davidaulloa/AmericanStories huggingface dataset:
Dziennik Chicagoski. [volume] (Chicago [Ill.]) 1890-1971, 1918-09-12
Znlotopa rokl.
MACIERZ POLSKA.
MONROE 1908.
zARzAD GLowNYI

Ks. Fanelszsk Gordon, Moderator. s.
Ks A. A. Klowo, wice-Modsrator.
Woiciech F. Soska, oreZeS.
AntoalnR BGranowska, Wice-prekeBkA
woJciech Menkicki, Wlce-preEes.
TomasZ $. Blachowski, Sekretarx.
Franciszek witkowski. Skarbnik.
stanisiaw Ltezmanski. DyreAtor.
wiadyslaw Eopatka, Dyrektor. "A
Antonl Mazurk, Dyrektor. 80
Leokadya Konczyk, Dyrektorka.
sa:osnsa Ur6ansks; DyrektSrka;
DR.. Fr. A. Oulak. Lekarz NacIelny.
Adv. Piotr P. MindRk, Doradca Prawny.
Berta c. woitalewicz, ASyst. Sekr. Gen.
GOD2INY BIURoWEB
Bfuro Zarzadu Gl6wnego otWarte "
dai powSEednie Cd godz. 9-tet rano do
s-tej w~ieczoren. ~ sobots do lei po-
poludniul. wiecZor0m, " dni powsZed-
sic Z wyJStklem soboty)), Cd godztny
1-meJ DO 9-teJ. - " niedzIels 1 swista
uroczyste. biuro jest zamkniste.
PrexesA; " poniedZiaiki ! pistki VIE
czorami cd godzinv 7-mej do s-tet.
wszeikie korespondencye do Gowns-
10 PreZesa nalezy adresowac:'
wOJCIECP +. SOSKA,
IS55 W. Division str, ChlcaEo, III
srody czwartki. WIeczoraml Cd sodzi-
nv f-mej do s-te5 I cd 1-sIej popolu-
dniu codzlennie, > wyjatkiem soboty' Cd
e-tej do 1-szet.
S~karbnikas we wtorki, srody ] ptatki
Cd godziny 1-lneJ do 9-teJ wieczorem.
B~klndanIa OpIat. Wszelkie oplaty do KA-
~ Glownej prZyjmaJe Kasyer Gaowny
podczas godzin ofisowych, albo we dnie
" godzinaCh of!sowych, Sekretars &C.
aeralny.
wszelkie listy nadsylac naleky m 70"
oe Sekretarza Generalnego:
TOMASZ 8. BLACHOWSKIs
Secretary Polish Alma Mater
l455 w. Division str. Chicago, III.
FINANSE.
PrZekaZy bankowe poc1toWe
(checks. money orders etc.) nalety wy
StGwiac IA orgaRizacye:
POLISH ALMA MATER
przesylac pod adresem:
FIR. wTTKOWSKI,
lass W. Division str Chicago, III
MACIERZ POLSKA.
Biuro Zarzadu G}ownego:
I455-57 W. Division Utica,
Ma druEiem pietrEe.
Chicago, Ill.
Dziennik Chicagoski. [volume] (Chicago [Ill.]) 1890-1971, 1918-09-12

w tymze czasie kr6l, korzysta-
JAG z pokoju, pragnas ~utworzyt
nowy zwiszek kozacki i W tym ce
III uorganizowai pulki kozackie,
kt6re W wojnach tureckich pelni-
ly sluzbe; pc raz ostatni Kozaey
wystepowali w6wczas jake obroh-
Polski.
Dziennik Chicagoski. [volume] (Chicago [Ill.]) 1890-1971, 1918-09-12

