davidaulloa/AmericanStories huggingface dataset:
The Clio messenger. (Clio, Mich.) 1907-current, 1919-03-06
NOTED OFFICIAL
PRAISES THE NEW
STOMACH RELIEF
Hon. c. p. Grandfield's Testimonial
Endorsing EATONIC Is Evidence
of Its Real Worth

Not often does a Postal
Service Official put himself
on record in this way. And
that no less a parsonage
than Hon. @. p. Grandfield,
the first Assistant Post
master under Taft, Is the
one who testifies to the value
of EATONIC and its beneficial
results, places X A T o n @
above the ordinary so-called
stomach cures and indicates
that here, at last, is some
thing that will relieve all
forms of stomach misery
indIgestion. fiatulence. heart.
Dziennik Chicagoski. [volume] (Chicago [Ill.]) 1890-1971, 1919-04-04
RACZNOSC WLASCICIELE
WOZ0W


Wobec tego, re potrzebuje-
my bardzo wiele skrzyn, ktore 20
staiy nam ofiarowane przez roz-
ne osoby, a ME many wozow,
ktoremi moznaby przewiezc jr
do skiadnicy, przeto prosimy usil
ME wszystkich wfaScicieli wozow
/ ciezarowych a~utomobil0w, ably
sic zgiosili do skladnicy pnr.
1912 Milwaukee ave-, pomiedzy
Noble i Augusta ul,, pc adresy
danych ofiarodawcow, ktorzy "a
mieszkuja wszyscy w tel dzlelnl-
cy, a skrzyn jest niemozebnem
ma plccach przyniest. Korzystay-
my Z tego, gdyz kazdy dollar wy
dany ma zakupno skrzyni, moze
bye obrocony ma zakupno zywno-
sci, ktorej tax bardzo p~otrzeba w
Polsce.
Jest to obowiazek kazdego Po-
laka. ably przyfozyf reke do togo
wielkiego dziela i spodziewamy
sic. re panowic wlasciciele ME
Dziennik Chicagoski. [volume] (Chicago [Ill.]) 1890-1971, 1919-04-04

tana, zmajoryzowana gwaltem
polskosc pomorskiej stolicy., Jej
navel budzic ME potrzeba. Ona
jest, ona krazy dokoia Gdahska i
wall coraz niecierpliwiej W jego
bramy. Mech tylko klucz hedzie
w naszych rekach, a Polska wro-
ci natychmiast tam, skad ia sztu-
cznie wyparto. Kraj jest nasz.
stolica musi bye nasza.
Wszystko. co p~rzemawia "a
niemieckoScia Pomorza, to dzielo
rozboju pruskiego, ale w}aSnie
~historya tego rozboju jest najwy
mowniejszem Swiadectwem ma
szych praw, n~aszej z:wotnoSci i
SHY narodowej. Bo przez II; lat
ME uda}o sic calej potedze Prus.
ca}ej ich dyplomacyi, kapita.owi,
intrydze i terorowi policyjnemu
zdiawic Pomorza polskiego. Az
pc same injury Gdahska siega
dis jeszcze obszar jezyka nasze-
90. w kierunku zachodnilh i pa
nocnym ciagnie sic zwarty teren
polskoSci. Ma caiem Pomorzu
brzmi nasza nova, a samo wy
BREEZE ma 90 procent ludnosc,
polskiej. Vice to nietylko histo-
rya. lecz dzieh dzisiejszy VIOLA o
zwrot Gdanska.
WSzelka poiowicznoSc byiaby
tn krzywda najciezsza. wszelki
kompromis sfaiszowaniem formu
Iy Wilsonowskiej, re pahstwo
polskie winno mice doStep do
NORA ,.Wolny i ca}kowicie zabcz-
picczony", wszelkie proby innych
rozwiazah, proponowanych przez
kretactwo pruskie, przez wolno-
m~ularskich protektor6w Niemiec,
kapitalizm centralistyczny, przez
doktrynerstwo etnograficzne ME
kt6rych cz}onkow kongresu po-
kojowego, zrodiem wiecznych
nieporozumien. pieta achilesowa
Po1ski. korytarzem ola intrygi
niemieckiej, zamachem ma nieza-
Dziennik Chicagoski. [volume] (Chicago [Ill.]) 1890-1971, 1919-04-04
IT H A L A A"

