davidaulloa/AmericanStories huggingface dataset:
The daily star-mirror. (Moscow, Idaho) 1911-1939, 1919-05-21

Spells of headache. 1anguor, back
ache;
Sometimes rheumatic pains;
Often urinary disorders.
Doan's Kidney Pills are especially
for kidney ills.
Endorsed in Moscow by grateful
friends and neighbors.
Mrs. X. F. Bailey, LAG N. Asbury
The daily star-mirror. (Moscow, Idaho) 1911-1939, 1919-05-21
DAYS OF DIZZINESS

Come to Hundreds of Moscow People,
There are days of dizziness;
Dziennik Chicagoski. [volume] (Chicago [Ill.]) 1890-1971, 1919-05-15
Korespondency
Redakcyi.

Oh. 7. Skaryszewski, Chicago: -
Ia greene siowa dziekujemy -
niegrzeczne pomijamy pobiazliwie;
ME nalezy sadzic przedwczesnie, W
korespondencyi uzywae wyrazeh ME-
parlamentarnych, a krytykowae zbyt
odwaznie. obie formy wyrateh -
przez Pana tax ostro potepiane So
zupeinie poprawne: YNiemcy" jako
rzeczownik osobowy pociagaja for
,,chcieli'', ale ,Niemcy" jako
nazwa kraju So W porzadku forma
,,chcialy"; documents po polsku -
dokumenty, nile dowody; ,.dowody"
- po ansieisku - proofs, a ME
kaady document" jest ,.dowodem".
Me trzeba ..krytykowac" zbyt po-
hopnis! List Pahski tee spors ms,
tsryaiu DO krytyki podajs W obu
~czsseiach - poiskieJ / angisiskiej,
Dziennik Chicagoski. [volume] (Chicago [Ill.]) 1890-1971, 1919-05-15
DO WIADOMOSCII

waxystkich Interesantow n~aJupr.er
anLej prOsImy o przestrzeganle noata-
sGyeh wskaE0wekI
Biura AdmInIstracyi nasseJ otwarte
Erana do 1880 w1eckOrem CO dnfns .
wyJatkiem niedzjel 4 SWAT krRjowychs
ObOwlaEuJacyeh.
ERrEadca Pisma naszego prEy1m1te
POPOLUDHI0wYCH cd 2-Gtej do o-teJ
- wyjRtkiem 5ob0t.
Redakcya dlR Interesantow otwartA
lezt TYLkO W GODZINACH RANNYCH
- oD GODzINY 1880 DO GODZINY
1886 Do VOludniu tylko IN specynlns
EeGaktor NaezeIny przyJmuJe Inte-
resant0U TYLKO Pc GODZINIE 10-teJ
PRED POkUDNIEM.
UDrasza sic o tie m~o3nofei wszelkle
sprayyy = Redakcya EafntWiac PISEM-
ME. DO M kOnwerBacye dfugte ME ma-
-ly ezasuy tylkO " sEcEegoI-
rych sic =alatwIc Evyie&le drogp ko-
respondeneyI - prosimy jRwtc sic oso-
bIseIe. ~EaehOWuJQc ma w~zgiedEle, &c o.
kO1o SOdEiny 11-teJ gasete
4 Wszyscy oaJoar0AleJ 9esteA~S "teos
E~atru1Gieni.
Korespondentow upraszamy naJmoc-
piej, aby pIsaII CZfTELNIE = ATHA:
EENTEM, LUB ma MAsZfNlE, Me
ZBYT SCISLIwIE Z THLKO Ma E
DNEJ STRONIE PAPIERU.
JesII utwory Jakiekolwiek ME male
" ogiOsGOne, poehtnnia Je - koss
~reIukcyJny; jeSlI p~OEadRne 80 do Ewro-
"a. w raxIe ME OgloSxenIas nalekJ 90
WsRAZNIE ZAZNACzYC 1 zALACZfC
ZNACZEK POCZTOWY Ma EWR0TNA
P~RzESYkKE.
zadnyeh kOmunlkatow do Ogfoszenia
NE naieEy przesylae ma knrtkaeh Cd
krytych; xadnyeh tez nile prEyjmuJe sic
E~on.nnfkacJi telefOnicknyeh - chyba
- y~vfatkowych w~ypadkachJ r6wnie2 o.
-lo.xe6. d~otyczacych ruchu ~ fova-
Txystwach te~lefOnicxnie nile przyjmu-
temV.
n. o~foxxrn w AdmInIstracyI 4 tam sic
: pIemI xysrneaE nnleky.
PodziekOwania WSZELHIEGO re-
S<.In' RExULUCYE zALOBNE, P0La-
TYCzNE I {. y. naleEs do D1iafu ogis-
nneA.
1870 n. musEa bye pOdpisane -
Delnem nnzTiskiem wras . adresem -.
s<aeegoi beEImIennyeh. lub podpl.anyeh
SomvSInlkIem. alb wresEeAs stoWeD
E.mlte1U = konTunikaeyIs n GoUNNs
sondenczH MA s-amiessezam1s
Dziennik Chicagoski. [volume] (Chicago [Ill.]) 1890-1971, 1919-05-15
Reumatyzm
Doskonaia domowa kurncya udzieions pr-
jedneEo kt6ry j. przechodEiL On cnee'
ateby kazdv cierpiacy korZystai Z MEL

