Koralayn

Koralayn(ing.Coraline) — 2009-cu il ABŞ istehsalı stop-motion, dark-fentezi, qorxu animasiya filmi. Nil Geymanın eyniadlı əsəri əsasında "Laika" studiyası tərəfindən ekranizasiya olunmuşdur. Cizgi filmOskar mükafatınanamizəd olub.Amerika Kinematoqrafiya İnstitutu2009-cu ildə"Koralayn"a "İlin ən yaxşı filmi" adını vermişdir.Dünya üzrə filmin ümumi gəlirləri 124 mln dollar təşkil etmişdir.
Koralayn Cons valideynləri iləÇəhrayı sarayadlanan bir köhnə evə köçür. Valideynləri öz işləri ilə çox məşğul olduğundan, Koralayn darıxır və özünü hər hansı bir işlə məşğul etmək məqsədilə ev və onun ətrafını tədqiq etməyə başlayır. Beləliklə o cənab Bobinski adlı ekssentrik rus akrobatı və siçovulların baş məşqçisi, məcburi iki təqaüdçü aktrisalar - Miss Spink və Miss Forsibl və ağzıboş oğlan Vaybi ilə tanış olur. Bir gün Koralayn evdə gəzişərək pəncərələri və qapıları sayarkən kərpic ilə daxili doldurulmuş, qədim gizli qapı aşkar edir. O gecə Koralayn öz yuxusunda siçanların köməyi ilə həmin qapını açaraqparalel dünya, yəni «Digər» dünya adlannan bir yerə düşür. Orada o, onun «Digər» ana və atası olduğunu öyrənir, onların gözlərinin yerinə düymələr var idi. Onun real valideynlərindən əsas fərqi - bu versiyaların həmişə onun üçün vaxt ayırırması, həddindən artıq mehriban və qayğıkeş olmasıdır və bütün bu sevgi və mehribanlığı görən Koralayn real dünyaya qayıtmaq istəmir.
Coşğulu Koralayn hər gecə digər dünyaya səfər edərək, oradakı qonşularla tanış olur və vaxtını çox yaxşı keçirir.
Səfəri zamanı Koralayn burada təhlükənin olduğunu xəbərdarlıq edən, danışmaq qabiliyyətinə malik qara pişik görür, lakin Koralayn pişiyin sözlərinə çox elə diqqət vermir. Üç gecə sonra, «Digər» ana Koralayna burada əbədi qalması üçün gözlərinə düymələri tikməyə icazə verməsini təklif edir.  Qarışıq bir hiss və bir qədər qorxu ilə Koralayn bu təklifdən imtina edir və qayıtmaq istəyir, o tez öz otağına qaçaraq tələsik halda yatmağa çalışır. O düşünür ki, oyandıqda o yenə öz real dünyasına qayıdacaq, lakin bu belə olmur. O ayağa qalxaraq «Digər» ananın yanına gedir və onu öz dünyasına qaytarmağı istəyir. Beldam bundan əsəbləşir və Koralaynın yüksək tonla danışdığına görə üzr istəməyi əmr edir. Koralayn «Digər» ananın onu real ana olmadığını deyəndən sonra, Beldam üzdən dəyişilir: üzü və bədəni arıqlayır, dırnaqları uzanır. «Digər» ana onu güzgünün dalında yerləşən otağa ataraq, onun bir müddət orada qalacağını deyir. Güzgünün dalında yerləşən otaqda Karolina 3 kabus-uşaqla tanış olur. Onlar əbədi əyləncə üçün öz gözlərinin çıxarılaraq yerinə düymələrin qoyulmasına razı olduqlarını deyirlər. Lakin Beldam onları aldadır və gözləri ilə birlikdə, onların həyatını da əlindən alır. Kabus uşaqlar Koralayna xahiş edirlər ki, o onları xilas etsin və Koralayn razı olur. 
Digər Vaybinin köməyi ilə, Koralayn öz real dünyasına dönə bilir. Evdə, Koralayn valideynlərini tapmır və bu zaman pişik onların «Digər» ana tərəfindən düzəldilmiş kuklalarını aşkar edir. Koralayn anlayır ki, Beldam onun valideynlərini oğurlayıb. O yenidən pişiklə birgə paralel dünyaya qayıtmağa qərar verir.
