Dziennik Chicagoski. [volume] (Chicago [Ill.]) 1890-1971, 1917-07-03
(Cac dalszy).
VI

SlaS(ECZQOSC oWGSO SSUluSAup hlOLd liz NS"N
wznieSc sic niezmiernie wySoko i W ma{yn ooraz-
ku ! VI b&rczo licznych recenzyach i W historycz-
nych niezr0wnanych powieSciach z zycla polsKlego
W naitrudniejszej przeiomowej pOwieSci "Quo
Vadis" i W niedo$cignionych opisacn W ,Llstach
zAfryki" W ,.Puszczy i ~pustyni" i W psychoio-
gicznych nowelkach iak Bee Dogrnatu" ,.Rodzina
Poianieckich", Why" ftp.
W czemkolwiek sic S~pr6bowaf, pobil kazdego
! zostai mistrzem. - Podobnych jemu nlenla ma
Swiecie.
ByIo to juz lwiatko potezne i wspaniaie, kie-
DIV miai lat niewiele mad 20 - i przebiegajac Sta
ny Zjednoczone, podkochiwuiac sic moe W p, Mo-
drzeiewskiei. posyiai owe 5wietne kroniki i spra-
wozdania z Ameryki i wog6le . podrozy. EX-
Unique leonem czula sic juz wOnczas, re Z tego
miodzieniaszka w~yro$nie MAJ. kt0ry bedzie podzl-
VEN Swiata i chwaia swegO narodu.
Przez kilka miesiecy pobytu swojego w Anne
ryce z~auwazy} rzeczy. kt6re mnie mp. ME przysziy
do glowy przez lat Is; a jaka prawa dusza' JAZZ
czystv charakter!.... Podr0zuje pc OezmlerneJ
Ameryce, uszy i oczy ma otwarte Jak nlkt przede-
wszystkiem ma dobre rzeczy ma dobre strony te'
90 kraiu i wyiawia poprostu przyjemne przymlo-
tv i prorokuie wspania}a przysz&o$c, lecz zarazem
nosi PREY sobie i re SODA Polske GAIA i GAIA Euro
pc. - Jaki on spostrzegawczy / Jakl przytem
dowcipny, - iaki wyrozumiafy i jaki mqdry!...
Nusia}. powr6ciwszy do kraju ogromnie vie
!e czvtac, bardzo wiele mySla i screen poch&anlac'
DO n~astepnie W kronikach i w recenzyach swolch
rozprawia i o teatrze i o Zoli, i o Wagnerze, l o
Szeskspirze. i o Spasowiczu. / o SyroKomll. l o
szkicach Kubali i o wszystkiem inncml... A jakl
zawsze jasny, iaki rozumny, iaki ciety, jaki spra-
wiedliwy i SkrOmny, a przytem Jaki w oStatecz-
nym werdykcie dOwOdny i finalny -.
Juz wtenczas mia1 Obrzydzenie wielkie | wy
raza} ie bardzo SLIME do brudow francuskieJ po-
wieSci i mia} sad z~decydvwany co do mniemanei
acknowledgements podobnych utwor6w ~fantazyi
ludzkiei.
Pola bardzo broni, ME dlatego. re wielki poe
ia. DO tego w jcgo p~oezyach ME znajdzlesz, lecz
dlsteco, re bardzo polski i bardzo patryotyczny
r6wniez "a Svrokomla oreduie, DO uczciwy GAIA
dusza i o~iczyznic oddany. " Kubali poprostu
rozkcchany. ale chociaz nie historyk i taxi mfody,
unie mu wytykat bledy i radzi mu sprawiedllwlej
saddle kr6la a surowiei tych, co mu wiecznle rzu-
cali przeszkodv pod nogi. Jul wtenczas Wldocznlc
r1arzvc zacza4 0 ..Trylogii', iuz wtenczas muslat
sic rozczytywaG w owych wielkich / smutnych CA
each. DO INA ludzi i stosunki doskonalc.
Kronikarz i recenzent L Sienkiewicza mako
ritv j facno mu puScic sic byiO W zawody Z Pru-
sem. z Lucyanem Sieminskim, Z Hugonem Ia
they'em i z innyri.
Ale wyrywaia sic dusza iego W regiony wy
see i po napisaniu wielu przesllcznych o0razkoW,
W kt6rych pesymizm poganski wczesnle poblty 20
staf przez prawe katolickie uczucia, jakUy sic
chcial wypr6bowac w powie$ci historycznej, pisze
:, .Niewole Tatarska", W kt6rei jz niema owego
ducha nerwowego, zbyt wrazliwego, niezdecydo-
wanego, jeno wieje Ouch g}ebokiego bolu, mad
ludzkiei odwagi, poddania sic wyrokom Opatrz-
| noSci, i ofiary wielkiei ola Boga i ~ojczyzny. -
Gdzies W Srodku przedostatniego dziesiatka XIX
wieku rodzi sic jakoby nowy Oczyszczony i wick
sly Sienkiewicz, a chrztem jego to owa ,,NieWola
/ Tatarska", TAXA wysoce prosta i zarazem wznios}a,
! taxa wielka i niedoScig}a i zasadami / jezykiem,
] jake wskaz6wka i program ma przyszie wielkie i
owocne 2ycie jego literackie.
Wybra} najczarniejsza dobe z histotyi naszej
] polskiej, kiedy W ~ojczyznie naszej i wewnatrz
4 wali{o sic wszystko w gruzy, a z zewnatrz znowu
} kto ty{, rzuca4 sic ma mas i chcia} mas zdiawic. Juz
wtenczas czynic zacza} Sienkiewicz to, o czem tax
czesto musia{ mySlec i movie pred Smiercia, to
\ jest ratowa4 ducha polskiego i zycie polskie.
,TrylOgia" GAIA, to kilkanaScie drogocennych
stom6w epicznych i dramatycznych, to wielki pa
tryotyczny Gym Sienkiewicza.
Rozpieraly mu piersi bole minionych czas6w,
co kfad}y fundament pod naSz upadek polityczny
wszystkie nieszcze5cia nasze, - krwawifo sic Ia
razem SERGE jego niedola, ma ktora patrzaf WHO'S
nemi oczyma i jakby rzekf do siebie: Powiem i'm
prawde gorzka Ia przewodem historyk6w, ale te
! prawde ocukrze wielkoSciami takiemi, re sic roz-
y .oJ,i, ;,b -o~oo Dodo -, l,o1pod1ioio : pOato