davidaulloa/AmericanStories huggingface dataset:
Dziennik Chicagoski. [volume] (Chicago [Ill.]) 1890-1971, 1919-12-11
DO WIADOMOSCI.

" szyStkieh I~nteresant6w najuPrzeJ-
mieJ pFUsIHHy u prsesIrAeSahle HOnIA-
SzSSa sssRaAOW
nIur.t AuLAInLsIracyI naszej Otwarte
ca lGMeS UAaen SI.y III sOu4Iny o-HneJ
EranL uO . 80 WISczGseh CO dina, q
W. JkIen4 EseGAlei a s'sISS krEJUrSyca
OOO~IRNuJacS ON.
AarAsue.l rIsna naszeSO Prkyjmuje
InIcresanIOw co una " UODAANAIn
PUrOLUUNAOWG Cn on %-SIeJ uO O-teJ
- q wyJaJKIeIn soOOT.
keaaNcya GEa ARCereSantow Otwarta
fesl aAAENO " GODlISACh
- Cd GUDLIN 1889 DO GODLING
l1tSoj pO Oauuniu I3AkO Ia ~specyunha
unaOSsa. 81
.eaAKto Naczeiny przyjmuje Int
IhBnO 80 GOOALNIE lV-IeJ
FhAE2D PULUDNlEId.
lprasza sic % lac m~ONnOSei VSszelkie
sp4-NFy q zaIaInLAc rASHsm-
nae. 30 ma kOnSSersacye Uaugie ME ma
lsS e1-IsUi lyAAO ~ s~ZeSegOL-
EaesszeJ HasL, OsOOisNycn, luO nIe U-JQ-
go SAG 44s14INsIS zNISzEe drOSH kO-
~..Oa4eAcJI - PrOsI1y juwIc sIS osO-
Eas~GS, z~.cHO0uy4c Ma 0AsISUAie, ne o.
49, SOUAIny lI-IeJ A~aniS kamy gazette
~$-ysey ~najOar1EleJ JesIeSEIy NTeuy
@AN.4~AtS Al.
AOEssyUnuentOw uPraszamy stano-
49,, aSy pLsaAi CAGTkLSIEs-AIkA-
49, AESh, ECS Ma MaSAGNlk, Me
ssnE sCISLlMIE 4 TGLhO Ma JEI-
N.ELSIRONAE PAPIEnU q.
0C5AA AANNOAg ~ AhalA
DSS 0s1Os4One, POcnAAnLL Je - kOsA
ISaAkSyIny JesL pOAaGane 50 40 znro-
"a, " rnzIe ME oSaOSzenia, naIeEy To
mAIGAANAE AAZNACZHCI ZALACLYC
Ma lESIGOENA
rnAEsGLhE-
Aauhy en kOnIunikat0w do ogloszenia
ME naaezy pr1esyAae ma karIkach Cd
kryIychs ZADNNCn 1E&A ME- rIkkGJ-
MLSE SIC nO8AONlnAAC1l fELEr'O-
NICHNHCh - chyDa w WyjaJkowyeh
roWaIez OgIOszen, dotycza-
cyen Euehu " tOUarzystWach t~eieGoni-
eznIe me p-rzyjnuJemy.
MszeIkie OSIOSzenia naleza do Dzta-
TN OsfOszen w Adninistraeyi tam sic
& MEAL Wrneae naIezy.
P-odxiekONznia - TO
azalu, hEszOLUCYE ZALOBNEs POLL
TYCANE 1T. y. naIeza do Dziafu Osfo-
Gzen.f
VsszeIkie korespOndeneges kaWfado-
mienia / 1. u. MUSIC bye RodPisane -
pefnem nazySiskiem wrnz n adresenl Pl-
szaeesO; beziIniennych. Tub podPisanyen
aomyslnikiem, albO wreszcie stoWem
Komftets - kOmunikacyt, nj kOres-
nondencyf nie Eamieszezamy.
S-tanOyvczo ME OEfaSzamy
-RkLOW-, ami Wycieezek, luo splknI-
S6y.., IRzADZANYCH w
Dziennik Chicagoski. [volume] (Chicago [Ill.]) 1890-1971, 1919-12-11
SDraWozdanie Ministra
ROlniCtWa.

