Ameryka. [volume] (Toledo, Ohio) 1893-1902, 1901-03-30
PRZEGLAD POLIHYCZNY
&c SCHWAB I CARNEGIE.

L
Ludzmi, kt6rych ubiegfym tygodniu
naiwiecei m6wiono pisano W Ameryce,
sa obywatele F. Schwab Andrew Carne-
gle. Pierwszy, cztowiek jeszcze mtody, 70
stat obrany dyrektorem trustu stalowego
pensya roczna million dolar6w. Jest to
naiwyzsza pensya, jaka kiedykolwiek po-
bieraf urzednik. Przenosi ona dwadziescia
razy pensye prezydenta Stan6w Ii. die
vice razy pensye prezydenta Rzeczypospo-
litej Francuskiej. Opinia publiczna uczuta
sic dotknieta takiem wywyzszeniem stugl
trustu ponad pierwszcgO sfuge narodu
pisma zaczety rozwazac ma seryo, czy RE
czywiscie praca pana Schwaba wiecej war
ia ma pieniadze Cd piracy pana Mckinleya.
Naszem zdaniem take por6wnanie ME
ma ma jmnieiszego sensu Wmtoscl piracy
pfAzydent6w ME MONA mierzyc ma dola-
ry Niema takich pieniedzy ma swiecie
kt6remi MONA byfoby opfacic dzia}alnosc
Lincolna podczas wojny domowej, lub pra-
ce takich wodz6w jak Washington i Grant
ma polach bitew. Wszystko to jedno. lie
i'm placono, Ich nagroda jest niesmiertel-
nose history, pamiec i mifosc W ser
each pokoIeh. Byli tez tacy prezydencl,
kt6rych praca ME by1a warta itych $4,000,
kt6re pobierai, Natomiast wartosc piracy
rJeaei ten czfowiek moze, jak powiadaja,
zrobic dla trustu piec milion6w rocznie
wiecei. niz kazdy inny, to jest "a co daG
mu million. Spofeczenstwo, kt6re ME umie
zaradzic tworzeniu sic funkcyonowaniu
trustu. obracaiacego miliardami dolarow,
mic ME ma do gadania Z racyi pensyi, kt6-
re ten trust chce moze pfacit swOim urze-
dnikom.
Druga znakomitost, A. Carnegie naro-
bif hafasu swoja spaniafomyslnoscia. Ia
lat 40 piracy zrobif okragfych 200 milion6w,
obecnie. Vycofawszy sic Z interesow, roz
dat re 20 milion0w ma urzadzenie bibliOteE
W r0anych miastach. Dwiescie milion6W
Carnegiego representing rezultat piracy
2Ostu miion6w ludzi przez dzieh jeden
gdyz przecietna wydajnosc piracy dojrzaie
90 czfowieka wynosi dzisiaj okofo dziesie
ciu dolar6w dziennie. Oddajac dziesiqt;
czesc swego majatku na cele publiczne
Carnegie Zwrocif ludzkoSci prace dziennt
dwSah milion6w ludzi. O tyle wiec mnie
obywatel Carnegie winien ludzkosci. Do
brze to Jest bezwatpienia oddawac na sta
rose to. czego sic ME zrobifo samemu da
nam Boze jaknajwiecei takich milione
row. A jednak byfoby jeszcze O wiele lie
piej, gdyby zapanowat taxi ustr6j spotecz
nv. ze by mkt na starosc mic nikomu nj
byf winien mic nikomu ME potrzebowa
oddawaC.
Szkoda ze miedzy mani ME ma takic
dymisyonowanyc milioner6w. Ameryka
min. rozeirzawszy sic po kraiu swoim. nj
znaIatz juz innego uzytku dla swoich milic
now. lax biblioteki muzea. Szkofy in
sa. szpitale takze koscioty So, nedzy ktt
ra lest wszedzie, ME wyleczyIyby milic
ny; wiec sic pcha grosz Iudu W piekne br
dynki pod ksiazki obrazy. Polak W polo
zeniu Carnegiego ME wiedziafby czego 81
chwycic Szk6t ME pozwoli1yby mu zakfs
dac rzqdy. DO to ich przywilej. BiblioteE
ME ma weleby sic przydaty, DO lud jeszcz
ME "a mocny ma ksiqzce. W kt6rqby 81
tylko strone zwr0cif polski Carnegie, wszf
dzieby mu Moskal albo Niemiec nastap
ma palce Me pozostafoby mic innego, ia
rozdaG miliony ma drobne wsparcia i ia
muzny bez zadnego pozytku trwafego dl
narodu. albo, co najlepsze, przelac GAIA 81
me do Skarbu Narodowego, ia wake t,
mi ktorzy dobroczynnosG nawet pod swc
ia wzieli opieke. Ale MECH sic ME DO,
Niemcy Moskale. Me znajdzie sic nj
Sym narodzie taxi, coby miliony rzuc
odrazu na sprawe narodowa. Miliony S
znaida; lecz urosna one powoli z gros2
wdowich ludu ubogiego. Sa W Polsce |,
DIE bogaci, ME tax wprawdzie jak Carn
gle, lecz zawsze dose, ably, zebrawszy s
kilkudziesieciu, narobic wieIkiego kf
potu radon zaborczym. Trust polityczr
kapitalem mp. stu milion6w, mogfby pc
dobrym kierunkiem, wymusic ma rzadac
niejedno ustepstwo dla narodu. Lecz na
milionerzy ieszcze ME wiedza tego, re it
miliony to praca ludu. A moze wiedz
lecz tylko udaja, re to ME ich rzecz woj
wac gwaftem uciskiem.