Jak Polska diuga i szeroka, Z
kazdego domu wybiega dis mo-
dlitwa drzqca tesknota, duma,
strachem i radoScia: Morze! Mo-
RE!
Jak niegdyS dziesiec tysiecy
grekow, pc nieszczeSliwej bitwie
pod Kunaksa, w niece dazylo do
~wybrzeza morskiego, W niece b}a
gallo swych bogow, ably i'm pozwo
lily dotrzec do NORA, DO tam tyl-
ko jest zycie / zbawienie ola Mich,
az wreszcie brzegi czarnomorSkie
zadrzaly krzykiem: Thalatta
Thalatta - tax dis Polska ca
Ia, powracajaca z mrokow niewo-
Ii i szukajaca bytu niepodleg}ego,
powietrza ola lpluc narodowych,
peInej niezaleznosci i dr6g roz-
woju prawidlowego, wyciaga re
&c do swego Ba}tyku spiewa
Swoje ,,Thalatta!
Gem bylibySmy bez nora:
Narod bez mora jest, zdaniem
Fryderyka Lista, jednego I maj.
znakomitszych ekonomistow ell
ropejskich - ,,pasierbem Pana
Boga". Pasierbem, ktoremu zaw-
sze wiatr w oczy wieje, ktory W
rodzinie ludlow jest zawsze try
many PREY stole, ktory Z bogactw
tel ziemi otrzymuje tylko okru-
chy zebracze. Clos jego jest bez
echa, a zycie zwezone jak w klat-
&c.
Gem by}a Serbia, panstwo be-
mora? Gala tragedya tego kraju
streszczala sic w niezaspokojonej
tesknocie do wyjScia ma morze.
Miala lud dzielny, miaia madrych
prawodawcow i wodzow. a Jed
max pozosta}a kaleka. Kazdy sen
o potedze rozbijai sic o muir, die
lacy ia Cd mora. Kazdy chocby
najlepiej pomySlany plan rozwo-
ju ekonomicznego i politycznego,
kurczy} sic i lanai ma tel ME-
zwalczonej przeszkodzie. | Gala
energia narodu wysilala sic przez
dlugie lat dziesiatki w tenn porcie
do NORA, tworzac niebezpieczne
t~arcia, rozpalajac zlowrogie "a
rzewia wojny.
Dziennik Chicagoski. [volume] (Chicago [Ill.]) 1890-1971, 1919-04-04
wedIug znancgo przysiowia:

wedlug znanego przyslowia: a
chaque jour shift sa pcinc, -
ale ME rozwiazaloby wezia iSt-
niejacego cd tysiaca lat. Rzecz,
odroczona tylko, powraca}aby ma
porzadek dzienny PREY kazdej spo
sobnosci. A kraj nasz ME mialby
tego spokoju i tel pewnoSci, kt6-
re So najistotniejsza podstawa
mocnego rozkwitu ekonomIczne-
go, politycznego, eaten pahstwo
wego.
Me watpimy, re wszystkie
wzgledy i argumenty, przemawia
jace w obronie Gdanska polskic-
go, beda dokiadnie rozwazone w
Paryzu. Prezydent Wilson ak
centowal niejednokrotnie koniecz
nose ,,szczerosci celu" (sincerity
of purpose) W dazeniach narodo-
wych. w my$l tel pieknej maksy
my m6wimy: Chcecie Polski sill
nej, p~elniacej dobrze straz mad
Wisla, to dajcie jej oddech ma
MORE ,dajcie jej Gdansk! Wow
'czas staniemy sic nietylko pla-
c6wka kultury Europy Srodko-
wei, lecz i ostoja trwalego poko-
ju. (Kuryer Warszawski.)
Dziennik Chicagoski. [volume] (Chicago [Ill.]) 1890-1971, 1919-04-04

