Páll á Reynatúgvu (Tjóðveldi (Republic)), speaker, 2021-10-06
Topic: 1. viðgerð LM-016/2021  Uppskot til løgtingsfíggjarlóg fyri 2022
fíggjarlógaruppskot er tað bygta upp av útreiðslum og inntøkum og alt eftir hvønn fíggjarpolitiskan geira ella hugsjónr eina hellir til so kann fíggjarlógin hava stimbrandi ella tálmandi ávirkan á búskapinum her haldi eg at vit síggja hvørki og tað er møguligt at tað er rætta loysnin nú tað tað skal eg ikki gera meg til serfrøðingurin nú vóni ikki at fornerma flokkarnar í samgonguni men eg havi trupulleikar við at síggja nakran serliga miðvísan borgarligan ella konservativan fíggjarpolitikk í fíggjarlógaruppskotinum útreiðslurnar spolaðú uppeftir annað enn at ta eru tar klassiska spenni har størstu fyritøkurnar í landinum sum hava ríkað seg upp við landsins loyvum og rættindum skulu rinda nakað minni í felagskassan enn ein sokallað stjórn vinstrumegin hevði ynskt her er torført at fáa eyga nakra serliga miðvísa langtíðarætlan innan grøna orku sum annars er eitt risastórt risastórt vakstrarøki í øðrum framkomnum londum hevur torført at fáa eyga nara serliga vakstrarætlani inan gransking sum veruliga flytur fjøll í øðrum londum tiltøk sum skulu brynja langtíðarhaldføri í búskapinum eg sakni eisini ein veruliga málrættaðan politikk á listaøkinum vit kunnu jú útflyta list við teimum dugnaligu listafólkunum vit hava og innan framleiðslu av føroyskum búnaðarvørum bara tað at vit innflytta eina rigga av hoyggi og eplum sigi meira enn ríkilin hvussu lítið álit við leggja hendurnar á teimum sum vilja gera føroysku mattilboðini fjølbroyttar í hesum fíggjarlógaruppskotinum verður smfelagsvirsemið avlisið gjørt upp og bókført sum ein ætlan fyri komandi ár og miðvísu átøkini sum skulu vísa á tska leið eru fráverandi har veður verið í fíggjarlóginum meiri dókaltsspæl enn ein búskaparpolitisk ætlan í høvuðsheitinum er hetta ritið ein roynd at ballansera nakrar íløgu ætlanir kring landið og kanska eisini millum samgongufólkini sum tryggjar nøkur lunda frið og stabilitet á samgonguskútuniraksturin av samfelagnum koyri sína gongd og at nakrar almannaveitingar verða javnaðar er gott somuleiðis at lestrarstuðulin verður tað eg sakni tó eina hækking tí einki eg ivast í at lestrarstuðulin als ikki samsvarar bílistuog lestrarkostnaðin sum er á húsamarknaðinum í løtuni so vit áttu at hækka lestrarstuðulin veruliga politiska spennið millum andstøðusamgongu er tó í virðis og rættindapolitikkinum har samgongan rekur ein eftir mínum tykki ein kommunistiskan marknaðarpolitikk nú uppaptur meira vina og kenningarpolitikk har ikki bara teir stóru vininir fáa serligu rættindi úfrígjari frá landinum men eisini samgongufólkini sjálvi eftir øllum dømum standa fremst og taka ímóti landsins loyvi opið lýs og eftir mínum tykki ósmæin koruptión á aljósum degi júst so júst sum í teimum ódemokratisku londunum vit helst ikki vilja samanberast við og her haldi eg heilt ærligt at vit mugu taka tykkum saman tí her er rot komið í hvat verður tað næsta at kalea johannesen fær landssjúkrahúsið í gávu t jenus a rana fær kirkjurnar ella at jógvan lakirin fær løgtingshúsið í jólagávu t hetta ber ikki til taðer soa rot í samfelagnum heldur enn samanhald tíbetur vísir fíggjarlógaruppskotið okum eisini at føroyingar eru seiðir hava áræði og vilja tí uttan lóggávutiltøk tað vil siga uttan nakrar ávísar lógarbroytingar á skatta á avgjaldsøkinum so fylla vit meira í kassanaftur serliga er táð við øktari nýtslu batnandi útflutningstølum sum serliga stavar fá virðisøking ug dugnaskapi í alivinnuni fíggjarmálaráðið og landsstýrismaðurin skulu hava takk fyri eina góða búskaparfrágreiðing saman við fíggjarlógaruppskotinum turru tølini í einum siga okum at bruttutjóða rústekkan er vaksin hundrað og áttaogfýrs túsund krónur fyri hvønn føroying har úr hundrað og átagfýrs túsund fyri hvønn føroying í tvey túsund til umleið fýra hundrað túsund fyri hvønn føroyingum í tvey túsund og tjúgu og hetta r aftaná vit skjerdu heildarveitingini at arbeiðsloysi er metlagt eitt komma tvey prosent at skuldin hjá privatum og vinnurekandi er væl lægri enn í grannalondunum umleið hálvtrýss til trýss prosent av btu har skuldini