Ameryka echo. [volume] (Toledo, Ohio) 1902-1971, 1903-05-09
Toledo, Ohio, Dnia 8 Maja, 1903.
Vol. XVI. May 9, 1903.

kt6re zawalyc moga przy rozstrzyganiu py-
tania: czy zywio} polski W Paranie znajdu-
Je tam warunki ola ekonomicznego podbo.
Ju kraiu? czy SO widoki ma jego narodowe
cywllizacyjne odrodzenie sic?
jest raecza zawsze ryzykowna zapu-
szczat sic W przewidywania odgadywac
chwile przysz}ego rozwoju, gdyz wiele
czynnik6w zmiennych, niesta}ych, nieuja-
wnlonych ME MONA wziac pod uwage w
kraJach mtodych stosunkach nieustalo.
nych, jak W Paranie, takich nieprzewidzia-
nych czynnik6w temwiecej. q lie jednak
kazda chwila przyszfa jest wytworem terra
zniejszosci przeszlosci, postaram sic szu-
kac odpowiedzi na pytanie: jake polozenie
materyalne moze W przyszfosci przypasc W
udziale zywio}owi polskiemu W Paranie?
Naprz6d pytanie: czy najblizszej pre-
szfosci stan materyalny osadnictwa polskie-
go byf swietny lub zadawalajacy tyl-
ko? Chcec przekonac sic tenn, wystarczy
zagadnac picrwszego lepszego tamtejszego
osadnlka polsklego. ten, po wymianie
kilku zdawkowych frazesow, ME omieszka
sprowadzic rozmowy ma to, lie to on wy
cierpiaf po tych puszczach lesnych W cza-
sic, kiedy rozdawano rozdzieano grunta
So to rzeczy ola ogofu polskiego dis juz
zbyt dobrze znane oklepane, aaeby wolno
byfo mad tenn obszernie sic rozwodzic; to
tez bede matom6wnym W tej mierze. .---Po
wyjsciu koszarowo urzadzonych barak6w
acknowledgement osadnicy zostali wywiezie-
nj do dziewiczych las6w osatlzeni, kazdy
na swo]ej dziatce (cwierc kwadratowego XII
lometre), Owe baraki emigracyjne byiy
szkola pr6zniactwa, niechlujstwa. rozpusty
urzedniczych uaduzyc epidemicznego wy
mierania od zakaznych chor6b. w bara-
kach tych emigranoi nieraz blsko rok bez.
czynnie przesiedz eli, DO, mysl brazylij-
skiego rozumu administracyjnego, osadni-
cy byli sprowadzeni PREDICT, niz dla Mich
przygotowano dziaiki ziemi. To, ae emf
gracya osadnicza przyby}a wczesniej, ami
zeli rozpoczeto przygotowawcze roboty ko-
lonizacyjne. ma jeszcze inne wyt}omacze-
nio. Kolonizacya rolna Brazylli ME wy
ptywa}a z naprz6d powzietego planu j "a
miaru. Wynikia ona przypadkowo stoi W
zwiazku &c zniesieniem niewolnictwa i z
przewrotem politycznym, jaki stad wy
nikf. Staraniem cesarza Don Pcdra II ie-
dnomy6lacych MIN ludzi okofo 1858 roku
zosta1o nieWolnictwo ostatecznie zniesio-
mem, kiedy poprzednio by1o ono tylko O.
graniczonem. Przytem wiascicielom rozle-
gfych plantacyj pracuj4cych na planta,
cyach niewolnik6w wyrzadzono jcszcze i te
przykra niespodzianke, ze zniesiono ME
wolnctwo bez uchwalenia odszkodowania
ze skarbu panstwa tym, kt6rzy byli w1aSci-
cielami tych niewolnik6w. To zniesienie
niewolnictwa najwiecej dotknefo plantato-
row re stanu Soa Paulo, skad ma miejsce
n Wy; oh c1v Eouu 1>,,y,l,,1, W.,
zwoleni Murzyni oczywiscie uciekli plan
tacyj ami "a darmo, AMI "a pieniqdze, ja-
ko nsjmici, ME chcieli ns plantacyach pra
cowac. Plantatorzy re stanu Soa Paulo,
pospolicie zwani "Paulistami" zdawna
byli politycznie historycznie najczynnieJ-
Sym zywiotem. Dostarczaja oni paistwu
najwiekszej liczby adwok at6w. polityk6w i
ministr6w. To tez wypadki ME daily diugo
czekac ma siebie. Korzystajac re sprzyjaja.
cych okolicznosci, urzadzili Pauiisci "a
mach stanu; stracili cesarza tronu oglo.
sill republike W panstwie. gdzie niema ami
jednego republikanina. Ola otarcia fez po
stracie niewolnik6w w}adze zagarneli Pau
lisci swoje rece. Azeby zastapic zbie.
g1ych plantacyj niewolnik3w, okazafa sic
potrzeba sprowadzena roboczej ludnosci z
Europy, gdyz ME tylko prywatny interes
plantator6w, ale zast6j gospodarczy kra.
ju wymaga} tego. Wyznaczono wiec zna.
czne sunny re skarbu panstwa powierzono
agentom niskiego rzedu zwabienie ludno-
sci europe]skiej do Brazylii. Ziemie pol
skie ich ludem ubogim, ciemnym, dobro-
dusznym upartym, professionally dla ta-
kich agent6w ''locus minoris resistentiae'
(miejsce najsiabszego oporu), mic wiec dzi-
wnego, re agentom powiodfo sic zup pe1nie
celu swego dopia6 Emigrant6w polskich,
przyby}ych do Brazylii, grozba i prosba, "a.
cheta przyneta usifowano skionic do pra.
cy ma plantacyach, lecz prawie bezskute.
oznie. Najwiekszyn wabikiem najwie
ksza przyneta ola wychodzcy polskiego do
Brazylii byta obietnica posiadania sporego
szmatu ziemi niezaleznego gospodarstwa
rolnego, gdy vice przybyf do Brazylii, do
pominaf sic owa role, piracy ma plan.
tacyach ME chciaf slyszeG. I'm wiekszy wy
wierano nacisk ma emigrant6w polskich,
tenn wiekszy r6sf ich strony op6r Gdy
op6r ten przybraf grozne rozmiary, wfadze
musiafy ustapic, to znaczy: musiafy sic "a
brac do wymierzania rozdawania grun-
tow. Take droga powstata kolonizacya rol.
ma W Brazylii tenn sic tfomsczy, dlaczego
osadnicy musieli miesiacami cal lymi czekac
barakach ma swoje dziafki ziemi. Wy