Aksel Vilhelmson Johannesen (Javnaðarflokkurin (Social Democratic Party)), speaker, 2022-03-10
Topic: 1. viðgerð LM-113/2021  Uppskot til samtyktar um at dagføra løgtingslógina um starvsmenn
gersæja takk fyri harra formaður til viðgerðar nú er eitt uppskot frá okkum í javnaðarflokkinum ella frá undirritaða vegna javnaðarflokkin og tað r eit upskot til samtyktar uppskot til samtyktar tað er soljóðandi løgtingið heitir á landsstýrið um at fyrireika og leggja fyrá løgtingiðum uppskot um dagførda og tíðarhóskandi løgtingslóg um starvsmenn eg kan bara lesa viðmerkingarar uppskotinum fyrsta mars tvey túsund og tjúgu varð sama uppskot lagt fram men varð felt hóast undirtøka var fyri at dagføra lógina í meirilutaálitinum frá rættarnevndini varð mælt til at landsstýrið setti einar arbeiðsbólk til endamál sum skilst er eingin arbeiðsfólkur settur at eftirmeta og dagføra starvsmannalógina og tískil meta upbsskot setararnir at neyðugt er at leggja uppskotið fram av nýggjum starvsmannalógin løgtingslóg nummar trettan frá tjúgunda mars nítjanhundra og áttaoghálvtrýss um starvsmenn og tá mán líka siga at hann sigur starvsmenn so er kanska heiti ikki hóskandi í dag tí at tað eru eisini kvinnur og kanska fleiri kvinnur sum eru fevndar av lógini enn menn men hendan lógin varð sett í gildi í nítjan hundraðog áttaoghálvtrýss og lýsir týdningarmestu umstøðurnar og treytirnar hjá starvsmonnum síðani starvsmannalógin varð settr í gildi er eindagførd einaferð við løgtingslóg nummar seksogtretivu frá annan juni í nítjan hundrað og hálvfjerðs til samanberingar eru danska starvsmannalógin dagførd fleiri ferðir í hesum tíðarskeiðnum trundleggjandi broytingar í hendar á arbeiðsmarknaðinum hesi seinastu trýss árini og tí er tørvur á at lógin aftur verður dagførd skal hon svara til nútíðarkrøv og nútíðararbeiðsmarknaðin tørvur er á at fleiri verða fevnda lógini um starvsmenn bæði tey sum arbeiða í tíðaravmarkaðum starvi og tey sum arbeiða niður í átta tímar um vikuna avmarkað størv hava líkasíðan lógin kom verið heimylla eftir starvsmannarættinum tó at tey ikki hava verið regulerað beinleiðis í starvsmannalógini trupulleikin er at rættarsøðastøðan viðvíkjandi hesum setanunum kann verða ógreið og vandið hevur verið fyri at vanligu uppreglurnar eftir starvsmannalógini verða undir grivnar danska starvsmannalógin er tí dagførd so at tíðaravmarkað størvini verða nevnd beinleiðis krøv verða eisini sett fyri at nýta hetta slagið av setan sum er eitt undantak til høvuðsregluna um at starvsmannastarv hava uppsaknar freistir burtursæð frá uppsaknarfleisuni fara starvsmenn í tíðaravmarkaðum størvum av at hava júst somu setanarrættindi og setanarskyldur sum onnur í føstu starv viðvítjandi teimum sum arbeiða niðursetta tíð ber til at vísa á sum dømi at danska lógin fleiri er broytt fleiri ferðir og er markið fyrst lækkað niður í fimtan tímar og síðani niður í átta tímar grundgevingi er millum annað at í dag r er ikki óvanligt at fólk hava fleiri partðastørv og hava tann minst líka stóran tørv á á verju sum onnur ásetingin í paragraf eitt stykki tvey um at viðkomandi persónsei viðkomandi persónsarbeiðsmegin fyr enn meginpart er bundin í viðkomandi virki er frá uppupprunalógini og hon er ontíð tulkað við støði í dómi í føroya rætti sum helvtin av vanligari arbeiðsviku tavil siga umleið tjúgu tímar ivir hevur verið um ítøkiliga markið sum undir øllum umstøðum eru ov høgd og ikki svara til tørvin á dagsins arbeiðsmarknaði eisini eru stórur tørvur á at tað verður forðað fyri ósakligari uppsøgn av øllum starvsmonnum starvsmenn sum arbeiða innan tað almenna eru í dag vardir móti ósakligari uppsøgn við fyrisitingarlógini aðrir starvsmenn til dømis limir í føroya arbeairafelag eru vardi móti ósaknar uppsøgn við sáttmála tíðin er komi til at javnseta starvsmenn á privata arbeiðsmarknaðinum við starvsmenn á almenna