Bjørt Samuelsen (Tjóðveldi (Republic)), speaker, 2020-12-08
Topic: 2. viðgerð LM-017/2020  Uppskot til løgtingslóg um fyribyrgjandi tiltøk ímóti hvítvaski av vinningi og fígging av yvirgangi (Hvítvasklógin)
hefta so álit í løgtingsmáli nummar seytjan um hvítvákslógina landstýrismaðurin í umhvørvisvinnumálnum legði málið fram níggjunda septembur og eftir fyrstu viðgerð fimtanda varð tað beint vinnunevndini nevndin viðgjørdi málið á fundum níggjuogtjúgunda septembur áttanda tjúgunda oktobur og tólvtu fýraogtjúgunda novembur undir viðgerðini hevði nevndur fund við umboð fyri felagið peningastovnar lív felagið føroyski grannskoðarar tryggingareftirlit í skráseting føroya og landsstýrismann í umhvørvis ovinnumálum helga abramsen endamálið við hvítvatslógini er at hava amboð fyri at forða fyri at brotsfólk misbrúka føroyskar fyritøkur og fíggjarliga skipanina til a hvítvaska pening og til at fíggja yvirgang føroyar eru partur av altjóða samstarvinum innán karmarnar av f a tf finansiil eksion taskfors vinnunevndin heldur at føroyar hava skyldu at viðvirka í altjóða stríðinum móti brotsmannaliðum og kriminaliteti men samstundis er umráðandi at hvítvakslóggávani snikka til føroysk viðurskifti og ikki oysir bueokratskar reglur og krøv omanyvir vinnufyritøkur sum í stødd í allarflestu førum eru smáar og hava fá starvsfólk sammett við fyritøkur út í heimi lóggávan má tí ikki vera óneyðug ella órímiliga orkukrevjandi og dýr fyri vinnuna og hon má ikki skapa yvirtrivið eftirlit ella leggja krøv um einborð fyri borgarar í hesum landi lóggávan skal geva meining fyri føroyar og fyri fólkið her býr tí hevði nevndin ynsktat lógin í størri mun varð skorin eftir føroyskum leisti og heldur týdd heldur enn at verða týdd beinleiðis úr egslóggávum vinnunevndin vísir á at tað í lógini eru ávísir møguleikar fyri at gera undantak frá krøvunum um stremteftirlit við kundum í virksemi har mett verður at vandia ikki er fyri hvítvaskið ella fígging av yvirgangi nevndin mælir landsstýrismanninum til tá lógin hevur virkað eina tíð at eftirmeta hesa og gera møguligar tillagingar sum hóska til føroysk viðurskifti uppskotið til hesa hvítvakslóg verði galdandi fyri fyritøkur sum virka undir føroyskari lóggávu tað er tryggingarfeløg grannskoðaravirki meklarar realkredittsstovnar við fleiri sum lýst grein eitt í lógaruppskotum peningastovnarnir virka longu undir líknandi danskari lóggávu sambært uppskotinum verður skipan broytt frá eini í høvuðsheitum reglubundnari skipan til at vera meira vágagrundarskipan hetta fyri at bæði persónarfyritøkur og myndugleikar kunnu leggja størri dent á og brúka mesta orku upp at fyribyrgja har sum vágin fyri hvítvasking og fíggingaryvirgangið er størstu uppskotið setir í verk eina eftiransingarskyldu soleiðis at fyritøkur og persónar skulu halda vakið eyga við virkseminum hjá kundum teirra og tá serliga virksemið sum verður mett at hava tilknýti til hvíting og fíggingaryvirgangi uppskotið byggir í høvuðsheitunm á fjórða hvítvasderektivið hjá es frá tvey túsund og fimtan og her vil nevndin gera vart við at es longu í tvey túsund og átjan samtyktu vi fimta hvítvasdirektivi við freist í januari í ár fyri limalondini at seta broyting í verk hetta tóku vit upp í nevnd landsstýrismaðurin hevur fyri nevndini upplýst at hann metir at fyriliggjandi lógaruppskot er nøktandi í mun til at lúka altjóða skyldur altso hóast mann ikki fylgir tí nýggjasta direktivi harra formaður vinnunevndin heldur at ein vágameting