Pişiyin məsləhətindən sonra, Koralayn «Digər» anaya oyun oynamağa təklif eləyir. O, digər ana ilə pari imzalayır: əgər Koralayn öz valideynlərini və kabus uşaqları bu oyunda tapa bilməsə, o  əbədi olaraq digər dünyada qalacağını və öz gözlərinin yerinə düymələri tikməyə icazə verəcəyinə söz verir. Bu oyunda Koralayn qalib gəlir - o 3 kabus-uşaqların gözlərini tapır. Koralayn onun valideynlərin şüşə qabda həbs olunduğunu öyrənir. Pişik, digər ananın üstünə atlanaraq onun düymə gözlərini çıxarır. Koralayn isə bu məqamı istifadə edərək, şüşə qabı götürür və real dünyaya qayıda bilir. 
Gecə Koralaynın yuxusuna 3 kabus-uşaq qəlir. Onlar onun təhlükədə olduğunu xəbərdarlıq edirlər. Axı paralel dünyanın qapısı hələ bağlanmayıb və «Digər» ana  bu yolla real dünyaya daxil ola bilər. Çox çətin mübarizədə, dostu Vaybinin köməyi ilə Koralayn açarı quyuya ataraq həmişəlik olaraq «Digər» dünyanın qapısını bağlaya bilir.
Özünün maksimal yüklənmə müddətində, film 450 insanın, o cümlədən 30-35 animatorun və «Rəqəmsal Dizayn Qrupunun» dizaynerlərin, həmçinin 250-dən çox texniki personalın və layihəçilərin gücünü özündə birləşdirirdi. Təkcə kukla qəhrəmanların qeyimlərin tikilməsi, onların sviterlərinin insan saçı qalınlığında toxuculuq iynələri ilə əllə toxunması üçün ayrıca bir komanda üzvləri yığılmışdı.
Çəkilişlər 13 min mərazidə düzənlənmişdi,. Çəkiliş pavilyonu 50 epizodik hissəyə bölünmüşdü, onların hər biri isə 150-dən çox yığma kompozisiyanı özündə birləşdirirdi. Kompozisiyalar içərisində 3 viktorian malikanəsi, 12 metrəlik alma bağı və Eşlend şəhərinin (Oreqonştatı) modeli var idi.
Filmdə çox minimal kompüter qrafikası istifadə olunmuşdu, o da qəhrəmanların üzündəki tikişləri yığışdırmaq və kuklaların kadrda saxlanılması üçün istifadə olunmuşdu. Filmdə duman səhnəsi əsl ağ dumanın video çəkilişidir. Kompüter qrafikası ilə həmçinin paralel dünyanın pikselləşməsi, onun dağılıb yenidən yaranması səhnəsində də istifadə olunmuşdu.
Kukla qəhrəmanların üz cizgilərini və mimikalarını daha da realistik göstərmək üçün kukla fraqmentlərin bir-birini izləmə texnikası istifadə olunmuşdu. Ümumilikdə isə filmdə 15 mindən artıq fərqli mimikadan istifadə olunmuşdu.
Koralayn kompüter qarşısında oturub işləyən atasının yanına gələndə, o özünün kuklasını qutunun kənarına tullayır, belə ki kuklanın qolu bir az sallanır. Lakin ardınca kuklanın öz yerini dəyişdiyini görmək olar.
Koralayn öz «Digər» valideynləri ilə şam yeməyi yeyərkən əvvəlcə boşqabın yanında nektar üçün boş stəkan, su üçün isə dolu badə görmək olar. Amma daha sonra su ilə dolu badə yarıyacan boşalır (Koralayn su içməmişdi, çünki bu vaxt oyuncaq qatarın ona sous gətirməyinə baxırdı). Daha sonra isə kartof püresindən bir qaşıq yedikdən və «Digər» anaya kompliment etdikdən sonra, onun yanındaki su qədəhinin ümumilikdə harasa itdiyini görmək olar.
Bir çox amerikalının fikrincə, mister Bobinskinin evi üzərində asılan bayraqMonteneqronundur. Lakin bu doğru deyil. Monteneqronun bayrağı qırmızı rəngdə olmaqla, onun mərkəzində Monteneqronun gerbi əks olunub. Monteneqronun gerbində ikibaşlı qartalın mərkəzində şir var, Rusiya gerbində isə əşdahanı oxla yaralıyaraq onu məğlub edən gümüşü atlı təsvir olunmuşdu. Həmçinin mister Bobinskinin qapısının yanında, üstündə "Сыр" (yəni pendir) yazısı olan qutular vardır, məhz elə bu onun rus olduğunu sübut edir.
Koralayncizgi filmindən olan musiqi, rəqəmsal formatda3 fevral2009-cu ildə«E1 Music» studiyasında yazdırılmış və24 fevral2009-cu ildəsatışa buraxılmışdı. MahnılarfransızbəstəkarıBruno Kuletərəfindən tərtib edilmişdi.
