Hervør Pálsdóttir (Tjóðveldi (Republic)), speaker, 2023-03-22
Topic: 1. viðgerð LM-082/2022  Uppskot til samtyktar um at taka av oljuavgjaldið
takk fyri ja uppskotið sum vit viðgera her nú tað er eitt uppskot til samtyktar frá miðflokkinum tað snýr seg um atavtaka oljuavgjaldið vit uppliva ein óvanliga høgan prísvøkstur í dag alt er vórðið dýrari gerandisvørur og olja og tað merkist í gerandisdegnum merkist kanska serliga hart hjá teimum sum frammanundan eru fíggjarliga sperd og í so máta so skilji eg væl tankan aftan fyri uppskotið at vilja lætta um um hetta er rætti mátin at gera tað uppá tað ætli eg mær ati royna at hugleiða eitt sindur um í míni røðu heimurin hann stendir ikki bert við einari kreppu í løtuni vit eru júst komin úr einari heilsukreppu einari alheimsfarsótt nú hevu kríggi aftur verið í europa í meira enn eitt ár og heimurin hann er eisini í einari morgfeldis og veðurlagskreppu margfeldis og veðurlagskreppan hon krevur politiska handling vit skulu sleppa av við oljuna og tí skulu vit eisini leggja okkara orkuskipanir um til varandi orku hetta er eisni sæð sum vit hava stungja í tí kortið millum annað við málinum um at gerast grøna landið í tvey túsund og tretivu og tí má veðurlagspolitikkur eisini vera við í øllum okkara politiska virksemi og verða rótfestur í førda politikkinum tað verður roknað við ati vit fáa áttaogtrýss milliónir nettu í landskassan í tvey túsunog trýogtjúgu av oljuavgjaldunum hetta eru pengar sum kunnu brúkast alt møguligt á fíggjarlógini tað kann til dømis eisini brúkast til at hjálpa fíggjarliga spørgum at leggja um til varandi orkuskipanir tað r eingin ivi um at tað fer at kosta nógv at leggja alt samfelagið um og óansa hvat vit gera ella ikki gera so fer tað at kosta bæði so ella so hóast strikingin av oljuavgjaldunum kann vera við til at lætta um hjá sperdum húsarhaldum so haldi eg ikki hetta vera rætta máta at gera taðuppá og haldi ikki tað vera rætt at strika oljuavgjaldið ein avtøka av hesum oljuavgjaldinum hevði verið eitt stuðulsátak fyri øll og ikki bert til tey sum eru fíggjarliga sperd tað er serliga hart hjá teimum sum sum hava trupult við at fáa endarnar at røkka saman og tí haldi eg at tá vit gerast stuðulsatøk so eiga vit at era eitt sindur neyvari og rakað rættari heldur enn at raka ein forbreiðan skara til dømis í dag hava vit jú eisini samtykt hjálparískoyti upp á tólv túsund krónur og at hækka familjuískoytið við sjey hudrað og hálvtrýss krónum per barn hetta fer vónandi at lætta um men vit kundu sjálvsagt nokk havt gjørt meira vit noyðast at hugsa longur enn bara at taka av oljuavgjald oljuprísurinha fer at blíva við at sveiggja og tí eiga vit heldur at finna loysnir ið gera tað lættari og bíligari at leggja um til varandi orku tað skal ein stuðul til sum varar longri enn eitt tíðarskeið uttan oljuavgjald í fjør var kappingareftirlitið úti og segði at dugupol støðan á oljumarknaðinum í føroyum er til ógagns fyri vanliga føroyingun og føroyska húski støðan í heimum í dag hevur havt við sær ein stóran prísvøkstur á ymiskum vørum oljarn er vorðin dýrari bæði av koronukreppuni og av krígnum í ukraina men hetta ikki einasta orsøk til dýra prísrin í føroyum í fleiri ár hava føroyska oljufeløgini tikið sær hægri vinning á olju bensini og dysili enn aðrastaðni tí er tað eisini her at vit standa við einari støðu har tay verið gott vðeinum príseftirliti sum miðflokkurin eisini hevur havt eitt uppskot um og sum samgongan eisini vil seta á stovn júst hetta uppskotið kann tí fáa nakar stúranir hjá mær um at hetta er meira ein hjálp sum endar hjá oljufelagnum enn hjá borgarunum vit fara í ár at seta eina óhefta orkuráðgeving á stovn sum skal ráðgeva um hvørjar orkuloysnir rigga best til hvønn einstaka og til vinnur fólk kunnu venda sær til orkuráðgevingina soleiðis at tey kunnu fáa ta loysns loysnina sum hóska seg best til tey tað verur eisini arbeitt við at finna útav hvussu við skynsama kunnu hjálpa teimum at leggja um sum ikki hava ráð til tað at hjálpa fólki at leggja um er eisini ein máti at lætta um soleiðis at vit ikki fasthalda summum í at gjalda ein høgan og ótrokniligan oljuprís tí tað ikki hava ráð til at gera íløguna at leggja um til varandi orkuskipanir skipanin við emvigfrítøku av hitapumpumtað er eisini ein góð stuðulsskipan her verður tað eisini neyðugt at eftirkanna hvar vgfrítøkan kemur til góðar hvussu nógv endar hjá keyparunum hvussu nógv endar kanska hjá sølufólkunum ella fyritøkunum øh tí vit noyðast at tryggja okkum at mvigfrítøkan veruliga kemur keyparanum til góðar so tað fer mann eisini at eftirkanna fyrr so kundi húsalandsgrunnurin veita liðarlig lán tá ið mann skuldi gera ábetur umvælingar á hús fyri at fáa orknýtsluna niður slíkar loysnir kundu mann kanska tikið fram aftur á á arbeiðsborði fyri at finna fjølbroyttar loysnir fyr at minka um orkunýtsluna og orka tørvin og har við eisini lætta um hjá húsarhaldinum í føroyum so tað eru øgiliga nógvar ymiskar loysnir vit kunnu gera sum bæði lætta um í húsarhaldinum men sum eisini samsvara við veðurlagspolitikki sum løgtingið hevur samtykt og okkara mál um at gerast grøna landi men eg trúgvi at fíggjarnevndin kemur at viðgera hetta uppskotið væl og at fara at viðgera ymiskar vinklar upp á tað at lætta um tað at fáa gjørt onkrar loysnir fyri at hjálpa fólki at leggja um til tilvarandi orkuloysnir og so víðari so tað tað trúgvi eg at fíggjarnevndin kemur att