erpa sær av at hava havt eitt yvirskot á hundrað og áttaogtretivu milliónir í fjør tað kann kanska síggja fínt út tá ið tað stendur einsamalt men sett í ein samanhang er tað ikki nakað man kann vera serliga errin av hevði landskassan ikki eitt nú fingið serinntøkur frá avtøku av fíggingargrunnunum og serliga vinningsbýti frá banknorðdikk sum seldi donsku deildini tjúgu einogtjúgu so hevi tað ikki verið avlop í fjør harafturat so má mann minnast til at løntakatalið hevur ongantíð verið hægri fólkatalið hevur ongantíð verið hægri almennu inntøkurnar hava ongantíð verið hægri og arbeiðsloysið hevur ongantíð verið lægri allarbestu tíðir nakrantíð nakrantíð við feitari skrift men allíkavæl hevur mann brúkt allar pengarnar og meira afturat og samgongan veit væl av tí løgmaður sigur sjálv v i røðu síni eftir ljósartíðir koma myrkari tíðir og so lýsnar aftur soleiðis er í náttúruni eins val og í samfelagsbúskapinum khristian andreasen formaður í fólkaflokkinum og erhard joensen formaður í fíggjarnevndini hava eisini báðir viðmerktað fleiri ferðir men gjørt einki við tað tvørturímóti hevur samgongan oysla tað stóra yvirskot sum undanfarna samgonga samlaði saman við tí fyri eygað at seta av til verri tíðir hálva aðru milliard megnaði undanfarna samgonga at hava yvirskot yvir fýra ár men tað er nú burtur tí at hendan samgongan er so gramm og átur frek at hon ikki kann síggja pengar uttan at beinanvegin finna upp á okkurt at brúka tæir til so her má koma skil í og skilið kemur ikki til næstu fíggjarlóg tað skuldi it trúgva mær tað er sjónfyrisøgn at skilið bara kann koma gjøgnum stjónarskiftið løgmaður nevnir støðuna í ukraina sum hevur elvt til eitt vanlukkuligt menniskjaligt tap eisini hevur etta sjálvandi havt stóra ávirkan á altjóða búskapin og hevur eisini vent europeiska trygdarpolitikkin á høvdið eg haldi tað var gott at tingið kundi standa saman um at taka flóttar úr ukraina ja sjálvt fólkaflokkurin hásað um og tók undir við at taka flóttar úr ukraina til føroya nei til flótta fólk verðar væl slokan ið vónandi hoyrir fortøðini til løgmaður sigur at vit politikarar eiga at viðgera neyvt hvørja støðu vit skuldu taka tá ið russland ræður men har kann eg so spyrja hvørja týðandi avgerð hevur løgmaður tikin sum hevur havt ávirkan løgmaður sum upp í saman hevur tosað um at vera partur av vesturheiminum og at skula taka støðu hevur havt nøkur av teimum linastu tiltøkunum í heiminum tá ið tað kemur til sanktiónir ímóti russlandi tær sanksiónir sum eru innførdar í føroyum mótveis russland hava onga ítøkiliga ávirkan í øllum førum ikki munaverda sendistovan og deplomatiska sambandið í moskva tað koyrir sum vant og russisk fiskiskip liggja við føroyskum kakanti tað manglar bara at mann enn arbeiðir við einum handilssáttmála við eurasaatiska búskaparsamveldinum so er dupultmoralurin fullkomin tí eg ætlaði at spyrja landsstýrismannin í uttanríksmálan um hann yvirhøvur arbeiðir enn við tí men tað nú er hann ikki í salinum so hann fær ikki svara øh men eg haldi at einsin við fíggjapolitikkinum sum nevndi í áðni so sigur mann eitt men man ger nakað heilt annað so er tað eitt sum løgmaður eisini var inni á sum sjálvandi hevur merkt daglidagin hjá fólki øgiliga nógv og og vinnufyritøkur í føroyum tað er hendan her inflatiónin og og tann matvøru og orkukreppan sum vit uppliva sum ikki burturav er orsakað av ukrainakreppuna tað er tað eru aðrar orsøkir til tað men hevur kanska serliga verið ógvusliga orsakað av innráðsum í ukraina til tað havi eg at siga at at eg veit at mann ætlar at gera ein geva ein stuðul men eg havi hug til at siga at mann skal royna at halda seg eitt sindur frá at geva kekkar og stuðul tí at tað sum altso tað sum berjir ímóti og og steðgar inflatión tað er at avmarka eftirspurningin og við at geva meira pengar millum hondinar á fólkið jamen so kann tað vera at tú tú faktisk gert støðuna verri við inflatiónina tí haldi eg at mann heldur skuldi arbeitt eftir at lækka skattin tí at samstundis sum tú gevur ein lætta til fólk so økir tú eisini og betra tú um framleidni ella ella produktiónina ella produktivitetin hjá fólki so tað er við til bæði at at tálma eftirspurningin men samstundis eisini at hækka útboðið sum er egentiliga tað sum vit hava behovfyri vissi vit skulu basa prísvøksturin í øllum førum í tann mun við tí sum vit hava kontrollivur nógv av tí