Zgoda = Unity. [volume] (Milwaukee, Wis.) 1881-1901, 1898-08-11

wyasza jezyka polskiego laden z je-
zyk6w europejskich; jego budowa
gramstyczna jest zupeinie rozwinie-
ia i utrwalona, ortogrsfja scis&a i
wyrobiona.
w historic wychowania W dawnej
Rzeczypospolitej stwierdza autor, re
Polska juA W XIV W. szla W pierw-
szych szeregach oswiaty i postepu, i
re uniwersytet Krakowski by} po.
prostu- pierwszym W Europe srod-
kowej i wschodniej; podnosi wielka
~tolerancje w~zgledem innowierc6w W
wieku XIV do XVI, rozwodzi sic
szeroko mad swietnym stanem szk6i
dysydenckich, ubolewa zn6w mad
ich stopniowym upadkiem z biegiem
czasu, cytujac wspo}czesnych histo-
rykow zachodnich, podnosi wysoka
kulture umys&owa polak6w okresu
ziotego wieku, z ktorymi wedlug
Muretusa, wowczas jedni tylko w}o-
81 mogli pod tym wzgledem rywali-
zowat. z czasow pozniejszych OPT
suje blizej dzia}alnosc ,,komisji edu-
kaoyjnej }, ktora uznaje "a pierwsza
W Europe urzedowa instytucje wy
ohowania publicznego; wogole zas
Podziwem go przejmuje, jak wiele
PREY kohcu zeszlego wiekn zdzia}a-
mem z~osta}o ola podniesienia umys-
}owego moralnego stanu narodu.
,,Czegos podobnego przyklad - pi-
sze-przedstawiaja tylko Prusy, kt6-
re pc poraace pod Jena i Auerstaedt
i utracie prowincji z Level strony FL
by W T. 1906, upadek kraju mater
jalny wynagrodzic usiiowaiy przez
podniesienie 60 duchowo, ku czemu
w r. 1910 ~za}ozony zostal univ ersy-
tet W Berlinie. Podobnie polacy
u%tworzyli ,,komisje edukacyjna W r.
IT'S. TAX upadek opromieniony
zosta} przez rozkwit literatury, his
tori i ~oswiaty".
Druga Geese piracy poswieca autor
zobrazowaniu szkoinictwa ma zie-
mach polskich cd kohca zeszlego
wieku, prey czem okazuje wcale do
bre zrozumienie stosunkow. o VIE
lopolskim mowi, ze ,,zaslugi jego
oko}o podniesienia wychowania byiy
nadzwyczajne". o uniwersytecie
warszawskim ~obecnym, ma autor
bardzo pochlebne w~yobrazenie, mai
siabsza strone jego, jak wogole
wszystkich uniwersytetow, widzi W
zlem zaopatrzeniu katedr jezykow
nowozytnych. nWyklady tych je-
zykow, pozostajace W rekach nizko
p}atnych lektor6w, polegaja ma pros
tel Sprachmeisterei". Me ma ami
sladu nowozytnej filologji i krytyki
l~iterackiej W znaczeniu uniwersy-
teckiem".
Przechodzac do Galicji, z wiel-
klein uznaniem podnosi d~zia}alnosc
Krakowskiej akademji nauk, wymie-
mia wszystkich jej cz}onk6w z roku
1896, j PREY tel sposobnosci wyraza
sic o Ii. Sieukiewiczu, IL ,,jest to
wielki historyk W osobie powiescio-
pisarza", i re ,,jak Freytag, Dahn i
Scheffel, wiecej przyczynili sic do
sPopularyzowania i uPrzystepnienia
szerokim mason historic Niemiec,
anizeli cafe MOnumenta Germdnioe
historical, tax Sienkiewicz W swell
godnej podziwu (admirable) trylogji
historycznej W sposob mistrzowski
zobrazowal chylenie sic do upadku
Rzeczypospolitej pod panowaniem
Jana Kazimierza''. o uniwersytecie
lwowskim powiada, ze ,,studja kla.
syczne stoja W MIN ma mozliwie wy
sokim poziomie', jake re wogole
,,studja te maja W Polsce bardzo
stare prawo obywatelstwa".
w Prusach wysoko autor ocenia
zas1ugi rzadu niemieckiego ola pod
niesienia szkol j oswiaty, jakkolwiek
ubolewa mad jego germanizacyjna
daznoscia. Ma rezultaty zreszta tel
daznosci, jak sic zdaje, patrzy desc
sceptycznie. yDzieki podniesieniu
sic oswiaty, pisze, W ludnosci pol
skiej spotegowaia sic swiadomos6
narodowa, szlachta polska, posiada-
jaca wysoki stopieh wyksztsicenia
kultury, wzie}a sic do pielegnowania