davidaulloa/AmericanStories huggingface dataset:
Dziennik Chicagoski. [volume] (Chicago [Ill.]) 1890-1971, 1919-05-27
PieTWszy k%ontyngent 33eI
DyWizyi " Chicago.
Program Przyjecia $500
1OInlerly.

Ubiegiej nocy przybyi do Chi
cago pierwszy kontyngens dywi-
zyi 33-ciej, zwanej take dywizya
Prairie, ktora wraca z Francyi,
gdzie zyskaia niesmiertelna sla-
we, do centrum demobilizacyj-
nego w Camp Grant.
Ola dywizyi tel zgotowano
przyjecie. tax okazale, ma jake
tylko miasto i Stan mogiy sic
zdoby6, gdyz jest to dywizya.,
ktora ma nietylko przydomek sta
nu Illinois, ale sklada sic pre-
waznie re zo{nierzy, pochodza--
cych z Illinois. Zaczatkiem tel
dywizyi byiy wiaSnie pulki gwar
dyi narodowej Stanu Illinois.
Godlem dywizyi jest zloty krzyz
ma ciemno niebieskiem polu.
Pierwszy kontyngens, skiada-
jacy sic okolo z $500 zoinierzy,
'przybyi do Chicago ia IS pocia-
zach. Pierwszy stanal wChicago
puk 13oty piechoty z pulk, J. V.
FClinnin'em ma czele. (Byla to llta
godzina pred poinoca. o poino-
'cy przybyi pociag, wiozscy: liz
ty battalion dziai maszynowych,
kompanie gsownej kwatery, eom
panic A, 123-go b~atalionu dziaa
maszynowych.
Do godz. 9tej przybyly DO Chi
cago wszystkie pociagi,
Natychmiast zaprowadzono
zoinierzy do parku Granta, gdzie
o godz. $50 otworzono mostly
k~olejowe i wpuszczono "a bileta-
mi rodzicow i krewnych zolnie-
rzy. Pierwsze przyjecie odbyso sic
pod namiotami, ktore tam spe-
cyalnie ma ten eel ustawiono.
o godz. ll-tej ruszyl z miei-
sea pochod ~zo}nierzy pc ulicach
sr6dmieScia. Ulice byiy przepei-
nione. Wszedzie witano zolnierzy
z ogromnym entuzyazmem.
o godz. 2giej zolnierze zasiedii
do stoiow w. wielkich hotelach
jake goscie m. Chicago i Stanu
Illinois. Bankiet odbyl sic be-
NOW.
o godz. 3ciej mieli wsiasc ma
pociagi W dalsza droge do Camp
Grant.
Dziennik Chicagoski. [volume] (Chicago [Ill.]) 1890-1971, 1919-05-27

