Dziennik Chicagoski. [volume] (Chicago [Ill.]) 1890-1971, 1919-09-06
ZTEKI REDAKCYJNEJ.
Pierwszy Synod Eptskopatu Polskiego.

Doniosay taegramy wczoraJsze o wielkim 1 swietnym zjezdde Epi-
skopatu Polskiego - W Gnis6niA kt6ry zebrai sic u grobu sw. WOjcie-
cha, teo msaa, 90 sWiatso WARY s~ przyniSsi ojczytnie nasej' ably zgro-
madzentem tom, tm - synodem dostojnym wspanhlym Zamanifesto-
wac zjednoczenie duchowej r6wniea, ME tylko narodowej mySi polskiej,
glj Polsce w1eka zgodnoS6 ducha poIkiego w umilowaniu najdrozszej
ojc6w spuSizny - Reigii, IRA wiernos6 niezachwiana ola Koscoia
Chrystusowego. zjechah sic tey pralaci bikupi polscy do prastarej
Piast6w stdncy w katedrze, kt6ra mauzoleum jest wielkiego meczenni-
ka 4 natrona nolskiepo. nod nrzevodem straanIka Crobu togo, prymasa
PolSkL, arcybiskupa gnieznienshego, radza mad sprawami Potrzebami
narodu, skeatanego wojna 1 dotknietego cieiko kiosk jej tysiacem' ale
pelego ducha, tyjaOego otucha w5ara W lepszq rychfa, wOlna przysziost
gotoweso do nteogranic1onych ofar ma rzecz tel przJs1aosc'
Medzy nnemi, acknowledgement sprawami - omaw1a Eptskopat Pol
ski ma swoim synodde akcye agodna, jednolita, wydatns pzedwko ara
ne bolszewfzmu rosyjsktego, h6ry - . o o mtedze Cd mas "kraH SIG 1
do mas z niejodnem zsm szkodliwem. Czasu wojny klkOletniej, pod
gospodarks mog6w n 3 remtach polsktch - mic prawie ME robiono' DO
ME byfo MONA " d1ted1nie moralno wychowa"cDeI rehglJho-euuka-
cyjnet; owsuem zaniedbanie wkradlo sic n a wszelkich polach spraw tn "A
leiacych, opus1cDono dzeIa moralnosct dobroczynnosci chrzescijahskej,
poduPaday instytueye tax niegdys hczne, zbrakio ksiezy' zakono"' zora'
ko nauczycieE, koscol6w setki legy W gruzach, inne opustoszdy' Tub
Podupadfy, . lud - opuszczony, nedz dopustem trapiony' rownfez pod
upadi moralnie, sml sic dostepniejszy doradom a wpEwom ZEm 1 zgub-
nym. Wiadoma rrecz gS6d Ely doradca...
To wzystko -atem tzeba bedzie teraz odrabiat mad tenn wiasnie
mysla pater7e duchowt POlSki, pragnqcy nar6d sw6j wyTNolony' ujrsec
jdk najrychlej ma naetytej mu wyzynie dostojehstwa duchowo-moralne.
no. Vice .aeby umonive dzialania rensijnoe dukacyjne, moralne, blu.
duace - obmyslaja razem sposoby Srodki pozyskania r6wniez mate
ryalnych zasob6w, a8eby p1edewszystkiem zabezpieczyt lud sw6j m" mad
chodz4ca hms, aheby m6dz wspddh"lae Z czynnikami pahstwowymi W
dziele od1ywiana ludnoSci wybiedzonej, by zasie zaspokoiwszy jj ~
GLOVE porzeby, m6dz ja zgarniat ku sobie ia nauke rzeczy dobrych, a
wyszych wazniejszych cd zaspokojenia giodu.
Vice mysle6 trzeba O wznowieniu parafi, o zaopatrzeniu szk6i PREY
mich W katechet6w, tzeba wsErzesit wszystkfe dawneJ Polski dyecezye,
pOkaSOWane prZez Wrogow zabOrcOW, bel Inc uNda JIG
ralne dobroczynne, trzeba bedHe dzaht jak najintensywniej wSrod wszy
stkich yarstw spolecBeistwn, re sLczeg6lniejszem zwr6ceniem uwagi M
socyahtycznym' cd ktorych do bolsze"1zmu ncoia niedaieko' y ws1ys'k'cn
tyh raec4ach i wielu innych, rdwnic doniOsych, radzi Synod Poskhgo
Episkopatu.
