davidaulloa/AmericanStories huggingface dataset:
Dziennik Chicagoski. [volume] (Chicago [Ill.]) 1890-1971, 1919-09-29
MA WOLNA CHW1LE.
Polskie.
(Przez Eye1nunta Krasirfskieso.)

glo zmieszaG sic z powietrzem ojczy-
stem: spOjrzenie Ostatnie n%apr6zno
szukaG bedzic tego nieba, pod kto-
rem ola jednych z mich upiynelo die
cinstwo, ola w:elu innych aycia polo
wa. Zal i'm byio "a ukochana ojczy-
Una, tax bogata w kiosy, w zielonosc
pastwisk, TAX piekna dawna swa
chwala, tax wielka wspomnieniami;
"a To- ziemia, zmieszana z PROCLAIM
przodk6w i bohater6w tylu; gdzie
kazde drzewo, roSlina kazda byia
~przyjacielem ich lat d~ziecinnych, a
kazdy wym6wiony wyraz p~rzyspie--
szal bicie ich serca. Mieli umrzec
zdala cd niej, ma ziemi obcej, W ME-
znanych o%kolicach. Ale umrzec "a
mia, a tego byfo dosyt. Mic zatem
ME mogIo zniewol:G ich do zawrocss-
mia orl6w i sztandar6w z drogi ku
p%oIudniowi.
Nadjechai wreszcie w6dz ma zie>
lonym, .stepowym rumaku dummy,
piekny odwaga meska. l rozkaz IA
talny ~przebiegl armie L kohca do
kohca. Wszystkie kolana ugieiy sic
W jednej chwili, a usta wszystkie wy
szeptaly kr6tka modlitwe. Pc chwili
cola szlachetne ,pochyaEy sic MI
lei jeszcze; rycerze zegnali ziemie
rodzinna, caiujac suchy pyl jej pla-
SHOW | dlugo, dlugo ust swych oder
wac cd niej ME mogli, jak kocha-
mex iegnajacy u~b6stwiona kochan-
Ike. Nastepnie kazdy z mich wzial 3D.
robine tel ukochanej ziemi i ziozyf
ia ma piersi, jak kto m6gl: oficero-
vie w medalionach srebrnych Tub
z}otvch. inni W woreczkach z jedwa-
blu lub aksamitu, zo1nierze wres5cle
W szmatce pi6tna.
Dziennik Chicagoski. [volume] (Chicago [Ill.]) 1890-1971, 1919-09-29

lie podnieSc sic wdziecznie. w odda-
Ii r~ozciagajace sic pola uprawne sta
nowi}y smiejace sic Ito pieknej zie-
leni, run ma mich porasta! juz bo--
wiem bujnemi kepkami. Kilka tn !
6Tdzie rozrzuconych wiosek dopef-
nia1o pbrazu; strzechy ich zo}te i bia
le zagrody odbijaly w~dziecznie OF
ram otaczajacych. w oddali poiyski-
.wala W slohcu dzwonnica ~wiejskiego
koSciolka, a ko~najacy odgios dzwo-
now dolatywal do uszu ~zolnierzy.
Byly to modlitwy pozostaIych PREY
jaci6{, t~owarzyszace i'm PREY odjez-
die. -Sklepienie nieba zasiane bylo
obloczkami drobnemi, kt6re zwolna
okraaaly sionce, p~rzes}aniajac zlek-
ka swietny blask jego prominent.
Wojsko u~stawione bylo we diva
szeregi pu}kami; kazdy pulk dzielil
sic ma bataliony, a kazdy battalion
ma kompanie. Oficerowie smutni l
milczacy stall wsparci ma szablach
ma czele oddzial6w. Oczekiwano do
w6dcy a z MIN rozkazu do wymarszu.
Posepna r~ezygnacya malowaia sig
ma wszystkich twarzach, poczawszy
cd prostego zolnierza a konczac ma
wodzach. Czasem, CO prawda, nagfa
b1yskawica uniesienia i nadziei, pre-
latujac z szeregu, ozywiala ma chwi-
lie te oczy, CO juz n!eraz bez trwogl
zmierzyly sic re smiercia, ale Wnet
przygnebienie bralo znowu przewa-
&c. Mieli bowiem ~porzucit braci, ro-
dzic6w. zony, a kt6z z mich mogi sic
spodziewat, re ich kiedys jeszcze do
serca przycisnie?
Me ,tylko ich zycie, imie nawet
zaginsc mialo W dalekich krainach;
ostatnie westchnienie ME bedzie mo-
Dziennik Chicagoski. [volume] (Chicago [Ill.]) 1890-1971, 1919-09-29

