Bill Justinussen (Miðflokkurin (Centre Party)), speaker, 2020-10-06
Topic: 1. viðgerð LM-029/2020  Uppskot til løgtingsfíggjarlóg fyri fíggjarárið 2021
javnaðarflokkurin hevur ætlað sær at lagt uppskot fram um ati stytta arbeiðsvikuna fyribils við einum tíma annaðhvørt ár og so so kom eg á tal við eini javnaðarmann í eysturoynni og hann var himmalsfegin tí hann hevði hoyrt at javnaðarflokkurin ætlaði at stytta arbeiðsvikuna annaðhvønn tíma hvørt ár og tað er ú stórur munur á teimum báðum tingunum men tað ljóðar næstan líka og soleiðinar upplivi eg tað ofta tá ð eg siti her og viðgerð í fíggjarlóg vit hava lagt eina fíggjarlóg fram og hava greitt frá innihaldinum so kemur andstøðan upp og hon hevur eina heilt aðra fatan av innihaldinum altso ein tími annað hvørt ár er ikki tað sama sum annaðhvønn tíma hvørt ár tað sigur g sjálvt tað fyrra kostar kanska trý hundrað milliónir la seinna kostar fýra milliardir ella har á leið eg haldi at hendan fíggjarlógin er á einum rættiliga góðum stað tá ið vit hugsa um tær tann turbulens sum hevur verið í føroyska samfelagnum næstan síðani henda samgongan tók við á heysti í fjør og vit hava verið samd um eins og vit eisini vóru í tíðarskeiðnum frá ellivu til fimtan at tað ringasta mann kann gera tað er at spara so nógv at tað kemur eini afturgongd í samfelagnum tí lesa vit tølini sum síggja vit tað at tað er framvegis framgongd í lønarútgjøldunum tað er framvegis sera lágt arbeiðsloysi og tað er framvegis nógv virksemi í landinum og fara vit í óðumverkum inn á fíggjarlógina og taka niður eina rúgvu av útreiðslum fyri at røkka einum magiskum prosenttali sum onkur sigur er tað rætta í í í útreiðsluvøkstri so kunnu vit gera størri skaða enn gagn tá ið vit fóru til væl fyri nógvum árum skjótt síðani miðflokkurin so høvdu vit eitt motto sum at at vit skulu vaksa okkum til yvirskot á fíggjarlógini vit skulu framleiða okkum til yvirskot á fíggjarlógini vit skulu við góðum politikki skapa vera við til at skapa búskaparvøkstur heldur enn at spara okkum til yvirskot á fíggjarlógin tað er tann ringasta loysnin tað er at spara seg til yvirskot á fíggjarlógin og tíbetur so haldi eg vit gera tað rætta og tað sum eyðkennir hesa fíggjarlógina tað er at vit halda fast um at hava eini hægri løgukarm enn mann hevur havt fyrr altso í nógv ár helt mann tað at tað var nokk at gera løgur kring landið og útbyggja samfelagið fyri millum tveyog trý hundrað milliónir við einari fíggjarlóg sum var oman fyri fimm milliardir og tíbetur eru vit komin burtur frá tí politikkinum og hava nú lagt eina tíggju ára ætlan sum sigur at vit skulu útbyggja samfelagið fyri millum sjey átta níggju prosent av samlaðu útreiðsluni á fíggjarlógini at fara til løgur tað haldi er skilagott fyri komandi ár siga vit at vit vilja brúka sjey komma fimm prosent av tí samlaðu útreiðslujáttanini til løgur og tað er bara soleiðisnar at útbyggja vit ikki so stagnera vit og tí haldi eg tað er so gott at vit hava ein langan lista av løgum sum vit eru samd um at gera vit eg fegnist um at landsstýrismaðurin hevur arbeitt skjótt og hevur gjørt eina avtalu við runavíkar kommunu um ein innkomuveg eystramegna tunnilin og hann hevur gjørt eina avtalu um innkomuveg hesimennaátunnilin soleiðis at tað tann spurningurin sum hevur staðið óloystur í nógv ár nú er loystur og tað er komin ein loysn sum ger at at eg friður rundan um hetta málið eg fegnist eisini um at landstýrismaðurin ætlar sær at dagføra brýr og tunlar fyri eina hægri upphædd enn enn áðrenn og fegnist serliga tí at tað var eitt av teimum málunum sum miðflokkurin tók fram beint undan seinasta vali o vit løgdu eina eykajáttan fram um at hækka ta játtanina og undirstøðukervi saman við tí stóra vøkstrinum av kvotum sum vit hava fingið á í uppsjóvartilfeingi og saman við tí veldigurgongd sum vera í alivinnuni haldi eg eri kanska trý tey mest týdningarmiklu tingini og ferðavinnuni eisini sum hava gjørt tað t vit hava havt so góðan búskaparvøkstur hesi seinnu árini altso tað at vit frá almennari síðu útbyggja vegakervi