JednosÌc Polek = Unity of Polish women. [volume] (Cleveland, O. [Ohio]) 1923-current, 1926-11-16
POLSKIE SZKOLNICTWO
ZAGRANICA.

GIL pojaWi}y sic odpowiedzi ma a1tyku umieszczo-
ny pred kilku tygodniami "Nowym Krjerze
Po!skim" p. t. 20 szkole poska we Francji" Wyma-
gaia one WyJasn1en, poniewaz polegaja ma pewnem
nleporozumlenlu, przytem daja sposobnosc do "a
sadnlczego postaWienia spraWy polsxiego szkonct-
wa zagranca -
Zagadnienie powyzsze jest sprawa pierw-
szorzednej wag Dose powiedziec, re ludnosc pol
ska poza granicam Rzeczypospolitej liczy CORA
mjonow, W czem prawdopodobne, jak naezy
przypuszczac jest oko}o 100000 dzieci wieku
szkonym. Ia wielka masa polak6w Z k1w kosci
jest rozrzucona po ca1ym obszarze kul ziemskiej,
tWorzac badz skupienia mniejszoscioWej ludnosci
polskiej w pa1stwach graniczacych Polska badz
tez WychodztWo polskie przedeWszystkiem Sta
mach Zjednoczonych Francji Brazylji. - Jest re-
cza kolcsalnej Wagi ola palstWa polskiego po-
dobnie, jak to czynia W}ochy Niemcy it'd: - "a
Wszelka cene zachoWac te masy ola polskosci i ma
cznie wieksza korzyscia, niz dotychczas pracoWa}y
ola dobra Rzeczypospolitej. Ze jest to mozliwe, -
swiadczy przyS4ad Niemec, kt0lych potega panst-
WoWa, zar6Wno pod wzgleem potycznym jak fl
nansoWym, W bardzo znacznej mierze Wynka z pra-
cy t. wv. "Ausanddeutsche" popieranych przez rad
niemiecki. To tez Niemcy spraWe te uWazaja "a jed
na ma jWazniejszych nWestycji ME szczedza pie
niedzy ma poperanie niemczyzny zagranica. To sa
mo W1ochy. Majac liczna emigracje dbaja MIA
w Wysokim stopniu w tym celu utWorzyli mp. Gaia
dyrekcje szkOnctWa zagranicZnegO - ktOrej skfad
personality wynosi 25 osob, - zajmujaca sic spra-
Wami osWiaty wsrod W}och0W, poza granicami ich
ojcZyzny.
Francja, ME majac Ecznej imigracji, dba
jednak ekspansje ma ca1y SWAT poslada mlnl-
SterstWie OSWlecena SpecJalne burO tWOrzace SzkO-
~ francuske Wszystklch kraJach.
Z tegO WszystkegO Widac, re Rad polskl
asno, stanowczo wyraznie powinien postawic spra-
we opieki osWiatoWej mad Polakami zagranlca, a
przedewszvstkiem sprawe szkolnictWa. Wiadomo
lest, Z al;imi trudnosciami trzeba w tym zakresie
walczyc - jak silna jest germanlzacJa Nlemczech,
amerykanzaca Stanach Zjednoczonyh daznosc
do asymlaj Polakov we Francji. - Ale Z tym sill
nieiszym odporem te tendencje poWlnny sic spot
kac, tembardziej powinny wszystke czynnlkl zro-
zr1nliec re sprawa, ktorej nova, - jest plerW-
szorzednej donios1osci. -
Akcja opieki kuturalnej jest scentlalizo-
wana W komisj opieki kulturalnej, sklad ktorej
Wchodza prZedstaWiciele ministerstW spraW zagra-
nicznych, wyznan religijnych oswiecenia pubIicz-
nego oraz Wzedu emf acyjnego Praca ma terenach
zagranicznych spoczyWa ekach przedstaWicelstw
polskich zagranica, do zt6ryh pewnych wypad-
kach So przydzieeni urzednicy specja]nie sic zaj-
mujacy spfaWam osWiatoWemi praca przygotoWa-
VEGA kraju oraz strona pedagogiczna - jest pro-
WadZOna przez mnisterstWo OSWiecenia. Axe ia ia,
rozpoczeta dopiero pred paru laty, Wymaga, Jak
kazda lima, fundusz6w sta}ych dostosowanych do
potrzeb. tn tkWi Gala taemnica szczuplych roznia-
row dokonanych prac. Dzia}anosc oswiatoWa "a
granica ME posiada dotychczas zadnego okreslone-
go budzetu, nawet zadnych sta1ych pozycyj w bud
zecie kt0regokolwiek ministerstWa, gdy tymczasem
eel 21 1897 900 lr0w, co wynosi okofo 100000 zo
tych polskch. Nauczycele polscy, urlopowani przez
ministerstwo osWeenia, pobieraj uposazenie W wy
sokosci p}ac krajoWych, jak Wiadomo Wleu wy
padkach niewystarczajacych IA zapewnienie mini
mum utrzymana zagranca: To tez zachodzi potlze-
ba oddze]nych doplat, ktore Wobec braku special
nych kredytoW ma ten ce So dorywcze nieWystar-
czaJace, co znow zniecheca pracoWnik6w oswiato-
Wych ma terenach zagranicznych. w wielu Wypad-
kach zadanom Wys}ania nauczycieli zupelnie ME
MONA zadosycuczynic bo brak jest etat0w; TEN
poiozeniu jest zw}aszcza teraz ministerstwo oswe-
cenla - ktore ME rozporzadza zadnymi volnymi
etataml, kilku miesieczne starana vladz kon1-
petentnych pod wzgedem finansovym dotychczas
ME daily dodatniego Wyniku. Liczby etat6w ME po-
Wiekszono dlatego ME MONA vysy}ac novych ma
uczycleli ceem spe}nienia prosb zadan wychodzt-
wa oswiate polska. Ten problem finansovy sta
nowi punkt ciezkosci ca1ego zagadnienia szkolnct-
wa polskiego zagranica. - Dop6k ministerstwo O.
sWiecenia ME uzyska nowych etat6w kredytow ma
ich op}acenie we w1asciwej wysokosc, dotad Polacy
zagranica ME beda miel zapewnionego dostatecz-
nej merze nauczania W jezyku ojczystym. To trzeba
cDli o:o IT,