ZajednicÌŒar = Fraternalist. [volume] (Allegheny, Pa.) 1894-current, 1959-04-29
PUCANSTVO JUGOSLAWJE
Pavle ID. Ostovic
WERE L CRKVE

Ne tanGine pomao kakvu su vieru ispovijedaH bal
kans Saven prize preaza krscanstvo ali e po nasem
misienu vjerojano da bill pod snaznim upvom Zorro
asrova naucavana, er po svemu sudec prvenstveno
bill polioprvrednici PresavGi krscanstvo on nekm
kScansm svecima pripsval osebine svoh starh bogo-
va pa tako Sv Ija postao gromovnkom dok e crkva
svoje strane posivala zaborav svaku uspomenu ma
staru vjeru
Kako smo ranije vide, stare rimsko carsvo bilo je
Gevrtom veku podeeno dvije polovice Zapadnu glav
MIN gradom Rmu i sto6nu gavni mgradom Carl
gradu (Bizantu Stambuu) Prrodno je da je izmedu
ia diva grad odnosno dve polovce carstva razvo rva
Pa iako ie Zapadno Rimsko Castvo vec bo propao
kad saveni sg Balkan rvalitet sada razvo IL
medju rmskog cargradskog biskupa. Kod sog verskog
naudavanja postavilo ptanje koi e bsup vazn rim
ski Qatnski, iii carigradsk (grGk. spor
wise zaostravao e 1854 godne doslo do otvorenog
preloma, Slime, koa danas traje Buduc da vjerskom
naucavaniu spomena ijedne razlke izmedu rmske
Qaoltke gr6ke pravoslavne) crkve sukob je bio da-
tomu sto grcka crva nece da przna prven-
stvo rimskomu papi.
Mediutm tai prelom ie doveo do krupnh organizacio-
nh posedica dok pshooske posedice JOS kud kamo
vece necemo NINA ovde raspravjati Kad e pro-
palo zapadno rmsko carsvo nestao e pozornice svje
tovnog glavara carstva pa onda rmsk bskup, pape
svrhu cuvanja zakontosti zakonitog poredka nastoa
da spasu So spasit dalo drzavnom poedu i'm ne
uspeo, ali verskom grubim potezima jeste. Ia
ko sv narod do reformacje (protestantizma)
teroriu bvseg Zapadnormskog carstva vjerskm stva-
rima priznava vrhovni auorite rimskog bskupa da-
ganzovana strogo cenralistc da sto akse sacuva je
dnstvo zbjegne krva uacena uvedena je sluzba Boza
cijeom njenom podrucu latnskom jezku Svjetovn
drzavn auoritet potpuno e odeen Cd verskoga pa je
tom pogledu papa bio ostao znad svh kralieva
koji vjerske stvar nisu mog, nj smjeli, mesat.
Isto6norimsko grGko carstvo prezvjeo je zapadno
punh hadu godina Tamo Carigradu je bio stvar-
nj glavar carstva crkve tako da neku ruku drzava
crkva bill edno te sto zbog posojanja vlasti
zbog poisovcvana crkve drzave cargradski patriarh
10
MICA grckobzantnske dzave, odnosno stocno mskog
stva On stoga nasoao da sa6uva kakvo takvo jedn-
stvo grcke (pravosane crve da to postgne pravio je
koncesije dozvoavao osnvane autonomnh grcko-pravo
slavn crkava, jer e autonone crve nastaale medu
narodima gdje Grc nsu mal svetovne vast, je tim
crkvarna silom priika davao pravo da crv
jim jezkom Tako nasale autonomne grcko pravosavne
crkve: ruska, srpska, i druge.
Hrvati koji zaposje podrucje izmedju reke Drine
Jadranskog Mora koje e oduvjek pripadalo zapadnor
skom carstvu te koje gravtira prema Rmu Jaranu,
zbezno prikon rimskoj crv Srbi koi su smje-
still sredini Bakana, nasG podrucju, gde
Rim Cargrad sukoba mogli su, da cekau sa svo-
JON odukom do najpovonijeg potickog momenta. Povo
liam momena pojavio kad krizar bill zauze Carigrad
grch patriarh bio prisiljen da povuce Mau Aziju
Kako je to bezanje Malu Aziju uveke bilo umanjio
ugled upv grckog patriarha, e nasojao da nadje
poriste gdje bo Tu e stuacu skorstio edan srpsk
prime ko je kasnije progasen pod menom Svet
Sava, e je 1917 godne shodo cd grckog patriarha
zvou da organizue autonomnu spsku
crkvu.
Tako je doso do toga, da e Hvatska poistovjetla
r1mskim katolcanstvom Srbja grckm pravosavljem
tako deso, da je istoveno savensko pucanstvo po
dejeno diva naroda najpre politick prhvatanjem me
ma svoJe vodece manjne Hrvata Srba sad je tn podel
defntvno ucvrsto opredjeivs suprotne crve Ire
ba medjutm spomenuti da je vrijeme uplv jedne
iii druge crve (sto tce Hrvata Srba bio istoviear
poticim granicama hrvatske spske drzave "a to je
po ecima Corovca Organizacja crve Sv Save zastals
ma bosansko granc nj pod Dusanovu pecsku patrarsjr
bosanska crva nje uazia, er in rastavale osre 20
htlcke medje (V Corovic, Istora Jugoslave str 312)
lst psac nadalje kaze riscanski spomenc bosanskoe
podrucja IL V. do w. veka potpuno vezi damatin
skim maju apsouno iste tipove analogije" Gsa knji
ga str 44. Srucna istrazivanja skopine uzduz popre
ko clJele Bosne, pa ucnjena nanovije vrjeme
ciJeosti Sc slazu corovcevm psanjem svake sum
ME potvduu da te stare bosanske crve arhtektons
bile potpuno jednake starohrvatskm crkvama damatin
skoj Hrvatskoj
Pc prilici isto vrjeme kad e Sv Sava osnovao srp
sku pravosavnu crzvu, Hrvati sam dozivjei Bosni
Herzegovina ako ne vjersk rasko versku podijee
most U vreme kad su presl krscansku vieru Hrvat
su traz da sluzba boza s hrvatskom jezku Kroz
nekoliko soljeca Rim tom nhovom zahtjevu oduprao
ali e onda konacno 1248 godne pristao da suzba bo
zJa vsl ma hrvatskom eziku swim hravtsim bskupiia
II Hyy1atc nj !