davidaulloa/AmericanStories huggingface dataset:
Grand Forks herald. [volume] (Grand Forks, N.D.) 1916-1955, 1918-12-24

the bloat out Of the body. You can fairly feel it
Work. TINS leaves the stomach sweet, cool and
digestion and assimilation and 90 helps you get full
strength out Of every mouthful of food you eat. In
cases OF Indigestion, heartburn, bloat, belching,
s sh's nns sour stomach; iood-Iepeating and that miser-
affords almost instant relief.
It is not intended that EATONIC ia in .nv sen..
suggested rs . direct cure for catarrh, ulcer and
cancer OF the stomach, cirrhosis of the liver, auto
, msntsi don,.. aneml., smseiaton, nervousness,
disorders arising from super.cidty. But EATONIO
positively does clean out the excess acid. And
never lose sight Of thefac that II is excess acid-.cid-
scientists Say, OF oil those physical and mental ills.
things Ysc You nsY 4: : , ,;ss: s9 i. . Bsstsst s heal b :; 4: ., T..
effects, feel fine and ct and be It your best-phys-
ica1iy q ana "a. menta!y1Iever hour Of the day, every
o otSef o. t 9ogy year ar. s1d II from ono one yes5's end 70 the
inthe morning refreshed, ready and eager 70 plunge
INTO your days worn, joyous, enthusiastic. But do
y ota. .!xsys tel th.t way7 i you don't there's
se@edso o.S .t tns h %sidss;ss- son sg tha.,s slowing
sc~idaomach. Sec II You ean't locate the eoxuroe
Of al the trouble night these. For Is ehsnces IA
that you hsve IN seid-stomseh-and you ~ 81
weaa and ss.oes, .nd retain your hold On youth
EAIoN1O has heen tie nlva4sou Of Thousands
II putting their aeidl-stomach to rights. L viii do
the sans Tor you.1 eurelyitis worth your trial.
60 g. BIC box Of EAToNyJ from your
druggist today. We anthorize him 20 euarsntee
e please you and You can trust your
&c ro 1rq9e1ss e make this g1ar:ntse good. Il
keep EATONIO vita 10 d direct "a "a iii
End you s.btg 5oe box. You can ssnd . Is
fsss ss. Fss tsess'i Rs !. Aa e.. Co. 8: =. 1 T:s..ss
Ayenuo md 11th Gtzost. Chicaeo. III.
Grand Forks herald. [volume] (Grand Forks, N.D.) 1916-1955, 1918-12-24

A4SSAAVAS0I IAAA4S4A SO14kO4 ""
at 10:45 a. m. and 8 p. m.
First Lutheran. ,.
Services will be held in the First
Lutheran church Christmas morning
at 10:45 in the Norwegian language.
The Sunday schools Christmas tree
program will ba carried out at z
o'clock in the evening of Christmas
day, and Rev. II. b. Thorgrimsen.
pastor of the church, announces that
all are welcome.
Bethany Lutheran.
Services in Morse Christmas morn
ing at 10:45. The choir will render
the following program:
Halleluya Chorus from Messiah
Handel
GOner Gud ............ Wtnnerberg
Derlig err Jorden. arr. by Christensen
Bantine Solo, The Christ Child I.
r. Gunseth.
Grand Forks herald. [volume] (Grand Forks, N.D.) 1916-1955, 1918-12-24

Mr.. Brisbane says that Mr.. Hearst
only pays him $4,000 a week. How
can a man keep loyal on that?
Grand Forks herald. [volume] (Grand Forks, N.D.) 1916-1955, 1918-12-24
Sale Brings $4,000.

Horses and hogs, honey and grain
were included in the donations to the
Red Cross by Washington county,
Minnesota, farmers. After ten days
of marketing of these contributions,
an approximate total of. $21,025 was
roo1i1o1 .H
Grand Forks herald. [volume] (Grand Forks, N.D.) 1916-1955, 1918-12-24
Christmas Services
. In the Churches

Scandinavian Methodist.
Christmas services at the Scandi-
navtan Methodist church tomorrow
at 10:45 a. m. and 8 p. m.
Dziennik Chicagoski. [volume] (Chicago [Ill.]) 1890-1971, 1918-08-21
II MILWAUKEE. WIS.

