Liljan Weihe (Tjóðveldi (Republic)), speaker, 2023-03-16
Topic: 1. viðgerð LM-074/2022  Uppskot til løgtingslóg um broyting í løgtingslóg um dagstovnar og dagrøkt (Pengarnir fylgja barninum)
ja takk fyri harra formaður øh vit viðgera nú eitt uppskot um at broyta løgtingslógn dagstovnar og dagrøkt sum fólkaflokkurin hevur lagt fram lógaruppskotið lógaruppskotið snýr seg í stuttum um tað sum fólkaflokkurin kallar at pengarnir skulupengarnir skulu fylgja barninum og við hesum ynskir fólkaflokkurin at foreldur sum velja ikki at hava sínum børn ástovni tey skulu fáa útgoldið pengar fyri at ansa sínum egna barni heima nú er tað so at lógin um dagstovnar og dagrøkt hon snýr seg um júst tað um virksemið á dagstovnum og hjá dagrøktum sum virka fyri uppvaling og menning av børnum sambært fullgóðari námsfrøðiligari stevnu eg haldi tí ikki at lógin skal hava innihald um ikki at hava børn á dagstovni eg haldi at familjur skulu sleppa at innrætta sítt lív júst sum tey vilja eg haldi eisini at vit skulu skapa góðar karmar fyri at familjulív og arbeiðslív hongur saman familjur sum velja at annað foreldri skal vera heimagangandi kunnu sjálvandi eisini velja tað eg haldi tó ikki er rætt at mann skal fáa pengar fyri tað almenna pengar og tað er nógvar orsøkir til tað tað eru meira enn hundrað ár síðani at dagstovnar vórðu settir á stovn í byrjanini vórðu stovnarnir meira eitt uppihaldsstað til børn uttan námsfrøðiligt innihald faktiskt vóru tað samkomur og sjúkrasystrar sum ansaðu eftir børnum kvinnur vóru komnar út á arbeiðsmarknaðin summar tí tær ikki høvdu ein mann at forsyrgja sær aðrar tí tær vildu forsyrgja sær sjálvari og vit skuldu faktiskt ikki leita serliga nógvar generatiónir aftur fyri at finna kvinnurnar sum hvørki høvdu ognarrætt ella kundu vera fíggjarliga sjálvbjargnar helduvís hava vit kvinnurnar nú møguleika fyri at skapa okkara egnalív tjena okkara egnu pengar og liva saman við ella uttan einum maka um vit ynskja tað og eg eri stórliga bangin fyri at hetta uppskotið vera eitt bakkasst fyri javnstøðuna um tað verður samtykt vit vita at kvinnur kena minni enn menn fleiri teirra arbeiða niðursetta tíð tað merkir at kvinnurnar ikki bara meðan tær eru á arbeiðsmarknaðinum eru fyri mismuni men eisini tá ið tæir fara av arbeiðsmarknaðinum tí uppsparda pensjónin er nógv minni enn hjá monnunum vit vita eisini at tað verða heilt víst mammurnar sum vera tær sum fara at ganga heima summar kanska sjálvboðið aðrar tí tær ikki hava møguleika fyri øðrum í danmark kunnu foreldur ansað børnum heima og fáa samsýning fyri hetta fýra prosent av teimum sum hava tikið av møguleikanum er menn tað er minni enn tjúgundi hvør og eg kann gott nevna eitt dømi nú nevndi jørgun niclasen í røðuni frammanundan athjemur a havn var ein sovorðnin deilig vinstravend kommuna og tað er hon kanska men tá ið eg skuldi í skúla aftur aftan á míni barnur nummar tvey tá fekk eg at vita frá gjøgnhavns kommuni tað at eg fekk einki barnaansingarpláss eg skuldi tá í gongd við at taka tað síðsta árið á universitetinum eg hevði akkurát fingið eitt deiligt lestrarstarv á christiansborg og alt koyrdi faktiskt fyri meg eg ringi til kommununa og siga hetta ber ikki til sjálvandi má eg fáa eitt ansingarpláss til mítt barn tí at eg skal j í gongd við mín lesna eg skal gera lesnaðin lidnan sum eg haðibrúkt nógv ár uppá og eg havi eisini fingið eitt ordiliga gott lestrarstarv nei nei tú kanst fara heim og ansa tín egna barni tað var svarið heldivís hevði g ein góðan arbeiðsgevara tá aftur í tvey túsund og níggju sum nú er uttanríkisvinnumálaráðharri og hann loyvdi mær so at taka barnið við til arbeiðis soleiðis at tað allíkavæl lat seg gera at fáa mína útbúgving samstundis sum eg hevði eitt gott lestrarstarv vælskipaða dagstovnaøkið í norðurlondum er annars orsøk til at vit eru so mikið frammarliga tá ið tað kemur til javnstøðu hjá barnafamiljuni í norðurlondum eru útreiðslurnar til barnaansing umleið tíggju prosent av nættuinntøkuni í øðrum londum sum ikki hava somu javnstøðu sum vit eru tølini nøkur heilt onnur í usa fara seksogtjúgu prosent av inntøkunum til barnaansing í stóra bretlandi fýraogtretivu prosent og orsøkin til at vit hava so mikið frægar javnstøðu sum vit hava tað er at kommunurnar bera meginpartin av útreiðslunum í minsta lagi hálvfjerðs prosent og eg haldi at heldur enn at haka pengar frá dagstovnaøkinum so skulu vit heldur brúkast størri orku upp á tað við hesum uppskotinum resikera vit á dagstovnarøki fyri at fáa færri resursur at arbeiða við tí tað er nógv bíligari fyri kommunurna at lata mammurnar ansa børnum sjálvar heldur enn at hava børnini á stovni sum dømi hjá mær ír keypmannahavn er eitt dømium og hetta merkir altso eina verri tænastu á dagstovnaøkinum vit hava í føroyum eitt arbeiðsloysi upp á minni enn eitt prosent vit mangla arbeiðsmegi serliga í kvinnustørvinum innan heilsuverkið eldraøki og á dagstovnaøkinum um hetta uppskotið verður samtykt so senda vit kvinnurnar heim til hús at dansa børnum fyri eina lítla samsýning kvinnur sum annars høvdu verið á arbeiðsmarknaðinum fleiri um ikki teir flestu í kvinnustørvunum heitar hendur sum vit tosaðu um í áðni kvinnur sum annars høvdu verið fíggjarliga sjálvbjargnar og høvdu goldið skatt til felagskassan hetta eru ikki bara gitingar men hetta er faktiskt úrslitið av líknandi skipanum í øðrum londum mann sær at tað eru kvinnurnar í kvinnustørvum sum fara heim at ansa børnunum so vit missa ikki bara arbeiðsmegina sum vit hava mest tørv á men vit missa eisini skatttøkunar kvinnurnar sjálvar missa sítt fíggjarliga sjálvbjargni eg haldi at vit skula brúka okkara orku upp á styrkja javnstøðuna vit skulu lyfta lønirnar í kvinnustørvunum vit skulu stytta arbeiðsvikuna so familjulív og arbeiðslív hongur betri saman vit skulu gera barsilsskipanina meira fleksibla og ikki minst sum skulu strimbra javnstøðu í heiminum har vit vita at býti av óløvnta arbeiðinum er sera ójavnt býtt takkfyri