davidaulloa/AmericanStories huggingface dataset:
Dziennik Chicagoski. [volume] (Chicago [Ill.]) 1890-1971, 1919-06-27
I SieTOciica Po|skiego
" Miles,, Illinois,

Ubiegiej niedzieli po poiudniu
ma placu zakladu naszego odbyia
sic procesya Bozego Gala - bardzc
u~roczyscie. w odpowiednich miej--
scach ustawiono 1 bardzo pieknie
p~rzybrano W k~iecie cztery oitarze,
czem zajely sic miejscowe Siostry
F~elicyanki PREY pomocy sierotek.
Procesye poprzedzal ministrant z
krzyiem, dalej postepowali dwaj a.
kolici, ministranci, cholpcy mali
dziewczatka ubrane odswietnie, Mo-
SAGE | rzucajace kwiaty. Ia tymi sill
c~zterej meaczyzni, ktorzy niesli bal
dachim pod kt6rym szedl X. Kape-
Ian Franciszek S. Rusch, niosac
Przenajswietszy Sacrament. Ia bal
dachimem SILL chlopcy | dziewczeta
z choru naszego. a "a tymi kroczyla
kapela, z sierotek zio1ona. Dalej
szly dziewczeta z Zakladu a "a tent
'chlopcy pod dozorem Si6str Nauczy
cielek. Procesye zamykali %para'ianic
| parafianki $w. Jadwigi. oraz licz-
ne grono gosci naszych z parafij chi
cagoskich.
U~roczystoSG Ia wypndla doskona-
le; oczy wielu z gosci, ma vidok o.
sierocorej dziatwy, napelnily sic
}zami.
y - q
Cbieg}ego poniedzialku W sam t.
Nv. .,Skiddoo day" DO 1890 b. m.
~rozpocze]y sic W szkole naszej wa
kacye. Dziatwa pc spedzeniu kilku
miesiecy ma nauce teraz bedzie mo
gla sobie odetchnaG. Me macy to
iednak ably dziatwa wcale o nauce
ma czas wakacyi miala zapomniec.
Godzine kaidego dnia tax chlopcy
jak ! dziewczeat spedzaia ma evil,
Czeniach ably ME zapomnia!y " cza,
sic wakacyi teso, czego.. roku
szkolnym Siostry Nauczycielki ich
nauczy}y.
u -. q
Zeszlego wtorku pc poiudniu "
goscinie u sierotek bawili a~bituryer
CT | abituryentki. oraz ministranci 7
parafii Matki Boskiej R~64ancoweI
W North, Chicago. Mali nasi przyja-
ciele ~przyiechali W szeSsiu automo,
bilach kt6rych dostarczyli znani r
North Chicago polscy przemys}ow,
cy. Dziatwa byIa pod dozorem
dwoch Si6str Felicyanek oraz x.
fedora Czastki, proboszcza | x. Ka
rola Marcinkiewicza, tego5 asysten.
ia.
Malcy bawili sic ma swiezem po.
wietrzu - chlopcy z naszymi zagra-
Ii W pike I byliby naszych pokona.
Ii, gdyby W tenn ME p~rzeszkodziia
i'm burza.
Dziennik Chicagoski. [volume] (Chicago [Ill.]) 1890-1971, 1919-06-27

dwoch automobilach, jeden x. Pro
boszcza Jagielskiego a drugi .. Za
takala, parafianina Franciszkowa
Pc zwiedLen!u S%ierocihca, spotyciv
przekaski 1 zabawie, goscie mast %
jechali weseli z powrotem ma Fran.
ciszkowo.
- Gut = bal" - a prosimy cze-
sciej mas odwiedzic.
Jscenty.
Dziennik Chicagoski. [volume] (Chicago [Ill.]) 1890-1971, 1919-06-27
ZMIANY W TRAkTACIE POkOJOWYM
0DNOSNIE DO POLSkL.

