Zgoda = Unity. [volume] (Milwaukee, Wis.) 1881-1901, 1893-08-16

w takioh warunkach kt6z mial kupowac kosztowue plotua lut
rsszby, hedy ka.dy o lie ME musiai ucekae lub ME zostal wywie
zionY, rad byi 10 mu zaledwie ma chleb powsxedni zostslo. A ord,
sabraklo dawnych bogatych mecenas6w sxtuki, Ola kopoz artvsc
miei nalowac Tub rzezbicP
To ter niedostatek byl udzialem dziatwy Apolina. Do nied.vp,
je'1c1e. 6lozo6osnie wykcs1lawioue buty wytarte odzienie, przy.lo
viowo odzuaczaiy literata srtyste. A mimo to jednak ski oui n,
to cisrnists dsoge zawod6w ned.y. To pewna 70 ME pchala ich tam
n.dzeja dostatk6w ale ~prswdziwa mihoss sztuki poczucie obywa
Dzis se 90 prawda, jui to stosuuki nieoo polepszyly, ale j.k.ea
wiele jeszcze do fyczenia, " por6wnaniu Z innymi uarodami, kt6rym
zamoanoSc pozwala zlotem dziela sztuki oplaca6. A mimo pewnepo
ju. polsPs1snia, zaw6d literacki artystyczny u mas, jeszcze ME
Przestai bye poswieceniem patryotycznem; ale "a to obok slavy dale
tet wienieo obywatelskiej zaslugi. Lteraci BOWEN artysci v
Pierwszym rzedde, chronic nar6d cd zaglady. Nsr6d ten oh wilowc
Pozbawiony bytu PoItycznego, ~zuboAony materyalnie, zgnebiony
moralnie. M kaadym puukcie zagroAouy wynarodowieniem zupe.n,
Eagfads bard1iej nit ~indyjskie szczepy " Ameryoe, przestawszy "
kohou oglsdac she ma Pomoc ludlow, zaozsi polegae ma wlasnych ST.
bach, sauksjec ocalsnia W pislegnowaniu narodowych ideal6w. Pc
znai He tylko tym sposobem Edoa sic oprze6 naciskowi niszczacej
SHY przetrwa blrze i ciosy tel przemocy brutalnej. Odt,d wszystkie
SHY, swego ducha skierowal ku literature i srtuos.
Odtsd zaczyua sic nova era. Legion poetow, powiesciopisar,y,
4 dramsturgow rozbudza " narodEe szlachstne uczucia. chroni cd
1wttPienia " mec'ehstwie' zacheca do wytrwsnia budsac nadzieie
" lePszs Przyssiosd, wlewa zapsi energie do czynu, uozy poswisce.
nia... Chopin wielu inuych, W kraju lub ma wygnauiu, uprawis
narodows, swojsks muzyke Uczeni badaja dzieJe ably Polak dummy
Z Pr.es1icsoL umiai ~nasladowa6 iei cuoty = unikai baed6w. Testr
Pochianis uwage publicznF Zaczynaja sic " kohcu pojswia6 ooraz
licznej mIlsrze i~r1ezbiarze, prowadzac dalej dzieio odrodz snia. =
Zyoie narodowe zamyka sic " literature / sztuce.
Kiedy " innych szczesliwSzych kraisoh wszystkich umysiy ~
wo Hajste sPra"s grabie.y syamu. kiedy mys. o nowyOh zdOby-
49, ~ AAOO WaAkl OOfDoLO
rozniamietnsja ludnosc = " Polsce tymczaseu ukazAnie sic novel
sItuki ma scenic, nowy obraz lub powiess jest w~ypadkiem skupiaj,.
Gym ogolny interes. - Prasa omswia 60 szeroko; krytykuja ga
ME albo chwala wszedzie, Do najmilszyoh rozrowek sviatecxnyeh
naleAy zwiedzanie wystawy. Auegdoty smiesznych wybrykach
oen1orow, intereSujac ka1dsgo, obiegajs Z ust do ust
Ale ten nowy SWAT ducha narodowego, niestety, obejmuje "a
ledwie I misszkahcow zieui p~olskisi. Mssy, j.k powied.ialsm,
ciemne, martwe, " rachunek ten ME wchodza. A ilea W mich tkwi
Edolnosci, lie geuiusz6w marnie przepadai Czasem tylko, ale bardzc
rzadko' jakius s1czeiliwym zbiegiem Okoicznoso, wiejski talen,
1dOaa ma wierzch ~wyPiynae.