gijskiego Konga w Afryce, a W 20.
iudnfowO = w%schodniej stronie iakiS
wymalowanO appendix ,,Ruthenii", W
kt6rym pO nazwach Mast Tarnopola
1 StanisIawOwa - pOznajemy nasza
Wschodnia Galicye, o kt6rej wszyscy
Wiemy, ii sic jej Ukratncy zrzekli IA
rZecz POlSki.
Ot6z TAX wyglqda, lyle jest warta
nova mapa 1 6w ~,,atlas" Hearsta. Me
many bynajmmiej pretensyi do po-
dawania expertyzy w sprawach O.
mawianych, ale pragniemy OswietliG
naIelycie ghupstASo wierutne. narzu-
zane tn publicznOS"i, Wsr6d kt6rej
naszych spOro przez niesumienne
wydawnictwa, pragnqce wykorzystaG
bezkrytyczne SrodowtskO ola tanie-
go, lichego humbugu. CZego ME vie
my, powiadamy wyraznie, re ME VIE
my; p%rzyEiadem to, co wyzej samt
piszemy o granicach Polski; tacy las
blagierzy dZiennikarscy, jak owl
,,geografowie" z hearstowskich pismi
del, pojecia ME majacy o stosunkach
europejskich, o krajach i ludach, o
kt6rych orzekaja - biora sic bezskru
pulatnie do smarowania map 1 wyty-
czania granic!.. :. lynn ,omen--
from" (geometrom) zalezy przecie
ME ma owych granicach, co Oni IA
pojecic maja o po~litycznej geografii
EurOpy!.. i'm idzie O ~wydebienie
doIar6w jak najwiekszej kupy 1 ola.
tego ME wahaja sic idyotyzm6w swo.
ich poIecac do szls6f nawet!... Do
prawdy to tylko tutaj mozliwe...
Dziennik Chicagoski. [volume] (Chicago [Ill.]) 1890-1971, 1919-09-29

Piekpe byIo poSwiecenie sic wo1sk
polskich. Pc rozbiorze nieszczesliwei
cjczyzny i po bezskutecznych usiio-
waniach przywrocenia jej niepodle-
glosci, pozostale .wojska polskie ze-
brady sic pod dowodztwem generaia
Dabrowskiego i pod nazwa Legion6w
Nadwislanskich. Zmierzaiy ku WHO
chom, ably zerwae kilka lisci wawrzy-
nu / walczyG do o~statniego tchnien:a
"a ukochana ziemie, ktorej dawna
potege przyrzekai powrocit "a Gene
ich krwi wielki MAJ owej chwili.
W piekny poranek majowy nieu-
~straszeni CT wojownicy opuscili sra-
nice Polski, wieksza ich czes6 ME
miala jui jei nigdy zobaczyc. Jasnie-
lace slonce zlewalo ma mich potoki
swiatIa; dztda kawalerzysty drago-
ma, bagnet tolnierza pieszego / ka-
szkiet kirasyera polyskiwafy W pro
mieniach s~lonecznych. Byio to zara-
zem 1 jakby z~apowiedzia niesmiertei
mel chwaIy i jakby gorzkiem szyder-
stwem z boleSci, rozdzierajscej ich
dusze W chwili pozegnania domo--
wych ognisk, kt6rych plomieh s1od-
XII oswiecal niegdys ich kolyski.
Otaczala ich dokola obszerna row.
nina p~iaszczysta, pokryta lasem 1o-
diowym, kt6rego ciemny koloryt pod
nosiia ~ieszcze swieta rosa wiosen-
ma. TUT obok mich villa sic rzeczka'
W wodach tej przegladaiy sic wierz-
by placzace, Ivy zorzy poranneI o.
uadajace z lisci, zraszaly zielone jet
brzesi. wilgotna trawa rosla doko-
Ia. chwiejac sic "a najliejsSym pod
muchem wiatru to W to, to " owe
strons, kotyszac sic miekko, to zno-
WI zyinajac sic ku zieni. by "a chwi
Dziennik Chicagoski. [volume] (Chicago [Ill.]) 1890-1971, 1919-09-29
ZaloiOna 1897 roku.
MACIERZ P0LSKA.
TELEFON MONROE 1903.
HARZAD GLOMNYI