A. Ukohczyiy dwudziesty
rok zycia do d. 1go stycznia te-
go roku, w, kt6rym plebiscyt
bedzie przeprowadzony.
b. Byfy urodzone ma teryto-
ryum objetem przez plebiscyt,
albo miaiy tam swe miejsce
zamicszkania Cd daty, ktora u
stanowi komisya, a ktora ME
moze bye pozniejsza niz | sty-
czeh 1919, albo ktore zostaiy
stamtad wypedzone przez ME
mieckie wiadze i dlatego ME
zatrzymaly tam swego miejsca
zamieszkania.
YOsoby skazane "a przestep--
silva polityczne ME beda mialy
prawa giosu. Kazda osoba gSoso-
wac bedzie W gminie, gdzie posia-
da swe miejsce zamieszkania, al
DO W gminie, W ktorej sic urodzi-
la, 0 lie ME zatrzymala prawa "a
mieszkania w ten terytoryum
byla wygnana zen przez rad ME
miecki.
.,Rezultat glosowania bedzie O.
bliczony przez gminy, wcdle vie
kszoSci gIos6w Y kazdcj gminic'
IS. Pc ukohczeniu glosowan;a
komisya zakomunikuje glownym
al;anckim -sprzymierzopym mo-
carstwom lose gios6w, oddanycR
W kazdej gminic, wraz z komple-
them sprawozdaniem Z glosowa-
MIA. iakotez ACKNOWLEDGEMENT w
sprawie ustanowicnia Granicr mic
mieckiej ma Gornym Slqsku. w
acknowledged tych belize sic
zwracat uwage IA 4~yczeric micj-
scowej ludnoSci, wyraione .przez
glosowanic, jali r6wnicz ma geo.
graficzne i ckononiczne warunki
Dziennik Chicagoski. [volume] (Chicago [Ill.]) 1890-1971, 1919-06-27
(Specyalny kablogram Richarda
v. Oulahana do The New York
Times.)

Paryz, 81. czerwca. - Najwie-
ksze zmiany W zmodyfikowanym
traktacie pokojowym znajdujs sic
w sekcyi jego .osmej i odnosza sic
90 Polski. Pc zmodyfikowaniu.
a-tykuiy sekcyi osmej brzmia
iak nastepuje:
,Zgodnie z podjeta juz akcya
aIianckich i sprzymierzonych mo
carstw, Niemcy uzuaja kompietna
Intercollegiate Polski j zrzekaja
sic ma jej korzySc wszystkich
praw ! tytulow do terytoryum,
graniczacego z Morzem Balty'
ckiem, wschodnia granica Me
mice, okreslona W artykule 81,
Geese druga (Granice Niemiec)
niniejszego traktatu, az do punk
tn, peiozonego okoso diva kilo-
metry na wsehod cd Lorzandorf
dalej z LIMA biegnsca do ostregc
kata, kt6ry tworzy granica Cor,
nego slaska W odlegfosci okoio )
kilometr6w ma p6lnocny zachod
cd Simmenau, a dalej stad dc
miejsca, gdzie graniea Gornegc
Slaska sehodzi sic z dawna gra'
MICA Rosy i Niemiee, potem I
granics "a az do punktu, gdzie
przekraeza ona koryto Niemna
a wreszcie z graniea Prus Wscho,
dnich, okreslons W artykule q
Czesci drrgiej tego traktatu.
,,Postanowienia tego artykuiu
ME odnoszs sic natomisst do ziem
Prus Wschodnich AMI do wolnegc
miasta Gdanska, jak zostaiy one
okreslone W artykuie % Geese
drugiej CGranice Niemiec) i W
artykule 100 sekeyi dziewiate1
(Wolne Miasto Gdahsk) tel Gre.
Sci.
~PoSTANoWIENTE PLEBIs-
Y
,,ARTYKUZ 8S. - w ezesc.
G6rnego slsska, objetcj podane,
mi poniiei granicami, ludnose pc
wo1ana zostanie do wyrazenia
przez g,osowanie, czy zyczy So
bic bye przydzielona do Niemiec
ely do Polski:
.,Granice tie biegna, zaczynaJac
cd p6inocnego punktu odcinka
dawnej prowincyi slaska Austry,
ackiego, kt6ry to punkt znajduj'
sic okolo s kilometrow ma wscho6
Cd Neustadt, wzdiuz dawnej gra'
nicy p~omiedzy Austrys a Mem
cami az do jej p~rzeciecia sic
granics pomisdzy Austrys Z
Niemcami az do jej przeciecia sif
z granics pomiedzy okregami
Loebschutz i Raciborza;
,,Stad W kierunku po}nocnyn
do punktu, poiozonego okolo diva
kiiometry ma poiudniowy wschoc
Cd Katscher;
,,Stad granics pomiedzy okre-
yami Loebschutz a Raciborza;
.DaEej W poiudniowo : wscho.
dnim kierunku do punktu nae
rzeks Odra, znajdujacego si'
bezposrednio ma poiudnie cd ko
lei Raciborz : Oderberg;
,,Dalej granics ma bye wyzna.
coma na mielscu i biedz ma Pc.
tudnie Cd Karanowic;
,,Nastepnie granica dawna Pc.
Dziennik Chicagoski. [volume] (Chicago [Ill.]) 1890-1971, 1919-06-27
MiedzyaHancka Komisya Z Cztereeh.
Obszerna Wladza KomisyiP lebiscytowej
R0WNaupRAWMESE WGtOSUWAAlU BEE WzGLEOU Ma PtEG
EkunuRlGzns PrzyWIlela Przyznane HlsmG0Nl'

