davidaulloa/AmericanStories huggingface dataset:
Dziennik Chicagoski. [volume] (Chicago [Ill.]) 1890-1971, 1918-08-26
YARZAD GLowNY


rs. Fsanciszek Gordon, Moderator.
Ks 4. A. Klowo. wice-ModerateE.
woiriAch 2. SOska, OreZes.
AnroRina BeraRowsks. Wlee-prezeSkA.
WnIcieca Aenkicki, Wice-preLes.
Taussz : B~lachowski. SekretarE-
F~7rrlszeH witkcwski, Skarbnik.
E.an,S15w LieZmsnskl. DyreStor.
E-is8ysIaw Lopatka. Dyrektor.
Auruai Ma7urk. DyrektOr.
L.~eokadya No1cZyk. Dyrektorks.
Sa.u1Ra J~ThanSka, Dyrektorka.
ia nctSzka B~ieschke. Dyrektorka.
D.. Fr. \. Dulak. Le6arz Naczelny.
Adv. PHojr Z. M;uiak. DoTadCa Prawny.
Berts c. Wottalewtcz. ASyst. Sekr. Gen.
GODZINE BIUROWEI
Biuro Iayzsdu Giownego otwaTte "
~S-i powsasdnie cd gOdZ. 9-tej RAM do
e-tet ~wieCZOreT-. w sobOte do LEI po-
~poludnlu). sCzoram. W dni pOwsGed-
ale z vyI3tkiem sObotyO. Cd godziny
7-neI do 9-lei - w ~niedziele I Swieta
VroczySis. biuro lest zamkniete.
PrcxeSH: " pon!e5ZiaiGl ! pi2tki VIE
ezp-awH Oh Epdzinv T-Hej DO 9-teJ-
wsZe.kte korespordencye do Gi6wns-
go PrezsSa nalezv adresOwae:
WOJCIECH T.. SOSkA.
-f55 W. Division str. Chicago, III
Sekretar1a; W p~oaIedzialki. wtorki.
s-Ody czwartkL. WiecZoraml Cd godzi-
ny 7-Tei DO S-tet ! cd l-szej popoiu-
dniu coGzienn!e, , wyjatktem soboty. cd
0-;a{ 20 l-SLsI
k3fpAAAH. w. q oACt u PARNH
% E0dZiuy 1-Inej do 9-tei wieezorem
TAIadSHia Spiat. WsZelkie Opiaty 30 ka'
o. Gl6wrei orzyjmejs Kasyer CLOWN
podczss Eodztn otisowyca. albO we dnie
" E0dztnach of.sowych, SekretRrz Ge-
acTaiRg.
WsrslE.e l!sty nadsylae nsle&y na re-
&c Sa<~sr7- "a GensrsiHegg:
TORASZ =. BLACIlOYSIII.
Secretary Polish AlBIa Mater,
l455 ". Division str. Chicago, Ill
FiSANSE.
PrZeSaZ" banknwe pocZtoSe
(checkS, money orders etc.) naleZy wy
awta "a orS~aniZSCys:
POLISH ALMA MATER,
DrZesyla& pod 2ureSem:
FIJI. EfTkONSkI,
1855 ". Division str, Chicago XII
MACIERZ POLSkA.
Bluro Zarzadu Gf6wnego:
l455-57 w. Division Utica,
Ma drusien PIetrEe.
Chicago, III.
Dziennik Chicagoski. [volume] (Chicago [Ill.]) 1890-1971, 1918-08-26

II Wrodzona narodowi polskiemu
goscinnoSG zawsze osladzala dole re-
brzacych. Dziad bywai nieraz / poza-
danym gosciem, DO opowiadai nowi-
ny, zbierane ma odpustach i po mia
stach. Ale dziad bywal i moralista,
gdy wstepowal W progi chat wiej-
skich; oddzialywal dodatnio na zy-
Gle domowe / sumienia ludzi ulom-
nych. Z. Gloger.
Dziennik Chicagoski. [volume] (Chicago [Ill.]) 1890-1971, 1918-08-26

