Zgoda = Unity. [volume] (Milwaukee, Wis.) 1881-1901, 1900-08-23
Finlandja i Polska.
tDokohozenie.l

ma zadne ustepstwa, ktoreby jej ~intere-
sowi klasowemu zaszkodzic mogly, ME
jest tax gsupia, zeby miaia pope}niac
samobojstwo. Przeciwnie, da1y i da-
aye must do coraz wiekszej centraliza.
eli, do coraz wiekszego ujednostajnia-
MIA stosunk6w wewnetrznych. Gdyby
nawet znalezli sic W Rosji p~olitycy,
ktorzyby zrozumieli zgubnos6 ola pan.
stwa tego pradu ME mogliby go juz
dis powstrzymac.
Finlandja do niedawna szczesliwie
unikafa ,zrownania W prawach i przy-
wilejach z rdzennymi ~(korennymi) oby-
watelami imperjum wszechrosyjskie-
GO. Carowie byli z niej zadowoleni,
DO sic ME buntowa}a i dawa}a i'm latwa
sposobnos6 do wystepowania niekiedy
we wdziecznej roll monarchy liberalne-
60 i konstytucyjnego, szanujacego pra.
wo. Nawet ponury i ograniczony A
leksander III szanowai odrebnos6 i
odrebnosc prawa ~Finlandji, chociaz sic
nieraz ma ME zzymaf. Dopiero ,,huma-
aitarny" i ,,liberalny" Miko}aj ii po-
zwoli} ma odarcie Finlandji z praw i
swobod, przez niego i jego poprzedni-
kow ~PoTeczonych i zaprzysiezonych.
Ale DO Mikoiaj ii jest po prostu "a
bawka W rekach wszechpoteznej biuro.
kracji, tytularnym samowiadca, ulega-
jacym pokornie wolf kasty urzedniczej.
Pc p~rowincjach nadbaltyckich przy-
szla kolej ma Finlandje. Biurokracja
rosyjska, przekonawszy sic, ze giadko
posz}a sprawl re zburzeniem gniazda
niemieckich baronow, cd $50 lat do
starozajacych caratowi MEOW stanu,
wodz6w i oprawcow ~postanowila "a
brat sic do lojalnych, ale przestrzega-
jacych scisle swej odrebnosci szwedow
i inn6w. Gdy ME udaia sic pr6ba pc.
wasnienia dwoch narodowosci, azeby
potem ~wystapic W roll rozjemcow i
,,oswobodzicieli'', poprowadzono atak
cd ~frontu, podkopuiac systematycznie i
obalajac podstawy odrebnosci .narodo-
wei i prawno-politycznej. Dopuszcze-
ME r%osjan do zaimowania W Finlandji
urzedow j zaprowadzenie W aich jezy-
ka rosyjskiego- wiehczy dzie1o, otwie-
ra BOWEN ~biurokracji rosyjskiej dostep
do posad i zrode} przerosnych zysk6w.
Owoce ich piracy kulturalnej dostarcza
ma czas jakis strawy sporemu z~astepowi
przedstawicieli biurokracji, pozwola
nasycid przynajmniej jej przyrost. A
tymczasem otworza sic MOVIE zrod'a do
chod6w, MOVIE posady W Turkiestanie,
ma Syberji, W Mandturji, dojrreja pla-
ny nowych zaborow.
To jest pobudka r~ealna, kt6ra sic
wiaze z ~dazeniami, wynikajacemi z u.
sposobienia narodowego i tradycji pan
silva. Il niewielkiego centrum mos
kiewskiego Rosja wyrosla ma potezny
nar6d zaborem olbrzymich, siabo zalud-
nionych obszarow i przymusowem asy-
milowaniem zamieszkujacych je, dro.
buych, niekulturalnych ludlow. Jedna
wiara, jeden car, jeden nar6d to
hasso odwieczne polityki rosyjskiej, je-
den jezyk pahstwowy i jeden wyprobo.
wany system zdzierstwa, samowoli i
ucisku. Niema, ME moze bye wyatt
k6w cd zasady ami W Polsce, ami W
Finlandji, ami ma Kaukazie lub W Tur.
kiestanie. So tylko j to do czasu od-
stepstwa cd szablonu ~ogolnego, wyni-
kajace z koniecznosci j z koniecznosci
tolerowane, ale idealem, do kt6rego
b~iurokracja rosyjska day, jest jednosc
administracyjna, polityczna, narodowa
religijna, jednosc bezprawia obywate.
Ii j samowoli wladz.
F~inlandczycy coraz lepiej to rozu.
mieja, chociaz cd niedawna uczyG ich
zaczeto, lepiej niz nasi ugodowcy, kto-
rzy naiwnie sic iudza, ze polityka RIA.
du rosyjskiego zmieni6 moze kierunek
re wogole mozliwym jest kompromis
z mia ola narod6w, chcacych zachowac
chociazby W ograniczonej mierze cd.
rebnosc polityczna ! kulturalna. l oni
maja swoich ugodowcow, jezeli tax
wyrazic sic MONA, zalecajacych polity.
Ike stosowania sic do wymagah rzqdu.
Tam jednak TAXA polityka ma przynaj-
mniej jakies uzasadnienie. Loialisci
f~inlandzcy licza ma to, ze ulegloscia
wzgledem rzadu ocala przynajnniei