u rzeki Milwaukee ~wylOwionO zwl0
Xxi Jana Jazd:ewskiego, OLGA c~zterna-
stu c6rek. Pracowai on ola firmy Nil
waukee Western Fuel PREY Holton |
Commerce strs. Nieszczescie chciaio.
re przy wyladowywan:u wegli z okre
tu spadI z pokladu do rzeki l uton2f.
Jak sic wlaSciwie wypadek w~ydarSyf'
Mkt ME vie, b. Mkt ME widzlaf Jak
,Jaadzewski wpadl do woody. Wypadek
stall sic W ~poniedziaiek wieczorem.
Gdy we wtorek rano Jazdzewski ME
powr6cii do domu, iona jcgo domy-
slaiac sic &c moglo mr sic cos zlego
wydarzyc zaczeia sic o niego pytat
W biurze firmy. Przywo}ano strai
ratunkowa i ia r~ozpoczeia poszuki-
wanna W rzece ZwIoki jego wyiowio-
no z rzeki n~azajutrz / z~awieziono do
trupiarni gdze je r%ozpoznaia siostra
utopionego.
Dziennik Chicagoski. [volume] (Chicago [Ill.]) 1890-1971, 1918-08-21
Y NEW BEDFORD, MASS.

Znany tn ~powszechnie NJ. Rakow-
ski wyiechai statkiem motorowym
do East port, Me. gdzie dawniej "a
mieszkiwaI. Wraz z MIN ~pojechaia
lego iona Helena i c6rka Joanna.
Przez try dni podro5 Odbywaia sic
pomyslnie, ma czwartyS dzien jednak
zerwaia sic burza i niedaleko Port
land, Me-, wicher wywrocR Stack do
CORY dnem. Zanim pomoc nadeszia,
stack przelezai W tel pozycyi p6ftH
rel godziny. q powodu bury zaloga
okretu ratunkowego ME mogfa mic
innego zrobi6, jak tylko ~wywrocony
statek przyciagnac pod woda do
brzegu. Pc wydobycit nieszczesliwych
ofiar zaczeto stosowae rozmsite srod
XII. ale PAM Rakowshet ami jej cor
XII ME byfo MONA pFgywrocic do PREY
tomnosci. Rakowski prawdopodobnie
zy5 bedzie.
Dziennik Chicagoski. [volume] (Chicago [Ill.]) 1890-1971, 1918-08-21

ME ow pan, o ktorym wzmianko-
walismy.... Fl panic, mily pa
ME ME tobie saddle dzialaczy
W Ojczyznie, Dos ty razem Z
|twoim ,czynem", ME wart rzemy-
ka II icin obuwia rozwiazaG!...
Sadz rzeczy krytycznie, MIN o
mich co n~apiszesz, skoro ci juz
niezbadanym Opatrznosci dopu--
stem pisac kazano, siej miiosG i
wyrozumienie wzajemne, ME zas
zawisc i zapoznanie - tenn sic
dopiero prawdziwie przysluzysz
sprawie n~aszej wspolnej, a ME
~naszej tu, a owaszej" W Ojczyz-
ME.
Dziennik Chicagoski. [volume] (Chicago [Ill.]) 1890-1971, 1918-08-21
Zalokopa 1897 roku.
MACIERZ P0LSKA.
Ell MONROE 1903.
ZARZAD GhOwNYI