nllSuLy NlSlIlSdihl d -AuSll q
potem stara granica pomiedzy
Nicmcami j Rosya az do jej pre-
ciecia sic z Misunderstanding gra-
RIGA pomiedzy Poznaiskiem a
.G6rnym Slaskiem;
,Stad "a Misunderstanding GRAM
ca do jej przeciecia sic z admin
stracyjna granica p~omiedzy Cor
nym a Srodkowym Slaskiem;
,,Stsd ma zach6d do punktu,
gdzie administracyjna granica
zwraca sic pod katem ostrym ku
po{udniowemu zachodowi, okolo
g kilometry ma poinocny zach6d
cd Simmenau;
,,Dalej granica miedzy G6rnym
a Srodkowym SlasRiem;
,Dalej W kierunku z%achodnim
do punktu ,ktory zostanie ozna--
czony IA miejscu, okoio 2 kilome-
try ma wsch6d cd O~rzendorf;
YDalej linis, majaca bye ozna-
czona ma miejscu, idaca ma polnoc
cd Klein Hennersdorff;
.Stad W kierunku poiudnio-
wynn do punktu, gdzie granica
pomiedzy Gornym a Srodkowym
Slaskiem przecina kolej Stadtel-
Karlsruhe;
,Dalej LIMA, kt6ra ma bye O.
znaczona ma miejscu, idaca ma
zachod Cd Hennersdorff, Polko--
WITT, Nordau, Saemersdorf i Dam
mer, a ma wschod cd Strehlitz,
Nassadel, Eckersdorf, Schwirtz i
Stadtel;
.stad granica pomiedzy' Cor
nym a Srodkowym Slaskiem do
przeciecia sic jej re wschodnia
granica okregu Falkenberg;
yStad wschodnia granica okre-
gu Falkenberg do punktu W tym
odcinku5 poiozonego o 8 kilome-
try ma wschod Cd Puschine;
.,Stad do poinocnego punktu
odcinku dawnej prowincyi Slaska
Austryackiego, znajdujacego sic
|okoso 8 kilometrow ma wschod cd
Neustadt;
,jWreszcie LIMA, ktora ma bye
oznaczona ma gruncie, idaca ma
wschod cd Zulls;
T ,yDodatek do ninieiszego okre-
sla Rad i wiadze, pod ktoremi
plebiscyt sic odbedzie i wejdzie
w zastosowanie.
,,Rzady polski i niemiecki 20
bowiazuja sic niniejszem ME pro-
wadzic zadnych przesladowan ma
kt6rejkolwiek z czesci swojego te-
rytoryum i ME przedsiebrac lad
nych nadzwyczajnych srodk6w
dla przeprowadzania jakiejs ak
cyl politycznei ma Gornym Sla'
sku w czasie regime tam okreslo-
nego we wspomnianym dodatku
rzadu i az do ostatecznego zala,
twienia sprawy przynaleznosc'
tego kraju Niemcy \ ninielszem
zrzekaja sic ma korzysc Polski
wszystkich praw i tytuiow dc
Itych czesci Gornego Slaska, kto.
re lea pc drugiej stronie granicy
rstanowionej W rezultacie plebis-
cytu przez mocarstwa alianckie
sprzymierzone.
WoJSKA I ME.
MIEccY MAJA SIZE usUNAc
i. w ciagu 10 dni cd chwili
.;s.;. 81, 1vc;e n;n;e;szeoo trak.
Dziennik Chicagoski. [volume] (Chicago [Ill.]) 1890-1971, 1919-06-27
WLADZE OBEJMIE KOMI-
SYA ~MIEDZYNARO-
IOWA.

