Zgoda = Unity. [volume] (Milwaukee, Wis.) 1881-1901, 1893-08-16
SzTUKA POLSKA.

wstapuy taL.e OhOd N. chwile do mosLiewskisgo odd.i.iu "
palacu sztuk.
ia. ara cd progu wiejs tam jakas dusz,ca steohlizna ~is-
zienia.
Czue 70 sic prsekracza granioe ciemnego pahstws wschodu,
gdEe MEDIA wygryzia juA myA ozuGe ludzkie, . upi6r pie ob6oie
pot krew POddanych swOich. To potesny duch dsspotyozuego Ca
ratu. To wampir 90 swe nietoperze skrzydla sseroko roEtoczyl mad
nedznem Ayciem tiumu niewolnik6w, rzucajac nan olbrzymi oien cd
slofca cywiizacyi zachodniej.
1 ida se slychae tam wyrszoie BRICK kjdan.. swst knut., jek
o6r.... A " dali widae mnogie szubienice. %. IA niemi niezli-
czone krzyz e ma mogilach. A po dymiacyoh zoIszozach miast ii
wiosek, pedzs W strons sybiru lozne kibtL, unosz.c W nickname
mrozue stepy,l ojo6w, braoL, syn6w lub matki c6rki meczennice.
A poza kaAdego pl6tna wychyla sic bezmySlna twsrz aandar.
ma. A tam zn6w wyskakujs tumy kosactwa, do mordu gotowe.
Potrzeba tylko skinienia, = mote sic lada chwila zacznie pohulauka.
Trupy niemowlat ma pikach beda podrzucac " gore nahsjki spadn.
ma gSowy matsk aou.... z trwoga ozekamy rychio z.grzmi to
dixie slowo komendy....
Otto jus wynurzaja sic Z kat6w okrwawione widma Iwana, Ks.
tsrzyny, Mikoaaja, Aleksaudr6w, Murawiew6w wieszatiei. -. Tut
unosi sic legion duch6w meczennik6w slychae grzmiacy Choir pre-
klehstw z proroctwem bnzkiego dnia zagiady, strssznego duis sadu
i tyumfu sprswiedliwosci.
Take to strsszne widziadia szarpis tam duszs Polaka, b-
dzac W nij okropne wspomnienia xiekowego meczehstwa.
Ale 1apewne obey widz must podobnych doznawa6 wraae6,
ch6 mote ME tax jasno umie zda6 sobie z Mich sprawe ME vie
sceny mord6w katuszy; to odraAajsce obrszy bsrbsrzy6skich oby-
ozaj6w b~rutalnych tyPow, ~odPychsja kaadego ko ylko po ludzku
ozu6 petra6. znalaziy nswet wyraz W prssie amerykah,kej. A
i'm lepisi nekt6re malowaue, tenn gorzej ola Rosy, DO slniej wy
Powiadaja pred s1iatem: czem jest aycie setki jej ujarzmionych
ludlow.
Ale porzucmy ~oopredzei to cisaks atmosfsre, pr.esi,kl, wyzie
wsmi azyatyckiel tyranii. Wrocmy do Europv, do Polski.
o jakaa zmianal / tn wprawdzie krew iy - tn sceuy okro
pne, ale tam budza wstrst, tn zas wspoiczucie. DO tam oprswca, a
tn ofiars.
zsir.yimy do serca tel msczeunicy.
KaAdy zwiedzajacy, ka1dy krytyk piszacy o tych obrazach je
~dnoglosnie przyznaie, il W ogonem wrszeniu ozu6 tam jakis calkiem
odrebny oharaktsr, jakies Pietno wylacznsr i'm tylko wiasciwe, kt6re
je wyrotnia cd inuyoh, a ieiuoczesnie Pocaga vida jakas nezro-
zumiala ola nego shs- w innych oddzialach widzi mote pleknisjsae
wieksze pl6tna, q jednak on vol pstrzec M polskie. Czem sic
to dzeje, na o.em polegs ia odrebnOs6 owa ~pociagsisca sMa = te-
60 Mkt sobe wyjasnic ME poraf, ko ME ma nasrego spo,eczef-
49, p..~vb IiasH- obaooyob -.---LH- $780, A-:.
