Dziennik Chicagoski. [volume] (Chicago [Ill.]) 1890-1971, 1917-09-25

II PlZeZ OleS WyPddhOW.
Slowo ,Legiony'', ktore przywitane zostalo z
takim entuzyazmem w sferach 'starSzego Spoleczeh-
silva, bylo ola mlodziezy mniej ~przywyklej do ko,
niecznoSci kompromisow a zapatrzonej W swoje ide-
ally i pod katem widzenia tych idcalow oceniajacej
wypadki, nowym kompromisem, nowem cofnieciem
sic oddaleniem Cd tego, co sic jej wydawaio jedy-
ME godnem narodu ~polskiego mogacem przyniesc
dodatnie wyniki zorganizowaniem akcyi.
Marzyla ia mlodziez o samodzielnym, niezalez-
nym ruchu. Wyrazem jego miaio bye wojSko pol
skie. stworzone i kierowane przez polskie spoie-
c~zenstwo, cd niego w pierwszym rzedzie zalezne i
w~ylacznie o sprawe polSka ma ziemiach polskich
walczace. Jedynym czynnikiem, ktoryby o sposo-
bic lego ujecia decydowa}, mial bye intereS narodu
p~olskiego. Armie Oboe mialy bye jedynie s%przymie-
rzencami, a wojska polskie pozostawac miafy z
niemi w kontakcie ! porozumieniu, koniecznem ola
iednolitoSci dzialah, lccz ME bezpoSrednio pod ich
rozkazami. Zamiast tego wojska, oddzialy Pilsud-
skiego dawaly zle zorganizowane u~zbrojone dru--
ayny powstancze. Gdy marzenia mlodziezy pred
stawialy sobie jake ideal wake 1901 r. wojne re-
gularnej armii p~olskiej, pierwsze chwile wojny
przypomina}y raczej p~owstanie 1863 r, walke ME
regularnych, partyzanCkiCh oddzia}oW. leraz
zaS miast wojska p~olskiego otrzymywano tylEo
Legiony. Gdy wiec w~zgledy natury czysto organi-
zacyjno-militarnej, wewnetrznej polityki polskiej i
c~elowosci dzialai kazaly mlodziezy zapatrywat sic
! dose sceptycznie ma sprawe oddzial6w Pilsudskiego
tainego Rzadu obecnie ma plan pierwszy wysu-
nelly sic zagadnienia natury zasadniczej, czysto ide-
owej.
Legionv bowiem, chocby nawct zorganizowane
W spos6b APPROXIMATELY i'm jak najwieksza samo-
GzielnoSc jak najsilniejszy kontakt re spo}eczer-
stwem ~polskiem, musialy bye ~czzScia obcej armii i
pozostawac pod rozkazami jej naczelnej k~omendy.
Ruch po1ski przestawai bye zatem ruchem samo-
dzielnym. Rozwiewal sic sen o przymierzu I obcc-
mi armiami - trzeba bylo precise pod ich rozkazy.
Ideowa strona ruchu, jego wartoSc moralna, ia war
toSc. kt6ra mimo przegranych ~uczyniia cennem re-
wolucye 1881. czy 1863 r. - wartoSc Sw1adectwa
niespozytoSci sill narodowych, nieskazitelnoscl ME
p~odleglej mySli polskicj - bladia i traciia znaczenle.
30 OTTO trzeba bylo zdecydowac sic precise pod roz-
kay zaborcy, ktorego przeSzloSci - rozbiorow czy
rzezi 1916 r. ~ostatnie lata konstytucyjne zupelne
zatrzec ME zdolaly. trzcba bylo i$t reka W reke Z
drugim zaborcq, w dzieh niemal wybuchu wojny
zas~tosowujacym prawo o wyw}aszczeniu...
Analogia historyczna do Legionow napoleon
skich, uwydatniala jeszcze bardziej tragizm polo
zenia. 30 tam Legiony t~worzyly sic ma ziemiach OBJ
cych po to, ably ma zicmiach ~polskich STAG sic woj-
skiem polskiem - dis jz ma polskiej ziemi dano
nam tylko Legiony. Tam Lcgiony niosIy Europe
wolnoSciowe hasla, MOVE ~zdobycze postepu dis
walczyc maia poSrednio przeciw najkulturalniej-
Sym ludom, najbardzej dcmokratycznym pan
stwom Europy, w obronie interes0w Niemiec, w
imie p~ruskiego imperyalizmu. Tam LegiOhy SHY
walczyc przeciw wszystkim zaborcom pod Sztanda-
rem. ktorego idcowej c~zystoSci Mkt mic zarzuclc ME
mogl dis trzeba sic bylo zdecydoWac ma walke
przeciw jednemu zaborcy pc stronie dwu lnnych
panstw rozbiorOwych. Tam Lcgiony mialy duzy
stopien samodzielnoSci byiy w~ojskicm p~olSkiem,
stojacem pod obcymi rozkazami tutaj stopieh !
;akoSt z~a,eznoSci ME byly ustalone a pierwsze do
Swiadczcnia poglqdy >ier ~wojskowych 70 czem
nize) ME rokowaly dobrych nadziei. l mimo to
tamte Legiony czeka|o San Domingo ktdz vice
m6gl przewidziec czy nowych ME czckaja... We
CRY:
TylkQ wiec DUE korzySci realne, kt6reby choc
c~zeSciowo rownowazyc mogly moralne minusy mo-,
CIV sklonic mIodziez do wziecia sic Z zapalem do or,
ganizacyi Legionow. Gdziez szuEac tych ~korzySci:
Postawa spoleczenstwa W dwu innych zaborach,
a. kt6rej wieSci wnet zaczely n~aplywac, wobec mys-
Ii o Legionach stanowczo odporna a nawet jeJ wro-
! ga. ME pozwalaia spodziewac sic pc Legionach du-
! zych rezultGtow cyfrowych. I~Stotne Legiony gall
! cyjskie re liczyly W poczqtkach wiecej jak 1O-12
! tysiecy ludzi. DIS zaS, gdy Gale Krolestwo znajdu-
i jc sic W rekach panstw centralnych, liczba ich led
:, vie przekracza 20 tysiecy.
Realna zatem ich wartoSt bojowa ME mogla
i bye niemal brana w rachube w wojnie, w ktorej Z
cbu stron operuje sic milionami ludzi.
Pod w~zgledem politycznym brak jakichkolwiek
/ krokow a nawet programu w sprawie polskiej u
il pahstw centralnych, wyraznie dajace sic wyczuc Z