Ameryka. [volume] (Toledo, Ohio) 1893-1902, 1900-01-27
Jan Ruskin.


czesny znawca sztuki genialny
krytyk zmar&w Brentwood, W Anglii,
wv sobote, dn. 20-go bm. Ruskin
urodzif sic S-go stycznia 1919 roku.
|OJc'ec jego, szkocki handlarz win,
zostawi} mu majatek, przynoszscy
okofo $4,000 rocznego dochodu,
ktory znacznie powiekszy} sic pare
lat ptznlej, po smierci matki Po
ukohczeniu giosnego uniwersytetu
oksfordzkiego W r. 1912, Ruskin
poswiecii sic wy4scznie sztuce. w
nastepnym roku, 1913, og{osi{ pierw-
sly tom "D1isiejszych Malarzy."
krytyka przyje}a to dzieio nieprzy-
chYlnie i nawet ostro napada}a ma
autora, Ale W kilka lat ptzuiej, gdy
ukazaf sic drugi tom tego dziela,
SWAT tymczasem gruntownie przestu.
dyowaf tom pierwszy dobrze 60
rozwazy}, wielkie s}ohce geniuszu
Ruskina zostaio uznane W ca}ej pe}ni.
Zadna ksiaaka ME mia{a takiego
wielkiego wp}ywu ma wsp6}czesne
malarstwo, jak wsasnie ten pierwszy
tom "Dzisiejszych Malarzy." By{
to pierwszy rozdziaf ewangelii praw-
dy, piekna i dobra, 0 ktorych Ru-
skin kazai przez ca{e swoje p6zniej-
SIZE zycie.
Prawda dla niego jest pierwszs
rzecze sztuce nc W sztuce ME
moae by & dobrem lub pieknem, ieaeli
ME jest prawdziwem. Byfa to nova
doktryna dlstego zwalczano js
poczstku, ale W kohcu zwyciezy{a.
Cd malarstwa geniusz Ruskina
zwroci{ sic ku architekturze zaczaf
wskazywac swo;m rodakom, jak ich
domy budynki publiczne mogs zy-
skat ma pieknie. Jego "Siedm Swie-
cznik6w Architektury'' ukaza{o sic
wr. 1S49, a diva lata p6zniej og{osi{
"Kamienie Wenecyi." w r. 1867
zosta& profesorem W Cambridge, W
r. 1869 powofano 90 ma katedre sztuk
pieknych Oxfordzie. Woko{o
niego zbierali sic liczni artysci prey.
jaciele. Studya jego i pisma by4y
prac8s mi}osci. Me potrzebowaY
zadnych materyalnych zysk6w, jake
mu one przynosiSy.
Smutna historya jego ma4zenstwa
rzuca jasne swiatfo ma jego piekny
charakter, ktorym ME by}o ami
cienia samolubstwa. Jako m{ody
cz{owiek kocha} on tax gorsco sztuke,
ze mifost kobiety wydawa}a mu sic
niemozliws. Lecz poslubi}, gwoli
zwyczajowi, picking msoda szkocks
panne, ktora spotkaf pewnego vie.
czora ma taicu. Ona by4a biedna j
ma}o wyksztascona; on das jej wszy-
stko, czego tylko zapragnat mog4a,
uszlachetni{ js i wykszta4ci{. Po
pewnym czasie Ruskin sprowadziX
do swojego domu Millaisa, ably wy
kona4 portret jego zony. MaIarz "a
kocha& sic W pieknej kobiecie do
zna& wzajemnosci. Me uszto to ma
turalnie uwagi Ruskina sam ufatwi{
ro1wod swe zonie, a pOtem spokojnie
poszed4 njs do koscio}a, W ktorym
odbys sic jej Stub malarzem. Gdy
W kilkanascie lat p6zniej Rnskin
popad' W czarne melancholie, wielu
przypisywa2o to temu w}asnie rozwo-
dowi. Twierdzenie to mozna uzasa-
dnic TEN, re po smierci Mlllaisa Ru-
skin znowu odzyska{ w}adze umys}o-
we.
Oprocz krytyki, Ruskin oddawa4
sic zami&owaniem poezyi. Jego
dzie4a poety czne tax sic podoba4y
Gladstonowi, ze r. 1898 stara{ sic
zrobic 60 poeta nadwornym po lordzie
Tennysonie, ale Ruskin wym6wi{ sic
cd tego zaszczytu.
Co do stanowiska Ruskina W lite.
teraturze augelskiej powiedzied mo-
ina, lie zajas on rownorzedne miejsce
z Saekspirem, chot dzie}a i wp1ywy
ich obu So odmienne. By& on wielks
powsga dziedzinie sztuki we wszy.
stkich jej ga&eziach. Ola wielu takze
jest on proroaiem W zagadnieniach
spo4ecznych moralnych, co do kto-
rych okaza{ on sig dziwns mieszanina
cz4owieka ziemi why onera, ktorego
imagnacya zaklina}a SWAT wprost