Ameryka. [volume] (Toledo, Ohio) 1893-1902, 1902-11-08

J
polskiej inteligencyl miejscowej. | liczba
kszta}cacej sic mtodziezy jakoscia wy
ksztalcenia odbieranego zostana Polacy W
tyle "a narodowosciami innemi. Tylho ME-
znaczny procent polsko amery kanskieJ
mfodziezy uczeszcza do szk6f ponad 6smy
stopien szkofy gramatycznej, jednostki,
kszta1cace sic w profesyach wolnych, roz-
poczynaja kursa najczesciej bez nalezytego
wyksztafcena przygotowawczego; tn ucza
sic pospiechem, ME trosZcZac sic o grun-
towne studya, jeno dyplom Od zycia a.
merykanskiego odgradza Polak6w rodzaj
muru chinskiego; ME znajqc tego zycia W
iego tresci, przejeli jego pozory, tych
pozor6w przyszH do fafszywego mniema
MIA, ze Ameryce nauka ME popfaca. Pol
ska inteligencya przyjezdna swoja ignoran
eva amerykaf skich stosunk6w mniemanla
tego ME ruzprasza ale sama sic MEM przeJ-
mule.
Polscy lekarze prawnicy ME maja am
bicyi do wzniesiena sic ma ten poziom, ma
iakim stoja sfawni lekarze i prawnicy ame-
rykaliscy Karyery urzednicze, nauczyciel-
stwo dziennikarstwo sa dla Polakow nedo-
stepne powodu niedostatecznego wy ksztat-
cenia Nawet polityce, W kt6rej biora
tax czynny udziaf, ME maja powodzenia-
dla braku odpowiednich kwalifikacyj ma
urzedy wazniejsze. A ilez nam brakuje aby
sic zr6wnac Amerykanami L.. Ameryka
min, pragnacy zostac wybitnym adwokatem
albo dobrym lekarzem, ME spieszy sic z
wstapieniem ma kursa fachowe, ale nasam-
prz6d uszczeszcza ma kurs uniwersytecki
niefachowy- -literacki, filologiczny albo
przyrodniczy. dopiero po czteroletnich
studyach uniwersyteckich wstepuje ma kur
sa fachowe Takiem wyksztafceniem prak-
tyczni Amerykanie otwleraja soble droge
do na]wyzszyzch stanowisk W kraju. Polak,
dazac do wyksztatcenia fachowego, pomija
nieraz nawet kurs szkoty wyzszej wstepu-
je ma kursa fachowe bez dostatecznego
przygotowania. Brak przygotowania ME
zaszkodzi chyba tylko geniuszom, tych
lest niestety, ma}o vice szkoda jest nieu-
nikniona, z}y przykfad demoralizuje Gale
spofeczenstwo.
Przyczyny takiego stanu rzeczy nalezy
szukac nietylko ub6stwie uczacej sic
mfodziezy, acknowledgment do predkiego u
konczenia szk6f zdobycia kawafka chleba
albowiem uboga mfodziez znajduje sic ME
tylko Polak6w, mimo to innych ma
rodowosci daleko wiekszy procent mfodzie-
zy zdobywa wyksztafcenie z nalezytem
przygotowaniem bez dyletantyzmu; przy-
czyn nalezy szukac braku bodzca do nau
XII, kt6ry dawac powinna opinia publczna,
W wadach szkolnictwa Bodzca do nauki
opinia publiczna ME daje, wp}yw wywie
rany przez MIA ma ksztafcenie jest ujemny.
Wskutek spaczonego pojecia praktyczno-
sci poprzestaja Polacy ma dyletantyzmie i
partactwie nauce, dyletantyzm parta
ctwo rozpoczynaja sic cd samych poczat-
k6w. W szkofach polsko- -ameryk ykanskich.
Uczucia patryotyczne religijne znewala-
ia rodzic6w polskich do posy}anla dzieci do
szk6l polskich. Wyksztafcenie poczatkowe
odebrane W tych szko}ach ME przygotowu-
je dzieci nalezycie do szk6f amerykanskich,
a op6znia je kilka lat W nauce. Po takim
zfym poczstku, polska mfodziez ME moze
marzyc studyach gruntownych Gruntow-
ne studya rozpoczynac nalezy cd abecadta.
Szkofy polskie " Ameryce sa pod nadzo-
rem stanu duchownego, wiec stanu male.
zacego do polskiej inteligencyi. Przypu-
szczac moznaby, ze bedac pod nadzo-
rem ludzi inteligentnych, szkofy powinny
funkcyonowac korzyscia dla spofeczen
silva. Niestety wiemy, jak sic wywiazuja
kseza re swego zadania. Przedmiot, kt6ry
sami uwazaja "a najwazuiejszy, religie,
powierzaje nauczycielom, ludziom swiec-
kim, W wielu wypadkach niereligijnym.
Przedmioty angielskie, najwazniejsze dla
dzieci wychowanych W Ameryce, powierza-
ia ludziom niekompetentnym. Dzieci spe-
dzaja cate lata W szko}ach polskich, siedza
dusznych klasach, czesto zawierajacych
ponad sto dzieci ola jednego nauczyciela;
godziny szkolne i tax "a dfugie nawet W
szkofach angielskich, sa " szko}ach pol
skich przedfuzone przez dodanie przymu-
sowych nabozenstw porannych. Po opu-
szczeniu szk6f takich dzieci polskie umieja
przedmiotach angielskich tax ma}o, ze
szkolach publicznych zapisywane bywa.
ia do klas diva lub trzy lata nizszych cd
tych, kt6re odpowiadaja ich wiekowi. Je
zyk angielski ME jest zbyt }atwy nawet ola
dziec tn urodzonych wymaga d}ugiego
ksztafcenia. Polskie dzieci ze szk64 polskich
uzywaja tax ograniczonej liczby STOW an
gielskich, ze nieraz litosc bierze s}uchac.
Ale sadzifby kto, IL kosztem angielskiego
zdofaja sic dzieci nauczyc dobrze po polsku ?
Byioby to zfudzeniem, kt6rego ME ma ten,
kto miaf sposobnosc rozmawiania z
dzecmi polsko- -amerykahskiemi. Szko}y
polskie okazafy sic nieskuteczne " bronze
niu przeciw amerykanizacyi. Wydafy one
ietlen rezultat: pOwstrZymafy roZw6j umy-