Helgi Abrahamsen (Sambandsflokkurin (Union Party)), speaker, 2021-08-03
Topic: Aðalorðaskifti sambært § 51, stk. 4 í tingskipanini um FG-001/2021 : Frágreiðing løgmans á Ólavsøku 2021
ja takk fyri frú forkvinna tá eg fyri eftir hondini nógvum árum síðani gekk í barnaskúla í fuglafirði tað minnist sig at við í fakinum søga onkuntíð høvtu eitt sindur um politikk og minnist einaferð so segði lærarin við okkum at um løgtingsval at tað er vanligt at samgonguflokkar missa atkvøður meðan andstøðuflokkar ganga fram tað fekk meg til spyrja tann einfalda spurningin hví fer mann so í samgongu tá tú kanst rokna við at missa atkvøður til næsta væl við at veraí samgongu og og vinna við at viða andstøðu og lærarin svaraði líka einfalt tað er tað man verður valdur til og síðan eg sjálvur bleiv politikari so eg mangan at hugsa um hesi orðini tað er so deiliga lætt at vera andstøða tú tosar nú tosa sjávndi ikki bara um nú verandi andstøðu men andstøður í síni heild tú kanst leggja uppskot fyri tingi sum eru væl umtakt millum veljararnar og so bara gloyma alt hitt og tað kann onkuntíð undra at andstøður vísa seg at hava allar loysnirnar sum teir ikki høvdu meðan teir sjálvar vóru samgongu í samgongu hevur tú tað ikki so lætt tú sleppur ikki at leggja uppskot fram sum tú vilt og to noyðist eisini onkuntíð at atkvøða fyri uppskotinum sum tú ikki heldur vera so øgiliga góð at atkvøða fyri men tað er hetta tað er henda leiklutin vit verða vald til orku og umhvørvismál fylla nógv fyri tíðina og tí fari eg at leggja fyri við at siga eitt sindur um tað vit hoyra nógvar um stórar visjónir og ætlanir men mínar royndir eru ati á hesum økinum tá skal mann veruliga trýst tað fyri at fáa nakað sum helst ígjøgnum tí forðingarnar tær eru veruliga nógvar og ikki so sjáldan renna vit okkum í forðingar sum vit ikki høvdu roknað við frammanundan bæði hendan og undanfarna samgonga settu sær stóru mál fyri men tað er tungt at koma tilnøkur úrslit eitt dømi er málsetningurin um at øll elorka landið skal koma frá varandi orkukeldum í tvey túsund og tretivu tað er ein fínur málsetningur men hvussu gongst við at røkka hesum málinum sev fekk vindmyllurnar í suðuroy at koyra í ár og tað er gleðiligt men í meginøkinum eru ongar miljur komnar upp í skjótt sjey ár og vit eru bara góð átta ár frá tvey túsund og tretivu ser skal okkurt ganga skjótt um tann málsetningurin skal røkkast tað sær út til at vit fáa fleiri vindmyllulundir upp tey næstu árini men lat meg nevna eitt ítøkiligt dømi um hvussu truplar og eg loyvi mar at siga hvussu høpiðsleysar forðingarnar kunnu vera vindrøkt hevur arbeitt við at fáa vindmyllur upp á gellingarklætti longu í ár nógvar kærur hava verið um ta ætlanina og tað var væntandi men so hendi nakað sum eingin hevði roknað við yvirfriðingarnevndin sum er ein myndugleiki sum skal taka støðu til tað estetiska segði at myllurnar vóru ov høgar og tí fekst ikki loyvi til at seta tær upp og her skulu vit minnast til at yvirfriðingarnevndin er ein er ein myndugleiki sum tekur endaligari støður og tær kundu altso ikki kærast eftir samrøða millum partarnar varð loyvi tó givið til at seta mylljurnar upp um torni lækkaði sjey og ein hálvan metur myllurnar skuldu lækka úr hundrað og hálvtrýss metrum niður í hundrað og tveyogfjøruti g ein hálvan metur eg havi sæð myndir sum vísa myllurnar hvussu tað síggja út í landslagnum og eg má viðganga at eg dugdi ikki at siga hvør mynd vísti tær størru myllurnar og