davidaulloa/AmericanStories huggingface dataset:
Dziennik Chicagoski. [volume] (Chicago [Ill.]) 1890-1971, 1919-07-21

Wreszcie spotkai s~talUSzke, kt0ra
knaI cd dziecinstwa. P~CdpieraIa sig
kijem sekatym. jak jej s~pracowane
palce, zmeczone oczy prBeslaniala
relR cd wschOdza cego sionca. Drzac
caiym ciaiem zapytal:
- M~ateuszowa, gdzie moi rodzi-
CO?
Wskazaia reka w strone cmenta-
rza. Ma ciemie mu pablo uderLenie
cieikiego miota.
"A siostra? - spytaI dyszac.
- Kiedy wychodzili stad, Kainy,
pOwleki iq & sob9, jak jeszcze kill
ka innych. Strach Co tn porobili. ~
naszej wsi pracowitei, zasobnej, ka-
mien ma kamieniu ME Zostaf, nu to
goepodarzy poszio z torbani, o ilu
ziemie gryzie. Ha, VIOLA Boza. . -
PozegnaIa go ,,Pochwalonym" 1 po-
dreptala dalej.
On staI z glowa odkryta, ogluszo
ny, nieprzytomny, z oczyma wbitemi
w pr6inie.
Naraz skierowaI sic W strone ko-
sciola. Dawniej umarIi spai spokoJ-
ME pod spiewem dzwon6w, a gro
by. kt6re kaprys wiosny ukwiecaI,
patrzyIy W wieczystem SVEN milcze-
niu, ku Gichemu goscincowi. DIS,
i tn mic ME zostaio, ani kraty, ami
krzyza. Row gleboki rozdziclil ostat-
ME poslanie starych przyjaci6I, sedzi
wych maiionk6w, dzieci 4 wnuk6w.
Janusz zwr6ciI sic ku miejscu,
gdzie byIy ongi groby rodzinne. Mo-
re tam odnajdde slad mogii rodZi-
c6w. Me znalsz! mic. pr6cz ziemi Try
tel. zagypanej &wirern / kamieniami.
Niebo pojasnialo jul zupeinie. Mad
Dziennik Chicagoski. [volume] (Chicago [Ill.]) 1890-1971, 1919-07-21
do Polski ludzic,

Z szwajcaryi do Polski ludzie,
ktorzy zajmowali sic ia praca.
Upraszamy o przesyianie ewen-
tualnych dalszych DAMN
WPROST DO POLSKI, pod a.
dresem Organizacyi, ktore kon-
tynuowac beda swe prace. A
wszelkie dalsze DANNY beda wy
soce cenione przez lud polski.
gdyz bardzo wielka nedza panule
ieszcze w naszym kraju.
Korzystamy tez z niniejszej
sposobnosci, by VAN wyrazie ma
SEE najserdeczniejsze podzieko--
wanie "a nader cenne wspofdzia-
lanie, jakiego uzyczaliscie nam
przez caiy GAS ~wspolnej z nami
piracy.
Bedziemy tez VAN zobowiaza-
nj, iesli w stosowny sposob zech-
cecie wyrazi6 nasza wdziecznose
lynn wszystkim, ktorzy dopoma'
gall nam PREY n~iesieniu pomocy
gfodujacej ludnosci W Polsce.
Jak juz donieslismy, opracowu-
jenny wlasnie p~ublikacye naszego
ostatecznego sprawozdania, kto--
re zawierac bedzie liste wszyst-
kich DAMN cd kwietnia 1917 roku
oraz wszelkie wydatki sprawdzo-
ne przez rzeczoznawcow. Natych.
miast pc wyjsciu z druku PREY
slemy VAN eg%zemplarz tego
sprawozdania.
Uwazam "a swoj obowiazek z
ca1ym naciskiem podkreslic po-.
moe szlachetna, jakiej uzycza:
nam Wasz Komitet W naszej pra-
cy ratunkowej. I dlatego przesy'
lam VAN staropolskie bog "a.
pIac"
Andrea Platter - Zyberg,
wiceprezes kom. wykonawczel.
Przypisek Redakcyi: - Pdsmo
nasze wiadomosc powyzsza o.
trzymaio i ogiosiIo juz pare tygo-
dni temu.
Dziennik Chicagoski. [volume] (Chicago [Ill.]) 1890-1971, 1919-07-21
MA WOLNA CHWILE.

