davidaulloa/AmericanStories huggingface dataset:
Wiarus. (Winona, Minn.) 1895-1919, 1895-10-10
ZNAKI
pr%awdziwego rozwoju

.praWdzlWeg0 r0zWoju
W wszystkich stansch, ma
jacych liczne kolenie polskie,
iud nasz sic bierze do stano
wych zjednoczei "a gruncie
chrzescianskim.
Kuryer Mil ~aucki Z CORY
oswiadczyl kropidlar5kiemu
zlednoczeniu z Noble ulicy "
Chicago, &c dosyd klika ma
broi}a. Milwaukee "a muzyka
lcks Barzyiskiego wlecei
tahczyt ME bedzie. W Ohio,
Pennsylvania Michiganie zanosi
sig ma to samo.
N samem Chicago hnmbugi
czestochowsklego ziednoczenla
pednosza glove. lyle biedac.
two, lyle. Zawiesill czestocho-
wiacy kase posmiectna, DO
dalej jul ch}episka posniert-
nege placid ME chcieli. Prey
lizali eie potem czeiciowo do
kropidlarstwa, cze5ciowo do
Zwiazku, DO puste DOLL
k'eszenie. [ tax noszac piaszcz
ma .bu ramionach, byli kropi.
dlarzami, ME byli = SO, ME
a.. Ma kpiny z lch nedzy i
uboztwu k]ika ch'cagoska
wysune}a ma prezydenta kro.
Pidlarstwa szajstra Bieliiskie.
60, w'asnie ola tego, be On
gi6wnie czestochowiakow gro.
mil. Chude pacho}ki musza
teraz przed ,,penem' KIem-
kiem czupki zdejmowac,
pedczas gdy dawniej po karku
mu dawall.
Gniewa brsci cd Cse,tocho
wy tax giupre poio3enie.
ZwoiaIi vice sejm si6dmy i
pred swiatem o2ioslli. zs
2yia, De tylko dta cie3kich
czasow zbredniarzy cd skra-
dzioaYch choragwi W piete
poca1ewali. Powiedzieli sebie
pc staropolsku: K.edy bleda
to do lydia = po biedzie
ca}uj mnie " ucho, 4ydzie.
Me wiele Polonie amerykah.
ska zYska AMI utraci przez
wskrzeszsnie C1estochowv chi
cagoskisj. L-es lyle nieboga,
lyle i to lyle obok szajstra,
mad szaJstrem nave: pod
sza1strem. Pan Napieralski
prezydent Ligi i Caestechowy,
Klemek naczelny kensztabel
kropldlar5twa 1 to wszystko
v iednem, 1edynem miescie,
ba, nawet PREY )ednej i tel
samej u]icy.
.Grozniejsze sa rozmiary
otwarto] rebelil przeciwko
kl;ce " %wszystkich w%iskszych
,osadacb. Wybor wieprza.
n,eczystego jako naczeInego
uachmistrza kropidlarstwa
.pokazaf, do caego klika "
swojem saslepieniu da3r.
Wszystk,e kolonie polskje
So tylko owemi ksjezycami,
krazacem, okofa slohca chwaiY
najwiekszego zakonu. Sa one
tylko parobkami { fagasami
~ielkich ludzi . Noble ullcy.
Tam. wiars, cnota / oswlata
na zawsze ugrzez}y. 1nnYm
naleay sic sluchs6, ME rozka-
zywsG. loci ksie3a SO tylko
laIka,ni wobec takich Ickow,
Abraham6w K.sprsyckich.
Ciekawych doczekamy sic
rzecsY " tym reku.
pF.ACIC "a
Wiarus. (Winona, Minn.) 1895-1919, 1895-10-10
II. Derdowski
ll3 w. 4-th Str.
W1NoNA, MINI.
MAST AGENCI:

Upowaznieni So do kolektowa
ola abonamentu WIARUsA nastepu-
jacy nasi agenci mieJscowi:
BAY CITY:p. Ale x. Niedziel-
ski.
FIR. Szram, 1928 Michigan ave.
WEST BAY CITY:
Antoni Piechowiak.
BALTIMORE: Fir. Ziarnowski
1925 Shakespeare Str.
DULUTH: Jan Muhko,
IL Lake Str. N.
HURLEY, BEs-
SEMER. = Hipolit Pawlicki.
ISADORE: Jak6b Rosinski.
JOLIET: a>oa5
FIR. koz}owski 1906 Scott str
LA SALE:
Wine Czapski 1901 - 3 str
LEMONT: Kahn. Buszkiewicz.
MANISTEE: Andrea Sciba 1928 str
-
Teofl Rock.
MENASHA WIS, Waw. Chybicki
PITTSBURG, Pa. = Michalsk
Jozef 1906 - 1908 Carson Str.
South CHICAGO: L. Zag6rski
s426 Superior ave.
SOUTH BEND: Anton Beczkie.
wicz Cor Chaplin & Durham stl
STEPHEN, MINI. j. T. Kan
rowski.
WILKESBARRE, Pa: - Ochala
Michal Custer Str
WILNO:p. Juliuss Zaczek.
Wiarus. (Winona, Minn.) 1895-1919, 1895-10-10

