Zgoda = Unity. [volume] (Milwaukee, Wis.) 1881-1901, 1893-06-14
II.


~..kstkach Ltwy, prey domowych jsj .gui.Laoh, a naweti " .,u.bis
|Publo1nsj ME oPuszc1sno rex, ME Porrucsno prscy herowauej pol
ska myAa litswska wytrwaiOic% w tenn spokojnem powatnem
spoleczehTwie, jedni wierzyli " moanesc rzuoeuia wies6w, Rniota-
Icyoh kraj cd wieku, IA Pomoca gwaatownego ruchu narodowego; =
drudzy nsuczeni doswadczeniem ojo6w " powolnej praoY starali sic
rozwijae sny narodu, cieszac sic ksAdym objawem postepu. A cho-
caA ME byli oni obcymi przejswom narodowego uczucia, kt6re
wskutek wyPadk6w poGtyczuych wstrzasneso GAIA spolecznoSciA =
umisi uczucie to poddac pod gaosy obowiszku i wytrwa6 W obra
lnym kierunku a. do chwih, sisdy stanowcza wybis godzina, kiedy
lPotrzeba byio wybisrs6 pomiedzy powstsniem . Moskwa Wtedy
ski oui n przykladem, jaki jedynie ola Poak6w dzieie wskazJwa
lN. Jednego smutnego objawu upadku ducha ME bylo " spoiecz
noici litewskiei kt6rego niestety ME braklo gdzisiudziej; nigdy tn
ME brzekia fAszywa nuta, przybierajaca forme, to posxnowanis
lprzesAoSc, to giosu aimnego rozsadku, nakazujacego ratowa6 90
mosns, to nares,cie giosu uwielbienia ola spelnionych fakt6w,
ljak sic to dziaio P6tniej na pewnych obszHrach naszej Ojczy1ny..
Pc roku 1881 obok czesci spoiecIncsa, kt6ra pr1yieia wspoi
udzai " czynnosciach emisaryusz6w, q giusc wra Z mimi ME dawa-
IA aaPomniec krzywd, wyrzadzonych nsrodowi IL ME pozwalala zapa-
nowa6 apatyi, wytwErza sic ooraz slniejsEy zastep ludzi, kt6rzy
IPotrzebe wewnetrznejI reformy pracy mad Sebq, po wiekowej orgb,
swawoli 1 roapasaniu, saaali sic wypeaoianiem obowiszk6w obywa-
Itelskioh 1 saparciem osobisteu Przyczyni6 sic do skonsolidowsna
,Poiec.ehstwa, do ryzwoju sPOteanienia jsgc, ME przestsiac raslae
ducha I polskiego zr6dis.
Ju. Bronislaw Z.leski, " uniwersytece dorpackim, W kole r6.
wieinik6w, zaczaf ~wyghaszac opinie pr1eciw bezowocnym ruohom.
wykazujac potrzebe organicznej piracy. Pod jego to wplywem, IN
wyboraoh " Mihsku, isdano uwolnienia wloSciAn. Poets ZeHgowski,
Pr1yjaoiel kolegs jego, " swoim nJordanie" staral sic jsk najwy-
bitnieJ Iaznaczyc ten nowy kierunek, m6wiac, ae ME spisk6w, ME
IChr krwawych nam potrzeos, ale poznania siebie oczyszczenia
domu Z brudu smieca. Utw6r ten jego wskazujacy oele prakty.
ozne, podobal sic tel niodziety, kt6ra wierxyia swiecie " przyslloSc
Ojozyny, ale drogs do jej odrodzenia widzala " powolnej piracy
" wzaiemnem zachecaniu sic do nei prEez cale Aycie. Wplyw
Itych prakycznych pogiadow jeszcze wybitnej okazal sic na mo
dzieay Petersburskiej W ataoh 1874 184S. Me byio tam spiskow,
jedynie spotegowana praca mad sob4.