,. Obszar objety plebiscyten1
ma bye natychmiast oddany pod
kontrole i wiadze miedzynarodo'
wei komisyi z czterech czlonkow
jakich w~yznaczyc maja nastepu'
Ijace mocarstwa: Stany Zjedno'
czone, Francya, Wielka Brytania
i Wiochy. Ma bye on okupowany
przez wojska mocarstw aliancklcf
Ii sprzymierzonych, a rad ME.
miecki obowiqzuje sic udzielit
wszelkich uiatwien ola transpor'
tacyi tych wojsk do Gornego Sls'
ska.
,,Komisya ia posiadat bedzie
wszelkie prawa, jake wykony-
wal Rad niemiecki i pruski, Z wy.
jqtkiem prawa do ustawodaw.
silva i nakiadania podatkow. Ia.
stapi ona take rad prowincyo-
nalny i powiatowy.
w zakresie kompetencyi te.
komisyi bedzie lezec interpreted
wanie nadanej jej wiadzy, ora1
decydowanie, do jakich grani(
ma ia sprawowac sama, a do ia.
kich znow ma ia pozostawit "
rekach instytucyi istniejacych.
,Zmiany istniejacyeh praw
podatkow NIGGA bye wprowadzo
he tylko "a zgoda tel komisyi.
,!Komisya ia bedzje utrzymy-
wac porzadek Z pomoca oddanycf
do jej dyspozycyi wojsk i, o ilt
to sic okaze koniecznem, PREY
pomocy zandarmeryi, i rekruto-,
wanej z poSrod %miejscowej lud-'
noSci.
.,3. Komisya ia ma postarac sig
natychmiast o zastapienie nowy'
mi usunietych urzednikow i, je'
zeli okolicznoSci tego beda wy
magaly, ma sanla ~zarzadzic usu'
niecie takowych, jak niemniej W
miare potrzeby zastePowac innc'
mi wladze lokalne. Ma ona uzyt
wszelkich, jake uzna "a stosow'
ne, Srodkow, celem zapewnienia
wolnosci, rownosci i ~tajnosci glo'
sowania, w szczegolnoci zaS roz'
porzadzac bedzie prawem wyda'
lenia kazdej takiej osoby, ktora'
by W jakikolwiek sposob usiio-
waia wpiywac ujemnie ma rezul
tat plebiscytu przez przekupstwc
ley terror.
,.Komisya ia posiadat bedzi'
wiadze zaiatwiania wszystkict
Ikwestyi, powstajacych Z racy
wykonywania niniejszych posta
nowien. Pomocnymi jej beds
techniczni doradcy, jakich sobi'
wybierze z posrod m%iejscowej lu
dnosci. Decyzye komisyi maja z;
padac giosami w~iekszosci. .
UPRAWNIENI DO GLoSO-
WANNA.
a. Giosowanie ma sic odbyc v
lynn dniu, jaki postanowia glow
ne alianekie i stowarzyszone mo
carstwa, ME PREDICT iednak jal
W szesc, a ME ~pozniej jak W Il
~miesieey Cd utworzenia wspom
~nianej wyzei komisyi.
,Prawo gfosu beda miaiy wsz,
stkie osoby bez roznicy pfci
'ktore:
Dziennik Chicagoski. [volume] (Chicago [Ill.]) 1890-1971, 1919-06-27

