Suran Mbah Demang

Suran Mbah Demanginggih punika salah satunggaling upacaratradhisiing wewengkon DhusunModinan, KalurahanBanyuradèn, KapanéwonGamping, KabupatènSleman,Ngaygyakarta.Upacara adat ingkang sampun lumampah atusan taun punika, kasunyatanipun taksih tetep narik kawigatosanipun para sanak kadang saking tlatah pundi kémawon.
Ki Demang Cakradikrama punika satunggalingdemangingkang gentur tapanipun (agung budinipun), perbawa ingkang inggil, dipun kurmati déning kulawarga lanbebrayansakiwa tengenipun. Salah satunggaling wujud lampah keprigelan ingkang dipun tindakaken inggih punika siram naming setaun sepisan, saben tanggal 7Surawanci tengah dalu.Sisatoyasiram Ki Demang dipendhetputra-wayahlan sanak-sedhèrèk kanggé nyuwun berkah. Ngantos sapunika tradhisi taksih ajeg dipun lestantumaken lan kathah warga masarakat ingkang dhèrèk ndedonga nyuwun restu kanthi mendhet toya saka sumber ingkang kanggé siram Ki Demang Cakradikrama. Ki Demang puniiku putranipunBekelCakrajaya. Ki Demang nama alitipun Asrah lan kondhang sanget nakal. Déning bapakipun, Asrah dipun pasrahaken dhatengDemangDowangan, ingkang maringi jejibahan angonkambanganlan padoskajengsatunggal iket saben dinten. Rikala kondur, Asrahtapawonten ing dalemipun tukang cuci ngantos sewulan. Rikala tapanipun sampun dumugi setunggalwulan, kathah ingkang mastani Asrah sampun séda ing pertapan. LajengtutukipunAsrah dipun tètèsipathicair, lan pathi cair kasebat dipun unjuk déning Asrah, lan nyatanipun Asrah panci taksih gesang.Wonten ingpadhépokan, Asrah nyumpena kepanggihtiyangkalih nganggébusanakajilan tiyang kasebat maringibukualit. Sasampunipun cekapsemadi, Asrah madosi buku kasebat lan tinemu inglèpènBedhog. Asrah dados tiyang ingkang kuwasa, saged nyabrang kali Bedhog ingkang kebanjiran, malah saged numpes paradurjanaingkang asring ngrisakkebonWalandi.
Wiwitanipun sakingsayembaraing tlatah Dowangan kanggé mbasmi kadurjanan ing sakiwa tengenipun Kali Bedhog lan Kali Bayem lan ingkang menang dadosmandhorkebon.Asrah rumaos tertantang senajan kathah tiyangng ingkang mangu-mangu. Amargi kasil, Asrah dipun angkat dados mandhor perkebunan. Ing mangsa rendheng dangu, kathah kebontebuing wewengkon Demak Ijo dadosgaring. Saking panyuwunan ingkang kagunganpabrikgéndhising sayembara, Asrah ngawontenaken pagelaranringgit wacucaling tengahsabinlan nyuwun marangGustiKang Maha Kuwasa supados maringi toya kanggé parataniingkang keluwèn lan mimpang sayembara. Nalika jejer “gara-gara”jawahderes tigangdintentigangdalu, satemah tlatah-tlatah ingkang waunipun garing dados kathah toyanipun, lantanemantebu thukul malih. Pungkasanipun Asrah dipun angkat dados demang pabrik ingkang ngawasi kebon pabrik gendhis ing wewengkon Demakijo.
Sasampunipun dados demang, Asrah gantos nami Cakradikrama, naminipun Ki Demang Cakradikrama.Sedaya kasilipun Ki Demang punika amargi tumindakipun ingkang nggatosaken, inggih punika boten dhaharsarem, lan sabensontennindakaken semedi bisu ing sakiwa tengen griyanipun. Kajawi punika Ki Demang ugi siram setaun sepisan, inggih punika saben dalu sadèrèngipun tanggal 8 Sura ingsumurwingking griyanipun.
Ki Demang kondhang minangka tiyang ingkang tansah ngutamakaken kepentingane tiyang sanès, lan tansah nyedhiyakaken dhaharan kanggé tamu ingkang rawuh wontendalemipun. Tradhisi paring dhaharan puniki lajeng dipun lestantunaken déning turun temurun ingkang dados tradhisikendhiijo ingkang isinipunsekulgurih mawi lawuhipun ingkang awujudketantholo langudhanganingkang dipun wungkus nganggéklarasutawironpisang. Kajawi punika Ki Demang ugi paring pitedah dhateng anak-putunipun, “Luwih becik iku mènèhi tinimbang diwènèhi”, “Tangan kuwi becik mengkurep timbang mlumah”, “Sapa kang muwuhi bakal ditambahi, lan kang nyuruni bakal disuda” kanggé maringi raos pangayoman dhateng tiyang-tiyang ing sakiwa tengenipun.
Kados naminipun, Suran Mbah Demang dipun wontenaken ing wulan Sura. Wulan Sura minangkarembulanénggal ingpananggalan Jawi. Suran Mbah Demang dipun wiwiti ing wanci siyang, tanggal 7 Sura saben taun kanthi mbagèkaken KendhiIjemmarang para rawuh sasampunipun siyang tanggal 7 Sura ing sakiwa tengenipunpendhapiMbah Demang.Acara lajeng maostahliling pendhapi lansesajèningpesareyanMbah Demang ing wanci siyang. Prosèsi inti dipun wiwiti ing wanci dalu watawis jam 21.00 WIB kanthikarnavalkawiwitan saking Padhepokan Patran Éyang Ki Juru Permana, juru nujumkaraton Mataram, dhatengng Balé Mbah Demang. Antawisipunpusakakasebat inggih punikaKyai Blencong,Bendhé,tumbaklanSerat Ambiyaugi poto Mbah Demang Cakradikrama lan poto Éyang Ki Juru Permana Patran Barisan kirab pusaka dumadi saking barisan cucuk lampah, sesepuh trahJodhangsesaji,gunungan, sabregadaprajuritpadhépokan patran lankagunansalawatan. Sasampunipunkarnaval, watawis jam 23.00 WIB, prosèsi kalajengakenShalawataning pendhapi lanSrokal(siram Jamas Trah Mbah Demang) wonyen ing sumur petilasan Mbah Demang.Sasampunipun siraman trah rampung, lajeng gantosan para rawuh sami rebat biyada saperlu badhe pados toya suci amargi kepéngin pikantuk katentreman ing panggesanganipun lan katentreman ing kaluwarganipun.