Zgoda = Unity. [volume] (Milwaukee, Wis.) 1881-1901, 1896-04-02
W.
Cieaka smora niewoli lesala mad polsks ziemia

Cie.ka zmora niewoI lezala mad polsks ziemia.
Cd stu lat zamieralo stopniowo zycie rozbudzone W ostatnicb
chwilach jej niepodleglego istnienia. Posrod sredniowiscznego u.
stroju pahstwa, z posr6d wielkicn feudaiow, ktoremi W gruncie RE.
oy do ostatka zostaly wielkie rody pahskie, wsrod Polski podzie.
lonej ma pahstwa osobne, gdzie k6l byl tylko kr6lem W Wsrsza.
vie, ale pc rozleglych obszarach d6br magnackich, panowai dyna.
styczni dziedzice, z prawem zwierzchniczem we wszystk1oh spra.
wach. z prawem mecca, z nadwornemi choragwiami. pulkami, z
fortecami, ludwisarniami drukarniami, owl krole wieta zabytsk feu.
dal6w duchownych swieoAich, posrod sredniowiecznych dosywot.
Mich urzedow, ktore W rodach Potezniejszyoh zamien}y sic ma die.
dzczne niemal, posr6d calego tego aparatu, 90 iako antyk W nieru.
chomosoi swej istnial posrod przetwarzajaoych sic ma sposob nowo.
zytny pahstw narodow uwazai siebie cagle "a przedmurze En-.
roPy Przeciw urojonemu js W tym orasie niebezpieczehstwu cd "a.
levy hord muzulmahskich i utracif poczucie swego po}otenia i celu
swego istnienia, wsrod Polski dawnej, skostnia}ei W sredniowieoz.
|nj kastowosci stan6w, W ostatnch ohwilach jej niepodlep.ego
istnienia zaozeao kielkwac poecie nowo1ytnego pahstwa.
Kasty rzadzaoe panow duohowie6stwa z pojeciem zaciesnio.
mem do interesdw wiasnyoh rod6w stan6w, opierajao sic ma POI
miGonie szlachty, z Q wszystkiemi przesadami nierownosci ludzi,
Pe3ni wstetow przesadow do piracy, z Giovanni zakutemi laoih.
skim Alwarem W szkoiach jezuickich, z przewrotnemi pojeoiami O
rzeczypospoltej rzymskiej, ktorej obraz mysleli widziec W Posce,
zatracfy ca}kiem poozucie wsp6nych interesow potrzeb narodu.
a oligarOhiOzny nierzad, ktory bya wynikiem oiemnoty a posmiewi.
skiem szyderstwem obcych narodow, uws.ali "a chlube swoia.
Wszystko W kofo Poski podnosAo sic. rosio poteznialo.
Zmien}y sic obyczaje, zmienily sic pojeoia prawa. Il pod
warstw dominujacych cd dawna, wylonily sic stany inne, miasta
przeszly pod bezposrednia w}adze korony, utworzy{ sic poteany
oswieoony stan sredni' finanse Pahstw spoczey ma umsjstnym sy.
stemacie podatkowym, szerokiej podstawie kredytu i obrot6w ban.
kierskich, sPrawiedliwose funkcjonowaia regularnie stopuiowo
rOzszerzsia oPiekuhOze skrzydia we wszystkioh kierunkaoh, a miecz
sPrswiedliwosoi Pahstwowej dosiegsl wszystkioh zarowno, pre-
y fO"J <o<ci oV L huo a q um i Wymlana pO19c. OSWla-
ia rozlewafa sic ma ooraz szersze Varsity, szko}y swieckie wypiera.
~ zsciesnione sooyaistyczna rutyna szkoiy duchowne, a nauki
~Przybraly ohsrskter swiecki badawczy, krytyoyzm kontrola
wdziera}a sic we wszystkie dziedziny pojec ozynow ludzkicb. no.
jeoie pahstwowej jednosoi staneo ma oltarzu ooraz slniej konsoli.
dujacyoh sic rzsdow wsiakaio " pojecia narodow, a pa6stwa 70.
czeiy bezposrednio zuaytkowac SHY wszystkich poddanyoh swoicb
beg wzgledu IA stsny; krociowe wojska staly sic wlasnosois ME.
niePodzieina rzadow, surows a nawet krwioaercza ~dyscyplins spo
jone W jeden straszliwy organ w{ydzy pshstwowej.
A posr6d tych Freeman swiatowyoh, posrod scierana sic 10.
js6 Przetwarzsnia sic narodow, spala najjasniejsza rseozpospolta
Poiska snem nieprzebudzonym z caiym swoim sredniowiecznym
ustrojem, re swoim wystswionym ma hsniebna licytaojs tronem, re
swymi mslowsnymi krolsmi, ktorym zsbroniono byio to, co byso
dozwolone ostatniemu s~zlaohcicowi, z tymi krolami 90 mieli byc
pPrmus inter Psres' a byi Pierwszymi niewolnikami tego saskoru-
Pislego pahstwa. Pierwszy lepszy pan polski m6gl sic nstrzasae /
uragac msjestatowi, DO ten majestat ma swoja obrone, ME jus ma
rzady Pahstwa, mogi mice tylko 1900 zonerzy, wtenOzas kiedy
ksady z poddsnyoh mu panow, mogi posiadac liczbe nieograniczo.
ma wynoszaca niekiedy do dwunastu tysieoy wojsks, ME miai ami
jednej forteoy, ME misi zadnej mad tym psnem wladzy. Coz wieo
mogi zrobic ten meozennik W koroniel
To tel spaaa Polska, a pc nsj W pjsnym paroksyzmie huoza,a
szlachts ma pahskich dworach, a podnia, wieka nieruchoma war.
silva leAasa mssa ludowa, a " srodku " grodacb, r~zsdzscych sic