Ameryka. [volume] (Toledo, Ohio) 1893-1902, 1900-05-19
PRZEGLAD POLITYCZNY

Uchwalenie przez kongres Stan6w Zjed.
blu budowy kanafu Nikaraguanskiego
jest wypadkiem epokowym wadziejach te-
60 kra ju po czesci W dziejach catej ludz-
kosci. Potrzeba tanszej / predszej komu-
nikacyi miedzy obydwoma najwiekszemi
oceanami Atlantyckim Spokojnym dawafa
sic czuc cd chwili, gdy handel przybraf
tax wielkie rozmary staf sic wszechswia-
towym. Kanaf Suezki, otwarty pred trzy-
dziestu kilku laty stworzyf jedne wielka
reforme ruchu miedzynarodowym, pofa-
czyf mianowicie Atlantyk oceanem In
dyjsSim Nowy kanaf Ga temuz ruchowi
drugi wielki moment przez usunlecie ucla-
zhwego objezdzania Ameryki Pofudniowej.
A przypada to w1asnie ia taxa chwile, gdy
znaczenie kanafu Suezkiego zmnejszy sic
znacznie przez przeprowadzenie kolei Sy-
beryJsklej. Francya pierwsza Ocenifa waz-
nose przekopania miedzymorza panam-
skiegoi zabrafa sic do tel roboty juz pred
laty dwulziestu. Gdy jednak bankructwo
kompanii panamskiej sparalizowafo to-
przedsiewziecie, sprawa stanefa na czas
jakis, az nareszcie pochwycifo ja W swoje
rece mocarstwo, kt6re jako ma blizsze
ma ajwiecej zainteresowane, ma pierwsze pra-
,wo na swiecie do wy konania tego dziefa.
Kanaf ten odda Stanom ri. nieocenione
usfugi. Przy jego pomocy flota amery kan
ska bedzie mogta bronic skutecznie oby-
dw6ch brzeg6w morskich. wschodniego
zachodniego. Sto pancernikow przy pomo-
cy kanafu beda znaczyc tyle, co dwiescie
bez niego. R6wniez wszelkie zakusy mo-
carstw europejskich przeciwko stabym
rzeczpospolitym Ameryki Pofudniowei
znajda dzieki kanafowi szybki skuteczny
odpor re strony Stanow ri. Doktryna Mon
oh iva
chwila, gdy eskadry amerykahskie beda
mogfy przerzucac sic w kilku dniach je-
dnego oceanu do drugiego. Niezmiernie
zastanawiajacym Jest fakt, ze kongres u
chwalif bill kanafowy tax po prostu spo-
kojNie, ]ak gdyby szfo przekopanie ka-
wafka wfasnego terytoryum. Kanaf Nika-
raguanski Juz przez to samo, re pojdzie
przez terytorya panstw obcych Jest sprawa
podpadajaca pod TRIBUNAL prawa miedzy-
narodowego. Olbrzymie interesy handlowe
militarne zwiazane tenn dziefem, wska-
zuJa wyraznie na to, re przy normalnym
stanie rzeczy taxi kanaf musiafby bye
wspolna wfasnoscia wszystkich mocarstw,
lub tez wfasnoScia kompanii prywatnej,
zostajacej pod opiekq mocarstwa, jak to
jest teoryi kanafem Suezkim Tym-
czasem kongres orzekf, ze prezydent ma
nabyc potrzebne terytorya, wykopac kanaf,
ufortyfikowac 90 ieksploatowac, jako Geese
wybrzeza Stanow Zj. zadnej wzmianki o
innych mocarstwach zadnego liczenia sic
opinia Europy. Jest to akt tax smiafy i
swiadczacy takiem poczuciu swoich sif i
potegi, ze r6wna sic niemal wyzwaniu
rzuconemuw twarz Europe. TAX tez zrozu-
miafa ten krok kongresu znaczna czesc
prasy amery kanskiej. Spr6bowano nawet
tn i owclzie nazwac postapienie kongresu
l.
odpokutowac. Co do mas, to ME watpimy
ami chwili, ze kongres wiedziaf dobrze co
robif. Skorzystano kfopotliwego pofoze-
MIA Anglii, skorzystano tel jedynej chwi-
Ii, kiedy Anglia musi zgodzic sic ma wszy-
stko, ably utrzymac dobfe stosunki re Sta
nami "a. zapewniono sic z tel strony Bez
uprzedniej zgody Anglii uchwalic takie
rzeczy byfoby gra kosztowna arcyniebez-
pieczna; majac przyzwolenie Anglii kie-
szeni, MONA sobie zartowac zniezadowole-
Mai reszty swiata. TAX tez uczynif kon-
gres Stanow II. Majac pewnosc tel stro-
n.y. zazartowaf sobie z Francyi, Rosyi
Niemiec dokonaf czynu, o kt6rym trudno
byfo by marzyc W innych okolicznosciach.
Ciekawa jest rzecza, jak postapi Francya
wobec blu kanafowego. Moze przyjdzie
do jakich protestow not dyplomatyczn
Ale ma TEN sic zapewne i skonczy. DO
wojny kanaf ME przyjdzie napewno.
Gdy kanaf Nikaraguanski stanie sic re
czywistoscia, handel wszechswiatem
znajdzie sic W kieszeni dwoch w4asciwie
mocarstw-Anglii i Stanow Zjednoczo-
nych. Bedzie to jakby podziafem swiata
miedzy temi dwoma potegami jednej przy-
padnie SWAT starry, drugiej nowy. Chyba,
re Francya Rosya wydra Anglii Egypt, a
z MIN kontrole mad Suezem: lecz jest to
wed1ug naszego przekonania kombinacya
wielce nieprawdopodobna.
Podczas gdy Stany Zjednoczone czynia
takie postepy ma polu polityki wszechswia
towel, W domu ME wszystko dzieje sic, jak
nalezy. Notujemy W tenn miejscu fakt je-
den drobny ma pozor, dotyczacy jednej tyl-
ko miejscowosci, lecz wazny re zgledu ma
swoja nowosc oryginalnosc. Drobnostka
ia ma nOz6r nia ma mic wSn6lneoO y DO1itv-