Bjarni Kárason Petersen (Framsókn (Progress Party)), speaker, 2022-05-04
Topic: 2. viðgerð LM-136/2021  Uppskot til løgtingslóg  um avmarkandi tiltøk í sambandi við atgerðir móti Ukraina
takk fyri harra formaður eingin loyna ati at støðan í ukraina er er miltsagt vanlukkulig vit síggja krígsbrotsverk hvønn dan er e einasta dag vit síggja systematisk brot á mannarættindi fólk eru rikin frá húsu heim nógvir flóttar eru á vegin til vestureuropa tað er ein humaniter kreppa og sum nakað nýtt í øllum førum mínari livi tíð tað er at eg er aftur kríggi í europa ætá ið russland anokteraði krimholvoynna í tvey túsund og fjúrtan tá minnist eg hvussu føroyar lokreraði væl upp á ta kreppuna ella avleiðingarnar av tí kreppuni eg skal ikki kunna taka dagar ímillum um tað var ein røtt ella forkert avgerða at økja um marknaðarpartin russlandi aftaná tvey túsund og fjúrtan men eitt sum eg minnist væl tað er hvussu eg helt ta europa ella es gjørdi ov lítið tað fekst nokk sagt ongar avleiðingar av týdningi fyri russland at teir tóku ein landslut hjá ukraina og setti tað undir russiskum veldi øh og nú hevur europa at svara europa hevur gjørt nakrar aumfatandi sanktiónir saman við millum annað usa og øðrum vesturlendskum londum og eg veit at mann blívur við at hektasta upp á at mann ikki kann at tað var blíva við at selja at keypa gass úr russlandi og blíva við at útflyta vørur men mann má eisini vera praktiskur eg kann heilsa og siga at europa og ikki tykkum at siga dugar nógv upp á russisk gass og tað er ikki nakað sum mann avviklar frá degi til dags tað at steðga við keypinum av gassi til meginlands europa krevur at mann umbyggir infrakervi til at móttaka hetta gassi sum nú er so koyrir tað ígjøgnum nøkur rør tvørtur um europa og hitar millum annað húsið í í týsklandi og fabrikki úr polin men nú hevur mann so sett sær fyri innan eitt hálvt ár at útfasa hetta gassi hvussu ger mann tað mann ger masivar íløgur í infrakervi í millum annað týsklandi til at kunna móttaka lang altso flótandi gass framum tað gassið sum kemur úr teimum russisku rørunum so hetta við at siga at europa einki ger er nakað fjas tað er bara ein spurningur um tíðarlinju og hvat ber til men tað tók altso okkum her í føroyum níggjuogtrýss dagar at koma til eina aðru viðgerð upp á eina heimild upp á nakrar sanktiónir sum ikki fara at hava nakrantýdning tað er undir allari átalu eg haldi tað er øgiliga øgiliga heimføðisligt undir brátligt mann sær seg ikki seg sum ein partur av heiminum mann sær ikki seg sum ein partur av vesturlendska virðisfelagsskapinum hóast løgmaður hevur tosað uppi saman um hetta við at taka ábyrgd og vera ein partur av vesturhoyminum tað er blivið so innantømt tá mann sær hvat ið landsstýrið og samgongan ætlanar hvørjum viðvíkur sanktiónir mótvegis russlandi og harafturat verður hetta uppskotið samtykt so skal tað aftur til eina triðju viðgerð og so fær landsstýrismaðurin tríggjar vikur til at gera nakrar kunngerðir soleiðis at hesar heimildirnar sum ikki fara at hava nakran týdning kunnu verða settaríkraft øh sjálvandi tann yvirorðnaði spurningurin sum eg haldi er viktigur at seta eitt ír politisk prosess og annað men hvat skal okkara forold vera til russland framyvir vit hava lært at vit kunnu ikki stóð upp á russland áðrenn innrásin í ukraina tann fýraogtjúgunda februar tá var eg millum annað ein av teimum sum sótu iva um hvørt tað var eitt gott hugskot at gera okkara forhold við russland minni sterkt ella ella ella at vit ikki dugaðu so nógv upp á russland tí at eg visti tað hevði stóran týdning fyri okkara útflutningsfirði men tíðirnar og umstøðurnar eru so radikalt broyttar at tað gevur sletki meining at sáa iva um hvørtið vit skuldu taka frástøðu frá ella vera vinir við russlandi russland hevur vr gjørt eina innrás í eitt annað europeiskt land og hevur sum eg byrjaði við at siga frmt rígsbrottverk framt brot a mannarættindum dripið túsund tals sevil og túsund tals hermenn fyri at leggja teritoriu inn undir seg einki annað tað er iki ein spurningur um at viðurkenna tunesskul oghandsk tað er ikki ein spurningur um at avnastifiserað ukraina tá eit gjørt eina innrás fyri at taka ukraina aksel ve johannesen nevndi tað at vistu ukrainar steðga við at kempa sao er einki ukraina men vistú russar steðga við at kempa so er einki kríggj og tað haldi eghan hevur púra rætt í okkara forhold til russland tað er ringt at spáa um hvønn hvønn veg tað kann ferða fara men upá á langt sigt so skulu vit í øllum førum tá ið tað tá ið tað viðvíkur okkara útflutningsfirði fáa ein meira diversifiseraða núflutning vit mugu fáa aðrar marknaðir tað er nakað sum eg sjálvur havi umrøtt rælia nógv her á tingi við munnligum