hvør vístu ter minni tú sært veruliga ikki munað á einari myllu sum er hundrað og hávtrýss metrar og einans e hundrað og tveyogfjøruti metrar og hvat fáa vit so burturúr fer tað fyrsta verður ætlaninir seinkað hvussu e eitt hálvt ár kanska eitt heilt ár fyr tað næsta at fáa vit millur som framleiða minni orku og tá tú set har upp stendur eftir við einari rokning upp á tveyogfjøruti milliónir krónur tí síðani keypssáttmálin varð gjørdur so prísurin á stálið hækkaður rættiliga nógv og nú tosa vit kapla um ein nýggjan sáttmála tað vr sær gamli sáttmálin við teimum hægri torminum fer úr gildi eitn nýggjur sáttmála skal gerast ferðalagið skal betala tveyogfjøruti milliónir krónur fyri at fáa nakrar myllur upp at standa so framleiða minni síggi eg akkurát líka út í í umhvørvinum hetta er púra burtur úr vón og viti um hetta skal vera arbeiðslagið so evu ringt at síggja nakað grønt orkuskifti í føroyum onku hevur funnið st ati løgmanni tí at hann ikki vara meira ítøkiligur um orku og veðurlagspolitikkin tað undrar meg tí eg havi sagt við allar politiskar flokkar at útspæli um orkuveðurlagspolitikk hevur til endamáls at finnað eina finna eina breiða semju har allir flokkar skuldu kunna seta síni fingramerki á tí er tað við vilja at eg ikki havi gjørt nakrar endaligar orðingar og sum øll vita so var undirtøka ikki fyri at arbeiði skuldu halda fram tá í meimánað tað skuldu bíða til nú og tí er eru orðingarnar ikki blivnar meir íútøkiligar enn málið við orkuveðurlagspolitikkinum er at føroyar skulu minka útlátið av vaksrarhúsgassi í minsta lagi tretivu prosent í tvey túsund og einogtretivu í mun til tvey túsund og tíggju frá tveytúsnog tíggju til tvey túsund og tjúgu vaks útlátið við fimmogtretivu prosentum málið um minking komandi tíggju árini krevur tí umleið eina helvtarminking í mun til útlátið sum tað var í tvey túsund og tjúgu málið er at fáa uppskot til samtyktar um orkuveðurlagspolitikk lagt fyri løgtingið miðskeið í septembur fyrstu lógaruppskotini um at seta átøk í verk verða lagd fram í hesi tingsetuni fyrst fyri er elveitingarlógin bíðarskipanarlógin og náttúruverndarlógin í langa tíð hevur trítróttur verið millum landsstýrið øðrumegin og sev og kommunurnar hinumegin um hvussu greiður skilnaður kann gerast millum netið og framleiðsluna hjá sev vit eru nú nær við eini semju og í løtuni bíða vit eftir svari frá sev um eitt semjuskjali í stuttum snýr semjan seg um og nú fór einki hefta øgiliga nógv tí tað er nokk so innviklað men tað snýr seg um at net og skipanarberandi tænastur framhaldandi verða skipaðar og riknar av lutafelagnum sev tað vil siga at tað sum tryggja javnan streymstykki sum til dømis disaverk vatnmarkuverk og pumpuskipan verið partur av sev meðan sev ikki verður partur av varandi orkuframleiðslu og tað er fyrst gfremst vindmyllu vit tosa um málið um óljógð frá skipum í føroyskum havnum hevur verið nógv frammi ætlanin ver at lýsa eina kunngerð í summar sum ásetti mest møguligt mest loyvdaljóði men hetta vórðu kommunurnar ikki so glaðarfyri avgjørt var tí at við semju við føroya kommunufelag at áseta eina royndartíð til fyrsta novembur í hesi royndartíðini skulu myndugleikarnar við luregluligum ljóðmátingum finna fram til eitt markvirði fyri ljóðdálking sum allir partar í samfelagnum kunnu taka undir við í royndartíðini verða ljóðmátingar gjørdar við skipini í nærumhvørvinum og inni á privatum ognum umboð fyri myndugleikarnar vinnuna og felagsskapir sum til