Me posylaJcIe plenIedzy - .cDko s"oJ uuro"
Lata strasznycb cIerpieh ! nsdzy dosns.
ten cz,owiek. Mark II. Jackson. z Syracuss
Neyv York. Kto vie jak strasZnym wroEiem
iudzkoSci | jej szczescia reumntyzm Jes.
z pewnoscia bedzie miai wspoiczucIe or IL
yszystkich cierpiacych. ktorzy % W lsko
nncv, ON wiasnie Chico kazdemu dotknle-
,.mu reumatyzmem powiedziet jak on 20
stai w~ykurowany. Czyuajc!e CO on poWts-
dzlal:
Dziennik Chicagoski. [volume] (Chicago [Ill.]) 1890-1971, 1919-05-15
Zalo4ona 1897 roku.
MACIERZ POLSKA.
TELEFON MONROE 430S.
zARzAD

TARZAD
Ks. Franeiszek Gordon. Modernism
Ks. A. A. Klowo, Wice-Moderator.
wojciech T. Soska, Orezes,
Antonina BaEanowska, Wiee-preEeskA
woiciech Menkicki, Wlc'rprezeS-
Tomssz 8 Blachowski. Sekretark
Franclszek witkowski, S~karbnik.
stanislaw Liczmanski, Dyrektor.
wladyslaw Lopatka, Dyrektor.
Antoni MaZurk ,Dyrektor. -.
Leokadya Konczyk. Dyrektorka.
saiomea Urbansks, .DyrektorkA.
Franciszka Bieschke, Dyrektorka.
Adv. Piotr p. Mlndak, Doradca Prswny.
Berta c. WoJtalewicZ, Asyst. Sekr. Gen.
GODZINY BIUR0WEI
Biuro Zarfpdu Glownego otWarte "
ani powsze lnie Cd godZ. e-teJ rsno do
S-tsj wtsczorem. Nv sobote do Lei po.
ME : wviatklem soboty)).. Cd godziny
f-mej DO s-tet. - W niedZlels I swleta
uroezyste, bIuro Jest zamkniete.
PreEesat W poniedzislki 1 pistki vie.
esoramI Cd godEiny 7-mej do s-tei
20 PreZesa nSlezy adresowac:
wOJCIECH F. SOSKAs
lAEB w. Division str. Chicago, III.
Sekretarsat " poniedziafki, wtorkL
srody 4 czwartkl. wIeczorami Cd godxi-
ny 7-meJ do 9-tet, I Cd 1-sEeJ popofu-
dniu codZlehnie. Z WyJatklem soboty, Cd
e-tej do I-szeJ.
skarbnikn; we wtorki, srody I pistki
Cd godziny I-meJ do 9-teJ wieczorem.
J~kladania opiat. Wszelkie oplaty do Ka-
~ Glownej prZyJmuJe Kasyer Giowny
podczas godZln ofisowych, albo we dnle
W godzinach ofisowych. sekretnrz &C.
neralny.
wszslkls llsty nadsylac nalesy M re-
90 Sekretarza Generalneyo:
TOMASZ 9. BLACHOWSKI,
Secretary Polish Alma Mater,
lass W. Division str. Chicago, IN.
FINANSE.
PrZekazy bankowe pocStowO
(checkS, money orders etc.) nale4y wy.
gtAwiac ma organizacys:
POLISH ALMA MATER,
{ przesyisc pod adresem:
FIR. wITKOwsKI,
IeSS W. Division str, Chicago. m.
MACIERZ POLSKA.
Biuro Zarzadu Gl6wnego: =.
/. i455-57 W. Division Ulica. \
Ma druEiem pietrse. 81
Chicago, III. "a
Dziennik Chicagoski. [volume] (Chicago [Ill.]) 1890-1971, 1919-05-15

