davidaulloa/AmericanStories huggingface dataset:
Diario las Américas., 1958-12-07
CARTA.

(Viene de lie PAgIna 0OS)
Sc 10 llevaren a enterrar muy
lejos, es este: hagamos entire
todos una colecta de centavos
y pongamos donde Juan Ra-
mon guerra descansar una
piedra grande con la pagini-
ia de su Ultima voluntad, es-
crita en- orc con los mismos
caracteres con que Ell la es-
eribio. La ponemos en- un
prado, en- Ell cementerio de
Puerto Rico, pedaeito de nues-
ira America, y de SUI Espaha
peregrina. Que haya un pra-
do frente a la piedra con un
Platero de bronco. Juan Ra-
mon lie preguntaba al burri-
10 muerto: "Platero, dime:
ite acuerdas aun de mi?" 81
no traemos a Platero cerca a
eSta tumba, Juan Ramon Sc
va disgustar. Cuando til ven
gas a la tumba de Juan Ra-
mon, sentirfas I'm no-se-que
81 no yes al burrito.
Mandate, pues, un peso a
Jaime Benitez, que es ell rec
tor de la Universidad de Puer
to Rico, para la piedra de Juan
Ramon. Puedes escribirle sin
ortografia: Senior don game
Benites, Unibersidad de Puer-
to Rrico. LIE llegara. Juan Ra-
mon tambien tenia SUI orto-
grafia personal. Escribia HE
rro con f., fierro; hielo con y,
yelo; general con j, GENERAL,
ique tan bueno- Pero man.
dale ell peso a don Jaime, y
veras que los pesos volaran
como mariposas salidas de los
ninos de TODD ell mundo para
ir a hacerle una corona de
aire, de soda y de dolores al
recuerdo de quien cumpli6
para con todos nosotros la
obligation de componer la his
toria del burrito que otros
habian olvidado.
Diario las Américas., 1958-12-07
FL cRUPo.
(viene de la Pag. 81

ell ambiente que con tantas
dificultades Sc ha alcanzado y a
cuya creacion contribuyeron en-
la forma que no creo haya olvi-
dado Ell pals, la mayor parte o
la cast totalidad de los hon.
bres de trabajo colombianos,
cuando no vacilaron en- aries
gar sin tenor alguno sus bic
mes materiales, SUI libertad y
hssta Sus vidas -por recobrar
para ell pals ell imperio de las
inStituciones democraticas sin
cuyo predominio no es possible
ell ejercicio de las actividades
que dan al hombre la posibili-
dad de llevar una vida digna,
libre de toda clase de tiranias,
cualesquiera que sea su nom
bre o SUI color.
Diario las Américas., 1958-12-07

Celebra hoy su dia la apre
ciada dana sonora MiIagrOs de
la Conception Aguirre, a quien
nos es grato felicitar ~calurosa-
mente y desear muchos, y muy
Venturosos amos mas de vida.
Diario las Américas., 1958-12-07
HOLANDA.
viene de Ia Quinta Pagina

viene de Ia Quinta Pagina .
eacion deese verdadero mar int
rior llamado Zuidersee. Hacia
1882 diose 'termino al dique de
cierre entire las provincias de
Frisia v Holanda del Norte, que
convcrticia a aquel mar interior
en- ell lago de Yssel, ell deseca-
do mas tarde, y con mejores po-
sibilidades, por sectores. Parale-
lamente a este esfuerzo, nacie-
ron numerosas industries deri-
vadas de csc c~recimiento, que
son orgullo de los holandeses.
Como muchos paises, Holands
& e9-.ncnta" rcYetidas
i c. IS y arlbiciosas do
r cIcc. En- la antigiiedad
f S b., .avos Y dsspues los
r-, poc..c":o"mente los
{ :, lcc : .cos y los his
Diario las Américas., 1958-12-07
COMISION
INTERNATIONAL DE
ID

