Katolik. (Winona, Minn.) 1893-1895, 1893-10-12
hiStorya S2tuki piSanla.
(Ciag dalszy.1

dalszemu rOzpOWsZecnn1enlu l IOZ-
wojowi tego pisma (tatuowanla),
ale rownlez i postep oswiaty pow
strzyma} to nienaturalne %szpecenie
claia ludzkiego. lego rodzaju
zwyczaje by}y surowo w%zbronlone
zydom. a kosc.6} chrzesclanski
naznaczai "a ME ciezkle karY.
Pod wzgledem bogactwa mysli
i srodk6w do JeJ przedstawlenia
nierownle wyzej cd indy]sklego
stoi meksykahskie pismo wizerun-
kowe. Wiodac zycle osiadfe, Toll
tekowie posuneli znacznie kulture.
Ruiny ich okazatych gmachow
dis j%eszcze budza podziwienie,
q jakkolwlek bardzo nleliczne
pomn,ki p'smlenne pc Mich pozos.
ta}y, z tenn wszystklem Jednak tie
szczupte zabytki pozwalaia nam
uchyl,c zas1one, pokrYwa]aca lch
bogata literature. Kledy Hlszpanie
"a czas6w Montezumy II wylado-
wall W tym kraj u, tYsiace osob
zajmowato sic tam malowanlem
szczeg6lnle charakter6w l obraz6w
ma skorach jelenich, chustkach
jedwabnych. o1az szczeg6lnego
rodza]u paplerze, przygotowanym
z delikatnYch wtokien aloesowych.
Ia drog2 rozpowszechnlone zostafy
dziela historyczne, ksiazkl trescl
rellgijnej l astronomlczneJ, zblory
praw, poemata (w1ersze), p%owsta}y
bogate archlwa panstwa, kt6rych
szacowne dokumenta ma nleszczes-
Gle przez zaclek}ych zdobywcow
z~niszczone zostaiy W znacznej
czescl. Kezdy Meksykanin umlaf
pisac, gdyz W szko}ach uczono
dziecl pisma obrazowego wpra-
wlano reke ich do rYsunku. O
p1eknem pojeciu i pleknem Wy
2 %konczeniu ! tn ME moze bye
mowg, iakkolwlek ME podobna
z~aprzeczyc, re wskutek bardziej
rozw1nietej oswiaty pismo obrazo-
we meksykahskie wiecej zachowuie
strone formalna, n1z malowjdfa
pokclen indyjsklch Ameryki poi
%nocnej. To, co najwieksze mia}o
%znaczeuie, charakterystyczne czescl
postacl, uw%ydatniano najsilniej ma
obrazie, kt6ry z tego powodu
wydaje nam sic skarykaturowanym,
razac kolorem nasze oko. Oprocz
tego obraz naleza4o wykonczyc
szybko ma przestrzenl o lie
MONA naimniejszej, przez co ME
zwazano na.proporcyalnosc czesci
wprowadzano llczne skrocenla i t.
d. U ludzi j wlekszych zwlerzat
giowa zastepowa1a Gala istote;
-w%izerunek domu oznaczaf mlasto,
glowa z koron9, kr6la. Ola zrozu-
mienla podobnych, ma wzajemnej
zgodzie opierajacych sic skrocen,
poprzednle nauc1enie sic lch by{o
k%oniecznem.
Aleksander Humbolt podzl-
via W swojem znakom1tem dziele
o pomnlkach krajowcow Amery-
kanskich opis obrazu, uzmystawia-
jacego process miedzy IndYaninem
a Hlszpanem. Przedmiotem tego
procesu jest folwark, kt6rego plan
znaiduje sic srodku obrazu, zalmu-
! JAG znaczna jego Geese. Z prawej
strony znajduje sig obraz oskarzone-
~gokt6rego lmie wyrazone "a pomo
ca 1uku. Mad MIN w1dzlsz ]ego
~przeclwnlka Hlszpanna, ktorY
prawdopodobnie nazywaf sic
Aquaverte (Zlelona woda), co Jest
wYrazone przez znaki, przedstawla-
jace wode i zlelonosc; plac pod
}olwarkiem zajmuja trzej hiszpah.
soy sedziowie. siedza ma krzes}ach
i trzymaja W reku ksiegi praw.
Kazdemu dodane So trey jezyk1,
Hiszpanowl diva, Meksykanowi
tylko jeden.3 Plerwsl m6wia mai
w1ece1, ostatnl zaledwle MI
smia1osG bronlc swo1ei sprawY.
Pismo wizerunkowe musla{o W
biegu czasu uledz zmianie podob-
ME lax to, kt6re rozpatrzymY
blizej, mowiqc o pismie chlhskiem
Wizerunek stall sic znaklem.
stracif wszyst6le cechy przedmiotu,
do kt6rego sla odnosi} lsk}adai sic
z pewnej liczby i llni1 i punkt6w,
kt6re jak sic zdaje, ~wyrazafy tylko
poJscia bez zadnego zwiqzku
gramatycznego.
lego rodza7u plsmlenne pom
niki spotykates nawet ma opisanej
Rkale- Mury otaczajace swiatynie
< i palace, p}yty nadgrobne. podsta-
mW pos4g6w, d~ostarczyty nam
III pomnlk6w p'smlennych. Ola
ozwoju llteratury wszakze potrzeba
by}o lze]szego materya}u pismlen-
nego, nlz twardy ksmieh. Najsta-
rozytnieJsze kslazkl meksykahskie
pisane by}y ma garbowych skorach