Zgoda = Unity. [volume] (Milwaukee, Wis.) 1881-1901, 1897-06-24
Ma JASNYM BRzEGU
SZKIC DO POWIESCI
Henryka Sienkiewicza.
(Ciag dslszy,)

1aoiagt6 asgel, Swirski zas, ,amiast skreoi6 do Ni..y, skisrowal
ster ma pelnia-
1 jechai wprost pr.ed siebis, kolysani fala. Slofoe .niaylo sic
tymo.asem ku wieczorowi, Skaliste wiszary morze staly sic o.er
wone. Wssystko naok6 byio spokojne, cche tax ogromne, ze
S~irskiemu mimowoi przys.1o La mysl, jak male licbe jest Ayoie
wobso tych niermisrzOnosci. ktors Otao.aiy go W tel chwii. Maggie
doznal takiego wrazenia, jakby cd wszystkich wlasnychi oudzych
spraw odjechai gdzies bardro daleko. PAM Elzenowa, Romulus,
Remus, wszyscy znajomii cafe to rojowisko nadbrzezne, pelne go
rao.ki, niepokoju, lohyoh ambioyj i lchyoh namietnosci, .malalo
mu w oozach. l jake oz}owiek, przywykly .dawa6 sobie sprawe z
tego, 90 sic W MIN daieje, przestraszyl sic tego wrazenia, pomyslai
obra. re prussaniAa sic, ME maci, ME zmniejszai sic ME niknss
nigdy. TAX bywalo dawniej. Swrski przypomnia& sobie, jk ME
gdys, pc wyjsoiu IA MAJ kobiety, kt6ra kooha}, wyje.dzai W podr6a
zagraniczna. Widral w6wo.as po rs pierwszy Wiochy, Rzym,
Syoyle, morze, brzegi Afryki i aadne wrazenia ME zsoieraly W
jego umyse pamieoi ukocbanej kObety. w galeryach forsnckicb
rsymskioh, ma morzu ma pustyni ona byia . MIN, a on odc.uwa}
wsaystko przez mia ws,edzie m6wl je, jakby obecnej: ,patrz'.
R6suica tych dawnych lat cd dzsiejszych nape}nna go smutkiem.
Ale spok6j wieczoru mora dzialal ma niego kojaso. Wyply
nell juz tax daleko, ze brzegi poozeiy sic przeshaniae. Potem "a
szfo siohoe, btysueia jedua gwasda, drugs. Delfiny, ktore o 20
r1y wieczornej PRESUMABLY sic falistym ruchem kolo lodzi, iamiao
ton ostremi grzbietami, p~ogratyIy sic teraz W giebn s znikad ME
doohodzi} laden odglos. Pcwierzohna wod wyg&adzi}a sic tax, Re
zagiel oPadai chwilami supeanie. Nakonieo z "a g6r wyszedl ksie
zyo, oblsl morze sielonawym blaskiem rozswieoii dial az do granio
widnokregu.
Ro.poo1ssa sic noe posudniowa, rownie pogodns, jak oiohs.
swirski otula sic W poayozons cd rybaka peleryne pooras mysle6:
nWszystko, CO mnie otaoza, jest nietylko pieknoscia, ale i
prawda. Zyoie ludzkie, jesi ma bye normalne, powinno bye Ia
szozepione ma pniu natury, wyrastse z niego, jk galsz wyrasta Z
drzewa, istnie6 z mocy tych samyoh Praw. Wowczas bedzie
prawdziwe, a zatem morslne, moralnosc bowiem ME Jest w grun-
Gle rzeczy nozem innem, jak tylko zgodnosoia tycia z wszechpra-
VEN natury. Otto otacza mnie Prostota spok6j, ia zss pojmuje
ja odczuwam tylko jk artysta, ale ME nam ich W sobie jake oaio
wick. albowism ayoe mole tych ludzi, wsrod kt6rych lyle. ode
sAo cd natury, pr1sstalo radio sic jej prawem, bye jej wynikism,
a uozynilo sic kiamstwem. Wslystko, co W mas Jest - Jest sztuoz-
ne. Zgine}o W n q navel poozuoie praw nsturalnyob. Nas.e sto.
sunki oparte So ma falszu, umyssy krzywe, dusze namietnosci ohore.
