Rósa Samuelsen (Sambandsflokkurin (Union Party)), speaker, 2021-10-06
Topic: 1. viðgerð LM-016/2021  Uppskot til løgtingsfíggjarlóg fyri 2022
ar vilja vit uppraðfesta so at øll tey sum hava sertørv hava ein møguleika og at geva sítt íkast í samfelagið einki er so keðiligt ótrygt fyri ein sum ikki følir tað at hann kann gevast íkast yvirskriftin hjá mær vil altíð vera at tryggja reabiliteringina tað vil siga at tað takast hond um borgaran og teirr avvarandi likamliga sálarliga og sosialt tað eigur at vera ein reyður tráður í øllum øllum sum hava brúk fyri eina tænastu óansæð hvar um tað yrnanfyri heilsuverkið almannaverk ella um innan fyri skúlaøkin vit hava tað ikki nóg nóg stóran mun enn og tí vóni eg at vit fáa eina yvirskipaða lóg sum sigur at vit skulu tryggja eina reabiliterings tilgongd at ein heildarætlan verður gjørd sum tekur støði í hvat tørv í tann einkultu borgarinsm hevur brúk fyri vit síggja aftur og aftur og aftur at tað eru fólk sum detta niður ímillum og ikki fáa eina tænastu stað hava brúk fyri sum er viðvirkandi til lykt á eina aðra tænastu sum evu brúk fyri altso tað er samanhangurin vit hava brúk fyri vit kunnu siga at tað at lógin um almannatrygd og tænastur hon byggiráðreapiliteringstankan ráðgeving samskipan og so skal annað eisini samstarva við onnur øki men tað er ikki nokk tí tað er tað økið men vil siga tað tað er gleðiligt at vit komin har til og uttan at taka munnin pfá fullan so eri eg ómetiliga glað fyri at viðlíkahaldsvenjingin nú eisini er komin tað er endurvenjing tað er viðlíkasvenjing og ikki minst er tað talið venjing eisini so havi eg ein spurning tl landsstýriskvinna eisini um tá ið talan er um taluvenjing um hvønn mun í tag er talan um vit hava nøkur fólk børn tað bleiva skrivnaðar úti á landsjúkrahúsinum tá ið tað er heilt lítil ella tá tað eru fødd um tað hoyrir ella ikki tað er ikki øll sum fáa staðfestu hava tørv ella ikki men kanska í ssso hvørt at vaksa so kanska kemur tað til at børnini ikki hoyra ella tað er vaksin fólk sum missa horvnina so fara tað niður tl danmarkar og fáa eina innplant ím siga í høvdið so at tey kum hoyra betur tey fáa møguleikan fara niður fáa eina stóra góða dýra skurðviðgerð so koma t eim til føroyar og fáa einki tað er fullkomiligani slepta á fjall so eg vóni at tann tali venjingin skal til verður broytt til at vera ein samskiftisvenjing soleiðis tað at hesi fólkini fáa nakan við eina hjálp í dag mágu tey betala privat sjálvi tey sum hava børn skulu triðja hvønn mánaðir niðir til danmarkar og fáa kanska a verið vekk fýra fimm dagar hvørja ferð og tað er at drykkja mese sig familjuna úr samfelagnum og noyd til at far eitt annað stað pengarnir eru til men tað skalumræfast og so gerast ordiligt so eg hugsaði mær at landssýriskvinnan líka kundi koma inn yvir um um um talan er eisini um tann málbólkin fyrr e tað verður soleist tað var undir hjálpartól á miðstøðini bleiv flutt til sernám men tað er ikki tilboðið var iki veikt eg eri ómetaliga glað fyri at nú fáa vit eitt tilboð til fólk við seilaheinaskaða sein heilaskaða nú klaksvík og tí at tað er virkuligani tað sum vit hava brúk fyri ø vit vóna at tað gongur skjótt og sum vit hava sæð so er bygningurin klárur og tað skal setast verk og eisini tað at tú hevur tætt samstarv við klaksvískar sjúkrahús tað er tað er heilt fantastiskt tá ið vit so arbeiða tá i vit tosau um tá tað kemur til stoffir so nevndir løgmaður tað kemur eina heildarætlan sum sum verðurlagd fyri síðst í oktoburmánað so síggi eg eisini fyri mær tað sum raðfestin sum sumlandstýrismaðurin í heilsumálunum ger er at styrkja gygni við tað at tey skulu uppraðfesta til eina útbúgving til sum heimaráðgeving longu har tá ið børnini vaksa upp ella koma til ber til at fara inn og fyribyrgja vit tosa nógv um tað fyribyrgjandi arbeiðið og tað er tað mest týdningarmiklasta av øllum tæy fara inn og veita familjuráðgeving har sum tað er neyðugt bæði fyri at fyribyrgja barnaverndarmálin men eisini at hjálpa til at finna út av um barnið kanska møguligt hava tørv ella kanska ein av foreldrunum hevan tørv soleiðis at tað tey kunnu fáa ta ráðgeving sum tey hava brúk fyri so at tann raðfestingin rokni eg