dzily ma wieczne easy do Rosy.
'Podjeta w tymze samym roku
wyprawa ma Woloszczyzne spell
fla ma niczem L powodu nieprze-
bycia obiecanych posilk6w au-
stryackich. Ia to wyprawa ia by
la bardzo korzystna ola Austryi,
|kt6rej iatwo przyszlo pobic roz-
|dwojone silly tureckie.
Zabiegi Sobieskiego okoIo "a
Ipewnienia korony synowi swemu,
Jak6bowi, obudzily zazdrosci "a
wise moznowiadcow. Me chcac
dopuSciG do ~ziszczenia tycll ma
rzeh Jana III, zrywali sejmy je-
den pc drugim. Zwlaszcza rodzi-
ma Sapiehow nalezala do najbar-
dziej nieprzyjaznie u~sposobio-
nych ola Sobieskich. Me udaio
sic tez kr6lowi malzenstwo kr6--
lcwicza Jak6ba L Ludwika RAJ
dziwili6wna, wdowa pc elektorzc
brandenburskim. Sobieski chciat
"a pomoca tego malzelistwa pozy
'skat ola swej rodziny wielkie do
bra Radziwillowskie wplywy ia
Litwie. Zreszta ola Polski mic
mogio bye obojetnem przejscia
tycfp dobr W rece charlottesville.
Tymczasem dyplomacya austry-
acka, PREY poparciu S%apiehow,
przeprowadziia ~potajemnie mall
zenstwo RadziwiNowny Z ksie-
ciem Neuburskim.
NieszczeSliwie tez zakohczyla
sic ostatnia wyprawa Jana IIIgo
ia Wo}oszczyzne w r. 1851 i tym
bowiem razem Austrya zawiodia,
pomimo BOWEN solennego przy-
rzeczenia, ME nadesiala posiikow.
Ostatnie lata panowania zamq-
city krolowi gwaltownie k}6tnie
Maryi Kazimiery Z kr0lewiczem
Jakobem, ktorego ME cierpiaIa.
oraz coraz zuchwalszc wichrzenie
Sapieh6w ma Litwie.
Wewnatrz kraju powsta}y ME-
porozumienia i rozterki, sejmy
zrywano, masnaci byli zajeci
sprawami prywatnemi, zarzucano
kr6lowi zla nOlityke, wing "a
wszystko zlo zwalano nan, imie
jego stracilo powage. Osypany
najniesluszniejszymi wyrzutani,
znekany we wlasnej rodzinie,
zniechecony do w~szystkiego i
wszystkich, dokonaf ten wielki
bohater .smutnych dni swoich w
u.ubionej siedzibie Wilanowie r.
1896, pc 22ch latach panowania,
Zostawii 3 syn6w; Jakoba, Alex
sandra Konstantego, jedna c6rke,
oraz panied wielkich dziel wo-
jennych i wielkich bledow pol;tv-
cznych.
Dziennik Chicagoski. [volume] (Chicago [Ill.]) 1890-1971, 1918-09-12
STARS e Stripes"