pytam Pana Boga, kt6ry wiasnie
odmawiajac ~pacierzc, nasza
strong zmier1,. - | gdy Stwor-
ca ~nadszed}, Swiety Piotr pytai
pokornie.
w odpowiedzi Bog Ojciec "a
smiaf sic wcsolo:
- Hej, a pokaz no mi sic,
z~warjowany artysto! - l gdy
przerazony miodzieniec W proch
pred Pana upadl, Pan Bog mo-
: viii dobrotliwic:
- Ably zaspokoic twoja cieka-
woSc powiem ci, zem tax byi
spracowany SWAT tworzac, zem
ulepiwszy kobiete, wysia} ia ma
ziemie, zapominajac W mia tchnaG
dusze. Jednak to divine stwo-
r~zenie, wychodzac ukrad}o mi
Gale poitora funta sprytu, przez
co ola was, mezczyzn, jedna
czwarta sic tylko zostaia.
To powiedziawszy, dobry Bog
odszedl, a miody malarz ma tam
tym Swiecie malowai juz tylko
szyldy.
Bronisiawa Jeremi.
Dziennik Chicagoski. [volume] (Chicago [Ill.]) 1890-1971, 1919-04-04
/ MA WOLNA CHWILE.
Bajeczka OkObiecej Dusty

dobra idea. Mistrz patrzy ma
kobiete tylko jake ma akt, ia akt,
co po "a plastyka i ciepfa bar
wa skory ME ma mic, ME posiada
mic wiecej. A ia chce Z niej duszy,
duszy i temu nadac forme. Pojde
do hrabiego Viveura, ten znal
mnostwo kobiet, ten moze vie,
ten mnie objasni.
l poszedi.
Hrabia Viveur przegladai jed
ma z tysiacznych tex, w ktorej
miescily sic wspomnienia lat mi
nionych. Listy rozowe, fotogra-
fie, notatki przepojone woniami,
zeschniete kwiaty, wstazeczki i
lynn podobne drobiazgi. Zdumiai
sic niezmiernie, gdy mu zaanon-
sowano miodego malaria.
- Gem panu moge siuzyc?-
pytai uprzejmie.
- Panic hrabio, chce namalo-
wac obraz, przedstawiajacy du-
sze kobieca i ME moge jej, re tax
uchwycic plaStyczn,e.
Pan, ktory INA kobiety, ola kto-
rego one ME mialy i ME maja
tajemnic, MECH mi zechce dopo-
modz, objasnic, jaka jest ich du-
sza, jaka jest ona?
J Ma zaMisdla twarz hrabiego
Dziennik Chicagoski. [volume] (Chicago [Ill.]) 1890-1971, 1919-04-04

CANA bardzo teczowa, tworczo-
Scia cudu sztuki ma piotno wy
dobye sic pragnie. Mistrzu moi,
ty, ktorys pokolenia Gale prowa-
dill, powiedz, pomoz, dorado,
chce namalowae dusze kobieca,
A mistrz ma niego ciekawie
spojrzaa.
- Dusze cheese namalcwac,
dusze kobiety? A kto maluje ME
uchwytnosc. Impresyonizm zabil
W was prawde, poczucie praw-
dziwego piekna. Szukacie abb
straktow, chcecie nowego kierun-
ku, wytwarzacie nadsztuke. ia
ME rozumiem waszych dazen,
ola mnie tematem jest zawsze
to, czego tknac moge, wiec dusza
kobiety So jej boskie ksztaity,
piekna giowa, smukie biodra, bia
lie ramona i piersi o zarozowio-
nych pakach.
A miody malarz siuchaf i slu-
chai, lecz ME byl zadowolony.
- To ME to co chciaiem VIE
dziec, to ME to, ME okreSlenie du-
sly kobiecej. ia ia odczuwam ia
kos i~naczej, tylko tego ME moge
skrystalizowac, ME umiem ubrac
W ksztait pcwien, W forme. Rede
sic rozpytywai ludzf, mozc z
mich iednak ktos .mnie natchnie
Dziennik Chicagoski. [volume] (Chicago [Ill.]) 1890-1971, 1919-04-04

