davidaulloa/AmericanStories huggingface dataset:
Dziennik Chicagoski. [volume] (Chicago [Ill.]) 1890-1971, 1918-12-17
Soynevi||e, N. j.,
w ~przeciagu jednego tygodnia prze-
szio $1,000 ma Polske.

w Dzieh Dziekczynienia, 2Sgo Ii
stopada mielismy u~roczyste poswie-
Genie wywieszenie Pc raz pier wszy
sZ~tandar6w amerykanskiego i pol
skiego ma slicznym nowym palu. -
Prey tel uroczystoSci "a staraniem
Komitetu Lokalnego i wsp6ludzia-
lem naszego proboszcza X. Jana Pa
wiowskiego, rozpoozelismy nasz
Drive" ma Polske. Ma nieliczna ma
sza parafie przeznaczyI Wydziai Ma
rodowy Polski W Chicago kwote
$4,000. PostanowiliSmy te sumo re.
praG w przeciagu jednego tygodnia,
CO tez zawdzieczajac solfdarnoSci
naszych szan. paraflan, dokonaliS-
my.
Ma poSwieceniu obu c%hOralgwi 20
braIa sig mala garstka ludzi z po--
wodu niepogody, a jednakze tych
kilkunastu obywateli. kt6rzy brazil
udziai W tel u~roczystoscl. potrafil!
z}oiyG sumo W got6wce / bondach
razem $1,143.75. Do tel sunny zlo-
ayf X. w. Gifillan. kt6ry byt obecny
ma tel uroczystosci, W imieniu swej
parafii irlandzkiej 800; Tow.
Dzieci Maryi $500 i X. prob. J. Pa
wlowski $500. Razem vice zebrano
W pierwszym dniu ma Polske So
043.75. Reszte zas zebrali po do
mach nasi dzielni obywatele kolek-
torzy, kt6rzy byli wybrani przez 10
mitet Lokalny i Acting Chairman
Mr.. Ed. clark. Zebrano w rGAnych
dystryktach naszej osady n%astepuja
CO kwoty: Jan Baran, X. Macewicz
| Jan Wolanin S16l; Jan IIilinski i
St. Marchut $2O5; ]. Kruszewski /
Ed. Galinski %S265.50; Jan Carlow
ski 1880; Jan Bogdzio $5S.75;
Szymon Albin 500; Al. Popowski i
Felix Blaszka $162; st. Czernikow-
ski i ]. Lis $516; Ma plebanii zio-
ayli $3.50; 4 bondow ME wyp{aco-
nych 1925. Razem $~4,O85.70. Tx
pensa: Muzyka i druki $75.75 -
og6lem $~4,009.95.
Sumo powyzsza zebrano W pre-
ciagu iednego tygodnia, a kL6rn TO
Dziennik Chicagoski. [volume] (Chicago [Ill.]) 1890-1971, 1918-12-17

zyhskiego, SHY ma przedzie diva
szwadrony mojego drugiego pull
XII strzelc6w konnych. ia SEE
diem W pierwszym s%zwadronie i
wiesz, imaginuj sobie, re wtedy
luz Hamlet" chodzif mi pc gio-
vie. Co ma to powiesz? Juz wte-
dy! Co? Jak CT pieknej karyery
zycze!
Pc chwili dodal:
- Sfuchaj, man do ciebie pro-
sbe. Jestes sam, kawaler. Swieta
nadchodza. Zr6b mi te laske i
przyjdz do mas ma wieczerze Wi
gilijna. Bedzie pare osob. Zapro-
silismy przyjaci6f, DO nam starym
we dwoje smutnoby bylo. Co?
przyjdziesz?
- Przyjde, panic kolego DIG
kujs uprzejmie "a pamiec.
- Czekamy.
w dzieh wigilijny znalazIem
sic W skromnem, malehkim, lecz
mi}em mieszkaniu pahstwa pod
porucznikostwa. Gala wieczerza
odby}a sic wedle starego obycza-
ju. Nawet choinki ME zabrakio.
Prey iamaniu sic ~opiatkiem pan
Podporucznik rzeki do mnie:
- zycze CT z caiego serca, bye
doczekai sic lepszej, niz moja, do
Ii ma deskach scenicznych.
CaIujac sic re nina, szepnal mi
do ucha:
- Teraz marze o vOjcu Mar
jku" W ,Konfedcratach."
Ba! gdybym go mogl zagrae!
Me wien, czy sic ma panied wy
ncze, i to mnie trapi.
- Oby sic marzenie szanowne-
go pana spelniio! = zyczylem ma.
wzajem.
Pc kolacyi zapalono choinke.
Odspiewano ch6rem w ziobie
lczy", bog sic rodzi' it'd.
Tersz wystapii ma srodek po--
koju sam gospodarz i rozpoczaI
d~eklamowac.
Dziennik Chicagoski. [volume] (Chicago [Ill.]) 1890-1971, 1918-12-17

