Annika Olsen (Fólkaflokkurin (People's Party) → Tjóðveldi (Republic) (Nov 2022)), speaker, 2023-03-23
Topic: 1. viðgerð LM-053/2022  Uppskot til  løgtingslóg  um grundvatn
okur hoyra javnan um heitar keldur sum spríkja upp úr undirgrundini heita keldan í kollafirði vit vita at vatn kemur javnan úr tunlinum og enntá vatni úr sumbiartunlinum sum er serstakliga væl umtókt í føroyska handlunum í dag við teimum framleiðarunm sum hava sett vatn úr sumbiartunlunum men lítil vitan hevur verið um grundvatni og møguleikarnar fyri at gagnnýta grundvatni hava verið øgiliga avmarkaðir millum annað tí undirgrundin er bygd upp av basaltflágum sum ger tað ikki so lætt atkomuligt men ongar veruliga reglur og lógur og kunngerðir hava regulerað hetta økið og er hetta lógaruppskotið eitt boð upp á at bøta um tey viðurskiftini og eg haldi at tað er rætt amman hevur regulerað viðurskifti tá tað kemur til grundvatnið endamálið er við lógaruppskotum at fáa til vega greiðar reglur um hvussu og við hvørjum treytum loyvi kann veitast til at gagnnýta grundvatnið grundvatnið er sum tað stendur í grein eitt fólksins ogn og hetta hugtakið stavar faktiskt frá tí tá ið mann fekk lógina um oljuna lagda fyri løgtingi at oljan var ogn føroyafokx og eg eri serstakligani glað fyri at hetta hugtakið heldur áfram og livir víðari tá ið okit tosa um grundvatnið sum eisini er eitt ráevni í undirgrundini eðalhugsjónim í lógaruppskotunum er at gagnnýtslan at grundvatninum skal vera burðardygd og kann loyvi ikki veitast fyrr enn avvarandi myndugleiki hevur mett um avleikarnar fyri náttúru og umhvørvi og nýtslan av grundvatni skal ikki halda fram um nýtslan ikki er burðardygg og tað sigur seg sjálvt at okur hava tað fyri eygað at okur ikki bara skula brúka og brúka og brúka tí hetta verður sum eg komi inn á seinni ein mangulvøra í framtíðini her verða settar nakrar loyvistreytir treytir fyri privatanýtslu til loyvi hjá kommununum og interkommunalum felagsskapum til almannagagnið endamál og eisini eru loyvistreytir settar til vinnuliga gagnnýtslu av grundvatni og at hetta skal lýsast alment eftir umsóknum soleiðis at hetta kann koma fleiri til góðar og søkja feløg jamen so skulu hesi verða skrásett sum smápartafeløg ella partafelag hjá skráseting føroya og eg haldi at tað er skynsamt at okur gera tað p á hendan mátan tí at tað eri fleiri fleiri sum kundu hugsað at fara ein vinnuveg og tá máta vera greiðar reglur og greiðar mannagongdir og skipaði viðurskifti og greitt gjøgnumskygdi hvussu hetta fer fram somuleiðis verður í grein átta ásett at tá i loyvi verður veitt so skal vatnið verða gagnnýtt á skynsaman hátt og at umsøkjarin hevur neyðuga fíggjarligan ogtøkniligan førleika at fremja ætlanina umframt aðrar ítøkiligar treytir um uppseting so verður eisini landsstýrismanninum heimilá at áseta gjald fyri loyvi at gagnnýta grundvatn og reglur um yvirgjøld av ymiskari nýtslu í grein níggju er ásetingar um tað at loyvi ikki bara at kunna liggja óavmarkað at verða tað ikki brúkt innan tólv mánað jamen so verður tað latið inn aftur til landið øhí grein tólv eru tað ásetingar um útbúðina á privatari ogn at her kann útbúnar setast upp uttan endurgjald og bert um skaðar standast av hesum so kundi lat kann talan verða um endurgjald øh og sum tað altíð er í aðrari lóggávu so hevur landssýrismaðurin heimild til at leggja hetta økið undir annan stovn sum er undir landsstýrismanninum og tað eru eisini revsuásetingar har sekt er fyri at nýta grundvátn uttan loyvi ella uttan mann hevur fingið sær loyvi og at mann ikki heldur tær treytirnar sum eru ásettar øhharra formaður harra forkvinna orsaka frú forkvinna vist lú líka venja okum við heiti frú forkvinna vatn verður ein manguvøra og týðandi resursa í framtíðini tá menniskjað granskar nýggja planetur og nýggjar kalaksur so er tað tað fyrsta sum verður leitað eftir er vatn leitað verður eftir vatni og týrra ørkini og líkatilregnskóðum og eingin av okkum kann liva uttan hesa týðandi resursu jørðin inniheldur hálvfjerðs prosent av vatni og tað er ringt at ímynda sær at tað ikki er nokk av vatni til okkum øll men tað er altso bara tvey komma fimm prosent á flótini sum er feskvat og sum kann drekkast restin er saltvatn og kann ikki drekkast tvey komma fimm prosent av heimsinsvatni kann drekkast og hava teg hug at tær veðurlagsbroytingar sum okur dagliga síggja so bendir nógv á at vatnið verður ein tann mest týðandi resursan í heiminum í framtíðini ja kanska meira týðandi enn oljan so samanumtikið so haldi eg tað vera rætt at okur fáa skipaði viðurskifti á økinum tá tað kemur til grundvatnið og fáa greiðar reglur um hesa nýtslu takk fyri frú forkvinna ja nú var betrija takk fyri og tann næsti a røða er karlott hergarson ger so vælja til viðgerðar í dag er løgtingslóg um grunvatn hetta er ein heilt nýggj lóg og so hví jú til tess at tryggja at grunvatnið verður