Ameryka echo. [volume] (Toledo, Ohio) 1902-1971, 1902-12-20
Rok XIV. No. 81.
= - e a

=
Idee-to programy przyjete prze: ludzi W
dazeniu do dobra. I'm wiekszy zakres do
bra objetego przez dee, i'm wyzszy eel,
tenn wyzej wznosi sic duch czfowieka, kt6-
ry ja wyznaje, wznos sic zawsze, bez
Wig ledu ma to, czy idea jest wykonalna, czy
tez zupefnie a-niewykonalna; be-
probierzem moralnej wartosci idei ME jest
praktycznosc: praktycznosc nadaje idei
znaczenie materyalne pomaga ku jej urze-
czywistnieniu, ale praktycznosc W da aze-
mach ME jest pierwiastkiem, stanowiacym
dobroci, DO zfy czlowiek W zfych czy-
mach moze wykazac zasoby prakt tycznosci; :;
pierwiastkiem niezbednym jest tn og6lny
probierz wartosci moralnej -dobra VIOLA.
Tylko dazenie wypiywajace dobrej wolf
jest idea wszelkie inne dazenia 50 przeci-
wiehstwem, antytez9, zaprzeczen1em idei.
Take okreslenie ME wyfqcza mylnosci ME
wyfacza zwyrodnienia idei. Mylnosc-to
b1ad, rozumu albo swiadomosci, ME wolf: ::
Observation-Disclosures ludzie moga i'm podledz
idei swojej obrac droge bfedna. A zwyro-
dnienie idei powstaje tam, gdzie do pier
wiastk6w czystych, ideaInych, pierwia-
stk6w dobrej wolf dodane s2 nizkie pier
wiastki z}ej wolf. Cd mylnosci cd zwyro.
dnienia idei bronic moga dwie rzeczy-ro-
zum dobroc.
Jedna wielkich idei jest idea niepodle-
gfosci Polski. Podlega ona, jak kazda in
ia, prawom rozwoju rozw6i dla niej mo-
zebny naraz W kilku kierunkach: W podno-
szeniu rozszerzaniu celu i obiorze
skutecznych srodk6w. Ale zarazem moze
podledz, jak kazda lima, prawom skazenia
upadku, kt6re mogfyby sic przejawic W
znizeniu celu, obiorze blednych srod-
k6w, dodaniu zwyradniajacych pierwia-
stk6w z4ej wolf.
Rozw6j idei W idealnym kierunku, W
rozszerzaniu podnoszeniu celu, jest tylko
wynikiem coraz wiekszego uswiadomienia
jako taxi jest wynikiem .nieuniknionym.
W idei niema okreslonego szczytu, ponad
kt6ry wzniesc sic byioby "a wczesnie, bo
GAIA tresc idei sk4ada sie re szczebli, z
kt6rych kazdy jest czescia programu przy-
] szfosci i kazdy pr6cz najnizszego jest
przedwczesny dla ludzkieJ nadziei w idei
niema okreslonego szczytu ponad kt6ry
wzniesc sic by}oby zgubnem, DO kazdy
wyzszy szczebel idei pozwala ogarnac
wieksze widnokregi daj je move uswiado-
mienie. A zatem "a probierz dalszego roz-
woju ide ME MONA uwazac czasu wytwo-
rzenia sic tego rozwoju; "a taxi probierz mo-
INA uwazac tylko wy konalnosc logicznosc
tego, co jest podane "a szczebel wyz-
sly. Ola tych przyczyn idea niepodle-
gfosci Polski ME moze bye uznana przez
og6f "a rzecz wykonczona. Rozwija sic ona,
siega nowych szczebli, a kazdy jej zwo-
lennik, przyczyniajacy sic do rozwoju: do.
daje iskier do ognia swiadomosci. Ruch ta-
XII tamowac stawiac granice ludzkim ma
dziejom dazeniom dobrej wolf, to znaczy
naktadac ma mysl wolna kajdany.
Rozw6j idei W kierunku praktycznym,
jej rozpowszechnienie, powofanie mas ludu
do walki mia, przyczynia sic do przeobra-
zania, uzupefniania podnoszenia cel6w
idealnych. Dop6ki niepodlegfosc Polski
byia ideaiem, do kt6rego dazyi szlachta
i mieszczanie, dop6ty MONA by}o progra-
mu wykreslac sprawe ludu, przynajmniej
odkfadac za}atwienie tel sprawy ma czasy
nieokreslone. Ale kiedy powo1uje sic do
Walk lud polsKi, to oswieceni przewodnicy
sam lud W miare swego uswiadamiania
dodaja do idei nowe szczeble uzupefniaja
program dodatkami, przerastaja wiele
pierwotnq idee niepodleg}osci Polski ze
lud W uswiadomieniu swoj jem ME omieszka
zrobic nacisku ma swoje z9dania, MONA
poznac tego, jak lud mysli m6wi tam,
gdzie jest uswiadomiony. Moge przyto.
czyc jeden wypadek charakterystyczny,
kt6ry wykazuje dobitnie, re umysf uswiado-
mionego chfopa ME przejmuje sic idea bez-
krytycznie. Poznafem dziesiec lat temu je-
dnego G6rnos]azaka, kt6ry "a mfodu otrzy-
mai wyksztafcenie male male poczucie ma
rodowe, ale, przybywajac jakis czas " Bel.
gil W Amsryce, wyksztafcif sic do tego
stopnia, ze czytaf biegle nietylko po polsku,
ale i po niemiecku, po francusku po an
gielsku, lektury nabyf uswiadomienia
narodowego. Raz byfem u niego W domu.
Graf mi ma fortepianie patryotyczne utwo.
ry polskie. Zaczelismy movie Polsce
wtenczas us}yszaiem zdanie, kt6re w6wczas
dotknefo mnie bolesnie. Powiedziaf mi:
Widzi pan, ia powiem, co my6!e o Polsce:
Gdyby Polska mia}a bye taxa, jak by}a, to
byioby lepiej, zeby ME istniafa." W6wczas
posadza}em go, ze brak}o mu patryotyzmu,
ale teraz sadie, ze tax ME byfo; takie zda-
ME ME mogfo bye wypowiedziane przez
obojetnosc wzgledem spraw narodowych,
ale by}o wynikiem pewnego, moze nawet
sporego zasobu mySlenia, krytyki uswia-