Bjarni Kárason Petersen (Framsókn (Progress Party)), speaker, 2021-02-17
Topic: 1. viðgerð LM-074/2020  Uppskot til samtyktar um at einans Føroya fólk og Løgtingið hava avgerðarrættin um hernaðar- og trygdarmál í Føroyum
aksel ve johannesen javnarflokkin gersovæl ja takk fyrihara formaður viðgðer eitt uppskot til samtyktar frá tjóðveldi ella tingfólkum gjá tjóðveldi sum er soljóðandi uppskot til samtyktar um at einans føroya fólk og løgtingi hava avgerðarrættirni hernaðar og trygdarmálin í føroyum ásannandi at føroyingar eru tjóði ómissandi sjálvsavgerðarrætti heitir løgtingið á landsstýri um beinanvegin at boða donsku stjórni og altjóða samfelagnm frá at einast føroya fólk og løgtingið kunnu gera av hvat fer fram og hvat kann gerast í hernaðrarmálum og trygdarmálum í okkara egna landi sjógvi og loftrúmium soleis ljóðar áheitanin á landsstýri øh deila málið upp í tvey kamstúsiga tann løgfrøðisligi parturin og og tann politiski parturin taka vit tann løgfrøðisliga partin so so eri eg nokk so ivasamur um uppskotið fyrikki at siga at tað er ímóti uppskotunum tí ati tað er rætt at vit hava ein ómissandi sjálavgerðarrætt skilta á tann hátt at tað er eingin ivi um at tað er føroya fólk sum tekur avgerðina um vit skuldu gera broytingar í ríkisfelagsskapinum millum annað um vit skulu fara úr ríkisfelagsskapinum era sjálvstøðugtjóð ella mvit skuldi gjør tað mótsatta innilimð okkum enn meira inn í danska ríki og taðska verað danskt amt so eru að føroya fólk sum taka ta avgerðina ella um vit kevpa vald frá okkum til altjóða felagsskapur millum annað ess ella annað so eru tað bara føroya fólk sum skal taka ta avgerðina og ikki nakar uttan fyri føroyar ella løgtingið einsamalt so langt eri eg samdur við við tjóðveldi men tá tað kemur júst til tað at vit skulu fráboða g altjóða samfelagnum einki løgfrøðisliga so eri altso verjumál ikki yvirtikið málsøki vit hava eina heimastýrislóg í grein fimm sum sigur tað at ríkisvaldið hevur avgerðarrættin í í spurningum sum viðvíkja ríkisviðurskifti útheimin og vit hava eina yvirtøkulóg frá tvey túsund og fimm har tað beinleiðis stendur at verjumál ikki er yvirtikið og ikki kann yvirtakast uttan vit fara úr ríkisfelagsskapinum man kan altið vera ósamdur um um tær lógirnar men tað eru so samtyktar í løgtinginum og tí erla roynt løgfrøvðiliga trupult at fara at fráboða altjóða samfelag nakað sum ikki er í samsvara við tað sum løgtingið sjálvt í samtykti tað politiska so eri eg rættliga samdur við uppskotinum hjá tjóðveldi tanpolitiskapartin at tað er eingin ivi um ati at skal ein radari í hesum førium hada ikki nakrar ivi um tað er ein hernaraligur radara ag setast upp í føroyum so er tað bara í føroyum tann avgerðin skal takast í løgtinginum um vit skuldu hava ein herlagan radara el ikki vissu vit fara líka aftur til ta søguna aftan fyri tann radaran sum kunnu setast upp so var tað fyrstu ferðnær frammi og samskifti við landsstýrið heilt aftur í novembur tvey túsundog nítjan umótir heinara raddarum og landsstýrismaður í uttanríkismálin hevur so verið á fleiri fundum við danska verjumálaráðharin á fyrsta punktunum var tað var í tann fimta august í tvey túsund og tjúgu altso hálvt ár síðani og han e veiði fleiri fundum síðani og nógv bendura at løgmaður eisini hevur havt samskifti ví donsku stjórnuna um hetta her undir øllum umstøðunum sóðu e ti tíðindafundur í seinasta viku ati hann bleiv endurgivin at danska verjumálaráharinum eg vet iku hen har mismælt ela ikki men fyriad hava verið positivt innstilligt har haldi at landsstýriðeð grivið máli eit sindur skeivt an tí at nú kunnu vit koma ein rætiliga keðiligan støðu um løgtingið skuldi sagt nei til ein radara so er ta eingin ivi um at vit koma at traðka bæði nato og usa á tæturnar og at at spæla óklárir kanska eit sindur óneyðugt við nato ousa vildi vera óheppið fyri okkum í føroyum eingin ivi um tað tað heði man kunna sloppið undan um um landsstýrið fylgdi stýrisskipanarlógini har mann í týdningarmiklum málum skal koma í ráðførtu uttanlandsnevndini og tað kundi koma longu í august í tvey túsund og tjúgu tað haldi man átta at koma soleiðis at mann tá fekk at vita er tað upplakningur altso hevur lnpolitiskman dat til at seta hernaar raddarar upp í føroyum og um ja hvørjar eru treytirnar hjá løgtinginum fyri at góðtaka tað tá mann nú hevur bíðað so leingi og nú er at melda út av donsku stjórnini saman við stóra partin av danska fólkatinginum so setr tað løgtingið og okkum her í føroyum eina keðiligan støðu um vit nú sagt nei tí viðurskiftini við nato og ósa kunnu kunna taka skaða men sum sagt politiskt er samdviðhesu upskotinm er hetta uppskotið er at avgerðin eigur at takast politiskt í føroyum eingin ivi um tað og at fyri at taka ta avgerðina so er tað týdning at vit eru ílatið bæði landsstýrið og løgtingi tað merkir ati at eina samskifti sum landsstýrið hevur havt hevur donsku stjórnina men hetta er ikki eitt beinleiðis ynski frá donsku stjórni ynskir kemur fyrstug fremst frá nato og usa hvat samskifti hevur verið við nato millum donsku stjórna og nato hvar greiningar hevur nato av hesum her hvat samskifti hevur verið við usa tað mugu vit eisini fáa innlit í soleiðis at vit eru før fyri at taka eina skilagóða avgerð vit mugu eisini vita hvat tað merkir trygdina hjáokkum føroyingum summi føra fram at at møguleikin fyri at vit gera so bombumál um kríggjsbrestura verður størri um um ein hernara radar stendur í føroyum enn um mann ikki er her er tað rætt tað mugu vit fáa greina og fáa fáa at vita her í føroyum um tað er soott ikki kann tað hava ávirkað um á okkara handilsviðurskiftir eg sigi ikki tað tað hevur tað kann tað fáa als skaða kanska okkurt handilsviðurskifti við til dømis russland og við kina ella kann tar hinari síðuni gagna okkart andilsviðurskifti við við usa og kanska eisini við við es har aðallarflestu londini eas og eru limur í nato ø hvat kann radarin brúkast til burtur sær frá til roynt hernaðarliga eftirlit kann mann brúka fysebiltog eftirlit altso kann mann brúkast til kann flogvøllin brúka han um hann tørv á tí vit vita at loftirin í dag er ikki yvirtikið til íslendara sum umsita føroyska vegna danum