Ameryka echo. [volume] (Toledo, Ohio) 1902-1971, 1903-09-26

WKADYSKAW JIRZEBSKT
WALKA CELNA W ANGLu.
Ustapienie J6zefa Chamberlaina, mini
strs kolonij, z brytahskiego gabinetu, o
czem podajemy wiadomosc ma innem miej-
scu, znaczy drugi okres walce radykal-
ma zmiane ekonomicznej polityce Wiel-
kiej Brytanii. Handel jest zyciem zwierz-
chnictwa Anglii mad jej koloniami. Jezeli
ME bedzie stanie kupic zywnosci "a
swoje wyroby fabryczne, panowanie jej
musi upasc. Chamberlain utrzymuje. ze
jej obecna polityka celna rujnuje jej wy
tw6rczosc fabryczna pomaga raczej jej
rywalom niz przyjaciofom. Zgadza on sig
pod tym wzgledem najzupefniej Niemca-
mi, re handlowe stosunki sa dzisiejszej
dobie zbyt zawik}ane, aby MONA wykorzy-
stac je ma podstawie jakiejs oderwanej to-
oryi, re "handlowe interesy paistwa mu.
sza bye prowadzone, podobnie jak wiecej
czysto polityczne interesy, "a pomoca cia-
gfej bacznosci ma balans korzysci przy ka-
zdej poszczeg6lnej sposobnosci ze tego
balansu ME MONA oznaczyc dop6ty do
p6ki sprawy ekonomiczne So traktowane
oddzielnie niezaleznie od cafego ciafa in
teres6w narodowych.' Jedynie mozliwym
sposobem do oznaczenia tego baansu wy
dale nu sic zaprowadzenie eta ochronnego
z pozostawieniem wolnGgo handlu Ii ola ko-
lonij angielskich. "Rozpadniecie jest
pred mani wofa-'' jezeli ME bedziemy
mieli brytanskiego Zollvereinu." Poniewaz
jako cz}onek gabinetu ME znalazf odpowie-
dniego pos}uchu, wiec zrzekf sic tego sta
DO t,D h.,
die W stanie lepiej przekonaG nar6d bry.
tanski, aby uczyni1 to- co musi jezeli pra-
gnie ostania sic swo jego panstwa Przy-
TEN niemafa take zapewne role odg-ywaja
u niego pobudki osobiste. Sadzi, re roz-
wiazanie parlamentu jest nieuniknione, i
re angielskim wyborcom wypadnie obrac
nowych czfonk6w do Izby gmin roku
przyszfym. Prawdopodobnie spodziewa sic
zostac przew6dca zwycieskiej strony tym
sposobem dojsc do szczytu ambicyi kazde-
60 angielskiego meza 'stanu-do stanowi-
ska przemiera, potezuego rzadcy panstwa
-albowiem WieIkiej Brytanii kr6l pa
nuje, ale ME rzadzi.
Program Chamberlaina jest podw6jny.
Pod wzgledem politycznym programme
tym ley scislejsze zespolenie brytanskich
kolonij ma cafej kuli ziemskiej macierza,
a to "a pomoca zwiazku handlowego, kt6ry
da pierwszenstwo handlowi miedzy kolo-
miami Anglia pred wszystkimi innymi
krajami. To zas zawiera W sobie drugi
punkt W jego zmiane ekono-
micznym systemic Wielkiej Brytanii.
Przez przeszfo poi wieku-od lgo Lutego
l849 r.-Wielka Brytania by}a krajem
wolnego handlu. Najrozmaitsze artykufy
zywnosci, surowy materyaf dla jej przemy-
stu wyroby fabryczne wszelkiego rodzaju
przychodzity wolne cd cfa ze wszystkich
KRAKOW bez wyjatku. Brytahskie kolonie
ME miafy oczywiscie pierwszenstwa.
Byfa to dobra polityka swoim czasie
dla Wielkiej Brytanii pod kazdym wzgle-
dem. Ambicya jej byfo bye fabrykantka
opfacenia cta znaczyf tahsze wyzywienie
dla robotnik6w, nieopfacany materyaf su-
rowy znaczyt tansze wyroby. Przy tanich
artykufach zywnosci plaza robotnika byfa
niska, mezowie stanu "manczesterskiej
szkofy' marzyli czasach, kiedy SWAT
bedzie dostracza} surowego materyafu do
angielskich fabryk, zywnosci ich robotni.
kom, bedzie kupowat cd Anglii wszystkie
wyroby fabryczne. Prawda to, ze ia po)ity
ka zabiia angielskie rolnictwo, ale byfo
to tania zap4ata "a przemys4owe panowanie
ma ca}ej kui ziemskiej.
Plan ten, dziefo Cobdena, okazaf sic dla
Anglii przez dfugie lata nader korzystnym.
Zwozono jej zywnosc surowe materyafy ze
wszystkich stron swiata, ona zas zbywafa
swiatu swoje wyroby fabryczne porastafa
" pierre. Alisci stafo sic to, czego Golden
jego zwolennicy ME przewidzieli. lime
kraje postanowify fabrykowac siebie to,
czego potrzebuja, i ma angielskie produkty
nafozy}y clio. Take mp. Stany Zjednoczone
ogromna nadwyzka zboza miesa, szu-
kajac rynku W obcych krajach, znalazfy W
Anglii wolnem elem zbyt najkorzystniej-
sly najwiekszy. Kraj nasz, posiadajac ME-
zmierne bogactwo W materyale do fabryka-