EARZAD GLOW
Ks. Franciszsk Gordon. Moderator.
Ks A. a. K2owo, Wice-Moderator.
Wojciech +. SOska, OreZes.
Ant9nina Baranowska. wice-prezeska-
Wojciech Menkicki, W~ice-prezes.
romasz s BlachowSkt. Sekretsrz
Franciszek witkowski. S~karbnik.
stanis4aw Liczmanski. Dyrektor.
Wladys}aw Lopatka. Dyrektor.
Antoni Mazurk. Dyrektor.
LeOkadya SoSka, Dyrektorka-
Salomea U~rbanska, pyTektorkS
Franciszka Bieschke. D~yrektorka.
DR.. FIR. A. Dulak. Lekarz NacZelny.
Adv. Piotr p. Mindak, DoSsdca Prawny.
Berta C.. WoJtalewicz. Asyst. Sekr. Gen.
GODZINY BIUROWEI
Biuro Zarzadu GAownego otwarte "
dni powszednie Cd godz. 9-tej rano do
e-tej wieczorem, wv sobots do lei po-
~poludniu). Wleczorem, W dni powsZed-
ME z wyjatkiem soboty()., Cd ,godziny
7-mei do 9-ret. w niedzisle 4 Swieta
u~roczyste. bluro Jest zamkniete.
prezeSai " p~oniedzialki I piatkl wie-
czOrami cd godzIny T-mej do s-tei
WszeIkIe korespondencye do Glowne-
20 PreZesa nalezy adresowac:
wOJCIECH +. SOSKA,
lass w. Division str, Chicago, III.
SekretarzaI W poniedzIaiki. wtorkI.
srody I cZwartkL Wiecsoraml cd godZi-
ny 7-meJ do s-tei 1 cd 1-sZej popoiu-
dniu eodIiennie. Z wyjatkiem soboty' cd
S-AGI III $500
skarbnIkai We wtorki, srody I pistkI
cd godziny 1-meJ do s-tej wieczorem-
B~kkndanIa Oplat. wszelkie oplaty do Ka-
sy Gi6wnej prBytmujs Kasyer GA6wny
podcIas godEin ofiso wych. albo we dnis
W godzinach Ofisowych, SekretArz &C.
neralny.
wszelkle listy nadsylac nale4y IA re-
&c Sekretarza Generalnsgo:
TOMASZ y. BLACH0WSKI,
Secretary Polish ALMA Mater,
14SS w. Division str. Chicago, M.
FINANSE.
Przekazy bankowe pocxtows
(eheeks, money orders etc.) nalezy wy
StAwlac ma organizacye:
POLISH ALMA MATER.
1 przesylac pod adreSem:
FIR. wTTKOWSkI,
I105 w. DiVtslon stry Chicago III
MACIERZ POLSKA.
Biuro Zarzadu Glownego:
l455-57 W. Division Utica,
Ma dTuEism pletrss.
Chicago, III.
Dziennik Chicagoski. [volume] (Chicago [Ill.]) 1890-1971, 1919-09-29
Korespondencva
Redakcyi.

A. W. Oh. Cd dwu tygodni pre-
szlo - oglasza sic. re Obecnie pssz-
port6w OtrzymaG ME MONA. Pisze-
my o tenn rag poraz douosza wcia1
Komunikaty z Konsulatu! Czy lu-
die ME czytaja, czy ME rozumieja,
cZy ME wierza - ME mozemy pojac.
Panska aplikacya - moze bye waz-
ma. ale jak inne, cZekaG musi.
l.. Nowicki. Wallingford, Conn,
LiStu, o jaki Pan zapytuje, ME po-,
siadamy; jest to karta Cd sztok-
holmskiego komitetu, kt6ra wysyia-
my poczta.
Dziennik Chicagoski. [volume] (Chicago [Ill.]) 1890-1971, 1919-09-29

