Ameryka echo. [volume] (Toledo, Ohio) 1902-1971, 1903-09-05

dawno juz przytfumione walk klerykalne
zabarwienie tel instytucyi, warto siegnac
nieco pamiecia wstecz przypomniec sobie
wszystkie burze, kt6re ponad Zwiazkiem
przeciagnefy, a moze to cstudzi nieco "a
patty tych nielicznych zwolennik6w wste.
cznictwa, ktorzy raz jeszcze pr6buja zama-
cic spokojne wody ustalonego juz kierunku
organizacyi.
TAX wspaniale rozwijajaca sig dis insty-
tucya nasza ME cd razu zdobyfa sobie
takie zaufanie szacunek, jakimi sic dis
cieszy.
Ciezkie chwile przechodzii Zwiazek, a
jego przeciwnicy uzywai wszelkich srod-
k6w, ma jake tylko zfosc ludzka zdobyc
sic moze, ably 60 zgnebic:
Pragnac W streszczeniu podac dzieje
tych walk i przesladowah, czuje az nadto
dobrze, re szczup}ych ramach ME da sic
dokfadnie przedstawic ich charakter, ogra-
niczyc sic zatem moge na wyliczeniu waz-
nejszych danych, rzuceniu tn 6wdzie pa
ru zdan wfasnych, a uwazny czytelnik sam
juz potrafi wyciqgnac dla siebie konse
kwentne wnioski.
Coz to byi "a jedni ci przeciwnicy, z
kt6rymi toczyc musaf Zwiazek walki cd
pierwszej chwii za}ozenia 7-Moskale?
Niemcy?-a moze przynajmniej Ameryka-
ME r6zniacy sic Cd mas wiara nova?
Niestety, ME! Wrogami tymi byli wfasni
rodacy nasi, to do tego duszpasterze, ksie-
ia, a wiec ludzie inteligentni, kt6rzy chy-
ba dobrze rozumieli potrzeby organizacyi
prawa ludu Przesladowano zas Zwiezek
maj jzawzieciej w6wczas, gdy najgorecej "a
pewniaf, re ami ma jote Cd WARY Ojc6w
swoich odstepowac ME zamerza.
Archiwa Zwiazku przechowafy ma to
mn6stwo dowod6w.
W Konstytucyi Zwiazku, napisanej przez
zafozycieli, znajdowaf sic wiele m6wiacy
pod tym wzgledem paragraf, kt6ry brzmiaf
jak nastepuje:
"Dodajemy. il jako wiara rzymsko-
katolicka jest wyznaniem przewaznej
czesci Narodu Polskiego, przeto "a
nasz obowiazek uwazamy zapewnic jej
poszanowanie, ME pozwalajac przekra-
czac W niczem jej praw i zasad.'
Najwiecej religijne towarzystwa polskie
W Europie ME zawieraja chyba W swych
ustawach paragraf6w bardziej zachowaw-
czych, jednak-na Zwiazek posypaty sic
gromy to "a to jedynie, re ME chciaf
uznac zupe}nej mad SODA hegemonii ksiezy,
ze zak}6cif porzadek, jaki ksieza chcieli
nadac forme organizacyjnej wychodztwa
-przez towarzystwa parafialne wyfacznie.
Draznif ich juz sam cywilny charaker orga-
nizacyi
Me dbali O to nawet, ze sie kompromitu-
ia wobec wyzszego duchowiehstwa amery-
kanskiego, klei ambon, odmawiali sa-
krament6w, bojkotowali Zwiazkowc6w,
chociaz Zwiazek zastawia} sic aprobatami
biskup6w...
w pierwszych paru Iatach istnienia tel
organizacyi wszyscy jej czfonkowie wyte-
zali Gale silly W tym kierunku, aby przefa-
mac up6r niekt6rych ksiezy, wykazac, re
u. N. 2. niczem ME chce sic sprzeciwiac
w}adzy duchownej, pragnie jednak praco.
wac niezaleznie ola dobra Ojczyzny.
Ma mic sic to ME zdafo!
Poniewaz W chwili zafozenia Zwiazku
(roku l880) starsze kilka lat cd niego
Zjednoczenie P. R. Kat 'juz sic rozlecia-
TO, powofano je ma nowo do zycia jedynie
W celu paralizowania rozwoju z. N. P.
Gdy zas we Wrzesniu 1882 roku delegaci
zebrali sic ma trzeci sejm do Chicago, od-
m6wiono i'm po raz pierwszy odprawienia
nabozenstwa "a pomyslnosc obrad sejmo-
wych, co sic p6zniej dosyc czesto przy-
trafiafo.
To dafo pow6d do pierwszej skargi do
wyzszych wfadz duchownych. lynn sposo-
bem sprswa bytu organizacyi naszej oparfa
sic biskup6w amerykanskich, nawet "a
wedrowa}a p6zniej do Rzymu.
Gdy W roku 1886 kieza W Nowym Yorku
okolicy zaczeli takze przesladowac Zwia-
EEK, zwiazkowcy tamtejsi przedfozyi kon-
stytucye zwiazkowa arcybiskupowi nowo-
yorskiemu biskupowi newarkskiemu dla
otrzymania ich sadu. Odpowiedzi nadeszfy
pomyslne; konstytucya uzyskafa aprobate.
Biskup Newarku, M. W. Wigger, wyraznie
zaznaczyf, ze aprobuje W zupefnosci
Me do uwierzenia, jednak prawdziwe:
trzeba hyfo szukac pomocy obcych
przeciwko... swoim!
W nies}ychanie charakterystyczny spo-
sob maluje usposobienie duchowienstwa
naszego 6wczesnej dobie fakt, ze ksieza
polscy W Chicago ME chcieli odprawi6
mszy zafobnej "a spok6j duszy j. I. Kra-
szewskiego, W dzien obchodu, kt6ry urza-
dzify grupy z. n. P. dnia Is czerwca 1887
roku.
Niezrazeni odmowa polskiego ducho-
wiehstwa inicyatorzy udali sic do irlandz-
kiego koscio}a Jezuit6w tam otrzymali
to, czego zadali...
Przy tel sposobnosci wspomniec nalezy,