Ruth Vang (Framsókn (Progress Party)), speaker, 2023-02-16
Topic: 1. viðgerð LM-047/2022  Uppskot til løgtingsfíggjarlóg fyri fíggjarárið 2023
at bíða inntil foraðurin takk fyri hharra formaður eg haldi vit hava havt eina góða og siðiliga og sakliga viðgerð higartil hevur tað so verið framsøgufólkini fyri ymsu flokkarnir sum eisini sita í fíggjarnevndini og tað gevur mær eisini góðar vónir fyri einari góðari og og sakligari viðgerð í fíggjarnevndini í fíggjarheiminum har snakkar mann um bryggjfinansering altso tá ið mann fer frá einari fígging til eina aðra otað er nokk ikki fíggjarlóg mann hugsar um tað men tað orðið rennur mær í hug nú tá ið vit viðgera hesa fíggjarlógina sum bæði samgonga og andstøða eiga sín part í og sjálvandi tað sum hevur verið tað mest meir kantað er at avlopið er váksið so nógv og tað hevur verið nógv tosað um tað og tað er eg eg fari ikki at taka mær aðru av meira enn tí sum ella vit skulu ikki taka okkum aðru av meira enn tí sum vit eiga aðruna av tær inntøku ella tann tann hækkingin í inntøkuvøkstri sum ger seg galdandi tað er tilsamans hundrað og hálvfjerðs milliónir og eg kann siga tykkum akkurát hvat ið tað bestendur av búskaparvøksturin metir mann altso ein dagførdi úskaarmeting av búsaparvøkstrinum gevur okkum fjøruti milliónir meira og sjálvandi er tað ein meting og lat meg siga beinanvegin at hesar metingarnir tað er nakað sum fíggjarmálaráðið ger og tað trúgvi eg tey flestu vita her inni men mann kann gott úti í samfelagnum fáa ta fatan at tað eru eg sum av mínum eintingum havi uppfunnið eitt ella annað tal fyri at fáa eitt passaligt avlop soleiðis er tað ikki hesar metingarnir verða gjørdar av embætisverkinum úti í fíggjarmálaráðnum og tað er orsøkin til at vit kunnu hava hampiliga álit á okkara demokratisku skipan tað r tað at vit hava eitt óheft embætisverk fjøruti milliónir eremetingn avella ein dagførd meting á búskaparvøkstrinum harafturat koma fýrs milliónir inn afturat tí mann hevur slept skattalættanum tann skattalættin varð fíggjaður við trýss milliónum í øktum tøkugjaldi sum vit so missa mann metir avgjaldið á fiskatilfeingi sum jú er grundað á tí sum verður fiskað undanfarna ár tað gevur trýss milliónir afturat og so ver tað røntu postarnir og onkur viðmerkir tað og tað kann tykjast eitt sindur undarligt men tað gevur okkum seksogtretivu komma fimm milliónir í meir inntøkum har eru sjeyogtretivu komma fimm í í nýggjum inntøkum og ein millión í øktum røntu útreiðslum og tað r tí at tann tey lánini mann hevur hava lágafígging meðan ta rentu inntøkurnar fær mann ágóðan av beinanvegin so enn njóta vit ágóðan av hækkandi rentu í landskassanum tað fer sjálvandi ikki at blíva við meir verðisgjaldið har metir mann at at búskaparvøksturin gevur okkum tretivu milliónir afturat í mun til tann búskaparvøksturin mann hevur mmettum tá ið fíggjarlógin bleiv gjørd í heyst útluting frá partafeløgnum og grunnum har er komnar tólv milliónir afturat heildarveitingin er minkað við fimmogtjúgu milliónum og og sum eg longu nevndi so so eru trýss milliónir minni í inntøkum av tøkugjaldi frá alivinnuni og so er tað ymsar aðrar broytingar sum eisini geva okkum tríggjar komma fimm milliónir afturat hetta gevur hundrað og níggjuogtrýss komma seks milliónir og so er tað onkur sum spyr jamen hví hava tit so bara eitt avlop sum er hundrað og einogfjøruti milliónir tá kemst av øðrum tingum lønar framskrivingarnir hava vit dagført svarandi til tær sáttmálar sum eru gjørdir og har tær sáttmálar sum eru gjørdir millum annað við