kaniacln nedzarskich. Statystyka
r:edycyny sadowej wykazuje, re
w n~ajwiekszej liczbie w~ypadkow
przestepcy i zbrodniarze So ludz-
nj nedznego zdrowia, a pytaj ich
- skad sic wywodza, to usiy-
szysz, re Z owych wlasnie cietn.
nych i zau}lkowych mieszkai bic
daczych. Ia sauna statystyka do
wodzi, re Pc owycll mieszka-
mach najwiekszy bywa procent
ofiar caordb epidemicznycf,
zwiaszcza suchot, a take j cllo
rob wenerycznych, co znowu ko-
respoduje re elem moralnem,
zgorszeniem i upadkiem, ktory L
|bieda razem uprawia interes To-
wiecki ma dusze nedzarzy!
::
Otto pare rzut6w Okla, jake
wspomniane zebranie cisnelo ma
sprawe mieszkalniana W Chicago,
budzac ola niej zywe publiczne
|zajecie. Spodziewat sic nalezy, re
zajecie sic to ME ustanie, zreszta
starat sic o to beda komitety oby-
watelskie, jake ma zebraniu pc :
tworzono, a kt6re wszelkich uzy-
wac beda. sposobow, by >sprawe
co rychlej wprowadzic ma tory
wiodace ia XII pomySlnej zmia--
ME i rcgulacyi,
Dziennik Chicagoski. [volume] (Chicago [Ill.]) 1890-1971, 1918-08-26

Gdzie ty idziesz, dziecko - mala sic
roteczko?
- ,,Ide stukat, pukat - mojej mat
XII szukat".
w daleki SWAT zajd5iesz a matK
ME najdziesz.
Idzie s%ieroteczka - zielonym cmen
tarzem:
Matka ley W grobie pred Wiel
kim oltarzen.
Kt6z tam puka, stuka - ma tym
moim grobie?
- ITO ia, matuleczko - twoje die
c~iateczko!
Moja matuleczko - wezze mnie do
siebie,
Bo mi ma tym swiecie - bardzo zle
bez ciebie".
Coz tn bedziesz jadia - co tn be
dziesz piia?
- ,,Bede piasek jad}a - zimna rose
pila".
Idz, mole dzieciatko - do mlode,
macierze,
Niechze ona tobie - koszulke Wy
pierre.
- ,,Oj! jak mi ia pierre leca
niej p~azdzierze,
A jak mic obioczy po zlemi mls
wl6czy;
A iak CT ME myje - nakreca m.
szyje,
Kiedy wlosy splata - izbe nina "a
miata.
A iak chleba dale - to naprz6d Wy
laje.
Swoim dzieciateczkom - dale n;
miseczce,
A mnie sieroteczce - inc " skoru
peczce;
Swoim dzieciateczkom chleDa
maslem dale,
A mnie sierotecZce z poplotem nd
kraje;
Swoim dzieciateczkom pierzynel
nasciele,
A mnie s]ieroteczce - barlozku ME
wiele!"
ZesIai-ci Pan Jezus - dwoch aniofoV
z nieba
I wzieli sierote - ma raczkach az
nieba.
ZesiaI-ci Pan Jezus - czarta pie
kielnego,
Ably wzial macoche - do piekia
wiecznego.
Macocha po pickle jak sic roze1
rzala:
Ola Boga! jak tn zle!" - piacza'
zawoiafa; -
zebym sic, moi Jezu - ma SWAT pc
wrocila,
Juzbym sic z sierotka - lepieJ Oh
chodzi}a".
Me rychlo, ME rychio 1uz Fam
knieta klatka!
MoglaS bywat lepsza kiedys byfs
matka.
Y. Gloger.
Dziennik Chicagoski. [volume] (Chicago [Ill.]) 1890-1971, 1918-08-26
SzczesG VAN Boze!