Pozostaje pytanie, czy ma ia
klein ,,usettloWaniu' calej spra-
wy Jugo-Siawia, ktorej interesy
NIB. So nam blizsze i wiecej mas
i~nteresuja. niz W}och6w, co juz
chyba dose nabrali w tel wojnie,
= czy Jugo-S}awia wyjdzie do
hrze ma ten wszystkiem, czy ME.
Przypuszczamy, re - moze
tax; niekoniecznie zaraz: zwio--
ka potrwa pewnie i lat pare, MIN
Jugo-Slawia nowy port dostanie
i zen korzySci jake mice bedzie,
ale w kazdym razie lepsza So
miana zgoda ! spok6j, niz Met
STAMINA vendetta" wioskich NAL
kontentow. Me mielismy dotad
sposobnosci us}yszec - co sami
Jugo-Slowianie O tel rzeczy my
sla, a ich opinia oczywiscie be-
die TIL Observation-Disclosures.
Swoja droga ostatnie' telegra--
my zapowiadaja, re zatarg o RE
lie moze jeszczc i ME ma TEN sic
skonczy, DO PREF. Wilson podob-
no ME godzi sic z tenn sprawy "a
}stwicniem wiec kto vie, czy
Slowianie przecie jeszcze lcpsze-
go ,,okna ma morze" ME dostana,
a Wlosi do ustepstw ma ich ko-
rzySG ~jeszcze ME zostana sk}onie-
nj. Zaiatwi sic sprawl przypu-
szczalnie W traktacie pokojowym
Z Austrya.
Dziennik Chicagoski. [volume] (Chicago [Ill.]) 1890-1971, 1919-05-15
Reka.

Czytelnik przypomina sobic
artyku}y nasze w sprawie zatar-
gu Observation-Disclosures o mia
sto Rjeke, port mad Adryatykicm,
do ktorego siusznc pretensye TO
scili sobic Jugo-Sfowianie, prag-
mac w mie$cic TEN i w porcie -
mice nareszcic Cd dawna uprag-
niony dostep do NORA; Who
81, kt6rzy wszystko, czego chcie-
|: - W wojn;e tel dostali sto-
sunkowo n~ajtahszym kosztcm -
acknowledgement ofiar &c swej stro-
ny, zaprzeczyli !ugo-S}owianom
p~osiadania portu tego i wzieli 60
przemocQ faktycznie, DO Pos}ali
tam wojska, a ma Kongresic Po-
kojowym urzadzili taxa fronde,
re zgorszyli MIA SWAT cafy. "a
chowanie sic Wloch6w byio i
jest par excellence imperyalisty-
czne - co do tego dwu zdan bye
ME mozc ME czynia oni mic innc-
90, jak to co uczyniliby Prusacy
w ich miejscu i sposobnoSci: sko-
rzystali Z okazyi, w kt6rej-rozpo
rzadzajac ska, mogli sterroryzo-
wac p~rzeciwnika - ~s}abSzego cd
siebie, a nadto pokazali, re oni-
sami jedni, majac przeciw sobie
ma Kongresic opinie wszystkich,
opinie swiata ca}ego - z o.
pinii tych mic robia. sobie
mic absolutnie, ME troszcza sic O
w~iekszoSG, O samostanowienie, a.
lie zbrojna, p~ancerna pieScia ykon
dotiera" ~zagarneli jak }up Rjeke
slowiaiska i oswiadczyli, re ME
oddadza - ba, wojna nova gro
zili!...
Do wojny swoja droga -
ME przyszloby, lecz niemniej fax
tenn Jest, il sill ma poskromienie
ni~esfornych W}och6w ME bylo -
w rezultacie stwierdziIy sic raz
ieszcze przysiowia ,beatus qui
Dziennik Chicagoski. [volume] (Chicago [Ill.]) 1890-1971, 1919-05-15

Mssorie ,stdnu wsssdsss svu-
AEutd sic ID Sddnfu, Se must Lst.
nie6 gJedaocsono, niesuLsEn0A
snmoEsQdnG PoLskd. q
- WoodIuws1Ilsoh
Dziennik Chicagoski. [volume] (Chicago [Ill.]) 1890-1971, 1919-05-15

