Zgoda = Unity. [volume] (Milwaukee, Wis.) 1881-1901, 1896-01-23

haruno oPocz hhoPohS hayP9hhn0yszf uaomorsh Pro"lucJ3
Prusy krolewskie, ktore posaozy.y W jedna oasos6 rozd.islone
wschodnie ziemie Hohenzollernow.
Pobte zniszczone we dwudzestu dobaoh przez Napoleona,
pc Il rwawych dniaOh jenny Auerstaedtu, skuply sic W sobie, ule-
gy pozornie warunkom ~zdobywcy, zredukowaly swoje polite woj-
ska do czterdziestu tysiecy pod}ug traktatu W Tyl1y, ale umia&y
korzystac z tel cezkiei nauki.
Pod argusowem Okiem zwyoieskego nieprzyjaciela, ulegajac
mu pozornie we wszystkiem, pracowaly pilnie mad odbudowaniem
tajemnem swojej zlamanej potegi. wprowadz}y wtenozas slswny
system trzeohletniej suzby wojskowej W szeregu, ustanowily MOVIE
woJsko pozaszeregowe obrone krajowa - landwere, jake nieu-
legajaca cudzoziemskjej kontroli natyohmiast czynnych swoioh
starych zo1nierzy z I. 1907 zalozy}y do niej, a ma ioh miejsoe CIVIL
cyio sic W mundurach 10000 m}odej armji, kt6re W nastepnem
trzechleciu zastapione zostaly innymi, tax, re majac zawsze tylko
10000 W szeregu, w chwili stanowczej W T. 1913 zdo}aly wystawic
przeciw Napoleonowi 10000 wy6wiczonego zo}nierza, a drugie
lyle rezerwy ma 5 milionow owczesnej ludnosci.
Ciagia energja, czujnosoia gotowoscia do czynu, zaokragla}y
swoje granioe kosztem sasiad6w: Aurtrji, Polski, Saksonj, Szwecji,
az pc ostatniem, ostatecznem z}amaniu zwyciezcy swego, uwiehozo-
ne laurami z pod Waterloo, zapadiy Prusy W d}uga, p6}wiekowa,
pozorna bezczynnost, pelna jednak niewidzialnej wewnetrznej or
ganizatorskiej piracy czujnego sedzeua sasiadow.
Spokrewn}y sic one soisle z domem cesarsko rosyjskim, pod
koPywaiy powage Austrji W Bundestagu a nieustannie pinie sle-
dzAy bieg ~wypadk6w, a szczegolnie rozw6j technicznej broni.
Podczas gdy inne mocarstwa Posiugiwaiy sic jeszcze bronia
g1adka, Tub ia zmieniaiy ma karabiny systemu MIME Tub Thouveni-
ma z pociskami tax zwanemi expansyjnemi lub kompresyjnemi, ma
bijaremi z przodu, jak n. p. w Rosji Austji, a nawet wczesniej
gdy by}a zaledwie nova o zamianie starych skalk6wek ma broh
Perkusyjna (pistonowD W 1. 1S4S, Prusy pokryjomu juz uzbroily
czese piechoty swojej zupeinie lima bronia, nieznanego dotychczas
systemu, ktora W r.. 1866 mia}a zyska6 tax wielki rozg}os pod ma.
zwa iglic6wek Dreysego, dokona6 zupe&nego W tel dziedzinie
przewrotu.
Genlalny slusarz MlkoaJ Dreyse W Soemmerda skonstruowa{
ten Pierwszy odtyloowy karabin W !. 1927, ulepszal go do T. lS4l,
a juz W r. 1913 by}y tie karabiny czyune W niektorych oddzia}ach
armji puskiej W walce z Powstaniem W Badehskiem.
w 1. 1859 podczas wojny frankoaustrjaokiej we Wloseech,
Prusy zmoblizowaly se SHY korzystajao z tego, caa swoja pie
chote uzbroiiy bronia odtyloowa,
Pospiesznie zawartyp ok6j W Vilafranca ME pozwolii i'm. sko-
rzystae re swej gotowosci bojcwej, korzystano jednak z mobiizacji
do wprowadzenia nowych uepszeh.
R6wniez re szczegolna troskliwoscia badano kwestje kon-
strukoji dziai. Wtenczas, kiedy oscienne mocarstwa zaprowadzly
sPi1owe, gwintowane, z przodu nabjane armaty polowe, W Prusach
wzieto pod uwage materya} nowy - stall lana, jak rowniez zamia.
ne dzis& nabijanych z przodu ma odtylcowe.
Olbrzymi zak{ad W Essen, Alfredo Kruppa, ktory wlasna ener
ga praca z malego warstatu ojcowskiego stworzyi pierwszorzedn dina
glosna fabryke W swiecie, umozliwi wykonanie tych plan 6w.
Pierwsze dziaia pruskie odtylcowe, stalowe, byly systemu
szweda Wahrendorfa, z zsmknieciem tax zwanym tiokowem, ktore
nastepnie zastapiono prostszym systemem zamka klinowego wyna-
lazku pulkownika Neumana.
Juz pod Koeniggraetzem W !. 1866 dzia}a}a znaczna liozba
tych dzial wybornych, ale dopero W T. 1870 W wojnie z Francja
S lat ujrzai straszna rzeozywista przewage tel artyIerji ma miaz-
dzonych z daleka armjach francuskich.
w tym pamietnym roku rozwine}y male lekcewazone Prusy,
bedace juz jednak panama. poinocnego niemieckiego zwiazku, TAXA
Porzadek olbrzymich, Przygniatajacych s1, oraz dozna}y takiego bo.
jowego szczescia, ktorych rezultatem by}y piorunujace zwyciestwa,
niewidziane dotad oblezenia, branie do niewol ca}ych krociowych
niePrzyjaoielskich armij, siawnych re swego meztwa wielkich boz
jowych tradycj, re SWAT zdumiony patrzai ma te czyny, pochylil
glowy pred swieza potega, ~wysauchai W pokornem milczeniu hu-
ku dza} wersaskich ma czesc narodzin nowego a poteznego oe.
sarstwa.
Protegowany dotad przez laske rosyjskiego mooarza krol pru-
ski, jake wladca rownorzedny, zrzucl d1ugo noszona maske przy-
jazni; mad Vista Niemnem zaczey sic gromadzi6 grozne chmury,
W arsenalach niemiecEch zakipiaia znowu goraczkowa czynnosc
niedawno male siedmnasto miljonowe Prusy, zauienione ma pre-
slo piecdziesiecio miljonowe cesarstwo niemieckie, popchne{y poll.
tyke ladu Europy ma howe zupeinie tory.
Postawiy sohe "a Gel zgromadzenie pod swoim sztandarem
wszystkich ziem, gdzie rozbrzmiewa jezyk niemiecki wpatrywa}y
sic pinie W rosyjskie wybrzeze baltyckie cd ujscia Dzwiny do Fin
skiej zatoki, cd Rygi do Rewlu, W to ziemie dawnych kawalerow
mieczowych, noszace dis naive Ostzejskich prowincji, a W jezyku
urzedowym rosyjskhm naive trzech gubernij: Kurlandzkiej, Est
landzkiej Liflandzkiej.
przyjacielowi, W T. 1854 widzac z a wielka przewage Rosji, "a po-
moca oswiadzenia ~przyjaznej neutralnosci, popchneiy dumnego Mi
Ikola;a do vaIki tax potrzebnei Ola Pms iaoo LIaSL;. w 1912