Zgoda = Unity. [volume] (Milwaukee, Wis.) 1881-1901, 1898-04-28

Sprzeciwili sic temu wielkim tumultem partyzanci
Noskwy. wiedzac, IL ma jaw wyjda niecne knowania
osciennych mocarstw. Me pomogfy jednak te prote-
stv. ME pomogfy szaone napady posia k~aliskiego Su-
chorzewskiego ~odczytano sprawozdania i wszyscy
uirzeli n~iechybna zgube Ojczyzny. Powstaf wtedy
marszaiek Potocki j, zwrociwszy sic do krola, prosif
nv wobec tax smutnego stanu Polski podaf srodki iei
zbawienia. Natychmiast ~przychylif sic krol do tego|
iadania dodaf. re ma w tel mierze przygotowany pro-
iekt. poniewaz zas chodzi W MIN take o sukcesje tro-
nu. pragnie przeto zgodzenia sic wszystkich stanow.
Il wielkiemi Oznakami radosci p~rzyjeto sfowa krolew-
skie. Przystapiono do czytania projektu, pomimo
przeszk6d opozycji. Zaledwie skonczono czytanie, "a
czefy sic zn6w napady potwarze frakcji moskiew-
'~skiel PoZwolonO jej wygadac sic do wolf gdy znu-
iona przycichfa, posfowie patrjoci raz jeszcze tax CORA
co przedstawili bfogosiawione skutki novel ustawy, il
rozczulili izbe cafa, publicznoscl kr6la.
Przystapiono do gfosowania, Marszafek seimowy
zproponowa}, by przeciwni p~rojektowi odezwali sic z
opozycja, stronnicy Zas lego milczeli. Byf to dobry
srodek da okazania, IL strona tax burziwa, przeciwna
zaledwie kilku posf6w liczy. zrozumieli oni to do
hrzc laden sic nieodezwaf. Korzystajac z tego mil
czcnia posef inflancki Zabielfo zaklinaf stany, by przy-
s iely konstytucje jednogfosnie prosif kr6la, by pierw-
szv przysiagf ma mia. Pc sfowach tych cafa izba ru-
,zyla sic ku tronowi. Kr6l, stojac ma krzesle trono-
wen wezwaf biskupa Turskiego do czytania mt roty
przysiegi. Skohczywszy ja wyrzekf: ,,Przysagfem
Bogu zafowac lego ME bede, prose-, kto kocha OF
czvzne, MECH idZie Ia nina do kOSciofa te sama wyko-
mac przysiege", pocZem ruszyf przodem otoczony Sc
natcm posiami, a tiumy cafe towarzyszyfy temu po-
chodowi. Dzen byf ma schyfku, gdy w powaznym,
: flrnym kosciele krol, stany lud razem iaczeni jedna
mvSIa. upojeni nadzieja polepszenia losu ojczyzny,
p~zysiegali PREY odgfosie dzwon6w strzafow armat-
nich ma dotrzyma1ie nowych ustaw a gdy, wrociwszy|
do sail sejmowej, krol Zasiadf ma SVEN krzesle,
uSmiech szczescia widniaf ma wszystkich twarzach.
Niestety, kr6tkie to szczescie byfo, fakt jednak zostaf
spefnionym i uczynif dzien ten ola mas niesmiertelnym
Konstytucja 3 maja skfada sic z jedenastu artyku-
tow tax rozumnie ufozonych poetych, re podziw
w~zbudzaa.
Punkta gfowne, zasadniczo zmieniajace postac RIA
du, byfy masterpieces:
y Zniesienie wyboru kr6l6w przez ustanowienie
dziedzictwa tronu.
y Madame przywilej6w mieszczahstwu i samorza-
du miastom.
81 Oddanie wfoscian pod Opieke rzadu.
A. Ustanowienie armji stafej.
y Zniesienie liberum veto konfederacji.
81 Zniesienie starostw.
y UZnanie wOlnym kaZdego ko wstapif ma Zie-|
ME polska Z zagranicy.
81 Oznaczenie terminu (dwadziescia piec lat) DO
kt6rym konstytucja moze ulegac rewizji zmianie ar
tykuf6w zgodnie z postepem czasu.
Konstytucja ia przyjeta zosta1a uwielbieniem ME
tylkO W kraju. Gaia Europa patrzafa z podziwem ma
ten wytwor mysli polskiej. Najstawniejsi uczeni owe
90 czasu uznali ia iako rzecz skonczona wzor do ma
sladowania, Otto co m0wi angielski MAJ stanu Burke
w Morning Herald O niej. do tax wysokiego dosz-
TIA Ona stOpnia, re Zapewne stale sic naczystszem mai
szlachetniejszem Acknowledgement, ktore kiedykolwiek
rodowi ludzkiemu udzielone zostafo. Widzielismy
iednym zamachem anarchje niewole zniesiona. tron
zyczliwoscia narodu, be- nadwyrezenia jego wolnosci,
wzmocniony, wszystkie oboe kabafy wygnane przez
odmiane obieralnej korony". A dalej:
,Dziesiec miljon6w ludzi ma bye stopniowo uwol-
nionych ME cd obowiazkow, kt6re zepsutym tylko
umysiom zdaja sic ciezkie; ale cd kajdan ich osoby i
karki rzeczywiscie uciskajacych.
= ,,Dodajmy do tego szczesliwego cudu tie niesiy-
chana poiaczonej re szczesciem roztropnosci slave, re
zadna kropla krwi ME popfynefa.
Ma koniec to wielkie dziefo ten ma zaszczyt mai
celniejszy, re zawiera W sobie nasiona coraz dalszego
ulepszenia'.
rzeczywiscie. dziefo to byfo tax madrze obmys-
lonem, IL pozwolifo narodowi rozwijac sic zgodnie
Z postepem czasu be- przewrotow i rewolucyj we
|, wnctrznych. Wzmocnienie patrjotyzmu zgoda pomie-
dry szlachta mieszczahstwem, porzadne prowadzenie
rozpraw sejmikowych, ustanie pieniactwa, wzrost ham
du przemysfu, dobrobyt ludu, o~siabienie arysto-
kracD OTTO zaledwie wiazka dobrodzejstw jakiemi
konstytucja 3go maja obdarzyia Polske kto vie czy
ME wr6cifaby jej dawnej swietnosci, gdyby ME niego.
dziwy spisek ~despot6w niepohamowana duma kilkul
moinovIadc6w po1skich ktnrzy iedvnie y pohndakl