Ameryka. [volume] (Toledo, Ohio) 1893-1902, 1901-06-15
PRZEGLAD POLlTYCZNY
TRZECI TERMIN

Gdy preZydent wybraf sic podroZ 20
acknowledgement stanach pofudnia i "a
chodu, zrozumiano wszedzie, re ia wycie-
czka byfa pierwszym krokiem zaczepnym
novel Rampant wyborczej rzeczywiscie
zaledwie dostojny politykier wrocii do swej
stolicy, co prawda nieco PREDICT, niz sic
spodziewaf, zaczynaja odzywac sic gfosy,
kt6rych dzwiek fafszywy, jak zgrzyt zelaza
po szkle, musi bolesnie razic ucho kazde-
60 przyjaciela wolnosci. Gfosy te podsuwa-
| ia ludowi Stanow Zi. tylko diva stowa; ale
W tych dwoch wyrazach tkwi wiecej tresci,
niz W dfugich wielkich mowach broszu-
rach. TIE diva wyrazy sa:- trzeci termin !!
Znany senator Chauncey Depew wyrazif
niedawno publicznie swoje przekonanie,
re przezydent Mckinley powinien starac
! sic trzeci termin re dostanie go nape-
VINO. Wtych dniach znany cztonek kongresu
Grosvenor nazwaf zwyczaj trzymania sic
tylko dwoch termin6w przesadem. Trzeba
raz, VIOLA ten maz stanu, ,zerwac tym pre-
sadem, re istnieje jakoby jakies prawo ME-
pisane, pochodzace Cd Waszyngtona, Ia
braniajace prezydentom ubiegania sic O
trzeci termin. Dalej tenze wielki polityk
oswiadcza, re Washington ME przyjat no.
minacyi ma trzeci termin jedynie dla tego
re ME byf pewny zwyciestwa. Wolaf vice
cofnac sic zawczasu, niz przegrac. Me u
lega zadnej watpliwosci, re po tych pierw-
szych strzafach, gfosy "a trzecim termi-
mem beda coraz to czestsze. Rzecz to jest
nova trudna. Trzeba wiec i'm be-
die zaczac wczesnie pracowac wytrwale,
ably przyzwyczaic lud do tel mysli, ably u
kofysac uspic jego nieufnosc oba-
wy. Lecz i strona przeciwna tez ME.
Przyjaciele wolnosci politycznej prawdzi-
wi wielbiciele instytucyj kraju tutejszego
powinni take zawczasu zwracac ludowi u
wage ma grozace mu niebezpieczenstwo.
Zostawmy tymczasem Waszyngtona jego
teorya W spokoju,. Mech politykicrzy kapi-
talistyczni m6wia nim co sic i'm spodo-
ba. Sfawy mu przez to ME ubedzie histo-
rya zawsze pozostanie historya. Zastanow-
my sic natomiast mad kwestya trzeciego
terminu niezaleznie Cd wszelkich tradycyj
historycznych. .-Trzy terminy dla jednego
czfowieka-to przecie dwanascie lat wfadzy
mad krajem jego sifami, to prawie poi po,
| kolenia rzad6w jednego cz1owieka. Gdyby
termin prezydentury trivial tutaj tylko rok
jak W starozytnym Rzymie, lub dzisiejsze.
Szwajcaryi, albo najwyzej diva lata, jak W
dawnej Kartaginie, to ME byfoby czem
, movie. Try lata czy szesc, czy nawet O.
STEM ME wielka r6znica. Lecz lat dwana
scie to prawie przecietna dfugosc panowa
MIA europejskich monarchow
Gdyby wfadza prezydenta Stan6w Zj.
byfa tax mafa, ia mp. wfadza prezydents
Szwajcaryi, Francyi, lub kr6la Anglii, tc
. W takim nawet razie oddawa6 ia rece
jednego czfowieka ma lat dwanascie zna
czyfoby kusic tego czfowieka, ably wbrev
konstytucyi staraf sic te wfadze zwiekszyt
rozszerzyc. Lecz rzeczywistosci wfadzs
prezydenta tym kraju jest bardzo zna
czna. Przewyzsza ona swoja rozciagfoscis
nietylko wfadze prezydentow dwoch re
publik europejskich, lecz nawet wfadzf
niektorych monarchow konstytucyjnych
!, W Anglii mp. kr6l jest tylko figura Cd repre-
zentowania panstwa. Rzadzi krajem ga
binet ministr6w, wysziy iona wiekszosc
parlamentu. To samo jest we Wfoszech, v
Szwecyi, naturalnie we Francyi. Lee;
ME tax jest Stanach Zjednoczonych Tu
tai w1adza wykonawcza naprawde spoczy
wa reku prezydenta. On sam dobiers
sobie cafy cabinet laden czfonk6w jegc
gabinetu ME jest jednoczesnie czfonkien
kongresu. W swoim zakresie prezyden
Mckinley jest bez porownania mocniej
: sly i swobodniejszy niz mp. krol Ed
ward lub prezydent Loubet. Pochodzi te
stad, re budowniczowie tutej jszej rzeczypo
spolitej brali sw6j wz6r prezydenta ME
drobnych republik nowozytnych, ktore jus
W wieku XVIIIym istniafy W Europie
lecz wielkiej republiki starozytnej-z
Rzymu. Rzym zostaf republika po obale
niu monarchii przez rewolucye ludowa
Lecz republikanizm Rzymu polegaf nie
ma zmniejszeniu wfadzy naczelnika pan
silva, lecz ma skroceniu terminu podziale
wfadzy miedzy dwie osoby. Ma miejsce
] krola stanefo dw6ch konsulow terminen
jednorocznym. Wfadza zas tych konsul6v
pozostafa zasadzie tax wielka, jak wfadz;
dawnych krolow. Ot6z tworcy rzeczypospo
litej amerykanskiej: wzorujac sic n,
4 dawnych rzymskich konsulach, nadali pre-
/ zydentowi wielka niezaleznosc cd kongre
su znaczna wfadze, natomiast ustano
will termin czteroletni Me wzbronili on
drugiego terminu re wzgIedu ma to, re cza
/, sami okolicznosci mogfy sic ufozyc tax, i;
!, dla dobra kraju bytoby lepiej, ably jeden
ten sam czfowiek pozostaf przy w1adzy
przez czas dfuzszy. TAX mp. podczas woj
ny domowej. Prezydent Lincoln, ktory "a
czaf te wojne, wykazaf takie zdolnosci ia
: ka moe charakteru, re dla kraju byto le
L IL LIZ. L