Zgoda = Unity. [volume] (Milwaukee, Wis.) 1881-1901, 1898-09-08
Wyprawa Jana Sobieskiego pod Wiedeh.

pionace ma g6rze Kahlenbergu. Niebawem jedna i
druga raca ognista przerznefa powietrze. Nadzieja "a
billy serca, ozywify sic znekane oblicza, radosc trysne-
ia zdroJem ozywczym, DO w tych racach o~gnistych po-
polskie.
Juz cd dwoch miesiecy Wiedeh oblezony byf przez
turk6w. Ze wszystkich stron tfumy ~pohanc6w oto-
czyfy go murem nieprzebitym. Ia miastem powstafo
drugie wielkie miasto bfyszczace przepychem i dostat-
klein. Niezliczone tfumy ludu roznych narodowosci,
sciagnietych VIOLA padyszacha z mad brzeg0w Eufratu,
cd zrodef Nilu, z piaczystej Syrji i gorczystych krain
Bafkahskich, uwijafy sic pewne zwycieztwa. Zfoto-
glow i atfasy, bfyszczace kamienie zbroje oczy OILS
niewafy. Krzyki ludzi, rzenie koni, ryk bydfa, glossy
muff0w, hulk armat zagfuszafy grod ~oblezony, a DUNN
paszowie murzowie z cafymi tfumami swych odalisek
wiernych niewolnik0w uragali garstce c~hrzescian,
broniacych zycia mienia. Oni pewni byli zwycieztwa.
Wielka zielona choragiew Mahometa, trzepocac cd pod.
much6w wiatru, zdawafa sic szeptac: Smierc Giaurom
Allah jest wielki!
Dlaczego jednak tfumy te oblegaja dumna stolice
Habsburg6w, dlaczego wojsko polskie opuscifo Ojczyz-
ne swa dazy ma pomoc oblezonym? Dlaczego wiel-
ka, swietna postac krola- bohatera, kt6rego imie wstrza-
sa cafem panstwem Ottomahskiem, przyswieca i'm po-
chodnia pewnego zwycieztwa?
Ma pytania tie odpowiadaja dzieje. co sic zas tyczy
samej wyprawy, to n~ajlepiej maluje ia sam kr6l- boha-
ter w listach do ub6stwianej aony MarysieGki. A
poniewaz tax przyczyny tel wyprawy, jk jj ~przebieg,
~niestety, mafo sa znane naszemu wychodzctwu, po-
swiecamy i'm przeto wiecej miejsca niz wspomnieniom
innych rocznic pamietnych.
Jedna z gfownych przyczyn tel wojny byfa ME-
chez wegr6w ku Austrji. Juz w r. 1870 hrabiowie we
gierscy: Serini Nadasti, Frangipani i Weselini po-
wstali przeciwko Austrji ma czele IA powiat6w. ivy
ciezeni W paru bitwach przez wojska cesarza Leodolda
Igo, wzieci do niewoli, oddali gfowy pod miecz katow-
ski. Skutkiem powstania tego byfo odebranie wegrom
wiekszej czesci przywilej6w. w osm lat p6zniei we
grzy zn6w powstaja, ma czele ich stoi dummy hr. Eme-
81 noI1. T"o, ra1ann ia1noly ncfnioa 80 900
i'm podofac. Turcja Francja stoja pc Ia plecami we
grow: Turcja pragnac rozszerzyc grantee swe dale
wojska i obiecuje Tekelemu korone wegierska; Fran
cia. czuiac luz cd dawna niechec ku domowi Habsbur-
gov, dopomaga pieniedzmi.
Tymczasem w Polsce Jan III, postrach turk6w i
tatar6w, ciagle pustoszacych grantee Polski, stara sic
wszelkiemi sifami doprowadzic do skutku zamiar sw6j
u~rzadzenia wielkiej krucaty przeciwko Ottomanom.
Mysla jego byfo ME tylko odsunac turkow cd granic
Polski, ne tylko zgniesc ich, lecz Ma miejscu pahstwa
Mahometa, wkrzesic dawne cesarstwo Byzantyjskie, a
tenn samem usunac zupefnie mahometanski p6fksiezyc
z Europy.
VIZ. 1880 zbiera sic sejm. Kr6l zada uchwalenia
subsydjum Ola wojska upowaznienia da zawarcia
~wielkiego przymierza Pc dfugich debatach, sejm przy-
lat dnia Ago kwietnia ~powyzsze wnioski. Kr6l wysy-
ia posi6w. Podskarbi koronny Morsztyn wyjezdza do
Paryza, synowiec jego do Anglji i Holandji, ks. Michaf
Radziwiff do Wiednia, Rzymu i Wenecji. Cafe chrzes-
ciahstwo zostaje zaproszone ma krucjate. Zdawafoby
sic, re wobec wsp6lnego niebezpieczehstwa ~wszystkie
mocarstwa p~owinny byfy przyjac propozycje lana
HIgo. Tymczasem dzieje sic inaczej. Ludwik XIV,
kr6l francuzki, pragnac zguby Austrji, ami sfyszec chce
o wojnie z turkami. Ambassador jego, Vitry, wszel-
kiemi sifami stara sic odciagnac Jana iii cd powzie-
tych zamiarow. Wenecja Odrzuca propozycje. Cesarz
Leopold / zwleka nareszcie odmawia przymierza, spo-
dziewajac sic zazegnac burze powolnoscia wchodzi
w ukfady z ~wegrami. Zostaje zwofany sejm do OGDEN
burga. Ma MIN ~zgodzono sic ma zawieszenie broni.
Widzac to Mahomet ", sultan turecki, ofiaruje Teke-
lemu korone wegierska. Tekeli zrywa ukfady z AUSTRIA
kami, ogfasza sic ksieciem Wegier, hofdownikiem Sui.
tana, zabiera PREY pomocy turkow i siedmiogrodzian
pare fortec niemcom odprawia W 1851 r. wjazd do
Budy, gdzie go pasza Budyhski ogfasza uroczyscic
Lsiao;orn u.aa;araLira nod anioLa Turni;