SZcZeSc VAN BoZe!
Ma Sejm Wychodztwa Polskiego
w Detroit, rozpoczynajacy sic W
dniu dzisiejszym przesy}amy ser
deczne zyczenie - SzczeSc Panic
Boze!
Niechaj prace Sejmu tego -
ipierwszego w takim rodzaju w 80
cioleciu naszych tutejszych
zorganizowanych jako-tako die
- beda godne dziwnie oso-
bliwej Chwili, w ktorej sic Sejm
ten zjezdza na rady, niechaj 3D.
w peini oczekiwaniom
spo4eczenstwa i nadzfejom, jake
zywimy wszyscy w zwiazku z
niezwyklem tenn zebranlem
przedstawicieli naszego - poza
Ojpczyzna ludu! Prawie ma zniwa
dobre i bogate zjechali sic tam
nasi i radza, mad tenn, jake rozrza-
dzic n~agromadzonym dotad plo-
mem, a jake go opatrzyc ma przy-
szfoSG, ably ma zasiew dalszych do
brych mySli i postanowien star
czyio, ably to znowu krzewi4o sic,
rosio, rozplenia1o bujnie Ojczyz-
ME umifowanej ma pozytek i
wspomozenie. Niechze tie rady
beda godne i zgodne! Niechze te
rady beda natchnione jedynie du-
chem poSwiecenia wszystkiego
pro publico bono, niechze te rady
nape{ni Ouch dawnych ojcow ma
szych, CO na oftarzu Sprawy ska
dali przekonania osobiste i zywo-
tv wfasne - MECH w abnegacyi
osobistych naszych checi mysl
rozpierzchniona tysiaca-skupi sic
w jedno wielkie pragnienie, jeden
czyn wolf mocnej, ofiary spo{ecz-
mel, ktorej napewne ME odrzuci
Bog, ale wejrzy ma MIA dobrotll-
vie i 1askawie. a przyjmie owo
wspolne 'dziatwy swojej tu4aczej
ofiarowanie, a nagrodzi je spell
.rieniem najbardziej upragnionem
.naszych staran i naszych prac.
/ lego ducha abnegacyi i ofiary
zyczymy posiom Sejmu Wy
chodczego Polskiego w Detroit, a
iaczac sic z obradujaca Bracia -
wznosimy wspolnie z caiym tym
Seimem modlitwe serdeczna do
Pana mad Pany, proszac Go o Po-
blogostawienie czynu naszego:
- dzwigamy ponad Polonie GAIA
amerykanska sztandar z godfem
Bogarodzicy = Dziewicy Una
klein shebropiorego Or4a -
wraz z okrzykiem zgodzonym roz
modlonych piesni naszych: "Bo7
re cos Polske otaczai blaskiem' o.
chraniaf tarcza potsgi i WARY,
spraw, ably nam Me zgineia' aoy'
smy z ziemi obcej do Niej powro-
eli i "a przewodem hase4 oJcow
naszych bysmy sic z narodem zta-
czyli! w speinieniu tych mo-
dow naszych MECH Imie Twoje,
Panic ma wieki bedzie pochwaio-
ne!
Dziennik Chicagoski. [volume] (Chicago [Ill.]) 1890-1971, 1918-08-26
MACIERZ POLSKA-

Ssst organizacys laczses mlodzte4 pol
aka oboiga pici W pracach naukowych'
patryotycLnych. 4 bratniej pomoey, ola
podnlesieRLa ducha moralnoSct dooro-
bytu W s2olecZehstwie. q
nis1zy miodzieza polska.' Mozna zapts
sac sic na posmiertne Cd lat IA do -;
ma cE{ouk6w StowarZyszonych bes o.
ErsniCGsnia wleku.
Dziennik Chicagoski. [volume] (Chicago [Ill.]) 1890-1971, 1918-08-26
Echa z Polskiej
Wioski.
DziadOWSka Pie$i
0 SieroCie.

Szla sierotka pc wsi - opadli ia I'll
psi,
Me miaf sic kto obrat - sieroteczki
ognat:
Obrat ci sic obral - sam Pan Jezus
Z nieba,
Sieroteczke ognal - KaWaieczKlem
chleba.
Dziennik Chicagoski. [volume] (Chicago [Ill.]) 1890-1971, 1918-08-26

