Ameryka. [volume] (Toledo, Ohio) 1893-1902, 1896-06-27
STOWARzYSzEN|A PRzEMYStu

cl3gfemu Przeoorazenlu dOskona'
lenia sic. Wszystko co jest, ma ra.
eye bytu danej chw,li. Indywidua-
l'zm wolns konkurencya skohczy}a
swe panowanie. Dzisiejszy stan, ME
jest ostat aim wyrazem rozwoju exc
montenegro, przeciwnie coraz licz-
niej powazuiej odzywaja sic gaosy
domagajace sic stosownego przeo-
brazenia.
Trusty syndykaty zapanowa}y
dzisiaj. Potworne te organizacye,
gromadzao W niewielu rekach OIL
brzymie kapitaay zaprowadzajace
monopole ma miejsce wo)nej konku-
rencyi, budzily cd samego poczatku
powszechna nieufnost. Prawodaw-
stwo zw}aszcza amery kahskie, usilo.
wa&o ME tylko powstrzymac dalsze
ukazywanie sic trustow ozyli zmo-
wy, ale staralo sic ma razie tepit to
objawy centralizacyi. Nadaremnic!
Stosunki dzisiejsze oddsjac produ.
kcye pojedyhczych gasezi przemys}u
W rece pojedyhczych kspitalist6w, v,
umozliwiiy porozumienie wzajemne
pomiedzy prze dsiebiorcami; korzy-
Sci olbrzymie czyni}y zmowe pozada-
na dla sprzysiezonych. Zmowy wzra.
staja liozebnie i rozmiarami ma prze
kor wszelkim zakazom, znajdujac
zawsze srodki obejsoia przepis6w.
Ekonomisci, do dis dnia r6zuie
oceniaja znaczeniu takiego stosunku
przemyslowego W gospodarce spo
secznej. Wielu mich przyszao do
przekonania ze przedstawiaja one
najwaasoiwsza forme dla przemyslu
handlu, oraz odznaczaja sic takiemi
zaletami, re trzeba je uwazac "a do.
brodziejstwo dla sposeczehstwa.
Ekonomia zajmowasa sic dotad to.
rowanieul drogi dla pojawiajscego
sic noworodka zbija}a uprzedzenia
przeciwko zmowom, wykazujac ze
pod TAXA organizacya kryja sic ogro-
mne potegi wytworcze; W porowna-
niu niemi wszelkie korzysci osia-
game przez konkurencye wielu dro.
bnycb przemystowc6w, So drobiaz
giem. Spor ten trwa cd lat wielu i
bynajmniej ME uciech. W zgiesku
walki zapomiano nieraz zbadac sku
tiki, wywo}ywane przez to W kraju,
gdzie powstaja zmowy.
Obrohcy powiadaja: trusty syn
dykaty So dzwignia rozwoju przeny
stu. OdkrNto mp. matte pred 80 laty
zaledwie, jej zastcsowanie " pier
wszem 10 leciu by}o bardzo niezna.
CINE. DzisieJsze rozpowszechnienie
trzeba po}ozy6 ma karb ,zmowy ma
fciarzy amerykahskich, ktorzy roz'
porzadzajao stosownemi srodkami,
ME zawo&ali pieniedzy ma propagan-
de, maJaca ma celu wykazanie ko
rzysci dodatnich stron tego produ-
ktu. "Trust to Sprawl, piszy Dodd,
ze nafta sauzy do oswietlenia ca1ego
swiata. Dzisiaj mozemy ja znalezc
wszedzie gdzie sic obraca ko&o lub
zwierze sprzezajue, Przez pustynie
SALARY ciagna karawany, wiozace
ten towar, slonie W Indyach niosa W
pudlach ma grzbiecie swoim. Trust
posiada w2asne doki W Japonii, ma
ma Jawie i W innych punktach rafi.
neryi. Doohody St. Ii. tel jednej
ga2ezi przemys1u siegaja SO mil.
dol. rocznie. Dodd, broniac trustu
nafcianego podaje: ze oentra]izujac
ten przemysi, usunieto wszelkie dro.
bne posrednictwo, wytworzono wiel
XII przemysf pomocniozy dotyczacy
przewozu, nsczyh i rozprzedazy,
tego powodu cena nafty cd r. 1871
1887 spad}a o u proc.
Wed}ug Gultona,spo1eczehstwo W
por6wnaniu z 1871 r. otrzymuje ro-
oznej oszczednosci ia mil. dol. kt6.
re W zupe}nosci zawdziecza ulepsze-
niom, osiagnietym przez oparcie
procedury ma wielkiej podstawie.
Przedstawiony W ten spos6b rezul-
tat korzysci,z z uogolnienia produkcyii
przemys1u przez trust jest zupe}nie
sluszny, ale, jest to tylko jedna stro-
ma medalu. Pojdzmy jednak dalej:
trust, jak widzielismy powyzszego