Ameryka. [volume] (Toledo, Ohio) 1893-1902, 1900-07-07
w ZABORZE ME-
MTECKIM

VI
Rozpowszechni1 sic przesad, ze Niemcy
germanizujq ludnost zamieszkala ia kre-
sach. obdzielaja ia "a to wysoka cywiliza-
Gdy jednak poznamy istotny stan rzeczy W
Poznanskiem, Prusach Zachotlnich lub na
Szlasku G6rnym, przekonamy sic o olbrzy-
prawdziwej kulturze i. jej ideom postepo-
wynn.
Przedewszystkiem nalezy zwr6cit uwage,
cyach wschodnich panstwa, ma bardzo ma
10 cech wsp6lnych drogocennymi skarba-
mi narodowego ducha niemieckiego.
Cywilizacya, kt6ra narzucajq tn CORY,
to cywilizacya junkrow biurokracyi pra-
rzyst szerokich mas ludodwych. Mona "a
jednak W dzienicach kresowych przymus
szkolny.
Rzeczywiscie tax jest, ale ME mozemy
zapominac, ze przymus ten dla dzlecka pol.
skiego stanowi zr6dio prawdziwych tortur i
meczarni. Me umiejqc wcale 20 niemiecku,
dziecko polskie wstepuje do szkoiy. W kt6-
rel nauka prowadzona jest spos6b przy-
! iety W szkolach dla giuchoniemych. Nau-
czyciel uczniowie nawzajem sic ME rozu-
mieja Nauczyciel bierze do rqk lub rysuje
kreda na tablicy jakis przedmiot m6wi je-
go naive po niemiecku. Dzieci powtarzajq
gfosno nazwe przedmiotu, dop6ki jej ME "a
pamietaja. Mona wiec sobie wyobrazit,
lie czasu precise musi, lie linii polamie sic
O niepojete gfowy uczni6w. dopGki sic ME
naucza po niemiecku przynajmniej lyle,
ably m6dz przystapic do nauki, jak nalezy.
Rzecz naturalna, re Z takiej naulIi wyni-
ka niewielka korzysc i chfopiec opuszcza
szkofe prawie W takim samym stanie rozwo-
ju umysfowego. jak przed wstqpieniem do
niej, wbita do gfowy nauke niemiecka
zapomina mozliwie krot1im przeciagu
cZasu.
Jesi dodac wszystkie upokorzenia, kt6re
musi znosic dziecko polskie powodu swe-
90 pochodzenia ME niemieckiego, jesli do
dac hanbiace kary deski znapisami: ia,
niegodziwy 1obuz, osmielitem sic movie
DO poIsku,' wieszane ma szyjach winowaj
COW, to bedziemy mieli rzeczywisty chot
zadziwiajqcy obraz cywilizacyi pruskiej.
jake elementy zres2tq wystepuJq cha
rakterze dzialaczy sprawy niemieckiej W
prowincyach polskich : >ailestwa Pruskie
go? Pruski urzednik, rrzeniesiony do Po
znanskiego, vie, IL 90 tam przystano nit
W celu pilnowania lcgalnego stosowani5
praw obowiazujqcych, locz W celu germa
nizacyi ludnosci miejscowcj. Taxi pan VIE
dobrze, re wfadza wyisla przebaczy mt
kazde naduzycie, jezeli tylko dowiedzie, *
byf gorliwym w szerzenlu ducha pruskle
90 To. co wolno ma ratym obszarze Me
mice, wbzronione ipst W prowincyacl
Wschodnich. Swoboda zebrah, stowarzy
: szenia sic, jest zagwarantowana W konsty
tucyi dla wszystkich obywateli niemiec
kich, ale faktycznie k.rIystajq nieJ tylk'
Niemcy.
Ami W Poznanskien. AMI Prusach la
chodnich niema iwtEsytetu, owego na
turalnego ogniska pr&olziwej cywilizacyl
: Rad pruski rozumie bardzo dobrze ze na
: wet uniwersytet niemiecki W prowincyacl
polskich zawsze stanowic bedzie srodowi
sko dla zycia umysfowego polskiego, i dl
tego tez odmawia stanoWczo swego pozwo
lenia ma zafozenie wyZszcgo zak1adu nau
kowego PoznanskieDl.
W ten sposob zazlaczyc naleiy og6ln
l. upadek kultury W pro";ncyach polskich
dzieki germanizacyi szk6f poczqtkowych
= Opr6cz nauki czytania pisania, oraz ele
d mentarnych wiadomo5ci z katechizmu
u dziecko polskie absolutnie re szkofy ME
; miecliej mic ME wynosi. W gimnazyac]
q Rad czyni tyle wysifk5w Gel lu germanl
. zacyi mfodziezy, re jrz M nauke ME wiel
J. J. pozostaje czasu. Wobec tego dziecko zame
K cza sic praca, DO uczy sic po "a szkofa. In
= wiecej podlega przesla, ,towaniu pruskiemu
q tenn wiecej stara sic uczyc po polsku, al
= to wszystko fatalnie Jbija sic ma jego zdrc
. win wyksztafceniu ogolnem.
Cd lat czterdziestu cofamy sic stal
g wstecz, pod wzgledem kultury. LucInos
J. po barbarzynsku germ anizowana pafa nie
, nawiscia do wszystk ego, co niemieckie
Il Takiego skutku dopiefa germanizacya
I Me zamienifa Polak(.w na Niemcow. al
+ wykopa1a pomiedzy dayiema narodowoscla
e mi przepasc gfeboka, iit6ra nigCy i niczer
ME uda sic zapefnic.