Ameryka echo. [volume] (Toledo, Ohio) 1902-1971, 1903-04-18
Wybdr Papieza:

Wyb6r Papieza.
Pomiedzy ludem utrzymuje sic bfedne
pojecie, re wyb6r Papieza odbywa sic "
ten spos6b, ze po smierci papieza modi
sic lud mad jego trumna kosciele, kazdy
trzymajac niezapalona swiece wos kowa, q
komu sic swieca sama zapah, ten zostaje
nastepnym papiezem.
Pojecia te prostuje ks. P. Cwiakafa W
artyknlo nadesianym do "Dziennika Chi
cagoskiego':
"Wyb6r nowego Papieza - pisze ks.
Cwiakafa-nie jest rzeezq obojetna dla
dwordw panujacych, szczeg6lnie tych, kt6-
re blizsze ze Sto|ica sw. wiqz9 stosunki dy-
plomatyczne. Niekt6re panstw katoli-
ckich, ii. Austrya, Francya Hiszpania cd
najdawniej jszych czas6N roszczs sobie przy
wyborze Papieza prawo "wylqczania' ME
chetnie widzianego przez siebie kandydata
ma Stolic9 Apostolska. Uroszczenie to W
jezyku prawniozym nazywa sic: 'ius ex-
cluslvse' a polega ono ma tenn, ze wymie-
nlone trey mocarstwa przez swoich posf6w
przedstawiaiq zgromadzonemu ma konkla-
we" sw. Kolegium nazwiska (najwyzej
trzech) tych kardynaf6w. kt6rych ME zy-
czy}yby sobie mice ma Stolicy Piotrowej
Uroszczenia te ME maja zadnej mocy pra-
wnej, ami tez ME sa zadnym przywilejem
udzielonym zatwierdzonym przez Stolice
sw. Niekt6rzy kanonisci teolodzy obozu
regalist6w nazywaja je "prawem zwyczajo-
VEN, majac m moe obowiazujaca W wieko
wynn zwyczaju. Zwyczaj bowiem dfugotrwa-
}y W pewnych warunkach nabywa mocy
prawnej.
Uroszczenia to maja sw6j poczqtek W
wieku XVI, czasie kiedy kosci6f po
wielkiej schyzmie zachodniej wewne-
trznych rozterkach przez reforme podjeta
ma soborze trydenckim zaczq1 sic otrzasac
on wptywu mocarstw, kt6re zbytniem mie.
szaniem sic W sprawy Kosciola szczeg6l-
ME PREY wyborach Papiezy-wiele szkody
mu wyrzadzaly.
Rywalizujqce cd wicklow dwory: habsbur-
ski francuski niechetnie godz'iy sic ma
usuniecie ich cd wptyw6w, jake dawniej
miafy ma tok spraw koscielnych Przynaj-
mniej jaki TAXI wplyw zatrzymac chciafy
pr1y wyborze Papieza ME dopuscic, aby
przez Mich kaudydat dostat sic
ma Stolice sw.
W wieku XVI przez oddanych sobie kar-
dynaf6w proszono, ably ze wzgledu ma do
bro Kosciofa i W celu zachowania przyja
znych stosunk6w z odpowiedniem mocar-
stwem, sw. Kolegium purpurat6w, zebra
nych na konklawe, ME stawiafo kandydata.
kt6ry by niemile ma tym lub owym divorce
byf widziany ma Stolicy sw
zyczenie, kt6re W wieku XVI podawsno
W formie prosby, W wieku XVII zaczeto
wysyfac formie rozkazu majqcego moe
prawnq. A regalisci, II. teolodzy kanoni-
sci, bedacy ma u u g c b d wor6w,
zaczei gfosic fa1szywe teorye, przeciwne
prawu koscie]nemu, ze monarcha, kt6rego
ME uwzgl edniono prawa 'exklusywy, mo-
re kazdej chwilii, zerwac stosunki przy-
jacielskie re Stolica sw., jezeli ma niej "a
siadf kandydat, kt6rego sobie 6w panujacy
nie zyczyf.
Teorye te So gruntu falszywe. Hardy
naiowie, kt6rym wyfaczne tylko przysfugu-
je prawo wyboru Papieza, biora pod roz-
wage rome okolcznosci wedfug swoje-
go sumiena daja gfos temu, kt6rego d.
Irych okolicznosclach uwazaja "a najodpo-
wiedniejszego ma ten wysoki i pe}ny cd po-
urzqd. Jezel, majqc wzglad
ma dobro Koscio1a utrzymanie spokoju i
przyjacielskich stosunk6w mocarstwemi
katolickiemi, czasem uwzgl d n a.
9 ich zyczenia, to z tego jeszcze ME wy
nika, ably owe mocarstwa nabyfy prawa
neutrality-suspicious. tego lub owe
60 kandydata cd tyary papieskiej.- TEN
bardziej ME moga roscic sobie prawa do
stosunk6w z kurya rzymskq-
gdyz prawnie obranemu Nastepcy sw Pho
ira winny hold posfuszenstwo nietylko
rzeczach dotyczacych sig WARY i obycza-
j6w, ale nawet W sprawach dyscy yplinar-
nych Me ponosza owe dwory zadnej krzy-
wdy, ami zadna ME dzieje i'm sic niespra-
chociazby ma Stalicy Apostol-
skiej zasiadf kandydat, kt6rego sobie ME
zyczyfy. Kardynafowie wiecej baczyc maja
IA dobro catego Koscioia, anizeli ma inte-
resa pojedynczych panstw,-gdyz wszy-
'tkie narody, czy male czy wielkie, zar6-
VINO naleza do owczarni Chrystusowej.
Fa}szywie twierdzitby ktos, gdyby chciaf
re owe pahstwa dIa tego, ze
ich zyczenia uwgzledniono, nabyfy
orzez to prawa wyczajowego.
Zwyczaj nabiera tylko " pewnych wa.
:unkach mocy prawnej. Najgl6wniejszym
. iych warunkow jest zezwolenie czyli
lprobata e strony prawodawcy. Zezwolenie