Zgoda = Unity. [volume] (Milwaukee, Wis.) 1881-1901, 1897-07-29
wSTEP.

NoF' y
najstsrs.ej oywiizaoyi W swiecie. Pred trrema, cztsrsma. a nave
pieciu tysiacami lat. kiedy W srodkowej Z lropis odziani W surowe
sk6ry barbarzyhoy kryli sic pc jastiniaoh, Egypt jus pOsiadai wy
soks organzaoye spoleczns, rolnictwo, rzemios}a literature. Ma
dewszystko zss wykonywai olbrzymis praoe inzynierskie wznosa
kolcsalne budowle, ktorych szozstki budza poi.iw W technikaoh
nowoAytnyoh.
ska. Giebokosc jego wynosi kilkaset metr6w, diugosc 100 mil,
srednia szerokosc salsdwo mile. Cd .achodu lagodne, ale nsgie
wzgorza Lbuskie, cd wschodu srome ~popekane skaiy arabskie-
50 soianami tego kurytarza, kt6rego dnem plyuie rzeka Nil.
Z biegiem rzeki ma p6inoo, soiany wswo.u zui.ajs sic, a W cd.
leglosci % nail cd morza S,Odziemuego nagls rorobodra sic, Nil,
zsmiast p}ynac oiasnym kurytarzem, rozlswa sic kilku ramionami
Pc obszernej r6wninie, majaoej ksztait trojksta. Trojkst ten .wa-
ny Delta Nilowa, ma "a podaawe brzeg mora Se6dziemnego, u
wierzchoika zas, przy wyjsoiu rseki z wawozu, miasto Kair, tudziez
gru.y przedwiekowej stolioy, Memfsu.
Gdyby ko moga wzniesc sic o 20 mil W gore stamtsd spoj.
rze6 ma Egypt, zobaozyiby dziwna forme kraju osobliwe zmiany
jego koloru. z tel wysokes,, ma tie bialych pomera6czowych
pisskow Egypt ~wygladaiby jak wss, kt6ry W energiozuych skretach
posuwa sic przez pustynie do morza Sc6dzismnego jus zanur.yl
W MIN t~rojkstns glove, oIdobiona dwojgem oosu; lewem Alek.
sandrya prawem Damiatar
Daugi ten was W pszl.erniku, kiedy Nil zalewa ca}y Egypt
mialby blekitna barwe woody. w lutym, kiedy miejsoe opadajs-
jaoyoh wod zajuuje wiosenna rosinnosc, wz bylby zielony, z bic
kitna prega w.daua ciaaa mn6stwem bsekitnych ayiek Ia gsowie,
z powodu kanalow, ktore przecinsjs Dslte. w marou blekhna
prega zwezilaby sic, a cialo weaa, skutkiem dojrzewsnia .boa, przy.
brs}oby kolor zioty. Wreszcie W poozatkaoh ozerwoa Nilowa pre-.
ga bylaby bardzo cienka, a ciaio we1s z~robloby sic szare, jakby
przyslonione hrepa, skutkism suszy pylu.
Zssadnio.a wlascwosds klimatu egipskiego jest upal; W
styoznin bywa 10 stopni ospsa, W sisrpniu 81; niekiedy gorsoo sic
ga AZ stopni, co q mas odpowiada temperature rzymskiej isz al
Nadto W sasedztwie mora Srodziemnego, mad Delta, des.cz pada
ledwie dziesisc raay ma rOk, W gornym zas Egipoie a ma 10 Let.
w tyCh warunkach Egypt, zamiast kolebks cywil.acyi, bylby
pustynnym wawozem, jakioh pelno wsrod SALARY, gdyby co rk ME
wskr.eszaly go woody swietsj rzeki Nilu. Cd kodoa ozerwos do
kohca wrzesnia Nil ~przybywa zalewa prawie oay Egypt; cd ko6.
ca psziziernika do kohca maja roku ~nastepnego opada i stopniowo
odslania coraz nizsze paaty gruntu. Woody rzski 60 tax przesycone
mineralnymi organiczuymi szczatkani, re kolor ich stale sic bra
natnawym, weo W miare opadania wod. ma zalanyoh gruntaoh oa
dza ale mul ayzny, kt6ry zastepuje najlspsze nswozy. Ten ms
goracy klnat sPrawisja, Re Egipcyanio, zamkoiety miedzy pusty
miami, mole miec try zbiory " ciagu roku okolo 300 ziarn z ir
dnego 1iarna zasiewu.
