davidaulloa/AmericanStories huggingface dataset:
Wiarus. (Winona, Minn.) 1895-1919, 1919-01-24
kablogram cd Wydzialu Pfa'
J. ~ 81 a. 4. q. !E:z>.Hx5tE Il
81 Komitetu Narodovw've|g|ol. !.
Pol :|li' o.! 7 Paryza.

:Paryz, % stycz. Paderewski
przyjaf. onegdaj W Warszawie cd
! Pi}sudskiego naczelnika provide:
Frycznego rzadu polskiego, misye
"stworzenia gabinctu pod przewod-
nictwem Paderewskiego. Cabinet
ma sic skladac Z rzeczoznawc6w
ma zastapic, obecny Rad socyali-
styczny. Pilsudski domagaf sic
wsp0ldzialania z Komitctem Ma
rodowym w Paryzu, w celu usta
lenia delegacyi polskiej do kon~-
gresu pokojowego jaKo ttez inter
wcncyi militarnej Aliantow w Pol
see i zapcwnienia bezpartyjnycll
wybor6w do pierwszego sejmn,
majacych sic odbyc 26 stycznia,
waru1ki om6wiono, Il IA ME sic
zgodzono. Komitet Narodowy w
Paryzn, zatrzvmuje. .dyrektyWey W,
sprawachr zagranicznych repre-
zentuje. Polske ma zewnatrz, jake
tez mianuje delegation do kongre-
su pokojwego tym sposobem usta
lajac te delegacye, gdyby cabinet
upad}. Polsce przyznano :dwoch
[dclcgato6w ma Kongresie pokojo-
wynn. Kwestya :Polska byIa mic
dry picrwszymi sprawami@ iowa
zanemi pre- kongres pokojowy.Ze
zgoda Komitetus Narodowego1 W
[Paryzu dclegaci-PHsrtdskiego wy
brazil Dmowskiego jake. Delegate
do kongresu pokojowegoi Dmow-
ski ma brac udziaf W :sesyach kon-
gresu natychmiast. Wybor drugie
go delegate pozostawiono krajo-.
wi i Paderewskiemu. Konferencya
x przedstwaiciclami Pi%lsudskicgo
widocznie zaspokoila wszelkie roz
nice. Zaspokojenie sytuacyi poll
:tyczncj w kraju jest zatem pre-
lpeowiednia interwencyiA liiaa1nlt6w,
wyjazdu armii Polskiej z Francyi
przez Gdansk i aprowizacyi Polls
XII. Zdawalo sic, re zalatwienie.
tych kwestyi jest rzecza prawie
niemozliwa a obecnie- prawdopodo
hnie beda z~realizowane naattycchn-:
miast. Podkreslic nalczy %uznanie,
jake. nalczys sic Paderewskiemu
"a doprowadzenie.: do. zgody poll:
tycznej " Polscc.. Jednog}osnie O.
brano p. J. F. Smulskiego czfon-
klein KomitetuaNarodowego w Pa
ryzu 2 prosba, ;azeby OH reprezen=
towaf -Polak6w Wobec rzadn anne:
rykanskiego. Pierwszy- seejjm pol
ski zbierze sic 10 slutego.Iiczba
kandydat6w posl6w u Warszawy
Jest bardzo wielka. WarszaWa ma
prawo do II. mandat6w,a kandyda
tow jest 260 przedstawiajacych 21
partyi. DR. Fronczak wyjezdza. W
kr0tces do Polski. ~
Wiarus. (Winona, Minn.) 1895-1919, 1919-01-24
Ruch monarchist6w " Portu.
T.. qaln ro$nie...

!; Madryt, 20 stycz- Ruch mo-
;narchist6w w Portugalii pod do
wodztwem Paiva Conceiro jest pc
myslny W p6lnocnej Portugalii ]
rad uformoWany ,zocs1taa1z y. Olpporl-
to, st6sownlle do raportu otrzyma..
nego .przez Rad hiszpansK Cd gu.
bernatora p3r,owincyi Pontevedra
" po6611noc1nej Hiszpaanllii.. RAPPORT do
daje re Lizbona jail. sic zdaje PREY
laczyla sic do tego ruchu.
Wiarus. (Winona, Minn.) 1895-1919, 1919-01-24