Pod takim tytuiem, stanowia-
Gym SYNONYM naszego gwiazdzi-,
stego sztandaru wychodzi we
Francyi pismo, kt6rego numer
25ty "a RIB. o~trzymaliSmy wlasnie
Il z kt6rego pare sympatycznych
wysoce wzmianek pragniemy "a
notowaG ola naszych Czytelni-
kow. Jest to wiec pismo, wyda--
wane przez komende, Tub PREY
Ijei wsp6idziaianiu, ola z~oinierzy
expedycyi amerykahskiej we
Francyi: gdzie ono faktycznie
wychodzi, ME wiemy, poniewaz
nie podano tego W tytulaturze, a
lie w kazdym razie we Francyi
lest wydawne; formal duly
Ipism naszych angielsklich, tenze
Irodzaju druku, uklad podobny -
cena pojedyhczego numeru dose
wysoka - 80 centimow. Pismo
posiada piekne illustracye, cze-'
lsciowo zdjecia fotograficzne, ak
|tualne, a czeSciowo rysunHi -
lniekt6re bardzo udatne, dobor
wiadomoSci doskonaly, edytory--
Ialna Geese przystepna o dosadna,
zredagowana bardzo u%miejetnie.
|Wybornym jest dziaf humorysty-
czno-literacki, w ktorym znajdu-
lie czytelnik Gala mieszanine mo-
wy francuskiej z angielska: wier-
see i dowcipy naprzemian So po-
dawane W obu jezykach, W obu
|r6wniez drukowane So ogloszenia,
|ktorych wiele i wielkich pismo
podaje, o~czywista dotyczacych
artykui6w, gi6wnie zoinierzy i O.
|ficerow interesujacych. Pisma te-
go numer, jaki otrzymahsmy,
przedstawia sic wiecei niz Okla
yale i jsst wysoce zajmujacym-
pisma takiego, wyobraza
fly sobie, bedzie W najwyzszym
lstopniu ciekawym i cennym przy-
czynkiem do poznania i opisania
kiedyS w przyszlosci zycia obozo-
wego i wojskowego naszych boha
Iter6w ma francuskiej ziemi.
I jeszcze jedna nam szczeg6l-
|n;ej - Polakom droga wzmian-
ka: Otto ow numer 25ty ma pierw-
szej strongly przedstawia duza
dwukolumnowa klisze, obrazek
zc~lnierza, mad kt6rym widnieje
nadpis: John Kukoski-Yank". =.
To nasz! Nasz dzielny, odznaczo-
my krzyzenr wielkiej walecznoSci
Irodak, Kukoski z Milwaukee, o
kt6rym swego czasu tn pisaliSmy
Ii telegramy donosity, il pierwszy
IzostaI odznaczony re w~szystkich
wojsk amerykaiiskich "a szcze--
|g6lniejsze mestwo i odwage, z
ljaka Sam jeden rzucii sic ia mi
|tralieze niemiecka, zdoby} ia Z jej
zaloga i jej oficerem, kt6rych "a
btaf do niewoli, "a co odznaczo-
my krzyzem walecznosci otrzymai
W dodatku list z wysoka pochwa-
Ia Cd naczelnego wodza amery--
kanskiego, generala Pershinga.
lOby sic tacy ma kamieniu rodzi-
Ii - jak powiadali nasi starry!
|Oby to odznaczenie i uznanie, z
|jakiem sic Kukoski spotkal W Ar
mil zacheta byly ola innych ma
szych rodak6w, ktorym wiemy-
dzielnosci, mestwa, odwagi ME
|brakniel Wiemy, il ME poza}uja
oni reki j krwi swej - gdy tax
|padnie, dla onej Swietej sprawy,
o ktora ludzkoSc Gala valley a
toe listy ofiar co dnia szeregi Gale
nazwisk polskich zawieraja, vice
udziai nasz w czynach amerykah-
skiego wojska ma teatrze wojen--
|nym jest wazny znaczny i da
|Rog zawazy on i znaczyc bedzie
i wtedy, gdy pc wojnie warunki
Dziennik Chicagoski. [volume] (Chicago [Ill.]) 1890-1971, 1918-09-12

|gowi pokonanemu, gdy jednym z
warunkow bedzie = zjedno.
|czona, wolna i niepodlegia Polska
= z dostepem do NORA!
Dziennik Chicagoski. [volume] (Chicago [Ill.]) 1890-1971, 1918-09-12
MACIERZ POLSKA

fest orsanizaeya lsczaca mlodZleE pol"
ska oboJga picI W pracach nankoWycn'
patryotycznyeh I bratnieJ pomocy: ala
nodnlesieBIG ducha moralnosci dooro.
bytM W spo1eczenstwie. q ~szczegolnie
misdEy 9lodzieza polska- 4oSnS sApi.
saS sic ma posrniertne Cd lat IA do A.;
ma cZfonk6w StowarZysZonych bss o"
R~ranlcEenia wieku.
Dziennik Chicagoski. [volume] (Chicago [Ill.]) 1890-1971, 1918-09-12
Oburzajacy ForteI
Amerykanlzatorsk1