Pewien msody malsrz zaprag-
mai raz namabwsc dusze kobie-
e.
- TeezUva W harwaeh, - my
glai.
Cxnl, se ia must przyoblec W
Eorms, uadse ksztait jakis, wyo-
brsacnie-p5aseyezne, ale jake, ME
wiedz3s4.
Znud1iay mu sig juz szkice i
chcial stworzy1 dzieso, pred kto
remby tfrny W zschwycie sta
swaly, 0 kt6rem glosifyby pisma,
a jego imis z ust do ust podawa-
no z uznamem. A przedewszyst-
klein i nsjgiowniej chcial namalo
wac to, co mu sic oddawna ma
jaczylo W mysii, i oddawna W
ukrytym kacie serca dygotalo
zyfo zarodkiem tworczego dzia-
aania.
Myslai, myslal, po nocach ME
sypiai, ME jadai, wychuds. zmi-
zernial z wyczerpania. az wresz-
Gle, zrzuciwszy DUNG z serca, Po-
szedl DO rade do starego prcfe-
sora, ktory byi z wielkich Zap
wiekszym. z g~enialnych 1ajge-
nialniejszym.
Mistrzu! = zawola} - OTTO
mann projekt obrazu, proiekt, CO
cddauxna mi sic kolace,
Dziennik Chicagoski. [volume] (Chicago [Ill.]) 1890-1971, 1919-04-04

powiedz mi, jaka jest dusza ko-
bicca.
Poeta rozmarzone oczy w dial
utkwif / natchnionym g}osem "a
czal deklamowac.
- To piekno, cud, wiosenny
view, blask kryszta}owy, won
kwietnia, puch pajeczy, bash la
zurowa, ton przejasna, a czasen
burza otchianna, Ivy i Smiech.
Malarz patrzyi ma .niego, pa
trzyf i czu}, re mu sic niedobrze
robi, re 60 cos W doiku mdlic
poczyna.
ia to nam wszystko ma
p}otno poiozyc, ia to mann wyma-
lowac?
~ ia to nam wszystko ma plot
no poiozyt, ia to nam wymalo-
wac?
I taxa rozpacz nan naszla ia
swoja bezmoc, ma swoja nieudol-
nose, re oszalal. w mozgu zacze-
10 mu sic platac, czu{, re wary
juje; ostatnim wysilkiem swiado
mel my5li skierowai kroki ma bar
do wysoka wieze, kt6ra niewia-
domo pc co staia ma srodku rynku
i stamtad skoczy} ma ziemie, "a
bijajac sic ma miejscu.
:. -. 80. -. .''. .''' -
A kiedy stana} II wrot raju, "a
zastukai delikatnie w kolatke. Pc
diugiej chwili, uchyliwszy okien-
ko, wyjrzal, klucznfk swiety, sta
re oczy dlonia Cd slonca przyslo'
nil i spytai:
- A kto tam?
A ja..
-Aczegos
Dziennik Chicagoski. [volume] (Chicago [Ill.]) 1890-1971, 1919-04-04
leznoSc naszego paiistwa.


Jezeli many W dziejach novel
Europy odegrac te wielka roie,
ktorej sic Cd mas zgodnie donna
gaia tryumfujace mocarstwa "a
chodu, - jezeli ME many. bye
organizmem suchotniczym o wy
iartych p}ucach, - jezeli ME ma
my PREDICT czy pozniej STAG sic
'znowu parobkiem niemieckim,
jezeli ola zwycieskiej ententy Pol
ska ma bye narrowing kultury "a
chodniej, oparciem politycznem /
droga handlowa ma wschod -
to klucz Cd bramy bahyckiej mil
81 W polskich znajdowac sic re-
kach!
THALATTA!
(Kuryer Warszawski.)
Dziennik Chicagoski. [volume] (Chicago [Ill.]) 1890-1971, 1919-04-04

Potrzeba n~atychmiast 1000
d~ziewczat i kobiet, ktore bezinte-
resownie poswiecic moga jeden
dzieh ma prace W skSadnicy odzie-
zy ola biednych W Polsce. Zgia-
sac sic natychmiast do kierowni-
czki Sehcyi Ratunhowej Polek
przy Wydziale Narodowym "
b:urze gfownem Wydziaiu Naro-
dowego, 213S Pierce ave-, Tub tel
do AdAdnx 1OlA MAMA1ees sRl
Dziennik Chicagoski. [volume] (Chicago [Ill.]) 1890-1971, 1919-04-04
odmowia ~naszej prosbie.
Sekcya R~atunkowa Polek PREY
Wydziale Narodowyn Polskim
1912 Milwaukee ave.
Y JACKSON, MICH.

