Zgoda = Unity. [volume] (Milwaukee, Wis.) 1881-1901, 1900-12-06

nizuje sic dzieki czysto mechanicz-
nemu procesowi ludnosciowemu.
Ale process ten trivia juz od lat
przeszio dwudziestu. gdy tymcza-
sem stosunki polsko-czeskie W Gle
szynskiem zaognily sic dopiero w
ostatniem dziesiecioleciu. Skutek
to drugiego, rowniez doniosfego
czynnika - stopniowego docho-
dzenia do swiadomosci narodowei
l wkraczania ma arene czynnej po-
htyki szerokich mas ludnosci pol
skiej.
Starsze pokolenie narodowcow
slaskich najzupelniej ME dbafo O
uswiadomienie ludnosci. naplywa-
Jacej z Galicji. Opierajac sic ma
warstwie ,,siedlakow" (wiascicieli
1O-1OO morgowych posiadlosci) i
ma szczupiej sferze inteligencji, ma
rodowcy CT, dziaiajac przewaznie DO
miastach, wytezyli wszystkie swe
usilowania W kierunku pomnozenia
polskiej inteligencji ma Slasku i
zwalczania germanizacji. Masy ro-
botnicze, pozostawione sobie, bar
dzo fatwo illegally wplywom czes-
kim i - jakesmy juz m6wili -
czeszczyly sic, przynajmniej po-
wierzchownie.
Tymczasem ma Slqzk poczeiy od-
dziaiywac inne prady, idace od
Krakowa. Dziaiacze krakowscy
udaja sic ma Slazk poczynaja bu-
die masy, dotychczas zupelnie
ignorowane. Polskie wydawnict-
wa, polskie zgromadzenia i mowy
W ciagu kilku lat budza je z uspie-
mia. Czechizacja idzie coraz VOL
niej, lud przychodzi do swiadomos-
ci narodowej i czynnie opiera sic
czechizacji. Mioda inteligencja
polska - lekarze, notarjusze, nau-
czyciele, przewaznie napfywajacy
Galicji, a poczesci miejsco-
wych zywioiow, przeniknieta
poglqdami acknowledgement pra-
cuje mad tym ludem uswiadamia
90 pod wzgledem narodowym.
Obok dawnych klerykalnych czes-
ko-polskich pisemek ma Slazku
pojawiaja sic pisma ludowe, demo-
kratyczne, ostro krytykujace cze-
chizatorskie praktyki miodocze,,
chow zagrzewajace lud do obro-
ny: Clos ludu Slaskiego i
RownoSc.
Pod wpiywem tych pism i dzia-
falnosci organizatorsko- -agitacyjnej
ich redaktorow i kierownikow ma
wet take sfery, kt6re MONA byio
uwazac juz "a calkowicie stracone
ola polskosci, odzyskuja sw6j daw-
ny charakter narodowy. Walka
szkofy polskie, o polskie kazania W
kosciofach, wybor polqk6w do
rad gminnych zamiast czechow,
obsadzenie posad lekarzy fabrycz-
nych polakami toczy sic coraz "a
wzieciej, a z coraz mniejszem powo-
dzeniem czech6w. Walka ia przy-
biera niekiedy take formy, ze GAIA
opinja publiczna polska dale wy
raz swemu oburzeniu ma czechow.
Glosna mp. jest sprawa szkoiy W
Dabrowie - czysto polskiej gmi-
ME, uwazanej przez czechow "a
czeska. Do r. 1870 W gminie tel
byla polsks szkola, ale ma skutek
agitacji presji mlodoczeskich in
zenierow zastqpiono W niej polski
wykiad czeskim. Kiedy nareszcie
ludnosc polska przyszia do swiado-
mosci napowrot przeksztalcila te
szkole ma polska, mlodoczescy in
zenierowie zorganizowali protest.
Mianowicie 103 rodzic6w czeskich,
posiadajqcych 224 dzieci, wnioslo
skarge do szkolnej Rady krajowej.
Sprawa Ia jednak zakonczyla sic
sromotna porazkq czechizatorow,
poniewaz okazaio sic, ze laden
tych rodzicow ,,czeskich" ME umial
po czesku.
Wobec takich wynik6w tych pro-
testow czechizatorom ME pozosta-
wafo mic innego, jak'zakladac czes-
kie szkoiy prywatne. w czysto
polskiej gminie Lazach zalozono
taxa szkoie, a chcac ja zapeini6
polskiemi dziecmi uciekano sic do