Zgoda = Unity. [volume] (Milwaukee, Wis.) 1881-1901, 1899-11-16

60, najwieoej sas przez podzialy po-
lityo.ne, ozesto wschodnis Pomorze
dsielace ma odrebne obszary pahstwo-
we.
DIR. Nadmorski dzieli gware ka-
szubska ma p6&nocna ! poludniowa i
przyznaje, 1e ma obszarze kasIub-
skim zachodza r6znioe, ,,ale
ME MONA nigdzie o.naozy6 granic,
gdzie sic p6inocna gwara koho.y, a
zaozyna poiudniowa". 2 p6lnooy
ku po}udniowi stopniowo i ooraz
wiecej zbliza sic nares.cie do polsz-
ozy.ny ~pismiennej, ogniwem przsj-
Sofa do gwar czysto polskioh jest ma
rzeoze kociewskie. Sois.ego odgra.
~niczeuia pomiedzy je.ykami siowisf.
skimi niema nigdzie, ! wszedzie tam,
gd.ie jest pas przejsoia jednej gwa-
ry W druga, panuje podobnie wielka
r6.uorodnosc idjotyzm6w, albo ra-
czej parafjahszozyzu. Dosc wska
zat pod lynn wzgledem r6.nice gwar
~s&owaokich Podkarpaoiu wegier.
skiem, kt6re przechodzi ma polskie
Podhale ] dalej ma Szlssk j ma Mora.
we. Przeohodza tn ozeskie gwary
" polskie, a obiedwie " m~aloruskie,
mp. W okolicy Preszowa. Stsd i u
S&owak6w ogromna r6znica gwar,
mole js,zoze wieksza aniaeli u Ka.
szub6w, a to samo dale sic " ozesoi
sPostrzegac pomiedzy g~oralami, ma
Szla,ku i ma Morawaoh. Gwara ka
szubska ma po1nocy jest wieoej pier
wotna, ma po}udniu zas wida6 ma
niej Shady rozmsitych wplyw6w.
Sami kaszubi dziela swa gware ma
gre6- i fein kaszubsks. Pisrwszs
nazwa oznaozaja gware p6lnoona,
czysciejsza; druga - g vary wiecej
zblizone do polszozyzny.
Ramu{t dzieli narzeoza jezyka DO.
m~orskiego na try gaowne grupy: a)
gwary P6lnoone, By srodkowe, o
poiudniowe. KS. Pob{ooki widzi W
ngwarze kaszubskiej szozatek pol
sko-nadbaltyckiego ~narzscza, pod
legiy silnemu wplywowi polskiemu"
t. J. polskiego pismiennego jezyka.
Pisze on: ,Tymte, 90 my W Kaszu-
bach, jezykiem m6wila GAIA Pomor-
ska (prowincja Pomern), m6wila
Meklemburgja, Rugja, m6wili bee
watpienia i P~o}abianie". o r6zni.
each W gwarze kaszubskiej wyraza
sic ten pisarz, ~najlepszy znawca ka-
szubskiej ludnosci, jsk nastepuje:
nCzesto spotyka sic re zdaniem, ia
koby do Kaszub dai sic zastosowac
aksjomat: Co wies, to jezyk. Otoa
W tenn przessda Me wioskami,
leoz okolicami dostrzedz MONA
odcienie r6zuego wymawiania. Ka
Subj, sasiadujaoy Z bracmi ozysto
pc polsku mowisoymi, mslo co sic
cd nioh r6znis mowa. o mich mo-
wimy, ae polusza; gdzieindziej mick
GA i zamieniaja XII i 81 ma CT i dzi
Tub czyi dsy, w1asCiwie czi i dzi (np.
cij, csyj, zamiast xii, dzi6ci. dsy6czy,
zamiast gibki), lu5 odmiennie wy
mawiaja a o, do czego chyba dodac
nalezy osobne akoentowanie wyra-
COW W okolicy Koscierzyny, a pre-
ciaganie i pr.ewlekanie samogsosek
W Pomorce. To gi6wne i prawie
jedyne roznios.
Do tego dodac nalszy, Re w1asoi-
wosc gwary Aaszubskiej tworza
przydeohy PREY kazdym niemal wy
razie, rozpoczynajacym sic Same.
gloska. Jest u nich, podobnie jak
W polszczyznie ludowej, przydech J
j 20, jak W gwaraoh }uayckioh i ma
zurskich, a takze i'm tylko wiasciwe
., mp. socsy zamiast oozy, soda Ia
miast woda, f1stae zamiast ostac sic
j o sc j t. p. w iuzyckioh i pol
skich gwarach powstai niezawodnje
Przydech 20 Z pierwotnego &; tym
.sposobem wieksza ia przydeohows
ro,nica jes. tylko zachowaniem pier.
wotnosci. TAX Same PREY scislej
10 porownawozem badsniu jezy.
kowem innych .odrebnosci" kaszub-
szczyzny, poznaloby sic niezawoi-
ME, ae to 50 p~ierwotne formy mowy
polsko ~lscbickiej, ktorej latoroslami
50 zsrowno kaszubskie, jak ! wlasci.
vie polskie gwary ! nsrzeczs.