hjá privatum í grannalondunum liggur millum fimmoghálvfjerðs og hundrað og tíggju prosent av btuat í toskastovnurin framvegis er undir søguliga lágmarkinum menn av uppsjóvarvinnan og alivinnan hála samlaðu útflutningsvirðuni uppat búskapurin er í einum konjukturi við vøkstri á trý til fýra prosent í ár og næsta ár tað loypir í eyguni at lønargjaldingar til almennar tænastur vaksa sjey komma átta prosent samstundis sum fiski alið og byggivinnan minkað við umleið tí saman og hetta e undir einar borgarliga stjórn skal eg skal eg minna tykkum á konjukturvísitalið vísir at føroyski brúkarin er eru ikki stórvegis ávirkaður á koronuforsetini tvørturímóti tilflytingin hevur viðført at haldføri í búskapinum eru batnamunandi og tað er gleðiligt saman við pensjónsnýðisskipanini hjá undanfarnu samgongu bøtir tað munandi um langtíðarhaldføri eg helt tó tá og eg haldi framvegis at betri er við størri fleksibiliteti við fráfaringaraldrinum vísandi til at tað er sera ymiskt hvussu fólk eru fyri tá teiy koma upp í trýssuni summi eru væl førur fyri vit at arbeiða meðan onnur eru púrasta uppslitið hesin eigur ein nútímans pensjónsskipan í størri mun at taka hadd fyri vit fáa eisini at vita a vøru útflutningurin er vaksin úr fýra milliardir krónum í tvey túsund g níggju upp í níggju komma fimm milliardir krónur í tvey túsund og nítjan tað eru meir enn ein tvífalding upp á tíggju ár avlopið hevur verið á gjaldshjalnavnum síðani tvey túsund og trettan brutliskuldin hjá landinum kann metast til tjúgu prosent av btu í tvey túsund og einogtjúgu eu hevur fimmoghálvfems prosent danmark hevur fjøruti prosent og at skuldarmetingin hjá mudis reyðtingin er triðja hægst hetta fær meg ot hugsa um útsøgna hjá gjørdið waschinton um at stovna nýggja skuld er ikki hátturin at gjalda folna skuld við miðal minstagjaldføri er sjey átta hundrað milliónir krónur oman fyri tað kravda tað er mær vitandi ein nýggj støða hjá sitandi fíggjarmálaráð so kanska kanska hvussu børn batnaða stóru yvirskipaðu tølini siga okum sambært inntøkumetingunum mettu útreiðslunum at inntøkurnar fyri komandi ár verða seks milliardir tvey hundrað og áttaoghálvfems milliónir og útreiðslurnar seks milliardir tvey hundrað og trýogtretivu miliónir krónur harvið fær landskassin ei rakstrar og íløgu úrslit á fimmogtrýss milliónir krónur og hettar er so aftaná eitt serligt vinnusbýti frá banknorðdig og aftaná at hava hækkað løvukarmin nøkulunda samsvarandi úrslitinum samanumtikið er t úrslitið av einum hampiliga væl rygtum samfelag síðan fíggjarkreppuna í tvey túsund og átta so mikið væl at grundarlag er fyri at taka størri fet á sjálvbjargingsleim tí eigur tað at vera ein sjálvsøgd ætlan hjá eini komandi samgongu at taka enn størri stig at gera føroyska búskapin sjálvberandi vit vita eisini at tað eru fløskuhálsar í byggivinnuni námsfrøðini og á røktar og umsorganarøkinum hetta eru øki sum eiga at raðfestast hægri við fleiri útbúgvingarplássum at á nýggi flokkurin av sjúkrarøktarfrøðingum verður upptikin er frálíkt men eg sakni eina meira miðvísa raðfesting fyri eitt nú ergoterapi og fysitrapi sum eru fakøki sum serliga gagnað seinheilaskaddin á tíneurologisku økinum og viðvíkjandi geneatriskum sjúkum her átti at verið gjørt a miðvís ætlan millum land og kommunur tí nógv er at vinna í væl skipaðum fyribyrgjandi og endurvenjingararbeiði tað er eisini gleðiligar íløgur at hóma hóast karmurin lækkar rættiliga fitt samanborið við innverandi ár at játtan verður sett av til sandslív nsrós men latmeg játtanina at fáa bein at gangaá mær dámar eisini væl at pengar verða játtaðar til ferðsluábyrdir í vágum eg hugsi a eina mest um atá vegateinim oman í sørvág eg veit hannviðri sum eitt klúta teppi at at hann hevur kunnað ligið so leingi so í so vánaligum standi er mær er meir enn gáta men ta eg vóni at at pengar verða brúktir til tað at vit seta pe av til at fyrireika tunnilin til vestmanna og framhaldandi gerav tunnilin til dals er gleðiligt her kundi upphæddin kortini verið eitt løgd á støði so arbeitt verður alt árið harvit koma vit eisini skjótari til bæði tjørnuvíkartunnilin og til gjáartunnilin sum uttan iva kunnu gerast av tunnilsteimunum kundi