Dziennik Chicagoski. [volume] (Chicago [Ill.]) 1890-1971, 1920-12-15
TaraS SzewCzenkO

co widzia4 ma w}asne oczy - Gala
dusza przylgna} do budzacego sic ru-
chu i :wstapif do 1wiazku Cyryla
Metodego, kt6ry by1 jednem z og-
niw| akcyi wszechs2owiahskiej, Pro-
wadzacej do ztazdu W Pradze cze-
skiej.
Jego s~iowianskie | ludowe idee.
podszyte glebokiem I szczerem uni,
lowaniem wolnoSci, rychio p.zeciez
STAG sic miaiy zguba ola poety. Are
sztowany W kwietniu 1847 r. | oskar
zony' O knowania przeciwpahstwowe
i przeciwspoleczne, czego dowodzic
| mia}y zabrane mu utwory p%oetyckie.
zes}any do siynnych batalion6w oren-
burskich, poczatkowo do Orska, POI
niej do NoWopetrowska mad morzem
Kaspijskiem.
Tam ~up3yneio mu 10 najpiekniej-
szych lat zycia, W warunkach, jesli
ME zawsze natgo:szych, to W kaS-
dym razie ME sprzyiajacych poezyi.
Piszacy te slowa, bawiac W Orsku
W r. 1S94-5, napotkal jeszcze &Srod
ludnosci miejscowej zywa tradycye
o Szewczence. Ludzie starsi pamie-
tall 60 re swego dzieciectwa. Opo-
wladano o MIN, jake o nieszczesli--
wynn c~zlowieku, kt6ry tesknote "a
Ukraina topil " wodce. Rosiia je-
go postaG, wielkie wasy i szynel zoi-
! nierski, zarzucony ~na ramona, po-
pularne by}y> W miastcczku, poza
waiami fo-tecy! w batalionie orskim
sluzyla w6wczas spora garSc Pola-
k6w, wSr6d kt6rych byli dawni zoi-
nierze z 81 r. u mimi przestawal
Szewczenko najchetniej. w obejSciu
iatwy / milky, poszuHiwany byi, jake
towarZysz, ola pieSni, ktore Spiewal
donioslym pelnym glosem. Chetnie
rysowa{ take karykatury / malowal
drobne a~kwa:ele, kt6Temi obdarzal
przyjaci6l. Pisal, ME wiele, a to,
co pisal. starannie ukrywal W Cho-
lewie Cd buta W obawie ptzed rewi'
zya.
w Nowopetrowsku wa.unki byly
lepsze, ale stamtad, wskutek denun,
cyacyi przeniesiono go do Orenbur,
ga gdzie dostal sic pod dozor ostrze1
sly. w kohcu ~ygnanie dokona(o
swego. Zrujnowalo f~izycznie.i moral.
ME kwitnacego zdrowiem cziowieka
do tego stopnia, re kiedy W r. 1851
odzyskai wolnoSG - niedlugo jul
m69l sic MIA cieszyG.
Umarl W Petersbu:gu W r. 1851,
Pochowano 60 ma cmenta:zu smo'
lenskim, skad p5zniej zwloki jegc
przewiezono pod Kani0w.
Jake poeta, ma S~zewczenko W Ii.
ryce ws~poieZesnej karte wlasna
piekna. Poczya jego les. nawskroE
ludowa i stanowi najbGlpoSredniej.
sly wyraz teeo pradl romal.tyczne
go, kttry " duszy iuou szul.ac ka'
zal nowych i~0dlK twIItzosci. RTec2
lima, re W duszy swojego ludu zna-
lazi Szewczenko przedewszystkiem
smutek, przechodzacy W teskna re-
zygnacye, W zadume + navel bez-
nadzieje, rzadziej - W bunt. So 10
swoiste cechy duszy uk-ainskiej. Gdy
by SzewcZenko mial byi wicksza kul-
ture, gdyby byi bardziej swiaGomym
swoich cel6w artysta, niewatpliwie
p~rzerabia}by lie motywy inaczejI
Wszakze i Bogdan Zaieski byt ,,Spie
wakiem Ukrainy". Ale aut"r ,,Topo
Ii" Spiewal niemal tax %odruchowo,
jak lud spiewa. KierowaI sic instynk
tenn, wyniesionym z chaty c~h}opskiej
i tenn wyjatkowem poczuciem melJ'
dyi, kt6ra dzwieczala W j1go uchu.
Niczem wiecej. / dlatego ME mona
braG ma seryo tel nuty nienawiSci,
kt6ra brzmi W jego ,,Hajdamakach',
a ktorej podlozem ME bylo mic inne-
go ponad kozacka tradycye, upat-u-
jaca W ksiedzu rzymskim i W magma
Gle polskim wszystko zlo Ukrainy.
Idee demokratyczne czasu, W kt6rym
poeta zyf, obfitowaiy zreszta i po
stronie polskiej W poglady niezbyt
sielankowe W stosunku do szlachty.
Nadto chwila dzisieJsza ME jest
chwila porachunk6w. PrzesziosG IT,
czynila swoje. Jakiekolwiek zaS by
" duchowe konneksye Szewczenki z
Zelezniakiem | Gonta, ME da sic "a
p~rzeczyt, re by} on jednym z szermie
rzy wolnoSci ludu / re piesnia swoja
pr~zyczynil sic do wyzwolenia tego lu-
du 2 poddahstwa. Poezya jego Swiad-
czy O TEN wymownie. a re jest PREY
tenn szczera, dzwieczna i przesyco--
ma miloscia ziemi, kt6ra I my kocha-
NV uiec naIe1v Gle lei wsnomnienie,