Dziennik Chicagoski. [volume] (Chicago [Ill.]) 1890-1971, 1918-08-06
MOralnOsc KatOlicka
i jej PrzeciWnicy.

- cAA N1S NNASA
tam panuja ~uprzedzenia, - tego do
wodza najwymowniej ciezkie zarzuty
c8ynione W tych koiach etyce katoli-
Ckiei Posypaly sic II szczeSolnie
Obficis w czasach OStatniCh, godzac
W pierwszym rzedzie W pOglady sw.
Alfonso LiguOregO. l tax rozrzucit
ksiegarz SzczeCinSki GraSsman W IL
cznych wydaniach b~roszure, uderza-
iaCa ma katolicka mOralnOSC / ma
rraktyke spowiednik6w a W szcze-
g6lnoSci ma nauke Sw. Alfonso. Teo-
log re szkoIy Ritschl'a, professor W
Marburgu W. Hermann przeciwsta-
via w ksiazce p. n. ,,Roemische und
evangelische Sittlichkeit" moralnoSG
,,rzymska' nauce Ewangelii / stara
sic dowiest, re Gala nasza etyka ME
zgadza sic z zasadami dobrze pojetej
moralnoSci. 70 jest n ,,zwyrodnla-
lem chrzeScijanstwem", re Kosciof
,,wzywa do niesumiennoSci" i pogra-
zy} sic W ,.bagnie moralnem'. Har--
mack oskraza Jezuit6w, ze ~ pomoca
probabilizmu zamienili prawie wszy-
stkie grzechy smiertelne W powszed-
ME i re ciagle uczyli gmerat W BIO
Gle, MAGIC sumienia / W konfesyona-
lie gladziC grzechy grzechami. Meto-
"a pozostala niezmieniona 1 wywte-
ra dzisiaj sw6j wpfyw niszczacy ma
dogmatyke i etyke, ma sumienia spo-
wiednik6w i penitent6w moze W gor-
szei mierze. niz kiedykolwiek. Cd II.
wieku stale sic W KoSciele katolic-
kim odpuszczanie g~rzech6w wyrafi-
nowana sztuka" it'd. Do oskarzycieli
moralnosci katolickiej przylaczyi sic
eksiezuita hr. Pawel V. H"oensbroech,
(kt6ry ~przeSzed} ma protestantyzm) }.
Wydai on obszerne dzieio p. n. nDas
Papsttum in seiner sozialkulturellen
Wirksamkeit'', ktorego drugi tom Ia
tytulowany jest: die ultramontane
Moral. Zestawi} on W spos6b tenden-
cyjny i wprost nieuczciwy mnostWo
cvtat6w,. obcinajac je, wyrywajac z
k~ontekstu albo wprost podsuwaJac
inn znaczenie, kt6rego W Originate
ME maja.
Przeciwnicy CT hatOliCyzmu Wy
chodza DO wiekszej cze$i z falszywe-
90 z~slozenia, re MONA W spos6b do
s~s,teczny scharakteryzowaC Gala ety.
ke~KoSciola, przedstawiajac ia jake
Eazuistyke probabilistyczna, ktora u
CT rozstrzygaC pewne kwestye szcze-
eClowe wedlug melody probabiliz--
mu. Cd stu lat ma panowa6' Ko-
scie!e p~robabilizm, ktorego giownym
reprezentantem ma bye Sw. Alfons,
ogloszony przez Piusa TX. Doktorem
Kosciola. Odtad miai przejac zupei-
nv s~ceptycyzm etyke nasza a poSred-
Mo i dogmatyke, - Alfons zaJat
mieisce Augustyna (wediug Harna'
cka l. c. (. III, wyd. 4-e str. 775 NJ.
Iaiste. trudny to do pojecia do Wy
tlumaczenia zarzrt! Nauka katolic-
ka,- ktora prawie sama jedna broni
prawdy przedmiotowej, staiej, ME
zmiennej W noetyce, dogmatyce, ety.
&c, filozofii prawa, kt6rej zarzucaJa
niewzruszony d~ogmatyzm, ma bye
przesiaknieta sceptycyzmem moral
nvm, - Mn6stwo dis roztrzasa sic
z~agadnien najwiekszego ~znaczenla'
kt6rych teolodzy protestancy my
sliciele ME wierzacy rozstrzygnat ME
umieja wla$nie dlatego, re ME opie-
raia sic o stale i odwieczne praWo
moralne. a kt6re stanowczo roZstrzy-
ga Kosci6{, jak no. kwestya rozWo--
dow. pojedynk6w it'd. Kazdy podre-
cznik etyki katolickiej uznaje mno-
stwo czynnoSi, jak oszczerstwo, sa-
mob6jstwo, n~ieczystoSc, "a grzechy W
kazdym wypadku, - bez zadnego wy
iatku - a So to DO czeSci czynnosci,
kt6re W pewnych razach unieWinnia
atvka nowoczesna; - a ~przeciez Ko-
scio4 obwiniony jest o sceptycyzm!
zeby to wyjaSnit, musimy zasta-
nowit sic mad wiasciwem znaczeniem
kazuistyh moralnej i teoryI prooa-
bilizmu.
Katolik uznaje prawo moralne "a
uorme przedmiotowa, do ktore1
wszystkie jego czynnOSci stosoWac
sic powinny. w wielu wypadkach
m6wi nam sumienie jak najwyraz-
niei co trzeba uczyni6, many
swiadomosc, re SO obowiazki, cd kto-
rvch mkt ma Swiecle, nawet sam Bog
ME moze mas zwolnic. Przykazanie
naiwvzsze miIoSci Boga i bliznieso'
10 przykazah Bozych obowiazuje mas
zawsze i wszedzie, a ME So one ola
katolika ,,ciezarem / zapora", jak sa-
Sya Hermann i inni protestanci, ale
dusza wolna cd wiez6w n~amietnosci
poddaie i'm sic chetnie, widzac " mich
dIa siebie podpore i dzwignie.