wiusza obok Mich wybuchal. Tym--
czasem liczba ich zmniejszala sic z
dnia ma dzien, cd bitwy do bitWy, z
jednego pochodu do drugiego. hzy-
ie ich mogii swieca blaskiem ME-
Smiertelnym mad wodami Anio / ma
siodkich brzegach Sorrento, ma car
nych Apenin lakach i ponad Adryao
tykiem, gdzie kazda fala. uderzala-
ca O skaly. zdaje sic szemrat modllt-
we "a umarIych / ma wybrzezu Srod-
ziemnego NORA, ktorego milczace
obszary sa ich spoczynku wyrazem.
Me szczedzac lycia, ami odWagl'
wiehczac colo laurami zwyciestw,
nolegli bez skargi ma ustach, bez slo-
wa zalu. Tysiace ich silnych i odwaz
nych wr6cilo do Wloch, kilka zaled-
vie wr6ciio do kraju, inni spia snem
wiecznym w stronach dalekich ? pier
STA przeszyta ciosem smiertelnym' a
obok n.ch szabla, ow orez,' sie1acy
postrach, co sic wymknaf z uscisKu
ich dioni wowczas tylko, gdy dion
ia skrzepfa ma wieki.
Pc w1elu latach W piekny dzien
wiosenny czlowiek jakis zblizaf SIG
do Polski. Odziez jego byia W ZACH
manach. Szedl z trudem. Kask zof'
nierski, podziurawiony kulami, PREY
krywa{ bale jego w}osy. Resztki
munduru, ma ktorym physically jess
cze gdzieniegdzie barwy narodoWe'
sciskaly postaG jego silna, lecz 1uz
nieco pochylona. Epolety, przycmio
ne prochem bitew, tkwily ma ramio-
mach: diva krzyze, ktorych emalie
start GLOW zabojczy, spoczywaly. ma
lego piersi, a szabla byla u bokp.
Ona tylko byia niezmieniona, ona l
SERGE tego, co ia nosil. Przybyi do
granicy. Chwile zdawaio mu sic, re
zmylil droge; lecz ME: OTTO wlasnie
ia sama ~piaszczysta rownina, poro-
sla iodla i rzeka; dale1 dokoia tie sa-
me lany zboza I wieze kosci6lka W
dali. Odkad ostatnie przesial i'm wei
rzenie poiegnania. inne kraje, inne
z~vyczaje, inni ludzie go otaczali;
kotcem swej szabli torowai sooie
droge przez Gala niemal Europe:
ale wszedzio. miedzy paramidami sta
rego Egiptu, pod cieniem bananow
Dziennik Chicagoski. [volume] (Chicago [Ill.]) 1890-1971, 1919-09-29
O Mape Polski.

Me mySlcic, il wan ia wytyczy--
my, Iub cpiszemy!.. Niema iei ie-
s7cZe wciqz - wciqz niestety n!epe-
VIVA i nicokreSlona, a grantee RZeczy
pOsp0litcj naszej wciQz j~cSzcze ME
Zamknionc, o co ostatecznie gniewaG
sic, nj smuciC mic many poYodu, po-
ricwaz grantee to raczej stale rozsze-
sic / ~ogarniaja coraz dalSze roz
Dziennik Chicagoski. [volume] (Chicago [Ill.]) 1890-1971, 1919-09-29
ZTEKIR EDAKCYJNEJ.

