Ameryka. [volume] (Toledo, Ohio) 1893-1902, 1896-12-26
HONORARYA KSIEzY w AU.
STRYI.
Krakowski "Naprz6d" pisze:

re ksieza pobieraja zbyt wielkie no
norarya cd bfednych ludzi "a swe u
s}ugi rellgijne. Dopiero niedawn,
mielismy Jaskrawy przyk}ad tego '
sail sadowej podczas rozprawy ks
Migda4a, ktory wzia} "a pogrzeb bied
nej kobiety az Is z4r.!
Wobec tego ME cd rzeczy bedzi,
opowiedziec naszym czy telnikom, jail
poza granicami Galicyi broni sic lud
nose pred wyzyskiem tych. kt6rzy
slubowali ubostwo, owieczki swt
ME strzega lecz strzyga.
| Dzia}o sic to we Wiedniu. Robot
NIX, nazwiskiem Jan Rippel, powtor
ME zonaty, zauwazy4, re musia& "a
kazdy Stub p}acit proboszczowi Gro,
blowi 4 z}r. 20 ct. Tymczasem wedle
przepisow nalezytosciach kosciel
nych naleza}o sig p. proboszczowi tyl.
ko l z}r. 923 ct. kazdym wiec razem
p&aci} 2 z{r. 271 ct. wiecej niz sic
naleza4o. Rippel zdoby4 sic ma cd.
wage, poszed} do prohoszcza zazada}
zwrotu owej nadwyzki. Proboszcz
zrobi& kwasna mine, zauwazy} ze "to
pochodzi z czasow Jozefa', ale sieg-
na} do kieszeni odda} mn 4 z}r .
"a ct.
Wiesc tenn zajsciu rozesz}a sic
szybko miedzy r. botnikami. Dnia 19
lislopada otoczy} kancelarye probosz-
cza ogromny t}um ludzi. Kazdy ia.
DAD zwrotu nieprawnie zabranych pie.
niedzy. Mona sobie wyobrazic, jak
p: proboszcz sic nastraszy} temi od-
wiedzinami. Kaza4 predko przywo-
lac komisarza policyi, a ten spisa4
wszystkie zadania robotnikow, ich
nazwiska i adresy.
10 samo dzia}o sic innych pro-
boszcz6w. L poczatku zaczeli odda..
wac nieprawne nadwyzki, ale potem
namyslili sic odsy}ali wszystkich do
sadu powiatowego.
Lajscia te wywo}a4y we Wiedniu
wielkie wrazenie. Okaza}o sic, ze cd
:a}-go szeregu lat ksieza tamtejsi po-
bieraja nieprawnie wyzsze taksy, niz-
by wypada{o przepis6w naiezyto-
sciach koscielnych. Me ulega wat.
pliwosci, ze ssdy uznaja pretensye
robotnik6w "a sz{uszne. Dorozkarzy
hp,, gdy przekraczajs prawem pre-
pisans takse, karze pclicya hardzo
dotk kliwie, a nawet odbiera i'm licen-
cya!
Postanowienia prawne przeciw
ksiezom, zdzierajacym ludzi, So bar
dzo surowe. Wedle "a. ust 7. maia
1874 "zmiana istniejscych przepis6w
0 nalezytosciach koscielnych przys4u.
guje rzadowi po wys4ucbaniu bisku-
pow.
s26. wspomnianej us1awy brzmi:
"Wykroczenia przeciw przepisom o
koscielnych maja w}a-
DE administracyjne po wys}uchaniu |
Ordy naryatu karac grzywna al do
stu z&r., lie przekroczenie ME ma. |
1aie sic do postepowania karnego,
R6wnoczesnie kara ma obwiniony
zwrocic take koszta. Przy powtorze-
niu czynu moze zarzadac 1lstwowy |
lrzad wyznaniowy, by odnosny
zsiadz zost"f z}ozony re swego urzedu
koscielnego."
W motywach do tel ustawy znaj-
aujemy miedzy innymi ustep: edo
Holne koscielne taksy moga prowa-
lzic do ciezkiego Nyzysku parafan.
5adzimy wiec, ze, jezeli stare, wyda-
le pred stu laty przepisy taksach
zos,ielnych ME odpowiadaja dzisiej-
zym stosunkom, krocza PIP. probosz-
'zowie prze}okone w4adze koscielne
a}szywa / nieprawna droga, skoro
iowoln'e je podwyzszajs. Przeciw-
lie, stare taksy, lie ME zosta4y
'mienione W drodze ustawodawczei,
maize moe prawnai kazdy, ktory "a
'}sci& wiecej, niz sic naleza4o, ma
'yc uwazany "a poszkodowanego kt5.
emu sic nalezy zupe4ne odszkowa-
lie."
Ustawa wiec potepia jasno i ME.
wyzysk. dokonywany
'rzez klerna biednym ludzie. S. przy-
oczonej ustawy opiewa:
Jezell ksiadz tract obywatelstwo
ustryackie, albo gdy uzna sic 20
zbrodni lub takich kary.
odnych czynow, kt6re wynikaia
adzy zysku, naruszaja obyczajnosc
ub wywo3uja publiczne q zgorszenie,
1owczas moze pahstwo zadac usunie-
ia 60 z urzedu lub parafi."
Gdyby te parsgrafy znali PIP. Mig
a3y, Hudyby itp., ME przysz4oby
loze do rozpraw sadowych.
Przytoczymy jeszcze czytelnikom
ostanowienia z dawniejszych czasow,
tore charakteryzujs dosadnie go d
o"darke pewnej czt Sci k!eru. Itak s
rzeka dekret nadworny cesarzowei O
[aryi Teresy % lipca 1853:
" q uwagi, ze pr boszcze ME try v
aja sic przepisow koscielnych gne- 81
Q wedle starego zwyczaju biednych i
oddanych, zarzadza sic dok}adne q
edztwo i wzywa duchowie6stwo do o
ezfomnego przestrzegania taks ko- IL
ielnych; a poniewaz nadto zdarza 81
3, ze duchowehstwo dokonuje roz. D