Dziennik Chicagoski. [volume] (Chicago [Ill.]) 1890-1971, 1902-11-10
G6rnicy we Francyi ME poddaja sic wyroko-
wi sadu roJemczego.
zofdactwo amerykafskie zameczyo ma smierc ksiedzs
ma FilipinaCh.

nlWersytetom praWo dyplomoW.
W6wczas Ferry chciaf ieszcze ODE
brae duchowienstwu prawo naucza-
MIA, lecz umiarkowani republikanie
zaprotestowali. W ich oswiadcze-
niu znajdowaty sic te stowa: ;, VOL
nose jest podobna dolinie, ma kt6-
rel pasa sic trzody, Spiewa ptactwo,
modli sic pustelnik, rwie kwiaty
dziewcze, zbiera ziola aptekarz,
5wiatei barw szuka artysta, lecz
takze wilk sic skrada do owiec.
Azali zalejemy doline, aby utopic
wilka?" ?"-Wiec Ferry, aby ME "a.
lac doliny, upatrzyt wilka W Towa-
rzystwie Jezuitow i pozyskaf cd
parlamentu sfynny ,,dekret kwie-
tniowy" W +. 1880, wywolujacy Je-
zuit6w z kraju. W ten spos6b osia-
gnal swoj eel, albowiem upadty
wolne uniwersytety, utrymywane
jedynie przez Jezuit0w.
To byi dopiero poczqtek. Wkr6t-
ce potem, W maju 1880 roku komi-
sya parlamentarna, zfozona z rady-
kaf6w: Pawia Bert. Blanca, Flo
quota, Locroy Spullera, zaleca-
JAG izbie przyjecie wniosku rady-
ksia Barodet, aby elementarne
nauczanie by(o obowiazkowe,
5wieckie bezptatne, odczytata ma
stepujaca rezolucye: wv wykta-
dach ME powinno bye mic takiego,
coby W jakikolwiek spos6b uwfacza-
10 wolnosci sumienia rodzic6w lub
dzieci. A zatem nauke religii trze-
ba zastaric nauka moralno5ci. 0
lie zr6dfa poczatki moraluoSci 50
do dzis moze zawsze zostana
przedmiotem sporu miedzy uczo-
nymi, ktorzy ME So W stanie dojsc
do porozumienia W tenn zawikia-
mem zagadnieniu, tyle W dziedzi-
ME zasad gl6wnych W ich prak-
tyczuem zastosowaniu moralnoSc
nalezy do rzeczy najbardziej ja-
snych widocznych dla kazdego
swiatfego umyslu i kazdej prawei
duszy. Obowiazek wzgledem SIZE
bic samego blizuich, wzgledem
rodziny, spoieczenstwa ojczyzny,
godnosc osobista, poczucie odpo-
wiedzialnosci, mifoSe prawdy,
wiernosc danemu sfowu, poszano-
wanie sfusznoSci; wszystkie to i
tym podobne prawdy moralne mo-
ga bye przez nauczycieli wykfada-
ne dzieciom bez pomocy mgiet me-
tafizycznych lubsynajskich bfyska-
wic".
Parliament przychylii sic do tego
rozumowania re szk6{ paIstwo-
wych wyrzucif narke iakiejkolwiek
religii, wyrzucit krzyz. Ale pre-.
ciez wszelka moralnosc: Swiecka,
czy oparta ma religii, praktyczna,
czy flozofczna, ME jest ME moze
bye abstrakcyjna, bezbarwna, wy
ktad jej musi bye konkretny. W
tel dziedzinie niewiele sic r6znia
potrzeby dziecka od potrzeb ludzi
dojrzafych. Me bez powodu pre-
ciez osoby dojrzaie staraja sic do
trzec do zr6det moralnej W czfo-
wieku zasady, vice tez ME bez ra.
cyl dziecko 1atwiej chwyta obraz,
przykIad moralny, anizeli sucha re-
cepte, ktorej pochodzenie jest
przed MEM ukryte. Chodzi
ksztalt, o zobaczenie, o ujecie ocza-
mi duszy owej powiewnej, niepo-
chwytnej postaci, ktdra ma mas pro-
wadzic po drogach zywota cd tego,
CO jest, do tego, CO bye powinno,
Cd rzeczy istuiejacych do idealnie
pieknych, ,szlachetnych wzniostych
Skadze nauczyciel miat wziac farb
i wzorow do odmalowania owej
swieckiej moralno5ci, kt6rej nau.
czanie polecifa mu ustawa? Ka-
plan chrzesciianski bierze to fairly
i wzory z Ewangelii, rabin = z
Biblii tafmudu, mu}ta - kora-
nu, bonza - Kohfucyusza, bud