Bjørt Samuelsen (Tjóðveldi (Republic)), speaker, 2021-02-09
Topic: 2. viðgerð LM-040/2020  Uppskot til løgtingslóg um broyting í løgtingslóg um barsilsskipan (Barsilslógin)(Rætt hjá samkyndum foreldrum til barsilspening)
harra formaður ja so kom við loksins hertil og eg fari faktiskt at lesa upp álitið hjá vinnunevndini sum jú skal lesast upp til aðru viðgerð og tað er so ingil ditresen strøm bjarni kárasen petersen hervør posdóttir beint a løvu jacobsen djónolsø joensen ruttvang og johannes joensen og esjálv sum løgdu málið fram tjúgunda oktobur í tjúguogtjúgu og aftaná fyrstu viðgerðina seytjanda novembur varð tað beint vinnunevndn nevndin hevði fund um málið fýraogtjúgunda novembur fyrsta desembur í nítjanda januar undir viðgerðini hevði nevndí fund við familjufyrisitingina lgbt landsstýrismannin í almannamálum elsbet mersetis gunnlaksdóttir og landsstýrismannin í umhvørvisvinnumálum helga abramsen undir viðgerðini hevur nevndin býtt seg í ein meiriluta og ein minniluta meirilutin sum er er sjálv bjarni hammer hennikold og bjarni kárason petersen hava hesar viðmerkingar við hesum uppskoti fáa samkynd foreldur javnsett rætt til barsilsfarloyvi og barsilsgjald eins og børn teirra fáa javnsettar møguleikar fyri at hava bæði foreldrini um seg í barsilstíðini vit hava í dag í føroyum fleiri amkynd pør eitt nú mammur sum hava fingið barn saman og sum liva saman og eru giftar men kortini ikki hava javnsettan rætt í barsilsskipani málið hevur sostatt sum eitt endamál at loysa hesa avbjóðing fyri hendan ítøkiliga samfelagsbólk fyri børn og foreldur sum heilt ítøkiliga eru í hesi støðuni beint nú og fleiri sum fara at fáa somu avbjóðingar so hvørt sum tey fáa børn eru tvær mammur um barnið so er tað einans burðarmamman ið fær rættindini um farloyvi og barsilsløn imeðan hitt foreldri ikki hevur henda rætt hetta tí partin av barsilslógini beinleiðis um hetta tí partur av barsilslógini beinleiðis umrøður mammur og pápar og eisini ásetir kvotur til mammur og pápar broytingin ásetir reglur sum gera tað gjørligt at eisini samkynd foreldur kunnu fáa barsils farloyvi við løn á jøvnum føti við hinskyn foreldur broytingin fer fyrst og fremst ítøkiliga at loysa avbjóðingarnar hjá samkyndu pørum har tvær kvinnur hava valt at fáa barn við hjálpa ísoying og har tað stendur púra greitt at talanir um eitt felags barn og har tað kann skjalprógvast at tær hava verið felags um at fáa barnið hóast bert annað foreldri kann staðfesta sum so nevnt biologiskt foreldur fleiri samkyns foreldur eru í hesi støðu sum nevnt og fleiri eru á veg lógin fevnir um øll samkynd foreldur sum kunnu dokumentera at talan er um eitt felagst barn í teimum førum har samkynd pør mammur ella pápar verða góðkend sum ættleiðingarforeldur so verður hetta foreldra pari fevnt av reglunum í grein tvey grein tíggju í barsilslógini sum ásetti reglur um barsilsfarloyvi og treytir fyri útgjaldið í samband við ættleiðing og har foreldrini sjálvi gera av hvussu øll barsilstíðin verður býtt teirra millum samkyndi pápar ella samkynda mammur ið verða góðkend til ættleiðing og har vita øll teð e ikki líka lætt ká samkynd pápin at blíva góðkend til ætlein men tað kundaða sambært lógini tey sum verða góðkend tey eru al so longu fevnd av barnsilslógini í dag og eru sostatt í mun til barnsils longu javnsett við onnur foreldur sum ættleiða altso fjarætleiðing sum vísta á í viðmerkingum til uppskotið eigur lóggávan um børns retstilling at verða broytt soleiðis at lógin tryggjar samkyndu foreldur javnsettan rætt til børnini og her er tað so í tí lógini har hon dagførdi grannalondunum talan um at mann tryggjar hetta heitið sum eitur sammóður sambært tí nevndin hevur fingið ait upplýst bendir tó einki á at sitandi landsstýrið ætlar at fremja slíka lóggávu og tað tað hevur nevndin fingið rættiliga greitt upplýst eisini í nevndarviðgerðini rættiliga breið undirtøka hevur tó tykst fyri at vera ásetta reglur um barsilsfarloyvi um at tryggja fíggjarligu viðurskiftini hjá samsyndum foreldrum og børnum teirra í sambandi við barnsburð við hesum uppskoti ber til at geva teimum hesi rættindi nú í uppskotinum í grein fýra a stendur at samkynda parið skal annaðhvørt verða gift ella livað í parlaðið og verður saúgvandi og tá ið fólk er gift ertað greitt men tá ið tey liva sambúgvan parinum so eru vanligur reglurnar í mun til ætleiðing og so frameftir at mann hevur búð saman í minsta lagi tveyet hálvt ár síðani hevur ein annar partur av meirilutanum