Chociaz wowczas bardzo mlo'
dy, zyskalem zaufanie pana pod
p~orucznika. Nigdy nieoSmiell|en1
sc zartowac sobie Z niego. Pa
trzylem ma sedziwego ,,kolege"
jak ma piekny zabytek lepszej pre-
szlosci, i bylem mu Gala dusza Cd
dany.
Zrozumia} to. Byl mi wdziecz-
ny i zwierzat mi sic czesto re
swoich trosk, oczywiScie trosk,
majqcych swoje zr6dlo w sztuce.
Raj w kaciku garderoby, tmiac
krotkq fajeczke, mowif do mnle
szeptem:
- Pan Bog ME byi ola mnie Ia
skaw - poskapif mi postawy
Dlatego w wojsku mialem nieraz
duze przykroSci.
Musialem odbyc diva pojedynki,
2 powodu r6znych przezwisk, ia.
kich mi koledzy ME szczedzili.
Zawsze slyszalem poza SODA
Item kusy.l"
Ale to g}upstwo!
Tu, w t~eatrze, taxi wzrost to
kleska prawdziwa. magnitude
sobie, kolego, czyz jabym ME
mog} zagrac takiego .Czesnika'
w ,,ZemScie" lub w ,,Czaplem Pio-
rze"?
Co? prawda?
Nachylony czekai niecierpliwie
mojej aprobaty. -
- Zapewne, panic podporucz-
niku! - odpowiedzialem.
Prosilem Gle juz lyle razy,
zebyS mnie ME nazywal podporu-
cznikiem. Now do mnie popro--
stu: ,,kolego". Widzisz, to mi
sprawia przyjemnoSc. zolnierzem
bylem bardzo dawno. Teraz jes-
TEN aktorem, jak ty. Gdyby mnie
ma placu boju ~generalem miano--
wall, to jeszczebym wybral obec-
lie mole stanowisko = marne BIO
marne = alepym wybral! Co?
Dziwisz sic?
- Me, panic kolego.
Dziennik Chicagoski. [volume] (Chicago [Ill.]) 1890-1971, 1918-12-17

z niego i jego mlodzielczego "a
paiu do sztuki. Me widzial tego,
ME chciaf widziec i rozum'ec.
SWAT kulis starczyi mu "a wszy-
stko.
Ciekawe take, re do teatru
wstapif juz jake starzec. Oczywi-
Scie grywai malo, i to go trulo.
Owczesny szanowny a znakomity
kierownik teatru z pobiazliwoSciq
traktowai sedziwego adepta )
|przyjai go, patrzac Z rozrzewnie-
MEM ma ,niezwyk}y zapai starego
loinierza.
Lubil grywac W sztukach o ten
dencyi narodowej, patryotycz--
nych i tylko w kontuszu, deli Tub
zbroi.
Mai jedna role, ktora ukocllal
mad wszystkie, w sObronie Cze-
stochowy". Grail tam starego
szlachcica, kt6ry wraz z malyln
synkiem znajduje sic niespcdzia-
ME W towarzystwie Radziejow--
skiego.
Wtedy, po krotkiej z MIN roz.
movie, zwraca sic do zdrajcy re
slowami:
- Mech Gle; nedzniku, przy--
g~niecie ten ciezar krwi lez!
P6jdzmy stad, synu, DO tn po-
wietrze zatrute!"
1 wychodzii, ikajac naprawde.
zegnany przez publicznosc grzmo
tenn oklaskow.
To byly = jak sam twierdzis-
najpiekniejsze chwile W jego zy-
ciu.
A trzeba dodae, re grail tie role
bardzo dobrze, z calym zapalem
i temperamentem, ktorego ME je-
den z mlodych mogiby mu pozaz-
droscic.
Dziennik Chicagoski. [volume] (Chicago [Ill.]) 1890-1971, 1918-12-17
Trinera Kalendarz zwycie.
silva 1919 Mia Pamiqtkq.

