Dziennik Chicagoski. [volume] (Chicago [Ill.]) 1890-1971, 1919-08-12

Ni0nAVom WidsnLe UWOIna
reke' ma Wschodzle 1 bezkarnosc W
urseczywistnieniu znanych planow
Erzbergera.
zgofa inny charakter nosi traktat
podpisany " Wersalu prEez pies
wielkich mocarstw I Polske a beds-
cy rozwinieciem / wyp~elnieniem SO
punktu ~wielkiego TFaktatu Wersal-
skiego. Traktat ten 5ciu mocarstW
i Polski skiada sic. tak wiadomo.
re wstepu i dwu rozdziaa6y, z kt6-
ryeh pierWszy poswiecony Jest spra
vie g~Warancyi dla fniejszosci, zas
drugi pr6cz spraw natury formalnej
zawiera szereg konwencyi ekono-
micznych, handlowych i komunika-
cyjnyeh.
Wstep og6lny zawtera n~iewatpll.
vie Tielce cenne ola mas solenne
uznsnie zbiorowe prsez pie6 mo-
carstw, ,,suwerennego 1 ntepodle-
eiego Panstwa Polskiego". Jest to
etap finafny tel dlusiej i mozolnej
ewolucyi stanowiska Koalieyi wobec
Polski, ewolucyi, kt6ra rozpocze}a
sic cd siynnego telegram Briand'a
/ Asquith'a, a ktora formalnie u
wiehczona zostala uchwaia wersal--
ska a 3 czerwca 1913. Traktat see
sciu moearstw (pieciu | Poiski)
przynosi u~roczyste uswiecenie caiej
tel wieIkiej mysli p~olityeznej, kto-
"a polscy nTeso vie stanu potrafili
jasno sr6d Acknowledgment Wa
runkow pred potr6jna intryga ma
szych zaborc6w %skutec5nie obroni&.
Nfestety, obok tego wielkiej wa
gi aktu uznania zbiorowego, znajdu-
ia sic W tym samym wstepie, ely
wagi drugorzednej zapewne, ale TEN
niemniej dla polskiej dummy narodo-
wei dotkliwe. Zaraz W pierwszem
aHnea uderza brak ~najlzejszej choG-
by wzmianki, re procz ,zwyciestwa
oreznego panstw sprzymierzonych !
stowarzyszonych" przyczynil sic do
odrodzenia Polski niepodlegiej TAX
ze w}asny wysiiek narodu polskie-
go, a siowko ,,niesprawiedliwie" "a
stosowane do ,,pozbawienia niepo--
dlegioSci' 'kaze mimowoli przypusz-
czaG, jak gdyby panstwa sprzymie-
rzone i stowarzyszone uwazaly Ia
mozliwe sprawiedliwe pozbawianie
narodow niepodleglosci pahstwowej.
Razi dalej mocno solenne powo-
lywanie sic Traktatu Nv drugiem
alinea) ma proklamacye z dnia 1890
m~arca1e17 r, W ktorej Rad rosyj-
ski zgodzii sic ma p~rzywrocenie ME-
podleglego panstwa polskiego. Ro-
zumiemy dobrze, IL wzmianka o pro
klsmacyi 3ogo marca mogia, chocby
ze wzgledow formalnych, W Trak-
tacie sic znajdowae, ale wysuniecie
JET ma czoio Traktatu, obalajacego
wassnie ,,niesprawiedliwe" dzieio
rozbiorc6w, wydae sic musi kaide-
mu zbytecznym nietaktem miedzy-
narodowym. PrZecie n~ieogioszenie
owej prokiamacyi przez Rad ro-
syjski ME umniejszyioby dis chyba
ami o jote praw Pahstwa polskie-
20 do suwerennoSci 1 niepodleglo--
Sell.
Drugi rozdzia{ traktatu zawiera
szereg warunk6w i konwencyi, kto
rych ocena wymaga straightforward
I kompetentnego rozpatrzenia. Ma
pierwszy przecie rzut Okla uderza
tn paragrat sz6sty, kt6ry przynosl
umiedZynarodowienie Wisly wraz z
Bugiem i Narwia. Wprawdzie waru-
mex ten ma bye tymczasowy, do
chyili ustalenia ogolnej konwencyi
miedzynarodowej W sprawie komu-
nikacyi wodnyeh. Niestety! Traktat
ME przewiduje w~yraznie daty, czyli
kofca tel ,,tymczasowosci", mic bo-
WIEN ME wskasuje. czy termin pie
cioletni wymieniony " paragrafie
5-tym stosuje sic takze do ego.
Najwazniejsza przecie czescia
,,Traktatu szesciu mocarstw" Jest