Ameryka. (Toledo, Ohio) 1889-1891, 1890-01-18
ANGLIA L PORTUGALJA.
Zatarg posiadanie W niewoli
plemion afrykanskich -Kto
je zagrabi W niewOli
eutrzyma?
(Napisane ola Ameryki.)

Q AAASeAAh" oS CkId
dzlennikarska pomiedzy Anglia
Przysz}o iuz nawet
40 wymlany energicznych protestow,
a nawet do wys}ania ma terytonia,
stanowlace rem quaestionis, pancer-
nlkow, gotowych kazdei chwili zanie-
czyscic powietrze hukiem i sweden
prochu.
Wiadomo, re pobudke do zaognie-
MA sic ruchu dyplomatycznego da}a
"'adomosc napadzie, dokonanym
Przez majors portugalskiego, Serpa
FINITE, ma ledno plemion, pofozo-
nych W Afryce po}udniowej, ktore
cieszyfo sic protekcja Anglii'i otrzy-
mywafo cd niej nawet-sztandary.
Takich plemion jest tam niema}o, a
pochodzi to ztad:
Pomiedzy 11-yma 27-ym stopniem
po4udniowej szerokosci, pomiedzy
|przyladkiem Delgado zatoka De-
lagoa, naleza brzegi wschodnio- airy
kahskie cd bardzo dawna do Portu-
galji; rzeka Limpopo stanowi po-
fudniowy kres tego obszaru, podczas,
gdy W samem centrum jego wife sic
olbrzymie }ozysko rzeki Zambezi,
gubiacej W nieznanych dotad gle
blach wnetrza afrykahskiego. Do
pfyw JeJ stanowi wielka rowniez re
ka Shire, wpadajaca do jeziora Nyas-
Portugalczykowie cd wicklow gos-
podarzyli ma tych brzegach, handful
jac-niewolnikami W g}ab ladu
nie zagladali; do licznych port6w,
jak Quelimane itp., kupcy arabscy
dostawiali chetnie sami zywy towar
ludzki. Kwestja szczepienia cywi-
izacji ma pniu czarnej ludnosci tych
obszarow by4a zawsze obojetna dla
P9o5rtugalczykow, kt6rych stacje han
dlowe wojenne ma brzegach Zam-
bezll ME siegafy po "a Tete, punkt,
pofozony u dolnego brzegu rzeki; da-
lei W gore ME par}a portugalczyk6w
ciekawost, ami przedsiebiorczost, mi
mo, re pod ia sama mniej wiecej sze-
rokoscia geografczna po drugiei
stronie ladu afrykahskieyo leza}y
odwieczne kolonje portugalskie;
Benguela, Mossamedes Angola, z
<toremi przeciez zetkniecia poszu-
kat by}o warto.
Nieopatrznosd portugalczykow "a
checl}a synow Albjonu do zywszego
zainteresowarlia sic temi obszarami,
ME nalezacemi wfasciwie do nikogo
i ME eksploatowanemi tcz przez nj
kogo. Opr6cz misji szkockiejsLiv-
ingstona," ktora rozpocze4a tu swo,
ia dzia}alnosd, utworzy}a sic wielka
kompanja handlowa Anglji "Afri-
can Lakes Company" kt6ra wzie}a
sobie "a eel ujarzmienie droga ku-
plecka olbrzymich obszar6w ziemi,
pofozonych pomiedzy owemi w}asnie,
jafowiejacemi, kolonjami portugal
skleml, a siegajacych Cd kraju Be
czuana az do po{udniowych granic
konga i znanego pahstwa murzyh-
skiego Marutse Mabunda. Panstwo,
mad ktorego wytworzeniem kompan-
ia angielska zacze1a pracowa6, ma
Przyjac kiedys nazwe British-Zam
besia.
Teraz dopiero spostrzegli sic por-
tugalczykowie na pope4nionych bic
,dach zaniedbaniach. Wyprawa
majora Serpa Pinto, ma ma cell:
ubiezenie anglikow zagarnieciu
terytorjow dotad niezagarnietych.
Obecnie z niepraktywana przez ca4e
wieki zabiegliwoscia tworzy Portu-
gall ia w}asna kompanje potudniowo-
afrykahska, zak}ada STAG e handlowe
i militarne wzd4uz Zambezi i Shire
ba! nawet buduje kolej zelazna, wi
jaca sic r6wnolegle }ozyskiem tel
ostatniej rzeki i dazaca ku jeziorom
centralno- afrykahskim.
Tu tez nastapi}o pierwsze wrogie
zetkniecie dwoch wspo1zawoanicza-
cych re soba poteg kolonjalnych. Tu
bedzie ich wiecej. Portugalja obu
dzi1a sic zap6zno letargu. sBri-
tish Zambesia'' ME da sic juz wybic
gfowy kupcom angielskim, kt6rzy
ma lat 25 otrzymali glejt eksploatacji
cd rzadu. Wnetrze poludniowej
Afryki bedzie angielskiem. Wed}ug
wiadomosci z Lizbony, major serpa
Pinto telegrafowa} z zapewnieniem,
re ME przedsiebra} zadnych krokow
nieprzyjaznych przeciw anglikom,
natomiast wyrzadza} i'm czesto wazne
przys4ugi, czego dowiesc moze IL
cznymi listami dziekczynnymi.
TSKRY TELEGRAFICZNE.