KS Fsanclszsk Gordon. Moderator.
Ks. A. 4. Klowo, Wice-Modsrator.
woiciech F. Soska, Orezes.
Antonina Baranowska. wIce-prezeskA.
Woiciech MenkIcki, Wice-prezes.
Tomasz s Blachowski, SekretarL
Franciszek Witkowski. Skarbnik.
stanlslaw LteEmsnski, Dyrektor.
WladyslaU Lopatka, Dyrektor.
Aatcnl MaZurk. Dyrektor.
LeoSadya Konczyk, DyrektorkA.
Sa,0nea CrbanSka, Dyrektorka.
FrancIszka Bieschke, Dyrektorka.
DR.. F.. A. Dulak. LekarZ Naczelny.
Adv. PiOtr p. Mindak, Doradca Prawny.
Berts c. Wojtalewicz, Asyst. Sekr. Gen.
GODZINH r
BIuro ZarZadu GiownegO otwarte W
dni powszednie Cd godz. 9-teJ rano do
s-te{ wleczorem, Nv sobote do lei po-
ME z wyJatkiem sobotyO. Cd godziny
f-meJ do 9-tsj. - W niedzlele 1 swteta
uroczyste. biuro jest zamkniete.
PreHesa: " ~poniedzialki 1 piatkt wle-
cEorami cd EodZinv 7-mej do 9-tet.
wszelkie korespondencye do Giowne-
20 Prezssa nRlezy Adresowac:
WOJCIECP F. S0SKA,
las w. Division str ChIcnEo, III
SekretarEai W poniedziaiki, wtorkt
srody 1 czwartki. WiecEoramt Cd godzi-
ny T-mej do 9-teb I cd l-szsj popoiu-
dniu c~odziennie. = wyJatkiem soboty, cd
e-tet do 1-sZet.
S-karSnIka; We wtorkI, srody 1 piatkI
cd godziny T-ineJ do 9-teJ wteczorem,
E~kladanIa OplAt. Wszelkie opfaty do Ka-
sy GlowneJ przyJmaje Rasyer Gfowny
podczas godzin o~fisOwych, albo we dnie
" godzinach ofisOwych. SekretarE &c
nerRlny.
wszelkIe llsty nadsylac nale4E IA re.
% Sekretarza 6eneralnego:
TOMASZ g.. BLACHOwSKI.
Secretary Polish Alma Mater
lass w. Division str. Chicago, III
FINANSE.
prZekazy bankowe pocztowc
(checks. money orders etc.) nalsky wy
StaWIac ma o~rganizacye:
POLISH ALMA MATER,
A p~rzssylac pod adresem:
FIR. WTTKOWSKI,
~ w. Division str, Chicago III
MACIERZ POLSKA.
Biuro Zarzadu G{ownego:
1857 w. Division Ulica,
Ma drugIem pietrze.
Chicago, Ill.
Dziennik Chicagoski. [volume] (Chicago [Ill.]) 1890-1971, 1918-08-21
SCHENECTADY, n. Y.

Franciszek Stankiewicz, lat 13,
syn farmer6w W dzielnicy Niskayuna
kolo Knobs. zmar{ ma osobliwa cho-
robe. szczekoscisk. Popadi on W mia
skutkiem skaleczenia sobie palcs u
prawej nogi podezas piracy ma roll.
Dziennik Chicagoski. [volume] (Chicago [Ill.]) 1890-1971, 1918-08-21

