Zgoda = Unity. [volume] (Milwaukee, Wis.) 1881-1901, 1900-08-09
ROk 49,.

osucia wlasnsj silly.
Kierowany t. mysla przewodnia, pior.
wszy saklada " Polsce ognisko wisdzy;
pragnto goraco, jak to " prostych leoz
wzniosiyoh ssowach giosi przywilej fun.
daoyjny, aby staio sic ono ,perla vie.
dzy przemoznej, aby wydawalo ludzi
dojrsalosOia rady znamienityoh, onot
o.doba jasniejacych, r6znej wiedzy kie.
runk6w pelnych. Mech bedzie nauki
zr6dism dobroOzynnsm, kt6rego ozer.
pae bsds mogli wszysOy pragnaoy sic
oswiecic."
w niespe@ra POI wiehu kr6l nio n
miejacy Pisae i czytat, speiniajao ostat-
nia ~ole ubostwianej istoty, podnosi i
utrwals mysl swego wielkiego poprzed-
nika. z przywileju kr6la, tych daw-
nyoh kart, pokrytych pyiem wicklow
tOhnis najwyssze poozuoie obowiazku
wsgledsm kraju.
,Dostapilismy panowania kr6lsstwa
polskiego, odebralismy korone, abysmy
toz krolestwo swiatiem nauki i uczo-
nyoh mesow oswiecili, kt6ryohby nsuks
jego bfedy wady wykorzeni6 inny-
mi narodami zrownac nam sic uda}o."
Byfo to 500 lat temu, W dobie, ktora
W pof6wnaniu obecna zowia barba.
r.yhska... Leoz to byiy najswietniejszs
ozasy naszej historic, okres niezwyklej
silly roswojo~ej, ssymilacyjuej, SHY
skupiania i przyoiagania, gdy pahstwo
Polskis beg waIki ziaczyio sic oscien-
mem, wrar MEM zaamaio potege zako.
nu, cyvilizowa&o nowo przyiaozons OBJ
szary...
Dzis po pieciu wiekach... istniejs kor.
dony graniczns i zabory. Dzis, W do
bis cywilizacji, niszwyklego rozkwitu
mysli ludzkisj, ma obszarze wiekszej
czssci dawnych ziem Rzptej wrs walka
ekstsrminaoyjna ma smierc zycis.
w zaborze pruskim pod hasiami WYE.
szej cywilizaoji rozpostarl sie Bismar.
kowski system nieublaganego tspienia
narodowosoi kultury polskiei. Dra-
pie.na i wysoko teOhnicznie stojsos sal-
tura pruska re szkoi wyrzuoiia jezyk
polski, zniosia nauczanie jego prywat-
ne; wydzierajac polakom ziemie pod
kopujao ich byt ekonomiozny, niss:..o
prase ciaglymi procesami nawst jua
drieciom usiiuje zakazsc "a posrsdnio-
TWEEN nauczycieli ludowyoh u,ywania
ojczystej mowy " zyciu domowem.
Me mogao W drodze prawodawos.j W
da6 wyjatkowyob praw dla polak6., "
ozynie wyjatkowe ssosuje praws.
w zaborze rosyjskim Rad prowadsi
bezwzgledna ! brutalns walke kulturs
nasza W oslu jej .rosyjssczenia ! znie-
prawia dusze ludu polskiego. Zsm-
knieto szkoiy i instytuOje naukows pol
skie. Zalo.ono szkoiy rosyjskis. w
szkoiach tych jezyk polski traktowany
jest jako obey ! wykiadany dzieciom
polskim po rosyjsku. Polak6w odsu-
nieto cd katedr szka srednioh j wya-
szyoh zak}adow naukowych. Uniwer.
sytet obsad.ono najlichszymi profeso-
rami ! wprowsdzono obowiazkows nau.
ke gramatyki rosyjskisj W pisrwszym
roku ma wszystkich wydziaiach. Nau.
cianie prywathe W jezyku polskim n.
wa4ane jest "a przestepstwo pahstwowe
w szkolkach ludowyoh wykiada ja pc
rosyjsku rosjsnie prawosiawni ucza
katschizmu reEgji katoliokiej. Pracs
mad oswiata ludu prowadzona " duchu
polskim uwa,ana jest "a zbrodnie stanu
! inteligencja zarowno jak miodzie,
okupujs ja caiym szeregism ofar, wy
syianiem ma krahoe Rosji lub ma oslo
dlenis " Syberji. Usunieto jezyk pol.
ski sadownictwa, administracji, n
stowsrzyszeh dobrocuynnyoh finanso'
wyoh, q nswet czesciowo wprowadzonc
jezyk rosyjski do semiparjow duchow,
nych. Cenzura Prswencyjns krepuj'
wolposc prasy ! li,srstory. tiouiac kaz
dy pr,sbiy.k .yrsrej wyci.
To Skrepowsnie slows, odbieranic
driochu mowy macierzystej, utrudnia
MO wyninru sprawiedliwosoi ! rozumie
ME psw sz,ssJp ~.r.,~oe lissssci
d!s Esorych iq,yk :~.y;,si jes. obcy
z.s" ss'cp'svisn.a da,J l'du l p'
ro,si.si. e = iat.;igsnsj> obos po
ni'wier. kosciols. gnqb'ssi' unit6w
wysysxu ekonomicznego, te ciagie "a