Ameryka. [volume] (Toledo, Ohio) 1893-1902, 1900-09-01
PRZEGLAD POLITYCZNY

To CO tfum rozjuszony przeszfym ty-
godniu przez cata noe wyprawiaf W Akron.
0. przechodzi zwykfa miare zwykfego "a
burzenia. DIVA wiezienia rozbite, ratusz
spalony wraz kilku innymi budynkami,
policya rozpedzona na cztery wiatry, dwoje
dzieci zastrzelonych, major miasta zmuszo-
ny gdzies sic ukrywac nareszcie, jak zwy-
kle, milicya przybywajaca zap6zno ma plac
boju, i to wszystko W pofnocnym stanie,
Ohio, trzydziestu milach Cd duzego i cy-
wilizowanego miasta Cleveland. Szfo natu-
ralnie zlynczowanie negra, kt6ry natural
ME pope4nif gwaft mad biafa dziewczynka.
b Wszystkie cechy anarchii, tax jak "a malu-
ia najtch6rzliwsi obronc6w obecnego po-
rzadku, znalazfy sic ex promptu na miej-
scu ciagu jednej godziny. Gdziez byli a.
narchisci? Otoz tenn sztuka, re ich ME
byfo wcale W Akron,O o. Anarchia bez anar-
chist6w! Coz to "a nowy wynalazek. Fax
tenn Jest, ze Akron, O. owej pamietnej
nocy ME byfo ME tylko anarchist6w zawo-
dowych, ami nawet tax strasznych dla VIE
lu socyalistow, lecz ME okazafo sic tam
wcale zadnych obcokraj jowc6w, ami W1o-
chow, ami Wegr6w, AMI Polak6w, ali Ia
dnych innych kozf6w ofiarnych, na kt6rych
zaciekli natywisci tax chetnie tax niespra
wiedliwie spychaja wine "a wszystko zfe, co
sic kiedy przytrafi W tym pieknym kraju.
Wniosek tego jest ten, re ME nalezy szu-
kac winnych mile, kiedy oni siedza W do
mu. Jest zle bardzo, tylko to zte zwy-
kfym czasie przykrywa sic bieda "a po-
moca narzuconej IA wierzch pstrej pfachty
cywilizacyi i zamoznosci. Lecz MECH no
tylko zerwie sic wiatr mocny, MECH no u
chyli rabek tel pfachty, alisci pod niej
wytazi czyste barbarzynstwO. Tfum jest
wszedzie tfumem. czy W Rosyi, czy W Mem
CZECH czy W Polsce, czy W Ameryce. .kazdy
tfum, gdy sic roznamietni, objawia skfon-
nose do rozlewu krwi, do mordowania, do
naigrawania sic z prawa dobierania sic do
gardfa przedstawicielom wfadzy. Pod tym
wzgledem panuj je miedzy wszystkimi naro-
dami wzruszajace podobienstwo. Lecz sa
r6znice. z dw6ch tfum6w, rozj uszonych do
stopnia anarchii, jeden bedzie pod1ym, dru-
gi szlachetnym. Zalezy to Cd charakteru
narodu, do ktorego dany tfum wdanej chwi-
Il nalezy. Przy ykfady many pod reka. W ro-
ku lS92ym podczas grasowania cholery W
Rosyi bylismy swiadkami jak tfum W kilku
wschodnich miastach rosyjskich mordowaf
lekarzy, co go ratowaH cd tel strasznej
choroby Bito wprawdzie policye, kt6ra
bronifa lekarzy. lecz gf6wnie znecano sic
mad rodzinami ludz zacnych uczonych,
i grabiono ich domy. To byf tfum podfy.
Jako kontrast mozemy przytoczyc rozruchy
W Warszawie W 1794ym 1S3lym T. Tfum
szalaf po ulicach wywlekaf wiezien lu-
dzi oskarzonych, a czestokroc juz przeko-
nanych zdrade bez sadu wieszaf ich ma
latarniach Anarchia kompletna W stylu
klasycznym. Lecz podczas trwania tel a.
narchii AMI jedna kobieta, AMI jedno dziec-
ko ME zostafy pokrzywdzone, AMI jeden du-
kat ME zostaf skradziony Zlynczowano
zdraic6w tyle. To byf tfum szlachetny
-Wracajac do awantury W Akron innych
W tym rodzaju, tax czestych W Stanach q
ME mozemy ME przyznac, re tfum amery-
kanski, wsr6d najwie ekszego rozpasania, jest
i ME przestaje bye tfumem szIachetnym. Pc
pierwsze pobudka do awantury jest zawsze
iakis wyjatkowo brzydki czyn re strony
winnego. Gwaft mad s1aba kobieta, jakies
wyrafinowanie okrutne morderstwo t. p.
Pc drugie sam obraz rozruchu, same pre-
prowadzenie go szczegofach, tract szla-
chetnoscia. Bija tylko winnego, no poll
eve, ktora 90 broni Ale ME zaczepiaja lu-
dzii spokojnych, stojqcych ma uboczu i ME
kradna. Grabia tylko magazyny broni, be
tel potrzebuja koniiecznie; ;pala tylko wtedy,
g dy sic W danym domu ukrywa upatrzona
OlldId lJ9 I'D Po'SSoS, loSA A""oA0 PAoCo
"a trunk, czego dowodem jest fakt, re pod
czas rozruch6w W Stanach Zj. szynkarz
ME gamykaja dobrowolnie swoich przybyt-
k6w czynia to dopiero ma rozkaz wfadzy
wyzszej Mech vice to przeswiadczenie, re
"mob'' amerykanski nawet brzydkich
chwilach swego zywota wykazujj jje cechy
szIachetne. wfasciwe cafemu narodowi, be-
die nam pociecha W tel smutnej sprawie
Jezei pierwsza pobudka do lynczowania
jest obrazone do najwyzszego stopnia poczu.
Gle sprawiedliwosci, to druga, niemniej
moze wanna, jest brak zaufania u ludu dc
tutejszego systemu wymierzania sprawiedli,
wosci przez sadly TIE kilkotygodniowe q
czestokroc kilkomiesieczne przeciaganie sic
gfQsnych proces6w, te turnieje popisy ad.
wokackie te sztuczki kruczki, to znecanie
sic mad swiadkami i wywlekanie ma widok
publiczny wszelkich brud6w prywatnych
to robienie najpospolitszych zbrodniarzy
bohaterami lub waryatami, to fazenie histe
rycznych starych panier po wiezieniach
nasytanie kwiat6w list6w mifosnych zfo
dzieiom mordercom, wszystko to ME moze
wzbudzic utrwalic W prostym czfowiekr