Dziennik Chicagoski. [volume] (Chicago [Ill.]) 1890-1971, 1919-07-26

. d. Is czerwca czytamy:
Cd cEasu do czssu prEedostaje sic
do pism wiedenskich, albo polskich
Iakies bolesne echo re Slowaczyzny.
Jednak czasami tylko. Czesi bowiem
prawdziwy nastroj ma Slowaczyznio
umieli dotychcsas utrzymae W taje-
mnicy. Do praskiego nominowane-
90 Seimu powoiali Czesi ,,swoich"
ludzi. KS. Hlinka, ks. DIR. Jehliczka
ks. DIR. Kmetko 50 przez czeskie pi-
sma pietnowani jake zdrajcy tylko
dlatego, re W obronie swotego ludu
wypowisdzieli ma tenn Zgromadzeniu
Smiaie siowa. Ma ziemi slowackiej
utrzymuis Czesi caly szereg rozmai-
tyeh czasopism, ma kt6re ~powoluja
sic zagranica, jake ma prawdZiwy VS.
raz uczuc ludnoSci, zaS obecns niespo
dziewans kleske wojskowa ma Slo-
waczyznie zwalaja ma bark jutto
Polak6w, juito Wloch6w. starannie
nileEac o usposobieniu Slowak6w 1
lch zachowaniu sic W walce z Ma
>dziarami. Jednak kleska woiskowa
otworIyla swiatu oezy. DIS ju1 ola
wszystkieh, a nawet dla samych Gee
chow ME jest taiemnies, hk kruchs-
mi byly podwaliny ich panowania ma
SiowaczyZnie. Co doprowodzilo do
tego? .Przecie5 caIy nar6d slowacki
2 takim entuzyazmem vital braci
Czechow " listopadzie 1 W grudniu,
zas tersz kolnierz siowacki ucieka
do Madziar6w. Moze kilka slow DO
nitszych ten stan rzeczy wyiasni.
Siowacy osobliwych sympathy do
Czechow ME mieli nisdy. I gdyby ME
szalons polityka Madzisr6w W ostat
nich 80 40 latach, a Ewlaszcza "
ostatniem 15-leciu, do dzisiejszego
stanu rzeczy nigdy ME byloby do
sElo. Krotkowidze 2 Budapesztu sto-
sowali " swojem mozajkowem pan
stwie metode iscie pruska. Zabrali
Slowakom ,,Matice". Zamkneli wszy-
stkie szkoly srednie, zas " T. 1905
wygnali jszyki nie-madziarskis ma
vet re szk6i ludowych. zaesela sic
walka ma no5e; setki Slowakow po-
szlo DO wiezienia. Tryumt hr. Apo
nyego byl zupeinym. Lecz coz ma
tenn zyskaiy wegry? Ty1ko lyle, re
kilkudziesieeiu i'm student6w sio--
wackich wyemigrowalo M uniwersy.
,et do Pragi. w Pradzs przyjmowa-
no ich nadzwyczaj serdecznie, spe-
C~alnie Eas 1aopiekoHai sic mimi
prof. Massaryk. Akademicy CT, wra-
cajac na wakscye do ojczyzny, opo-
wiadali swoin1 kolegom, ktorzy po-
zostali " Budapeszcie, o Zlotej Pra-
DE, o wZnioslej walce "a narod itd.
Wolne zawody (lekarze, adwokaci,
lnzynierowie), W ostatnich czasaeh
coraz wiecej przechodzily W rece wy
chowank6w Pragi / CT wlssnie !udzie
byli pionierami tednosci czesko-sio-
wackiej ma slowaczyznie, PREY Gym
uej f~inansowej / ideowej pomocy
Czech6w. I'm wiekszy byi ucisk, tenn
usilniej zabiegali Gees: okolo swo-
leh braci. Pc w~yborach W r. 1906
pozyskali Czesi sympatye rowniez
ksiety slowackich. Kiedy ks. Hlinke
"a mowy polityczne Scigano, Mora
wv I Czechy zgotowsly mu gorace
przyjscie / daily mu przytuiek.
TAX Madziarzy sami sobie zwol-
ma gr6b wykopali. W sejmie l "
prasie ma wszystkie zadania i yale
Siowakow odpowiadat szyderstwami
I jeszcze W r. 1918, kiedy to nawet
SLEEPY ju5 widziai, iewojna przegrana.
sspowiedzieli ostre zarzadzenia pre-
,iw dateniom narodowosciowym. To
,ez Siowacy przyjeli o~fiarowan& So
pie pomoc czeska z Gala gotowoscia.
20 obaleniu gabinetu Weckerlego
orzyszedl do staru rBadow hr. Karo-
vi, ktory postanowii ratowae co sic
sylko da. Wystosowai on do siowa-
ckiej Rady Narodowej W sw. Marci-
"a d. 50 paidziernika blagalny
wprost telegram, W ktorym przyznai
sic do wszystkich krzywd w~yrzsdzo-
nyeh Siowakom i prosii Rade, ably
Slowacy zechcieli. jake odrebne, au-
tonomiczne pahstwo p~ozostae W
zwiazku z Madziarami. Slowacy Cd
powiedzieli odmownie i do odpowie-
dzi doiaczyli znans rezolucye z 80
pazdziernika, W kt6rej zadekretowa-
II jednose czesko-sfowacka, narodo-
wa polityczna.
Slynny, ale tez / osobliwy to dsien
dzieh 80 pazdziernika! Garstka
ludzi zadecydowala o losach cafego
narodu. Z~aproszenia ma to zgroma-
dzenie byiy poufne. Wezwano tylko
ludzi ,,pewnych", t, J. zaprsysis2o--
nyeh czechofil6w, choe " r. 1918
wszystkie organizacye narodowe, a
uIsc katolieka. evangelical / 1be-