Ameryka. [volume] (Toledo, Ohio) 1893-1902, 1901-09-07

Do takich gios6w zaliczyc nalezy arty-
kuf bardzo rozpowszechnionego pisma
9 'Frankfurter Zeitupg'' powtorzony ma
stepnie prawie przez wszystkie gazety ka-
tolickie wolnomyslne W Niemczech. Ar
tykuf ten pojawi} sic nastepuiacego po-
wodu:
W Poznaniu postanowiono zburzyt Geese
starych murow fortecznych. otaczajacych
miasto, vice zaraz rozpisano licytacye ma
zburzenie tax zawnej bramy oerlinskiei''.
Wszystkie oferty przedstawione przez Po-
lakow, Cd razu odrzucono, wybierano zas
tylko miedzy ofertami niemieckiemi ro-
bote oddano Jakiemus przedsiebiorcy z
Gdanska, Otoz tego powodu Frankfurt
ter Zeitung" powiada, re takie postapienie
ofertami polskiemi jest prostem nastep
stwem stosowania sic rzadu do zyczen ha-
katy. Jednakze spefnienie tych zyczen,
czyli systematyczne przesladowanie Pc!a-
k6w ma wszystkich zgofa polach, wytwarza
wlasnie te "agitacye polska', ma kt6rej l.
stnienie Rad sic uskarza. Jezeli sic chce
usunac te agitacye, trzeba uchylic przyczy-
n.y. kt6re ia wytwarzaJa, trzeba uwzgle-
dnic uprawnione interesa polskiej ludno
sci, ME okazywac jej ma kazdym kroku, re
ona sic skfada Jul nawet ME obywateh
drugiej klasy, lecz poprostu 2 jakichs wy
kletych jednostek Polityka hakaty, zkt6-
rel Rad zrobif system, podniosfa sity mo-
ralne narodu polskiego; wzmocnifa jegc
narodowe poczucia, ME tenn znaczeniu,
o Jaklem prawi hakata, to znaczy, re mie-
dry Polakami niema skfonnoSci do jakich
niebezpiecznych dla panstwa rewoiucyj-
nych zamiar6w; ale wzmocnito sic to naro-
dove poczucie W tenn znaczeniu, re Polacy
dis sa wiele niz dawniej odporniejsi, na
atakl germanizacyjne. A odporniejsi So nie
tylko pod wzgledem idealnym ale takze
jako sifa ekonomiczna.. "Wszyscy, ktorzy
cd lat wielu dobrze znaja nasze wschodnie
kresy a sa 0 tyle madrzy i doswiadczeni
re moga bye bezstrnnnymi, utrzymuja
zgodnie, re pred bismarkowska wojna z
Koscio1em katolickim juz sic byt rozpa-
daf polski narodowy organizm; brakfo mu
wszelkiej sp6jni Polak ma kazdym kroku
spotykat sic Niemcem katolikiem, z kt6
rym sic zgadzaf we wszystkich kwestyach
jezeli byt czfowiekiem wierzacym: takich
Ijednak wowczas by1o bardzo mafo; olbrzy
mia wiekszosc ludzi wyksztafconych mie
dzy Polakami zupefnie obojetnie traktowa
Ia wszystkie kwestye wyznaniowe ci nj.
czem sic ME r6znili Cd Niemc6w prote
stant6w, poniewaz sobie co chcf
m6wia-zdrowy patryotyzm jest tylko tam
gdzie jest zdrowa wiara, przeto tez W owe
czasy patryotyzm polski byi bardzo letni
Ledwo Bismark zaczepif wiare, wnet pod
niecit patryotyzm, odtad szto juz W. tyn
kierunku coraz dalei dalej. [ oto doszli
smy koncu do tego dzieki hakacie, ze
dis zaden Polak ME patrzy ma zadania
wygody zycia przez okulary niemieckich
filozof6w, przyrodnikow estet6w-kazdy
Polak zrobif sic. religentem patryota
Trudna waIka takiem spofeczenstwem
Ze trudna, to nietylko nasze zdanie. Przec
kilku dniami Jednym dziennikow poi
urzedowych spotkalismy sic re zdaniem
ze ::tak ieszcze niedawna gospodarcza bez
silnosc Polakow ustawicznie znika, uste
puiac miejsca wytrwafosci energii''
To po1urzedowe oswiadczenie jest bardzc
znaczace. Oto juz dwadziescia kilka la1
Rad pruski, przy pomocy hakatyst6w, &
lakami, osfabia ich, tepi-i W koncu mus
sic przyznac, re oni sa coraz silniejsi. Je
zeli Rad hakata sadza, re zdwojeniem
sieniem swej energi do dziesiatej potegi
zdoiaja zniszczyc Polak6w, to sic bardze
myla. Ci znawcy wschodnich kresow, {
kt6rych wspomnielismy wyzej, utrzymuja
re antypolski system prowadzi Rad do zu
pefnej porazki-i to jest bardzo zrozu
miafe, poniewaz odpychaniem niepodobns
nikogo przyciagnac do siebie. Jestesmy
pewni, re Rad to juz rozumie; utrzymy
wano, re kanclerz hr. Buelow, zaraz 20 ob
jeciu urzedu, zamierzai zaniechac przesla
dowania Polakow, ale sic przelakf piekiel
nej wrzawy, podniesionej przez hakate
przelakf oburzenia, jake powstafo wsr6c
Niemc6w opanowanych szaiem szowinisty.
cznym-i nietyIko zaniechaf swojego "a
miaru, ale pospieszyf wyraznie oswiadczyt
re antypolska poIityka wchodzi do jege
programu. Bye moze, re tax byfo byt
moze, re Rad czeka, az namietnosc haka
tystyczna sama sic wypali. tymczasen
traktuje Polak6w jako wielkosc, kt6ra
MONA ma kazdym kroku pomiatac,'