mOzemy obszernym tym zajac sic do
kumentem, lecz - Zachowujac go ma
p6zniej, wyjmujemy zen jedno tylko
zdanie, zaraz re w~stepnych informa-
cyl, W kt6rych Richard c~zytelnikowi
powiada, jake gl6wne cello miala
akcya Hoovera, jake on sobie wyty-
CINE obral i wytworzyl, podfug kt6-
rych - specyalnie umiiowanych idei
ja prowadzii przeZ caly GAS swego
w Europie pobytu.
*
Ot6z jednym z cel6w takich - maj
gl6wniejszych i najbardziej przezeh
umfiowanych byla trOska o dzieci:
Rickard pisze, il There was the
care of the undernuriShed children, a
field of activity in which Mr.. Hoo
YER was especially interestcd"..
Tu jesteSmy tematu, o kt0rym dis
70 Szczeg6lniejszym naciskiem pisac
pragniemy: o Hoovera d~zialalnosci
ma rzecz tych najbiedniejszych w
wojnie i W powojennych nicdOlach-
ma rzecz owych nainiewinnicjszych,
kt6rzy cierpia "a przewiny pokolch
dawnych, IN waSnie i ZawiSCi STAR
szych: ma rzecz dzieci krain wOjnQ
Swiatowa dotknietych. Wszedzic,
gdzie Hoover bawii - widziai SECT
ny tysiecy tych najbiednicjszych j
tych najniewinniejszych - widziat
ic W niedoli i cicrpicniu ponad Opis
/ wyobralenie, - vice wiclkic, do
bre SERGE iego - zapamietaio wido-
csnie siowa ZbawiCiela, kt6ry sam
naiserdeCzniej roztkliwiat sic mad
malcami i powiadat ,,dozw0lcie dzia-
teczkom przyjSC do mnie" - zapa-
mietaf to Znakomity amcrykanSki do
broczyica biednych bliznich | dziat-
kom poSwiecit niclcdwie najwiecej
zacnej swet uwagi, w najtrOskliwsza
biorac .ie piecze swoia. Wszcdzic,
gdzie byi. wszedzie dokad sicgncla
akcya iego iywicielska, polccai
szczeg6Iniejszq opicka dzicri male o.
taczaG, ich los najbIiiei go dotykal.
najwiecej / najgiebiej so wzruszai.
):
I W POLSCE TAX WhASNIE
ZAZNACZYh HERBERT HOOVER
sWOJA HUMANITARNA DZIALAL-
nose. Byl tam sam, poznai kraj
nasz, jego Rad, jego obywatelstwO i
nabraf ola mas sympathy, - wierzy-
my: szcze-ych, DO ~ZasfuzOnyCh - /
Kiedy teraz niedawnO PO-
lacy q okazyi Sejmu XicdpOczenia ba-
will HoOvera, by mu wdziecznoSc
Polonii tu~teiszei\ wyraziG - IN to,
ola mas ~uczynii, skorZyStal on =
SpOSObnOSCi i pOwiadai wiele
Observation-Disclosures naszemu o Poll
see, o jci S~terniczych wiadzach i ko-
ZACH: PodnOsil z najwiekszem - ME-
o~graniczonem uZnaniem solidarnOsC
narcdowa wszystkich klas, warstw i
partyi, energie i zywOtnOst ludu ma
SzegO. Siie .iego duCha - 1 zapOwia-
iaI znakomita przyszlOSC narOdowi,
kt6ry co dopiero odbudowawszy swe
panstwo. wsr6d naitrudnieiszyCh o.
kolicznoSci, pOSr6d giOdu i biedy -
iyie entuzyazmem, zyjc duChem,
rdcbywa sic ma nicAmOzona Il tego du
cha site i wierzy W sicbie, mic watpi,
ME upada, vie - ne przetrwa: JuI
dawniej HOOVER STAWIAh poll
SKE - JAKO PRzIKhAD INNYM
NARODOM | KRAJOM - NAWET
AMERGCE Jh JAE0 WZCH PODA-
WAL - wlaSnie Z raCyi tel nieZmO-
ionej silly ducha, iywctnOsci i WARY
w idee, kt6ra sprawia, ie Polacy maj
wieksze znOsza cierpienia, w giodZie
iyia wiera | rad7icia - | D~owiadaia
Dziennik Chicagoski. [volume] (Chicago [Ill.]) 1890-1971, 1919-09-29