ma z konserwatyst6w, zwolenni-
k6w Hohenzollern6w i prawicy na
rodowych liberal0w. Okazujc sic
r6wniez Ma razie, nc radykalni so
cyalisci, najbardziej zblizeni do
bolszewik6w ME beda mieli pra--
vie zadnych przedstawicieli. ;Tyl-
ko w Brunswicku i w Frankfurcie
mad Mcnem skrajni socyalisci rzu
Gill powa5niejsza liczbe .glosow.
Wprawdzie sauna partya ;-Eberta
ME bedzie miala absolutnej wick
szosci w zgromadzeniu, ale pre-
mier otrzyma bez watpienia popar
Gle innych partyi, tax, re Rad je
go utrzyma sic PREY w}adzy. Sa~
mi socyalisci wiekszosci zdobeda
prawdopodobnie 40. do So procent
glos6w. z pomiedzy dobrze~ INA
nych mellow wybrani So dotych-
,czas: k. Fehrenbach, byly prey
dent. reichstagu,: Dietrich, Haase,
Wirth,s czlonkowie reichstagu;yM.
Erzberger, naczelnik misyi rozej-
mowej, Fryderyk Won Payer;Hby-
.1y wicekanclerz Adolf 5Groeberz III
Kehi. -na..=.v< -. ~ .i%;1,r: z!9:34 :
Wiarus. (Winona, Minn.) 1895-1919, 1919-01-24
Lloyd George bojazliwy wyslac Armie do
bolszewickiej Rosyi azeby ME dac powo-
du do powstania wielkiej ludowej Ar.
mil jak we Francyi pc. rewolucyi.

True translation filed with thepost master at Winona, MINI, On
Jan, %, 1919, as required by the Act of Congress Oct, 6, 1871:
Paryz, % stycznia" - Propozycye ia ustanowiene komsyi W
ccu wysania lyvnosci w Tryescic, Bukareszcie, Konstantynapolu
" Pokce przyjete zosta}y ma wczorajszem posiedzeniu miedzyali-
anckiej wyzszej rady zasob6w zywnosci. kraie kt6re NIGGA bye osa
gniete Z Adryatyku beda obsEuzone z Tryestu.. Rada wyslafa list
do marsza}ka Focha, Z poeceniem azeby podja} natychmiastowe
kroki do zabezpieczenia transportu zywnosci ola cierpiacej 5ludnosci
droga ma Gdansk. Podjeto kroki do przes}ania zapasow zywnosci
do Finlandyi do zapevniena azeby Niemcy podjeli sic zywicnia
rosyjskich wiezni6w wojcnnych. =.
Wiarus. (Winona, Minn.) 1895-1919, 1919-01-24
Stowarzyszenie Sim Feline
row zebralo sic ably oglo-
sic Gala wolnoSc Irlandy vi.

Me podjeto zadnych krokow do zapobiezenia zebraniu sic 1rland-
czykow - Niezalezno$c ma bye ogloszona, zawiadomienie be-
dzia wydane i delgaci wybrani ma konwencye pokojowa~
DAWNA NOVA IRYJSKA BEDZIE UzYWANA.
Dublin, % stycznia. - Prawdopodobnie laden kraj 2 wyatt
klein Irlandyi ME przedstawi epizody tax znamenitej jak zgroma-
dzenie Dali Eireann'' ktore jest dyalektu gaickiego cetyckiego
jezyka; do departamentu iryjskiego, kt6re bedzie zwo1ane ably sic
zebra}o W Dublinskim starozytnym divorce dis pc poludniu ably o.
elosic Irlandye niezaezna repubEka. Z: >@
Okofo polowa Sim Feiner6w ~wybrana IA .czonk6w " parla-
mcncie brytyjskim wezmic udzial, druga po}owa bedac " rozmai
tych angielskich wiezeniach o rokosz albo trzynanoz " podejrzeniu
pod zarzutem obrony krolewskiej amnestyi.
Wiarus. (Winona, Minn.) 1895-1919, 1919-01-24
potrzebuja teraz $50.
600 Ton zywnosci.

Paryz, "a stycz. -V Vernon Kel-
log, organizator pomocy Ola zagra
nicy, kt6ry*eoztylko powr6cn .
;Polski. do Paryza, gdzie badaf po--
trzeby zywnosci ola Polskiz ably
tam poslae jaknajpredzej zyw---
nose S pomoc, powiada Jew Pol
see majjduje sic cd 10000 900 do
100000 ludnosci dlakt6rej POI
trzeba4350,00O#t zywnosci, ma
szeessc mmiiLeesiii'eec.y, az do .przyysszz1yY'eehl
ziniiw,s e IL Y S5 s55sz - 81
Wiarus. (Winona, Minn.) 1895-1919, 1919-01-24
KAZA NIEMCOM ZAPRZESTAC
DRAZNIC POLAK0W w NIEMCZECH.
Nemecka odpowe& pzyznae ze wsehodne p~ograneze bedie rozadone pzez ka
frencye pekoiowa~ powadaia ie hemcy czyni wszysho aky ponoc PoEkoml
Daia do ~zrozunienia re ME moze bVc dyskusyi O. Wscbodnie Pmsy