We wczorajszym numerze an
gielskiego dziennika journal" o
kt6rym kilkakrotnie pisalismy z
wielkiem uznaniem z powodu ma
der zycz1iwego odnoszenia sic pi-
sma teg0 do spraw polskich i
traktowania ich zawsze sprawie-
dliwego. a przyjaznego, - male
zlismy artykui, o kt6rym nieste-
ty - z tenn samem uznaniem ma
Ipisac ME mozemy, a pisaG nam 0
MIN trzeba. ably badz co badz, lie
w n~aszej mocy reagowac przeciw
ko krzywdzie, jaka STAG sic nam
moze i obe1dze, jaka ma mas rzt1-
como. 1dzie nam o artykul Chi
cago Girls Problems skreSlony
przez pania Marye NJ. Bartelme,
asystentke sedziego Arnolda PREY
chicagoskim Sadie ola maiolet--
mich, ktora to, zrcszta wybitna i
's<ad mad zasluzona dziaiaczka,
.piszac o palace W istocie kwestyi
..poprawy dziewczat maioletnich,
.omawia losy jakiejs Paul., ma
bye Polka treszczajae me-
.lodramatycznie rozwalkowane po
.wywody PAM Bartelme, podaje--
my, Re owa Paula prowadzila sic
.zle, uchodziia z domu, wioczyla
sic po kabaretach i groziio jej sto-
genie sic ostateczne do ~spoiecz-
.nego rynsztoku - wszystko dla-
tego, IL ME bylo w domu odpowie-
duiego wpiywu ma MIA czemu?
DO Paula ,chciala bye Amerykan-
.ka, czuia sic Amerykanka", a W
domu - matka, ojciec dwie sio--
stry zamezne i tn juz %urodzone,
vs. Chicago - wszyscy ME umieja
siowa po angielsku, nawet brat
jej - ulicznik, tylko ma ulicy pa
re- lichych slow ,,slangu" polapac
zdoiai... A owa Paula chodziia
do polskich szkof, w ktorych an.
gielskiego wcale ME uczono!....
Cytujemy dosiownie, jak pisze
PAM B.: 6w brat PAUL., objaSnia-
JAG sprawe.
spoke in hating English:
What Paula told you about
the family is true" he said. 1T
isn't only Our family. There are
hundreds like u.s.. We 60 to
Polish schools, learn no Eng
lish except what we pick up out
of school and never have any
chance to be Americans. I want
to be an American, too, same
as she does"
Przeczytawszy powyzsze, ma
tychmiast zatelefonowalismy do
,Journal'a" i rozm6wili-
3my sic z samym naczelnym re-
daktorem, ktoremu oSwiadczyliS-
my, IL postawienie kwestyi danej
przez pania B., oraz wynikajace
zen logiczne konsekwencye So
dotkliwa krzywda, jaka prawdo-
podobnie wymierza sic intencyo-
nalnie pod adresem Polakow i ich
~trtejszych szkoi, ich zycia caie-
60 pokolen miodych, tn juz zro--
dzonych; - krzywda to jest tenn
ciezsza, il niesprawiedliwie, ME
p~rawdziwie wszystko to jest zmy
Stone i ma faktach wprost klamli-
wych oparte. Powiedzielismy re-
daktorowi, IL Polacy w Chicago
posiadaja kilkadziesiat szkoi, do
skonale prowadzonych, w tel Ii
czbie kilka Srednich - wyzszych,
W rodzaju amerykahskich high
schools" i r6wnorzednych i'm zu-
.peinie; re wszystkie te szkoiy
nizsze iwyzsze SO kontrolowane
.przez wiadze szkolne i akredyto-
wane zar6wno przez miasto, jak
przez Stan Illinois i inne, stopien
zas nauki, w mich udzielany, jest
TAXI, Il miodziez z tych szko} mo-
.1a starac W zawody/z mfodzieza
Dziennik Chicagoski. [volume] (Chicago [Ill.]) 1890-1971, 1918-09-12
Jan iii Sobieski.
1914 49, 1896.

