Zgoda = Unity. [volume] (Milwaukee, Wis.) 1881-1901, 1894-09-05
III.
(Ciag dalszy)

melOmanOw. StO14cy prZecleZ z oknem eDrak melOmanem ME
byl. Ukosne wejrzenia jego stawaly sic ooraz bardziej rozjatrzo-
nemi. Sta} jednak cierpliwie, czekajac chwii, W ktorej czlowiek,
z ktorego twarzy wyczytal, re wesPrze6 go Pragnie, ciagania smy-
czkiem Pc strunach zaprzestanie. Dlugo chwii tel dOczekae sic
ME m6gi. Kepa wpadi W zapai. Smyczkiem po strunach ciaga}
ME on lecz czyni}a to W postaci jego flantropia. Nakoniec gra6
~przestai a "a oknem ozwaly sic znowu zaiosliwe Jei prosby re-
braka. Kepa p~rzybizy} sic do okna, Da}em CT CO mog}em, bracie
moi, 1rzekl, wiecej mic da6 ME moge, DO sam niemam!....
"A to niechze pana wszyscy djabli porwa! grubym roz-
wscieczonym giosem krzykna} zebrak; pocoAes mic pan balamuci}
tn tax diugo jesli mic dac ME miales! ia drugi dzieh juz niemam CO
W gebe w{ozyc, a on tn zemnie zarty jakies stroi! Nieitosciwe
SERGE! psa twoja natura! Zeby z ciebie Pan Bog najwyzszy wszy-
soy swieci Anio}owie tax zazartowali, jak re skrzypcami swemi ra-
zem do otchlani piekelnych spadac bedziesz!...
lie slowami temi powleA sic zebrak dalej W uioe, lecz Kepa
dlugo jeszcze stl prey otwartem oknie, re smyczkiem swym W re-
ku otwartymi usty. Jakby wen grom by} uderzyf Oslupiai oso-
vial. Potem przez czas jakis PREY lekcyach z malymi uczniami swy-
mi bredzii cd rzeczy, a take okazywa1 roztargnienie niedbalstwo,
re mu po}owy lekcyj odm6wiono znowu zacza} pomiedzy ludzmi
uchodz6 "a cziowieka niespena ma umysle przytomnego. w g}ebi
ducha powtarzai on sobie chagle: poc6z muzyka ijej rozkosze, skoro
cierpieniom ludzkim zaradz6 przez ME niepodobna? Zniechecil sic
do muzyki, wPad1 W smutek ponury coraz jasniej a uparciej my
se6 zaczas O jakiems uniwersalnem ~radykanem ma wszelkie cier-
pienia ludzkie, lekastwie. w porze tel samej zaswitala m u W g}o-
vie mysl nova a szesza daleko ponetniejsza cd poprzedzajacych,
mysl, ME juz o pocieszajacych iudoskonalonyoh wpiywach, kt6re ma
jednoS:ki ludzkie wywierat mogly religia n P. Tub sztuka lecz o
radykalnem gruntu wszechrzeczy siegajacem zreformowaniu ludz-
kosci. Dotad, mia} ma oku przewaznie ludzkie jednostki tylko, te-
rz jednem spojrzeniem ogarnal zbiorowego cz}owieka zwanego lu-
dzkoscia. Dotad, pragnieniem jego ambicya by&O przynosi6 pomoc
pocieche tn owdzie, temu owemu; teraz pomysal, re moze 20
STAG reformatorem zbawca ludzkosci ca3ej. Jakim sposobem przy-
szed} do mysi tych? Co mu je natchne{o? By{y to zapewne wynn
XII wypadkow zyciowych bardzo prostych: przeczytania knku ksia-
EEK jakichs, stoczonej jakiejs rozmowy,w ypadkowo spotkanego to-
warzystwa. Byfy to take wyniki psychicznych proces6w przypa-
d}osci powstajacych wielce logicznie z ogolnego usposobienia lego:
daisy cag marzeh, egzercytujacych mozg jego do czynnosci W
jeden wylaczny kierunek zwroconych, wytezenie nerw0w az do cho-
robiwosci raziwych, rozognienie wyobrazni podniecanej przez mu-
zyke samotne wycieczki, sen jakiS moze lub halucynacya przez
