Sirið Stenberg (Tjóðveldi (Republic)), speaker, 2022-03-10
Topic: 1. viðgerð LM-078/2021  Uppskot til samtyktar um at fáa útbúgvið fleiri námsfrøðingar og at viðgera um vit eiga at hava tvær námsfrøðiútbúgvingar, eina við serkunnleika á dagstovnaøkinum og eina við serkunnleika í sernámsfrøði
ger so væltakk fyri frú forkvina hetta eru triðju ferð okur royna okum við einum uppskoti um at fáa útbúgvið fleiri námsfrøðingar og inntil víðari er tað so ikki komið glaði á men okur vóna sjálvandi enn at tað fer at henda nú ber tað ikki til at spyrja landsstýrismannin hvussu langt tað arbeiðið er komið tá i hann ikki er her okur hava eisini havt uppskot fyrr um at útbúgva sjúkrarøktarfrøðingar heilsurøktarar og heilsuhjálparar og tað sum er er gott tað er so tað at mann er komin har til at mann hevur tikið ein flokk av sjúkrarøktarfrøðingum inn tað manglar statvekk hinar bólkarnar tá ið okur hava biðið um at fáa útbúgvið fleiri námsfrøðingar tá kom øgiliga greitt fram í nevndini tá at tað handlaði eisini um onnur ting enn bara at útbúgva fleiri tað handlaði eisini um normeringar og løn og arbeiðsumstøður og arbeiðsviku og alt tað og tí broytti okur uppskotið og prøvaði so fyrr í ár at koma við einari heildarætlan sum skuldi akkursum strekkja seg yvir øll tey tingini sum er partur av at fara útbúgva fleiri men tað fall so eisini í gjár so skipaði okur fyri í einum rættiliga stórum fundi í almennum fundi um tað starvsfólkatrotið sum er innan fyri vælferðarøki og tað er einki at taka seg aftur í at tá ið tað kemur til námsfrøðiliga øki og eisini partvís eldraøki men nú taki eg námsfrøðiliga øki so kann mann siga tað at mann hevur leingi snakkað um at støðan er vánalig men mann er komin hartil nú at tað er faktiskt ein kreppa úti á dagstovna økinum og tað hevur sjálvandi stóra ávirkan taur stóra ávirkan á starvsfólkini tað skapar strongd fólk flýggja frá støðum har tey føla tað tey ikki strekkja til og strongd veit mann eisini elvið til sjúkrameldingar og annað tað hevur eisini stóra ávirkan á børnini og tað er kanska tann parturin sum mann hevur umrøtt allarminst hvussu man barnið hava tað tá ið tað veit at ella tað fer at fornemmilsi í hvørfall av at nú slapp mamma ikki til arbeiðis í dag ella pappa ella ella hvør tað so er tey hava ong onga rødd at gera vart við seg men men gera vart við seg kanska upp á aðrar mátar so at tann partin eigur at lýsa nógv meira h hvussu hevur kannska tann við sálarsjúkudag viðse tað er óstøðug starvsfólk sum arbeiða ella manglandi starvsfólk ellaeingi hvussu hevur tann við menningartarruni ella brekidag ella tann sum býr á barnaheiminum ella hvar tað nú er tey hava brúk fyri námsfrøðingum tann partin eigur at hyggja nógv næðri uppá og sjálvandi hvussu hevur samfelagið dag tá ið fólk ikki sleppa til arbeiðis okur síggja í løtuni at fólk fáa at vitað tað er serliga í í miðstaðarøkinum á støðan er so ring hunn g yvirhøvur ikki ring allastaðni á landinum skal skunda mer at siga tað er sera ymiskt men samanumtikið manglar tað fleiri hundrað til tey næstu árini men men í tí løtu at hesi her størvini ikki eru sett tá er alt samfelagið í vanda tí at tey eru í grundarlagi undir arbeiðsmarknaðinum tá foreldur ikki sleppa til arbeiðis tí at dagstovnar ikki eru opnir so sigur tað seg sjálvt at samfelagið fer at líga last av tí møguligast sit í einum kommunu áðrenn eg kom her inn og tað eina sum okur gjørdu tað var at seta á stovn a fjarlestrar depil tí tað varð virkað øgiliga trupult at fáa í gongd eina netútbúgving í føroyum tá fekk mann so útbúgvið eitt holvd av námsfrøðingum og nógv av teimum sum tóku ta útbúgvingina høvdu arbeitt í fleiri ár sum hjálparfólk áðrenn so tað ber eisini til hjá kommununum at at royna at gera nøkur ting tað verða útbúnu ella tiknir inn fimmogtretivu námsfrøðingar um árið og tað er sjálvandi ikki nøktandi heldur ikki mun til bara ta talið sum fer frá tað er ein tann týdningarmesta útbúgvingin yvirhøvur er at vera námsfrøðingur tað at menna og menta børnini og vera um tey tey minstu børnini krevja tey bestu útbúnu starvsfólkini tað er í onga løtu í iva um tað er í teimum fyrstu barnaárunum á grundarlagi undir menningini hjá børnunum verður líkt og er barnið ikki í tryggum sorganarliðum og mennandi kurmum tíðliga so kann tað koma til at betala fyri tað seinni í lívinum og tað eru eisini gjørdar stórar kanningar eisini hjá usd nú skal mann ikki gera alt upp í pengum men vistimann hyggur eftir husunógvar pengar mann investerar í menniskjur seinni í lívinum so er tað nokk so tíðr upp á tað at mann fær einki burturúr tí men mann skal invistera pengar í børn tíðliga í lívinum og tað er við við góðari fakligari hjálp so tíðliga í lívinum sum gjørligt og