Ameryka echo. [volume] (Toledo, Ohio) 1902-1971, 1903-04-11

Napisaf dla "Ameryki-Echa"
STEFAN RACHOCKI.
VIII.

Zbiorowe ciafo filipinsllie objawia W
swojem zycin, jak dotad, niezwykla rozmai-
tosc. zatowac tylko, re rozmaitosci tel zby-
sic tn gfowe.-Mielismy oto powstanie,
mielismy fillpinskie smazenie, cwiartowa-
ME grzebanie zywych, amerykahska pre-
czyszczajaca kuracye wodnq, pom6r ma by
d1o, kt6ry wytlukf 95 pre-. bawofa, potem
sure, kt6ra dotknela wiele mul6w kucy-
k6w, tyfony, kt6re zniszczy}y IS pre-. plo-
now ryzu, i szarancze, kt6ra zjadfa pozo.
stale 25 pre-. many choere, antymnicho.
stwo, niezalezny kosciof, zast6j rolni-
civic, zapore c}owa, ladronizm, wiele in.
nych rozmaitych rzeczy, ma domiar tego
wszystkiego zmienne, jak opinia publiczna,
srebrne peso. Osobliwie to stanie stanowi
tn juz cd dfuzszego czasu jedna najwie.
kszych kiosk.
Cholera ukazuje sic teraz juz tylko spo-
radycznie to gt6wnie Ia Mindanao, W
gniezdzie naszych wrog6w; niezalezny
kosci6f glowa ME boil, a nawet Rzym ME
objawia kefalopatycznych symptomow fl
lipinskiemu antyzakonizmowi zapobiega
skutecznie CUB. Taft z monsignorem
Guidi; ladronizm jest niejednostaj Pc
ryodyczny notes.-the Ii pojedyncze wio-
ski slowem, warunki te, acz ME do poza-
zdroszczenia, So przeciez mniej lub wiecej
znosne. Wcale inacZej rzecz sic ma re sre-
brnem peso. To, jako zasadniczy legalny
srodek wymiany ma tych Wyspach, dotyczy,
obchodzi interesuje wszystkich. Cena
wszystkiego, co jest W jakimkolwiek zwia-
zku pracq kapitatem "a coz ME jest!D,
zalezy W pierwszym stopniu Cd wartosci
tego srodka wymiany. St;sd tez wzrost lub
upadek wartosci tego srodka wymiany sta
nowi wzroscie lub opadaniu ceny rozmal-
tel wytw6rczosci ludzkiej p}od6w ziemi.
Ia, zawsze jest zgubna, zwiaszcza tam,
gdzie statosc jest czynnikiem niezbednym
i najprzedniejszym, jak wiasnie we warto-
sci srodka wymiany. kt6ry nazywamy pie
niadzem. zadne tranzakcye, oparte ma
chwiejnej podstawie wymiany, pewne
bye ME moga Wskutek tego, gdziekolwiek
ma takiej chwiejnej podstawe opierac SIG
wypada, niezmiennym rezultatem jest albo
og6lny zast6j, albo tez ekonomiczny krach.
Swiezego ma to dowodu dostarczajq nam W
obecnej dobe Filipiny.
Dfugo zapewne wypadnie czekac, zanim
przemysf ma tych Wyspsch poczytany be-
die "a rozwiniety. Jezeli wierzyc szu-
mnym przepowiedniom r6znych powag
badaczom specyalnym nieodkrytych skar-
bow filipinskiej ziemi, to przemystj tutej-
sly ME przer6st jeszcze kolebki-taki ma
1y. A przeciez ME doznaje nalezytej opie-
XII. Paralizuje to mizerne dziecie ustawi-
czna zmiennosc wsrtosci srebra ma kt6rem
opiera sic filpinska waluta, pozostawiona
tel ziemi po macierzy pod Pirene6w.
z powodu braku stalej normy wartosci sro.
dka wymiany przemysfowiec tutejszy ME
jest stanie ocenic naprz6d nawet W przy-
blizeniu, czy sic opfaci to lub owo przed-
siebiorstwo. To tez waha sic lub wprost
obawia nakfad6w i podjecia jakiejkolwiek
czynonsci we wfasciwym sobie kierunku.
Jakis czas senor Malocamini po powro-
Gle re swiezego powietrza ma Guam, posta-
nowif otworzyc sklep obuwia. Nakupif
wiec rozmaitej tandety miejscowej przy-
stapif do interesu ma Paco. Ale marnie mu
sz}o Wiekszosc bowiem jego wsp6tziom-
k6w znajduje przyjemnosc W bezposredniej
Dalej, handel pantoflami, chodakami itp.
przynosi co najwyzej kilka koprzak6w
dziennego docbodu. Wypadio pomyslec o
czems zyskowniejszem. Ktos poradzif Sc
norowi Malocamini przeniesc sklep ma
Escolte zoapatrzyc 60 W amerykanskie
obuwie. Rada wydata mu sic korzystna.
Amerykanie So pleniezniejsi cd Filipin-
czyk6w, ME chodza boso ME targuja sic
centa przez cafy dzien. Senor Maloca.
mini sprowadzif $3.50 par rozmaitych ka-
masz6w ze San Francisco rozpoczaf mimi
interes ma pryncypalnej ulicy W Manili-
Escolcie. Sprowadzone kamasze by}y tro-
jakiego gatunku. Po obliczeniu ceny fa-
brycznej, kosztu przewozu, i cha okaza1o
sic, ze 500 par kosztowafo $4,000 czyli po
81 "a pare; $50 par-S2. $50, czyli po So "a
pare; l 900 par-$2,0OO, czyli po So "a
pare. Ia obuwle wypadfo panu Malocami-
nj zap1acic waluta amerykahska. Me ma.
jac ztota, zmuszony byf wymienic posiada.
ne srebro wedle urzedowe] na6wczas raty
2.351-, czyli wyfozyf l4387.05 pesos "a
$62, ,5O-sume kosztu "a kamasze Sprzeda-
jac, pan NJ. ceni "a pare pierwszego gatun-
ku po rs pesos, czyli mniej wiecej 20
IS; drugiego po $50 czyli $3.7 IS; trzeciego
po $50, czyli $50. lynn sposobem po kilku
miesiacach ze sprzedazy pofowy kazdego
gatunku wpiyneio do kasy 8,S37.5O pesos
szczesliwy kupiec pomyslaf o sprowadze-
niu wiecej obuwia. z obliczenia wypad}o,
ze og6lny zysk wynosif l, 493. .98 p, czyli,
ucdla dawniAiszoon ki1ra,1 r,knfo S636 ~