Ameryka. [volume] (Toledo, Ohio) 1893-1902, 1897-01-30
MEMCYo KWESTYI PoLSk|EJ.

laklch dOpuszcza slq rzSu nAonloo
ki ma polakach pod Zaborem Me
mieckim zostajacych, odzywa]a sic
tn i owdzie, nawet W prasie ME.
mieckiej, giosy przychylne naszeJ
sprawie: Znaczy to, jak widzimy,
ze ME Gale spo@eczehstwo niemiec-
kie dazy do pozbawienia mas praw
nam przynaleznych, ale tylko ME
liczna, a ma nieszczescie pos}uch
u rzadu znajdujaca, spo}ka Haka'
tyst6w.
Jednym z takich pism, kt6le
badz co badz oglednie sprawe to
traktuie Jest "Schl. Volks Ztg."
W jednym ostatnich swych
numer6w zamieszcza ono o kwestyl
polskiej "kilka uwag og6lnych"
j tax pisze:
"Skoro W zyciu politycznem "a
braknie wielkich zagadnien, zaczy-
nanny sic zajmowat drobnemi.
Do takich .drobnych spraw zali.
czamy tax zwana kwestye Polska."
Niemcy obecnie licza So miliony
mieszkahc6w, pomiedzy mimi ma
my try miliony polak6w. wobec
togo odzywaja sic to pisma, kt6re
chcia}yby uchodzit "a powazne, W
tonic jekliwym starych bah, kt6-
rvm komornik zabiera resztki,
przy tenn TAXA przybieraja mine,
iakby mas zywcem wszystkich polo
nizowano.
Jednym tchem twierdzi sic, ze
wszyscy polacy dobrze umieja Po
niemiecku, niemiecka szko&a
prawdziwe czyni cuda. Komuz
sic tn zamydli oczy takiem kuglar-
stwem? Skoro chodzio przy}aczenie
dzieci szkolnych do niemieckich
oddzia}ow, mowi sic, ze wszyscy
So niemcami; "a to W dziennikach
nieprzychylnych polakom pred
stawia sic sprawe tax, jakby kazdy
niemiec pozwala} sic polonizowat,
gdy tylko polka spojrzy ma niego
wygfaszaja zasade, ae kazdy
obywatel powinien znat jezyk
pahstwowy, tenn dazeniem uzasad-
nia sic wielkie rozporzadzeuia ger
manizacyjne. Moznaby jednak "a.
pytac, dla czego ma kazdy znac
jezyk pahstwowy, powt6re, czy wo-
g6le jest potrzebny jezyk urze-
aowy?
Szwajcarya dowodzi wrecz cos
przeciwnego. Tam bywaja prawa
og4aszane W. niemieckim, francu-
skim i wioskim jezyku Mkt ME
jest obowiazany do w}adania dwo-
ma jezykami.
A jakos to idzie-a W Szwajca-
ryi dzieje sic wszystko dobrze.
w Alzacyi Lotaryngii germani-
zacye traktuje sic fanatycznie
a zwolennicy Francyi g}eboko So
przywiazani do "balle France;;" W
kantonach Woadtu Genewy Mkt
ME germanizuje, lecz tez Mkt ME
spoziera tesknem okiem "a granice.
laden szwaJcar ME chce bye fran =.
suzem, lubo m6wi po francusku.
TAX samo w}oscy zagorzalcy ME ma
ia szczescia szwajcar6w w}oskie-
60 jezyka.
z tego }atwo sic przekonac, re
si}a ME zdobywa sic serc. Kazdy
nap6r wywo{uje odp6r; to czego
MONA dopiae wzglednoscia i pozo.
stawieniem swobody, wywo}uje
op6r, skoro sic stosuje sposoby
przymusowe. Nigdy ME tailismy
naszego niezadowolenia powodu
wystepowania rozmaitych agitato-
row ma G6rnym slasku;z drugiej
jednak strony ME MONA zaprze-
ezy6, ze tam gdzie zarodek podbu-
rzah moze sic rozwijac, tam tez
jest grunt dla niego wyradzajacy
siez wad.
Gdyby Gornoslazacy polscy. ME
ezuli sic krzywdzonymi najroz-
maitszemi zarzadzeniami. rzadu,
gdyby przekonali sic ze szanuje
sic ich w}asciwosci jezyka i WARY,
ME s}hchaliby podszept6w agita-
tor6w.
Gdyby odstepiono cd germani-
zacyi polak6w, a przedstawiono
i'm korzysci wynikajace W znajo
mosci jezyka niemieckiego W re
czywistosci osiagnietoby 0 wiele
wiecej- 20 co przeciez chodzi. Lecz
mas podnosi sic natychmiast pal
ke policyina j oczywiscie wszedzie