Jesli Francya, skruszona W po-
korze, z modlitwa WARY dawnych
swycll ojc6w ~poboznych p6jdzie
W b6j, zwyciestwo ola Aliantow
pewne!
Owe try o~fensywy niemieckie
zmierzyly silly tax C%entralnych,
iakotez Aliahtow, - - jak to
luz powiada1ismy niedawno ma
}amach niniejszego Dziennika, re
tcgoroczne zmagania sic beda
irekojmia wygranej, lub przegra-
mel, ola jednej Z wojujacych
stron.
Fiasko niemieckiej ofensywy
stworzylo ogromny chaos i "a
~mieszanie W caiych Niemczech.
Zaczelo sic utyskiwanie, kryty-
kowanie komendnych, podkomen
dnycf, generalow, usuwanie Cd
%komendy, zmiany, degradacye,
krytyki etc.
RUGBY odwrotu niemieckiego
w~skazuja ma to, re generalny
sztab niemiecki postanowii kreo-
wac zupe{nie move plany kampa-
nil, ograniczajacej sic teraz tylkc
do defensywy ma linii Hindenbur-
Iga, a gdy ia ME wytrzyma, to je-
szcze krotszej linii mad Renem...
a potem co? o tenn juz kajzer re
lsztabem nie mysli, body gotowi
wszyscy ~jeszcze dis powaryo-
wac.
Ostatnia kampania byla ola
Niemcow okropna, a to tenn okrop
niejsza, re W lwiej czeSci niepo.
wodzenie Niemc6w, a r~aczcj pc.
razka ich musza sami Niency
przypisat juz ~dajacemu sic Cd
czuwac malansowi powaznej silly
amerykahskicj, kt6ra Nicmcy do.
piero niedawno tax bagatclizo.
wall.
Pogrom Aliant6w w tym roku,
MIN Amerykanic ~powaznie ma IL
Mi zawazq. muSzq dis Nicmcv
zupelnie ~Wyrzucit Z programu i
radzici. a to wpiynic ogrom--
ME ma upadek ducla w calych
Niemczech. - a CO pc IA ten
przyjdzie. zwIaszcza wobcc mad
chodzqcej zimy, kt6rcj Nicmicc
wiecej sic lcka niz piekia, to ME
trudno odgadnqt...
.,Pogrom" RoSyi i zawarty Z
MIA pokoj, kt6rym ma jakis "a
uspokojono lud nicmiecki, polka
zai sic hanicbncm fiaskicm. DIS
sami Niemcy p~rzyznajq. &c takic
,,zalatWienie' sprawy L Rosya,
gorsze niz sama woina T. mimi
Alianci uczynili wielce madry
krok, zajawszy TAXA rolc inter
wcncyjna W Rosy. Jc>zczc pred
zima b~edziemy mogli oglqdat
zbawienne tego kroku skutki
DIS juz Rosya GAIA vic o tenn. lc
Lenin ! Trockij, to agcnci Bcrli-
Ia. d ME ..bohaterzy Rosyi', totcI
i L.cnin i Trockij wypatruja jul
dis szlaku XII Berlinowi. skorO
i'm sic ma dobre droga~podwimic.
Puszczykowc volcanic Ludcn--
doria o pomoc Cd tonqccj / ma
w~ulkanie rewolucyi 'stojacej Att
stryi. to najznamienniejszy obiaw
nieodwolalnic z~blizajaccj sic cllwi
Ii. chwili straszncj. W kt6rcj mic
widoma reka SprawicdIiwosci
Bozcj narcszcic zakrCSli mad Bcr-
linen o lego losic: ,,Manc - TIE.
KEEL - Fares!'
II MINIATURES. WIS.
Dziennik Chicagoski. [volume] (Chicago [Ill.]) 1890-1971, 1918-08-21

maia sic wiernie n~aszej WARY i
mowy ojczystej, DO gdy tie diva
rmiluje ideally, to juz serca jej po-
sieda zbroje, ktora ia pred wszel-
klein elem ochroni!
Ola Boga i Polski dziatwe ma
sza chrohmy!
Dziennik Chicagoski. [volume] (Chicago [Ill.]) 1890-1971, 1918-08-21

rruw1s kAady Dolsfi agent rsak
aoSciowF oglasza sic " DZIENNIKU
OHICAGpSKk DO nieisdnokrotnia
prsskonai sic, - IN aSjlspisj ms
IA onAAA
Dziennik Chicagoski. [volume] (Chicago [Ill.]) 1890-1971, 1918-08-21
(Ks. j. S.
Los Niemc6w Niedaleki -.