nicy opuscili zebranie to z postano'
wieniem dotrzymania przyrzeczenia
popierania hasla ,,sw6j do swego',
kt6re jest najlepsza odporna bronia
przeciw podiym niewdziecznym chaia'
ciarzom.
Nastepnie wyglosii tresciwq move
oh. Roman Kowalewski, prezes Gmi,
ny 39ej Z. n. P, W kt6rej zaznaczyi
azeby trzymac sic hasla ,,sw6j do swe-
CO., a to bedzie najlepszym protestem
przeciw pijawkom ludu ~polskiego. W
ko6cu mowy swej, szan. m0wca prosii
o jak najliczniejsze wziecie udzialu W
manifestacyi do pomnika Kosciuszki,
gdzie Gala Polonia c~hicagoska W
setkach tysiecy zaprotestuje przeciw tel
kreciej i podiej robocie zydowstwa.
Dalej wyglosil dose d}uga move
znany przemyslowiec obyw. Franciszek
Perlowski, czionek Tow. ,Niepodle-
CLOSE" gr. 76S-ej Y. n. P. Szan. m6wca
przemawia} czas dfu&szy ma temat "a
kladania przemyslu l handful polskie-
go, co Jest podwalina ka4dego pan
silva / organizowanie sic w sp6lki l
korporacye przemysiowe. Dalej szan.
m6wca wspomnial o walkach jake
bracia nasi W Ojczyznie musza pre-
chodzic ma czterech frontach. y Maj
ciezsza jednak Wake bedziemy mu-
sieli przechodzic 2 Aydami, a ia jest
walka handlowa z wielkim kapita}em
aydowsko : niemieckim. Wzywa} teA p.
Perlowski. azeby ma posiedzepiach
wszystkich Towarzystw naszych pou-
czano sic wzajemnie W sprawach han
dlowych i zaszczepiano to has}o
,,sw6j do swego".
Nastepnym m6wca by} oh. Wincen-
ty Wrzesifski, dyr. 2. n. P, kt6ry
energicznie wystapif przeciw tax bru-
dnej robocie ~4ydOwskiej, ktorzy KAN
swami 1 oszczerstwami pragna mas
Zohydzic " oczach narod6w ca}ego
njeomal swiata. Wzywal tel on | pro-
sit, a7eby zebrani ma wiecu pouczali
swe rodziny l znajomych / byli agita-
trrami tego hasia naszego ,polSki
pieniadz W polskie rece", a kiedy
wszyscy Polacy odpowiedza temu ha-
slu przychylnie. to ME potrzebujemy
sic wiecej obawiac ~4ydowstwa, kt6rzy
zIniekna / beda siedziec cicho. Me
idiny do 4yd6w 1 ME danny i'm ma
szych plepiedzy, to speinimy obowia-
EEK prawdziwych Polak6w, a to be-
die najlepszym ola Mich protestem'
- ~zako6czyl swe przem6wiente nasz
szan. dyrektor Zwiazku.
Ostatnia move wyg}osii oh. Zabi6-
ski. r6wnie4 ma temat pomijania zy-
dowskich SHADOW, a popierania VIA
snego handlu | przemys}u.
w. Skwarczynski.
Sekretarz Obchodu.
Dziennik Chicagoski. [volume] (Chicago [Ill.]) 1890-1971, 1919-05-27

NC" w DRODZE DO


Washington, 81. maja. - u
rzednicy departamentu marynar'
XII otrzymali oficyalna wiado.
mose, donoszaca o wyruszeniu W
dalsza droge nadmorska aeropla.
nu ameykahskiego ,,NC-4', kite
ry W ten sposob dokohczy swei
ostatniej podrozy ponad Atlantyk
do Europy. Aeroplan rozpocza'
wzlot o godzinie $40, wediug
czasu waszyngtonskiego. Pierw--
sze diva okrety stacyjne powiado-
miiy telegraficznie, re aeroplan
przeleciai ponad mimi z wielka
szybkoscia, przebywajac pre-
strzeh stu mil W jednej godzinie
i dwudziestu minutach.
Dziennik Chicagoski. [volume] (Chicago [Ill.]) 1890-1971, 1919-05-27

Wysfany zostaS takte do prez. wiso-
na nastepUjacy k~ablogram cd DIR. B.
Ssnykewskiego:
ia ni&ej podpisany, dr.. B. L. Smyko-
Esh z Bridgeport, Conn, ~OSwiadezam,
re W eZaSie mego pObytu W Polsce W hu-
tym i marcu tego roku jake reprezen-
tant WydIia1u NarodOwego W Amery-
&c, przejechalem cafy ten haj i po
naidOkladniejszyeh badaniaeh moge po-
Lwierdzi6 zfOzOuy przez N. L. Piotrow-
sldego rapport W cakosci. w dalszym ella
gu wien z Osobistyeh Obserwacyi, re W
kilku miejscOwoSciach mierajacy z
gicdu mieSzkahcy, zaatakOwali pewne
SHADY, gdzie nieuezcfwi spekulanci
UkryH Eapasy zyWnOSci i iadali IA ME
b~ajeczne eeny. Spebulantami tymi by
u pO najwiekszej czesci iydzi. R6wniet
Prawie wszysey zydzi kt6rych obser-
wOwalem objawfali bofszewickie tenden
eye jak n~aprzykdad W Kielcach, gdzie
tfum zy66w wzadzif uliczna demon
stracye W czaSie kt6rej krzyczeli oni:
MECH tYje Lenin", MECH lyle Tro.
cid" i pPrecz z PolSSa". NaturaIna, 10
w~prOwsdziso W gniew lojalnyeh PoIa-
k6w | nastapiia walka W kt6rej klku
kyd6w sOstafO Eabitych ME ola tego,
b byfi 4yaami lecz dlategO, he urazili
end naro0Owy sentyment POlak6w przez
prupagOwanie bOlszewiHmu. Podobne
WybUchy p~rzydarzyiy sic W paru miej.
scSwosctseh, pOniewa& barazo wielu "
a6wPO6icrafO ~wyg6rowane eeny IA swe
tsRExry 1 rozSiewai ziarna belszewizmu
anarchii- zsdra szanujeca sic narodo.
WeSe MO tOferSwafaby pOdObnie zgub.
Ich czynnoSci
DR. BR0NISLAW SMYKOWSKI
Dziennik Chicagoski. [volume] (Chicago [Ill.]) 1890-1971, 1919-05-27
z TOWN OF LAKE.
z Wiecu protestacyjnego u~r1adzonegO
przeciw oszczerstwOm iydowskim.