porannymi Cddechami r~ozespancj
~jeszcze zicmi, p%rzebiegaly poszmcry
jaEies tajcmniczc, jak Sdyby zemia
odprawiala msze &G!obna. WkoIo
mysli zmaconej owijat sic uparcic
~rozpaczny krzyk duszy. 0gnist2 sa-
rabanda skakaly pred zmQconym
wzrokiem fatalne z9ioski: ~nlascia-
te ogni speranZa'.
TAX Zadnej nadziei.
Kiedy sic mad MIN pruski feldwe-
bel znecai jak mad zwierzem szko--
dIiwym, nadzieja, re jcdnak kicdys
wr6ci do .rodzinnego kata, dodawa-
la mu silly.
DIS wszystkO skoiicZonc! Mic ma
mic z tego, CO poDostawii III soba: nj
domu. nj rodziny, ami nawet drOgich
groh6w.
Czul re p~owinienby szaleG. a byi
zupelnie spokojny. Czyz kamieh.
kiedy z wysoka spadnie wprzepasc,
jeknie q b6lu? w MIN SERGE zupel.
ME skamienialo. Naraz porwai sic
poczqF biec przez wies, gdyby gnan,
przez Erynie.
Ku MENU zbliiaf sic c11owiek z
Iopata i motyka ma ramieniu. Mial
glove zupelnie hiaIa. Me podobna.
zehy to mial bye Bartlomiej smola.
Rok temu niesDefna zostawiI go
dziarskim, mIodym ieszcze czlowie'
klein. Niepewnie zapytai:
- Czy to wy Bartku?
- Dye 10, 10 som. Me poznalista
mnie. ME dziwota, ale / was, pani-
GU, trudno rozezna6, s~ielniesce zbi'
dnieli IA trSarzy. Wom jak 1 mnie'
pie.kie syny wziny wszystko - ]
swoich 1 dobytek,
Dziennik Chicagoski. [volume] (Chicago [Ill.]) 1890-1971, 1919-07-21

gdzies Ia morzc.
- Go tel to wy prawicic, panicu.
Darujcie 70 10, clek ciemny psem6-
vie do was ucOnygO. InO ME ME IA
raza: u nasego brata, CO M scrcu
to i M ieZyku. jake re to? TO wy
ciIceta rzuciG te katy takie ukrzyw-
Ozone, tc zicmie takom poranionom.
AdyG jaiiby my JON wsZyscy do Gala
ustapiIi, dopirozby to p~lugastWo roz
nanCsylo sic tn Ia dObre. Me, pa
picu ~serdecny, nj mono. Co re wan
krzywa ia ziemia Gala W ranach, co
wan krzywe to powjetrze, ktorem
Gvchaiy wa oicc i dziady. Me, pa
ricu najmileisy, ME godzi sic. Och
siaruja tax jak to 10 zrobiiem
swoj dopust Najswietszcj Panience
I wezta sic do robOty. Ino popatrz-
Gle. .
Janusz poszedf oczyma Ia wzro-
klein Bartka.
Pred mimi, w pOprzck drogi' wiei
ka jabIoi, p~rzetracona IL pnia, roz-
sypala swe kwiecie, niby platk snte
gu zar6zowiane. Poprzez gasezle
biekitne obIoki przeZieraiy gladkfe
lax zwicrciadio, a W ich cieniu bu-
dziIa sic ziemia. Wiatr p~rzyni6sf 1
rczwiaf ma oslep nasienie i m1ode
pedy, to ciemne, to plowe, prezyiy
sic gesto W s4o~necznych promie-
mach.
ZabilI wszystko, Ograbili, zniszczy
II, tak ten otO folWark, kt6regO poia
name, aniwiarki, pGtluczone wOzy.
noprzetracane cepy Iezaly PREY dro-
DE jak kaleki aebrzqce ratunku. A
ma przek6r tel wsciekiosci, CO ME
syta mordu mad iywymi, przysza 1
mad martwymi znecac sic przedmio-
tamil, pulls ziemi tetnial ayciem. -
Podczas kiedy cztowiek prowadzii
prace smierci, rodzicielka W SVEN
fcnie macicrzy6skiem wiodln : upo-
Dziennik Chicagoski. [volume] (Chicago [Ill.]) 1890-1971, 1919-07-21