Pc grze W pike l 20 ~zjedzeniu
swych LUNCHEON" I ..ica-craamu" -
bawiacych u mas W goscinie North
Chicagowian zaprowadzono do ka-
pielni (swimming pool) gdzie to z
naszymi stawali znow W zawody ably
pokazat. kto lepszy.
Wszystko szio ladnie 1 skladnie,
gdy nj stad nj z owad, nawinai sic
malice ubrany W murdurek ioinier-
ski, }adny chiopcSyna 1 ten jak kio-
da wpadi take do woody. wykapai
sic doskonale, a potem trzeba go by
10 rozbierat, ubranie suszyc, ably ma
lee m6gi wraz z kolegami 1 kole4an
kami swymi jechac z powrotem do
domu. Biedny wojak....
starsi spedzilt rsszte czasu ne
zwiedsaniu zakiadu. zegnani mile !
serdecznie ~odjechali goscie nasi
powrotem do North Chicagowa.
- Prosimy do mas ~czesciejl
E y Il
Pc wielu kiopotach ~nareszcie do
czekalismy sic, II dis We wszyst-
kich budynkach many wode al Z
Chicagowa. Zaprowadzenie 1 sko-
nektowanie rur wodotiagowych u
kohczono onegdaj. Jestto jedna
wislu ulepszsh, mad kt6remi sie tn
obecnie pracuje.
q - n
W przysziy ozwartek, dnia 8. lip
Ga, o godzinie 7mej %wieczorem, "
salt Zak3adowej odbedzie sic Eaba-
Wa zw, ,,Bunco Party, ktors urza-
dza Klub Towarzysh Pan p. ~. ~.
Jadwigi. Wstep "A biletami. ktore
naby6 MONA Cd cE,onkih klubu.
= 900 :
Wystep sierotek . okazyi xakot-
czenia roku szkolneso, odbedsie sic
W sail naszej " niedziele. dnia ego
lipea o sodsinie scisj 20 poiudniu.
X. Kapelan rozda takse dyplomy
dwom chiopcom 1 tylut dziewoss-
tom, ktorzy ukohczyli osmy stopien
nauki " szkole naszej. Ma wystep
ten sapraszamy wszystkich naszych
przyjaciol | przyjacioiki . Chicago.
u - u
Ma boisku sierocihca starsza dsie
wiatka - ubiegiej niedzieli o godsi
ME 4tej po poiudniu (po p%rocesyt)
stanela do cry W pike metows 3
rywalami z lubu Edison Park. Kon-
test ten, W 6smej kolejce zakohczyi
sic punktami 9 do - gdy tamci
dostawszy strachu, uszli z boiska o.
bawiajac sic ,.smar6w." Me chcieli
dslej z naszymi grad I kwita.
Pc stronie naszej grail:
Fabian, C. I.
l.. lmbiorskl, l.. I.
J. Imbiorski, 8 b.
T. G~asioroWski' l b,
Z. T~omaszeVski, 2 b.
ZmarzliEskt, 8. 8.
Strama, c.
B. G~inczeWski' p.
Krysiak. r. I.
Dziewiatke przeciwnikow Sas sta
nowili:
Crofoot' : b.
Moe E.. 8. s.
Becker l b.
Pope 8 b.
Group, c. I.
krum, l. I.
Nicholson, c.
Velita, p
RAPPORT " cylfach taxi:
z l 4 - ~
Dziennik Chicagoski. [volume] (Chicago [Ill.]) 1890-1971, 1919-06-27
Z Argo Summit, Ill.

Ubiegiego piatku W parafii p. W.
sw. Jozefa, gdzie proboszczem jest
K. Tomasz p. Bona, dziatwa .szko,-
M pc ~caiorocznej nauce, otraynnla
wakacye. 2 okazyi zakoGczenia se=,
nu szkolnego odbyIa sic wycieczta
do miejscow osci zwanej .Dellwosd
Park, pod przeyodnictwem X. pro
boszcza ! jego asystenta X. NJ. War
kockiego, Jakotez siostr Nauczycie-
lex. Dziatwa bawila sic wysmienicie
rogmaitemi zabawami, a mianowi-
Gle: wyscigami, tahcami, spiewami,
oraz pieknymi grant. Ma wyciecz-
CO z~auwatylismy take dr.. Stanisla-
wa Bone, brata K prohoszcza.
W srode, dnia 1890 b. m, Cd
by{o sic " teatrze Grand, walne ze-
branie mieszkanc6w wioski p. n. Ar
go-summit. ktorzy 90 oorganisowa-
nj " tax swana organiEacye publ
csneso dobra tamtetszej osady pod
nazws Community Center. sala
byh suczelnie przepelniona- Pre-
mswtali; u te.yhu ans1elskim wy
g4cEs MOVIE p. Hayes, a " tezyku
polskim p. W. r. wsikowiak, re-
daktor pisemka ..Despiaines Valley
News'. obat przemawtali ma tsmat
u~lspsaenia wtoskf 1 " raSie prseDrc-
wadzenia 3aheh tadan 70 tahe
waaEnie organizacye ~publicsnego
dobro 60 wtelce ~potrzebne. Publ
oznoso zadowolona przyrzekia po-
pierae "a nowo powstais orssntsa-
cye obywatelsks.
Dziennik Chicagoski. [volume] (Chicago [Ill.]) 1890-1971, 1919-06-27

