Zgoda = Unity. [volume] (Milwaukee, Wis.) 1881-1901, 1896-01-23
(Ciag dalszy.)

(Ciag dalszy)
Ma,a mogilka srod lasu przyjssa ciaso pana Nikodema, zasnai
on, iak wielu sr6d wojny, bez ksiedza, osierocona grenada wygnah-
cow modliia sic dlugo, a prosty krzyz stanai ma tel samotnej
mogile.
Me bylo DO &C iua zostawa6 Antosiowi. Starry Gajewski przez
powracaiaoego Janka Zarude przes}a3 zapewuienie, ze strzedz be-
die dobra ~pahskiego, o lie to da sic W groznym tym czasie uczyni6,
osierocona rodzina pociagneia daej, chcao sic dobic do jednej re
rnaczniej szych stacji kolei, przechodzacej przez Prype6 nedaleko
Pihska, ably sic dosta6 do wilma.
Ciezko marudnie by}o przedziera6 sic ma p6inoc ubocznemi
inedznemi drogami Polesia, przez bsota trzesawiska, zasaane wat
lemi grobelkam, przediera6 sic ku kolei niemal "a pomoca kompa-
sa lub gwiazd ma niebie, kierujac sic wskazowkami ludzi W rzadko
napotykanych wioskach, a jeszcze rzadszych dworach. Niemal
sztuka wydobywano sic z woody, Tub z pomoca ludzi windowano sic
z b}ota, a odprawiano noclegi W nedznych lydowskich karczem-
kach drzano ma mysl spotkania jakich podJazdow, Patroh, aibo
maruder6w wojskowych.
A DO mad lasami straszyiy ioh dymy z ognsk; to ludzie cd
kiosk wojny W lasach szukali schronenia, a spotykali podrozne
kupki tulacze, dazace W lasy, lub ku kolei, Tub ku Pypeci W gaab
kraju.
Az dnia pewnego dobii sic podrozni nasi do Luniniec pod
Phskiem, a slychae byio, re do pociagow wojskowych dodaJa Po
jednym lub wiecej wagocow ola pasazerow, DO ruch wOjskowy ma
lini tel laczacej Wo}yh re stoica Litwy ME by} tax shiny, jk ma
koleiacb. ku granicom zachodnim skierowany m, ktoremi dieh noe
wojska lecmly re swemi bagazami, wozami kohmi, to tez oslo
rocona rodzina znalaz}a sic rychlo w zapchanym ludzmi bagazaml
wagonie, sr6d rozmaitych tulaczy, CO zycie swoje unosii pred woj-
na do miast, przewa znie zydow z otwartych okien wagonu d{ugo
ieszcze dawali rome nakazy do domu, do Dubrowny drogiej, Chwe-
dorowi, W kohcu doreczono mu list do Starego Pana Gajewskiego,
az gwizneia lokomotywa Pociag ruszyf, a Chwedor trzymaJac W
reku uszasta czapke, dlugo jeszcze kaniai sic odjezdzajaoemu
pahstwu.
".
.Oozy serca Polski oalej, calego ucywiizowanego swiata skie-
rowane byly ma tie wschodnie podkarpackie bsonia, gdzie pasd mia
10 pierwsze rozstrzygniecie o przyszosci kierunku cywiizacyjnym
swiata.
Zdawaao sic, ae ssycha6 stamtad byso d~ochodzaoy oddalony
hulk dzial, ze drzala ziemia cd zacietego boju, a to drzalo serceP Pol
ski W oczekiwaniu niepewnego losu.
Kto zwyciezy?
Konstytucya, cy tez despotyczna sia.
Otoz zaozynaja sic zjawia6 teegramy, m6wia o ryku dzai, o
ou;atr wstrzasanem wybuchami beZdymnego prochu, o Ziemi
porytej pociskami. ,Bitwa trivia, nasze wojska peine zaPsu".
Mic wiecej.
Az OTTO DO trzechdniowym krwawym boju W SWAT poleciaia
wiadomo6 O utrzymaniu sic pozycji austro 'wegierskich, pomimo
krwawych bezpardonowych szturmow, pomimo piekielnego ognia
dzial, a W kohou z iskra elektryczna Poleciaf bulletin o Odwrocie
armii rosyjskiej, o stutysiecznej ich stracie, o zabhych, rannychi
ie6cach, O utracie dzia} choragwi, a CO najwazniejsze, o stracie
owego wielkiego uroku niezwycezOnosci, wPrawdzie n~adszarPnie
tego juz W wojnach tureckich.
otto zaszumialo cos mad niemiecka granica, zakipia}o cos pc
lei obu stronach, DO mad Niemnem pc zemi litewskiej przebieg{
;atbv oddecb boiowy, iakby wspomnienie czegos oddalonego a
wielkiego, jakby sen, jakby mara olbrzymia, Jakby zmartwych-
wstajaca stara wielka legenda bojowa.
Stamtad. z mad tych ruskich lwowskioh bioni, jakby iskra ee-
ktryczns zaszemrala niepokojem GAIA dluga pruska granica cd My
ssowic przy krakowskiej zemi, do Memla mad poinocnym Baty-
klein, to wstawalo zbrojne tr6jprzymierze do rasowej waikiki budzi-
10 sic dzieiowe ,Drang mach osten", sPiaOe cd czasow Grunwalda,
wstawal samoobrohczy instynkt zaohodu z krwawego Pola Lignicy.
Potezne Niemcy ruszaja sic do boJu.
Zadna W tel chwili z europejskich armJ ME byfa otoczona taxa
aureola s1awy powodzenia.
Cd wicklow s}awua byla ona z g swego meczehstwa, karnosci
i intelligence, a poHtyka pruska re swej konsekwencj' scisioSci
swiadomosci swych celow. w polowie XVII wieku pod Panowa
MEM wielkiego elektora liczylo to pahstwo zaledwie i3oo mi kwa'
dratowyoh osmkroc so tysiecy mieszkahcow, a umia&o juz jednak
postawi6 sobie eel wielkomocarstwowy, umiaic Emusic do lczenia
sic q SODA wielkie 6wczesne potegi, zrzucie zwierzcbnictwo Polski,
STAG sic waznym czynnikiem W niemieckiem oesarstwie' oPierac sic
przvoniataiacei potedze francuskiei Ludwika XIV, z}amac potege
szwedzka pod FehrbeHnem, a PREY podpisaniu uciazliwych warun-
k6w pokoju z Francja wyrzek} elektor ten pamietny wigSz z Vir-
giliusza. Exorare aliquis nostris X ossibus ultor (Powstanie msci
- go u--.oL Iosoa rr~ocza skmwa daleko widZaceQO madreQo
rzadoy, kt6re ma diva wieki naprz6d p~rzewidzia}v ma giowie bran.
denbursklepo kurfuersta potezna dziedziczna cesarska niemieckq