jóhandal egnar viðmerkingar sum hann eisini hevur biðið um at forkvinnan nevndini lesur upp ojóhandal sigur soleiðis at í eini vælvirkandi rættarsamfelag annaðogtjúgu einogtjúgu er tað umráðandi at allir borgarar fáa eins viðgerðir javnsettir tá lógarsmíð verður gjørt hetta uppskotið hjálpir sum nevnt í viðmerkingunum hjá meirilutanum upp á hesa støðu sum fólkavaldur parlamentarikarar valdir at tæna fólkinum til at gera lógarsmíð sum skal hava eins virknag rættindi fyri øll tey sum ógin umfat lógirnar umfata kann undirritaði ikki taka undir við at vit sum samgonga ikki vilja tryggja minnilutan sum her samkyndu pørum og harvið børnum teirra at fáa somu løggildu rættindi til barsisskipana sum restina av borgarunum landsins vit hava eitt sera fjølbroytt og samansett samfelag og tað er umráðandi at tað rýmd fyri øllum eisini samkyndu foreldrum sum fáa sær børn og samkyndu foreldrum sum velja at ættleiða í teimum føroyum sum vit undirritaðu vilja vera partur av skulu hesi fólk og børn teirra føla seg eins vælkomin og liva og virka eins og øll onnur í samfelagnum løgtingið hevur í tvey túsund og sekstan samtykt a loyva borgarliga giftamál millum samkynd við teimum rættindum sum tað hevur við sær eina avgerð sum eisini partur av mínum flokki vara við til at atkvøða fyri altso tað er sambandsflokkurin sum her í talanum mann hevur altíð í flokkinum tá tað kemur til lóggávu etiskum moralskum slag stilla tingfólk frítt at hava sínar meiningar og atkvøða eftir sannføring síni við tí grundarlagið viðgerð undirritaði altso jóandal eisini hetta løgtingsmál nummar fjøruti tjúgu tjúgu um rættin til barsisgjald í hesum føri at geva teimum av tveimum á sama kyni í samband í hjúnabandi ella sambúgvandi parlagi somu rættindi til barsilsfarloyvi og barsilsgjald undirritaði vil eisini staðfesta og leggja dent á at mín støða í hesum áliti ikki sampakkar við støðumna hjá fleiri av hinum í samgonguni iritaði meta at tey sjálvi fara at taka orðið í málinum at hugsa um barnið um barnsins besta má vera aðalmálið hjá okkum øllum uttan mun til um foreldur eru hinskild ella samkynd og tað gera vit best við at rættindi hjá samkyndum og hinkendum foreldrumi er á jøvnum føti tá tað kemur til almenn tilboð skipanir og skipanir sum til dømisbarsiskipan og harra formaður so eru nøkur tvey broytingaruppskttey eru av tekniskum slag tey broyta ikki innihaldið í sjálvum lógaruppskotunum øog tí haldi eg ikki at eg fari at gjøgnumganga tað tað er ein rættiliga drúgvur tekstur til viðmerking men eg fari bara líka t leggja afturat ati uppskotið sum vit viðgera í dag til aðru viðgerð er eitt uppskot sum grundleggjandi sigur øgiliga einfalt at sangin pør sum fáa barn saman og so kunnu dokumentera hettir eitt felags barn at tey eiga eisini at fáa rættí barsisskipanini eisini hóast tey løgfrøðiligu rættindini ikki eru komum á pláss senn og tað akkurát tað seinna skriva vit tí at tað kann taka upp til tvey eitt hólvt ár at ættleiða men vistu tey kunnu dokumentera at hetta er teirra barn og í tí liggur sjálvandi at eingin annar hevur rætt til hetta barnið vit troka ongan pápa ella nakrar mamma av tað virða vit at tann lóggávan ikki er fult upp á pláss men við tí uppskotinum sum fyriliggur so lofta tað so nógvum sum tað kann ofta og defaktog lofta tá teimum sum hava hesa avbjóðingina í dag so eg haldi sjálv at tað verður sagt øgiliga nógv um hetta uppskotið í longri tíð sum meginparturin haldi eg hevur ella ein partur av tí hevur øllum førum gruggað málið nakað men málið er øgiliga einfalt skulu vit kunna gera lóggávu sum sigur at sjálvandi eru foreldrini øll barsilslón byggir upp á rættinini hjá foreldrun at verða heima hjá barninum tað fyrsta árið afnát er føtt og har vita vit tað er øgiliga lætt at dokumentera hvørji foreldur í veruleikanum visi mann vil hvørji foreldur eru foreldur at eimum barni defakto eisini tá tað snýr seg um samkynd pør hóast vegurin hjá teimum kann vera eitt sindur meira avbjóðandi í mun til at fáa barnið enn hjá hjá øðrum so eg haldi eg fari ikki at siga so nógv afturat harra formaður ikki annað enn at vit hava fingið eitt broytingaruppskot á borðið eg haldi ikki tað heviri rætt at mær fari g viðgjørt tað broytingaruppskotið eg havi so mikið nógvar spurningar at eg má nokk seta teir í míni næstu røðu meni meni eg haldi at tað uppskotið sum lá á borðinum var so mikið greitt at mann átti at kundi tikið støðu til um mann vildi geva samkyndum henda sama rættin sum onnur sum fáa børn takkfyrija