arbeiðsmarknaðinum tá ið umræður uppsagnar verju verja móti ímóti ósakligari uppsøgn hevur verið galdandi fri allar starvsbólkar í grannalondunum hjá okkum í fleiri áratíggju harafturat eiga vit at tryggja starvsfólki sum hava starvast í nógv ár á sama arbeiðsplássi eitt serligt viðurlag verða tey uppsøgt eina áseting sum somuleiðis er galdandi í grannalondunum hjá okkum aft enda skulu uppskotsetararnir eisini halda uppsketarin eisini at tað hevur brúk fyri at greinin um onnur størv vendir øvugt als taðvil sigð greinum um mann kann hava onnur størv í dag er meginreglan at starvsmenn kunnu fáa undantak til at átaka sær annað starv hjá øðrum arbeiðsgevara heldur eiga vit at siga at starvsmennr kulu hava rætt til at átaka sær annað starv so leingi tey ikki eru til ampa fyri arbeiðsplássið har tey starvast verða hesar broytingar gjørdar verður tað mett at verða fyrsta fet á leiðini ímóti einum nútímans starvsmannalóg uppskotsetararnar mæla til at nýggja nýggj starvsmannalóg ver gjørd við trý partarsamráðingum millum partarnir á arbeiðsmarknaðinum eisini mæla uppskotsetaran til á støði í teimum í møguligum samráðingum millum annað kundi verið tikið niðan fyri tilmældu broytingum harafturat verður mælt til at støðan varður tikin til hvør er rættir kærumyndugleiki í hesum sambandi tilgongdini til at fáa eina dagførda starvsmannalóg far uppskotsetarar mæla til at hava hesar broytingar í huga sjálvandi kunnu partarnir eisini kasemju koma til semja um aðrar broytingar tað broytingara sum vit í javnaðarflokkinum fyrstu fen at hugsa um er hesar ásetingin í paragraff eitt stykki tvey tað er ein treyt fyri nýtslu lógarennar at viðkomandi persónsarbeiðsmegi fyri ein meginpart er bundin í viðkomandi virki og hansara starv er soleiðis at hann er undir fyri arbeiðsgevarans henda kundi hóskandi verið broytt til tað er treyt fyri nýtslu lógarinnar at arbeiðstakarin í miðal arbeiða minst átta tímar um vikuna fyri arbeiðsgevaran og á starv hansara er soleiðis at hann er undir fyristilling arbeiðsgevarans í parkaf eitt kundi hóskandi eitt nýggjstykki fýra verður sett inn sum ásetti at lógin er eisini e galdandi fyri tíðastarv tíðaravmarkað størv erið størv har greitt er ar greitt og nágreinilitir avtala nær starvið skal enda tað er at loysa ávísa uppgávu ella at loysa onnur starvsfólk av og skal verða gjørt við støði í objektivum sakligum grundum munur eigur ikki at verða gjørdir á starvsmanni í tíðaravmarkaðum starvi og øðrum starvsmonnum í tann mun hetta er ikki ásett við lóg ella kollektivum sáttmála tíðaravmarkað størv kunnu ikki leingjast uttan so at objektivar sakligar orsøkir eru til tess tó undantikið grein tvey í løgtingslóg um tænastumenn landsins hetta er til dømis la hetta er til dømis leingjan orsakað av forfalli sum ein ikki kann fyrireika seg til frammanundan so sum sjúku barnsburði barsil farloyvi ella um ein gjørt borgarligt umboð sum kemur aftur at á at ávíst tíðarskeið er lokið ella bundin uppgávan er loyst sambært avtalu ella sum er neyðug fer at loysa ella betra upprunaliga bundnu uppgávuna sum skuldu loysast í avmarkað tíðarskeið hóskandin kundi ein parargraf tvey b varð sett inn í lógina í ásetti at um uppsógn av starvsmannin ikki verður mett at vera saklig grundr við viðurskiftum sakliga krunda í viðurskiftum ið viðvíkja starvsmanni ella arbeiðsplássið skal arbeiðsgevarin rinda eitt viðurlag hetta kundi veri ásett við støði í starvstís starvsmansins gb og øðrum umstøðum sum gera seg galdandi í sambandi við málið harafturat kundi eitt nýtt stykki verið ásett um at um starvsmaður hin verið sarvið a viðkomandi arbeiðsplássi í minst tíggju ár tá umpsóknin fer fram kann viðurlagið verða umrøtt sum umrøtt stykki eitt verða up til fýra mánaðarløn aftaná fimtan árá samanhangandi arbeiði av sama arbeiðsplássi kann viðviðurlagið til dømis verða upp til seks mánaðarløn