sobie, 70 - jeno przetrwaG obecnych
chwil cieikich trudnosci juz po-
tenn doLa bedzie jasna, swobodna -
szczesliwa..
Podziwiajac taxa ducha moe -
Hoover wzywa do n~iesienia pomocy
POlsce ma wszelki spos6b mozliwy 1
d~ostepny, a chcac dac do tego inicya-
tywe i przykiad zorganizowal sam i
pod osobiste przejai kierownictwo-
organizacye Opieki szczcg6lniejszcj
mad ~cierpiacemi, giodujacemi, nieod-
zywianemi d-ziateczkami w Polsce,
kt6ra Organizacye nazwal ,AMERI-
CAN CHILDREN RELIEF FUND
FOE POLAND"
POlecamy najusilniej i najserdecz-
niei organizaCye te scrcom dobrym
rodak6w naszych: Ola mas Ona, ola
dzieci pclskich utworzyi .ia wielki
i szlachetny narodu naszego przyja--
ciel i ZwOlennik goracy - pOprzyj-
my go-poparciem tenn nailepiei o.
kazemy mu wdziecznoSG nasza i IL
znanie!... Wiemy, il W koloniach ma
szyCh | osadach tutejSzych wielka
jest licz5a k6lek, towarzystw, spe--
cyalnie poSwieconych zbieraniu fun
duSz6w ola dziatek w Polsce 1 ME-
sieniu i'm pomocy pieniadzem, odzie-
ia - poAywieniem: ZLACZMIZ TIE
KChKA TOWARZYSTWA Or
GANlZACYA HOOVERA! Skupimy
TEN robote, skuteczniejsza iq i wyda-
tnicisZa uczynimy, n ten samem po-
moe nasza p~rzyniesie wiecej rzeczy
wiScie dodatnich ~rezultat6w. Jedno
jakieS nasze k6lkO, czy t~owarzystwo
T. tych, o jakich piszemy, ME sprawi
wieIo, zeby / najdziclniej %pracowali
,icgo dzialaczc, ale jcSli sic n potQ-
czy Z organizacya wplywOwa zasobna,
jaka niezawOdnie bedzie inStytucya
HOovcra, ktGry potrafi znalezc srod-
Xxi i spcsoby, by akcye swOiej organi-
zacyi rozwinaG jak najpOtezniej, to
wtcdy towarzystwO naszc otrzyma
pcwnOSG, ie sprawl swa robota o vic
10 wieccj dohrcgo, nizby spraWi6 mo-
Clio SamO, II dla sicbie zyska ter wiele
chofby ten, re weidzie W pozqdany
kontakt 70 znakomicie %widzianq in
stytucya - krajowej slawy, ktorej
vice czastke niemaia pozyska ola sic
bic. INFORMOWANO MAS n KON-
SJLATU RZECZY POSPOLITEJ
POLISHED w n. York;, IL BAR
DO TO WhASNIE JEST zALECA-
Ma RZECZA, zEBY POLACY ME
TWORZYLI NOWYCH ORGANIZA-
Cyl WLASNYCH R"ATUNKOWYCH,
ODREBNYCH I SAMODZIELNYCH,
LECZ OLA SKUPIENIA AKCYI I
UCZYNIENIA JEJ TEN WYDAT-
MELISSA - LACZILI SIE u ORGA-
NIZACYA +. HOOVERA, co BE-
DIE RCWNIE& WYSOCE POzA--
DANE | DOBRZE WIDZIANE ZE
STRONY NASZEGO WLASNEGO
RZADU w POLSCE, PRAGNACEGO
DAG WDZIECZNE POPARCIE RO-
BOOZE HOOVERA. PoIecamy zatem
tc sprawc najserdeczniej / najgorecej
naszrj Polonii i pragnelibySmy, by
e. rady trafiiy do jak n~ajwiekszcj IL
czby dobrze myslacych rodak6w. Pro-
simy uSilnic o poparcie ola: "a. e..
Y. +. +. r."
Dziennik Chicagoski. [volume] (Chicago [Ill.]) 1890-1971, 1919-09-29
MACIERZ POLSKA.

fest orsanizacya 1sczaes m,odgies pol
ska obotza plcl " prscach naukowych'
patryotycznych 1 bratnisj pomocy dis
Sodntesisnia ducha moralnosci dooro-
bytu " spo4eczenstwte. a s~Zc5egolnis
mfedEy m{odgieza polska. Mozna sapi-
rae sic ma posmisrtne cd lat IA do As:
na ezfonkow StowarzysZonych BEE o.
RrautcLsuia wieku.
Dziennik Chicagoski. [volume] (Chicago [Ill.]) 1890-1971, 1919-09-29