VIVA IA to ME spada na spo'eczehstwo. Rad z rozmyslem
|Protsguje ciemnOts, BIO IA mniei Ola nisgo niebezpieczna. A itoby
sic osnislR nauczac czytac piae, tego Sybir czeka.
Tax wiec zassP artystow .naszyoh rekrutuje sic tylko Z malej
oastki sPP'eozshstwa q jednak, jake stosunkowo liczny. sph
malarzy rzezbiarIy xr. 1887 seRa 300 a ostatnicb lat.ch cv
fra ta bardzo sic podniosls.
A lie. to talentow marine przepada wskutsk powszechnej
Obowiazkowei diugej s'uAby " wojsku.
Lecz ME tn sic jesEcze kohcra przeszkody rozwoju.
To, " czem Polacy widza swe zba wienie, Rad uwa4a jake wal
ns zawade " jego zachchnkach wynsradawiania. Gniewa 90 il
mimo wszelKich Z jego strony wysiik6w, dostsjs mu sic zaledwie
zgnile made odpadh tylko, gdy duch narodu pozostaje nietknisty
1tRd " Jego oczach kaada Praoa I Polu nauh, lteratury Tub sztrki
jest zbrOdnis a jeaei niszawsze mote j. jsk zbrodnie karac, ME
mniei przesladuje tamuje, u.ywajse ku temu naiLieeodziwszyc
srodk6w, Poczynsjac cd szkoly.,
Pomiiam IL nsuki ~wYkiadane tam W ieryku obcym przez OBJ
cych, naic1ssciej bez Eadnych k~waH6kacyi prcfssorow. Ale jakae
tsudno umiesdc " tel SEkole syns, gdzie Rad ograniczyl iczbe
ZobsoEcie co sic dzieje pred katdym gmachem szkolnym W dniaoI
Przed otwarciem roku wykisd6w. Tlumy rodzicow z dzieemi oble
gaia forty szkolne. To buntownicy ktorym sic zachciewa oswiaty
Biednl, cd ut sObie odejmuja, byle dziecko wykierowa6 ma czlowie
ka A co4 to "a radoe u jednych 9 jskas roEpaoz druQich " MAR
Iak d1iecko Przyjete Tub nisPrzyjste EOstanie. Ale ME r6wnie vie
csj byws tych oststnich, ktorzy ~odepchuiec, re lzami odchodzs, b
iea tam Pokiono", ilt Psotekcyj rotnych wpaYW6w potrzebs sby
dostSPic tego sEo1esois. Me kaadego Stac ns to. Me ma rdy
Syns ktoyby mote d1ieluym byl kiedys artysra, ozdobs kraiu, tzs
ba oddae DO rEemiossa-B Ben Dsuh przecie srtyvts byc ME mote.
Ale jeszcze ME M tenn konieo. IeA to razy przedwczssns by
wa radose rodzio6w jeHi dziecko ion przyiase zostanie. Nieoh.a 40
tenn przez appointments odezWie sic przypadkiem 20 polsku, lL
mech zaaPia " jego rsku Polsks ksiaEke. zArsz IA to 1brodnie wype
dzb EwichnS oais Przysziob q rodzOOm SERGE zakrwawiR
Dodsc PREY tenn nslsay 10 opasts Szkolna nader wysoka. Jes
WDra Wdzi9 Wiala atvnandv6w Ia "a xnasdf. - - - --.S-
szozeg6lniej znscznieisze, rczdswane 50 prawie wylacznie moska
lom, Pomimo Il EsPisOdswca naicIescej zsstrzegAt "a tylko mlodzie
IPolSkiego Poohodzenis ma z Mich korzystac. Ale rad o tkie dro
bnostki ME pyta.
NieEmieruie tea sudnem Jest poloaeuie rodzio6n Noe6Ia. = v