Zgoda = Unity. [volume] (Milwaukee, Wis.) 1881-1901, 1893-06-07
SZkice z POwstania
roku 1868.
POEK0WNIKA STRUSIA.
Piesh poIska 4 nar6d w Aaiobie.
-zebrane przez

W roku 1881 fycie ma calej przestr.sni dawnej PolsLi .abi,o
'mocniejszem tetnem. Powiai wiatr hgodniejssyz p6Rnooy z.oze
~ vykwitac nadzieje lePszej przyszlesci. Wierzyl wszyscy i "
Rosyi u mas, ze juA ME wr6oa ozasy strasznego panowania Mikola.
j. Literature wyswobodziis sic Z wez6w century, ministrowie
zaezsi movie tskim ~jeaykiem "a kt6ry zwykly smiertelnk IA p-
'przedDiego panowania m6gi zgnie " wiezieniu, najsympatycznisj-
sly W Europe krai = wlochy, arzucal z siebie jarzmo niewoE, a
w~szedzie Pragnienie aycia, swObody i lepssej deli rozpieralo pier.i;
|ludzie zaczeli weselei patzec ma SWAT.
w Polsoe uczucia to wylaly sic ma zewnatrz W piesniach rei-
'gijuych, kt6re zaspiewano W kosciOlach prawie jednoc.es.ie we
wszystkich jej dawnyeh prowincyach.
Wiosna bya " pelnej sls. Lud widz,c, L. tyoie stale se le-
hPszem. Pe'niejszsm nad1iei, eatyi do swiaty6, ably p~odzekow.e b.
gu "a To wiare, kt6ra ~napeaniala jego dusze obud.ala chs6 do czy.
nu, do tyca. w jednym z takich dni wiosennych knkanascioro
dzieci, studentow, ukleklo pred wielkim olarzem zspiewaso
piesh dawna: ,Boae COS Polsks".
Przestrach rwoga o los tych dzieci odmslowaiy sic 1. tw..
rzach tych obeonycb, leoz Mkt ME ruszyl ale Z mie,so,. = odv n,a,v
sly ozterowiersz skshczyis sic Choir zaspiewal: .Ojczyzne, wolnosc
race nam wr6cic Panie", wszyscy- apsdli M kolana, kobiety zao.efy
''1iocha6' u .t.ro0w by oistfy z oo.U, kap.an pred Oatarzsm .apo-
|mniai 90 dalej czyni6 nalety. "a chwile do glos6w dzieci da,czyfy
sic giosy meaczyzn kobiet, hymn ooraz wiekszej uabieral silly, a
wreszcie wszyscy " MIN udzisl wzieli.
Przez lat lyle zgnieceui strasznym despotyzmem, przekouani
Re sic MIC ostac ME mote " obec ogromu SHY polnomego kolosu,
ludzie przestali wierzyc " GO innego jak " size materyalra. Spiew
ten, tetniscy goracem uczuciem, wiarR cierpieniem miloscis oiczy.
zny, rozbil to dawne pr.ekonanie, wzruszyl GAIA istnos6 wszystkich
obecnyeh, DO tea nigdy bhganie ME ~natchnslo modulacyj mils1ych,
wiecej Przenikajacych namiStnych zarazem. w kim tylko pozo.
staaa iskierka Polskcsci religijnosci, kt6re Z blogoslawis6stwe
.matozynem wyniosl Z domu rodzic6w, ten " piesni tel ucsul pcs
caiego narOdu, drzacy nsjwisksza bolescia, paaiscy naigorsszs via
re- krZyk rozpsczy p~rzebijsjscy niebios sklepienis, ably ztamtsd
sprowadzi6 sprawiedi wosG / zEtowanie.
Jedns Ia chwila zmienila wszystkich. Gdy spiew ustal, spoj
rzano Pc sobie. Pred chwila byi to zalsdwie znajomi; terra. wszy.
stkie sic stany zrownaly, wspolna boles6 bowiem polaczyla wszy.
sskich; kasdy zrozumi.i, tesmy jednej ulepisni gliny, iaidy uczul
he rozczulenia " oku, usmiech bratni ma ustach, q W sercu przeba
czenie mlose; dion ~wyoiagnea sic ku dioni, przeksztalcenie moral
ne nastaPao; duch By Z PiesniR wszedf W sercs, a jsdaosc pOlaczy
IA dusze wszystkich.