BoGoTA -(SICo)- En- re-
ciente session a la que concu-
rrieron los mas altos represen-
tativos de los medios bancarioS,
industriales y comerciales, Sc
fund6 la sectional colombiana
de la Comision Interamericana
de Credito, entidad que tie
ne su sede principal en- Nueva
York con filiales en- los Estados
Unidos, Argentina, Brasil, Pc
ri, Mexico y ahora en- Colon.
bia.
La Junta Directiva quedo for
mazda por ell exEmbajador en-
Washington Eduardo Zuleta An
gel como Presidente y como
miembros los banqueros Mar
tin del Corral, del Banco de
Bogota, Salvador Camacho Rol,
dan, del Banco de Colombia,
don Luis Soto del Corral, don
Miguel Lopez Pumarejo, don Al
fredo Garcia Cadena. Ell estable'
cimiento de la sectional COLON
biana fue informado al Presi-
dente de la Compania en- Niue
va York, Mr.. Spruille Braden.
Ell prop6sito de la nueva en-
tidad de arbitraje es prestar sus
servicios cuando haya asuntos
de importancia en- la materia y
obras de acuerdo con las orga-
nizaciones internaeionales SINH
lares.
Diario las Américas., 1958-12-07

Nuestros parabienes en- Ell dia
de hoy, con motive de la grata
celebration de un nuevo ami
versario de su natalicio, para ell
apreciado caballero cubano Sc
nor Alfredo E. Fernandez, y
nuestros votos por SUI ventura
personal.
Diario las Américas., 1958-12-07
LA GARANTIA POR
/ ID DE CASTRO

Cuando I'd. escoge un Castro,
va acompahado de nuestra
Garantia firmada, de superior
rendimiento y durabilidad. Is
la garantfa de los superiores
disehadores de Castro.
Diario las Américas., 1958-12-07
Notus SocluIes

(Viene de ID PAgIna o

Vayan nuestras sinceras fell.
citacioues para Ell estimado ca
ballero senior Jaime BOrreH con
motive de la grata celebration
de SUI cumpleanos en- Ell dia de
hoy, y nuestros votos porque
disIrute de muchos amos mas
de vida.
Diario las Américas., 1958-12-07

oE nOy, con mOLlVo dc la STdLa
celebration de un nuevo ami
versario de su natalicio, para ell
apreciado caballero cubano Sc
nor Alfredo E. Fernandez, Y
nuestros votos por SUI ventura
personal.
Ajusta hoy I'm nuevo ano de
vida la preciosa nina Victoria
Montana, hija del senior AntO-
MO Montana y sonora, Carload
Ayala de Montana, miembros
grata OCCASION, unimos las nues.
rlcana residente en- eSta ciudad.
A las muchas felicitaciones
que reciba con motive de tan
graz OCCASION, unimos las nues-
trae muy Sinceras.
Nos es grato enviar nuestraS
mas calidas felicitaciones a la
gentil senorita Waldina PalaciO
quien celebra en- ell dia de hoy
la grata OCCASION de I'm nuevo
aniversario de Su natalicio y
dcsearle que cumpla muchos, y
muy dichosos, amos mas de vida.
Celepr6 en- dias recientes la
grsta OCCASION de SUI cumplea-
nos ell Simpatico joven domi-
nicano Carlos Rafael Malag6n
Baez, motive por ell cual nos
complace feaicitarlo calurosa-
mente y desearle muehos amos
mas de vida, rodeado del afec-
to de suS Seres queridos.
Quremos ser los primeres en-
felicitar eordialmente a la gen.
til DANA sonora Nydia Acuha
QUEEN celebra hoy SUI cumplea-
nos y aprovechamos la OCCASION
para desearle que disfrute de
MuchoS amos mas de vida.
4 +
Lntra hoy en- I'm nuevo ano
de vida la gentil sehorita Fran.
ees Pearl Rios, a quien nos
eomplaee felicitar calurosamen-
tie y desear muchos amos mas de
existencia, rodeada del afecto
de sus seres queridos.
Celebra hoy SUI dia la apre
eiada dana sonora MilagrOs de
la Conception Aguirre, a quien
nos es grato felicitar calurosa-
mente y desear muchos, y muy
Venturosos amos mas de vida.
ZajednicÌŒar = Fraternalist. [volume] (Allegheny, Pa.) 1894-current, 1958-01-29
NAR0DNI KALENDAR

