Wiarus. (Winona, Minn.) 1886-1893, 1888-12-20
PQLACYv RRAzYLLI
(List znanego drukarza pc

skiego p. Karola Szulca).
Prospekt Wurusa u BrasyM
- ten, ktory moi znajcmy ziomek
p. Wlelewski postal, to 9" sam W
tutejszej n.emleckiej drukarni u
ustawi}em i ~jeszczc Is Milr. "a
druk i papier zap}acifem "a 1000
exemplary, lecz akcentowych ma
szych gtosek tam NE by}o, musia-
lem wiec pc wydrukowaniu ma
kazdym egzemplarzu akcenta do
pisywat, przesz&o 20 ray kazdy an
kusz podopisvwat - by}a to wiec
mozolna praca i to miedzy lud
rozda}em - ale COZ, gdy ksiadz
milczy. to ~wszystko milczy!
Chotbym by} gazette chciaf Wy
dawaG i W innej drukarni druko-
wac kauai, to W zadnej tn naszych
akoent6w ME maya, ami brazyllan
skie, ana niemieckie d%rukanle,
vice tax 1atwo tn ME idzie, jak w
Europic!
Chcac wlec gazette polsAa tn
wydawat, to trzcba juz w}asna
kompletnq drukarnia za}ozyt, ana
to potrzcba juz sporo tunduszu, o
czem hlizsze wyjasnienie W do}a-
%czonej mel odezwie, ktdrej 2O00 eg-
zemplarzy i tIlez kwitow " kra-
kowie drukowaI kazaiem, 90 mnie
take do 80 Mill .isow kosztuje i
mic z tego, mole s%taranie spe}z}o
ma niczem.
Szanowny ReSaktor w hume
re So swojej gazety, pod tytulem
Wiarus u Bra5ylii, dziwi sic, re a
bonament ma mole przysz|a gazette
wynosi6 ma kwartalnie jeden i
poi Milreisa to jest, prawda,
wedle europejskiego pojecia 3 Mar
XII, lecz wedle tutejszego ieno lyle
macy co ami jedna poi Markl!
- j wszyscy sic tn nawet dziwili,
czy ia "a taka niska cene bede
m6g} wyjst ma koszta, DO tutejsze
gazety niemieckie i portagalskie, co
take tylko raz ma tyd1'eh wycho-
dza, maja znacznie wyzsze ceny
abonamentu! - A ola czego to?
Pozwole sobie 10 Szanownemu Re-
daktorowi w krotkosci wyt}uma-
czyt.
Prawda, re wedle znanei war
tosci nieustannej ma jeden Milreis
wa tosci lyle co jeden renski au-
%stryacki, ale tn jeden Milreis PREY
kazdym zakupieniu ami lyle ME
ma wartosci, co l Marka w Mem
czech - poniewaz jest tn wszyst-
ko b%ajecznie drogie. Para kamaszy
zwyk4ych kosztuje 10 Milreisdw, a
nieco lepszej roboty Is Milr., a Cd
zrobienia ub;oru, jezeli ma bytdo-
brze zrobione, p}aci sic krawcowi
IS do 80 Mir, e d Ynie ty l.
k "a s marob o g! Do te-
90 trzeba dac wierzch, p%odszewke
i navel guziki! - Naturalnie par
tackle roboty ola chlop6w SO tan
$40 - p}aci sic tylko 10 Mir. cd
roboty, III jest drogi Land!
Jeden Aimnier, 80 kilo zyta ko-
sztu1e : do 5 Mir.
32Klo kartofl 4Milr
80 Klo Milii czyli
kukurydzy 5 do 6 Mir.
Ia jeden litr bardzo lichego
mIeka p}aci sic 200 Rels6w = r6-
VIVA sic 40 fenygom, i tax jest re
WsZystkiem!
Ia llche mieszkanie handlowe
w miescie pFaci sic miesiecznie
so do 100 Milreis6w czyli 100
d 200 Marek m lie S G c z
n i e! Ia te cene MONA juz pc
hrabiowsku sobie mieszkac W Eu-
ropie! a tn So same liche dom
XII 2 desek i lepianki lub na jedne
cegfe murowane, TAX IL wiatr
przez wszystkie szpary przewiewa
rozneml tonaml.
Ia tuzin jaj p}aci sic 600 Rel
sow czyli 80 waszych centow.
Jeden metr najlichszej kartu-
ny kosztuje 500 Rs. czyli % CEN
tow.
MESA tn innego ME ma jak
tylko wo}owe i w,eprzowe a kosz-
tuje funt $50 Reisow czyli 80 fe-
nyg6w albo Is cent6w; prawda, re
to Jest ~Jeszcze n%ajtahsze, ale komu
smakuje? Mnie DO ME! Jestto
wszystko W ja}owych stepach pod
go}em niebem dzieh i noe hodo-
wane bydfo, a zatem mieso to Jest
chude i }ykowate, take nedzne,
jakby sic wiory .jad}o, bez mai
mniejszej tresci, to tez mieso Co
ma obiad dostaje. to tylko mole
psy i koty zjadaja!
A wieprzowine to tlzeba sic
obawiat jest, gdyz tn zadnej kon-
troll mad rzeznikami, jak w Euro
pie, ME ma, / moga zabijat jake
byd}o chca dac ludziom zjadac,
a zatem, chocby sic trychiny i we
~, n V.Int,ry, ,V, ~, t,l,, 30 900, J.,