Dziennik Chicagoski. [volume] (Chicago [Ill.]) 1890-1971, 1918-08-20

Wstapie ma wysokosG ohio
kow, bede podobny Najwyz-
szemu T. WV Il

szemu Il. XIV, IS.
Tie s}owa, ktore niegdys mial
wyrzec ksiaze zbuntowanych pre-
civ Bogu anioiow, zdawa1 sic pc
wtarzac duch ~zbiorowy ludlow cy
wilizowanych W wieku ubiegiym.
| rzeczywiScie, gdziekolwiek rzu
ciny okiem ma dorobek tego du-
cha W dziedzinie zdobyezy mate
ryalnych czy naukowych, widzi.
my urzeczywistnione i urzeczy-
wistniajace sic ~jeszcze wielkie
haslo: postep. Prey pomocy potez
nych refraktorow, mikroskopow
Ii rozmaitych innych przyrzadow
il srodkow naukowych zbadano
zjawiSka przyrody widzialnej
tax, jak nigdy przedtem; mako
micie ulepszono Srodki komunika
cyjne; iskra elektryczna opasano
GAIA ziemie; nauczono sic PREY Pc
mocy telefonu rozmawiac ma Cd
legloSc setek mil; dis nawet po-
wietrze Magma sic do using ma
dzwyczajnych cz}owiekowi; stwo
rzono komfort, o ktorym sic ME
snilo naszym pradziadom i dzia-
dom w wiekach ubieglych.
I znow zadaimy sobie to pyta-
ME, czy wszystkie kierunki dzia-
lalnosci ludzkiego rozumu mogq
sic p~oszczycic takim samym po--
stepem? Czy ludzie pod wplywem
tel wysoko posunietej cywilizacyi
stall sic naprawde 4epsi, doskonal
81 moralnie, a przedewszystkiem
|czy szczeSllwsi?
ME bede sic zapuszcza} w die
dzine p%olityki, DO ia zawsze i
wszedzie kierowaia sic kieruje "a
sadami ducha poganskiego. Ma
wet mad tym giebokim rozdzia}em
ludzi ma tych, ktorzy juz sic znaj
duja PREY misie dobrobytu i ma
tych, ktorzy gwaltownie do nle]
sic dobijaja, ME bede sic rozwo,
dill. Ale ME. moge ME zatrzymat
sic przy tel dziedzinie piracy umy
shovel, ktora zawsze uchodzila "a
najszczytniejsza re wszystkich
przy tel kr6lowej wszystkich nauk
PREY filozofii.
Szumnie ona rozpoczela lot
swoj w zaraniu wieku XIX, DO
Ibylo przekonaniem wsp6lnem ca
lei ludzkoSci. ZaWsze BOWEN u
trzymywano, re w poznawaniu ma
SEEN my stosowac sic musimy do
rzeczy poznawanych i re wten'
Gas rzeczy poznajemy dobrze !
prawdziwie, kiedy nasze zmysly
Tub mysl nasza dobrze sic umia}a
do Mich zastosowac. Innego ida
mia byl Kant, filozof krolewiec-
XII, ten najwiekszy sceptyk CA
sow ubiegiych. Przesuna} on
Ipunkt ciezkoSci W poznawaniu ma
seem ma podmiot poznajacy / cd
tad ME mySl ma sic stosowac do
przedmiotu poznawanego, ale
rzeczy do mysli, do danych nam
Iprzed wszelkiem doswiadczeniem
gotowych formu} naszego mysle
MIA. P~ostawiwszy twierdzenle, re
prawo przyczynowosci, ktore po-
wiada, re ME masz skutku bez Cd
powiedniej mu przyczyny, tylko
w obrebie naszego m~yslenia po-
siada swe znaczenie, latwo mogi
wykazac, re rozum czlowieka ME
potrafi udowodnic istnienla Bo-
ga osobowego, ami tcz duchowos
CT i nieSmiertelnosci duszy ludz
kiej jczeli zas czIowiek pos}ugu-
jc sic temi pojeciami, to moze to
czynic jedynie W tem zraczenlu'
azcby niejako zaokragli} swe my
slenie, ola celow czysto praktycz
nych uprawy cnoty i ustawiczne
90 doskonalenia sic W niej.
Zachodziia Ottawa, re rozum'
znalazlszy sic raz ma tel rownl pc
chyIej, ma ktorej Kant go posta-
viii, niediugo sic tam zatrzyma,
|lecz potoczy sic nizej. Spe}niia
sic ia Ottawa, DO juz uczeh Kanta,
Fichte starszy zawyrokowal, re
to, CO pred SODA widzimy, caly
ten widzialny SWAT ME Jest czems