rem prace zycia. Bartck ~przykiak
jak pred oltarZem.
- POpairzcie inc paniczu. MAJ
siodSze Imie! by %pszenica! owic'!
gryka! kOnicZyna.
Pfescii, giaskaf miiosnic kazde
zdzbio najdrobnicjsze.
- Ma RAINY BOskie, panicZu mai
milejsy, mic rzucajta naszcj Liemi;
to talk, kiebyscie make rOdzonom W
nieszczeSciu ostawili. P~atrzatcie:
pod kuidem drzewem, co te pOSa'
ny zabiIy, ziemie rozszczypia MOVIE
aycie. Ia nasza rOdzicielka dOpo-
mole wan odratowaG oicOwizne. \
mcze tn siostra ozwie sic sk2dsis,
M ratunck ZawOla, kaj was wtedY
szukaf. Ostaniecie, paniczu serdecz.
ny, prawGa, re ostaniccie? PsecieS
my poIskic momy duse, wezwyc@
lone w cicrpienie. Me zmogom mas;
choc popalom wsie, choc poniscom
dobytck, ehot avalon koscioiy -
strzymamy. To Ia swieta zicmia ma
bye madrzejsza cd mas? Ia jaki pa.
cierz doidziemy do skraiu pola, n
wtedy, przeiegna& sic 1 DALI do ro'
bOty.
Prawdziwic, Gala zda sic sila wio.
shy, pre- sic z pod tych drew "a
bitych.
Ziemia cho6 umeczona, ~poraniona
wstaje do walki z wrogiemi moca.
mi.
A cZlOwiek?
Janusz w slOwach Smoly ~usiysZal
iakoby 2 "a grobGw: TRIVIAL.
Ohwycii motykc I pilnie pOczal
rozbijaG stwardziaI. gyudli ziemi.
Emilia Topass.
Paryz, 1917.
Dziennik Chicagoski. [volume] (Chicago [Ill.]) 1890-1971, 1919-07-21
Me Wstydz siei

Gdy. powracass do domu 70 tree
riescia, re skladu. ofisu Tub fsbrykL
kup sobie DZIENN1K CHICAGosKI
1 emialo czytai W tramwaju Tub va
gonie.
p~zIENN1K CH1CAGosK1 MONA
stale nabywac ma nastepujacych ma
ro4nikach:
State 1 Madison - pred skiadem
departamentowym boston Store.
State 1 Madison - przeo sptska
firmly Buck and Rayner;
State 1 Madison - pred skiadem
departamentowym fEmy CarSoA
PIrie, Scott and COL
State 1 Quincy;
State 1 Van BuronI
State 1 Harrison:
Wabash 1 Harrison;
Van Buren, 1 La sallOI
Adams I In 6allo;
Adams 1 La Salle;
Washington 1 La SalloI
Randolph 1 Dearborn:
Washington 1 9Th v
Dziennik Chicagoski. [volume] (Chicago [Ill.]) 1890-1971, 1919-07-21
ZaiOkona 1897 reku.
MACIERZ POLSKA.
TELEFON y r 1903.
GAowNY


Ks. Franelszsk Gordon. Moderator.
Ks. A. A. Kfowo. Wiee-Moceratoc.
WoJclech F. Soska. DreEes-
Hnfonina BaEapowska. wIee-prezeskA
Wofcieeh Menkicki. Vic S-preZes.
romasz 8 Biachowskt. SekretarL
Franciszek wltkowskI, Skarbnik-
gtanislaw Liczmahski. Dyrektor.
Wladysiaw Eopatka, Dyrektor.
Anton Mazurk. Dyrektor.
Leokadya KoncLyk. Dyrektorka.
gafornea Urbanska. Dyrektorka.
Franciszka Bieschke. Dyrsktorka-
Adv. Piotr P. Mindak. Doradca Prawny.
Berta g. woJtalswiez. Asyst. Sekr. Gen.
GODZINY BIUR0TEr
Biuro Zars7du Giownego otwarte "
AMI powsEelnie OF god5. s-tej rauo do
S-tsj Wieczorem, (w sobote do. lei pe-
pimsi DO s-vst nisdEisls { swisua
n~roczyste. biuro Jest zamkniete.
rrezesa, p~onisdzialkl / piatki vie.
wsselkie korSepondencye do GowuS.
20 Prehesa naiezy adresowac:
wOJCIECH +. SOSKA,
teES W. DfytsiOn STR ChtcnYe, III.
srsSv ezWartki. Wieezorami Cd godzi-
NY T-inej do s-tei cd 1-szeJ popolu-
aniu eodzieAnls. 9 Wytetkiem soooty' Cd
S4NTDuAAas We "AOEAls NIOoy u PAt~AA
cd godkiny T-mej do s-tej wieezorem.
Ikiadania Oplst. Wszelkle opfaty do KA-
Oy GiowneJ przyJmuJe Kasyer Glowny
podczaS godZin oftsowych, albo We dnte
W godZinach ofisowych, SekretaRx Co
WszeIkIs llsty nadsylae naie4y NJ r.
3 Sekretarza Generalnego:
TOMASZ 3. BLACHOWsKL,
Secretary Polish Alma Mater,
b1S5 w. Division str. Chieago. III
q
PrzskaSy bankowe pocxtowo
(cheeks, money orders etc.) nalety Wy.
DtaWtac ma organizacye:
POLISH ALMA MATER,
4 pPzssyiac pod adresem:
FIR. WITKOWSKL
t11S W. DfvisiOa str, chicago M
MACIERZ POLSKA.
Biuro Zarzadu G~f6wnego:
1867 w. Division Ulica,
Ma amgien pistrse.
Chicago. ~.
Dziennik Chicagoski. [volume] (Chicago [Ill.]) 1890-1971, 1919-07-21