Amsterdam % NyNma = w odpowiedin byyEka note @wadamaHc Rad nnmeMi
do owsagnimia sic cd dakyah prowokni luu poskego we W@hodnchi Zahodnrh Prwaeh
SMM Rad nemiekL d6swne do G@Hyz Benhna wy@a zpdnn WHka B-
ta re wsdpdie pogranczez aAc bedIe Cd konfnenyi pkoWej .#-""#1E*L.
NiHmcka noh vyraza zdzwene co do @danai pwada re mmAe bye tWo pryzname 60
dot aMl re Rad hyNad jstn edokhc pomfrmovany o toymka ma vshodMe %#
. II oBWnNIA P0LAKoW. - ."%"~'"*"".%|"@@@&
whaa Pokk6w 8 bzwamcp rowokowamc Nrm6w iowa m Pomah jest " same pohi1na
wa mMea pryr6Gc prwo puzadek Nt urDuje &c ponnwaz Rad nemMci pohamoWaI
re znac dumnegoi npeyMnad do pnowama wymngo.* %#E#Y /. EX||4 !
"" = =" 49," Nayonaiznn ME wmi@1ny.: ~~--
S@"nki ina dmym seAu, pohje niemiekan a, ME maje ncw Npanegozk weAyami marc
dowemiiw zgedmc do W@hodnich Prusn moe tam bye mowy O. pokkej narodowj ruhaNcc
""s!stde aodh nendeckego r@dus koro to konkunyar o4@u rcpocek pnmpewadze
pZepsy haktW1mav zgedem prNdSeWMehj poskej megTawhediWoS a@by wNQM pMa ke
sysn ajprrw do rmpanywania> ma konfreci pokJowei" #"#"@ #&-
Wiarus. (Winona, Minn.) 1895-1919, 1919-01-24
Odznaczenie zo1nierzy Polakow w
III III armii amerykanskiej o= ~:

- - oAA1AAA oAA40A J1AoeAAo1A40J - ~:
.#~1 WASHINGTON, Dc sier--
zzallllt Jan NJ F. Bilitski, nalezacy
do Kompanii "A" 108go Batalio
III Piechoty zamiieszka1y poprzed-
MO pod 81 Olga Place, Buffalo,
Ny. "a nadzwyczajna odwage
:wykazanaw=biitwi ma wsceah6d
cd Ronssoy we Francyi dnia 29
:,wrzesnia 1918 roku, gdzie W ope-
ratcyauch ma ia. Iinji Hindenburga Be
dac JUL diva ray rannym, odmo-
viii opuszczenia posterunku i poo-
re ,s - Il p1utolnem,H wyka-
ogromna brawufre 1dop6ki
ME zosta} raniony pc raz trzeci.H
Kakral Wincenty V. Zielinski
czIonelkK ompa1nins'&B " 306go Ba
talionuzPiechoty zamieszkaly pol
liz Gorski Street Buffalo, N. +.
"a nadzwyczaajjrna odwage wykaMA
naa " czasie operacyi pod St. j.
vim, F'rancya dnia logo pazdzieIE-
nika 1918 roku, gdzie jake ochot
nix, dstarczy1 nadzwyczaj waane-
go zawiadomienia,p olaezonneggo e
..nz.a|olb.y.clem stJusyinn,1 pprrzebyywsN
Szwayvtezonna artyyleryjska5 barykade.
wykazujac meztwo, wytrWafosaa
lpolossw,iiecten1iie sic ola oboWiazku.z
.rozkazu Prezydentta, zostaff sd
znaaczaeni przez OBSERVATION-DISCLOSURES
go krzyzami zaslugi.
Wiarus. (Winona, Minn.) 1895-1919, 1919-01-24
Konfereneya Pokejowa PoAe Rgdppffteszzega6tacye do PRatskii:

True translation filed with the
post master at Winona, Mimi, on
JAN, %, 1919, as required by the
Act. Of Congress Oct, 6, 1917.
Dziennik Chicagoski. [volume] (Chicago [Ill.]) 1890-1971, 1919-02-11
P~ogodzony Gdansk.
IOaS