Bronisfaw Nasiacki, 9-letni chic
pax, p~rzyWiazany lahcuchem do l0i
ka przez swego OLGA J0zefa, pozosta.
wal W tym stanie caiy tydzieh, az SEE
ryf 90 uwolnil. OLGA aresztowano
pod zarzutem okruciehstwa. Mai on
kopnat dziecko W twarz diva razy,
poczem "a noge przywiazal go Ian
cuchem do l6zka. Twierdzi on, re
jego syn jest nieposiuszny i ucieka
z domu. Przeciwnie, macocha zezna-
je. re Bronek jest dobrym chfop--
GEN.; OLGA kt6ry go czesto chfoszcze
boi sic jak ognia.
Dziennik Chicagoski. [volume] (Chicago [Ill.]) 1890-1971, 1919-04-04

Niveura, blady rumieniec wys1a-
pill.
- M}ody malarzu, nam Dye
szczerym?
- tax, tax, jak najszczerszym,
!. Hrabia Viveur podsunal ku So
bic teke i wyjaf Z niej garsc drob
nych kartek.
- To jest dusza kobieca.
Malarz nachylil sic cickawlc.
- Rachunki?
TAX mlody panic. Rachunki
szwaczek, modniarek, kwiecia--
rex, fryzyera. Bo dusza kobieca,
to Jest suknia Cd Northa, kape-
lusz Cd Bresol'a, z pajeczego ba-
tystu bielizna i jedwabne ponczo-
chy. - A zapomnia}em o
najwazniejszej rzeczy: brylanty,
perry, perry, ~brylanty, to najpraw
dziwsza, najistotniejsza ich du-
sza.
- Alez ia tego namalowat ME
moge.
- To zle, to zle, gdy ME
cheese sluchac mel rady. Nam
doswiadczenie i rzetelna Irawde
ci movie.
Miodzieniec ukionii sic i wy
szedi. Smutno mu bylo. Ma szcze-
Scie, ma zakrecie ulicy spotkal
znajomego poetic. Droge mu wiec
zastapif i rzekf:
- Nam temat do obrazu, ME
moge jednak przyoblec go W
ksztalt pewien, rozpytuje ludzi,
by sobie u~proScic zadanie, ale ma
ia tax sprzeczne zdania, re ME
WIEN, jak wybrnaG z kiopotu. Pc
wiedz mi, jesteainnym4ni54tamci
Dziennik Chicagoski. [volume] (Chicago [Ill.]) 1890-1971, 1919-04-04
Chcia}em do nieba.
Masz passport?

- Chcia}em do nieba.
- Masz passport?
Tu mlody malarz zawaha} sic
Z odpowiedzia, jake, re ME bar
do papiery miaf w porzadku,
konczac samobojstwem.
- Ho, no, no, to ME dobrze,
ii mas ME lubia nieporzadk6w.
Masz re co ma swoja obrone?
- Nam.
- Co?
- Jestem artysta.
Artysta?....
- Nadczlowiekiem.
. To troche .zaimponbwafo sta
ruszkoWi, a re lubii Cd czasu do
czasu pogwarzyc, wiec ~'przysiai
II proga / pyta}:
- A coz CT to tam dogryzio,
zes sam re SODA skonczyl?
- Chciaiem namalowac obraz,
ale tematu ME dloglem uplastycz
mic. Ma tamtym swiecie, kazdy
p~ojmowa} 60 inaczej. Vice mo-
re ty, chociaz teraz, swiety klucz-
niku, mnie zechcesz objasnic ia
ka jest dusza kobieca?
swiety Piotr pomyslai chwile.
- ME powiem ia ci, ME po-
WIEN. Chodza tn duszyczki, to
prawda, ale wszystkie re skrzy-
d}ami i w biaiych obs}onach, to
p1ci ME widac. Przyslepym tez
troche i przygluchy, dis mnie
nawet i ciekawosc ME bierze. Ty-
lie lat sic juz / ME myslalo o tenn,
lyle lat. Figlarz z ciebie malarzu,
OF figlarz. Ale, re samegos mnie
rozciekawii, czy i kobiece dusze
"a
Dziennik Chicagoski. [volume] (Chicago [Ill.]) 1890-1971, 1919-04-04
Komuikaty UTzedu PrasOWo Infuma-
CyjnegO Wydzia|u Mar. Pol.

