Wiarus. (Winona, Minn.) 1886-1893, 1890-02-06

~grajcary. Odes}ali mas wleczorem
j%eszcze do Wiednia, gdzie mas W
nocy dwoch pan6w pewnle ,,braci'
tamtych oswlecimskich, czeka}o.
Nocleg kosztowef mas pc zr., a
zem juz ME mia4 mic pieniedzy,
sprzedatcm 0 b erro k.
Przew. jake mogliscie sic
zgodzit ma jazde, ME majac, mic
PREY sobie. Trzeba sic by}o wro-
ole.
Swiade k. Kiedy nam mo
will, ze juz do samej Ameryki mic
ME wydamy, zreszta ia sic gwa}-
tenn upierafem w Oswlecimiu, ze-
by mi pieniadze oddali, m6wi}em,
re juz ME chce jechat, re postepu-
ja Z mani jak Z bydfem, ale onl
oddac ME chcieli, a Z gadania ME
wiele sobie robili. Jeden Z Mich ma
wet peda do mnie: ,,Skadescie wy
tacy madrzy?" A ia mu m6wie:
Ma to ME W sk6re bill, zebym byf
madry". Ale to wszystko ME po-
mog}o, pieniedzy ME oddali, wiec
/ e k jeohat. u Wiednia
dowiezli mas do Lelpcyga, a ztam-
do Hamburga. Tu zdarli mas w
jakims domu. Ia nocleg, b~laszana
}yzke, bIaszany wldelec derke, co
warta}a 80 Ct, kazali zap}acit 2 z}r.
so ct. Z powrotem zap}aci}em ma
Breme 81 dolar6w t. j. 50 z}r.
Bardzo charakterystyczne szcze-
g64y, odnoszace sic do wyzysk'wa-
MIA wychodzc6w W Hamburgu,
~zeznaje Swiadek Tobiasz Schwarz
izraelita. Opow,ada on, re wybra}
sic do Ameryki W roku 1888 z szwa-
grem spira. Przyjechawszy do
Hamburger, uda} sic do firmly Mar
teh. Tu ~zamknieto go i przymusem
chciano sk}onic do kupna karty O.
kretowej. swiadek kupi} 9 karty "a
14o marek, potem zada} zwrotu
pleniedzy, potracono mu nlesfusz-
ME 4 mr.. "a nocleg, ohoc.'nie no
cowa} i wypuszczono pc wielu tru-
dnosciach awanturach.
Pan Gruener, typ hafato'
wego ma}omiastowego izraelity
z~ez1naje Z wielkim lekiem bojaz
MIA. Do Ameryki wybra1 sig
Gruener W roku 1888 Z kapita}em
so zlr. By} ~przekonany, re mu ka'
!. pltaf ten PREY oszczednem zycir
, wystarczy nletylko ma op}acenie
podr6zy ale navel ma rozpoczecle
jakiego ,,interesu" w Ameryce. -
i, w Oswiecimiu mimo nanowe nl'
chcial sobie kupit karty Il Herr;
sadzac, re W Hamburgu taniej j;
dostanie. Gruener zauwazy1 %jeszcz'
< W %Oswiecimiu, ze jacys zydkowl'
: podpatruja go, dokad bilety ku
puje, %poniewaz jest 2 natury bojaz
/ Hwy, vice sic juz cd tel civil
: bac z~aczaf. w wagonle mdwlf d.
j, swego towarzysza Kunca, re g.
= cos ,,stycha W %serce", i re sic boi
; To by}o ~przeczucie, DO W Mys}owi
l. each ma peronie mia}o przysc n
o Mich nieszczescie. Jak tylko poclq!
stana1, Gruener zobaczy1 ma stacy
n zandarm6w pruskich. ,,B6j sze Bo
ga Kunc bedzie lie! Mnie MICA
y ia i blaskuja zanadto tie zlote ka
: p~elusze 2 tym szplcem." Mandarin
: kazali obu yukon wysiasc, a on
o trzesli sic tax re strachu jakby n
Mich ostatnia przysz}a godzlna:: IN
= biedne zydki Z ma}ego miasteczk
= pirszy raz widzieli pruskich dziar
e darow, ia re ;strach trzyma}e1
o Kunca, zeby ME upad}, a un trz.
Ii mai mnie. Jak 90 tylko pusci}el
" ma chWlle z rSkl, tak un |ar'
:. plackiem ma zlemle gruchnaf pre-
:. dziandarem. Dziandary pitali 81
L" mas ci many paskarty. My ME mi
Ii, vice oni mas zatrzymali, odebr
a Ii nam billet kolejowy, co juz b,
W kuplony do samego Berlina, i ka
zali kupic move bylety do Oswle
: clmia nazad, m6wiac, re nam ta1
T. powiedza co many robit. Kupi}e:
tx i pojechafem do domu; ny co
o. mla} robic?:"
Okazuje sic, re agenci Her;
o. d%enucyowal1 obu zyd6w W pole.
Vi W MySfowicach i ia ich zwrocl
napowr6t do Oswiecimia. Prev
a. dnlczacy wyjasnia to GrueneroW
n ten jcdnak ME moze tel manipul
A. cyl zrozumiec.