NS
cagoskiego O przewidywanych re-
zultatach tegorocznej Rampant W
Europe, - a mianowicie, re te'
goroczne, staczane bitwy bedq
wyrazna wskazowka i siiomle-
rem p~rzyszlego zwyciestwa.
Pc ~,,upadku" Rosyi a wobec
wzrastajacej potegi %militarnej no.
wego sprzymierzehca Aliantow
Ameryki, - niemiecki sztab jene-
rainy p~rzyszedl do jedynej kon-
kluzyi logicznej: zebrat wszyst-
ka siie Centralnych i uderzyc ma
|jedyny, najwazniejszy front w
Be1gii i we Francyi i pokonac A
liant6w, zanim Ameryka zdobe--
die sic ma powazna pomoc.
Wiara w zwyciestwo Worczas
by}a tax pewna W Niemczech, &c
r6wnoczeSnie z ia wiara ipewno-
Scia daily sic natychmiast slyszec
powszechne a liczne glossy, pod
niesione w niemieckiej prasie, ty-
czace sic zaborow indemnlza-
|cyi.
Z zapartym oddechem czytali-
Smy raporty Z niemieckiej ofen-
sywy Z marca i maja.
Dalsze powodzenie, czy niepo-
wodzenie Swallow wisialo W "a
leznoSci Cd powodzeli czy niepo-
wodzeh owych olbrzymich ofen-
syw.
Generalissimus Foch okazal sic
|niezrownanym strategikiem, a
taktyka swa ~genialna. uratowal
losy narod6w.
Pod olbrzymim obuchem ME
mieckiej ofensywy, ktora by}a
TAX pewna zwyciestwa, re dywi--
Eye kronprynca otrzymaly nawet
nowiutehkie mundury, w ktorych
mialy paradowac PREY tryumlal-
.nym marszu do Paryza, ugiely sic
wprawdzie LIME Aliantow, ucier-
piaiy wiele przez utrate zoinlerza
|polegiego i w nicwole zabranego,
- ale ME pek}y, opar}y sic MIL
rem tam, gdzie Foch uwazal tc'
reny, jake przepast, gdyby sic
'byly dalej cofaiy. - lego taktyka
|cpierala sic ma rozumnem cotanlu
sic, kt6re po drodze niszczy}o ca
lie masy napierajacego nieprzyja>
ciela.
Niemcy, zmeczeni, sforsowani,
zdziesiatkowani, zatrzymali sic
sami, przyszedlszy do przekona
MIA, re taxi ,,zwycieski' pochod
naprzod wkrotce pozbawi ich maj
.icpszego wojska. - Pod Amicns
rozstrzygnqt sic pierwszy los. -
Niemcy utracili blisko million zo(-
nierza w zabitych i rannych! -
Pod Amiens spotkali sic z taklm
oporem Aliantow, &c dalsza rzez
.ich dywizyi okazala sic "a okrop-
ma w swych skutkacll.
Ma donosy, re oparcie sic A
liant6w pod Amiens zawdzieczali
Francuzi wyslanej pomocy w re-
zerwic angielskiej polnocneJ
czesci frontu, postanowili Menu
cy wykorzystat I tego .,os}abie-
MIA" frontu angielskiego i uderzy-
Ii drugim olbrzymim obuchcm w
strone Ypres.
Til juz utkneli, DO zamiast po-
wodzenia i wrzucenia armii an
gielskiej w odmety kana}u. spot
kali sic Z porazka, a wiec tenn 60
rzej niz pod Amiens.
Spr6bowano jcszczc jednej O.
.fensywy W STRONG Paryza dolina
Marry.
Trzecia ofensywa zmicniia sic
W sc godzinacf W pogrom. - &C.
neral Petain jakims tajnym spo-
sobem dostaf W swe rece caiy
plan Ludendorffa novel ofensy-
wy - 3 dni pred czasem rozpo-
czecia, przesIaf go natychmiast
Fochowi, ten wydaf blyskawiczny
rozkat przygotowania sic ia Ca
.iym sektorze Soissons-Rheirns,
..polecajqc czoiowym posterunkom
rdawanie porazki i bezladnej IL.
cieczki.
N:A..n nnrrni ae zasknczu1i
Dziennik Chicagoski. [volume] (Chicago [Ill.]) 1890-1971, 1918-08-21