átti at verið gjørd av øllum teimum tættum í føroyska samfelagnum sum eru í viðkomandi í mun til hvítvakslóggávu ein vágagreining sum gjalla kann lýsa í hvørjum liðum vinnugreinum skipanum í føroyum og handilssambondum við ymisk lond sum størstu vandarnir hjá okkum liggja henda greining hevði verið sera muna góð fyri at seta dyggasteftirlit í verk har sum vandin er størstir og hevði tænt myndugleikum vinnum og borgarum sum skulu virka undir hvítvakslógum og tá ið vit nevna hettar tað vinnnevndi nevnir hetta so er tað tí at slíkar greiningar eru gjørdar í øllum øðrum londum men tað er ikki gjørd ein serføroysk vágagreining dømi í lógaruppskotinum er donsk men tað er eyðsæð bæði tá hugt verður eftir samfelagsskipanum vinnulívi og handilssambondum at grundleggjandi munur er á føroyum og flestu øðrum londum og ein vága fyribyrgjandi skipani í føroyum tí ikki eigur at verða nágreiniliga avritað av danskari lóggávu nevndin mælir til at landsstýrið tekur stig til at gera eina slíka vágameting vinnunevndin hevur í viðgerðini sett fokus á tørvin á at eigaraskrá ella virkiskrá verður ment til skráseting føroya í virkiskránni er skráseting av vinnufyritøkum og eigarum umframt aðrari viðkomandi upplýsingar vit høvdu faktist landsstýrismannin inn í tvær ferði fyri a vt viðgera hendapart víst er í nevndarviðgerðini á at gjøgnumskygdnið við eiðrarviðurskifti í føroyskum vinnufeløgum er versnað seinastu árini hetta tí at grein fýraoghálvfjerðs í roknskaparlógini um krav um upplýsing í ársfrásøgn um stórpartaeigarar varð strikað tí ásetingin um eigaraskrá hjá skrásetingum føroya varð lógarásett í vinnuvinnufelagalógini altso tá ið tann nýggja lógin kom tá ið tann lógin var nýggj men ásetingin í vinnufelagalógini hevur við kunngerð verið sett úr gildi meðan bíðað hevur verið eftir menning av hesi skipan eigaráskráin skuldi at byrjað við verða partur av talgildu føroyum men varð útsett vegna vantandi fígging fíggjarmálaráði vísir í uppskoti til løgtingsfíggjarlóg fyri fíggjaráði tvey túsund og einogtjúgu á æt í endurgevi við inntøkum frá kommunum sum eru komnar á sumri tjúgu tjúgu umframt játtan frá landinum tjúgu einogtjúgu ber nú til at bjóða út og menna virkisskránna og væntað verður hendan verur liðug at taka nýtslu í tjúgu tveyogtjúgu vinnunevndin heldur at tað eigur at fáa høga raðfesting at menna hesa eigarar á skrá ella taðvar á skráundir skráseting føroya og fer at heita á landstýrismanninm um at tríggja tað og nevndin fekk upplýst tí seinna fundinum ta landsstýrismannum inni at nú fór vinnumálaráðið undir at lýsa hetta arbeiðið so tað er gott harra formaður so er nakað um upplýsingar sum verða lætnir útlendskum skipanum altso donskum skipanum fráboðanarskyldan hjá teimum sum eru fevnd á lógini til sigritariatið hjá statsadvokatinum fær serlig økonomisk international kriminalitet somuleiðis kann tryggingareftirlitið í ávísum føroyum lata upplýsingar til føroyskar danskar og grønlendskar myndugleikar nevndin heitir á landsstýrismanninum má tryggja at føroyski myndugleikar fáa alt neyðugt innlit í hvussu fráboðanir og tilfarið latið í útlendskum myndugleikum verður handfarið og hvussu tað verður brúkt og á føroyskir myndugleikar fáa upplýsingar hvat hendir víðari ím málnum sum eru fráboðað til danska eftirlitsmyndugleikan hetta kom nemliga fram undir viðgerðini at myndugleikarnir her ikki vita hvat hendi víðari í málinum hesar upplýsingar kunnu eisini vera týðandi partur av teirri føroysku vágametingini sum