Ameryka echo. [volume] (Toledo, Ohio) 1902-1971, 1905-12-16
J. SO. Toledo, Ohio dnia Is Grudna 1905 r.
Stronnjetwa polskie wobee
iadania autonomii.

I polSk1emu tax czest0, Jak braku zgody.
kazdy, kto czyta gazety polsko. amery
kahskie, musiaf zauwazyc, ze ma jednym
tylko punkcie byly one sa zawsze re
soba zgodne, mianowicie pogladzie.
BE Polacy nigdy ma jedno zgodzic sic ME
moga. "Wsrod Polak6w co giowa to no
zum," albo::" wsr61 mas lie jednostek ty-
ie stronnictw. "albo: brak nam solidar-
nosci narodowei!" - krzyczaly przeg
wlele lat nasze plsma... .SsAa;&
~ / mic by ME bylo dz;wnego, gdyby
JHredniej miary umysiowej czycelnik, ME
xbyt -gieboko w rzeczy. wgladajacy,
twierd zeniu temu uwierzyf A jednak -
rzeczywistosc zdaje sic zadawac klam
ternu pogladowi, tax jak poprzednio wy
kazala blednosc tylu innych, g}oszonych
wsr6d mas jako pewniki.
Bo oto sp6jrzyimy, co sic dzieje w Pol
see, tocZacej w chwlli obecnej smiertel-
ma wake wolnosc narodowa polty-
czna. zbierajacej wszystkle silly, aby
xrzucic swego karku przeklete ja-
rzmo samowiadztwa biurokracyi.
Wszakze do niej stosowac sic powinno
to, co m6wiono Polonii am eryka6skiej.
wszakze to NJ sza krew tam valley, nasi
wsp6ibracia - slynni z niezg,dy Pola-
cy.... | oni przeciez, tax samo jak my
tutaj, byli ga podzieleni ma stronnictwa;
tam takze, Jak nam tutaj, gazeciarskie
medrki poimedrk krzyczsly ludowi
mad uchem: 'Zg6dzcie sic raz ma jedno,
kl6tliwe dzieciaki, DO nigdy ME odbudu-
jenny Polski!" I ''klotllwe dzieciaki'
wierzyly, ubolewaEy. ze wszyscy ME
chca sic zgodzic ma jedno zdanie (mia.
nowicie ma to zdanie, kt6re sobie kazdy z
mich upodoba}).
= Lecz oto sta} sic cud... Przysz}a epoka
rewolucyjna W jednym prawie momen.
Gle nauczy}a Polak6w tego, czego ich IL
.teratura prasa przez setki lat, (bo 90
czawszy Cd Skargi, skonczywszy ma
dzisiejszych kuryt rkowych autorach)
nauczyc ME mogiy. DIS W Polsce tax
samo jak dawniej sa stronnictwa i te
stronnictwa tax samo jak dawniej ki6-
ca sic pomiedzy soba. Ale oto W progra-
mach, obejmujacych cele, dazenia.i ma
rZenia wszystkich stronni tw, znalazlo
sic jedno hasio, jeden ideal, jedno da
xenie dis najwazniejsze: autonomia i
to s}owo sta}o sic dis swietem dla
wszystkich.
Zrobimy tutaj kr6tki przeglad stron-
nictw polskich ich program6w, a jest
ich akurat tyle, lie warstw (klasami ro-
wniez zwanych) znajduje sic W naszem
spoieczehstwie
Vice najpierw ida "ugodowcy" zwa-
cy sic takze obecnie stronnictwem "po-
lityki realnej," rekrutujacy swoich zwo.
lennik6w posr6d arystokracyi. Ludzie
ci wierzyli dawniej tylko W zebranie j
ochfap carskiego sto}u, w wyjedny-
wanie ulg w Petersburgu "a pomoca
adres6w iernopoddahczyc petycyj.
Dzis najwybitniejsi przedstawiciele te-
90 stronnictwa glosza publicznie, te Pol
ska wprawdzie ME day do niepodleglo-
Sci, ale chce samorzadd, czyli autonomii.
Tuz obok ugodowc6w stoja Wszechpo-
kratami -strOnnictwo w dazeniach swo-
klasy, ale bezwatpienia majace najblizei
serca dobro polskiego kapitalizmu: i oni
r6wniez w ostatnich czasach wypisali ma
swym sztandarze has}o autonomii-choc
,poprzednio m6wili tylko o" PoIsce niepo-
Nleglej. " granicach dawnych ziem RE-
czypospolitej"- ale ME umieli wyt}oma-
czyc. jak chca ia uzyskac razem ugo.
dowcami podpisywali petycye, przezna
czone do zlozenia stop cara W ' Peters
burgu.
Dalej ida postepowi demokraci-czyli
lnteligencya zawodowa: lekarze. adwo-
kaci, inzynierowie. dziennikarze in
nj. CT tez .zalaja autonomii, TAX
4e zwolania sejmu ustawodawczego
" Warszawie. opartego ma powszech-
mem, r6wnem i tajnem giosowaniu.
] wreszcie widzimy partye socyalisty-
czne. stronnictwa nawskros robotnicze...
Wsr6l Mich najwy bitniejsza role odgry-
wa dzisiaj P. P. S. (Polska Partya So
cyalistyczna), kt6ra. .odlozywszv ma razie
program odzyskania niepodIegfosc, Pol
ski, jak juz wiadono, zada autono-
mil i sejmu Waszawie. kt6ry-
by ustanawiai prawa ola P, lski( wv nawia-
sic dodamy tntaj, re P. P. S. pierwsza
ze wszystkich stronnictw postawiia
taxi program, DO zaraz po zaburze-
mach d. % stycznia co d. wodzi wiel-
kiej getkosci izrozumienia potrzeb spoie-
czenstWa przez, to stronnictwo).
TAX wiec programy wszystkich stron-;
nictW sa zgodne ze soba ma jednym pun
kcie najwazniejszym: zadania autonomii
81 to jest zjawisko zupefnie nowe, jake.
Ia 1cfuoho1os VIZ 1voiI1 n q c1orn noro1I1