tí prøvakur enn einaferð at leggja fram eitt uppskot um at fáa útbúgv fleiri námsfrøðingar og í tí liggur eisini at fáa hugt eftir um útbúgvingin ikki eigur at verða deild upp í tveir partar og sjálvandi er tað einki til hindursfyri hjo ku skulger ikki farin inn og planleggja hvussu ella at siga hvussu ein útbúgving skal vera planlíkt men tað átti ikki a verið nakar til hindurs fyri at til dømis at at tað fyrsta árið var felags og at mann so deildi seg út á ymiskar geirar og kanska kann hava fleiri fak saman men tað er alsttørvur á at fáa útbúgvin fleiri námsfrøðingar sum kunna røkja tær tænastur sum eru og sum eisini koma komandi árini og tað er báði hjá kommununum men tað eisini hjá landinum tað verður bygt eisini nýggjur stovnar serstovnar sum eisini krevja nýggjar kompetansir og hetta er ein átrokandi tørvur og út frá tí fundinum sum o kríddi í gjárkvøldið so so var tað einki sum týddi upp á tann tørvurin fór at minka og okur hava tíbetri fólkavøkstur og fert tú ikki hjálpt við nokk av námsfrøðingum so so steðgar sjálvandi eisini fólkavøksturin tí visti tú ikki fær í børnini í ein góðan dagstovn so sleppur tú heldur ikkitil arbeiðis o so fert tú ikki at flyta har til so tað er tað er alvorligt og okur hoyra javnað neyðaróp frá foreldrum frá frá stovnsleiðarum og øðrum sum vara av tí atað so stórur mangul upp á starvsfólk og eg haldi at eg veit ikki umtað er meir enn veir dagar síðan tann síðsta mamman var í diroviku og fortaldu frá hvussu trupult tað var at mann fekk at vita at onkrar dagar lukkað stovnarnir áðrenntíð og onkran tag finn mansn slett ikki børnini inn og okur hava eisini hoyrt grátandi námsfrøðingar í í kringvarpinum um um hvussu trupult støðan er so her er ein álvarsom støða tí at tær dagligu tænasturnar eru bæði ávirkaðar og eisini skerdar og eg havi eisini sjálv prøvað havt onkrar spurningar frammi um til dømis fólk sum hava brúk fyri stuðli sum hava brúk fyri at fáa ein pedagogiskan stuðul heim sum sum hava eitthvørt sum ger tað og har hevur svarið verið ja at tey eru visiteraði og hava eru mett at at tað er ein stuðul sum kann hjálpa teimum men okur kunnu einki tilboð bjóðað tí at okur hava ikki nakran sum kann átaka sær uppgávuna og eg veit eisini at fólk sum hava fingið stuðul at taðvur stór útskifting og tað evrð verið lítil konternitetur í og taðer kanska gjørt støðuna hjá fólki sum er illa fyri frammanundan nógv nógv verri enn om pihøvdist tað verið visti tú hevði stabil fakliga kompetent starvsfólk um teg alla tíðina so hetta her er eitt alvorligt mál eitt sum okur kanska ikki hugsa inn í hendan problematikkin tað er tað sum ur eitt annað mál sum okur ofta viðgera tað er hetta her hvussu tað ber til at at tað blíva við at vera so nógv børn ella talið veksur á børnum sum verða ávíst til soguatska depilinum millum annað og hví er tað so nógv sum sum mistrívast kanska ein partur av orsøkini eisini kann finnast í at eg fór nógvur ófriður rundanum tað økið sum la ellars skuldi verið tað sum tók hongd um og og mentu tey í í teirra fyrstu árum kanska er ein partur av orsøkini har tað er hvussu r eingin ivi um míni sál um at tað at hava faklig skikkaði fólk um burnini tíðliga í lívinum er ein tann størsta íløgan tú kann gera tá ið okur viðgjørdi hetta uppskotið seinast tá kom tað fram tað at taðn manglaði trý hundrað og fimmogtretivu námsfrøðingar bara til at liva upp til tað kravið sum er í dagstovna lógini og tað er eingin ivi um at tað talið kanska bara er váksið so tað gongur ikki rættan veg og hetta er eitt lágarkrav og allíkavæl so hendir einki og spurningurn er um okur høvdu góðtikið tað á nøkrum øðrum øki høvdu okur sum løgting bara sitið og ikki tikið eyka flokkar inn og gjørt nakað við støðuna viðsokur visti tað at tað var bara ein triðingur av læraranum sum høvdi útbúgving ella vist ta var bara ein triðingur av sjúkrarøktarfrøðingunum sum høvdi útbúgving høvdu tykur góðtikið tað tí tykur aldrin í lívinum gjørt men tað er eitt annað við at í í hesari støðuni hevur mann latið standa til og tað haldi eg er nokk so álvarsamt og og tað er nokk av umsøkjarum visti mann hyggur eftir vussunógv søki inn so er tað nøkurlunda sama tal sum søkir til sjúkrarættarfrøðing sum sum søkir tilnámsfrøðing so tað er grundarlag fyri fyri fleiri so tað er tað er bara koma í gongd og tað er ikki neyðugt at bíða eftir einum arbeiði sum landsstýrið ger tí at mann kann gott gera beði mann kann gott fara í gongd fyri at útbúgva fleiri samstundis sum mann saman við kommununim hyggur eftir hvussu mann ellar skapa ta batar á hesum her økinum tí tað ber væl til at arbeiða fleiri frontim í senn og tað verður kur noydd til tí okur eru ikki í eini vanligari støðu okur eru eini kreppustøðu