6. Natychmiast, jak tylko gio-
VINE alianckie i stowarzyszone
mocarstwa oznacza granice. mig
dzynarodowa komisya zawiado--
mi wiadze niemieckic, IL mogq
Iobjac administracye terytoryum
przyznanego Niemcom i wiadze
tie sa obowiqzane to uczynit w
ciagu miesiaca Cd dnia zawiado-
mienia / w spos6b przez te ko-
nisye przepisany. W tym samym
okresie czasu i W sposob orzez
komisye przepisany rad Aolski
obejmic administracye tych OBJ
szar6w, o ktorych zapadnie decy-
zya, re maja zostat polskimi.
.!Koszta armii okupacyjnej i
wydatki komisyi, zar6wno w spell
MANU- funkcyi przez MIA sama jak
wynik}e z administracyi tymi OBJ
szarami. poniosa one same.
"UDOGODNIENIE .TRANSY-
TOWE OLA NIEMIEC.
..Artvkul SO. - Polska obo-
wiazuje sic przyznac wolnosc
przejazdu i przewozu osobom, to-
warom. okretom, pojazdom, wa
gonom / poczcie w transycie po-
miedzy Wschodniemi Prusami a
reszta Niemiec przez polskie te-
rytoryum, wiaczajac w to woody
terytoryalne i traktowac tie trans
porty co najmniej tax samo PREY
chylnie jak swoje wlasne, albo
najprzyjazniejszych sobie naro-
dow i rynk6w wywozu, a to "a
rowno pod wzgledem ufatwien,
restrykcyi it'd.
yTowary w transycie .maja bye
wolne cd eel / innych podobnych
oplat.
.,WolnoSc ~transytowa rozcia--
gao sic bedz;e take ma obsiuge
telegraficzna i telefoniczna ma
warunkach zawartych w posta--
nowieniach artykuiu SO.
NIEMCOM
~KOPALNIANE.
,,Artykui 80. - Polska obowia-
zuje sic pozwolic przez przecias
lat Is ma eksport do Niemiec pro-
duktow kopalnianych re wszyst-
kich swoich czesci i ma warun--
kach zgodnych z obecnym trakta-
tenn. Eksporty tie maja podlegad
c!om i innym oplatom czy re-
strykcyom ma wywozy.
,Polska podejmuje sic pred
siewzia6 take kroki, jake NIGGA
sic okazac konieczne ola zapew'
nienia, il niemieccy nabywcy be,
da mogli produkta te zakupic
otrzymac ma warunkach rownic
korzystnych i podobnych iak ma
bywcy w Polsce, albo z jakiego'
kolwiek innego kraft"
Do artykufy 90 ma bye dodany
nastepuiacy paragraf:
Dziennik Chicagoski. [volume] (Chicago [Ill.]) 1890-1971, 1919-06-27
KOSZTA PLEBISCYTU PO-
NIESIE SAM SLASH.

danel mielsCOWOSCl
El Mundo. [volume] (San Juan, P.R.) 1919-1990, 1919-06-14
RELACION DE LOS PASAJERoS
QUE SALDRAN DE NUEvA YORK
EN- Ell PROXIMo vLAJE DEL VA
POR "COAMOD