W pamietnikach z Owej epoki starszego brats mojego zn,la-
Eiem ~nastsPujscy usteP o tym o1ade: = nwszyscy nasi zac1ei Il
czyc sic pomiedzy sobs, ME tylko uniwesyteccy, ale i cficerow vie
Polacy wszystkich zaklad6w wojskowych. Zbieralsmy sic DO Kill.
kudziesieciu, czytywaIsmy dawne dzieje nsszej biednej ojczyzny,
wsPominalismy wszystkie Przejscia naszego kraiu, obchodziismy
wszystkie uroczystoici jak najsolenniej, spiewaliimy nasze piesni
ojczyste elektryzowalisny siebie w1ajsmnie. Poznisj do kaka
naszego z~aczehsny wciagac kadet6w wkr6tce dokonano, 10 "
kadeckich korpusach zaczeo sic inne tycie, inne obyczajs moral
nosc. Ny Smi zarzuciliSmy wszslka pjatyks, karty huczne zaba-
Wy. Ksiaaks, nauka kole.shstwo, stanowIy rd.s6 naszeeo
.yd.-"
Pc smierci cara Mikola;a, kt6ry jak straszny dozorca, stojscy
PREY drzwiach wiezienia, nikomu ME dawsl podniesc glowy. ME
tylko Moskals, ale Pelacy odetchuei swobodniej. Jakby move
jakieS kycis zawialo wszedzie, q nadzeje rozbudzly sic " sercacb.
Jua " !. 1856 szlschta kowishska M ~wyboraoh upominala sic ojezyk
Posh, q wkrotoe Poteu poruszono kwestye wiOscishska, " roawis-
zauiu kt6rei, lspsi = jak Borbs, Grutewski, Jshczewski, WI
dziei wiaSciws sprawe narodow&,
W 1857 sPisano zasady uwlasrczenia wsoscinu. Jakkolwiek
~wiekszoSc obranego do nspisania ustiwy Ola wsoScian staego komi-
tstu " roku 1859 ME przyjea zasady uwisszczenis, iednak wkr6tce
Prawie wszyScy zrOzumieI, 70 bylO to jedynem ~wyjscsm wlasci.
wen ola Litvy.
Odr. 1859 Litwa zsczesa sic spokojnie orgauizows6 W celu rz-
woju aycia wewnetrznego. Zaprojektowsno zawiazanje Towarzy-
silva rolniczego, napisano ustawe, wybrano ludx, ktorzy miei sta.
rad sic o zatwierdzenie teJte, wreszcie uloaono proekt Towsrzystws
kredytowego ola guberni Itewskich. Rad swej sankcyi Cd
m6wi, jak ds pierwszsj, tax dla drugiego. Nastepnie popsr
Ia Litwa pOznahskie Towarzystwo Terus. zaczeto mysec o ksztai-
ceniu ludu.
W ~poczatksch 1861 rOku oddal Rad cay kierunsk sprawy wlo-
Eciahskej obywatsstwu. w komietach guberniAlnyoh misls szs-
ohta przewsge, tax zwAnych posrednk6w, majRoyoh rozstrzygsc
wSzYStkie drazliwe sPrawy IA miejScu, Szlachta obieraia Z PoGred
siebie, q RAD tylko ich wyb6r zatwierdzsl.
w takiej to waanej Ola wewnetrznego Ayca Litwy chwii
wStrzssneay calym krsjem vypadki warszswskie 1851 1. ma Litwe
wielki wpyw wywEly.
Do togo ozasu to nsszyth Sprsw prowinoyonslnyoh bylo STARE
bk jesienne nebo, ME malO prawis tresci, nutyIo oko, mroaRo dn-
Isze Echo piesni pobotuej, jsk trabs srchaniosa powoaslo do 4yci,,
do praoy, do Czynu. w pierwszsi ohwii sp6seoznoS6 byla pOdobna
do OzsOvieka budzsCego sic Z Ietargu, kt6ry siYszy nsokOlo tyce =
czuje glosy tywej natury, lecz ME ma si jeszcss, toby Eswols6 lub
Iodpowiedrie6 ma zawolanie. - Lsoz fycis zanralo iut " pulsacb.
Uozucis patryotyozne = rozbudzone, dodswaiy bodkoa " praoy Or
gAnicznej, oczySzOzsaa sic atuOdsra: pijstyka, gra " karty, SPREE
dajnosc ustspovaly; zAozea sic praca rozszsrzanis wstrzsviszivo-
su, ~zakladsnia szk6lek 1 ochronek. Poiecie oboviazk6w, przekona-