Rósa Samuelsen (Sambandsflokkurin (Union Party)), speaker, 2022-03-22
Topic: 1. viðgerð LM-102/2021  Uppskot til løgtingslóg  um foreldramyndugleika og samveru  (Foreldramyndugleikalógin)
samelsen gersovæl takk fyri harra formaður eg vil siga tað eg eri ómetalaliga glað fyri at vit nú hava fingið foreldur á myndugleikalógina til viðgerðar í løgtinginum tí at at blíva foreldur tað e jú tann størsta løtan sum ein kann sum foreldur kann ímynda sær oeg má líka taka og haldi eg skal rættleiða tá ið tá vit tosa um definatiónina av foreldurun um tað hoyrir heima í hesari lógini ela ikki definatiónim at hvat foreldur er tað er jú í lógini um børnar srettstilling og hevur so einki við hesa lógina at gera og tað sum vit leggja upp til í hesari lógini tað er at tryggja tann partin sum ikki er nóg stór rættindi í dag at vera um síni børni og tað er eingi loyna atað er pápin tað er soleiðis tað at tá ið tú sum foreldur er gift og fær eitt barn saman so er tað automatiskt felags foreldramyndugleiki ert tú samnbúgvandi so er tað ikki per automatikk tá er tað pápin sum skal vátta at hann er pápi og tey kunnu vera samd um at fáa felags foreldramyndugleika og í allar allar allarflestu støðunum eru foreldrini samd tað er tó undantøk og tað er tá ið kanska at gentan ella kvinnan heru verið úti fyri voltegt ella tað er hon er komin í eit eitti forholt sum sum er harðskað frakt ella tað kann vera bæði vera sálarsjúka ella rúttrupulleikar sum er inni yvir og tað kann vera tað at mamma sigur eg velji ikki at pápin skal hava foreldramyndugleika vistiman hygur eftir lógunum í norra og danmark og samanlíkna tað við lógarupskot sum er sum vit arbeiða við nú so dámar mær í forhold betri ta lógina sum mann hevur í norra har sum øll børn sum eru fødd frá fyrsta januar hava í útgangspunkti felags foreldramyndugleika og so er tað eina ein eina eina røða avundantøkum og sum ger tað at kanska annað av foreldrunum kktað kann vera mamman tá kann eisini vera pápi sum ikki eru mett at vera egnaðir og tað sum eg eri ómetaligani hørm um tað er tað at mann skrivar í lógina at tað skal vera fyri at fáa felags foreldramynduglaik sum skalt hava búð saman í tíggju mánaðir tað ber snøgt sagt ikki til taka vit hædd fyri teimum monnunum sum eru útsiglair teir sumsigla til dømis í grønlandi har er tað krav at við sær t sigla í grønlandi so hava tað adressum í grønlandi skulu so allir pápar nýklaktu pápar ikki fáa loyvi at hava foreldra felags foreldramyndugleika tí at teir ikki hava havt bústað sambært fólkayvirlitunum í føroyum so fáa tað ikki felags foreldramyndugleika so eg sigi at tað snøkk sagt so taki egikki undir við tí og eg vóni at landsstýrismaðurin hann góðtekur ta at vit broyta tann tann partin tí sjálvandi skulu vit tryggja børnunum eisini at pápin sum er útsiglari og býr í grønlandi skrásett adressa í grønlandi eisini skal fáa loyvi at sværa pápi og ffáa fforeldramyndugleikan hjá síni barni so er taðeitt annað sum eg eri eitt sindur stúrin um tað er í hvønn mun eg haldi at tað er tað er tað er foreldrafyrisitingin sum skal familjufyrisitingin sum skal avgera hvat barnið skal búgva visu tún hyggur eftir lógina í norra og hyggur í lógini í danmark so er tað dómsstólurin taer rætta skipanin sum ikki avger tann partin og visumann hugsar um okkara lítla ssamfelag tosar um ogtá i tá ið vit tosa um hesi her hvør ikki kann vera foreldramyndugleika ella felags foreldramyndugleika so er tað í tann førum har tú ikki ber til har sum var mett ikki ber til tí at kanska konfliktin ognu vogi hjá millum foreldruni er so høgt at tað ikki ber til at samstarva og oftani er tað tá ið tá ið fólk fara frá hvørjum øðrum so er tað barnið sum verður brúkt ella misbrúkt til athevna seg inn á hvønn annan so at eg meti tað at tað er forviðbrekið at tað er ein fyrisitingarlig avgerð