Bjørt Samuelsen (Tjóðveldi (Republic)), speaker, 2021-04-28
Topic: 2. viðgerð LM-131/2020  Uppskot til samtyktar um at leggja avgjald á óvirkaðan fisk
ger so væltakk fyri ja hetta er so løgtingsmál hundrað og einogtretivu uppskot til samtyktar um at leggja avgjald á óvirkaðan fisk sum bjarni hammer tingmaður hevur lagt fram tann fimta mars og aftan á fyrstu viðgerð átjanda mars varð tað beint vinnunevndin nevndin viðgjørdi málið á fundum tann nítjanunda og trýogtjúgunda apríl undir viðgerðini hevði nevndin fund við umboð fyri delta cibaðhorn og landsstýrismann í fiskivinnumálium jakubvestegaard undir viðgerðini býttu nevndin seg í ein meiriluta og ein minniluta og her eru nakrar nokk so drúgvar viðmerkingar frá minnilutanum sum eg haldi at bjarni hammer skal sleppa at lesa upp hetta er jú hansara mál og men eg havi nakrar viðmerkingar sum sum eg leggja afturat sum sum eg sjálv standur fyri her stendur har um framtíðin bjørt samulssen hesar viðmerkingar politiska skipanin má gera upp við seg sjálva hvat hon vil við fiskavirking á landi støðan stendur við um vesna fyri tey virki sum dagliga stríðast við at fáa nokk av tilfeingi at virka at leggja avgjald á fisk er sum fer óvirkaður á landinum hevur verið umrøtt mangar ferðir men enn er tað ongantíð gjøgnumført og tað uttan iva av teirri orsøk at tað kansn skapa aðrar avbjóðingar fyri fiskivinnuna á sjógvi og á landi vit mugu ansa eftir at vit ikki tapa meira ferð minni og tað er lítið at ivast í at slík avgjald gongur íslíkt avgjald gongur ímóti teimum handilsavtalum vit hava og sum vit royna at fáa í lag tað kann skapa avbjóðingar í mun til at fáa fiskatilfeingi o øðrum londum at virka í føroyum sum stórur tørvur eisini er á politiska skipanin átti at sett seg niður í felag og funnið eina halbara loysn sum ikki skapar nýggjar trupulleikar av tí at landsstýrið higartil einki boð hevur upp á hvussu vit tryggja at viðursøking av fiskatilfeingini verður her heima men tvørturímóti nú ger lógarbroyting sum fer at gera størri størri partur av botnfiskinum fer at verða landaður uttanlands helst mæla vit til at samtykkja hetta uppskotið sum eina mótvekk til førda vinnupolitikkin hjá samgonguni og tí mæla mæli eg til at vit samtykkja hetta uppskotið men sum eg havi víst á í viðmerkingunum so eru nøkur fyrivarni her harra formaður eg havi hug at leggja afturat at hetta málið hongur up á nógvar mátar saman við tí málinum sum vit viðgjørdu fyrr í dag hjá landsstýrismanninum um at loyva at landa fisk uttanlands eg haldi tað er øgiliga avbjóðandi at vit onkursvegna koma í hesi hesar skotgrøvurnar eitt sindur um hvørt hvat mann skal gera fyri at fáa virkað meira fiskt til virkingar í føroyum tí vit vita reelt og lat okkum bara vera púra ærlig at tað leggja avgjald á at tað kann gott skapa nýggjar trupulleikar og tað er væl eisini orsøkin til at skiftandi landsstýrisfólk ongantíð heldur ikki tey sum hava gingið inn fyri hesum her kanska hava framtað tí tey vita at tað verður eisini beinleiðis mælt frá avembætsfólkunum í fiskimálaráðnum vanvíst tí at tey meta teg r í stríð við sáttmála vit hava gjørt men vit hava eina avbjóðing í mun til at vit siga okkum vilja fiskavirking á landið og fiskavirkini eru øgiliga nógv verri fyri enn visti mann tekur fiskivinnuna sum heild altso fiskivinnuna sjónum og eitt sum eg haldi vit skulu leggja okum a geyma tað er at vit verða noydd til at fáa lýst støðuna í mun til tá ið mann tosar um at tað skal verða fríkapping um mann skal kunna keypa ítlendskan fisk ella til dømis norskan og íslendskan fisk til at virka í føroyum so eru avbjóðingar ella fisk í heila tikið