Ameryka. [volume] (Toledo, Ohio) 1893-1902, 1900-04-21
Przeglad Polityczny.


jacy wyspie Portoryko nova kon-
stytucye. Wedfug brzmienia blu,
wyspa ia ME jest ami stanem, AM
terytoryum, lecz "wfasnoscia'
Stan6w Zjednoczonych. Guberna-
tora i wyzszych urzednikow, ora2
czionk6w izby wyzszej W legislatu-
RE mianuje prezydent: lud wyspy
wybiera tylko czfonk6w izby niz-
szej. Taryfe celna dla handlu wy
spy re Stanami II. ustanawia kon-
gres; ludnosc mieiscowa ME ma
mic do postanowienia W tel sprawie.
Rzecza jest pewna. ze Portory
czanie ME beda zadowoleni takie-
go obrotu swojej sprawy. Ale sami
sobie beda winni, re zywili ma
dzieje przesadzane. Me buntowa-
Ii sic przeciwko Hiszpanii, ME
prowadzili Z MIA wojny; ME utwo-
rzyli zadnej wfasnej SHY zbrojnej,
kt6ra choc odrobine musianoby
sic iczyc. Przeszli rak do rak
biernie, jak rzecz, jak zwierze do
move: postapiono vice mimi. jak
Z rzecza wszystko jest W porzad
ku. K.to ME wyla1 ami jednej kropli
krwi wfasnej cudzej Ola poprawie-
mia swojego bytu politycznego, ten
ME ma prawa skarzyc sic na kogos,
ze mu tego bytu ME poprawif.
Inaczej przedstawia sic ia kwestya
punktu widzenia ludu Stan6w
Zjednoczonych. Przecietny obywa-
tel tel rzeczypospolitej ma prawo
spytac kongres prezydenta, co
oni wfasciwie zrobili z pieknemi
tradycyami flagi amerykanskiej.
Powszechnem przekonaniem W kra-
iu zagranica byfo az do tel chwi-
Ii, ze flaga amerykanska reprezen-
tuje ME biznes, lecz cos cafkiem
innego, cos bez por6wnania wyz-
szego. Przywyklismy wszyscy uwa-
zac ja "a symbol najlepszego ma
cafym swiecie ustroju polityczne-
60, opartego ma prawach czfowieka.
Dlatego wfasnie, ze tax by1o dotad,
ogromna wiekszosc ludu Stanow
Zjednoczonych zgodzifa sic ma po-
lityke ekspansyjnq. Dopoki VIE
rzylismy, re choragiew amerykan-
ska niesie "a SODA wszedzie wyzszy
lepszy ustroj polityczny, cieszyi-
smy sic Z jej postep6w ma wszyst-
kie strony swiata. Niechby soble
GAIA kula ziemska zorganizowafa sic
W jedna wielka rzeczpospolita pod
cieniem sztandaru amerykanskiego
i opieka konstytucyi Waszyngtona,
Jeffersona i Lincolna, mawiali-
smy do przeciwnik6w tax zwanej
ekspansyi, a jeszcze byfoby lepiej,
niz obecnie jest ma swiecie. Ot6z
awantura z Portoryko ma te brzyd-
ka strone, re uderza W sam srodek
powyzszego rozumowania. lsc pod
skrzydfa orfa amerykanskiego pc
to, ably ci ten orzef wydziobaf O.
czy, to srednia przyjemnosc. To-
stac czyjas wfasnoscia. a ME m6dz
sprzedac swojemu wfascicielowi
swoich towarow bez opfaty l5-stu
cd sta wartosci, to juz catkiem ME
przyjemnie. Zrobic krajem zdo-
bytym ma nieprzyjacielu, co kon-
gres prezydent zrobili Z Portory- ]
ko, potrafifby i kazdy Francuz !
Niemiec i moze nawet Moskal. I
Gdzie u icha podziafy sic wznio- /
sic zasady konstytucyi amerykan- {
skiej, co sic stafo re sfynnem mo S
taxation without representation /
(nie moze bye podatk6w jezeli ME G
ma reprezentacyD IA kt6re walczy \
Ii Washington, Kosciuszko, La n
fayette i Putawski? Czy to wszyst- T
ko juz poszfo IA kupe rupieci, jake 4
hasta przestarzafe, ,niepotrzebne dla c
naszego praktycznego pokolenia? C
TIE pytania i wiele jeszcze innych b
nasuwaja sic przecietnemu obywa- n
telowi amerykanskiemu z powodu k
blu dla Portoryko. Ma szczescie i c
odpowiedz jest niedaleko. Mic d
ME zaginefo, mic sic ME zestarzafo u
z tego, CO uczynifo lud amerykan- 81
ski wielkim, a Stany Zjednoczone k
ziemia obiecana dla faknacych d
wolnosci. Wszystko to jest, DO W
co jest wieczne, ME moze zniknac. k
Me instytucye sic popsufy; zepsu- ST
Ii sic ludzie, kt6rym narod powie- P
rzyf je wykonywac i strzedz ich ma d.
kazywaf. ze kilka czy kilkanascie d:
trust6w, czy jak tam inaczej nazy- n
waja te zmije ssaca krew obecnego NJ
pokolenia, opanowafo pracodaw- cl
cow egzekutywe, ME znaczy to ii
jeszcze, re zfemu ME MONA tn "a ie
radzic. Dop6ki te potwory dawafy P
sic we znaki tylko robotnikowi 81
amerykanskiemu, stekano wpraw- W
lzie lecz cierpiano, pozostawiajac m
cafy trud zaszczyt XII
mimi; teraz. gdy tar CT
rnniU cia no dnIAra inlin rzoo11,1ao =.