wanei droiyznie iycia, p~anujqcej o.
becnie W calym kraju o obronie pra-
pred ~wyzyskiem kapita.
III - ME MONA inaczej jak tylko
ZgOdzic sic z tym - jednym z milo.
ma najbiedniejszych i najcieaei pra-
cujacych, a poprzeC ich sluszne u.
zasadnione zadania. Zreszta - TO
BYLO PRZECIE 1 POPRZEDNIEGO
NASHEGO ARTYKULU w SPRA-
WACH OMAWIANYCH STANOWI--
sKIEM 1 POGLADEM: przecie pisa
lismy wyrainie, 70 - gdzie robotnik
ME jest wynagradzany nalezycie, do
statecznie tax, by m6gl wyzyc z
rcdzina, TAM STRAJK JEST UZA-
SADNIONY, ma racye wszelkie pc
swej stronie 1 powinien zwyciezyc.
Me dose tel, liz pewna Geese rObotni-
k6w jakieis firmy ma zarobki dobre
- jak jest wlasnie W przykiadzie
Crane'a, powinni mice WSZYSCY
przynajmniej - znosne warunki,
w6wczas jest dopiero mozliwosc nor
malnego ustosunkowania pracowni--
k6w do pracodawc6w i~naczej o
TEN bye ME mole mowy.
w kazdym razie kwestya koncen-
truje sic w wy~razonym juz niejedno-
krothie przez mas sadzie, IL W KRAJC
-NAszYM Po#INNA zNALEzC slE
WhADzA, INA PRAwODAWCzEJ
MoCY OPARTA-Z UsTAWY moo
sWOJA BIORACA, AzEBY sPRA--
WY TAKE UKR0CAG I KONTRO-
LOWAG SKUTECZNIE - w6wczas
tylko, jesIi to bedzie, obejdzie Sit
bez strajk6w, oraz wszystkich ich
stron, zIych 1 groEnych Ola mienia i
bezpieczenstwa publicznegO. Rad
powinien zabraG sic do tego, OH pier
wszy do rzeczy tych jest p%owo'any,
Rad MA OBOWIAZEK CHRONIC
OBYWATELI KRAJU-TAK SAMO,
JAK Oh TYCHAE OBYWATEII WY
MAGA PELNIENIA OBOWIAZKOW,
Ma MICH NALOzONYCH.
Dziennik Chicagoski. [volume] (Chicago [Ill.]) 1890-1971, 1919-07-21
LIKWIOACYA GEHERALREGO
KOMITETU POMOCY OLA
WOJNY " POLSCE.
(Komunikat Urzedu Prasowo-1n-
formacyjnego Wydz. Mar. Pol.)

z Vevey w Szwajcaryi otrzy--
mai prezes Wydziaiu Narodowe-
90 Polskiego list Cd Komisyi wy
konawczcj Generalnego Komite-
til Pomocy ola ofiar wojny W Pol
see, dotyczacy likwidacyi tel po-
aytccznej instytucyi. Pismo to-,
zaadrcscwanc do Polskiego Cell-
~tralncgo Komitetu Ratunkowcgo
W Chicago ma rece prezesa, ople-
nastepujaco:
..Panowie!
Jak juz ~donic$li$my TELEGRAPH
cznie, Komitet nasz ma posicdze-
riu z 12 czerwca postancwif roz-
wiazac swa organizacye.
Poniewaz wojna w rzeczywi--
stoSci sic .skohczyla i przywroco-
no bczposrednia komunikacye
pocztowa z Polska, przysliSmy do
rrzckonania. il nadeszia chwila,
odkad juz zbyteczna bsdzie re-
CA .dalsze prowadzenic naszego
dzic4a, ktore polegaIo giownie ma
posrednictwie W p~rzcsyianiu da-
min Z zagranicy do naszego kraju.
Oprocz tego powroca wkrotce
Dziennik Chicagoski. [volume] (Chicago [Ill.]) 1890-1971, 1919-07-21