sr6d grona uczestnik6w, "
kt6rem z%najdowali sic potion
kowie starych rod6w'polskich,
s}ynacych z mi}osci Boga !
z mi}osci Ojczyzny, kt6re to
cnoty socyalisci ! anarchiSci
staraja sic gwaitem z serc
ludzkich wykorzenit. Ale
nawet pan DIR. l}ow'eck'
niczem p%rzeciwkoo.. anarchis'
tycznej szopce ME zaprrotestoc-
wal. - Geese tym kap}anom,
kt6rzy lubo czule zapraszani,
ma te anarchistyczna biesiade,
ME poszli. Kto sic ME
miesza miedzy s}odziny, tego
wieprze ME zjedza.
Wiarus. (Winona, Minn.) 1895-1919, 1895-10-10

CHICAGO.-R6zne brudy
familijne wielkich ludzi wy:
chodza ma wierzch. Dz1ENN1K
CH1cAGosK1 podszczuwa pu-
blicznosc wprost do mordowa-
MIA tych, kt6rzy sic poniewa-
zvli rzucic kamieniami ma
szklanne domki faryzeusz6w.
Coraz lepiej. w Chicago,
klika rozkazuje, trzeba cd
kliki wszystko przyjaf, ME
szemrac, ME krytykowac,
ME ~wymyslae, lie ME sadzif,
ME przekrecac, DO klika tylko
pragnie dobra og6}u....
cedzonego przez w}asne kic-
szenie i okulary. Plerwszym
/ ostatnim warunkiem kliki
Jest slepa wiara W jej dobre
checi, jej doskona}oSt. Reszte
ona nawet ~mordowaniem...
doda.
Wiarus. (Winona, Minn.) 1895-1919, 1895-10-10
Lecz znowu sic s%prawdzi}o
p~rzys}owic: Ma]ych zlodzieji
wieszaia, wie1kich puszczaja.

przyslowic: Ma}ych zlodzieji
wieszaia, wielkich puszczaja.
Juz re wzgledu na prosta
p~rzyzwoitose / grzecznose
ME powinna by}a klika
NEUTRALITY-SUSPICIOUS. szajstra
wysadzie ma prezydenta. Rany
Pc okropnosciach ma chica-
goskiem Wojcicchowie jeszcze
sic ME zagoi}y. Mona vice
sic dziwie lud1iom " Cze-
stochowskiego zjednoczenia,
jezeli ma takiego prezydenta,
iak szaister, wprost pluja?
Dosye nahroil.
Me pochwalamy zawiesze-
MIA Kasy %posmiertnej pod
opieka silniejszych erganizacyi,
ale tez sic ME dziwimy ludziom,
gdy ma tax podla i nikczemna
kreature jak szajster, s}usznie
sic oburzaJa. Jezeli krepidlar-
stwe tylko ma to s}uzy, ably
parafe NEUTRALITY-SUSPICIOUS. z
b}ota wyciagac, czemu "
innej dzielnicy miasta tego
samege nie pr6bowaG.
Trzeba uz chyba bye slepym,
ably tego ME widzieG. Jezeli
czestochowiacy chca rzeczy~
wiscie cos dobrego uskutecz.
mic, powinni W calem So
siedztwie silna rozpoczac
agitacya. Zjednoczenie z
administracya W jednem
miescie ma lyle racyi bytu ma
Stanis}awowie, jak ma Woj-
ciechowie.
w Clevelandzie narodewcy
Z innemi Towarzystwami "a
k}adaja Ziednoczenie W iednem
w Milwaukee tel
bedzie cos wnet iednem
Przyk}ad dany ma
ostatnim sejmie kropidlarskim
znalazf wieloicieli.
To sic k1ice ME podoba.
chocjaz wszystko chce
trzymae " jednej garsci, wcale
sic ME gniewa, jezeli dudki
po innych osadach madrosc
w jednem miescie' pokornie
Kto sledzi} wszyst-
.ie sejmy kropidlarstwa,
przekonany jest, ola czego
te organizacya sic TAX kocha
Nv jednem miescie".
Many wiec W n]ednem
Chicago:''
y Rad Centrally Zwiazku
Naredowego;
y Administracye kropi-
dlarstwa;
3 Administracya Ligi;
~ Administering Zjedno-
czestochowskiego;
81 Administracya Wojska
polskiego ma zachodzie;
g. Rome administracye
pokernie]szych humbug6w.
Z list6w prywatnych, mas
dschodzacych, dowiaduiemy
sic, re NV jednem miescie''
Wsarusa z p~rzyiemnoscia
czytaia. Cnoty szajstra 1ege
. swojej doskonalosci
przekonaly. Me dowierza}
Wiarus. (Winona, Minn.) 1895-1919, 1895-10-10
CHICAGO, III. = Burdy

