davidaulloa/AmericanStories huggingface dataset:
Daily Kennebec journal. [microfilm reel] (Augusta, Me.) 1870-1975, 1918-11-16

BOYS JUNIOR ARMY SHOES,
sizes I to So. III. . $500
Same for Little Gents, sizes 10 to
133 go. .............$ 2.49
Daily Kennebec journal. [microfilm reel] (Augusta, Me.) 1870-1975, 1918-11-16
S a t u I'd a y
Special Sales
(Advertisements.l

fBuyers please note that the values
listed in this column are for this day
!onlyl
Daily Kennebec journal. [microfilm reel] (Augusta, Me.) 1870-1975, 1918-11-16
.Cadarette'S
Sample Shoe
Store

Up One Flight Opera House Bldg
nov16d1t
Daily Kennebec journal. [microfilm reel] (Augusta, Me.) 1870-1975, 1918-11-16

Don't forget the Big Victory Sale
today and Monday at Richmond's
Apparel Shop. Every garment in the
shop has been marked down 20 per
cent. that Is a $25 garment sells today
Daily Kennebec journal. [microfilm reel] (Augusta, Me.) 1870-1975, 1918-11-16

Bows DRESS SHOES. black or tan.
Goodyear Welt, my price. $3.50
Daily Kennebec journal. [microfilm reel] (Augusta, Me.) 1870-1975, 1918-11-16

for $1,000. a $40 garment for SIG, etc.
These are the very latest styles in
this seasons popular shades and ma
terials. All their beautiful and ex-
elusive Gage hats are selling today at
cost. Remember their old store at
149 Water street. is always full OF
bargains. everything is offered at
special reductions.
John Coughlin has a new supply OF
that high grade Lord Baltimore sta
tionery which he is selling today at
s5c box.
J. b. Farrell Co. have for today
mems flannel shirt in grey or khaki
real 81 value for s1.25 (only two to
a customer.) Mems dress shirt with
laundered cuff worth s1.25 today see.
Heavy canvass gloves today Zoe pr.
E. Locke has some very nice native
pork selling today at 35c. ID. Lots of
celery, lettuce, cranberries. etc.
Everything in the bakery department.
is fresh and wholesome. Baked
beans and brown bread and pastries
galore. Nice new finnan haddies.
At H. ]. Merrick's q new lot Of
women's coats. Some special values
at $13.s7. $3.50 and $3.50. Biggest
line of hose and underwear we ever
had. good blanket for 1919. 64x76.
Lot Of new waists at $1.25, sl.59 and
$1.sa. Serge poplin and silk dresses
t.
c. +. Bilodeau Co. have just re-
ceived case of mems negligee shirts,
stiff cuffs, Regular price $3.50 today
and this week $500.
Smith & Smith have lots of good
things today, pounds new rolled
oats 80 cts; bag Stait -four $1.65, none
better. lie Grand -four S1.60 bag;
pounds meal 35 cts; sweet potatoes,
6 pounds a5cts. See ad for other
prices.
D. w. Adams Co, special values for
today selling good quality Bingham
lengths from to yds. marked al
29c yd. Sofa pillows in different de-
signs and several colors. special s1.00.
, Remnants high grade eretonnes val
ucs UP to 69c yd. today 39c. I'd. So
in. Shantung silks in white tan, ecrv,
green and blue. regular $1.0U. today
CSC I'd. Ladies 39c med. weight cot
| ton stockings. today 29c. Ladies'
fieeced stockings, rib top at Csc.
Ladies fibre silk stockings. black,
white. tan, grey, pink and rose, reg.
| 79c today SOC. Ladies outing fan
mel night gowns in blue and PINK
| fancy, marked at $3.50. Two special
numbers ladies umbrellas marked at
s1.9S and s2.9S, excellent. assortment
serviceable handles. New Christmas
cards and booklets on sale at dig
saving.
Daily Kennebec journal. [microfilm reel] (Augusta, Me.) 1870-1975, 1918-11-16
DAILYKENNEBEC JOURNAL
7 telephone 1875

Cards of thanks. obituary notices. res
olutIons of respect. etc. will be
charged at the rate OF ten cents per
line. No charge less thal Is cents.
Subscribers who fail to receive :he
Journal promptly will confer favo:
by notifying the office Immediately.
Daily Kennebec journal. [microfilm reel] (Augusta, Me.) 1870-1975, 1918-11-16
Mems EmerSonS

