Wiarus. (Winona, Minn.) 1886-1893, 1888-05-31
Il / e..
Cd czasu, gdy ksiqze Bismarck


kopolsce, Prusach Zachodnich i ma
szlasku zaczeto krzyczet o 2
paczy, oczywiscie, g}ownie wsrod
mas, ma takie bezprawia ale ma
10 kto, a publicznie Mkt ME zwro-
Gil ma to uwagi, re. do tego, co
ksiaze Bismarck robi, sami polacy
przez d}ugi GAS grunt przygoto-
wywali. Szlachta polska W Poznah-
skiem i Prusach Zachodnich, W
czasach porozbiorowych, odegra}a
smutna role w piracy s%po}ecznej i
ustepowa}a dobrowolnie z pozycyi
prusakom krok "a krokiem, az re-
sz4a dis do tego, re tie resztki
MONA wyrzucit Z siedzib ojczys-
tych.. w chwilach gorqcych ME
brak ;ej by4o patryotyzmu, poswie-
cenia, o6ary ale W zyciu spo-.
kojnej polityki narodowej, zabra-
k}o jej wszystkiego tego, z czego
rosnie si}a odporna. q wyjqtkiem
kilkunastu nazwisk, nalezqcych do
starszei generacyi, skt6re piekne
zajmuja miejsca ma kartach ostat-
mich piracy polskiej - najm}odsza
generacya polska W Poznanskiem
i Prusrch Zachodnich, chociaz sic
bynajmniej, ME wynarodowifa, ale
sill do piracy kierunku interesow
/ polskich ME przysporzy}a wcale,
\ albo talk ma1o, re niema sic Z czem
/ liczyc...
. ,,Szlachcic ma zagrodzie, rowny
wojewodzie", w znaczeniu najzwY-
klejszego zyciowego pojecia: mig
die ME miaf takiego zastosowania,
jak w Poznahskiem i Prusach Ia
chodnich... Ten, ktory mia} wielki
maiatek ziemski, i szlachcic o jed
nej wsi, dzierzawca, opr6cz r6z-
nicy w mieszkaniu, zyll jednako-
wo: kucharz, piwnica, luksusowe
konie, karty i wspania}e toalety
ola pah...
Najprz6d tedy zjadali prusacy
najmniejszych, a teraz dogryzaja
najwiekszych...
Mieszczahstwo polskie w Poz-
nanskiem i Prusach Zachodnich,
biorac rzecz trzezwo, ME stanowi
zadnej silly narodowej takiej, ktd-
raby przecistawit MONA byfo wy
pierajacej sile wroga - lekliwa to
garstka, rozsiana pc roznych kqtach
- wielu z niej zaleznych i maja-
cych z tego powodu rece zwiazane
i usta zamkniete ma k}6dke, wielu
powszednie troski przygniataja heb
do ziemi, a reszta, podeklamuja ma
zebraniach, pogadaja ia wiecach,
zatahcza mazura, zaspiewaja kra-
kowiaka, napija sic piwa, pomodla
sic w kosciele z ksiazki polskiej
= i ma tenn sic GAIA robota kohczy
ola cel6w og6lnych..
Jedyny teatr polski w Pozna-
niu, gdyby ME zbierane sk}adki z
ca}ej Polski, ME by]by W stanie
egzystowa6, a przeclez do czterech
miliondw jest tam polakdw, i te
.cztery miliony ME moga utrzymac
tax waznej instytucyi %narodowej
ma kresach, jak teatr polski...
w literature i sztuce, a raczej
W ich dorobku pc wypadkach
1868 roku, Poznahskie i Prusy
zachodnie, z wyjqtkiem jednego
dziennikarstwa i to przewaznie lu-
dowego, udzia}u ME bierze, DO
nazwiska takie jak: D%zia}yhski,
Marcink6wski. Moraczewski, Kaz-
mianowie, Cegielski, C~ieszkowski,
Llbelt, Notify, MarclnkowsN, Ber-
wihski, Jarochowskii kilku innych
} do m}odszej %generacyi piszacych
ME naleza = jeden, jedyny powie-
sciopisarz z lat ostatnich, 0 istot-
nym talencie, Choinski, z Poznah-
skiego, oddawna przeni6s} sic do
Warszawy.
Pozostaje lud wiejski. To jest
prawdziwe jadro, ma ktdrem spo-
czywa GAIA p%olskosc W Poznan-
skiem i Prusach Zachodnich. Lud
ten jest, bez watpienia, lepszy pod
wzgledem moralnym i wyrobienia
politycznego Cd ludu W innych
ziemiach polskich, ale do tego ME
przyczyni}a sic, AMI szlachta polska
II, p~oypo nCEion, opi p,iocycyauct yvo