Trinera kalendarz scienny 1919,
,,Kalendarz Zwyciestwa", bedz;e
mia pamiatka zwyciestwa ma
szych chlopcow tam "a morzem.
Columbia dzierzy wawrzynowe
WHENCE mad giovanni marynarza i
zolnierza, a "a MIA widac amery-
kajskie wojenne okrety ma zielo-
nych falach oceanu z aeroplanaml,
ozywiajacemi modry blekit ME
ba. Gorna czesc obrazu zdobi Cir
landa Z portretami Washingtona,
Lincolna i Wilsona, u do(u So
widoki Trinera Zakladu, slynne-
Dziennik Chicagoski. [volume] (Chicago [Ill.]) 1890-1971, 1918-12-17
Mieezyslaw FrenkieL
- u
Moi Kolega.

Pan podporucznik drugiego
puiku strzelcow konnych zajmo-
wal w6wczas stanowisko artysty
dramatycznego W awydziale rol
charakterystyczno = dramatycz--
nych."
Jako bardzo mlody czlowiek, po
rkohczeniu studyow, pracowaiem
w teatrze krakowskim i tam VIA
snie miaiem zaszczyt kolegowa6
z panem podporucznikiem. Procz
pewnych drobhych cech zewns--
trznych, jak proste trzymanie SIC
sedziwego wieku, ME miaf pan
podporucznik charakterystyczne-
go wygladu bylego zoinierza
wojsk polskich. d.
Malego wzrostu, charakter
miekki, iagodny.
Grzeczny i uprzejmy ola wszy-
stkich.
Nigdy z ust jego ME wybiegio
przeklenstwo zoinierskie. Zawsze
usmiechniety, pogodny, dobry.
SERGE zlote. PraktycznoSci "a
grosz. RachowaG ME umiai. War
toSci pieniedzy ME znal i ME CO.
nil.
Gdyby ME malzonka, Francuz-
ka z urodzenia, ktora poSlubii W
Paryzu, bedac ma emigracyi, ME
wien, jakby sobie dai rade M
swiecie ten zacny starzec.
Francuzka jednak, jak zwykle,
byia praktyczna.
Wydzierzawiia ma przedsionku
ogrodek tam produkowaia pick
ne kwiatv znans W miescie jako
Dziennik Chicagoski. [volume] (Chicago [Ill.]) 1890-1971, 1918-12-17
MA WOLNA CHWILE.

,,francuskie kwiaty pana podporu
cznika". Interes szedi wcale ME-
lie. Pan podporucznik nauczyf
sic ogrodnictwa ~jeszcze we Fran
cyl i teraz sam W ogrodzie praco
wal.
Cieszyl sic tym ogrodem, jak
dziecko.
|. y moich dobrach mawiai
= najpiekniejsze kwiaty w Pol
sce!To tez ludzie ida, jak ma Cd
pust. KupuA i chwala. Madame,
moja iona, kontenta, zbiia pienia-
DE! Ciekawym, co ona tez "a ME
.kupi. Madra Francuzka! Wieko-.
pomnej pam;eci kr6l Jan lIIci do
.brze zrobii, re sic z Francuzka o.
zenii, DO inaczej musiaiby w bru-
dnej bieliznie chodzic, jak to, ME
przymierzajac, re nina byio pred
ozenkiem.
Zwykle raz W tygodniu mu-
siaf bye ma Wawelu, w grobach
kr6lewskich.
Mowii:
- Ide do moieh krolow ma po-
sIuchanie.
Liberal sic jak ma wizyte, j tax
wyswiezony dazyi ma Wawel.
Towarzyszylem pu pare razy w
tel wyprawie. U kazdego sarkofa-
Gu klekaf. modlil sic j kazdy re
czcia caiowal. Wstawai, zegnai
sic i do iez rozrzewniony, wofai
giosno:
= spijcie W spokojun Najjas--
niejsi Panowie!
Najciekawszym rysem jego cha
rakteru byio szalone zamilowanie
do teatru. Wszystkoby oddal "a
odegranie wymarzonej przez SEE
bic roll.
Miodzi koledzy zartowali sobis
Dziennik Chicagoski. [volume] (Chicago [Ill.]) 1890-1971, 1918-12-17

