Dziennik Chicagoski. [volume] (Chicago [Ill.]) 1890-1971, 1917-07-02
Ks. Dr.. Tomasz Misicki.
Naiwiekszy z pisarzy swiata.

~ieszcze Boguslawa, j tylu innych wielkoSci W do
brem Tub z}em H..
Do Quo Vadis" porobili ilustracye Swietni
malarze, a kiedy ochfona bracia pc sztuce z zaz-
drosci z innych mizernych zadz, powstanie ma tie
arcydzie4a wszechSwiatowego serya niekonczaca
sic wspania}ych p}6cien z zycia mracego pogan-
silva zapadajacej sic wielkosci rzymskiej / roz-
kwitajacej meczenstwem i swietoscia WARY ka-
tolickiej. Malarze polscy W zawody pojda szla-
chetne z n~ajznakomitszymi mistrzaml pedzla w}o-
skimi francuskimi i wzmagac sic bedzie naten-
czas s}awa S~ienkieWicza. Niespos0b %poddawat
tn i zachwalac tematy obraz6w z Quo Vadis'.
DO niemal kazda stronica tax n~apisana, re krzy-
czy o fairly i prosi o przelanie ma pi6tno.
Name wspominac tn j~eszcze o tych ramach
przesiak}ych najczystsza poezya, - NAME tn O.
pisywac to obramowanie nawskr6S poetyczne,-
mamie przepisywac karty ca}e wszystkich wiel-
kich ma}ych dzief Sienkiewicza, zeby udowodnic,
re tn wszystko drga i huczy poezya, jak szumiq
i n~awo1ywuja i drgaja pieknem i SwiezoScia ty-
sieczne potoki Tatrzanskie nasze?...
Wymowa prosta a wznios}a jest rodzona sio-
strzyca poezyi. Skad wzia} Sienkiewicz TAXA gro
mowiadnoSc i taxa potege, kiedy mimowoi napo-
nina karci, kiedy ksiezom Muchowieckiemu albo
Kaminskiemu w kazaniach i opowiadaniach ry-
cerskich wk}ada W usta take piorunne nauki, kle-
DIV r~oztrzasa sumienie j kraje dusze Jeremiemu i
Januszowi i Kmicicowi?.. -. Skad lego Kordecki
tax po kaplansku wielki a bohaterskl, a taxi Gar
niecki tax druzgocacy szorstkim zonierskim Jezy-
klein g.. Genie sic to sta}o znowuz, re. kledy
mi1oSG przez jego postaci przekonywac pocznle,
kiedy Amorek lego ma harce wyjedzle, to ia wy
nova TAXA miekka, ale ME india. TAXA serdeczna
modem saczaca, lecz ME czulostkowa, TAXA po-
tezna niebotyczna, ale prawa i katoicka, re
wszystko 4amie, wszystko porywa i k{adzie sercc
tam, gd2ie chce?!...
Dziwny zaiste dar ten wysokiej poezyi i wy
mowy wznioslej u niego, ktory zycie rodzinne mlaf
by4 take ciezkie i krzyzami oblozone!.. Mlmo
obloznei choroby ~pierwszej aony, mimo leku o
zdrowie kochanych dzieci, mimo nastepnle Wsty-
du i posadzen i upokorzen, - jakiz Slenkiewlcz
zawsze ~pogodny, jaki poetyczny, jaki peien hu-
moru, jakby mu dni i lata pfyne}y mlekiem i mio-
dem!... Ley i b6le, ida sic, zachowa& ola siebie:
q swoim obcym szafowa} uSmiechy i rozkosze e..
Me bede rozwodzii sic d}ugo, jakim byi Sien'
kiewicz rzezbiarzem W utworach sWoich i jake
architektoniczne wystawif mimi pomniki...
Kazde dzie}o jego wieksze jest iakby wspa-I
niaiym Partenonem, a juz ,,Trylogia" jego i jego
Quo Vadis' to Propyleje niezrownane, zadziwia-
lace uk}adem i rozkladem, jakby z jednego od}a,
mu marmurowego wykute, W kt6rych t~ysiaczne
czeSci wiaza sic i iacza, Polsce ma pozytek Bogu
ma chwa{e, jak W tajemniczych i bezmiernych a
bezcennych gotykach acknowledged.
Fidyasza starego trzebaby powo1ac z mar
,wych. naleza}oby wskrzesic Canove i Thorwald-|
sena wielkiego, kt6ry i W katedrze krakowskiej
kawal swego geniuszu zostawi}, zeby W marmury
przeniesli marmurowe kreacye Sienkiewiczow'
skie, takie one w~yraziste i jakby Z jednego kamie-
MIA wykute. Jeremi Wisniowiecki, tarzajacy sic W
prochu i w nicestwie swojem pred krucyfiksem,
EJanusz Radziwi{, pyszny. g}odny i chwytany w tel
samei chwili przez smierc i ludzi kr6lewskich.
Kordecki W refektarzu gromiacy ma}odusznycl
albo b}ogoslawiacy, a rozkazem nag}ym cofniety
do hufc6w, bijacy g4owa o podn6ze krzyza, - j
dziesiatki innych mniejszych alboli wiekszych fl
gur-kolos6w, CO stercza z dziei w~ielkiego Henry
ka, krzycza do rzezbiarzy: Bierzcie ma gwa}t do
to i dajcie mi Eye take W kamieniu -.
Podobne, 1--WE jakby statuy, przepefniaja
Quo Vadis" i, jakby rozgwar uczyniwszy, tenze
sam powtarzaia krzyk: Zlitujcie sic mad Mani i po-
zw6lcie nam istniec W marmurze albo spizul...
S}usznie bardzo zauwa3y} Tarnowski, re Pc
%troniusz, Chilon i Ursus to try arcydzie}a" re
chyba Micha} Anio} m6g}by sic zw}aszcza tym
ostatnim poszczycicl...
Poda}y sobie rece W dzieiach Sienkiewicza
wszystkie nadobne moce, kt6re sztukami zowie-
my, vice dlatego on TAXI wielki, TAXI ukochany-
i, jak poganie prawdziwie mawiali, TAXI boski,
gdy4 cd Boga sic zapo4yczy} j cd Niego wielkosci
nabyf!...
(Cisg daisy ~nastapi).