Ameryka. [volume] (Toledo, Ohio) 1893-1902, 1901-01-26

Nieocenionym byi wptyw osobisty Wi
ktoryi na konsolidacye olbrzymiego impe-
ryum brytyjskiego. Jak dziki up6r ,Jerze-
go IIIgo najbardziej moze przyczynif sic
do oderwania sic Cd Anglii kolonij anne
rykanskich wieku XVIIym, tax miekka,
iscie kobieca reka, szlachetne SERGE Wi
ktoryi uczynify niezmiernie wiele dla przy-
yiazania Kanady, Australia i Afryki pofu-
dniowej do korony angielskiej. Autonomie,
graniczaca niepodlegfoscia, nadawaf tym
koloniom parliament. Charakter zas prywa-
thy Wiktoryi sprawiaf to, re dalecy, VOL
nj dumni kolonisci ME tylko ME wsty-
dill sic uznawac siebie "a poddanych
kr6lowej, lecz wszedzie duma odcieniali.
ze ich sovereign lady, ich najwyzsza pa
nj jest osoba, pred kt6ra kazdy gentel-
man musi odsfonic glove re wzgledu ma
jej wartosc osobista. Rozw6j Anglii, tax
wewnetrzny Jak zewnetrzny, "a panowa-
mia Wiktoryi byf bezprzyktadnym W die
jach. Cafy szereg reform, madrych wyso
ce iberalnych, znios1 W tym kraj ju przemo-
zny wpfyw arystokracyi utrwalif zasade
r6wnosci wszystkich wobec prawa Nalezy
to zreszta ME tyle do dziejow Wiktoryi, lie
do historyi Gladstonea w polityce zewne-
trznej Anglia dopiero "a Wiktoryi stanefa
wobec swojego gf6wnego problematu die
jowego, cd ktorego rozwiazania bedzie "a
lezec smierc lub zycie W przyszfosci. lynn
problematem jest kolosalny rozwoj Rosyi
i jej agresywna polityka na Wschodzie
Nar6d angielski ME rozumiaf i ME oba-
vial sic Rosyi ami w roku l795ym, ami
nawet 1S3Oym. Me byfo wtedy kolei
zelaznych i piaski Azyi Srodkowej uwa-
zano "a baryerye ME do przebycia. Zmiana
zaczela ukazywac sic po roku lS4Sym.
DIVA wielkiej wagi wypadki przypadfy W
tym wzgledzie ma panowanie Wiktoryi.
Pierwsza byfa wojna Krymska. Anglia
wsp6mie Francya powstrzymata zwyciez-
nopol; zniszczyfa fIote rosyjska ma Gar
mem morzu pobifa Rosye na jej wfasnem
terytoryum. Nalezy ubolewat, re piekna
te wojne zakohczono zbyt pospiesznie.
ME wyzyskawszy do gteDi zwyciestwa mad
Rosya. Historya wini W tenn wiecej Napo-
leona IIlgo niz Anglie, a przedewszy-
stkiem Austrye, kt6ra, juz zmobilizowaw-
sly armie. zawahafa sic W ostatniej chwi-
| Ii. Druga chwila stanowcza byf rob 1878,
gdy Rosya po zwycieskiej wojnle Tur,
kami stanefa pod murami Konstantyno.
pola. Wtedy flota angielska wpfynefa dc
Bosforu wojska rosyjskie musiafy cofat
sic z pod paszcz dziat angielskich pancer
nik6w. Tel chwii Anglia takze ME wyzy
skata nalezycie, zaco pokutuje teraz je
szcze bardziej odpokutuje W przysztosci
Me znamy ami jednego historyka najnow
szych czasow, kt6ryby ME pytaf re zdzi
wieniem, dlaczego Anglia ME wypowie
dziafa Rosyi wojny W grudniu lS77go 70
ku, gdy kwiat armii rosyjskiej zginaf pod
Plewna, a rubel spadf do wartosci 40 ko
piejek. Taxa sposobnosc zdarza sic raz ns
lat sto, albo rzadziej. Przyszfosc dopiero
odpowie ma to pytanie. O lie wiemy dzi
siaj, lwia czesc why ponosza angielscy
liberali Irlandczycy 6wczesnym parla
mencie. Pierwszym zawsze zal byfo picnic
dzy ia przedsiebiorstwa ME przynoszace
ma razie stu procent zysku, drudzy-natu
ralnie sprzyjai Rosyi. Zato p6zniej, W 70
ku lSS5ym, Anglia zatamowafa atak Rosy
ma Afganistan szachowaia Rosye wsze
die zawsze dose pomyslnie i energicznie
az do nieszczesnej wojny z Transwaalem
Historya zakulisowa tel wojny ME jes
jeszcze znana. Iwazywszy, re wraz po ME
przyszfo do zatargu Chinami, kt6ryn
Rosya zdobyfa Mandzurye, MONA przy
puszczac, re ma odwage prezydent6v
Krugera i Stejna wptynefo cos wiecej
nizs swiara W mestwo celnosc strzelcov
oranskich traswaaskich.