Zgoda = Unity. [volume] (Milwaukee, Wis.) 1881-1901, 1897-04-01
apytaniaiodpowiedz
Zapytanie:


Czytalem W nasrym organic roe
matte ~odpowiedzi ma Iozmaite 1spy
tania, kt6re 50 bardzo pouczajaoe.
Mech i ia Z tel oka.yi skor.y STAN.
Chcia,bym sic dowied.iet nieoo o
Stas.iou, kim on byi l jake zssaugi
poiosya okoso dobra narodu polskie- !
60. q szaounkiem
Antoni Norosadko.
HALsrEAp. IL marcs 1897.
Odpowiedt:
w d.isiejszym Wielkim ksie'twie
Posnahskiem, po lewej stronie rzeki
Noteci, mad uohodzaoa do niej r.eka
S3oda, Lefty miasto Pila, kt6re Pruss-
oy ochrzcili nazwa Sohueidemuehle.
w miescie TEN ayia uczciws ! Ia.
sobna rodzina mieszozshska Staszi-
DOW, dwaj kt6rej ozlonkowie, syn Pc
ojou sprawowali obowiazki burnt
str.6w, odwsanie broniao ludnosci
miejskiej pr.ed gwaitami starost6w
s.laoheokich tel 6wozesnej istnej
plsgi ludu miejskiego, kt6ra niemaio
sic przyO.yni3a by1a do upadku
miast nas.yoh. Starosta W Pile byl
.abral m-ieszczanom dobre grunta, q
ma lob miejsoe wydzielil i'm piasz
ozyste. Przeoiwko temu gwaltowi
opa1} sic ojcieo naszego znakomite
60 patryoty, i ME swaaajso ma pre-
sladowanis osobiste, prowadzil przez
dwadziescia lat I MIN process, az
wres.oie zmuszono staroste oddac
mieszczanom zaorana i'm ziemie.
q tel to zaonej rodziny mieszczah
skiej W 1855 T. urodzi} sic W Pile
Stanis}aw Staszic, wielki patryota,
znakomity pisarz, zasiutony MAJ sta
nu, 1aloayOiel niejednej Z lic,by
piskniejsryob nas.ych instytuoyj.
Zas,ugi jego dla Polski byiy ogrom.
ne. Jeden z pierwszyoh wyPowie-
d.ial on ostre siowa prawdy s:lachcie,
ae pr.ywlaszczyws.y sobie Rsecz
pospolita, w~yrzad.ila tenn krzywde
ogromns nsrodowi, albowiem osla
bila jego SHY. Gdyby mies.ozanie j
ob.opi mieli byli prawa obywatelskie
W Polsoe, to broniliby jej Z calej
swej mocy i. pewnoscia ME dOpu-
sciliby byli do tego, aaeby ojoowi
zne ich rozdarto ma czesci i jej Judy
poddano pod obce jsrzmo. Nawo}y.
wal wieo oiagle szlachte, aaeby ME
by}a s~amolubna i pr.ywrocila miesz-
o.anom i Ohaopom prawa j swobody.
Kiedy ptzoiej o.esc Polski odzy-
skala ma jakis osss wolnosc, zakladsl
on sIkoiy Pc m~issteozkaoh i wio-
skaoh, albowiem lud ~oswiecony ME
ds sic tax lstwo ujarzmic i wy.yski-
wac jak pograzony W eiemnocie i
przesada,h. Przyczynil sic wiele do
roswoju przemyslu zwroOil uwage
na bogactwo gor naszyoh. PoIa anal
ma wiasnym przykisdzie ludziom DO
gatym, wlasoicislom dobr wielkiob,
coby ozynic byli powinni, gdyby i'm
Ohodziio o dObro ojczyzny, o poaytek
oaiego nsrodu. Odmswiajao sobie
ws.ystkiego, 90 uwaiatz IA zbytkowe,
sypai krooie vlasns praos uzbierane
ola celow spoieoznych, egolnycb.
Me aalowai tet pieniedzy ola u
wiecznienia slswy narodu. Dzieki
jemu W Lublinie stanai pomnik uni
Polski z Litwa, a Wsrs,swie
piekny posag Kopernika.
Dzieoinne lsts Staszioa uplyneiy
W ozssach bardzo burzliwych RE.
czypospolitej. Moskale walczac Z
Prussksmi W wojnie tax zwanej
siedmioletniej, W latach cd 1855 do
1888 nachodzili granice polskis i po-
peiniali rozmaite gwalty. Zwiaszona
oierpiaiy okolioe pograniczne, jak
nspr.y kiad Piis i jej okolics. POI
niej nastspila smierc krola August,
III. i burzliwe wybory nowego kr6-
la wrsz z g~waitami krola ~pruskiego
ma pogrsniczu. Dslej Przysziy ken.
federaoys rsdomsks W roku 1857 i
bobatersks wslbs kopfederai6w bar
skich z Moskslsmi. Ia ostatnia "a.
pissis sic SLIME W psmieci nlodego
oh}opcs.
Rodzice posyiali miodego Stsni
siawa do szkoi, z zsmisrem, ae 20.
stsnie ~ksiedzem. Szczegolnie byio
prsgnieniem jego pobotnej matki.
~ ---