wszystkich n~ajmocniej znjmowaia:
gdzie sadziG Wilusia?
Holandya gosci go, ale ma go wy
lei uszu / dopiaciiaby, zeby go z JeJ
dzierzaw wyniOsIO.
Paryi - wcale ME- kOmpetuje o
honor" sadzenia i wiezienia W swo-
ich murach pana ,,hrabiego"; Rzym
r6wniez miIczy. Proponowano Wa
szyngton, jake miejsce sadu:
w imieniu Waszyngtonu 1 catej
Ameryki - prezydent Wilson POI
dzickowai IN to szczescie niezasiu-
zone.
Pozostaf - Londyn: miano W
siynnym / historycznie pamietnym
,,Tower'ze" saddle Hohenzollernow 1
ich win ~wsp6lnik6w, lecz OTTO i pre-
ciwko temu pomyslowi podnios'y sic
protesty / opozycye.
Coz zrobi6?
Czytalismy niedawno pomysi cie-
kawy: Oto pisano, re poniewaz ma
ziemi caIej niema miejsca, kt6reby
chciaIo trzymaG u siebie ,ex'kajze''
RAJ, przeto - sadzic go ma wodzie!.'
Wzia6 pierwszy lcpszy z p~ozostaiych
wojennych okret6w niemieckich ma
MIN odby6 sad ma Wilhelmie: ~
Ska sic tenn / to jeszcze, re Hohen-
xclIern let consortes" moralni beda
sadzeni i skazani Ma TERYToRYUM
NIEMIECKIEM, okret bowiem dane
90 pahstwa, jest uwazany ma mocy
prawa miedzynarodowegO IA jego
teren 1 terytoryum w tym samym
stopniu 1 prawach, jak lad staiy...
&
Otto rada. Przypomina sic nam W
niei stara - z mitolOgii greck1eJ
bash O Heraklesie, kt0ry gdy walczyi
z jednym z Tytan6w, synow - Gel,
Matki-Ziemi, - ME m6gl mu dat
rady, n to 2 tel przyczyny, IL 6w Ty-
tan gdy juz miaI uledz, zawsze do
Ziemi przypadaI i cd niej cd matki
nowych sill dostawal. Nareszcie spo-
strzegl TO Herakles, vice s~chwyciw-
szy przeciwnika. wysoko podni6sf go
wg6rc i trzymajqc go tax w powie--
trzu - piescia leb mu rozgrucho--
tai. Me m6gi poradzit ma ziemi'
poradzii w %powietrzu: Alianci podo-
bniez ma ziemi ME znajdujac rady-
chCa lei szukaG choG ma wodzie.
Dziennik Chicagoski. [volume] (Chicago [Ill.]) 1890-1971, 1919-07-21
.Prawie kazdy
POISkiA Agent ReaIn0ScioWy
Ogfasza sic
W ,,DZIENNIKU
CHICAGOSKiM"
DO niejednokrotnie przekonai sit
be ~ RkJLEPIsJ HU sic oPtIcI,

Es6nycA GSIoiarxy Z ASetHsaCUv,
uyhajscych ma kieszan1S intwcv4C'
aych, nie ma DZlENNIk CHICAGO
ak na swych szpaltach. bV saTsrs
eracujs ola dobra ladu- OSzukRhc:s
fire sales" stsnowcIs ~ DZIENNL
KU OHICAGOSK1N S~SlaaEAaS hgt
kia nnEn
Dziennik Chicagoski. [volume] (Chicago [Ill.]) 1890-1971, 1919-07-21
MACIERZ POLSKA.

ho< oresniEacys lsczssS maodile4 Pei
IA obojga pScI " pr~cach naukoWycn
ostryotycznych 1 bratniej pomoey IA
sodnIesienia ducha moralnosef ooor9-
bytu W spofeczehstwte, sze1eeo.nH
miedzy miodziesa polsks- Mosna Sapt.
saS sie ma posmiertne cd lat II do -;
"A c1ionkow StowarEysEorych oeS o
~wranicZenia wteku.
Dziennik Chicagoski. [volume] (Chicago [Ill.]) 1890-1971, 1919-07-21

