Hanna Jensen (Framsókn (Progress Party)), speaker, 2020-10-08
Topic: 1. viðgerð LM-031/2020  Uppskot til løgtingslóg um broyting í løgtingslóg um arbeiðsfremjandi tiltøk (Broytt tillagað starv, nýggj javning o.a.)
ka skeg mann siga eitt eitt sindur komplekst mál og visti mann hyggur eftir endamálinum so eru trý endamál og tey eru tað ati tey eru tað at mann vil tálma útreiðsluvøkstrin á fíggjarlógini tað er sjávandi nakað sum mann kann gera á øllum møguligum kontum innan fyri nógvar ymiskar goyrar øogat javna at javning av almannaveitingum verður meira eins og so nakrar tekniskar broytingar g tær teknisku broytingarnar hava sjálvandi við tað at gera at vit hava fingið eina nýggja lóg í staðin fyri forsorgarlógina so har eru nakað við orðavali og hvussu hvat verður sipað til í lógini so tað er sjálvandi eingin bein í tí og og tá kemur ein nýggj lóg í gildi í í einogtjúgu har ha men hetta hetta er nokk so tekniskt orðað skilt á tann hátt at í í einum prinsippi tað var tað sum eg hugsaði um tá ið eg hevði eina viðmerking til steffan klein poulsen at er tað eitt endamál ið sjálvum sær at hetta her næsta endamáli sum er at almannaveitingar verða javnaðar eins er tað eitt ordiliga viktigt evni ella er tað bara faktiskt nummar eitt sum er tað viktiga í hesari her lógarbroytingini eg havi mín mistanka um at vit hava við einum landsstýriskvinnu at gera sum faktiskt sjálvsaman við einum samdum løgtingi tá ið hetta her bleiv hækkað á sinni hevur atkvøtt fyri einum uppskoti men sum eg faktiskt er undir trýsti frá einari samgongu at at gera nakrar broytingar sum snúgva seg um júst hetta ati at spara á tálma útreiðslurnar á fíggjarlógni og tað ger hon so sjálvandi og og bera okkum hetta her uppskotið sum skal geva í einogtjúgu umleið eina millión og sjeyhundra og hálvtrýss túsund í sparingum har á leið og og tað er jú tað er jú tað sum hon er nærmast áløgd at gera fíggjarnevndini hevur havt viðmerkingar um hendan her kraftliga vøksturin á hesari her konturni og tað kunnu vit sjávandi øll lesa og og síggja svart upp á hvítt um vit leggja í og og tað er so tað tað sum eg havi hug til at brúka eitt sindur av tíð uppá tað er hvat er hetta fyri ein lóggáva hvat er hetta fyri ein skipan sum nú hevur sjey eitt hálvt ár a baki og sumfleiri av teimum sum nú sita viðsita í stjórn gjørdu sett í verk faktiskt var tað fyrireika frammanundan havi skilt eisini so tað er nógv fólk sum hava verið við í prosessuni at skapa hesa lóggávuna um arbeiðsfremjandi tiltøk og tað sum eg altíð havi hildið um hesa lóggávuna er at hon er liggur á skeivum stað eg haldi at tað er ikki rætt at ein lóggáva sum snýr seg so nógv um arbeiðsmarknað sum snýr seg so nógv um útbúgving og menning førleikamenning og tað at nýta sínar talankt og sínar førleikar og faktikt taka útbúgvingar at tað hundrað prosent liggur inni á almannageiyranum eg haldi faktiskt at tað er eit skeivt útgangsstøði í í botnugrund og tað hhava vit diskuterað øgiliga nógv innan floks og eg haldi at t at tað at tað liggur í almannageiranum tað ger tað at vit stara okkum blind upp á ein sovornan reglu sum nummar tvey í endamálsorðingini fyri hesa her lóggávuna at javning av almannaveitingum skal vera meira eins eg veit at tað er ikki høvuðsfokus men tað verður brúkt og tað vil siga so hevur tú harvið sagt at tað er ein øgiliga stór líkheiti millum virksemi í lógini fyri arbeiðsfremjandi tiltøk og lat okum siga ta vanligu dagpengarnar sum mann kann fáa av ymiskum slag og er tað nú tað er tað nú tað hevur virksemi í lóg um arbeiðsfremnandi tiltøk ikki nógv meira at gera við tað sum fer fram úti á arbeiðsmarknaðinum og tað sum fer fram á útbúgvingar í útbúgvingargeiranum antin tað er tann vanligi formellu vegurin ella tað er á eini tillaga útbúgvingargongd á arbeiðsmarknaðarútbúgvingar og vaksnamannaútbúgving eg haldi sjálv tað at at tað hevur meira meira sektskap við tað virksemi og eg haldi faktiskt at henda skipanin frá byrjan burdi havt verið fyrireikað og plaserað einastaðni í samband við trý partasamstarv og tað tað førir meg til tað at eg haldi at vit í føroyum hava dugað ómetaliga illa at brúkað brúkt trý partasamstørvini til at loysa tílik vandamál sumlóg um arbeiðsfaknartiltøk skuldi loysa og tað vil siga at vit hava ikki í nóg stóran mun brúkt l frá arbeiðsgevarin sum fleiri nú ákalla tey siga tá vit broyta hetta her so fara arbeiðsgevararnir nokk at hvussu vita vit tað vit hava slettiki verið í nøkrum trýpart av samráðingum um hetta her málið yvirhøvur og hví hava vit ikki tað vit eru ikki nóg búgvin á tí økinum arbeiðsmarknaðarmálum tí arbeiðsmarknaðarmál eru breið hetta snýr seg um ein ein fjøltáttaðan arbeiðsmarknað har sum tað skal vera rúm fyri fleiri út frá einari