Bárður á Steig Nielsen (Sambandsflokkurin (Union Party)), speaker, 2022-03-16
Topic: 1. viðgerð LM-129/2021  Uppskot til samtyktar um at leggja grundleggjandi avgerðina um loftrúmsradara fyri Løgtingið til avgerðar
fær øgðrðigersuvælja takk harra formaður takk harra formaður øtað eri eg kann siga tað solan at nú hava vit longu havt eitt kjak umræðtarum í løgtinginum øh bæði her í dag haldi eg og eg haldi atikjakið hevur verið sakligt og vit hava eisini havt tað fleiri ferðir í undir spurngarumførinum eisini so eg má siga sum er at heftr hondini so er nærmast alt tað og kanska væl meira enn tað sum eg hevði væntaði komið fram undir orðaskifta løgtingið rundan um radaran longu viðgjørt á løgtingið tá tað er sagt so fari eg at byrja við tí sama sum eg byrjaði við fyrstu ferðirnar spurningar koma um mantaradaran í løgtinginum tá segði tað at nú mugu vit ansa eftir at fyrstu ferð vit nú eru við til at taka eina støðu vilja vit hava ein radara egeru partur av vesturheiminum eru partur av nato og vilja vit fylgja tí ábyrgd og teimum skyldum sum tað viðførir ella ikki í tí sambandinum segði eg at eg helt at vit nú áttu at viðgera tað eins og mann ger í øðrum londum í samráð millum landsstýrið stjórnina í landinum og uttanlandsnevndina í sama viðfaingi nevndi eg var tað soleiðin at mann metti at undirumboðan var í uttanandsnevndini so var eitt hugskot at víðka uttanandsnevndina soleiðis at allir flokkar fáa umboðan í uttanandsnevndini og tískil vóru við í teimum avgerðunum teimum týdningarligu avgerðunum sum yventuelt fara at koma í komandi tíðum tað at vit nú hava tikið okkum størri ábyrgd og farin frá at tilvita einki at vita um hernaðarverju og trygdarpolitikk mál er tíðin ein onnur nú nú hava vig sagt vit vilja hava vita og harvið átaku vit okkum eina ábyrgd og nú mugu vit eisini til at fylgja teimum skyldum so tað nú einaferð viðføri eg haldi atað er gleðiligt at vit øll eru komin har til at vit fylgja vesturheiminum tað er ikki avbjóðingin longur eg haldi eisini at øll eru har at ja ein radari skal koma upp á somfelli fyri at tryggja at tað gappið sum er gajocap sum mann kallar tað her kring føroyar verður lukkað so er bær spurningrin hvat eru vit so eguliga ósamd um ja vit eru ósamd um mátan fyri at komir til at radarin verður uppsettur og vit eru ósamd um hvør skal eiða og reka radaran eg haldi tað kann siga so einfalt eg haldi t tað er tað sum vit her á hesum høga løgtingi eru ósamd um og so langt haldi eg at tað er gott tá vit so koma inn á tað formliga í tí ella lat meg líka taka onkurv spurt um og høgni hoydal er spurt upp eg saman eisni haldi eg fleiri av teimum sum vera er uppi og og viðkomandi hava ikki kunnað svarað teimum spurningunum men eg gjørdi mær so tann ómak til tað eina umfarið sum var á løgtingi at biðja embætsfólkini hjá mær kanna hvussu ger mann í okkara grannalondum tá ið slík mál skuldu til viðgerðar og har haldi eg úái við tí fyrivarni av tí sum eg havi fingið upplýst er tað eitt nú soleiðis í danmark at radarin kemur ikki fyri fólkatingið meira enn so at ein heimild ein játtanarheimild í krónum og oyrum er játtað til kapasitetspakkan upp á eina komma fimm milliard ella fýra hvat tað var tað endaði við og harav fýra hundrað milliónir metir mann til ein radara í føroyum tað er tað sum líkasum fólkatingið fær til viðgerðar eina fíggjarliga heimild til at hjátta en kapasitetspakka tað verður ikki viðgjørt hvat slag av radara ella hvat radarin skal kunna ella hvat hvat hvar hann skal standa ogsovíðari tað verður ikki viðgjørt á fólkatingi soleiðis sum eg havi fini tað upplýst og tað sama nøkur lunda er galdandi bæði hald tað var í íslandi norra eg minni kki um teir finnu land á svøríki eisini tað bleiv kannaðeittlítið sindur so tað er ikki soleiðisn at mann í øðrum parlamentum viðger tað beinleiðis í parlamentunum men tað verður viðgjørt við nevndunum í í íuttanlandsnevndunum í hesum ávísu parlamentunum og tað er tann loysnin sum eg haldi vit eiga at fylgja og eg haldi eisini at tað er fult í ætráð við tað formiliga í tí vistu vit hyggja eftir ja vit kunnu fara heimastýrislógina og stýrisskipanarlógina og tær reglurar so vit hava sett upp í