Zgoda = Unity. [volume] (Milwaukee, Wis.) 1881-1901, 1897-01-14
(Dokohczenie).

twie nigdy sic Moskale ME pokusii, DO wiedza do
brze, ze z Litwinami nigdy by i'm sic to nieudalo.
Nawet biedne dzieci litewskie, jak to ~mielismy
przyk}ad kilka tygodni temu w Milawie, daily do
wod, Re moskiewszczyzna Jest i'm ~wstretna. Pomi-
mo nalegah zwierzchnosci szkolnej odmowiiy sta
nowczo odprawiania wstepnej modlitwy W urzedo-
wynn jezyku. Zadne grozby ME pomogiy, Biedne
chiopcy narazili sic ma przesladowanie srogie jak
zwykle moskiewskie, brutalne. Czterdziestu
wydalono z gimnazyum, zamykajac pred mimi ma
ukowa karyere.
Wiemy z doniesieh prywatnych, z jaka zacie-
k}oscia scigane So przez policya druki litewskie.
Odbywaja sic rewizye u Litwinow, zamieszkalych
W Rydze. Moskale zabraniaja Litwinom drukowac
nawet ksiazki do nabozenstwa w ich jezyku. Pa
tryoci litewscy musieli vice stworzyG prase po "a
grancami moskiewskiego panowania. Czasopisma
litewskie w~szystkie wychodzq IA granica.
Jak juz swiadomosc iakiego narodu sic 'obu-
dzi, to W dzisiejszych czasach u{atwionych komuni-
kacyj, zadne kordony graniczne ME pomoga do jejI
przygaszenia. - Dwadziescia lat temu SHAGGY.
~mowiacy pc polsku, nazywali sic sami Slazakami.
DIS jz z duma mianuja sic Polakami, co w ME. |
ma}a wsciek}os6 przesladowawcza wprawia Prusa-
k0w. w trzecim dziesiatku biezacego stulecia cze-
ski jezyk uwazanym by& przez niemieckich Tub
zniemczonych czeskich szlachcic0w, jake ,,ch}opska
gwara". DIS iuz czesi maja swoje szkoly, sw6j
uniwersytet, sw6j teatr, swoje narodowe instytu
eye, a centralizacyjna niegdys monarchia Habsbur
gov musi sic z mimi liczyG nawet W Wiedniu po-
zwala i'm zakiadac czeska szkoie, chroniqcq czeskie
dzieci cd zniemczenia (#(.
Tie p~rzykfady wytrwalej piracy ma polu narodo-
wego rozwoju, tie przyk}ady somopomocy wr0za i
ola Litwinow lePsza przysziosd. Lud bowiem IL
tewski posiada cenne zalety, kt6re juz dawniej
Nipcapt- D,1 e...gsl -. 49,. ...
matu:
,,Gdy ma lud ten cz}ek spoziera
TO az SERGE zal opiynie
Il zapytaG chez 90 zbiera
Go ci to Litwinie?
ALE Litwin ME wygada
,,Bo W tel dusZy hart nielada!
,,Lud to cichy, rzewny, skryty,
,,Jak to m6wia: kuty, bty.
,kiedy szczery jak wojsk topnie
,,Ale gdy go kto zachaczy
ITO w grobie ME p~rzebaczy
Il ma koncu swego dopnie".
Slawny gieograf Elisee Reclus w swoiei Gle
rografi Powszechnej, opieraiac sic ma rozmaitych
p~owagach naukowych jak Kant r.. virchow, Mi
chelet, j. G. Kohl, Schleicher, Antonowicz. Kirkor.
przyznaie charakterowi litewskiemu wielkie zaIe-
ty; przytacza ma str. 49, w tonne o Ross,i. Polsce
iLitwie, re filolog Rhesa W ciagu Ii lat poszuki-
wan ma Litwie ME znalazf ami iednei piosnki milo |
sneJ, ktoraby zawierala cos sprosnego wychodzi{a
z ram przyzwoitosci, Il co sic tyczy jezyka litew-
skiego tax sic wyraza ma teize str. 431: ..Jezeliby
wartosc jakieGo narodu W rzeszv innych narodOw
mierzyia sic pieknoScia jego jezyka to Litwini po-
miedzy mieszkahcami Europy pierwsze zajmowali-
by miejsce".
Jezyk litewski pod{ug tegoz Elisee Reclus lest
najstarszym dyalektem a~ryjskim, starszvm od gre.
ckIego, facihskIego, celtyckiego, s}owianskiego il
germahskiego.
Patryoci litewscy pracuia usilnie. abv ich pie
XIV jezyk ME zagina{, a liczba czystych Litwin0w |
wzrasta corocznie (Elsee Reclus ST. 420.
Czy jest pomiedzy Litwinami materya{ ma
stronnictwo moskaloflskie? Watpimy. Me ma to
Litwini mozolnie zebranym groszem stworzyli VIA.
sna praise, wydaja ksiazki liczne broszurv, spro-
wadzaJa = wielkim trudem z wielkiem niebezpie.
czehstwem swoje gazety ksiazki z zagranicy. adv
cafy ten dorobek cywilizacyjny, kt0ry Jest owocem
ich samopomocy godny do na~sladowania wvtrwa-
fosci, oddali MoSkalom. TAX jak w kazdym naro.
die, PosiadaJqcym nawet wyzsza kulture. So wy
jatki, kt0re sic wynaradawiaja ida W sluzbe wro.
gow' ale tie wyjqtki ~odpadaja jak plewy cd zdro-
wego ziarna.
Polacy, Litwini Rusini maja wsp6lnepo wro-
ga. lynn pred poi wiekiem byi rad moskiewski |
majqcy ma uslugi opr0cz Moskal, sluzalc6w roz
maitych narodowosci: NiemcOw nadbaltvckich.
flnlandczykow' Grekow I. d., ME liczqc renega.
tow ~polskich, litewskich rusinskicb. Dis ;uz nnio
tylko Rad, ale caly nar0d moskiewski. nar6d ro.
zrodzonych PoPowicz0w, k~acapow, czynownikow.
Pcha sic ma zachod wyssaG Z mas pragnie wszyst.
ke soki zywotne DosyG jest przez pewien czas
czytac dzienniki moskiewskie, a szczeg0lniei kore.
sPondencye do tych dziennik0w 2 Polski. Litwy.
ably sic PrzekonaG, Re zanim iaki ukaz rzadowy.
gniotqcy mas wejdzie W zycie, zanim Rad unraw1i
jake move zdzierstwa, jakq nova szykane = naszei
narodowosci, religii jezyka, srodki te omawiane
sa " Prasie moskiewskiej j czestokroc doradzane
PREF korespondent0w
10 Podszczuwanie rzqdu c~arskiego, kt0ry Il
be- tego byf zawsze ola mas okrutnym. TO nazwa.
ME naszYch rvnk6w tnunrnuni -.