When you. want real, snappy,
stylish shoe for dress or business
wear just walk up and take look
at my line Of Emerson shoes, hand
some, dressy models in dark or ma
hoaany color and rich black for more
formal wear. Among them J have a
Daily Kennebec journal. [microfilm reel] (Augusta, Me.) 1870-1975, 1918-11-16

Belfast, Me, Nov. 14.-Guy ratters-
hall of Belfast. reported severely
wounded. is the son Of Capt. Ralph
Pattershall and has n brother Willis
in the Navy. He enlisted early in
1917 at the age Of l6 and in Septem
Der of that year was sent overseas
He was gassed last June. being blind
ed for several days. Recovering he
was sent back to the front lines.
On Sept. ~ during a raid he was
struck by shrapnel in three places.
The shell which wounded him killed
the man behind him instantly. Pat
tershall is now in Base Hospital Nc
5 where he expects to remain foI
some months before he is able to
walk.
Daily Kennebec journal. [microfilm reel] (Augusta, Me.) 1870-1975, 1918-11-16

Winter Harbor. Me. Nov. 14.-Mr.
and Mrs. Alfred Merchant have been
notified of the death by pneumonia
Of their son, Private John Merchant,
in a French hospital. This is the
first death among Winter Harbcr
boys in service
Daily Kennebec journal. [microfilm reel] (Augusta, Me.) 1870-1975, 1918-11-16

Saturday, Novembc. IS. isie.
Daily Kennebec journal. [microfilm reel] (Augusta, Me.) 1870-1975, 1918-11-16

Vinalhaven, Nov. 14-Private Ross
r. Vinal of Co. b. 111th Machine Gun
Battalion. was gassed in the drive of
Oct II and is in base hospital near
Bordeaux. In letter to his mother,
Mrs. Mary Vinal, he explains that
shrapnel cut the hose to, his gas
mask.
Daily Kennebec journal. [microfilm reel] (Augusta, Me.) 1870-1975, 1918-11-16
SKETCHES MAINE
BOYS REPORTED
CASUALTY LISTS

Old Town, Nov. 14-Word was re-
ceived by wire Wednesday. Nov. Is,
Of the death in France. Oct. % of
Louis Nadeau, who died as the result
of wounds. Mr.. Nadeau was sent to
the hospital for his wounds and his
folks here received word Of his injury
about the middle of the month. 1t
was hoped that he was improving I'M
til the telegram arrived Wednesday
night, bringing the sad news that he
had succumbed to his injuries. add
ing one more to the gold stars in Old
Towns service flag. Mr.. Nadeau was
married to Miss Marie Madore,
daughter of Mr.. and Mrs. George Ma
dore. who survives him and to whom
as well as to his father. Freeman Ma
deau and family, warm sympathy will
be extended by their many friends.
Private Nadeau had been in service
just about one month over a year.
Norway. Me-. Nov. 14-Sergt. Will
liam S. Bennett. severely wounded, is
the son of Mr.. and Mrs. n. w. Ben
nett of Norway and is about 23 years
old. He enlisted in Co. d of the I'd
Maine and called to the colors in
July, 1917, going to France with the
1881 Infantry. Besides his parents
he has a brother and sister.
Daily Kennebec journal. [microfilm reel] (Augusta, Me.) 1870-1975, 1918-11-16

John Coughlin has a new supply OF
that high grade Lord Baltimore sta
tionery which he is selling today at
35c box.
Dziennik Chicagoski. [volume] (Chicago [Ill.]) 1890-1971, 1918-05-28

.da kanclerz polityke aneksyi wo-
bee Polski, o jakicj juz dawno giu
che dochodza wiesci. Mic chce
nam sic wierzyt, ably takic plany
ma scryo roztrzqsano, DO tenn sa-
mem pogrzebanoby mySl przyjaz-
nego sasiedztwa pomiedzy naro-
dami polskim i niemieckim.
Ko}om, kt6rc kanclerza prq W
kierunku tel polityki, powinicn
tenze zwr6cic uwage ia to, &c po-
.lityka ia dalsza mete, polityka ME
zyjaca Z reki do geby, ME moze
szukac pozornych korzysci i po-
zornych pewnosci, jezeli one 50
po}aczone L moralnemi szkodarni.
30 polityka taxa ma dalsza mcte
mScic sic musi.
Dziennik Chicagoski. [volume] (Chicago [Ill.]) 1890-1971, 1918-05-28
.P0LITYKA NIEMIECKA WOBEC
POLAK0W " KSIESTWIE.

