Zgoda = Unity. [volume] (Milwaukee, Wis.) 1881-1901, 1900-11-29
ROk 19.

dzielnica, ktora pred szescioma
wiekami odpadlszy oil pnia macie-
rzystego, oddana byla zniemczo-
nym ksiazetom czeskim oil MEM
cow zasoby swe materjalne mo.
ralne czerpaia. DIS atoli dzielni-
ca ia, a jest mia Slask, stale sic
znow polska i nie tylko ME daje sic
niemcom. ale nawet pobratymcom
czechom, ktorzy przyrzekli uwazao
ksieztwo Cieszyhskie "a swa zie-
mie odwieczna.
Zapasy slazak6w niemcami.
tax pod zaborem pruskim, jak i
austrJackim, sa juz nam dobrze zna-
ne, maio jednak wiemy o walce,
Jaka bracia nasi na Slasku austr-
Jackim prowadza cd lat kilku coraz
zaciecieJ czechami, to tea, by "a
poznac czytelnik6w naszych ta
clekawa sprawa, podajemy ponizej
opublikowane przez warszawski
tygodnik ,Prawda", zajmujace ko-
respondencje, opisujace przebieg
tego zatargu polsko-czeskiego.
w ostatnich czasach dzienniki
galicyjskie i czeskie pilnie sic zaj-
muja sprawa stosunk6w czesko-
polskich W Cieszyhskiem. Wciaz
wyfaniaja sic nowe projekty ure-
gulowania tel sprawy. Organ sta
ro-czech6w, praska ,,Politik'', radzi
przeprowadzic cos W rodzaju plebi-
scytu, azeby dac mieszkahcom
Slazka moznosc oswiadczenia, do
Jakiej narodowosci kazdy Mich
nalezy. ,,Czas" proponuje znowu
akademjom umiejetnosci praskieji i
krakowskiej, przeprowadzic scisie
badania etnograficzne, azeby moz-
ma byio wytknac granice, oddziela-
Jqce czeski obszar etnogra6czny cd
polskiego. lime pisma podnosz9
Jeszcze inne projekty zalatwienia
sporu, przybierajacego coraz wick
sze rozmiary, zaogniajacego cOraz
bardziej stosunki polsko-czeskie
wytwarzajacego rozdraznienie, od-
biJaJace sic gfosnem echem W pra-
sic zarowno polskiej jak i czeskiej.
Sprawa polsko czeska W Cie-
szynskiem bezwatpienia W znacz-
nym stopniu przyczynia sic do Ia
kiego lub innego uiozenia stosun-
kow polakow do czech6w W Austrji.
Cieszynskie jest bowiem dla pola-
kow W Austrji ypolem doswiadczal-
mem" dla oWej polityki ,,wzajem-
nosci siowianskiej'', wywoianej
przez smutnej pamieci Badeniego,
ktorej epigonowie dis jeszcze tu-
iajq sic po redakcjach klerykalnych
antysemickich.
Wobec tego wszystkiego warto
sic przyjrzec tym stosunkom, warto
poznac istotny stan rzeczy, warto
zastanowic sic mad przyczynami
zatargu polsko-czeskiego i zrozu-
mice, W jakim kierunku p6jdzie
rozwoj tel sprawy.
Jest to fakt og6lnie znany, ze
rs. Cieszynskie, oderwane juz W
W zaraniu dziejow naszych cd resi-
ty polskiego obszaru etnograficz-
nego, w bardzo siInym stopniu i
przez bardzo dlugi czas ulegaio
czeskim wpiywom kulturnym.
Koscioi szkola, poslugujqce sic
jezykiem czeskim, oddzialywaly ma
rdzennie polskq ludnosc Slaska,
szerzyfy wsr6d niej znajomosc
czeszczyzny nawet wynaradawia-
iy ja. Tym wplywom prawdopo-
dobnie nalezy przypisac istnienie
zwartej masy czechow W poiudnio-
wo-zachodniej, przylegajqcej do
Moraw, czesci Cieszynskiego..
Nalezy jednak zaznaczyc, ze
wpiywy te ME ustaiy do dnia dzi-
siejszego, choc poniek9d zmieniiy
swoj charakter Do bardzo ME-
dawna W kosciolach wsi czysto pol
skich odbywaly sic kazania W je-
zyku czeskim; wyjqtkowo zdarza
sic to dzisiaj. Szkols zas czeska
dla dziatwy polskiej j dis jeszcze
ME jest czems nadzwyczajnem. Do
tych dw6ch, zanikajacych coraz
bardziej czynnik6w, ,przybyi jednak