Dziennik Chicagoski. [volume] (Chicago [Ill.]) 1890-1971, 1917-07-11
Ks. DR.. Tomasz Misicki.
Najwiekszy . pisarzy swiata.

nowanie mad Swiatem dodane zfemu. Ci wszyscl
chrzeScijanie mysla juz, re ich Bog opuscif, a san
sw. Piotr pyta: Panic, komuS Ty odda@ rzat
swiata ?" Przez try wieki Koscio}, gdyby ME by
swietym, jak byi, m6g1 by4 myslec, re Bog z &c
zarami trzyma przeciw menu. Przez Gale wick
pozniei SWAT chrzeScijanski mog} myslec, re Boz
trzyma z Mahometem, kiedy mu odda} Aye, AT
ryke i niemal re Europe. A jednak pokazaio sic
re Bog ME trzyma ami z Neronem, ami z Mahome
tenn. A iednak Sw. Piotr umar}, ale W papiezl
lyle i Eye bedzie do skonczenia swiata. A jednal
sam ten Winicyusz, kt6ry woiai ,cudu", uprosi
i sam cud, kiedy juz nawet q niego ME prosil, tyl
ko powtarza1: ,,Wierze, wierze, wierze."
,,Prosta rzecz, re gdyby Winicyusz, zamias
lego, by4 tarzal sic dluaej W ten b1ocie, do kt6
rego ma chwile powr6ci4, gdyby Glaukus, zamias
przebaczyc, przeklinaf. gdyby Crispus, zamias
uspokoic i ukorzyc sic, w swojem oburzeniu n;
zle by} rzucai przeklenstwa i grozby, gdyby ubo
dry chrzeScianie byli }akneli i zazdroScili bogactV
przepych6w Rzymu, gdyby sw. Piotr by{ z Meg
wyszed}, wierny ale maloduszny, to oczywiScie MI
byloby zmiiowania, ami cudu, ami zwyciestw;
krzyza mad pogaiskim zepsutym Swiatem.
jest w tenn dziele cos n%aprawde wielkiego'
- a ~Sienkiewicz. kt6ry ma jego tytule napisa
Quo Vadis", pod jego koncem mogf Smia1o i
czystem sumieniem podpisac, jak pobozni pisarz'
Srednich wicklow: ,,Ad maiorem Del Gloriam."
Zaiste, jezeli jaka ksiazka Sienkiewiczowsk;
byia ,,dobrym czynem", to ,,Quo Vadis", -
pred sadem Bozym ona tam chyba zawazy}a kl
zasiudze w~ielkiego Henryka najmocniej, jak tn n:
ziemi stanowic zawsze bedzie ma. g}owie jego au
torskiej niespozyty wieniec.
w drugiej czeSci niniejszego studyum pc
zwole sobie wypowiedziec skromnie, co mann d'
zarzucenia nieSmiertelnemu dzieiu i co wogole So
DE o pewnych wyrazeniach i zdaniach SienkieWi
czowskich ma polu religijnem i katolickiem, kt6
remi przeglada pewna trwozliwoSc i w ktorycl
jakby ~jeszcze p~okutuje jakaS pozostalosc z milo
dych pozytywistycznych lat. Lecz z oburzenien
katolickiem i polskiem music tn zaznaczyc, y
zgoia w gfowie mi sic zmieScic ME moe, jak mo
gil bye ma swiecie biskupi, ksieza i Swieccy, kto
rzy popychani jakimS niemadrym bardzo ognien
pseudogorliwoEci o dusze ludzkie, ~zaiozenia i uk}a
du i celu ,,Quo Vadis" ME rozumiejac, potepia
chcieli wyniesionego ponad kondemnaty pisarZ
i majaczyli o umieszczeniu arcydzie@a katolickieg
ma ,Indeksie"... Bog faskawy ME dopuscil pc
dobnei omy1ki, a niezaradnosc i glupota ludzk;
ofiary niesprawiedliwej ME znalazfy!.. :. Sienkie
wicz odni6si tryumf zupe}ny W opinii Koscio@a
iak zwyciezy} odrazu wobec sadu historykow, fl
lologow i estet6w calego swiata. - Mali ludzi
MECH czytaja zawsze male rzeczy!...
X,
A znowui ma ca}ym obszarze rozcwiartowa
nej o~jczyzny naszej ME by}o rozumniejszego mi
IoSnika Polski, ME by}o rzetelniejszego patryot,
polskiego.
Celuje ~istotnie Sienkiewicz takim wysokim
prawdziwym patryotyzmem, taxa gfeboka a ME
Slepa, ME z zawiazanemi oczyma mi1oscia ojczy
zny, re podobnego pisarza ME znalezc nigdzie!
A, przyznac trzeba, wybra4 sam stanowisk
niezmiernie trudne utrzymal sic ma MEM no
norem i s}awa i sprawiedliwoscia TAXA, re i Polal
i Rusin i Litwin pochylic musza czofa pred rozu
mem prawoscia tego, kt6ry byf W jednej osobi
do szpiku koSci Polakiem i zarazem personifika
eva tego, co sfuszne i co by}o bye powinno nj
hy{o W ,,mi}ej ojcZyznie." Me wchodzi} ma ambo
ne, jak Skarga z kazno dziejoW-gromicieli maj
straszniejszy, DO proroczy i z rozkazu Bozego mo
wiacy rzeczy dotkliWie biorace "a gardla s}ucha
czy i zapierajace dech W piersiach, ale doprawd,
kazalnica mu by}y tie niezapomniane karty W Try
logii, kiedy jak chyba Mkt inny, moze wielkieg
Kalinke wyjawszy, chioszcze nieokieiznana pych
magnatow siecze okrutnie butte szlaehecka i kar
CT sobkostwo stan6w wy1szych, ktore zneca}y 81
nieraz mad maluczkim ludem.
l ME pardonuje nikomu ami niczemu i ,,tnie
prawde gorzka i przez X. Mukowieckiego i x. Ka
mienskiego, przez Wrzeszczowicza i przez heretyc
kich SZWed0W, prZeZ Bohuna i DrZeZ Chmielnickie
go, najmocniej moze najwspanialej przez opoj
i szelme Zag}ode.
Sztukmistrzem zaS mad sztukmistrze jes
Sienkiewicz i pod tym w~zgledem W tenn, re Gym
| 10 mnraliznWanie j TO MOVIE Mzumanie do nnkutV