OStatnie sprawOzdanie ministra
rclnictwa HouStOna rZuca MOVE Swia-
to ma kilka z~ywOtnyCh kwcStyi W tel
d~ziedzinie produkcyi Stan0w Zjedno-
CnonyCh.
W Szczcg0lnoSci utartO sic bylo
przckonanic, re w Ameryce zbi0r 4
akIa, kt0ry - ME ulcga kWestyi -
Jest missy w pOr0wnaniu re zbiOrem
w Europie - zmnieisZa sic stale CO.
raz bardzicj. Byl f~aktyCznie czas, gdy
opinia ia byla usprawiedliwiona. Cd
chwiIi wprowadzenia W tym kraJu
zbierania pierwsZych urzedowych do
kladnych statystyk w roku 1878
skonstatOwaC MONA rzcCzywi$Cic AZ
dc roku 1890 stale zmniejszanie sic
Dziennik Chicagoski. [volume] (Chicago [Ill.]) 1890-1971, 1919-12-11

Konsulat odbiera mnostwo HI
stow cd Rodakow w AmeHyce, pr
sanych nieraz w bardzo waznych
sprawach, ale opatrzonych w ME
wyrazne, niedokiadne podpisy, a
nawet czascm fatszywe adresy.
Totcz odpowiedzi Konsulatu ma
takie listy zwracane So Przez po-
cite, ktora adresatow odnalezc
ME mogia. Wynikaja stad wielkle
przykroSci zarowno ola konsula-
tn, Z powodu masowego zwrotu
list6w, jak i ola stron, ktore us}1ar
zaja sic, re Konsulat ME odpowia-
da ma ich listy.
Nalezy przeto, celem uniknie-
cia takich przykrosoi i opoznief,
podawac we wszystkich listach
do Konsulatu w sposob dokfad--
ny i wyrazny, imie, nazwlsNo / a
dres interesanta.
KonsuI Generality.
w. 2.
Dziennik Chicagoski. [volume] (Chicago [Ill.]) 1890-1971, 1919-12-11
Antoni Cho3onieVVsii.
Ouch Dziej0W PO|Ski,
(wylaezny Przedruk dla rDIiennikA ChicHE0skleE0'
zastrzeIonyD
Gag oI.szy.
la ,,DIiennika ChicaEOskiegO"

Rozbi6r Polski byf przyczyna tych zbroJen l z IN
nego ieszcze wzgledu: wSzak wszelkl TABOR Wyma-
ga p~ilnowania zajetych obszaroW l oklefznanla ou-
rzaeei sic ludno5ci podbitej, a coz dopiero TAX "a
wsze "a wolnoScia teskniacej, jak PoIska" Jakoz
niemiecki pisarz wojskowy MakS Jaehns C,Hee-
resverfassungen und Voelkerleben"O podaje wyra-
znie. ae zaiecie zachodnich obszarow Rzeczypospo-
Gtei wymagaio powiekszenia pruskich sf zbroJ-
nych j re z tego powodu Fryderyk Wilhslm l utWo-
rzv{ W r. 1895 ,eine Observation-Disclosures
tions-Kommission" W kt6rej pojawily sic gtosy "a
rozszerzeniem armii W kierunku powszechnego po-
boru. Pc og6lnem ~znuzeniu wojnami Napoleonskie-
mi trzeba by}o nadal pilnowac PolakoW, ktorzy
tyIko czekali stosownej chwili, ably wyblc sic ma
wolnosG. 2 piersi Miko4aja l. wydar4 sic W roku
1881 okrzyk gniewu i zniecierpliwienia, re ola
utrzymania W karbach tego narodu musl mice W
pogotowiu potezna armie i 4ozyc ma MIA ogromne
koszta. Posuniecie sic Rosyi pc r. 1881 az pc Wlsfe
zaniepokoi4o zn6w Prusy, tax, re W lynne roku ME
odesiaIy, jak zwykle, po4owy rekrutow po kilku ty-
godniach do domu, lecz ewiczyfy pe}na, a vice po-
dw6jna ich liczbe przez' diva lata. Gdy niebawem
wy}oni}a sic W Europe ,zasada narodowosci' i ha-
slo ziednoczenia narodowego, kt6re ma nowo zelek-
Dziennik Chicagoski. [volume] (Chicago [Ill.]) 1890-1971, 1919-12-11
Zalofona 1897 roku
kAlOAOnA 1879 rOAu
MACIERZ POLSkA.
TELEFON MONROE 430S.
ZARZAn GLoMNNi