"A widzisz! Sluchaj, powiedz
mi, kolego, ale szczerze: jake ia
gralcm ostatni raz w ,,CZestochu.
VIE?
- Znakomicic.
- Eeee... p%ochlebiasz Mi.
- Me, movie ~szczerze.
- Mech CT Bog zapiaci, pokrze
piles mnie!
Widzisz, ia mann szalona treme.
Wielcz to razy stalem pod gra--
dem kul! Tu Ii mas to jeszcze mic,
ale w Afryce, DO i tam SIG tlu--
klein i czy mySlisz, re odczuwa-
lem jaki strach7 OF, pierwszym
paru ku!om kianialem sic grzecz--
ME, ale p6znicj siedzialem spokoj
nie, jak w koSciele Ma Mszy Sw.
Ma scene zas gdy wychodze, trze-
Sc sic caly. Co to macy odpo-
wiedzialnosc wobec sztuki i pill
blicznoSci!
Co? prawdaf Ty take masz
treme?
- Nam, panic kolego, zawsze.
- lax; DO my, prawdziw; arty
sci, do Smierci bedziemy mieli
treme. Co? prawda?
Nastapila dluga chwila zupei--
nej ciszy.
Pan podporucznik, zapatrzony
swemi niebieskiemi, zaizawione--
mi oczyma W p}omyk lampy, bia-
dill mysla gdzies bardzo daleko...
Pc chwili ocknai sic:
- Powiem CT COS w zaufaniu,
tylko prosze Gle, ; zaklinam, ME
NOW nikomu, DO to sekret!
Tu pochylil sic do mojego IT,
cha i szepnaf:
- Studyuje Hamleta!
Mic ME odrzeklem, BIO zdziwic-
nie mole bylo wielkie. Pan podpo-
rucznik ciagnai:
= Co do Hamleta, to stara hi
storya. Powiem ci, re kiedy pod
..Wielkim Debem" ruszyia do a.
takuf dywizya Kazimierza Skar--
Dziennik Chicagoski. [volume] (Chicago [Ill.]) 1890-1971, 1918-12-17
" SPRAWIE ~
DOWSKIEJ.
(Komunikat Urzedu Prasawo-ln-
formacyjnego Wydziah N. P.)
re SToLIcY KRAJU.

Pisma re wschodu podaja ma
stepuiace ciekawe wiadomoSci,
nasz og0i obchodzace:
Department stanu zawiadamia
- re przyw6dcy polonii amery--
kahskiej W przeciagu dziesiec:u
dni wySla delegacye do PolsN,
celem zbadania skad pochodza
wieSci telegrafowane tn o pogro,
mach w Polsce.
Data odjazdu zalezy Cd wyzna-
czenia trzech delegat6w zydow a
merykanskich, ktorzy maj9
wziaG udziaI W $ledztwie. PrOjekt
wyslania tel delegacyi pOwstai ma
wsp6lnej sesy; W New Yorku'
Wydzialu Narodowego i Komi--
tetu Obrony Narodowej. Organi-
zacye zydowskie zgodzi}y sic ma
ten plan.
Jan F. Smulski, prezes Wy
dzialu Narodowego wydai naste-
pujaca odezwe:
,,JesteSmy pewni, re delegacya
po powrocie zaprzeczy wieSciom
o pogromach. Me zdziwi mn;e to
zupeinie, gdy delegacya ia zasta>
ME rozruchy w PolSce ma tie e
konomicznem ; z~amieszania, kto-
re So konsekwencya wojny, ponie-
waz wojna trivia jeszcze W dal-
Sym ciagu W Polsce, lecz pogio-
ski o masakrach okaza sic faiszy-
we. a cato zrozumialymi beda ce-
lie Niemc6w, kt0rzy poglosk; tie
rozszerzali.
Podr6z ia wspolnej delegacyi
bedzie miaia i lima wartoSG. SPo-
dziewam sic, re czionkowie dele
gacyi, beg wzgledu na wyznanie,
~powroca z przekonaniem, re roz-
wiazanie kwestyi zydowsk;ej W
Polsce ley w u~tworzeniu silnego
! niezaleznego panstwa polSkiego,
L dostateczna wielka rozlegioScia
terytoryalna, by zapobiedz pre-
ludnieniu i z dostateczna wydaj-
noScia $rodkow spozywczych, by
zaspokoic potrzeby wszystk;ch
mieszkancow. Kiedy Polska be
die odbudowana i bedzie miaia
rozlegIy obszar, znajdzie sic spo-
sobnoSc dla wszystkich.
Niemcy ciagle jeszcze pragna
kontroli mad PoIska a wywoIy-
wanie WASN'T miedzy Polakam: a
zydami jest ich dawna metoda
podburzania do nieporozumien."
y
Potworny manewr.
Dziennik Chicagoski. [volume] (Chicago [Ill.]) 1890-1971, 1918-12-17