frá øðrum londum so eru ymiskar avbjóðingar í mun til tað tað er ikki so líka lætt atkomuligt vit vita til dømis at í íslandi har fáa skipini har verður størsa alt land í íslandi tað verður virka í íslandi og tað verður víðari ment og íslendar komnir øgiliga nógv longri enn vit í mun til at fáa alt burtur úr fiskinum og tað sami norra fyr sovítt og í íslandi vita vit at tey missa kvotu vistu tey landað stóran part av teirra fiski uttanlands øll sum hava verið í eina tíð tey hava fyrr ella seinni verið partur av hasinher kjakinum um lodnina og távt og hoyvissáttmálan tað stríðis sum altíð í staði um at vit ikki meta at íslendarar hava verið givið okkum javnsettar treytir mun til lodna og tey krøvini sum eru um at lodnan í ein tíðarskeið árunum bara kann landast til mapna í íslandi altso føroyingar ikki loyvalmappn í føroyum so har eru ymiskar forðingar og tað sum eg haldi er umráðandi tað er at fáa lýst hesi her tingini at jamen skal tað vera kapping ímillum londini so skal tað vera vjavnsettum treytum som máu okkara virkir eisini hava lættari við at fáa fatur á fiski aðrastaðni so hetta er nakað sum mann kundi gjørt í eina tíð tí er ikki so stórur munur á hesum at kravinum at alt skal landast í føroyum og so leggja avgjaldð á er bæði í báðum førum er tað nakað sum tey við samráðas við kunnu siga eru forðingar men so leingi onnur lond eisini hava forðingar so haldi eg vit mugu fyri at halda okkum til tað og tað sum eg kanska eftirlýsi eitt sindur harra formaður tað er at mann fær eitt sindur meira búgvi kjak rundan um hetta hvat er rættasta at gera føroyar kunnu vinna nógvar nógvar hundrað tals milliónir meira fyri okkara okkara tilfeingi um vit beginna at viðirsøkja tað meir og um vit gera tað rætt tað hevur vuri tosað um líka síðani alt tað eg minnist síðan eg var ung í fýrsunum og ætlaði mær far at lesa matvuverkfrøði tá sá eg fyri mær mann koma aftur heim aftur tileitt land sum var har virkini vóru komin øgiliga langt í mun til at víðari at virska virka alt tað fiskinum og at framleiða hágóðsku vørur men onkursvegna eru vit standa vit eitt sindur av stað vistu vit hyggja eftir teimum stóru bgggunum sum hava verið aftan á vit fingu tað stóra stóru nøgnar á pelagdiskum tilfeingi so tosaði mann um í føroyum at tað var øgiliga stórt framstigat mann egenti at at atfrysta hendan her pilatiska fiskiná man kundi taka ímóti tí og frysta tað og og so selja tað víðari tað eru jú ikki nakað stórt framstig tað stóra framstigið eru í teir í løtu at tú ert førur fyri at víðari framleiða tað til hágóðskuvørur og eisini til til dømis til vørur bæði til heilsuídnaðin og til matvøru ídnaðin á eini hágóskustøði so eg veit iki harra formaður eg eg haldi bara at vit hava brúk fyri at koma burtur úr hesum her tonsa kjakinum sum altíð er her um býti av kvotum og sovíðari og koma har til at fáa lýst hetta her í einum samanhangi hvat vinnur mann við hvat hvat kann mann riskera at tapa við at leggja avgjald á kanska einki kanska nógv hvat vinnur mann við ati at gera onnur ting og hvat er tað rætta at gera tí at eg eri ikki altíð so sannførd egeri heldur ikki so sannførd um t hetta er tað rætta men eg stuðli bjarna hammer í at gera tað hesi ferð tí at eg haldi at tað málið vit viðgjørdu fyrr í dag tá ið man kann grundgeva fyri at mann nú fer at loyva land uttanlands orsakað av einum veiðugjaldi sum so heldur ikki kemur so føli eg akkursum tað er blivið so vónleyst ella onkursvegna í í argumentatiónini at mann mann fokuserar se ikp á taimum eigur at fokusera upp á nemliga hvussu fáa vit skapt flest møguliga arbeiðsplássir heima og størst møguliga virðisøking