Ameryka. [volume] (Toledo, Ohio) 1893-1902, 1896-07-11
POLkCY ASzKCtY PuBLIClNE.

sprawa szk6i publicznych zosta}a
miedzy nami publicznie podniesio-
na-sprawa ia jest dzisiaj ma po-
rzadka dziennym. Nasze w}asne
przesady najwiecej krepuja nasz
rozw6j i doskonalenie sie-pojecia
nasze, bardzo powolnie przeobra-
zaja sic i dla tego pozostajemy "a
wsze W tyle "a innymi. Narzucono
nam tutaj tyle szk6i parafalnych,
przystosowany napoz6r do naszych
ideal6w religijnych narodowych:
szko}y te, myEmy sami otoczyli
przedmurzem takiego fanatyzmu, a
g4os krytyki przez czas d}uzszy ME
znajdowa} wcale pos}uchu.
Szko}y zas publiczne uposazone
homie przez kraj, utrzymywane
kosztem wszystkich obywateli i
naszym w}asnym, pomijalismy I'll.
pe}nie. Nietylko ME staralismy sic
takowe poznat, oceni6 nale2ycie
ale otoczylikmy je pogarda u
przedzeniem.
A jednak te szko}y, z wielu
wzgled6w s}uza "a wzor lnnym
krajom-a dobre szkolnictwo W O.
g6lnosci, kszta}ci cafe pokolenia,
nadaje i'm GAIA wartose i stanowi
ich przysz}osc.
Co do szk6} parafalnych jednak,
opinia publiczna zwolna sic kszta}-
CHA dzisiaj jest juz ustalona -
wszyscy sic zgadzaj ia ma to, re szko-
}y nasze ME sa wystarczajace. Ma
uczyciele uauczycielki, ME sa 3D.
powiednio wykszta}ceni zle plat
nj, klasy sa przepelnione, kieru-
mex szk6} ME odpowiada potrze-
bonn czasu. Prasa polska, opinia
publiczna, rodzice uczacych sic
dzieci, same nawet dzieci rozumie-
ia to uznaja.
Jednak og6} nasz, znosi stan taxi
rezygnacya i tax sobie rzecz thu
macy: ME many pieniedzy, ME
many ludzi stosownych = zreszta
samowola ksiezy, ME pozwala wni-
kac nam blizej W stosunki We
wnetrzne szk6} naszych, oni tam
rzadza wy}acznie i arbitrarnle, wiec
stoimy bezradnie wobec przysz-
}osci szkof naszych.
Szko}y publiczne So dla mas do
tad zamkniete pod groza naszych
duszpasterzy obawy wynarodo-
vienna.
Jednak prosta koniecznost jest
silniejsza cd ksiezej sztucznej "a
pory; we wszystkich wiekszych
koloniach polskich, pomimo tych
trudnosci, coraz wiecej dzieci u
czeszcza do szk6} publicznych -
czynia to wprawdzie tajemniczo,
unikajac publicznego zgorszenia.
Wynik}e W ten sposob niedogod-
nos religijne, omijaja gorliwi
rodzice W spos6b prywatny - du.
chowiehstwo nasze ME tylko ME
przysz}o tej potrzebie zadna po-
moca -przeciwnie, odpychaja "a
to ca}e rodziny cd koscio3a. Pa
tryoci, wfasciwie ludzie uczciwe-
20 obowiazku, troszcza sic sami o
potrzebie narodowej rzecz prosta,
ma podstawie tego, ze p}acimy po-
datki ma utrzy,nanie szk6 publicz
nych ma rowni innymi, robia
starania o wyk}ady jezyka polskie-
90 W szkole publicznej.
Zadania takie stawiano niejed
nokrotnie W roznych koloniach-
ale prywatnie. Kolonia polska W
Milwauce poraz pierwszy sprawe
zaprowadzenia wyk}ad6w jezyka
polsk:sgo postawi}a ofcialnie, W
mieniu ca}ej polonii.
Kuryer Milwaucki, popierajac
sprawe to szczerze uczciwie, "a
interesowa} przebiegiem takowej
ca}y og6 nasz " St. Zjed. i przez
to sprawa szk61 publicznych We
sz}a ma porzadek dzienny. Wanna
to zdobycz dla naszego spo}eczeh-
stwa-o obowiazkiem naszym jest
sprawe te obecnie wszechstronnie
rozpatrzyc i wyjawit. Musimy
przyjsc do jawnego okreslonego
stanowiska, wobec szk6} publicz-
nych.
Ksieza polscy dotad wystepowali
stanowczo przeciwko uczeszczaniu
dzieci polskich do szka publicz-
nych, pod pozorem obrony ich cd
zatracenia WARY katolickiej, po-
szanowania obrzed6w koscielnych,
a nawet pod pozorem obrony jezy-
ka polskiego. Jakiemi srodkami
walcza przeciwko szko}om publicz-
l.