Ale Egypt ME jest jedncstajua Iissaozy.ns, lscz krajem ia
listym; niektore jego grunta tylko przez diva lub try miesisoe pija
b3ogosiawione woody, inne ME widza jej przez rok oa}y, wylew
BOWEN ME dOsiegs pewnych punkt6w. Nie,als.nie cd tego ira
6ajs sic lata ms1ych ~przybOrow, a wowo1as onest Esptu ME otrzy-
mule zaphadnisjsoego muau. Narssrce skutkem upa,ow ,iemia
predko wysycha, trzeba ia zlewae jak W donic,kaoh.
Wszyskie te okoloznosOi sprawly, ae narod zamieszkujsoy
doine Nilu, musisi slbo zginst, Jeaeli byi siabym, albo uregulo
wac woody, jeaeli posiadal geniusz. Starozytni Egipoyanis mieli
geniusz, wec stworzyi OywilizaOye.
JUL pred szesoiu tysiacami lat spostrzegl, 70 Nil przybisra,
gdy slohos ukazujs sic pod gwiazds Syryuszem, a zao.yna opadse.
gdy siebce zbliia sic do gwiszdozbioru Wsgi. Spostrzs.enia to
popohnely ioh do obserwaoyi astronomioznych misr1eoia oxasu.
Ably zachowac wode pr.ez oaiy rk, wykopsli W swoim kraju.
dlUgs ma kilka tysscy mil Size kanaaow. Ably zMs ube.pieczye sic
cd padmisrnych wylew6w, wznosii poteane tsmy kopali zbiorni
XII, z pomiedzy ktorych satuozne jezioro Moeris zsjnowalo 300 XII
lometrow kwadratowych powerzohni, prsy dwunastu pietrach gle
bokosciIr Nareszcie wzdiuz NIlu kanalow pobudowali mnost vo
prostych, ale skuteoznych machin bydrsulicznycb, "a pomooa kto
ryeh MONA byio czerPa6 wode wylewsc ia ma pola, polozone OIL
jedno Tub diva piers wytej. 1 jesacze jake dope3nisnie wszys
kiego, trebs by&o 90 rok ocsyszczac zamulone kansiy, poprawiac
suy ibrdCvst vytolo Te1ofore dt 81 ola wojsk, kt6re " kaadejl
porze musiaiy odbywac msrsze.
TIE olbrzymis prscs wymags,y, obok wisdomt Sol z astronomii
miernictws, msohanki budownictwa, jeszoze doskonalej orpa
ni.soyi. Czy to umoonienie grobH, oy oczyszczanie ksnalow, mu
sialo bye robione zrobions W pewnym ozasis, ma wielkiej pre-
strzeni. Stsd powstaa konieosn &c utworzenia armii robotnio1sj,
lczscej daesistki tysiecy glow, dsisisjsosj W o.naozonym oeu
pod jednym kierunkiem srmi, kt6ra musisis mice mnostwo ma.
fyoh wielkich dow6dcow, mnostwo oddzsf6w, wykony wajsoych
rormsite prace, skierowsne do jednoliego resultant; srmii, ktora
potrzebowsia wisle aywnosoi, srodkow si pomoonio.yob.
Egypt zdobyi sic ma taxa armie prscownikowi jej zawd.ieoua
swojs wiekopomne dzieia. Zdsje sic, re stworsyli ia, a nsstepnie
krssili jj plany - ksp,sni, cryli msdroy egipscy, ro.kazyw wall zss
kr6lowie c.yl farsonowie. Skutkiem tsgo nsr6d egipski W o.a-
sach wielkOsci tworrJi jskby jsdns osobe, " ksorej stan kspsahski
odgrywsi role mJsH, fsrOn byi VIOLA lud - oiaiem, a poslus.sh
stwo - ementem. |
Tym sposobsm sauna przyrods Egiptu,domsgsjac sic wienkiej,
oisgaej porzsdnej roboty, stworzyis srkielss spolec.nsj orgsni.s
cyl tego kraju: lud prscowas, faraon kierowsl, ksp&sni ukladaHl
l dopoki to try czynniki dstyiy ..godnie do oelow, weks-
.anyoh przez nature, p6ty spoiecznos6 mogis kxitnac dokonyxad