Wiarus. (Winona, Minn.) 1895-1919, 1919-09-05

sic ten handel ma p61noc i szedl
Wolga j innemi rzekami poprzez
NoWogrod do p61nocnej czesscii
|Baltyku. Wtedy by1y Wisely j Lu,
|beka niejako skladnicami iowa
row plynacych re Wschodu ma "a
ch6d. Usta1o to, skoro panowanie
muzulmanskie mad Morzem Srod-
ziemnem albo sic skonczylo albo
przybra1o formy ucyWilizoWane.
Zwaliska przepysznych koscio16w
ia WHISKY So jedynymi swiadkami
dawnej przemijajacej potegi tego
miasta.
= pozosta1ych port6w mad balty
[ckich ami Ryga, Ma1moe, Sztok--
holm, AMI nawetPiotrogr6d zGdan
skiem wsp61zawodniczyc ME mo-
ga, DO ME maja one poza soba
przestrzeni wymagajacych wielkie
go dowozu, a brak i'm take dfu-
kich sp9awnych REX, kt6re by
przew6z towar6w u}atwia}y.
Mad wybrzezem po1udniowem
pozostaje tylko Szczecin i Kr6le-
vice, kt6re byly rywalami. Gdan
ska i W ciagu 10 stulecia, znacz-
ME wyprzedzily Gdansk W rozwo
ju handlowym. Ale czy ich ivy
cieskie wsp6lzawodnictwo polega
ma korzystniejszem po1ozeniu geo.
graficznem? Bynajmniej ME jest
ono wynikiem przeciw polskiej pc
lityk pruskiej rosyjskiej. Kr6-
|lewiec ma wprawdzie po}aczenie
kana1ami z Niemnem, ale Niemen
rozmiarami swego porzecza z Wis
Ia mierzyc sic ME moze, a co glow
ma, gospodarcze znaczenie Litwy i
gestosc. za1udnienia staja o wiele
nizej niz wydajnosc ziemi. pre-
mysf i potrzeby kulturalne ma pc
rzeczu wislanem.
A: jake sic ma sprawl z Szcze-
cinem? Levy OH mad Odra, kt6rej
podrzecze jest wprawdzie mniej--
SIZE cd wislanego, ale obejmuje DO
gaty Slask i wielki Berlin. Mimo
ito po}ozenie Szczecina jest dale
ko mniej korzystne niz Gdanska,
DO obok Odry i to W blizkiem sa-
siedztwie plynie Kaba licznymi ka
na1ami z Odra %po}aczona, a kaba
uchodzi do Nora P%61nocnego, o.
wego przedsionka do wielkiego AT
|lantyku. Stad wynika, re wyw6z
Ii dow6z towar6w z Slaska i Ber-
lima ma kr6tsza droge przez Ham
burg niz przez Szczecin i ME pc
trzebuje opfacac przejazdu przez
kana1 cesarza Wilhelma.
z powyzszych Wywod6w wynn
ka, re Gdansk ME ma mad ca1ym
Baltykiem naturalnego konkuren
ia, kt6rego by sic obawiac potrze-
bowal. A jednak rzeyczywistosc
ostatnich lat dziesiatek co innego
wykazuje. Cd roku 1875 do 1910
wzros}a zegluga Ia Renie O 900
procent, ma Liable o 800 procent.
la Odrze O 1900 procent, ma Me
mnie O go procent, a ma kr6lowej
w6d polskich Whsle tylko 0 6 pro
cent! A mp. W roku 1904 dobi}o i
wyjechalo z Szczecina 1O,264 stat
k6w z 3,87O,908 tonami towar6w
do Kr6lewca GIL statk6w z 1905
.737 tonami, a do Gdanska tylko 2
0O4 okret6w z 1,390,166 tonami to
. ... .nHr ~ i
war6w. Przyczem zauwazyc nale--
zy, re wielka ilosc statk6w dobi--I
jajacych do Szczecina polega ma
tenn, re stamtad wychodza take
statki pasazerskie kt6re ma}o tyl-I
ko towar6w re saba wioza. nastep
ME ma uregulowanej Odrze dale
ko wiecej p1ywa berlinek parow
cow niz ma nieuregulowanej Wis
lc. z Gdanska tez ME wychodza
zadne okrety pasazerskie.
Ot6z ten brak regulacyi kory-l
ia wislanego jest najwieksza bola
czka naszego ruchu handlowego,
kt6ry ma zegludze gdanskiej fatal
ME sic odbijal. A zaniedbanie VII
sly ME wynika1o bynajmniej 2
braku przedsiebiorczosci polskiej,
lecz z polityki rosyjskiej, kt6ra
te przedsiebiorczosc ma kazdym
kroku t1umi1a j uniemozebnia1a. A
chytry prusak korzystal 2 tego,
kierujac ruch toWaroWy do swo-
ich port6W. TAX urzadzil mp. tary
fy przewozowe W ten sposob, ze
dow6z towar6ow koleja 2 Kodzi do