Zgoda = Unity. [volume] (Milwaukee, Wis.) 1881-1901, 1894-08-22
Niece z HistorjozOfJi.
Ill.

SluiN BOhSoh
chowanie Polski panstwowe swoje
wzia} rece. Wyzna6 musimy, ze ME
byl to dla niej ~wypadek pomyslny, co
sic W pierwszych wiekach bytowania
iej pokaza{o, P~rzyk}ad Boles}awa
Chrobrego, kt6ry, posfugujac sic du-
chowienstwem, umia} jednak w&adze
SLIME dzierzyc W reku, pobudza} ma
stepcow jego do wzmacnania w}adzy
monarchicznej. Pahstwo by{oby ma
ten moze dobrze wyszlo; ale podobny
rzeczy obrot ME dogadza& k~osciofowi,
o~strzezonemu przez zatargi, jake zasziy
pomiedzy papiezami a cesarzami ME-
mieckiemi. Zbyteczna wladzy monar-
chicznej wybujaiosc zagroziia tel
wszechw&adzy, do jakiej kosci& preten-
sye rosci{. Nalezaio monarchizm w
karbach za~leznosci utrzymac, u~si}ujac
w kazdem pahstwie Characterization
stawia6 mu, stosownie do okolicznosci
i stosunk6w m~iejscowych, przeciwwage,
Ia pomoca ktorej powsciagat by 60
MONA. Boles}aw Smiaiy zapragna}
wstapit w Shady wielkiego pradziada
spotkai sic atoli z oporem, ktory ME
istniaI "a czasow Chrobrego. Ducho-
wiehstwo, kt6rego stanowisko pod pa
nowaniem Mieczyslawa III i Kazimierza
L. jakotez dzieki po~skromieniu buntow
mazowieckich (Maslaw), okrzeplo, ME
tylko do sp64ki z moznow}adztwem sa-
mow}adze krolewska w osobie Boles{a-
wa Smialego zlama&o, lecz potrafiio ma
stepnie popedliwos6 krola ma wiasna
wyzyskat korzysc Qegiendy o sw. Sta
nisIawie Szczepanowskim, biskupie
krskowskim). Odtad wychowywaniu
przez ME panstwa mic ma przeszkodzie
ME stale. Ami nieporozumienia z Ka-
zimierzem Wielkim i Kazimierzem ia
giellohczykiem, ami wzglednosG Zyg,
muntow Igo i IIgo w odniesieniu ola
szukajaccj Polsce gruntu reformy
religijnej, ME os&abiaja powagi koscioia
rzymskiego. Pod jego ~skrzyd@em no,
duje sic narod moralnie i Intellectual,
ME; "a jego przewodem uzupe@nia sic
i ko~nsoliduje ustr0j spoleczny; wedle
jego skaz6wek prowadzi sic polityka,
o kazdym z wynik0w w~ychowania
pahstwa polskiego przez kosci0} po-
zwolimy sobie rec po slow kilka.
Moralne i intelektualne hodowanie
narodu odbi}o sic ma oswiacie. Koscioi
jej udzielal, lecz w miare potrzeb Was
nych i dopiero razniej ona ruszyia
rozwine}a sic, gdy reformacya dc
wsp6}zawodnictwa z katolicyzmem wy.
stapi}a. Pod wPiywem tel o~stanie..
wyksztaicii sic jezyk i podni6si potion
naukowy. Reformacyi zawdziecza Pol
ska ,,wiek z&oty", ktory jasnia& TAX d&u'
go, p6ki kosci6{ katolicki ME wziaf nae
innowierstwem CORY. Cd wprowadzenia
jezuitGw chyli sic oswiata W Polsce ku
upadkowi, jezyk sic z~anieczyszcza, pc
jecia sic maca.
Zamet pojeG oddzia}ywa ma ustawo
dawstwo wog0le, mianowicie zas w te.
jego czesci, ktora sic do u~stroju spo}ecz
nego odnosi. o uzyskane przez du
chowiehstwo prerogatywy ubiega sic
stan rycerski, skladajqcy sic z niewiel
kiej ilosci ludzi moznych i z t1umr
drobnej szlachty, i zdobywa prerogaty
wy ma sejmach, przyswoiwszy sobie pra
wo sejmowania z wy1aczeniem stan0w
mieszczahskiego i w}osciahskiego. Sci
NOW glGwna troska i g&owne zadanit
stanowi obezpieczenie wolnosci szla
checked "a Pomoca s~ciesnienia w}adzy
kroleNsSa zjednej strony, a z drugiej
zaopatrzenia tel wolnosci nazwane.
,~,zlota", W dostateczne do utrzymanis
sic srodki, jakich dostarcza praca, od
ktOrej sic szlachta wyzwala. WejsciC
ma te Pochyios6 ciezar piracy zwala cai
kowicie ma stany mieszczahski i WHO'S
ciahski, stany tie, ME majac ma ~sejmacl
giosu, ida szlachcie ma lup. Kierunel
ten ustawodawstwa wychodzi przede
wszystkiem ma korzys6 duchowiehstw'