" ubiegla niedziele po po&udniu "a
staraniem Komitetow Oswiaty biblio-
text i'm. J.. Siowackiego / Gminy 39-ej
u. n. P. u~rzadzonym zostal wiec pro
testacyjny przeciw os2czerstwom ma
mas rzucanych przez podlych zyd6w,
kt6rzy widzac, Re W Polsce Zaczynaja
sic Polacy brac do handful | przemy-
stu robia wielki ,,gewalt", re ich NOR
dujs / urzadzaja ma mich pogromy, a
przez to chca zohydzic kraj nasz i ma
rod W oczach pahstw ahanckich i o.
g6lu amerykanskego.
Pomimo, Re wiec niedzieny zwola-
ny byi dopiero przez pisma " sobote,
ale Polonia W Town of Lake zrozu-
miasa waino6c sprawy i icznie przy-
byfa do sail ,,Kosciuszko", ~wypelnia-
tac wszysGkie krzesla, a ola wielu ma
wet zabrakio m1ejsc.
Vice zagai} kr6tka przemowa OBJ.
Roman Rowalewski, prezes Gminy
S9ej q. n. P. z~aznaczajac co byfo po-
WOODEN zwo}ania wiecu; poczem powo-
lal ma prnewudnicsacego znauego
zwiaskowca, Oh. Stanisfawa Jankow-
sk:ego. n ma sekretarza %. ". Skwar-
czyhSkiego. Przewodnicsacy po przywi,
tanir zebranych wygiosil picking mowa,
kt6ra pr0erywano gestymi oklaskami.
W movie swej szan. m6wca okreSlH po
dla robote 4ydow, kt6rzy obecnie
szkodza Polsce W odzyskaniu wolno-
Sci "a to, Re kiedy ich pred kilkuset
laty mordowano 1 wypedzano re wszy.
stkich krain Europy Polska wpusci-
Ia ich W swe granice, a krd polski
Kazimierz Wiefh nadai i'm nawet pc
wne przywiieje. Dalej personal---very.
zaznsczyi, be celem tel ~nieuczciwej
os~zczerczej roboty zydowsko = niemie-
cdsj Jest ~szkodzenie nam W odzyska-
niu wolnosci 1 otrzymaniu cd allan
tow, a sDczeg6lnie cd Stan6w Zjedno-
czonych potyczki pahstwowej, kt6rej
t~ezelibysmy ME otrzymah cd allan
tow, m~usielibysmy udsc sic o takowa
do 4yd6w i W zamian "a to dac cebu-
laczom W pa6stwie p0askiem SPECIAL,
ne p~rzywileje i ustepstwa. W ko6-
Gu swej mowy Oh. Jankowski prosi}, a
4eby zebrani IA przyszaosc byli agita-
torami pomiedzy swojemi i pouczali
swe rodziny i majomych, re najlep-
sza bronia przeciw oszczerstwom ~
dowskim jest zamkniecie naszych kie-
szeni / omijanie smierdzacych cebula-
rzy.
Ma zakonczenie personal---very. po-
dziekowal uczetnikom wiecu "a Ii
czne p~rzybycie i wzywal ~jeszcze raz
do hasia ,.sw6j do swego' ma co
kilkaset uczestnik6w wiecu przyrzeklo
odtad bye agitatorami tel idei.
W ko6cu o~dspiewano og6lnie hymn
,Jeszcze Polska ME zginela" i uczest-
Dziennik Chicagoski. [volume] (Chicago [Ill.]) 1890-1971, 1919-05-27
stnikom jakotez wykonawcom progra-

