Dziennik Chicagoski. [volume] (Chicago [Ill.]) 1890-1971, 1918-11-27
" Sprawie Zagrozenia Jezyka
Polskiego w Wiskonsynie.

w milwauckich ,,Nowinaeh"
|ezytamy artykui ponizszy pit. ,,Je-
szcze o Zakusach Amerykaniza--
cyjnych":
sPodajemy sprawozdanie z posiedze-
MIA Subkomitetu smerykanizacyi Pc
wiatOwej Rady 0brOnnej. Przyszia
tam pod Obrady kweStya Ola mas Po-
lak6w zaSadnicza.
POwstanie KOmisyi Amerykanizaeyjnej
W >'lej Ameryce pilnie sledza ME
mlecka propaganda. Odbywaia ona sic
ma wielka Skale W wiSconsihskieh szko
bach p~ublicznych. parafialnych 1t. j.
luterskich parafialnych) / W wielu pry
watnych. Navel podreczniki niemie-
ckie pod niebiosa wynGSily kajzera /
zawieraly take pieSni, ak ,,Deutsch-
land ueber allies" (Niemcy pOnad wSzy
stko), Itch bin Elm Preusse" (jestem
Prusakiem). Die wacht am Rheim"
(straz mad Renem) it'd.
Nareszcie Rad W to wejrzal ,opinia
publiczna sic oburzyla i poczeto ma do
bre rugOwaG jezyk niemiecki re szk6i
publicznych. W Milwaukee, gdzie daw-
niej przeszlo 10000 uczni6w uczeszcza-
10 ma wyklady jezyka niemieckiegO dzi
siaj zaledwo znajdzie sic jeSzcze kilka
set, a p6zniej jezyk niemiecki bedzie
zupelnie Skasowany.
Miejscowa Rada Obronna Council
Of DefenSe) w~yznaczyia re swego iona
KOmisye Amerykanizacyina, kt6ra po
zbadaniu Stanu rzeczy pOStanOwila wy
! rusowac re wSzyStkich Szk6l. a vice
parafialnych i ~prywatnych. wszelkie oh
&c jezyki. Chciano niby W ten spOS6b "a
pObiedz z~arzgtowi, il sic uprawia TAX
zwana kaStowOSc, czyli class legisla-
ton" p~rzeciw Samym tylko Niemcom.
Pierwotne uchwaly ma szczeScie ME-
przyjete, byly mad wyraz d~rastyczne j
niebezpieczne. Chciano sic mp. pOStarac
o oStre prawo stanowe przeciw uczenlu
)bcych jezyk6w chciano uStanOwic mad
z6r StanOwy mad w~szyStkiemi Szkoia-
mi ftp. A to dlatego, jak sic We czwar'
TEX wyrazil personal---very. tel komi-
Syi, p. Theo. Hammond, re W niekt6-
rych szkolach parafialnych szerzonn
bezkarnie propaganda pro-germanSka.
D lie nam wiadomO, OdnOsi sic to do
~niemieekich Szk6l luterSkich W pew.
nyeh farmerSkich miejscowoSciach, -
gdzie podobno wcale jezyka angielskie
90 ME uczono tyIko sam niemiecki! Nh
turalnie, ME mole to W laden sposob
polSkich Szk6{ pa%rafialnych dotyczyc,
W kt6rych zawsze jezyk angielski jest
gruntownie ~wykladany i wiele pred
miot6w. jak mp. arytmetyka, geogrL-
fla. ~gramatyka, historya, uStr6j spofe-
czny it'd. tylko po angielsku sic wy
klada.
Ma jednem z poprzednfch ~poSiedzen
naSzych praw polskich, wobec tel KO-
: misyi Amerykanizacyjnej bronil Ks.
VI. Wenta, a katolickich wog6le KS.
r. Durnin, kt6ry jednak eafkOwitemu
ska3OWaniu Obeyeh jezyk6w wcale sic
ME ~sprZeeiwiai, q prZytem niedokiad-
ME eytOwal slOwa rs. Areyb. Messme-
IA. SprawdziliSmy ten fakt.
StanOwiSko Aeru ~pOlskiego.
w zeSzly czwartek, chcial sic Ko-
mitet Amerykanizacyjny ostateeznie u
porae z ia sprawl, odkladana juz pc
kilka razy. PrzewOdniczaca tel sekcyl
PAM A. NJ. Simonds, prosiia o przyby.
Gle KS. B. z. G6rala, o kt6rym jej do
niesiono, re sic stanowczo wSzelkim IN
kusom amerykanizacyi naszych poll
skich Szk6 parafialnych sprzeciwia i nj
czego ME zaniecha. by temu projektowi
przeszkOdzic.
KS. Coral juz dawniej zwr6cii uwa-
ge m~iejscowej Grupie Ksie5y, nale4a-
Gel do Zjedn. Kapl. Pol. W Am. Pom,
o grozacym ola naszyeh szka niebez-
piecze6stwie. PoinformOwai tez ksiezy,
re KS. Arcyb. Messmer zajal W tel spra
vie stanowiSko, ma kt6re mozemy sic