og útbyggja undirstøðukervi og útbyggja vælferðar skipanina við við sjúkrahúsi og og eisini bústøðum til fólk við serligum avbjóðingum og sovíðari tað er alt við til at gera tað at tað verður betri at búgva í føroyum og tað verður betri hjá vinnulívunum at virka í føroyum vit fáa ein nógv flytførari arbeiðsmarknaðir altso tá ið tunlar norðun fjall eru komnir so verður tað einki problem at búgva viðareiðu og arbeiða í vágunum ella í havnini tí tað verður so skjótt at flyta seg og tað at tú hevur ein flytføran arbeiðsmarknaðir ger tað at tú fært eitt nógv effektivari vinnulív og arbeiðslív og tað er við til at skapa búskaparvøkstur tað eru nógvar verkætlanir her sum snúgva seg um at útbyggja undirstøðukervi tí at tað er lykilin til framgongd og til búskaparvøkstur á øgiliga nógvum økjum og í mínari verð eru tað sera bleytur politikkur tað at tú kanst flyta børnini trygt úr einari bygd til eina aðra í skúlabussum uttan at foreldur skulu hava ampa og hugsa um munn te vera komin trygt fram og so víðari og tryggja at tey koma trygt fram tað er bleytur politikkur tað er ikki asvalt ov betong og tað at tú kanst flyta fólk sum brádliga hava brúk fyri sjúkrahúsinum at kunna flyta tey skjótt til sjúkrahúsini tað er bleytur politikkur tað er politikkur sum sum sum vendir sær til menniskjuni g og snýr seg ikki bara um asfalt og betong og tí tí eru so øgiliga nógvir vinningar við at vit hava eitt gott og væl útbygt umstøðukervi og undirstøðurkervið hjá okkum er í dag høvuðsaktivi tá ið vit tosa um ferðavinnuna tá ið vit hava sitað í fíggjarnevndini viðgjørt játtan til ferðavinnuna og tað eru komin inn frá ferðavinnuni so hava tey greitt frá at hvør tann einasti ferðamaður næstan sum kemur til føroyar hann leigar sær á ein bil tí tað er næstan ikki annað land í verðini hvar ð tú kanst ferðast út til tey uttastu punktini á einum landi upp á so stutta tíð sum í føroyum við einum bili og tað er undirstøðukervi og vegirnir sum gera tað at tað er gjørligt og tað ger føroyar til eitt ekstremt spennandi ferðamál og tað skapar inntøkur í okkara landi sum koma úti frá at javnmeta við eksport so haldi eg eisini tað er fantastiskt at vit longu nú kunnu hava sett farleiðina til vestmannaar á skrá eg haldi tað hevur stóran týdning tá ið høvuðsøkið verður so væl samanbundið við vegakervi at tey økini sum liggja eitt sindur burtur frá høvuðsøkinum at tey fáa bestu umstøður soleiðisnar at tær bygdirnar ikki detta niðri ímillum tí haldi eg tað er gott at vit hava fingið vestmannafarleiðina á skrá og vistuvit so taka aðrar óloystar í undanfarnu uppgávur so er tað fámjinstunnilin sum hendan samgongan longu nú er samd um at vit skuldu gera og hava lagt eina greiða ætlan fyri tað tað fegnast vit í miðflokkinum stórliga um og hava eisini verið við til at lagt uppskot fram um tað frammanundan og tað merkjir jú eisini tað at tað sum vit hava lagt dent á tá ið vit hava sita í andstøðu tað víðari føra vit inn í samgonguna og taka okkara egna andstøðupolitikk í álvara tað hevur týdning og vit seta hundrað milliónir av til tunlarnorðurunfjall komandi ár tað er ein øgilig upphædd og eg má siga at tað e eitt bragd at tð hevur eydnast at funnið pláss fyri tí á tí ordinerufíggjarlógini tað hava jú verið tað hevurið nógv tosað um at finna alternativar fíggingarmøguleikar numuuppskotið hevur verið túsund ferðirnar nevnt men nú liggur tað í fastari legu á tí ordinerufíggjarlógini og tað er jú kunnu vit siga tað allarbesta tá ið samanum kemur vit hava eisini haldi eg innan fyri mentanarøkið ordiligani bretta okkum á og hava nakrar spennandi ætlanir millum annað hendan ktskipanin til skúlaverkið sum ætlanin er at brúka út í móti hálvtrýss milliónum til tey næstu árini ein skipan sum kemur at samanbinda alt kt alla alt skúlaverkið í einari ktskipan sum eg skilji tað so er tað í dag soleiðis at tað er nógvar ymiskar skipanir sum ikki tosa saman og tað ber ikki til at flyta ímillum skipanirnar soleiðisnar uttan nakan ómak men tað er ætlanin í framtíðini soleiðis at henda skipanin verður tann