Oszukujemy jedni drugioh sami sebie, a W kohcu mkt ME Jest
pswien, czy istotnie chce tego, do czego day, albo czy potrsf zds-
zs6 do tego, orego ohce."
mora, do gwiazd, do cshej natury, do jej spokoju, prostoty o.
gromu, ogarneso go poOzucie olbrzymiegO klamstwa stosunkow
ludlkich. Kianstwem wydsls mu sic jego miaOsc do Eani Elaeno-
wei, klamstwem jej stosunek do niego, do dzeoi, do innych mez.
czyzn do swiata, klamstwem ayos ma tym jssnym brzegu. khan
stwem terazniejszosc k}amswem jego wiasna prayszlost. uOtaoza
mnie, jakby s@c - pony slaa - a jane WIEN, jk sic. nej wyrwacl"
l rzeczywiscie tax byfo. Bo jeAi osis zycie jest klamstwem,
to co wobec tego pocz.c? Cy wr6cic do natury? Rozpoczac ia.
kies ayoie nawp6a dixie, nawpoi viesniao,e? zerwa6 z ludzmi 20.
sta6 zaranem refOrmatorem? Swirski czul sic ma to zastarym i zbyt
soeptycznym. Ma to trzeba bylo mice W sobie dogmatyzm Kreso
wioza odozuwac zo. jake bodice do walki reformy, ME zas jake
wraaenie tylko, kt6re jutrzejszy dzieh moze osiabi6! Ale nato.
mast przyszlo SHirskiemu ma mysl CO innegc. Kto ME ozuie W
sobie dose SHY do zreformowania sSiata, mole cd niego uoieo przy
najmniej ma iakis czas odetchnat. Otto jutro mogiby jus bye W
Msrsylh, a W pare dni pczoiej, gdzies, ma prawde ia pelnem mo
rzu, o setki mil cd brzegu, cd chorego zyoia, cd jego klamstw / o
szustw. w ten sPOsob wszystko byioby zarazemr ozwia.ane, a 4.
ozej przeoiete, jk noaem.
W jednej chwili porwaia 60 taxa ohec zmienienis " czyn to.
90 zamyslu, re kauai zawracac do Nizzy.
Zwierz, ktory czuje sic W seoi - mysal przsdewszyst.
klein stara sic z nej wyplstac. To jego pierwsze prawo - i to
wiasnie jest zgodue z naturs, a zatem jest moralne. M,js siecis
ME jest tylko PAM Elsenowa. Jest ns wszystko rszem wziete.
Cauje natomiast doskonale, Re ~zaslubajsc j., zasubi,bym ayoie
k}amstwa. Wyp}yneio to nawet mole ME z jej why, ale z kc-
niecznosoi rzeozy a cd takich widokow zawsze wolno uoiekae.
tn poorsi sobie wyobraza6 inne widoki. ktore miai ujrzsc W
ucieczce: rozlegie pustynie wodne pisszc yste, nisznane krsje i
Judy, szczsrose prawde pierwotnego ich zyca, a wreszcie rozmai
tosc zdarzeh Gaia odmiennosc dni przysalyoh cd tersznejszyoh.
Mnie sic to dswno lezaio! - m6wii sobie.
Potem przyszla mu do glowy mya, ktora mogla pr.yjs6 tylko
aty scie, ze gdy sic puszcza uksntem" nsrzeczons wyjeadza se
naprzykiad, do Psryaa, to p~ostepek TAXI naIeay do rzlej literstury"
ale gdy sic czmyobs az "a rownik, gdaies, gdsis pieprz rosnie, WOW
ezas fakt opuszczenia maleje wobeo ogromu odleglosci, rzeoz ozyni
inne wraAenic, przedstawia sic Oryginslniej, a tenn samem jest W
lepszym stylu.
Ale tymczssem zdsla pokszsis mu sic Nizzs pod postacia sznu-
ra swfatei. W.porodku oTego sznura budynek zwany pJetes-
Promenade" biyszczsl nsksztait olbrzymiej lstsrni. w mhsre, jsk
iodz, popyehana mocnym powiewem, zbli.ala sic do portu, kasde q
tyoh swistef smieniaio sic jakby W ognisty Stop. drgsjscy ma nieru.
chomej fall pobrzeznej. Widok tyoh blsskow otrzezwil Swirskisgo.
Miastol-i zyciel-pomyslsl.
odra1u wszystkie poprrednis jego zsmysiy poczeiy rozwiewac
sic lax widziadla, zrodzone 2 pustkii nov Tt a-oz M nr,od