Ameryka. [volume] (Toledo, Ohio) 1893-1902, 1901-01-26
,JUBILEUSZ PRUS.

JUBILEUSZ PRUS.
Prusy zaczefy wlasnie obchodzic dw6ch-
setletni jubileusz istnienia swojego, jako
kr6estwa, gdy depcsza Osborne odwola-
la cesarza Wilhelma do foza umicral lacej
kr6lowej Wiktoryi. Fakt, kt6rego pamiatke
Prusy obchoIza, jest scisle zlaczony dzie-
jami Polski. Gdy Hohenzollernowie pru-
scy stall sic spadkobiercami pokrzyzackich
ketler6w. przeszedf ma mich takae stosu-
mex lenniczy ostatnich wzgledem Polski.
Panowie elektorowie pruscy musieli kazdo-
razowo skfadac hold kr6Iom polskim
Prus Kr6lewskich. Dopiero Fryderyk Viii
helm I. zwany Wielkim Elektorem, ko-
rzystaJac k}opotliwego pofozenia Polski
W poiowie wick Eu XVIIgo. uchylif sic cd
zlozenia hoidu Janowi Kazimerzowi.
Stosunek lenny jednak pozostai i o zerwa
niu 90 ME bylo mowy "a panowania Sobie
sliego. Gdy jednak po smierei tego kr6la
elektor saski August wystapif jake handy
dat do tronu polskiego, 6wczesny elektor
brandeburski Fryderyk III obiecaf mu
sekretnie swoje poparcie podczas elckcyi
W zamian "a niesprzeclwianie sic zerwa-
niu stosunku lenniczego do Polski. Stane-
Ia tajna umowa August otrzymal popar-
Gle re strony posfa pruskiego. TAX wiec
August II juz jake kandydat zdradzaf
zg6ry Polske, ukfadajqc sic iej wrogiem
ma jej niekorzysc. Ia mniejsze przestep-
stwa Anglicy Francuzi kr6lom swoim
gfowy ucinali.-August dotrzymaf obie-
tnicy. Gdy bowiem W roku l7Olym Fryde-
ryk ogfosif sic krolem pruskim, co pociq-
gnefo "a SODA wszelkie zerwanie zalezno-
Sci Prus Cd Polski, Rad kr6lewski nie tyl-
ko ME zagrozif wojna, lecz nawet ME pod
niosf protestu
Dalszy rozw6j Prus wiadomy. Zywiac
sic rozrastajac kosztem Austryi, Szwecyi,
Polski, Saksonii i Hanoweru, Prusy uro-
sly drobnego ksiestwa do rozmiar6w wiel-
kiego mocarstwa. Doprowadzone roku
1SO5ym do ruiny skazane ma zagfade
przez Napoleona. zostaiy uratowane przez
cara Aleksandra Igo, kosztem kawaika
Polski kt6ry musiaty oddac zpocza tku
Ksiestwu Warszawskiemu po upadku
NapoIeona odstqpic Rosyi. Stojac na stra-
zy reakcyi despotyzmu W srodkowej Eu-
ropie, Prusy szfy wiernie W ogonie Rosyi
tworzac jej aryergarde Cd strony zacho-
dniej w iatach 1S3O-31ym Prusy odpfa-
city Rosyi "a opieke wszelaka tajna pomo-
ca przeciwko Polakom.
Dopiero wielkiej pamieci rok 1S4Smy,
zmuszalqcy Rad pruski do nadania kon-
| stytucyi, powofaf to panstwo do nieco wyz-
szego typu zycia politycznego. Konstytu-
cya jednak re wszystkich panstw niemie-
ckich najsfabiej przyjefa sic W Prusach.
Pozostafo tam liczne slime stronnictwo
antykonstytucyjne ktore potrafifo na sa-
mym wstepie nadac konstytucyi pruskiej
charakter jaknaJ Jbardziej reakcyjny. W
ciagu lat nastepnych wewnetrzne dzieje
Prus So ciagfa walka wstecznictwa zy-
wiofami postepowymi. Konstytucye ma
szpikowano przez lat 40 taxa mnogoscla "a
strzezen, wyjatk6w praw wyjatkowych
it'd, ze obecnej chwili Prusy przedsta-
wiaja ciekawy wstretny okaz panstwa,
kt6re ME ma SHY ami odwagi zdeklarowac
sic stanowczo, czem jest bye chce. Przy
pozorach zewnetrznych wolnosci i rowno-
sci politycznej Prusy praktykuja ma kaz-
dym kroku despotyzm rosyjski bez rosyj-
skiej otwartosci.
Wykierowawszy sic przy moralnej pomo-
cy Rosyi ma zwyciezce Austryi Francyi,
Prusy rzadza Europa srodkowa przy po-
mocy szumneJ nazwy Cesarstwa Niemie-
ckiego. Obecnie So zaangazowane W tru-
dnej niebezpiecznej robocie powolnego
pochfaniania' cafych Niemiec, ktorych
uczciwa sympatyczna ludnosc zakazaja
jadem krzyzackiej polityki, Przyszfosc do
piero pokaze, czy Niemcy ulegna spadna
masowo do poziomu Prusakow czy tez
Prusy beda musiaiy wzniesc sic do pozio-
mu prawdziwej niemczyzny. Ruch sepa-
ratystyczny przeciwko Prusom istnieje W
Niemczech pofudniowych odbija sic W
lsejmie Rzeszy Niemiechiej. TAX jak jest