LII. - BurdY
W para6i wielebnego ks.
Pyplatza, W okclicy ulic 48
Paulina, wyprawiaja ludzie
tacy, kt6rzy nigdy do sakra-
ment6w swietych ME: uczesz-
GAIA, do koscio}a ME chodza,
}awki W kosciele ME maja i
mic ma kosci6} nigdy ME
daja. Takimi w}aSnie So
Zaleski. Koski, Paczkowski,
Pawelkiewicz, Schmidt i inni.
Wiarus. (Winona, Minn.) 1895-1919, 1895-10-10

ME trzeba, tylko goracych
przYjaci6l kliki Zmartwych-
wstahc6w pos}at ma nauke do
Chicago.
Jestesmy przekonani. re
wielka wiekszosG W k16tkim
czasie wrocilaby do domu
bez czci i WARY. Bo W tenn
jednem miescie straszne sic
dzieja rzeczy pod piaszczykiem
WARY.
Wiarus. (Winona, Minn.) 1895-1919, 1895-10-10

!. w DOW0D,. re Polacy W
Ameryce poznali sic ma
socyalnem usposobieniu dele
gat6w europejskich, PIP. DR..
Lewakowskiego i Balickiego.
uczcila ich smietanka Polonii
W Detroit ma wskros socyal-
mem, ba, anarchistycznem
poczestnem. ~Sprowadzono z
Toledo slawnego fachowego
z}odzieja, hrabiego Franciszka
~Langowskiego, alias Dangla
alias Daiewskiego, alias
Sawickiego, specyaliste W
kradziezy got6wki, bicykl6w,
ksiazek kolczyk6w, poleco-
no mu wyg}osic toast ma
uczcie skladkowej, danej ma
czest delegat6w europejskich.
4! Wyszczekany z}odziej mako
micie sic z tego polecenia
wywiazal, a w6dz polskich
socyalist6w W Europe, P.
Balicki, serdecznie mu cd
powiedzia}. komplimenta te
|prawili sobie nczerwoni'
Wiarus. (Winona, Minn.) 1895-1919, 1895-10-10

~ ~ s@9SF% ~ @tIIFEs.
WIEL.X. KRZYWONOS,
dawnieiszy proboszcz polsklii
" St. Joseph, Mo-, a obecnie
.proboszcz polskiel gminy
koscielnej W Manitewoc. Wis.
gazecie p. Dyniewicza
prawle to samo pisze 0
stosunkach W para6i polskiej
W St. Joseph, Mo-, co W
%ostatnich numerach pisal nasz
W1ARUs, Wobec tego rzucanie
sic ma mas niemiecko katolic
kiego wikaryusza generalnego
Linnenkampa - w WERE
I OJczYzN1E w niczem
nam ME ubliza. Zwyczajnie,
p6ki SWAT swiatem, Niemiec
polskiemu wiarusowi ME
bedzie bratem
Wiarus. (Winona, Minn.) 1895-1919, 1895-10-10
GAZETA PRAWDA datu!

GAZETA PRAwDA datuje
teraz nag}6wek sw6j "
Detroit i Bay City,, gdyz -
jak pisza ma czele najnowszego
numeru PIP. W. Przybyszewski
2 Bay City (wydawca) Dr..
K. Laskowski z Detroit
(redaktor) - odtad bedzie
mia}a ma wzgledzie g}6wnie
interesa Polak6w W Detroit t
Bay City. Publicznosc spo-
dziewa}a sic, re z powieksze-
MEM formatu, i wiecej tresci,
wiecej dowcipu znajdzie W
gazecie, lecz zawiod}a sic. |
powiekszona PRAwDA tax
nudna, re czytajac ia, spae
sic zachciewa. A przeciez
ludzie "a swoje pieniadze
zadaja czegos CODY zaspokoi}o
ich ciekawoS6, pouczy}o ich i
rozweseli}o, ME zas, ably ich
porzadn;e wynudzono.
~GW1AzDA DETRo1cKA, lubo W
starym s%kromnym formacie,
teraz lepiei sic czyta, niz
saznista PRAwDA.
Wiarus. (Winona, Minn.) 1895-1919, 1895-10-10