CzasopiSma niemicckic Das
Schiff donosi, re Gdahsk przygo-
towuje sic ma wielka skale do OBJ
jecia novel roll gl6wnego portu
morskicgo odrodzonej Polski. O.
to magistrat postanowif poglebic
port do glebokosci oSmiu i poi
metra 4 r0wnoCzeSnic przezna-
cyl Z grunt6w miejskich przc-
strzei eco hc!ktaroW ma rozSzcrze
ME budowli portowych. " Tor--
Gle, pomySlanym jake wielkic cen
trum przemyslowc, maja sic
wznieSc ogromne magazyny. do
ki, zurawie ruchomc ! mnogie IL
Dziennik Chicagoski. [volume] (Chicago [Ill.]) 1890-1971, 1919-02-11
Y NORTH y. Y.

Zdarzy}o sic tn divine zsjScie,
kt6re %swiadczy, re rodacy nasi ME
umieja nawet uszanowaC powagi
Sm:erci. Stanislaw ZyIko pojsi "a
Zone Marie Wilenska pred kiiku
miesiacami. TeSciowa p~ozyczyia mu
wtedy $500 ma zakupno domu. -
SzczeScie mlodych malionk6w ME
trwaio dlugo, gdyz Zytkowa umsr-
Ia pred kilku dniami. Ma pogrzeb
zebrali sic liczni krewni TAX ze stro-
ny Zytki jak / jeso zmarlej zony.
w chwili gdy zwioki wynoszono dc
czekajacego przed domem karawa-
nu, Wilenska, matka zmar}ej, Zaga'
dneia Zytke, kiedy jej zwr6ci pozy-
czone $500. R~ozgniewa}o TO stro--
skanego wdowca. TAX, re zaczai wy
myslaG tesciowej. Ma krzyk zbiegli
sic obecni krewni / W kr6tce doszlo
do zacietej b6jki pomiedzy krewny-
mi Zytkl a krewnymi W;lehskiet.
Kilka os6b zostalo dotkhwie pobi-
tych poranionych. Najwiecej uc!er
piala sama Wilenska, kt6ra wywola-
la Gale zajscie swym brakiem taktu.
Ma ona ciezka rane ma gfowie.
Dziennik Chicagoski. [volume] (Chicago [Ill.]) 1890-1971, 1919-02-11

dis ten wspan;a{y tryumf, przc-
jeci jestcSmy niezmierna radosciq
q zarazcm giebok2 wdziecznoSciq,
&c w:clkic ofiary. Jake w imie
idei prawa i s2rawiedliwoSci ola
dobra cywilizacyi i calcj ludzko-
sci narody ~sprzymicrzone ponio--
sly, przynosza take naSzcmu ma
rodowi wo.ro$c i zjednoczenic.
Niechaj nam wolno bcdzie wy
r&z:j naszc nieziomnc Przekona-
ME, &c narod naSz nicbawcm poke
ma wszys;H;e trudno<ci. jake L
wickowego rozfaczenia naszycl1
zicm / zgubnych wrlyw6w RIA
dow zaborczych wyni'iy, i soil
darnie stanic W wicrnem prZy-
mierzu Z mOcarstwami koalicyi
ra stray najwyzszych idca|6w
ludzio$ci.
Stronnictwo Folityki Reaincj:
Tallen-W ilczcwski.
Stronnictwo Dcm.-Narodowe:
GoScicki.
Dziennik Chicagoski. [volume] (Chicago [Ill.]) 1890-1971, 1919-02-11
Vice w ~Zakopanem.

Jczcni ! pisarzc Z calej PolSki,
r~alezacy do r6&nych partly &c
brani ma wiecu w Zakopanem, IL
chwalili posiaG pozdrowienia ola
Koaiicyi, dla braci z zaboru Pru-
skiego / dia Komitetu Narcdowe-
go FoIsk;cgo w Paryzu. Icbrani
z2daja. ably obrona sprawy pol
skicj ia kongrcsie zostala powic-
roma Kom;tetowi: ably utworzo--
ny zostal w Warszawic rad naro
dowy. zamiast Fartyjnego, oFaz
ably zarzqdzony zostai pob5r do
woj,Ea ola obrory granic.
Dziennik Chicagoski. [volume] (Chicago [Ill.]) 1890-1971, 1919-02-11
Komunkaty Urzedu Prasowo lnfor-
macyjnego Wydzialu N. P.