eS-1O OlEkrNlA, 1910.
go o wiele mniej jest ulokowa--
rych fundusz6w W zlych domach
mieszkalnych, niz to bylo w N.
Yorku pred laty kilku, nadto
many juz W miescie naszem pare
wydatnie pracujqcych instytucyi,
krzatajacych sic Z dobrym skut-
Klein okolo poprawy odnosnych
stosunkow. | coraz szerzej intere-
suje sig ~dziedzina ia ogof Chica-
gowian; poczyna sic to dopiero-
co prawda - ale juz sic poczelO
ma dobre i juz ME ustanie. Vice
zbiera sic daty i szczegoly re
sprawl zwiazane, studyuje wa
runki odnoSne miast innych, pla-
mule projekty i ~pomysly reform
pod w~zgledem senitarnym, edu-
kacyjnym, e~konomicznym it'd,
it'd. Wszystko to zapowiada zmia
ny ma lcpsze; obyz ryclllo nasta-
pity.
So jcdnakzc w mieScie naszem
/ niedogodnosci przcszkadzajacc
postepowi rcformy micszkalnia-
mel do takich nalczy W pierwszej
l;rfii system % stopowych lot
budowlanych: ma waskich tych
.lctach powinny STAG tylko parte.
rowe domy, tymczasem stoja do.
my 3pietrowe i 4 pietrowe, W kt6-
rych ME moze bye / mowy o do
statku powietrza i swiatla. Maja
je - izba z frontu i izba Cd ty1u,
Srodkowe za$ izby i sypialnie -
co najgorsza - So duszne i ciem-
ne! Do w~ywod6w powyzszyc!1,
bezsprzecznie trafnych i slusz-
nych, nieco statystyki dodajc
miejski Department zdrowia.
Wspomina on jak .doniosla Geese
.ludnosci krajowej stanowia mie-
szkahcy Mast; mp. W Stanie N.
Yorku mieszczanie stanowia jed
ia trzecia Geese calej ludnoSci, w
Massachusetts daja oni cztery
plate, w Rhode Island try
czwarte, a w naszymy rolniczym"
Stanie Illinois wiecej niz polowe
lcdnosci stanowia mieszczanie.
Sluszna jest rzecza, ably zajac sic
.lepiej i blizej w%arunkami miesz--
kalnego zycia tax o~lbrzymiej
czeSci ludnoSci, DO farmer - roll
mix L natury rzeczy zajecia tego
ME ]potrzebuje. Przyk}ad troski
ME slownej tylko W tel sprawie
dal - jak poprzednio zaznaczo--
no, N. York, ktory W swej admi--
nistracyi miejskiej posiada spe--
cyalnc ustawy mieszkalniane, co
wiecej - posiada specyalny de-
parliament ola kontroii mieszkah
wynajmowych. Zato posiada Chi
cago inne rzeczy, ktorych N.York
juz ME posiada; BIO - czytamy
dalej: w miescie-mamy tylko
200 mil brukowanych zaulk6w
(alleys). kt6re jake tako czysto
utrzymywat MONA i ktore op}aci
sic trzymat czysto; a 1900 mil
jest niebrukowanych zaulkow,
'ktore sd istnemi kulturami wszel-
|kiego fla i brudu fizycznego /
moralnego! Choroby ep;dernicz--
ne, zanieczyszczenie do o~statecz-
noSci posuniete. powietrze zatru~
te wyziewami. w~ystepek, zbrod-
mia i demoralizacya, wszystko to
trzyma sic owych zaulkow, PREY
|ktorych istnieje " miescie 10000
(znowu fatalna l3tka) domoW
micszkalnych - oficynowych, II.
ME majacych frontu do ulicy!
Domy tie wchlaniaja w siebie j
swych rnieszkahcow doroslych !
w chowajace sic tam dzieci, owo
wszelakie zlo zaulkowej atmosfe-
ry, o ktorej chyba blizej rozpisy-
wac SIG ME ~potrzeba. My - Po-
lacy - znamy j. tax dobrze my i
dziatwa nasza! Dalej Pc domach
mieszkalnych W Chicago znajdu-
|je sic Sc procent izb ~zupeinie Gle
Innych, W kt6rych czarno jak W
Inocy,>w 9,2 procent jest izb tax
.~,,ob p: III, mich haz Swiotto
Dziennik Chicagoski. [volume] (Chicago [Ill.]) 1890-1971, 1918-08-26
Uwiezienie Pill
sudskiego.
,,Polak" z Paryza pisze:


ca, rok minai Cd uwiezienia bry-
gadyera Jozefa Piisudskiego. DIS
warto sobie dokiadnie uprzytom
mic, W jakich warunkach i z jakicf
pobudek aresztowanie to nastapl
10.
Pc oddaniu Legion6w przcz
Rad austryacki pod rozkazy gen.
Bcselera (dnia 9 kwietnia), Was
ciwa komenda ~Legionow stala sit
Abteilung fuer polnische Wehr-
macht PREY gen, -gubernatorswle
warszawskicnl, ktora zaczela spra
wowac ready ma sw6j spos6b: "a
czela powolywac do wojska ochor
nikow (przystania 7. Rady Sta.
nu), podzielila lcgionistow ia Ma
tional : Pollen (Krolcwiakow)
Galicyan; zniosla jcdnoIite woj-
skowe sadownictwo oolskie, te
najwyzsza zdobycz narodowa lie
gionow Polskich; ograniczala ma
kazdym kroku jezyk polski, odda
wa}a wszystkie obozy i instytucya
lcgionowe pod komende oficerow
niemieckich, a navel chcia}a Ma
tional-P olakom narzucac mundu-
ry n~iemieckic!
Zapedy germanizacyjne dopro-
wadziiy do wielkiego wrzenia W
Lcgionach, kt6re przccicz "a ME
podlegiosc Po1ski walczyfy. Ia
kie zas postawienic sprawy VOL
ska polskiego bylo jednym Z po-
wod6w dymisyi sze5ciu czionkow
Rady Stanu, przedstawicieli Lc-
wicy, miedzy ktorymi znajdowa'
sic b~rygadyer PiIsudski.
Dymisya ia dala p%ozostaIym 10
czionkom r. Rady Stanu, ulcga-
jacym wpiywom ugodowcj Ligi
Panstwowosci Polskiej, moznosc
przeprowadzenia swcgo progra--
mu wojskowcgo, t. j. zbrojnego
wystapienia przeciw Rosy, L
chwalono tckst przysiegi, podlug
kt6rej lcgioniSci przysiegac mic
Ii, &c Nv wojnic obecnej wiernle
%dotrzymaja braterstwa broni wo!i
skom Niemiec i Austro-W egler o
raz paistw Z mimi sprzymlerzo-'
nych". Rada Stanu postanowi'a
re przysiege zloza tylko legionis
cl-krolewiacy, albowiem lcgioni-
stow alicyan, wedlug zadania
w}adz .okupacyjnych, obowiazy-.
wac Wilma nadal ~przysiega austrv
ackiego p%ospolitego ruszenia. Przv
%pominamy, re w Lcgionach znaj-
dowalo sic wowczas okoio 6,OOO
Krolewiak6w i 5000 Galicyan.
Dzien przysiegi naznaczono m
9 lipca. Mai ow akt nosic craraI
ter uroczystoSci narodowej. AtoIi
wojsko~ zlozenia przysiegi odm6wi
10! Niemcy wystapili wowczas ,
represyami. Niezaprzysiezonych
legionistow internowano w obo--
zie jehc6w W Szczypiornie pod IA
liszem.
Represye przeciw le%gionistom
rozszerzy}y sic wkr6tce / ia ob6z
polityczny, ideowo Z mimi spo
krewniony, ktoremu Niemcy i IL
godowcy przypisywali Ywine' tie
GO co zaszio. Rozpoczely sic rewi
Eye i liczne aresztowania.
Przywodca ideowym Lewicy
byi lPi}sudski i on glownie, a przy
najmniej jego wplyw moralny,
przeszkodzii 7. Radzie Stanu O.
raz wiadzom niemieckim w prs
prowadzeniu przysiegi Lcgionow.
Atoli Niemcy lekali sic go zaares@
towat samorzutnie. Czekali ma pc
budki ze..... strony polskiej, i po-
ibudki owe, niestety, ME kaza}y ma
sic dIugo czekat.
Dnia II lipca, W artykule Wi
nowajta", ugodowy Clos pisal:
Rag Ilareszcie trzcba powiedziet
Iprawds, kt6ra jest tajemnica pu-
bliczna& Piisudski wzbronii PREY
siegi; ON jeden odpowiada "a to,
co sic stalo.
A koAczyi znamiennem ida
MEM:
Dziennik Chicagoski. [volume] (Chicago [Ill.]) 1890-1971, 1918-08-26
ZTEN REDAKCYJNEJ.