kemur at síggjast rættiligani væl aftur í samfelagnum og so er tað aftur tey sum eg havi kanska serligani tokkað til tað er tey børnini sum ikki fáa hjálp sum eru komin út í ta vanlægnu at fáa koma út í misbrúk og sum standa á ein bílista og ikki fáa hjálp til eina útgreining vit vita tað at eitt barn eitt barnalív er ómetaliga stutt og at skaðin tað fylgir við tá eitt barn ein kanska ein genta níggju tíggju elliv ar gomul genta føtur stoffur tað er øgiliga trupult at rætta uppaftur tað er ein øgiligani tung og langleið so at bæði við tað a mann setur inn fyribyrgjandi má ta tosa nógv um at vit skulu økja um ítróttartilboðini ja ta er fínt men samstundis má kommunurnar eisini gera raðfestingar soleiðisi at ungdómstilboðini eru til tey børnini sum ikki íðka ítrótt mog sikgskúlin er fínt deiligt tilboð ta er eisini heldur ikki øll slapp inn har men p á einanna máta mugu vit taka hond um tey børnini sum eru einsamøll visti mn hygur eftir í verkætlanini sum vær í íslandi so gjørdu tey mest burtur úr teimum børnum sum ongan høvdu og tað var tað sum størsti vinningur var so ati eitt annað sum landsstýriskvinnan í almannamálinum kemur við ta er at raðfesta eitt móttøkuhús til útsettar persónar sum verða vútsettir fyri harðskapi bæði kvinnur og menn og tíverri vísir kanningin eisini tað at vita ikki væl statt í føroyum tá tað kemur til harðskapi ág øllum slag av harðskapi kanningin sigur øgiligani greitt hvør fylgirnar eru tað eru fleiri av teimum sum eru harðskapsrakt sum eru fyritíkar pensjonistar eri undir sjúkradagarpeningi eru nógv hava nógvar fráveru frá arbeiðsplássinum so eg hevði ynst ynskt tað at mann eisini tók hond um tann málbólkin og ikki minst tey børnini sum eru vitni til bæði at síggja harðskap í heiminum og at sum vaksa upp í heimun har sum rúsdrekka ella rúsevni er ein trupulleiki og ella sálarsjúka hetta er ein málbólkur sum vit mágu raðfesta tí hetta er okkara framtíð vit muga hjálpa teimum sum eru ringast firði og tað sum eg síggi í hesum her raðfestinum so eru verður hondtikin um nógv av hesum her sum tað ver hugsa um og endurskoðan á eldraøkinum hon er eisini á gottnum nú tað er eisini eitt øgiliga spennandi at síggja tað hvat ið múrslitmál komi til vit fáa kanska eina fatan av hvussu økini koyra bæði hvør sær og um tað er kanska ein samanhangur um tað er nakað sum kanska møguligsdettir niðurímillum mítt hjartamál er eisini sum so nógv onnur at vit fáa ein felags vestatiónsleist vit hava ikki ein felags vestatiónsleist í føroyum tá ið lógin bleiv gjørd tá høvdu vit nakað sum eitt felags brokt tvey og tann útbúgvingin finst ikki í dag og niðri er mær farin yvir til eina sum eitur felags sbukt trý so í meira í tráð við ta lógina sum bleiv samtykt tá ið hon bleiv tá sumblei lagt út í tvey tús og fimtan men enn eru ikki nøkum útbúgving í føroyum til tanntæntann vistatiónsleistin tá varðr tað meira brúkt sum mann fer inn á staðið og undirvísir heldur enn at fara á súlabonk tað verði meira gjørt in praktisk undirvísing takk fyri ja tak sora johannes joensen sum e viðmerking ger s væl takk fyrihara formaður ja tað eru nøkur nøkur góð ting sum er í fíggjarlógini men eg hugsi mann hoyri so javnan hetta her um at mann fer niður til danmarkar og fær góða tænastu í danmark á sjúklingaøkjinum til dømis og so kemur hn til føroyar so er a tænastan sletk í føroyum eg skili iki kví mam ikki hyg hyggu meira eftir danum hvussu tey gera og so set tær í verk í føroyum tað vísti sgat tað gongur øgiliga lang tíð til dømis t tað við talulæru sum rósus samulsen nevnir nú má fingi eina skipan á landssjúkrahúsinum men tá hon kemur út á landssjúrahúsinum so er skipanin ikki meir og hatta er ígjøgnumgangandi tað sama allastaðni mann ger so einar fragmenteraðar skipanir sum er ikki fungeraðí enni heild tað haldi eg man her báa lært av og ikki bara snakka um tað ja takk ger so væl rósa samelsen takfyri hara formaður tað eri eg samd í tá dømis sum eg nevndi um hettaher um at fara eina uppiratión gjár í danmark og so kemr hantil føroyar so er einki tátá longu tá mannmann setir á eina sovorðna mansiga at geva svort tilboð so má mann hýggja breitt og ikki bara eftir sjálvari oppiratiónini