Wiarus. (Winona, Minn.) 1895-1919, 1919-07-01
Polska to ME puszcza, ale
kraj bogaty.

w "Dzienniku Poznanskim pi-
see DR.. Wachowiak 0 Polsce mic
dry innemi co nastepuje:
Pc. $50 %letniej niewoli pow
stale z grobu Polska. Potrze-
by zniszczonego przez wojne
kraju So obrzymie. Pieniadze
sa podstawa kazdej panstwo-
wosci. TAX tez u mas W Pol
see So take ska1by i takie bogact-
wa. re W cyfrach trudno je wyra-
zic. TIE skarby trzeba wyzyskac a
ma to potrzeba uchronic kapita},
kt6ry nar6d praca produktywna u
bieg1ych dziesiatek lat nagroma--
dill. Ten kapita1 W reku panstwa
zacznie pracowac W przemysle,
handful rolnictwie. Otworza sic no
we zr6d1a dochodu narodowego
majatek, jednostek i og6}u zacz-
ME sic mnozyc i wzrastac.
Polska jest dis jedynym krajem
Europy, kt6ry niema d1ug6w
panstwowych. Si1a podatkowa Pc
lski jest znaczna.
Trzy czynniki przyjeto og6lnie
w gospodarce jake wytw6rcze:
przyrode, kapital i prace.
Jezeli nar6d ma rozwijac sic
prawidlowo, must przedewszyst-
klein posiadac pc temu warunki
przyrodzone; po1ozenie geografi-
czne, klimat znosny i ziemie uro-
dzajna. Ale warunki te, dzieki pc
stepom nauki, moze czfowiek W
pewnej mierze przekszta1cic ma
swoja korzysc. Dowodem ma to
srodki komunikacyjne jak koleje
kana}y a ostatecznie ulepszenia
ziemi. Czfowiek z biegiem wicklow
przemieni} warunki przyrodzone
ziemi, a tam gdzie on rozciaga1 sic
dixie pustynie, dis kwitnie zycie
Drugim czynnikiem wytw6r-
Gym jest kapitaf. Przez kapitaf
rozumiemy wszystkie wytwory
piracy ludzkiej; kt6re zn6w s}uza
produkcyi.Bez kapita1u rozw6j go
spodarczy by}by niemozliwy. Kapi
tai, dopiero umozliwif przejscie do
intensywnej gospodarki rolnej,ka
pita1 stworzyf fabryki, a usuna}
rzemiosla. Kapita} pre-
istoczyl technike .przebudowaf ca
1e zycie gospodarcze. Bee niego w
obecnych warunkach ME moznaby
scbie wyobrazic postepu poszcze--
g6lnych narod6w.
Ale o wiele wazniejszym sczyn-
nikiem jest praca ludzka.
Przyroda .kapita1 dopiero pod
wp1ywem piracy ludzkiej nabywa-
j. realnej wartosci. Bo wyobraz-
my sobie kraj najbogatszy W da-
ry natury, u%rodzajny i zyzny -
bez piracy i wysiiku ludzkiego ME
professionally Oh jednak wartos-
CT wytw6rczej. Wyobrazmy sobie
kapitafy wszelkiego rodzaju, ma
gromadzone przez stulecia mic
one ME znacza bez wsp6}udzia{u
cz1owieka.
Praca ludzka zaznacza sic w
trzech kierunkach: fizycznym, in
telektualnym i .etycznym.
Wychodzac zstych za1ozen og6l
nej natury zapytamy sic: czy ma
rod nasz ma wszystkie te dane,
kt66re inne narody europejskie do
prowadzily do tego wielkiego or
kwitu gospodarczego, ktorego by
lismy pred wojna swiadkami.
Przyroda bogato mas obdarzyfa.
Wewnatrz kraju, dor6wnywu5ace
go przestrzenia najwiekszym kra-
JON europejskim, ME braknie
nam niczego, co do rozwoju gospo
darczego jest potrzebne. Wie1kie
urodzajne r6wniny, jahby stwo--
rzone ma to, ably produukeoWac zb!o
re nietylko ola siebie, ale ola ola
potrzeb.. zagranicy. Size wodna ba.
rdzo gesta. brak tylko urreeggulowa
MIA rick i kanal6Wv. P1,o cd ziemi
jest obfi-
tose. Sauna Galicya. przedstawia W
tym wzgledzie jakby kraj obieca-
ny. Wspomnijmy tylko matte, a
zrozamiemy bogactwo zrodzone
tego kraju. Galicya produlk4oWafa
dotychczas 20 Geese wytw{6rrczosci
sswiatowej .nafftty: solanki " Vie
maja slave j poza Polska.
Soil potasowych jest tax. e dlluzio,jak
wegla, zelaza j o1oWiu. a co MOI
naby zrobic przemyslu elektr7