W samej rzeczy darmoby m6wic o obrazaoh, niem6wiao o ioh
zrodle: Mkt ME .rozumie tworow nieznaiac tw6ro6w. Jak bowiem
literature tax te. 1 sztuka jest wyrazem aycia spo,eczehstwa.
Chcac zatem podac klucz do tel zsgadki bliaej zposka sztuka
Eapoznac, musimy przedewszystkiem o spoieczehstwie polskiem COS
nadnsnic. Lecz ami sycorysy srtystow, AMI wYliczsnie obrs.6w
Tub opsy ich tresci, niewieleby to pOwiedzaly ME mogiyby obcym
wystarczy6. Koniecznie trzeba segnse do zrodla, o lie ma to szczu
ply zakres tego szkicu mole SHY pozwols.
w charakterze Polaka, jsk wogole ludlow siowiahskich, wybi-
tnie przswaaa pierwiastek uczuciowy. Screen on przywykl rozu
mowac, hatwiei ter gsos serca pojmuje, choc ME zbywa mu takae i
ns zdolnosUach umyslu. 2 tyws wyobnzais lotna fAntszys, Ia
two rownie4 ulega ziud1eniom. Oto 50 " grubych zarySach glow
ne ceChy charskteru Polnks.
Ma tax podatnym gruncie, bujnieby kwitnte winry poezya i
sztuks. TAX tes byso W istocie. Lscz wsrunAi dziejowe niezawsze
niewIEyStkim odroslom sztuki jednako pozwaaly wzrsstsc.
Naod ten BOWEN, ohoc z nstury swej niezsbcrczy, zamilows-
ny W wOlnOsci, iagodny spOkOjny, wyisczne rOlnictwu Oddany,
wrogiemi Jednsk otoczouy Eywioiami, wystAwiony byi ma bezustsn-
ne WALK ola obrony swych siedzib. ztad wojns, tax przeciwna je-
60 charakterowi, Stac sic musiAla neOmsl jego rzemioslem.
Take stOsunki z natury swell bsrdzsj sPrzyjaiy rozwoJowi
Poezyi muzyki sniAei mslarStwu lab Snycerstwu. PeGh mu byia
potrzebuieiszs
2 Piesnia ma ustach rOluik wesOso krajl sms zemie 4ywicelke;
zPiesnia ma uStach zbieral iej bogsts pIony. A jk piesnia uprzy-
jemniai Sobie znojna pracs chwils odpoczynku u domowego ogni-
ska, tax tel Piesnia nOdll sic do Swych bogow szedl Z nis do boiu
a po zwyceztwie opiewal bohaterskie ozyny ~obrohOow, zsohecsiao
pozostalych prEy tyoiu do nowyoh zwyoeztw.
WPrswdEie z owych zamierzchlyoh czas6w ME doszlo do mas
AMI ieduo imie tworcow, ale prsetrwsay iOh ivory. To wiekows
prAca ducha clego narodu. DIS ludowa polska muEyka poezys,
to niewyczerpsns sksrbnica, do ktorej nswet nierzsdko. obcy siega.
j. pc natchnienie. Mazur, KujSwiak, Krakowhsk, Dumka. Koso
myjka it'd = jaksa to rozmatoSc zssadnic1ej chsrskterystyki. Me
wele nsrodoW r6wnem bogsotwem Z przeszlosci poOhlubi6 sic mc4e.
Iusozej sic "a to rzecz przsdstawis z mslarStwem 4 snycer.
stwem. Bldz 90 Oadz, / " tel dziedzinie S~pOtyksmy dowOdy wro-