CaIy dug %publiczny wynosii do d.
30. czerwca br. sumo SEQ, 4S4,0OO,-
600, DO odliczeniu wyzej wzmianko-
,wanych inwestycyi. dug ten mas
krajowy wzr6si W ciagu wojny 1
wskutek wojny o sumo $23, O43,1 9O,-
$40.
ObjaSnienia - do omawianego
spraWoZdania skreslone prZez Sc
kretarza GIassa ZaznacZaja, IL obec-
ny stan finans6w krajowych jest bar
do dobry. Poiyczek krajowych VIE
cej ME bedzie potrzeba - Rad tez
bond6w nowych pozyczkowych wy
puszczac ME mysli - W kazdym ra-
zie ME pred dojsciem do ~dojrzalosci
ostatniej poiyczki - zwycieskiej,
kt6ra "a lat cztery bedzie dojrzala.
Wprawdzie ME podobna zg6ry pre-.
widziec, jake W tym czasie, w clagu
lat kilku moga bye wydatki panstwa,
ale jest n%adzieja. Ii W przyszfych spo'
dziewanych konjunkturach pomysl--
nych miedzynarodowych, oraz PREY
dobrobycie kraju caicgo jego ludno'
Sci - znaidzie / Rad dose fundu--
STOW, by wydatki biezace pokrywac,
a re zobowiazan swoich sic uiszczac.
Zaleca sic mime wszystka pewnosc
pomysInych czas6w najblizszej PREY
szlosci - jak najwieksza ekonomie
w zyciu publicznem i prywatnem:
ludnosC powinna lokowac pieniadze
trzezwo, rozwaznie, praktycznie, u
nika6 rozrzutnosci wszelkiej / cgze-
geracyi, ME kupowaG rzeczy drogich,
l~uksusowych, kt6re jeszcze ma czas
dluhszy pozostana bardzo drogie ma
calym Swiecie, a pamietaG trzeba ca
lei publicznosci naszej tutejszej, liz
zar6wno kraj nasz, jak. 1 prywatni
lego obywatele = bedziemi wsZyscy
mieli Gala mase obowiazk6w wspie-
rama ludlow europcjskich, wojna o
wiele cieiej - od mas dOtknietych.
Ola tego zadania i celu - wiele in
nych rzeczy trzeba bedzie / warto be-
die poswieci6; oplaci sic to w sto-
sunkach miedzynarodowych, W kto-
rych Ameryka ma bye ma diugo ~
wiciclkq innych narod6w 1 KRAKOW /
pozyska sohie n~iezawodnie ich wdzie
cznosc / przyjazh oplaci sic tez
znakomicie / calei ludnOsci GALE
mu prywatnemu obywatelstwu nasze-
mu, kt6remu dopomoie zpewnoscia
do wzmoienia mienia osObistcgo, do
p~Odnicsicnia stopy 2ycia roz'nnnie
| ckonomIcznegO. a tenn samem PREY
czyni sic do wiekszcgo wyrobicnia
calego spoleczehstwa.
Dziennik Chicagoski. [volume] (Chicago [Ill.]) 1890-1971, 1919-07-21
K}opot z Wilhelmem.

Og0rkowc obccnie easy ! kanikuIa
W pelri. WOjna sie skohczyla, pok"J
naiwazniejszy - podpisany: Gala
masa ~senzacyf odpadla, II telcSramy
zagranicznc tutcjszych dziennikow
zaczy naje wygladac kusO i skapo. Il
braku czcGo .innegO, pisze sic - o
najaktualniejszej Il kOlci kwestyi -
sqdu ma eN-kajzera. ,,hrabicSo" Will
hclma Hohcnzollern, kt0ry wciaz
rev rabic w H~0landyi, n ostatnlo
mniej sic nawct przcstaI oslqdac ma
Niemcy - pOdobno, skOro parliament
nicmiccki u1nal IA wiaSciwc ME vi
mowaG sic zbyt gorliwie o losy swo-
lego eX-knCyka.
Dziennik Chicagoski. [volume] (Chicago [Ill.]) 1890-1971, 1919-07-21
Rad nGSodu prsez ndr6d ola
Aarodu. ME sgtnie g poUierzchM
HsMt
- Abraham Lincoh

MsEoUie ,stdnu pSsedSSe srd-
kxujq sic ID sddntu. &c must Is.
MED Eiednocsona, Rtesutezn0 4
SGMoZzQdn0 PoLskd.
- Woodrow Wilson
Dziennik Chicagoski. [volume] (Chicago [Ill.]) 1890-1971, 1919-07-21