bedzie W najkr6tszym czasie wysia-
ma ma rece Wydzialu Narodowego
Polskie2o W Chicago. Wszystkim
tym, kt6rzy przyczynili sic swemi
wyspanialomyslnymi ofiarami ma
rzecz Polski, talk W imlenlu pro-
boszcza X. Jana Pawlowskiego, ia
ko i Komitetu, dzlekuje sic stare
polskim Bog zapiac.
, Szyomn Albin,
Sekretarz Komltetu Lokalneg".
Dziennik Chicagoski. [volume] (Chicago [Ill.]) 1890-1971, 1918-12-17
Jest, re jedynie niemieckiemu ma

jest, re jedynie niemieckiemu ma
jezdzcy oraz zywioiom bezwzgle-
dnie mu oddanym zalezec moze
ma tenn maceniu europejskiej ka-
dzi polska pogromowa warza-
chwia. w chwili zblizajacych sic
ukiad0w pokojowych, kiedy ma
sic wreszcie STAG zadosc sprawie-
dliwosc; dziejowej pragna Mem
cy wszelkiemi silami umniejszyG
i ponizyc sprawe Polski W o.
each zwyciezcow s~przymierzo--
nych. Dlatego to, uderzajac W
STRUNG wspanialomyslnoSci an
gielskiej, przemawiaja jezykiem
ucisn;onych pokrzywdzonych.
Sposob to ME nowy. Prawdopo-
dobnie i teraz jak dzialo sic to
iuz z powodu zaburzeh glodo-
wych w Krakowie, skierowsnych
zreszta w~yfacznie przeciw speku-
lantom zywnosciowym - wyzy-
skuja Niemcy podobne zaburze--
MIA i manifestacye uliczne w
Warszawie, o kt6rych navel wro
go Polakom zargonowy mo
ment" pisal tylko, re wywoiuje
nastroj pogromowy.
Jednak Gala ia robota jest sly
ia zbyt grubemi: nicmi, ably sic ko
nice ko1icow ia zachodzie ME po-
znano. Polska - dawno wiedza
to wszyscy, o~bdarzyla zyd6w
przywilejami! Polska nowoczesna
- gdy tylko sama rece miafa
swobodne, dzieliia sic Z zydami
wolnoScia, stanowiac ola wszyst-
kich rownosc praw obywatelskich
i rownoSc obowiazkow. Ma tenn
samem stanowisku n;ezlomnie
stoi spoieczehstwo polskie i dis:
Z nikim i nigdy ME bedzie ono
walczyc ,Pogromami" i gwaitem.
, PoSpiech, Z jakim rad angiel-
ski uwazal "a niezbedne dac po-
siuch doniesieniu o pogromie w
Warszawie, tlumaczyc MONA bar
do presto szlachetnym odru-
chem oraz checia uprzedzenia
wielkich zaburzen spolecznych,
mozliwych istotuie, a nawet wiel-
ce prawdopodobnych ma pre-
strzeni pomiedzy Wolga a Re-
ncm... To tez MECH Gala ia zai-
ste wysoce dotkliwa przestroga
stanie sic ola mas nowym bodz-
Gem do tenn skwapliwszego budo-
wanna }adu i karnosci wewnetrz-
ncj, bez kt6rej niemasz prawdzi-
wei wolnosci.
Potworny manewr naszych
wrog6w obr6ci sic wowczas pre-
civ tym, kt6rzy 60 ma krzywde
nasza zbyt pochopnie moze ukhu-
Ii.
Dziennik Chicagoski. [volume] (Chicago [Ill.]) 1890-1971, 1918-12-17

