Ameryka echo. [volume] (Toledo, Ohio) 1902-1971, 1903-10-31
Ct 0 D n TX POL KI
Toledo Ohio, dnia 81 Pazdziernika. 1903 r.

Marrene- Morzkowska. Cierpiafa ona przez
dtuzszy czas, podlegajac bolesnym atakom
powodu wapnienia naczyn krwionosnych
co tez spowodowa}o smierc.
Urodzona W r. 1882, przechodzifa kolej-
no przez wszystkie, najwazniejsze fermen-
ty wieku. Chociaz we wczesnej miodosci
studyowafa pilnie nauki przyrodnicze, po-
siadafa wyobraznie czysto romantyczna.
Zaznaczyfa to odrazu, W najpierwszym
swym romansie "Nowy Gladiator" QS5O,
tez same cechy talentu ujawniafa ca
lynn szeregu p6zniejszych powiesci. Panu-
je W mich metoda George -Sanda. Wielka
mitosc i olbrzymie poswiecenie rozwijaja
sic ma tie czarujacych krajobraz6w, posr6d
spiewu sfowik6w i rozkochanej sobie
natury.
TAX goracy materyaf uczuciowy nieia-
two byfo ustrzedz cd mroz6w pozytywizmu
warszawskiego. Morzkowska postanow Tia
pracowac ola postepu przez powiesciowa
obrone 'praw, serca." Odtwarzata aycie
swiata dostatku, zajmowafa sic zniewie-
scia}ymi mezczyznami kobietami, zyjacy-
mi atmosferze kfamstw salonowych, po-
kazywafa, jak wygladaja kajdany przesa-
dow stanowych. Dramat powstawaf dla
niej W chwili, gdy sfabe, ciepiarniane isto-
tiki ogarniaf nagle pozar namietnosci.
Warunki zycia spofecznego zmieniaty
sig szybko. Codziennie rodzify sic move
sprawy, kwestye potrzeby. Marrene czuj-
ME sledzifa rozw6j hasef emancypacyi ko.
biet wciela}a je W postacie swych powie-
sci. Etyka stosunku mafzehskiego, roztrza.
sana "a granic9 sztukach Dumasa syna,
znalaz}a W niej zapalona rzeczniczke MAJ
Leonory'' i inne). Budowafa upodoba-
MEM swietne charaktery; rozpisywafa sic
szeroko o celach i warunkach zycia uczu-
ciowego C'Augusta'', "zycie "a zycie",
"Miedzy Scylla Charybda').
Po dfugiem obcowaniu postaciami ide-
alnemi, tendencyjnemi, niefatwo byfo
Merrene- -Morzkowskiej zejsc do codzien-
nej rzeczywistosci, pr6bowac malowania
istot realnych, kt6rych domagafa sic moda
i przykfady gtosnych kolegow. Zamiast
wiec odtwarzaG zycie spokojne, z1uierzafa
Marrene " dalszym ciagu ku naprawie sto.
sunk6w. Pisywa}a niekiedy po kilka 70.
cznie powiesci osnutych ma r6znych obja-
wach nowozytnego zycia ekonomiczno-ety-
cznego Postapi}em prawnie', Meme
zys', "Cel zycia'', "Bozek mifosoi'',
"Walka" it. p.). Powiesci te cieszyfy sig
swoim czasie znaczna poczytno5cia, sama
jednak polemiczna ich cecha, scisle z po-
trzebami chwi]i z}aczona, odbierafa i'm
moznosc trwafego zywota.
Wrazliwa ma piekno literackie malar-
skie, pracowafa Marrene wiele dziedzi-
ME krytyki literackiej i estetycznej. Mo-
dym kolegom publicznosci przypominafa
zapomniane utwory Norwida, Brewinskie-
60, Dziekonskiego, ogfaszafa studya mad
Kraszewskim, Korzeniowskim, Niemce-
wiczem.>W w "Kuryerze Porannym" prowa.
dzi}a sprawozdania nowego ruchu arty.
stycznego, pod konec swego zycia opra-
cowa}a nawet popularna Historye STU
XII. Wfasnej metody krytycznej ME zdofa-
Ia sobie wyrobic; pozostawala pod lekkim,
ME zawsze szczesliwym wpfywem Taine'a,
to zn6w Brandesa. Entuzyastka natury,
zapala4a sic }atwo ME umia}a miary W
swych sadach utrzymac.
Marrene obznajmiona hyia niezle ru.
chem literackim zagranicznym. Intereso-
wafa sic wszelkimi nowymi pradami
sztuce, czytaia DUO tt6maczyfa w osta-
tnicb latach pisywata wielokrotnie W pa
ryskiej Revue de revues' studya "Mfo.
del Polsce''.
Sr6d starszego pokolenia pisarzy ma.
szych s. p. Walerya Marrene ME naleza}a
nigdy do postaci jwybitniejszych. g.
woscia jednak umysfu, 4e:woscia obejms-
wanna nowych horyzont6w literaokich, g.
stetycznych spo}eczn nych, wyrobi}a sobie
imie powazne, wielkiemi zaletami iowa
rzyskiemi zyskafa W sferach koleg6w po
pi6rze wielka popularnosc. Znali ja dobrze
wszyscy, DO wszystkich podejmowafa SER
decznie " swoim g}osnym niegdys salonie
literackim.