Zgoda = Unity. [volume] (Milwaukee, Wis.) 1881-1901, 1893-06-14
SZkiCe z POwstania
rOku 1868.
-zebrane pr.ez--
POEKOWNIKA STRUSIA.
sTRUsIA.
Ptesh Pelska 4 nar6d " .aaobie.
(Ciag dalszy)
-zebrane prsez

zwycieaoua d.ic. moskiewska wydala miasto bezbronnemu lu.
dowi, oddala mu wladre, kt6ra dzertyla. Wr6c6 kraj do ssanu
dawnego. uspokoic 60. byio mad silly ludzkie, DO wszyscy juf czuli Z
jednej strony przsdsmsk niepodlegsosci swobody, q Z drugiej oaa
srogosc gwaitownego ucisku.
Ksiadz Crafty uniesiony, zachwyoouy t. wslka moraIna Polski,
" rpals zawOhl: Nv Polsce weszaa jutraenka novel historyi lu-
dzkoscir"
DEeki rozumowi i poswisceniu n.rodu, dlueo ON umi.l uuikn,e
starcia 1brojna rska opr.e6 sic najgwalsowniejszym prowokaeyom,
q 90 trudniejsza, odeprze6 poduszczenia obce podsxepty. Lecz
latwo 1aleca6 ciepiwos6 roztropnosc. gdy kto sam bezpieczny
pred gwaltem; latwo wola6 tym o ufoosc, kt6rzy ME ozuja uderzeh
iupokorzeh, ale coz sic lynn dziaio, kt6rzy codziennie czuE. jak
serce przeszywa i'm miecz zatruty bolsscis niszuanych ran nsjokro-
pniejszego jadu.
Polsk. pr.etrw.l. dsuei cuas pruesladow.ni. mecue6stw., cd.
pychsjsc myE o zbrojnem powstaniu. Mlodzea tylko goraca ME-
cierplwa organizowsla sic rwala do oreaa, wisrzac, ae milosc Oh
czyzny cud6w dokate. JednaE, ME tylko najbardziej wplywowa
czssc spo'ecznosd polskiej, ale ludzie stojacy ma czele organiracyi
rozumiei dobrze, 70 bez broni j " ohwil, gdy odbywaa Ee niesfy-
ohanie watna sprawl uobywatelenia wlochn, imac sic oresa byio
ME ma czase.
Gdy wr6g iu, straol nad.ieie wyjscia 1wycieuko z tel nisr6w-
mel WALK, Polak, odstepcs, msrgrabia Wielopolski, ten Ephialt mo-
woczesny, wskazal Moskalom, jak sforsovac to Termopile.
wielopol.ki dor.dzl r1adowi moskiewskiemu pobor do wojska
nsjgoreszej miodzieay W kraju, Pobor ten, rozPsany ME wediug
sprawiedlwych nsad, pob6r, ktory miai zdziesatkowa6 nar6d, po-
Dor otoczouy wszelkiemi podstepami nocnei zasadzki, . kt6rego
nastspstwam mislo bye uprowadzenie dwudziestu pieciu tsiecy
miodzieay Polskiej, ~wybranej Pr1ez potcye musai wywosae " krs-
in strasziwa rozpacz smusk.
A przecleA ten ohydny zsmach ma to, 90 Jest najdrozszem lu-
DIXON, spotkaly p~oddanie losowi, gdyby kaci powstrrymali sic byi
cd wyszukanej be1czelnosoi uragania. Nazajutrz po owej "A.
lobnej nocy, W kt6rej ofsry " 0tkach napadniete re snu zbudzo.
ne porwano, W ksjdany okuto do ko,zar powlecaono, posr6d po-
wszeohnej zgrozy, posr6d ~krzykow, lez przeklshstw rodziD, dzsn-
mix margrabiego ogiosik. ae ,pob6r ME spotkal Aadnego oporu, O.
