Dziennik Chicagoski. [volume] (Chicago [Ill.]) 1890-1971, 1919-10-07
WILNO 1 BIALORUS OLA POISKI

Polacy wypari ~ostatecznie bolszewi-
k6w poza Beretyne / DIVINE dociera-
JAG do dawnych granfc Rzeczypospoli-
tel Polskiej. Fakt ten wysuwa ma po-
r1sdek dzienny sprawe ~przysziosci
Biaiorui.
Pred ro1biorami obszar Polski ma
wschodzie siesa3 poza Dniepr i Dzwi-
ne. Nemia Wftebska po&otona po dru-
giej stronie Dawiny / ziemla Mohylew-
ska mad samym Dnieprem nalezaly do
Polski.
w T. 1898 Rosya zaanektowaIa jJH
165.OOO kilometr6w kwadratowych OBJ
szaru polskiego, pozoSrawiajac Pru-
som i Austryi to, q p6&niej naEywano
,,Kr6lestwem Polskiem".
Zaanektowane przez RuSye prowin-
eye Ltwa, BiaforuS 1 Ukraina zamiesz-
ka}e byfy przez Pola&6w, Litwin6w,
Zyt0w, Lotysz6w, Bia&oruSin6w i u
krai6c0w. MoSkali ME bylo tam wca-
lie.
Rome te n~arodowosc, zyjsc cd cite
pch stuleci pahstw0wem zyciem pol
skiem, posaaJaiy cakie1n odmienne cd
MoSkwy Ooyczaje, tradycye i aspiracye
podobnle jak Polska i MOskwa rGGni-
~ sic jezykami, wyZnaniami i intere-
Sami.
WiedZial 0 ten rad roSyjsk i ida
wal subie Sprawe, re aSyuni1acya Litwy,
Biaiorusi i Ukrainy q Rosya bybaby
nader trndna i ME my5la{ zrazu do niej
sic zabierac.
AlekSander I. Wzna{ niejednokrotnie
poSk0sc Litwy. W 1915 kiedy zostal
,,kr0lem' Htworzonego przez kongres
WiedehSki Kr6lestwa PVlskicgo, przy-
zekt nawet car P0lakOm zwr6ciG Lii
tive Kr0lestwu. Me dotrzymai jednak
o6ienicy jego nastepca Mko}aj l..
PowstaOie W 1880 ro&u. rozwScieklilo
tegO despOte. Mihoiaj poetanowi} ujarz-
mic PolakGw i abral sic do znisDcze-
MIA polSkoSci. prZynajmniej We wScho-
dnich prOwincyach Polski. ZeSlano
wtenczas $1,000 rodzin polskich do
MoSEwy, a do Eh ~posiadloSci na Litwie.
Bialorusi / Ukraine naslano oSadni-
k6w moSkicwSkich. "a grauice uGekaG
musiaiy tysiacC PohKow. kt6rzy brazil
udZiR} W powStaniu. Majatki ich San-
fiskowapo i rozdano CzynOwnikom 10
syjskim. 1 W ten spoS6o mp. ojciec Sto-
iypina, stat sic Ziemianinem W Gro
dziehskiem, po powstantu " 1863.
Pc tenn drugiem powstnniu stracili
POlaCy prawo nabywania Ziemi ma Ii
twie, Biaforusi i UKRAINE. WSasnoSc
polska W tych prowincyach Sprzedac
byfo mo3na tylko ROsyaninowi lub
Niemcowi. W ten EaS spos6b setki ty-
slecy hektar6w zie1ni pokkiej przeSzlo
W rece rosyjSkie.
Niemniej strasznem byfo przeSlado-
wanie ~polSkoSci W dZiedzinie wycho-
wawczej.
~Unfwersytet polski W Whine zam-
knietO W T. 1882, a wraz z MIN lyceum
krzemienieckie na Wo4yniu zaloa0ne
przez wielkiego filautropa C~zackiego.
yTysiace ssk6} poskich zamknieto hub
D~niszczOno. Liczba a~nalfabet6w sta1a
sic tax wielka bk jeszcze nigdy "a
czas6w paDowania polstiego.
Nawet religia do0naia wSciek}ych a.
tak0w re strony czynown&6w moskiew
skich. Katolicyzm ME mial W XIX VIE
ku bardziej Ea&artych wrog0w, jaX VIA
Snie Rosya prawosAwna i carska.
Bo katolicyzm 20 byia przeciez Pol
ska, to byia Litwa, a nawet Bia{oruS,
gdzie liczni byli rzymsko-katolicy, gl6-
wnie POlacy, lecz jeszcze liczniejsi gre
ckoJkatohcy, po4aczeni z Rzymem, czy
Ii Uniaci.
W roku 1889 Miko}aj 1. zni0sl Kos
ci0f unicki i ZnRlSii set&i tysiecy Bia-
}orusSnGw do przejScia ma prawoShawie.
W 1873 wznOwiono przeSladowania, -
znowu poplype3a krew powt6rzyly sic
rzezie W pelni XIX Stulecia Me div
tez, il W tych w~arupkach administra-
eva rOsyjSka ME spieszyta sic re spo-
rzadzeniem spisu lndpoSci pod wzgle--
dem narodOwOSciowym ma Litwie i ma
BiaiorWsi. Obawiaia sic. IL przytdzie
wykaZac zbyt wielka proporcye zy-
widow ACKNOWLEDGEMENT.
Badz co badz W 1861. W chwili znic.
sienna pafrszZyzny. W epoce kiedy agi-
tacya p0lska DnOwu niepokoila Rad
rOSyjSki, ma ObSzarach dawnej Polski,
przystapi}y wladze rosyjSkie do sporza-
dzenia spisu tego W kilku prowincyach
z~achodnich. l warto por6wnac 0wczes-
he cyfry z cyframi Og6lnego spisu i'm
peryum roSyjskiego z 1897.
Ogromne zaS r6Gnice W obydwu tych
spisach wskazUja oczywiscie ma MEDIA
bose adninistracyi rOsyjskiej, a made
wSzystko ma jej s~tronnicZosG. l tax W
Gubernii Wiaefskiej ma S41 900 miesz-
kahc6w 1851 bylo $4,000 rzymsko-
katolik6w, prawie samych Polak6w.
$4,000 prawos8awnych, oraz $1,000 ~
dow, czyli 20 procent katolik6w. 20 pro