INA wiosne 1899 ~nabnwi!em sic zapalne.
60 reumatyzmu muszkuioW. Clerpiatem jan
tyIko ten moze sohie wyobrazic. ktory go
mia! przex try lata. Probowaiem lekaI-
stwo pc lekarstwie 1 doktora pc doktothe,
ale wszystko wyleczylo mnie tylko ch"i.o.
Wo. W kohcu znala ziem lekarstwo. ktoro
wyleczylo mnie kompletnie 1 nigdy Jug on
ME wraci,. DaIem je kilhom. ktorZv s.ra.
Hznie cierpieli ma reumatyzrn ! " AA%H'"
wypadku zostali wykurowaRi.
chciaibym, azeby kazdy cierpi9cy ma 1aka-
kolYiek forme reumatyZmu, azeUy sprooo'
wal tel znakomitej silly lekarstwa. Me pc
syiajcie ami centa poprostu pfzyslJc.o
yvoje nazwisko ! afres, a my "a oRrmo oo
yyprobowania. P0zniej. gdy bcdziecie Wy
wac / przekonacie sic, re Jest to "a czeIn
dlugo szukacie. TO Jest co. wykuru1e 49,
20 Colara, rozamie sic ia ME zadam wa
Szych pien!sdzy dopoki rie. jes;esc,e KGm,
pletnis zad1wo!eni przesytaJac Js; ne ~
10 rzeteInie? Dlaczsgo cierpiec diuzeJ' soy
xlre mozecIe zyskac z~Upelnie "a dsrmo'
Me zwlekajcie. Piszcie Gzis!aj.
Dziennik Chicagoski. [volume] (Chicago [Ill.]) 1890-1971, 1919-05-15

L EAOioAAH III
WIEN odszkodowac wszystkiego,
- chocby piacili wszyscy chy-
ba przez wick ca}y!
-
A dalej Nienlcy planowali w
swym pokoju - w dodatku do
wszystkich owych grabiezy -
jeszcze rozlegle annexye W tere-
mach, koloniach, majatku Gu
dzym... Niemcom jednak Koali-
eva ME zabiera niczego, co ich
jest narodowa, rdzenna wiasno--
Scia: Niemcy etnograficzne po--
zostaja ME ruszone; wojna tez
ziemi ich ami ME tkneia, ME znisz-
czyia, ludnosc ich indemnizacyi
zadnych nigdzie ME placiia, ami
4
r..s, W.u,..Lo roh;o-
no przeciwko tym najnikczem-
niejszym W dziejach szkodnikom
LudzkoSci caiej - jest, IL ODE
Q
.-;a; ;..1m
;:;
Lw
Nzyz TO - "oKruclenStWo -
"rleludzkosc czy to "Wymusza-
lie ma pokonanym nleSzlachetne
l "wyzysklwanle pognebloneso
przeciWnlka otanoWczo poWle'
dziec lego ME MONA "arunNl
PoKoJo"e Dyna Jmh'eJ ME Sd O.
kFuclenstwem, ktoreoy KrzyWdzi-
10 zWyclezonych, a han0e PREY
nosifo zwyc'ezcom' oWSzcm-
gay sic z"azy "SzyStNo' co po--
"yzeJ Po"ledz'"no' ''iusl SIS
Dziennik Chicagoski. [volume] (Chicago [Ill.]) 1890-1971, 1919-05-15
GLOSSY TRAKTA-
TU POKOJOWEGO.
Warunki "a srog1e ?