wszem, 70 poborowi okazai gorliwa gotowosc, dobra wole, wesoios6
iradose Z tego, .e idS sic ewioaye W szkole porzadku otwartej i'm
skuaby wojskoweip'
Ia kropla jadu przepelnils miars, Cynizu, ohyds, rzuoone ma
bosse powszechna wstyd publiczuy, .n.jda swe miejsoe W rzedzie
tydh zniewag, kt6re.da'y haslo W R1ymie do ~wypedsenia Tarkwi
niusz6w lido Nieszporow syoyijskichi Nr6d ME m6gi zniesc Ia
keJ obelgi. takiei zniewsgi... Bye niewolnikiem wdxecznym,
dobrowolnym!.., Me, tysisc razy MEL Smiere raczej zaglads,
wszystkie niedole 4 katusze, anizei milczeniem koronowa6 kiam-
stwol
Powstanie 1853 roku. to ME kampania krociowego wojska, to
walks Pojsdyhczych, niemal rodzinnych gromad, walka jednego
przeciw tysacomLpogoh bezbronL ego. rozpaczliwy czyn Zswiszy
Czarnego. Me byso meaczyzny, ME byio kobiety na calym obsza-
RE Polski ,daunei, ~kt6ryohby SERGE ME drgnec, ME zspaisio. Po-
wstahcy ~beIbroni, beg nauki, zabIerali utrzymywai miasts; roz-
rzuceni pc calym.obszarze kraju, ukryu po lssach bagnach wpa-
dali ma wrog6w dzesieckro6 s~ilniejszyoh, bill ieh dzelnie, . zwyoie-
tent ME tracIi odwsgi. Polska Msrsylishks, pieGh ,Bo2e COS Pol
sks' PrOwadzila ich do bOju, bog ojczyEnar' byiO ich hAs'sm :.
ReSzte Wy wieciei...
Byly 50 stronnictwa poHtyozne, kt6re potepiajs powstanis
Poski ola teeo, 70 byio pme m ozaie": Zsrzut ten Jest nieslu
szny. Ko bowiem;znsi bi4ej rzsczy INA dobrze historye powstah
ludlow ujarzmionych, ten vie, ze wybuchy Powstsnis nsrodowe
ME organizujs sic, lecz EPrzygOtowuja sic stwsrzsja same htami
ucisku, oraz draznienism uczuc narodowych. Nsmistnosd uczucia
dlugi cEas jatrzone, ~wzbiersja burzs ne diugo, AZ W kohcu wybu-
stko. To, 90 se.I stami ME zebrslo ME dojrzaho dobrze, ohocby
organizowanem bylo, !powstaniem ogolnem, nsrodowem ME bedzel
Kto bsdsi duSze Czsowieka, vie jak dfugo graja W niej nsmienoSd,
jsk zbersis sic Pote4nieia jAk " kohcu dojrzswszy do Semsty,
wybuchaja ozynem.
Myla sic ter bsrdzo Of, co movie, Es powstsDie nssze wywolsl
Napoleon III. Intrygi gabinetowe ME wy~Oaujs wielkOh rewOlu-
Cyl wojen narodowych, jeAeli wprsod ME Przygotowaly icb inne,
dlugo dzssjsce i:pote2ne cEynniki. Gdyby powStanie Ealeaslo cd
gustu / uspOSobieh kilkudzsheciu jednOstsk, to wszakae pOdczss
wojny krymSkej lepszy byl czas do Powstanis, aniaei " roku 1858
sjednAk wteiy ruchswks ohsopow nA Ukraine " niweez sic obro-
cha, DO powstanie jsszczs ME dojrzalo laden spiSek, Esdns organi.
Oya wubudHOby go ME zdoa.iy. Va POwssanio utyc.dows sks.-
daly sic rSdy Mikolaja / PaskieviozA, poczgwuzy cd wziecis
WsrSzawy, woins kFymsks, kongres parysh, alows Alekssndrs II:
nPont de rovsriesT' (tsdnych msrzshl woina wlOsks, Ejszd <zech
monsrchow W Wsrszawie wiele innyoh rzeczy. Uozuois Wzbiera.
t ogarnisiy mssy, q gdy miarA diego PrEebrala Se ttumione ma
HistnOsOi weEbraly POsAns fsls wylsly sic styc1niowsm Powssa
MEM.
w czaSis tel WALK rozpaozy I prsemocs byty czyny, ktorych
PochNali6 ME mokna, lecz namietnoG, zemsta "a oierpienia krew