Uni Holm Johannesen (Javnaðarflokkurin (Social Democratic Party)), speaker, 2023-03-30
Topic: 1. viðgerð LM-092/2022  Uppskot til løgtingslóg um broyting í løgtingslóg um fyribyrgjandi tiltøk ímóti hvítvaski av vinningi og fígging av yvirgangi (Hvítvasklógin) (Ígildissetan av 4. og 5. hvítvaskdirektivi o.a.)
í føroyum eru vit øll helst samd um at føroyar og føroyskar skipanir ikki skulu brúkast til at hvíta pengar føroyskir peningastovnar og føroyskar skipanir skulu ikki misbrúkast til kriminelt kriminelt virksemi og sum limir í glóbað forðum verður eftirlit eisini hildið við um føroyar hava dagførda lóggávu um ikki so verða føroyar bólkarar millum ivasom lond sum vit ikki vilja sammeta okkum við og tað kann millum annað tarna føroyskum vinnulívi at virka hetta uppskotið snýr seg ur stuttum um at dagføra hera og nágreina verandi lóggávu um hvítvask meira ítøkiliga um at seta fjórða og fimta hvítvask derektiv í gildi fyri føroyar á teimum málsøkjunum sum ikki eru yvirtikin og tey tilmælini verða javnan broytt dagførd og skulu føroyar lúka treytirnar ið verða settar innan hvítvask økið so er neyðugt javnan at dagføra hesar lóggávurnar millum broytingarnar hesaferð eru at hvítvask lógin verður víðkað til eisini at fevna um tey sum bjóða út vekslaratænastur har tað ber til at veksla millum virtuellgjaldoyri sum bitkoin og fjalgjaldoyra til danskar krónur forboð verður sett ímóti at brúka fimm hundrað evruseðlar ásetingarnar um veruligar eiðarar verða víðkaðar til eisini at fevna um sokallaðar trostar upplýsingarskyldan verður víðkað og varðskógvarar verða betri vardir og fyrningarfreistin í málinum um grovt brot á hvítvatsklógina fer úr fimm árum upp í tíggju ár og tað haldi eg vera gott tí grovið hvítvatsk málini koma sum oftast undan kavi tá í nøkur ár eru fráliðin ofta fleiri enn fimm ár føroysku peningastovnarnir siga seg í høvuðsheitum taka undir viðbroytingunum sum hava til endamáls at føroyar viðvirka í altjóða stríðnum móti hvítvasking av pengum og fígging av yvirgangi í januar í ár kom deildin fyri hvíting hjá ríkispolitinum við sínari afturvendandi vágameting og hesa ferð gav frágreiðingin føroyum nógv størri ans enn í øðrum frágreiðingum har var skrivað at tað eru ábendingar um at útlendsk feløg misbrúka tann fíggjarliga geiran í føroyum til at krógva og hvíta pengar sum vit eisini hava sæð og hoyrt í føroyskum fjølmiðlum tey seinastu tvey árini vit eiga kortini at gera vart við at føroyar teljast millum minst kreminellu londini í heiminum sum eru tekin um at okkara skipanir í stóran mun virka men niðurstøðan í vágametingini var at føroyar eiga at gera meira fyri at fyribyrgja hvítvaskið millum annað við at seta hesar lóggávurnar í verk sum vit umrøða í dag og vit eiga at vera varug við at møguleikin fyri ella vandin fyri at føroyar og føroyska skipanir verða misbrúktar fer bara at økjast næstu árini eisini vær staðfest at fassskipanin er ein høvuðsorsøk til at føroyar og føroyskar skipanir verða viðkvamar tí ítlendsk feløg skráseta skip í føroyum í nýstøvnaðum feløgum sum hava tilknýti til føroya sum gevur teimum møguleikan at flyta pengar gjøgnum føroysk feløg har tað kann vera trupult at fáa greiðið á hvør upprunin til pengarflytingarnar eru tað vil siga at tað er ikki fastskipanin í sær sjálvum men tær skipanir sum so ella so eru atknýttar fastskipanini og deildin fyri hvíting vísti so eisini á at skráseting føroya hevur avmarkað í arbeiðsorku at hava eftirlit í feløgum í føroyum og tað fegnist eg um at mann nú fer at gera nakað við hesar dagføringarnar í hvítvarpslógini fevna ikki um hert eftirlit við feløgunm í fastskipanini har tað annars eftir mínum tykki eigur at vera táttað í teymarnar so eftirlitið og reglurnar fyri skráseting av útlendskum skipum umboðsfólki og onnur krøv verða herd nakað tað eigur at bera til uttan á grundarlagið undir skipanini verður kollvelt og sum eg segði so verður skrásetingin styrkt eisini sum er eitt gott stig tí føroyar skulu sjálvandi vera við til at fyribyrgja fíggjarligum kriminaliteti og tað er neyðugt