Ameryka echo. [volume] (Toledo, Ohio) 1902-1971, 1903-01-17
w A L K A O z 4 s \ D Y
Napisaf dla 'Ameryi<i- -Echa'
WLADISLAW JAKZEDSKI

Publicystyczna walka zasady jest je-
dnym objaw6w zywotnosci spo}eczenstwa
wskazu]e, ze istniejq sprawy, bogdaj czy
ME palace, kt6rych zalatwienie w:"1aga
szerokiego rswiadomienia rczwazenia
przez og6f. Uswiadon1ienie sprawach
og6f obchodzacych to ciag1a potrzcba ME
tylko og6iu, albo pewnych warstw jego,
ale kazdej iednostki, tax niewykszta}oonej
jak W k szt a COZ jednostka
wyksztafcona zdolna jest poznac ocenic
wiele spraw lepiej i predzoj niz jednosiha
niewykszto1cona, ale wyksztalcenie samo
przez sic ME daje uswiadomienia we wszy-
stkich sprawach obchodzacych og6t, daje
tylko spos6b u}atwienie uswiatlal,i e,nia
sic. Najwazniejszyn1 czynnikiem uswiada-
miania W czasach obecnych jest prasa, a
najwazniejszym jej dzialem, sfuaqcym do
tego celu, jest publicystyczna walka "a
sadly.
Walka ten wyraz brzmieniem swojem ma
suwa nam mysl o brutalnosci, kt6re, nieste-
ty, tax czesto walce towarzysZy; a mysl ia
ka mogfaby W mas zrodzio wstret do walki,
gdyby lima mysl ME m6wifa nam, ze walka
to koniecznosc, DO bez niej do ideaf6w sic
ME dochodzi. A walka o zasady, vice o
ideally, O szczytne cele, powinna chyba bye
wolne cd brutalnosci, jaka towarzyszy wal
ce cele niskie. Czasy rycerstwa przemi-
nefy, ale zostawi}y po sobie wspomnienie
zalety pieknej, kt6ra w6wczas zdoblla ma.
wet walki smiertelne, kt6ra dotad zowie.
my rycerskoscia. Ona to nakazywa}a ryce-
rom obserwowac nawet walce rewne
zwyczaje szlachetne, nawet walce szano
wac swoich przeciwnik6w, ME znizac sic
| VT ,uo loo do ,,oI 1,,h l,r,,
dnych sposob6w czcic nadewszystko ry-
wyoh zapas6w wszystkich przeciw wszy-
stkim; ME by}o nietylko mowy, ale nawet
i marzenia Q prawie-decydowafo prawo
oreza, brutalne prawo silly; a jednak "
owym chaosie walk rycerze poddawali sic
zwyczajowi, kt6ry stawia rycerskosc 20
ideal, uwazali przekroczenie zwyczaju
chocby W smiertelnych walkach "a hahbe.
Jezei W owych czasach ME oswieconych
promieniami cywi]izacyi ludzie zdoiali sic
zdobyc IA zalete, kt6ra dotychczas, dIa u
pamietnienia jej powstania, zowie sig ry-
cerskoscia, to czyz MONA watpic, re nasze
move walki, toczone W pefni cywilizacyi,
walki zasade, moga cd brutalncSci bye
wolne, a pe}ne bye rycerskosci?
Walka zasady ma1o ma podobiehstwa
do walk rycerskich, DO dla rycerza zwykle
pierwszym najwazniejszym celem by1o
pokonanie przeciwnika, ola szermierza
idei celem walki jest ME pokonanie, lecz
przekonanie przeciwnika i jego zwolenni-
k6w, ten Gel jest jeno czastka celu gf6-
wnego--pracy dla idei. Szermierz idei ME
szuka przeciwnik6w osobach, ME zwal-
cza ich prywatnych slabostek lub przewi-
nien, mic baczy ma ich uznanie, kt6rem sic
ciesza sfusznie czy nies}usznie, tylko zwal-
cza idee, kt6re uwaza "a bfedne lub karci
rzeczy, kt6re osadza jake publiczne prze-
winienia, to bez wzgleau na stanowisho,
powage, lub uznanie rzeczywiste czy urcio-
ne os6b, g}oszacych bledne idee, lub spell
niajacych czyny, zasfugujqce ma skarcenie.
W walkaoh zasady chodzi tylko dobro
j prawde. 0 dobru rozstrzyga dobra VIOLA,
o prawdzie-rozum. Powaga, zas1ugi, dy-
plomy, uznanie, przyjazn " tych kwestyach
ME liczasie "a MIC SWAT to prawde uznaf
dawno strescif W dw6ch jedrnych przy-
sfowiach: "Niech ginie SWAT MECH bedzie
sprawiedliwos6!" "Plato to druh, lecz vie
kszym druhem prawda!'
W publicystycznej walce zasady osobi-
stosc pisarza, poza obrebem gtoszonych
przez niego zasad, udgrywa role tax mala,
re wszedzie, gdziekolwiek spo}eczenstwo
dorobifo sic dobrej prasy, przyjetem jest
polemizowanie pod przybranem nazwi-
skien-pod pseudonymem. Pisanie pod
pseudonymem jest wygodne, ME dlateeo,
re strzeze piszacego cd napasci natury oso-
bistej, DO take napa5ci zdarzala sic tylko
tam, gdzie spofeczenstwo ME posiada pra-
sy dobrej, ale dlatego, re kazda walka rodzi
pewna niechec, kt6rej MONA uniknqc przez
uzycie pseudonymu. Nawet artykufy: kry-
tykujace dzialalnosc publiczna jakiejbadz
osoby, So podpisywane pseudonymanli, DO
krytykowanie publicznej dziafalnosci jest
sprawa publiczna ME wymaga odpowie-
dzialnosci osobistej cd piszacego. Take
polemizowanie jest przez wszystkich przy-
jete humane. Ale osoba, kt6ra ME chce
korzystac z dogodnosci, zapewnianych przez
uzycie pseudonymu W artykufach polemi-
cznych, naraza sic moze ma niechec, ale
nigdy ma obeIgi, ,chyba, re poziom moralny
prasie jest bardzo niski.
Niestety, prasa polsko-amerykanska jest
licha. Siyszymy ten sfuszny zarzut nawet
cd tego, kt6ry byi powo4any ma stanowisko,
ma kt6rem m6gf prase podnie5o moralnie,
kt6ry, zrobiwszy zero, wr6cii "a ocean
krytykowac. Me mozemy wiec spodziewac