Dziennik Chicagoski. [volume] (Chicago [Ill.]) 1890-1971, 1918-08-06


Cajac jalmuzne cziowiekowi, kt0re'
mu ME chce sic pracowaG ftp. TeolO'
eowie protestanccy, wykladaJacy ETY.
Ike 2 katedr uniwersyteckich. rozpra,
wiajacy W dzielach uczonych o mai
wyzszej normie moralnoSci | z duma
przeciwstawiajacy swoje poglady ka,
tolickim, ME dotykaja tyCh pytar
Grobiazgowych, ale tez wlasnie dla'
tego ME w~ywierajs ich wykiady
ksiazki 1aduego wplywu ma zycie
p~raktyczne, ME dajac nikomu pc
trzebnych mu wskaz6wek, co ma gro
bic W tel lub owej kOlizyi. Latwo to
rozwijaC piekne i szczytne mySli q
zyciu godnem cziowieka, o dazeniu
do idealu, do doskonaloSci chrzesci-
ianskiej, zacheca6 do poSwiecania
sic dla dobra bliznich, dospelniania
zawsze | wszedzie ohowiazku, chocby
najtrudniejszego, ale juz Rousseau,
zauwazyi, re papier zniesie najsuro-
VISA morlanoSG, ale W twardych wa
runkach rzeczywistoSci stale sic ME-
raz to, co jest najsurowszem / nal
wyzszem, nieprzyjacielem dobrego.
Wiecej tez moze szkody wyrzadzif W
~dziedzinie moralnej rygoryzm jan
senist6w niz pisma niedowiark6w.
podkopujacych podwaliny moralno-
sci. Latwo mp. powiedzieC czlowieko-
wi bogatemu: nPowinieneS Caly
sw6j majatek oddaG ma cele publicz-
ne" albo zazadaG cd wiaSciciela ia
bryki, zeby swym robotnikom dawai
place, w~ystarczajaca ma utrzymanie
calych rodzin, ale rady te So trudne
Tub czesto wprost niemozliwe do wy
konania. Jezeli sumienny katolik py-
Ia sic moralisty lub spowiednika W
rewnyeh wypadkach, CO ma uwazac
"a sw6j Scisly obowiazek, jaka ma u
czynic restytucye itp., ME MONA mu
z~arzuci6 Oak czyni wielu protestant
tow, re chce sic wykreciG cd spell
nienia prawa Bozego, zeby ME zro-
bic tego, co mu nakazuje wiasne jego
sumienie.
Warto tn zreszta przypomniec, re
protestanci - a pierwszy 2 mich sam
Luter - uwazali czasem "a rzecz
~potrzebna zajmowaG sic kazuistyka:
wiadomo, re Luter rozstrzygnai ,,ca-
sus conscientiae", przediozony mu
przez Filipa heskiego, pozwalajac mu
ma bigamie; by}o to rozstrzygniecie
tax dobrotliwe, re laden z moralt-
stow katolickich ME m6g} go aprobo-
wac. - Inni znowu zakazywali bez-
wzglednie noszenia peruk, u~czeszcza-
MIA do teatru, palsnia tytonlu, przez
co narazali sic tylko ma SmiesznoSc.
Dzisiaj ME bawia sic teologowie pro-
testanccy W kazuistyke, DO wiedza,
ze Mkt ME przywiazywafby wagi do
ich o~rzeczen, a powt6re dlage,o re sa-
mi ME wiedza, jakich maja trzyma6
sic zasad PREY ro~zstrzyganiu kwestyi
praktycznych; VIOLA vice pozostawic
kazdemu, zeby sam wybierai sobie W
wypadkach watpliwych, co mu wyda-
sic dobrem lub lepszem. Caikiem zaS
inne Jest stanowisko kapian6w kato-
lickich, kt6rych rady zasiega bardzo
wielu wiernych i kt6rych jest Obo--
wiazkiem podawat dobre wskazowki
W trudnych nieraz okolicznoSciach zy
cha praktycznego.
Me da sic ~zaprzeczyt, re kazuisty-
ka katolicka schodziia czasem ma bic
dine drogi i re chca ullyc ludzlom Gle
zaru, wpadaia ma pomysly wartosci
bardzo watpliwej. TAX mp. sadzi Gu
nv (..Casus conscientiae". Ratisbo-
nae. 1865. Paris I N. 649), re clio
wick, kt6ry chciaf zastrzelic ciele
swego o a trafil i zabii VIOLA, ma
lezacego do innego wiasciciela, ME
lest obowiazany do restytucyt, DO
szkoda ia ME byia przez niego ami
z~amierzona, anie przewidziana. Ia
odpowiedz w~ydawa{a mi sic zawsze
hiedna, DO skoro 6w czlowiek stree
lal W ziym zamarze, MECH szkode
wynagrodzi. TAX tez, zdaje sic, MALE
Nv e rozstryzgnac wediug zasad,
zestawionych przez Lamkuhla: ut
actio damnificans obligations secum
ferat indemnitatis praestandae, pei
Sc, abstractione facta a lege posltl-
va, reuuiritur, ut l. actio sit plene
voluntaria ct culpabilis ut 2, actic
sit non utcumque illicita, sed illici-
ia uuia contra ius alienum str1ctum
(seu contra iustitiam commutatl'
YUM, ut 3. actio sit ~effecaciter da'
mnificans, non affectu tantum, Ut
4. actio sit damni causa, o occa'
sio tantum".
Me zadzam sic take re zdaniem
Szczeklika GuCasus conscientlae"
Tarn6w 1906, str. 800, re wolno Cd
powiedziec pytajaCemu sic, czy o.