razu - z miejsca przyswoic do
warunkow szalenie ciezkich woj.
ny, czy nowy ten zoinierz PREY
wiezie z "a Oceanu swego pred
s~iebiorczego ducha, swa energie,
swoja odwage... czyli bano sic,
czy mt ME zabraknie owej odwa-
81, czy wojsko amerykahskie ME
bedzie przypadkiem potrzebowa-
flo Bog vie, jak dlugiego evil
czenia, zanim bedzie uzdolnione
w ca1ej pelni do walk z takim
weteranem tysiaca bitew, jak
Niemcy.
Wzmiankujac owe pana Gle
menceau i innych MEOW sta
ru Koalicyi obawy - co do A
merykahow, przyznajemy, il i
mas tn wielu obawy podobne zy-
WHO: wszakze i II mas pisano i
mowiono o tenn, IL to zapewnc
1potrwa Gas jaki5, zanim nasi
chlopcy potrafia sic znalezc W
sytuacyi i przystosujs sic do niej
dostatecznie, ably i siebie ME ma
razac zbytnio Koalicyi oddac u
siugi wydatne; boo przecie ma
rzez ich do Francyi posylac ME
chcielibySmy tego rodzaju o.
bawy byly tn powszechne, choc
moze ME tax giosne, jak powsze-
chine. DIS juz wiemy, IL rozwia-
by sic one jak chmury pod <powie-
wen wichru, re byly nieuzasad--
%nione, DO chlopcy amerykahscy
nietylko odwage zachowali i ME
utQpili jej W Atlantyku, lecz
take i przytomnosc umyslu i
bystroSt oryentacyi przywiezli re
SODA, totez W mig potrafili przy--
swoiG sobie wojowania melody
cd s~tarszych francuskich i angiel-
skich kolegow, ~zwlaszcza, il A.
ltanci wbrew metodzie prusko-
riemieckiej cwiczenia zo}nierzy
ma maszyne mas cdukuja FOL
nierzy swych w ten sposob, by
lbyli jak Observation-Disclosures, jak
najprzytomniejsi, by kazdy w BIZ
twie myslai sobie, o zachowaniu
siebie ma siuzbe ola celu tego,
kt6ry caloScia kieruje: indyWi-
dualna wartoSc czlowieka i jego
charakteru macy tn wiele i wy
rabia sic Swietnie, re zaS ia VIA
Snie indywidualnoSc smiala,
dzielna jest amerykahskich czech
Ijedna Z ACKNOWLEDGEMENTS
szych - tedy ME div, re Anne
rykanie pc dwu miesiacach przy-
gotowawczych - mogli zrobic
TAXI show, jaki dali swiatu ma bo-
froncie zachodnim.
Ze ia nieSpodzianka uradowala
ponad wyrazy ! mozliwoSc wszel-
IA wypowiedzenia a okazania te-
go - Gala koalicye, o tenn ME
t-zeba movie: to nawet Swietnie
i znamiennie odbilo sic ma nastro-
ia wojsk sprzymierzonych, an
glO-francuSkich: znuzeni CT ! wy
czerpani zolnierze, gdy zobaczyli
obok siebie Amerykan0w, idacych
W BOZ jak W tany, zdobywajacych
pozycye i .bioracych jencoW /
dziala. sami zaraz noWego
,,kurazu" nabrali do walk i temci
lepiej ma wroga nacierali. w ten
sposob, chot i bez oficerow wy
ksztalconych, choc bez wyrobio-
nego i wycwiczonego zolnierza-
Amerykanie przyczynili sic swiet
NE do tego, czego widownia jest
front francuski, do tych sukceSoW
Ii tryumfow, ktore umozliwiaja i
uzasadniaja nadzieje P. Clemen--
ceau - pokoju stosunkowo rych'
lego, ktore o~statecznie So zapa-
trywaniami p%rywatnemi, mogace-
mi sic speinit, hub ME, ale w kaz-
Idym razie padaja Z ust tax miaro-
dajnych, glowy tax tegiej, IL pc,
winny bye zanotowane ku rozra-
.dowaniu w~szystkich tych, CO
70 tym pokojem teskniq - jak "a
ulga upragniopa, kt6ra ca'ej ludz-
Dziennik Chicagoski. [volume] (Chicago [Ill.]) 1890-1971, 1918-08-26

reIskJ RontyK. czy WIeKss~ esq mnlsi
sxy "a opoViaIek poeGyty vac sebis
eocinien stale rsklatnowaS n9roao.
Wose n2s1a w9r6d ebeYch. UEnatamiAd
Dziennik Chicagoski. [volume] (Chicago [Ill.]) 1890-1971, 1918-08-26

