Ameryka w Toledo i kuryer Clevelandski. [volume] (Toledo, Ohio) 1892-1892, 1892-08-06
NIECO @ WULKANACH.
GDZIE SIZE NAJNIEBEZPIECZN1EJ'
SIZE WULKANY ZNAJDUJA.
Katastrofy przez wybuchy poWstafe-
Jeden wylew lawy obliczaja ia 4O,-
100000 stop kubicznych-R6z-
ne teorye 0 wulkanach.

ia. Po wiekach, gdy kratery zdawa}y
sic bye ca}kjem wygas}e, CORA ia zno-
WI zionie siebie ogniem i lava L..
smiercia naoko{. Rok ten zanotuje
sic rzeczywiscie, jako pamietny z
wulkanicznych wybuch6w. Alpejska
erupcya jest jedna wielu. Wybuch
wulkanu ma jednej wysp Filipifi'
skich by4 chyba najbardziej groznym
jake mielismy tego roku.
Ca4e pasmo gor naokolo Etny jest
wulkanicznego pochodzenla.
We Wfoszech, W niewielkiej odle-
g1osci cd Sycylil, ma ktorej znajdu-
je sic Etna, jest Wezuwiusz, Atory
W dawnych wiekach wiecej zrujno-
wax zniszczy}, niz lnny wulkan ma
swiecie. Wezuwiusz, walkanicznego
pochodzenia cd formacyi ziemi juz,
wybuchami swymi znamy pred vie
kami, przed era chrzescianizmu, kie-
dy popio}em lava zasypa} diva mia
sta Herculanum Pompei. Wylew
lawy tego wulkanu W 1894 oblicza-
ia ma 46,OOO,O00 stop kubicznych,
podczas gdy Etna W 1869 wyrzuci1a
wiecej niz diva razy lyle.
Ma amerykahskim kontynenc'e
wulkanicznego pochodzenia CORY
many wzd}uz brzegu Oceanu Spo-
kojnego cd przyladka Horn az do A
laski. Wielka take ilosc wulkanow
many W Po}ud. Ameryce, gdzie mp.
ieden Mich Cotopaxi w Peru dosie-
ga 19,5OO stop wysokosci. Wulkany
orodkowej Ameryki i Meksyku So
liczne tax W Kahfornii W Oregon
many Shasta, Hood Swietej Hele-
ny,ktorych szczyty siegaja cd 1000
do $4,000 stop.
Cora stegc Eliasza w Alasce jest
wysoka $4,000 stop. Pasmo wulka-
niczne amerykahskiego kontynen-
tu ciagnie sic dalej przez wyspy A.
leutyhskie, po}ozone W ciesnin'e Be:
hringa, i }acza sic Japohskiemi
wulxanami Ia wyspach F'ilipihskich.
Ztad 4ahcuch tych gor ogniowych
ciagnie sic az do Indyjskiego Archi'
peIagu. Ma naszym kontynencie, ma
po4noc cd Meksyku ME by}o cd vie
kow wybuchu, ale o dawnej ich
czynnoSci swiadczy rozlana u podno-
ia gor lava, szczeg6lniej W Pom
Kalifornii Oregon.
Wulkany W }ahcuchu mad Morzem
Sr6dziemnem, do ktory i Etna nalezy
by}y najwiecej czynne, o lie historys
pamieta jak nauka moze zssiegnac.
Opr6cz W Wezuwiusza, ,Etny Strombo-
i,iest ma Srodziemnem Morzu bardzo
wiele wysepek wulkanicznych, oraz
przy Kaspijskiem Morzu, wd}uz Mo
RIA Czerwonego, a niejeden wulkan
siega tn 10000 stop wysokosci.
w Afryce wulkany So bardzo licz-
ne ma wschodnim wvbrzezu W okoll'
cy przy r6wniku, ma zachodniem zas
wulkan Benln,od ktorego W niewiel-
kiem oddaleniu znajduja sic wyspy
wulkaniczne. Ma Atlantyku wulka.
nicznemi wyspami So Jan Mayen
Islandya, wulkany takze znajduja sic
we wschodnich Indyach oraz ma Azo-
rach, Madeirze, wyspach Kanaryj.
skich, ma wys2ach okoao Przyladku
Verde, sw. Heleny i Tristan d.
Acunha. lest takze bardzo wlele wul-
kanow ma Poi. i P6}n. Oceanic Spo-
kojnym, do tych w}asnie naleza wul'
kany ma wyspach Sandwickich: Wul'
kany So nastepnie W Novel, Zelan
dyi, W Poh,dniowej Australia, ma 0,
ceanie Indvjskim i dalej ma po}udnie.
gdzie czesto widziano dymiace sic
CORY.
Napewno ME MONA okreslic licz.
by istniejacych wu)kanow. Hum
boldt powiada, re jest ich 4O7,z tych
225 mia}y bye wstanie czynnym W
ciagu wieku. Po}owa tych byia ma
wyspach azyatyckich. Inny zas licz'
be wulkanow ma Indyjskim Archi'
pelagu podaje ma 900.
Diva mia{y bye najczynniejsze wul:
kany, a to Stromboli mad Morzem
Srodziennem wulkan W Sangar
Peru. Pred przesz}o 2OCO lat wulkan
ma wyspie Stromboli by} czesto czyn'
nv, zas w Peru $50 lat temu kra.
teru co piec minut la{a sic to lava tc
popio} kamienie hy}y wyrzucane
nadzwyczajna si}a. Prawie wszystkie
lime wulkany, wyjatkiem Etny
znajdujacego sic teraz W stan:e czyn'
nym, by1y Cd wicklow wygasfe. Etna
ME ma wsp6}zawodniczki XII soba!..
Ulokowala sic ona ma po}n.wschod
czesci wyspy sycylii, przylegla dc
mora nieopodal niej zbudowane