Bjørt Samuelsen (Tjóðveldi (Republic)), speaker, 2022-03-23
Topic: 1. viðgerð LM-120/2021  Uppskot til samtyktar um føroyskt heiðurstekin
røða er bjørt samuelsen gesvæl takk fyri frú forkvinna eg fari at lesa viðmerkingarnar til uppskotið og uppskotið sjálvt soleiðis at at tað er púra greitt hvat hettarheiðurstekið att uppskotið um heiðurstekin gongur út uppá tað er soleis at vit vilja gjarna uppskotsetararnir sum umboðaa seks flokkar á tingi meltær uppskotsetararnir sjálvir sum seta tað fram ynskja at fáa løgtingið at heita á landsstýrið um at leggja fyri løgtingið uppskot til løgtingslóg um føroyskt heiðurstekin at lata persónum fyri merkisvert arbeiði ella gerning ið gagnar landi og fólki og tænir í føroyum føroyar eiga at hava eitt slíkt teiðurstetion at halda vit eina aðrursmedalji ein almennan heiður ið kann latast kvinnum og monnum sum á serstakan dyggan og rós uppibornan hátt tæna landið og fólki persónar sum uttan mun til eit starvsøki ella samfelags statt gera nakað serstakt og merkisvert í virkni og verki sínum í samfelagnum persónar sum ganga undan og eru ein góð fyrimynd fyri uppvaksandi ættarlið og fyri okkum øll hetta kann vera í øllum liðum í samfelagnum innan almenna tænastu vinnulív list vísindi heilsufremjan fakfelagsarbeiði tónleik ítrótt manngol og sjálvbodnum arbeiði og so frameftir heiðurin skal umframt føroyingum eisini kunna latast útlendingum sum gera eittstakt eitthvørt serstakt fyri føroyar við hesi samtykt er ynski at løgmansskrivstovan setir at arbeiða í gongd um hvussu ein slíkur heiður kann skipast og hvørjar reglur eiga at verða galdandi fyri tilnevning og væl av teimum sum fáa heiðurin eisini eigur uppskotið at verða gjørt um hvussu heiðurin skal síggja út og um hesin til dømis skal vera í fleiri stigum sum vit kenna aðrastaðni frá grannalond okkara hava skipanir hava øll sovorðnar slíkar skipanir sum eru ein heiður sum landið letur sum dømi kunnu vit nevna grønlendski heiðurin sum eitur sella sum eru hvat kann maskan siga fortænastumadalja hjá grønlandska heimasýrðunum og tann heiðurin tað er eittsovorðt heiðurstekrin sum er ein ísbjørn fleiri av tykkum hava helst siða hana og hendan verður latin í silvuri ella í gulli eitt annað a dømi er íslendski fólkaheiðurin ið verður latin í fimm ymiskum stigum og sum íslendski forsetin leturtvær ferðir árliga tað er fyrsta januar í seytjanda juni og sum nevnt í flestu londum finnast hesi heiðurtikin tekin í ymiskum útgávum og stigum og í føroyum kenna vit sjálvandikanska best henda danska ræddari krossin sum jú eisini finst við fleiri heitum og útgávum ella stigum og líknandi heiðuskipanir eru eisini bæði í norra svøríki og finnlandi og sjálvandi øðrum londum við uppskotssettararnir mæla til at løgmansskrivstovan setir í gongd hetta arbeiði at gera tann almenna heiðurin og á fyrsta stigi eigur at verða at fara út og finna nøkur fólk sum hava tær røttu førleikarnar til at gera eitt uppskot um júst hvussu mann skipar ein slíkan heiður og at løgmaður síðani kemur í tingi við einum lógaruppskoti so tingið fær høvi at viðgera tað tað er umráðandi at bæði tilnevning og lating á heiðrunum gongur fyri seg á ein ógvuliga skipaðan hátt men eisini at tað er politiskt óheft tað leggja vit stóran dent á at hetta má ikki vera eitt politiskt heiðurstekin á nakran hátt men fyri at taka samanum frú forkvinna so er sjálvt uppskotið at lata eina viðurkenning fyri merkisterkt arbeiði ið er fyrimyndarligt og sum gagnar landið og fólkið kvinnur og menn sum gjøgnum starv eldhuga og gerningar sínar vinna føroyum og føroysk um vitan framburð mentan heilsutrivnað ella annað sum hava uppiborið at fáa eina almenna viðurkenning fyri hettar og tað eru hetta uppskotið hevur verið ávegis íeitt árstíð og og tað hevur verið umrøtt við nøkur fólk i í ja kanska fyrst og fremst hava tað verið nøkr umboð fyri teir størri flokkarnir sum upprunaliga vóru við til at at sum ja at viðgera hvussu mann kundi orðið hetta her og so hevur tað verið uppi og vent um mann skuldi gera eitt lógaruppskot tað kundi mann havt gjørt úti frá kanska soeis sum tað sær út í grannalondunum men eftir ráðgeving eisini frá umsitingini her húsinum so bleiv tað til at tað var tað var fornuftigast at leggja hetta til løgmansskrivstovuna at fáa gjørt hetta arbeiði tí hetta skal fyrireikast væl tað skal gerast ordiligt og tað skal gerast eftir føroyskum leisli og og og tað eru umráðandi so eisini at mann at flokkarnir onkursvegna eru við til at semjast