devisu um at tú lærir alt lívið og tú kanst brúkast alt lívið antan hundrað prosent hálvtrýss prosent ella fjøruti prosent alt eftir hvat tínir førleikar eru og í hvønn hvussu nógv tú kanst vera við um um tú hevur ein ein eina avmarking ella eitt brek ella okkurt so bara fyri at fáa tað púrasta greitt at eg haldi at hendan her hetta virksemið sum hendan lógin umfatar hevur ikki uppiborið at blividividerað niður til hasar tríggjar reglurnar sum standa sum endamál fyri hesum uppskotinum o lógarbroytingunum og eg vildi heitt á hesa samgonguna at gjørt meira enn hetta sum tey nú ætlaðu sær at gera lat okkum síggja hvat nevndarviðgerðin fór fer at vísa nógv heldur fara grundleggjandi til verk og farið in í trýpartasamstarv um hetta við tí tilaga arbeiðsnmarknaðinum ella tillagaðum størvim tí tá ið tað kemur til hvariaru spurningar tað at vera til arbeiðis at førleika menna seg og at at fáa líkasum eina karieru so snýr tað seg um tað at menniskja skal skilja seg sjálvt tað skal menna seg tað skal kanna lívið og og og royna lívið á ymiskan hátt tað skal læra og tað skal arbeiða og tað skal kunna ferðast í hesum yvir eitt heilt lívsskeið í øllum slagsbroytingum og í yvirgongdum og harvið hava fáa og menna sítt tilvit um hvat mann dugir og og og hvat mann ger og hví mann ger tað og harvið so so nema vit nemliga við arbeiði og útbúgving líka so nógv sum vit nema við almannamál og tann enska fatanin av karieru hon er øgiligani loddrætt altso tað er hugsað loddrætt tað handlar um at koma uppeftir uppeftir og gera eina karieru og at øll tey vanligu fólkini tey hava onga karieru eg havi eina karieru nei men tann norðurlendska fatan av orðunum karieru sum er rættiliga viðkomandi í mun til arbeiðsfremjan tiltøk hon hevði meira vatnrætt mann hugsar at at tað er upp og niður í lívinum hjá hvørjum einstøkum og kanska meira skiftandi hjá summum alt eftir hussu umstøðurnar eru og soleiðis er tað hjá okkum flestu antin vit bera brek ella hava onkra avmarking ella ikki so tá ið tað er sagt so er tað øgiliga trupult at hyggja eftir øllum hesum tølunum her og kunna staðfesta tað at eini hálvtrýss fólk fara at verða rakt avsum her faktiskt meira enn tað og vit kenna sletiki teirra umstøður vit vita at tey hava fastar útreiðslur vit kenna ikki til hvat fyri forsyrgjarauppgávur tey hava vit vita ikki akkurát hvat tey fáast við men at vita tað at tey knappliga uttan um uttan um sáttmálasamráðingarog anna soeiðir sum aðrir sum fakbólkar annars eru undirlagdir eg knappliga skulu hava eina broyting í sínum lívi tað skulu vit sjálvandi seta upp ímóti hesum at vit hava havt ein kraftigan vøkstur og einari kontu og eg haldi atað er ordiliga viktigt at viðgera hetta væl at ikki at lítilsgera hetta er nøkur menniskjur sum faktiskt hava eina karieru líkamikið hvat fær lutfall arbeiðsgevaran gjaldar og og hvat almannaverkigjaldar so hava tey eina karieru og hon er sikkurt skiftandi eins og hjá nógvum okkara og hetta er verulig fólk tey gagnnýta sína tallent tey hava tey eru kanska á veg at førleikamenna seg ella tey hava førleikamennt seg tað vil siga tey eru í onkrum starvshópi onkrum fakfelag ella ella í einum fakhøpi hóast tey hava nakrar avbjóðingar og eg vil gjarna hava tað at tað tann hugsanin kemur inn í viðgerðina og eg vóni at viðgerðin verður soleiðisnar at um mann fer at broyta hesa skipanina so verður tað við einari sannføring um at mann er á veg til at gera nakað betri fyri hesi fólkini og eg vildi sagt tað besta tú kanst gera fyri tey sum millum annað megdumboðar tey hava jú eisini verið úti og sagt hether hvat er tað fyri ein lívsnoysti tú antin skapar hjá teimum fólkunum sum ynskja frameftir sum ynskja at brúka sína talent og og liva sínar dreymar út í ein ávísan prosentpart um ikki hundrað prosent á arbeiðsmarknaðinum hvat er tað tú sendir út visti tú í prprinsiprinsipielt bara sigur hygger tú ert tað sama sum eina almannaveiting og tað er har í tað liggur kjakið um skal almannaveitingin vera sum allar aðrar almannaveitingar ella skal hon hava eina karieruhugsan inni og visti hon hevur eina karieruhugsan inni fásu arbeiðsgevarar og og løntakara feløg og og og og onnur útbúgvingar verk inn á banan elavera við at halda hetta her inni á almannageiranum tí hetta er ikki bara almannageirin almannageirurin í gásareyðum spítur bara pengar í alt hitt er virksemið sum liggur faktiskt í øðrum geirum eg haldi tað er so týdningarmikið at mann sær í hesum ljósinum og eg ynski nú eg eki verði leingi á tingi afturat sog eg ynski hesum málinum eina góða viðgerð sum tænir øllum pørtum ikki bara landskassanum men eisini einstaklingunum í samfelagnum takk fyri frú forkvina takk fyri so eru nakrar viðmerkingar tann fyrst frárósu samuel