Wszystko, co tylko umiaf, wy.
rzucif z siebie, az pot kroplisty
zrosii mt colo.
Mic ominaf i slynnego monolo-
gu Hamleta: Bye albo ME bye"
Dopiero troskliwa malzonka
powstrzymala go cd dalszych pc.
pis6w grozbq, re po takicIn nme'
czcniu mic bedzie m6gf spac GAIA
noe.
Rozeszlisiny sic.
Ia ulicy przyjaciel pana podpo
ruczunika, winiarz z sasiedztwa, =
prowadzac pod reka otyla poiowi-
g, zwrocil sic do mnie z poczci-
WEN zaufaniem:
Czy pan dobrodziej. panic
dzieju, ME uwaza, re poczciwe
poruczniczysko ma trocl,e, ME O.
b~razajac nikogo, pomylone W g}o'
vie z ia teatralnoscia? Bo to sta
ry czieczyna i ME byle co, / tax
sic rwie do tego jnteresu. l co ma
|. lego?
Spojrzal ma mnie:
- Miodym to tam ~jeszcze VI.
die TAXA zabawa, skoro rodzice
ma tc figle po~zwalaja... ale onh
Chociaz nie MONA powiedziec..
nn 10, panic dzieju, niezgorze.
kombinuje, tylko, re to ME dls
niego interes.
Moze sasiad winiarz miaf racyt
= ,ie wien.
w pare lat potem pc owej wi.
gill odwiedzilem grob sp. pana
.podporucznika. Zeszedi do mogi-.
~ z marzeniem o s,Ojcu Marku.'
Ma mogilnym kamieniu, wedle o
statniej wolf zmariego, widnia
napis:
Tu ~spoczywaja zwioki
s. p.
Xxx.
Artysty dramatycznego
i podporucznika Ego puiku strzel-
cow konnych wojsk polskich.
Przechodniu, pomodl sic "a jege
dusze.
Dziennik Chicagoski. [volume] (Chicago [Ill.]) 1890-1971, 1918-12-17