Narodni Kalendar "a 1853.
godinu je izasao il stampe i
sada Sc rasprodaje.
Kalendar je bogato uredjen
$ lijepim clancima il zivota
i problema naroda Amerike,
Jugoslavije i drugih zemalja.
Pokraj poucnih i zanimivih
clanaka imade lijepih prica,
pjesama, posalica, a, slika i
svakojakih zanimivih p o d a.
t a k a. Kalendar je kulturna
riznica "a svakog naseg CO.
vjeka j zenu.
Oni, koji ga obicavaju in
dividualno narucivati, a jos
nisu ucinili, molili bi da to
odmah ucine.
Kao u ranijim godinama,
kalendar obuhvaca 100 stra-
MICA. Cijena kalendaru jeste
$1.0O po komadu, sto uklju-
cuje siljanje istog u Jugo-
slaviju.
Narucuje Sc kod: Narodnl
Glasnik, 1413 West 18th St.,
Chicago 8, Illinois.
ZajednicÌŒar = Fraternalist. [volume] (Allegheny, Pa.) 1894-current, 1958-01-29

rimske tradicije; s druge stra-
ne njegovi veliki drveni re-
liefi vuku svoj korjen IL ma
rodne umjetnosti Istocne Ev-
rope; a umjetnosti Asirije,
Egipta i Baroka slile su Sc i
dozivjele nov izrazaj pod ru-
kom njegova genija.
"Po Mestrovicevom mislje-
nju, "apstraktna umjetn o s t
samo je prolazna moda; pra-
va Sc umjetnost mora izraziti
u oblicima -. a iskrena mi
sac mora u NINA naci svoj
izrazaj'.
Mestrovic je bio obasut od-
likovanjima j pocastima u to-
ku zadnjih pedesetak godina,
ali kad sc on ma njih osvrne
ina s a m o jedno priznanje,
koje cijeni iznad svega, a to-
je, kaze Mestrovic: "Kad sam
vidio, "a vrijeme mole izlozbe
u Metropolitan Muzeju u New
Yorku, djecu kako klece i
mole pred mojim kipom, koji
predstavlja Skidanje s Kriza
(Pieta), drzao sam drzim. da
je to najvece priznanje MON
umjetnickom djelovanju".
ZajednicÌŒar = Fraternalist. [volume] (Allegheny, Pa.) 1894-current, 1958-01-29
"Bez Poyratka" Knjiqa
koyeIa Ante kizetea

Kao druga knjiga knjiznice
"Hrvatske Revije" upravo je
izisla IL tiska u Buenos All
resu knjiga pripovjedaka An
tuna Nizeteo pod naslovom
"Bez Povratka". Djelo sa-
drA devet pripovjedaka: Pred
smr It, Pticar, Neprijateljica,
U brodogradilistu, Oprostaj,
Ma prolasku, Andrijana, U
luci Bez povratka. Teme
pripovjedaka obradjuju pre-
tezno zemlju i ljude $ dalma-
tinske obale, bilo da live u
zavicaju iii borave u tudjini.
Nizeteo je priznati hrvat-
ski knjizevnik, poznat najvise
po svojim pripovjedkama
poeziji. Prva njegova knjiga
pripovjedaka "Nevjesta ma o.
toku" izisla je u nakladi MA
tice Hrvatske" u Zagrebu &.
1889. Sada zivi u Sjedinjenim
Drzavama Amerike. Suradji-
vac je u brojnim casopisima
i publikacijama kako u Hr-
vatskoj, tako i u inozemstvu.
Croatia Press" &c sc jos
n a k n adno osvrtnuti ma ovo
najnovije Nizeteovo d jelo.
Cijena knjizi je u Argentini
SO pesosa brosirano, a 80 Pc
sosa uvezano u platno. Ma
rucuje Sc ma adresu: Vinko
Nikolic, Casilla de Correo
1923, Buenos Aires, Argen-
tina. Ia sve druge zemlje cije-
ma je 3 dolara brosirano, a
4 dolara uvezano. U Sjedinje-
MIN Drzavama n aruc b e Sc
mogu slati ma povjerenika H.
r.: Jere Jareb, 1876 w. 10th
Street, New York 19, N. Y.
ZajednicÌŒar = Fraternalist. [volume] (Allegheny, Pa.) 1894-current, 1958-01-29

Ljepota je u cedne zene va
ira u daljini iii ostri mac,
kojega sc ne moze dokuciti.
Prva ne &c opeci, a mac ne
&c ozlijediti onoga tko mu se
ne priblizi. - Cervantes
ZajednicÌŒar = Fraternalist. [volume] (Allegheny, Pa.) 1894-current, 1958-01-29
NAJvA1NUE PI1ANJE!