so at onnur lond serliga tey sum vit samstarva tætt við kunnu hava álit á tí sum vit gera bankar skulu kenna sín kunda og tað krevur nógva orku afturvendandi atfinningin móti herdum tiltøkum sum hesum er ofta at tað gongur út yvir vanlig fólk sum verða biðin um at fylla út skjøl og siga bankunum hvar ávísir pengar koma frá og sovíðari tað eru óteljandi dømi um at tað er truplari hjá pensjonistum at taka pengar úr bankanum ella hjá smábarnafamiljum at seta føðingardagspengar og konfirmatiónspengar inn í bankan ogmeðan skipaður kriminalitetir fyrigongur her og aðrastaðni so verða eisini vanlig og meinaleys fólk kannaði og í ávísum førum eisini mistongt og eg skilji eisini sera væl tey sum halda at hesi tiltøkini raka skeivt og hesar broytingarnar sum vit viðgera í dag gera tað í øllum førum ikki høgligari at vera bankakundi eg havi onga endaliga loysn men sum politisk skipan og sum samfelag mugu vit eisini diskutera hvør tann rætta javnvágin er tí tiltøkini mugu mest møguligt gera mun har vandarnir kunnu vera og tað er serliga í virkseminum hjá altjóða fyritøkum sum brúka føroyska skipanir eg veit væl at peningastovnarnir í føroyum skaulu virka undir somu treytum sum aðrastaðni men sum útgangsstøði fara íkortini at mæla til at lóggávur sum hesar eru tillagaðar føroysk viðurskifti í tann mun tað ber til tí yvirumsiting kostar og eyka útreiðslur hjá bankunum enda sum oftast hjá vanligum fólki fíggingarstovnar og aðrar fyritøkur sum eru fevndar av hvítvask lógini skulu brúka orkuna har hon munar og ikki brúka óneyðuga umsitingarliga orku har hon ikki munar ella ikki gevur meining men sjálvandi fyri at staðfesta tað at vit skulu hava skipanir góðar skipanir sum tryggjar at okkara skipanir og okkara bankar ikki verða misbrúkt til krimunelt virksemi í síðstu viku umrøddu vit eitt es direktiv sum eisini skal fevna um føroysku bankarnar í tí høpinum viðgjørdu vit eisini í stuttum hvítvaskingarlóggávuna og politiskt ábarar persónar tí vit eru fleiri sum halda at tað ikki er í lagi at peningastovnarnir skulu skráseta øll møgulig fólk sum onkursvegna hava politiskt samband tað er at fara og víða og tað er gott at landsstýrismaðurin hevur tikið málið upp við danskar myndugleikar og at hesar reglurnar nú verða endurskoðaðar ein avbjóðing hevur eisini verið at føroyski myndugleikar hava ikki fingið nóg nevt innlit í fráboðanirnar úr føroyum til danska eftirlitsstovnin í teimum førum á rættarmálum ikki spyrjast burturúr eg kundi hugsað mær at vita um tað ar nakað vit kunnu gera nakað við tí fráboðanirnar kunnu helst vera við til at geva eina greiðari mynd av hvar størstu váðarnir eru í hesum uppskotinum verður eisini forboð sett fyri at brúka fimm hundrað evruseðlar tað er sum eg skilji ikki eitt es krav men eitt forboð sum danmark hevur avgjørt skal verða galdandi í danmark hendan lóggávan ger seg ikki inn á nýtsluna av føroyskum peningaseðlum ella donskum myntum sum lógligan gjaldsmiðil í føroyum tann avmarkingin sum er frammanundan mær vitandi er at vit sum handlandi ikki kunnu taka ímóti meira enn hálvtrýss túsund krónum í reiðum peningi í danmark er hon sum eg skilji minkað niður í tjúgu túsund krónur og tað vil siga at handlar og avgreiðslur kunnu ikki nokta fólki at gjalda við reiðum peningi um upphæddin er niðan fyri tað men rákið gongdin eisini í lóggávum sum hesum er hinvegin púra greitt í stillium kanska eisini at skerja rættin at brúka reiðan pening kring landið eru í eisini færri pening at sjálvtøkur tað er eitt inntriv sum eg haldi vit skulu vera varug við og spurningurin er um vit í føroyum eiga at áseta rættin at gjalda við reiðum pengum greiðari enn hann er í dag eg fari sjálvandi at viðgera hetta uppskotið í vinnunevndini við væl vild og eg haldi sum útgangsstøði ikki at hesar broytingarnar í sær sjálvum eru so umfatandi í øllum førum ikki at síggja til men yvirskipaðu diskussiónina um bankalóggávu og hvítvaskingarlóggávu e haldi ag vera áhugaverda og neyðuga og hana skulu vit eisini tora at taka takk fyri ja takk fyri og jóanes joensen ger sovæl