Z mowy posla Trampczynskiego
wygloszonej W parlamencie MEM.
| marca)
Wspominalem o tenn, re polity-
ka niemiecka cierpi ma brak kon-
sekwencyi. Brak ten okazal sic
mianowicie takze w stosunkach
co do Polak6w w Prusach. Zda-
waSoby sic, re logika powie rza-
dowi, IL ME MONA myslec o zgo-
die z narodem polskim w Krol.
Polskim, jezeli traktuje sic W ME
godny sposob Polak6w W Pru-
sach. Kiedy krotko pred mani
festem z dnia 5 listopada 1916
jeden z posiow niemieckich Ear
tenn re wzgledu ma stosunki pol
sko-niemieckie powiedzial mi:
a wiec teraz pomiedzy Polska a
Niemcami nastanie braterskosc,
fraternite, - odpowiedzialcm
Dziennik Chicagoski. [volume] (Chicago [Ill.]) 1890-1971, 1918-05-28

przyczynia sic do wyjasnienla
Jedynie CO nam Z nicmieckicj stro
ny sic zarzuca, So przykre siowa
ktore jednak usprawiedliwic trze'
ba dfugoletniem draznieniem ma
rodu polskiego, ciagfemi krzyw,
damn. Tymczasem Z niemieckie.
strony obok nielicznych przyjem'
nych siowek widzimy ciagle PREY
kre czyny. Slowa brzmia}y VOL
nose i przyjazh, a ostatnim czy.
mem byl pok6j W BrzeScip
Litewskim.
| ostatnia nova kanclerza ida
je sic Cd tego systemu ME odbie-
gao. Pc kilku przyjacielskich
zwrotach w kierunku narodu pol
kiego, W ktorych uczciwosc zu-
.pelnie wierzymy, nastepuja maggie
slowa:
II niemieckiej strony bedziemy
zadali PREY regulacyi granicy tyl-
ko tego, co bedzie ko%niecznem I
militarnych wzgledow".
A vice tenn s}owami zapowia-
Dziennik Chicagoski. [volume] (Chicago [Ill.]) 1890-1971, 1918-05-28
Ofiary ma Cele Narodo'
we i D%obroczynne.

PokwftCwania ofiar zIozonych M
cele narodowe Tub dobroczynne, Ia
m~ieszczamy wnaszem pismie tylko
wtsdy, gdy je nam nadesls uprawnio-
ne do zbierania takich ofiar Komite-
u, aIbo Zarzady zaklad6w dobroczyn
nych, albo to wtedy, kedy zostana
Elozone w naszej Administracyi do
wyslania do owych Komitet6w 1 Ia
-xad6w.
Me -umieszczamy zas nadsyianych
nam wiadomoscil o kolektowaniu to-
go rodzaiu ofiar przy roznych spo-
sobnosciach prywatnychh, dop6h o
We komitety Tub zarzady nam ME
nadeSla sprawozdan, IL je otrzymafy.
Jezeh przeto zarzad3i sic jakas ko-
lekta ma cele patryotyczne, albo do
broezynne ma jakichS. ~prywatnych IA
bawach, weselachh, chrzcinach itp.,
to przedewszystkiem nalezy pienia-
DE zebrane zlozyS W biuracn komt-
tetow (np. P. c. x. R. hub Rady Ma
rodowej lub innych organizacyi, al
DO tez W biurze Zarzadu zak}adu do
broczynnego), albo wreszcie W ma
szej Administracyi do wysiania "
miejsce wlasciwe I prosic o Eamiess-
czenie pokwitowania W naszem ptS-
mie. Nadeslana do mas prywatnie
wiadomose o 1arzadzeniu takiej ko-
lekty idzie niezmiennie do kosza b0o
0Wsglednienia.
Dziennik Chicagoski. [volume] (Chicago [Ill.]) 1890-1971, 1918-05-28
1917 roAu.
MACIERZ POLSKA.
TELEFON MONROE 1903.
ZARZAD GLowNYI