S. N. Marvin, A. B. Marvin, Juan
Figueroa, Valentin Berries, Andres Lo-
PEE, Gabriel Soler, sehora M Pujols, Sc
fiorita Nydia Diaz, Jose A. Amadeo.
Cesar Dominguez, w. Van Leenhoff
A. Navas Torres, Francisco Casalduc,
Juan N. Torruella, Ricardo S. Almei-
da, Diego Torres, Laura Quingley, Lii
llian de Ferrer, Ramon Torres Colon.
B. F. Sanchez, Norman D. Diners, A.
Guardiola, A. w. Besosa, German Ra-
mirez, o. G. Costa, E. Martinez, Eduar-
do Umpierre, Manuel. Comunes, seiiorita
Rosa Martinez, sehorita Mary Powers
T. Bartholomew, Jose M. Gatell, sefio-
rita H. Geissinger, sefiora S. Wives. Sc
iiorita Shanton, Raul Pietri, doctor A
Pietri, sefiora A. Pietri, E. G. de Que
vedo, sefora D. R. Carrion, sefiorita
Virginia Carrion, Mauricio Carrion,
Fernando Alvarez, Jose Benito Alvarez
y sonora, seiiora F. E. Boyd, senora
Stanton, Manuel Gonzalez y familia
A, E. Coplan y sonora, sefiora Whita-
ken, seiiorita Emely Beckwith, senori-
El Mundo. [volume] (San Juan, P.R.) 1919-1990, 1919-06-14
ManeTa de GQntranestar los aviadOes aIgunOs deICs
fen6menOS fiSiCOS que Sc pTGSentan en- ell eSpaCiO

por razon de que son dos fuerzas con.
trarias encontradas la del tim6n YER
tical y la de la helice, sucediendo ca
SOS desgraciados en- la practica, pues
tanto ell timon vertical como toda la
cola de la maIuina Sc han hecho pc
dazos en- uno de esos virajes.
Por esa razon, en- la Academia Sc nos
aconseja que, al dar la vuelta, siempre
Sc de ell el mismo sentido de la mar
cha de la helice.
Termino Ell presente tiltimo articulo
de aviacion, manifestando Categorical
mente, que al no ocuparme de las pi.
ruetas fantasias que desarrollan los
aviadores EN- la actualidad en- el cspa-
clio, es porque siempre las censure dia
t'ras dia, solo por el fin tragico que
tienen mis- colegas en- la aviacion al
hacer dichas suertes, que, despues dc
todo, no tienen ningin fin practice nj
beneicioso para la humanidad. Los 60
biernos debian de intervenir va en- csc
asunto, castigando severamente con
grandes y fuertes penas los aviadores
que Sc dedican a semejantes tonterias.
pues va hemos leido EN- la prensa eli
fin tragico que tuvo el original Lincoln
Beache, y jll'imamente, el famoso avia.
dor frances Vedrines, quien aterrizo
un dia sobre el tejado de una casa.
Rafael MARTI.
El Mundo. [volume] (San Juan, P.R.) 1919-1990, 1919-06-14
ENrERMEDADEs DE vERAEo

Para gozar de una busna salud du-
rante Ia estaci6n de ealor, % nscesa-
rio que los riHones y vsjiga funciousn
normal y abundantemente. Los artri-
COS a quianes fAeilments ss lee ils-
pregna ei Acido frico. no tisnen Ia
suiciente cartidad dc orina para ha.
cerlo salir. II Arthri-sei rsstablsce las
orinas abundantes y svita los dolores
he los rifones. las cOngestiOnes del hi
ado. los reumatismos y t0das las ma
nifestaciones del Arthritismo de vera
no. En- todas las Tarmaeiss.
Representante. Juan A. Perez. Box
1876. Allen 50. San Juan. r. r. Advt
El Mundo. [volume] (San Juan, P.R.) 1919-1990, 1919-06-14

Continuation de La pagina q
sino un fen6meno 6ptico. Ahora bien;
al exponer ell presente fen6meno, 10 ha-
go con ell objeto de que los lectores Sc
puedan dar cuenta mejor con Ell ejem-
plo veridico siguiente: Sc di6 ell case
de que un estudiante, despues de haber
sido graduado, vol6 sobre Ell mar, con-
feso que Sc encontro perplejo con ell
fenomeno cuando volaba, Y en- su defen-
sa, dijo, que a medida que volaba ha-
cia funcionar Ell timon horizontal, con
objeto de ir subiendo mas mas, te-
miendo que ell mar lie fuera engu-
llir; 10 que fue solo una novata-
da del estudiante, que creyo que tenia
que ir subiendo su maquina a medida
que volaba sobre el mar, siendo solo
un fenomeno optico.
Deseo eXponer los lectores un deta-
lie muy interesante en- la aviacion. Guam
do Ell photo desea hacer cualquier vira-
je, bien sea a La derecha o a la izquier-
da, debe tener muy presente fjarse
EN- que sentido gira la helice de su ma
quina, con objeto de que al dar ell
viraje o la vuelta, sea siempre en- ell
mismo sentido que gira dicha h6lice:
nunca contraria. (No quiero decir con
este que no Sc pueda dar dicha vuel-
ia; Sc puede, pero es muy peligroso,
El Mundo. [volume] (San Juan, P.R.) 1919-1990, 1919-06-14