niczem przeciwko. anarchis-
tycznej szopce ME zaaprotestoc-
wal. - Geese tym kap}anom,
kt6rzy lubo czule zapraszani,
ma te anarchistyczna biesiade,
ME poszli. Kto sic ME
miesza miedzy s}odziny, tego
wieprze ME zjedza.
S~TEVENSPO1NT, Wis
w Poniedzia}ek, 80 WrzeSnia,
x. Bis
kupMcssmer poswieci} piekny
polski kosci61 ma pobliskim
Kornerze ELLIS. Wis.), kt6ry
przez lat 20 pozostawaf
zamknietym. A zamkniecie
koScio}a nastapi}o przez
intrygi dawniejszego probosz-
CA ma Polonii, ks. Dabrow-
skiego, obecnego rektora
seminaryum Detroickiego,
kt6ry ME chcia} dopuscie, ably
Polacy okolicyEllis od}aczyli
sic cd jego para6i. Poczatkowo
przez kilka miesiecy, pewien
zasuspendowany ksiadz a..
Frydrychowicz) odprawia}
tam nabozehstwa, lecz pc
rych}ej smierci tegoz, nieza-
dowoleni innego ksiedza ME
dostali, i kosci6} dotad sta}
pustkami. Obecnie prawdo-
podobnie wkrotce Biskup
ustanowi tam proboszcza.
Okolica doko}a Ellis Jest
najbogatsza re. wszystklch
osad polskich dokola miasta
Stevenspoint.
Pan
Boleslaw Straszyhski, by}y
Sekretarz Zjednoczenia P. R.
K. oraz nauczyciel PREY
szkole sw. Jacka, jechaf ma
stale do Europy. = w dniu
IA Pazdziernika odbedzie sic
tn zjazd Spiewak6w polskich.
BAY CITY, Mich. Il
Cz}onkowie tutejszego Pol.
RI. Kat. Zjednoczenia W Bay
W liczbie 529, zaplaca
ma miesiac Pazdziernik tylko
pc 50 cent6w asesmentu.
Posmiertnego po zmar}ym
p}aci to Zjednoczenie
500 dolar6w.
CAMDEN, N. Y. = w
.niu 20 wrzesnia odby}a sic
uroczystosc po}ozenia kamie-
MIA wegielnego pod tutejszy
polski kosci6}. Aktu poswie-
cenia dope}nil Najprz. KS.
M. Faul W asystencyi
13tu ksiezy. Swiadkami bylo
okolo 20 tysiecy ludzi, W tel
liczbie 81 polskich iowa
rzystw, miedzy kt6remi 10
z muzyka.
PoLoN1A
przeobrazila sic w pismo
codzienne. Wydawca jej,
dawniejszy szewc gniezniehski
pan G. W. Welzant, podobno
wart kilkanascie tysiecy =
vice mole sebie ma TAXI zby-
tex pozwolie.
PAN DY-|
NIEWICZ. z Chicago pisze
Wiarus. (Winona, Minn.) 1895-1919, 1895-10-10

[sposobnosci dowiedziee sic,
re jest cz}owiekiem iPolakiem.
"a zbrodnia, owszem "
|pewnym wzgledzie poczytuje
to wydawcy polsko-amery-
kaah ms "a zas}uge.
Der Deutsche beobachter. [volume] (New Philadelphia, Ohio) 1869-1911, 1895-06-12
Anter oen papnas.