kanskiej = pojawiiy sic giosy
krytyki warunkow pokojowych,
podyktowanych Niemcom - bar
do pessymistyczne, niechetne
caiej sprawie, calej robocie Kon-
gresu, jego uczestnikom, a W
szczeg6lnosci krytykujace wa
runki owe, jake zbyt ostre.
Me brak przytem show i wyrazen
bardzo zjadliwych: nazywa sic
warunki tie .wymuszaniem" ,,du-
szeniem Ia gardso" i nnozem ma
gardle" ubolewa sic mad ich
,,bezlitosnoscia'' .wyzyskiem W
Mich uprawianym",y ktory tylko
,,posiewem nienawisci bedzie ma
dluga przyszsosc" i .sciagnie
pomste" ma Aliantow. Jeden z
dziennikow wiekszych Ameryki
Milwaukee Herald" utrzymuje,
re warunkow tych ME podykto-
waio poczucie zwycieskie, ale po-
czucie obawy - tch6rzostwa, a.
zeby Niemcy ME zebrali sic ma
sife i ME odplacli Koalicyi pick
mem "a nadobne...
Charakterystycznem wysoce /
dostatecznie objasniajacem in
tencye takiej krytyki - jest to, IL
glossy owe pochodza przedewszy-
stkiem z k6{ niemieckich, hub tez
z k6l, bliskich Niemcom, a wiec w
pierwszej linii z prasy tutejszej
niemieckiej: SWAT sic kohczy -
czytae niemieckie pismid,a tutej-
sze, jak te szaty rozdzieraja mad
,,haniebnym" po~kojem
pochodzi ia krytyka re sfer poll
tycznie wrogich partyi, rzadzacej
obecnie w kraju, partyi prezy-
denta, kt6rego osobiScie ~staraja
sic przeciwnicy jego odsunac cd
moznosci ~ponownej kandydatury
W roku przysztym - partye zaS
jego cd wiekszosci, decydujacej w
rzeczach sternictwa Stanow lie
dnoczonych. TIE motywy same "a
siebie m6wia. Pc Niemcach ME
podobna przecie spodziewae sic
czego inhego, jak .gejammru"
wskutek warunk6w pokoju ma
prawde cokolwieczek ciasnych i
niewygodnych; Pc republican,
skich opozycyonistach, wszystko
widocznie ola partyjnej polityki
poSwiecic pragnacych, nawet sza-
cunek i powage kraju calego -
rowniez niczego lepszego oczeki-
wac ME nalezy. MieliSmy tego
dowody juz dawniej w krytyce
i opozycyi ma punkcie Ligi Lu-
dow, w o~bstrukcyi senatu, kto-
"a ~zgorszenie wywarla ogolne
kraju i poza MIN: p~rzekona-
liSmy sic, re politykierstwo ME
poprawne siega do najwyzszych
sfer i ko1 administracyi krajowej,
re prawdziwe spustoszenia czyni
W tych sferach, zwlaszcza ma
punkcie metod agitatorskich -
W opinii o Mich powaznego oby-
watelstwa. Wiadoma rzecz, re
nawet republikanie powazni -
prawdziwi patryoci ME iowcy
.dziabow" potepili melody O.
we, dowodem byfo i jest zacho-
wanie sic mp. ex-prezydenta Tafta
wzgledem Ligi i W innych spra-
wach biezacych. Niestety provo
dy-zy i krzykacze, oraz i'm odda-
ne organa 'prasowe w srodkach
ME przebieraja, etyka ich ME ty-
ka; stad wypisuja ma wszystko,
w czem MONA Wilsona zahaczyc
i W ich mniemaniu osIabic -
niestworzone herezye: caiy wiec
Kongres i'm ma mic, pok6j ma mic,
a Wlsonowi i Stanom wstyd, re
Dziennik Chicagoski. [volume] (Chicago [Ill.]) 1890-1971, 1919-05-15
DARMO
Ola Cierpiacych
ma AStnle
Move dOmOwe IekarsiwO kthre knkdy
mole utyc bez kfOpOtu I strnty czasu.

IHULC uLsS pSs nhOpot"
Many nova metode, kt6ra leczymy
astme i chcemy abyScie ia spr6bowaiI
z naszym kosztem. Me rob. r6znicy czy
wasza choroba jest. ~Zadawn!ona lub cZy
%cierpicie ma MIA Gl ~niedaU4na, czy cier-
picie ma Astme Cd czaSu do czasu czy
tez jest ona hronicDna, prZyszliJcie po
nasza probna metode ktorcj udIleiamiy
da rmo. Bee r0znicy w jaik nm klEnac'e
m~ieszkacie, bez rOzniCy " jakim VIE
ku jestescie Tub jaka praca sic trudni-
cic, jezeli macie astme nasZa met0Ja
powinna dat wan ulge natychm;ast.
Szczegolnie chcemy ia przysiac tym
kt6rzy c.erpia ma TAX Hwana bezna--
nziejna, gdzie wszystkie formy le-
karstw do ~wdychania, zastrzykiwania.
preparacye opium. patentowane lekar-
silva etc. ME p~omogiy. Chce1ny polka
FAC kazdemu naszym kosztem. ze Ia
metoda ~przyniesie ulge W ciezkim Cd
%dychaniu, sapaniu ! wszystk.ch niebez-
piecznych paroksyzmach zaraz i ma z@-
WSze.
Ia oferta darmo jest zanadto wazaa,
azeby zwioczyc choc o jalen dzieh. Me
przysyIajcie pieniadze. TylkO przysl'j-
Gle kupon ponizej podany. UcZyncie 10
dZis.ai.
Dziennik Chicagoski. [volume] (Chicago [Ill.]) 1890-1971, 1919-05-15

