Dziennik Chicagoski. [volume] (Chicago [Ill.]) 1890-1971, 1917-07-02
(C1ag dalszy).

In NJ Jan ~ mp VIVIAN
"a m}odu, sianiac sic poczai ku neopoganlzmo"i'
vice pesymizm, vice bluznierstwo przygodne VISA
czafy sic W jego piorO, kiedy pisa& ,,Szklce we
glenn, ,,Ja$ka Muzykanta', albo ~,Jamiota." Lecz
prady rozumniejsze i sprawiedliwsze iacno l pred
ko zwyciezy}y... Jak i kiedy i przez czyJ wpfyW
gi6wny, MECH inni powiedZa, DO ME nam poo re-
ka dat ami okolicznoSci. Ale fakt pozostanle TAX
tenn, re przeobrazenie n~astapi4o W lego potezne]
elowie i lego wielkiem sercu bardzo wczesnle.
Neo-poganin, kpiacy Z OpatrznoSci BozeJ, dyktu-
jacy Bogu, jak ma rzadziG Swiatem, przedzlerz-
gna} sac w chrzeSciianina rozumnego, kt6ren
schyla pokornie glove pred radiant Bozyml :
wierzy6 zaczyna w sprawiedliwosc i dobroc BOA.
Pc tel drodze pojdzie do samej Smiercl.
Ale o tym religijnym n~astrOju Sienklewlcza,
o lego przekonaniach nawskr6S katollcklch po-
WIEN ponizej; tn jeno zaznaczam, re jake narze-
die Boze, jake nosiciel niezmiernego talentu b.
lego, ME spr~zeniewierzyi sic Rogu, lecz depozyt
powierzonego sobie g~eniuszu dochowat nletykal-
nyrl i wspo1pracowa4 MIN, jak rzadko kto pod
s}oncem. - MAJ takiej MARY i takiego znaczenla.
Me o5mielA sic nigdy frymarczyc zdolnoSclaml
swemi ! przeciw Bogu ich ME zuzy}.
Re wszystkich sztuk pochwyci1y Sienkiewi-
CA W obiecia swoje najserdeczniej malarstwo j
poezya.
Zupeinie sfuSznie nazwano wlelklego Henry
ka najwiekszym z malarzy najznakomitSzym
z poet6w. Moznaby brac p{otno "a piotnem i "a
prosiwszy ma mistrza-malarza Sp. Matejke, Fata-
Ia, albo Malczeskiego Jacka, b}agac ich poprostu.
zeby odtworzyli tie niezapomniane nigdy obrazy
i uwiecznili farbami tie nieSmiertelne sceny.
Me watpie, re nadeida easy, kiedy malarze
nasi i obey beda sobie mieli "a honor roczytywac
sic w Sienkiewiczu i brac z niego tematy do pory-
wajacych obraz6w historycznych i religijnych.
lie kart w ,,Ogniem i Mieczem". .Potopie",
,,Panu Woiodyjowskim" i w Quo Vadis"; lie Sc
tex seen i obr&z6w, ma tych kartach, lie malowni-
czych opowiadan i obrazk6w mniejszych, lyle tam
sioncem, mieniacych sic wszystkimi tolerant
s~zczeScia ludzkiego i niedOli ludzkiei.
Zarzucono kiedys wielkiemu Matejce, re ma
p}6tna swoje wielkie historyczne narzuca} lyle
postaci, re wytworzy{o sic pewne zagmatwanie
nat}oczenie; MECH wyrokuja o tenn sfynni i spra,
wiedliwi malarze, czy jest w tenn s}usznoSc, boo
ia ME rozumiem. jak MONA by4o uprzytomnic
~inaczej wypadki z history polskiej francuskiej
o r6znorodnych celach i skutkach, chyba re Ia
Mast jednego wielkiego obrazu p~owinien byl
mistrz namalowac ca}y szereg p}ocien...
q natury rzeczy, TAXI nieskonczony szereg
obraz6w rzuca wielki Sienkiewicz ma karty Try
logii" i ME pomija nikogo, ami niczego, W tych ME,
5miertelnych kartonach. Skad nabra} lyle barw
wyrazistych a niejaskrawych, gdzie sic nauczyl
tax dobierae kolor6w, by mu sic uda4y i stepy
porohy Dnieprzanskie i futory kozacze i pochody
i zwyciestwa albo porazki polskie, zaporozkie
tureckie, tie d~ziesiatki pojedynk6w, tie b}yszczace
wszelakich rodzaaj6w zbroje, tie portrety,-r6wne
niedoscig}ym Matejkowskim - Zag}oby, ,,Sapia'
Lubomirskiego, Bohuna, malenkiej i czupurnej
Basi, tr~zpiotowatej Anusi tylu, tylu innych, kt6.
re jak zywe i tryskajace zycem przesuwaja sic
pred naszymi oczyma?...
Trzebaby ME jednego, ale kilkunastu Croft
ger6w / ME krotkie lecz d}ugie bardzo trzebaby
i'm dac zycie, zeby genialnym o}6wkiem przerzucii
i powt6rzyli owe nie5miertelne chwile i niesmier.
telnych ludzi, DO kiedy nawet poraz dziesiaty pre-.
biegasz Sienkiewicza uciekaja CT karty z pred O.
Gu, a ma obraz rzucone t~rwafyby znacznie d{uaei
/ wywo{ywaIyby W duszy rozkoszy i upojenia
wiecejl...
A lie W tych Sienkiewiczowskich malaturach
sionca, lie Swiat}a, lie perspektywy, iaka zatem
przejrzystoSc, jaka jasnoSc, jake delikatne i jed
wabiste po}aczenie! Jaka przytem wypuk}osc seen
jaka ~nadzwyczajna wyrazistoSc postacil. -. RE,
dzian ~}apczywy ma grosz i sknera, lecz o honor
dbajacy szlachecki - Kremlicze, co jeno ,,braG
praG" umieja Kuklinowski podiy, gfupi i mo,
carny Roch Kowalski; zaledwo movie poczeli, q
juzeS ich pOzna} po jednem wyrazeniu, po jednen
pociagnieciu pi6rem Sienkiewiczal.. . A to 50
,minorum centrum" dusze; c6z-to dopiero "a obra.
~ 5~wietlane i prawda a nauke oSlepiaiace stwo,
rzy Sienkieiwcz, kiedy wezmie sic do naszkicowa,
MIA Skrzetuskiego i Zagioby i Ksiecia Jeremiego