Zgoda = Unity. [volume] (Milwaukee, Wis.) 1881-1901, 1899-08-03
Ill.
Burza pod czaszka.

Burza pod czaszka.
Czytelnik domyslif sic zapewne, ae p. Madeleine
Jest Janem Vatican.
Patrzylismy jua W gisbie tego sumienia; nades. ia
chwila sPoirzeG sic znowu: Przystspujemy do tego z
bojaznia i wzruszeniem. Me ma mic strasznieiszepo
mad ten rodzaj bahama. Oko umysiu znajdzie W cz}o.
wieku wiecej nz gdziekolwiek ciemnosci i razscego
swiatia; ME mole sic z~atrzymac mad p~rzedmiotem
stras.niejszym, bardziej skomplikowanym, wiscei ia
jemniczym i v iecej niesko1czonym. Jest widok wick
sly na morze: niebo; jest widok wiskszy niz niebo:
wnstrze duszy.
Utworzyc poemat ludzkiego sumienia, biorac "a
temat do niego c~hociazby jednego tylko czlowieka,
chociaaby najniaszego z ludzi, byfoby to lilac wszvst
Sumienie, to chaos urojeh zsdz pokus, tygiel marcel,
jaskinia mysli, kt6rych sic cztowiek wstydzi; to sza
tahska narada sofzmat6w, to pole walki namietnosci
Przedrzyj sic W pewnych chwilach przez sina twarz
zamyslonego czlowieka i spojrzyj poza mia, spojrzyj W
to duszs, popatrz W to ciemnosc. Pod powierzchow
nym spokojem odbywaja sic tam WALK olbrzym6w jak
u Homera, potyczki smok6w hydr; So tam tiamy
widm jak uMiltona, i krsgi picket jak u Dsntego.
Straszna to rzecz, ia niesko6czonosc, ktora kaady czio
wick nosi W sobie do kt6rej z rozpaczs stosuje prag.
nienia swego umyslu i czyny swego sycia!
Aighieri spotkal niegdys zlowr6sbna brame,
i ma progu jej wahamy sic r6wniez. Weidzny jednak.
Me wiele mozemy dodac do tego, co ~czytelnik vie
1ua o jamie val]ean,. Pc przygodzie jego z Petit Ger
wais' Cd tel ehwili; iak widsielia%y, staf on sic in
bic z niego. Byfo to wiscej niz przeksztafcenie, byfo
to przemienienie. Udalo mu sic zniknac; sprzedal
srebro biskupa, zatrzymujsc tylko swieczuiki, jake pa
miatke; przemykajac sic z miasta do miasta przeszedf
Francis, przybyl do M. mad NJ, wpadi ma pomysl, o.
kt6rym m6wilismy, dokonal tego, cosmy opowiedzieli,
stat sic niedostepnym i bezpiecznym j, osiedliwszy sic
W M. mad M, zadowolony, &c sumienie jego za}uje
pr!zesziOsci se druga poiowa jego aycia wynagradsa
pierwszs, zyl ~spokojny, pefen otuchy i nadziei, prag
mac jz tylko dwoch rzeczy: ukryc swe imie uswiecic
cycle; wymknsc sic ludziom i wr6cic do Boga.
lie dwie mysi tax scisle wiaza}y sic z SODA, Gel
bic, przedstawiaiac sic jake niezbita koniecznosc, DO
chfanialy go calkowicie i rzsdzily najmuiejszemi jego
~czynami. Zwykle obie zgodnie kierowa}y jego zyciem
kazaiy mu zawsze trzymac sic cienia; czynily go u
przejmym j prostym; d~oradzaly mu jedno to samo.
Czasami jednak scieraly sic z SODA. W takich razach,
lak so6le p~rzyp3ominamy, ,cziowiek, kt6rego Gala oko
ica W M. mad M. nazywaia panem Madeleine, ME wa.
hal sic ~poswiecic pierwszs Ola drugiej, swoje bezpie
stroznosci roztropnosci, zachowal swieczniki bisku
pa, nosl Safobe pc MIN, przywolywai do siebie rozpy.
tywai wszystkich malych sabaudczyk6w, kt6rzy PREY
chodzili ~tamtedy, zasisgaf wiadomosci o rodzinach W
Faverolies i uratowaf aycie staremu Fauchelevent, po-
mimo niepokojscych napomknieh Javerts. Zdawa}o
sic, ze idac "a zykiadem tych wszystkich, CO bylil
~swietymi, msdrymi i sprawiedliwymi, ssdzif; il pierw
sly jego obowiazek ME do nego samego sic odnosii.
Jedpakae trzeba to powiedzieG, nigdy jeszcze ME
przytIafio mu sic mic podobnego jak tersz.
Nigdy owe dwie mysli, rzsdzace nieszczssliwym
czfowiekiem, o ktore go cierpieniach opowiadamy, ME
toczyly z SODA tax znaczscej WALK. Zrozumial on to
gieDoKo, choclaz nleWyraznle, od plerwszych slow, ia /
kie Javert powiedzisf, w~szedlsSy do jego gabinetu. W
chwili, gdy to imis, kt6re tax gisboko zagrzebal, 20.
stale W tax dziwny spos6b wymienione pred nim, ME-
szczssna dsiwacznosc jego losu wprawlla go W osfupie
ME, wsrod tego o~sfupienia uczuf dreszcz, kt6ry 20
przedsa wielkie wstrzasnienis; pochylii sic jak dahl
pred ~sbiaajscs sic burzs, jak aolnierz pred zblizajs.
Gym sic szturmem. Uczui, ae ponad glows jego Gag
ns chmury pelne blyskawic i piorun6w. Sluchajsc te
go co mowh JAvert, pierwszs jego mysls byio isc,
bieds, wydac siebie, uwolnic Champathieu z wiezienia
i samemu W MEM pozostae; mys ia, jak rama W zywem
cele, sprawiia mu boil dotkliwy, nieznosny. potem
przeszlo to rzeki do siebie: Uspok6j sic Uspok6il
Pohamowaf to pierwsze szlachetne poruszenie j
cofnsi sic pred bohaterstwem.
Zsiste, pieknie by to byio, gdyby pc swistych $40.
wach bskupa, pc tych latach skruchy ! zrzeczenia sic,