Pc zgonie Michala Korybuta
Wisniowieckiego, ktory zmarl we
Lwowie niespodziewanie w pred
Idzieh zwyciestwa pod Chocimem,
2 pomiedzy wielu kandydatow,
najwieksze szanse powodzenia
mia} ks. Karol Lotaryhski i ks.
Neuburski. Gdy jednak sejm c.
lekcyjny ma zadnego Z Mich zgo--
dzit sic ME chcial, Sobieski, "a
namowa druha swojego, Stanis}a-
wa Jab}onowskiego, wojewody
ruskiego, swoja kandydature po-
stawil. Posei francuski ME wi
dzac mozliwosci utrzymania
kondeusza, poparf hetmana jake
stronnika francuskiego. Austrya
rdwniez by}a mt przychylna ia
ko pogromcy Turkow, kt6rych
sic obawiaia, ogoi zas szlachty
sklaniaf sic jednomyslnie XII
zwyciescy Z pod Chocima. lynn
sposobem przyszlo do obioru i o.
.|gioszenia kr6lcm Jana III. Me
czekajqc %kofonacyi, gdy nowy ma
pad Turk6w j Tatar6w ma Rus IL
derzyl, udai sic kr6l ma plac bo-
il, ~wyrzeklszy slowa .Wiecie pc
com wybran.' Wtedy to odni6s}
wielkie zwyciestwo pod Lwowem,
oswobodzil oblezona Trembowle,
gdzie upamietnila sic mestwem
i sila duclla iona dow6dcy zam-
.ku. Zofia Chrzanowska.
Roku 1876 Jan III odbyl w
Krakowie koronacye, podczas
kt6rej rozrzucano pieniazki z
korona i mieczem wsrod wawrzy-
ru z napisem: .przez tie do tel"
Gdy nova nawainica re strony
Turk6w nadciagaia, krol wyru--
szyl z nader szczupiem wojskiem
/ zaiozyi oboz pod zorawiem,
gdzie zwyciesko wytrzymai oble-
zenie przez try tygodnie i zrnu-
sill Turk6w do zawarcia pokoju
(1676 ~ ola Polski korzystnego.
Wedlug ugody zorawiiskiej,
dwie trzecie Ukrainy odzyskiwaia
Rzeczpospolita, haracz zostal
zniesiony i ludnoSc, zabrana w
jassyr, powrocona.
Pc zawarciu tel ugody nasts--
PHO killla lat pokoju, podczas kto-
rych Austrya i Francya stara}y
sic 0 p~rzymierze z Polska. Wp}yw
obu tycl patistw n~aprzemian sic
wazyi: Z psSzatku zdawalo sic,
&c goruje stronnictwo francuskie,
do kt6rcgo naleza}y wszystkie
wyzsze umysiy: wielki hatman
Jab}onowski, hetman polny Sic
niawski, Sapieha, Rafal Lesz--
czyhski, i poeta Andrea Morsz-
tyn podskar5i koronny. Og6l szla
chty przeciwny byl ten1u, obawia-
jac sic wielkich wojen, kt6re zbli-
.zenie z Francya pociagalo "a So
.ba.
Tymczasem wkrotce wp}yw
partyi francuskiej zachwia} sic i
odrzucono przymierze z Francya,
ME baczac ma to, il Turcya, Szwe
eva i Francya wytezaly swe silly
ma pokonanie najblizszych SASHA
dow Polski, Austryi i Prus, zaw-
sze groznych ola Rzeczypospoli--
tel.
Sobieski sam zawiodl nadzieje
stronnictwa francuskiego i cd ME
go sic odwrocif, zblizajac XII All
stryi, odwiecznej nieprzyjacioice
kraju. Krok ten tlomaczyc MONA
tenn, IL Sobieski, wielce religijny,
uleg1 wplywowi Stolicy Apostol-
skiej, a zarazcm i tradycyi rodo--
wei, wszyscy BOWEN najblizsi
krewni byli wrogami Turcyi.
Wielki pogromca dial sic pocisg-
nae urokiem novel wyprawy
przeciw nieprzyjacio}om krzyza,
kt6ra mu Swiezo zapewnila laury.
G6rujac rozumem i odwaga, mu-
siai liczyt sic tez re spoieczen-
stwem, ktore wsrod upadku mo-
ralnego przechowaio uczucie reli-
gijnAi podejmowaio z zapasem
wake z niewiernymi.
Dziennik Chicagoski. [volume] (Chicago [Ill.]) 1890-1971, 1918-09-12
ZTEKIR EDAKCYJNEJ.

