Ameryka. [volume] (Toledo, Ohio) 1893-1902, 1902-02-08
TOM XVI. No. 6.
SPRAWY BIEzACE.
PROTEST q IA KORDONU.

douu ioSyJShieSo liSC, htOIy, AWldoACAd
obecnej dobie, ma niezwykfa doniosfosc.
-Autor tego listu pisze miedzy innemi:
"Okuto mfodziez kajdany. Skazano ja
ma kare ciezkiego wiezlenia "a to, ze prawd
WARY chciala sic uczyc movie ojczystej
= Fakta te przejefy dusze nasze bolem O.
burzeniem, a zarazem radoscia duma.
ENie ginie narod, kt6rego dzieci maja W
sobie odwage meczenstwa, site bohaterskle-
go oporu. To sa znaki zycia! A nadto:
Znieprawionej ponizonej duchowo Eu-
ropie daj jenny widowisko osobilwe, jedyne
wz6r heroicznej walki nbronie ideafu.
Geese vice starej ziemicy Chrobrych,
kt6ra te dzieci porodzifa!
To pragnelismy wypowiedziec Wan, a !
jednoczesnie zwr6cic uwage Wasza ma inna
jeszcze strone cafej tel sprawy.
IPolozenie nasze jest bardzo divine. jest
bardzo trudne dlatego wobec kazdego
wazniejszego W zyciu narodowem wypadku
stawac powinnismy nietylko wezbranem
do g1ebi uczuciem, ale z mysla jasna, q
sadem doJrzafym trzezwym spokoJnym.
Sprawa wrzesinska, podnieca jac chwilo-
wo do najwyzszego stopnia dawna niena-
wise do iednego przeiednanych wro-
gov naszych zmacifa W niektorych umy
sfach te poaadana trzezwosc sadu, ,te niezbe-
dna, te nieoceniona jasnosc narodowa.
Zar6wno zaborze pruskim, jak rosyj-
skim podniosfy sic naraz gfosy, porowny-
wujace ucisk, wywierany ma Polak6w tu !
TAM ku wstydowi naszemu wobec zdro
wego rozsadku prawdy dzieiowei, porowna-
MIA wypadaja niekiedy ma korzysc Rosyi.
Przeciw chwilowemu temu zaslepieniu,
kt6re mysl narodowa moze na niewtasclwe
sprowa1zic drogi najgorecej protestujemy.
Ci, ktorych rozdraznienie przeciwko VITA
dzom pruskim doprowadza az do wniosk6w
pochlebnych dla Rosyi, zapominaja lub ME
wiedza, re W znacznei czesci zaboru rosyJ-
skiego, ma Litwie, IA Wofyniu, Podolu, a
nawet nick kt6rych guberniach Krolestwa
Polskiego, nauka religii oddawna odbywa
sic W jezyku rosyjskim. I OTTO przeciw gwaf-
towi temu, jednemu nezliczonych gwaf-
tow moskiewskich ME podnosza sic gfosy
oburzenia ami Wielkopolsce, ami W Cali.
cyl.
Zapominaja lub ME wiedza, re dzieci
polskie ma Litwie zmuszane So 90 ucze
szczania dni galowych obchod6w car.
skich do cerkwi prawosfawnych. Ga kedy
przed kilku laty duchowienstwo katolickle
Kownie wszcze1o opozycye przeciw TENT
prowadzeniu dzieci do swiatyn obcego wy
znania, bez sadu wysfano szesciu ksiezy v
Sybir gfosy protestu umilkty
ma Litwie obowiazuje zakaz mowienia po
polsku.
Zapominaja wydanym W roku zeszfyn
ukazie, zabranlaJacym wsZelklego nleurze
dowego nauczania.
Me wiedza zapewne, re wobec niedostate
cznej ilosci szk6i rzadowych, ukaz ten ty
siace dzieci skazuje, ma bezwzgledna Gle
mnote.
CT, kt6rych poruszyia do gfebi surowos
pruska, zapominaia rzeczy strasznel, ME
podobnei do WARY:
Oto zaborze rosyjskim zapadaja core
cznie setki wyrokow, orzekajacych ciezki
roboty, zsy1ke lub wiezienie zapadaja pc
taiemne bez rozprawy sadowej, bez MOI
nosci stawienia obronc6w rozjasnieni
sprawy, zapadaja cisZy moskiewskic
fortec, pefnej wystepku atmofserze me
skiewskich kancelaryj.
CT, ktorych wzrusza zywo los rodzin ME
szczesnych 'przestepcow'' wrzesinsklcf
ME wiedza zapewne, re W saneJ Warszi
vie corocznie setki rodzin robotniczych *
staia bez chleba wskutek uwiezienia, nj
!. stepnie wskutek zsyiki cjc6w, synow, br'
ci t.. ME wiedza moze, re wspomaganie r.
dzin wiezni6w politycznych jest tez pol
tvcznem przestepstwem karanem jest tai
ze wygnanlem.
Ci. ktorych umysle szala sadu przew'
ia ma korzysc Rosyi. zapominaja vii
cznie krwawiacej sic ranie naszej. 0 kilk'
dziesieciu tysiacach unitow, 0 mordac
krozanskich, zaludnionych wygnancan
tajgach Syberyi, o tajemniczych zgonae
wiezni6w, przechodzelniu1. miodziehco
wprost wiezieh do szpitali dla obfak
nych, zapominaja siewie ciemnoty, p
dfosci zdrady, moskiewska reka rzuc
nych ma nasza ziemie. A o takich rzeczae
dis ami zapominac, ami ME wiedziec n
wolno.
Me wlono isc bezmyslnie ma lep pra'
rosyjskiej, kt6ra bezecna obfuda nboley
mad losem Polakdw W Poznanskiem. n
wolno biakac sic po bezdrozach!
Nv powinnismy uswiadamiad sobie
kazdej chwili, skad grozi nam najwieks
niebezpieczenstwo, my powinnlsmy wi
dziec luz rozumiec, re zaden wrogt
ME Iepszym jest, re obadwaj daza do
dnego ceiu, do zagfady narodowosci naszt
lie rozumnem ogarnieniu cafosci sprt
$ narodowych wobec wytrwafej bohaterski
b,o4r;oi uczvcfk ich 6zip1n