Dziennik Chicagoski. [volume] (Chicago [Ill.]) 1890-1971, 1894-03-24
Przysiega Kosciuszki
w Krakowie d. "a go
marca 1884 r.

Wiadomo co byio powodem wybu-
chem powsaania l794 r. Nar6d zde-
ptany, przyprowadzony do rozpaczy,
rozdarty ma strzepy, czu} konieczna
potrzebe ostatniego bohaterskiego
wysi}ku. Ma wodza zdawal sic wszy-
stkim jak gdyby przez Opatrzuosc
przeznaczony Kosciuszko. Chciano
sic zreszta przygotowac do powstania
lepiei. Okolicznosci ME pozwoliiy.
Rozkaz redukcyi wojska polskiego
zapalis nine prochowa. Jenersl Ma.
dallhski pierwszy uderzyl ma wroga.
Powstanie sic rozpocze}o.
Celem naszym tym artykule jest
opowiedzie6 tylko dzieje d. "a marca
1894 Me zastanawiamy sic tedy sze'
rzej mad tenn, CO zaszlo przedtem = i
przystepujemy do sauej chwili przy-
siegi.
Otoz patryoci obrali Krakow "a o
,gnisko rucha wojennego, gdyz mase
tam bylo Moskali, obywatelstwo i
lud wolewodztwa krakowskiego ozy-
vial duch narodowy. Jenerai Wo-
dzicki wiasnym kosztem utrzymywai
W okolicach Krakowarozpuszczonych
aosnierzy byF zawsze got6w do roz-
poczec boju. zgodzono sic ma to,
ably lud wiejski powolad do walki ma
rodowej, ze br4klo broni, przeto
Andrzej Kapostas kazas w1asnym ko'
sztem uku6 5000 kos, a Jozef Hell
tzinger 1000.
Dnia % marca przybyl Kosciusako
do Krakows. a dnia 24.go marca
1894 roku zostalo ogloszone pamie-
tae powstanie, zwane Kosciuszko
wskiem cd swego naczelnika. nDzieh
ten wielki", pisze J6zef Wybioki,
,,do nsjpdznieiszych przechodzid be-
dzie czas6w i 2okoleh; W MIN, jak
niegdys W Rzymie, Kosciuszko do
bronlenia calosci swobod narodu
powolaiy zostal."
Rano d. 24go marca wystapiay ma
rynku krakowskim diva bataliony pie.
choty troche jazdy, W sile niesPeana
1000 ludzi, Nadszed} Kosciuszko W
towarzystwie Wodzickiego, Limo
wsklego i innych obywateli, a ode.
brawszy przysiege cd zgromadzone.
go wojska, udal sic ma ratusz, gdzie
Aleksander Linowski odczyta} akt
powstania narodowego, nazwanego
insurekcya, dla odroznien;a cd kon.
federaoYi, kt6ra zostala Konstytucya
Trzeciego Maja zniesiona.
J. l. Kraszewski W dziele SVEN
,,Polska W czasie trzech rozbior6w"
[Tom III, str. 434] tax opisuje sce-
ne przysiegi.
,,Dnia "a marca, Wodzicki i Ko-
sciuszko kosciele Kapucynow W
Krakowie, ziozyli najprz6d uroczysta
przysiege poSwiecono ich sable ma
obrone ojczyzny, potem ma zamku O.
g}oszono akt powstania narodu pol
skiego.
Aktem tym naozelnikiem sisy zbroj
nej narodowej mianowany byi Ko-
sciuszko, wladza dyktatorska, usta-
nowiono najwyzsza Rade Narodo-
wa, kt6ra caikowicie cd niego zale-
zet miaaa. Sejm mia} bye zwo'anym
Rad uorganizowanym dopiero po
wywalczeniu niepodleglosci. w ak
Gle powstania ucisk kraju wystawio'
no, jako jedyna rewolucyi przyczyne.
Do broni powo}ano wszystkich cd
lat II do 27. Przywr6cono side kon-
stytucyi dnia 8 maja.
Pierwszego dnia, przy skaadaniu
ma Rynku przysiegi, tlumy sic zebra
4y. Miasto cale przybraio powierz-
chownosc niezwykla, swiateczna. Da-
my mlodziez, uniesieniem i zapa.
lem otaczaly naozelnika narodu, kr6-
ry W szarej sukmance, poprzysiegas
ME rzuci6 oreza, poki ME odkupi OF
ozyzuy lub zginie.... Wszysoy po'
przybierali sic ma to uroczystosc sto-
sownie, W bandolety z napisami:
Wolnos6 lub smier6,-R6wnosc
wolnos6.-Jednosc i niepodlegiosd.
Ia prawa i wolnost!-Za Krakow
iOiczyzne.
Sylwetki Kosoiuszki zdobiiy wiele
Preaydentem miasta by} na6wozas
niejaki Flip Nereusz Lichocki (no
man .omenI cz{ek wieloe powazny.