zjednoczenie historycznej Polski.
Polacy jednak siegaja bezezelns
reka pc grantee historycznych
Czech i Slowaczyzny, a przytem
mowia o ,,imperyalizmie cze-
skim" oni, ktorzy maja wielki "a
petyt ma ziemie czesko-siowiai-
skie i rosyjskie. Rad nasz do
prawdy uczyni wszehkie kroki, a.
by pokrzyzowa6 tie rolskie plany.
Me wolno dalej milczec wobec
bezwzglednej agitacyi polskich
fanatykow i podzegania polskich
dzicnnikow. Nalezy koniecznie
poiozyc kres polskiej ekspansyi.
Jestesmy ,przeswiadczeni, re nasi
.potezni ~sojusznicy krzykn2 do
polskich burzycieli slowiaiskiej
solidarnoSci: ,,Precz Z rekami Cd
Cieszynskiego i Slowacczyzny!"
Dziennik Chicagoski. [volume] (Chicago [Ill.]) 1890-1971, 1919-02-11

Prasa Czeska przeciwko Polakom.
Pod tytulem: ,Polska kampa-
MIA przeciwko Czecho-S}owakom'
zamieszczaja praskie nNarodni
Listy" z dnia IL grudnia niezwy-
kle gwaitowny artykui, .zwrocony
przeciwko Polakom.
Smutna role grail galicyjscy
Polacy czytamy W tym artyku-
le - W byiej Austryi. Byli allan
tami Niemcow i zdradzali stale
siowianskq sprawe. Do o~statniej
chwiIi byia w~iekszoSG polskich
delegacyi W cudzych sluzbach.
Nadaremnie PROFESSIONAL polski
lud przeciwko tel haniebnej poll
tyce, kt0ra sprowadziia lyle zbro-
dni ma Siowiahszczyzne, a kt6ra
byia narzedziem mocarStw GEN.
tralnych przcciwko Koalicyi.
Przeciez CT Polacy wspierali wo-
jenna polityke Wiednia nietylko
moralnie, ale i czynem. Organize
wall legiony rrzeciwko Rosyi, a
1rzez to takzc i przeciw s~ojuszni-
kom, wySlali d~eputacye do Bulga-
ryi, azeby pOdzegac ia do walk
przeciwko Koalicyi. Obecnie, gdy
riemieccy ~sojusznicy Polakow z
Galicyi i Z CieszyhSkiego zostali
rozgromieni. chca sic kameleono-
wo przetwarzat. Lasza sic Koa-
ircyi i chca swoje TAME apetyty do
cudzych ziem za~spokoic antycze-
skiem podzeganiem, szczuwaniem
i igarstwem.
Artykul dalej wspomina o RE
komej antyczeskiej Rampant pra-
Sy polskicj o granicach przyszie-
80 panstwa polskiego i tax sic
konczy:
Shrsznie mogliSmy oczekiwac,
&c Polacy p6jda W mysl swojego
hasla: wiernoSc "a wiernoSc. Ny
zvczymy Polakom. ably osiagneli
Dziennik Chicagoski. [volume] (Chicago [Ill.]) 1890-1971, 1919-02-11
,,ROzumne" kOnie
" EbHrfeId.

Sa to divine zwierzeta, kt6re
umieia dodawac, odeimowac,
dzielic i mnozyc, wyciagac z
liczb druki a nawet trzeci pierwia
sick, czego wielu gimnazyalistow
nauczyc sic ME moze, jednem sio
WEN, zwierzeta mySlace ! wyraza
lace swa mySl zapomoca Juno
wionego' tupania w ziemie i in
nych tego rodzaju znak6w.
Kilku juz uczonych wypowie--
dziaIo w prasie swoja opinie o
tych koniach; zdania ich sa bar
do rome.
lest to tylko Slope i nieinteli-
gentne posiuszenstwo ola pc
wnych znakow" twierdzi Oskar
Piungst z uniwersyteckiego psy-
chologicznego laboratoryum ber-
linskiego, ktory przez diuzszy
czas ,,obcowai' L koniem p. V.
Osten. siynnym pod nazwiskiem
der klugc Hans. Potepiajacy
ten wyrok podniecii tylko zapai
nicjakiego Kralla, z zawodu ziot-
nika. zapalonego miio5nika koni ;
postanowii on zrehabilitowac sia
we ,,uczonego konia" i poSwiecic
sic - ksztalceniu koni j udoSkona
leniu dziela, kt6rego poczatkiem
byi der kluge Hans" Ostena.
WykSztaicii naprzod diva konic ;
Muhameda, kt0ry jest nadzwy--
czajnic uzdolniony, lecz troche
kaprySny / Zariffa. Temperament
tu bardzicj spOkojnego. Zcsziel
wiosny w grubym TOME ogiosil
wyniki swej dotychczasoweJ pra
cy. w tym samym czasie kupii
czterech nowych ..uczniow'. a
Dziennik Chicagoski. [volume] (Chicago [Ill.]) 1890-1971, 1919-02-11