Ks. Franciszek Gordon. Moderator.
Ks. A. A. Elowo. WiCe-ModeCator.
WOjcteCh +. SJska. Orezes.
AntOnina BaranOwSka. WiCe-preZeSGa.
Wojciech Me0kiCEi. WiCe-prezes.
'TomaSz = BIaCnowSki. S~ekTetarZ.
FranciszeN WitkOWSGi. SkarbniH.
Stanislaw ,Liczmanski. Dyrektor.
wladyslaw Lopatka Dy-ekJor.
-tutUuI Aazurk, DyrekJor.
, aCEadya. S0ska; DyreHt0rHa
SalOmea U~rbahsEa. Dyrektorka.
Franciszka Bieschke. D~yrektorka.
D.. FIR. A. Dulak. Lekarz NacZeiny.
Adv. Piotr p. MiUdak. D0CadCa PTaTny.
Berta c.. Wojtalewjcz. ASyst. Sekr. Gen.
GODEING BIUROWE;
Riuro Zarzadu G}6wneEo otwarte W
d1i powszedaie OF go IL. 9-tei rano do
s-tej wisCZorem. " sobote do lei po-
pO}udniu). WieCZorem. " dni pOwsZed-
ME z wyjatkiem Soboty)l. Cd Sodziny
7-mei d. 9-;ei. - " Liedzie,e / Swiet2
uroczyste. b.uro 1est zamkHlete.
PreEeaR: V p~onic3Z.aiki ! pIltki VIE
czorami Cd gOiz.ny T-mej do S-tej.
Wszelkie korespondeucye do Gl6wne-
20 PrezsSa na!ezy adresowac:
wOJCIF;CH T.. SOSkA,
I455 w. Division str. Chicago, IL.
Sekretarza; V poniedziaiki. wtorEL
Srody / cZwartEi- WiecZOrami Cd gOdZi-
ny 7-mej do 9-tei. / Cd l-sZej pOpOiu-
dniu codziennie. wyjatkiem sOboty. cd
S-tei DO l-sZeJ.
S~karbnika: We wtOrki. srody { platki
Cd godziny 7-nef do 9-tei wieczOrem.
Jkladania oPiat. Wsze.kie op@aty DO Ka-
sy Gl6wnei Orlyinuie kaSyer G4Owny
pOdczas gOdzin OfiSO " ch. aibO We dnie
" godzinach ofisowyCh. Sekretarz &C.
Aeralny-
wszelkie lis,y n~adsylaG naiezy ma re-
oe Sek-etarza G~eaeralnego:
TOM ASE y. BLACHOwSkI.
Secretary Polish Alma Mater,
k4S5 W. Division str. Chicago, Ill.
FINANSE.
P=zekazv bankowe pOcztowe
(cheCks. money orders ETC. nalezy wy
stawiaG ma orgInizacye:
POLISH ALMA MATER,
I prZesylaC pod a1TeSem:
FIR. WITKOTSkI,
1885 W. Division str. Chicago, Ill.
MACIERZ POLSkA.
BiurO Zarzadu Gl0wnegO:
1866 W. Division Utica,
M druEiem p~Ietrze.
Chicago, Ill.
Dziennik Chicagoski. [volume] (Chicago [Ill.]) 1890-1971, 1919-12-11

niedawna gfosili tyko ,,utopisci" i ,,marzyciele'.
zjawia sic coraz czeSciej ma ustach najtrzezwiej-
szych MEOW stanu.
A teraz spojrzmy ~jeszcze raz pc "a siebie!
Otto W perspektywie przebytego czasu jasnie-
je, tax niedawno ~jeszcze zywa, a W duszach pol
skich zyjaca dotad, zniweczona b~rutalnie, przedzi-
VIVA wielka republika, kt6ra wiele snow dzisiejszej
umeczonej ludzkoSci pred wiekami juz java uczy-
mia, kt6ra wSr6d powodzi absolutyzmu byia dunn
ra wyspa swob6d, ola kt6rej panstwo ME by}o &C.
lem lecz Srodkiem, a celem byf czfowiek j jego roz-
w6j, kt6ra ME uprawiaia nigdy grabiezy cudzych
ziem i czu1a odraze do krwi rozlewu, kt6ra decy-
Eye o Wydobyciu MECCA przekazywa{a d~ojrzaiej
wolf narodu, a ME p%odziemnej intrydze nieodpo-
wiedzialnych i poza kontrola p~ubliczna ~dzia}aja-
cych zawodowych dyplomat6w, kt6ra pojecie s}u-
sznoSci W stosunkach miedzynarodowych jake
wartoSc realna traktowa}a, kt6ra wielkimi navy
wafa tylko Observation-Disclosures a ME krol6w{u-
piezcow, ktora kaza}a uczyc m}odziez, re zdrada
ME jest politlka a przemoc bohaterstwem, ktora
sic chlebem wolnosci z innemi narodami
j jednoczy}a je pod has}em r6wnouprawnienia we
wspolnym zwiazku federacyjnym, ktora urzeczy-
wistnila o Gale wieki w~czeSniej cd innych nietylko
wiele osiagnietych p6zniej postulat6w postepI, ale
i take, kt6re rodza sic dopiero W dreszczach pre-
czucia. 1 zwazywszy tie wszystkie duchowe warto-
sci, kt6re W dziedzinie zadan politycznych stworzy{
byi przezyi geniusz narodu polskiego, zechciejmy
- ma tie potwornej rzeczywistoSci naszego czasu
-ocenic, lie straciia ludzkosc przez ubezwfadnie-
ME takiej ~jednostki narodowej, plzez ubytek jej
swobodnego wspo}pracownictwa ola wsp6lnych
celow.
(Ciag daisy ~nastapi)
Dziennik Chicagoski. [volume] (Chicago [Ill.]) 1890-1971, 1919-12-11
BIALEGO R L
Lei Orle Polski. tY Orle Biafy,