Ma londonskim ulicama po-
javila sc neobicna novost: po-
stavljeni su automati koji,
kad Sc u njih ubaci kovani
novac, izbacuju pisani savjet,
potreban "a najvaznije zivot-
ne situacije! Dosad Sc najvise
odgovora trazilo ma pitanje
broj s: "Sto da kazem svojoj
zeni, kad sc vratim kuci u
rane jutarnje sate".
ZajednicÌŒar = Fraternalist. [volume] (Allegheny, Pa.) 1894-current, 1958-01-29


Dohodu F.
Mirom u Pozunu god. 1905
Austria je izgubila Boku i
Dalmaciju. Francuzi su kre-
null da zaposjednu dobivene
teritorije i 27. maja 1906, u
sli u Dubrovnik. Bokelji, Ia
jedno s Crnogorcima, stavili
SUI Sc pod z astit u Rusije i
Dubrovnik sc nasao izmedju
dvije velike sile. Borba "a o.
drzanje Republic zavrsila je
proglasom o njenom ukinucu,
81. januara 1908. Sve SUI to
poznate stvari, mnogo puta
opisane, ali ma ovoj izlozbi
zorno su predocene u foto-
kopijama proglasa i ugovora.
Prvi Lauristonov proglas ma
kon ulaska francuske vojske
jos nista ne govori 0 ukida-
nju Republic. Drugi njegov
proglas, poslije oslobodjenja
cd rusko-crnogorske opsade,
budi made. o njenom, ponov-
nom uspostavljanju. P S m o
potkralja Italije Eugena Ma
poleona obecava Dubrovcani-
ma da &c sve stete nastale u
ratu biti nadoknadjene - sto
je naravno ostalo samo obe-
canje. No Dubrovcani n s u
skrstenih ruku cekali, da Sc
obecanje ispuni. Evo pisma
Kneza i Vijecnika Dubrovac-
Ike Republic, sto ga je po-
slanik Antun Karlo Natali
nosio Il Carigrad, god. 1907.
Uz cestitku novom sultanu
Mustafi ". zaklinje Sc vi
soka Porta da pritekne u po-
moe svojoj tristagodisnjoj
sticenici - no dubrovacki di-
plomate kao da su zaboravi-
Ii da je "Bosporskom boles-
niku" i samom vec trebalo
pomoci. Marmont je postao
Duo de Raguac" objavio
da je bivsa Republika, zajed-
no s Korculom j Bokom, po-
stala edna cd Ilirskih po-
krajina. Dubrovcani JOS ne
miruju. Traze cd travnickog
vezira dozvolu da mostarski
ajan prevail u 'Dubrovnik i
otjera p os a d u cd so Fran
cuza, koji drze Republican u
ropstvu. Istodobno, Dubrov-
cani imaju i jakobinsku gar
nituru: posvecuju Sc pjesme
novom vojvodi, piaristi odrza-
vaju literarnu akademiju, ma
kojoj u finalu kantate Toma
Resti-a Genij Vojvode miro
ljubivo pjeva S Genijem Gra-
da buducoj dubrovackoj
sreci.
Ia "sreca' trajala je dok
nije j Napoleonu okreuula le-
dja. Kad su Englezi poceli u
Jadranu provoditi operacije
vecega stila, Dubrovcani Sc
osjete sigurniji i 1913. godine
bukne t. Nv. "Dubrovacki u
stanak", "posljednji let Re-
publikanskoga Genija', kako
ga je nazvao Lujo Vojnovic
u svom "Padu Dubrovnika".
.Terko Natali 8 nekoliko VIA
stele razvio je ma sipanu bar
jak Sv. Vlaha i pozvao rodo-
lube da spreme oslobodjenje
citavog teritorija Republike.
Englezi osvoje S ipan po-
stave Natalie "a guvernera
Sipana i Lopuda. Frame Bona
prenio je ustanak u Konavle,
Vlaho Kaboga podigne ga u
Cavtatu, Pierko Bona otjera
Francuze il Stona. Citav grad
bio je okruzen oslobodjenim
teritorijem. Vlastela zamole
engleskog komodora Heste-a,
da dubrovacku zastavu pri-
znaju "a stijeg ratujuce sile.
II 16. novembra zaleprsao je
ZajednicÌŒar = Fraternalist. [volume] (Allegheny, Pa.) 1894-current, 1958-01-29