um hvussu tað sær út tá ið avtornar og eg haldi að er ógvuliga gleðiligt at miðflokkurin og og framsókn og fólkaflokkurin og og sambandsflokkurin og tjóðveldi kunnu kunnu leggja hetta fram í felag og krist mikkelsen eisini frá sjálvstýri tí ati tá sjálvandi gjarna vildi havt javnaðarflokkini við eisini men tað er gleðiligt at hoyra javnaðarflokkurin vis javnaðarflokkurn kann fáa trygd fyri at hetta er ein heiður av einum ávísum slag at tey so kunnu vera við tað hopa vit í øllum førum tá ið tað kemur til endaliga avgreiðslur men tað er nokk so stuttligt tá ið mann viðger hesi tingini at nevna tað sum sum kanska løgmaður visti hann fer at taka orðið eisini fer at koma inn á men hetta við at mann hevur havt slíkar heiðar heirar fyrr og tað er kanska ikki verið nóg skipað tso høvað hevur verið og so er tað obbart ikki blivið varandi meni hetta málið skuldi verið viðgjørt nú fyri nøkrum døgum síðani og tá hevði løgmaður ja hann spurdi næstan slapið at fortalt hatta sjálvur men men hann hevði hann hevði eina medalju við frá einum heiri sumi pter mur dam sáli føroya løgmaður og formaður o javnaðarflokkinum tá lat og tað varð vist fyri góðan landbúnaðarskap tað var hann ógvuliga vøkur stór tung silvurmynst sum hevði og tað er helt tvar eitt sindur stuttligt tað var ein ær á baksíðuni nú heu hevur landsstýrið ág ein ver sum sum sítt búmerki men hetta var ein ær við lambi og vit eru fleiri sum altso hetta við at hava føroykt heiðurstakjin er nakað sum fleiri í politisku skipanini hava tosað um í nógv ár og tá vit onkuntíð umrøtt skal tað vera ein kvalur ella skal tað vera tjóðarblóman ella skal tað vera tjaldri o so heldur onkurim at tjaldri tað er fortað er fortjóðveldisligt og og hvalurin tað er forprovokerandi og tað er ringt kanska blíva samdur um hvat tað skal vera men ta tað halda vit eisini at tey sum fyrireika tað kunnu finna út av hvussu skal mann skal mann til dømis bjóða tað út til at vera eina hugskotskapping um hvat tað myndast á men tá ið vit so tosa um at veðrin er tað búmerkið sum landsstýrið brúkar so havi eg onkuntíð skemtað við at at tað átti heldur at verið aðrin tí aðrin átti lívið í okkum ullvae og føroya gull og tað snúði seg um at hava nógvar ær og fáa nógv lomb og so kanska hatta við ærini og lambinum sum var á hesum heiðurstekinum sum ptmor damsáli læt var eg eri ikki tað býttasta hugskotið men men tað kunnu vit venda aftur til atlil damsáli hevur eisini latið heiðurstekin tað var vist í samband við at heiyðra eitt bjarging aveinum skipi og í øllum førum visu vit hyggja til øll okkara grannalond so hevur hetta verið nakað sum londini hava havt og so er tað soleiðis at onkrir flokkartaka ikki ímóti ávísum heiðrum tað kann vera nógvar orsøki til tað eg skal ikki fara inn á tað tað er kanska ikki eg haldi tað gevur seg nokk so sjálvt at at tjóðveldi ikki tekur ímóti donskum riddarakrossi tí tað er jú knýtt á donsku krúni at vísa trúfesti yvir fyri donsku trúnuni og tá ið vit nú eru epopekana og eru lívveldisfólk so sigur tað seg sjálvt men tað merkir jú ikki at vit ikki halda at mann eigur at heiðra fólk sum gera eitt ordiligt arbeiði fyri land og fólk í einum landi og gera eitt gott arbeiði eg haldi at vit kunnu øll nevna dømir um menniskjur vit hava møtt okkara lívi í føroyum sum vit halda átti at fingið ein serligan uppibornan heiður frá landinum og tað eru fólk sum víða sítt lív tiltað kann vera mann gott arbeiði á ymiskum slag hjálpararbeiða ymiskum slag tað kann eisini vera tí tey gera okkurt heilt serstakt innan fyri at vinna landinum inntøkur tað kann vera tí tey granska og gera eitt heilt serstakt arbeiði har tað kann vera tí at tey hjálpa børnum tæna kirkjunu og samkomum altso tað kann vera øgiliga nógv og tí má mann gera eina skipan har fólk kunnu innstilla til hendan heiðurin og skjóta uppmen tað má eisini vera reglur fyri hvør kann fáas so túð ikki tað skal sjálvandi ikki vera káyrir sum helst men tað skal vera fólk sum veruliga hava gjørt nakað merkisvert og eg haldi at akkurát orðið merkisvert eri mær dámar øðuliga væl orðið merkisvert í hesum anhangunum ikki minst tí tað eisini knýtir okkum til merkið sum er okkara okkara flagg og og hesin heiðurin er so hugsaður at vera ein føroyskur heiður fyri fólk í øllum stættum í øllum størvum allastaðni í samfelagnum sum gera nakað merkisvert fyri landogfólk so at enda vil eg bara fegnast um at vit í felag leggja hetta uppskotið fram og vóni at tað eisini fer at fáa eina øgiliga góða viðgerð í