Hei Orle Polski, ty Orle Biafy,
Czemu w twych oczach dis gniewu skra!
Wszak pred twym szponem Turk pierzcha8y,
Saved, Tatar, Moskwa i Prusy drza1y.
Bo SUM twych skrzydef ~srniercia i'm gra!
u grobu Polski stales ma stray
Anio1em WARY ~meczennych lat;
Z Moskwy, Berlina gdy ukaz wrazy
Gromem W Lud ciskaI, Bog przez Gle daryl
Opieka skarb nasz przepolskosc chat.
Tvs DO przez sniezne Sybiru chmury
Lotem ~zataczaf nadziejny tan;
Tvs opromieniaf loch Prus ponury,
Gdys kazaf mysli p1ynac do CORY,
Gdzie Polski Msciciel W~szechmocny Pan!
Orle, tvs budzi4 Polskiego Ducha
w sfowie i piesni bfagalny jek;
A Wieszczow swoich gdy Bog wysfucha,
To katow naszych garnefa skrucha,
I pred dniem p9msty sniertel3y lex.
Kraj nasz Piastowy Bogiem zwolony
Wyrwaf z rak zbirow niebianski cud;
Prus, Moskwy, Wiednia upadiy irony,
w jedno ~ziaczone Lackie zagony,
I twoi w milionach jedyny Lud!
Vice czemuz, Orle, W dniach nwaszej chwaly
Gniewu skra iskrzy W twych oczach boil?
Do nog CT przypadt Prusak z%uchwa}y,
Wolnosci piesnia serca zagra1y,
A Narod orzeki, zes Polski Kr6l!
Przeb6g! co wide? w zbrodniczyrn szale
L1d CT odbiera twej mocy znak!
Wrog Polski broczac w morderczym kale,
Chce sciagnaG ma Gle NIECE swoj zuchwale,
Bo CT praojcow Korony brak!
Brak CT Korony, wiec wzrok twoj }zawy,
w Sejmie, gdy zdrady nastapi} zwrot;
Wstretne dis pos1om dnie Polskiej siawy,
Chrobrych i Janow niece, bu{awy,
I twoj mad Polska zwycieski lot!
Chociaz w Koronie Polski obrona,
Lecz wraca6 do niej dis posfom wstyd....
Mech vice twa, Orle, swieta Korona,
Wraz z chwa1a dziejow ma wieki skona,
A ,Polska Ludu" MECH rzadzi - zyd!
Wezcie ma bark tel hardy brzemie,
Wy, ktorym Orla niemiiy ton!
Stu lat niewoli meczenne plemie
DIS z grobu VIOLA, re Polska Ziemie
Rzucacie W wiecznej Pogardy skon!
Swedesbtrg, Pa, 6. gr1rdnia 1919.
KS. DR.. Alfred Wroblewsk
Dziennik Chicagoski. [volume] (Chicago [Ill.]) 1890-1971, 1919-12-11
Iepszenie warunk6w sanitarnych,
wierzac, re to inwestycye sOwicie sic
opIaCa,
~Instytucye FInansoWe
w PolsCe.
KOMUNIKAT STOWARZYSZENIA
POLSKICH Blur OLA SPRAW
ZAGRANICZNYCH.

