Ameryka w Toledo i kuryer Clevelandski. [volume] (Toledo, Ohio) 1892-1892, 1892-08-06

ksztaicie ostrokregu, stojaca odreb.
ME oddzielona Cd reszty gor sycy.
lii dolina, przez ktora przep&ywa re
ka Alcantara. Wysokosc jej docho-
dzi 1O,93o stop, obwod u podnoza
80 mil. Wulkaniczne zjawiska jej sa
zwykle Ma znaczna skale zwraca&y
ma siebie uwage starych juz uczo'
nych.
Osmdziesiat jeden razy wyrzuca}a
Etna lave, pierwszy raz "a czasew
Pytagorasa, ostatni W 1892. Z tel
liczby 10 by}o przerazajacego chara-
kteru, reszta, to by}y wybuchy ME-
znaczne. Ostatnie wybuchy byly W
1868, 1874, 1879, 1888, 1885 W bic
zacym roku. Wybuch W r. 1868 Ia
cza} sic IS Maja trwa} do drugiego
tygcdnia miesiaca Czerwca. Wybuch
ten poprzedza}y niby trzesienia zie-
mi i slime wewnatrz grzmoty, a kra
teru wyrzucane by}y zuzle ma SO
mil, gdyz az do Messiny dochodzi}y.
Strumieh lawy pojawi} sic najpierw
z krateru cd strony Monte Penitello,
a W "a godzin pozniej la}a sic az z
siedmiu niejsc. Ma drugi dzieh juz
ME by}o siedmiu otwor6w, ale jeden
wielki, ktorego p}yne}a lava W ia
Ii blisko dwumilowej. Cd czasu zas
do czasu krateru wyrzucane by}y
wielkie od}amy ska& to znowu wrza'
ca woda.
Lava ma dwie odrebne formy-
pierwsza, gdy p2ynie niby jedna roz-
topiona masa; druga,gdy W podziem-
nych g}ebiach wodnych czasem spo.
tyka sic Z p}ynami palnemi, diva te
elementa tworza przy wybuchu wi
dok cudny, acz i majestytycznie
straszny!.. Uwieziona wewnatrz lawy
para, ktorej temperature dochodzi
do 10000 F, powoduje eksplozye,wy'
rzuca W gore chaotycznie rome o.
d}amy, nizej, roztopiona do czerwo-
nosci lave, niby deszcz ognlsty roz-
rzuca na strony. Eksplozye nastepu-
ja po eksplozyach, W gore wylatuj a
zwnetrza cory kamienie i zasypuja
naok6} wszystko. Wyrzucane So z ST.
Ia spadaja, niszczace niszczone, W
tytanicznym, wirowatym tahcu, roz-
praszaja sic, jakby z jakiej maszyny
zniszczenia. Wyobrazcie sobie teraz
taxi obraz W najsilniejszej chwili wy
buchu, a bedziecie mieli pojecie tel
lawie,' kt6ra przez II dni W 1880 ro-
ku wylewa}a sic i zala}a 1000 akr6w
uprawnego gruntu przy Nicolosi.
Ma okolicznych gorach mieszka
100000 osob. Sa tam diva miasta Ca
tania i Aci Reale, opr6cz tych 63 wio-
SEX. Prowincya ia jest liczniej "a
mieszka}a, niz inne czesci Sycylii
lub W}och, bowiem gdy we Who
szech ma kilometr kwadratowy licza
80 mieszkahcow a W innych miejs
each Sycylii SO, to W okolicy Etny
ma kwadratowy kilometr przypada
$50 osob.
Naoko}o CORY, MONA powiedzie6.
jest tez najurodzajniejsza ziemia
Toz samo ma sic podnozem cory
Srodkowy pas cory jest zaros}y Ia
sem, ktory siega do 5000 stop; kra-
ter zas sam jest przesz}o 10000 stop.
ponad poziom powierzchnej woody.
Jest tam IA oddzielnych las6w, W
niekt6rych przewazaja deby, buki,
sosny topole, to drzewa orzechowe
lub wiezozo}dy. S&ynne szlachetne
d1zewo Castagno di Cente Cavali-
jedno najstarszych i ma jwiekszych
drew W swiecie, rosnle l1cznie W
Carpinetto, pie5 mill ponad Clara,
ma wschodniej stronie cory. Ponad
tym pasem jest pe}no lawy, popio}u,
a TAXA martwa skorupa rozposciera
sic ma p6{torej mill naoko}u krateru.
Ponad kraterem jeszcze ley wiecz:
ny snieg.
Wiadomosci owej katastrofe ma
wyspie Sangir ME So bodaj auten-
tyczne, Yak te ktore odbieramy O
wybuchach Etny, lecz przypuszczad
ami ma chwile ME mozemy czyli wy
buch ma sangir sta& sic, czyli ma in
nej wyspie teg6z Archipelagu.
Wed}ug wiadomosci, jaka przy-
wioz{ okret niemiecki, moglibysmy
powiedzie6, re Sangir spotka} los
Krakotoa, wyspy ma Oceanic Indyj-
skim, 9 lat temu. Krakatoa ley W
niewielkiem oddaleniu cd Sangir.
Tam mia} miejsce jeden najniebez-
piecznych wybuchow: jake by}y W
ostatnich czasach by{ wybuch to
warzyszeniem wielkich wewnetrz.
nych zaburzeh oraz fzycznych zja.
wisk. Me tylko wyspa zostafa W tym
kierunku zniszczona, zgine}o wtedy
10000 ludzi, a si}a wybuchu by}a
tax wielka, re ba}wany MIA spowodo-
wane dosz}y ma drugi dzieh dc
San Francisco. Miesiac ca}y prawie
bylismy swiadkami dziwnego wscho-