fyrispurningum og annað men tað er júst av hesari orsøk at vit skuldu hava størri útflutningsella marknaðarmøguleika fyri útflutning tað er nettupp soleiðis at vit ikki koyra øll eggini í einari kurv tað var eisini tímað at grundgæv fyri betri marknaðaratgongd tá ið egsvaldið á beikhotta okkum tað rtí at vit kunnu ikki dúga upp á ein einkuldan marknaðir for nógv og í hesum førinum kunnu vit so slett ikki dúga upp á tann russiska marknaðin tí at es lyftir gott nokk sínar sanktiónir nokk so tíðliga men russland er ein so óstøðugur marknaður og tað kenna vit eisini av okkara royndum at tað er p á sigt óábyrgdarfult ella ábyrgdarleyst at duga for nógv upp á tann marknaðin og tá tosi eg ikki bara um kríggj og annað men eisini bara tað at tað er so nógvur politiskur instabilitet í russlandi el la gevas setki meining tí haldi at vit skulu fara frá at hava forstóran marknaðarpart í russlandi av okkara útflutningi vit skulu leita til aðrar marknaðir fáa betri marknaðaravtalur við es fáa betri marknaðaravtalur við usa fáa betri marknaðaravtalur við lond í suðuramerika og so framvegis eitt sum eg haldi er áhugavert og sum eg beitt merki í ta er tað at mann dtær grundgevingarnar sum meirilutini í utanlandsnevndini gevur í dag eru júst júst tað øvutu avkatt fyri grundgevingar vórðu tá ið mann viðgjørdi radaramálið og hvørt um tað skuldi vera til støðutaka her í tinginum tá ndingamal við at landsstýrismaðurin saman við uttanlandsnevndini var sovorenur og at ha va ikki nakar tingið skuldi taka støðu til og so framvegis nú sigur mann púra øvugt landsstýrismaðurin má ikki standa einsamallur við ein so prinsipiella avgerð og tað má í tingi til støðutakan so har í øllum førum einki undirliggjandi prinsipp aftan fyri hvørjar mannagongdir eru tá tað kemur til føroyskan uttanríkistrygdar og verjupolitikk tað haldi eg er forferdiligt øh so snakkar mann um hetta her við at tað gan ganga út yvirganga út yvir baranshavi gaman í kanda tað men vit mugu eisini royna at seta tann trupla spurningin er tað nakað sum vit vilja varðveita pá sigt kann tað kanska enntá geva meining at sleppa barruns av nú hugsi eg sjálvandi nógv ár fram í tíðina men tað er ræðuliga týdningarmikið at tá vit hava við einum stat at gera sum er so ekspansjonistiskur og vit leggja landinundir sær at vit ikki eru prísgivin úrt frá einum øki har vit fiska kvotur vit snakka um kríggj tá eru kvotur undirorðnaðrar mínari vegð sjálvandi viðurkenni eg at tað hevur stóran týdning fyri tann føroyska búskapin tað hevur stóran týdning fyri føroyska arbeiðspláss men pá sigt mugu vit altso velja hvat gagnar føroyar í tí langa bananu tí hetta her er løtuvinningur tað sum vit hava útflutt til russland frá tvey túsund og fjúrtan til nú tað var løtuvinningur tí mugu vit hava eina strategi um hvat vit vilja við føroyskan núflutning ug hvat vit vilja við føroyskan uttanrikspolitikk og deplomati marknaðurin í russlandi hann er sum sagt óstøðugur og tí haldi at vit eiga systematiskt at útfasa tað so tað ikki verður ein spurningur um útflutning tá ið vit skulu viðgera hvørs vit vilja fordøma eitt land sum ger innráðsr á eitt annað land má má minnast til at tað einasta amboðið vit hava tá ið ein stórmakt ger innrás í eit annað land tað er sangsjónir har er einki annað tað er eingin hægri inn stansur ella nakar hægstur aftur sum kann avgerðar á russlandi hevur brotið á altjóða lóg og so skal revsast fyri tað tað er einki í altjóða politikki har er tað tann sum hevur atonvápni sum bestemmar men mann kann berjast ímóti við okvið okonomini og tí haldi eg eisini at tað er undarligt at mann velur í føroyum siga at vit fylgja vesturoyminum fyri tað fyrsta havi ikki alinsvíka tað betíðir gangi út frá tat betýðir at mann fylgir tey tilmælini sum koma frá st og sum eus koyrar ígjøgnum sína skipan men eg skilji g ikki hví at tað skal vera okkara bancismark fyri hvat vit gera í føroyum hví ikki tosa okkara millum og siga hvat vilja vit gera fyri at hjálpa ukrainum og fyri at revsa russland heldur hannar bara hekta okkum upp á eina europeiska skipan sum ongar avleiðingar far fyri føroyar og harvið eisini ongar avleiðingar far fyri russland av tí sama so verður hetta her uppskotið eitt eiti at tað hevur ongan praktiskan týdning ongan og tað er sera harmurin vit áttu fyri langari tíð síðani slivð flokkarnar saman og tosa um hvat vit vilja gera fyri at raka russland og fyri at bjarga ukraina hetta handlar ikki um at bara gera lívið sústkur há russum hetta handlar um at bjarga ukraina tá haldi eg at kvotur eru undirvorðnar nú havi ikki nógva tíð eftir harra formaður vit fara at treyðugt taka undir við hesum her uppskotinum tí vit føla at mann má gera okkurt má vi ølum førnum hav