nawP6} g}odny zawsze zoiadek chroniczna goraczke m6zgu spro-
wadzone a poczytane "a wizya, rozkaz natchnienie. Jakkolwiek
badz Kepa rzucif sic wtedy dusza GAIA W to kategorya lteratury,
ktora opiewa1a o przekszta}ceniach spo}ecznych rodzaju wszelkiego
wszekiej natury, a dOstepna mu by{a, dzieki zabranym W szko1ach
izawodze nauczycekkim stosunkom znajomosciom. o pozycze-
ME mu ksiazek, pros4 b{aga} kazdego, o kim tylko wiedzia{ Tub
przypuszczal re posiadaG je moze, a przyniosfszy je raz do swei cia-
snej, brudnej, ciemnej izdebki, pogrqza} sic w Mich ma ca}e dnie i
noce. ByI juz teraz w nedzy ostatecznej, DO nauczycelstwo po-
rzuc4 zupelnie zy{ Z tego tylko co mu dawaia matka starzeisca
sic coraz uDozejqca, albo co zarobii u najblizszych znajomych,
ktorym cd czasu do czasu, poojcowskiemi n~arzedzami pos{uguiac
sic, pare starego obuwia wyrestaurowaf Myslac przeciez o restau-
rowaniu ludzkosci, stare obuwie restaurowa} nieszczeg6lnie, dawa-
no mu vice je niechetnie tylko z itosci. WychudI, wyblad{, chro-
nicznie kaszlec zaczq{. Gdy wychodz3, la ulce, ludzie patrzali
nan znowu jak ma P0}waryata, DO wzrok ma4 oslupiaIy, usta otwar-
tie a szerokie dziury 5wieciy W wytartej odziezy jego u lokci ko-
Ian. Trwaio tax Przez rok Tub wiecej; nagle, Kepa, czyta6 przestaI,
ksiazki vszystkie wIascicielom ih zwroci{, a gdy go ktokolwiek O
treS6 Gh z~aPytywai, Pogardiwym gestem zuPe}ne swe wzgledem
mich zniechecenie objawiai. Doszedl byI do przekonania tego, re
zadne z ulePszeh Tub Przeksztalceh, o ktorych ksiazki tie mowi}y,
ami dose gruntownem ami dose Pociagajacem ME byio, ze do mai
wyzszego szczescia ludzkosG dojsG moze tylko przez najwyzsza mi
lose, taxa m}os6, kt6raby sk{oni}a moznych i szczesliwych, aby bo-
gactwem SVEN szczesciem podzieili sic z tymi kt6rzy ich ME DO
siadaja a cierpiacych maluczkich uczyni}a tax cnotiwymi, izby
doskonalosciq swa milos6 moznychi szczesiwych ola siebie zjednali.
Byl to dotychczas plan ca}kiem pokojowy, zasadzaiacy sic ma Ego
die milosci powszechnej. ,B}ogoslawieni pok0j czyniacy! bio
gossaweni cisi!' powtarza& sobie Kepa. Ale jahm sposobem zrza-
-dziG, azeby CT co dotad samolubnie tylko d0br ziemskich uzywal,
stall sic c~zyniacymi PokCj szczeScie, a CT ktorych toczyiy ziosci
grzechy rodzaju wszelkiego, stanei pred obiczem swiata jake no.
sobienie cnoty, sk%anajqce do wymiaru nagrody sprawiedHwosci ?
Czyfzby natura ludzka byla przyczyna tego, he dotqd nigdy mic
Podobnego ma kui ziemskiej sic ME sta}o? TAX najpewniej; wilma
tn byla natura ludzka, z jednej strony peIna egoizmu pychy, 2
zdrugiej, leniwa W doskonaleniu shea PochoPns do czerpania po-
CZECH re zr6dei nieczystych. Lect COT ztad? Taxa byia natura
ludzka, ME pierwiastkowo zspewne ME od p~oczatkow istnienia
swego; owszem, u poczatku diej6w ludzkich, istnial zapewne wick
zoty, wick idylf snutej Przez wszystkich PREY ~wsp6lnej wszystkim
beiadzie zycia. Jezeiby przeciez u poczatk6w swoch nawet
natura ludzka taxa sama byia jak obecnie, to znowu: COZ z tad?
A1boz przarnliE ! rzoLsztalo ,; ne u.n..0 D--l.y -