fanlcl uSkrlSaVa JednO Cd najburni-
slosti starodrevnoga Grada, Cd pro-
a vijeka.
'anceZi
Iu Cavtatu barjak stare Re-
publike, uz zvonjavu zvona,
pucanje pusaka i odusevljeno
klicanje naroda, dok SUI s en-
gleskih brodova odjek iv a ! e
pocasne salve. Vlaho Kaboga
postavljen je cd Engleza "a
privremenog Cube r ma t o a
Dubrovacke Republike on Sc
stavi ma cello aktivnih opera
cija "a zauzimanje Grada. En-
glezi su ustanike opskrblji-
vail municijom, a seljaci su
Sc prehranjivali sami, opojeni
buducom slobodom. Vec 26.
novembra Pjerko Bona pro-
Dire do Vrata cd Pila i tu
"barjak naredni zabode bas u
brke Francuzima, koji Sc cd
toga dana ne usudjivahu IL
vesti noge il Grada". Kaboga
smjesti glavni stan u Cruz,
u kucu Antuna Sorga. Jedne
noci prevail IL Grada cetiri
stotine Francuza da uhvate
Kaboga ziva iii mrtva. Sez-
deset ustanika branilo je &C.
tiri sata glavni stan. Pjerko
Bona pogibe, ali Sc neprija-
tell m orao povuci, s osam
mrtvih i dvadeset ranjenih.
Blokada Grada Sc nastavila,
dok nije jednog jutra, 3. ia
nuara 1914. osvanula sa sic
vera Austrijska vojska, pod
gen. Milutinovicem. Vlastela
sc sastanu u dvorcu M a t a
Giorgi u Mokosici i zakljuce
da Sc cd Metternicha zatrazi
uspostava Republic. U me-
djuvremenu plane ustanak i
u Gradu. Kovaci zakuju to-
pove, gradjani otjeraju Fran
cuze i pr ip n u na Orlandov
stup republikanski b a ri a k.
"Kad ga sje vidio jedan start
vojnik, cpuce mua srce cd ra-
dosti i on pade mrtav". No
veliki su opet jednom .igrali
podlu igru ma racun malih.
Milutinovic u o pc e nijer~raz-
govaraO S Dubrovcanlna, ne
go je francuskim zapovjed-
nixon Montricharddm ugovo-
rio kapitulaciju, koju su u.
januara potpisali Austrijanci,
Francuzi i Englezi. Milutino-
vicevih diva bataljona Hrvata
udju u Grad, razoruzaju Ma
rodnu strazu, a Kaboga 3D.
nah pre- d je ma austrijsku
stranu i raspusti konavesku
vojsku. Milutinovic naredi po-
sljednjem "maire-u" Sabu Gi-
orgi, da skine s Orlando re-
publikansku zastavu. U po-
sljednjem "maire-u" probudi
Sc posljednji Knez Dubrovac-
Ike Republic i ponosno 3D.
govori: me mogu - pripeo
ju je puk!" Milutinovicevi
vojnici skinu zastavu, uz nju
Sc spusti i Union Jack, te o.
stane samo crno-zuta ma Or
landu, ma tvrdjavama, ma be-
denima staroga, izmucenoga
grada''.
Sa sivoga zida zamisljeno
gleda Sabo Giorgi, uz MEGA
visi bijela zastava, koju su u
Cavtatu pozdravljali engleski
topovi, malo dalje pribita je
jedna trublja Milutinoviceve
vojske, a uz nju Sc koci pro-
glas Franje I. o uklapanju
teritorija bivse Republic u
Austrijsko Carstvo.
Pod crno-zutim stijegom
Politicki i javni zivot Du-
brovnika odvija sc u znaku
dvoglavoga orla, stur, korum-
piran, birokratiziran. Jedna
vitrina puma pecata, novaca,
kolajna, dvije vitrine 8 pra-
ZajednicÌŒar = Fraternalist. [volume] (Allegheny, Pa.) 1894-current, 1958-01-29
Pise: Bogdan Radica

