Ameryka w Toledo i kuryer Clevelandski. [volume] (Toledo, Ohio) 1892-1892, 1892-05-11
SYSTEM EDUkACYJNY.
CzY Rad, CZY SEKTY RELIGlJNE
BEDA WYCHOWYWAC. DZIECI?
Jezeliby Rad przyzwolif ma zakfada-
ME szk61 sekciarskich narOdOwO-
sciowych, to czemuzby NOR
mOni ME mieli zazadac tegO
prawa - Opinia prasy.
SZKOIY PUBLICZNE.

SZKOLY PUBLICZNE.
Kilka dni temu New York Press
zamiesci4a artyku} W sprawie szko{
publicznych, kt6ry zosta1 powtorzo-
nv przez wszystkie dzienn'ki amery-
kahskie. Podajemy ten artykuf W
Aomaczeniu:
"Papiez znowu da1 nam dow6d swej
roztropnosci postepu przez zatwier-
dzenie decyzyi Propagandy, odnos-
nej do planu popieranego przez ar,
cybiskupa Ireland, W kwestyi szk6}
amerykahskich. Decyzya ia, tax ma
papieza iak ma propaganda rzuca
dobre swiat}o, i powinna ona usuna6
ma box trudnosci, jake roku ma
rok ma tel stawa}v drodze.
"W tym kraju rzymsko -katolicy
podzielili sic 0 ia kwestye szkolna.
Obydwie partye okazywafy rowna
size. Jedna partya przyje{a "a pod
stawe, il religia jest konieczna W CO.
dziennej edukacyi, ze powinna bye
wyk4adana W szkc}ach, ze rozumnie
moze bye wyk{adana tylko przez
rzymsko-katolickich nauczycieli;a re
do takich prerogatyw ME chcia}a ich
.dopuscic szko}a publiczna-by}o ko-
niecznosc1a, aby rzymsko-katollcy
takich szk6} za}ozono, ktore jak po-
stanowiono utrzymy wane 50 kosztem
rzymsko-katolik6w. Partya liberal
na, ME tax troskliwa o religijne wy.
chowanie m}odziezy, partya, kt6rej
arcybiskup jest g}owa, zapatrujac sic
ma kwestye ta zwiecej ma pewnlkach
opartego punktu, og}osl}a sic "a ist-
niejacym systemem szkolnym.
"z tel og6lnej kwestyi wyros}a
kwestya specyalna-k -kwestya,ua kto-
"a trudno ME odpowiedziec. klasa
owych rzymsko. .katolikow, kt6rzy
ME zadawalniali sic szko1ami publi-
cznemi, zada szk6} w4asnych: utrzy-
mywanych kosztem rzadu. Byli oni
obywatelami-p}aci podatki-l we
dug ich zdania, rzymsko-katolickie
szko4y sta}y sic konieczna potrzeba
-utrzymywali on, ze ich szkosy
r6wnie obowiazanym jest Rad u
trzymywae-jak publiczne.
sPatrzac ma sytuacye czysto kato-
lickiego punktu- sprawa zdaje sic
by6 dosyc uzasadniona. Zapatrujac
sic atoli punktu amerykahskiego
sprawa ta-pociaga "a soba zburze.
ME niesekciarskich dotychczas szko4
publicznych. Jezeli take prerogaty-
wy przyznano by rzymsko-katolikom
podobne zadanie mogliby mice pro-
testanci, presbyteryanie, inetodyscl'
kongregacyonalisci, babtysci i inni;
a takie przywileje przyznawszy, po'
moglibysmy do zak{adania szko4 SEX
ciarskich W miejsce narodowych.
"Nastapi}o by wreszcie drugie pew
ne nieszczescie. w niektorych ma
szych stanach ma zschodzie, So cafe
sekcye zamieszka}e, ma}ymi tylko
wyjatkami, przez niemcow, polak6w
lub szwed6w. Me jest to sekretem,
re wieksza czesc tych narodcwosci,
Jest troskliwa zachowanie swego
iezyka oraz innych rasowych w}as-
nosci, ona ny takze zazada1a by
rad ma miejsce ang:elskiego, wpro-
wadzi{ u Mich jezyk ojczysty.
ssJezeli robimy wyjatki dla religii-.
dlaczegozbysmy ME mieli robi6 tel
samej r6zniey odnoSnie do rasy lob
"Dlaczeg6zby niemieckie osady ME
mia}y mie6 szk6{ wykladzie ME.
mieckim, polskie polskim, szwedz-
kie szwedzkim it'd? Cofniimy jeno
to zapore, nieszczescia zaleja Anne
ryke pelnem korytem.
eta szko1a, kt6ra tyle dobrego zro-
bi}a zakresie po}aczenia ras ma
rodowosci teraz dla tychze samych
mialaby bye obalona ma miejsce
szko4 sekciarskich! Jest tylko jeden
iezyk, ktory mas tu zjednoczya; jest
tylko jeden jezyk, ktory daje nam
nadzieje szczesliwej ] niezr6wnanej
narodowej przyszlosci; . winnismy
to jednei movie wyk4adanej W ma.
szych publicznych szko}ach.
fiJest, rzeczywiscie, ,lecz maso praw-
dopodoblehstwa, ze nar0d Stan.Zjed.
lest podniecany isc tax daleko b1ed-
nemi drogami, dopoki ME upadna ci
co ma ia 60 uprowadzili-dop6ki ME
utraca hardej godnej zazdrosci po-
zycyi. Jezeli jestesmy do czegc bar
dziej przywiszani, niz do narodowo-
Sci, to chyba na pewno-do systemu
naszych szk62 publicznych. w tym