Zgoda = Unity. [volume] (Milwaukee, Wis.) 1881-1901, 1899-05-11

W. WyAOuyWd u OubzS luuzk8. Jan N8l1odn DyfDy
ponawiai te PROXY, tax bezusyteczne i ssalone, lie ra
Icy tylko nadarzylaby sic ku temu sposobnos6, ME "a
stanawiajac sic ami ma chwile mad ich skutkami Tub
mad doswiadcseniem iuz zrobionem. Wymykal sic
Instynkt m6wil mu: Uciekaj! Rozumowanie byioby
mu powiedzialo: Zosta1! Ale pred tax gwaltowna
pokuss rozumowanie znikalo; pozostawaf jedynie in.
stynkt. Zwierze tylko dzialaio. Kiedy 60 pojmano,
MOVIE kary, kt6rym podlegal w6wczas, wprawialy 90
itylko W wiekszy szai jeszcze.
Musimy tn wspomniec o jednym s~zczeg6le, o mad.
zwyczajnej sile fsycznej Jana Valjeana, sile, kt6rej
laden z mieszka6c6w galer ME m6gl dor6wnac. Jezeli
trzeba byio popuscit line, cisgnsc winde, lub dokonac
oe sa.s sssis' ln %Sd.''f fo 11ssyii ia, pe%d xa,5sa1 ,a1' oys. sy1s
logromne ciezary ma grzbiecie W potrzebie zastepowal
massyne zwana teraz Crie a dawniej Oryma, zkad,
m6wisc nawiasem, pochodzi nazwa ulicy Montorgueil
prey halach W Paryzu. Koledzy nazywali 90 Jan eric.
lTulonie, jedna re wspanialych karjatyd Pugeta, pod.
ltrzymujacych balkon, oderwaia sic i bylaby spadla,
lgdyby Jan Vatican, kt6ry sic tam z~najdowal. ME byi
ljej podtrzymat, dop6ki ~robotnicy ME nadbiegli.
GietkosG jego przewyzszala jeszcze SHE. Niekt6
rzy galernicy, wiecznie marzacy o ucieczkach, takiej
wreszcie ~nabywajs SHY i zrecznosci, &c dochodzi to do
lprawdziwej sztuki: sztuki muskul6w. Wiecznie "a.
zdroszczac muchom ptakom, wiezuiowie uprawiajs CO
ME prostopadlej i znalezc punkt oparcia tam, gdzie
zaledwia widat byfo jakas wydatnosc, bylo to igrasz
ka ola Jana Vatican. Majac r6g muru, sta ~preznosci
karku i kolan, robiac fokciami pietami, kt6re wcis
kat W chropowatosc muru, dostawal sic, jakby cudem,
ma trzecie pietro. Czasami wdzieral sic tax az ma dach
gmachu wieziennego.
M6wl malo. Me smial sic wcale. Trzeba bylo
nadzwyczajnego wzruszenis, by rae lub diva ray ma
rok wywoiae z ust jego 6w ponury smiech galernika,
kt6ry jest ~jakgdyby echem szatana. z wyrazu jego
twarzy mona byfo sadzic, &c zajety byl ciagfem pa
ltrzeniem ma cos okropnego.
w ~istocie, wciaa byl ~zatopiony W ~myslach.
Poprzez chorobliwe pojecia natury wadliwej i in
I~teligencji przytloczonej, czul on niewyraznie, &c cos
dym p~6lcieniu, W kt6rem peizal, lie RAY obr6cil szyjs
usilowai podniesc wzrok, widziai z przeraieniem, 2
kt6rem mieszafa sic wscieklosG, &c wysoko 20 mad MIN
jak okiem siegnac i straszliwie stromo wznosi}y sic,
pistrzyfy, 1kfadajac niby W straszne stosy, rzeczy, pra.
wa, ~przessdy, ludzie fakta, kt6rych zarys6w ME m6g,
~pochwyciG, kt6rych masa p~rzerazala 60, e kt6re ME
byiy niczem wiecej, jeno ows olbrzymia piramida, kt6
rs nazywamy cywilizacja. w tel calosci bezksztaltnej
rojacej sic odr6znial tn owdzie, to blizko siebie, to
ldaleko W niedoscigiych wyaynach, jakas grups. jakie
szczeg6f jaskrawiej oswiecony, tn dozorce ~wiszni6w
xii jego, tn zandarma i jego sable, tam arcybiskupa
W infule, a ma samej g6rze, cesarza W koronie W razs.
Gym blasku. Wszystkie tie dalekie jasnosci nietylko
ME rozpraszafy ciemnosci jego, ale czynify je jeszcze
bardziej ponuremi i ciemnemi. Wszystko to, prawa,
lprzesady, fakta, ludzie, rzeczy, przesuwalo sic ponad
MIN W to W owa strone, stosownie do ruchu skompli
~kowanego i tajemniczego, kt6ry Bog nadaje cywiliza.
lei; chodzifo pc MIN i druzgotalo 60 z owym spoke
|jem okrucie6stwa i nieublagana obojstnoscis. Dusze
co wpadfy W ~ostateczna niedole, nieszczssliwi ludzie
co p~rzepadli ma dnie owych otchfani, kt6rych gleb
zadne ludzkie oko juz ME siega, wywola1cy praws
czujs ma swej glowie caiy cisaar tego spolecze1stws
ludzkiego, tax strasznego Ola tych CO So pc "a MEM
tax okropnego ola tych, co So pod MEM.
w tenn ~polozeniu Jan Vatican r~ozmysla}, a jak
m6gl bye rodzaj owego rozmyslania9 Jeaeliby ziarnkc
prosa pod kamieniem mly6skim mogfo myslec, mysla.
Toby zapewne to CO Jan Vatican. Wszystkie tie RE
czy, rzeczywistosc pe,na widm, fantasmagorje peint
rz~eczywistosci. utworzy}y wreszcie rodzaj stanu we
wnstrznego. kt6rego niepodobna opisac. Chwilami "a
tr1ymywai sic wsrod piracy swcjei. zaczynai myslee
Rozum jego wiecej dojrzafy a jednoczesnie wiecej nis
dawniej zmscony, buntowaf sic gwaltownie. Wszyst
ko, CO mu sic przytraflo, wydawa1o mu sic niemoaeb
mem. M6wif sobie: To sen! Patrzal ma dozorce so
ljscego o kilka krok6w; dozorca zdawal mu sic wild
mem: nagle widmo uderzyio go kijem.
Widzialna przyroda zaledwie i~stniala Ola niego
Rec MONA prawie, ze ola Jana Vatican ME byfo sion
ca, ami pieknych dni letnich, ami jasnego nieba, ami
~swiezych kwietniowych porank6w. Me wiedzieG jake
~awiateako mroczne oswiecalo zwykle jego duszs.
Ma zako1czenie, streszczajac to co moze bye stresz.
czonem, j wyprowadzajsc 2 tego, cosmy wlasnie po-
wiedziei, pewne wnioski, dodamy, ae pc ~dziewietnas.
tn latach Jan Vatican, nieszkodzscy nikomu robotnik
W Faverolles, straszliwy galernik W Tulonie, dziski