Cine iiberraIdenbe gisentb;imfihs
felt, auf bic bic grforider Neuguineas
seltoben iinb, 1T bic groBe 9erfdiebens
belt iit Der Mafe nnter ben BetpObnern
iener sSnlelpelt, ben NIT bem Mages
meinbegriff besei4neten ~papuas".
Ser Malape, Der poIpneiier uno Der
pdpua fnb bic pnrberridenben @olfss
ftGmme, bic baielbit pobnen; biefelben
baben iicb aber berart NIT einanber bers
milGt, baB man unadblise @pielarten
| in 5autfarbe, @eiihtsz unb Sadbelz
bilouns, aDrperseitalt, 9aariDu4s etc.
unter ibnen antrifft. Der lnDerfdlIhte
papna, penn bon eirem fol6en i:bera
baupt nod sefproheu tperoen fann,
mag pieneidt nod i'm Snnern bes
2anbes, ipobin Der SUB bes 5orf4ers
bis jebt nod ni9t seorunsen, sefunoen
tperben.
Die papmas fpn1men in threm
MeuBeren bem afrisanifAen Teger iebr
nabe; iie Iinb BON ntittlereraDrp
baben cine bunfelbruune biz idtpar5e
Sautfarbe, groben Munb, tpu1itige
2ippen, abgefladte NuIe, auriidtreteroe
Gtirn, I9arf berpOritebenbe 9adentnoz
den unb sefrGuieltss cser tpolliges
6uar~ ge3iisli9 ibres Gbaratters 1T
i6nen ni9t piel @utes na95uriibmen;
lie iino binterliitig, blutoiiritig uno
mei5tens finb ie Msnihenfrefer. Die
papuas leben in pielen fleinen Gtdmz
men bon einanoer getrennt; fat ieoer
@tamm bat 5einen eigenen Oialeft,
unb Iofern er mod nidt fir bas ghrtz
1tentburn getponnen 1T, liegt er in etpi@
ger Jebbs nit ieinen Nudbarn, I'm ii9
ouf bieIe @eife nit friidem MeniAens
fleif9 fir bic Seiti4maufereien au 5ers
ie6en. sSbre 9Guptlinse baben MIR
tpenig Ginflub unb iteben ibnen nur
einiss setpi1e 3ehte gu, pie 3. g. Der
8eiiB elmer erDberen 4naabl BON Weis
bern; aud erbalten iie Die Sadbel Der
i'm Sample er1@lagenen Seinoe. Damz
nurseln, 8ananen unb Sago i'm Bere
Elm NIT Slid unb bsm 5leii9e bes
8Gngurubs ober bes &rotooils bilben
bic 9auptnabrungsmittel Der 8erpoh@
ner Reuguineas; als OelicdteRen pere
ben bor NGem geIddbt: Ratten, Sro>
f6e, S9langsn, 94ilofrDteneier unb
ssnI Ieftenlarben. S6r @etrdnf 1T WaIe
fer unb Gocosnubmil4, tpelhe iibrt>
gems in tropii9en 8esenben Elm iehr
geIunbes unb erquidenbes 8etrdnt tit.
sssn gerabe3u borIintfl tflutblider Weiie
niro Der Mderbau bon ben papuas be-
trieben. Der 8poen nirb fir Die ge@
itellung in folsenber Grt bearbeltet:
es 1telIen iitb 8 bis 10 Munn, Elm Seber
nit einem feiten, itar2 setrimnten
pfust, in elmer Heibe auf. 2lnf etn ee=
gebenes 3ei9en tpiro Oitier Stab, a9hz
lih einem Sebebaum, bis gu Der ses
iounI9ten Siefe in Die @roe geitoben
rnb oann burd Oriiden auf oem duBes
rem Gnbe Der 9obsn in Die 5Dbe GEE
tporfen unb umseorebt. Diefe 4rbelt
Der Deutsche beobachter. [volume] (New Philadelphia, Ohio) 1869-1911, 1895-06-12
pie 0eutEdJen postTftl.

Mls bas GIiab Dem oeutfhen
Reihe laut 5rantfurter 5rieben rehts>
fr6ftig augeIpro9en ipurbe, gins eins
Freubiae 8etpegunq burcb bas beutfAe
Bolt, tpelhe in oem 9efiible gipfelte,
baB nnnnlsbr bic por etipa 180 Sab
rem segen Deutf9lano besungene robe
@etpalttbat bes' frana0Iifchen 5elbitz
berrf9ers 2ubtpis XIV. seliibnt por-
ben. Mber ipohl bic tpenigiten Oeut@
Iaen tpuBten, ipelh punberreihes
2arpb ibnen ba burh ben Mahtfpru4
Der @efhi9te auriiderItattet poroen
mar. Man fannte aus geicbihtlihen,
titerartihen unb tiinitleriihen Stu<
bien einaelne 8oraiige, bur4 ipelhe bas
gHab ausseaei9net sstpefen, als es
no9 Elm 9lieb bes beilisen rOmiihen
Rsihes beutl6er Nation bilbete ; bod
bic senauere RenntniB BON 2dnb unb
2euten bate fi4 nur in enseren &reiz
fen erbalten fOnnen. Sang pereinaelt
brangen Dsutlhe auf ihren Sommer>
re:Ien in bas nerftpiiroige 9arb, Be-
sniigten iih inbeTen meiit nit etnem
tursenIufenthalte unb 5ogen oann auf
ber &eiIeitraBe tpeiter, in oen5dpars-
palo, in ben sSura ooer bic 9o4e
alpen.
Der Deutsche beobachter. [volume] (New Philadelphia, Ohio) 1869-1911, 1895-06-12