maitych mieszkaii, a ~raczej nor
n1icszkalnych, pc ktorych W mie-
lscie naszem wegetuja Gale, liczne
zazwyczaj, rodziny wyrobnicze,
znajdujemy tan ,mieszkania" ia
kie - rodzin litewskich, w~loskich,
zydoWskich i innych narodowoS,
lei, a jesteSmy pewni, re i wSr6d
Polak6w ME zabraknie az nadto
jaskrawych illustracyi do oplaka-
nych W tel dziedzinie stosunkow
%tutejszych. Ma rzeczoncm zebra
niu wyg}oszono kilka powaznych
przemowieh, obznajniajacych o.
gol z~ebranych z omawiana kwe-
istya, a ola blizszego i Czytelni--
kow naszych z MIA poznajomienia
najwlaSciwszem sic nam wydaje
tn i stre5cic owe pre-
mowienia.
Pc wielu kwestyach natury i
doniosioSci publicznej jak trans
portacya, ochrona pozarna i poll
cyjna, oswiata i wychowanic, kt6-
ire miasto nasze do pcwnego sto-
pnia przynajmniej - uregulowa-
10 - przychodzi kolej ma kwestye
mieszkai ludnosci zwiaszcza u
bozszej wyrobniczej, ktora z po-
wodu zastraszajacego zaniedba--
MIA domaga sic bezzw}ocznego
zajecia sic mia.
Jak ludzie w mieScie mieszka--
lja? - Pytanie to zasiuguje ma
rozwazanie, DO w mia
stach zyje przecie olbrzymia
Geese ludnosci kraju caiego; do
niosla jest przeto sprawl pozna-
ME, czy ludzie CT zyja W zbioro-
wiskach miejskich zdrowo, mo-
ralnie, ekonomicznic tip: do
nioslejsza rzecz sic ia stale TEN
bardziej, il ma ogoi z pewnoscia
wiemy o tenn wszyscy, re ludzie
lei wlaSnie zyja niezdrowo, ME-
raz i niemoralnie, a jak dotych--
czas to i nieekonomicznie - czyli
stosunkowo bardzo drogo. Male
Izy przeto pomySlcc co rychlej mad
podjeciem akcyi zaradczel, male
Ivy zastanowit sic, jakiemi akcya
ia ma zdazac drogami, czy wiec
do Legislator Stanowych sztur--
mowac o MOVIE prawa odnoSne,
czy tez starczy tn robota lokalna
wladz miejskich i o~rganizacyi o.
bywatelskich: przedewszystkiem
jednak nalezy poznac niedosta~
tex, kt6ry many usunac / zfo, z
ktorem many walczyc-
<
Vice np., personal---very. ko-
mitetu ola spraw mieszkalnia-
rych wspomnia} w SVEN pre-
mowieniu odnosne bahama Pc
niastach "a granica, ktore dowo-
dza, re stosunki i Warunki W ia
lk.ch ludnosc uboga zyje, So wogo
lie tax nedzne, IL gdyby ME bez-
ustanna immigracya ludu wiejskie
go do miast wielkich, to rodziny
mieszczanskie. zwlaszcza ubogich
warstw, ME mialyby szansy d}uz-
szego istnienia, Mill dwie gene
racve czIowiecze. Zupelnie tax
samo, a kto vie, czy ME gorzej
re wzgledu ma wysokie uprzemy-
siowienie miast amerykanskich,
Hest Ii mas. Przynajmniej w n.
Yorku do niedawna by}o O wiele
gorzej, jest to zaS najwieksze
miasto amerykanskie, pc kt6rem
pod kazdym wzgledem szybko !
blisko nastepuje Chicago. Pred
niewielu jeszcze laty stosunkl
nieszkalniane zwlaszcza ola u
bozszych mas wyrobniczych, byly
w y. Yorku Wprost straszliwe
cd oSmiu jednak lat zajeto sic
tam gorliwie i skutecznie reforma
tych stosunk6w idac w tym
wzgledzie "a przykiadem miast
angielskich, francuskich i niemie-
ckich, kt6re jeszcze znacznie
~wczeSniej pomySlaiy o naprawie
tel bolaczki W organizmie swego
zaludnienia. Pc miastach tych
wszystkicb, a take i w n. Yorku
nieustannie trivia dziaialnoSc,
Dziennik Chicagoski. [volume] (Chicago [Ill.]) 1890-1971, 1918-08-26

