Katolik. (Winona, Minn.) 1893-1895, 1893-10-12

va " VS. SSopAAN
stanowily przejscie cd malarstwa
do pisma. Do wyzszego stopnla
rozwoiu plsma ME doszli, jak sic
zdaje, Aztekowie.
CharakterystYHa lnnego nowe~
60 rodzaju pisma polega ma dawa-
niu wyobra7enia o przedmiocie "a
pomoca lego obrazu, jego pred
miot6w t. d., ale ma ustanowie-
niu um6wionych znakow "a pole.
dYncze wyrazy. Jezell W esniak,
ME umlelacy plsac, stawia} ma
dokumencle trey krzYze zamjast
swego nazwiska, aibo jezell ku.
charz jakiegos kupca angielskleso
W Aleppo, Jak opowlada Niebuhr,
oznacza} W swojej ksiazce rachun-
kowei pudding przez koio, pasztet
przez linz. ~splralna, drob "a pono-
CO linli z poprzeczneml k%reskami.
to we wszys:kich tych przypadkach
pewne cechY uzywa}Y sic do ozna-
czenia ca1ego wyrazu, bez obrazo-
wego przedstawienla przedmiotu.
W samej rzeczy kc1o moze ozna-
czac TAX pudding, jak inny jaki
przedmlot, mp. s}once, a " llnii
~spiralnej Mkt zdaje sic ME dopa-
try obrazu pasztetu. lego rodzaju
pismo rozwlnelo sic najwiecej u
chinczyk6w.
Pierwotnle / ChlnczycY mleli
plsmo %obrazowe, ktorego pewna
liczba znak6w (okofo 2O0) utrzyma.
Ia sic dotad pomiedzY tysiacami
liter alfabetu chlnskiego, ale " tax
zmienloneJ formie, re dis z wielka
trudnoscia %rozpoznat w mich MONA
przedmiot, jakl plerwiastk~ 20
professionally. Ola dogodnosCl pi-
szacego obrazy te zamienione zos-
tally ia proste znaki czyli gfoski.
Zwracano take uwage ma
polozenie. Znak cz}owieka po4ozony
mad cora wyrazaf pustelnika. Te
obrazY %z}ozone, kt61ych liczba ME
jest uawet bardzo znaczna, zmle-
nia}y r6wnieS powoli swoi kszta}t,
podobnle jak pojedyncze, Do
o%znaczenia stosunk6w przestrzeni i
llczb, kt6re jake ME majace ksztat.
tn. ME NIGGA bye przedstawlone
obrazowo.
Bardzo dowcipne bY}o zastoso-
wan1e poj edyhczych obrazow W
znaczenlu przenosnem do innych
przedmlotow zmYstowych albo
po7ec oderwanych. Kazdy by1by W
k}opocle, gdyby cd nlego zaaano,
ably przedstawi4 obrazowo pojecle
bla}y. Kolory w}asclwe ME sa to
przedmlotY, ale przedmioty, ktore
ME pomoga bye wyrazone bezpo-
srednlo "a pomoc9 plsma obrazo.
wego. Chlnczyk pomagaI sobie
zatem "a pomoca posrednlego sym.
bollcznego wyobrazen,a, obrazu
zezowategc Okla, gdyz wtedy We
dug Mich wlazi sic tylko kolor
blaly.
Pismo Chihskie moznaby TAX
re nazwaG pismem zg1oskowem,
gdyz kazdy wyraz chihski jest
jednozg}oskowY i sk1ada SIG tylko
z jednej samog1oskl i jednej po-
przedzajqcej ia sp6}g{oski. JakkoI-
wick Chinczyk uzywa &c r6znych
spo}g}osek poczatkowych i 1875
samog4osek kohcowych, e tenn
wszystk'em iednak nleskohczona
rczmsltosc poieG ME moze bye
nlgdy wYczerpujaco oznaczona "a
pomoca ograniczoneJ liczby pow
sta}ych W ten sposob komblnacyi
dzwiekdw. Ztad poszlo, re jedna
zgtoska cbejmuje w sobie w1ele
znaczeh. Jak Il mas wYraz zamek
nae przyrzqd do zamykania
drzwi oraz gmach mieszxalny, tax
r6wnieS Chihska kombinacya
dzwlekow, %,,czeu" obe]muje oko1o
80 r6znych pojec, ME bedacych z
SODA " zadnym logicznym stosun-
ku, ]ak mp. swlergotanie ptak6w,
wodozbl6r, odpowiadac. klocic sic,
wyspa, zawierac, ken mitologiczny
oslica, i t. d. Ola uniknlenia pre-.
to p%omieszanla tych r6znych pojec,
konleczna byfo rzecza do tego
znaku dzwlekowego do}aczy6 inny
znak objasniajqcy. Ola oznaczen,a
wodozbloru, staWiono znak woody
pred znak czeu powsta}a
tego lorna G. WzgledY grafczne,
ME pozwalajace nd ~po}9czenie
dwoch figur takica, ktoreby ME
stanowl}y iednei harmonijnei ca.
iosci. spowodowa4y wYnalezlenle
roznych znak6w ola jednej i tel
samej zgioski. Ola naplsania oboe
go wyrazu, Chlnczyk must go roz.
dzlellc ma poJedy ncze zg}oskl i
Kazda zg}oske czYli syllable napisat
"a pomocq oznaczonego znaku,
poniewaz Jednak W Jezyku chm
skim brak niekt6rYch dzwlek6w.
vice wyraz z~ostaje nieraz zupefnie
przekszta4cony, mp. zamlast Europa