Ameryka. [volume] (Toledo, Ohio) 1893-1902, 1900-08-04
TOM XIV. No. 81.
PRZEGLAD POLITYCZNY

| znowu aniof Smlerci przeleclat po mad
giovanni kr6l6w cesarzow, zn6w spadfa
iedna glow, dzwigajacych te swietna
bfyszczaca, tax ciezkq i niebezpiecznq
zabawke, kt6rej ma imie-korona kr6le
wska. Snierc kr6la Humberta cd kuli
anarchisty znow przypomnia1a swiatu, re
wojna wypowiedziana pred kilku laty
tronom koronom przez tych, co zadnej
wfadzy uznawac ME chca, wojna Ma smierc
zycie, trwa W dalszym ciagu, jest ME
przeszfosciq, lecz rzeczywistosciq. Clezki
to dzisiejszych czasach niebezpieczny
zaw6d- -rzemiosfo kr6lewskie. Ludzie my
sla, re najgorzej jest bye robotnikiem W
kopalni, lub robotnicq W fabryce zapafek,
gdyz tam procent smierte lnosci jest nal
wyzszy. Ot6z historya drugiej potowy
XIX-go wieku obala te teory9. Naigorzej
pod wgzledem niebezpieczenstwa dla zycia
potem prezydentem W Ameryce Pofudnio-
wei. dalei perwszym ministrem przy kr6-
lu lub cesarzu, a dopiero po tych wszyst-
kich brzydkich rzemiostach 'majnerem"
Pennsylvania, Lub wyrabiaczem zapafek
fosforycznych. Zycie obywatela, kt6remu
Opatrzno$G kazala bye monarchQ W
starei Europe, jest dzisiai tax ma1o war
te. ze wfasciwie MONA byfoby robic kr6la-
mi ludzi "a kare zamiast zwykIego skazy-
wanna ich ma szubienice lub krzesto elek-
tryczne. NabroiIes braciszku tyle, &e spra-
wiedlw0Sc ludzka pOtrzebuje uciqc ci gf6-
wke lub zacisnaC gardfo sznurkiem, vice
OTTO badz faskaw p6jdz posedz nieco na
tronie w10kim, rosyiskim, czy lakim in
nym .Juz Gle tam znajdQ L.. sprawiedliWO-
sci stanie sic zadosc.
Mic bysmy ME miei przociwko strzeia-
niu do llr6l6w, jak do kaczeh, gCIyby obsa-
dzano irony, wediug wyAej przytoczonej
recepty. samymi zbrOdniarZami. Lecz tax
zle ieszcze ME jest. Ogromna wieksZosG
monarch6w eruopejskich So to ludzie po-
rzadni, uczciwi spokojni czesto nawet
zdoIni pracowici, ludzie, kt6rzy m0gIiby
bye dobrymi farmerami, jak car Mikotai,
kapitanami piechoty, iak kaiser Wilhelm,
mysliwcami. jak cesarz Franciszek j6zef,
.redaktorami gazet, jak kr6l Oskar, mana
gerami w0dewil6w w kasynie, jak kr0I
Leopold t. d. Szkoda tych ludzi na taxi
niebezpieczny czasami paskudny biznes,
jakim Jest obecnie kr6lowanio i cesarzowa-
ME niewdziecmym Iudom.
Skoro iednak ci Iudzie ME Sd zbrOdnia-
rzami "a COZ vice inni ludzie pakujQ i'm
kule W piersi: noze brzuchy, lub podkta-
daia dynamit pod ich 'naija8niejsze" sic
dzenia. Ia co mp zginat W sile wieEu taxi
Humbert. czfowiek bezwarunkOwo dobry,
uczciwy, uczynny, czIOwiek kt6ry nikomu
mic ztego ME zrobiI, nikogo ME skrzyw-
dzif wielu biedakom nieraz nawet dop0-
m6gf? POczucie sprawiedliWOSci, wrOdzO-
ne kaidemu czfOwiekowi, Oburza sic ma WI
doll takiej ma poz6r bezmyslnej, nieracyo-
nalnej zbrOdni. Me jest to mOrderstWO dla
rabunku. ami przez zemste, ami naWet pO-
lityczne scisfem Znaczenlu tegO Wyrazu
Rozumiemy morIy polityczne popetnla-
ne na monar"hach despotycznych, IA lu
dziach, kt0rzy sq, lub teoretycznle bye po
winni, panami sprawcam Wszystklego
co sic dzieje W panstwie. Taxi cesarz chin
ski, szach perski, sultan turecki, car rosyj
ski SD rzeczywiscie odpowiedzialnis swojem
osobami "a wszystko zfe, kt6re spotyka maj
marniejszego ich poddanych Jezeli u
riadnik'' sciagnie chfopa przez plecy ma
hajka. jezei ASSESSOR obedrze tegoz chfo
pa ostatniego grosza, iezei pop dreczy
unite, lub zandarm morduje studenta, tc
"a wszystko to osobiscie odpowiedzialnyn
jest car. On ma wfadze absolutna, przynaj
mniej W teoryi. Mech vice wykonywa j
tax, ably wszystkim byfo dobrze, albo, je
zeli ME moze, czy ME umie tego zro
bic, to MECH sobie idzie do trzystu..
da ludowi moznosc rzadzenia sic pc
ludzku ME moze, AMI p6jsc sobie ME
chce. no to trudno... musi zgodzic sic III
to, ze mu czasami jaki pokrzywdzony
zrozpaczony ''wierny poddany'' dobierzt
sic do gardfa. Me jest to po chrzescian
sku, ME jest to zgodne z mifosciq bliznie
go i t. d. ale jest naturalne zrozumiale.
Caikiem inaczej ma sic rzecz z monar
chami konstytucyjnymi prezydentami re
publik. Ci panowie ME posiadaja zadne
szerokiej wfadzy. Ich czynnosci sa scisle
okreslone przez konstytucye; krajami rza
dza parlamenty, wybierane przez lud,
ministrowie, wybierani przez parlamenty
Oni So tylko do podpisywania papier6w
kt6re ktos przecie podpisywac musi dc
paradowania W chwilach uroczystych. IL
coz vice dla mich te noze, rewolwery, tt
dynamity inne narzedzia kary zemsty
Go m6gf komu zrobic TAXI Humbert, skore
wszystko dzia1o sic we Wfoszech vol
parlamentu ministr6w, danych kr6low
przez wiekszosc tegoz parlamentu? Czepia(
sic Humberta "a jego polityke byfoby te
samo, co karac mafoletniego Alfonso zs