Ameryka echo. [volume] (Toledo, Ohio) 1902-1971, 1903-03-21

Vol. XVI. Mar. 21, 1903.

cVc. H.
szkali na Archipelago Jolo lub Sulu. Ola
uzupenienia pcprzcdniego listu zaimiomy
sic W ninielszym tymi ostatnimi.
" perwszej potowie T.. 2. Anglia "nasi
przyjaciele" mad Szprewy wystapili z
urZndowem Zaprzeczcniem 2wierzchnctwa
Stan6w Ljednoczonych mad Archipelagiom
Sulu. Iaprzeczenie oparto na tenn, ii pa
nowanie Hiszpanii ME rozciagaio sic fakty-
cZnle ma pomienione wyspy, wobec czego
mogla ona W najlepszym razie przekazac
Stanom ZjcAnoczonym Ii tylko nominalne
zwler2chnictwo, ogranicZone angielskimi i
niemieckimi intcresami handIowymi, kt6ro
cddawna uznawal rGeczywisty Rad lu-
dnost tych wysp. R2q d Stan6w Hiednoczo-
nych wywinqi sic wszakie tego klopotu
zapawnieniem 'otwartych drzwi' ma tych
wyspach dla wszystkich KRAKOW
10 byf pierwszy ilopot naszcgo rzadu zc
sulskimi Morami. ze pozbyto 90 sic wry-
chile nicmal nicpostrzozenie dla Okla seer
szel pnbhcznoSci, zasfuga to niemala ma
szych dypiomat6w, kt6rzy (saCzac chocby
tego) ME SO znowu tacy Iii, jak ich ma
luja
Drugi kfopot, aktualny i niewatpliwie
trudniejszy do zbycia niz poprzedni, wy
ciaga powoli szpony re znanej moze nie)
."lgody Bates'a' 2Ogo siprpnia lS99go
roku. W tym wypadku Rad nosz ma juz do
czynicnia wyiacznie nap6i dzikimi Sula-
mi. Czy i W tym wypadku dyplomacya ma
sza spisze sic gracko, przesqdzac trudno,
ale wlcrzyc leszcze trudniej.
Dyplomacya to doskonaly srotlek, gdy
sic stosuje W Londynie, Paryzu it'd, ale
Jolo, to, prosze panstwa, nic przyda sic
nawet IA wyglansowanic but6w, iskby po-
wiedzial pan Zagioba. lnny tn klimat in
nych potrzeba srodk6w.
O coz sic rozchodzi?
Otto artykut lOty "Ugody Bates'a' opie-
wa, re na Archipelago Sulu "niewoln
ctwo bedzie zachowane, jako sprawa dla
przysziej konferencyi postanowicnia ugo-
dy''. Dnia Sgo kwietnia 10000 roku gen
Bates W Escie pod adresem suitana jana
lul Kirama idat6w. Calbi Joakanana, po-
wiadomif tychze, IL prezydent Stan6w Zje,
dnoczonych zatwierdzit ugode 2Ogo Sier-
pnia 1890 roku wyjqtkiem wspomnia-
nego powyzcj artykuiu. Atoli W owym cza-
sic amerykanskie wojsko przcchodzito jc-
szczo przez ciezkic pr6by ma Filipinach,
i trudna, jcsli wog6le mozliwq, bylo mu
rzecza dopatrzet, ably wyklnczony ze RE-
czonel ugody artykuf ME byf stosowany ma
wyspach Sulu. Y koniecznosci zatcm spra-
wa Zostafa W zawieszeniu. Wszelako dis,
kiedy Tagalowie, Eisayczycy, IIokanie i
Negryci po kosZtownych ciezkich le-
kcyach przenosza juz pok6j mad woine i
obecnosc amerykailskiego woJska wsr6d
Mich jest jakoby zbqdnq,. a natomiast kurs
podobnych wykfad6w rozpoczeto Sier-
pniu L. z. W sail wv. Mindanao, tuz scia-
ne Cd Archipelago Jolo, o,-kto vie, a moze
owa zaweszona sprawa wfaczona zostanie
ognistych wykiad6w. Lecz bye takze moze,
IL zafatwiona cna zostanie W drodze pokojo-
wei. DIS to tylkc pewna, ze zeiatwiona bye
musi. Spos6b zafatwienia zalezy oczywi
scie W znacznej mierze ma prod od ssmych
Sul6w, jak sic zachowaja wobec zniesienia,
czy tez powolncgo znosZenia ich instytucyi,
a nastepnie Cd tego najwiekszego potentata
W Stanach IJednoczonych-amerykaiskiej
prasy.
, Sekretarz woiny, Root, oswiadcza sic W tel
materyi przeciw uzyciu silly zbroincj, jako
bezskutecznej zgubnej. " rocznem jego
sprawozdaniu "a rok ubiegiy czytamy:
Me moiemy zniesc niewolnictwa poje-
dyhczym aktem, poniewaz po pierwsze,
pociqgneioby to "a sobq wojne wytep:enia,
W kt6rej walczyliby przeciwko nam liczni
nlewolnlcy; q poWt0re, ponlewaz wieIka
cze5c niewolnik6w ME miafaby nigdzie sic
udac, ani tez sposob6w do zycia pc utracie
opieki utrzymania obecnych mistrz0w.
Sadie jednak, re mozemy przeprowadzic
process stopniowej stafoj redukcyi, kt6rej
ostatecznym wynikiem bedzie umorzenie
praktyki niewolnictwa.. Process to powolny,
wmagajaoy cierpliwosci iasnego sadu.
lecz ufam, il 1ezultat wart bedzie zacho-
du.'
Prawda to czasami, re "co nagle, to
it'd, ale j powoli ME kazdy woli.-Jak
powiedzie}ismy, 2alezy to najprz6d cd sa-
mych Sul6w. Czy ME podniosq buntu pre-
civ pierwszemu zaraz aktowi, kt6ry zapo-
cz9tkuje process podkopywania ich prasta-
rel instytucyi niewolnictwa, jakby nlewa-
tpliwie powstali przeciw aktowi, kt6ryby
znosif toz niewolnictwo jednorazowo?-
z drugiej znowu 'strony takiego stopniowe-
60 zniesienia niewo]nictwa ME spodziewac-