WObec OgromnegO prZewrotu W
POlsce, mafo kto vie, jake instytucye
finansowe operuja obecnie W kraju,
ia czasie bedzie vice pOdac czeSc1owy
spis bank6w i innych i~nStytucyi IL
nansOwych, kt6re prowadza interesa
W Ojczyznie, a przez kt6re MONA "a
fatwiaG ,intcrcsa, oraz ma ktore MOI
ma przesyIac polecenia p4atnicze
(drafts). - WiekszoSc tych bankoW
przyjmuje depozyta oszcDednosciowe,
placqc od 300 od kont b~iezacych do
5, @ i 100 ma de~pozytach z rocznem
wypOwiedzeniem. - PonizsZa lista-
jest wzglednie doSyG kompletna w
sporzqdzaniu jej sOlidarnOSc instytu-
Cyl byia brana pod uwage.
POLSKA KRAJOWA HASA POzY-
CZKOWA w WARSZAWIE; file
w POznaniu, Whine, Grodnic, Lom-
~, PIocku, Siedlcach, Bielsku, Bia-
Iymstoku, oraz w Malopolsce: W
Ja$le. J~aroStawiu, Rzeszowie i No
wynn SacZu.
BANK HANDLOWY w WARSzA-
VIE; file W CzestOChowie, Kali
Szu, Kiclcach, Kutnie, Lublinie,
Mlawie, Nowo Radomsku, Ostrow-
Gu, PiOtrkowie, Radomiu, Sosnowi-
each, WlOciawku, ZawierCiu i Be
dZinic.
BANK Ola HANDLU 1 PRZEMY-
STU w WARSZAWIE; file w Brzc
sciu Litcwskim, Grajewie, Bialej
S~iedIeckiej, Micdzyrzeczu.
BANK PRZEMYSLOWY WARSZAW-
SKI; file w Grodnie, Plocku i Bia-
lymstOku.
BANK DYsKoNTOwY W wARszA-
WE.
BANK TOWARZYSTW WsPok-
D~ZIELCHYCH W Warszawie.
KASA TOWARZYSTWA ROZW0J W
WarSDawic.
KASA OSzCZEDNOSCI MIAsTA
KRAKOWA w Krakowie.
BANK PRZEMYSLOWY WE LWo-
VIE; Expozytura W Krosnie, stry-
iu, BorysIawiu / Drohobyczu.
RANK HANDLOWY w POZNANIU;
agentura w Ostrowie.
BANK SP0kEK ZAROBKOWYCH
w POZNANIU.
BANK PRZEMYSLOWC0W W PO-
ZNANIC.
BANK HANDLOWY W hODzI; a.
gentura W Chetmnie.
BANK ZIEMI POLSKIEJ W LUBL1-
ME; file w Krasnymstawie, Opo-
cHie, Pinczowic, Puiawach, San
domicrzu i Zamosciu.
BANK KRAJOWY; Expozytura W
BiaIej - Bielsku.
WILENSKT BANK PRYWATNY
HANDLOWY w WHINE.
TOWARZYSTWO ZALICZEK l O.
sZCZFDNOSCT W CIESZYNTE.
KASA POzYCZKOWA PRZEMY-
SLOWC0W PULTUSKICH W Pun
TUSKU.
TOWARZYSTWA WZAJEMNEGO
KREDYTU w Ciechanowie, Dabro-
vie G0rnicZei, KOninie, W KOnskiCh
Leczycach, Lowiczu, Miechowie, o.
patowie, Ozorkowic, Pabianicach,
Rawie, Sieradziu, Skiernfewicach,
Wieluniu, Zdunskiei Wolf, Zyrar-
dowie, ZgierZu.
Dziennik Chicagoski. [volume] (Chicago [Ill.]) 1890-1971, 1919-12-11
Byle tyfko.

- Czy wiesz moi me1u, co q toba
bedzie ma tamtym swiecfe "a takie
p~ostepowanie re NINA!
- FL, moja kochana, byleby mi tN-
ko ME Fazali sic drugi raz z toba re-
mic, to mniejSza o reszte.
Dziennik Chicagoski. [volume] (Chicago [Ill.]) 1890-1971, 1919-12-11

I mic M to ME pOmO2c, iczeli 4 "a
intercSowanych w tel dziedZinio Gym
nik6w. ii. piracy i kapitatu, jeden tyl-
ko bedzie O tenn pamietac. Oba Ola
wSp0lnej sprawy musza zgodzic sic
ma pewne u~stepStwa. gdyz tylko W
ten spos6b urseczywistniG sic moze
]prawdziwa kOOperaCya, bez kt6rei
madra rada miniStra skarbu poZOSta-
ME jedynie piekna, ale martwq teo-
rya.
Dziennik Chicagoski. [volume] (Chicago [Ill.]) 1890-1971, 1919-12-11
2 WILKES BARRE. PA.

Rohice ZOfii LeiiSkiej, lat IA, u
czennicy szlolnej, kt6ra zagine4a z do
w Glen Lyon, otrzymali ~notatke, re
c6rka ich zostala ~uprOwadzOna i re
znajda :ja niezywa. Ma werandzie do
mu Le1Skiego znaleziono notatke tel
tresci: ..Gdy 1rajdziecie Hofie, bedzie
n nichywa". Ma notatce bg4 podpis
Mike G"
Dziennik Chicagoski. [volume] (Chicago [Ill.]) 1890-1971, 1919-12-11
MACIERZ POLSKA.

fest organ!zacya laczaca mlodz:ez pol
ska ObOjga DtCi " praCaCh naukOwyCh'
patryotyCzuycn ! bratniej pcmocy dla
poGAieSienia ducha mOralnoSci | dobro-
bytu W sD~olaCZenstwie. a s~Zczegolrle
mloizieza DOlska. Mona zapi-
sac sic ma posm.ertne Cd lat IA do A;
czionk6w Stowarzy szonych beZ o.
~graniCzen.a w.eGu.
Dziennik Chicagoski. [volume] (Chicago [Ill.]) 1890-1971, 1919-12-11

