Zgoda = Unity. [volume] (Milwaukee, Wis.) 1881-1901, 1896-08-27
Organy i O~rganizm.

o@SSoi, O<9eshi 4 c<asteozhi naJuroDuloJ-
SIZE, ulozooe harmonijuie, nadajs ksztal.
ty i trwa}osc.
w naturze orgauicznej ME masz cia.
Ia beg czesoi, oddziaiywajaoyoh jedna
ma wszystkis inne W stcpniu wieks.ym
Tub mniejszym, stosownie do tego, jaka
jaka czesc ma do peinienia funkoye.
Nasywaja sic one organami - wohodza
do organizmu, jak W m~aszynie sklado-
we jej ozesci: oslo, kOla. tryby, spreay.
n.y. szpryohy, zeby, kotfy, piece. Pc,
miedzy ozesciami temi jedne So tax wa
ane, il bez nioh W maszynie ruch, W
oiele organicznem zycie ustac by mu-
siaao, inne zn6w peinia ozynnosc dodat-
kows, przyczyniajaca sic do wydosko-
n~alenia ruchu i zyoia.
Zbytecznem by byio wykazywanie ma
przykladach prawdziwosoi tego, oosmy
powyzej rzekli. Jest ona widoozna dla
umysau najmniej wyksztasoonego;
sprawdzenie zas jej, gdyby kto o niej
watpif, 90 do maszyn, dale meohanika,
co do oial organicznych, znsjduje sic W
dwooh mianowioie naukach: anatomii
i izyologii.
Obchodza mas obecnie oia}a organi.
ozns re wzgledu IA funkcyonowanie
wchodzacych W sk}ad ioh organow, "
odniesieniu do zadania zyoio wego.
To ostatnie zalezy calkowicie cd sto
pnia, ma jakim W naturze stoi organizm.
Organizmy nizsze maja zadanie prost-
SEE, elementarne: zywienia sic i p}odze.
MIA. w krolestwie roslinnem przycho-
dzi ono samo prrez sic: pelniaoe js po.
jedyhcze i zbiorowe osobniki biora z
ziemi i z powietrza wilgo6, korzystaja
z ciep4a i swiatla, zywia sic, rozwijaja,
kwitna i 1aPiadniaja sic zupelnie bier
ME, oddajao py}ki rozp.odne ma wole
wiatrow i owad6w. w krolestwie
tenn walka o byt rowniea sic biernie Cd
bywa.
w krolestwie z~wierzecem przejswia
sic jut czynnosc, posiugujaca sic in
stynktem, subtelniejacym W miare jak,
stosownie do prawa naturalnego, ma.
zwanego W nauce transformizmem, z
gatunkow nizszych p~owstawaly wyzsze.
lnstynkt sic doskonali i siuzy tworom
W swiecie zwierzecym "a narzedzie W
miedzy rodzajowej walce o byt i we
spo4zawodnictwie gatunkowem. Zada-
ME zyciowe pozostaje to same, 90 W
krolestwie roslinnem, leoz wykazuje sic
W MEM interwencya wolf i rozmyslu,
jakotez objawy namietnosoi W ramach
temPeramentu. Jedno i to samo zwie-
RE bywa raz }~agodnem, znow gniew-
mem, okazuje pozadliwosc i zazdrose.
Srod zwierzat z~awiazujs sic uspo&ecz-
nienia a z mich niektore rzadza sic pra-
wami stalemi, zadaniu zyciowemu Cd
Powiadajacemi W zupelnosci. Uspo}e-
c%znienia mrowcze, pszozole, szarahcze,
obyozaje towarzyskie kuropatw, Fora
wi, booianow, j~ask6}sk, trzodowe try
mamie sic dzikich koni j bawo{6w, ma{p,
sloni, szczegolnie zas borrow wzbudza.
ja podziw.
UsPo&ecznienie wyraz swoj ostateoz.
ny znajdujs W istocie najwyzej srod
istot organicznych postawionej: W OHIO
wieku.
w ozlowieku dzialaja wszystkie istot
nizszyoh w}asciwosci. Jest on cielesnie
zwierzeciem; jak zwierze posiada in.
stynkt j take same zadanie zyciowe, do
rozwiazanis ktorego s1uza mu organy,
analogicznie odpowiadajsoe organom-
jakiemi Posiuguja sic wszystkie krego.
siuPowe zwierzeta. Wyzej pc mad to
ostatnie stswisjs go wiadze umys,owe,
wytwarzsjsoe potrzeby wyzszego re.
du, ktorych zaspokojenie odnosi sic do
Ozfowieks tax Pojedyhczego jak uspo-
iecznionego j dokonywa sic "a pomo-
oa orgsnow, dziaiajacych zarowno W
orgsnizmie pojedyhczym jak zbioro-
wynn.
Organizmu zbiorowego wyrszem jest
to, 90 nazywamy pa6stwem (Eta0 a 90
jest narodowo-ekonomio
nym wytworem, powstasym z przyozy.
nowyoh zawiazkow, kt0re W nastepstwie