tingskipanini kring uttanlandsnevndina har stendur tað púra greitt at mál sum altso vitvit taka tað sum vit siga í grein fýraoghálvtrýss í stýrissipannalógini har sigur tað beinleiðis tað at mann velur eina nevnd við sjey limum og at mann ráðførir seg við við við hana áðrenn avgerð varð tiknar ið hava stóran uttanlandspolitiskan týdning tað er tað sum stendur í sjálvar stýrisskipanarlógini og tá tað so er sagt so stendur tað víðari í einari samtykt hevur g eisini vrið tigið upp í saman her í dag at vit hava ongantíð her á á hesum høga føroya løgtingi samtykt at vit onkursvegna eru við í verju og trygdarpolitikki og sovíðari har vil eg bara vísa á ta nýggjasta samtyktna sum er løgd fram á tingið einogtretivunda mars tvey túsund og fýra av távarandi løgmanni jóans eitersgaard har tað púra greitt framgongur at í trygdarpolitiskum málum har samtykkja vit og serliga er tað tað næsta punktið í her sum er áhugavert at viðgerð landsstýrisins av trygdarpolitiskum málum skal vísa mesta umhugsni fyri trygd landsins og vælferð fóksins og samskiftir landsstýrið við uttanlandsnevnd løgtingsins í týdningarmiklum málum hesum viðvíkjandi tað stendur púra greitt í tí sam men allíkavæl onkursvegna haldi eg at mann roynir at nú ætlaði ikki at fara at ikki at fáa einýtt kjak í gongd hir í dag men eg haldi mann roynir onkursvegna at at at ja grúgga málið og brúka tað politiskt í einum stríði um eg so kann kalla tað ella ein ríkisrættarligum stríði her heima í føroyum eg havi fulla virðing fyri teimum sum meina at vit ikki eiga at vera í danska kongaríkinum í ríkisfelagsskapinum men lat okkum so taka tað kjakið ikki brúka ein radara og líka til um hann er hernaðar radarar friðaradari í øllum førum kalla mann tað ein nlingsradar og í tí liggur tað at hann skal verða til fyri at tryggja friðin í heiminum og tað hevur kanska størri týdning nú enn tá vit upprunaliga begynta viðgera hendan radaran men onkursvegna haldi eg tað er harmiligt at mann brúkar ein slíkt høvi til at fara inn og fáa onkursvegna skapt henda kampin interntannannaðhvørt íríkisfelagsskapini millum føroyar og danmark ella internt í føroyum við at kóka eitt sindur upp á ta ríkisrættarligu støðuna vistu e ta kjakimað rl upp at koyra jaman lata okkum so taka tað kjakið men tað e ikki tað vit eiga at taka í einum slíkum máli sum hesum eftir mínum tykki hetta er nógv for álvarsamt til tað vilja vit vera partur av europa og verja trygdina fyri føroyingum fyri føroya landi so eiga vit at taka undir við hesum radaranum og so er tann søgan ikki longur tá tað kemur til hetta her við hvat fyri slag av radarum ter og hvussu nógv fólk skulu til at umsita han so vita vit øll at tøkniligur útviklingurin seinastu árini og serliga tíggju árini og tjúgu árini er eg normur altso tøknin hon fer spolandi avstað og tað sum vit høldu halda okøvur gingið skjótt tey síðstu tjúgu árini fara at ganga meira enn dupultskjótt tey næstu tjúgu ella tíggju árini og tískil er tað soleiðis tar sum tað hevr verið upplýst her fleiri ferðirnar á løgtingið eisini haldi eg at tað verður ikki soleiðisnar at hesin radarin staðið einsamallur fer at krevja fimm seks fólk sjálvandi skal onkur sita og avlýsa myndirnar og sovíðari og tað ger mann á sentralum myndirnar verða sendar ja til tey tey neyðugu sum skulu hava hetta her eftirlitið við loftrúminum og ja tað haldi eg eisini upplýst fleiri ferðir á løgtingi at vit hava tryggjað okkum at vit fáa hesar myndirnar í føroyum og kunnu brúka tær bæði til loftferðslu og hvat annað veit eg sum vit nú einaferð skuldu havt búk havt tað fyri neyðuni so tað haldi eg framgingið fleiri ferðnr her á løgtingi at at vitfáa tær myndirnar og so haldi eg eisini a landsstýrismaðurin greiddi frá hvørjar aðrar praktiskar avtalur mann gjørdi rundan um tað at radarin verður uppsettur og rakstur ogso víðari av radarunum her heima tá vanliga viðlíkahaldið men tað verður ikki soleiðisnar sum eg havi fingið upplýst at tað koma at ganga fólk frá meliterinum og ansa eftir radarunum her uppi í føroyum tað verður ikki soleiðis tað verða gjørdar tænastuavtalur helst við fyritøkur her í føroyum sum koma a hava tað vanliga viðlíkahaldi áv einum slíkum hvat