wdzacem monstrualnem kiari--
stwem, albo tez niezrecznoScia,
ma takiej ~ignorancyi oparta, il
naiwnoScia swa wprost rozbraja!
Redaktor sJournala" objasniai,
lie obserwacye PAM B. odnosza
sic do czasow ,,znacznie dawniej-
szych'; rzeczywiScie pod koniec
swego artykulu pisze PAM ia, re
cd czasu, kiedy Paula dostala sic
pod jej uwage, zarzadzono rozu-
mne reformy, kt6re juz ME po--
zwalaja ma to, by w sercu m. Chi
cago wychowywano dzieci be- L.
miejetnosci jezyka angielskiego i
re reforma ia zdawna juz powin-
ia byla bye wprowadzona.. -. Ia
kie zakohczenie pozwala jednak
czytelnikowi angielskiemu, ME
znajqcemu stosunk6w polskich,
ldomyslac sic, IL reforma ia wpra-
wdzie jest juz teraz, lecz ponie-
waz, zdawna powinna byia bye
znaczy to, re pewnie jest niedaw-
ma i &c to moze dopiero OF - o.
statnimi easy zaprowadzono ia
IkS. zbawienna zmiane ma pocie--
chg PAM Bartelme i jej Paul.,
Ichcacych bye Amerykankami!.. -.
lCzyz ME prawda? I W takiem
wlasnie podaniu kwestyi ley in
tencya sprawy i utryk" niepoczci-
wy, ktory zmierza do pogiebienia,
do wzmocnienia amerykanizator-
skich zakusow, jake tn w kraju
calym Cd diuzszego czasu nurtu-
ja. w ten wiasnie sposob ura-
b;a sic poglady Amerykan6w, a
wstyd i zal Rowiedziet, IL do ia
|kiej roboty przykladaja reke oso-
by powazne ma wybitnych be-
dace stanowiskach. KtoS, kto ME
INA stosunkow polskich, przeczy-
tawszy artykui PAM Bartelme, be-
die mySla}, re do ostatnich CA
sow Z dzieci polskich w~yrastaia
dzicz poprostu, uczona w szko--
ZACH tylko Pc polsku, tax dalece,
liz dwie tn urodzone kobiety i
tax diugo w kraft 'bedace, re "a
neznemi juz So - ME umieja
wcale po angielsku; dalej, beda
moze ~tnySlec, IL jeSli nawet tn i
owdzie uczs juz gdzie co-nieco pc
angielsku, to ucza licho / marine,
skoro to sic robi niedawnp i sko-
70 stosunki tego rodzaju So MOI
live.
Konkludujemy - re albo PAM
Bartelme ME INA stosunkow pol
skich, a wtedy - MECH przyjmie
wyrazy ubolewania, IL pisac sic
wazy o rzeczy, kt6rej ME Una, cze
go laden powazny pisarz ME TO-
b; ,albo - jesli Una stosunki pol
skie, to vie o polskich szkolach o
.ich stanie i stopniu, a skoro mimo
tego pisze tax, jak napisa}a sw6j
w ,,Journslu" artykui - to zny-
Sya i oczetnia, a wtedy postepuje
wprost ME uczciwie i ciezka wy
rzadza krzywde!
OSwiadczylismy redaktorowi
paczelnemu .Journala", IL arty-
kui PAM Bartelme w piSmie ma
SEEN omowimy dosadnio i przyo-
biecaliSmy zakomunikowac mu
tez te nasza odpowiedz pc angiel-
sku; ME poprzestaniemy ma tenn
- bedziemy sic starali skomuni-
.kowac sic osobiscie wprost Z pa
mia Bartelme i zaprosimy ia do
zwiedzenia pierwszej lepszej
szkoiy polskiej, poczem poprosi-
my j. stanowczo, by szkolom tym
i dziewczetom polskim, w MIN
wychowywanym, a przez mia po-
krzywdzonym - dala satysfak--
eye ma szpaltach pism angiel-
skich.
CIV Die "a WHALE
Dziennik Chicagoski. [volume] (Chicago [Ill.]) 1890-1971, 1918-09-12

