Ameryka. (Toledo, Ohio) 1889-1891, 1890-03-29
Naduzycia, gospodarka Moskali
nieurodzaje, wprowadzaja
LUDZI w NEDZE I POSYhAJA
ICH Ma TAMTEN SWAT.
Podte agitoaco'eie MoshoH przeciac
10 moszej "arodoecosci-Nie acpusz-
czJq gozet polsh:ich z Ameryhi do
RoJi, oby przez to t,xymot IT,
dzi &c nieSacia0omoSci 0 sto-
su'ekach tutej ssych.

P1NsK, Mihska CUB, 13 Marca
1890 r. Namaza}em ci juz pare
stronic Ii tylko siebie swoich,
bo to dla mnie najmilsze, sadie
re ciebie interesuje, znajac moja
rodzine i kolegujac synami. Bogu
najwyzszemu dziekuje, "a szczescie
jakiego doswiadczam, majac TAXA
pocieche z moich dzieci,
siedmiu ch}opc6w wykierowa6 ma
ludzi uczciwych pozytecznych kra-
jowi to ME zarty, a tenn wiecej wiel--
bic "a to Boga, re wiele bardzo
ludzi ucisnionych niepowodzeniem
og6lna bieda. Walka byt wzmaga
sic W kolosalnych rozmiarach,-
proletarjat mnozy sic, przytem nieu-
rodzaje przyczyniaja wiele nedzy.
Wiosna przesz}a by}a sucha, zasie-
WOW DUO przepad}o, reszte zgni}o,
bo mielismy nies}ychanie mokre lato
i jesieh. Kartofli DUO zebrat z pod
woody po polu stojacej by}o ME mo-
zebne. A co by}o zebrane zgni1o, a
wiesz jaka u mas nedza dla biednych
poleszuk6w (mieszkancy Polesia prz.
red jezeli przepadna kartofle pre-
(ciez one So podstawa zycia tych bic
dak6w. Oddaleni TAXA przestrzenia ME
mozecie gazet mice prawdziwego
wyobrazenia tutejszych stosunkach
po}ozeniu rzeczy, a moze to was "a
interesuje.
Otoz co do mas polakow tax ma
zwanych "prowincjach zabranych."
Zyjemy tutaj ma prawach wyjatko-
wych.
Element polski jest cd ws>ystkiego
usuniety. Sadie, ze Rad o wiele by
rozumnieji korzystniej zrobi} dla
siebie dla mas, gdyby nam da} te
same prawa, jake przys}uguja Mo-
skalom u mas. Element ruski tutaj
ME krzewi sic, posiadacze ziemi pol
soy podupadli, ruskich czynownik6w,
(urzednikowp prz. red. kt6rzy ma wp6l
darmo majatki nabyli bardzo ma}o, i
ci gospodaruja Boze odpusc. Wiado-
mo bez pieniedzy i znajomosci rzeczy,
jak moga gospodarowa6, a vice bic
da ogolna i miedzy ia klasa. Who's
cianie ma}emi wyjatkami zga}ga-
niel nies}ychanie, a to g}ownie z
racji pijahstwa prozniactwa. Zydzi
nagromadzeni Ii tylko po miastecz-
kach; gdy w}oscianin biedny, pan
biedny maxim re co zarabia? Stan
ekonomiczny kraju co raz gorszy.-
Zadnych fabryk, zadnego handlu
nieuroazajc, pozary i t. p. Coz wiec
dziwnego ze bieda ogolna.
Mech sobie m}odzi zartuia, ze
starry zwykle dawne czasy chwala, a
terazniejsze gania. Ktoz W stanie mi
zaprzeczyd, re dis jest gorzej 100
procent, niz by}o W mojej m{odosci,
a fakta So tego najlepszym dowo-
dem.
w krolestwie moze ME co lepiej, O
lie zauwazy}em opowiesci.-Prawda
W ostatnich SO latach ludnosc sic po-
dwoi}a, walka byt ciezsza niz da-
wniej. Szczeg6lniej tego powodu,
il m}oda generacja cd wszelkiei dzia-
}alnosci usunieta, re proletariat co raz
liczniejszy, jednakze ogolny dobro-
byt jest lepszy nedza ME tax wi
doczna, bo jej lyle ME ma co mas.
Stan kmieci W krolestwie daleko
lepiej sic przedstawia, So pracowici,
bardziej inteligentni, zapobiegliwi
niz tutejsi, a szczeg6lniej, ze coraz
mniej pijahstwu sic oddaja.
Obywatelstwo wiejskie W kroles-
twie lepiej gospodaruje niz tu, lepiej
sic wiec trzyma pomimo liczniejszych
i dotkliwszych ciezarow.
W}oscianin W krolestwie wiecei
oswiecony, duchowiehstwo ma niego
wywiera zbawienny wp}yw, a tutaj
dzieje sic zupe}nie przeciwnie, ksiadz
ME moze mice zadnego, ami dodatnie-
60, ami ujmnego wp}ywu, gdyz kos
cio}y So odleg{e zanieraz kifka lub
kilkanascie mil; jak naprzyk}ad W
naszej okolicy, many koscio} W Pin
sku odleg}y trzy mile cd mas, ale
nalezemy do koscio}a oddalonego cd
mas jedenascie mil najgorszej dro-
gi. Wiesniak raz ma rok udaje sic W
te pielgrzymke wraz rodzina, to
jest wtenczas kiedy musi odbyc spo-
wiedz wielkanocna. Znam dzieci
wiejskie po l3 lat liczace, ktore jak
zycie swoje ME by}y W kosciele. Gdy-
by przynajmniej ksiedzu wolno by}o
jezdzic, odwiedzac swoich parafjan
zpewnoscia by sic ME poleni1, ale ME
wolno musieruszy6 miejsca. Natural
nieskutkiem takiego po}ozenia wyra-