wstecz cd Paryza i pozbawi}a ich
cos $50 tysiecy W zabitych, ran
rych i pojmanych.
Jeszcze sic ME opamietaiy wra-
Ize szwaby Z tel porazki, gdy i'm
tn Foch nj stad nj zowad ma
kark wiazi Z pod Amiens tfucze,
pierre, wall, rabie, "a kark jehca
b%ierze'i pedzi ku linii Hindenbur-
ga, skad handy szwabskie "a
lazly Cd czasu marcowej ich o.
iensywy.
Kiedy Niemcy wynalezli npoli-
tyczna Berte", z ktorej ostrzeli-
wall Paryz, zabijajac niewinne
kury ma podworcach, pobozne
babki pc koSciolach w Paryzu,
myself, re dokonali jedenastego
cudu pickla, zacierajac rece Z u
ciechy, re ostrzeliwany Paryz Z
wszystkimi Francuzami, przera--
zony padnic wkrotce ma twarz
pred kajzerem. - .Gruba Ber-
ta" miala diva kohce, akuratnie
jak ow przys}owiDwy xii.
Uderzyly wprawdzie szrapnele
w injury Paryza, ach tego Gu
downego, smacznego kanarka ola
kajzera-kocura kielcow, - ale
echo pekajacego granatu odbilo
sic strasznie W. sercu Focha, ude-
~rzajac w jego najczulsze struny
milosci, patryotyzmu i ambicyi
narodowcj. - Wtedy to Foch po-
wiedziai sobie: wykurze ia ci te
CRUDE Berry, wnet do stu d.,
az ci one stana szydiem w kan
cerowatem gardle." I staneiy,
+ OF stane}y tax bolesnie, re
dis Niemcy poraz pierwszy Cd 4
lat ,,zwyciestw" przyznaja sic
publicznie, re dostali LAME. -
DIS kajzer ia gwalt zwo}uje
mityngi wszystkich glow korono
wanych, lysych, czubatych. ST.
wych - Bog raczy wiedziec je-
wszcze jakich, ably mu pomogly W
~opamietaniu sic i przyjsciu do
przytomnoSci, Doc przecie w je-
so lepetynie ~zupelnie co innego
bylo planowanem, a til Wrecz cos
przeciwnego raporty donosza. -
Jeden z koronowanych, - Fer
dek z Bu}garyi. juz podobno i
,,rozum", czy tam cos takiego,
stracil, kajzerowi tez juz sic "a
czyna we Ibie przewracac wobcc
ogromncj porazki. u~pokorzcnia,
hahby i wstydu.
Gazety szwabskie poraz pierw-
sly zaczynaja podnoSic powaznc
glosy o]burzenia, domagajac sic
cd rzadu sWego. ably ten ME ocu-
krzal gorzkich pigulek, jakimis
tam >,,strategicznie przeprowadza-
nymi planami ciaglych wycofan
sic jcszcze ma lcpsze miejsca", ale
ably wprost ludowi wyt}omaczyf:
,.dostaliSmy rzniatke cd genial
uego Foclla. ktoremu naszc Hin
tcrbergi. Lumpendorffy mic god
lie butow o~czyScic, - dis "a
miast w Paryiu. to naSzc WoJska
W ucieczcc XII Rcnowi. nicdlugo
wczmie, a bedq szukaly opamie-
tania sic pod Bcrlincm" - lime
glosy wyslawiaja bitnosc wojska
amerykaiskicgo, - inne zas ge-
niusz Focha. - innc domagaja
sic Cd rzadu, ably i'm nareszcie
wyjawif ccle wojny.
Wedlc takich domagaii sic wi
dat, re narod niemiecki do dzi--
siaj jeszczc ME vie, POGO kajzer
i pruskie junkry prowadza wojns.
| Zaczyna powstawac lament ~
Izraclu! - a tn Foch jak wall,
tax wall, a to podobno jeszcze je-
so tylko takie sobie drobne kop-
rlaki. w tyl szWabski, a coz do.
piero, gdy sic rozpocznie praw-
DIVA jego generalna ofensywa...
Tuz pc odkryciu plan6w ostat-
niej ,,ofensywy' niemieckiej,
Foch zaczal sobie cos W mozgu
planowac, a Mkt ME m6gf odga-
dnat, co to takiego byio. Poci-
Ichutku pchnal prosbe przez bis
k,oSw do ts;e1v n-oboszcz0W
Dziennik Chicagoski. [volume] (Chicago [Ill.]) 1890-1971, 1918-08-21
ZTEKI R%EDAKCYJNEJ.