Ümumilikdə "Koralayn"a amerikalı kinotənqidçilər müsbət rəy verdilər.
2012-ci ilin aprel ayında Rotten Tomatoes saytı tərəfindən 89%Təsdiq edilmiş freşsəs qazanmışdı.Metacriticisə ümumilikdə müsbət qiymətləndirərək, ona 100 baldan 80-i vermişdi.Devid Edelşteyn filmin "həqiqətən də nağıl" olduğunu, lakin bununla belə filmdə "daha çox tarix, nəinki ekstaz almaq olduğunu" demişdi:
«Media by Numbers» kinobiznes analitiki Pol Derqarabetyanın fikrincə, həftə ərzində film 16 milyon dollar ABŞ-də, bütün dünya üzrə isə 192 milyon dollar əldə etmişdi. Filmin çıxışından əvvəl isə, Derqarabetyan hesab edirdi ki, «Laika» kompaniyasının çəkdiyi bu film prokatlarda 10 milyon qazanarsa «doğrudan da çox sevinər».
Koralaynın azad olmuş kabus-uşaqlarla görüşü zamanı verilən animasiya edilmiş fon, Vinsent Van Qoqun«Ulduzlu gecə»rəsmindəki gecə səmasına çox bənzəyir. Proyektin Baş rəssamı Tadahiro Uesuqi beləliklə rejissorun qeyriadi fikrini reallaşdırmışdı.Henri Selik özü bu haqda intervyuların birində qeyd edir:
Filmdə əsas mövqe tutan və süjetlərin əsas cərəyan etdiyi yer əlbəttə ki Çəhrayı Saraydır. Çəhrayı saray viktorian üslubunda inşa etdirilmiş böyük malikanədir və Eşland yaxınlıqda (Oreqonştatı), çox zaman dumanlı və çiskin yağışlı yerdə yerləşir. Bu bina bir ailə üçün inşa etdirilmişdi, lakin sonralar 3 hissəyə bölünərək (binanın mansardı, beletaj və binanın 2-ci və 3-cü mərtəbələri) satılmışdı. Koralaynın atasının dediyinə görə, malikanənin 100-ə yaxın yaşı var. 
Vaybinin nənəsi Çəhrayı sarayın sahibidir. Lakin o yaxınlıqda yerləşən digər evdə məskən salıb, bu da evdə baş verən mənfi hadisələrlə əlaqədardı. Vaybi nənəsinin uşaqlı ailələrə evi kirayə vermədiyini və Cons ailəsində Koralayn olduğunu bilən nənə necə bu evi onlara kirayə verməyə razı olduğunu da anlamadığını deyir.
Koralayn kabuslar ölkəsində animasiya filmininveb-saytıözündə tədqiqedici interaktiv oyunu birləşdirir. Oyunçu bu sayta Koralaynın dünyası ilə yaxından tanış ola bilir. Sayt 2009-cu ildə «Ən yaxşı Qrafik simvolların istifadəsi» kateqoriyası üzrə «Şəbəkə Mükafatı» almışdı.
16 iyun2008-ci ildə«D3Publisher America» şirkəti Koralayn animasiya filminə əsaslanan yeni videooyunun yaradılmasına start verildiyini açıqlayır.«Wii»və«PlayStation 2»üçün oyunun yaradılması və təkmilləşdirilməsi «Papaya Studio» studiyasına,«Nintendo DS»üçün isə «Art Co.» studiyasında gerçəklənmişdi. Videooyunlar27 yanvar2009-cu ildəcizgi filmin ekranlara çıxmasından bir müddət sonra satışa buraxılmışdı.
Film ABŞ-də həm DVD-də, həm də Blu-ray-də iyulun 21-də Universal Studios Home Entertainment şirkəti tərəfindən satışa çıxarılmışdır. Filmin 3D versiyası 4 dənə yaşıl anaqlif görüntüyə həssas 3D eynəkləri komplektində satılırdı.CoralineBöyük BritaniyadaDVD və Blu-ray versiyada12 oktyabr2009-cu ildəburaxılmışdı.
İlk uik-enddə film 1,036,845 dənə satılmış, ümumi gəliri 45 milyon$təşkil etmişdi. Film prokatlarda satış miqdarına görə №1 film elan edilmişdi.
Filmin rejissoru Henri SelikinMTVkanalına verdiyi intervyuda o «Koralaynın davamı üçün hər zaman variant olduğunu və Nil Geymanın əsərlərindən yenə nəsə çəkmək arzusunda olduğunu» açıqlamışdı.