Zreszta jednak II. ME nalezy do
liczby tyCh, kt0rZy bezwzglcdnie glo-
szq hasIo powrotu iak najwfekszej
liczby ludzi no role. POPyt ma prOduk
ty rolniczc ME Jest, n%or1nalnie biorac
doSyC e~lastyczny, bfdac scisle orSa-
nicUonym bic2acem ZapOtrZebOwa-
MEM M Swiecie. Hyperprodukcya
rolnicza mSci sic zazwyczai surowa
deprcsya aSrarnq, wobec zatem tel
nieeIaStyCznoSCi muSi sic take Cd
powicdnio ~ogranicZaG Hose ludzi, "a
trudniOnych zyskownie ma roll. l
mOic dzicki temu wlaSnie ~istnieie W
opinii pana miniStra ,,tendencya ku
r0wnowadze miedzy PrZemysiem
wieiskim a rOlnym."
Ma razie jednak widzi p. Houston
pOtrzebc pOmnOlenia rqk do piracy
ma roll i W tym cclu rekomenduie "a
kIadanie lepszych szkd ma farmach,
hudowe dobrych dr0g wieiskich i pO-
Dziennik Chicagoski. [volume] (Chicago [Ill.]) 1890-1971, 1919-12-11

JCuuSth, DCIlOu SOSPONpo nj
wei. Farmer wykorzystywai bogata
ziemie tutejsza ME jak rolnik, ale jak
g6rnik. Zabieral z niej wszystko, mic
W zamian ME dajac. Niewiele go OBJ
chodzil pIodozmian, j~eszCze mniej ma
wozenie. Stone poprostu zbierano i
palonO ma polu.
Wobec takiej ~eksploatacyi gleba
musiala sic szybko wyCzerpywac, a u
rodzajnOsc zaczeia sic zmniejszac do
tego stopnia, liz koniecznosG stosO-
wanna innego systemu gospodarki sta
liz sic ola samego faTmera widocznQ,
w prZcciwnym bowiem razie grozifa
mu ruina. Cd tel chwili zacZal sic ter
postep w rolnftwie i stosOwanie w
MEM metod nowOczesnyCh, nauko-
wych, CO zn6w p~rzynioslo z soba pod
nOszenie sic wydajnoSci ziemi. Oczy-
vista rzecz, 10 wyiaiowienie gleby
byIo Iatve i szfO szybko, postep zas
ku Iepszemu szedi pOwoli, ZaznaCZa-
JAG sic w podniesieniu wydajnosci z
akra przecietnie o pol procent rocznie
zaledwo. n powOdu w dOdatku natu-
raInych W tym postepie wahan, ME-
latwo go byIo zauwazyG i ME rzucai
sic ON w oczy, ale dziS faktycznie pro-
dukcya z, akra pOdniOsla sic o IL
procent w por0wnaniu z rokiem
1890. Jest Ona swojq droga, jak to
powyaej z~aznaczono, w por6wnaniu z
Europa nbyt maia, DO mp. W Belgii
wydajnoSG ,akra jest o 100 prOcent,
Il w Wiclkiej Brytanii o go procent
wicksZa.
TAX sic przedstawia sprawl, gdy
bierzeIny pod uwage tylkO Hose a.
krGw obsianych i Debranych buszli
ziarna, ale dochodzimy do zupefnie
inncgo poglqdu, jeicli ia kwestye o.
mawiana spogIQdniemY pod innym,
szerszym katem widzenia:
w problemie rolniczym trzeba
wziaG pod uwage diva elementy, a
mianowicic zicmie uprawiana i IL
prawiajqccgO ia czlowieka. / pod tym
drugim ~wzSledem farmer a~rnerykan-
ski, dzieki wiekSzej swcj encrgii i IL
miejetniejSzemu, wszechStronnieJsZe-
mu zastoSOwaniu maSzyn, osiaga wy
dajnoSG 2 piracy ludzkiej z~nacznic
przewyzszajaca rolnika W ka1dym in
nym kraju. II TAX W Belgii'
brzmi rapport miniStra ~pomimo
jei intenSywnegO syStcmu gospodar-
silva, zaiety W rolnictwie czaowiek o.
brabia tylko 5.3 akra, podczas gdy
" Stanach ZicdnoczOnych obrabia on
% ARROW. Biorac vice pod uwage OBJ
Szar akr6w i wydajnoSc 2 mich, pre-
Cietny amerykahski rolnik produku-
ic diva i pol ray lyle co rOlnik bel
gijski, 2.3 ray lyle co angiclski, BE-
razy lyle co francuski, a p~rDcsZio @
razy lyle co wlOski."
Powyzsze zcstawienie i por6wnanie
St~atyStyCzne rZuca zupcinie MOVE
Swiatlo ma talk wanna W dniach dzi-
sic.iszych Sprawe pomnozcnia zapasow
iywnoSci. ChOCiaz bOwicm Mkt mic
przcczy, &c istnieie potrzcba umieiet-
niejszei i intensywniciszei goSpodar-
hi, kwestya rak do piracy stale sic
dzisiaj bardziej moie pickqcQ niz
kabda lima.
Dziennik Chicagoski. [volume] (Chicago [Ill.]) 1890-1971, 1919-12-11