Bon Barr, mo au9 ber i'm Wai
1890 in's 9rab geiuntene @dnger bes
GlfaB, 8ittpr GrnIt geBler (seboren
1841 gu guloenbeim bel S4lettitabD,
feline Susenbasit berlebt bat, fibrt Die
8abn mad Der ebemals mGhtigen
freien Hei9sitabt S9lettitdbt, bon BET
aus Ii9 8ubnen in bic prd6tisen, eng
bon bursensetrDnten Bergen, ei1gee
19lof1enen S6dler bon Marfir3 uno
@eiler erItrefen. 2lm ginsange bes
Marfir9er Sbales liegt bas biel Be-
fu9te 8aobronn bei 8siten6ol5. Oieie
ibpliI6e @egenb mar 1926 Der SAau.
plab elmer bluttgsn.S9ld in tpel6sl
bas elidIiiIhe 8auernbeer BON benz
!9er5os BON 2otbringen oolltg oernt9z
tet DurDe.
Die alte @rafenT Ttabt 8appn1otstpei>
Ter lit nit Der Experimentation burA
cine Strabenba6n perbtnben. MdGsts
tbiirut iia binter Der ultertbiimli6en
Staot bas gebirse auf; es trd9t an
bieier Steae Die brei mdhtisen Surgen
1llridsburs, giersberg unb 9obraps
poltitein. Inter benz 59ube oes peitz
bin gsbietenben @rafen bon &appoltz
itein blibte bier emit ous naDnigtbum
Der fabrenben 2eute." Die ebebsm
rehtloien fabrenoen 2eute, pfeifer.
Muiifunten, tur5 bic ra.initler" Der
alten 3eit tamen bier alljdbrli4 sla
1amnnsn unb pablten unter grdfli9em
Sdube ibren Die 3unft pertretenben
npfeifert0nts". gtoh bepte pirb in
Gappoltstpeiler Nnfang September BET
rpfeifertas" aIs @olfsfeft sldn5eno ss.
fsiert.
Der Deutsche beobachter. [volume] (New Philadelphia, Ohio) 1869-1911, 1895-06-12
SerpafGl1e Bel benz s f.
feIb.
feb

Bon Rappoltsipeilsr iiibli9, BEN
@ogeienranbe entlans, eritreden fi4 Die
berii6mtsiten 2asen bes elidlifhen
Meinbaues. lleber Neihentpsier, bic
ihon in friibeiter 3eit umitrittens
tpiirttembergifhe Wsinfeite, bdnn ii6er
8eblenbeim, 8arbaroTas Rapiersber9,
5iirdbeim, @eblpeiler, bei RufaA bor-
Bel, ge1t bieIe 2inie Bis in bas Wefer.
Gnser Sbal. no BEL Sbann Der fdon
inn Is. Sabrbunbert BON sSobann
syif1art beIungene .Haugentpein" GEE
beibt, Der rninlpt ben Stang unb ringt
70 lang, Biz er einen rdngt uno brdngt
unter bic 8dnf".
Sci golmar unb DreizIehren
i1neiDt bas Miinftertba[ quer in bic
Noaeisnfette Elm, an beHen gnbe Die
8erge anfebnlihe !66ben erreiden unb
ein I9pei3erif9es @eprdse annebmen
Manberungen auf bem 9renafnmm,
Der 8eIu4 Der bo4selegenen Seen, be,
6elfen BEL Diebol3baufen 1otpie ot,
ipilDromantifhen Shludt gebOren 81
ben bielbegebrten @sniiffen bteler G'e'
genb, beren 9aupt5ieroe aber Der an
belten bon @sbipeiler alls gu beItei'
qenbe, acknowledgements Dieranba atpan'
ala Wleter bo6s Grobe Belhen 1T. Di'
Musfiht BON bu oben 1T iiberpdltigenb
nnb tper es gut trifft, lam BIT
aan3e Mlpenfette BON SGntis dr
Biz gum Montblanc unb sSurn ire
iiberIbautn.
Gs ift elm tranberbnres @ebirgs
lamb. Wlit beridpenberifher Giill
bat bic Nutur ibre @aben iiber bic Wc
geien ausseitreat. Sn ben 9bGlern fiib
Ii1e Gruatbarfeit, auf ben 9Oaen ir
Der Deutsche beobachter. [volume] (New Philadelphia, Ohio) 1869-1911, 1895-06-12