havi slekkið tamarhald á tosað um eitt sum er positivt sum eg haldi løgmaður verir inni á tað er het her við vakstrarforðum sjálvur síggi eg øgiliga stórt potensijali í tí tilfari sum frágreiðingarnar er komnar við serliga kanska kann nevna kt sum eg haldi hevur stórt stórar møguleikar og eisini ta maritima øki so tað haldi eg er er eitt gott gott innisiativ frá løgmanni a og tað stuðli eg fult og heilt upp undir eisini haldi at tað er gott at síggja at mann tekur avtaluna í álvara tá ið mann samtykti veðurlagspolitikkin og roynir í besta førimun at at innføra tað og innfrøa tey átøkini sum eru í fygiskjalinum til veðurlagspolitikkin orsøkin til at framsókn tóku undir við honumtásinni tað var nettugp fyri at fáa sett gongd á soleiðis at vit fáa framt tað grøna orkuskifti eitt annað øki sum eg haldi er øgiliga gott tað er at mann hevur gjørt nógvar hægri útbúgvingar settar á stovn millum annað bacilur í í orsaka master í ktverksfrøði og masterútbúgving og lóg og mann hevur eisini tikið inn meira av sjúkrarøktarfrøðingum námsfrøðilesandi tí eg haldi tað er øgiliga týdningarmikið at vit uppraðfesta fróðskaparsetri at seta á til at útbúgva fólk innan vælferðarøkið tí at tað er al al alneyðugt man kann ikki siga tað við nóg stórari við nóg stórum dentu tað sum eg haldi var øgiliga keðiligt tað er tað at løgmaður undir sínari røðu til ólavsøkurøðuna ikki nevndi kampuss við einum orði gammaní er tað í ískoytistilfarinum men eg haldi at ætlanin um at fremja eitt altjóða fróðskaparsetur er gongur alt ov seint so haldi eg tað er eisinu er nokk so áhugavert og kanska mann ikki veit so nógv um menn tað er hesin her trygdarpolitikkurin løgmaður sigur tað krevur ein búnaði og virknari verjupolitiskan leiklut nú vit hava fingið størri ávirkan enn nakrantíð áður um tað er rætt tað veit eg ikki men eg haldi at tað er týdningarmikið at vit hava okkara egna egna verjupolitikk hann kann ofta vera tann sami sum tann danski ella tann norðurlendski ella europeiski ella tann natoverjupolitikkurin sum er men vit hava okkara egna tí hann kalla øll lond hava ein verju og trygdarpolitikk sum hevur til endamál at verja egi fólk og landaøki fyrst og fremst og at verja hugsjónir og virðir sum okkara samfelag byggir á har haldi eg at tað er nógv eftir at gera og at vit mugu taka ábyrgd men eg eri bangin fyri og stúrin fyri at verjupolitikkurin hjá sitandi samgongu fer at vera at lata onnur um tað ígjøgnum samstarvsrá og onnur ting sum gera at at danskastjórni hevur hondini hanka við við verjupolitikkinum yvir føroyar øh eitt annað sum eg vóni at løgmaður fer at vísa í verki og ikki bara siga føgur orð um tað er hetta her við gongdi í haga eg haldi framsókn hevur roynt at at raðfest hetta og tosað nokkso nógv um hetta her tí eg haldi vit skylda at vit kunnu ikki loyva okkum eitt ár afturat har málið ikki er komið undir einum skipaðum loysni eitt annað sum framsókn hevur tosað nógv um og sum er gleðiligt at síggja samgongan ætlar at raðfesta tað er tað at nú man eg komin til tveyoghálvtrýss vikur barsilsfarloyvi ætla mann at hækka barsilsútgjaldið tað er nakað sum framsókn sær jaliga uppá øh suðuroyartunnilin rokni eg við eg kanska bara at senda signalið tá tað eru hundrað milliónir í tjúgu og fimmogtjúgu so nógv kann henda inntil tá men tað í øllum førum gott á mann byrjar at tosa um suðuroyartunnilin og ikki bara tosar um um um als skal seta pengar inn ella um rentan verður eitt prosent ella hálvt prosent tí at vit vita ikki ein gongd um suðuroyartunnilin fer at kosta tríggjar milliardir ella seks milliardir tað er gott at kunna fara og tosa um tað eina løtu fyrst áðen vit byrja at tosa um aðrar smálutir annars haldi eg eg eri rættiliga positivur yvir fyri ætlanirnar um at umskipa strandfaraskip landsins sjálvandi eru tað nøkur ting sum skulu skulu úrtgreinast men til síðst vil eg siga at eg byrjaði røðuna við at siga her valdar øgiligt hugsjónarloysi og tað er sjálvandi tí at vit hava eina sambandsstjórnu uttan líka so tað eri tað fer at síggjast aftur í verju trygdarpolitikkinum stúra erfyri ríkisveitingin fer ikki at nærtast við rúmið fer ikki at yvirtakast altjóða umboðan verður avmarkað tað haldi eg veruliga veruliga manglar til ólavsøkuøð løgmans hóast mann kanska ikki kundi væntað annað hjá einum samband løgmann takk fyri ja takk fyri so er tar viðmerkingar bjørt samuelsen fyrst