Liljan Weihe (Tjóðveldi (Republic)), speaker, 2023-03-30
Topic: 1. viðgerð LM-094/2022  Uppskot til samtyktar um at landsstýrið fær settan í gildi fyri Føroyar niðanfyristandandi UNESCO-sáttmála frá 20. oktober 2005 um at verja og fremja margfeldi í mentanarligum úttrykki.
takk fyri frú forkvinna vit viðgera í dag uppskot til samtyktar um at um neskusáttmálanu um at verja og fremja margfeldiguí mentanaarligum útsyki verður settir í gildi fyri føroyar og tað er landsstýriskvinnan í mentamálum sum hevur heittað á landsstýrismannin íð uttanríkis og vinnumálum um at leggja uppskotið fyri tingi unesku junitinaytion zacjrocaonolzin czificen kolsjóal organisation er heimsumfevnandi ysturfelagsskapur sum virkar fyri trygt og friði millum heimsins lond við at skipa samstarv innan málsøkin í útbúgving gransking mentanssamskifti og upplýsing málið hjá felagsskapinum er í samstarviat stimbra førleikar og vitanarkervi hjá limalondunum felagsskapurin fór til verka stutt aftaná seinna veraldarbardaga í nítjan hundrað og seksogfjøruti og síðani stovnsetanina er limaskarðin vaksin san í dag telur hundrað og trýoghálvfems limalond og ellivu atlimalond so tey flestu av heimsins londum eru sostatt limir í unesko føroyar fingu atlimaskap í tvey túsund og níggju endamálið við føroyska atlimaskapinum í unesko er at føroyar fáa eina sjálvstøðuga rødd á altjóða pallinum atlimaskapurin merkir at føroyar fáa eina sjálvstøðarødd í millum tjóða høpi at føroyar eru við í teirri altjóða menning sum fer fram innan málsøkini og eisini at føroyar vera meira sóniligar í altjóða høpi unetsku tjóðarnevndirnar eru sambindingarligi millum unesku myndugleikar og samfelagið og fyrsta føroyska ognetsku nevndin bleiv sett á stovn í tjúgu tólv eg havi faktiskt sjálv verið limir í nevndini eitt tíðarskeið í dag er evnið sum nevnt ugnesku sáttmálan at verja og fremja margfeldiu mentanarligum útsøki sum á enskum eitur konveyandi prozenáwørciti á ákolceóru ekspressins sum tað stendur í viðmerkingunum so hava mentanarpolitisku stevnumiðjini í sáttmálanum týdning fyri livirkoru virksemið hjá yrkislistafólki leikfólki starvsfólki á mentanarstovnum og felagsskapum og føroyar eiga at taka undir við sáttmálanum eins og flest onnur lond í heiminum longu hava gjørt undirtøka fyri unesku sáttmálanum er eisini ein fortreyt fyri limaskapi í kreaitovo jøurop sum veitir stuðul til listarligar og mentanarligar verkætlanir umframt verkætlanir innan kreativar vinnur og eg fari at koma inn á eitt dømi um hvørjar dyr hrieyitove jørop letur upp fyri okkum í føroyum eg fari ikki at ganga slavis gjøgnum sáttmálan men eg kann siga at eg taki undir við hvørjum orði í sáttmálanum sum varð staðfestur á aðalráðstevnuni hjá unesku í parís í tvey túsund og fimm og eg vil líka lesa tvey brot úr sáttmálan sum er vitandi um at mentanaðarligt margfeldi skapar eina ríka fjølbroytta verð sum økir valmøguleikar og elur av sær førleikar og virði hjá menniskjum og tess vegna er ein høvuðskelda til burðardygga menning í samfeløgum fólkum og tjóðum og næsta brotið sum ljóðar sum vísir á at mentanaðarligt margfeldi sum blómar í umhvørvi við fólkaræði tollyndi sosialum rættvísi og sýna millum virðing millum fólk og mentanir er alneyðugt fyri frið og trygd á hvørjum stað í londum og um allan heim við at taka undir við sáttmálanum binda vit okkum til at skapa karmar fyri mentanarpolitikki har mentanarligt margfeldi fær góð korð at virka undir tað sæst eisini í hoyringssvarunum at tað verður tikið væl ímóti sáttmálanum sáttmálin vísir eisini á at týdningurin av mentanarligum virksemi er bæði mentanarligur og búskaparligur og atlit má takast at báðum mentanarligu kreativu vinnurnar eru millum skjótast vaksandi sektorar í heiminum og svarar til seks komma eitt prosent av heimsbúskapinum mentanarligu og kreativu vinnurnar eru eisini sera tætt knýttar at ferðavinnuni ferðavinnan stendur fyri umleið tíggju prosent av øllum størvunum kring heimin og mett verður at júst hendan vinnan er ein hin besti katalisatorurin til at menna og nýtímansgera samfelag undanfarni løgmaður bárasteinielsen tók stig til vakstrarforðum hvørs endamál er at byrta upp undir virðisøking í týdningarmiklum geirum siðbundnum vinnum og alternativum framtíðarvegnum í føroyum eitt vakstrarøki hjá vakstrarforrum er vinnuferðavinna frágreiðingin um vinnuferðavinnu leggur upp til at í tjúgu tretivu skapar ferðavinnan í føroyum tvær milliardir krónur í inntøkum av hesum stavar ein milliard frá vinnuferðavinnuni sum í ferðavinnan innan fundir og ráðstevnur mentanartiltøk og ítróttartiltøk um sama mundið sum ein arbeiðsbólkur hjá undanfarna landsstýri arbeiddi við hesum arbeiddi eg sjálv í einum øðrum bólki sum orðaði nýggjan ferðavinnupolitikk fyri tórshavnar kommunu bæði í frágreiðingini hjá vakstrarforðum og í ferðavinnupolitikkinum hjá tórshavnar kommunu verður sagt at havnin skal vera europeiskur mentanarhøvuðsstaður í tvey túsund og tretivu og áðrenn ei norðoyingar og suðuroyingar kanska seta kaffi í hálsinso er hetta ikki ein verkætlan sum er knýtt einans at havni men fevnir um allar føroyar ein fortreyt fyri at gerast mentanarhøvuðsstaður er tó at landið er limur í es ella epssamstarvinum og tað eru vit jú ikki ein annar møguleiki er gjøgnum croaitive jørop sum vit við hesum onesku sáttmálanum kunna gerast limur av eg kann nevna at botið í norra við sínum hálvtrýss túsund íbúgvum verður europeiskur mentanarhøvuðsstaðir næsta ár í tjúgu fýraogtjúgu trýss prosent av tiltøkunum verða í sjálvum bodi meðan fjøruti prosent verða aðrastaðni í norðurlandaøkinum sum boti er partur av og hóast tað kanska kann tykjast dýrt og kanska eisinieitt sindur roksligt at fara undir eina slíka verkætlan so gevur hon listaumhvørvinum og samfelagnum sera nógv aftur og som má eg siga fyri egna rokning so hopi at vit eru komin eitt fet nærri at gerast europeiskur mentanarhøvuðsstaðir tí tað hevði verið ein risa sýniskuggi fyri bæði føroyska vinnu og mentan takk fyri takk fyri næstur a røða verður karlott hergarson