stnikom jakotez wykonawcom progra,
mu.
Ogolnym spiewem Jeszcze Polsks
ME zgineia, zakonczono obch6d. Do,
dac nalezy, re wszystkie numera wy.
paddy nadspodziewranie dobrze, "a &C
udziaf bioracy byli ~nagradzani cze-
stemi oklaskami. Pc obchodzie 20.
stala odczytana rezolucya i przyje.
ia przez og6l, jest ona nastepujacej
tresci: Zwazywszy, IL rozsiewane via
domosci o rzekomych pogromach
lydowskich W Polsce So bezpodstaw-
ne | nieprawdziwe, zwaiywszy, row.
niez, il Gala propaganda zydowska
jest tylko obliczona ma to, ably imie
Polak6w zniesiawic i zb~eszczescic wo-
bee narod6w calego $wiata. Przeto
my Polacy, obywatele amerykanscy
zebrani ma obchodzie majowym W
Hawthorne dnia 25go maja 1919 r.
protestujemy przeciw temu, kt6re
fa{sze to O Polsce | o Polakach glo-
ST. Uchwalamy dalej, ably Polacy je-
dynie ~popierali i trzymali sic zasady
,,swoj do swego". Pc przyjeciu po-
wyzszei rezolucyi publicznos6 roze--
szla sic do dom6w rozgrzana ma du-
chu I z otucha W sercu jake wierni
synowie i cory jednej Matki Ojczyz-
ny Polski.
Dziennik Chicagoski. [volume] (Chicago [Ill.]) 1890-1971, 1919-05-27
J. L. WOODROW WILSON,
Prezydent Stan6w ZjednOczonyeh,
Paryz, Franeya.

gNNnb OcoAAhO" N-s
Paryz, Franeya.
Zydzi W Ameryee prowsdza kampa-
ME hrajONych rOzmiar6w przeciw Pc
lakom / miOdej Repubiice PolSiei, o
skartajae ich o wykonywanie pogrO--
NOW przeciw tydom. Dwaj wybitni ~
dzi W Chicago, julius ROsenwald / A
dolf KrauS, wysfai do Pana kablogram,
W kt6rym twierdza, Re Otrzymi via
rygOdne aOnOsy, Ii setbi fyd6w Eostafo
zabityeh | tywcem pogrzebanyeh W Pol
see j he tysiace a nawet setk tysiecy
dOm6w fyd0wSkich zOStalO splsdrows-
nych albo zburzonych. w czasie wojny
ni4ej pOdpiSany zwiedzil Polske i spe-
eyahie przeStudy0waa Sytuaeye iydow-
71a / wobee tego jest W mo1nosci o
swiadczyG Egodnie z prawds, il ME by
10 4sdnych pogropow W POlsee, lecz
byfy zaburzenia chlebOwe. zydzi nagro-
maChfli ~nieprawnie wiefkie Zapasy ty-
TnoSc l E2tah ~ZdZlercZych cen cd Igfo
dnialej ~ludnc$ci, W ten spos6b provo
kujae EabmzeHia przecfw spekulsntom,
kt6rzy 50 przewainie iytami. lecz O.
fairy Edzierstwa ME Ewaialy ami ma
narUdOwos6 ami ma religie spekulsnt6w,
ecz mysIafy tyiko potem, aieby win
aych uAara6. Owa propaganda anti
yol&Sa jest rezultatem ~podteganis Z po-
ss%nych sfer, kt6re staraja se o han
HOwa dOuHtnacye W Polsoe, a poniewa4
" tam ME msjs powedzenia, wiec obec-
ME fntryguja azeby Polske ~pozbawi6
lej sfuSnyeh praw, o~czerniajac dobre
tnie Pdak6w. Podpfsany vie. IL to
wszystkO jest prswds.
n. L. PIOTROwSK.
Dziennik Chicagoski. [volume] (Chicago [Ill.]) 1890-1971, 1919-05-27
z BRIDGEPORTU

