Zgoda = Unity. [volume] (Milwaukee, Wis.) 1881-1901, 1900-11-22

najzawilej. i W mniemaniu tyoh ma
uczycieli jak najozdobniej przedsta-
vic.
Krzyki jednak jezuitow: Kali
mierza Wieruszewskiego i Adama
Malczewskiego, ME mogiy ma diugo
powstrzymac dziaiania zdrowego
rozsadku; i Konarski dozna} pocie-
oily, re Franciszek Bobomolec, jezu.
ita rowniez, zle z m}odszego pokole-
MIA, W dziesieG lat po o~gioszeniu
dzie{a 20 poprawie wad wymowy",
vydrukowaS swoia rozprawe o jezy.
ku Polskim, gdzie tax samo powsta.
wal ma niedorzeczuosci napuszonego
stylu wyraznie juz napietnowat
wszelkie m~akaronizmy ley to .acih.
skie, czy to francuzkie. Ia poSred-
nictwem szkc1 styl prosty, jasny, Ii.
czacy sic z wymaganiami logiki, roz.
~powszechni} sic pc kraju; a chooiaz
jeszcze W czasie sejmu czteroletnie-
60 znajdowali sic mowcy zzakatkow
prowincjonalnych, grzeszacy napu.
szystoscia i makaronizmami, to przs-
ciez wiekszosc juz przywykia byia
do precyzji i czystosci wysiowienia.
Ten wpiyw szkd zreformowauych,
to drugi wielki wynik dziaialnosci
Konarskiego. Poznawszy szko}y "a
graniczne, a zw}aszcza francuzkie,
zgiebiwszy %teorje nowszych pedago-
gov, zrozumiawszy doniosiosc nauk
przyrodniczych, spostrzsg} j~eszcze
bolesniejszy odskok n~aszej ciemnoty
cd oswiaty e~uropejskiej.
Prawie W przeciagu wisku caiego,
Polska pod wzgledem naukowym
zaniedba}a zupe}nie zwiazku z "a.
chodnia Europa, gdzie wiasnie wick
XVII zaznaczy} sic ogromnymi pc.
stepami W dziedzinie przyrodoznaw.
silva j ~filozofji. Potrzeba bylo re.
rwac z dotychczasowa rutyna wycho.
wawcza, podajaca uczenie sic ma pa
mice regu} gramatyki iacihskiej "a
przedmiot najwaznieiszy zajec szkol-
nyob, potrzeba by}o obok iaciny u
wzglednid jezyki nowozytne: fran.
cuzki j niemiecki, potrzeba byio
podniesc n~auczanie matematyki j
wprowadzic do szkoi nauki przyrod-
nicze. a giownie fizyke. Zrobii to
Konarski powoli, stopniowo rozsze.
rzajac plan nauk W szkole ola szIach-
ty swiezo przez siebie ~zaiozonej, W
tax zwanem ,,Collegium nobiIium",
bedacsm r6wnoczesnie p~ensionatem.
Co W 'zakrssie jednej szko}y
Warszawie praktyoznie przeprowa.
dzi}, to nastepnie W T. 1854 W ogio.
szonych ustawacb ola p~rowincji pol
skiej ma szersza skale do wielkiej
liczby szk0} pijarskich zastosowai.
Me wszedzie naturalnie ustawy tie
byly nalezycie wykonywane, juz to
ola braku n~auczycieli odpowiednio
przygotowanych, juz ola braku pod
recznik0w: ale czesciowe nawet ich
urzeczywistnienie, zapewniaio ucz-
niom koIegj6w p~ijarskich o wiele
lepsza ! umiejetuiej podana karin u.
mys}owa, anizeli ia mieli W zaRia-
dach pred reforma Konarskiego
wegetujacych.
Usuniecie metody pamieoiowej W
~ssuozaniu szkolnem, byio niewatpli-
vie najwazniejszq, ale tez najtrud-
aiejsza do przeprowadzenia sprawl
reformatorskq. Umysly rutyniczne,
zarowno wSrod miodziezy, jak wsr6d
samych n~auczycieli. VIOLA zawsze
bierne przyswajanie nabytkow vie.
dry, anizeli czynne rozmyslanie mad
gdyz p~ierwsze ME wymaga
takiego wysiiku duchowego, jak
drugie. Ztsd to dis j~eszcze widzi.
my W praktyce starodawna nsuke
~pamieciowa, polnimo, re W teorji,
sasadzie, Mkt juz "a mia ME przema.
via. A jezeli tax jest dzisiaj, to
sic dziwi6, re dziaio sic pc.
.obnie ] "a czasow reformy szkoi,
.okonansj przez Konarskiego. Sa-
mo wszelako dazenie do obalenia
gniezdzonego cd wicklow b}edne-