Zgoda = Unity. [volume] (Milwaukee, Wis.) 1881-1901, 1896-04-09

Byio tax W onOzas gdzieindziej ma swiscie. a zachowaso sic
Pc ozesci dotad, ale gdzieindziej niebezpieoznem to wcale ME by
10, DO bylo to wada jednego stanu, jednej malej ozastki narodu,
mad ktors stala powaga sia monarchy oalego aparatu admin.
straoyjnego, a obok stan mieszczahski czynny, praoowity, oswieco.
ny. To ter szlaohta zajmowala miejsoe honorowych lokai tronu. a
side waadze Praoownik6w pahstwowyoh zabieral stan sredni, ale "
Polsoe ME byao ami jednego, ami drugego, byla tylko wyiaoznie
szlaohta' majaca wstret do badah do Pracy, zreszta sls przesa.
dow usuniea cd niaszych stan6w pod groza infanji i pogardy.
A wzietose u panow braOi byia idealnym daaeniem calego ay.
ola szlachoics. Co mu mog}a da6 koronap 20 pogard.ane }yki?
A z laski Pan6w braci m6gi mice wszelkie honory, z laski jasnie
osw1eoonego Protektora " promieniu wp1yw0w kt6rego on miesz.
wioske " do4ywoce. CO. wieoejP Poo6z praoa? Gaia madrosoia
szlachoioa bylo zyskae mis- u pan6w sasiad6w uczepic sic pahskiej
klamki.
To tz " Posoe ostatnis p6itora wieku wyrobiia sic nieruoho-
mosc Pojec, ktora wkluoza}a wszelka moznos6 postepu. Potrzeby
nauki ola nauki, ola swiataa og6lnego, Mkt ME uozuwal. Jak
dzsiaj jeszcze " austrjackiej ozesci kraju odzywaja sic g}osy, sta.
ra]ace sic ograniozy6 rozw6j umys2owy straszao proletarjstem inte-
igenoji. hiperprodukoja swiaaa hiperprodukoja sztuki. o! oiasne,
bawole giowy; nizkie, samolubne seroaI o nieszozesny narodzie,
kt6remu przewodncza nadeci giupoy, obracajacy sic " oiasnem ko.
lie formulek, gaszaOy swiaAo, a weo ayoie W narodzie!
w starej Polsoe zyoie umyslowe spalo, nauki zanikaly, MEDINA
Paneghycznal literature pelzala u stop zastawionyoh sto}ow pahskioh,
ami jeden umysi smialy ME zaswiec} wsr6d tego zastoiu, ami iedno
~odkryoie naukowe, ami jedno dze4o sztuki, an. jedno badanie W ia
kiejbadz dziedzinie ME oswieolo umyslowej pustyni.
Charaktery zmalaly. Mkt sic ME smia} wyiamac z pod przyie.
tyoh zwyczaj6w form. Kaady ME rozumiejac gal sic pred DO
wagami, poniewierai ojczyzna, oalowai reke magnata.
-Wielka reformacja Lutra, ruch obejmujacy SWAT katolioki Ca
~ budzacy ~krytycyzm umysaowy wszystkich achodnio-obrzesoiah
Auoo", odoh oG ooruLo SiaoJm ccnom W fOlSc0, q I'm W10C01
nikia oswiaa wsrod samolubstwa nie}adu rzad6w arystokratycz.
nych, tenn wiecej stawa3a sic Polska obojetna ma umyslowy ruoh
Uswiata.
Katolicyzm ME zosta} wstrzasnietym. Ale dzialo sic to ME
goriwem przejeciem zasady ~religijnej, ME fanatycznym uporem,
ale obojetna opieszalosoia ludzi uprzywilejowsnych ktorym lest
dobrze, kt6rzy zadnych zman ME aadaja, a zanurzeni W material.
mem zyciu, ME uczuli zadnych duchowyoh umyslowyoh pragnieh
opusoili pole walk duchs, jake ME przynoszace korzysci material.
nyoh, jedynie ponetnych ola Mich.
Nigdzie slawni reformatorzy W dziedzinie umyslu duoha lu.
dzkiego ME wychodzili Z klas dominujaoyoh, zyjaoych wylaoznie
.yciem zewnetrznem, gnusnem bezczynnem; wyohodzii oni z klas
mieszczahskich, srednich, gdzie praoa ma kazdem polu budzila nv.
Sill, tworzy1a charaktery, zmuszala do badah do szukania przyozy.
ny rzeozy.
Szlachta, pomalowana W hsrby, sta1a Pc "a sfers mysi spo-
ieoznych.
wsrod spo4eczehstw zachodu, wsr6d obudzonei potepi mvas.
mia XIV wisku, k~rytyoyzm ludzki wszedl ma pole najg}6wnieiszego
regulators owozesnego zycia, ustroju religijnego, W jego objawaoh
d~uchowyohi zewnetrznych. Budowano najwspanialsza swiatynie
swietego Piotra Paw}a W Rzymie.
Miala to bye arka ohrzesoijafstwa, spoczywajaoa ma opoce
sw. Piotrs, a stals sic rata, ma kt6rsj rozdarl sic stack w~szeohswia.
tony.
Zaczea W I. 1903 pod panowaniem Juljusza II papieza, budo-
wa, mala trwac lat l2O, do papieaa Urbana VIII, pochlonae ma
dzidejsza monete okoso 24O m~iljon6w frank6w.
Miala bye budowana kosztem oalego ohrzesoijahstwa.
Bulla papieza dozwolls Simonia t. j. udzielanie "a pienisdze
urzed6w koscielnych, sprzedaz indulgenoyj, {. j. odpuszczania
grzeoh6w.
w spoeozehstwie ME myslaosm, oiemnem, byloby to przeszso
bz sladu, lecz W spolec1ehstvach ~zachodnioh z obudzonym W vie
wych re srodkami niemoralnego materjalizmu wywola}a to umyslo
va rozterke, ten protest, kt6ry sprowadzs poteany katoloyzm swia.
tony, W nazwie refOrmacji streszozony.
(Ciag dalszy nastapi)