VrhoVnlm lspoVlJednlKom, Sa-
min Bogom. Tu sam, sudite
ME. Dogodilo Sc ovako kako
sam to n apisao izjavio.
svjedok sam jednog strasnog
vremena, koje je wise puta
bio jace cd meme i cd sva-
kog smrtnog covjeka, ueinio
sam, kako je covjek praved-
mix, koji Sc boji Boga, mo-
rao i mogao uciniti. To je
filozofija, koja Hbija il sva-
kog Macekova svjedocanstva.
Macekova stradanja cd dva-
deset godina prezivljenih u
Jugoslaviji, pet godina u tam
nici iii pod kucnom prismo-
from, u tako zvanoj nezavis-
MOI hrvatskoj drzavi Jaseno-
vac, kucni zatvori u Kupincu
i u Zagrebu, konacno bijeg
ispred najezde jednog stras-
nijeg totalitarizma n ego su
bila ona ranija, pod kojima
sc patio i stradao on, Macek,
njegova neduzna obitelj, zena
i djeca, sa MIN clio hrvat-
ski narod.
ia nemogu u ovome clanku
dati potanko opis sadrzaj
cijele knjige, koju treba cita-
ii, jer bi to iziskivalo mnogo
i mnogo stranica. Knjiga sva-
kako daje uvjerljivo svjedo-
canstvo onoga sto Sc zbilo IL
medju Hrvata i Srba u Jugo-
slaviji prize i "a vrijeme Alex
sandrove diktature, zatim u
oci rata, kada Macek uspije-
va ostvariti svoj sporazum,
koga velikosrpska soldateska
sa velikosrpskom intelligence
jom rusi q. ozujka 1941, ne
da Sc odupre Hitleru i Mus
soliniju, ciji pakt u stvari pri-
ma, nego da razbije Banovinu
Hrvatsku, dakle i ono malo
nezavisnosti, Sto su Hrvati,
zaslugom Macekove umjere-
nosti, uspijeli dobiti poslije
diva decenija strasne i krvave
borbe, u kojoj CUBE svojeg
Radica, sa stotinama nevinih
zrtava. Kada sc budu procita-
lie te stranice, onda &c sc vi
djeti, tko je imao wise smi-
sla "a drzavu, da Ii Macek iii
svi ii neinteligentni, primitiv-
nj i megalomanski velik o.
srpski general, koji, gradeci
vile ma Dedinju nisu uopce BIZ
Ii zbrinuli zemlju ma otpor?!
Vidjeti &c Sc, sto je sve BIZ
la velikosrpska diplomacija? !?
Mack je razgolicio cinjeni-
CANA IL ruci svu beogradsku
birokraciju, a srpska opo-
zicija, kojoj je uvijek rijee
demokracija stajala ma usna-
ma, ne izlazi nimalo bolja IL
njegova nizanja fakata.
IL toga slom, potpun slom,
rat, koga je Macek htio IL
bjeci, pod svaku cijenu, da bi
sprijecio srpsko-hrvatski gra-
djanski rat, da bi sprijecio
klanje i Hrvata Srba, u ci-
ju je ljudsku zajednicu on
vjerovao. Konacno kapitula
CHA te tako zvane slavne vol
ske ucinjena po istim gene
ralima medju kojima je Gen.
Simovic ispao najsmijesniji i
najneozbiljniji mega l o m a n
kakav samo Balkan moze da-
ii. Macek sc vraca u Hrvat-
sku gdje odbija svako sa-
ucesce u stvaranju bio kak-
vog stanja. 1ako je hrvatski
n arod pozdravio stvaranje
drzave kao oslobodjenje cd
Beograda on Sc je odmah i
razocarao poslije 1903 maja
1941, kada je vidio kako je.
Pavelic prodao svo nase mo-
re i obale i zenlje Italiji.
Grozote. ustaskog rezima sill
jede "a onim beogradskim.
Macek nastoji sprijeciti ubij-
stva Srba i zidova i Hr-
vata, j hrvatski seljak gdje-
god moze to i sam cini, ali
sve je uzaludno veliki vihor
krvi, osvete j mrznje odnio
je u nepovrat ljubav pleme-
nitost jedne dobre i pitome
zemlje. Konacno, j on odsiie-
ZajednicÌŒar = Fraternalist. [volume] (Allegheny, Pa.) 1894-current, 1958-01-29

