Zgoda = Unity. [volume] (Milwaukee, Wis.) 1881-1901, 1894-08-22

te pOffcZenlu prahtyht u~oproWauZi-
by do rezultatu potwornego: ,,Polska
bezrzadem stane{a"- znalaz}a sic W
powietrzu, bez gruntu pod nogami,
obr6oonego wy}acznie ma zywienie,
odziewanie i zaopatrywanie W srodki
do wichrzenia ,,narodu po~litycznego',
sk{adajacego sic z dwoch stanow, du-
chownego i rycerskiej, i ~majacego ma
czele swollen krola, dzierzacego VIA
DE nominalnie. Budowla ~rzeczypos-
politej szwankowaia w podwalinach,
wystawionych ma butwienie W ciemno-
sciach. bez powietrza i ciep}a, usunietych
cd i~nteresowania sic losem pahstwa,
ktore z Mich ~wyros}o.
Jakaz PREY podobnym ~ustroju mogia
bye d~zia}alnosc polityczna?
Koscioi, zajmujacy ustroju spo-
}ecznym stanowisko przewodnie, pra-
wadzi} polityke stolicy a~postolskiej,
kierujac sic wedle ~wskazowek, udziela-
nych przez legatow papieskich.
Krolewieta kierunkowi temu illegally
CO do g}ownej w~ytycznej, ~podazajac ku
niej kazde ma wlasna reke.
Giowna stolicy a~postolskiej wytycz-
ma, cd momentu zwfaszcza jak Moskwa
wychyli}a sic Ia widownie polityczna,
by}o: zwabienie Moskwy ma }ono kos
cio}a katolickiego. Przedtem stala pc
~stronie Zakonu krzyzowego, upatrujac
w MIN twierdze k~atolicyzmu. Pc pre-
istoczeniu sic atoli tego ostatniego ma
twierdze protestantyzmu, troskliwos6
swoja zwrociia ku Moskwie, do ktorej
przystep uiatwi&a jej sasiadujaca z mia
Polska, katolicka cd strony zachodniej
szyzmatycka cd wschdniej. Zkatoli-
czy6 ia w calosci i przez mia katolicyzm
wprowadzi6 do Moskwy; takiem byfo
zadanie, wytkniete Polsce a sprzezone z
zadaniami, ~majaGemi ma widoku zagra-
zajacy cafemu chrzeScijahstwu muzuf-
manizm. w odniesieniu do tego ostat-
niego przypad&a Polsce zaszczytna i
trudna rola przedmurza chrzescianstwa
i cywilizacyi; w odniesieniu zas do
Moskwy dosta&a sic jej funkcya misio-
mark na wewnatrz i zewnatrz. Zada-
MON tym mogiaby by}a podo1ac, gdy-
by i'm odpowiadai spoieczno-polityczny
jej ustroj, czyniacy z niej pahstwo fe-
d~eracyjne, z}ozone z trzech narodow i
po~dzielonych ma automiczne ~wojew6dz-
twa i ma udzielne pahstewka krolewie-
ce. Ustroi ow, tax skomplikowany,
azeby mogi do r~ozwiazania zadah tych
posiuzyG, wymaga} ma kierownice wiel-
kiej, subtelnej nradrosci stanu. Zkqd
ia byfo wziqsc? Grunt szkolny zjaio-
wia} tax doszozetnie, re ME byi w sta,
ME MEOW stanu produkowac edu,
kacyi jezuickiej ME wyszedi ami jeden
We ~wzgledzie tym Polska znalazfa sic
ma }asce Rzymu i ten ia, "a posred.
nictwem koscio}a katolickiego, prosta
do zguby pcha@ droga.
Upadek Polski zapoczatkowaia strasz.
liwa, z poduszczenia koscielnego pc
wiekszej czesci wynikIa wojna domows
ktora wykazala wszystkie s}abe ustroju
sPo3ecznego strony, przybra1a BOWEN
charakter i spo4eczny i religijny i poll.
tyczny: sPo}eczny zamanifestowa} sic c
lyle, ze spofzawodniczace re stanem ry,
cerskim u~prawnionym rycerstwo kreso.
we n~ieuprawnione, zdo{alo ~pociagnat
"a sobt lud rolny przez szlachte uciska,
; ny; religijny o lyle re bunt naprzeciw
sztandaru katolickiego wywiesii sztan,
dar prawos}awny i ma sciezaj ola mos,
kiewskich knowan droge do Polski
otworzyI. Mona jeszcze by{o, pc "a,
kohczeniu wojn kozackich, nastepstwom
smutnym zaradzic, gdyby polska poll.
tyka wychodzila z punktu: SdLus I'M
pey5ae suprema hr este. Lecz wy.
chodziia ona z punktu koscielnego
rzymskiego, a ten jej wskazywaI siuzbe
ME krajowi wIasnemu, lecz idei ma,
wskros, ma wyl6t kosmOpOlitycznej -
W z"astosowaniu miedzynarodowem Pol,
ska idea ia Przyjeta, wysiugiwaia sic