dømis heimafrið hava møguleika at vera at vera við og eygleiða tá ið mátingarnar verða gjørdar eftir royndartíðina verða markvirðini ásett og alment fráboðan vísa ljóðmátingar tá brot á hesa hesi ásettu markvirðini har viðkomandi skip boð frá havnini um at broyta raksturin og fáa viðurskiftini í rættlag fæst fæst ljósstiðið ikki niður á ásett markvirði beinanvegin skulu havnirnar noktar fyri at taka ímóti skipum um viðurskiftini ikki fingin rættiliga innan nærri ásetta freist við hesum hava vit vónandi funnið eina loysn sum er til gags fyri borgararnar samstundis sum vinna og myndugleikar hava greiðar reglur at halda seg til í fjørt gjørdi løgmaður nógv burtur úr málinum um gongd í haga og spurt verður nú eftir aftur eftir tí málinum í umhvørvisvinnumálaráðnum hava vit lagt stóra arbeiðsorku í tað málið men í samgonguskjalinum stendur at tað skal verða gjørt við semju við allar avvarandi partar tað hevur verið ein avbjóðing tí partarnir hava verið sera ósamdir um hetta málið vit hava tó tað seinastu tíðina gjørt eina roynd í einum minni forðmi at finna semju sum allir partar kunnu liva við har hava verið umboð fyri umhvørvisvinnumálaráðið vistit fara einlands og jarðir sum eru felagið sum bóndafelagið og óaltsfelagið eiga í felag tað heva gjørt eitt uppskot til semjiskjal og tað skjalið verður nú viðgjørt í feløgunum sjálvsagt mugu allir partar geva seg nakað um semja skal gerast men málið er framvegis at finna eina loysn sum allir partar kunnu liva við ferðavinnan skal kunna virka væl í føroyum men ferðavinnan skal í minst møguligan mun verða til ampa fyri landbúnaðin og landbúnaðuin skal eisini hava møguleika at fáa vinning burtur úr ferðavinnuni tað at so nógv arbeiðsorku verður brúkt til hetta málið um gongd í haga hevur havt við sær at onnur mál viðvíkjandi landbúnaðinum hava staðið í bíðistøðu eg hugsi um at løgtingið samtykti í fjør at heita á landsstýrið um at fara undir at orða einm landbúnaðarpolitikk við ítøkiligum og realistiskum málum sum leggja dent á at menna føroyskari landbúnaðarútróttur o sum hevur fyrilit fyri burðardyggari nýtslu av bø og haga fóðurframleiðslu mjalkaframleiðslu grønmetisframleiðslu dyrkingarlendi framleiðslu krøvum til festarar útbúgving og annað samtyktin fevnir eisini um at leggja frá fram neyðug lógaruppskot ið kunnu fremja settu málini fyri landbúnaðin komandi tíggju árini vinnumálini hetta seinasta árið hava annars í stóran mun snúð seg um hjálparpakkar í samband við koronuforsetina serliga ferðavinnan hevur verið hart rakt og við tað at ferðafólkatalið minkaði júst sum útlitini fyri vøkstur vóru góð ferðavinnan hevur tó tikið stór tøk fyri at vaksa um innlendismarknaðin nú útlendsku ferðafólkini ikki komu til landið hetta hevur t langt frá verið nóg mikið fyri vera viðupp móti afturgongdini í útlendskum ferðafólkum men hetta hevur tó verið ein hjálp samumtikiðku kann sigast at arbeiðið við at gera hjálparpakkar í sambandi við koronufarsóttini hevur gingið væl og eitt gott samstarv hevur verið við nógvar ymiskar partar alts legði tryggiliga rygg til hjálparpakka eitt tá ið eitt trygdarnet varð spent undir føroyska arbeiðsmarknaðin og umhvøvisvinnumálaráðið hevur havt eitt serstakliga gott samstarv við taks sum hevur umsitið stuðulsskipanirnar eftir hjálparpakkunum tvey trýog fýra eisini hevur umhvørvisvinnumálaráðið alsamt verið í tøttum samskifti við umboð fyri vinnu og vinnu feløg soleiðis at innan fyri givnir karmar hevur borið