Getih

Getihtéh nyaétajaringansumebarnu mangrupa cairanplasmajeungsél(sél getih beureum,sél getih bodas,platélét). Istilah médis nu patali jeung getih biasana sok maké émbohan/awalanhémo-atawahémato-, tinakecap Yunani"haima" nu hartina "getih".
Fungsi utama getih nyaéta pikeun ngasupan zat-zat gizi (oksigén,glukosa), unsur-unsur pangganti jaringan sarta miceun runtah (kawaskarbon dioksidajeungasam laktat). Getih ogé jadi patalimarga sél-sél (leukosit, séltumorabnormal) sarta rupa-rupa zat (asam amino,lipid,hormon) antukna bisa diangkut antarjaringan jeung antarorgan. Gangguan kana kandungan atawa sirkulasi getih bisa ngabalukarkeun karuksakan/gangguan jaringan.
Getih diwangun ku sababaraha rupakorpuskel/sél;unsur bentukanieu ngawengku kira 45% tina getih. Sésana mah mangrupaplasma getih, cairan semu konéng nu jadi média cair getih. Dina kaayaan normal,pHgetih artéri téh 7,40. Pikeun babandingan, getih dina sakujur awak manusa téh 7% tina beuratna[1]Archived2006-02-19 diWayback Machine, antukna jalma sawawa umumna dieusi getih 5 léter (2,7-3 léter mangrupa plasma). Mun digabungkeun, lega buengeut éritrosit dina anatomi manusa téh sarua jeung 2.000 kali lega pakulitan luar manusa.
Sél-sél nu ngeusi getih:
Plasma getihtéh mangrupa leyuran nu ngandung 96% cai, 4%protéinplasma getih, sarta bahan renik lianna, di antarana
Sakabéh komponén getih di luhur ngabentukcairan non-Newtoniannu pasipatan alirna unik luyu jeung wangunan saluran getih.
Sél-sél getih dijieun dinasumsum tulang, dina prosés nu disebuthématopoiésis. Komponén-komponén protéin dijieun dinaati,hormonnadihasilkeun kukelenjar éndokrin, sedengkeun fraksi cairna dikokolakeun kupeujitjeungginjal.
Sél-sél getih didegradasi kulimpajeungsél Kupfferdina ati. Ati ogé boga tugas méré sihan protéin jeungasam amino(ginjal ngasékrésikeun protéin-protéin leutik kanaurin). Umur hirup éritrosit umumna nepi ka 120 poé, nu salajengna sacara sistimatis diganti ku éritrosit anyar nu dihasilkeun tina prosés hématopoiésis.
Oksigénasi getih diukur kutekenan parsialoksigén. Oksigén sacara kimiawi 98.5% kabeungkeut kuHémoglobin(Hb). Ukur 1.5% nu leyur sacara fisik. Molekul Hb mangrupa alat angkut oksigén dina mamalia sarta sababaraha spésiés lianna.
Iwalartéri pulmonaljeungumbilikkatut vénana,artérimawa getih nu ngandung oksigén ngajauhan jantung ka sakujur awak ngaliwatanarteriolajeungkapilér, tempat diserepna oksigén. Sabalikna,vénulajeungvénamawa getih nu geus teu ngandung oksigén balik deui ka jantung.
Dina manusa jeung mahluk nu maké hémoglobin lianna, getih nu ngandung oksigén téh warnana beureum burahay, sedengkeun nu teu ngandung oksigén warnana leuwih kolot, beureum ati, nu bisa katempo nalika donor getih nu disedot tina véna. Mun ditilik ti luar, saluran getih nu ngageleng handapeun kulit awak urang katémbongnabulao[2].
Dinainsékta, getihna (sebutananahémolimfa) teu ngangkut oksigén (lawang nu disebuttrahéabisa ngasupkeun oksigén ti luar maké prosés difusi langsung ka jaringan). Getih insékta fungsina ukur mindahkeun gizi ka jaringan sarta miceun produk sésa.
Dina sababarahainvertebrataleutik kawas insékta, oksigén langsung leyur dina plasma. Sato nu leuwih badag ngagunakeunprotéin réspiratori pikeun ngaronjatkeun kapasitas ngangkut oksigén.Hémoglobinmangrupa protéin réspiratori nu paling umum aya di alam, sedengkeunkrustaséajeungmoluskangagunakeunhémosianin(bulao, ngandungtambaga).
Dina lolobana invertebrata, protéin pangangkut oksigén ieu téh leyur dina plasma getih, béda jeung vertebrata nu bogasél getih beureumnu hususon ngakut oksigén (antukna ngaronjatkeun daya angkutna tanpa ngarobahviskositasatawa ngaruksak organ panyaring getih kawasginjal.
Nalika getih artéri sistemik ngalir dina kapilér, lumangsung difusi CO2ti jaringan kana getih. Sawaréh (lolobana) aya nu leyur na getih (dina bentukbikarbonatjeungion hidrogén), sawaréh deui aya nu ngahiji jeung hémoglobin jadikarbamino hémoglobin.
Déoksihémoglobin (hémoglobin nu geus ngaleupaskeun oksigén) boga fungsi séjén, nyaéta pikeun ngabeungkeut ion hidrogén; déoksihémoglobin mibanda afinitas éléktron leuwih luhur batan oksihémoglobin.
Tekanan getihjeunguji getihmangrupa papanggihan diagnostik pangilaharna dipaké pikeun mariksa getih jeung kaayaan umum awak.
Baca ogépanyakit getih
Gangguan sirkulasi jeung kandungan getih mangrupa sumber rupa-rupa panyakit.
Transfusi getihmangrupa terapi getih sacara langsung. ku sabab aya rupa-rupagolongan getih, getihdonorjeung nu rék narimana kudu sarua (transfusi getih nu golonganana béda bisa ngabalukarkeun komplikasi anu parna).
Produk getih lian nu dipaké (disuntikkeun) nyaéta platélét, plasma getih,cryoprecipitate, sarta konsentrat lieur ah faktor koagulasi khd.