Ameryka. [volume] (Toledo, Ohio) 1893-1902, 1902-10-25
TEOR ETYCY.
Nopisnt dl "Ameryki'
WI ADY S L w RE B s X |.

1OWl uO SuStu ZaSlduloJa JcSO OCZy LII ldkCy.
Przypuscmy, re ktos bedzie staraf sic VINO
vic W og6f, ze istnieje Rad polski, daj?c
take miano kiIku osobom przez nar6d
nieupowaznionym pred nikim nieodpo.
wiedzialnym, przypuscmy, re pewna Geese
to jakiez byfyby skutki oto Geese Polak6w
trwafe podstawy dla pmachu swojej przy-
szlosci, uwierzy}aby madrosc kierowni-
ctwa owego teoretycznego rzadu budowa-
faby palace nadziei-na lodzie. Teorye IT,
fudne narodu ME zbawiq, ale, przeciwnie,
zachloformuja. zahypnotyzuja jego swiado-
nose oducza go Cd po]egania Ii tylko ma
w1asnym rozsadku. Lepiej stokroc dla ma
rodu wiedziec najgorsze fakty niz tracic
czas energie ma ufudne teorye.
Niestety, nasta}y teraz czasy teoryi teo-
ryjek. Odwracamy oczy Cd potrzeb dnia
dzisiej jszego. aby sic "a jmowac sumami,
kt6re nam dfuzna... Hiszpania. [ to sic ma
zywa patryotyzme1n! A kiedy sic krytykuje
lub, co gorsza, pob1azliwie chwali prace
innych stronnictw, to nasamprz6d tworzy
sic teorye, niby rodzaj prawa, wed1ug kt6-
rego ma sic osqdzic wine lub zasfuge. Cze-
gosmy sic W ostatnich czasach ME nas}u-
chali? Wszelkie zasady, wszelkie uczucia
Polaka rozpatrzono. osadzono wsadzono
forme teoryi, co sic do fornly ME zmie-
scifo, to albo zheblowano do teoretycznej
miary albo precz odrzucono. Ale wielu H.
dziom, miedzy mimi mnie, takie teore-
tyczne formy ME przypadaja do gustu,
to dla dosyc waznych powod6w Nak1adaja
one kejdany ma wolnosc mysi spofecznej,
podajac "a dogmat ME jakies cele wysokie,
ale cele stronnictwa.
Dosyc gfosna moze dosyc popularna
teorya jest twierdzene, ze jedna organiza-
cya polsko. .amerykanska, a mianowicie
Zwiazek Narodowy Polski jest jakoby spo-
feczehstwem polskiem W miniature "a
wiera sobie przedstawicieli wszystkich
element6w spofeczenstwa. A wiec, wycia-
gajac dalsze konsekwencye, musnly uznac,
ze do Zwiazku Narodowego Polskiego ma
leza Slept gfusi starce stuletni Memo
wleta po1roczne geniusze waryaci atei-
sci ksieza zydzi W takiej proporcyi,
jakiej sic znajduja rzeczywistem spofe-
czenstwie polskiem A vice Zwiazek Naro-
dowy Polski ME narzuca ma czfonka VIE
z6w obowiazk6w wiekszych lub r6znych
cd tych, kt6re ::nalezenie do spofeczenstwa
narzuca. A wiec Zwiazku Narodowym
Polskim jest zupelna wolnosc sumienia
spofecznego organizacya ia ME tamuje
swojem fonie wolnego rozwoiu stronnictw
Niestety, wiemy, re jest inaczej. Jezeli da
Zwiazku Narodowego Polskiego mona
znalesc jakas analogue spoleczehstwie,
to MONA 60 por6wnac co najwyzej re
stronnictwem. Taxi charakter nadaja mu
zwfaszcza obecni jego przewodnicy
Taktyka stronnicza ME zezwala ma kart
odkrywanie Mona wiec robic jedno mo.
vic co innego kaptowac stronnik6w in
nego obozu przez zahypnotyzowanie pers
wazya ich swiadomosci czuj jnosci MEDIA
VINO dowiedziafem sic re Zwiazek Spiewa-
k6w ME przyjmuje socyalist6w, zaraz po-
tenn wyczytafem W gazecie stronniczej H.
smierzajace wyjasnienie, kt6re zaprzeczy}o
tel pogfosce, DO wszak kazdy socyalista od-
dzielnie ma prawo nalezec do Zwiazku
Spiewak6w jeno cafe kluby socyalisty-
czne, r6wniez jak klubv republikanskie
demokratyczne ME beda przyjmowane.
Wszystko byfoby moze W porzadku, gdyby
ME te nieszczesne teorye zbudowane ola
agitacyi ma korzysc wfasnego stronnictwa
Pomiedzy stronnictwem socyalistycznem
republkanskiem acknowledgement niema
analogii, DO stronnictwo socyalistyczne
jest nietylko stronnictwem amerykanskiem,
ale zarazem. wszechswiatowem a pol |
skich towarzystwach przedewszystkiem
stronnictwem polskiem.
Nd HlC Sig HE Zua I1OmacZen1e, JaKODy
socyalista oddzielnie miaf prawo nalezec
do Zwiazku Spiewak6w, bo niechby kt6ry
z ch6r6w zyskat DUO takich "oddzielnych"
cztonk6w socyalist6w, iniechby inni czfon.
kowie wystapili, juz tenn samem ch6r taxi
skazany byfby wedfug uchwafy Zwiazku
Spiewak6w, ma wykluczenie. Nieuznanie
socyalist6w " organizacyi polskiej rowna-
10 sic uznaniu stronnictwa przeciwnego,
r6wnafo sic spefneniu gwaftu nietoleran-
cyl, zarazem zadafo kfam wszelkim teo-
ryom uosobiajacym polskie organizacye
polskiem spofeczenstwem.
:: Teoretycy maja mysl przewodnia a-teorye
pahstwa. Ola mich pafstwo polskie ME jest
ideafem do zdobycia, jeno rzecza istniejaca
teoretycznie; valley sic mich ME o stwo:
rzenie polskiego pahstwa jeuo uznanie
przez prawo miedzynarodowe przez wro-
gov rzeczy juz istniejacej... teoretycznie.
Ia idea panstwa wywiera wpfyw ma wszel-
kie pojYcia i sady teoretyk6w i nadaje i'm
jakis nowy pierwiastek. Ola przykfadu We
zmy pojecie patyotyzmu. ia pojmuje pa
tryotyzm jako mifosc wfasnego spofeczen-