Gmina No. Soty zawiadamia wszy-
Stne posSc7egolne Howarzystwa, ably
rsczyiy sie seswtc W nfedziele, dnia
1go ezerwca b. T. punktualnie ma
gcdzine 1880 pred poIudniem do
sail i'm. Adama Mickiewicza, 1910
IL So. Morgan Ill, celem wziecia u
dziafu " wmarszu do pomnika Ko-
tciuszh W Humboldt parku. W dniu
lynn oddajmy hold bohaterom, kt6-
rzy poezli wa1czye W obronie tego
kraju. oraz obrony naszej Ojczyzny
spodziewamy sic przeto, il zadne
Towarystwo sic cd tego ME usunie,
ale jak ~nsjliczniej wystapi.
Gl6wny msrszalek OBJ. Andrzej
wisniewski zwoluje wszystkich mar.
szalkow Towarzystw ma posiedzenie
W Srode dnia 2sgo maja T. b. ns
godzinie Sma wieczorem do sail A
dana Mickiewicza W sprawie ONO
vienna wymarszu do pomnfka Ko-
sciuszki.
-
Posiedzenie delegatow Gminy No,
so odbedzie sic W przyszly piatek,
dnia 30go mata o godEnie 1880 VIE
czorem W salt Adama Mickiewicza,
331O-12 S. Morgan ul., poniewaz jest
wiele wainych spraw. przeto ka1dy
delegat obowiazany jest stawic sic
ma TO posiedzenie.
Ignacy Stuczynski, prezes.
VI. Gniatczyhski, sekr. Gminy.
Dziennik Chicagoski. [volume] (Chicago [Ill.]) 1890-1971, 1919-05-27
Z KANTOWA.

Staraniem Klubu Obywatelskiego
i'm. Ksiecia Jozefa Poniatowskiego,
istnieje W parafi Sw. Jana Kantego
szkola obywatelska. Lekcye stale cd
bywaja sic kazdego piatku o godzi-
ME Sci wieczorem W sail parafialnej,
ktorych udziela alderman StanislaW
Adamkiewicz | p. Kazimierz Andre
jewski, oraz klerk biura naturaliza-
cyjnego p. Marx i inni. Tam tez sa
wypeiniane aplikacye ma pierwsze i
drugie papiery obywatelskie i udzie-
lane So wszelkie instrukcye. Panic
tajcie o tenn, re przyjdzie czas, re
laden nieobywatel ME bedzie m6gl O.
trzymaG piracy tym kraju, a ponie-
wa4 teraz macie sposobnosc vice
uczeszczajcie do tel szkoiy, zW&asz-
cza. Re teraz coraz bardziej utrud-
niaja W otrzymaniu obywatelstwa.
&
w przyszia niedziele odbedzie sic
W sail, p%arafialnej sw. Jana Kante-
go przyjecie ola %zo}nierzy, kt6rzy po
wr6cili z pola walki. Poczatek o Sci
wieczorem. Program bedzie intere--
sujacy a sk}adal sic bedzie 2 NOW,
spie WOW | innych produkcyi. Przyje
Gle to powinno sciagnat wielki tlum
publicznosci. Wszyscy zolnierze, pro-
szeni So o p~rzybycie do sail W mum
durach. Bliasze szczegoly jozniej.
Wczorai wieczorem " sail para
fialnej odbylo sic walne po~siedzen1e
wszystkich administracyi ~towarzystw
skupiGnych PREY parafii, w celu osta
tecznego zadecydowania co do wy
marszu n~iedzielnego do stop pomni-
ka KoSciuszki. Reprezentowanych by
10 lax mas poinformowano IA iowa
rzystw, a so jest W parafii, zatem
jak widat. bardzo ma.o towarzystw
lest takich. kt6re interesuja sic spra
wa polska, a przewaanie W czasach
obecnych. kiedy wlasnie najbardziej
powinnismy wsp6lnie pracowac / udo
wodniG, re radujemy sic re Zmart-
wychwstania drogiej nam Ojczyzny,
a TEN samem udowodnit pogarde dla
zyd6w, kt6rzy przyjeci przez mas 60
scinnie, wyssawszy ciezko zapraco-
wany grosz ch{opa polskiego wzoo-
gaciwszy sic IL, mas. rome demon
stracye przeciwko nam urzadza1a.
Gdzie nasz patryotyzm rodacy? -
Wszystkie towarzystwa jak jeden
MAJ powinny stanac W przyszta ME-
dziele do szeregu i zadokumentowac
re sa Polakami. Do dzieia Rodacy.
Glovnym marszalkiem zostai wy
branv ma w~czorajszem ~posiedzeniu p.
J6zef Sroczynski.
Dzisiaj wieczorem o godzlnie SCI
Dziennik Chicagoski. [volume] (Chicago [Ill.]) 1890-1971, 1919-05-27
k~ablogram N. |. PiGtT0W'
skiegO do PTsydenta
WiISOna " SpTaWie
~zyduWskiej,

