Dziennik Chicagoski. [volume] (Chicago [Ill.]) 1890-1971, 1918-08-06
Yielu teolog6w professionalism nam

Drugim kamieniem obrazy jest ola
nrzeciwnik0w etyki katolickiej: pro-
babilizm. Wiadom0, re W wypadkach,
W kt6rych jest rzecza watp1iwa i spor
ma, czy prawe jakieS istnieje i obo--
wiazuje, poleca Geese moralist6w
(znacznie mniejsza) trzymac sic "a
wsze drogi ,,bezpieczniejszej", t. IN.
ME wolno wediug mich p6jsG "a ida
MEM, sprzyjajaCem wolnoSci, jezeli
zdanie to ME jest pewne (,,tutioris-
mus absolutus"). Inni, mniej wyma-
gajacy, ~pozwalaja iSG w takich ra-
| zach "a zdaniem, kt6re sprzyja VOL
noSci, jeleli ono jest najbardziej
prawdopodobne (.,tutiorismus miti-
lgatus0. lnni znowu mniemaja, re
wolnO isG "a tenn zdaniem, jezeli "a
MEM przemawia wieksze prawdopo-
dobienstwo niz Ia zdaniem przeciw-
men C,,probabiliorismus"). Czwarta
grupa moralist6w poprzestaje ma ia
daniu, zeby zdanie, sprzyjajaCe VOL
nosci, byio r6wniez prawdopodobne,
jak zdanie przeciwne (,,aequiproba-
bilismus"O. Plata grupa idzie dalej i
eadzi, re w takich razach wystarczy,
Jezeli zdanie sprzyjajace wolnoSci,
jest istotnie prawdopodobne, czyli pc
parte raCya powazna G,,probabilis--
mus"). Jezeli wreszcie ktos sadzi, ze
MONA p6jSG W wypadku watpliwym
"a zdaniem s}abemi tylko racyami
popartem, czyli nioprawdopodobnem,
ten popada w bad zwany ,~.laxis-
mus, czyli posuwa sic "a daleko W
swojej poblazliwosci.
Pierwsze z tych zdan odrzucone
przez Stolice APP, poniewaz Aleksan-
der VIII. potepii teze: Non licet Sc
qu1 opinionem vel inter probabiles
probabilisSimam". Drugie zdanie ME
jest potepione, ale cd dawna ME ma
miedzy moralistami zwolennik6w,
wiec MONA ~powiedziec, re KoSci6f
milczaco je odrzucif. Laxismus MOI
ma uwazaG "a ~odrzucony, DO Inocen-
ty XI. potepii teze: ,,Generatim, dunn
probabilitate intrinseca seu extrinse-
ca quantumvis tenui, modo a probabi
litatis finibus non eXeatur, conHM
aliquid agimus, semper prudenter
agimus".
Pozostaja vice tylko try systemy,
ktore maja wSr6d poralistow zwo--
lennik6w i o%bronc6w, II. p%robobilio-
rismus, aequiprobabilismus | proba-
bilismus. Ot6z przeciwnicy ~zarzucaja
moralistom katolickim og6lnikowo,
re pozwalajac ludziom iSc "a zdaniem
prawdopodobnem we~wszyGtxich wy
padkach watpliwych, ucza ich ,,nie
spelniaG obowiazku i dziaiaG wbrew
wiasnemu sumieniu". Kiedy nora
liSci stawiaja aksyomat, kt6ry pre-
ciez ME da sic obali6: LEX dubia
non obligat", obwiniaja len tamci
bez zadnej podstawy, re poddaja pra-
wa Boze W watpliwoSc, chociaz istnie
ME praw tych jest pewne, re wogole
uwalniaja katolik6w Cd prawa moral
nego! Wszak p~owinienby kazdy mic
uprzedzony uznaG to "a rzecz, kt6ra
rozumie sic sama przez sic, re nie
MONA movie O obowiazku, jezeli ME
naklada go niewatpliwie ami prawo
natury AMI wyrazne prawo pozytyw-
ne. Ilekroc many pewnoSG moralna,
re to, lub owo jest naszym obowiaz-
klein, tam niema wolnOSci wyboru:
tax ucza wszyscy moratfSci katoliccy
be- wyjatku, ale caikiem inny jest
stan rzeczy, jezeli many %uzasadnio-
ma watpliwoSC, czy mp. powinniSmy
wynagrodziG szkode nieumySlnie ko-
mus wyrzadzona ftp. Wtenczas ME
wolno moraliScie ami spowiednikowi
nakladac ludziom ciezaru, ktorego
ME nak}ada i'm Scisiy i caikiem pew
ny obowiazek.
R6wnie bezpodstawne jest oskar-
zenie, re moraliSci katoliccy p~rzedsta-
wiaja nprawie wGzystkie grzechy
ciezkie jake powszednie'" Oni tylko
staraja sic o%dr6zniG, o lie to jest
motive, grzechy powszednie, ktore
Lie Sciagaja kary potepienia VICE.
negvo i kt6rych nawet ~najlepszym lu-
dziom trudno nieraz uniknaG, - cd
smiertelnych, kt6re zabijaja dusze i
najstraszniejszem So ola niej ME-
szczeSciem. Rozroznianie to moze wy
dawat sic zbytecznem zwolennikom
Lutra, kt6ry pozwala swoim wyznaw-
com jakiekolwiek popelnia6 grzechy,
byleby tylko zachowali ware W Chry
stusa, DO wtenczas ME ~potrzebuja o.
bawiat sic potepienia, ale ~rozroznia-
ME to jest Acknowledgement ola dusz,
l~ekajacych sic, re grzeszy}y ciezko,
kiedy W rzeczywistoSci d%opusci4y sic
tylko lekkiego wykroczenia.
Me jest dalej prawda, re morali-