Zgoda = Unity. [volume] (Milwaukee, Wis.) 1881-1901, 1896-02-06
(Ciag dalszy.)

razem 100000, "a ktoremi stasO przeszso dwakrot stutysieozne opos-
ozenie (~pospolite ruszenie) ludowe.
Juz przewaga lczby by1a po stronie rosyjskiej, wtenczas, ke-
dy W wyAszej wprawdzie taktycznie armi Napoleona byly Aywio,y
wcale niepewne, jak mp. korpus pruski Jorka pod Macdonaldem, i
uczuwa6 sic dawa1 dotkliwy brak koni da jazdy.
Podmuch wczesnej jak zazwyczaj, surowej chmurnej jesmni
rosyjskiej ME pozwalal {udzic sic d{uzej. Zamiast daremnie ocze-
kiwanej propozycji pokoju, rozpoczynala sic teraz prawdziwa naro-
dowa wojna. Wisialo niebezpieczehstwo straszliwej rosyjskiej Ii
my g}6d W zniszozonyoh obszaraoh.
w miesiac pc swojem wkroczeniu do stolicv carow, W dniu Is
pazdziernika, wyda} Napoleon rozkaz odwrotu lima, niezniszczona
droga, przez Kouge Jelnie, ma smolehsk, ale bitwa pod Malo.ja a
ros}awcem, "a. pazdziernika, zmusi}a go skierowac swoj odwrot ma
stara, zniszozona droge Mozajsk- G zatsk- Wiazmie i Smolehsk, a Ku.
tuz6w z GAIA armja rosyjska chmura kozakow pociagnai r6wnole-
gle, grozac przecieciem odwrotu.
Ajax Mioradowjcza W d. 3. lstopada pod Wiazma odparto,
ale dnia tego przyszedl najgrozniejszy nieprzyjacel = mroz slny,
a snieg gruba warstwa zasypa} ziemie. Ludze kostnieli cd mrozu,
furazu ola kori, pedzonego PREY wojsku bydla zabrak3o, armja
szybko, bez boju wskutek tego staszliwego oiosu nieba stopniala
do 5000 paruset jezdzcow, tax, Re cesarz Napoleon doprowadz{
armje swoja do Smoledska W d 8 listopada prawie bez kawalerji
trenu, a pred MIN byia jeszcze ogromna 900 kiometrowa pre-.
strzeh odwrotu cd Smolehska, przez zemie litewskie do Niemna.
Tu cd Wiazmy rozpoczea sic ia sraszna tragedia odwrotu tel
niedawno wielkiej swietnej armji, zamieniajacej sic szybko W OIL
brzymia mase bezbronnych, g}odnych skostna}ych maruderow, z
odmrozonemi ozlonkami, W laohmanach, konajacych W rozpaozy
sr6d strasznego, bia4ego ca}unu, pod gwiazdzstem niebem po}nooy,
cisnacych sic do ognisk, re zwierzecem instynktem szukajacych
pozywienia, ciep}a ucieczki pred wyciem wiszacych mad karkiem
kozakow.
Mad Berezyna grozila resztkom armji Napoleona ostatnia "a
g}ada. Byfo to W dniach 81 % listopada.
Ma przeciwnym prawym brzegu oszahoowaniach Borysowa,
stala, broniac przeprawy, $4,000 armja geuera}a Czyezagowa, a z
tel strony, cd po}nocy, napierai ma resnki wielkiej armji cesarza
Francuzow 10000 korpus Wittgensteina.
Ale zrecznym manewrem Czyczag6w zostal oszukany nastep-
ME odrzucony; zbudowano mostly pod Studzienka, Wittgenstein
odparty 80 tyseczna bezbronna armja upiorow, obok 10000
~zbrojnych jeszoze, kt6rych najwieksze iozbe stanOwili Polacy d.
browskego Poniatowskiego resztki starej gwardji Napoleona,
poszla dalej w swym strasznym dantejskim odwrocie.
w Moodeozne Napoleon zdal ~dow6dztwo Muratowi pod
eskorta polskich uaan6w pognai przez Warszawe do Paryza; roz-
luznienie kleska stawaly sic coraz straszniejsze.
w Whine przylaczyly sic do uciekajacych bawarski VII. kor-
pus Wrede, dywizja Loioon, ale rozluznly sic takze wobeo stra-
sznego ~przyk}adu, a Murat W d. Is grudnia zdo}a} doprowadzi6 do
Kowna mad Niemnem, W jakim takim szyku, :zaledwie okolo 5000
ludzi, przewaznie ofcerow podo6cerow. Resztki V. polskiego
korpusu przeszly z Poniatowskim Niemen pod Mereczem.
Cd Berezyny rozbitkow wielkiej armji scigali tylko sami
kozacy.
Pomiedzy Is a Is CRU lnia armja Kutuzowa weszsa do wilma.
wynosi1a oa zaledwie 10000 ludzi 200 dzia}. w ciagu dwu-
miesiecznego marszu cd Tarutina do wilma IT, cd "a pazdziernika
do Is grudnia straty armji rosyjskiej wyniosiy oko}o 10000 ludzi
1000 porzuconych armat.
Sz{a zdziesiatkowana, lecz zwyciezka.
Wkr6tce W Warszawie n a zburzonym tronie ksiestwa war
szawskiego, zasiad@ wielkorzadca rosyjski kanskoj, a W Dreznie, W
miejsce aresztowanego i wywiezionego do Berlina, pod eskorta 70.
syjskich kozakow, krola, obje rzady kr6lsstwa saskiego kniaz Re-
pnin, a zastepy rosyjskie poszly W zwyciezkim pochodzie ma zach6d.
TAX za~kofczy}a sic straszna tragedja 1912 r, tragedja trzecie-
go europejskiego najazdu.
Cd ostatniego najazdu roku 1912 granica zachodnia Rosji
: zmienla sic ma jj korzysc, cd Niemna Bugu siegne}a "a Whsle
objesa Krolestwo Polskie, W ktorem jk Turcja W Bulgaria, Rosja
skupla wszystkie swoje srodki obrony. Fortece linji Wis}y, Bugu
Niemna zmien}y do gruntu teatr wojny z 1912 roku, W ktorym
pierwsza obrona projektowana byla ma linji Dzwiny. o lode wiel.
kij Rampant rosyjskiej' rozstrzyga6 ma starcie sic W samem sercu
Polski, skad wojska rosyjskie W razie zwycestwa oisnac moga do
stop swoich nieprzyiacielskie stohcs Berlin Wiedef, Tub W razie
kleski dopiero, Hzgnieoione mad Vista Niemnem, precise moga do
drugiej fay kampanji, do wyprobowanej taktyki swojej coania sic
W giab krau niszczenia go, co jednak dzisiaj, W wieku parry ee-
ktryoznosci, PREY kolejach zeaznych telegrafach, ME mole mice
AMI W czesci tego znaczenia, co pred stoma laty, a z fortec drugiej
lnji rosyjskiej mad Dzwna, Berezyna Dnieprem, Dynsburga
Dzwihskal Bobrujska Kijowa, zaedwie ten ostatni moze pred
stawiac jake tako powazna przeszkode zwyoiezkiemu nieprzyja-
cielowi.
To tz najazd czwaty przyjac musiaa lima forme jak ostatni
napoleonowski.
u powodzi postepujacych zastepow zbrojnych niemieckich wy.
soniy sic dwie giowne masy; jedna pomiedzy Warta Vista ma
lnji Poznsh- Toruh, z trzeoh korpusow: V. poznahskiego, XII. sa-
skiego III. korpusu z Berlina armja ia ,druga ~wscbodnia'