KS. Franciszek Gordon. Moderator.
KS. A. A. Klowo. Wice-Moderator.
Wojciech F. Soska. Orezss.
Antonina Baranowska. Wice-prezeska.
wojciech Menkicki. Wice-prezes.
Tomasz s. B~lachowski, Sekretarz.
Franciszek witkowski, Skarbnik.
Stanisiaw Liczmanski, Dyrektor.
Wladys{aw Lopatka, Dyrektor.
Antonl MaZurk, Dyrektor.
Leokadya Konczyk, Dyrektorks.
Salomea Urbahska. Dyrektorka.
FrancisZka Bieschke. Dyrektorka.
Or. FIR. A. Dulak, Lekarz Naczelny.
Adv. Piotr P. Mindak, Doradca Prawny.
Berta C. wojtalewicz. Asyst. Sekr. Gen.
GODZINY BIUROWEi
BiurO Zarzadu Glownego otwart "
dni powszednie Cd godz. S-tej rano do
e-tei wieczorem. (w sobote do lei po-
p~ofudniu). WiecZorem, w dni powszed-
ME z wyjatkiem soboty)). cd godziny
T-mej do 9-tej. w niedZiele / swieta
uroczyste, biuro jest zamkniete.
Prezesn: " poniedzialki | piatkl wie-
czorami cd godziny 7-mej do 9-teJ.
~wszelkie korespondencye do Glowne-
60 Prezesa nalezy adresowac:
wOJCIECH F. SOSKA,
1855 w. Division str, Chicago, III.
Sekretnrsa; W poniedzialki, wtorki.
srody i czwartki. wieczorami cd godzi-
ny 7-mej do S-tej, I cd 1-szej popolu-
dniu codzlennie, z wyjatkiem soboty, Cd
9-tej do 1-SZet.
SkarbnIka; we wtorki, srody I piatki
cd godziny I-meJ dc 9-tej wiecZorem,
~ykladania oplat. Wszelkie opiaty do Ka-
sy G}ownej przyjmrje Kasyer Gfowuy
podczas godzin ofisowych, albo we dnie
W ~godzinach ofisowych, Sekretarz Ge-
neFalny.
Wszelkie listy nadsylac nalezy IA re-
ce SekretarZa G~eneralnego:
TOMASZ g. BLACH0WSKI,
Secretary Polish Alma Mater,
ll5S W.. Division str. Chicago, III,
FINANSE.
PrzekaZy bankowe pocZtowe
(checks, money orders etc.) nalezy wy
Btawiac ma organizacye:
POLISH ALMA MATER,
4 p~rzesyiac pod adresem:
- FIR. wITKOwSKI,
I4SS w. Division str, Chicago, III
MACIERZ POLSKA.
Biuro Zarzadu G{6wnego:
1866 w. Division Utica,
Ma drugIem pIetrEe.
Chicago, Ill.
Dziennik Chicagoski. [volume] (Chicago [Ill.]) 1890-1971, 1918-05-28

