Zgoda = Unity. [volume] (Milwaukee, Wis.) 1881-1901, 1898-08-11
Amerykanie o mas.

Nohio hi0 huuu L
kosztow, ydy idzie o zdobyoie infor-
maoji o tenn, CO i jak robi sic wspo}-
czesnie Tub kiedys robbie u innyob.
Do gromadzenia wiadomosci istnieja
specialize organa, W formie instytu-
cyl, wydawnictw ftp. w dziedzinie
mp. wyohowania s}uzy temu celowi
t. z. nBiuro wychowawcze" bureau
Of Educ1tion); co wiecej, ten organ
nformacyjny jest razem jedynym
organem wychowawczym rzadu cent.
ralnego. Wychowanie W Stanach
zjednoczonych nalezy w zupeinosci
do kompetencji Stanow pojedyh-
ozych, rola rzadu centralnego ogra-
nicza sic ma tenn, il zarowno re szkol-
nictwa Stan6w oddzielnych, jak z
obcyoh KRAKOW zbiera statystyke, re-
zultaty przedsiebranych prob do
s~wiadozeh, programy, wreszcie giosy
oPinje wybitnyoh dzia&aczy lub au-
GROW, i wszystko to ogiasza ola u
tytku powszechnego, jake rodzaj
dyrektywy ola szkolnictwa krajowe-
go. ,Biuro wychowawcze', odpo-
wiadajace m~inisterstwu oswiaty. jest
tylko wydzia}em ministerjum spraw
wewnetrznych (Ofice of the Interior
Department., istnieje cd roku 1867,
a ma czele jego stoi komisarz wycho-
wawczy Commissioner of Educa-
sion) ktorym jest obecnie w. T.
Harris, jeden z najwybitniejszych
pisarzy pedagogicznych i dzia&aczy
ma polu szkolnictwa W Stanach Zjed-
noczonych. Biuro wychowawcze o.
glasza prace swoje albo W formie
nCyrkularzy informacyjuych', "a
wierajaoych obszerniejsze rozprawy
monogrsfje o sp~ecjalnych kwestjach
wychowawczych, zakladach nauko-
wych ftp, albo W formie rocznycb
sprawozdah: Reports of the Com
missioner of Education.
Take sprawozdanie, W o~bjetosci
dw6ch duzych tom6w, zawiera szcze-
gofowa statystyke szkolna amery.
kahska i zbior referat6w o stanie wy.
ohowania W r6znyoh krajach, pre-
dewszystkiem rozumie sic tych, kto-
re dostarczac moga wzorow, jak
Niemcy, Anglia; niemnieJ jednak
znajdujemy W kazdym prawie rocz-
niku artykuly, poswiecone i mniej-
Sym narodowosciom i majace ma oe-
la z~obrazowanie stanu wychowania
ma caiym obszarze pahstw cywilizo-
wanyoh. w sprawozdaniu pred
ostatniem, wydanem W r. 1896, Ia
m~ieszczono obszerny referat go str
o nauczaniu i s~zkolnictwie W zie-
mach z ludnoscia pelska.
Autor rozprawy, zatytu}owanej
nWyzsze nauczanie W Polsce rosyj.
skiej, austrjackiej i pruskiej'',
Higher Education in russian, au-
strian and Prussian Poland, DIR.
Herman Schoenfeld jest profesorem
jezyk6w n~owozytnych i historic Eu-
ropy W Uniwersytecie Kolumbijskim
W Waszyngtonie, z rzeczy polskich
pisal obszerny artyku} W Encyklo
pedji Johnson'a p. t. ,Warszawa"
teraz, jak dowiadujemy sic z piracy,
pomieszczonej W ,,Sprawozdaniu ko-
misji Wychow.", przygotowuje OBJ
szerniejsze dzieio o szkolnictwie pol
skiem, z ktorego referat obecny Jest
wyciagiem i str~eszczeniem. Zazna-
jomienie sic ,atem z rozprawa prof.
Schoenfelda pozadanem jest i tego
wzgledu, ze kto uzna "a stosowne,
moze j~eszcze zwrocic sic do autora
W celu sprostowania szczeg0iow, Tub
dostarczenia mu nowych. Material
do piracy swej czerpa1 autor pre-
waznie z wydawnictw zrodiowyob,
polskich, rosyjskioh i niemieckich,
d~otyczacycb szkolnictwa, jak ustawy
sprawozdania szko{ j uniwersyte-
tow, katalogi i opisy muzeow, biblio-
TEX it'd.
Prof. Schoenfeld darcy mas szcze-
ra Przyjaznia, wady nasze i bledy
chetnie tiomaczy i usprawiedliwia
ME pomija natomiast sposobnosci,
gdy mote powiedziec o mas COS do
brego.
Rzuciwszy ogolny poglad ma stan
obecny umysiowosci polskiei i ma