Czeskim Komitetem Narodowym
do zawarcia paktu politycznego.
Miano dalekie cele ma widoku,
Szfo mianowicie 0 utworzenie
Srodkowo : europejsklego Zwiaz-
'ku paistw slowiahskich ciagna--
cego sic cd Nora Batyckiego az
po Adryatyk. Wowczas to Cess
podpisali umowe z narodowa de
m~oteracya, kt6rej moca zgodzili
sic ma przynaleznoSc slaska Gle
s~zynskiego do Polski. Z~godzons
sic dalej wybrat komisye, zioio,
ma z p~rzedstawicieli Polski i
Czech, ktora ma oznaczyc dokla-
dnie granice obu paGistw ma ziemi
Slaskiej.
~Zgfoszony obecnie protest cze-
ski przeciW aneksyl Sl2ska nasu-
wa wniosek. re jest to pr6ba wy
zyskania zametu, jaki panuje W
Polsce.
Konsul Lecher rozmawial wczo
raj Z poslem Giabiliskim, kt6ry
zwrocit mu uwage ia fakt, pod
p;sania przez Czech6w umowy W
sprawie Slaska. w odpowiedzi p.
Lecher argumentowai bardzo
slabo. Ma uzaSadnienic czeskich
aspiracyi do SlaSka miai tylko ty-
lie do zauwazenia. &c zicmia ia
riegdyS n~aleza}a p~rzej$ciowo do
Korony Sw. Waclawa.
Dziennik Chicagoski. [volume] (Chicago [Ill.]) 1890-1971, 1919-02-11
Czesi a Slask Cieszynski..
.,Kuryer Warszawski" z dr

3go grudnia donosi:
Wczoraj pred poiudniem zglo-
sit sic do ministra spraw zagra-
ricznych konsul czeski p. L.echer
i oSwiadczyi, Il przybyi, ably w i
mieniu republiki czcskiej zapro-
testowaG przeciw aneksyi Slaska
Cieszyhskiego przez paiistwo pol
skie i n~aruszenie praw czeskich
do tych ziem.
w sprawie powyzszej .posel
Gigbihski. kt6ry Cd diuzszego GA
su utrzymywai blizsze stosunki
Z kierujacymi osobistosciami w
Czechach. udzielit nam pewnych
w~yjaSnien.
- Jeszcze podczas iStnienia
panstwa austryacko = wegierskie-
go, - mowii - gdy pc przesi-
leniu w hole Polskiem narodowa
demokracya opuScila Kolo, PREY
szfo miedzy tenn stronnictwem d
Dziennik Chicagoski. [volume] (Chicago [Ill.]) 1890-1971, 1919-02-11
Oddziaiy polskie "a Donem.

Do niedawna jeszcze ME bylo
stalego p~orozumienia miedzy Ma
czelnem Dow6dztwem WoiskPol
skich we Francyi a oddzialami
polskimi mad Donem. DIS juz
Jest inaczej. Dnia 81 grudnia
Wodz Naczelny, gen. Halter. O.
trzymaf Cd generate Zeligowskie-
SO, dowodzcy wojSk polskich W
Rosyi poludniowej, telegram da-
towany z Odessy i zawiadamiaja-
cy o tenn, re wojska poiskie z "a
Donu znajduja sic juz w Odes-
SIC, zajetej, jaE wiadomo, przez
Anglik6w i I'rancuz6w.
IednoczeSnie do rak naszych
doszedF po dlugiej podr6zy egzem
pIarz. Wiadomosci Wojskowych
2 dnia 81. Y. 1918 r. (No.'23-26)
wychodzacych w Ekaterynodarze
pod redakcya Hcnryka Bagih-
skiego. oraz No. |. Wiadomosci
Polskich Z d. 20 listopada 1918 r.
TAME wychodzacych i wydawa--
nych przez ..Komitct Naczclny
PREY Dow6dztwic Wojsk Pol
skich ma Wschodzie.'
Z pism tych dowiadujemy sic,
&c wojSko polskic, formujqce sic
ma obszarzc k~ubaishim PREY ro--
syjskjej armii ochotniczcj, mialo
swa kwatere gl6wna w Stanley
Paszkowskiej pod Ekaterynoda--
rem.
Dziennik Chicagoski. [volume] (Chicago [Ill.]) 1890-1971, 1919-02-11