W micdzynarndOwyCh tych dysscr-
tacyach o Wilhclma idzic wciaz Glo-
wnie o ~znaIezicnic najtrafniejsZego
punktu wy!iScia z zasady prawncj W
tym ~rroccsic, Iakim sic go ma ura-
czyG: iak go zazQGaG - cd Ho'andyl,
CIV cd Nicm:ec, HI jakici podstawic,
cry go Holandya Koalicyi wyda' cz'
mic. czy I~acniei mic bcdzio ola nicj
wydaG go Niemcom, kto 90 ma sqdZic,
iaki TRIBUNAL. Gdz:c go ma sadzic -
otto rytanin, ktGrc cnawia sic " ko-
respondcncyach i komentarzach -
bcz kolca.
Ostatnio - Il oStatnia kwcStya
Dziennik Chicagoski. [volume] (Chicago [Ill.]) 1890-1971, 1919-07-21
Re Spraw Piracy.

q zadowoleniem konstatujemy, IL
artykuly redakcyjne bywaja czyty--
wane prBe1 ora szersze varsity
p~ubIcznosci: ME tylko vice czytaja
i~nteresowani - CIV sic tam komu
latka ME dostala, albo polemicZnie
usposobieni ~koletkOwie je studyu-
ja, ale csyta og6i: to dobrze, to le-
piej ~znacznie, nia bywalo dawniej,
kiedy ME tylko u mas, ale We wszy.
stkich pismach polskich czytywa-
no ,,Notatki Reportera", ogloszenia
I to wlasne, lub W najlepssym razie
- ezytal ktos to, co tam gdzie o
MIN ,,stojafo''. ArtykuIy redakcyjne,
powainiejsze 1 trudniejsze - czyty-
wala dawniej przynajmniej utrzymy-
wala, re czytywala tylko inteligen-
cya. u mas wog6le dose niewiele czy-
tujaca; teraz czyta je wtdocznie SEE
roki og6l - choG niekt6re: otrzyma-
nEmy tego dow6d nowy tymi dnia-
mi.
Dziennik Chicagoski. [volume] (Chicago [Ill.]) 1890-1971, 1919-07-21
Trzydziesci MilIardoW,

Wlasciwie - liczba niccalkiem
dokiadna; n~aprawde ,,trOche" wieccj,
nia trzydzicsci miliard6w - koszto-
wala wojna same Stany Zjcdnoczo-
nc.
Oficyalnc ObliCzenia ministcrstwa
skarbu - podajQ, IL do dnia so
czerwca koszt w%ojcnnych spraw wy
noSif-na Stany Zjedn. $3O,177,OOO,-
600. Taxa sumo, Oraz odnosnc wy
kay 1 sprawOzdania przedstawiono
KOngresowi w dyskusyi bud1ctowej,
by zas publiCznosc lepicj o~rycntowa-
In sic W wySokoSci owych koszt0w
wojennych i ogromie liczby, dodamS
cd siebie, liz proporCya wydatkow
przccietnych amerykaiskich czaSic
pokoiu na rozmaitc pOtrzeby - Ia.
kie, kt6re w wOinic wyOgromninja
sic nadzwyczajnic - ma sic do fax
tycznych tych naszych wydatk6w wO
jennych tax, jak jeden miliard rocz-
mic do bIjsk0 81 miIiard6w dOllar6w.
To - m0wi samo IA sicbic dose wy
mOwnie.
Rad prcliminOwal W caioSci M
kcszta woiennc sumo S82,127, OO0,-
600. u sunny tel $9,Ss4,OOO przynio-
sly podatki, ella | t. p. czyli tc
SrGd!a pokryiy mniej wiecej 30 pro-
rent kosztu ~wojenncGo, M resztc zio
zyIy sic pOzyczki wolnosciOwc / IVY
ska, oraz znaczki w~ojcnnO : Oszczed-
ncSciowc.
Ministeryum skarbu, zestawiajac
w. wydatki wojenne W pOrozumic-
niu z ministcryum wojny, zazna-
CA W Cmawianych sprawozdaniaCh,
Ii ME odciagnieto wcalc w sumach
wymicnionych - w~ydatk6w, Aqczc-
nych' 4 pozyczkami, ud7ielonymi A
liartom, kt6re wyniosly S0,1O2,0OO,-
600; r0wniei pic wliczonO W sunny
&c inwestyi, uIokowanych W rOzmai-
&c dziaiy spraw i urzadzeii, jak n. p.
w budcwlo okrct0w / warsztaty o.
kretowc.
Dziennik Chicagoski. [volume] (Chicago [Ill.]) 1890-1971, 1919-07-21
Paryz, 1917.

