Ameryka echo. [volume] (Toledo, Ohio) 1902-1971, 1903-09-12
Vol. XVI. Sept. II, 1903.

pewnoscia, mianowicie. ze Macedonia ME
Jest AMI W cafosci, AMI wiekszosci zalu-
dniona przez Bu}garow, ale przez kilka
mnleJ wlecej rownych ilosciowo narod6w,
zreszta danny spokoj wszystkim tym u
rzedowym nieurzedowym statystykom, ia
ko ME odpowiadajacym bynajmniej rzeczy-
wlstosol' przy!rzymy sic lepiej temu, CO
mowia sumienni podr6znicy fakty osta-
tnich czas6w.
.Jeszcze pred czterdziestu kilku laty
kwestya narodowosciowa zupe}nie ME
istniafa W tureckiej czesci p6fwyspu Bal
kanskiego, toczyiy sic tam tylko spory
religijne. Wszystko, co wyznawafo religie
grecka, byfo przynaj jmniei powierzchownie
shellenizowane. Duchownymi byli wsze
dzie, wyjatkiem p6fnocnej Bufgaryi, Gre
cy, wyzsze duchowiehstwo bylo wyfacne
greckie. Powoli zaczefy inne narody do
magaG sic narodowych bskupstw. Fanar. t.
]. patryarcha greek Konstantynopolu,
opieraf sic temu re wszech sit, ale estate
cznie zwyciezyfy prady narodowosciowe W
roku 1870 wydany zostaf firman suftanski,
mianujqcy egzarche bu}garskiego, zupei-
ME niezaleznego Cd patryarchy Wfadza
egzarchy miafa sic rozciagac ma pewna
okreslona ilosc biskupstw i parafij bufgar-
skich, oraz ma wszystkie mejscowosci, W
kt6rych2 2 3 mieszkanc6w zyczyfyby sobie
wfadzy duchownej buigarskiej, ME zas gre
ckiej. Wedfug brzmienia firmanu, egzar-
cha miaf wspominac liturgii nazwe pa
tryarchy otrzymywac cd niego swiecenie,
ale Grecy ME zadowolii sic tenn ustep-
stwem, wskutek czego nastapif rozfam
miedzy kosciotem bufgarskim greckim.
Roz}am ten istnieje dotad.
w ten spos6b Bufgarowie uzyskali ME-
tylko we wlasciwej Bufgaryi, ale zna-
cznej czesci Macedonii przewage koscielna,
kt6ra ma Wschodzie stanowi zwykle wstep
do zdobycia w}adzy politycznej Predko
jednak Grecy odzyskali silly po chwilowej
porazce dis miedzy mimi a Bufgarami W
cafej Macedonii wre zacieta walka, kt6-
rel jednak buigarowie odniesli niedawno
czesciowe zwyciestwo, zdobywajac ma Por-
Gle, przy pomocy Rosyi, kilka nowych
beratow, t. ]. nominacyi biskup6w. Dzis
mala oni W Macedonii piec dyecezyj Swo-
jq droga jeszcze teraz wszystkie wieksze
nliasta pofudniowej Macedonii So greckie
(jezeli ME zydowskie), a Grecy SO tel
prowincyi najbardziej kulturalnym ele-
mentem pomiedzy chrzescianam
Serbowie uzyskali dotad tylko jeden be-
rat wv mescie kossowie, gdzie poswiecony
zostaf po dfugich walkach serbskich me-
tropolita Firmilian), przyczem ME oddzie-
lil sic od kosciofa greckiego. Jednak oni,
jak Bufgarowie, nienawidzeni So cafei
duszy przez Hellen6w.
Czwartym narodem, zamieszkujacym
Macedonia, sa Rumuni, czyli t. wv. 'kuco-
wofochy'' zyja oni zwarta masa W g6rach
Pindusu, opr6cz tego rozsiani So po cafym
kraju mafemi grupkami. Ci Rumuni ciesza
SIG opiek4 rzadu rumunskiego, kt6ry
wprawdzie mafo moze mice widok6w ma
zagarniecie jakiej czesci Macedonii, ale
korzysta re sposobnosci wywierania wpfy-
WI ma sprawy- bafkanskie. Minister rumuh-
ski kogolniceanu miaf sic wyrazic, ze agi-
tacya wsr6d kuco- wofoch6w jest 1eszcze
potrzebna tego wzgledu, by odwr6cic da-
zenia narodu rumunskiego cd Siedmiogro-
du, kt6ry m6gfby sic STAG jabfkiem niezgo-
dy miedzy Rumunia a Austrya. Rumuni
starajq sic tezo uzyskanie niezaleznego BIZ
skupstwa narodowego. Wielk9 agitacye
rozwinaf W tym kierunku Anthymos, BIZ
skup W Mesembryi. Jak dotad, ME uda}o
i'm sig dopiac celu.
Wreszcie piatym, najwazniejszym czyn-
nikiem So Turcy. Ci zamieszkuja doline
dolnego Wardaru, zyznemi, produkuja-
cemi doskonafy tyton, okolicami miasta
Jenidze Wardar; drugie dwie wyspy ture-
ckie mieszcza sic ma p6tnocy okolicach
Prizrendu i Prisztiny, oraz blizej ku Alba
nil, miedzy Gorcza Grewena. A do Tur-
k6w nalezy zaliczyc Albahczyk6w maho-
metanskich, kt6rych konsul grecki (za to
W tym wypadku ME podejrzany stronni-
czosc) Aristides Ruskis, Gczy W Starej Ser
bii 232, 900. Jest to nar6d niezmiernie BIZ
thy, ME znoszacy zadnej w}adzy, kt6ry pod
Pyrrhusem, Skanderbegiem i innymi wo-
dzami potrafif zaimponowa5 swiatu swa.
odwaga. Wreszcie zamieszkuja Macedonia,
mohadziry (emigrancD tureccy innych
KRAKOW, zbiegl pred przesladowaniem
chrzescian mp. czesci Tessalii, przyia-
czonej ma podstawie traktatu berlinskiego
do Grecyi), dalej koczujacy Tatarzy ''juru-
ki'', emigranci czerkiescy cyganie. Wszy--
stkie to ludy mahometanskie (opr6cz Alban-.
czykow) oblicza autor sumiennego study.
um Macedonii, Victor Berard La Tur-
quie ct Phellenisme contemporary, Paris,
1889 ma 600 do 700 tysiecy.
Kradziez klejnot6w.
UTICA, N. Y.-Pani M. Hessing,
H.: