Aksel Vilhelmson Johannesen (Javnaðarflokkurin (Social Democratic Party)), speaker, 2021-04-29
Topic: 2. viðgerð LM-136/2020  Uppskot til løgtingslóg um veiðigjøld fyri fiskiskap  (Veiðigjaldslógin)
hara formaður til viðgerðar er ein onnur viðgerð av uppskot til løgtingslóg um veiðugjald fyri fiskiskap eisini kalla fyri veiðugjaldslógin og tað er eitt uppskot frá landsstýrismanninum í í fíggjamálum og sum vit í fíggjarnevndini hava viðgjørt og fíggjarnendin hevuvur sum undanfarni røðari segði deilt seg í ein meiriluta og ein minniluta meirilutin er su samgongumboðini í fíggjarnevndini og minnilutin er so andstøðug vumboðini í fíggjarnevndini ta er pollareynatúgvu ruttvang og eg sjálvur og eg skal lesa okkara álit upp minnilutin tekur ikki undir við málinum fyriliggjandi uppskot er at rokna sum eitt veiðugjald fyri hvørt fiskakilo og ikki eitt tilfeingisgjald bygd á tilfeingisrentuna minnilutin hellir til seinna loystin at geva rættindaeigaranum avkast av sínum ognar lutum minnilutin er í høvuðsheitinum samdir við stigvísa leistunum í veiðugjaldi er snikkað eftir loysturin er einfaldur og fylgir prísgongdini hjá teimum ymisku fiskastøgunum lágir prísir geva eitt lægri veiðugjald og hægri prísir geva eitt hægri veiðugjald minnilutin er eisini samdur í at vit bara eiga at taka veiðugjald av teimum fiskiskapum har ein tilfeingisrenta er tá tað kemur til heimaflotan kunnu vit nokk staðfesta at har er eingi tilfeinisrenta tískil eigur heimaflotin ikki at rinda veiðugjald tá tað kemur til barensands fotan og ikki minst uppissjóvarflotan er eingin ivi um at har hava verið har hevur verið ein stór tilfeingisrenta seinastu árini tá ein tilfeingisrentahar til staðar fáa veiðurættindini eitt stórt virði spurningurin er hvør skal hava hetta virði tekur landið ikki alla ella størsta parturin av tilfeingisrentuni inn so fær loyvishavarin ein serstakan ella óvanligan stóra vinning ella í ringasta føri verður tilfeingisrentan kapitaliserað tá loyvi og veiðurættindi verða seld millum privat á privata marknaðinum tá eru tað tey sum fara úr vinnuni sum taka tilfeingisrentuna við sær og tey sum koma inn í vinnuna rinda tilfeinisrentuna til seljaran og taka eina stóra skuld og harvið eisini ein stóran vága áseg minnilutin heldur tð hevur stóran týdning at vit taka størsta partin av tilfeingisrentuni inn í landskassan hetta av tveimum orsøkum at tilfeingisrentan kemur øllum føroya fólki til góðar og at vinnan sum frá líður ikki verður ov skuldarbundin uppskotið hjá landsstýrinum byggir ikki á nakrar nakrar útrokningar av hvør veruliga tilfeingisrentan er tað er tó rættiliga sannlíkt at tilfeingisrentan er munandi hægri at veiðugjøldum verða ásásett til at verða í hesum uppskotum tá prísirini eru í miðal og ikki minst tá prísirnir eru høgir samstundis kunnu vit staðfesta at tá prísirini fara í botn er eingi tilfeingisrenta hóast hetta so tekur uppskoti hjá landstýrinum eitt veiðugjald frá fyrsta oyra vinnan eigur at hava møguleikar til vanligan vinning inntøkur til at rinda allar hýrur og útreiðslur inntøkur til nýíløgur og eitt rímiligt avkast til eigarar tá vinningurin í fleirfalt hetta er tekin um eina tilfeingisrentu sum landið eigur at taka størsta partin av til landskassan fyrsta av øllum so eigur ein neyv útrokning at verða gjørd av tilfeingisrentuni ein útrokning sum allir partar kunnu hava álit á tá tilfeingisrentan sveiggjar eftir gongdini í vinnuni so eiður henda útrokning at verða gjørd við jøvnum millumbilum veiðugjaldið eigur síðani at byggja hesar útrokningar minnilutin heldur at í uppskotunum er veiðugjald sett ov høgt tá prísirnir eru lagir veiðugjaldið er eitt sindur ov lágt tá prísirni eru miðalhøgir og alt ov lágt tá prísirnir eru høgir tí tá er tað at tilfeingisrentan er stór minnilutin tekur tí ikki undir við málinum og mælir løgtinginum frá at samtykkja uppskot sum sagt um eg skal taka samanum tað sum andstøðuumboðin í fíggjarnevndini skriva og halda so halda vit týdning at mann ger eina útrokning av hvat tilfeinisrentan er tey sum verða hoyringar í fíggjarnevndini hava sagt at t rættiliga einfalt ati gera hesa útrokningina tí at mann hevur eini ella rokniskapur at gera tað út frá tað eru kanska tvey parametur sum man kann vera ósamdur um tað er at áður tá búskaparráið hevur gjørt eina útrokning so hev mann sett hýrðuna hjá manninunum inn eg haldi tvey túog fjúrtanm hann setthýruna til fýra hundrað túsund og í tvey túsund og seytjan vað han sett hýrurnar til sjey hundrað túsund tað er nakað sum er skilligt at tað var kritikkur av tí og t spurningurin skal man vrhøvur seta hurðina inn til annað en tað sum hon veruliga er í roknskapinum tað er ein ein ein ósemja skal stigga seg upp og hin ósemjan tað er hvat er eitt