hugsað mær at nú er tað ein so risa risa risastóra ætlanin eg kundi hugsað mær at landsstýrismaðurin greiddi eg eitt sindur frá hvør ætlanin og tíðarætlanin eru við suðuroyartunlinum eg dugi ikki at síggja nakað beinleiðis átak um samhandsfasta samferðsluætlan serliga havhandi í huga svíkjandi inntøkurnar hjá eysturoyartunlinum landið hevur bundið seg til eina minstu inntøku til tunnilin men eg finni ikki ta útreiðsluna í uppskotinum sambært tølunum sum hava suðrarundan um støðuna so snýr tað seg um eina upphædda millum fimmogtjúgu og hálvtrýss milliónir krónur tí hevr tað verið gott um landstýrismaðurin greiddir frá støðuni tí um hendan søðun ikki er viðgjørd og ikki partur av fíggjarlógaruppskotinum so etur hon lættiliga yvirskotið upp og tá kann mann fáa illgruna um kreativa bókføring ella undirprieritering í hesum uppskotunum fyri at fáa tað at síggja eitt sindur átuligari út her er eisini gleðiliga raðfestingar á heilsuøkinum serliga gott at fáa børn atgongdina til sálarliga hjálp til ung og eisini sálarliga skaðastovan er eitt stórt framstig játtanin sum nýggju orkuátøk er góð men eisini alt ov lítið framtkin til ambisiøs ungrandi europeiski orkumarknaðurin eigur avgjørt at vera eitt útflutningsmál hjá okkum aftaná vit hava lagt alla orkunýtslu á landi til varandi orku her mugu vera nógv meira ambisiøs og hyggja eins og norðmenn eftir møguleikunum sum gera okkum til framleiðar og útflytarar av orku heldur enn bara brúkari í ein ávísan mun stýrda kapitalistiska marknaðarskipan í vesturheiminum hevur verið sera gagnlig fyri búskaparvøkstrin og okara leiðum men ein av stóru búskaparligu spurningunum eru um vit kunnu halda fram at vænta okum búskaparvøkstur og fólkavøkstur í framtíðini nógvar ábendingar eru um at vit í veiðuni eftir búskaparligari vælferð koma at mørkum tá um gagnnýtslu av náttúrun er avi tíðin har vit nýta og blaka burtur uttan fyrilit er farin saman við ynskunum og vøkstur mugu vit fáa burðardygd at fylgjast hetta er serliga viðkomandi viðkomt hjá okum sum liva av og mitt í náttúruni eg sakni eisini genialitet í fíggjarlógaruppskotinum tað góða átakið eksfaktorin um tit vilja havandi í huga øll okkara dugnaligur vinnulívsfólk øll okkara vælnungu fólk og allar útlendingar sum hava valt at búseta sger so sakni eg tað sum er meira enn bisnus av siushum um tað er tí at vit politikarar dáma so væl at vita best skal vera ósagt men eg haldi at tey tænta okkum væl sum samfelag um vit ír størri mun loyvdu í verksetandi spýrum at spæla sær við ovurovns møguleikunum vit hava sum eitt framkomul land vit tjóðveldi skuldu geva okkara íkast til hetta fíggjarlógararbeiði næstu mánaðirnar og sum útgangsstøði er hetta uppskotið ikki verri enn so at um verulig samráðingarhugur er so er andin fúsur at gera semjur út frá somu áskoðan sum vorðen boffil segði at tú kanst sita í sálarliga skugganum í dag er tí at onkur gróður setti eiftt træ har fyri nógvum árum síðani tíðin er komin at flyta føroyar inn í eina búskaparliga sjálvbjargnatíð tað megna vit takk fyri ja takk sov r ta viðmerkjarar tað fyrstta verður høgni hoydal ger so væl harðar formaður marur líkaði væl røðurna hjá pottarenatigvu sum hevði politiskar visjónir og hugsjónir aftan fyri seg og sum eg fataði tað og tað veit eg at páll altíð hevur sum hevðir fólki sum ígangstøðu fólki í landinum og ta samanhaldað ta skaparnar evn sum býr í fólkinum h og eg havi somu kenslu sum potarenatúgvu at at henna fíggjalógin er onkursvegna hvørki har eru nøkur góð ting har er eingin politisk kós og tað legði pollarenatigvusun fram tað vónani at hann fær at arbeitt við eisini í fíggjarnevndini sum val eisini nýggja samanseting nú men sí ena ei heilt ítøkiligan spurningur pollareinatigvur tá hann fór gjøgnum fleiri íløgur kring landið summar av teimum gleðir seg eisini um men dalstunnilin hann stendur framvegis á hesum er ólupku í níggju milliónum um árið og tað vil siga tað heur øgilga langt útlit áðrenn hann verður gjørdur liðugur eg fá leta at baka boð upp á um um kanska møguligt at fáa hækka tta játtanina so at vit so at so at vit fáa gjørt dalstunnlidnan skjótari ja takk ger sovæl patarenatúgvu ja takk fyri viðmerkinginahøgna