posta og føroya teli teir geva sjey komma fýraogfýrs prosent yvir tvey ár trý komma átta í tvey túsund og og trýogtjúgu og síðstu ársfjórðingur gevur fýra komma null fýra altso sjey komma fýraogfýrs tilsamans og vit hava valt sum undanfarna samgonga at geva fulla lønarframskriving og tað kostar okkum fjøruti milliónir afturat afturat tí vísta seg at har vóru íløgur fyri seksogtretivu milliónir krónur sum undanfarna samgonga allarhelst eisini hevði komið við í einum broytingaruppskoti har ein ljósmotorur til smyrðil sum kostar fimtan milliónir har varð eitt ein treytaðkepsavtala um eitt grundstykkja til landssjúkrahúsið sum kostaði góðar fýra so er tað býtisavtalan millum hoydalar og frælsi sum kostaði tríggjar komma sjey vissi eg minnist rætt stórhøllin var ikki komin uppá h hon kostaði fimm milliónir ella har er tað studningur upp á fimm milliónir í ár so havi eg gloymttað síðsta tað var asfaltverkið sum eisini kravdi átta milliónir afturat og eg gangi út frá at hasar seksogtretivu milliónirnar høvdu komið við einum broytingaruppskoti frá undanfarna landsstýri vista sat fyrst í desemburmánað so longu har hevði kann eg so sigi vissu brúkti retorikkin hjá onkrum herinni so hevði eg kunnað sagt ja skilettini tey raplaðu t úr skápinum men vissi eg hugsi meg ett lítið sindur um so veit eg eisini at inntøkumetingarnir longu tá fyrsta í desembur snsannlíkt vórðu hækkaðar munandi so tann eykajáttanin hevði sannlíkt longu tá givið undanfarnu samgongu eitt frægari úrslit enn tær tólv milliónirnar holjan tíbetur oljuprísurin lækkar um mann hevur gjørt ta mann hevur gjørt tað sum man kalla fyri eina hægging altso umann hevur fastlast nokk so stóran part av oljuni sum hevur spart okkum fimmogtjúgu milliónir sølan av tjaldur fáa vit eisini forerandi hso í øgiliga stóran mun ella kus vsu vgt siga at at her eru øgiliga nógv ting sum vit ikki hava ávirkan á sum vit fáa forverandi tað sum vit kunnu taka okkum ærina av tað er tað at vit hava ikki brúkt hesar vaksandi inntøkurnar vit hava raðfest innan fyri tar raðfestigar rammið sum undanfarna samgonga setti eg havi hug til at siga upp á oyrað tað hevði kanska verið reyp men tað liggur øgiliga tætt uppá vit hava ikki gjørt nýggjar raðfestingar vit hava umraðfest innan fyri tær raðfestingar sum undanfarna samgonga gjørdi og undanfarna samgonga gjørdi raðfestingar fyri yvir trýss milliónir í tí fíggjarlógini sum lá á borðinum tá í heyst so tað hevði verið óforsvarligt hjá okkum at lagt eitt nýtt lag av raðfestingum omaná so tað blivu vit nokk so skjótt samd um at tað var ta rammuna vit hildu okkum til øhjørgun nitlasen var úti við einum tali sum segði ati rakstrarútreiðslurnar vóru vaksnar við átta komma fimm prosentum aftur har vil eg vísa á at tá ið tað stendur í tekstinum frá fíggjarmálaráðnum at rakstrarvøksturin er fýra komma fimm prosent so er tað ráðið sum ger ta útrokningina tá ið jørgun niclasen so velur at brúka nøkur onnur tøl so eru tey faktiskt nokk so áhugaverd tí at jørgun niclasen velur at sammeta tølini frá upprunaligu fíggjarlógini fyri tvey túsund og tveyogtjúgu og við ta níggju tvey túsund og trýogtjúgu og tað avdúkar at eykajáttanir ella at vøksturin í árunum tvey túsund og tveyogtjúgu í mun til ta upprunaligu fíggjarlógina at tann vøksturin var fýra prosentog tað eigur jørgun niclasen saman við sínari samgongu arina av fýra komma fimm prosent er rakstrarvøksturin eg brúkti øgiliga nógva orku tey fyrstu árini eg var í politikki upp á at diskutera hetta talið intil eg fann út av at visti tú