Zgoda = Unity. [volume] (Milwaukee, Wis.) 1881-1901, 1893-08-30

IkNNAO~o RSeA RA%OmyohA hAh0oAS = y uNou Il 0OOEOOyb AkeJu =
eemsamem tea wzrastai popyt ma dzieia sztuki, dziski rozszsrzajS
Icemu sic zamilowsniu. Dhs jut nietylko magnac, jak dawniej
ale srednio zamoini ~fabrykanoi, kupoy, adwokaci, leksrze zaczyna
|ja kupowac. Kasdy wolf mie6 oodajby tylkO jeden byle dobry o
brazek, nil wiele a lichych.
To ter oprocz wysawy Towar.yst~a, ius pare istnieie prywa
|tnych corsz wiekszem SiesIs sic Powodzeniem. Gdyby wec tylko|
Icenxura tax ME krepowsa, byiyby tam wcale dobre widok rozwoju
ale to nieszczssne kajdany, ~wyPedzais rty'tow Z Warszawy.
Glovny ioh korpus kwateruje " Krakowie, gdzie berso dzer.y
Igenialny Jan Matejko, k6l malarzy polskich. dyrektor tamtejszej
lszkoay. Jest to prawdziwy mistrz obywstel .osluaony. Ten Ho.
mer polski, potetnY swym talentem, odznaoza sic gleboka znajomo-
Sofa historyi rodzinnego kraju. Ka4dy jego obraz, " ~odrebnym je
mu tyko wlasciwym stylu malowany, to aroyd1ie.o, to epopeja M
rodowa.
A iego patryotyzm ME mniejszy cd genius.u. Chico mu obey
swietne robili propozycye, Matejko jednak ME porzucil ojczystej
|niwy. ale jak tofnierz u wyiomu, pozcstai on ma s.anowisku, ably
Bye ohlubs o1dObs tel 1iemi. ktorei wisrnym jest synem.
A hojny jak kr6l prawdxiwy. Papieaowi o6arowai do Waty-
kanu olbrzymich ~rozniar6w jedno re swych ~arcydziea, Jan Sobieski,
krol polski, cswabadza wiedeh"; a miastu Krakow dl tel W pods.
runku r6wnego olbrzyma nKosciuszko pc zwyCsztwie mad Mo-
skalami".
Ia te cnoty obywatslski artysty ozna prace, wdzieszny narod
uraczyscie mu ofarowai berlo krolewskie. Jest to wieo prawdziwy
nswet cd innych prawdziwszy krol, DO Z wolf narodu panuje mad
milionami serc, a Po naidatszem zyoiu bezwatpenia spocznie W
krolewskich grobach obok Sobieskiego Kosciuszki, obok krola po-
let6w = Mickie wicza.
Dis rojavienie sic ta.dego nowego p,Odu togo mi,trza, Jest
nowym jego tryuutem = zarazem wielka nieomal uroczystoseiS M.
IrodowS ktors kstdy Poiak swisci W giebi seeca swego, cichem u
wielbieniem tylko.
Pred tym krolewskim majestatem sztuki, korzy sic nawet CEN
zara moskiewska- Niekiedy bowiem otwiera bramy wsrszawy,
Przynsimniej ola niektoryeh jego srcydzet. Nsturslnis, mowy
tn byc ME mote przeciea o 4adnym Z tax Swietnyoh jego obraz6v
nWzecie do niewoI cara Szujskiego" abo ,Unia Ltwy Z Polska"
albo nRozbi6r Polsk" albo wrsszcie ,Rok 1902 lecz n to mai.
wstep przynsjnniej take jk ,,Bitwa pod Gruenvaldem czyi Tan
lnebergiem" gdEae potega Krzyzsk6w oststecznie zamsna zostala;
albo jak ,HOad pruski", W ktorym artysta przedstawia chwile kiedy
Albert bcardeburski, iako ksis4e pruski, pubicznie M
lrynku " Krskowie zgns koaro pred kolem polsk N.