my oSwiadczenie rzadu angel
skiego W sprawie rzekomego ,po-
gromu antysemickiego w War
szawie." o ileby wiadomosG ia @
pogromie, O ktorej tombstone
rzadowi okazaia sic prawdziwa.
wowczas demokracye zachodnie
- grozi nota angielska ME mo-
giyby uczynic mic ola odbudowy
kraju, kt6rego lud dale upust Ia
kiej zadzy gwaitu i bezladu.
Jakto? Vice ma olbrzymiej
przestrzeni ,,od Woigi po Rem,
jedna jedyna Warszawa dopusci-
iaby sic czynu, kt6ry zasionii i,tz
rzadowi angielssiemu nawet O.
krucienstwa bolszewick;e i Swie-
"a groze gwaitow niemieckich!?
Nawet Rosyi bowiem, gdzie cd da
VIVA leje sic strumieniem krew o.
fiar rosyjskich, polskich, ba, i an
~gielskich, nawet Rosy mkt dotad
ME grozii W sposob tax bezwzgle
dny.
Przyjrzyjmy sic jednaj donio-
siej nocie angielskiej re spoke
jem i uwaga. Uderza W niej pre-
dewszystkiem to, IL Gale oskarze-
ME opiera sic ma donies;eniu BIZ
zej nieokreSlonem, ma pogiosce
raczej.. tenn przypuszczeniu
dopiero, re pogfoska ia sic sprawe
dzi - rad angielski oskarza, o.
strzega i grozi. Gala przeto nota
pomimo tonu niezwykleSostrego
nosi jedynie charakter warunko-
wego ostrzezeniaI t..
Rozum;emy greszta doskonale,
re inaczej bye ME moze. Rad
angielski, ami laden wogole Rad
panstw sprzymierzonych, ME po-
siada obecnie w Warszawie orga-
now odpowiednich do bezstronne
60 bahama i oceny stosunkow zy-
dowsko = polskich wogole, a tego
rodzaju W szczegolnosci. Jake
vice Jest zrodio wiadomoSci o RE
komych pogromach? Nota angiel
ska ME dale ma to pytanie odpo-
wiedzi. Widocznie jest tylko, re
zrodIo to ME wydalo sic autorom
noty ami dostatecznie pewne, ami
Go~statecznie Scisle: ME powoiuja
sic bowiem ma ME, ME wymienia-
"a daty, ami rodzaju gwaltow: Ii
czby ami nazwisk ofiar... Jezeli
dodamy do tego, re w czasie RE
komego pogromu Polska ME byia
wolna cd okupacyi niemieckiej,
re nawet zawieszenie broni ME IL
stalifo daty opuszczenia przez
ziem polskich - jesli
rrzypomnimy zwlaszcza, re po--
wiesci o rzeksmych pogro-
mach raz w Whine, to znowu W
Krakowie, rodziiy sic zawsze W
ola sprawy polskiej
przelomowych i regularnie okazy
waly sic kiamliwemi, to ME trud-
no bedzie i teraz odszukac praw-
DIVA, acz starannie ukryta spre-
lyme ostatniego alarmu.
Is fecit cui prodesti NOW
przysfowie lacihskie. Ten uczynil,
komu to zysk przynosi. Jasnem
Dziennik Chicagoski. [volume] (Chicago [Ill.]) 1890-1971, 1918-12-17

60 z wyrobu Trinera Amerykai-
skiego Elixiru G~orzkiego Wilma i
irnych doskonalych lekarstw. -
Przyslijcie 10 centow ma ~przesyl-
Ike. Joseph Triner Company, 1888
-1343 So. Ashland ave, Chica-
90, Ill. Ogl.
Dziennik Chicagoski. [volume] (Chicago [Ill.]) 1890-1971, 1918-12-17

j. Gardner, taneerz 1 aktor, ma
padniety zostaf W swym pokoju w ho-
lclu Sherman / o~brabowany &c $50.
- Parma Jane Adams ME ma IA.
miaru aadnego kandydowania ma bur
mistrza m. Chicago.
Dziennik Chicagoski. [volume] (Chicago [Ill.]) 1890-1971, 1918-12-17
: Milo H. Piper, agent asekuracyj-

ny z Muskegon, Mich, podejrzany o
za%mordowanie swej rzekomej bigami-
cznej zony Friedy Weichmann 2 Chi
cago, utrzymuje, re ME zabi} jej i re
nawet z MIA sic ME ozenii, aczkolwiek
podr67owali oboje jake MAJ / iona.
Piper twierdzi, re niejaki John Shell
don przybral jego nazwisko i ozenil
sic z parma Weichmann.
Dziennik Chicagoski. [volume] (Chicago [Ill.]) 1890-1971, 1918-12-17

" pNENNrKa cFICAoo6KJ ssAsSs
sscza wieceJ droonych ~ogiosssh. ant
tell wszystkis inne dsisnniki poskh
= Chioago rADonn WxaetA.
Dziennik Chicagoski. [volume] (Chicago [Ill.]) 1890-1971, 1918-12-17

Dwaj miodzi bandyci wczoraj o.
brabowali panne Z. Chandler 2 $685.
gdy niosia sumo te ola kompanii te-
legraficznej Western Union do banku.
Rabunku dokonano ma rogu ulic 47ej
i Grand blvd.
Ceny masia i jaj spadiy o kiika
cCnt0w,
Dziennik Chicagoski. [volume] (Chicago [Ill.]) 1890-1971, 1918-12-17
Potworny manewr.