IL on chce popierac niemczyzne.
Zapomniano przytem, re wszel-
kie dotychczasowe ustawy wy
jatkowe by1y tenn uzasadnione, IL
koniecznie trzeba popieraG MEM
czyzne. Pc "a tenn pahstwo ktore
jednostronnie popiera jedna naro-
dowosc ma szkode drugiej, mu-
ST wywo}ac w narodowosci uposle
dzonej uczucie nienawisci. Zaden
nar6d ME moze ~pozwolic skazac
sic przez .pahstwo ma wymarcie'
Zarzucaja Polakom wprawdzle
ucisk Rusinow we Wschooniej
Galicyi. Ale ME b;erzcie pario'
vie w~szystkiego "a dobra none.
te, co wygaduje kilku bolszewl-
kow rusinskich w Wiedniu. Pre-
ciez i tn w parlamencie / W selmle
pruskim cd lat wielu zarzucaJa
Polakom ucisk. MUSIC powle-
dziec, re kilkadziesiat razy z ust
niemieckich zarzut ten sam sly
szaIem. Ale laden z tych panow
ma mole zapytanie ME umia} mi
odpowiedziec, ma czem w1asclwle
polega 6w rzekomy ucisk. DO
Rusini w Galicyi maja swoje GIN
Maya, maja przesz}o 1000 szkof
ludowych ~rusihskich, maja rusih-
ski jezyk w urzedzie, maja wresz-
Gle odpowiednia Geese urzedni
czych stonowisk. So to wszystko
rzeczy, O ktorych Polacy W Pru-
sach daremnie marzyli.
Jes1i zas zachodza miedzy tenn
dwoma narodami spory, Jak Jaw
SEE miedzy narodami saslednlemi,
to MONA mice nadzieje, re sto.
sunk sic p~olepsza. Do nadziei
tel daja prawo pierwsze kroki, ia
kie Rada ukraiiska poczyni}a w
swej organjzacyi W formie pro-
jektu konstytucyi. w p~rojekcie
TEN zastrzezone jest rownoupraw
nienie narodowosci. Do Ukraih-
cow zatem niejedno pailstwo
mogioby iSG W nauke.
Pub1icznie zaS chce stwierdzic,
re i w polskim narodzie tkwi rze-'
telna chec zgodnego ,wspo}zycia
z narodem rusihskim. Przypomi-
nam, re swieze oddzia}y polskie
wydzielone Z arni rosyjskiej ma
zadanie bolszewikow, ably SHY
przeciwko Ukraine, oswiadczyiy
uroczyscie, re VIOLA Smierc po-
niesc, niz czynnie wdawac sic w
t. walke. OSwiadczenie to oddzia-
iy tie czesciowo krwia swoja
przypieczetowaiy' z
Nam nadzieje, ze sSowa mo)t
Dziennik Chicagoski. [volume] (Chicago [Ill.]) 1890-1971, 1918-05-28

TutaJ Jest sposobnosc ola kazdego Amerykanina - da mezczyzn
kobet, mlodych starych bz wzgledu skad pochodza - przyst z pomo-
ca Wuowi Samowi.
Nanny wofuntaryuszy, kt6rzy pomagaa nam sprzedawae Znaczk
Oszczednosciowe Thrift Stamps) W waszej okoNcy. Many take Gaia II.
ste mezczyzn kobi.t. kt6rzy So zdolni wygiaszat pubnczne mowy. Chwl-
ka czasu tylko z waszej strony pomoze a welce. - jeden wieczor W
tygodniu, - jedno popoiudnie abo wiecz6r W niedziele. Kazda chwia CA
su iaka mozecie poswtecit, dopomoze wiele.
Kazdy znaczek jai sprzedacie bedze gwozdzikiem do trumny, ktors
Ameryka przygotowute ola Wnhelma, - o n napewno potrzebuje trumns
duLych rozmiar6w a gwozdzie ktore uzyiemy do ntej, zrobia, 70 on
chyba wiecej ME owr6d.
Vice wypenijcie SVEN nazwtskiem ten kupon u dofu nasnac@'
dzeh albo wiecz6r W kt6rym chcecie przyczynit sic DO dopreJ spr@hr
posijce do Mrs. NJ. L. Pnaum, War Savings Committee. 4oS conway
Building.
Dziennik Chicagoski. [volume] (Chicago [Ill.]) 1890-1971, 1918-05-28

,,Dziennik ChicagosH" mo4na
zamawiae u nastepujacych agen.
tow: Jones. 1927 N. Troy utica.
Slob6d 4o21 N. M~nnticcllo ave-
Dziennik Chicagoski. [volume] (Chicago [Ill.]) 1890-1971, 1918-05-28
MACIERZ POLSKA.

fest organiEaeya laczsca mfodzieS poll
ska obojga pfcI W pracach naukowych'
patryotycznych 1 bratniej pomocy dls
podniesienia ducha me|alnoscl l dobro-
bytu W spofeczenstwie. a szczegolnie
miedzy mlodzieza polska. MONA zapi-
sac sic ma posmiertne Cd lat IA do IS;
ma czionk6w Stowarzyszonych beg o.
RranicGenia wieku.
Dziennik Chicagoski. [volume] (Chicago [Ill.]) 1890-1971, 1918-05-28
Z CIVIL.

