Bill Justinussen (Miðflokkurin (Centre Party)), speaker, 2021-10-27
Topic: 1. viðgerð LM-022/2021  Uppskot til eykajáttanarløgtingslóg fyri oktober 2021-2
takk fyri hara formaður hetta her er eitt av teimum málunum hvar mann kundi hugsa sær havt í minst ein tíma at at lagt fram tí tað er so nógv sum er neyðugt at siga tá ið vit tosa um neyðhjálp menningarhjálp menningarsamstarv flóttafólkapolitikk og annað og tá ið vit samanbera við onnur lond so ø mugu vit eisini hava fyri eyga at onnur onnur lond í sínari samlaðu samlaðusamlaðu játtan hava nógv ymisk brigdi innan fyri tað sum eitur menningarhjálp og menningar og og neyðhjálp millum annað hava nógv lond tað sum mann kallar menningar samstarv tað merkir at tey játta puljur til ávísar verkætlanir hvar tey senda sínar egnu borgarar út til støð í heiminum har sum brúk er fyri vitan har har sum brúk er fyri útbúnum fólki til at byggja nakað upp tað kunnu vera toymir av verkfrøðingum ella tað kunn verða toymir av av lærarum ella sjúkrasystin ella sjúkrarøktarfrøðingela hvat skal vera læknin og sovíðari sum verða send út frá heimlandinum og sum fáa løn gjøgnum menningarsamstarvsjáttan vit hava roynt tað modellið onkuntíð kanska eitt sindur ymiskt hvussu tað hevur eydnast neyðhjálp tað er tann mest kontanta hjálpin mann kann veita tað er taðr hjálp sum verður veitt skjótt til heilt spesifikk endamál tá ið tað eru náttúruvanlukkur sum raka ella tá ið tað er kríggj sum raka ella til dømis í støðuni í afganistan hvar ið tað hevur verið ein total kollvelting aftur í miðøldina um vit kunnu siga soleiðis og og so er tað flóttafólkapolitikkurin sum jú ikki er ein partur av tí føroyska politikkinum yvirhøvur enn men sum vit hava eina vón um kann blíva ein púra natúrligur partur av okkara neyðhjálpar og menningarsamstarvspolitikki tí at vit eru eins val og øll onnur lond so eru vit væl før fyri ov væl til reiðar at taka ímóti flóttafólk altso hendir ein vanlukka í føroyum hvar ið fólk verða útsett fyri ógvusligum tramatiskum upplivingum so senda vita ikki av landinum til tiltil uppaftur venjing tí at vit ikki hava fólk í føroyum til at hjálpa teimum sjálvandi ikki vit hava øll tey fólkini í føroyum sum tørvur er á tí tað er frá menniskja til menniskja og hjálpin verið veitt og sjálvandi kunnu vit í føroyum eisini taka okkum av tramatiseraðum børnum til dømis úr auganistan og eg haldi tað vóru ræðandi tøl sum hervur polsdóttir nevndi hon sigur tað at hungursneyð vænta sær raka í afganistan tað búgva færri enn fjøruti milliónir fólk í afganistan og hon sigur at upp ímóti tveyogtjúgu milliónum kunnu roknast við at koma hungursneyð tað tað vil næstan siga alt fólkið og harav sekstan milliónir børn tað eru óhugnalig tøl og tað eigur at vekja nakað álvarsligt í okkum øllum og eg haldi sjálvandi at vit áttu at gjørt ein flóttafólkapolitikk í føroyum og tað ber væl til eisini eisini eftir einum føroyskum modelli um mann so kann siga altso vit hava sum fordømi so adoptera vit børn úr uttan úr heimi og tað kundi verið ein líknandi skipan hvar ið til dømis familjur bjóða seg fram og søgdu vit vilja gjarna átaka okkum at hjálpa til dømis einari mammu og tveimum børnum úr afganistan sum eru dýrastu neyð vit vilja átaka okkum tað í samstarvi við almenna myndugleika vit hava møguleikar fyri at hýsa teimum og vit hava menniskjaligar resursur til at vera saman við teimum og at geva teimum tað sum skal til á menniskjasliga menniskjaligum s tað kundi verið eitt modell at ein familja segði ella eitt grannalag segði vit vilja hjálpa tveimum trimum úr afganisan so tosar mann um at mann má ansa eftir at ikki ikki at innflyta fólk við aðrari trúgv til dømis men altso børn sum vit hjálpa eru sum so ikki sett í ein ávísan bás og tey eru ikki endaligani merkt av at hava fingið eina ávísa trúgv og so víðari otí haldi at tá ið mann tosar um børn og ung so eigur mann so eigur mann at útilukka tað at tosa um at at tey koma frá ávísum trúarsamfeløgum tí tey er ikki komin har til enn kann man siga í teirrara búning at at vit eiga at vera á varðhaldi tá haldi eg mann heldur kanska má verða meira varandi tá mann sær flótta fólka