umframt at ásett verður at ásetingarin á stykki eitt og tvey er somuleiðis galdandi um talan er um ósakliga burturvísing í pargaf fjúrtan kundi verðnent soleiðis starvsmaðurin kann ikki uttan loyvi frá arbeiðsgevara taka sær starv uttan fyri tænastuna verður broytt til at starvsmaðurin hevur rætt til uttan samtykki frá arbeiðsgevara at taka sær annað starv um starvið kann røkjast uttan at vera til ampa fyri arbeiðspláss nú nevna vit rættiliga ítøkiliga nakrar broytingar viðtíjavaðaflokkinum tað er so broytingar sum vit halda mann eigur at gera sjálvandi tá vit siga tið trý partasamráðingar sum siðr skokn vara akkurát so at tað kundi eisini verið aðrar broytingar sum bæðir partar av arbeiðsmarknaðinum ynskji at verða tiknar upp undir ígeinartrígiara samráðing ella í einum arbeiðsbólki um báðir partarnir eru viðunum á arbeiðsbólki øh mast vit taka tær broytingarnar so vit halda tað vera neyðugar og hví vil haldataðtað er neyðugar ato lógið er fyr jhundrð g áttaoghálvtrýss broytt seinast ínítjan hunraðog hálvfjerðs altso tað er tveyoghálvtrýss ár síðani leir broytt seinastu og tað sigur seg sjálvt at arbeiðsmarknaður hevur broytt seg og og tann fyrsta broytingin tað er at í dag er tað soleiðis fyri at vera fevndur av lógini skalt tú arbeiða altso hálva tíð minst tjúgu tímar sambært rættarpraksis men í dag er tað rættiliga nógv fólk sum hava fleiri ymisk arbeiði altso átta tímar einum staðin sekstan tímar okkara aðrastaðni so tjúgu tímar einum triðja sum arbeitt sindur ymiskt og tey dettaei sindir ímillum lógina u vóra ikki fevnd nakrastaðnis og tí eiga at tey t verða fevnd á eysini tey at hava eins og ølla onnur tørv á tí trygdini sum lógin her gevur teimum vit mælast til átta tímar tit tað sum er í danmark men um tað skuldu ver tíggju elaokurt annað ta tað kan eg altíð altíð at diskutera um men átta er tað sum vit mæla til og so er taðhetta her við tíðaravmarkaðum størvum sum vit í javnaðarflokkinum halda verður útnyttað á ella fólk verða útnyttaði við tararmbeika starvum sjálvandi er tað neyðugt onkuntíð at avmarkað starv g vá mínuta ógv men tað er nógvastaðnis at fólk sum varða sett ú tðarrkað starv tay vara sett tíðartíðaravmarkað starv í eitt ár og so aftur eittár og so aftur eittár og so aftur eittár og summi eru í starvið kanska sjey átta níggju ár og framvegis í tíðaravmarkaðu starvið og har er tey kanska tað almenna eg vetki um kommunurnar eisini sum kanska ganga á odda og tað hava tær ikki somu rættindi sum tey sum eru í føstum starvi og tað halda vit er skeivt og tí eigur mann at lóggevar her um tá tað er tíavmarkaði starv tað hava somu rættini sum øll onnur og mann kann tá avmarkað sær erdóg tíðar avmarkaði starv man manikki blíeiv við at endurnýggja tað uttan uttan heilt heilt heilt góðar grundgevingar annars ema at seta fólk í fast starv tað er roytin numar tvey o broytingnummar trý tað er í sáttmála og hjá tí almenna kann mann ikki siga fólki upp ósakliga alto að skal n grundgevin hat viðkomandi er óegnaður hvur gjørt nakað skeivt vil at ikki gera sítt arbeiði ella at arbeiðsgevarin hevur nakrar avbjóðingar til dømis tá hann má spara so er tað í lagi um ikki so eigur tað ikki bara til nakrastaðnis á arbeiðsmarknaðinum og ann javnseta øll og at fólk sum hava verið serliga leingi starvið tíggju ár fimtan ár longri oyga at fáa eitt serligt viðurlag í sambandi við uppsógn tað er ikki órímiligt og taðn allarsíðsta broytingin tað er ja ja tað er tað mann kann hava møguleikar fil at fáa eitt annað starv í dag er tað soleiðis kanst a ikki fáa annað starv og fá arbeiðsterin gjørdar loyvi men tað kann vera onkur sum til dømis at arbeiðat hjá posta mánadagl fríggjadag hevur hug til at taka nakrar vaktir á bústovunim hjá almannaverkinum ella í eldrarøkni eitt leygarkvøld tað er ikkitl ampa fyri starvið og posta tí skal viðkomadi sjóvandi hava loyvi til tað