Ameryka echo. [volume] (Toledo, Ohio) 1902-1971, 1903-10-17
Vol. XVI. Oct. II, 1903.

XVI. Oct. II, 1908.
w innych okolicach, jakkolwiek znajdo-
wano rude, ME kopauo jej dla braku odpo-
wiednich szme)cowni dla niskiego pro-
centu zelaza.
W okresie osmiu lat, II. cd r. 1850 do
1857 wyrobiono W czterech wyzej wymie-
nionych przedsiebiorstwach, majscych hu
ty szmelcownie, facznie l54,576 Get.
wied surowca z rudy galicyjskiej i wegier-
skiej. Produkcya ia, liczao "a cetnar su-
rowca po H. ct. m. k. reprezentowafa
wartosc 67,627 Il. m. k, czyli oko}o sc, ,OOO-
600 koron.
Lose zelaza lanego, wytopionego W wy
mienionych zakfadach hutniczych tym
samym okresie czasu by}a wyzsza, anizeli
produkcya surowca, DO stanowila ga}ez
produkcyjna, korzystniejsza nieco pod
wzgledem zysku. Leizne wyrabiano rudy.
a. .takze surowca i z nieuzytkow kruszco-
wych (Erzabfalle) W wielkioh piecach (Ho-
chofen) tudziez W tzw. kupolach. Artyku.
fami, wyrabianymi z zelaza lanego byfy
tym czasie pomniejsze maszyny czesci
maszyn, przyrzady gospodarskie, mp. m}o-
carnie, sieczkarnie, czesci skiadowe p}u-
gov i:innych narzedzi rolniczyoh, naczy-
MIA, blachy kuchenne oraz piece pokojowe.
Iloso zelaza lanego, wyprodukowanego
W wymienionych ozterech hutach latach
1850 do 1857 wynosifa 203, 1924 cetn. wied.,
reprezentujaoyoh }aczna wartosc (po 1t.
80 ct. m. KY l,l2O, SAB zf. m. k, czyli oko-
10 100000.
Byta to wiec produkoya, jak ma 6wcze-
sne stosunki, powazna znaczaca W bilansie
gospodarczym kraju.
Znacznie wieksza by}a produkcya zelsza
kutego, wyrabianego W czterdziestu dw6ch
kuznicach wymienionych ma wstepie. Su-
ma tel produkcy wynosifa " latach 1850
do 1857 iacznie 372, 1872 centnar6w wieden-
skich, a wartosc jej, liczac centnar zelaza
kutego po ztr. As kr m. k, wynosifa ra-
zem 3,l5O,O 900 zfr 3. m. k, czyli blisko g.
100000 koron.
Opafu do wszystkich wyrobni zelaza do
starczaty okoliczne lasy, uzywano W zna-
cznie wiekszej czesci wegla miekkiego
(swierkowego jodfowego) anizeli wegli
twardych bukowych, przewaznie bowiem
szpilkowe lasy zaopatrywafy kuznice huty
W paliwo.
Wegli kamiennych ami koksu jeszcze
w6wczas Galicyi prawie ME znano do
piero roku 1857 pierwsza fabryka arcy-
ksiazeca W Wegierskiej G6rce zaczefa spro-
wadzac koks ze Slaska.
Mielerze do wypalania wegla drzewuego
znajdowa}y sic albo W leslie W miejscu wy
rebu albo tuz obok miejsca produkcyi zela-
"a, dokad spfawiano drzewo rzekami stru-
mieniami gorskimi.
q powyzszego kr6tkiego historycznego
szkiou widzimy, ze przemysf zelazny
Galicyi stanowif powazna gafaz produkcyj-
ma, zaspakajat ogromna Geese zapotrzebo.
wanna miejscowego, nawet niekt6re ga
tunki zelaza. zw}aszcza zakopanskiego,
kt6re sfynefo daleko re swej doskonafosci,
wywozono "a granice kraju.
Dzis przemysfu tego niema prawie sla-
du pr6cz resztek ruin piecow hutniczych
i kuznicowych W Zakopanem, Makowie
i Suchej, robiacych smutne wrazenie. w
jednej tylko okolicy zywca, ii. tam, gdzie
przemyst doznawaf opieki ze strony inte-
resujacego sic jego rozwojem wfascicieIa,
doszedi przemysf zelazny do znacznych
rozmiar6w, stanowiac ola mas obraz tego,
co powinno sic byfo utrzyma6 innych
okolicach przy rozumniejszej eksploatacyi
lasow staranniejszem prowadzeniu pro-
dukcyi. j. q.
SPROSTOWANIE. Irydion przet}oma-
czony by} ma jezyk angielski przez Marte
Walker Cook. W artykule wydrukowanym
diva tygodnie temu poda}em, ze Marta WAL
ker Cook przetfomaczyfa Nieboska Kome-
dye, ale w6wczas ME wiedziafem ma pewno
kto przetfomaczyf Irydiona, dlatego niniej-
szem uznne}niam informacvo