Zgoda = Unity. [volume] (Milwaukee, Wis.) 1881-1901, 1897-07-08
KataStrOfa W ROzdzieniu.

palnlaml mlaSteczka ROZdzlen pod katowlcaml
ma Gornym Szlasku.
Dzieje tel katastrofy, kt6ra tenn bardziej jest
interesujaca Ola mas, IL Rozdzieh ~pofozony jest
niespefna o pot mill cd kopalni Sosnowickich W
Kr6lestwie, re vice istnieja bliskie analogue
geologiczne, przedstawiajace sic jak nastepuje:
Pod Rozdzieniem, wzdfuz rzeki Rudy roz-
poscieraja sic dose szeroko kOpalnie wegla Gel
org i ,,Wiedensteinsegen'', obok kt6rych VINO
sza sic DUE zabudowania fabryczne cynkowni,
siarkowni i walcowni firmly Giesche z Wrocfa-
via.
Ow6z w tel to miejscowosci d.. 3 I'm. okofol
godz. 2 popofudniu, naSe i niespodzianie dafo
sic uczuG lekkie, faliste zachwianie sic gruntu,
niby trzesienie ziemi, co kazafo mieszkancom
mice sic ma bacznosci. Istotnie pomiedzy godzi-
Ma 4 a 3 popofudniu tego dnia n~astapifo slime
wstrzasnienie cafego terytoryum wsi, W duzem
pofkolu, a okofo q. | W nOcy z cZwartku ma pia-l
tex wstrzasnienie to ponowifo sic jeszcze silniej
w dalszym kierunku, gdZie stoi murowany dom
pietrowy szkofy zboru ewangelickiego, a ma
przeciw niej dwupiatrOwa kamienica bankiera
Landsbergera. Obydwa tie budynki maja scia-
ny oraz framugi, drzwi i okna spokane, a przy-
legajzce do mich podworza i ogrodki zostafy po-
rysowane gfebokiemi ma pot do = metrow SRA
mani w ziemi. Takich samych 16 rozpadlin
utworzyfo sic ma drodze 400 m%etrowej, wiodacejl
cd szkOfy do szosy, a rozpadliny tie powtarzaja
sic wzdfuz i w poprzek cafej szosy i rozchodza
pc polach, opasujac niejako Rozdzien pofkolem|
zarysowanego, wskutek opuszczenia sic, gruntu.
Wskutek silnegO naporu ziemi z wewnatrz, wo-l
da z kopalni ,,Georg" wystapifa z gfebin, i, po-
faczywszy sic ma powierzchni z woda rzeczki|
Rudy, kt0ra zmienifa zupefnie kOryto, wylafa,
tworzac w Minnie Rozdzienia staw i zatapiajac|
ma 2 metry szpital fabryczny huty. w szpitalu
znajdowafo sic podczas katastrofy so z CORA cho-
rych do szpitala gminnego w tejze wsi, a rekon-
walescent0w odesfano do domow.
Mona sobie wyobrazic przerazenie, Jake
ogarnefo tych nieszczesliwych ma widok "a
ioia inh w 4c1lynnb "nAv Mo ,o,;,.,,
panika zapanowafa wsrod mieszkanc0w, pope
kanych zapadajacych sic W ziemie domow. ri
powOdu osiadania murow ME mogli otworzycl
drzwi, ami tea schodzic pc zrujnowanych, chwie-
jacych sic schOdach; wyskakiwali zatem przezl
okna, jak kto m6gf w czem kto spaf lub czu-
wal. Wprawdzie obeszfo sic bez wypadku smier-
telnego, niekt6rzy jednak mieszkancy, skaczac,
wywichneli rece i nogi; pewien urzednik kolejo-
wy, skaczac z ~drugiego pietra, zfamaf reke.
w jednym z domow czesc sklepienia "a
mieszkiwanej przez jakas kobiete sutereny zapa-
dfa sic, przygniatajac ia swym ciezarem i r%aniac
dose ciezko, a lima kobieta take poranifa sic,
wyskakujac przeZ okno. Temu jakby trzesieniu
ziemi towarzyszyf ogfuszajacy Hulk i trzask, po-
dobny do huku armat. Mieszkancy suteren "a
ledwie z zyciem ujsc zdofali, pozostawiajac Ma
fasce losu wszystkie ruchomosci, a z pieter COR
nych wyrzucano je i wynoszono W niefadzie i
chaosie ma sasiednie pola.
Niebawem 800 rodZin, zfozonych przesZfo ri
1000 os6b, rozfozyfo sic obozowiskiem pod 90
TEN niebem, ma polach re zbozem, niszczac do
s~zczetnie zasiewy. w piatek rano zajeto sic pre-
dewszystkiem zabezpieczeniem mieszkanc6w il
przejezdnych.
w tym celu aandarmerya, przybyfa z SEQ
picnic, Mysfowic Katowic, W pofaczeniu re stra-
"a ogniowa ochotnicza Rozdzienia zamknefyl
nasamprz6d Ola ruchu k~ofowego szose i ulice,
wies przecinaJace; otoczyfy kordonem domy,
grozace zawaleniem, ME dopuszczajac do Mich
nikogo zajeiy sic rozlokowaniem pozbawionych
dachu mieszkahc6w. Wielu z Mich przygarneli
goscinnie mieszkahcy wiosek sasiednich: Ia
VODKA, Novel Dabr6wki i Szopienic, kolej zas
ulokowaia W 10 wagonach swoich urzednik6w
i oicyalist6w, licznie w Rozdzieniu zamieszka-
@ych.
Pc przybyciu rano W piatek landrata Z Ka-
towic, wraz z budowniczym powiatowym, pre-
Romano sic, re Z powodu katastrofy ucierpiafo
mniej Tub wiecej 81 posesyj; opr6zniono natych-
Mast wszystkie tie domy, 2 kt6rych IA grozi zu-
pefnem zawaleniem i z tel przyczyny wymaga
zniesienia. Zajeto sic n~astepnie energicznie wy
swietleniem przyczyny katastrofy kopalnianej il
doszli do nastepujacych wniosk6w.
Tuz PREY Rozdzieniu znajduje sic dawna ko-
palma ,,Abendstern", kt6rej ostatni szyb ,,Loui-
senglueck' zaprzestano eksploatowac W r. 1894.
Cd chwili zaniechania eksploatacyi, pusta
przestrzeh kopalni zalala woda; zagrozifo to sa.