MeEopie Stdnu WSsedEie zgd-
dzdjq sic u sdGRiu, se muSt ISL
nice zjedROcsona, RiesaLeSRd /
s0mOEzQdRQ POLSkG.
- WOodTOU Wilson.
Dziennik Chicagoski. [volume] (Chicago [Ill.]) 1890-1971, 1919-12-11
SpraWozdanie Ministra
Skarbu GIasSa.

W ZeSZfym tygOunlu Zuad SW6 spra-
wozdanie W kOngresie Stan6w Zjedno
czonych minister Skarbu Glass. Do
podanych W swym czasie W dziale
wiadOmosciowym naszego PiSma
szczeg6I6w, pragniemy jeszcze dOrZu-
cic kilka uwag podnOsz2c zwIaszcZa
najbardziej charakterystyczne cyfry.
DOdatkowO nadhnienimy .~jeszcze na
wstepie, re rOk fiskalny ME zbicSa sic
z rokiem kalendarzowym, tylkO liczy
sic cd 1go Hpca do 30 cZerwca naste-
pnego rOku, a Zatem mp. przez ,,rok
fiskalny biezacy" naleiy rOZum;ec
Okres czasu Cd 1go lipca 1919 do 30
czerwca 1920.
Przypuszczalny wedIe oblicZen de-
ficyt Stan6w ZjednOczonych "a rok
fiskalny biezQcy bedZie wynosiC 3 mi
Hardy / 155 milion0w dolar0w. "a
rok zaS fiskalny nastepny jeden mi
lard / 500 milion0w dOlar6w. Og0l-
ny dug pahstwOwy wynosi 26 miliar-
dow i 21O milion0w dOlar0w, z czego
~przeszlo $4,000, 900 stanowia wo-
jennie Certyftkaty OszczednOsriOwe, a
S2O,4OO,O 100000 bondy pozyczek VOL
noSci i Zwyciestwa. PrzypuSZczalne
wydatki ~ biezQcy rCk fiskalny wy
nOSiG bSda jedenaScie miliard6w i 400
milion0w dOIar6w. IN rOk zaS haste
pny 3 miliardy i 900 milion6w dola-
row.
Jak bylo do przewidzienia. mini--
stcr wSkazywai ma potrzebe naiwiek-
sci mozIiwie os8czednoSci i sprzect-
vial sic wydawaniu funduSz0w pu--
bliclnyCh M iakiekolwiek MOVIE
przedsiewzieCia, zaznaCzaiQC, ze ,.nie
da sic nawet pomySleC o iakiemkOl--
wick wydatniejSzem ZredukOwaniu
kwoty, kt6ra ma bye Sciagnieta 2 PO-
datk0w."
Najwaznieisza W odniesieniU do o.
becnych podatkGw rekOmendowana
przez pana GlaSsa zmiana odnoSi sic
do opodatkowania n~admiernyCh ~
sk6w. Minister odnosi sic do tegO pO-
datku nieprzychylnie, uwazajac, &c
,,zachcca on do r~OzrzutnyCh wydat-
k6w, ustanawia premie ola nadmicr-
mel kapitalizacyi, a nakiada kare ma
w~ytw6rCzosc m6z%u, energie i pred
siebiorczOSG." Podatek ten PrzyCzy-
mia sic ,tdkie. zdaniem miniStra, do
pOdnoSzenia sic koSzt0w zyCia.
Ola mas - naibardliei prawdOpO-
dObnie intereSuiaCym bcdzie spOSOb
Odnoszenia sic pana Glassa do profile
mu pomOcy f~inansOwei Ola potrzeb
zagranicy, I'll. ETropy. Cd Chwili "a
w~ieSzenia broni rad Stan0w Ziedno-
czonyCh udzielif Aliantom kredyt6w
w wysokoSci So 800, O0G,O 600, co RAJ
zem Z pOrrzedniemi iCh pOzycZkami
Czyni sumo Q miliard0w 800 miiiO--
row dOlar0w. POzOStaic Zatcm jeSZ--
czc niewydanych OkoIO 500 milion6w
y d~ozwolOnyCh przez kongreS M wy
datki woienne d~ZicSicCiu miliard6w.
Pr0Cz tego, FinansOwa K~orpOraCya
Woienna byla up~Owazn.Ona DO wy
datk0w no kwCtc jednego miliarda
dolar0w ma ccle niewojennC. NObec
tych Olbrzymich Cyfr uwaza pan nil
mister. re ~ pOwOdu ~naGlaCyCh po--
trzeb naSzcSO wlaSnc%O narcdu, mo-
inoS6 udzielania pOmOCy EarOpic W
lei finansOwyCh ~pOtrZebaCh muSi bye
wykOnywana Il najwiekSza Os;rOznO-
SCia i pamiPcia ma pCtrZeby naSze."
W zwi9zku \ TEN powiada on dalcj:
.,NIinisterstwO sadZi, ne potrZe5c
kOnieczna finansoWej pOmOcy Euro
Die. ac9kOlwick jest Ona bardzO wiel-
la, p~rzesadZOno i wyOgrOmniOnO "a
nadto zar6wno tn iak zagranica. Cicr-
pienia. jake p~ozostawiia wOjna IA So
ba. pOruszyIy scrca nasze do togo sto-
Dziennik Chicagoski. [volume] (Chicago [Ill.]) 1890-1971, 1919-12-11
ZTEKI

