Ameryka. [volume] (Toledo, Ohio) 1893-1902, 1893-01-14
KT0 WlNlEN UPADKOWI.
PRZEMOWA kAPLANA POLSKIEGO
w uroczystOsc obchodu rocznicy d. 20
Listopada 1880 r. W kOsciele n. NJ.
Panny W Konstantynopolu 1892.

Rzadko W losach prywatnego cz4o-
wieka uwydatnia sic TAXA jasno-
scia cecha jego charakteru, ktora
mu sprowadzi}a TAXA jaka ma dole,
jak ona widnieje dziej6w Polski
PHechodzac te dzieje, rok po roku,
cd lat dwustupiedziesieciu, to jest,
Cd chwili rozpoczynania sic epoki
upadku; idac krok W krok "a tokiem
wypadkow, zda}oby sic niefaz, re
nieszczescia same sic ma mas wall}y j.
re jak zaraze do zdrowego domu' "a
wlekali ia do mas sasiedzi a.bo nawet
dalsi wspo}zawodnicy. Tymczasem
skoro tylko przejdzieny peiny okres,
W ktorym dana intryga zawiaza}a sic,
roztoczy1a i rozegra&a, pozostawiwszy
wy}om W naszej pahstwowej sile albo
szczerbe w ca}osci, uderzy mas "a
wsze, jednostajnie niechybnie jed
no. mianowicie: Se ME stoaoili$nay
nazeSytego odporu @tenu, DO bylismy
10 rozprzeSeeiul A woz co jednocze-
snie we wszystkie ciagniony jest
strony, musl sic rozwies6!...
Ale jak niema uderzenia bez opo-
ru, tax samo W kazdem niebezpiecze-
hstwie jake nam zagraza}o, "a ka,
zdym zamachem ma pomyslnosc Pol
ski, znajdowai sic ludzie widzacy
rzecz jasno g}osz4cy mysl zbswcza.
Odbija}a sic ona echem W tysiacach,
gotowych naty chmiast poniesc dla
nlej najwieksze ofiary z zycia, -ale
to ME do uwierzenia prawie, ze mai
,rzezwiejsze przestrogi, budzi}y takze
i szatahski opor, albo, = CO r6wnie
zgubne dla kazdej ogolniejszej spra-
wy, = zatwardzia}a oboietnosc.
Nv ten sposob, najjasniejsze kie
runki ,nacilo zaslepienie, najszlache'
tniejsze usAowania kruszy}a biernosc,
najszczytnie jsze poswiecenia unice,
stwia}o zaprzahstwo! - Wszystko
to czy'e,eiki rogprzezeeia: cechy ME-
karnosci, ktora zar6wno jak kazda
rodzine, tax kazde spo}eczehstwo
musl do ruiny przywies6.
Bolesnem jest podobne wyznanie,
ale TAXI jest nieprzerwany przez POI.
trzecia wieku watek naszych dziej6w,
ktory tez zasnuwaia coraz bardziej
dotkliwe nastepstwa. Przeswiad-
czmy sic DO mas tego poucza kazda
karta historic tych ostatnich wicklow,
re mniej }upiezcza pozadliwost sasia-
dow przyczyni}a sic do wyzucia mas
samodzielnosci, nizeli rozluznienie
sic cnot obywatelskich W Rzeczypo-
spolitej. Skarb Przezornie i SLIME
strzezony, ze znikad niema do niego
dostepu, niczyich pokus ME budzi!
Ale gdy miedzy przyrodzone stro-
re wiekowej spuscizny wkradli sic
ludzie, co mi}osc w}asna wyzej mad
dobro Ojczyzny cenili, poods}ania}y
sic szczerby W narodowym pancerzu
i }atwo juz by}o .zadnym }up6w sa-
siadom pancerz zdruzgota6 skarby
rozgrab:c.
TAX, Bracia Rodacy! Bolesna jest
mad wszelki wyraz tax gorzka pra-
VIDA, ze ME tyle przemoo najezdni-
k6w, lie slepe, nieposkromione, a
wsteczne zywio}y wewnetrzne roz-
nios}y Rydwan Polski; lecz stokroc
lepiej jest raz to juz uzna6 i wzbu-
dzi6 W sobie reakcje, nizeli zwalac
wine ma losy i W zaslepieniu W te sa-
me grzas6 b{edy.
Ten to brak spojni W prowodyrach,
akarnosci W masach ME pozwoli{ ma m
takze, : mimo bezgranicznych po-
swieceh, ca}ych kroci tysiecy zascie-
lajacych swemi koscmi wszystkie
pola chwa}y cd Moskwy, przez Els
tre, Tyber, Ebro, az po San Domingo,
odtworzy6 W nastepstwie, rozpad}ego
gmachu. - Naweti i te nieszczesne
ofiary, kt6rych panied dzisiaj czclmy
ME by}yby plonne, gdybysmy byli
wszyscy W jednym sill dyszlu. Me
stety!i tym jeszcze razem znalezli
sic tacy, co sic zaprzegali do posla-
dku...
Wiec korzac dis czo}a nasze pred
bohateraml z pod Stoczka, Grocho-
wa, Wawru, Wielkiego Debu, Jga-
niow. Dobrego, Boremla, Tywrowa,
Obodna, Ostro}eki, Wolf i Warsza
wy, prosmy Wszechmocnego 0 te
jedna }aske, kt6rej nam prze diva
dlugie wieki odmawia{: ducha }acz-
nosci i hart " wytrwaniu! Si4a to, co
wszystkiego doPina, rozzbraja najsro
zszych. upokarza zawistnych unice-
stwia podaych, wszystkc przezwycieza
i nad wszystkiem trumfuje! Miljony
jedna ozyw:one mysla jednym
tonnage duchem, do jednego dazace
celu,-to niczem niez}amana potega!
Dose poczuc te siie, by przysz1o-
Sol ME watpic!