rel zoboWiazujesie wytezyc wszel-
klesify, W celu dopomozenia spole-
czenstwu naszemu, do u~rzeczywist-
nienia podanych pro1ektow przez A.
Il. Ersklne, prezydenta Korporacyi
Studebakera, kt0ra to korporacys W
n~astepnych paru miesiacach pocznie
przybierac tysiace wiecej robotni--
kow do swych nowych fabryk. obec-
ME budowanych. Federacya DOPE
MACAO bedzie r6wniez do tak nai--
szybszej budowy dom6w W tamtej-
szej miejscowosci, ola ~proiektowa-
nych przybyszow do naszej ludnosci,
kt6ra pc najwiekszej czeSci skorzy-
sta ma TEN, DO piracy bedzie poddo-
statkiem.
Fabryka Kbrporacyi S~tudebakera
zostanie powiekszona do nadzwy--
czaj wielkich rozmiar6w / W nastep-
nych dw6ch latach $4,000 nowych
robotnik6w dodanych zostan;e do
piracy PREY samochodach. Potrzeba
Wiec bedzie bardzo wiele nowych do
NOV, ably swie&y napiyw ludnosci
pomiescic. Iatem koniecznem lest.
ably wszyscy nasi rodacy, kt6rzy po-
siadaja PRONE Lofty, zabrali sic do bu
dowy nowych domow, z ulepszenia-
mi nowoczesnymi. W South Bend,
Indiana, iak mas poinformowano,
znajduje sic 5000 pr6znych lot, kto
re powinny bye zabudowane, a przez
TO samo podniesie sic wartosG lot
tych znacznie / bedzie poddostatkiem
w~ygodnego miejsca, dla os6b poszu-
kujacych pomieszkania. Polacy W
tamtejszei m~iejscowo$ci ME powln-
nj daG sic wyprzedz:G innonarodow-
com, kt6rzy juA teraz przygotowuJa
daleko siegajace plany do pobudowa
MIA w roku biezecym okoIo 5000
nowych dom6w.
Dziennik Chicagoski. [volume] (Chicago [Ill.]) 1890-1971, 1919-02-11
MA WOLNA CHWILE.

mann pred SODA konie mySlace'.
"a to znowu DIR. Bcsredka, pro
iesor przydzielony do instytutu
PaSteur'a, wydal czworonogom
Kralla nastepujqcc chwalebne
Swiadectwo:
- OSiupia{em - oSwiadcza -
ia widok dokiadnoSci. Z jakq ko-
ME kralla odpowiadaiy ia zada-
wane in pytania, mad ktoremj i
niejeden czlowiek mu>ialby %;r
przez jakiS czas zastanowit. Me
ulega wqtpliwoSci - re zwicrz%-
ia te rozumuiq ! kalkulujq'.
Przyznaje jednak, &c krall, kto
~ Jest L Zawodu Ziotnikicm, 4
! przeto maio miaE SposobnoSci do
zapoznania sic &c scislcmi mcto-
damn, management przez wicdzc.
ME m6gl zgleb;t tego problemu /
dostarczyc potrzebnych doSwiad
czen. Gratitude mu pomyslu zalo
zenia towarzystwa psychozoolo--
gicznego, poniewaz w ten spoSob
zajma sic tym problemem uczeni
W eksperymentacyi, kt0rzy w
mySl przepisow nauki ~rozszerza
doSwiadczenia czynionc W Fiber
field.
,,Miejmy nadzicje konczy
swoj artykui referent Tcmps'a-
re pracc tego to~warzystwa dopro
wadza do odkrycia, przcz kt6re
cziowiek stanic sic w~iekszym, al
bowiem niczem innem ME Jest
podnoszenie ~nizSzvch Cd siebie
do swego poziomu. Jczcli zas
cziowick w duszy konskicj ME
znajduje mic, czcgoby tam sam
ME wiozyi, spodzieWamy sic, &c
beda to tylko rzeczy dobre, kt6re
Z mySlacego konia zrobia maj
szlachetniejsza zdobycz cziowie-
ka".
Kto jednak z~astanawiai sic gle
biej mad istota rozuma, a w szcze
golnoSci mad tenn, czego potrze-
ba do wyuczenia sic matematyki
bedzie Z CORY przekonany, re opo
wiadania o tych koniach ME mo-
ga zgadzat sic z prawda. TAX wv.
,,inteligencya" zwierzat ro:ni sic
bardzo Cd. rozumu l~udzkiego, kto
rego istote stanowi zdolnoSc two
~rzenia pojec i poznawania prawd
ogolnych. Zeby nauczyG sic n~ajiat
wiejszych rachunkow, zeby mp.
zrozumiec, re sa 4, trzcba
mice pojecie najpierw liczby W o
COLE a dalej dwojki i czworkf, me-
zaS z tego ws=ystkiego, co vie
my o zwierzetach, ME uprawnia
do przypuszczenia, re one NIGGA
sobie pojecia tie utworzyG. Odpo
wiedzi wiec owych koni musaa
bye wywoiywane "a pomoca tre--
sury, ktorej sekretu dotad ME
zbadano.
Dziennik Chicagoski. [volume] (Chicago [Ill.]) 1890-1971, 1919-02-11
z TOLEDO, OHIO.

