Wiarus. (Winona, Minn.) 1886-1893, 1889-06-27
Wystawa powszechna
w Paryzu.

"o"y "Aih"j Polldu fary-
lem i dolina Sekwany rozwine}y
wlatry trojbarwna fiage Naiwy&-
sly pomnik ma %sviecie, Eifla -
skonczony.
Tw6rca tego zclaznego olbrzy-
ma XIX wieku, insynier Eiffe),
nale2y do najbardziej postepowych
i znanych W Europe. Wslawlf sic
on wzniesieniem przepysznego
dworca kolei A~eloznej W Peszcie, a
sfawa jego zolbrzymiafa j~eszczo 20
u%konczeniu %wiaduktu Garubit w
potudniowej Francyi.
Jest to arcydzieio sztuki in
Synierskiej! DIS stale do konku.
rencyi, wtasna swa rraca wzniosf-
sly pomnik, ktory umozliwla ode.
tchnlecie powietrzem warstw O
800 metr6w zawisfych mad ziemia.
Zwolennik budowli z kelaza, uwa-
Sajac materyat ten "a najtanszy,
najtrwalszy i ialo gletki najprak-
tyczniejszy, oddawna juz nosit sic
z mysla wzniesienia olbrzyma ze-
laznego.
w chwili, W ktorej zrodzlia
sic mysl urzadzenia tegorocznei
wystawy wszechswiatowej, p. Eiffel
postanowif skorzystac Z nadajacej
SIG sposobnoaci - i plany swej
wlezy przsdstawif rzadowi. Owczes-
ny minister p. Lockroy zachwycif
SIC projekcem dzioia sztuki inzy-
n%ierskiej kowalskiej i uzyskai
ola n'ego przvzwolenie tax rzado-
we jak komitetu wystawy.
Po zatwierdzeniu projektu p.
Eltf1a W cafym Paryzu pouniosta
sic wrzawa. Najpierwsi inzyniero-
vie utrzymywali, ze grunt ME Jest
W stanie utrzymac tak:ego cieza-
ru, 70 W1eza ME bedzie dose silna,
by sic oprzec wichrom i nawafni-
com, utrzymywali, re sie zawali,
jak biblijnej pamleci wieza Babel.
Wfasoiciele domow w okoliczne,
dzielnicy w~ytoezyli panu Eiflowi
process, domagajac sic ogromnych
sum, jake wynagrodzenia "a to, ie
lokatorzy ME beda chcieli zsmie-
szklwac W ich domach, z obawy
zawalenia sic wlezy.
W stycznla r. 1887 w Gz,en-
nikach paryzkich ukazafa STA Pc
tycya, podpisana przez bardzo VIE
III znakomitych francuzkieh artys-
tow dom"gajacych sic, izby ME
budowano wiezy, ktora po wieki
bedzie .,hahba Paryza". Utrzymy-
wall onl, 70 bedzie to budowa bez
gustu artyzmu, pozbawiona pick
nego pozoru. Istotnic, z daleku
wleza tn kszta}tami swojeml by
maj mniej ME zachwyca, Il zdumie-
wa jedynie swoim ogromem. Ale
latarnla morska W Aleksandryi,
llczaca ITO metrow w~ysokosci pie
kna ME byla, q jcdnak nalezy do
siedmu cudow swiata!
Protest6w tych ME uwzgled-
mono, pan Eiflel zabraf SIC ener.
gieznle do %budowy, a dis ci co
pierwej PROFESSIONAL przeclw budo-
vie mlIcza i podziwraja.
Wzniesienle togo ogromu
kosztowafo 5 milionow 3OO,OO
frank6w, na kt6ra to sumo Rad
wyznaczyf 100000 fr., oraz udzie-
Ill panu E;fflowi ~koncesye ma wy
zyskiwanie budowli w ezasie trivia
MIA wystawy. w T.. 1908 wieza
%przechodzi ma wfasnosc miasta
Paryza; do tego zas czasu tw6rca
JoJ ma pravo do wyciagania MOI
liwych zyskow. Tworcy tego OIL
brzyma dziela sic ma dwie grupy:
ma ,nzynlerow i kowali.
Pred rozpoozec:em budowy
d~ostarczono l sporzadzono 500
planow in&ynierskich i $500 pla-
now warsztatowych. Olbrzymia
i|osc czesci skiadowych tel w,ezy,
ktore sa z SODA poiaczone "a DO
moca 2 pot milionow inflow, "a
puszczonych W Z m%ilionach otwo-
row, by1a odkuta w kuznicy y.
E'f1a podfug najskropulotnleJszei
MARY wagi pod osobistym ma
dzorem samego Eiffla i jego ziecia,
pana Sulles'a. w miare wznosze.
MIA sic gmaehu, sztuki dvstaricza-
ne z lSuznic ~podnoszono wyzej i