Ameryka echo. [volume] (Toledo, Ohio) 1902-1971, 1903-04-18
P [ J A n s 7 w 0.
Napisaf dla "Ameryki-Echa
W D y s l. A w } A r z + B S X I.

NaplSaf Ola "Amorykl-Echa
W A D y s l. A w A RE- + B s X I.
Czyta4em raz take zestawienie cyfr:
"Chicago ma pieGset kosciof6w i piec ty-
siecy szynk6w''. To znaczy, re na jeden
kosci6f przypada dziesiec szynk6w, y l.
k d dzies &c. Niejeden Amerykanin
przerazilby sic TAX ogromna liczba KNAPP
chicagoskich, ale Polaka ia liczba ME
przerazi, DO Polak vie, ze polskich dzioi-
nicach miasta Chicago jest tyle salun6w,
ze ma jeden kosci6} p1zypada ich jake
poi setki. A my na taxi nadzwyczajny roz-
rost salun6w patrzymy obojetnie-przy-
zwyczailismy sic do z}ego.
Dopiero, kiedy Polak przeprowadzi sic
do dzielnicy amerykahskiej, spostrzega, re
ilosc szynk6w W polskich dzielnicach jest
stanowczo "a duza. W innych miastach, a
moze W Chicago W dzielnicach amerykan-
skich, spostrzega sic take, re nawet lu-
dnosc uzywajaca trunk6w zachowuje sic
wzgledem salun6w troche inaczej, niz my
sic zachowujemy. Amerykanin bogatszy
poprostu wstydzi sic weJsc do salunu, a
vice zamawia piwo butelkach kt6re
przywoza do domu W wozach bez napis6w.
Saluny, azeby wyglqdac przyzwoiciej, juz
ME przybierajq tych nazw tax pospo]itych
W Chicago, ]ak sample room'', head
quarters i t. d., ale nazywaja sic 'restau-
recyami'', DO to brzmi fadniej. Najwazniej
sza jednak r6znica poiega TEN, ze dziew-
czynek ME posyfaJe do salun6w po piwo nj
gdy; kobiety i chiopcy, kupujac piwo ma
dzbanki, niewchodza do salunu, tylko puka.
ja do drzwi ulicznych ma uilcy czekaja
ma zwrot dzbanka z piwem. Jestto zwyczaj
W niekt6rych miastsch tax powszechny, re
stosuja sic do niego nawet mezczyzni.
Wiemy wszyscy, re ilosc salun6w pol.
skich dzielnicach jest "a wielka. Powodu-
je to nadmierna konkurencye miedzy mimi.
Ot6z "a wielka ilos6 grocerni, skfad6w We
gla, SHADOW rzeznickich ME wychodzi ma
dobre sprzedajacym najczesciej ME wy
chodzi ma dobre kupujacym, DO konkuren-
cya zabardzo zniza ceny, a niskosc ceny
zmusza sprzedajacych do sprzedawania
towar6w lichszego gatunku. Regufa ia sto-
suje sic takze do salun6w; tylko ze "a
wielka ilosc salun6w przynosi szkode wie-
kszq, niz "a wielka ilosc groserni; ho "a
wielka ilosc salun6w moze sic utrzymac
tylko wtenczas, kiedy ludzie pija "a wiele,
to jest kiedy ludzie sic rozpajaja
Jedna z naJwazniejszych przyczyn, wpfy-
wajacych ma zwiekszanie sic iczby salu-
now polskich jest ia, re polskie towarzy-
silva zwykle korzystaja hal bezp}atnych,
znajdujacych sic przy sal unach. Amery-
kanskie towarzystwa wynajmujq hale dla
swoich posiedzen i wybieraja take hale,
kt6re ME znajduja sic przy salunach. Ka-
toliccy lesniczy nawet podobno ME maja
prawa ma odbywanie posiedzen W haIach
przy salunach. Polskie towarzystwa, odby-
wajac posiedzenia halach bezpfatnych.
traoa ma tenn wiecej, niz by ich kosztowel
najem hall pfatnej, bo cz}onkowie towarzy-
stwa zenuja sic wyjsG hall bez posta-
wienia kolejki " salunie; a kolejki przy
wiekszej ilosci czfonk6w So tax liczne, ze
ludzi do nadmiernego picia.
Najdziwniejsza jest rzecza to, ze ME ma
my Ameryce miedzy Po]akami zadnych
instytucyj AMI organizacyj ami os6b, kt6re
by zwalczafy pijanstwo. W Polsce najgor-
liwiej zwalczaja pi]anstwo ksieza, kt6rzy
wpiywaja ma lud tax, ze niekt6rzy ludziee
odprzysiegaja sic cd picia. Tu " Ameryce
ME sfyszy sic wiele ksiezach polskich,
kt6rzy by zwalczai pijahstwo. Praca mad
zwalczaniem pijanstwa, praca tax potrzebna
W Ameryce, gdzie pijanstwo miedzy nami
sig mnozy, lezy zupeinie odtogem. Czemu?
S1yszymy czytamy, sfyszelismy czyta-
lismy O tylu rzeczach organizacyach, DO
wstajacych miedzy polskimi rzymsko- -kato-
likami " Ameryce; niekt6re mich znikne.
}y, jak Liga Polska, inne zdaja sic rozpo-
czynac zywot, jak Federacya Katolicka
ale trudno, bardzo trudno dol jrzec, jaki po-
zytek realny przynosza te instytucye ja-
kq prace realna spefniaja lub spe4nia4y. A
tn wfasnie ley jedno pole od4og1em, ale do
tel pory Mkt ksiezy, tax gorliwych ozba-
wienie dusz, ME pomyslaf o tel piracy, "a.
k1adaniu towarzystw, lig lub federacyj
wstrzemiezliwosci. Przydafyby sic nam ta-
kie organizacye i wyszfyby ma wiele vie.
kszy pozytek niz wszelkie ligi, federacye,
wiece!..: Te ostatnie dazyfy daza do je-
dnego: do utrwalenia wpfywu ksiezy, bez
wzgledu ma ich zastugi charakter; a re-
zultatem takich instytucyj przeszfosci
bylo troche hafasu, niezgody i upadek; ozy
" przysz}osci bedzie inaczej. ME wien. Ot6z
nysle, ze daleko lepszym sposobem do
zyskania wp}ywu So zastugl; ksiadz, kt6ry
lila dobra spofeczenstwa uczyni wiele, mo-
ze bye pewien, ze go spotka uznanie. Pra-
"a mad umoralnianiem ludu jest je1na
Z prac, kt6rej brakuje pracownik6w
" kf6rni naifatwiei lost nracowoc keiozona