MeSoDte stdnu USsedse Sgd-
ksQjq sic I'd sdaHtH, re must tSt-
nice sjedRoceona, nieSdteznG !
eGmozEqdnG PoiSkG.
- Woodrow wilson
Dziennik Chicagoski. [volume] (Chicago [Ill.]) 1890-1971, 1918-08-26

RsQd nGrodu pEses ndTod ala
RdTodH, ME sgi1ie z poUierSchnt
EfsML
- Abraham lincoln
Dziennik Chicagoski. [volume] (Chicago [Ill.]) 1890-1971, 1918-08-26

w Chicago ME bylo moze Mig
.dy tax zle, jak bywalo W n. Yor-
ku. lecz obecnie juz niedaleko Cd
b;egamy cd stosunkow dawniej-
szych owego miasta,~ miec starac
sic trzeba, abysmy ME zeszl do
tegoz wlasnie poziomu; w Clllca-
Dziennik Chicagoski. [volume] (Chicago [Ill.]) 1890-1971, 1918-08-26

w jednej re swoich NOW wy
rail sic cx~-prczydent Roosevelt
,Dobry obywatcl zalezy cd do
nIu w jakim zyje!" Mogloby to
zdanic wydawat sic przesadnem,
lecz nam sic zdaje - podlug t.
go, CO wyzej napisano, IL ma ono
rajpelniejsze ucasadnienie. Me
ulega chyba watpliwoSci, re &c
zlego, nedznego mieszkania ME
moze wyjsc dobry, zdrowy fly
cznie i moralnie robothk, praco-
wink jakikolwiek - obywatel.
Nedza zlym jest doradca; nedza
gl6d zaspakaja vodka i chorobe
vodka kuruje, nedza wygania z
cuchnaccgo zapowietrzoncgo po-
mieszkania do, szynk6w / nor zau}
kowych; nicmoralnosc / wyste--
PEEK Z nedza ida pod reke i sniez-
dza sic Z MIA pc owych pomiesz-
Dziennik Chicagoski. [volume] (Chicago [Ill.]) 1890-1971, 1918-08-26
IoV8 FVNu
MACIERZ P0LSKA.
TEYEFON MONROE 1893.

ZnIoiann 1897 roku-
The Daily Ardmoreite. [volume] (Ardmore, Okla.) 1893-current, 1918-10-08
KAISER Tells Army and Navy
Macedonian Front Crumbles;
He Wants Honorable Peace :"

"The eyes of those at home rest
with pride and admiration on the
deeds OF the army and the navy. ]
express TO you the thanks of myself
and the fatherland.
"The collapse of the Macedonian
front has occurred in the midst OF
the hardest struggled In accord
with our allies / have resolved once
more TO offer peace to the enemy,
but | will only extend my hand for
an honorable peace. We owe that
to the heroes who have laid down
their lives for the fatherland, and
we make that our duty to our chill
dren.
whether arms will be lowered is
a question. Until then we must not
slacken. We must as hitherto, ex-
ert all our strength unwearily to
hold our ground against the on
slaught Of our enemies.
The hour is grave, but, trusting
in your strength and in Gods gra-
cious help, we feel ourselves to be
strong enough to defend our beloved
CSigned) "WILHELM."
The Daily Ardmoreite. [volume] (Ardmore, Okla.) 1893-current, 1918-10-08
RAILWAY SHOPMEN
GET WAGE ADVANCE

Washington, oct. Wage in
creases were ordered Saturday by
Director General McAdoo for sey
eral classes OF shopmen who, by ac
cident, were not included in the re-
cent wage order affecting Sucl
workers.
Boilermakers, Hangers and layers.
out are to receive 2 - cents an hour
more than the minimum rate estab-
lished ior ordinary boilermakers
Blacksmiths engaged in working ont
OF heavy furnaces and flame fire
blacksmiths also will receive , IL
cents an hour more than other
blackSmiths.
Among carmen, those classified as
cabinet makers. coach and locomo-
tive carpenters, upholSterers, plan
ing mill men, millwright, pattern
makers, passenger train steel car
body builders and repairers, and men
similarly employed on car eNteriors
are to be paid a minimum OF 6S cents
per hour. Freight train steel car
builders and rcpairers will get 65
cents per hour minimum.
Helpers in shop crafts are to re-
ceive 45 cents per hour minimum.