Dziennik Chicagoski. [volume] (Chicago [Ill.]) 1890-1971, 1918-08-09

"S "SSASNHS"op JSSo4 nlO MA W.
sieG Ma k~siezycu, ale cnodzlt po lie
mi, muslaf bye zbudoEany n tycn
sifaeh 1 ma tych nateryaiacn, ktGre
wychodztwo polskie tutaj stwor5ylo
/ ktors tutaj poSiada. Posrod tych SIT
/ materyai0w narodowych ducho-
wiehstwo poiskie W Ameryce be-
wzg1edu ma wyzNania Jest Dezsprzecz-
ME sila 1 materyalem narodowym
pierwszorzednym I tn plaskuby IN
budowai. ktoby tn taxa size j taxi
materya1 ~narodUwy pDmijal, aIbo ME
/ na1ezycie 60 uwzglednial. Przeciez
navet ! Prusary W systemic rzad6w
svoich DIS W Polsce oparIi sic ma
duchowiehstwie, czyz wiec | oni So
klerykaiami dlatego tylko, re bez
ksiezy sic W Polsce obe1sc ME moga.
Jezeli ~kajzerowi bez narazenia sic
ma zarzut klerykalizmu wolno by}o
W Polsce postawic ma czele Rady Re-
g~encyjnej arcybiskupa warszawskie-
go, to dlaczego Komisyi Przedsejmo-
wei beg ~narazenia sic ma zarzut kle-
rykalizmu ME wolno by}o W budowie
systemu swego wyborczego oprzeG
sic ma takiej sile i ma tym m~ateryale
narodowym polskim, ;aHim jest du-
chowienstwo? Uczynila n to tax,
DO miala po temu ME tylko prawo,
ale i obowiazek. Biorac a,oli 20 bu-
dowy swojej to sile I ten materyaf
pierwszorzedny, jakim jest ducho--
wienstwo. Komisya Frzedsejmowa
ME byia jednak jednostronna / ME
traktowala tych rzeczy pynajmniei
pod katem widzenia wyznaniowym.
Ola Komisyi Przedsejmowej pod tym
wzgledem ME ~istnia;y 2adne zgola
wyznania, ale istniaia tyiao wielka
i niespozyta siia polska narodowa,
bez kt6rej niepodobna py;o sic oDejSG
| kt6ra tez bez wzgledu ma wyzna-
mia ~nalezalo ola sprawy jaknajko-
rzystniej wyzyskaC. Dano vice W re-
ce kleru inicyatywe wiec0w wybor-
czych, ale uwzgledniono przytem ME
tylko przedstawicieli wyznah, jakikol
wiekbadz, choGby najmniejszy debut
majacych. Juz sama chocDy ia jedna,
~zaznaczona tutaj okolicznoSt dowo-
dem jest dostatecznym, ze Komisya
Przedsejmowa ME poddala Sejmu by
najmniej pod wylaczna kontrole kle-
ru jednego jakiego albo drugiego.
Ale obok tego argumentu jest jesz-
cze argument drugi oczywlsty, re
Komisya Przedsejmowa do budowy
systemu wyberczego Sejmu Wychodz-
twa uzyIa kler, ale ME uzyfa go wy
lacznie i bezkrytycznie. w systemic
tym jasno i wyraznie dane jest pre-
ciez prawo do zwolywania wiec6w
wyborczych take 1 ludzfom Swiec--
kim, prezesom i nawet w1cepreze--
som organizacyi, czy osad, ktor3y ME
jake ma stray postawleni tn zostali
wobec kleru, ably obowiazku | spra-
Wv narodowej W razie czego dopilno-
wac. Odjeta tez z~ostala przewodnicza-
cemu przy wyborach juz W samym
systemic wyborczvm wszelka bez-
wzgledna kontrola mad glosami, a u
wzgledniono prawa wszelkich mnieJ-
szoSci i ~opozycyi, BIO tylko PREY wy
bore cd towarzystw, gdzie ~proboszcz
z reguly ME alosuje, Chyba, zeby byf
czionkiem ktorego z Mich, a gdzie z
reguly "a to g~losuje przeciez zawsze
iakies choc jedno uSwiadomione to-
~warzystwo narodowe, Swieckie, po-
zwolono ma wybory prosta Wiekszo--
Scia gIos6w. a PREY wyporaCh teryto-
ryaInych gdzie proboszcz 1atwiej
m6glby liczyG ma wiekszoSt, zastrze-
como ~wyraznie, re kazdy gfosujacy
ma jeden tylko CLOS i najedneso tyl-
ko wybolce TAX, re zawsze o~pozycya,
jezeli tylko cel0w swoich jest swiado-
ma, kandydata swego M wyborce
wbrew stronnikom proboszcza pre-
prowadziG moze tam bardzo }atwo.
Zreszta, zle Swiadectwo o sobie / o
narodzie polskim wycaje, kto mnie-
ma j publicznie ma swoja hanbe ME
wstydzi sic tego glosic, ze narod pol
ski jest TAX glupi i bezkrytyczny, il
wystarczy pokazaC mu SUZANNE ksie-
dza, azeby juz ten rar6d i sw0j ro-
yum i wOlna wole ~stracii, a ma pasku
ksiedza jest prowadzonym. Nar6d