Wiarus. (Winona, Minn.) 1886-1893, 1888-04-19
Nova bednarza HeiSegO
powiedziano ma wlecu
% Koronoo,e, 10 W. rs. Pom.

0AulAO
tn d. S spowodowa}o, zesmy sic
tax licznie z%gromadzili! Czy jaka
ziemska rozkosz? o ME! ale ola te-
go, abysmy sic wspdlnie naradzili,
abysmy sic u%zalili, co las boil, co
nam dolega, co nam "a krzywda
sic dzieje, re zyjemy we wfasnosci,
jakbysmy byli przyb}edami; jak ow
zebrak, kt6ry wyciaga zg}odniafy
swe dfonie a Mkt z przechodniow
miennych i czeretwych ME zwraca
ma niego uwagi, DO ME vie co to
gl6d, ktorego ME pozna} nigdy. Ale
gorszy ,jak gf6d cia}a, jest gfod du-
cha.
Zyjesz w swiecie z roznymi
ludzmi, nauczysz sic roznych je-
zyk6w, ale zadna NOVA do serca
ci ME przem6wi, tylko NOVA o.
czysta. Jezeli ME masz potrzeby mo-
vienna obcym jezykiem, obywasz
sic bez niego, to ME "a
tesknisz "a MIN, ale bez mowy o.
czystej sic ME obedziesz, "a MIA
tesknic bedziesz jak "a ziemia ro-
dzinnq.G16d tel mowy z}amie two
jego ducha.
Jeze}i ME wierzysz,spytaj tego
ch}opca, kt6ry poszed4 i zy} mic
dry obcymi, gdzie ME s}yszaf
dzwieku mowy. Zapytaj tego wy
gnahca, kt6ry zy} w tu}actwie, "a
pytai tego zolnierza, zagnanego W
nieznane strony; zapytaj tego, kt6-
: .ry lekkomyslnie ola polepszenia
swej doll porzucif ziemie ojczysta
"a morze w SWAT poszed} dale
XII, a oni CT powiedzia, jakto kaz-
de pisemko, kazda ksiazke polskaa
gdyby jaka swiatost chowali, ably
choG z martwych liter u%sfyszec sfo-
wa rodzinnej pociechy. A nam g}od
taxi zagraza, chociaz ma %ojczyste]
. znaidujemy sic zlemi.
1 tax to kazdy z mas to czuje,
tboc kazdego z mas jeden ten
: sam clos dotknaF, a osobliwie tych,
ktorych to dzlatwa oddana jest ma
passive terazniejszego germanizo-
wanna.
A dowodem tego jest, re die
CT nasze gnebione beda nieznanym
i'm jezykiem. Mozola sic ca}emi
miami; a navel spoczynek nocny
sill i'm ME krzepi. Marza eagle
mad zadanien. ,ktdrego ME rozumie-
:ja, popadaja W choroby. lego wszy-
stkiego rodzjuy innoplemniehc6w
ME doznaja, a to ola tego, re ich
dzieci ucza sic tylko W swoim ro-
dzinnym jezyku.
Szanowni s1uchacze! Czy to
niejeden z mas sic spodziewa} ,kie-
dy walcz,} "a wolnost, "a wiel-
kosc ojczyzny niemieckiej we VOL
ME, jaka by4a francusko-niemiec-
ka, re w czasie pokoju bsdzie ME-
pokojony, podczas kiedy inni Gle
szyc sic moga wszelkaa swoboda i
wolnoscia? A my ma kazdym stop
niu many bye og%raniczani? Czy
zesmy sic ME dosyt odznaczyli,
kiedy sam ~slyszafem Cd starszyzny
wojskowej, re z naszymi Pomra-
mi w obec Polakow ME mozemy
sic ~poszczycic, a Jego Ekscelecya
general Hartmann wprost gani}
Pomr6w i mowiF,ze tylko jego ze-
lama brvgada by}a nadewszystko,
ktora on dawniej dowodzi}, kt6ra,
sic sS}adafa z puFku 81 i IA, to
jest z Polakow. A kiedy przy
G~wiczeniu rekrutow Polak6w zapy-
tany by}em: jakzez idzie nauka
.Afemi Polakami? Otto odpowia-
dam, re bardzo dobrze, tylko re
po niemiecku ne rozumieja, a on
mi ma to odpowiada: tylko cierpli-
woscia, DO ia znam ich walecznost
i dobra wole. Jakby nam to by}o
trudno, gdybysmy ich jezykiem
movie mieli.
Ot6z widzicie, kochani bracia,
OTTO many dow6d, re choc taxi
Berlihczyk, a vie jak nasza war
tosc cenic.
l coz edebralismy "a to? Otto
odebralislny jedne druga pamiat-
ky (%wskazujac ma medele), a trze-
40 80. l. .~,,+I, IT,, I,~