III uorganizowal puiki kozackie.
ktore W wojnach tureckich pelni-
ly sluzbe; pc raz ostatni Kozaey
iwystepowali w6wczas jake obroh-
Icy Polski.
Wyprawia wiedenska 1885,
Ludwik XIV starai sic wszel-
kiemi sposobami zapobiedz soju-
szowi z Austrya, a nawet wykry-
to podobno spisek, uknuty przez
agenta francuskiego, majacy ma
celu detronizacye kr6la. Ma SELL
mic intryge ~wySwietlono; Mor--
sztyn zostai sko~mpromitowany
wydalony Z kraft. Stronnictwo
francuskie ostatecznie pokonano,
a z Austrya zawarto zaczepno-
odporne p~rzymierze, obowiazuja-
&c oba mocarstwa do prowadze-
MIA wspdlnie wojny Z Turkami.
w kilka miesiecy potem, $780,
1000 armia turecka oblegIa Wie--
den; polaczyli sic Z mia lospoda-
rowie woioski i multahski oraz
Wegry pod wodza Tekelego.
Polozenie cesarza, kt6ry OPUS
Gil Wiedch, bylo krytyczne, a je-
dyna nadzieja ratunku w Sobie-
skim. Pose} austryacki z nuncyu-
seem ~papieskim ma kleczkach bia
gall Jana III W Wilanowie o ra-
tunek. Pospicszyl wiec kr6l ma Cd
Isiecz Wiedniowi, majac $4,000
wyborowego rycerstwa polskiego
Il, polaczywszy sic z posilkami
niemieckimi, odniosl w dhiu 3go
wrzeSnia 1883 roku po caiodzien-
mel bohaterskiej walce, Swietnc
zwyciestwo.
Pod dowodztwem Jana III wal
czyli: ks. Lotaryiski i Szwarcen-
berg, wodz cesarski. Niezliczone
zastepy wojska Mahometa " pod
wodza wiefkiego wezyra Kara
Mustafy, poszly w rozsypke, a
pelen bogactw oboz turecki do
stal sic w rece ,Polakow.
Sobicski pc zwyciestwie wje--
chal do oswobodzonego Wiednia,
gdzie go Z uniesieniem powitaia
ludnosc miejscowa.. Cesarz Leo
pold jednaIi okazai sic niewdzie-
Icznym i obojetnym; z niechecia
patrzai ma cntuzyazm Wiedeiiczy-
k6w, okazywany krolowi polskie-
MIL, obawiai sic tez udziaiu jcgo
W powstaniu wegierskiem.
Jan III wnet ruszyi ma dalsze
Sciganie nieprzyjaciela, o~czekujqc
daremnie niemieckich aosilkow.
Pobity przez Turk6w w bitwie
pod Jarkanami, dopiero W kilka
dni odni6sf zwyciestwo i zdoby}
miasto wegierskie Ostrzyhom,
poczem powr6cii z wojskiem do
|kraju. Tryumf wiedehski przy-
niosi Polsce korzysc jedynic mo-
ralna. Walka o idee, W obronie re-
|llgii, .podniosla upadajacego du-
cha, obudziia szlachetniejsze po-
|rywy i znalazla odgios W literatu-
RE i poezyi. w. Potocki W YWoj-
ME chocimskiej" stworzyl epo-
|peje polska. Wespazyan Kochow-
ski pisaf dzieje panowania krola
bohatera, wreszcie Pasek w swo-
ich mistrzowskich pamietnikach,
pc zostawii obraz rycerskiej szla-
chty, ktorej sam typowym byi
przedstawicielem.
Ma pamiatke wyprawy wiedeh-
skiej, Sobieski wystawif W War
'szawie koscioi Kapucyn6w. Zbu-
dowal tez ~wspanialy palac w Wi
.lanowie, swej rezydencyi letniej.
Jakkolwiek przekonany O ME
szczero5ci cesarskiej, krol stall
stale W zwiazku z Austrya i ma
rzyf o wielkich z Turcya zapa-
sach. Wyprawy w~ojenne malo cd
tad byly szczeSliwe. Zdobyto
wprawdzie 1854 r. Jaziowiec, lccz
oblezenia Kamiehca musiano ola
r6znyct przyczyn zaniechat. Wy
prawy ma Moidawie r6wniez byfy
bezskuteczne. Austrya nigdy Pol
see pomocy ME daia, a wysilki
S~obieskiego tylko jej ma korzysc
muchndziin
Dziennik Chicagoski. [volume] (Chicago [Ill.]) 1890-1971, 1918-09-12
Rsqd R0Todu prses ndT6d ala
AGTodu, ME sginIe poDieEschRt
Etsmt
! - Abraham Lincoih

MeSoUte stdRu WSSedzie aga.
dzuja sic I'd sdaniu, Ee must tSt-
nice Ejednoczono, nieSGtesnd .
sdmoEzQdaG PoLskG-
- Woodrow Wilson
Dziennik Chicagoski. [volume] (Chicago [Ill.]) 1890-1971, 1918-09-12

