Ameryka. [volume] (Toledo, Ohio) 1893-1902, 1902-04-26
Vol. XVI. Apr. 26. 1902

y =
bardziej zadaniach tax praktycznie tru-
dnych do przeprowadzenia zdradzajacych
raczeJ osobiste ambicye, niz zrozumienie
lstotnych potrzeb polskiego Koscioia Bo
badzmy szczerzy: o co chodzi? o reforme
stosunk6w W polskich parafach2 tn Jest
potrzebna zgoda, ale trzeba ia zaczat cd
stworzenia lepszych ksiezy, niz ci, co ga o.
becnle Playa Polak6w amerykanskich jest
zty kler, ma to zas, ably go zrobiG lepszym,
ME .pomoze 20 biskup6w we wszystkich
ognlskach amerykanskiego polonizmu. Ia
pewne- gdyby MONA by1o wszystkich Po-
lakow W Stanach Ljednoczonycn poddac pod
wiadze jednego biskupa-byloby to pun
ktem wyJscia dla zalatwienia trudnosci, ale
to ME jest mozliwe, DO sprzeciwia sic ira
dycyi charakterowi powszechnosci Ko-
sclofa. A bez takiej centralnej wiadzy BIZ
kup polski Milwaukee, drugl Chica-.
go, trzeci W Detroit, czwarty New Yor-
sku, Jaka przyniosa korzysc? Chyba te, re
dla pr6znosci tax miedzy Polonia amery-
kahska wielkiej, otworzy sic pole do wysci-
gov o fiolety
Vice czy mic niema do zrobiena? O.
wszem, jest jest wiele Przedewszystkiem
wewnetrznie. Gdyby lepsze zywioly wsr6d
polsklego kleru zespoli1y sic celu pod
neslenia zycia wewnetrznego prawdziwle
kapianskiego, -gdyby zrozumiaiy re kr6le-
stwo Boze bu'lule sic nie-palaszem, rekla-
ma ale sama tylko miloscia, zgoda, praca
clchp modlitwa, gdyby W tym kierunku
oddziafywaly ma swieckich, staraly sic
wsparcle wfasnej piracy przez doswadczone
/ duchem przodujace zakony, przedewszy-
stkiem przez poskich Jezuit6w, w6wczas
naprawa rozpoczefaby sic dofu, TAXA
zawsze najlepsza najpewniejsza. A r6wno-
czesnie MONA trzebaby starac sic sro-
dki zaradcze zg6ry.
Srodk6w tych jest kilka, ale wszystkie
zawarte sq W jednym i cd jednego zalezq.
Srodkiem zas tym byloby zamianowanie
przez Stolce sw osobnego audytora przy
delegacyi Waszyngtonie dla spraw pol
sklch. W Rzymie przy Propagandzie jest
luz dw6ch konsultorow 4Polak6w: O. gene
raj Smolikowski, doskonaly znawca amery-
lansklch stosunk6w, ks pralat Skirmut.
|Iych atrybucye ingerencye moznaby
rozszerzyc tyle, re we wszystkich spra.
wach amerykanskich, o lie Polak6w sic ty-
czq, moznaby i'm dac gfos doradczy. Zas
audytor W Waszyngtonie powinienby mice
powlerzony sobie nadz6r mad wszystkiemi
sprawami polskiemi, mad stanem moral
nym kleru i parafj, mad wychowanem
m1odego kleru. Me krepujac wladzy bisku-
pow, posredniczyfby ramienia pod kon-
trola wprost Delegate tax czestych zatar-
gach miedzy biskupami gminami ksie-
zmi polskimi, i donosilyby wszystkiem
wprost Rzymowi Taxi audytor m6giby
czuwac mad tenn, ably ustafa wreszcie playa
polskich parafij, emigracya ksiezy re sta
rego' kraju, zwfaszcza. .wyrzutk6w spo-
ieczehstwa, przynajmniej ably raz po-
tozono tame przyjmowanlu ch do dyecezyjj
Idla braku polskich ksieay, Doe lepszy
brak ksiezy, niz zfy ksiadz." Moglby tez
czuwac mad tem ably przedstawiani Propa-
gandzie kandydaci ma biskup6w do dyece-
zyi, liczacych wiecej Polak6w, wfadali pol
skim jezykiem. Rzecz to fatwiejsza do osia-
gnlecia, niz zadanie polskich biskup6w,
kt6rych Stolica sw. ME chce wyznaczac,
choc mianuje Stanach Ziednoczonych
biskupami Francuz6w, Niemcow nawet
Sfowencow, ME chce dlatego, re ME ma
zaufania do miejscowego polskiego kleru.
Gdyby wyzszych zakfadach teologi-
cznych dla Amerykan6w, jak Waszyng-
tonic, seminaryum slupicyanskiem
Baltimore, W kolegiach amerykanskich
Louvain W Rzymie zaprowadzono nauke
polskiego jezyka, oddafoby to przyszosci
wielkie usiugi.
To-droga jedyna do uregulowania sto-
sunkow polsklch koscielnych Ameryce.
Droga mozliwa, DO wprawdze taxi aud ytor
dla jednej narodowosci byfby inowacya, ale
W zakresie dyplomatycznym zewnetrznym
kurya rzymska ME cofa sic nigdy pred
nowosciami kt6re tylko swietIe zewne-
trznych stosunk6w hierarchii dyplomacyi
sq jej wstretne. Me zadowolifaby ona oso-
bistych ambicyj wyrachowan, DO audytor
TAXI, chloe Polak, ME m6gfby bye amery-
kanskim Polakiem. Rozwiazaiaby zas zwol-
ma wszystkie problematy, jake obecnie po-
iozenie naszego Koscioia Stanach lie
ldnoczonych nastrecza. Wszelkie artyku1y
polemiki dziennikarskiej. wszelkie podnie-
CAME opinii wrazliwosci og6fu do roz-
azani a tego n ie doprow
dzq, owsze m O ID d a | q g. Ma Sto-
lice sw. dziennikami, wiecami, a tenn mniej
presya jakakolwiek ME dziafa sic wywiera
to wszystko skutek przeciwny. ME moze
bye inaczej. Jakiemze bowiem zaufaniem
napefnic moga najwyzsza wiadze k O.
S C e e kapfani, ktorzy postuaty swe
formufuja tax jak pre- the
zgr o m d e n e, kt6rzy mason
skim przekasem m6wia najzasiuzenszem