N. L. Piotrowsk. prezes Z~jednoczenia
p. r X. i kasyer Wydziafu Narodowe-
20, wyslal wczOraj do preEydcnta Wood
rowa Wilsona w Paryzu nsstepujaey
kabIosram, protestujacy przeciw pro-
pagandzie iydowdkiej:
Dziennik Chicagoski. [volume] (Chicago [Ill.]) 1890-1971, 1919-05-27

Sedzia: PAM Kunicka, kto4
pani odgryzi ucho?
PAM Kunicka, kt6rs chce obronic
meza sprawce tego niegodziwego
czynus
sama to sobie uczyniiam bedac
roztargniona.
Dziennik Chicagoski. [volume] (Chicago [Ill.]) 1890-1971, 1919-05-27

ME Klubu Obywatelskiego i'm. KS.
J6zefa Poniatowskiego, W sail zwyk-
}ych ~posiedzeh, z powodu zgonu jed
nego z zasluzonych klubowcow' s. p.
Michala Kolasy, kt6rego pogrzeb od-
bedzie sic W piatek. Obecnosc wszy-
stkich czlonk6w bez wyjatku jest ko
niecznie pozadana.
Dziennik Chicagoski. [volume] (Chicago [Ill.]) 1890-1971, 1919-05-27
Z ARGO-SUMMlT, ILL,

w ubieg&y poniedzialek, Gn!a 1890
ma ia b. r.. dzieci Szkolne 6smei klasy
W parafii sw. JGzefa. otrzymaty TAX
zwane Glass ColOrs'. TO macy, re
koAda klasa SZNolna ma Sw0Je barWy.
jak naprzyklaI klasa 6Sma ma koior
ciemno-r 6aowy i siwy. a kt0re to Cd
znaczenia 50 przyjetym zwyczajem w
tuteiszych szko}ach. Barwy te rozdat
Y pr5boszcz Tomasz Bona. Dzieci nic-
zmiernie sic uradowaly Ia niezwykiq
nie~spodzianka iaka ich s%potkala.
W niedziele ubiegla odby}o sic w ko
sciele sw. J6zefa. urOczyste poSwiece-
ME sztundaru amerykahskicgO dziat-
WV Slowianskiej. o godzinie 3ciej po-
poludniu. Aktu ccrcmOnii ~poSwiecenia
dope}ni{ y. NJ. WarkOCki. miejscowy a
systent. Odby&y sic nieszpory / biogo'
s~lawiehstwO.
We wtorek miniony odhylo sic roczne
posicdzenie Rkcyonaryusv banSu p,
n. ..Argo State Bank. Po Zafatwieniu
wahnych spraw d~otyczacych sic oanku
p~rzystapiono do wyboru rowego zarza-
du. w sklad kt6rego wchodza nastepu-
lacy: p. W. G. Knoedler, prezes p. NJ.
]. Kelly, wlce-prezes; p. F. NJ. Heller,
skarbnik l p. A. ]. Linke, asystent skar-
bnika.
Il poczatkiem ubieglego tygodnia p.
F. Walkowiak, redaktor pisemka W tam
tejszej osadzie p. n. The Desplaines
Valley News. naby1 elegancka rely
dencye murowana PREY Archer avenue.
Winszujemy."
Rodacy! ,,Dzinnik Chicagoskf". mo-
Ina nabyc u stalego naszego agenta p.
s. Piwowara, pnr. 1851 61-sza ul., W
Argo, Ill.
Bazaar jaki sic odbyi w parafii sw.
J6zefa, W miejscowosc wv. ArgO-Sum-
NIT ma korzyst novel polskiej parafii,
~dotychczas uda} sic p%omySlnie. Jest
nieplonna ~nadzieja, ae daisy ciag ba-
zaru uda sic znacznie lepiej a to z te-
go powodu. re W tamtejszej m~iejscowo-
Sci Jest swieAe powietrze, a mieszkahcy
miasta Chicago W skwarne i upalne ME
dziele przybeda tam / PREY tel okazyi
odwiedza bazar. kt6ry ~jeszcze sic odbe-
die W dniu Sgo, 22-go / 29-go czer--
wca b. r. Bazaar ten odbywac sic bedzie
w sail oh. Knodlera, PREY zbiegu ulic
62-gi place / Archer I've
Dziennik Chicagoski. [volume] (Chicago [Ill.]) 1890-1971, 1919-05-27