ordiliga vera kreativur so kundi tú stórt sæð fáa tað til akkurát tað tú vildi eg fari at halda meg til og tað havi eg faktiskt gjørt tey seinnu árini til tað talið sum ráðið roknar út og tað er altso fýra komma fimm prosent í mun til tað sum er brúkt í tvey túsund og tveyogtjúgu samhett við ta nýggju fíggjarlógina so er tað fýra komma fimm prosent og tað er ivaleysa høgt tað var trý komma níggju í tí fíggjarlógini sum undanfarna samgonga legði fram eg veit ikki hvat ið jørgunniclasen hevði fingið ta talu til vissu hann brúkti sama formil sum hann brúkti til at koma til átta komma fimm men tað hevði hvussu her ikki verið trý komma níggju eg havi annars brúk fyri sakligum kritikki eg vil siga og tað er eisini tær royndirnar sum eg havi frá tvey túsund og fimtan til tvey túsund og níggju nítjan at tað er ómetaliga tað hevur stóran týdning at mann hevur eina virkna andstøðu tí tað er stórtsæ ella ella tað hevur eina øgiliga disiplinerandi effekt upp á fíggjarlógararbeiði tí vit hava onga og skettlóg sum eg havi ynskt mær leingi men tað at vit hava eina vakna og virkna andstøðu ger at mann heldur seg so nøkulunda á tí smala vegnum men so skjótt andstøðan verir púra ósaklig so gekst mann eisini at lurta eftir andstøðuni so tað er eitt samspæl sum forpliktar báðar vegir og eg vóni virkuliga at eg fari at fáa eitt sakligt mótspæl frá andstøðuni tað havi eg brúk fyri øh tað kundi verið nógv mann komið inn á retorikkur hevur verið t tað er sjálvandi áhugavert eg lurtaði sjálv eftir mínari egnu røðu sum eg helt í og tað var ja man far eitt sindur soleiðis upp havi eg sagt tað men vissu eg skal forsvara meg sjálva eitt sindur so var eg ikki serliga atfinningarsom eftir ítøkiliga hasi fíggjarlógini eg var øgiliga atfinningarsom sum heild um fíggjarpolitikkin hjá undanfarni samgongu og tað sum eg havi verið serliga ørgin á tað var tað sum undanfarna samgonga gjørdi fyrsta árið at mann gjørdi eina rúgvu av átøkum og mann kann fara at hyggja eftir teimum greiningum sum millum annað landsbangin gjørdi av teimum átøkunum altso tey komu at kosta við se eg minnist rætt hundrað og tretivu milliónir tað fyrsta árið púra ófíggjað og vaksandi fyri hvørt ár pluss tað at tað skeiklaði øgiliga nógv pensjónsnýskipanina sum hevði haldføri sum endamál tað hevur verið øgiliga viktigt fyri okkum í hesari samgonguni at ikki at gera nakað ófíggjað beinanvegin bara fyri at gera okkurt og tað hevði verið øgiliga torført at gera ein fíggjaðan skattalátta frá fyrsta januar í ár øhsjálvandi er tað ein rættvísur kritikkur at føroya fólk má bíða eitt ár longri eftir einum skattalátta eg vil so siga eingin av av samgonguflokkunum hevur lovað ein skattalætta frá fyrsta januar í ár men vit hava lovað ein skattalætta og tað fara vit at halda løgurnar hækkaðu eisini í mun til ta uppskotið sum undanfarna samgonga legði fram eg haldi faktiskt at teir hækkaðu eini einir seksogtjúgu milliónir men ein orsøk er so tær løgurnar sum lógu sum ikki vórðu tiknar við sum vit hava ikki væl vit kunnu ikki droppa handan har hjálpamotoruin hjá hjá smyrli ella handan hasa treytaða keypsavtaluna mann hevur gjørt um eitt grundstykki til landssjúkrahúsið tað hava vit ikki oriliga møguleika at at tað er tað ikki ikki nakran reellan møguleika fyri at velja frá sog tað haldi eg eisini er rætt at vit halda fast í tað tíðin hjá mær er við at vera farin vissi hetta her er er álítandi men eg íminti meir eg komi at taka orðið seinni men enn einaferð so fari eg at takka fyri eina eina sakliga viðgerð av fíggjarlógun