Zgoda = Unity. [volume] (Milwaukee, Wis.) 1881-1901, 1899-05-04
(Ciag dalszy Re strony 1.ej.D

wem Iurkow, przez zwycleztwO Jana Sobieskiego pod
Wiedniem (16S3), gdzie orez katolickiej Polski zfama}
raz ma zawsze potege muzulma6skiego mocarstwa.
UstrOjem swoim wewnetrznym stanowi}a Polska
rzeczpospolita, odpowiadajaca rzecz latwa do zrozu-
mienia owczesnym pojeciom, zapewniajacym W ka-
zdym kraJu p~olityczne przywileje stanowi rycerskiemu.
Wobec tego stanu, reprezentujacego W Polsce jak i
gdzieindziej, narod, ME byli kr6lowie polscy niczem
wiecej, jk giovanni w}adzy wykonawczej prezydentami
rzeczypospolitej. W}adza prawodawcza spoczywa}a W
reku senatu izby poselskiej, zbierajacych sic ma sejmy,
powo}ane do zycia jeszcze W epoce Piast6w, a uprawnio-
ne do wybierania kr6l6w, wypowiadania wojen i zawie-
rama traktatow z panstwami osciennemi, jeszcze PREY
schy}ku 1890 wieku.
Gdy W drugiej po}owie zesz}ego stulecia, "a pa
nowania W Europe samow}adnych krol6w cesarzy,
wesz}a ma porzadek dzienny poruszana przez francuz-
kich socyologow kwestya "praw czfowieka", wywo}uja-
ca W spofeczenstwach ogolny zamet pojec dazenie do
celow ME okreslonych, zdobyIa sic Polska ma konstytu-
eye, przynoszaca jj zaszczyt W oczach wszystkich lu-
dow cywilizowanych, konstytucye, zmierzajaca do row.
nouprawnienia wszystkich stan6w wyznah, be- u
szczerbku ola uprzywilejowanego stanu szlacheckiego i
panujacego W kraju wyznania katolickiego.
KtO chce ocenic nar6d polski i przyieta przez ME
" ''NJs i'ci iOnus mi pI LSHlSSC
sic mysla W owe easy, powinien przedewszystkiem
sprawiedliwie osadziG trudnosci, ktore mieli do zwal-
czenia inicyatorzy ~wielkiego dzieia cywilizacyinego
Oto zdanle Jednego re wsp6fczesnych najznakomitszych
MEOW stanu: "Zwazajac ma zasz1e W Polsce zmiany-
powiedzia} Burke chlubic sic musi i radowaG ludz-
kosc GAIA. Nigdy czystsze i szlachetniejsze dobrodziei-
stwo ME dosta1o sic W udziale rodzajowi ludzkiemu.
Dziesiec milionow ludzi uwolnionych stopniami ME
cd obowiazkow, ktore tylko zepsutym umys1om uciazli-
we, ale cd rzeczywistych wiez6w. Mkt straty ME po-
most, mkt ponizonym ME %zostaf, kazda rzecz W swoim
karble utrzymana, a kazda w tym karbie polepszona. A
PREY tym cudzie ME prysnefa kropla krwi. Stafo sic
wszystko be- gwa}tu, bez obelgi, bez zmowy, bez }u-
pleztwa, mkt pojmanym, mkt uwiezionym ME zostai.
Otoz przejscie cd bezrzadu do porzadku, a ME cd DO
rzadku do bezrzadu." Podobnie osadzili dzieio konsty-
tucyi 3-go Maja wszyscy bez wyjatku wspofczesni
medrcy: Anglicy Fox, Payne, Macintosh; Francuzi
Volney Lieyes; Niemcy Herzberg i Banner; W1osi,
Holendrzy, Szwedzi inni.
Ten wysoki szczebel cywilizacyjny, uprawniajacy
Polske do otrzymania pierwszOrzednego miejsca miedzy
narodami, staf sic bezpOsrednim powodem jej politycz-
nego upadku. Sifa narodu ~polskiego, wynikajaca z po-
woiania do publicznego zycia szerokich warstw ludu,
ME byia ma reke s~asiedniej, poiazyatyckiej Rosy, kt6ra
dazyfa do odgrywania W Europe roll pierwszorzedne-
go mOcarstwa, ami Prusom, ME przebierajacym nigdy W
%srodkach, gdy sic nadarza sposobnosc do rozszerzania
swych granic, ami Austryi, ktora korzystala 2 okazyi DO
wetowanla STRAIT, poniesionych przez wojne z Frydery-
klein Wielkim. Uzyto p~odstepu, przekupstwa, zdrady,
przemocy gwaftu, ably rwaca sic do zycia Polske zgu-
bic. Pomawiano ia tendencyinie o bratanie sic z iako-
binizmem francuzkim, wiedzac dobrze, re francuzcy re-
wolucyonlscl stall W razacej sprzecznosci 2 polskimi re-
tormatorami wysmiewali konstytucye 3-go Maja, jako