Telephone ss esRSE g.
BISEK and NYKA
ADWOKACI.
Den lslassssh ~ . ~ Mnrsatss ~
Dziennik Chicagoski. [volume] (Chicago [Ill.]) 1890-1971, 1919-07-21

X
Przedwczoraj - zdaje sic, czy
dniem pierwej - zamiescilismy OBJ
szerniejszy artykui ma temat spraw
drozyfniano . strajkowych, W kt6-
rym omawiAlismy niewesoie obecnie
stosunki W kraju naszym, zwiaszcza
W dziedzinie piracy panujace, w kto-
rel nastafy nastroje jakies dziwnie
burzliwe, malkontenckie, opozycyj-.
ne, podsycane niemozliwymi wprost
warunkami iycia pod wzgledem dro.
iyzny, wciai wzrastajacej artykul
6w spoiywczych 1 innych pOtrzeb ~
ciowych. Pisalismy, IL ludzie - ME
mogac utrzyma6 siebie i swoich -
wychodzs ma strajki, re strajk6w
tych wciai przybywa, jak o tenn co
dnia gazety donosza, ie gdy dostaja
podwyiki odbiers sic i'm je znowu "a
pomoca ciqglych zwyiek e Ia wszy-
stko, CO do iycia ~potrzebne skut-
klein czego wszyscy razem ayjemy tn,
jak w kolisku blednem, z kt6regO
wyjscia niema - przynajmniej sa-
mi jak dotad - znalezc go ME mo-
zemy. Wspominalismy ter ~obszerniej
o strajkach - uzasadnionych, gdy
kompanio wyzyskuja prace robotnl-
ka 1 o ME uzasadnionych, gdy wyma-
gania robotnik6w 50 zbyt wyg6rowa-
ne / niesIuszne. Jako przyklad poda-
lismy fabryki Crane'a, jedne z lep-
szych, podobno nawet najlepszych
najporzadniej zorganizowanych / IL
rzadzonych ma spos6b n~owoczesny.
Ot6i - jak wiadomo, w fabrykach
tych robotnicy wyszli na strajk. In
formowalismy sic - i wiemy z Gala
.pewnoscia, Ii znaczna hardzo grupa
robot1ik6w byia g tego strajku rie-
zadOwOlona, re owsZem Zadowolona
byIa e piracy 4 z piacy: CT to wlaSnic
mas informowali, IL tylko dlateso,
re wiekszoSe uchwaliia strajkowaG -
musieli r6wniei E~aprzesta6 piracy, ina
czej nigdyby byli ME Odeszn cd ro-
boty.
W sprawie tel zjawil sic W naszej
Redakcyi jeden z bez~posrednio in
teresowanych - Kodak nasz, cd dluz
szego czasu robotnik fabryk Crane'a
4 nn~Wnluiac sic ma ten naSz edYtO.
Dziennik Chicagoski. [volume] (Chicago [Ill.]) 1890-1971, 1919-07-21

W sprawie tel zJawil sic w naszej
Redakcyi jeden z bezposrednio in
teresowanych - Kodak nasz, cd dluz
szego czasu robotnik fabryk Crane'a
I powolujac sic ma ten nasz edyto-
ryaI, przedstawii nam pare obrazk6w
ODMIENNYCH z TEJzE SAMEJ ia
bryki, stanowiacych - odwrotnq
strone medalu, bynajmniej ME pO-
chlebna. z opowiadah jego - kresli-
my poni1ej pare szczeg6l0w dla zn-
sadly .,audiatur ct altera pars" -
ola Observation-Disclosures postepowania
owych strajkujacych fabryk Cra-
ne'a robOtnik6w.
Kodak 6w przyznawal. re pewna
czesc robotnik6w omawianych zakla-
dow - mole bye zupeInie zadowolo-
Dziennik Chicagoski. [volume] (Chicago [Ill.]) 1890-1971, 1919-07-21

Przyznamy otwarcie / - che:n!e,
Il mas sloNa robotrikG owcgo W Zu-
pefnosci przekonaly. Ma arguments
jego ME byIo mic do powiedzenia! "
myiil teSo wszystkicgo, Cosmy ma
tenn miejscu ~nieraz pisali O wygoro-