' O. do oSioaEsn - wislkich 1 ~.
fyoA, katdexo rodsaju tresci -
DzIENNIK CHICAGosK xatmutI
be1sprxscIhis pierWssS mittsos y -
lei Am0rye0
Dziennik Chicagoski. [volume] (Chicago [Ill.]) 1890-1971, 1919-05-15
MACIERZ POLSKA.

ysss organiSaeys asczses .msodStes res
oboJga pScI W pracach 2uKoWy
oatryotycznych 1 brstniej pomoey On
oodniesienia ducha m~oralnosci ! ooDr9.
hvtu w spoieczehstwie, q sze7egoInis
miedzv miodzIeza polsks. Mo4nA zapi.
sac sic na posmlertne cd lat II DO ts'
"a csSonkow Stowarzyszoryeh oss o.
Kraniczenla .wieku. y5-i
Dziennik Chicagoski. [volume] (Chicago [Ill.]) 1890-1971, 1919-05-15
A

nieledwieby z Niemcami gioso>
wall, by take warunki pokoju Cd
rzucic - tax pisa!
x
lyle o krytyce i tych kryty-
kach. Me chcemy sic mad tenn
rozwodzie, DO to w n~aszej sytua-
cyl bezprzedmiotowe. Wazniej-
sza nam rzecz, ktora wielu ma
szych objasni i za~interesuje - co
sadzimy, czyli tez warunki poko-
ju wersalskiego So istotnie "a
ciezkie i Ia trudne, czy ME ss;
czy takie nieludzkie one i okrut-
ne, czy ME?
Niezawodnie So bardzo ciezkie,
mad wyraz trudne So wprost -
straszne. Obmyslono je ma zimno,
z wyrachowaniem = scislem, do
kladnem, wyrachowaniem Nasty
ny - usmiercajacej. Sprepowano
wroga ma lata Gale i przycisnieto
go tax, re w tenn skrepowaniu
drgnac dlugo ME bedzie mogs -
wbrew wolf zwycieskiej Koali-
cyl; ponadto przygotowano wszy
stko ma wypadek, gdyby ten
wrog teraz PROFESSIONAL, wzbra-
Mai sic, ociaga. - bronil: So VIA
domoSci, re marszaiek Foch jest
sam ma froncie ~nadrehskiej okku-
pacyi alianckiej i ma W Pogoto-
viii wszystko, by okkupacye te
posunac w glab Niemiec - tax
wydatnie, jak sic potrzeba> okaze,
jeSliby Niemcy ME chcieli pokoju
podpisac. Wszystko to prawda /
wszystko to ma wyglad / brzmie-
ME bardzo tragiczne ola Mem
cow - co do tego ami siowa.
Ale-coz bylo innego do zro-
bieniaY... Czy MONA bylo po-
staple inaczej?... Pokoju zasad9
~ogloszono, IL wszystkie Judy
przez. Niemcow i ich sprzymie--
rzenc6w skrzywdzone maja O.
trzymac rekompensate i wolnoSc:
i tax wiemy, re w calej z%upelno-
sci ME daia sic ia zasada pre-
prowadzic z przyczyn roz-
rych, o ktorych juz pisalismy i
jeszcze zapewne pisaG bedziemy;
wiemy, re ~jeszcze i tax wszy-
stkiego Niemcom ME zabrano z
tego, co ME ich, co byli zagrabili
innym - sasiadom. Przypomnij-
my tylko nasze wiasne sPrawy:
wszakzeSmy ME dostali Z powro-
tenn wszystkiego, co nam w "a
borach wzieli i krzywda nasza
ME w caioSci - bardzo ME w ca
losci - zostaje powetowana. Me
my sami: pokrzywdzona czuje sic
Relgia, DANA tez ME o~dzyskuje
zagrabionych przez Prusy ziem
swoich ftp. Vice jednak mogll
byli Niemcy potracit i wieccj je-
szcze terytoryow i MONA ich by
10 obciac j~eszcze c~iaSniej. Ale -
skoro zasada, choc tez uszczuplo-
ma powiadala ludom krzywdzo
nym wolnoSc i chociaz ~czesciowa
rekompensate - tedy dac ia by1o
trzeba kosztem Niemcow
przecie, ME czyim: stad straty
ich terytoryalnc - nieuniknione.
lime warunki - podyktowane
sd strategicznemi potrzebami:
Niemcy grozili ca}emu swiatu -
trzeba ich byio uczynic nieszko--
dliwymi i niegroznymi ma diugo
l. ma tax dlugo przynajmniej,
jak diugiego bedzie potrzeba CA
su, azeby sic z Mich MOVIE naro-
dzilo i wychowalo pokolenie, wy
rosie w zasadach demokratycz-
rych, ME autokratycznych, ME
ria m~ilitaryzmie ale ma ~sprawie--
dliwoSci zasadzajacc Geese i mic
ME narodowe. Wspomnijmy tyl-
ko - jakim to pokojem grozili
Niemcy sami swiatu caiemu W
razie swego spodziewanego ivy
ciestwa!...
Hr. Room, czionek pruskiej L.
Dziennik Chicagoski. [volume] (Chicago [Ill.]) 1890-1971, 1919-05-15