Para fon0grafos oieda, San Jose No Adyt
El Mundo. [volume] (San Juan, P.R.) 1919-1990, 1919-06-14
ia Sara caballero seaora An.,- N

ia Sara Caballero eeiora Amelia IN
20 seh0ra Pil7 Na1al Eusuio w.
franc, W. CoKhead & Justin Costa. Ie.
dro Perea, F. B. Pons, Carlos Tons, Rev
Herman Brandens, ]. SOFA, Alfonso No
voa j. Socks, Juan Rodriguez, Calixto
Colon, Howard Smi h, Justo Barros.
Carlos Trueba, Donate GOTTA, Juan Cal
deron, sefiorita o. Hingsburg, w J.
Rector y sonora, S. Borras y sonora.
sehorita Maria Borras y senorita o.
ma Pietri.
El Mundo. [volume] (San Juan, P.R.) 1919-1990, 1919-06-14
CCNDIcIoNEs DE VI.
DA EN- EsPANA

Nueva York, JUNO 5.-Los alimentos
son ahora abundantes en- Espafa ca.
81 tan baratos como antes de la guerra.
La vida de las ciudades es siempre ale.
gre los grandes restaurantes. hoteles
y teatros Sc ven todo ell dia repletos
de gente.
Los ciudadanos de los Estados Uni.
dos que vivian antes de la guerra en-
Europa dicen que la vida espafiola es
mucho mas agradable ahora que la dc
Francia Italia.
El Mundo. [volume] (San Juan, P.R.) 1919-1990, 1919-06-14

Buena 0pOrtunidad

S. iesea comurl' ma s6lifa "a
- los plautas De madora te-
;hada dc teja metal, puede
IN en- n Ave Miramar No.
Is Iformaran Tel 100 azul,
'urce Tel 425 San Juan.
El Mundo. [volume] (San Juan, P.R.) 1919-1990, 1919-06-14
RADIUN DE sEDA Y CREPE GEoR-
GETTE

Participants nuestros clientes ha-
ber recibido un complete surtido en-
taffetas de seda, radium, crepe de Chi
ma, crepe georgette, chameuse, lama de
plata, botones de fantasia, hilo de Sc
da, seda en- madejas, soutach de seda,
etc. Pida muestras lame al telefono
671, Santurce..
]. MEJIAs & CO., Stop 241a Advt.
El Mundo. [volume] (San Juan, P.R.) 1919-1990, 1919-06-14

Para cajas Registradoras oieda. A
El Mundo. [volume] (San Juan, P.R.) 1919-1990, 1919-06-14
La ECONOMICAL

Fonda Restaurant y casa dormito-
rio Excelente servicio en- comida q
Ia carta.
Ell Restaurant mas popular On San
Juan pOr suS serviciOs y condimenta-
ci6n en- la comida.
Tel6fono 11s. Restaurant CristO 81
y dormttOrio Cristo IA. Propietario,
Advt. PATRICI0 BLASCo.
El Mundo. [volume] (San Juan, P.R.) 1919-1990, 1919-06-14
COLLABORATION

A los sefores que nos honran envian
donos espontaneamente trabajos de CO
laboraci6n les recomendamos que guar
den copia, pues no respondemos de 80
devoluci6n en- case dc no utilizarlos
nj sOstenemOs correspondence sobrs
clos.
n hecho dc que este diario pubhQue
un trabajO hrmado, no signifca nece
sAriamente que 20 soDdarice con 81
El Mundo. [volume] (San Juan, P.R.) 1919-1990, 1919-06-14

Sc vende papel peri6dico viejo
S ESQ quintal.
Dirija sus pedidos Gel MUNDo".
Advt.