Zgoda = Unity. [volume] (Milwaukee, Wis.) 1881-1901, 1901-10-17
Rok 20.
Uwagi Y pOwOdu prOcesu
tOruIiskiegO.

Proces torunski mlodziezy gim-
nazjalnej musi wzbudzic W spole.
czenstwie naszem powazne reflex.
sic.
Mozemy bye dumni tych "prze-
stepc6w", ktorzy zasiadali tam ma
iawie oskarzonych Ci "przestep-
cy" to dowod, ze upodlenie tch6-
rzostwo ME skazily charakter6w
m!odziezy polskiej W zaborze pru-
skim, re ME rozwielmozniiy sic
wsrod niej objawy karjerowiczo-
silva, ia psia starosc, kt6ra jest tax
bardzo rozpowszechniona wsr6d
wychowancow systemu Bobrzyn-
s6ego.
Process miodziezy polskiej W To-
runiu przypomina nam procesy
gimnazjastow ma Litwie, z czas6w
miodosci Mickiewicza. w obu
wypadkach tax Whine pred
siedmdziesieciu kilku laty, jak o.
becnie poznahskiem, chodziio
miodziezy ME o beZposretlnie przy-
gotowanie powstania, ale wzmo-
cnienie ducha narodowego wsr6d
niej, przygotowanic sic do piracy
narodowej. TAX w zaborze pru-
skim, jak i rosyjskim. pierwszym
od kilkudziesieciu laty do dis dnia,
W drugim W nowszej dobie, roz-
poczeia sic otwarta walka szkofy
duchem narodowym wsrod mlo-
dziezy. Rzqdy zaborcze rozumieja
calkiem konsekwentnie, re wszyst-
ko to, co wzmacnia poczucie naro-
dove wsrod miodziezy sprzeciwia
sic interesom zaborcow jako ma
turalna konsekwencje musi mice
irredente W chwili do tego odpo-
wiedniej. Zrozumialem wiec Jest
ola mas to mieszanie faktow natury
niewinnej, bedacych co najwyzej
przekroczemem przepisow policyj-
nych panstwa, re zbrodnia pre-
ciwko panstwu.
Gdyby Rad rosyjski ME znisz-
czyi ruchu filaretow ma Litwie
wsrod mlodziezy, inny oddzwiek
czynu wywolsloby ma Litwie po-
wstanie lS30r.
Rzady zaborcze wiedza, co ro-
biq my ME powinnismy sic lu-
dzic, powinnismy wiedziec, re ich
ucisk jest naturalnym wynikiem
zaboru i wytworzyc odpowiednia
odpornoSc, przeciwdziaianie.
Charakterystycznem jest zezna-
ME dyrektora gimnazjum, ma zapy-
tanie prokuratora, czy gdyby wia-
dza szkolna wiedziala, re istnieje
zwiazek, kt6ry ME ma zadnego in
nego celu, jak nauke historji lite
ratury polskiej, bylaby czionk6w
ukarala, odpowiedzial: TAX! my
Sic, ze czlonkowie byliby wydaleni
gimnazjum'. Ma dalsze pytanis
prokuratora czy, gdyby uczniowie
byliby sic udali prosb9 do dyrek-
tora O pozwolenie zaiozenia towa-
rzystwa W celu uczenia sic historic
literatury polskiej, bylby odmo-
vii pozwolenia, dyrektor odpowie-
dial: ,,Niezawodnie bym odm6wil,
gdyz po pierwsze: uczniowie pola-
cy historji polskiej wiele wiecej
umiejq, niz wiedzieG powinni; po-
wtore, poniewaz ME umiejqc po
polsku. ME mogl bym ich kontro-
lowaGp'
Me ulega w9tpliwosci, ze my
polacy umiemy lepiei naszg histo-
rje, niz tego by wymagaly interesy
rzqdow zaborczych. Wspomienie
samodzielnego bytu panstwowego
| jest i bedzie u mas jednym pier
wiastk6w. wytwarzajqcych dqzuos6
do tego bytu. Daremnie ministe.
sjum oswiaty W Rosji uklada po-
dreczniki historic specjalnie Ola
szk6i ,,kraju zachodniego".
Iadne zohydzdnie naszych die
j6w, ami ten fakt, se upadek bytu
pahstwowego zastai mas W okresie,
W ktorym ME rozwiazalismy jeszcze
sprawy wloscianskiej, ,ie zniesli
pahszczyzny ! poddafstwa chop
skiego ME zneutrslizuja tego
wpiywu, ktory ma ma nasza wy.
| obraznie dziesiec wiek6w bvtu nan.