A z owych wa1nych innych spraw wzmiankujemy tn jeszcze
tylko sprawe naletytej reprc7entacyi Polski w zarzqdze Koscioia kato-
hckiego, k6ra cd czasu rozbtor6w PoIski Pa"ie &c istniee Przestala
nigdy ME bHa W stosunku odpowiednim do wielkosci narodu naszego'
jednego z najwierniej katolckich najslnej do WARY sw. przy"iaza-
nych. z radoscia duma mo4emy zanOtowac, il Kosci6i sw. i dostojny
ZWierZchnk lego, Papiel Benedykt XIV. jz Bwr0Cih uwage naeznq na
odnowiona Polske, przejawy zs tego wysoce znamienne nadzwyczajnie
cenne otrzymujemy OTTO We wskrzeszeniu nuncyatury w PoIsce, ostat-
MO zs W podobno postanowionem juz wYNIEsIENIU X. ARCYBIskU-
METROPoLITY wARSZAWsKIEGO J. +. Y. ALEXANDRA KRAKOW
sKIEGo DO GoDNosCI KARDYNALsKIEJ: oficyaInie rDccz ma bye
dokonanA n najbntszym konsyaorzu paphskim, lecz do wiadomoSci o
stasa podana JUL teraz W katdym r=zie podaja ia jake pozytywny fakt
hr6dla prasowe, z kt6rych WiadOmos6 czerpemy.
Owe os4atme przejawy wielkiego uznania naIeinego Polsce zc srony 40
sciola KatoIckiego Namestnka Chrystusowego pzejmq z pewnoscie Gala
PoIske szczera wddecmoscia przyczynia sic wielce do odnowienia w nej
dawnych tradyoyjnych uc1ue przywia1"nia do WARY pr"wdz"e1 1"k
to wspaniale zamaczyl W audyencyjnej przemowie swej do nowego num-
cyusza papiesktego, X. Ratt, - Naczelnfk Pahstwa, p. Phsudski. :.
Wiemy, IL nekt6re tywtoy lberalne pseudo'iberalne' iuoqce z przekq.
q odnosi6 sic do r1eczy WARY - zechcq moz umnhHtz@c donios'osci
spraw tn omawianych, siyszclSmy jui pruecie czytalL dawniej niedaw'
no, rozmaite utysktTania z powodu s'ano"iska hoscioa "atykahu
wzgledem PolsN - Z czas6w wojny, byi wszakze tacy, co zarzucaf Wa
Skanowt wprost progermanizm!. ). mimo wieokrotnych zastrzezeh' e
sfr watykahskich stosowanych, IL jedynie neu'ralnoScl SclsieJ pr"s"o
KoSd6l prz@tzegaG - mic wiecej, a jei pr6bowai dziaiac pojednawczo'
to kierowai sic wylqcznie humanitarnymi wzgledy . Dzkiaj wypominat
te rzeczy z ansa pod adresem KoSdola by9oby nietaktem, a bezrozumem
polnycnym! Dhs ME pOra n nieproduktywnq krytSke macenia szkod-
nicze: dis wszyscy rozumiejqc to, c1egO IA potrzeba, a to jest jedno-
mysnos6 podniesienie duchowo = moralne wartw ludowych' uswiado-
mfenie ih patryotycne obywatskie w jak najwyzszym stopniu W
jk najszybszym czasie - powinnBmy Z wdziecznosCiq szczerq przyjmo-
wac wszelka ku temu pmoc wsp6idhaianio a z~laszcza pomoc tax INA
mienfa, tax wydatna 4 tax Swietnie zaszczytna, jak ia, kt6rq nam ofa-
rule Kosci6l Katolicki.
=
Kosc6i 6w zawsze bt najlepsza matka narodowi naszemu - % do
tego dwu zdah niema: stwierdzaja to Gale ddeje naszei stwierdZa to owo
przyw1asanie narodu polskiego do Kosciola, kt6ry z pewnoscia ME byiby
przecie tax umaowany przez Polak6w, gdyby a te ih milos6 ME bl
zasfuiyl. 10 romaii sternicy navy koSchnej mogi W sprawach
swiatowych, czysto poHtycmych rozmaitych bye pogad6w ME zawsze
nam DO mysH - to juii rzecz ludka ola kazdego cAowieka rozupnego
- rozumniala, ale to bynajmniej ME powinno obniia6, nj odmieniaG
stosmku caego narodu do instytucyi Kosciola, kt6ry Cd tySaca lat bi
A lest nam talk bEd. IL niewiele jest w dziejach narod6w przyk{ad6w
podobuych. Ma panied tel tradycu przepieknej, po przodkach oddedh.
czouej. kt6rej stratniZka Polska poZoTanie - jk to osw1adczyl NaczeL
MIX Plsudskd, ma pamieG wierkich d6br moralnych duchowych, jake
nam da niechybne Sd4a 4 Rczera nasza z Kosciolem Katohckim zgod-