Wiarus. (Winona, Minn.) 1886-1893, 1892-09-15
Wiara katol!cka 4 szk'}y.

Czesto juz czyta,lsmy W liberal
nych gazetach polsklch W Anery-
ce, ze Kosc,ol katollcki nigdy n"
czele szk6} nauk ME stanat, o.
wszem lest przeciwrym ]e zwal-
cza. Ci arcyk}amcy, ktorzy to
rozsiewaia, nastreczaja nam spo-
sobnost, udowodniel wyiasnlt to,
czego wogole protestanci bezwy
znanlowcy ME znaja, o czem
take wlelu kalollkow ME vie.
Juz W samych poczatkach chrze.
sclanlzmu Kosclo1 staraf sic o
szko}y, co znajduiemy W llstach
sw. Paw1a. P6zniei gdy chrzescia,,
nizm zostal uznany rehgla swlata:
Kosclo} stara1 sic zak}adac u
trzymywac szko}y. Gdy Julian
Apostata zostaf cesarzem rzYm-
skim a ma mlelsce chrzesclanlzmu
stara} sic zaprowadzlc ware po-
ganska, kazaf zak4adac szko4y po-
gahskie, utrzymywane przez pam
stwo; by m}odziez odciagnac cd
uczeszczanla do szk6f chrzescian-
skich. A vice many dowod, ze
ME panstwd rzymSkle, tYIko ko:
solo} katolI Ickl dbl at o oswlate i
zak}A Ada} szko}y, DO Jullau jake
villas snosci Kosclofa ME mog} ,ch
zajaE, tylko musih1 w}asne kosztem
panstwa utrzymywane zak}adac.
PoznieJ w czasie wedrowkl, o.
g6lnego znlszczenla miast wlosek.
kt6z jaknajpllniej usl}owat utrzy-
mac nauki? Koscloi katolickl.
lego naizjadliwszy wrdg katollcy-
zmu przeczyG ME moze. Hlstorya
powszechna nam tego dowiedzie:
Lecz by dowiesc ca}ej poi}oscl
twlerdzenla, jakoby Koscl6} kat.
nigdy ME by} stana} ma czelc
szk64 / naukl, by okazac, jak bez-
czelneml k}amcami 50 CT CO mowia
: ze Koscjol katollcki jest zak}adem
do og}uplenia ludu, przytocze to-
raz W krotkoscl nlekt5re dekreta
Koncyll6w.
Koncyllum W Toledo, W Alszpa-
Mi, W 6tym tulec1u zadekretowa,
10: ,,Wsz, t!<le dzieca, kt6rych
rodzice prag ), by size uczyiy, ma.
ia bye zebra W iednym domu
nauczane." 4odpada+yt4ke przy
mus szkoln!, 30 prostemu ludoYi
by}y pod6wc :s swieckie wlado-
mosci nlepo;:.. bne, a czesto ME
mogli nic' .>orzystac,
w roku s,u Koncylum W Or
leanie, we +: ,ncyi, zadekretowaio
tax: Nv ka*.,em miescie, W kaz-
del wsl mu- 4 bye szkoly dla
wszystklch ,.zieci pobudowane
nauka bezpSatne udzielana." -
Coz powiec,e ma to wy panowle
Cd wielk,ego postepu = wszaS
byly to juz szkoiy publiczne dla
wszystkich wolne, wlec wolne
szkoly publ1czne ME SO ami wyna-
lazklem protestant6w, ami waszym
bo juz ma jedenascie wicklow pred.
tenn Kosciof katolIoki jc mia}.
w roku s23 Honey l1um W Mo
guncyl, W Niemozech, zobowlaaza1c
kslezy, by sw7ch parafian upomi.
nall do posy}anla swych dzieci dc
szkot klasztornych lub parafial
nych. Czy nle jest to dowoden
re pedobne szkoiy egzystowa}y.
w roku s26 Koncyllum rzym-
skle zadekretowa4o: ,,Biskupi sa
MI powlnnl eem,narya blskuple
szkoly parafialne gdzie tego po
trzeba ii. gdzie tego ksleza nl'
uczynili, zakiadat." Czy ME ma
kazano tu juz ostro? A co ma t(
powiecie, wy hezwyznanloTcY. zy
dy i t. d.
Trzecie laterahskie KoncYliun
Nv Rzymie) zadekretova}o: ,,Po
niewaz Koscl6f katolickl jako do
bra matka obowiazany jest trosz
czyG sic, by ubogm ucznlon
wszelka sposobnosc dana by}a d.
nauki, powinni przY kazdem semi
narylm i wyzszej szkoIe collie
gium] byG ustanowienl nauczycicle
kt6rzy ubogIm dzleciom udziela
maiq nauki bezp1atnie." Me $
to wolne wyzsze szko}y bezpiatne
w dziesiqtem stuleclu paple
Eugeniusz II wydai nastepujac
rozporzadzenie: ,,Gdzlekolwlek te
go potrzeba, powinni bye ustanc
! wlem nauczyciele, ktdrzy pllni
udzlelat mai2 naukl literatwy
sztuk wyzwolonych i rellgli.' :
CIV mlaiy byi to za&1ady do {
gtuplepa?
Kosci6i katollcki ME zadowol
sic tylko/ rozporzqdyeniami, al