Zgoda = Unity. [volume] (Milwaukee, Wis.) 1881-1901, 1894-11-21
Il dziej6w
NarOdu POlskiegO.
(Ciag dalszy).

prochu. Ale j Turkom lie sic powo-
Dido. Stracili 10000 polegiych, a
przytem g}od i zimno i'm dokuczaIy.
Zawarli zatem pokoj z Polakami i CO.
fneli sic do Turcyi.
Utcagi o Zygmuacie III.
Zygmunt III panowa} lat 45. Ia je-
go panowania swietne zwycieztwa roz-
Mostly daleko slave polskiego ~imienia,
ale zarazem wybuchneia wojna domowa
j rozruchy miedzy Kozakami. Wojsko,
ME dostajac zo}du, tworzyio zgubne ola
kraju zwiazki. Szlachta dba{a tylko O
W p~rzywileje, a mianowicie ably jak
najmniej piacic podatkow.
Zygmunt III stara} sic o fote polska
ma morzu Baltyckiem. Roku 1926 8
okretow w~ojennych polskich stoczy}o
bitwe z fota szwedzka, liczaca IL okre-
tow. Polska flota odniosIa zupelne
zwycieztwo. Admiral szwedzki Horn
schild zginq} w tel walce. Niestety!
szlachta polska jak wog6le wstret mia
Ia do handlu, tax i O zegluge morska
mic lie dbala, mowiac, re PREDICT iabe-
dzia orac sic wyuczy, anizeli szlachcica
polskiego Pisywa6 okretem pc morzu.
Ia ten b}ad gorzko dis pokutujemy.
Sadly o Zygmuncie III So nader
sprzeczne. Jedni s}awia GO wysoko,
inni potepiaja. Niemcewicz mp. TAXI o
MIN sad wydaje:
,,Charakter monarchy tego byl ME
Pojetym skladem uporu i s}abosci, Cd
pycha} on wszystkie szczesliwe i pony
Sine zdarzenie, porywa} sic niebacznie
ma trudne przedsiewziecia ME z ia te-
goscia i pospiechem, ktore przeciwnosci
zmagaja, lecz z ia gnusna opieszaioscia
ktora przynosi pewny upadek i straty
Umys8 jego z natury nieufny i b}ahy,
chroni} sic rad i towarzystwa ludzi'
wyzszych rozumem i Swiatiem. Po-
chlebiajaca miernosG, rady niewiescie,
fa4szywa gorliwosc, wszedzie wp1yw
obey, kierowa{y krokami ~Zygmunta.
Me div wiec, il panowanie, kt6re pod
mezem dzielnym mog1o sic STAG mai
chwalebniejszem, wystawia nam pod
tym krolem diugie pasmo wielu smu-
tnych i nieprzerwanych b}ed6w.
Najwiecej do prawdy zblizonym jest
sad So. Konopackiego w tych slowach:
,,Pomiedzy biedy Zygmunta III "a
liczaja mt opieszaiosc jego, re ona
Przyczyniia sic do utraty IBERIA mo-
s~kiewskiego, ktore byio oiarowane sy-
nowi jego Wiadysiawowi; - re z VIA
snej why utraciwszy dziedziczne kro-
lestwo szwedzkie, potem przez upor i
zaslepienie, ~sProwadzii oderwanie In
fart i czesci Prus cd Rzeczypospolitej;
- re Przez slime wP4ywy Jezuitow,
u~Powszechni{ katolicyzm, lecz "a to,
zbyteczna g~orliwoscia W nawracaniu do
WARY, rzuei{ ~nasiona niezgody i roz-
dwojenia ludlow, berIu jego ulegiych i
i d1ugiej Potem wojny domowej. Ma
koniec. &e statua Zygmunta III War
szawie, gdzie on pierwssy z krol0w Ia
mieszka}, Przez miios6 synowska VIA
dys}awa Nv wzniesiona, ME tryumfow
Polski, ale jej upadku, smutna jest pa
miatka. Dzisiejsi historycy, wybada-
wszy nowo dosledzone prawdy dziejow
Polski, zarzut czyniony Zygmuntowi,
III, jakoby Powodowai sic zbyteczna
Przychylnoscia ku Jezuitom, zbijaja
sluszna uwag1, re jesli to gretchen ma
wac by sic moglo, to 0w grzech ciezy1
ME ma samym krolu; DO najwieksi owo-
czesni ludzie, jake to: hetman Jan Ka-
rol Chodkiewicz i kanclerz Lew Sapie-
ma, rownie jak i'm podobni, wcale ME
fanatycy, sprzyjali Jezuitom, jake lu
dziom uczonym, i re bez wplywu krola,
duchem czasu powstaiy ich kolegia pc
calej RzeczyPosPolitej; - re ~nakoniec,
poprzednik Zygmunta III, kr6l wielki,
Stefan Batory dowodzii przychylnosci
swej ku Jezu:tom, fundujqc W Whine
ich ACADEMIC. Przyznajq dzisiejsi Ia
cznie z dawnymi szlachetnos6 serca Ia.
TIVE zapomnienie osobistych uraz, i re
Zy.r,u,4 III d. u-l -I