Aksel Vilhelmson Johannesen (Javnaðarflokkurin (Social Democratic Party)), speaker, 2022-09-14
Topic: 1. viðgerð LM-011/2022  Uppskot til løgtingslóg um broyting í løgtingslóg um ræði á málum og málsøkjum  (At taka loftrúm og flogferðslu undir føroyskt ræði)
aksel vilasun johannesen gersuvæl ja takk fyri harra formaður eftirviggerðar er eitt lógaruppskot frá høgna hoydal vegna tjóðveldi um at yvirtaka loftrúmið og tað er eitt mál sum vit eftir hondini hava viðgjørt nokk so ofta í løgtinginum eg haldi at ti triðju ferðirnar í hesum valskeiðnum at at tjóðveldi hevur etta uppskoti í løgtinginum og fyrstu ferðin at løgtingið viðgjørdi tað mær vitandi tað var aftur í tvey túsund og tólv tá var taðeitt uppskot frá framsókn um at yvirtaka loftrúmið tá var taðeitt upskot til samtyktar og um eg ikki farið skeivur ella minnist skeivt so haldi eg tað bleiv samtykt ikkilempfr at tð vera einmælt løgtingdum samtykta sjálvt um framsókn tá var ein andstøðuflokkur og júst tá ið tað uppskotið var til viðgerar í løgtinginum tá var eg í nakrar fáar vikur varða sum varðafólk inni á fólkatingið g bað tá um ein fund við távarandi trafikkministari í danmark hennric dam cristinsen um hetta málið fili g spyrja meg fyri og hann var sjálvandi positivur um tað at føroyar kundi yvirtaka hetta her men eg royn ikki at spyrja inn til inntøkur og hvussu mann deildi inntøkurnar ímillum føroyar og nei millum danmark og ísland tað fekk mær ikki í ordilia taka svar uppá hann segði seg atn fór ikki at vita hvussu tað var men tað er eisini áhugavert í hesum málinum hvussu tað er og og undanfarna samgonga hevði eisini í samgonguskjalinum skul a yvirtaka loftrúmið og tann sumvar landsstýrismaðuri tá ið innan fyri øki hann arbeitti við málinum og hevði fleiri fundir við donsku stjórnina var eisini á fund við ekao tað er tað altjóða felagsskapurin sum varar av flogferðslu men tað vísti seg at vera trupult at koma á mál við yvirtøkuni og tað tað endaði se við ein frágreiðing bleiv gjørd um málið av einum arbeiðsbólki sum var bæði føroyingar og danir við í arbeiðsflákkinum og at niðara loftrúmið sum tað bleiv kallað fyri bleiv yvirtikið men tað er sjálv innflúgvingin skilja lagnunum og tað er eitt privat danskt privat felag sum umsitur tað navoer haldi et tað eitur eg haldi eisin ta umsita tað framvegis men tað merkir so at teir føroyingar nú hava ábyrgd av tí so kann mann um vit hava teir førleikarnir til tað í føroyum lata annaðhvørt ein almenna myndugleika ella eina privata føroyska fyritøku taka sær av tí øh men tað sum henda frágreiðingin segði í stuttum tað var at tað var trupult at yvirtaka tí ati e eisini er trupult at yvirtaka tað haldi eg ikki men tað var trupult við at vit sjálvi skuldu umsita loftrúmið í dag er tað also íslands sum umsitu loftrúminð vegna danmark tí at vit ikki vóru ein sjálvstøðug fyrði øh og at tað var helt í sáttmála ímillum limalondini o ekao hvussu fyri vóru deildir og skuldi mann gera føroya tilnan sjálvstøðan fyrr so máttimann broyta hesir sáttmálanir og leggja tað fyri fyrri í kao øll limalondini sm kuldu taka støðu til tað til tað sum frágreiðingin sigur men sum jørgun niklasen eisi var inni á so uppskotið eisini vísir á so er tað øllu førum áhugavert at danmark nú eg fari at umsita ella ferð at umsita grønlendska loftøkið sum ísland ogkalnada annars umsitir frammanundan eg var grønlanda sjálvstøður fyri áðrenn eta ikki tað veit eg ikki ordiligt og eg blívi utrá tað nú o t gingið opart logvus lætt at gera tað tað er ein sjálvstøður fyrir ja so tað er kansk eit sinur øðrvísi men uftir øllum umstøðunum so halda vit í í javnaðarflokkinu vit hava síðani málið var eg løgtisufyrst felt tiki undir við tí g tað kan remst tg undir við tí tí tað at vit yvirtaka hetta málsøki tað so út govðstpunkt so leingi vit iki at royt nakrar avtalur við ísland og við ekao so broytistð einki so tað kan ki bíva tað blíva ikki verri altso og í besta føri ella í besta føri so kann tað viðføra tað vistu danmark fara ein part av inntøkunum um tað er soleiðis so onkur vil vera við sum ísland koma av a av av av loftrúmunum so høvdu vit fingið tær inntøkurnar og so í triðja førinm so ber tað møguligani til men tað kemur tíðin so at vísa at vit kunnu samráðast við ko og við ísland um at vit sjálvi umsita málsøki um tað ber a mál tá kemur tíðin so at vísa men tað er eingin ivi um at taðeru nakrar inntøkur av hesum her øh uppskotsstetlarin hevur so roynt at seta tal á har hann kemur fram til hundrað og trýoghálvfems milliónir árliga og tað sær út til vera nokk so realistiskt rokkstykki hann vísir hvat hvant tað kostar at flúgva gjøgnum loftrúm í okkara grannalondum við damað í stóra bretlandi og hvussu nógv flogfør so at flúgva ígjøgnum ígjøgnum føroyska loftrúmin dagin og so ganga mada upp við tí prísinum og kemur til at tær hundrað og trýoghálvfems milliónir um árið men tað er sum tað varð sagt av undanfarna røðara og eisini í uppskotunum ikki soleiðis man kann iki et yvirskot av av loftrúminum men inntøkan s dekka útreiðslurnar sum mann hevur av at umsita tað og tað er útreislur millum annað til til til til eftirlit og til til radaramyndir til bjarging til veðurtænastu og tbygging møguligan eisini úttbygging av av flogvølli tað verður sagt í uppskotinum tað er væl møguligt eisini undir øllum umstøðunm so ger tað tað at vit kunnu hava nógv vitanartung størv fyrst og fremst vestur vágunum á flogvøllinum men tað gera kanska eisini tað at vit kundu brúka ein partur av pengum til tað snakkar um bjarging altso til til til bjargingarskip altso sjóverjuskip og og og kanska eisini tyrna sum kostar nógv í dag á fíggjarlógini sum landið betalir tílíkar útvarspur kundi verið fíggjaðar av hesum her so so javnaðarflokkurin er positivur um hetta uppskotið og færð sannlíkt at taka undir v upskotinum enn einaferð sum tað gjørt eini fýra ferðina ferð men sjálvandi verður ð eisini áhugavert at hoyra í uttanlandsnevndini hvat ið landsstýrismaðurin á økinum og hansara fólk siga til hetta málið og ikki minst nú hvat liggur í málinum aftaná at at danmark nú skal umsita tað grønlendska loftrúmið og at tað skal tann umsøtiri skal vera í grønlandi og grønlatara skuldi taka sær av tí í í gerandisdegnum men vit eru positivt uttan iva og fara nokk at atkvøða enn einaferð fyri hesari yvirtøkuitakk