Paryz, Francya. - Tutejszy
,Polak" pisze:
Z bolesnem zdumieniem, oczom
wlasnym ME wierzac, odczytaliS-
Dziennik Chicagoski. [volume] (Chicago [Ill.]) 1890-1971, 1918-12-17

Artysty dramatycznego
i podporucznika Ego puiku strzel-
COW konnych wojsk polskich.
Przechodniu, pomodl sic "a jege
dusxe.
The Leader, enterprise and press. (Fitzgerald, Ga.) 1915-1921, 1918-05-24
MEMORIAL DAY IN THE
CHURCHES OF FITZGERALD

At meeting of he Ministerial
Association this week, it was decided
to try to carry out as far as possible
the letter and spirit of the resolution
of Congress and the Proclamation of
President Wilson in regard to max
ing Decoration Day, May 80, day
of prayer and fasting. Therefore, the
churches will be open all day that day
for individuals and groups to pray.
There will also be union services on
that day at the Primitive Baptist
church at 1890 A. NJ, at the Central
Christian church at 4:30 P. NJ; and
at the Central Methodist church at
500 P. M. 1t is sincerely hoped that
the people will make this HOLY
DAY rather than holiday and will
strive to keep the day as requested
by the powers that be.
ROBERT M. MANN,
Chairman.
The Leader, enterprise and press. (Fitzgerald, Ga.) 1915-1921, 1918-05-24
WORK OR FIGHT

Washington, d. c., May 23.-Work
or fight. That is the dctum of the
government announced today by Cen
eral Crowder. An amendment to the
regulations provides that registered
men not engaged in useful occupa>
tons must Immediately begin labor
which will contribute to the general
good
The idle, rich or poor, must find
suitable employment or enter the
army. The new regulations are eff
fective July LIST. They will affect en-
ployees in hotels, restaurants, clubs,
soda fountains, passenger elevators,
attendants, doormen, footmen, ushers,
and other attendants, places of
amusement, domestic employees.
The new regulations apply par
ticularly to gamblers of all descrip-
ton, employees and attendants Of
bucketshops, race tracks, fortune tel
lers, clairvoyants, palmists and other
fakirs. Late classification will be no
protection.
The Leader, enterprise and press. (Fitzgerald, Ga.) 1915-1921, 1918-05-24

President Wilson proclamation to make next Thurs
day May &c. Memorial Day. day of prayer-a HOLY DAY All
r:ghttnng and will with the President this
call Tor einvestgaon hearts and bring whole being
within the of the crises which nations of the
world finding themselves SELFDETERMINATION of the
part each of us is to take play large part this day
hike the Jews the their national existence their
right worship God according their own con-
challenged established of fasting
turned to God tor and guidance
dent Wilson call the people of all faiths this
LlOUS FREEDOM and open roads the humbs the nation
with the Door of Hope all alike worship Sup
pcation to the God of Nations for His guidance and help
new Era opening for the children of and each
Nation anxiousy looking America its DELVERANCE
from bondage both spiritual and material Let every business
laid aside close Office whatever
nature be and give the day the the
compel compliance with this proclamation of President pub
he opinion should become need of this moral
operation with the of NAV be unwise
for any disregard the call.
LET ALL MEN AND WOMEN JOIN IN CARRYING OUT
THE CALL IN THE SPIRIT AND THE LETTER. Open each
meeting with the inspiring Greed adopted the Council
Defense and the understanding principles upon which
this great government is founded, which is
! THE American Creed-I believe in the United States
OF America of the people, by people,
the people, whose just derived
of the governed democracy republic; sovereign
ton of many sovereign States; perfect
seperable established upon those principles freedom
equality justice and humanity American patriots
sacr1hed their lives and fortunes therefore,
duty to country to love it, support it's Constitution to
obey its laws to respect its flag defend against
enemies"
The Leader, enterprise and press. (Fitzgerald, Ga.) 1915-1921, 1918-05-24
SOME FOUND HERE LIKE A
FEW DISCREDITED IN MACON

We read in the Macon Telegraph
yesterday where a person in a pala-
tial home in Macon gave the small
sum of fifty cents. All Macon is dis
cussing and condemning this small
spirit.
One of the little boys in Macon,
the son of c. A. Wheeler who used
to live here, gave his $500 gold piece
to the committee, which he had been
saving for years. This was perfect
expression of patriotism. All Macon
and many i'll Fitzgerald honor him for
it.
Mr.. E. Gravaris, of Atlanta, spent
the day in the city in the interest of
the White Provision Company