vinnunevndin mælti til omanfyri so eru tað varskeðkaraskipan sum er ein partur av lógini fyritøkur fevndar av lógini og sum hava fleiri enn fimm fólk og starvi skulu hava eina skipan har starvsfólk ónavngivin skulu kunna fráboðan mistankum brota hvítfaltslóg og reglur at so smáar fyritøkur skulu hava eina sjálvstøðuga vistubláar skipan har fólk verða verandi anonim eftir fráboðan tað virkar umstendiligt og tað virkar ikki serliga sannlíkt at tað ber til at vera anonimir partarnir av arbeiðsmarknaðinum kunnu eftir avtalu við fyritøkuna stovna eina skipan til dømis í einum fakfelag har tey starvssettu í fyritøkuni kunnu fáa fráboðað brot nevndin heitir á landsstýrismanninum um at stuðla upp undir og eggja til at felags skipan fyri smáar inufyritøkur verður skipað so starvsfólkini veruliga eru vard um tey fráboða óreglusemið og so skipanin kann virka fyri fíggjarligar fyritøkur undir eftirlitið av tryggingareftirlitinum verður vistubláarskipan ásett í løgtinginum sum tryggingarvirksemið í uppskoti sum kemur næsta heyst sambært viðmerkingum í lógaruppskotum kontantgjald og ábæri persónar markið fyri hvussu nógvur gjaldakann inn við kontantum pengum verður nú lækkuður hundrað túsund niðir í hálvtrýss túsund krónum nevndin heldur ikki at grundgevingarnar fyri hesi lækking í føroyskum høpi eru serliga sannførandi hóast flest øll hava gjaldskoyrt so brúka fólk og vinna her heima framvegis nógv reiðan pening og nevndin mælir landsstýrismonnin til at eftirmeta um henda lækkingskapar óneyðugar avbjóðingar fyri borgarar í føroyum og um tað yvirhøvur er neyðugt at lækka hetta markið landsstýrismaðurin upplýstir fyri nevndini at hann í komandi ár kemur í løgtingið við uppskotið til ríkislógartilmæli um at seta lóg um betalingar í gildi í føroyum hvítaslógin setir eftir eisini krøv um serstakt eftirlit við virksemi hjá millum øðrum politiskum ábarum persónum og listar skulu gerast yvir hesar persónar hetta eru millum teir tættir sum nevndin ivast í hvørt føroyskt viðurskifti í nóg mun ru eru hugsað inn í reglurnar samanumtikið mælir vinnunevndin til umframt at gera gjølla vága greining av føroyska samfelagnum eisini at eftirmeta alla hvítvakslóggávuna so vit í strempandini eftir at liva upp til altjóða krøv ikki leggja eina røð av óneyðum og dýrum forðingum fyri borgarar og fyri vinnuna í føroyum eitt dømi eru lógarkravdar pensjónsuppsparingar har uppsparingin er tvungin og sáttmálan millum pensjónsfelag og kunda ikki kann sigast upp fyri tryggingartakari í sjeyogtrýss ár onnur dømi kunnu eisini vera við hesum viðmerkingum tekur ei samnevnd undir við málinum og mælir løgtinginum til at samtykkja uppskotið og hetta var eitt ógvuliga drúkta álit men hetta er eisini eitt øgiliga stórt lógaruppskot og orsøkin til at vit hava skrivað hesa drúgvu viðmerkingarnar er fyri at vísa hvørjir tættir eru viðgjørdu í nevndini og vit hava so valt ikki at gera broytingaruppskot tí hetta er jú altjóða lóggáva har tað er umráðandi at fyrisitingin umsitingin hjá landsstýrismannunum at landsstýrismaðurin sjálvur tryggjar at tær føroyskar tillagingar sum honn eigur at gera í slíkari lóggávu verða gjørdar men tað er kanska ikki so lætt at gera tað í í einari løgtingsnevnd tí ati tí at hetda lóggávan skal jú eisini liva upp til tey altjóðu krøvini sum vit hava bundið okkum til sum partur av stríðunum ímóti altjóða kriminalitet men her vóru fleiri áheitanir á landsstýrismannin um at eftirmeta partar av lóguni takk fyri hara formaðurja