niadz W kraju drozszy, biorac w
rachube szerokie i ubogie masy
ludowe, oraz inteligencye nieza-
sobna, ktore to varsity lwia
czeSc omawianych ofiar W Ojczy-
Iznie zlozyly. Prosimy dalej zwa-
Eye, re tutejszy nasz ohlopek-ro-
botnik ma sic teraz z pewnoscia o
wiele lepiej, niz niejeden urzednik
w Ojczyznie, re STAG go ma dobre
Izycie i ubranie, gdy w Polsce vie
III bardzo wielu ludziom, po-
Swiecajacym sic piracy ME recz-
pej, ale umyslowej, kt6rzy ma
nauce poiowe lat swych strawili,
blak srodk6w do zaspokojenia
najprymitywniejszych potrzeb
codziennych. Nasz chiop-robot--
nix straci i wyda W szynku Z pc
wnoScia cztery razy wiecej, niz O.
fiaruje ma cele dobroczynne, ma
rzekamy przecie Cd dawna ma ten
smutny a powszechny w stosun-
kach naszych fakt, zasada zaS
,,prima charitas alb ego" nigdzie
chyba ME ma wiecej zwolenni-
k6w, jak tn w Ameryce.
Pred laty paru z~bierajac oso-
biScie skIadki ma giodnych, sly
szeliSmy nieraz jak ,,obywatele"
nasi tutejsi, zamozni wiaSciciele
kilku dom0w ! przedsiebiorstw
rozmaitych, ironicznie narzekali,
albo navel przeklinali, re sic ich
" zebraniem"' napastuje; dawali
wtedy odczepnego, % lub SOC,
IjednoczeSnie zaS PREY .,barze"
szynkarskiej ,,trytowali' wszySt-
kich obecnych, znanym tutej-
Sym zwyczajem, co ich koszto--
waio2 hub 3 dolary. Podobne PREY
padki znamy juz i Z obecnych-
wojennych czasow, moglibySmy
wyliczyc przyklady odnosne - z
nazwiskami.
Ma liscie skiadek ma glodnych
w Polsce jednej re znajomych
nam pan, kt6ra osobiScie zajmo--
wala sic zbieraniem ofiar, widzie-
liSmy owe ~,,ofiary" znanych pol
sko = amerykahskich byznesistow,
ktorzy dawali rowniez ,,odczepne-
go" pc 5 1Oc ina glodnych braci
W Polsce", a gdy i'm sic do sumie-
mia i ambicyi przemawia}o, odpo-
wiadali cynicznie; 60 mi tam
Polska, mnie w Ameryce dobrze,
a do Polski wracac ME mySle!"
w jednej Z list uPodatku Naro-
Idowego" figurowa}a niedawno,
luz w tym roku pozycya do
sfowna: ,,N.N.-1 cent" To sd
Ifakta!
Obrazki powyzsze kreSlimy tn
ola zillustrowania naszej charak-
terystyki wielkiej tutejszej ofiar-
I~noSci; ME piszemy til tego pc to,
ably wywolywac niepotrzebne
lrozgoryczenia, BIO Z Gala ochota
przyznajemy, re ME brak i II mas
Iprzecie prawdziwej, szczerej o.
fiarnoSci, - pragniemy tylko zno-
WI zwrocic uwage ma to, jak zgu-
bnym i niesprawiedliwym jest
bezkrytycyzm - jak z}em jest i
szkodliwem schlebianie i tax juz
bardzo wielkiej naszych dorob%
kiewicz6w pyszaikowatosci.
Pieknie to, re lud polSki W A.
meryce ofiary dale ma g~lodnych W
lOjczyznie i ma ofiary wojny, ale
poza skonstatowaniem tego fax
tn twierdzimy Smiele, / jedno dru
Ig;ego ME wyklucza, re ofiara ma
sza Gala stosunkowo jest niezna-
lena, lud BOWEN polski w Ame-
rn6glby ma cele omawiane O.
flarowac bez wysilku 10 razy ty-
L., lie dai dotad, a nawet wiecej !
Wszakze mas tn jest z cora 3 mi
l;ony? Proszez odnieSc proper
cyonalnie liczbe ~naszej ludnosci
90 sum naszych ofiar, prosimy
odliczyc i to, re znaczna liczba
chetnych i uswiadomionych Ola
rowaia DO kilka i kilkanascie ray
Dziennik Chicagoski. [volume] (Chicago [Ill.]) 1890-1971, 1918-08-21
MACIERZ POLSKA

fest organizacys Ssczscs m3odzie4 pol
aka obojga p{cI W pracach naukoTych,
patryotycznych 1 bratniej pomocy, Ola
podnIes!enla ducha moralnoscl dooro-
bytu W spolecEenstwie. q ~sGc1egoInie
miedzy miodziezs polska. Molina zapl-
aa6 sic ma posmiertne Cd lat IA do 4S;
ma czionk6w StowarzysZonych beG o.
RranlcEenla wieku.
Dziennik Chicagoski. [volume] (Chicago [Ill.]) 1890-1971, 1918-08-21
ZWaza6 ma M}odzie Z

