Zgoda = Unity. [volume] (Milwaukee, Wis.) 1881-1901, 1900-11-01
0 weglu.

wegiel otrzymany droga chemiczna
Przedstawia sic jake ciemne, czarne
zuPefnie oiaio beg sladu krystaliza-
oil. Jestto odmiana .wegla bezpo.
staciows (amorfczna), ktora latwo
otrzyma6, spalajsc czesci roslin PREY
utrudnionym przystepie powietrza.
Ten czarny wegiel Jest giownym
sk&adnikiem wszelkich zwiazk6w tax
zwanych organicznych.
u resztek '%roslin, drew, jak mp.
wielkich paproci, widiak6w ftp. po-
wstaso pc Przysypaniu grubemi war
swami ziemi W ciagu niezmierzo-
nych wicklow bardzo cenne paliwo,
kt6rem jest wegiel kamienny. Roz-
roania sic diva gatunki wegla z zie-
mi wydobywanego, a mianowioie
wegiel kamienny i dopiero s.osun.
kowo Pozniej ~wytworzouy wegiel
b%runatny.
Ostatni jest o wiele m}odszym cd
pierwszego j dlatego mnisj twardym
mniej skamienialym.
Obie odmiauy roznia sic 90 do
wlasnosci j uzytku W przemysle; tax
jedna jak druga pail sic jasnym pho
mieniem i wywiazuje cieplo, dostar-
czajac ludziom potrzebnego paliwa.
Bee wegli ME mog}yby istnie6 ia
bryki, ami koleje zelazne. Wszedzie
tez, gdzie sic wegiel dobywa re
wnetrza ziemi, powstaja zaraz roz-
matte fabryki, jak mp. ma Slazku Tub
" Krolestwie Polskiem W Dabrowie
gorniczej. R6wniez jest wiele ia
bryk mad rzeka Rurh W Niemczech,
oraz ma Morawaoh i W Czeohach;
wszedzie tam So wielkie i bogate
Pokaady wegla kamiennego. Wszyst-
kie takie poklady wegla, kt6re sic
znajduja ME tylko W krajaoh wyaej
wymienionycb, ale take W wielu
innych, jak mp. W Auglji, Francji,
Rosji, W Ameryce, W Chinach it'd, 50
pochodzenia ~roslinnego.
w bardzo odlegiych czasach list.
nienia ziemi byla powierzchnia jej W
%znacznej czesoi pokryta gestymi la
sami. ktore woEutek wybuchow wul-
~kanicznych przywalone ska&ami i
ziemia, ktora i woda pc czesci ma
~niosia, pc up1ywie wielu tysiecy lat
Przemienily sic W wegiel, tax Same,
jak dis ~jesacze podobnie wytwa.
rzaja sic z traw, mellow i porost6w
wielkie pok1ady torfow. w mich
wprawdzie MONA j~eszcze bez trud-
nosci poznat, Ae sk}adaja sic z pre-
obrazonych roslin. To samo etoli
MONA przez dokladniejsze badanie
~zsuwazyc take ma weglu kamisn-
nym: ma on BOWEN Shady lisci roz-
maitych drew, szozatki kory, sly.
seek ftp. Wegiel jednak jest juA
bardziej z~mieniony, anizeli tori i
bardziej podobny do kamienia, niz
do roslin. z tel przyezyny pocbodzi
tez jego nazwa: wegiel k%amienny.
Znaczpie pozniej cd niego pc.
wsta1 ze szczatkow roslinnych t. j.:
z drew vegie! brunatny, ktory Jest
mniej sci4y, wiecej }upliwy i niezu-
pelrie czysto czarny, barwiacy kolo-
rem brunatnym.
Gdyby tori lezai W ziemi tax dlu.
go jalt wegiel kamienny, to zamie-
nilby sic z czasem ma wegiel bru-
natny, a potem ma wegiel kamienny,
a odroznienie i zauwazenie W MIN
shadow roslin bardzo byloby trud-
mem.
Dawniej, pred wiekami, zanim
j~eszcze czlowiek rozpostari swe pa
nowanie ma ziemi, bylo bez porow-
mania wiecej lasow, ktore sic oiag-
nelly ma r~ozlegiych obszaracb; to tez
mic dziwnego, re wegiel k~amisnny
napotyka sic W wielu okolicach i
zwykle ma rozlegisj przestrzeni.
Znajdujemy 60. niemal we wszyst-
kioh krajach europejskich j W dial.
szych czesciach swiata.
Gorne poklady wegla k~amisnnego
sd zwykle gorsze cd g}ebszych; wo-
COLE i'm glebiej wegisl lesy W ziemi,
tenn jest czystszym ! lepszym do pa.
lenia.
NajlePsze pok}ady wegla kamien.
nego znajduja sic " Anglji; Anne
ryoe potem W Belgji, Niemczech it'd.
Wvdobvuania q ziemi uaoIe 10.