MARY dawnego naszych Jagiellonow
| Batorych panstwa. Dzis Polacy, t..
slime, zwycieskie wojska poskie sta
ja ma linii Witebsk-Mohilew, to zna-
czy-o krok So nieledw1e cd Smolen.
ska, kt6rego mas Batory dobywal, re
SmOlehska zaS, gdybysmy tax INA u
partegO" sic zawziei, to julci i do
Moskwy niedaleczko, a pewnieby dis
wojskom naszym nietrudno ZdObyc
jq byIo... Mozeby nawet .Polacy 1
pozadani tam znowu byli, jak ich
radosnie W Moskwie witano Ia Zyg-
munta HIgo / Wladyslawa IVgo CA
sow wielkich, gdy przynosili lad, po-
rzadek, sprawnosc 4 potege w chaos /
rozchefstanie dyzorganizacyjne ro-
syjskich zywiol6w. Take wIasnie jest
/ teraz W Moskwie i jej okolicach:
ranuie tam %rozpetanie o~stateczne Zia
| ciemnoty - POlacy Zasie byliby
uskromieniem Ella i rozjaSnieniem
Cicmnoty - ME ma to wcale, by o.
dzierzyG ia stale strony owe | grody,
Doc ME nasZe one, ale - by W mich
had i spok6j powr6ciG, a tenn samem
wlasnym Polski kresom lad / spok0j
ZapewniG.
::
No - ale to So nasze takic sobie
,rojenia. . JenO q dumq to jeszcze o
mich rec MONA, liz sZczesliwym bye
mole nar6d nasz - choG o lyle
wojennych swOich Obecnych niedo--
ZACH, ie r~ojcnia take ME So dis wca-
le - waryacya, mic mrzonkarstwem
SD chorobIiwem, ale maja wielkie
bardzo racye pOdstawowe i sZanse re-
a~Iizacyi, gdyby tax byio trzeba / gdy-
by TAX Polska rcalizOwac JIG zechcia-
Ia. jest to ~poczuCie silly narodowet-
mic wieccj. Wracajmy do mapy pol
skicj:
::
Ot6i cd zacbpdu wciai ona niezdc-
cydowana - Y pOwodu nierOzstrZy--
gnietych ~ieszczc plebisCyt6w IA Slq-
sku c~icszynsllim i pruskim, OraZ w
Prusiech WschOdniCh. Mic wiadomo,
kicdy sic to rozstrzyGnic 1 skohczy.
Dreczsca jost nicznosnie niepewna
sytuacya obecna, groina wielostron-
mic, dcnerwuie wszystkich intercso-.
wanych / str0ny sporne - do maj
wyzszego stopnia, doproWadza do te-
go, IL nam cd Niemiec jul nova woj-
na grozi! Niemcy butnq 1 wrogq IA
chowuja wzglcdem Polski postawe,
gromadza wojska - Mast ich rozbra
JANA, ME mysla wypetniac poleceh
Traktatu PokojOwego, a narazie pie
biscyt tax waruja ola siebie, re IA
Chodzi istOtna Ottawa, IL moze on ola
a wypaSc niekorzystnie. Niewiele
my ma to moiemy uczyniC. Polska
pragnic utrzymaf swe postepOwanie,
o lie moznoSci, koniecZnie W legal
nych granicach i zakresach, pragnie
zachOwaC najdoskonalsza z Zachod-
mimi Aliantami harmonic: TO oswald
GAIA, TO maia ma Celu podr0ze pre-
micra Paderewskicgo do Paryha 1 je.
60 TAME wynurzenia. Niestety -
~stwierdziC p~rzychodzi, co zresHta mic
pO raz p~icrwszy Czynimy, IL Alianci
wCiai ME G~Oceniaja Zagroienia Pol
ski, wciqz ja sobie samei pozOstawia-
il, ME pocZynajq krok6w zadnych
przeciwko tym. co ma mas godza!, a.
rezultatcm jest przckonanie, dis CO.
raz pOwSzechniei sic uCieraiaCc, re
Polska W ewertualncj %rOZpraWie Z
Niemcami bedzic musiala radzit So
bic sauna przedewszystkiem, ME be-
die mogla sic oglqdac ma pomoc a
granicy; jak dawnicj bywalo, tax i
teraz sic dzieje.
Cd strony wschodnicj - jakesmy
rzekli - granica zupehie ME jest
zamknietq, mi ME dose jasno sic ma
wet zarysowuie: wOjska pOlskie po-
Dziennik Chicagoski. [volume] (Chicago [Ill.]) 1890-1971, 1919-09-29