Wobec takich fakt6w, znanych
powszechnie i zaprzeczyc sic ME
dajacych, utrzymywanie, il mo-
ga bye W Chicago ludzie, til jtz
jak owe dwie siostry
dorosie i zamszne Paul.. jak to
wyraznie pisze wzmiankowana
autorka, ktorzyby ME umieli nj
siowa po angielsku, az do tyla,
re ME rozumieja ~najkompletniej,
co sic do Mich mowi, re brat ich
,,tylko ma ulicy pare slow kula--
wych polapac zdolai" powia.
Alma record. (Alma, Mich.) 1878-1928, 1918-03-28
FARMERS AND FOOD

TO win the war, the United States
and her Allies in the field must have
food and plenty of it. This means
that the farmers of the United States
are vitality concerned in the matter of
victorious war, as it comes home to
the farmer that he is one of the main
cogs in the great machinery that is
being evolved to bring about peace,
a peace that may be lasting and con-
fer great benefits upon humanity.
There is big shortage of farm la
Dor, it must be admitted. This is one
of the great problems for the farmer
to solve. Its solution can only be
found in the use of tractors, to replace
the men who are gone, wac are facing
death of the firing line for humanity
In purchasing tractors for farm
work, the farmer makes a big invest
ment it is true, but he is doing a
patriotic duty, just as is the man, who
faces the enemy on the firing line,
doing his duty.
Alma record. (Alma, Mich.) 1878-1928, 1918-03-28
WAR EXPENSE AND
LIBERTY BONDS

When Germany's new war loan is
foated the empires total Indebtedness
will be $31 900, 100000, which means
that each one of her 6S,000,00 inhabi-
tants men, women and children, will
be in debt $456. Here in America,
with a population of l10,0O0,O00 our
total Indebtedness is only S6,OOO,OOO,
900, or a per capita Indebtedness of
only one-eighth that of the German
citizen, a matter of $57 each. We
can run our Liberty Bond fiotations
up to $50,O00,000 before each one of
us owes as much as each German
across the Rhine.
In other words, we can run this war
at our present rate Of expenditure for
eight years before we are as bad off
as the Germans are today. Don't be
frightened at the money we are spnd-
ing. We're not breaking ourselves. We
are spending very little of our nation
al wealth. Buy Bonds! If this war
lasts for eight years, Germany will be
SO badly "broke" it can never be put
together again.
Alma record. (Alma, Mich.) 1878-1928, 1918-03-28
Ant With Her EXCUSE

Emily, preferring the doll her grand
mother had given her 10 the ono her
mother gave her. tucked the rejected
doll out Of sight in broken doll crib.
Her mother asked her why she didn't
play with the doll she had given her.
Emily looked at her mother moment
in silence, seeming to fear hurting her
mothers feelings. then gave quick
look at the crib and said. "Sh-sh She's
sick"
Alma record. (Alma, Mich.) 1878-1928, 1918-03-28
Oatmeal Tread

Take cup potato water, cup
mashed potatoes, cake yeast foam, 1
rs sugar (heaped).
Mix potato and water, when luke
warm add yeast cake and sugar. Let
stand from to 10 hours or until well
fermented. Grind four cups of rolled
oats and scald with 6 cups boiling
water, stirring well, add rs shorten
ing and rs salt. When cool add
yeast and ten cups wheat flour Knead
as other bread using more wheat -four
if necessary. Let rise till double its
size, put in loaves and let rise again.
Bake from 40 minutes to | hour in
moderate oven.
Nellie X. Jackson.
Alma record. (Alma, Mich.) 1878-1928, 1918-03-28
HcpeccaItcs.

In 1s4S band of Welsh rioters
made war upon the toll-gates along
the highways Of large district. The
captain of the rioters and his guard
disguised themselves IN female attire
and they were called Rebcccaltes. This
name arose from a gross perversion
Of a text Of Scripture: "And
they blessed Rebekah. and said unto
her let thy seed possess the
gate of those who hate them. Gen
esis "a go.
Alma record. (Alma, Mich.) 1878-1928, 1918-03-28
Old Collins Now Valuable.

Old metal collins that have not seen
the light OF day for many years adorn
yard in Grass Valley, Cal. These grew
some specters lying about on the
ground have been the cause OF great
deal of interest. One OF these is n
bronze affair that is worth several
times as much for junk now as 1t cost
when new 80 years ago.