gbamiTo bsfungene @tatie Der @iefen,
bie Burg gfiebed. Weiter fiihrt bic
8abn pom Molsbsim an Der alien 90.
henitaufsnitabt Db.rrebnheim pprbei
nah Barr unb bamit in einen Der be-
riibrntefen Mbfhnitte bes san5en 8es
birges. Sier erbeben fih IN ma4tls
gen, breitseslieberten Mafen Die 9OS
BEN bes llngessberges, Mennelfterns
aino Obilienbsrges, lebtere beibe auf
ibrem Giiden auber bem gaItlihen
Nonnenfloiter bic @puren elmer GENIAL,
tieen nprgeihiatliben @insmauer traa
genb. 3piihen 1lnsersbers uno yten.
nelItein 0ffnet ii9 BEL @nblou oas
feAsbunbert Meter hobe 9ohthal BON
Soblpalb, Elm tpabres Wuloparabies.
befien beoeutenber Wert5 als 2uftfurs
prt tpeitbin betannt 1T. ueber 9ob.
palo beben iicb iiber 1000 Sub boh
Der tpeitraserbe Neuntenitein unb Der
b09ite Berg bes untereliab, Das tauz
fenoahtunDneun5ig Meter bobe 9ohe
felb.. llralte Sannsntpdloer beoeder
biefe 9Dben l1nb Sbdler, in benen au9
emit Die bon Hiidert beIungene rielige
vStrabburger San,e" seitanben bat.
Der Bid bon ben Bergen auf bic mall
oigen Wogeienb0bea uuf Rbeintbal,
@atparapalo big biniibsr gu ben i'm
@lan5e etpisen Cites ihimmernben
Mlpen ee6Drt gu BEN S4Onlten, tDds
bic 8pgeien bieten.
Der Deutsche beobachter. [volume] (New Philadelphia, Ohio) 1869-1911, 1895-06-12
Geffentpo N . bnungen in
8raufthal.

gs m6ge ben 2elern gsfanen, an
Der 9anb unferer 8oseienbilber eine
tleine Manberung bur6 Die Dogefen
anSutreten. 0on Der tpunberi9Onen
Stabt StraBburg, beren Rei4tbum an
berriihen alien unb neuen &unItbauz
ten an gsIdihtliGen grinnerungen
tpobl ieber bic Woseien 8ereilenbe auz
Dpr ptrb auf fih eintpirfen laHen ipoIz
len unb mifien. fiibrt Die 8abn in
elmer Stunbe na4 3abern an ben alten
00ltsrpab, burh tpelhen I'm 2aufe Del
syabrbunberte bic Ghaaren Der RDmer,
@alier, Gerrnanen Gngldnber, syran>
5oIen unb Deut5hen bin unb her ge,
tpogt finb. Dort auf Der Seite 9obS
barr fdbem Sabrbunberte lang Die 8iz
i9Dfe BON StruBburg, nah0em fie ir<
folge i6rer @treitigfeiten NIT ben
5trabbnrger gbelleuten unb 8lrssrn
Die Gtabt 1853 batten msiben miifIen;
bort bliibte aud bic 1886 bon bem
trintbdren 8iihof Sobunn segriinbete
r9ornbruoerfdaft", beren Srinttiinite
rpeitbin befannt tparen.
Bon bier Bis Molsbeim erreihen bic
meiiten 9erge aur eine geringe 9Dbe,
iteigen aber ihnen In Der NGbe bes
bon Der 1abnM olsheinz z@aaIes burds
fobrsntn Brsu{H Htbales. 9ier gelangt
man au9 bsi gasbsrbusIad an Bic bon
Der Deutsche beobachter. [volume] (New Philadelphia, Ohio) 1869-1911, 1895-06-12
Rriegscunoe Der papuas.