sum kann kærast til kæristovna í almennu heilsumálnum heldur enn at tað beinleiðis fer til dómsdólin dómstólurin er meira vardur ella tey sum eru í ið taka avgerðnu um dómsdóðli er meira vard enn tey sum sita í fyrisitingini tú skal minnast til ein málsviðgerði ella tveir ella tríggir sum skulu verða taka taka at taka einagera enavi niðurstøðu skulu eisini møta sum fólkumum upp í sms tað skulu møta teimum e meininheitini at að skulu møta teimum úti á gætun g tay sulu møta teimum allastaðni er konfliktin millum tvey so kann konfliktin blíva upp aftur nógv størri enn tú dregur embaiðsfólk inn í inn í konfliktina so tá mann tosar um stolking so kann tað eisini vera stolking av av av av avstarvsfólkum og tað kenni mann til aðrastaðni frá eisini at mann skal verja tey sum arbeið inan fyri barnaverndin og tað er eingi loyna tað skal mann nokk eisini gera í føroyum tí at eru tað eru dømir um at atieisini starvsólk ó og tað er na nakað sum sumsum sosialagevarafelagið hevur beinleiðis hvur víst á eisini og ikki tekur undir við at mann loyvir tí at tey fólkini skulu verjast og tað er enki ivast í at kenslurnar eru standa øgiliga nógv upp á spæl tá tú fært frátikið rættin til eitt barn óðansæð um tú ert eygnaður ikki egnaður tí at tú óansæð so elska síni foreldur ella eldrini foreldrini elska síni børn treytaleyst óðansæð tað er bara ymiskt hvussu ty gera tað og hvussu t at duga at stíla teimum stýra teimum kenslunum tær konfliktirnar sum eru og tá ið mann tosar um at børn hava tað trupult í dag so er einki ivast í at eitt ella u ein av orsøkjunum til at børn hava tað so trupult er at tað er øgiliain høg høgar konfliktistøður sum eru um eitt barn har sum foreldur ikki kunnu samlast um eit barn og eisini tá ið foreldur sum búgva saman eisini er saman um eit barn at tað er kanska ein av teimum størsta rsum er at at attryggleikin hjá børnunum í heiminum ikki er tann sum manneigur at vera og tað er øgiliga nógv tman kemur øgiliga nógv tað kemur øgiga nógv fram um hetta her hvør hevur hvør orsøkin til at børnini ikki hava tað so gott í dag tað r einki ivast í at tað er gott fyri nøkur av foreldrinim fara frá hvørjum øðrum men tað er eisini trupult fyri nøkur at tey fara og at orsøkin til at tær flyktirnar konfliktirnar sum barnið hevur tað fer oftani víðari í lívinum og hevur tú ikki so tær skipaninar sum lofta kunnu lofta børnunum professionelt inni evir dagrøktina ella vøkgustovunum í barnagørðum jmen so er barnið prísgivið tað er fullkomiliga prísgrivið so at eg haldi tað er tað er rætt at tað er dómsstonur í hesum førinum soleiðis tað at har er endaliga avgerðin vist tú skalt í ein prosess har sum tú skalt í eina kæru støðu so er prosessin øgiligani long og kann blíva øgiliga eksplosiv fyri ikki minst fyri barnið so samanumtikið so eri eg ómetaliga glað fyri at vit fáa hesa lógina og tað e eingin iva í at vit koma t at brúka ein e eina rúma tíð upp á at viðgera hana í nevndini og tað verða nógvar innkallingar og serliga tað sum mann er stúrin um hvat ið serligahet her við hvør skal taka avgerð o ikk kal taka avgerð og tað sum hevur tíggju mánaðar at so kalt bú sama tíggju mánaðir tað haldi eg ikki heldur tí tað er øgiliga nógv foreldur sum ikki búgva saman í dag tey hava ikki sama adressu tú kann mamma kann búgva hjá foreldrunum og pápin kann búgva ja adressu í grønlandi ella onkrar aðrar bygd so tann partin hann heldur ikki í føroyska samfelagnum so eg vóni at vit kunnu rætta upp á tey tingini sum vit ikki eru ordiliga samd um og egundirstrika at hetta er ikki talan um mammur og pápir hetta dragar seg um foreldur tí hitt er í vørnines rættstilling so eg hopi ikki tað at tað kemur at skakla hesa viðgerðina um málið visman tekur dregur eina aðra lóg inn í eina lóg sum kann kanska blíva keðilig og kanska vit iki fáa semji um takk fyri