Dziennik Chicagoski. [volume] (Chicago [Ill.]) 1890-1971, 1902-05-07
Arcybiskup Katzer u0jca SWietego.
AwanturniCza zafoga krazownika
''ChiCago'.
Stan zdrowia kr6lOWej holenderskiej budn ObaWy.
Kontramiraf VIM. T. Sampson ME zyje.
GEN. CHAFFEE ZNOSINA FILIPINACH OSkAWIONE
OBOZY KONCENTRACYJNE

kich W klanie rolnik6w. Anglicy,
zabrawszy ziemie podzieliwszy
klany ma lordowskie dobra, ME
zwiekszyli owego czynszu ME
zmienili warunk6w, W jakich sic
przedtem znajdowali ro'nicy. Ci
przeto odczuli zmiane politycznq,
ale ME doznali ekonomicznej tax
trwaio do konca 1890 stulecia. Ir-
landya byla spokojna. Lecz razem
re zniesieniem prowincyonalnego
samorzadu W tym kraju i r6wno-
cze5nie wybuchem protestanckiej
walki katolicyzmem Irlandczy-
k6w = zupelnie, jak W Wielkopol-
see - zaczeto postepowac rolui-
kami, ludnosciq rdzenna, wedle
hasta: ,,Ausrotten!'' Podnoszono
czynsze zagrodnikom. utrudniano
i'm warunki piracy, "a byle CO usu-
wano ich zagr6d, a orna ziemie
zmieniano W iQki i lasy. Postano-
wiono W ten spOs6b Emusic Irland-
czyk6w do emigracyi, a ich wyspe
zrobic nawskros angielskq. Gel
wiec byf ten sam, mad kt6rym te-
raz pracujq W Wielkopolsce Prusa-
cy. 1 pomyslne rezultaty osiaga-
no bardzo predko. w roku 1882
GIN Rad sic pochwalit pred par
lamentem, re Irlandya jest juz
prawie zupelnie zanglizowana: jej
ziemia nalezala do Anglik6w, jej
lutnosc m6wi tylko po angielsku.
Wprawdzie zaludnienie ogromnie
sic zmniejszylo, ale to zjawisko u
znano nawet "a pom: Slue, bo po-
wstaje wiecej miejsca dla augiel-
skiej emigracyi. W roku l845ym
nawiedzif Irlandye straszny gI6d i
DUO ludzi wymarEo, wiec zaraz po-
tenn zrobiono inwentarz krajowy,
oraz spisano ludnosc. Okazafo sic,
re W ciagu lat pie6dziesieciu spa
dfa liczba Irlandczyk6w prawie z
osmiu milion6w ma A miliona. Po-
lityka eksterminacyjna Swiecifa
wiec nieslychany tryumf. Jeszcze
pol wieku i ME bedzie Irland-
czyk6w! - wofano w6wczas.
Stalo sic jednak inaczej. Pre-
trzebieni do pofowy, odarci re
wszystkiego, nedzarze irlandzcy "a
czeli znana powszechnie, nieubfa-
gana walke z ciemiezcq. Anglia
odpoWiedziafa i'm szeregiem ustaw
wyjatkowych, tax ostrych, re An
glik Burke zawoiaf: nPanowie!
Me stawia sic narodu ma indeks!"
Smiano sic niego, jak dzi5 haka-
tysci sic smieja z Delbruecka.
Parnell ostrzegaf Anglik6w, jak
Kolo polskie ostrzega Prusak6w -
szydzono niego W Londynie,
iak teraz W Berlinie szydza Kofa.
Lecz po trzydziestu latach wal
ki, W r. 1870 Gladstone oswiadczyt
W parlamencie, re ,,nie ma rady:
trzeba ludowi zwrocic ziemie."
Wyasygnowano wowczas 8 milo
now funt6w sterling6w ma poaycz-
ki tym irlandzkim zagrodnikom,
kt6rzy zechca kupic cd lord6w
dzierzawiona ziernie. Taxa sama
kwote wyasygnowano po raz wt6ry
VT. 1898-ym, VT. 1891 ustano-
wiono stata komisye (Congested
Districts Board) dla wykupna zie-
mi cd landlord6w, rozparcelowania
iej i osadzenia ma niej chlop;w,
kt6rzy sic zobowiqza ptacic skar-
bowl tytufem amortyzacyi pro-
cent6w po 3 procent pozyczonej
sunny przez lat 40. Do dyspOzy-
cyl tel komisyi dano 81 milion6w
funt6w sterling6w. Razem tedy
do dnia dzisiejszego wydaf rad
angielski ma kolonizacye irlandz-
kich chtop6w 4l milion6w funt6w
sterling6w, czyli CORA 200 Milo
now dolar6w. Ia te sumo osadzo-
no ma ziemi, jako jej wEascicieli,
10000 chtop6w-czynszownik6w,
jest zas ich wszystkich pol milo
ma, vice ci, kt6rzy pozostali czyn-
szownikami, domegaja sic takze