Wiarus. (Winona, Minn.) 1886-1893, 1889-02-28
LIST
Il BRAZYLII.
Rio Vermelho, 81 grudnia, 1889 r.
SZanowna Redakcyo!

cZyf ZeZnaCZyc w SWe] kOreSpOn-
dencyi W 43 Wiaruso, re radby
usfyszec co o Brazylii. Chce mu
pare slow o tutejszym kraju i o.
byczaju W krotkosci napisaG, a
mianowicie o naszej kolonii Sac
Bento.
Sac Bento ley W pt}nocnej
prowincyi Santa Catharina i jest
czescia kolonii Dona Francisco.
Zafozone jest Sac Beuto W roku
1872, ma obecnie IL do Is tysleoy
dusz. W tel liczbie do 1000 Pela-
kow, tylez katolik6w niemieckich,
z do 3 tysiecy protestant6w i ty-
lez Brazyliandw, kt6rzy So wszysey
katolikami. - Ma 5 m~iasteczek, z
ktorych najwieksze Sac Bento mo-
ze mice 500 dusz, jest jeden kos
cio}ek ewangielicki z pastorem W
Sac Bento, 4 katolickie (sao Ben
to, Lencol, Campo i Rio Vermel-
no., lecz zadnego kap}ana katolic-
k'ego. Do mas przyjezdza co diva
miesiace Wieleb. x. Carlos Boz
gershausen z 10 mil odleg}ego
miasta Jeinville, lecz ten pc polsku
ME umie, a tutejsl Polacy, pocho-
dzacy z Prus Zachodnich i Cali
cyl, ma}o co pc niemiecku m6wia.
staralismy sic juz wiele razy
o polskiego kap}ana, lecz wszystko
daremnie, chociazby tn 8 a navel
4 kap}anow dobre utrzymanie mia
10. Pred paru mieslacami pisafem
0 pasterza do Najprzewielebniej-
szego X. Arcybiskupa Dunajew-
skiego, lecz navel odpowiedzi ME
odebrafem.
Wogdle Brazylii kap}anow
"a ma}o, a Europy laden ME
przyjedzie.
Sac Bento ma grunt g6rzysty,
poprzerzynany licznemi rzekami i
pasmami g6r, Rodzi on luxury
DIG (mais), sable, zyto, ziemniakl,
bataty (kartohe brazyJijskie) groch
t.. d. - gruszki, jablka, bro
skwinie, fgi, winogrona i t. d. w
czesci, graniczacej Z Dona Franci-
sea, t. j. blizei wybrzeza morskie-
60, rodzi nawet zlemia kawe, po-
marahcze i banany.
Sac Bento ma so kiloment6w
d}ugosci, a 80 szerokosci. Ziemia
pokryta gestemi lasami, ktore ko-
lonista najpierw must sciac i spa
lie, ably m6gf co wsiac lub VISA
die.
Jest tn Is dom6w %kupieckich,
5 mfyn6w, 6 pill czyli tartak6w, 1
fabryka myd}a, 5 browar6w 6 ia
bryk do wyrabiania herbaty (Herva
mete), 3 szkoly brazyliskie, 8 ME-
mieckich l Jedna polska W Rio
Vermelho. kt6ra przeciez utrzymad
sic ME moze. Za}ozy} ja pred
dwoma laty piszacy te korespon-
dencya. Gdyby te szko}e odwie-
dzafo 80 uczniow, nauczyciel DO
biera1by 900 mllreisow (ekofo 400
dolar6w. Przypls Red. Warusa)
pensyi. W okregu Rio Vermelho
jest $50 polskich dzieci cd 16 do
II lat, lecz z tych 10, IL, a mai
wyzej Is przychodzi do szkoFy. Je-
den ojciec rodziny powiedzia}: -
Ma CO dzieciom szkoFa, kiedy one
do roboty stworzone; = drugi, is
ME ma czasu dzieci sfac do szko-
~, DO W domu So potrzebne.
Tutejszy ludek polski to same
prostaczki; sw~iatlejszego Polaka,
cbocbys "a dnia z %]atarnia szuka},
to bys 90 ME znalazl. = Kap1ana,
jedynej osoby, ktorejby ten ludek
slucha}, niestety ME ma. q takich
ludzi jest ma}o poclechy ola ma
szej narodowosci, a ~jeszcze mniej
korzysci ola nasze] biednej ojczy-
zny.
Cz}ek wpatrujacy sic nieuprze-
dzonem okiem W przysz}os6 nasze-
go polskiego ludu W Sac Bento,
doJdzle do rezultatu, IL ten ludek
przeobrazi sic W istoty podob-
ne do czerwonych sk6r lub j~eszcze
gorsze.
Juz teraz rodzice zaniedbuia
W dzieci do tego stopnia, il to
co jest Bog ME wiedza. Zamiast
pacierza klna iinne szkaradne s1o-
wa wrzeszcza a rodzic6w ME sfu-