Zgoda = Unity. [volume] (Milwaukee, Wis.) 1881-1901, 1898-08-04

irdhhoW,a u WreSzcie kfadZle ma SkrOnle
starego, skapego i dosyc ograniczo-
nego krola Prus - korona cesarska!
Ia us1ugi powyzsze otrzymuje
Bismarck tytu} ksiecia cesarstwa ME.
mieckiego, wielka sumo pieniedzy
majatek ziemski Friedrichsruh, kto-
ry po}aczony dobrami ojcowskiemi
/ Przedtem nabytemi robi ,,zelaz-
nego ksiecia" jednego z najbogat-
szych ludzi Niemiec.
Cesarstwo niemieckie sztucznie
wytworzone ME daje jeszcze spo-
czynku temu cziowiekowi rzadzacs-
mu Pahstwem i jego starym monar.
cha ca}ym despotyzmem nieogra-
niczonego w}adcy Niemiec, bo w tenn
cesarstwie, W tel ciezkiej przez ME
go zbudowanej maszynie, pozostaly
jeszcze diva ciaia, ME chcace mu sic
Poddae, jatrzace ca}y system pan
stwowy. Temi cia{ami So: ducho-
wiehstwo katolickie zalezne cd pa
Pieza Polacy, hodujacy W swych
sercach tradycje przesz}osci, wierza
cy gseboko W lepsza przyszsose.
l jednych drugich trzeba zgne-
bic, zaczyna wiec Bismarck wake
z Rzymem, ow s}ynny Kulturkampf,
jakgdyby rzeczywiscie chodzilo tu
cywilizacje, oraz Wake narodo-
woscia Polska. w pierwszej hasiem
jego stale sic: - Me pojdziemy do
kanosy! - W drugiej: - Ausrot
ten.
w walce duchowiehstwem ME
uda}o sic zlamac niezaleznosci kos
cio{a katolickiego, poddae kosciol
wfadzy swieckiej nawet W sprawach
duchownych. Mic ME pomogio pre-
sladowanie, wygnania, wiezienia, "a
mykanie koscio}ow - wszyscy ka-
tolicy cesarstwa, bez roznicy narodo.
wosoi, oburzyli sic ma takie postepo-
wanie - Bismarck zmuszony zosta}
do umowy Rzymem. To pierwsza
Porazka tego cziowieka niepohamo-
wanej dumy.
z polakami posz}o mu ME lepiej.
Dwadziescia miljonow niemc6w ba}o
sic 60, jeden million polakow sta
naf mu koscia W gardle. Prawda,
ze 10000 polakow z innych zaborow,
zamieszkujscych Niemcy, musia}o
isc ma wygnanie wbrew zapewnie.
niom traktatu wiedehskiego. Praw-
da, ze komisja kolonizacyjna re swy-
mi stoma miljonami marek wiele
szkody Przyczynila, ale cato duch
Polski zmeznial, straszne przeslado-
wanie bismarckowskie zahartowa}o
ludzi, rozbudziio ducha narodowepo
tax, ze polskose pod zaborem prus.
kim zamiast upadae wzmaga sic
ciagle!
to wiec byfo porazka dla tego
strasznego cziowieka, ktory idei pan
stwowej poswieoii wszystko, ktory
W szalonej swej zarozumiaiosci wo.
3a}; - Si}a przed prawem!
Me ma tenn jednak sko6czyla sic
jego karjera polityczna. Czekai 90
los gorszy!
w 1888 r. umiera dziewiedziesie.
cioletni cesarz Wilhelm |, powolne
narzedzie W rekach swego kanclerza
a W kilka miesiecy potem syn jego
Fryderyk III. Ma tron wstepuie
m}o ly cesarz Wilhelm III, dziecko "
porownaniu Bismarckiem.
Despotyczny wielkorzadca Me
mice wyobraza} sobie, ze potraf kie.
rowa6 tym smarkaczem TAX jak je.
go dziadkiem, smarkacz jednak po-
kazai, ze sam chce rzadzi6, ze Jest
cesarzem. Nsreszcie W 1907. do
szfo do tego, ze mfody oesarz da} do
zrozumienia wielkiemu kanclerzowi
swego ojca dzisdks, IL powinien
zrezygnowac. Wobec takiego kroku
cessrza, mic ME pozostaio Bismarcko-
wi wiecej, jak cofnac sic do zycis
prywstnego. Wyjechal wiec do
Friedrichsruh tam zamieszka,
zgorzknia}y ! upokorzony.
Obelgi wyrzadzonej mu przez m}o
diego cesarza ME mogi zspomniec.
Gaia jego zswzietosc ziy oharskter
okazasy sic W najlepszem swietle,
gdy pred Paru lsty, chcsc dokuc zyc
Wilhelmowi, o0losi} publioxo;e A..