bert Speuer, a u clJem Sc MI
zu d j ella nalaze i uspomene
nekoliko velikih licnosti, koje
su izmedju diva rata i u toku
zadnjeg rata, igrale prvoraz-
rednu ulogu Il suvremenoj
povijesti Evrope.
u ovoj svojoj autobiogra-
fiji koja iznosi oko dvije sto-
tine j sedamdeset stranica,
dr.. Vladko Macek iznio je clio
svoj zivot Cd svojeg djetinj-
stva u Jastrebarskome, gdje
sc i rodio, preko svojeg sve-
ucilisnog d o b a, kroz svoju
muzevnu dobu konacno po-
liticku djelatnost, pa do svo-
jeg izgnanstva u Wasingtonu
- gdje sada zivi. Macekovo
d j je tin stvo pojavljuje Sc u
znaku jednog tragicnog do
gadjaja: u neposrednoj bill
zini njegova donna zandar u
bija jednog hrvatskog selja-
ka, mladi Macek duboko ga
nut i pogodjen tim dogadja-
jem, postavlja najprije sebi,
zatim svojoj majci, svima
svojima susjedima, pitanje,
koje &c ga muciti cijelog Ii
vota: zasto uslijed cega je
ubiven tai nesretni hrvatski
seljak? Zasto i uslijed cega
strada i muci sc hrvatski Sc
ljak? Zasto i uslijed cega
strada muci Sc i seljak i
radni covjek ma kugli zemlji-
moi? Cd toga dogadjaja pa
do kraja politicke djelatnosti
Macekove, njegova je auto
biografija isprepunjena upra-
vo, IL stranice u stranicu,
stradanjem ne samo hrvat-
skog naroda nego Maceka
samoga.
~Stradanje hrvatskog seljas-
iva odvodi Maceka vec cd
mladih godina nauci najprije
Antuna Radica, s kojim Sc
povezuje kao gimnazijalac u
Zagrebu, / zatim politickom
pokretu brata Antina, Site
pana Radica. Ali prize nego
&c Mack dati opis cednih po-
cetaka seljackog pokreta do
njegova silnog golemog u
zrasta i poleta, kada ga nose
hrvatske m a S e, on, u vrlo
jezgrovitim stranicama, daje
"a amerikanskog citatelja i
povijest hrvatskog n arc d a,
tko SUI maine Hrvati i otkuda
su oni pristigli, i kako su Sc
oni. razvijali ma svojoj zem-
Iii. Borbu Hrvata u Dvojnoj
Monarhiji protivu Beca i
protivu Peste iznio je pisac
majstorski podvukavsi samo
jedno, kako je hrvatski ma
rod uvijek trazio samo svoje,
da bude gospodar ma svome.
Prvi Svjetski Rat postanak
Jugoslavije izneseno je objek-
tivno: dok je hrvatski narod
zelio svoju samostalnost do
tie je jedan dio inteligencije
poveo narod u centralisticku
zajednicu sa Beogradom u ko-
joj su Sc Hrvati nasli u ne
branom grozd ju, iii u jos
strasnijoj situaciji nego u O.
moi pod Becom i Pestom. Tu
Macek iznosi gledanja Stje-
pana Radica smisao njegove
borbe, da kroz okupljeno hr-
vatsko seljastvo u svi m a
djelovima hrvatski zemalja
stvori jedno zajednicko tijelo
X je ne prihvaca beograd-
skog centralizma beograd-
skog ropstva. Ia i takva od-
lucna nacionalna socijalna
Radiceva borba dovodi do a.
tentata 1928 u Skupstini, ka-
da Mack postaje vodjem ne
samo HSS-a nego i "a gotovo
dvije decenije vodjem hrvat-
skog politickog nacionalnog
zivota.
Stranice su to teske i kr-
wave, koje Macek nije nj u
velicavao nj pretjerivao, ne
go ih .je dao onako kako su
zbivale u samome zivotu, ci-
njenicama i dogadjajima. On
Cd sebe ne pravi nikakvog
heroja ~niti sc razbacuje fra
ZajednicÌŒar = Fraternalist. [volume] (Allegheny, Pa.) 1894-current, 1958-01-29