,,Dziennik Chlcagoski' moZn'
airawiac u nastepujacvch agea
6w: Jones. 1927 N. Troy utica.
Dziennik Chicagoski. [volume] (Chicago [Ill.]) 1890-1971, 1919-05-27

ma Town Of Lake molina orrzv'
mac ,,Dzienrik W nastepujacych
~miejscach.
STREJSMAN ~
4S09 LOOMS utica
aONDS
<7-ma III. j Racine ave.
Dziennik Chicagoski. [volume] (Chicago [Ill.]) 1890-1971, 1919-05-27

Dzisiaj w~ieczorem o godzinie Sci
odbedzie sic nadzwyczajne p~osiedze-
Dziennik Chicagoski. [volume] (Chicago [Ill.]) 1890-1971, 1919-05-27

Rodacy! ,,Dzinnik Chicagoski". mo
Ina nabyc u stalego naszego agenta p
s. Piwowara. pnr. 1851 61-sza ul., W
Argo, Ill.
Dziennik Chicagoski. [volume] (Chicago [Ill.]) 1890-1971, 1919-05-27

Il poczatkiem ubieglego tygodnia p.
F. Walkowiak, redaktor pisemka W tam
tejszej osadzie p. n. The Desplaines
Valley News. naby} elegancka rely
dencye murowana PREY Archer avenue.
Winszujemy."
Dziennik Chicagoski. [volume] (Chicago [Ill.]) 1890-1971, 1919-05-27

latwo zasymilowane ME psuje zebow, ami zofadka. Faorykana n
zaufanie w organicznem 8elazie. re zwr6ca wan pteniadze, jezet ME
zadowoleni 2 rezultat6w. Jest to znane wszystktm aptekarsom
El Mundo. [volume] (San Juan, P.R.) 1919-1990, 1919-03-27

Hasta que no realize, conforme a mi
prop6sito y buena fe, Ia labor que me
impuse al escribir el primero de estos
aFticnlos, no puedo distraer mi aten-
ci6n en- eontestar algunas salidas dc
tOno, impropias dc esta discussion, con
que pretende razonar mi contendiente.
No puedo perder el tempo en- esea-
ramuzas insignifcantes, cuando tengO
que librar una batalla. Pero tOdo Sc
andara, y prometo que no he de dejar
sin eontestar, todo 10 que deba contes-
tarse; y 81 tengO que hablar de mi,
e0sa que no he heeho nunea, quedara
tambien satisfecho ell deseo, la mala
jptenei6n, de los que asi 10 quieran.
-Cnando me propuse eseribir estos ar.
ticulos, desconte, mentalmentc, muchOs
factores que podrfan oponerse que
terminara mi labor. Saba que no habfa
de ser del agrado de mucha gente mi
intronssi6n en- uan question que creian
hnbeT monOpOlizadO dos o tres litera.
tos j6venes para disfrutar de su ex-
clusiva. Hasta ahora, no pare mi aten-
ei6n en- relaeiOnes de nombres publi-
cados en- peri6dicos y revistas; en- di-
tirambos fraternales; en- ealifeativos
amistOsOs y simpatieos, que Sc han We.
nido prodigando entire unos cuantos
apreciables cultiyadOres de las letras.
SQue imPorta ESQ., SQu6 transcenden,
cia podia tener en- Ia eultura de nues.
tro Pals?
Y solamente Ia idea de rectifear err6-
neos conceptos soberbias apreeiacio.
nes, ha movido mi voluntad en- este
asunto.
No deben olvidarse estas palabras
del artfculo RESURGIMIENTO INTE.
LECTUAL DE PUERTO RICO:
"9Bicn recuerdo aquelios tiempos en-
que hasta hablar bien era motive dc
risa. Los dos tres cscritores, ete.,
etc."
Y van ahora q hablar en- estas II.
meas dos generaciones y dos epoeas que,
realmente desconoce Ribera, trata
de 1ignorar con toda su Influenza en- el
desarrollo de nuestra cultura "inte7
lectual", en- Ia que ingresaron 81 y
sus companeros, no haee mucho, con la
herencia de elias.
El Mundo. [volume] (San Juan, P.R.) 1919-1990, 1919-03-27
Fl mOvimientO intellectual de PtO. Rico
Dos epOcas. Dos generaciOnes

