Dziennik Chicagoski. [volume] (Chicago [Ill.]) 1890-1971, 1919-07-26
NIEMY NAROD.


dzisiaj molina ocenic wielka wartosc
tego kroku czeskieso punktu widze-
mia. Massaryk bowiem doskonale
pamietai o ~groznych siowach ks.
Hlinki: ~ Massarykiem 1 jego Ia
razliwa nauka ma wieczne easy ME
chcemy I ME bedziemy mieli spoko-
ju". (S3ow. Lud. Now. mr.. 4S z ro-
ku 1917. sztuka sic udala. rs. Hin
ka i caiy jego sztab ~uwierzyi bijacym
sic W piersi nierzyjacioiom. Czesi o.
biecywali autonomiczna odrebnosc,
uniwersytet siowacki W Trenczynie :
jezyk wylacznie slowacki We wssyst-
kich szkoiach / urzedach. Wielekroe
slyszalem z ust ks. Hlinki zapewnis-
ME, re ~ Czechami ME bedzie lie.
zawierzyi i'm. l W tel wierze poszedi
do Marcina ma dzieh 80 p~azdzierni-
ka, gdzie plomiennie przemawial ma
Q pahstwa czesko-siowackiego.
SEkoda jednak, re ku takiej wie-
kopomnej decyzyi ME zaproszono
r6wnie5 nie-ezechofilow. ogromna
wiekszoSG narodu mic o tenn ME VIE
dziaia. Observation-Disclosures mason
Slowak6w gwaitem t.
,,jednosc czesko-s}owacka". Koalicya
Lazala MadZiarom ustapic. Pierwsze
tygodnie po u~stapieniu wiekowych
wrogow lud o%detchnsl. Zawitai swie
iy powiew iycia narodowego, Villas
nego, siowackiego. Czesi giosili ma
wszystkie strony: nam "a to radose
podziekujcie. I zaczely sic ich de
mokratyczne rzady'.
Zaraz ma poczatku popelnili fatal
ny biad, ktorego owoce dzisiaj od--
czuwaja: mfanowali zupanami i sta
rostami przewa1nie ewanselikow, co
katolik6w, stanowiscych dwie TREE
Gle ludnosci slowackiej ME maio IRA
lilo. KS. Hlinke oblali zinlns woda.
Professional przeciw takiej sprawie-
dliwosci, jednak Czesi mic sobie b
tego ME robili. Ministrem M Slo-
waczyznie zostal dr.. Srobar, ktory
ma swym wysokim urzedzie zapo-
mniai o przeproszepiu swojego pro-
boszcza | W kr6tkiem czasie zaczela
sic ma ks. Hlinke nagonka.
Ju1 W listopadzie powstal " Ro-
iembarku ,~.siowehski Dennik'. -
Sklad redakcyi byi bardzo dziwny:
ks. Stefan Mnohel i Karol Husek,
katolicki ksiads, z niedowiarkiem,
sterowanym reka dra Srobara. Miaio
to zaswiadczyc o jednosci W naro-
die. Sielanka ia trwala jednak krot
ko. .,Dennik" ma rozkaz Srobsra po-
wedrowai (1lutego) z Rozembarku
do Preszburga (Bratislawa), rozn.
ME sic be- ks. Mnohela, ktory juz W
grudniu zadnego wpiywu ma dzien-
mix ME miai. Czesi-legiCnarze, gdzie
sic tylko zjawili. rzUSali haslo walki
Z katolicyzmem. Slowacy-katolicy
wtenczas mieli jedno iedyne pismo:
,.Ludowe Nowiny", wychodzace raz
ma tydzieh W Preszbursu. Niediugo
jednak, gdyz wkr6tce tygodnik ten
opuscii ks. Hlinke / stanal pc stro-
ME Czech6w. KS. posel Jurisa, clio
wick o rzadko bystrym rozumie,
wszechmozny wladca tego pisma, W
swoich artykuIach supe}nie zboczyi
z drogi. Uwielbial Czechow ponad
wszystko, ME zwracajac wcale uwa-
gi ma ich akcye antireligijna. KS.
Hlinka ME dai jednak "a wygrana.
Zorganizowal " grudniu Rade "
ksiezy z calej Slowaczyzny, kt6ra "
krotkim czasie zebraia potrzebny
fundusz ma wydawanie nowego tygo
dnika. Czesl i minister Srobar ME
bardzo wierzyli W sukces tel akcyi |
zdumieni byli bardzo, kiedy 16 sty-
cznia wyszedl pierwszy numer ,,Sio-
waka" Program pisma pochodzi z
pod pi6ra ks. Hlinki. Poniewaz pol
skie pisma mic o tenn pismie ME do
niosIy, ME zawadzi kr6tkie streszcze
ME jego basel. .,Idziemy do piracy
"a Boga, nar6d / pahstwo. Przycho-
dzimy pod nazwa Siowaka, ably Ia
zpaezyG, zesmy sic Siowakami uro-
dill, takimi chcemy ~pozostac i UNI
rec. Slowak przedstawial W pre-
szlosci cziowieka ~sumiennego, pra-
towitego, moralnego i w~ierzacego.
Zadamy poszanowania tych jego Ia
sd. Gotowismy do naJwiekszych o.
far "a caios6 narodu, jednak VIA
"a 1 krzyz Chrystusa nigdy i ola nj
kogo ME NIGGA bye prZedmiotem tych
otiar. Do piracy "a nasz lud 1 "a ma
sze prawa!" (Sa to urywki).
w ten sam dzien - Is stycznia
= pojawil sic W ,,Ludowych Nowi-
mach" siynny artykuI KS. Jurigi, "a
tytuiowany ,,Oswobodzenie duszy'.
Najskrajniejszy bolszewfzm W ko-
sciele. Zazadal on utworzenia pc
vszystkich wioskach Rad katolic--