Strzelba 22-kalibrowa bawil sic
7-letni Chester Kalosz tax fatalnie,
re strzal padi kula utkwifa W dol
nej szczece S~-letniego Jana Zab}oc-
kiego, s~iedzacego pred domem ro-
dzic6y pnr. 16S Bronson. Postrze-
lonego z~aopatrzyl lekarz W domu
rodzic6w.
Dziennik Chicagoski. [volume] (Chicago [Ill.]) 1890-1971, 1919-02-11

procz tego zamierza podjac sic
ksztaiceniem konia zupeinie Slepe
go, co ma usunac wszelkie podej-
rzenie o wykonywanie poSluszne
znakow przynajmniej optycznych
Skutkiem tego sprawl, zdawaio
sic, definitywnie ukonczona przez
wyrok Pfungsta. rozwija sic da-
lei, budzac ozywiona dyskusye. l
TAX prof. Edinger, wybitny neuro
logista z Frankfurtu, twierdzi, re
w koniach Kralla ,,budzi sic du--
sza zwierzeca", podczas kiedy
prof. Dreksler. dyrektor inStytu-
III weterynarskiego W Pradzc
Czeskiej. autor powaznych prac,
~zwiaszcza zaS monografii O cho-
robach umyslowych zwierzat,
stwierdza, IL kSiazka Kralia jest
.plams ma n~aszej li%teraturze
wsp6iczesnej', %,pomnikiem, wy
stawionym glupocie....'
Inny znowu autor. DIR. V. Franz
w traktacie, ktory poSwieca zwiaz
kowi inteligencyi Z anatomia cen
tr6w nerwowych. zapytuje, czy
w sprawie koni elbcrfeldzkich i
stotnie obrano dobra droge, kto-
raby MONA dojSc do wykazania.
il ~zwierzeta NIGGA mySlec logicz-
nc. Zasadnicza charakterystyka
inteligencyi jest, wedlug niego
zdolnoSc uczenia sic, a w rozpra-
vie swojej udowadnia, re cab
SWAT zwierzecy te zdolnoSc po-
siada.
Professor psychologist ekspery-
mentalncj W Genewie, Ed. Clapa
rede postanowii rowniez zbadac
konie Z Elberfeldu i poSwiecii I'M
powazna prace. Jest prawie pre-
konany, re zwierzeta tie wykonu-
ia pewna prace intelektualna. Pc
rhimo re, co sic tyczy konia p. V.
Osten, ksiazka Oskara PfungSta
wywaria ma niego wielkie wraze
ME, ME przypuszcza, zeby teorya
znakow i biernego posfuszcn-
silva daia sic zastosowac take l
do zwierzat Kralla, poniewaz o.
trzymywai Cd mich odpowiedz
trafne, kiedy byl z mimi w staJni
sam ma sam; procz tego obserwu
ie sic PREY Swietle szklannej latar
nj, robione w Elberfeld, So tax
urzadzone, re NIGGA przekonac
tych, ktorzy biora w mich udziaa
i patrza ma ME wiasnemi oczami,
ME So jednak zorganizowane i
pomyslane tax scisle. ably opis ich
mogi traffic do przekonania tych,
ktofzy ich 'widzieli'.
Me trzeba przytem zapominac
co zreszta p. Ed. Claparede row
niez wyznaje, re p. Doering, peda
cog niemiccki, nawet w Elberfeld
nie>pozbyi sic jakiegos podejrze-
MIA. ,,Przedstawienie, jake mi da
" W Elberfeld konie Kralla, by
najmniej mnie ME przekonaio, re