Zgoda = Unity. [volume] (Milwaukee, Wis.) 1881-1901, 1900-11-15
ROk 19.
STANISfAW kONARSKI
W dw6chsetna rOcznice uro-
dZin.

wanna o"och Sasow w Poisce po-
Jawia{y sic kiedy niekiedy mniejsze
lub wieksze swiate}ka, zwiastuiace,
ze swiadomosc smutnego polo4enis
oudzic sic zaczeia W duszach jednos-
tex wyjatkowych, ale swiatelka to
ME mogfy rozproszyc otaczajacych
oiemnosci, lecz zazwyozaj same po
Pewnym czasie lonely zmroku.
Nareszcie zajasnia}a wielka po-
cbodnia, oswietlanca droge wszyst-
kim ludziom dobrej wolf zdrowego
rozsadku, wskazujaca nowe widno.
kregi dla zycia narodowego.
Wfasnie up}ywa lat dwiescie, jak
sic urodzif maz, CO to poohodnie "a
Palif' wytrwale ia przez lata cafe
niosf przed spofeczehstwem, energjq
/ szlachetnoscia charakteru zjedny-
waf sobie wspoipracownikow, doko-
na3 wiele, doczeka} sic chwili, kiedy
juz znaczne grona ludzi W duohu je-
go nietylko myslec, lecz dziala6
poczefy, przyznajac mu publicznis
W medalu ma czese jego odbitym, il
on pierwszy wsr6d mich ,,osmielii sic
bye madrym' (Sapere auso).
Stanis{aw Konarski nalezy do mai
zasauzehszych najbardziej wpiywo-
wych wychowawcow nietyIko mio-
dziezy, lecz spoieczehstwa oalego,
rozPoczal bowiem ma nowo jego edu-
kacje cd najpierwszych, elementar-
nych zasad nauki az do najwyzszych
wiazah gmachu zycia publicznego,
Prowadzao js rozwaznie krok IA kro-
kiem, z nieznuzona niczem zrazi6
sic ME dajaca cierpliwosoia. A tenn
wiekszy budzi mas podziw ia jego
reforma torska dzialalnosc, ze on sam
musia} soba przedewszystkiem sto-
czyc Wake, gdy swoje przyzwycza-
jenia upodobania myslowe, W do
bic m}odosci nabyte, pod wp}ywsm
powszeohnego laniku mysli i zepsu.
cia smaku, trzeba byio poddac grun-
townej stanowczej przemianie.
Stanis}aw Konarski urodzi} sic 80
wrzesnia 100 roku, to jest W epoce,
kiedy sic umys}owos6 nasza ma dobre,
bo cd lat kilkudziesieciu, coraz bar
dziej W mrok i jakies dziwne odo-
sobnienie od Zachodu europejskiego
pograza}a. Wychowanie zatem je.
60 odbywalo eie W chwili nader nie-
pomyslnej dla wszelkiej samodziel-
nosci duohowej, dla wszelkioh po-
mysfow swiezych, dla wszelkiei
prostoty scisIosoi W wyrazeniu, dla
prawdziwego smaku estetyoznego.
Musia{ Konarski wch}ania6 w siebis
skionnosc do panegiryzmu i GU
daczna kwiecistosc przenosni nie-
smaczne poiaczenia zdaf polskich
}acihskiemi, obok tego pierwiastki
bezkrytycznej WARY W cudownosc,
zasady bigoterji i fanatyzmu, oraz
to przekonanie, ze ca}y gmach RE-
czypospolitej oparty jest ma ,,libe-
rum Veto, jak na flare, ktorego
wzruszenie grozilo obaleniem caiei
budowy. Inaczej mowiac, " die
cihstwie i pierwszej mlodosci musial
przyswajac sobie to wszystkie po-
gIady, przeciw kt6rym pozniej mia},
jako przeciw wadom straszliwym,
zasadniczo wystapi6.
Me mozemy szczego}owo. dokiad-
ME przedstawic procesu duchowego,
jaki sic Konarskim W przeciagu ca
lego lat szeregu odbywal, zanim u-
mysi jego doszedi do wynikow, ma.
jacych stac sic podwalina jego dzia-
lalnosci; = ME mozemy, poniewaA
ME posiadsmy odpowiedniego ma
terja}u. Musimy poprzestsc M
stwierdzeniu fsktow zewnetrznych.
Miodo wstapi{ do Zgromsdzenia
ksiesy pijarow, ale zgromsdzenie
tax zasiuAone dla naszej oswiasy, po
reformie dokonanej pod wpiywem
Konarskiego, byio ma poczatku
XVIII wieku rownie oszoiomions
panujacemi wyobrazeniami naioga-
mi, jak inne zskony ! ME celowaso
bynajmniej W sprawie wycbowania.
Pobyt Konarskiego W Podolihcu M
Spizu ME przyuios{ r0vuiez zmian