niosIy znaki Rzeczy. PospoIitej !orle
daleko ma wsch6d; czy tam tie znakl
trwale poZostana - trudno narazie
orZec. PrzypusHczamy - ma podsta'
vie pewnych informacyL IL Polska
z ziem W tel stronie zajetych otrzy'
ma wszystko, co sic jej nalezy' ponie
waz Ahanci zachodni chetnie widza
postepy polskie W owym kierunku'
gdyz one quarantine p~oszerzanie tam
Iadu / uspokojenia. Jak daleko sieg'
ME Polska, tax dalekO MONA rozn'
czat, ze bedzie narcszcie w tych O.
kolicach jakis porzadny system rZa'
dow, DO tyIko jedna Polska re Wszy'
stkich formujacych sic tam panstwo'
wych proiekt6w ma szanse przetr"a'
mia, co wiecej ma juz gotOwy systemal
paistwowy pewny, porzadny shiny
w te strone Polska MECH tak ~najdale)
siegnie - m6wiono W Paryzu, MECH
tam jak najszcrsza bedzie lava pre-
ciwko q glebi Rosyi ciagnacym infek'
cyom boISzewickim, - niechaJ tam
tel powetuja sobie W W zachodnie)
stronie ukr0ccnia j stTaty... al
mysla podobno ~ieszcze teraz Zacho-
dni Alianci. Czy 1 co ma tenn prawdy
- ME wiadomo. Re Alianci - W kaz'
dym razie - ME przeszkadzaja Pol
see posuwac sic ma wsch6d - to pre-
Gle rzecz juz jasno widoczna, gdyz-
gdyby chcieli mas wstrzymfc spree
ciwiali sic temu, co sic dzieje ma
wschodnich kresach naszych, toby to
iuz byIi uczynili dawnicj, Polska
pragnaca zgody z mimi i - Jak "a
znaczylismy - utrzymujaca postepo-
wanie swe W najsciSlei legalnych gra'
nicach porozumienia q A1iantami -
Z pewnoscia speInilaby d~yrektywy Ia
kie, a przynajmniej mic dziaiaiaby
przeCiw MINI.
Jak W O~statecZnem wyrOwnaniu
granic Iinie POIski wschodnie i poiu-
dniowo = wschodnie wygladaf bedq,
Mkt tego icszcze mic vie. Trzeba be-
die ZalatwiG kwestye - litewska
ukrainska, a jak za&atwtenie to wy.
razi sic tcrytoryalnie, tegO przepo--
wiadaf ami ME pr6bujcmy. kolnbina-
eve ZaS ma ten temat uwazany IN zu-
pclnie iaIowe. NOnsensem wprOst ma
zwiemy zasie wszelkic pr6by ryso--
wanna map Europy i jej czesci odnOs-
nych, urzadzane tn przez poZbawione
wszelkiej W tel mierze kompetencyi
wydawnictwa i gazety angielskie! Pa
re takich mapek / ,,atlas6w" wypusci-
" ostatnimi dniami Osiawione Hear.
sta wydawnictwa, ogiaszajqc navel,
le ola szkG one maja bye przezna--
czone!.. Ma mapach owych bled6w
wiecej, nii prawdy, cd giupstw - az
sic roi; / tego rodzaju idyotyzmy,
ma byznes jedynie 1 wyiacznie rozli-
cane - szkolom sic rekomenduje ]
ola Mich sic je przeznacza!
x
W owym ,,atlasie'', wydanym Or
dynamic, Iicho pod typograficznym
wzeArdem -.kaida czesc Europy tam
prZedstawionej - wykazuie niedo-'
kIadnosci | usterki: wog0le granice
nowych paiistw pozaznaczano tylko
W ACKNOWLEDGMENT, najprymityw-
niejszych zarysach, W liniach gru-.
bych, bez cicnia dokladnOSci | rzeczy.
wistei wartoSci. Me mOzemy wcho-
dzi6. W to ~szczeg0Iy; miejscaby ia to
mic stale, zaznaczymy tylkO, il | co
do Polski r0wniez giupstw naczy--
Mono W owych mapach i atlasach CO
niemiara - we wszystkich jei CITE
recb stronach swiata. lie narysowa-
no grantee zachodnia, niemozliwie
wielkie wywalono Prusy Wschodnie
(oczywista - DO to dla Niemiec -
z hearstowskich sympathy nieod-
miennych. y; ma wschodzie Lft"e
narysowano-wieksza chyba oil bel
Dziennik Chicagoski. [volume] (Chicago [Ill.]) 1890-1971, 1919-09-29

MtAUurEe .stdnu Dsseds&s no.
isujq sic ID sd0nfu, Se must -
MED Etedhoceona, ntemiekn0 4
naRoLzQdD0 POLskG.
- Woodrow WILSON,
Dziennik Chicagoski. [volume] (Chicago [Ill.]) 1890-1971, 1919-09-29

Cd strony wschodnicj - jakesmy
rzekli - granica zupehie ME jest
zamknieta, ami mic dose jasno sic ma
wet z~arysowuie: wOjska pOlskie 20.