Inym rozbiorze pahstwa tureckie-
go zapowiedzianym przez Angie.
bedzie musiaia bye gdzieS, do cze-
SOS przylaczona, jakos gwaran--
cyami miedzynarodowemi ustalo-
ia i ma ~przysziosc asekurowana
rzucono mysl, by z wyzwolonej
Palestyny stworzyc panstwo, czy
rodzaj pahstwa ola z~ydowskiego
narodu, zapewne pod czyims pro-
tektoratem - przypominaja tez,
re dopiero obecnie W Xxx wieku
zalatwionoby, prawdopodobnie
raz ma zawsze juz, odwieczna do
Isiownie, DO re sredniowiecza jesz-
cze - sprawe Ziemi Swietej i
.Krolestwa Jerozolimy" jake
przedmiotu caiego szeregu rycer-
Iskich wypraw krzyzowych chrze-
Is~cijanskiej Europy ma mahome--
tanski Wschod.
Me MONA sic dziwic, IL kwe-
stya napomkniona wzbudziia uza-
sadnione zainteresowanie wSrod
tsamych zydow przedewszystkiem,
wSrod ich dziaiaczy - rozmai-
Itych odcieni politycznych i So
cyalnych - a znalazla CLOS wy
datny W prasie i publicystyce zy-
dowskiej. Niedawno poSwiecif jej
obszerny artykui wybitny literal
Izrael Zangwill,
Ikt6rego argumentacya SIRE
SEGA sic w pogladzie takim,
IL przyneta zydowskiej Palesty--
my" ME zdoia opinii zydow wyko-
1eic, nj zaciemnic ma punkcie ich
domagah sic o rownouprawnienie
we wszystkich innych krajach i
spoieczenstwach, gdzie i'm Eye i
pracowac losy daily. Ostatecznie
= poglad to sluszny. Bo przecie
wszyscy my dazymy do tego, ze-
by tam, gdzie zyjemy rzetelnie i
pracujemy produktywnie, mice
take same prawa, jak inni: to jest
'jeden z postulatow dzisiejszych
postepu owe powszechne
rownouprawnienie i zadne spo}e-
czehstwo, zadne 4ahstwo preten--
syi do kulturalnego postepu mice
ME mole, jesli choc w zasadzie
postulatowi temu zadosc ME czy-
mi, jeSli go ME uzna przynajmniej
w teoryi; zaznaczamy to wyraz--
ME, poniewaz zastosowanie prak-
tyczne jest oczywista eecha czy-
sto przypadkowa i chwilowa -
zasada jest zawsze rzecza gl6wna
i raz uznana, PREDICT czy pozniej
przebojuje zwyciesko swoje pra-
wa. TAX wiec i z zydami: ME
wchodzac w kwestye, czy i co po-
traciliby oni zrobic dis z Pale
styny, zaniedbanej cd lat dwu ty-
siecy, n~otujemy z p%owaznem "a
interesowaniem projekt odtwo-
rzenia ich spoieczenstwa w owym
kraju, zaznaczajac, IL ME powin--
ma mySl ia W zadnym pozostawac
konflikcie z warunkami bytowa--
MIA zydow w krajach innych -
podobnie zreszta, jak bytuja
wszystkie narody poza swa orygi-
nalna ojczyzna.
Poza zasada zachodza jednak
W zaiozeniu sprawy i praktyczne
szkopuiy i trudnosci: najwazniej-
sza to, re Palestyna dzisiejsza o
wiele ME Jest wieksza jak Stany
Maine lub Massachusetts - Ii
czy 5000 mil kwadratowych -
przewaznie nieuzytkow, W ktore
l. by je znow zmienic w kraj
,mlekiem i modem plynacy" z
pred lat z CORA dwu tysiecy -
trzeba wiozyc krocie i miliony,
choc podobno proby kolonizacyj-
he Hirscha, prowadzone W Pale
stynie, maja prosperowac pomysl-
nie. Przedsiebiorstwo masowej
kolonizacyi zydowskiej - pyta--
ME, czy popiatne - to kwestya
przedewszystkiem lat bardzo VIE
kilku generacyi, powto
re to kwestya idei i dobrej wolf
w samemze spoieczenstwie zy-
Dziennik Chicagoski. [volume] (Chicago [Ill.]) 1890-1971, 1918-05-28