pnia, u nasze doSwiadcZenie W kwe--
styach ~finansowych, jake istnialy
pOdczas wojny, jest tax swieze, re O.
kazujemy sic skiOnni ZapomnieG o o.
gromnych silach / DdOlnOSciach odzy-
skiwania z,pOwrotem rzeczy straco-
nych, jake - to silly OdziedzicZyf
kaldy z tych narOd0w, kt0ry, aczkOl-
wick ~SpustOSZony, ME Zostaf wynisZ-
czOny z ludnOSci, n potem wyludniO-
ny smiercia gfOdowa. Musimy dis
wSzyscy czuC giebeka sympatye i Ii
toSC ola cierpien W EurOpie, ME mo-
zemy jednak pozwolic ma to, aby tn
sympatya wpIywala ma spaczenie na-
szego sadu. Me moiemy pOzwolfc M
to, ably przez przesadzanie potrzeb
finansOwych Europy sympatya tn czy-
Mia nam trudniejszem ich zaspoko--
~jenie."
StwierdziG nale&y, 70 zapatrywa--
mia pOwyisze znalazfy dose silny PREY
Chylny Oddzwiek W opinii finanSist6w
tego kraju. Tylko-ze .oni posuwaja sic
O krOk dalej i jak znajdujemy
ma to dOwOdy w %pOwaznei praSie a.
merykanskiej, pytajq: "Czy many Z
wlasnym uSzczerbkiem pomagac do
o%dbudowy handful i przemystu Euro
nv poto, ably p6zniej on odrodzony
nam samym robiI k~onkurencye i "a
biial naSz wlasny rozw0j h%andlOwy i
przemysiowy?" OczywiScie - pytanic
take ME brzmi Ebyt altruistycZnic,
trzeba sic iednak pogodziG z ten, &c
gdy ChOdzi o intereS - business
ma altruizm trudno liCzyc i niewiclc
ma MIN MONA budowaC.
Tel kwestyi, ~oczywiscie, pan Glass
ME porusza, ale 2 Gala otwartoScia j
znajOmo&cia rzeczy przeChodzi do
prCblemu bardzici bezpOSredniegO i
CczywiSteSO juz W chwili obecnei.
,,ObaWiamy sic ustania naSzych wo-
jennych cksportGw, zamknieCia fa-
bryk og6lnej d~cpreSyi" POwiada on,
ale natychmiaSt dale tel rade ma Ia
p~obiezenio temu nicbezpieCzcnStwu,
kt6ra widzi W pObudzaniu produkcyi
we wSzystkich gaIeziach oraz przemy-
Slowei i handIowej rzutkOSci i cner
Gil. jest to niewqtpliwie bardzo ZdrO-
wa wskaz6wka, ale nalezy pamietaC
o TEN, re kaidy strajk, kaide utrud-
mamie i tamowanic prOdukcyi i dy-
strybucyi jei wytwOr6w Ola jakiChS
faktycznych czy urOionyCh powOd6w
jest W tym wypadku udarenlnieniem
mo5liwoSci pOdtrzymania obcCneGO
dobrobytu - CZy jak to tn nazywaja
,,prcspcrity."
I mic M to ME pomOlc, icZeli 4 "a
intercSOwanych W tel dziedZinio Gym
nik6w, ii. piracy i kapitatu, jeden tyl-
Dziennik Chicagoski. [volume] (Chicago [Ill.]) 1890-1971, 1919-12-11

RSQd RGrOdU pEeez ndr0d ola
nQrodu, ME zginie 2 pOUieEschRt
siemL
- Abraham Lincoln
Dziennik Chicagoski. [volume] (Chicago [Ill.]) 1890-1971, 1919-12-11

Barthel = Weydenthal.