Rriegscunoe Der papuas.
Bel tpidtigen Mnselesenfetten I'm Matb
fragt, unb bon benen man oenn dnh
iebr pratelbafte Mnttporten erbdlt.
gbenba5eIbit folnnlen bic Derheiratbe=
ten MGnner bes @tammes 3ufammen.
nm ii9 nit @eiprd9en, Hau9en, Gnen
Mnb Srinfen bic s3eit gu Dertreiben;
bier perben audi bic 5renoen uno bic
@dlte bes Stamn1es feierliA empfanz
gen. Den Srauen unb Der nnperhei=
ratbeten Susenb 1T bas 8etreten zines
; rDubus" niibt geItattet. Die papuas
hulbigen benz 3auberpeien unb betrei=
ben in erobem Mabe bas Sdtotpiren.
Der Seigenbaum gilt ibnen als beilig.
9odbesebrt 1T Der 8eiiB zines &iefelz
ifeins, Der lit benz &ropf elmer 8onraz
taube sefurbem tpirb. 8eitreiAt Elm
Rrieger einen jeben She'll feines ROrs
pers lansiam nit bieIem Steine, 10 lit
er nidbt gu bertpunben.
Ser 8elu9er Neuguireas tpdhnt iih
in bas Steinalter auridperfebt. Die
ienisen Der @ingeborenen, bic 1hon etz
mas nit Der gibilifation in 8eriibrung
gefommen fstrb, piTen ben Mertb bes
@iIens febr gu i9dben, aber bic 8e@
apo6ner bes 8innenlarbes berferttsen
ale tire @eratbe unb Waffen .aus
0ol5, @tein r5er ano4en: Steindgte,
iteinerne 5uusn iteinerne aeulen in
obalsr, runber ober @peerfarm finbet
man iiberall. pfeile in ieber 2ange
unb Oide tperben aus 8ambus ober
leidtem Soia sefthriBt uno mit@piben
bon Slirtftein ooer &nohen perisben;
8ambus liefert ferner bas Material
fir Msi1sr, Oplde ihleift man aus ben
&no9en bes Gafuurs 5ure4t. Da
iiebt man 8obrer nit SpiBen aus Mus
f9elidaalen oDer Stein anitatt folhen
aus @tabl, bDloerne S9ilbe nit Ufatz
tentpert iiberaogen uno nit bunten Sc
bern defhmiidt. I'm
Der Deutsche beobachter. [volume] (New Philadelphia, Ohio) 1869-1911, 1895-06-12
Gcene einem 8 npudA
Oprse.

tpirb nit einem Iol1en@ei9if unb NIT
10 sroBer HesslmaBisfeit ausgefiibrt,
bis bas san5e 6elb ausfebt, als more
es friid sepfliist. srob biefsr primi@
tiben Mdsrbauserdtbe iinb Die papuas
bo9 i'm Stanbe, sroBs 4npflansunsen
pon gampuraeln, 8ananen. Goensz
unb 2lreca palmen gu beiorsen.
MuBerbem bauen fie nod 9abat,
3uderrobr. GiBturtoffeln unb Snbiz
iden Mais. Qlae Gelber iinb nit boz
ben 3dunen umgeben, INN lie pnr benz
ginbre9en Der aansurubs unb tDiloen
@hpeine gu f4iiben. Srobbem es
fir ben Reifenben ben 9lnfdein hut,
als befdnbe ii9 bus 2anb i'm @emeins
beIiB, 70 1T bies bod ni4t Der Taa,
pielnebr bat ieber frudttragenoe
Baum, ieber SUB bebauten 2annes lei>
men beftinrmten Gtgenthiimer.
Die 8etpobner Neusuineas 9arfbtgen
einem iiberaus prinitiDen religiDien
@lauben5 cine beltirnmte 9ottbeit. bic
Tie pere6ren, fheint es BEL ibnrn ,iht
gu geben- Die i'm Snnern tppbnennen
@5tdmme, bo4f nabriAeinlih hie llr@
eintppbner, glauben an einen groBen
@eiit, pulatu Bara, Der ieineT Gib IN
ben Bergen bat. St iit es, Der benz
grbbobeR Jru4tbarfeit fpennet; UNI
Inn diinHia All Stimmen, tnerhen ibrl
Siibnopfer in Geitalt DDn Ghpeinez
blut gebradt, bas iiber ben gan5en Srt
sefprengt lpirb, in benz man feinen Sib
aunimrnt. Sci bieIen syeiten iperben
aud Die begansenen Giinben sebeihtet,
ipie Der Diebitabl bon 5riiAten etc.
Rein Merf bon Mihtigfeit. fein 5elb=
qua ipirb unternpmnen, rbne Dorber
biefe Dpfer bar3ubringel. QluBerbem
pere1rt man bic Setter feiner Dorfabs
rem, benen in Jdilen BON Rrnnfbeit
Sob ocer anbertm Gamilieningliid ge.
opfert ioeroen muB, Wahen fih b0l'
@eiTter bemertbar. 70 funt man bic.
felben nit De}dngsn tpieber 3u beru6t'
aen. Das parabiss itelIen bic pupuas
iif ais einen Drt Der 6eligteit mn
y3onne bar, no bic nbgefbiebenen SEE
len, Bic Oortbin iibtr cine grObe Qagunl
In einem leihtbe5hnlngten Npote ge'
laneen, ibrs 3eit NIT Spiel. Gdu3 uni
sTelten binbriugen.