Wiarus. (Winona, Minn.) 1895-1919, 1917-03-01

~ -
wsp6lnoty swojej : polskim nraro-
dem. ",Kilkakrotnie juzs wykazy-:
walismy'',t TAX sie=zaczyna 66w arty
kul, "jak bezzasadne i niedorzecz
ne So obaWy taych robotnik6w pol
skich, kt6rzy ME chca zglaszac sic
10 'fobote do. Niemiec do niemicc-
kich blur posrednictwa piracy: Ro
botnik polski W Niemczech korzy
{sta ma r6wni re swym niemieckim
kolega z pe}nej ochrony prawnej.
jaka daja ustawy niemieckic; xii
kakrotnie tez musielismy juz zwra
cac uwage, re ludzie ci czuja sic
tam zupe}nie dobrzc, jak widac z
szeregu, list6w cd robotnik6w,
kt6re. juz dawniej oglosilismy "
"Deutschc Lodzer Zcitung''. TIL
nastepujc list cd "mieszkanca m.
Lodzi''', kt6ry zapewnia czytelni-
kow, re "wog6le W *Niemczech
kontrakt jest rzccza swieta i mu-.
Isl bye dotrzymany. Krewni moi
|pracuja w Niemczech i~sa .bardzo
|zadowolcni: Listy ich MONA
lprzejrzcc IL mnie." Ma nieszczes--
scic jednak "Deutsche Lodzcr Zci
|tung' ME podaje ami nazwiska
ami adresu owego uprzejmego pa
ia, kt6ry got6w jest pokazywac
tie listy! Konczy sic zas artyku}
w "Deutsce Lodzer Zeitung' ma
|stepujacym wzruszajacym uste-
lpem: "W tych kilku fabrykach
Wv kodzi), kt6re jeszcze sa W I'll
lchu, wkrotce praca ustanie, a to
wskutek braku surowc6w. Ia Kill
ka vice tygodni wszystkie fabry
Xxi beda nieczynne. Niewiadomo,
|kiedy znow p6jda w ruch. Zarza-
Idly %wiekszych fabryk wkrotcc
przcstana wyplacac te skromnc
wsparcia, kt6rc wp}ywaja obec--
Inie. Co wtedy pocznie nasz robot
mix, Wobec z%blizajacej sic zimy i
malego Observation-Disclosures "a
|robku Wv kraju) powinien kazdy
|poszukac pracy ia obezyznie, sko
70 we wlasnyym =. lkraju @, wv,ydany
jest ia passive glodu." -
Czyzby fabrykanci }oodzcy zwic
r.zyli sic re swych zamiar6w p. Ilci
nowowi, jake. acknowledgement?
Me, to p. Cleinow. jake urzednik
przepowiadaf ich akcy,e. Dowodzi
tego wiadomossee, og}oszona W IL
stopadzie 1915 r.. W '*kodziani-
ME, re "sfabrykanei=otrzymM zle
Genie w%yplacenia zapomog tylko
tym robotnikom. ktorzy pracuja
II mich ME mniej ,jak lat Is. czyli
|ludziom przewaznie. starym, niez-
|datnym juz isc do Prus ma robo-
ite... Delcgacya ola biednych
PREY magistrate wydaje wspar--
cia tylko tym ludziom, kt6rzy
przyniosa certyfikaty nicmieckicc
Igo biura posrednictwa piracy,
Istwierdzajace, re SO juz niezdol-
mi do pracw W Niemczech.'
Taxa sama dzia1alnosc rozwine
Ii Niemcy pc ca}ym kraj1; obiet-
|nicami sprawiedliwego traktowa-
MIA z jednej, %grozbami ogfodzenia
z drugiej strony, starali sic sk}o--
mic robotnik6w polskich do wy
chodztwa do Niemiec. Starania
ich- ME pozostaly bez skutku.K6dz
il Sosnowiec dostarczyly dziesia--
tex tysiecy emigrantow. Ale i z
mniej ludnych miejscowosci posi-
~ m%niejsze Tub wieksze zastepy.
TAX II. p. z urzedowego sprawoz-
DANA ogloszonego wCzestochowie
W marcu 1916 r: wylika, re tam
tejsze biuro posrednictwa piracy
umiesci}o W Niemczech 1852 osob.
jake ogolna liczbe robotnik6w z
Kr6lestwa, kt6rzy wyemigrowali
lido Niemiec podczas wojny, poda
lie "Kuryer Poznanski" z 9 kwiet
MIA 1916 sposobem szacunkowym
|cyfre 10000.
I ~ Wspomniany wlasnie. arty-
ku}, og}oszony W "Kuryerze Poz-
nanskim" opisuje polozenie stych
robotnik6w 2 Kr6lestwa, co poszli
ma roboty do Niemiec. "Stosunek
robotnika sezonowego do praco-
dawcy reguluje kontrakt. jed