izgnanstvu u cajnicima, srp-
ski strazari imaju prema ME
mu ljubavi i samilosti. Jedan
mu cd tin dobacuje: "Covjek
kao ii morao bi biti u vladi
a ne u tamnici!" Drugi opet:
Gar tebe osudise ma tri 60.
dine? Gdje i'm je dusa?" Ma
Ii je mas covjek imao izgleda
wise osjecaja odgovornosti ne
go Ii onaj ma vlasti!
IL te tragedije dolazi ova
posljednja, IL koje Macek bic
Ii u slobodan svijet, da bude
svjedokom hrvatskog traze-
MIA slobode i nezavisnosti. Ma
putu izbjeglistva dozivljava
mnoge teske nezgode, ali ga
spasava americka vojska, i
dovodi NIGGA i njegovu ma
mucenu obitelj ma owe obale
naSe slobodne Amerike.
Knjiga je pisana jednostav-
no jezikom klasika Tucidida i
Plutarha kao sto SUI pisane
sve povijesti oceivdaca svje-
doka. Ona nije pisana nj je-
zikom publiciste nj stilom hi
storicara, koji pisu dokumen-
tacijom imaginacijom, nego
kao sto rekoh jezikom drzav-
nika politickog covjeka, ko-
j ina smisla "a odgovornost,
"a mieru / "a jednostavnost,
i kome je istina preca cd lije-
pc fraze namjestene rijeci.
U nasoj politickoj knjizevno-
sti, ona &c zauzeti svakako
jedno cd prvih mjesta, uz
djela Frana Supila, Stjepana
Radica, Ante Stracevica i An
te Trumbica. Nasoj generaciji
ona je svakako jedno cd mai
vaznijih svjedocanstva, koju
jje DR.. Vladko Macek morao
dati pri kraju svojeg zivota,
kao podstrijeku "a duga du-
ga razmisljanja. X Jig a &c
svakako izazvati diskusije u
cijeloj stampi i ne &c uzmanj-
kati polemike, ali je tesko da
&c itko moci zanijekati sna-
gu argumetnacije, post EN- j e
pisca i iskrenost njegova sta
va.
Knjigu moraju svakako ma
baviti svi nasi ljudi, sve nase
obitelji, saw mas stariji ma
rocito mladji narastaj u ovoj
zemlji, koji pise cita engle-
ski. Moraju je ne samo naba-
viii nego i procitati o Moi
razgovarati raspravljati po
nasim klubovima i drustvima.
Moraju je dati kao poklon
svojim americkim susjedima
koji Sc bave nasim pitanI-
ma, narcotic dati je u svakoj
drzavi senatorima i kongres-
menima, istaknutijim editori-
ma / publicistima, traziti Cd
lokalnih library da je nabave,
kako bi ju citao i sirio ame-
ricki svijet. Jer je to istina o
Hrvatskoj i o Hrvatima pi-
sana svakako cd covjeka koji
ina pravo govoriti u ime Hr-
vata ciju je borbu nosio diva
deset godina. Knjiga Sc moze
nabaviti ma slijedecu adresu:
| Robert Speller e. Sons, Pub
fishers, Inc, SO w. 42nd st.,
New York %, N. Y.