rownoSc- egalite - tego do dis
dnia w Prusach Mkt ME chce zro-
zumiec. Znaczna czesc pos}ow
parlamentu, ME interesujac sic
stosunkami polskimi, wcale ME
jest poinformowana o ucisku i
~krywdach narodu polskiego W
Prusach. Wspomne tylko kilka
rzeczy. Z urzedow polski jezyk
wypedzono, czteromilionowa lud-
nose polska nietylko ME ma ami
jednej szkoly polskiej, ale nawet
ME posiada szkoly, w ktorejby je-
'zyk polski by1 przedmiotem wyk-
ladow. Ba, navel prywatnej
szkofy polskiej W Prusach ME
wolno urzadzac. Pod pretekstem
popierania niemczyzny wyznaczo-
no przeszlo miliard marek ma po-
wolne wyparcie Polakow z posia-
DANA ziemi i ma popieranie osob-
nikow niemieckich o~czywisce w
celu wypierania Polakow z hand
lu i przemyslu. Wreszcie W roku
1904 ks. Bulow przeprowadzi} u
stawe zakazujaca Polakom btu
dowania domow mieszkalnych, a
w r. 1908 nawet ustawe wywlasz-
czajaca Polakow.
. Gdy nadeszia wojna i to jesz-
cze z Rosya, gdy kazdy rozsadny
czfowiek musia} przypuszczac, &c
dotychczasowa antypolska polity-
ka ME moze sic utrzymac, spodzie
wac sic byio trzeba, re pahstwo
pruskie juz dnia l sierpnia 1914 r.
ii. Cd chwili, gdy zazada}o cd Po-
lakow w Prusach mieszkajacych
podatku krwi, ~uroczyscie oswald
czy, re odtad wszystkie prawa
wyjatkowe i wyjatkowe trakto-
wanie raz ma zawsze ustanie.
Tymczasem sta}o sic inaczej.
Przez lat przesz}o 3 Rad pruski
ludzii mas frazesem o novel ory-l
entacyi frazesem obliczonym ma
to, ably zo}nierzy polskich ME OBJ
jaSniac, "a co wlasciwie walcza.
Ale nareszcie w ostatnich tygod-
mach zaslona spadia. Ma zadanie
kol hakatystycznych oswiadczyf
rzad,ze polityke polska tylko o ty
lie zmieni,ze usunie przepisy draz-
MACE Polak6w. A wiec chce usu-
nae prawo wywfaszczenia, ktore
i tax ola jego celow - byio ME
praktyczne. Jednakze juz zaka-
zu osiedlania Polakow zniesc ME
chce. Maja oni mice tylko prawo
osiedlaG sic tam, gdzie dis juz
mieszkaja i gdzie osiedlenie ME
bedzie przeszkadza}o kolonizacyi
niemieckiej. A ~poniewaz konli-
sya kolonizacyjna we wszystkich
prawie ~powiatach gospodaruje,
zatem w praktyce Polakowi i W
przyszioSci ME ma bye wolno sic
osiedlic.
Niesiychana jednakze rzecza
jest, re rad pruski mia} odwage
oswiadczyc, re nigdy ME dopusci
polskich szko}, a nawet polskiego
jezyka jake przedmiotu wykladu.
N~iezrozumialem jest, jak wobec
tych stosunkow Rad niemiecki
moze twierdzic, re Niemcy take
walcza "a wolnosc narodow, / jak
p. Kuhlmann mog} w Brzesciu
uzyc frazesu, re pahstwa central
ne uznaja potrzebe obrony mniej-
szoSci narodowej. Ma mniej WIG
cej 10000 posiadioSci W Poznan-
skim i Prusach Zachodnich zapl-
sanym jest zastrzezenie, re Pola-
kowi posiadfosci takiej nabyc ME
wolno. Jezeli pomimo to Polak
ia nabedzie, a ME odsprzeda
Niemcowi, w czasie krotkiego ter
MIMI, komisya kolonizacyjna ma
prawo wydrzec mu posiadlosc "a
iakieS dwie trzecie wartoSci. Pra@
wo to ME jest bynajmniej teore-
tycznem, DO rzeczywiscie komi-
sya kolonizacyjna juz ME jednego
polskiego w1oScianina ma mocy
az -Io--,,