Ameryka. (Toledo, Ohio) 1889-1891, 1890-04-12
Odpowiedz ''Przyjacielowi Ludu,"
zpowodu wysmiewania pfod-
nOsci niewiast p0lskich.'
KRYTYKA ARTYKULU "NIE.
co O GALICJI."
Sledsteco przeproUoozo'ae &c tej spra-
qcie przez redaktoro "Ameryki."
Go galicjanki same m6aciq
o sacych dzteciach.

scianami pod trzema zaborami. Me
wszczynalem nigdy kwestji stosun-
k6w galicyjskich, ale przeczytaw-
sly artyku} W PrsXjacielu Leee1u,
zatytu{owany "Nieco O Galicji,"
zmuszony jestem te spraweporuszyc.
Zaje}o mi to dose czasu; ME polega-
jac ma korespondentach, chodzi}em
cd jednego polaka do drugiego zpod
zaboru austryjackiego, aby ich O.
powiadah wyciagnad wniosek,
czy rzeczywiscie lud gall
cyjski jest tax moralnie i material
ME upad}ym, jak go nam W wyzej
wymienionym artykule przedstawio-
no. Przekona}em sic, re lie sic die
je u mich, moze gorzej, anizeli pod
zaborem ruskim niemieckim, ale
znowu takiej moralnej nicosci O ja-
kiej pisze Przsyaciel Ludu, ME ma.
Zanadto pesymistyczne by}y zapa-
trywania i po prostu nieprzyjaciel-
skie wzgledem Galicjan.
Przyjaciel Ludu przypisuje imwi-
ne W kazdej klesce, nawetwysmie
wa fakta, ktore W spo}eczehstwie
maja ogromna wage. Ciekawa jest
wiadomos6 plodnosci kobiet,w kto-
rel autor wyraza sic tenn pewna
ironja. Wiadoma jest wszystkim in
teligentnym ludziom ia zasada So
cjalna, ze potega narodu ley wzro-
scie ludnoSci, re ia kobieta jestpraw-
dziwa obywatelka kraju pozytecz-
nym cz}onkiem spo}eczehstwa, kto-
ra ma dzieci i wychowa je ma pozy-
tecznych cz}onk6w tegcz spo}eczeh-
stwa. Pewien medrzec wyrazi} sic
bardzo s}usznie: "Kobieta cnotliwa
Jest wiele warta, ale tylko wtenczas,
kiedy ma dzieci "Dla cz{owieka my
slacego, matka otoczona gronem
dzieci, zas}uguje ma g}eboki szacu-
nek, ME naironje. .Czyzby autor by}
propagatorem zbrodniczych postep-
k6w, kt6rych dopuszczaja sic anne
rykahskie kobiety - pozbywania sic
dzieci: Dodaje autor, re matki gall
cjanki ME wiedza lie mia1y dzieci..
Ten zarzut musze takze zbi6. Pyta-
lem sic staruszek i w srednim wieku
kobiet kazda najdok}adniej powie-
dzia4a mi ilosc i imiona tychze, a ma
wet wiele Mich oznaczy}o. mi lata
zmar}ych dzieci. Dlaczego ich tax
lekcewazyc? Naszym obowiazkiem
Jest oswieca6, kszta1cic, a ME wy
smiewac. Smiertelnos6 dzieci, O kt0-
rel pan wspominasz, ME MONA przy-
pisac winie matek.
i Ma to sk}ada sic bardzo wiele przy-
czyn, tax: rozwoj fzyczny rodzi-
COW, s1abi rodzice ME moga miec
zdrowych dzieci; warunki odzywia-
MIA sie;epidemie; odleg}os6 cd miejsca
przebywania lekarza wiele innych
przyczyn, "a ktore matka ME Jest
ME moze bye odpowiedzialna.
w dalszym ciagu jest nastepuja-
ca wzmianka: ''lle to many rodzin,
kt6re zaledwie pare razy do roku ja-
daja goraca strawe." W to trudno
uwierzyt, a sprawdziwszy, przeko-
na}em sic, ze to jest k}amstwem. Lu-
die pod zaboru austryjackiego, z
ktoreml O tenn mowi}em, oburzali sic,
re cospodobnego piszawgazetach,aj je-
den ludzi, bedacy juz W podesz}ym
wieku, powiedzia} mi: ssBieda 20,
bieda, moi kochany panic, ale tax
zle ME jest; ten co to nabazgra}
mas, musia} nigdy ME s}yszy6o o Cali
eli, napisa} to co mu przez zarty
ktos powiedzia}." Jedna kobieta
przysz1a dose pozno podczas moich
odwiedzin i ME zrozumiala dobrze
caIej sprawy, a sadzac, re to ia ma
pisa4em tyle z}ego Mich, z}apa}a "a
miot}e. Ma mole szczescie, wyt}oma-
czono jej o co chodzi, inaczej do
swiadczy}bym ma sobie przys}owia:
ssnie bierze zas}uzony, tylko szcze-
sliwy.' Ia kogo innego ia by}bym
dosta} miot}obicie. Sam autor zbija
swoje dowodzenia, m6wiac, re kar-
mia sic przewaznie kapusta karto-
flami; chcac jesc te potrawy, musza
je chyba gotowac, wszak surowych
kartofi kapusty jest ME beda, a
takze ME moga gotowac pare razy
do roku, tylko codziennie.
Podajac podobne fakta, trzeba sic
dobrze mimi liczyc, pouiewaz one
wyrzadzic moga nam polakom wiele
z}ego. Po pierwsze: przedstawiajac z
tax ujemnej strony naszych braci z
pod zaboru austryjackiego, wyrza-
dzamy i'm krzywde, stawiajac ich tax
nisko W obec wspo}braci. Niejeden
W z}osci moze ich poniza6, ma mocy