Zgoda = Unity. [volume] (Milwaukee, Wis.) 1881-1901, 1894-12-26
ldee przeWodnie v peWStaniach polSkich.
(Odczyt miany ma obchodzie listopadowym
whali szkolnej parafii sw. Trolley, przez
-J6zefe Kodis, DIR. til.)
(Dokohczenie).

~ ~
wien w}asnie epoka, kiedy raz pierwszy
Europa zrozumia}a, re odrebnosc naro.
dowosciowa ME jest czems ma}oznacza-
Gem W polityce.
Kazdy narod ma sobie tylko w}asci-
wa indywidualnosc, jak gdyby odrebna
dusze i TAXA same zbrodnia W zyciu
spo@ecznem jest zabicie narodowosci,
Jak W zyciu Pojedyhczych ludzi zaboj-
stwo cz&owieka. Jednakze, pomimo
us~wiadomienia sobie znaczenia narodo-
wosci, pred Powstaniem lIstopadowem
diva odrebne narody przyrzekaiy sobie
isc zgodnie przeciwko wsp6lnemu wro-
govt, uciskowi rzadu.
Ma nieszczescie spisek rosyjski W
chwili wybuchu zostai stlumiony i re-
wolucyonisci rosyanie ME mogli przyjs6
z Pomoca P~olakom, kiedy W 9 lat POI
nieJ w~ybuch3o powstanie polskie.
Warunki historyczne, o kt6rych mo
wilismy Powyzej, byty pr~zyczyna, re W
Powstaniu listopadowem zaniedbano
podniese kwestye oswobodzenia WHO
scian. Pred p~owstaniem i po nieszcze
sliwem ukonczeniu go wiele mowiono
i Pisano W tel sprawie i umysiy klas
wyzszych byiy~ zupelnie do majacej "a
staple zmiany Przygotowane, ale W po-
wstaniu uwzgledniono przedewszyst-
klein kwestye z~achowania narodowosci
/ konstytucyjnej swobody. Moze z alb
solutnego punktu widzenia ME by{o to
biedem. Zwazmy, - 70 dotychczas
Pozostaje kwestya nierozstrzygnieta, co
W Przewrotach h~istorycznych nalezy
Pierwiej uwzglednie: czy stosunki spo-
~ieczne, o lie one dotycza kwestye eko-
nomicznych, czy tez przedewszystkiem
strone polityczna, ably TEN {atwiej poi
niej nastapi@a zmiana i W stosunkach
ekonomicznych. Niezaleznie jednak
cd tego, ktore by z twych twierdzen
byfo s{usznem z ogolnego punktu wi
dzenia, faktem jest, re nieuwzglednie-
ME stosunkow w}osciahskich W powsta-
niu listoPadowem byto przyczyna, re
lud wcale ME wzia} tego zywego udzia-
fu W walce o niepodleg}osc, jak "a CA
SOW Kosciuszki. Armia polska, szla-
chta i pc czesci mieszczanie walczyli
poiaczonemi si}ami, w~ioscianie zas "a
chowywali sic bernie
Me uszio to bacznosci TAX wyzszych
klas narodu p~olskiego, jak i rosyjskie-
go rzadu. TAX jedni, jak drudzy zro-
zumieli, re moga zdobyG w}oscian ola
swej sPrawy, ~speiniajqc najgoretszy eel
ich zyczeh. t. j. znoszac poddanstwo.
w tym czasie tez reakcya w zachodniej
Europe zaczeia ustepowa6 pc trochu.
Miedzy 1880 a 1850 rokiem by1 caIy
szereg niewielkich coprawda rewolucyi,
ktore zwykle sic kohczyiy zwycie-
stwem Partyi rewolucyjnej i zmusze-
MEM rzadu do nadania Tub dotrzymania
uPrzednio juz nadanej konstytucyi.
Kiedy zas zabezpieczono sic u strony
Politycznej, zwrocono wiecej b~acznosci
ma stosunki ekonomiczne. A byIa luz
tego konieczna potrzeba. w XIX boz
wien wieku zaczai sic szczeg0lnie sill
ME rozwijac przemysi fabryczny. w
skutek tego wytworzy}a sic liczna kla-
sa ludnosci, robotnik6w f~abrycznych,
ktorzy pomnazajac ogromnie bogactwa
~krajowe, sami zmuszeni byli aye W jak
najgorszych warunkach. Jak to wszy.
scy wiemy, los robotnik6w fabrycznych
ME jest wcale dzisiaj lePszym, niz W pc,
iowie tego wieku. Ale byl to czas, kie.
dy Proletaryat dopiero rozpoczai sic
wytwarzac. Stosunki robocze ME byly
~jeszcze wcale naukowo zbadane i ida.
wa}o sic, re iatwo bedzie zlemu zara.
die. Myslano, Re dose chcie6 dobrze,
ably sic dobrze dziaio. To tez tworzyla
sic masa planow Poprawy lotu ludzko.
Sci. Inteligentne klssy W Europe by.
iy wtedy W epoce tax zwanego roman
tyzm". Ma lud i zycie jego patrzano
Przez Pryzmat Poezyi. Miodziez pol.
ska i~dealizowala W najwyzszym stopniu