Dziennik Chicagoski. [volume] (Chicago [Ill.]) 1890-1971, 1918-12-06
HErRYK SIErl<IEvVICz.
.IST Do B~JOERNSONA
xv Snraxxi Rusin61~ i Innych w Polsce ,Ucisnionycl"

viii o naszych pOwstaniach, do kt6rych
popychai mas nadmiar cierpienia i rOz-
PACE, albowiem byfoby to plu6 M krew
i m~eczehstwo, a toby byfo czems wprost
nizkiem i niegOdnem.
MilOS6 ~Ojczyzny ME zaslepia mnie
tax daleee, bym ME miai widzieG ma
szych dziejowyeh wad i z%apOznawai
nasze grzeehy. MieliSmy jednO i pOpes-
nialiSmy drugie, ale ME take, jake
nam zarzuca BjornsOn. P~rzedewszyst-
klein zaS wady nasze ~przynOsiiy najwie
ksze szkOdy nam samym, a IA gree
chy pOkutOwaliSmy i pOkutujemy do
tad. jak laden inny nar6d.
Nasze losy So zaiste divine. w rO-
ku 1871, gdy ot~rzasneliSmy sic re zbyt
podobnej do swawoli wOlnOsci i wraa
re szlachetna kOnstytucya -zaprOwadzi.
lismy trOn dziedziezny, ROsya / Prusy
| zarzucaiy nam jakobinizm i pod tym
pOzorem rOzszarpaly nam nastepnie o.
| ezyzne. Obecnie, gdy jestesmy spOie--
| ezehstwem nawSlrOS acknowledgement.
BjOrnsOn zarzuca nam wstecznictwO ]
| chez utrzymania u siebie w dOmu Ia
IeinOSci ludu cd szlaehty. M6wiac je-
go jezykiem, ,,szatan" tkwi ~jeszeze W
mas i kaie pOsiom pOlskim przemawia6
W Dumie przeciw wszelkim tw6.czym
i z%bawiennym refOrmOm, aieby utrzy-
mac lud W tradyeyjnej niewOli.
Vice przez chwile jeszcze pom6wmy
o tel t%radycyjnej niewOli naszegO ludu.
Przedewszystkiem, czy ia niewola byta
mnieisza w Niemczech, Francyi lub
gdziekolwiek indziej? Pisze B~jOrnsOn,
ie W Polsce mogli panowie chfop6w
sprzedawaG, zabijaG, re CHOP ME miai
przystepu do iadnego sadu, re ME m6gt
| wyrabiae nawet w6dki i t. d. A W resi-
Gle EurOpy? Co do sprzedawania chic
pa. to wprOst n~ieprawda. POminawszy
easy pierwotne, OdpOwiadajace talum
samym stosunkom u innyeh. dis wyso'
&c cywiIizowanych ludlow, - prawa
sprzedawania ehfOpa ME miai pan pol
ski nigdy. Prawo skazywania chfopa ma
smier6 odnosi sic zwykle do kOnstytu-
cyl z r. 1878, kt6ra zreszta wyraznic
20 ME dale; m6wi tylkO. re panu VOL
no skaraG pOddanegO wedle swegO rOzu-
mienia. NatOmiast Observation-Disclosures
poszukiwania (prOf. KOrzon) ME wy
kryiy ami jednego wypadku, by sad
, panski wydai wyrOk smierci ma chfopa.
Widocznie ,,szatan" pOlski ME umiat
sic ma to zdoby6. w przeciwiehstwie do
tego sami histOrycy niemieccy stwier'
dzaja, re ~jeszeze W XVII i XVIII VIE
ku w Meklemburgu pan miai prawo
! zyeia i smierci mad chfOpem, a W Sa-
ksonii istotnie traeOnO chiOp6w ma pod
stawie wyrok6w podanyeh W sadach
pahskich Conrad Jahrbucher NatiO-
naloekonomie u. Statistik n. n. t.. 20,
str. 484, 1857. Zasada, re CHOP winien
brae trunki z karczmy panskiej. jest
jednym z TAX zwanych praw Przymu-
SUI (Bauerrechte), kt6re sic wyksztai-
clio W Niemczech i najpierw tam byio
stosOwane. Wladza sadOwnicza pan6w
jest przejawem wiadzy dominialnej
(Grundherrschaft), kt6ra zdaniem maj
powainiejszych uczOnyeh Niemiec u
staliia sic W POlsee dopierO przez ko-
lonizaeye niemiecka (Meitzen). Jakaz
zdumiewajaea nieSwiadomOscia jest, in
stytueye caiego ~6wczesnegO swiata "a
chodniego, wynalezione najpierw ma
Zaehodzie, a wprOwadzone do POlsbi
pod jegO wpiywem, - skiadac wyfa-
cznie ma karb POlak6w j jakiegOs spe-
cyficznie polskiegO szatana- w krajach
| zachodniO = habsburskich dOpierO DO