Taxi byl poczatek tel rewolucyi, jedynej ma kartach historyi
Spiew dzieci ogrzai, rozbudzil nasionko tadzy odzyskania ojczyzny
wolnoSci, . odtad zaczeo ono kieikowae rosc, przepesniaiac cab
Iestestwo. Wszyscy Poczuli Potrzebe wyszlacbetnisnis, poprawie
mia sic skupienia. Cd tel ehwil, cd tel modlitwy, wszystko spo.
watniaio, Mkt ME myslal o zabawie. Wszyscy wlo4yi stroll polsk
Z aaloba po ojczyznie wolnosci. Z.loba byla protestem oznak,
|iaoznoSci zgody. Teatry ogrody ~pubiczne opuszczono, wyrzeks
sly sic stroj6w, tIhOow, niesnaski zapomuiane. laden zakaz, IA
den gwalt, zadne okrucisfstwo Il dopuszozanos sic ich wielu M oso
bach ubranych " tsiobe], ME mogfy wstrzyma6 cd tego smetneeo
nhczacego wypowiedzenia woiny wrogowi. zbliaeni, zwiszani je
dnozgodns bolescia zadzas Polacy wsEystkich warstw napelnial
koscioiy, modEh sic spiewsli piesni naboaue, kt6rs staly sic hs
Stem bojowem golden rewolucyi, jakei ME widzano jeszc1e nj
.gdzie.
Nastr6j ten oddzialal niezmiernie koraystnie ma mor.InoE
sposeczns. Ludze znsni z negodziwego rozpustnego tycis,
ehctwoSci, bezboAnoEci ~podlOSci, odmienii sic do niepoznania
szukah mozneSci Iamaniiestowsnia swej PoPawy c6arnokiA pobo
anoscia, PoswieOeniem nsraaenien sic ma przesladowsnie wrog6v
w1eceJ cd innych. WielEs szczytna myA podnosi ludzi, oezyszczI
ieh wzmacnia. Taxi sam musiai byc nastr6j sp6iecznosci chrze
Sciahskiej " c1sis pisrwszych vOjen krzytowych.
PieSh nBo4e COS Polsks' znaczyls grantee, " kt6rych dawnl
Polsks istnisla gdEie polskos6 ME zostala Starts; ona wypowis
dziala swistu, Re POlska istneo ME przestsia, re Jest pelDa zycia
do r1edu nsrod6w nsleAy. Msnifestowsnis sic to nakatywala ME
Asdza sycia ME widOms jakss sas, kt6rs ogsEns3a cah
spoSeczehstwo.
wv HE5 Sn luz uk AmhuosJhhloWAnyS prlyffcLyu sig
do ruehu ~pokkiego duSza ciaiem, rabni. W ozaie tych duchow
nych manifestscyi sill obOk ksisty, q mlodzisA ich, zar6wno Z mIo
dEisza kstoicks dzislic zsczeas w~szystkie misrepresentation
ofisry,
Arcybiskup warszawski, ks. FijAIkowski, umierajsc basgal du
ohowiehstwo, Otaczajsce loAe konsiscegO: strzymsjde zEwsze z ma
rodem, brohcie sprawy Ojczyzny, ME zapominsjce, EeSce Polaks
mill" Sedziwy Adam C~zsroryski pisal: .Nie sohodz moi ma
rodze Z wySokiej strefy, ma ktorej Gle ludy mocarze szanowa6 mu
sn+ Ma nisj sic stale utrzymujao, bezpisozniejzy pewniejszy je
ses widziec twos mete do nei OiSgls da.yc I zbH..e sic wsro;
krwswych bOlssC, Edrads przsmOCa y rOzPaOz ~pOpychsny, odrzu
cal Pokusy, ~odepchnij jatrzace drsznieni', ME Estepui do bitw mia
sDego rzedu, kt6reby obscnie IA ciebie roaszs medi gorsze OF
mich tw6i wissny upadek ~iCiagnety. Psmietsj, ss wyis1ego 10
rzsba heroizmu z Obnssona piersia h6 M smier6, sniaeIi z oreasE
" rsxu wslCzy6 o tyds. Esjwiekszs sRa ma Eiemi Jest nisdbsc