Ameryka echo. [volume] (Toledo, Ohio) 1902-1971, 1903-05-30

sciu zwiazki ma}zenskie, tworzy teeo
kapltat wfssny, zabezpieczajacy cd wyzy.
sku. Idarza sic bowiem, re przy obeimowa-
niu roboty trzeba z}oayc kaucye pienie4na.
y lie artel pieniedzy ME posiada, wyzysku.
js je] cz}onk6w posrednicy, zawierajacy
uk}ad przedsebiorca Pobieraja oni mia.
nowicie VII eksze op}aty, p}sce robotnikom
zas znacznie mniej.
Najwiecej arteli znajduje sic ma p6}no.
cy Rosyi W Syberyi. Ss to article ryba.
ckie,np. sledziarzy pofawiaczy stokfisz6w,
do czego maja odpowiednie }odzie narze-
dzia. Pracujqc W arteli, robotnik znacznie
wiecej zarobic mo4e, niz sam jeden; np
dzlegciarze smolarze gubernii Archan-
glelsk'ej zarabiaj js po 1875 rubli, gdy sami
zarabiali zaledwe po 25 rubli Przytem
article posiadaj jq niekedy takie urzsdzenia,
jak kasy emerytalne, ktorych pojedyhczy
robotnik posiadat ME moze
Najwieksze znaczenie posiadaje article
przy piracy rolniczej. w gubernii Woio-
godzkiej mp. Gala wies kosi wsp6lnie lake
dzieli sic potem sianem. Przesz}o 800
ch}op6w gminy Foksihskiej CUB. Oio.
nieckiej zawiqzafo artel dla osuszenia bio.
ia. Praca trwaia kilka lat ale oplaci}a sic
swietnie. Nawet zfych latach gmins o.
trzymuje po pot miliona pud6w siana,
dzieli je miedzy wszystkich czfonk6w arte.
H. ME wy(aczajac chorych. Pred hty
dwudziestu kilku W Besarabii (pow. Soro-
ckim) powsta}a chfopska arte! dla wsp6l.
neJ uprawy ziemi podziafu produkt6w.
Pr6ba powiodta sie doskonale: zbudowano
wsp6lnq obore m}yn, zafozono szkoie, kra-
mix szynk. Wreszcie utworzono kase po-
zyczkowq spfacono zaleg}osci podatkowe.
Opr6cz arteli rolniczych So inne lesne,
sfuzace do zarzqdzania lasem. w gubernii
Saratowskiej mp. szest wsi posiada wsp6l-
ny las. Budulec dziela wedle potrzeby, q
drzewo opa}owe rozdzielaja r6wno miedzy
wszystkich gospodarzy.
ScisleJ zwiqzane sa article prowadzsce
wspolnie cate gospodarstwo rolne, wpro-
wadzone juz przeszfo 100 gminach. Gaia
ziemia zar6wno wlasna jak dzierzawiona
}aczy sic ma piec lat W jedne cafoso, kto-
rcj uzytkuje GAIA artel. Wszyscy cz}onko-
vie uprawiajq grunta, zasiewsje, zbieraja,
sprzcdajq produkta, wfaScicielami ME So
pojedyfczy gospodarze, ale Gaia sp6fka. Nj
komu pred uptywem pieciu lat ME wolno
ziemi swej odebrac chocby nawet wystapifz
arteli. Plony albo pieniqdze dziela sic row
no, kto jednak miaf mniej ziemi, must do
pfacic, kto miaf wiecej, otrzymuje dop}ate.
Wszystkie ciezary. jak podatki, op}aty
pozyczck, ubezpieczeh t. p., opfaca artel
zysk6w otrzymanych.
Inwentarz zywy martwy, maszyny i ma.
rzedzia umieszcza sig W wybranej umy6lnil
zagrodzie jednego z gospodarzy, tam SIG
r6wniez mieszcza konie, byd}o, owce, swi.
ME, azeby ME budowac oddzielnych ob6r,
stajni ME marnowac sit ma pilnowanie in.
wentarza. Jeden str6z jeden pastuch wy
starczajq tam, gdzie trzebaby dziesieciu.
Jezeli zakupuje sig narzedzia, wznosi
budowle, kupuje inwentarz, bedzie to ma
jatek cafcj arteli Ola zakupna koszto-
wniejszych maszyn ztqczyc sig moze nawet
pare arteli. Jezeli czfowiek wnosi do ar
tell wfasny majatek lub pozyczy picnic
dzy, otrzymuje ma to rewers.
Kazda rodzina mieszka we wlasnei cha.
Gle. JezeE zas trzeba na wydzierzawionym
gruncie postawic nowy budynek mieszkal.
ny, wznosi sic wspolny barak dzieli go nj
mieszk kama. Kuchnie prowadzi sig tn mai.
ozesciej wsp6lnie. Przy oddzielnem mie
szkaniu kazda rodzina otrzymuje krowe,
jezeli kr6w jest tyle co rodzin. 0 lie zai
kr6w jest mniej, dol sic je razem dzieli
mleko ma tyle r6znych czesoi, lie jest 70.
dzn, albo tez tylko stosunku do dzieci.
w czasie wolnym kazdy moze zarabiai
domu jakims przemys4em. Jezeli zas ca.
Ia artel wychodzi ma zarobki pieniadze "a.
robione dzielq sic ma r6wne czesoi. TAX SO.
mo, jezeh pojedynczy czionek idzie ma "a.
robki, pieniqdze oddac must do wsp6lnei
kasy. Wszystko zboze zwozi eie do jednej
stodofy, po wym4oceniu do jednego spi-
chlerza. Po obrachunku odliczeniu ma "a
slew nastepuje podziaf r6wny miedzy ucze-
stnikami. Wyjatek stanowia dziewczeta
ch}opcy ma}oletni, ktorym wydziela sic po-
lowe tego, co dorosfym, dzieci dostaja tyl.
ko trzecia Geese. Ma dzieci niepracujace,
mfodsze niz lat IL, mic sic ME wydziela, u
trzymywa6 je musza rodzice lub starsi z
wfasnego zarobku. Gdy dzieci duza gro.
madka, zwiazek dodaje cos na ich utrzyma-
ME. Zboze przeznaczone ma sprzedaz sprze.
dale sic wsp6lnie, czasem nawet kilku
wsi razem, bo przy takiej sprzedazy wiecej
MONA zarobic.
Podozas robot polnych dzieci mate umie-
szczane So jednym domu pod opieka
starszej osoby, co chroni je cd nieszcze6d
mp. pozar6w, pozwala matkom isc do pra.
oy. Chorzy niezdolni do piracy przybra6
sobie moga samotnego robotnika dalej
pozostaG " erteI.