TAX czesto gazety donosza o BOZ
ce, stoczonej W polskiej dzielnicy,
aibo i o ~rabusiach, polskie nosza-
cych nazwiska. Awantury tie raz
pc raz kohcza sic nieszczeSliwie,
bohaterzy zaS tych h~ajdamackich
zabaw i zwyciezcy-zioczyhcy, do
staja sic do domow poprawy i do
wiezieh. Niestety navel mimo
wybrania do wojska mas m}o-
Idziezy, ME brak przyklad6w
zajsc i sprawek takich, a figuruja
W mich teraz Z braku ~starszych
czesto - niedorostki i mlokosy.
Bardzo to smutny objaw take
mlodziezy n~aszej rozwydrzenfe.
A gdy sic zastanowic, jak to ona
dochodzi do tax niskiego stopnia
moralnego upadku, kto Z tych ME
dawno przecie jeszcze niewin-
Inych, dobrych, mlodych, chop
cow porobii przestepcow i zbro-
dniarzy, ktorych 'trzeba zamykac
20 karnych zakladach, DO So szko-
dliwi i niebezpieczni ola spo1e-
czenstwa, gdy sic to wszystko
i zbada, trudno dojSt do
Iinnej k~onkluzyi, jak tel, re wing
tn jedynie zie wychowanie / zle
towarzystwo ponosi!
Me moze tn bye lima odPo-
wiedz. Kazdy przyznac musi ra-
eye, DO mic innego ME moze bye
Iprzyczyna tego ~zgorszenia, ktore
szerzy sic wprost zastraszajaco
Iposrod m}odycl pokolen. Me ina
czei! Rodzice, niedbali O swych
syn6w, pozwalaja i'm obcowac z
kimkolwiekbadz, pozwalaja wy
chodzic noca Z domu, wdawac sic
z przeroznymi metami moralny--
mi, przeroznymi wyrzutkami spo-
leczenstwa, jakich jest sporo w
miastach wielkich a zwiaszcza ia
k;ch, jak Chicago, gdzie rozlicznc
narodowoSci obok siebic miesz--
kaja, a stad skutki take, re w O.
statnim raporcie Domu Poprawy
chicagoskiego John Worthy
School" Polacy co do liczby znaj-
duja sic ma jednem z najpierw-
szych miejsc.
Kroniki ~kryminalne tutejsze
wykazuja, jak to czesto niestety
mlodzi ludzie W szpony zbrodni
wpadaja: raz po a ten l oW gl-
ME haniebnie ma szubienicy. lub
idzie ma lata Gale do wiezienia,
Igdzie przepedza najpiekniejszy
|zycia swego okres!
Straszny to przyk}ad - strasz-
ma nauka ola dzieci. ola wyrost-
Ikow i caiej miodziezy naszej, a "a
razcm i ola jej rodzicow. Oby fax
ia podobne, o jakich co dnia gaze
ty donosza odstraszajaco ma ma
szych dzia}aiy; oby wstrzasnely
umys}y ! nawroci}y tych, co So
moze ma pochyiej drodze, CO juz
sic moze w objecia wystepku sta
Iczaja! Mlodzi ludzie niestety zbyt
latwo daja sic porywac osobnl-
kom be- zasad. bez WARY i czei,
Iobcuja z p@rzer6znemi indywidua-
mi ME zaslugujacemit ma ufnosc,
sluchaja ich podszeptow, pozba-
wiaja sic pod ich wp}ywem WARY
Ii sumienia, i staja sic gotowym
nateryalem ma zbrodniarzy.
IZwiaszcza tez - to jest faktem
= obecne nastroje wojenne wiel-
Ice sic przyczyniaja do pomnoze-
MIA liczby b6jek i awanturniczych
zaisc i woole do obnizenia moral
nych walor6w indywidualnych.
Rodzicel P~amietajcie i dbajcic
o waszych synow i cork, baczcie
ma to, Z kim sic wdaja, W jakich
Isle kolach obracaja, jakim jest
stan ich dusz i umyslow, DO be-
dziecie "a ME pred Bogiem odpo-
wiadac! Me pozwalajcie synom
wioczyG sic pc nocach, wystawac
20 naroznikach i przestawac Z
niepewnemi indywiduami ME pc
zwalajcie c6rkom samym chodzic
-, ,,hou,y o,ac,,a ; yvI6rzvc sic