ludnosci praSfoWlanskleJ, prZesu-
niecie ponowne a ostateczne punk
tn ciezkoSci rozwoju polskiego
wzdluz Wisly, niezaleznoSt 60
spodarcza panstwa, a zatem ME
~zaleznosc polityczna.
Gdansk w rekach polskich, -
to Madame Polsce charakteru
panstwa oddanego gorliwie zada-
niom ekonomicznym, przeto po-
kojowego Z gruntu, ale zarazem
zazdrosnie strzegacego swej ME
zawisioSci politycznej, czyli jed
noczesnie rekojmi pokojowych w
caIej Europe.
Niemcy mowia nam: neutrali-
zacya Wisly i gwarancye porto
we w Gdahsku powinny nam zu-
peinie wstarczyG. Hr. Brock
dorff- Rantzau oSwiadczyi juz 60
towoSc pertraktowania z Polska
w tym duchu.
To ME jest propozycya zassugu
jaca ma jakakolwiek uwage.
Many juz przeciez "a SODA
nietylko odleglejsza w czasie prak
tyke dziejowa, kiedy to odparcie
Polski cd ujScia Wisiy spaczyio
rozwoj ekonomiczny i polityczny
panstwa polskiego, lecz rowniez
stosunkowo swieza praktyke Kro
lestwa kongresowego. Coz sic
staio z umowami, zapewniajace-
mi - wskutek traktatu wieden-
skiego - przewoz towarow pol
skich do Gdanska i Elblaga bez
cha tranzytowego? Coz z dodatko
wemi konwencyami z r. 1918?
Wszystko potrafiiy Prusy zneu-
tralizowac, zniweczyG, ma swa je
dynie korzySc obrocic, BIO zwiaza-
ne byly uroczystemi zobowiaza-
miami i znajdowaly sic pod pre-
sya - przynajmniej w tym CA
sic - poteznego rzadu carskiego.
WIasnie dlatego, re ME bylo u
mas wolnego i wiasnego dostepu
do mora, byt KroIestwa kongre-
sowego, oddzielonego w dodatku
LIMA celna Cd Rosyi wisiai ciagle
ma wiosku. l dopiero pred div
na ironie dziejow, poprawii sic
wtedy, gdy Krolestwo straciio
jedna z waznych czech samodziel-
noSci politycznej - odrebnoSc
celna. Bo kraj ME moze sic dusic
we wiasnem gospodarstwie, mil
81 czekac rynkow wymiennych,
a do tego potrzeba mt caikowi-
tel swobody ruchow, ktora zapew
MIA nawet panstwu istotnie ME
podlegiemu dopiero morze. Clos
ne w swoim czasie projekty LII
beckiego budowy kanaiow pole
ga{y ma tel to idei przywrocenia
Polsce dostepu do mora, chocby
droga okolna. l zadna zdrowa po
lityka ekonomiczna ME odwroci
sic u mas cd tego zadania, szu-
kajac poparcia -. jesli ME bedzie
MONA inaczej - w sojuszach po-
litycznych i bodaj nawet w no.
wem ,,pogotowiu wojennem". A
lie to juz ME bedzie sIuzylo idei
pokoju, lezacej tax mocno ma
sercu dzisiejszym tworcom MOVIE
go porzadku w swiecie. Neutrali-
zacya WHISKY i Gdahska byiaby
doraznem w~yjSciem z po:ozenla
Dziennik Chicagoski. [volume] (Chicago [Ill.]) 1890-1971, 1919-04-04
Y EMERSON MAN. CAN.

Franciszek Sz%ablewski. rzadowy
Inspector homesteadow, poni6sl zna
czna strate, gdy pozar zniszczyl je-
go dom mieszkalny. P}omienie roz-
szerzyly sic tax szybko. re ami me-
bli ami nawet ubran ME dalo sic
ocalic. Og6lna szkoda wynosi $4,000,
a ubezpieczenie zaledwie $4,000 po-
krywa.
Dziennik Chicagoski. [volume] (Chicago [Ill.]) 1890-1971, 1919-04-04
q WILKES BARRE, PA.