podziea ia ma dwie czeSci i
czeSci flamandzkiej dadza pc
VINE ogolne ~przywileje - ME
,,substancyonalne"..
Niemcy z%aanektuja Elan
drye francuska, porty mad ka-
naiem la Manche, dalej base
ny zelazne Briey i Longwy, o.
raz caiy iahcuch fortec Verdun
Toul-B elfort, wraz z przylegle-
mi ziemiami W ten sposob
Francya zostanie pozbawiona
zelaza i zdana ma to, co jej da-
dza Niemcy, Anglia zaS bedzie
pod kontrola dzial niemieckich,
dalekonosnych, ustawionych w
Calais.
Niemcy odbiora wszystkie
kolonie swoje.
Anglia oddaG ma Gibraltar
Hiszpanii, Egypt i kanai Suez-
Turcyi, a Gaia swa flote wojen-
na-Niemcom, wraz z takiemi
stacyami weglowemi i kolonia-
mi, jake Niemcy podyktuja,
Krol iKonstantyn ma wrocic
ma tron greek.
Serbia zostanie podzielona
pomisdzy Austro-W egry i Bul-
garye i przestanie istniec, jake
pahstwo niepodlegie.
Stany Zjednoczone, Anglia i
Francya zapiaca Niemcom i ich
experimentation indemniza-
eye w-sumie $40, 900, 600, 900;
wiekszosG tel sunny ma zapia--
cic Ameryka, ale dopoki suma
ME z~ostanie wyp}acona, Fran
eva p%ozostanie pod okkupacya
niemiecka - ma jej wiasny
koszt. Indemnizacya ia ME o.
bejmuje odszkodowah prywat-
nych szkod zrzadzonych w
Niemczech przez Aliantdw -
te rzeczy maja bye osobno "a
decydowane.
To wszystko. =. Ale chyba to
az nadto dosyc ma Encouragement
wszelkich npatronom" Mem
cow, jecz9cym mad dziejaca sic
i'm krzywda okrutna!
Jakiez prawo maja Nicmcy ma
rzekac i wyzywat ma Aliant6w
"a pokojowe warunki, skoro sami
take, jak wyzej, podac A
Jak zawsze - tax i w
tel rzcczy Niemcy czuja krzywde
tylko w tenn, co ich dotyczy, co
i'm dotkliwe, ale tcgo, co sami in
nym czynia, jak innych krzywdzq
tego ME czuja, to w porzad--
To podobnic, jak - poro-
wnujqc w malej skali, zfcm
haniebncm W ich opinii byio, sd!
Polacy w Poznahskicm pozwala-
Ii pruskie pomniki, ale ami zlem,
ami haniebnem ME by}o, gdy Pru-
sacy w Polsce zwalali i zabicrali
rosyjskic i polskie - DO
to oni robili =.
Gwalty podnoszq, &c sic i'm "a
biera flote i ogranicza armie, &c
sic utrzymuje okkupacye! A toz
w wyzej streszczonych warun-
kach hr. Roona - toz salno do Ii
terry Niemcy zamierzali wzgle-
dem Aliantow, mieli Francye ok
kupowac tax dIugo, poki indem-
nizacyi ME zaplaci, a Anglia Gala
flote mialaby i'm oddac... Co do
sunny odszkodowah - Niemcy
podawali swe zadania ma 45 mi
liard6w; mniej wiecej ma ty-
Lee w{aSnie licza i Alianci, ale IL
czac, postepuja wzglednie wyro-
zumiale, rozkladajac te sumo ma
lata!.. Przytem pamietajcic, IL
Niemcy zadali owej masy picnic
dzy w dodatku do tego, co jui
byli powybierali wSzedzie W
Belgii, Polsce, Francyi = gdzie
sic dalo! A toz w samej Belgii
rachuja rabunki niemieckie ma
zg6ra 5 miliardow, we Francyi
ich }up - pewnie wyzsza ~jeszcze
wartost przedstawia.. .. w Pol
see, Serbii, Rumunii, Rosyi a
Dziennik Chicagoski. [volume] (Chicago [Ill.]) 1890-1971, 1919-05-15

