Erhard Joensen (Sambandsflokkurin (Union Party)), speaker, 2021-04-27
Topic: 2. viðgerð LM-120/2020  Uppskot til løgtingslóg um broyting í løgtingslóg um fyribyrgjandi heilsutænastur til børn og ung (Hækka aldurin upp til 18 ár)
íhar formaður harra formaður til viðgerðar er løgtingsmál umar hundrað og tjúgu tað er uppskot til løgslóg um broyting í løgtslóg um fyribyrgjandi heilsutænastur framlagt av siri stenberg og hervur polsdóttur vegna tjóðveldi tann fimta mars í einogtjúgu og eftir fyrstu viðgerð tann ellivunta mars einogtjúgu tað beint í trivnaðarnevndina og nevndin hevur viðgjørt málið á fundi tann sætta og áttanda apríl í einogtjúgu undir viðgerðini hevur nevndin havt fund við kali oholm johannesen landsstýrismann í heilsumálum saman við gigni barnaogungdómskitiatriðini og umboð fyri arbeiðsbólkin sum gjørdi álitið heildartænasta fyri sálarliga heilsu í føroyum og jensarana landstýrismann í mentamálum undir viðgerðini hevur nevndin býtt seg í ein meiriluta og ein minniluta um meirilutin uni rasmussen annika olsen rósa samuelsen og undirritaði hevur hesar viðmerkingar tað er komið fram at stórar avbjóðingar eru áv gigni sum hava staðið við síðan tvey túsund og trettan tað snýr seg um lønar afturatið sum alneyðugt er at loysast sum skjótast fyri at fáa stovnin at virka optimalt í hesum døgum verður lýst eftir nýggjum fakligum stjóra til gigni og tí er ikki ráðiligt at seta nakað nýggja fyriskipan afturat í verk fyrr enn viðurskiftini á stovninum aftur eru støðug í álitinum um sálarliga um sálarheilsu eru fleiri ítøkilig átøk nevnd og hetta uppskot er tikið úr einum av tilmælunum har mælt verður til at gigni eigur sum frá líður at varðveita tilknýti til børnini og teirra avvarandi øll árini frá føðing til barnið er átjan ár meirilutin er samdur í at hendan broytingin er av stórum týdningi men landsstýrismaðurin hevur upplýst at tá nýggja leiðslanir setta gigni verður skipanin endurskoðað við atliti til heildarætlanina um sálarliga heilsu tá verður raðfest hvørjar broytingar møguliga skulu gerast og hvørji átøk sum hava hægstu raðfesting og stigvíst setast í verk heilsufrøðingar koma inn í øll heim í føroyum eftir at foreldur hava fingið barn til tey eru átjan mánaðar gomul men heilsufrøðingar síggja ikki børnini aftur fyrr enn tey eru farin í skúla í hesum tíðarbili verða børnini tó kanlað hjá kommunulæknana eina ferð um árið til tey skulumiðuskúla peningur er nú játtaður til at menna tilboð til børn upp til fimm ár tilknýtið hjá familjuni til heilsufrøðing ið kann veita stuðul og ráðgeving hevur sera stóran týdning og skal ikki undirmetast har mettu tørvur er staðfestur eiga familjur við avbjóðingum at fáa fleiri vitjanir frá heilsufrøðingi til familjuráðgeving til barnið fyri skúla landsstýrismaðurin hevur eisini boðað frá at ætlan er at seta fýra heilsufrøðingar afturat og ætlanin er eisini at uppraðfesta útbúgvingina soleiðis at allir heilsufrøðingar verða uppskúlar til eisini at kunna veita familjuráðgeving eins og onnur norðurlond hava gjørt ein stórur og týdningarmikil partur av arbeiðinum hjá heilsufrøðinginum eigur at snúgva seg um at stuðla undir at styrkja foreldraleiklutum eisini hjá fosturforeldrum og nærsambondum í familjuni og eingin ivi er um at tørvur er á hesari tænastuni tørvurin sær út til at fara at vaksa í framtíðini um tað ikki verður sett tíðliga inn á hesum øki eingin almenn skipan veitir hesa tænastu men barnaverndartænastuni keypa í ein ávísan mun tænastuna frá fólki sum hava hesa serútbúgving so førleikin finst longu í landinum fyribyrging og heilsufreman er lyklaorði fyri at tryggja ein góðan og tryggan uppvøkstur fleiri kanningar er gjørdar sum staðfesta at sálarheilsan hjá børnumungum er ikki góð nokk verður góð og røtt hjálp veitt beinanvegin tryggja okur eitt gott barnaog ungdómslív og forða fyri óneyðugum sálarligum løstum kanna eigur eisini