Dom Polski moe wkr0tce stanac
W Wilkes Barre, ,jezeli t~owarzystwa
dalej rracowaG beda energicznie mad
podniesionym przez tow. Chopin pro
iektem budowy. Dotad zebrano juz
ma ten eel s1.400 wybrano SPECIAL
ny komitet a%gitacyjny do prowa--
dzenia Rampant "a funduszami.
Dziennik Chicagoski. [volume] (Chicago [Ill.]) 1890-1971, 1919-04-04
DoSTEP DO NORA.

Swiatu dazacemu do trwaiego
pokoju w Europe, potrzebna
jest, oczywiScie, silna Polska. O.
toz silna Polska rozwinie sic ma
de~wszystko wtedy, gdy otrzyma
dobre grantee zachodnie.
KregosIup Polski jest ma Ia
chodzie. o tie tam ziemie toczyia
sic walka tysiace lat, do ostat-
Mich czasow rownie zawzieta i
drsmatyczna, jak W dobie jutrzen
XII historycznej. Ma mich wyrosiy
Prusy, ma mich oslabia siia RE
czypospoIitej. Tam MORE, tam
bogactwa kopalniane, tam arte-
rya Wisly, tam 1ud polski i sio-
wianski, czeSciowo, jak mp. na
Pomorzu, zniemczony, ale z ra-
sy i temperamentu nalezacy do
mas.
Punktem zaS ciezkoSci zachod-
mich ziem polskich jest Gdansk.
Ably uczynic PoIske zywotna
trzeba jej ~zapewnie moznoSc zdro
,wego rozwoju ekonomicznego.-
Dac jej niepodlegioSc polityczna
oraz terytoryum mniej hub WIG
Gel rozlegie - ME w~ystarcza. Ma
ley zabezpieczyc n~iezaleznosc
gospodarcza nowego panstwa, o
lie ono ma istotnie speIniac role
tamposzu miedzy Niemcami a
Rosya i prowadzic polityke Was
ma, zgodna z widokami i celami
przeksztaIconego Swiata zachod-
niego. Nalezy nastepnie wszyst-
ko oczyScit, ably narod nasz moga
sic mocno ugruntowac ma swej
granicy zachodniej, tax moeno:
re pruskie ,,parcie ma wschod'-
przez Po1ske ku Rosyi - natra-
fiioby az ma zawsze ma zapore
nieprzetamana.
To sic zaS moze STAG jedynie
wowczas, gdy nasze dzielnice "a
chodnie beda sic mogly rozwijac
ekonomicznie bez przeszkod
sztucznych, a zgodnie z natural
ma dynamite stosunkow gospodar
rzych w panstwie.
Gala ~przyszloSc naszego pan
silva zalezy Cd tego czy potra-
fimy sprostac olbrzymim zada-
niom ekonomicznym, ktore mas
czekajs. DIVA So glowne pc temu
WarunkI: Jedno - tKWlace W
naturze, drugie - tkwiace w
czlowieku. Oba znajduja sic ma
dewszystko ma naszym Zacho-
die. A wiec naprzod kopalnie
Slaskie i wyjScie ma MORE; a
vice nastepnie wyszkolenie 60
spodarcze mieszkancow tamtej--
szych. Wreszcie dodajemy jesz-
cze: posunieta juz dosye daleko
a znacznie wyzej, niz W innych
czeSciach Po1ski, kulture mate
ryalna kraju, oszczedzajaca pan
stwu ~pierwszych nakladow i da-
jaca wz6r dzielnicom sasiednim.
Gdansk W rekach polskich -
to rozkwit ekonomiczny calej
Polski przedewszystkiem zaS
dzielnic zachodnich, wzrost ich
zaludnienia, wzmocniona ich Cd
pornosc obroma, odniemczenie
Dziennik Chicagoski. [volume] (Chicago [Ill.]) 1890-1971, 1919-04-04

0Adnyoh H~aTbisrsy nsestnO1.
Nyhajscych ma kieszsnIs htwnvtaN
ayeh. lls ma DzIENNIk CHICAGO
OK NJ swydh szpaltach, bU saxsss
Dracu1s ola dobra ludu. 0tzukancts
fire sales" stanowc1s y DZIENNJ.
KU CH1CAGo6KlN sx.aasans ~
- noHA .
Dziennik Chicagoski. [volume] (Chicago [Ill.]) 1890-1971, 1919-04-04

