Dziennik Chicagoski. [volume] (Chicago [Ill.]) 1890-1971, 1917-07-09
Ks. DIR. Tomasz Misicki.
ENRYKSIENKIEWIC
Najwiekszy z pisarzy swiata.

ID pd111CLAnA PONonAS3 NSAS"tSSN - NHAS' -
rycerze i So dziewczeta p}ochliwe i figlarne, Ia
dine plas6w i mi}osci, ale zawsze czyste i mile.
Sa matrony polskie, prawdziwe strazniczkl
WARY meow swoich i Swietych obyczaj6w, take
Jake wychowaly i przechowa}y Polske...
Kogo tam niema, powtarzam?...
Niepodobna kreSlic charakterystyke tax licz-
nych i tax znakomitych postaci Sienkiewiczow-
skich zwIaszcza z ,,Trylogii', z ,,Krzyzakow" Z
Quo Vadis". To pewna i to kazdy ~przyznac musi,
re lie wysnu} z w1asnej duszy, re je sam wymode-
lowa} tax wyraziscie i tax spizowo, re wieki NINA,
a tie dzieci lego - ME z krwi i ME z ciaia jego -
lecz z duszy i z ~geniuszu jego vehement beda ma
ziemi.
Zawsze, dopoki now polskiej stanie, Zag}o-
ba bedzie nieSmiertelny, Kmicic bedzie podziwia-
ny, Skrzetuski i pan Michaf czcia ~otaczani, Ketling
kochany, Rzedzian i Roch Kowalski lubiani, Ju-
rand niemal ubostwiany, re o dziesiatkach innycE
tymczasem przepomne. Tony Gale trzebaby u
kiadaG, rozprawy d4ugie pisac, gdyby sic pragne}o
sprawiedliWoSc oddac niepor6wnanemu tworzy-
cielowi tych ~cudow!...
Me zgadzam sic z tymi, kt6rzy wmawiaja W
Sienkiewicza j w czytelnik6w, re wielki Henryk
zrobif z Zagfoby uosobienie szlachcica jake avian
turnika j opoja.. Zagioba jest przedewszystkiem
naidowcipniejszy z ludzi, Zagloba jest personifi-
kacya zycia i humoru polskiego, Zag}oba jest
przedstawicielem owej strony charakteru polskie-
go, o ktorej powiada gdzies X. Hieronim kajsie-
wicz, re SERGE polskie przypomina}o mu nieraz owe
pagorki piaSkowe ma pustyni, co je niezadfugo
zmi6t} huragan pustynny z oblicza ziemi i W gle
bokie wadoiy pozamienia1. Zagioba, to uwidocz-
o.1-s1 4a-o 10 ;o,4 VI, I,s1y Do1cl1oi yr1oiSoinWO
pod}ego: niefundamentalnie dobrego i uczciwego.
Zag}oba to zadokumentowanie i uchwycenie ia
kiego Polaka, ktory wiecznie sic pociesza owen
nieszczesnem: ,,JakoS to bedzie!" ktory jest
zdolen najwyzszych uniesien ~nieiednej lichoty,
- w ktorym jest bardzo wiele z dzisiejszego Who
cha dzisiejszego Francuza, ale w ktorym pragne-
loby sic widziec wiecej Anglika, Niemca i Holen-
dra, co kiedy rozchodzi sic O obowiazek / jego
spefnienie, staja czesto jak ska}a i iak ~tysiaclet-
ME deby!... Jednakze jest w Zagiobie to, co W
tamtych, jednych j drugich jest rzadko, jest to,
CO mas zbawic ~powinno, jezeli bedziemy chcieli, to
jest grunt uczciwy, re sumienie, nieraz zamglo-
ne, jest idealizm, choc niekiedy zasypany zuzlami
j popio1em sobkostWa..
ZazdroScilem rozliczne ray ksiedzu Janowi
NJ, najlepszemu obecnie znawcy Sienkiewicza w
Ameryce, re fenomenalna pamiecia zachWyci1 ca
Ia ,,Trylogia" a szczeg6lniei sentencye Zag}oby...
Jaka g}ebia rozumu j dowcipu, jaka misternosc
wyrazenia W jego tysiacznych uwagach! Gdzie
i ktory drugi pisarz stworzy} podobna postac i
tax ia wyrzezbi} cudoWnie? d. Jezeli gdzie poszu-
kiwac nalezy perez humoru polskiego, to zaiste w
Zag}obowym jezyku... Kto i kiedy zapomni mp,
o ,,dyzgustach" jake Kalwini i Liturgy Panu Bo.
gu czynia?... Kto sic ME nauczy ma pamiec tho
maczenia Zagioby S~licznego, dlaczego piechota
niemiecka TAXA doskona}a, a konnica nasza niezwy-
ciezona g.. Kto, nawet setny raz czytajqc Sien-
kieWicza, w najczarniejszej nawet chWili, Smiac
sic ME bedzie do rozpuku ma rade jego dana ,,Sa-
piowi", by ofiarowa1 Kr6lewskiej MoSci Szwedz-
kiej ,,Niderlandy?" Alboli, gdzie i kto czyta1 ustep
TAXI gieboki i TAXI d~owcipny jak ,,wziecie ma hak"
Lubomirskiego przez Zagfobe i jego move do but
nego ksiecia a nastepnie opowiadanie tenn panu
Janowi Skrzetuskiemu?.. B.. A jaki z niego refe-
rendarz i wodz!. Jaki n~iezrownany, czy kiedy o
Basinem s~zczeSciu m6wi, czy kiedy z rozahcem
W reku ranne p~acierze odmawia a kochliwego MO-
dzika ~strofuje, czy kiedy Ketlingowi albo panu
Micha}owi i z}otemu Podbipiecie albo navel
,,swoim" Halszcze i Olence dogaduje!... Gdzie
w literature ca&ego Swiata znajdziesz taxi wspa-
nia}y typ?... Epizod pc smierci Sp. pana Lon
gina, kiedy Zagioba runa4 ma jego zwioki, a pred
tenn szalai z bolu i z mi}oSci przyjacielskiej i zrza-
dzi} straszliwe spustoszenie w szeregach kozac-
i tatarskich, n~astepnie zas dni ca1e zamkna}
sic W kwaterze i jak skamienialy W bezdennej roz-
paczy i o poscie zupenym meczy} sic niepocieszo-
ny, jest iedna z najpiekniejszych kart Sienkiewi-
czowskich i przeSlcznym rysem W charakterze
skomplikowanym Zagioby...
.OdzaiowaG ME moge, re mu ME kaza} ~jeszcze
Sienkiewicz umierac ma }ozu obozowem, z grom-
Mica wreku a z zalem "a wszystkie 1garstwa i z
dziecieca wiara W Boga i KoSci64 swiety i W wiel-