til at fáa stuðulsskipanar at at hjálpa sum mest fleiri skapandi vinnir hava eisini seinastu árini ment seg her á landi og filmsvinnan er ein teirra eitt úrslit av tí hevur hava vit sæð teir seinastu mánaðirni nú føroyska filmsrøðin trom hevur verið tikin upp í føroyum tað var ein politiskt baks at fáa upptøkurnar gjørdar í føroyum men tækkað fyri breiðari undirtøku í løgtinginum bæði frá samgongu g andstøðu so bar tað til fíggjarliga u gjørdu fýra milliónir játtaðar milliónir at framleiðslan kundi brúka framleiðararnir kundu brúka sekstan milliónir til millum annað lønir til sjónleikarar og filmsfólk gistingar mat leiði áv hølum til upptøkur bilarleiði og annað hvør króna sum bleiv brúkt sendu fýra krónur í umfari í føroyska samfelagnum vit hava sum er lógargrundarlag og tær grundleggjandi skipanirnar sum eru neyðugar fyri at filmsvinnan kann mennast men á fíggjarlógini verða einans játtaðar tvey hundrað túsund krónur árliga til filmsframleiðslu tað er verið ein forðing fyri hesi menningini seinast tíðina hevur grønlendska felagið reiða at arktiklein saman við íslendska imskip siglt við farmi til úr føroyum nógv gott kann sigast um kapping og soleiðis er helst eisini í hesum førinum men her er tó ein ójavnis mett r mínum tykki er sera óheppin tað er nevliga soleiðis at meðan grønlendsk skip kunnu sigla farm til úr føroyum so kunnu føroysk skip ikki sigla farm til úr grønlandi tí har er munopol síðani desembur havi eg tí samskifti við grønlendska landsstýrið um hendan ójavnan sum er í kappingini eg havi víst á at hendan støðan ikki bara skeiklar handilsviðurskiftini millum londini men hon gevur eisini íslendsk grønlendska samstarvinum ein órímiligan kappingarfyrimun mótvegis føroysku kappingarneytinum tað kann ikki vera rætt at skip úr øðrum londum kappast frítt móti føroyskum reiðaríum á føroyaleiðini meðan føroyskt skip ikki fáa atgongd til teirra havni sjálvsagt skal eitt arbeiði gerast áðrenn so grundleggjandi viðurskifti verða broytt men grønlends ska landsstýrið hevur víst viljað til til at tosa um tingini om eg vón er at vit innan alt ov langa tíð kunnu finna eina loysn á hesum málinum arbeitt verður í løtuni við at endurskoða kunngerðina um burturkast og ætlanin er at ein dagførd pantuskipan fyri fløskur og onnur einhetis íløt skal vera í samljóði við hana verandi pantskipan er ikki nóg brúkaravinarlig og tí er ætlanin at komandi skipan skal vera so einføld sum gjørligt so statt sleppa kann av við alt sum hevur álagt pant á sama stað goms sum ætlað fara ufara burkarskunngerðin og nýggja pantskipan at virka í heyst ella í vetur so ætlaði eg at brúka hesa allarsíðsta la allars síðsta minuttin til ein eina viðmerking og tað var soliðinar at tey samsøgufólkini høvdu orðið og eg haldi at framsøgug fólkini hava havt góðar røður en nú nevndi høgni hoydal eitt ting nú er han ikki akkurát tingsali menn kanska hoyrir meg øhog tað er hetta her ati hann nevndi tað at at nú ar alt farið út at flóta við hesum hervið demokratinum her í húsunum og hann nevndi beinleiðis at landsstýrisfólk svara ikki spurningum og seta óhvalifiserað fólk í starv og tí havi eg hug at spyrja hann um hann kann greiða frá um um um ja sjálvandi mann spyr fyrst famsum seg sjálvan eg veit ikki um at eg havi fingið nakar spuring ikki at svara uog heldur ikki um eg havði sett nøkur óhvalifiserað fólk við starv og tí fari e at spyrja hannum hann kann vísa á nakað ítøkiligt dømi um tað tað var tað takk fyri