,eribimOs mi contrincante y yo, y de es-
te "momente'', que sea facil, en- cual-
quiera OCCASION, reeordar esa epoea y
esos hombres, sin neeesidad de grandes
conocimientos bibliografcos y de una
enltura muy extensa que tuviera que
remontarse al erigen de nuestra cultu-
IA y q las primeras manifestaeiones de
su vida.
tHe expresado con bastantc clari-
dad mi pensamiento?
Al determinar estas dos epOcas, ven
go colocarme, en- las relaciones de
tempo Y espacio, "dentro" de la epo-
ca a que Sc refere Ribera, despreeia-
tivamente, para presentarsela el, con
el cuadro esplendido de sus intellectual
les.
Empecemos. PRIMERA EPOCA, mas
cerca de Ribera: 1898 1908.
Estado politico social de Puerto Ri
co, factores infuyentes en- nuestra
cvoluci6n intelectual: Autonomia, con
eedida por Espafia el afio 1897 sus
eolonias de la que disfrutaba nues-
ira Isla guerra hispano-americana; in
vasi6n americana; eapitulaci6n de las
fuerzas espaiiolas que defendian nuestro
territorio; toma de possession de las fuer-
zas invasoras; Gobierno Militar norte-
americana; primer Gobierno Civil Ame-
rieano; concession de nuestra Carta Or
ganiea primitiya por el CongresO de
los Estados UnidOs; el Congreso Ame-
ricano determine nuestra ciudadania,
dc acuerdo con los dereehOS que habian
reservado para su pals los Delegates
americanos en- In discussion Y firma del
Tratado dc Paris.
De aeuerdo con cl tecnicismo de Les.
ter Ward pOdriamos .denominar q 10
que he llamadO "factores inaltycn;rs =.
agentes transforniadores Pcro no cntra
en- mi prop6sito Ia idea de hacer alar-
des de erudici6n, nj creo que debo pro-
longar, con disquisiciones aecesOrias,
este rapido estudio, por 10 tanto, va
mos eliminar, hasta donde Sc pueda,
10 que Sc halle ,fuera de esta discussion.
Creo que, tai vez, en- pocos paises pc
quefos, como el nuestre, Sc haya desa-
rrollado, en- tan corto tiempo-ana de-
cada-una serie tan varia y compleja
de processes sociales, como esa que aca-
bo dc trazar esquematicamente.
Solamente el cambio de soberania,
es un factor tan importante que los de-
mas palidecen su lado; porque esa
TRANSACTION, rompe nuestros lazos con
la raza que descubri6, conquist6 CO.
loniz6 nuestre territorio, trayendo a
81 'todos los elementos de su cultura, su
conception historical del derechO, su
sangre su psicolOgia racial. Y es
El Mundo. [volume] (San Juan, P.R.) 1919-1990, 1919-03-27

una espada triunfadora Ia que corta
ese lazo, sin la intervention directa de
nuestro pueblo. qne siendO parte
principalisima en- el asunto, tiene que
adoptar una situaci6n espectante an
te Ell canine que Sc le va a trazar para
su nueVa vida. b. 4. sa {. s5.g, - 4
Despues con el tempo, Ia sangre, el
idiOma, Ia hereneia psicol6gica, han
de inelinar a nuestros intelectuales q
busear el modo de altar los, cabos suel-
tos de aqnellos lazos4 para reanudarlos
en- su vida espiritual con Ia Literatura
Y las Bellas Artes del pueblo que insti-
tuv6 nnestra enna en- esta .tierra.
En- el articulo pr6ximo hare Ia rela-
cion, 10 mas detallada que me permi-
tan mis- Feeuerdos, de los hOmbres de
esa primera epoea, que estan infuyen-
do, tOdayia, con su extensa y yaria la
Dor cultural en- el momento de ahora,
asi en- forma Pleonastiea.
Con 10 relaei6n de esos nonibres, po-
dria terminar este trabajo. .Ellos solos,
con TODD su PRESTIGE, podrian al autOr
del & RESURGIliIENTO INTEI.EC.
TUAI4f 10 que alieierongy y 10 que iespe-
ran de esta generaei6h. s. esne-
Mario 81 de 1909.
Melendez Mufioz.