A jezeli ola maiego stosunkowo
kraju posiadanie ~w}asnego morza
byio zywiolowa kopiecznoscia zy
cia, to czemze jest more ola. mas
ola 80 milionowego narodu, ola
panstwa, ktore ma znowu zostac
przedmurzem cywilizacyi zachod
niej, podstawa rownowagi euro
Pejskiej, straznica wielkich idea
low novel Europy, za%grozonych
przez metna fale anarchii wschod
niej i widmo powalonego, ale czy
chajacego ma sposobnoSc odwetu
prusactwa?
l Me mog}oby bye mowy o po-
tedze polSkiej, ME mogioby ma
wet bye mowy o naszej niezalez-
nosci cd Niemiec, o naszym roz-
woju gospodarczym, O normalnej
strukturze ca}ego zycia politycz-
nego i normalnym ukladzie ma
szych stosunkow miedzynarodo-
wych, gdyby kongres pokojowy
odcial mas Cd morza, przerwal
b~ezposrednia komunikacye Pol
ski z zachodem odmowii patisrwu,
ktore posiadac" ma obszar okoio
300 tysiecy kilometr6w kwadra-
towych wiasnego portu i ME poz-
woli} nam zaw}adnac ujSciem
Wis}y, najwiekszej artery wod-
mel ma polskiej ziemi.
Thalatta !!
krqzy dokola mas kiamstwo,
sfabrykowane w najwiekszej ia
bryce szalbierstw historycznych
i politycznych Europy, ktorej ma
imie: Prusy. Krazy legenda re
polSkie Pomorze, kolebka Mszczu
jow, Swietopeikow i Gryfow,
jest ziemia niemiecka. Krazy So
fizmat, wylegiy W szkole branden
burSkich faiszerzy idei re pol
skie morze by}oby pogwa}ceniem
formuly wilsonowskiej.
Mialazby Europa naprawde
ME zoryentowac sic w tel grze
szulerni krzyzackiej? Miaiazby
dopuScic, ably wielki program
sprawiedliwoSci, ktory przyswie-
ca novel Europe, sfaiszowala
volta prusakow, zadajqca KAN
hiStoryi i wmawiajaca w narody.
re pokost s~ztucznej germaniza-
cyl, re przybud6wki niemicckic
do Pomorza polskicgo sq prawda
etnograficzna?
Czyz many jeszcze raz zwia-
stowac ma wszystkie strony Swia-
ia, jaka role narodowa ! politycz-
ma w dziejach Polski niepodleg-
lei odegraI Gdansk, to miasto. kto
re by}o najwierniejsza cora RE
czyposPolitej, to miasto, ktorc
krwia i mieczem broniio Swej
przynaleznoSci do panstwa ia
giellonow i pozniej, to miasto.
ktore w obronie sztandaru pol
Skiego staWialo colo szWcdom,
moskalom i sasom. to miasto, kto
re pc drugim rozbiorze oswald
czylo dumnie: Polska jest moja
ojczyzna?
Czyz many a jeSzcze TUNA
czyc, &c Gdansk d~zisiejszy jest
tylko kolonia niemiecka ma pol
skiej ziemi, re gwalcono lego ma
r%odowoSc, re dokoia niego zyje
polskic Pomorze, nasz lud. nasz
Ouch. nasza poezya i nasza kul-
tura? Oddajcie nam gdanski port
a w ciagu 10 lat w tel .,Hanzie
niemieckiej" zostana tylko okru-
chy lakieru niemieckiego i "a
| tryumfuje znowu wygnana. zdep-
The Kendrick gazette. [volume] (Kendrick, Idaho) 1892-1968, 1919-08-29

Politeness costs nothing; it is
worth much. Take a stroll along
one OF our streets and you will meet
certain people who never fail in a
courteous greeting. AS you pass
them by they leave in your mind a
feeling of wholesome frlendIiness
and brotherly love. You instinc-
lively extend them the courtesy of
a kind thought and friendly greet
ing in return. The two of you are
adding yet another ray of sunshine
to the community life. And many
little rays make a most pleasant
whole. Try it yourself 'uninterrup-
tedly for week, and then analize
your feelings. You will be sur
prised at the results. - Nez Perce
Heard.