.....V
tenet ,,przed prawem sila. "Wiec
mimo opinie i oburzenia - Kon-
gres Wersalski musiaf sic pogo
die jakoS z faktem dokonanym.
musia} wyjscie jakies wykombi--
nowac z trudnosci, ably przecie
salwowat swej powagi pozory /
czems p~rzejednac wzburzonych,
a niezaprzeczenie pokrzywdzo--
nych Slowian, ktorzy Cd wieka
dobijaja sic o ten dostep do mo-
RIA, wojen kilka o to stoczyli, a
zawsze, gdy juz byli blisko -
zostali precz odepchnieci, oszu--
kani i ograbieni. TAX mp. byio
typowo pc wojnie baMahskiej -
drugiej, tax samoa sic staio teraz.
Wiec ~postarano sic chloe W
czesci zlo naprawic. Za}agodze--
ME przez Kongres zatargu o RE
Ike - jak brzmia jego ostatnle
wersye, jest pomyslane wcale do
brze przyznac nalezy - zwaza--
JAG ma trudnosci powyzej stresz-
czone: Wiochom wydrzec zagar-
nietej Rjeki ME bylo MONA, tedy
akceptowat trzeba by}o to, co juz
zostalo ,,consumatum", ale ola
Jugo-Slawii postanowiono zbu--
dowac port nowy tax dobry
jak Rjeka - koszta zas budowy
przysadzono w calosci Wlochom
- "a owo akceptowanie koncesyi
co do Rjeki. Ma tenn - zdaje sic
stanelo. Port ow nowy ola Jugo-
Slawii znajdowa6 sic bedzie o mil
pare ma pofudnie cd Rjeki - w
miejscowosci kroackiej Buccari.
latwo da sic ia miejscowost po--
l2czyc kolejami z Z~agrzebiem
! (Agram), a re dotychczas "a
grzebska kolej wlasnie Rjeke gIo-
wnie zywila i wzbogacaia, Iatwo
zrozumiec, IL pc wybudowaniu
nowego portu, kolej owa do Buc-
carl, ME do Fjume skieruje swo-
jc dowozy, co Wlosi niezawod--
ME dotkliwie poczujq. Powiadajq
wprawdzie, IL Buccari Jest - ia
ko port o wiele mniejsze, trud--
nicj dcstepne, re navel w burzli-
wv Gas ola statk0w wiekszych
niedostepne Jest wcale, lccz moze
nowoczcsna technika upora sic z
trudnoSciami tego rodzaju. Buc-
carl obrano dlatego, roniewa2
jest ono najblizsze ZaGrzebia
poiaczen kolejowych - inne mia
sta Pobrzeza .Adryatyckicgo, JAZZ
W Dalmacyi, lara, Sebenico, Spa
lato - byly "a odlegle, a stad ko'
szta budowy kolei "a wielkic, be
teren tam bardzo skalisty i tree
baby budowac zbvt dalcko tune,
lani, mo5tami, groblami etc.
uadto "a wielka odleglost ports
tego cd Fjume ulatwia}aby dla
Ejume konkurencye Z sfowian'
skim portem. DO czasu bedi
port Fjumc i miasto pod zwierz'
chnictwem Ligi Ludlow.
Pozostaje pytanie, czy ma ia.
klein ,,usettlowaniu' calej spra'
wy .Juso-SIawia. ktorej in~teresy
NIB. So nam blizsze i wiecej ma:
interesuja, niz Wtochow, co JUL
chyba dose nabrali w tel wojnie
- czy Jugo-slawia wyjdzie do
h-za ~ tom uszrstkiem CIV ME