at vera um tørvur er á at heilsufrøðingar skulu hava tilknýti til dagstovnar í samstarvinum við foreldur og námsfrøðingar og námsfrøðiligu ráðgevingina hjá kommununum hevði tað verið skjótari at sett sjóneykuna á avbjóðingarnar og harvit finguð skjótari atgongd til sernám ella sykriatisku deild í fleiri førum tá børn hava fingið staðfest eina sykriatriska diagnosir hapað foreldur brúk fyri at fáa stuðul og ráðgeving høvdu foreldrini eisini havt møguleika at fingið familjuráðgeving frá heilsufrøðingi hevði tað fyribyrst at trupulleikin bleiv ov stórur og í ávísan mun eisini fyribyrgst at tað seinni endaði við einum barnaverndarmáli tá børn og familjur hava brúk fyri hjálp frá barnaverndartænastuni hevði henda skipan eisini havt við sær at familjan i nógv størri mun fekk hjálpina inn í heimið vísandi til at landsstýrismaðurin hevur boðað frá at hann tá viðurskiftini á gygni eru støðug aftur fer undir at endurskoða skipanina við heilsufrøðingum við atliti til heildarætlanina um sálarheilsu og fer at leggja fram uppskot um hetta fyr í løgtingið tekur meirilutin ikki undir við málinum og mælir løgtinginum frá at samtykkja uppskotið harra formaður tað eru tað hevur verið áhugavert at siti til hoyringar í sambandi við viðgerðina av hesum málinum hvar ið flest øll sum hava innlit í barnasigriatri og og heilsutænastur hava sagt at hetta her er eitt skilagott uppskot og eitt neyðugt uppskot men at fyri at taka ein paralell til tað uppskotið sum varð frammi sum jóhannes joensen hevði lagt fram viðvíkjandi sálarheilsu økissálarheilsu ella økifrøði so er tað eisini á hesum økinum at okur hava ymiskar skipanir sum kanska ikki altíð tosað so væl saman nakrar av hoyringunum góð úttrúgv fyri at tað var ein stórur trupulleiki og eg havi áður tosað um frá tingsins røðarapalli um hvussu tað ber til at okur ikki fáa eftirmett skipanir sum eru settar í verk okur eru ótrúliga røsk her inni til at seta skipanir í verk og tað er øgiliga stuttligt hjá teimum sum seta tær í verk at fortelja at hatta settu okur í verk men tað er ikki altíð so stuttligt ella gevandi at siga at okur fingu hasar skipanina at virka og tað er ein stórur trupulleiki og tey sum líða undir tí tað eru børnini og familjurnar og tí er tað avgerandi týdningi at hetta at hetta málið ikki doyr í føðingini atð ikki doyr her men at okur nú fáa gjørt tær neyðugu eftirmetingarnar sum eri í gildi úti í samfelagnum og sum hava sum høvuðsendamál at forða fyri at hesin trupulleikin bara veksur og veksur at hava eitt gott barnaog ungdómslív er ein mannarættir í hvussu so er eigur tað at verða eitt mannaræftir og eg trúgvi at viljin her inni hann skortar ikki og tað er setti nógvir pengar av og tað er roynt at gjørt nógv men allíkavæl so veksur trupulleikin so okur muga býta í tað súra epli hesi ferðinar og siga tað at nú mugu okur altso til at eftirmeta nøkur ting virka barnaverndartænasturnar soleiðis sum tær skula virkar sernám soleiðis sum tað skal virkar ssp soleiðis sum okur ætla og allar tær fyriskipanir við knáum børnum og megna títt lív hvussu fáa okur allar hesar skipanirnar til at koma hartil at tað ikki verður neyðugt hjá okum at standa og diskutera hesi her tingini í framtíðini sum sagt landsstýrismaðurin hevur boðað frá at hann kemur at leggja eitt uppskot fram tá ið viðurskiftini á gigni eru komin upp á pláss og tað vænti eg at hann ger tí tað virkaði soleiðis undir hoyringunum at tað var nakað sum tey arbeiddi miðvíst við og eg haldi at okur skulu geva honum tíð til tað men samstundis meðan tað arbeiðið verður gjørt so skulu okur sanniliga ikki vera bangin fyri at beginna arbeiðið upp á at eftirmeta tær skipanirnar sum longu eri í gildi og sum jóhannes joensen segði um so er at ein skipan ikki virkar so mugu okur tora atbroyta hana ella taka hana av og tað skal vera tey seinastu orðini í mínum innleituni her takk fyri harra formaður