sama frá barninum sum fær í nulta flokk og til tað e liðugt á fróðskaparsetrinum tað haldi eg jú er ein øgiliga spennandi ambitiøs ætlan vónandi fer tær at ganga væl og so ikki minst at vit nú eisini lyfta uppgávuna at játta pengar til rásina í saltangará eg minnist tá ið ið fíggjarnevndin í fjør hevði sett pengar av til hetta økið tað vóru tað sera nógv tingfólk sum fegnaðust um hetta tí at hetta inniber millum annað at ung kunnu flyta heim aftur frá tilboðum sum tey hava í danmark og kunnu koma heim aftur til sína familju og vit kunnu hava eitt nærtilboð til tey tað haldi er sera gott og rásin hevur sera nógv positiv úrslit at vísa á og hetta er uttan iva eitt øki sum ja sum vit í veruleikanum eiga at útbyggja soleiðis at fleiri sum hava hesar avbjóðingarnar kunnu fáa eitt verdigt skúlatilboð og tey gera eitt eitt framúrskarandi arbeiði inni á rásini sum fevnir um nógv meiri enn bara skúlatilboð men eisini at at útbúgva ung fólk til sjálvt lívið og at duga at at ferðast í lívinum tað haldi eg hevur sera stóran týdning og so fara vit undir kunnu siga tað síðsta takið viðvíkjandi landssjúkrahúsinum øog tá ið tá ið hetta skeiðið er av hendan útbyggingin er av so hava vit eitt landssjúrahús sum sum er ótrúliga væl brynnja til framtíðina og ikki minst tað sjokroatiska økið sum hevur ligið aftur úr í alt for langa tíð haldi tað er fantastiskt at vit kunnu fáa eitt landssjúkrahús sum fær so góðar karmar millum annað til tað sjokriatiska økið og eisini at mann í sjálvari byggingini integrerar tað við aðrar aðrar sjúkrubólkar ikki hevur tað atskilt men at mann sigur hetta er ikki tá bo av fólk hava sálarsjúkur vviti hoyrdi millum annað haldið eitt ógvuliga áhugavert og spennandi innlegg frá einum løgtingsmanni í tíðinum í gjár fyrradagin um hetta at hetta er nakað sum allar familjur í føroyum so ella so koma í kontakt við og tí haldi eg tað er øgiliga týdningarmikið at vit viti hava eitt át sjúkrahús sum hevur tilboðini á ein slíkan hátt at mann ikki taboriserar tað sum eitur sálarsjúka so samanumtikið harrarformaður ja og so er tað er eisini nú ætlanin at seta ferð á at byggja bústovurnar tað var tað gekk ongan veg í í seinasta samgongu tíverri vil eg siga tí at tørvurin er so ómetaliga stórur og nú fara vit í gongd við hetta her hendan her sum summi í andstøðuni kalla hendan karráa samgongan hon fer í holt við at byggja byggja bleytar bygningar til til fólk við serligum avbjóðingum og og oí stóran stíl altso tað eru fleiri slík heim sum verða bygd í hesum skeiðnum og tað kunnu vit bara at fegnast um og eg haldi at hetta er eittgott arbeiði sum verður gjørt og so ætlai eg mær líka at taka eitt lítið sindur fram um um tvær játtanir sum hava verið fyri hoyggi haldi eg tað er tillaga starv og heilsutrygd og viðvítjandi tilligaðum størvum so haldi eg at tann játtanin hon hon økist meiri hon galoperar nógv skjótari enn aðra játtanir á fíggjarlógini og tí eiga vit sum hava ábyrgd at spyrja hví og hyggja eftir skipanini kann hon broytast kann hon gerast betri kann hon kann skipanin tillagast soleiðis at hon hon er soleiðisnar sum ætlanin upprunaliga var og og hví hví økis játtanin so nógv og landstýriskvinnan hevur so longu tikið nøkur tøk fyri at ansa eftir sær játtanini og eg haldi at millum annað kann tað sum landstýriskvinnan hevur gjørt nú tað kann vera við til at arbeiðsgevarin kanska gevur eitt lít sindur meir meðan almannastovan gevur eit lítsindur minni tað pjøvist ikki at merkja tað at løntakarin farin minni men tað kann merkja tað at býtislykiln millum arbeiðsgevaran og almannastovuna kann broytast eitt sindur viðvíkjandi heilsutrygd so haldi at vit mugu eftirhyggja uppskotið tað veit eisini a landsýrismaðurin er sinnaður til tí upprunaliga ætlanin var at hon skuldi vera í forhold til inntøkuna altso at mann skuldi javna í mun til inntøkuna soleiðis at tær hætey við hægstu inntøkunum kundi betala eitt sindur meira í heilsutrygd meðan tær lægru inntøkurnar ikki skuldu bløða sum bløða tað nógva takk fyri hara formaður takk fyri so er tað viðmerk