Zgoda = Unity. [volume] (Milwaukee, Wis.) 1881-1901, 1899-03-16

. Bitwie GrOchOwskiej
zebral j strescl
DR.. Henyh Gerszyiski.
(Dokohczenie) }.

(Dokohczenie).
,Zamieszanie, jake wskutek ostatecznego utracenia
Olszynki, zranienia Chiopickiego i o~lbrzymiej szarzy
jazdy ~rosyjskiej ma naszej calej linji okolo godziny sciej
Z poludnia zapanowalo, zaskoczy3o mas W ohwili, gdy
Szembek, powolany przez ks. Radziwilla pod siup zelaz-
ny ma narade, PREY brygadzie by} nieobecny".
VI owego jk lawina posuwajacego sic ataku 20
szwadron6w jazdy rosyjskiej, odczepiony pulk huzarski
kopuchtina dostal sic ma szose "a szose uderzy} ma
mas z wielkim impetem; lecz ogniem ozworobokow
bataljonowyoh kartaczami Pietki o~dpedzony zostal.
w tel ohwili spieszyl nam z rada i pomoca Szembek,
lecz ~najechany przez oddziai jazdy przedzierajacej sic
przez szose, wraz koniem ma ziemie przewrocony zostal.
Wprawdzie wyszedl on z tel przygody bee szwanku, a
lpochwyoiwszy "a karabin zabitego zolnierza, ostudzi}
sw6j gniew pomsci{ osobista krzywde ma uciekajacyoh,
leoz ME wydostal sic jua ma czolo armji"....
Srodkowa szarza musia}a naprzod obejs6 Olszyne,
ably wyr6wna6 sic ma obie skrzyelowe. wyr6wnawszy
sic nareszcie, zagarnia po}wiorstowym frontem p1aszczyz
ne grochowska. Wyprzedza ia wyborowy pu}k kirasje-
row ksieois Albrechta, cd czssu wyprayy ma Paryz no
szacy miano uniezwycieaonego". Ia min wydaza GAIA
chmura ciezkiei jazdy moskiewskiej pu}ki: Nowo-
grodzki, Starodubiedski, S. Jerzego Ukraihskich ula-
now. Zdawaloby sic, ze mic juz ME zdo}a sic oprzec te-
mu uraganowi koni ludzi rozwiohrzonemu ma mayhem
polu. Szes6 szwadronow owych ,niezwycieaonych" XII
~rasjerow, wyprzedziwszy swojs dywizje, pedzi owalem,
rozwinietym frontem, to pc szosie, to po Level stronie
szosy ku slupowi zelaznemu - ku Pradze. Rabie DO
drodze ~napotkane nasze drobne oddzialy z brygady Ro-
landa, rabie kanonierow Nieszokocia, uchodzacychz proc.
nymi jaszczykami i dopiero zatrzymuje sic mad jednym
z row6w przerzynajacych p}aszczyzne grochowska. Tu
koniec tryumfu!
Do ohwiejaoego sic mad rowem t&umu kirasjerow
dale rotowego ognia czworobok bstaljonu Karskiego z
s go pulku zasoiela pole trupami koni ludzi okutych
W kirsy. Wtedy to z pod samego s}upa zelaznego wy
pada ma zmieszanych moskali jeueral Kioki y ma czele
2 go u}an6w, a z boku Gawrohski ma czele 5-go.
Ia contre szar1a rozmiata kirasjerow moskiewskich ma
w~szystkie strony. Geese ich zape1za sic pod same oko,
Ply Pragi, zsiada z koni krzyozy pardon. Geese wpada
az ma bagna Saskiej Kepy, gdzie jedna ~kompanja go
pu}ku strzelcow bierze ich W niewole ~.
Tyne Assem-, "a tym szalonym wyskokiem ,,uiezwy-
ciezonego" pulku kirasjerow ~zamykaja sic szeregi ma
szej wcale ME zdemoralizowanej ~piechoty. Ostatni dy-
wizjon tego pu}ku reszta s~rodkowej szarzy moskiew-
skiej widzi to re zdumieDiem; namysla sic czy ma biedz
kirasjerom ma pomoc chwieje sic.
Podczas tego a~rtylerja polska czworoboki polskiej
~piechoty ME proznuja. Ogieh naszych dzial recznej
broni nurtuie ma ~wszystkie strony zgeszozons tabuny
kawalerji m~oskiewskiej, ktora ~ kohcu, otrzymawszy
niepomyslne wiadomosci o skrzydiowych szarzach, Cd
wraca sic, cola kryje o poznym juz zmroku "a Olszyne,
scigana W odwrocie kulami kartaczami polskich dzia{.
TAX sic zakohczyia Pamietna W dziejach naszyoh
bitwa grochowska.
Szarza kawalerji moskiewskiej mia}a tylko demora-
~Ezujacy wp}yw ma sztab Radziwiila, ktory z pod s}upa
zslaznego ustapia zaraz IA Prage wydal rozkaz wszyst
kim oddzialom wojska ~polskiego cofania sic pc "a jej
okopy. Cofanie to odbywa}o sic bez ~wielkiego pospie-
chu, W miare, jak n~adciagaly oddzia&y d"ywizyj Kruko-
~wieckiego i Szembeka Srodek armji, to jest dywizja
Skrzyneckiego znaczna czes6 jazdy pod jenera}ami
Umidskim Jankowskim, wytrwa} az do poznej nocy ma
stanowisku T~argowka.
Straty obu stron obliczone przez Mieroslawskiego
ma str. 304 t Il podlug wiarygodnych zrode{ polskich i
moskiewskich wynosi}y ola Moskwy c~zternascie tysiecy
W ~zabitych, ranionych jehcach. w samej Olszynie le.
zalo oko}o 3 tysiecy trupow moskiewskich. Polacy stra-
Gill poiszosta tysiaca ludzi.
Pamietac tn jednak potrzeba, Re jezeli re strony
moskiewskiej GAIA prawie 9O-cio tysieczna aruja, zgro-
madzona przez Dybiczs, wzie}a udziai W bitwie % Lutte
go, to pc stronie polskiej wskutek pierwotnei taktyki
Chlopickiego, niestawienia sic pod Grochowem Kruko-
WIFI Szembeka nieoheci kubiehskiego walczy{a tyl-
ko jedna trzecia srmji. ,Dwie trzecie pozostalo prawie
nietkniete.
Tymczasem, pc strcn ME mo~skiewskiej, opr6cz korpu-
su Scholarships, ktory %najmniej ucierpial, ~wszystkie
okaleczone, ze Moskwa oonajmniej ma 6 tygodni ME.
zdolna byla do dalszej ~zacLepnej wojny.
Jakzez wobec tego Nyglada chlubienie sic history.
kGw moskiewskich nzwycieztwem" pod Grochowem?
Me chodzi tn O przyznawanie sobie slawy, ale o ma
uke, ktora wyciagac Powinn'smy z bahama naszych die
jow.
Skoro jedna trzecia Geese wojska polskiego, uzyta
W bitwie groohowskiej, mogia sic oprzec W niedogodDem
tax dotkliwe RAINY, to nasuwa sic pytanie, CODY sic stalo,
gdyby to wsleozne wojsko miafo sprezystych wodzow
Jednolity naJwyzszy kierunek.
Wszyscy owczesni d~owodzcy byli zdania, ze gdyby
podczas chybionej szarzy moskiewskiej, K~rukowieckil
yraz 2 iazda Jankowskie 90. uderzyi ma prawy bok znu-