streymarnar hvar tað mest eru ungir og tilkomnir menn meðan tað eru færri tal av børnum og kvinnum tá kann mann kanska vera meiri uppávakt øeitt sum kanska ikki komið so nógv fram í sambandi við hetta tað er at føroyar í veruleikanum uttan fyri ta almennu fíggjarlógina sambært onkrum hagtølum eru millum fremstu lond at veita hjálp og menningarhjálp kring heimin ígjøgnum privat virksemið við at senda út fólk til mang gott virksemi kring allan heim og tað hava vit gjørt í áratíggjur tað tað hevur verið ein ein mentan í í hvussu so ver í pørtum av tí føroyska samfelagnum millum annað í teimum føroysku trúarsamfeløgunum at senda fólk út og at samkomur til dømis taka seg saman og bakka upp og senda pengar við teimum út og so eru tay við í bæði í í sum trúboðarar men eisini og kanska serliga í hjálpararbeiði og vit skulu ikki undirmeta týdningin av tí altso vit kenna øll søguna um til dømis nólsól mandela sum ikki slappa at ganga í skúla í í sínum har sum hann vaks upp men so blíiv hann sendur á ein skotskan skúla sum skokskið trúboðarstóð fyri og har lærdi hann at lesa og skriva og av tí sama kundi hann fara á víðari skúla og blíva løgfrøðingur og vit kenna alla hansara søgu og hvønn týdning hann hevur havt fyri tað sum hendi í suðurafrika so tað at tað eisini finnast privatir hjálparfelagsskapir privatir trúborðarfelagsskapir skal avgjørt ikki undirmetast og eg havi hoyrt onkran sagt at føroyar og suðurkorea eru fremst í heiminum tá ið tað kemur til akkurát hattar so okkurt kunnu vit hvussu fegnast um tá ið vit tosa um hettar men nú tosa vit um ta almennu játtanina og eg haldi tað hevur týdning at vit avgjørt eru við á hesum økinum at at játta pengar frá landskassans síðu og eg haldi at vit skulu gera tað á fleiri frontum bæði sum næðhjálp tá til hungursrakt økir til krígsrakt økir til náttúrugvanlukkurakt økir og sovíðari eg haldi eisini vit skulu gera tað sum menningarhjálp altso hvar mann fylgir við pengunum og er er við til at hjálpa at stuðla undir at tað fer ein menning fram á teimum økjunum har sum neyðin rakar soleiðisnar at fólkini kunnu koma fyri seg og at vit kunnu vera við til at fáa samfeløg og bygdasamfeløgu onnur upp aftur at standa við at vera við til at hjálpa teimum at seta okkurt í gongd sum kann gera tað tey verða sjálvforsýnandi tað haldi eg kanska er tann allarbesta hjálpin og so eisini menningarsamstarv hvar ið tað blívur meira interaktivt ímillum okkum og tey økini sum vit eru við til at hjálpa og so haldi at vit skulu vit skulu taka okkum saman og vera við til at taka ímóti flóttafólkum tí eg haldi at okkara samfelag er væl ment til at gera tað tá ið vit tosa um játtanina sum er suo lítil sum hon er niðri á níggju milliónum og onkur hevur nevnt her haldi erhard joensen var inni á tí at vit skulu liva upp til tey málini sum st hevur sett fyri limalondini so eru vit uppi á hundrað og tretivu milliónir ella hara leið so kundi mann gjørt um vit blíva politiskt samd um at vit skulu seta eitt ávíst mál vit kundu kanska sett okkum helvtina av tí sum mál innan fyri tey næstu fimm ella tíggju árini so vóru hvussur á veg fram o so so mugu vit semjast um at vit á hvørji hvørjari fíggjarlóg framyvir økja játtanina so so nógv men so skal eisini eitt ávíst arbeiði gerast í uttanríkismálaráðnum hvar mann hevur eitt pappír sum sigur hvussu hesir pengarnir so verða umseni og játtaðir frameftir og tað rokni eg við kann vera nokk so spennandi uppgáva hjá lansstýrismanninum at fara í holt við og altso á hvørjum ári verða tað gjørdar frágreiðingar í uttanríkismálaráðnum um hvussu ið mann fyrisitir hetta øki og hvat hendir úti í heimi og hvar ið føroyar eru við men tað kundi eisini verið áhugavert at at vit sum land vóru meiri ítøkiliga við í ávísum framhaldandi verkætlanum at til dømis at byggja upp okkurt onkustaðni í afrganistan ella í onkrum landi í afrika ella hvar tað skuldi verið og hildu fast í tí vóru við til at byggja upp vitan og samstarv og sovíðari tað hava vit so vt vit hava verið við í tí partvís fyrr men eg haldi ikki tað er nakað ítøkiligt nú so tað er stórt arbeiði sum skal liggja leggjast afturat hesum at játtaeng