Innemu artysoie 1 to by nAwet ME uszio, DO wszystko 90 przy-
POnin. d.wns swietnosd imienia POakiseO, jest tam naisurowiei
wzbronione, Jest zbrodnia.
Lat 25 dobiega cd chwiI, kiedy Polacy podobnepo mu kr6la
stracli przedwczeAnie. = dis mu wlasnie pomnik w1nosza.
GrOttger zgas2 prawie mlOd1ishosm; ME nial wiec czasu naby6
tel doskonsiosOi " technice, jake sic odznaczaja Matejko, Siemi.
radzki wielu innyeh, a jednak pomimo to bi on take ksieciem
sztuki PolskieI niemniei praoowai screen. Byi to rowniea wislki
Patryota, prawdziwy poets 6lozof. Me mslowai obraz6w history
cznyoh, ale Poruszsjsoe soeny z mepzehstwa swego narodu, ma k6
re wlasnemi oczy patrzal.
Ale jego wojns Przedstawiona W IL rysunkaoh, to jua' nisylko
narodOwy utw6r. leCz spos caiel ludzkosc, wiec ogolniejszego IA
biera znaczenis, choc 60 artysta tworzyt r6wniez pod wrazsniem
grozy ojczy stych boiow ostatniego powstania.
Liga czy kopgres pokoju winien zawsze to dzielo zawiesza6 W
sail s~oich obrad " milionach koPh rozpowszechnse po swiece.
W innych cyklowych prscaeh jak Polonia Lituania, Grottger
lyle wypowiedzial mysi Polskiej, lyle wlal uczuc w~zniOsiyoh naro-
dowych, IL siusznie on soi Z Matejka W rzedzie prorok6w narodu.
Ale ME na tych dwoch imionach ko6czy sic bogactwo s.tuki
Polskiej nowoo.esnei.
w muzyce, narod czci wisls Union. a szczeg6lniej 1gasaeeo
niedAWno Moniuszki. WszelAko przecudns lego utwory, iAko mo-
Re zbyt swojskie, ME wyszly jsszcze pc IA grandOs kraiu; IA to Cho-
pin many We wszyStkich zakstkach swista. - A ktot tn ME po-
|dzwisl czarujscej muzyki mistrzs Paderewskiego, To kolosy
|szczytem segsisce nisbios.
TAX Samo z wystepow Modrzsjewskiej, molina mieS pojeCie
|czem jest, mimo uoisku, Sztuks drsmstyozns " Pelsce. Niedawno
zgasy ZoakoWski, byi niezsprzeczsnie jednym Z najpierwszych j-
sh nj nsJPier"szym komikem " s"iecie; to samo tragtk Krolikow-
ski, tworcs wielu szekspirowskich krsacyj. Niece dawniej David.
son Lesser, warszawisnie, glosni byi / na scenaoh niemieckich.
|KochahSka bracs Reszkowie, zbierajs laury jake Epiewscy swia.
towel s2awy.
Co zss do mslarStwa, o ktore nam tn gI6wnie chodz, to ma tenn
niebe swisci blaskiem Chwsty mnostwo pierwszOrzsdnsj wielkosi|
'gwiazd. HiStoryA bezwStpienis przekaae potomnoSOi tskie jeszcze
imioua jak Siemirsdzh, Brandt, Popiel, Malo1ewski, zmorko, Sly
.ks, FGlst, bracia Gierymscy, CheiuOhski, POOhwsski 1 wielu innyoh
zdobyWcow medal ma rotnych wystawaoh.
Mote sic ktos nieSwisdomy prswdy Esdziwl, slyszsc tn nazwi
ska semiradzkiego, Brandta Fslats, postawione " rzedzie srty
stow pOlskich. zdziwienie zreszts byio tn bardzo natuane, DO u.
ivory tych artystow ME " poskim ale " rosyjSkim niemieckim
dzisle fgurujai a " dodstku sgenci rosyjscy staraja sic gloSis jsko-
by Siemiradzki istotnie byi Moskalem; q zn6w PREY nazwisku
Rrandta nannwnlnia dodana -znnO- kt6rara q nindz na nAu-.