Dziennik Chicagoski. [volume] (Chicago [Ill.]) 1890-1971, 1919-12-10
ZTEKI% REDAKCYJNEJ.

kilka miesiecy pred upadkiem spo-
dziewali sic z jej strony jeszcze ja--
kiChS stanOwcZych cios6w.
BardzO zaS trzezwO patrzyf ma po-
lozenio - oStatnich zwlaSZcZa mic
siacach walk - ten, co byl cZujnym
m6zgiem tel olbrzymiej machiny, ja-
ka byIa armia niemiecka - Luden-.
dorffa.
II wlasnych jego pa~mietnik6w -
widaG jak jaSno i bystrO spOstrZegal
zbli6anie sic koIca.
BylOby Ciekawem OznacZenie mo.
mentu, w kt0rym ow rozpad silly mill
tarnei niemieckiei stall sic nicOdwO--
lalnym i stanowczym. Moment ten po
dale Ludendorff nawet Y kalcndarzo-
wa ScisIoScia, byl to 0smy sierpnia
1919 - czas wielkie.i ofenzywy sprzy
mierzOnych.
,,OSmy sierpnia'' - pisZe on -
,,byf Czarnym dniem Ola armii nic--
mieckiej w dziejach tel wOiny. Bylo
to najgOrSZe doSwiadczenic, przcz ia
kie przeszcdlem, wyjawszy wypadki,
kt6re pO Is wrzeSnia EASILY ma bull
garskim froncie i przypieczetowaly
losy poczwGrnego przymierza
,,CSmcgO Sierpnia, wczeSnic, wSr6d
geStei mgiy, kt6ra sztucznymi SrOd--
kami uczyniOno .ieSzCzc ge&Cieiszq,
.AngliCy, gl6wnie .Australskic i Kama
dyiSkie dywizye - i FranCuzi zaata-
kowaIi micdzy Albert i Morcuil &c
silnymi OddZiafami tank6w. Iccz IRE
szta ME w zbyt znaCznei przcwadzc.
Miedzy Somme'a a PctokiCm Luce
wdarli sic glcbokO W naSz front. Dy-
wizye bPdacc w linii W tym pUnkCic
pOZwClly Zupemic wZiaG nad SODA
gore. Sztaby ~dywizyjno zostaiy IA
skoCzone w swoich gl0wnyCh kwatc-
rach przez nieprzyiaCiclskie tanki,
kt6rc ryChfo ~przcdarly sic prZcz pO-
tOk Luce, OddziaIy zaS, kt6rc dotad
dzielnie stawialy op6r pod Morcuil,
zostaly wyparte.
,,WczeSnie iul pred rOludniem g.
sierpnia uzyskalcm zupelne wyObra--
ienic o sytuacyi. Byla Ona hardZO pO-
Sepna. .NiezwlOcznic wysialcm O~fiCera
Z g~crcralnego SZtabu, Cclcm uZySka-
mia poglqdu M ( woisk...
..SzcSG czy sicdm dywizyi, kt6rc
zupelrie dObrze MONA byio uZnaC "a
czynnc, byly Z%urelnie robbie. Try
czy cztcry innc wraz z resultant ro2.
bitych dywizyi byly do uzyCia cclrm
%zamkniecia %szerOkicj wyrwy micdzy
Bray i ROyc.
,,PCIozenie byiO niczwyklc powa-
ine. Gdyby pOdtrzymywano dalei ata-
Hi z r6wna Sila, ME bylibySmy W sta
ME utTZymaG sic ma zachOdniei Stro-
mic oil Sommc. Lecz druga armia
mOglahy tn trZymaC, podCzaS gdy
CSmnaSta armia, StOiaC zoe lCwcm
SkrzydIem ma wzg6rTaCh wzdlui Metz,
~cofnelaby Swe prawe Skrzydto az do
Royc. Ruch ten byI zamy&lany " no
Cy q 8 ma 10 s%icrpnia. Gdyby on "a
wi6dt, w0wCzaS byla moiliwOSG wiel-
kicgo zwyCipStwa nicprzyiaciela W
tenn miejSCu .
,.Dzieki wytrwaloSci drugiHi armii
/ COfnieCfu frOntu OSmnaStci armii W
ciagu noCy pred 10 Sicrrnia, warun-
ki ~pOIoicnia miedzy SOmmQ a OiSa
dla mas sic poprawiiy. 10 i II SicrT-
mia oGbywala sig walIa zacicta, lecz
pcmySlna ola naSzych pOzyCyi ma po-
ludnie oil Albert i miedzy SOmma i
.Avrc, pclczas gdy miedIy Avrc i
O:sa nicprzyjacirl naciSkal sro"o i
dawal Ciezka pracc..
.,SpuStoSzcnic drugiei armii by
10 niezmicrnc. Cieikic ubytki ponio-
sly take i ici rezerwy, gdy z0Staly
rzuCCne do Walk
,,Rezerwy nasEe zmnieiszyfy sic,
uatomiaSt po strOaie ~nicprzyiaciela
iAtnia! tyIko niezwykle stafy ubytck
sit. StCsunek IiczcEny byf W Ciagu
prZemieriania sic M naSza nieko--
rzySG, a daryl do tego, by STAG sic
~ieSzcze bariziej ola mas niekorzyst--
nym w miare, .iak przybywaly dvwi-
zyc a~merykahskie. Me bylo zadnej
nndziri ma ]gruntowna jakas popra-
| we naS2egO StanOwiSka ~ pOmoCa a.
taku. Wszystko, co mcgliEmy teraz
~uCzyniC. to bylO Odsunac e ME-