Ameryka. (Toledo, Ohio) 1889-1891, 1889-12-28
INFLUENZA.
JUZ SIZE POJAWILA 1 U MAS.
Opis tel choroby; jej symphonic i
efekty; szybkie jej rozszerza-
ME sic re wschOdu ma zachod;
pOw0dy jej pOwstania. HistO-
rya o infiuenZie.

Cd pewnego czasu w prasie naszej
coraz czesciej spotykamy naive cho-
roby, wymienionej W nag4owku, kt6-
ra zainteresowa}a szersze kofa tego
powodu, il szerzy sic niezwyk}a
gwa}townoscia ma Wschodzie i gro
ri przejsciem do mas.
Zainteresowanie wzros1o do tego
stopnia, IL laicy kazdy katar nosa
gotowi sa nazwat i!7uenzq. Ia
ostatnia tymczasem, W jezzyku pol
skim nazwana grypa, ma swoj w}asny
przebieg, wSasne pochodzenie cha
rakterystyczne cechy.
w celu dok}adniejszego obznaj-
mienia MIA publinosci poswiecamy
jej slow kilka.
Grypa jest choroba zakazna, wy
stepujaca badz tez epidemicznie.
Epidemij takich zanotowano juz
kilka; pierwsza by}a W r. 1762-im,
ostatnia, o lie wiemy, W Paryz" W
1S61-ym r. Cd tego czasu grypa
wystapowa}a niekiedy, emidemij jed
max ME zauwazono. Jaka jest jej
przyczyna, ME wiadomo, wiadomo
tylko, il wystepuje czesciej zima i
nietylko u osob, ktore musza czas
d}ugi przebywa6 ma powietrzu, ale
r6wniez u tych nawet, ktorzy czas
ca}y spedzaja W domu. Niekt6rzy
autorzy, jak Granaro, bezpodstawnie
poczytuja "a przyczyn jej zmriej-
szenie sic ilosci ozonu W powietrzu,
inni "a Fauconnet'em sadza, il wy
wo}at ja moga roboty ziemne, upa-
trujac W ten spos6b jakby pewien
zwiazek miedzy MIA zimnica. Go
jest charakterystycznem, to to, IL
niekiedy zauwazanoj jednoczesnie wy
stepujaca grype u koni, chociaz by
}y grypy u ludzi bez jednoczesnej
epizootji u koni.
w czasie trwania epidemji grypy
znikaja, niekiedy istniejace pred
tenn inne choroby zakazne, jak ospa,
szkarlatyna, odra, ably po skohczonej
epidemji znowu powstat z nova si}a.
Niekiedy natomiast wsp61czesnie ma
my kilka epidemji chorob zalka-
znych.
Wspominalismy, re grypa glow
ME wystepuje zima, ME jest to jed
max prawid}em bez wyjatku, owszem,
czesto nawiedza mas i latem, chociaz
wtedy zwykle jest meco s}absza.
Wiadomo jo& nieacqtp1iecie, IL eli-
0enye grypy idq sinaq zaacsze od
acschodu hu zachodoaci;; taxi sam wy
padck many W chwili obecnej.
Grypa panuje juz we wschodnich
miastach: New Yorku, Bostonie,
etc., to tez mas ME oszczedzi,
i przejdzie przez nasz grod, ably
isd dalej, zatrzymawszy sic Il las jak
zwykle cd 4 do 6 tygodni.
Tu owdzie naimescie, lie vie
my, zdarza}y sic juz pojedyncze wy
padki, ably jednak grypa wystapi}a
epidemicznie, mic dotad ME wiado-
mo.
Grypa sama przez sic jest choroba
dose niewinna W nader tylko rad
kich wypadkach u bardzo wyciehczo-
nych dzieci lub starcow moze STAG
sic niebezpieczna, juz chocby tego
wzgledu, IL Jaco',d widziaf niekiedy
wystepujaca po niej gruzlice.
Cechuja ia przedewszystkiem: sill
ny niezyt nosa, krtani, oskrzeli, ME
kiedy kiszek, wystepujacy odrazu z
goraczka lub rzadziej bez goraczki.
Zwykle poprzedza te objawy silny
dreszcz, chorzy zala sic ma silny bol
g}owy W okolicy czo}owej, co W zna-
komitej ilosci wypadkow objasni6
sic daje tylko katarem zatok czo}o-
wych, po}aczonych jak wiadomo z
jana nosowa. Procz tych objawow,
wystepuje slime }zawienie, ochry-
p}os6, dochodzaca niekiedy do zupe}-
nej niemoznosci wydania g}osu, dra-
panic W gardzieli, kaszel, uczucie
cisnienia W piersiach t. p. Ze stro-
ny narzadow trawienia wystepuja
rowniez niekiedy zaburzenia, SLIME
ob}ozony jezyk, brak apetytu t. p,
wskazuja ma zajecia tych narzad6w.
So rowniez wypadki, kiedy grypa
wywo}uje powazniejsze objawy ze
strony uk}adu nerwowego, rozmaite
nerwob6le, uczucie niepokoiu, bez-
sennosc, zawroty g}owy, omdlenia,
nawet bredzenie, niekiedy niezwy-
k}a sennos6. Oto objawy ciezkiej
gryPy.
Oprocz wymienionych objaw6w,
czesto wystepuja poty, cechujace ma
wet niektore re znanych epidemij.
4 podanego pobieznie opisu wi
dzimy, il grypa rzadko bywa niebez-
pieczna, jakkolwiek, czy to wskutek
nieumiejetnego obchodzenia sic pu-
blicznosci z chorymi, braku pomocy
lekarskiej lub t. p, grypa moze stac
sic niebeZpieczna pociagnac "a So