Ameryka. [volume] (Toledo, Ohio) 1893-1902, 1902-06-14
SPRAWY BIEZACE
FUNDUSZ KOLONIZACYJNY.

I'D cele KOlOnlZaCyJne fruSlecn ZacnO-
dnich Poznanskien-z sunny 200 Milo
nw6 do $50 milion6w nlarek.
Przybywa wiec znowu rzadowi pruskie-
mu, wtasciwie komisyi kolonizacyjne],
$50 milion6v marek dla 'naglacej potrze-
by naiozenia tamy zmianle W stosunku
narodowosci, niekorzystnel ola njemczy-
zny.' wyznaczonej na ten eel dawnej
sunny 200 milion6w pozosta}o do rozpo~
rzadzenia zaledwie II, zamierzony Gel
nawet W drcbnej czesci 'nie zostaf doko-
many"
Nowy fundusz ma stuzyt dIa dw6ch ce-
: low: II rozszerzenia i wzmocnienia do
tychczasowej dziatalnosci komisyi koloni-
zacyjnej y mnozenia posiadiosci koron-
nych, czyli tz. domen6w.
Nova akcya kolonizacyjna erozi Pola-
kom Prusach powaznem niebezpieczen-
stwem. Me nalezy iednak rozmiar6w je-
go i znaczenia przesadzac.
Dotychczas kolonizacya nabyfa okofo 3
procent ogolnego obszaru Poznaliskiego i
wzgledna strata wfasnosci zemskiej, DO
komisya oil wfascicieli Niemc6w w osta-
ledwie kilka majatk6w ziemskich Men,
cy zas kilkanascie.
i Do ostatnich niemal czas6w obszar VIA
snosci polskiej W panstwie pruskiem kur-
czyf sic stale Doszfo do tego, re W pozna1i-
skiem nalezy do Niemc6w okofo 10 proc.
obszaru wtasnosci wiekszej a okofo 45
proc. wlasnosci mnejszej. W Prusiech Ia
chodnich, wfasnoSc wieksza polska wynosi
zaledwie 10 proc. og6lnego obszaru, a dro-
bna okofo 33 proc
.Tnct fo otr1i 1iu,io 70 + c,,,,4,,x, ToJpo
czesnie nalezy zaznaczyc. ze wfasne W
koncu ubiegtego wieku: epoce l6etniej
dziatalnosci komisyi koonizacyjnej odwie-
czny "Drang mach Osten'' zatrzymaf sic,
a nawet tn ovdzie zaczyna sic cofac. Me
ulega watpliwosci fakt. re procent ludno-
sci polskiej rosnie stale Jak wykazuie
sprawozdanie urzedowe. zmniejsza sic, acz-
kolwiek neznacznie. obszar w1asnosci ME-
: mieckiej. Cd 1897 do 1900 stracifa ia VIA
snosc Poznanskiem Is, 9O7 hektar6w ze
swego obszaru, W Prusiech Zachodnich
l4,63O hektar6w
TO dowodzi re Polacy zaczynaja juz wy
kupywac ziemie od Niemc6w, jak szcze-
g6ty sprawozdania urzedowego stwierdzaja
wykupuja przewaznie posiadfosci drobne
Zmiana byfaby widoczniejsza, gdyby ma
bytkom polskim ME przeciwdziafafa komi-
sya kolonizacyjna; gdyby zarzadzenia s. tu-
czne ME przeszkadzafy naturalemu wsp6f
zawodnictvu dw6ch narodowoEci
Komisya kolonizacyjna ruguje ziemi
zywio} polski To rugowanie sprawifo po-
srednio, re po miastach wzrasta zywiof pol
ski. Handel prZemys1 polski powoli sic
rozwija ponimo bardzo niepomyslnych wa
runk6W.
komisya kolonizacyjna podniosia zna.
cznie ceny ziemi W Poznanskiem Prusiech
Zachodnich. Wskutek tego podwyzszenia
wfasciciele ziemscy, Niemcy, zaczeli dzi-
siejszych, trudnych dla rolnictwa czasach
-sprzedawac majatki swe komisyi, gdy
ia kupowac ME chciafa-Polakom Rozwi-
nefa sic miedzy Niemcami spekulacya Ma
kapitafy komisyi. Zaszargan W interesach
Junkrowie, grozac, re sprzedadza majatki
Polakom, zmuszaja komisye do nabywania
ich posiadtosci po wysokiej Genie.
Zaznaczafy to nieraz pisma niemieckie
dla zapobiezenia spekulacyom, ostabiaja-
Gym wfasnosc wieksza niemiecka, Rad pru-
ski zamierza obecnie nietylko ma koloniza-
eye nabywac majatki, ale i ma tworzenie
d6br panstwowych kt6re beda jedynie
Niemcom wydzierzawiane.
kolonlzacya nowymi srodkami ME
zmniejszy znacznie obszaru w}asnosci pol
skiej, moze nawet ME uszczupli go wca-
le, jezeli odpornosc bedzie sic nadal IT,
trwalac Zmniejszy sic zn6w obszar vie
kszej wfasnosci polskiej, ale drobna ma
dal bedzie sic rozrastac.
Niebezpieczenstwo, jakiem grozi Pola-
kom kolonizacya niemiecka, ma przewa-
znie charakter polityczny. Me wyruguje
ona ziemi, ale, prowadzona planowo,
zmieniac moze W pojedynczych powiatach
stosunek zywiofu polskiego do niemie-
ckiego.
DIS juz grozi niebezpieczenstwo, ze
przy zbizajacych sic wyborach do sejmu
pruskiego Polacy stracq pare mandat6w
" okregach, ktore dotychczas Polak6w
wybierafy. Wskutek, dziaialnosci komisyi
kolonizacyjnej, wspierajacej istniejaca ge-
ometrye wyborcza,'' Polacy beda tracii
mandaty do sejmik6w powiatowych sej-
mu prowincyonalnego.
Ale te straty ME maja wielkiego znacze-
MIA. Ami W instytucyach samorzadu, ami "
sejmie berlinskim, AMI wogole ma drodze
parlamentarnej ME moze ludnosc Pru-
sach prowadzic skutecznej walki swe pra-
IVA, ME moze spodziewac sic poprawy swe.