rímiligt avkast tak meg ikki í tí men minnist teg rætt tá búskapar áðurhur roknað við tí so eltaðer sagt eitt rýmiligt avkast í seks prosent av eginpeninginum tí tað er eitt miðal avkast í øðrum vinnum og tað skuldi verið sett eitt sindur hægri kan man eisini diskutera men øll onnur parametur eru rættiliga einfald at rokna tilfeingisrentuna út frá eisini roknað tað umaftur ár fyri ár fyri at finna ta rætta tilfeingisrentina tí hon svingar jú so skal mann bara finna semju um kaska fyrstu fremst vit sum sita her hvat ger mann við hurðirnar og hvat ger mann við viðavkasti er seksogfrenst forlogt sett og er tað ikki rættast at seta hurðirnar til tað sum tær eru í roknskapinum altu tað í elli o hurðina sum manni hevur goldið í árunum so kann rokna tilfarðssentina út tá min ikki roknara tilfeings rentuna út ka mar ikk gjørt í hesum førinum so er tað øiliga trupult at siga hvat gjøldini eiga at verða hvat er røttu gjøld men sum vit hyggja eftir gongdini í vinnuni tey seinastu árini so er tað nokk eingin ivi um at vissu prísirnir fara langt niður upopn so er eingin tilfeingisrenta vit kom ba a taka dømi júst í løtuni ella higartil í ár so ljóðar av teimum sum frá teimum sum eg havi tosað við í uppsjórarvinnuni altso tey sigla við onkrum skipinum ati prísurin á svartkjafti er rættiliga lágur kanska heilt niður ímóti einari krónu og tá er tað nokk ø rímiliga víst at tá er eingin tilfeingisrenta tá prísurn verur so lágur men alíkavæl rindar mann eitt rímiligt gjald eftir hesum uppskotunum hjá landstýrinum tað halda vit ikki a mann eigur at rinda tí tað er tá eiga man iki at rinda tá prísurin ser lágur tí ta tilfeingisrentuna vit skuldu hava ikki meira enn tað øh men hinvagin visu nú prísurin fer upp tað kannhann fara taðhann verður fyrr upá tvær krónr g hálvtrýss fyri sparkjaft so eigur mn t rinda hægri enn hetta uppskotið ásetir men hyggja vit so eftir hvat miðjalprísurin hevur verið í tvey túsund og áðrenn frá tvey túsund og tólv og fram til tvey túsud og nítjan árennkorona kom so kundi vinnan gott tá iðo kanska makrelprísurin tildømis lagað seks krónur sjey krónur svinga har í millum kundi mann gott rinda eitt lít sindra hægri gjald í hesum førinum sigaeitt lísindua hægri gjald enn upskot leku upp til men tá prísurin blívur heilt høgur til dømis skuldi makrelprísin fór up á ellivu tólv krónur sum hann hvussur hevur verið í norra so er tilfeingisrentan rættiliga stór rættiliga stór og tá eigur man rinda um munandi hægri gjald enn aman setir í herpeint tað er tað sum andstøðan heldur vit eiga at gera og heldur eisini tað tá er tilfeindsrentan skuldi fara eftir so er tað bara tilfeingisrentuna og tað eru ongar ábendingar um at nøkur tilfeingisrenta eru í heimaflotanum to eigur heimaflotin ikki at rinda tilfeingisgjald ella veiðugjald tað sum vit kanska ræða st sindur tað er um mann ikki tekur allar tilfeinisrentuna inn og keyp og søla er loyvd á privata marknaðinum tá skip so verða seld so verða veiðurættindini eisini seld og tá kann onkur betala nokk so nógv fyri hesi veiðurættindini um landið ikki tekur tilfeingisrentuna inn ein høgan prís og tá kann vinna lívur hatta skuldarpundin tað sóu vit aftur í nullunum tá rættiliga nógv bleiv selt ella kappitaliserað at vinnan bleiv skuldarpundin og teir eisini trupult a koma koma eftirfylgjandi tí tann sum er komin inn í vinnuna hann hevur jú goldið tilfeingisrentuna teir veva trupult hí landinum at taka hana frá viðkomani á sama persónli umaftur meðan tann sum so fer úr vinnuni er tann sum kanska hevur fingið ein fittan partur av tilfeinisrentuni við sær eitt annað sum vit halda er eit sindur undarligt tí er broytingaruppskotið frá meirilutan í fíggjarnevndini at mann sigur mann altso uppskotið prinsippun í uppskotinum sigur tað at tá tað eru høgi prísir so ringar rindar tú eitt hægrigjald miðalprísir og miðalgjald lágislággjald men so sigur mann ókey nú vilja vit útseta í í gildiskomun í eitt ár tí prísirnir hava verið sol lágir seinasta ári orsakað av korona tí eiga gjøldirnir verða lág eftir prinsippinum herpeint og tað er hilt rímiligt sigarhann h nei tit sktit skulu ikki fáa tey láir gjøldini tí prísirnar verður láir tí útseta vit eitt ár betala et gomlu skipanini soleiðis at gjøldirni vera eit sindur hægri altso mann byrjar við at víkja frá prinsippinum og endamálunum í uppskotinum tað er at tað er eitt sindur undarligt øhhtí at visu prísirnir hava verið láðir og tað halda haldi et teir hava verið tað sum hoyrt í miðlunum orsaka korona so er tað eisini rímiligt at gjaldið er lákt tí endamálið hjá javnaðarflokkum er á ongan hátt at knott kroyta vinnuna men tað at taka tilfeingisrentuna inn og tá tilfeinisrentan ikki eru til staðar ja so er einki at taka inn takk fyri harra formaður