Zgoda = Unity. [volume] (Milwaukee, Wis.) 1881-1901, 1894-12-19

powstafa ma zachodzie, ~znajdywafa "a
wsze mniej Tub wiecej slime echo w ser
each ~Polakow. Pomimo poddanstwa
pod oboe jarzmo, rozw6j duchowy ma
rodu ~Polskiego szedi ciqgle dalej. Mysl
sPo{eczna sic ksztaiciia. Ztad tcz re-
wolucye polskie wystepowaiy zawsze ma
gruncie coraz i~naczej przygotowanym
l samo Pojecie narodowoSci polskiej, ia
ko sunny pewnych czech duchowych. u
legaio W skutek tego zmianie.
We wszystkich powstaniach polskich
byfy zawsze diva stronnictwa, - iedno
bardziej postepowe, drugie bardziej
konserwatywne. Ot6z ma punkcie wr6-
cenia Polsce niepodleg}oSci oba stron-
nlctwa, "a wylaczeniem nielicznych ie-
dnostek In. p. margrabia Wielopolski)
zwykle sic porozumiewaiy. Me tax
by4o pod wzgledem idei spo1ecznych i
Politycznych. Tu nieraz walka obu
stronnictw byia zacieta. Jednakze ia
Geese spo}eczehstwa, kt6ra by}a szcze-
golnie czynna W powstaniach. ktora po-
swieca{a swa krew i mienie dla dobra
ojczyzny. ME zamykala nigdy ucha ma
potrzeby czasu.
Pierwsze z powstan polskich. pow
stanie kosciuszkowskie, byfo Gale pre-
nikniete ideami osiemnastego wieku.
Wick ten s}usznie by} szarpany VIE
klein idei humanitarnych. w MIN to
zostaiy Postawione przez rewolucye
francuzka has}a: ~wolnosG, rownosc, bra
terstwo. Starry porzadek wicklow Sre-
dnich, gdzie cziowiek mog3 bye VIA
s~noscia cz}owieka, gdzie caly ustr6j
spoleczny opiera1 sic ma stosunkach pa
now i slug runa}. Prawa lenne. ma
mocy ktorych cz}owiek ~pracujacy mad
ziemia nigdy ME by& jej wlascicielem,
a ztad pozostawa} zawsze We w{adzy
swego f~eodalnego pana, zostafy usu-
niete; - stan kmiecy wyswobodzony.
Uznano "a niesprawiedliwosG, ably "a
bojstwo ch}opa karaG mala kara picnic
Una, a zabojstwo pana gard}em. jak to
bylo wszedzie zwyczajem do tego CA
SUI. Prawa karne u~stanowiono iedno-
stajne ola ca}ego narcdu. Dawniej
wiadze w~chodzi1y W najwieksze drobia-
zgi zycia prywatnego klas nizszych.
Pan feodalny mog} decydowaG nawet
W kwestyach rodzinnych podwiadnych
mu ludzi: - teraz uznano. re kazdy
cz{owiek jest r0wny jeden drugiemu;
kazdy ma pewne prawa. ktorych ode
braG mu ME wolno.
Filozofowie, a "a niemi i nar6d ca4y
we Francyi doszli do przekonania. re
czlowiek juz jake TAXI powinien bye
s~zanownym. niezaleznie od stanowiska
jake zajmuje, albo klasy do kt0rei ma
ley. Prawda ia, dla mas tax prosta, re
az movie " niej zdaje sic zbytecznem.
byIa wtedy rzecza i~stotnie nova. Te-
orye tego rodzaiu wprawiaiy arystokra-
eye francuzka W zdumienie. Nazywa-
no je ideami amerykanskiemi, DO costa
iy one przywiezione do EuroPy przez
Francuz0w, kt0rzy walczyli razem ma
Sym Kosciuszka wAmeryce "a jej ME
podleglosc.
To tel dzien W kt0rym rewolucya
francuzka og&osila t. Z. ..Prawa cz{owie-
ka" bedzie Pamietnym ma zawsze, ME
tylko we Francyi ale ma ca}ym swie-
Gle. ,,Prawa czlowieka" okreslaja mia
nowicie to, czego ujaG cz}owiekowi ME
MONA, dopoki sic ma szacunek pred
natura ludzkq. TAX n. p. kazdy ma
prawo wiadac owocem swej piracy, Mkt
ME moze bye karany bez sadu, Mkt ME
moe bye zmuszony do Przyjecia religii.
ktGrej ME podziela it'd.
Ideje tie. iak to juz wsPomniaiem wy
zej, zosta}y zywcem Przyniesione do
Polski. To tez polacy, dazac Przede-
wszystkiem do oswobodzenia Polski,
~przedstawiali ia jednak sobie zarazem,
iako wcielenie ideaI0w humanitarnych
XIII wieku. Wyraziio sic to juz pred
powstaniem kosciuszkowskiem W kon-
stytucyi 3 maia W calym szeregu arty-
kui6w, z ktorych naj~wazniejszym byi