Zgoda = Unity. [volume] (Milwaukee, Wis.) 1881-1901, 1900-10-11

wiekszosci nawet ! krzyknac ,,nie'
pozwalam".
Byi to - jak widzimy niesiy-
chsny nigdy ami przedtem ami potem
W dziejach ludzkosci dowod posza.
nowania wolf jednostki L.. wielkiego
wzajemnego z~aufania, ktore ME Po-
trzebowa}o wida6 obawiac sic zdrady
z&ej wolf W SVEN gronie. Byio to
cos wiecej niz dzisiejsza idea row
nosci, ujawniajaca sic W ludowiadz.
twie republikahskiem a nawet socja-
listycznej d%oktrynie. gdzie rozstrzy-
ga ! decyduje wiekszosc.
Ojcowie nasi W zamierzchiych juz
wiekach chcieli, by W sprawach war.
nych zapadaiy uchwaiy jednogiosnie.
Jezeli jeden Z rady widziai, re wick
szosc ma zie zamierza wejsc drogi.
mia} prawo ,Veta". Jeszcze pick
niej swiadczy to o charakterze ma.
szyoh przodk6w, re chciai prawo
to bardzo jest stare, ME z%anotowano
W historic n%aszej, az do pierwszych
lat XVII stulecia, ami ,jednego wy
padku, by ktokolwiek smiai GO mad
uzy6.
Kiedy mianowioie prawo to usta-
%nowionem zostaio, dokladnie ME via
domo. Niekt6rzy historycy zazna-
czaja, 20 ,,Liberum veto" nanem
bylo ju. najstaro1ytniejszym ludom
sfowiahskim, a ma dowod przytacza-
ia, re u Lutykow byi tak.e obyczaj
jednomyslnosci, a gdy sic kto ma
wole ogoiu zgodzic sic ME chciaa,
kijami zmuszano 60 do jej przyje-
cia.
w prastarej pogahskiej Polsce W
radach take trzymano sic prawa po-
dobnego. Pozniej, "a rzad6w b.
leslawa Wielkiego i W nastepnym
okresie p~odziai6w, zwyczaj ten Ia
tar} size przyPomnia} 60 NJ nowo
dopiero Ludwik krol wegierski, kto-
ry W Koszycach W roku 1874 nadai
wielkie przywileje szlach,ie pol
skiej.
Ia czasow Jagiellohskich uchwaly
jeszcze "a og6lna zgoda posiow "a
padaiy. Zgoda ia jednak przycho-
dziia dose iatwo, DO poczatkowo cale
prowincje posiadaly niejako pc jed
nym tylko giosie, porozumiewa}y sic
one bowiem najprzod ma swoich je-
neralnych sejmach, t. z. jeneralach a
dopiero potem z gotowemi zdaniami
Przybywa}y ma sejm wsp6lny.
Koniec wieku XVI, gdy W Polsce
zaczeto obierac kro!tv giosami
~szlachty, widzia} juz sejmy burzliwe.
Mic jednak ~jeszcze ME psu}o jedno-
myslnosci. Szlachcio polski, obok
buty, zarozumiaiosci i zucbwalstwa,
ca}a dusza kocha} j~eszcze swoja zie-
mic. swoja przesz}osc j honor svego
herbu. To tez Stefan Batory no.
wych blaskow doda{ koronie pol
skiej. a szlachta acz butna i zuchwa-
Ia da{a sic chetnie prowadzic ma wro-
ga, walczac zwyciezko.
DoPisro dfuzszy pok6j pc smierci
tego krola i rozdwojenie religijne
W Polsce, rozbudzily do tywego
hydro niezgody. NiokarnoSc pre-
~kroczyla wszelkie granice, miejsoe
Ojczyzny W sercach szlachty zaje'y
prywata, interes osobisty, nienawisG,
H.. fanatyzm religijny.
OParla sic wprawdzie Ojczyzna
zwyciezko ,,biedom' Lutra j Kalwi.
ma, zgniotia Arjanizm, i pozostala -
jak pisza Isl niek,orxy historycy -
wierna c6rka stolioy apostolskiej,
ale W walce z tymi ,,biedami zacho-
du" ~wyczerpa}a wszystkie swe silly.
Nienawisci religijne zrodziiy Zsbrzy
dowskich, Radziejowskich, Sicihskich
j Chmielnickich.
Tu ley zr6dio wszystkiego zlego.
Poiska ogniem j mieczem spusto-
szona, zalana krwia, wydana ma
passive wroga, bezbronna j bezradna,
przepeiniona nienawiscia, rodzaca
zdrajcow, OTTO dzieje tego n~ieszczes-
nego XVII stulecia, W ktorem nasi
biskupi, arcybi-kupi ! nuncjusze pa
Piescy, zwyciezko wykorzeniali here