Ameryka echo. [volume] (Toledo, Ohio) 1902-1971, 1903-04-25
N|ECO 0 UN|WERSYTEClE.
Napisaf dla "Ameryki-Echa"
W L A d Y l. A w J a RZ f B s X l.

Numery "Ameryki" ewyti6maczony
ola mnie sposob przedostaty SIG do osad
polskich na krancach Rosyi europeiskiej i
stamtad przesfano mi listowne zapyta-
ME, dlaczego ia powstaje przeciwko uni
wersytetowi polskiemu.- Pytanie to, po-
wyzszy spos6b postawione, odnosi sic wi
docznie do mojej uwagi W artykule pol
sko amerykanskich szkolach. w artykule
zamieszczonym W 'Ameryce' s listopa'!a
l9O2r. pisafem: "Czyta sic W gazetach pol
skich DUO projekt6w zakfadaniu kole-
glow nawet uniwersytetu polskicgo. Ia.
kie aspiracye pred czasem zdradzaja ja W mas
manic wielkosci, tembardziej ze teraz ma
take szkofy wysokie niema nawet popytu;
a gdyby byf popyt, ME byfoby fakuItetu. Il
gdyby 6byf fakuItet, brakfoby jeszcze pie:
niedzy. A ma zakladanie uniwersytetu po-
trzeba milionow. Gdyby jednak spolecze:i-
stwo polsko -amerykanskie uczuio potrzebe
wyzszego ksztafcenia W przedmiotach pol
skich, to wtenczas byfoby daleko 1atwiej,
bezpieczniej korzystne; ME stwarzac in
stytucyi, majqcej ma celu kszta}cenie og6l-
ne, lecz pozostawic ksztafcenie og6lne ko-
legion uniwersytetom amerykanskim, Il
dla przedmiot6w polskich albo ustanowic
katedry ma uniwersytetach amerykahskich,
albo urzadzic szkofy dopefniajace." lyle
pisafem projekcie stworzenia polskieSo
uniwersytetu W Ameryce nigdy mi ME
przeszfo przez mysl, re sfowa te beda czy.
tame W gfebi Rosyi, re znajdzic sic tam
ktos, komu to sfowa ME przypadna do gu
stu.
List, o kt6rym wspomniafem powyzej,
przyszed1 do mnie zsledwie ma pare dni
pred numerem ''Zgody'' dnia 9 kwie-
tnia, W kt6rej zna)azlem nastepujace zda-
ME Seminaryum Polskiem HHroit,
Mich. "Podw6jna ia szkofa.. posiadajaca
wszystkie dane, aby sic rozwinac pier
wszy polski uniwersytet, wyksztalcila juz
cafe pokolenie ksiezy powazna liczbe
swieckiej mfodziezy'... Widzimy vice, re
jest wyrazona mysl aniwersytecie pol
skim W Ameryce, jake o rzeczy wiecej niz
mozliwej. To mrzonka.
lie moja uwaga uniwersytecie polskim
W Ameryce by}a zakwestyonowana przez
PoIak6w glebi Rosyi, sk}adam to ma karb
nieznajomosci stosunk6w olsko-amerykan-
skich. Trudno o tych stosunkach sadzic
ludziom przebywajacym W Europe, tenn
bardziej ze niekt6rzy ludzie nawet W Ame-
ryce przebywajacy ulegaja zfudzeniu W
rzeczach dotyczacych naszych instytucyj
szkolnych. Mic wiec dziwnego, ze Polakom
W Europe mrzonka uniwersytetu polskie
go W Ameryce moze sic wydawac czems
nietrudnem do urzeczywistnienia. w odpo-
wiedzi ma taxa mrzonke postaram sic przy-
toczyc pare fakt6w. Moze moi artykuf
przyczyni sic do tego, ze nasi bracia Eu.
ropie beda mieli lepsze wyobrazenie a.
merykanskich stosunkach.
Polacy W Ameryce ME dbaja O wyzsze
wyksztafcenie. W Chicago, gdzie przeby-
wa lO0, 900 Polak6w, ,polscy studenci uni
wersyteccy licza sic zaledwie ma jednostki
Ma uniwersytecie chicagoskim cd czasu je.
go za}ozenia 1893 roku do obecnej pory
by}o wszystkiego pieciu student6w Pola-
k6w Il tych jedna kobieta). Blisko Chicago
So jeszcze diva inne uniwersytety-North'
western Lake Forest. Przypuscmy, ze
ma tych uniwersytetach byio ostatniem
dziesiecioleciu poRieciu polskich studen.
tow, to otrzymamy pietnastu student6w
polskich. Ludnosc polska Chicago sta
nowi wiecej niz jedne si6dma czesc og6lnej
ludnosci polskiej Stanach Zjednoczo-
nych, kt6ra spis y 1900 roku podaje ma
Cts, ,536. Wed4ug tych cyfr mozemy obli-
czyc, ze polskich student6w ma uniwersy-
tetach ameryka6skich byfo ostatniem
dziesiecioleciu co najwyzej los. Cyfra ia
chy ba ME jest "a mafa, DO "a podstawe jej
brafem ludnosc miejska, gdzie ksztafce-
ME }atwiej; prawdopodobnie wieo cyfra ia
jest "a duza. Czy MONA marzyc zakfada-
niu uniwersytetu polskiego wobec tax ma
lego popytu ma wyzsze wyksztafcenie. Pol
scy studenci uniwersyteccy So W Ameryce
zjawiskiem tax rzadkiem, re ludnosd pol
ska dziwl sic i'm drvf sobie ich wrze-
komo wielkopanskich zachcianek, "a kt6re
uwaza wyzsze ksztafcenie sie ma uniwersy-
tetach. Duzo jeszcze czasu uptynie, zanim
Polacy W Ameryce przyjda do przekona-
MIA, ze " Ameryce popfaca nauka i ze
nauka potrzebna nietylko tym, kt6rzy ucza
sic ma ksiezy.
Zostawmy jednak ma boku kwestye maj
wazniejsza, tyczaca sic braku student6w
polskich, przypuscmy ma chwile, ze ma
my ogromna mase mtodzienc6w polskich,
chcacych uczeszczac do polskiego uniwer-
sytetu. " jaki spos6b stworzymy taxa in
stytucyep
W Ameryce wyzsze instytucye naukowe
So dwojakiego rodzaju. Jedne maja olbrzy-
mie fundusze, po 20 milion6w dolar6w, a
rzadko mniej niz kilka milion6w; te So u
co sic zowie troszcza sic o
szerzenie i dobro nauki. Inne sa instytucya-