Merkuri (planet)

Merkurivə yaÜtarid—Günəş sistemindəyerləşən ən kiçik vəGünəşəən yaxın olanplanet.Yer qrupu planetlərəaid olan Merkuri Günəş ətrafında ən sürətlə dövr edən planetdir və 88 günə tam bir dəfə dövr edir. Buna baxmayaraq Merkuri öz oxu ətrafında çox yavaş hərəkət edir. 1 Merkuri günüYerdəkeçən 116 günə bərabərdir. Merkuri planetinin təbiipeykiyoxdur. Planetin adıRoma mifologiyasındagəlir, ticarət və xəbər tanrısı hesab olunanMerkuridənqaynaqlanır.
Merkuri demək olar ki, istiliyi qoruya bilməyəcək dərəcədə çox nazikatmosferqatına sahibdir. Bu səbəbdən də gecə və gündüz əvəzlənməsi zamanı planetin səthində kəskin istilik fərqləri yaranır. Merkurininekvatorunayaxın yerlərdə gündüz vaxtı istilik 427°C-yə çatsa da, gecə vaxtı istilik −173°C-yə qədər düşə bilir. Merkurinin qütb bölgələrində istilik həmişə −93°C-dən aşağı olur. MerkuriGünəş sistemiplanetləri arasında ən az meyilliyə sahib olandır. Buna baxmayaraq orbiti ellips formasındadır və Günəş sisteminə daxil olan planetlər içində ən kənarmərkəzli orbitə malikdir. O, Günəş ətrafında orbit üzrə bir dəfə keçdiyi yolu ikinci dəfə keçmir. Planetin orbitinin zamanla daha da kənarmərkəzli olacağı və kənarmərkəzlilik dərəcəsinin hal hazırkı göstərici olan 0,21-dən 0,5-ə yüksələcəyi düşünülür. MerkurininGünəşəən uzaq məsafəsi ən yaxın məsafəsindən təxminən 1,5 dəfə çoxdur. Merkurinin səthi ağır zərbəkraterləriilə örtülmüşdür və bu baxımdanAylaoxşarlığı vardır. Səthində milyard illərdir ki, geoloji aktivlik dayanmışdır.
Merkurinin Günəş ətrafında hərəkəti ilə öz oxu ətrafında hərəkəti 3:2-yə rezonansdadır, yəni Günəş ətrafında hər üç dəfə dönməsi, öz oxu ətrafında iki dəfə dönməsinə bərabərdir.Bu səbəbdən də planetGünəşətrafında iki dəfə dönərkən,Yerdənbaxan müşahidəçi bir gün görmüş olacaqdır.
Merkuri dəVenerakimi Yer səmasında sübh vaxtı və axşamçağı görünür, ancaq gecə görünmür. Merkuri dəAyvə Venera kimi fazalara sahibdir.GünəşəVeneradan daha yaxın olmasında baxmayaraq, üzərinə düşən Günəş işığının cəmi 10%-ni əks etdirdiyindən Veneradan daha az parlaq görünür. Günəşə yaxınlığı səbəbindən MerkuriniYerdənmüşahidə etmək çətindir. Merkurini müşahidə etmək üçün iki kosmik missiya təşkil olunmuşdur. Bunlardan ilki olanMariner-10kosmik gəmisi Merkurinin quruluşu, atmosferi və mühiti haqqında məlumatlar toplamışdır. 2008-ci ilin avqust ayında kosmosa buraxılanMESSENGERkosmik gəmisinin (ing.Mercury Surface, Space ENvironment, GEochemistry and Ranging) vəzifəsi planetin maqnit sahəsi, kimyəvi tərkibi və geologiyası haqqında məlumat toplamaqdır.
MerkuriGünəş sistemindəkidördYer qrupu planetlərdənbiridir. O, qayalıq quruluşu iləYerixatırladır. Merkuri Günəş sistemindəki ən kiçik planetdir. Onun radiusu 2439,7 km-dir.Günəş sisteminin ən böyük iki təbii peyki olanQanimedvəTitanölçüsünə görə Merkuridən daha böyükdür. Merkurinin təxminən 70%-i metal, 30%-i isə silikat materiallarından ibarətdir.Merkuri Günəş sistemində 5,427 g/sm³ sıxlıq göstəricisi ilə 5,515 g/sm³ sıxlığa malik olanYerdənsonra ikinci yerdədir.Əgər cazibə qüvvəsinin təzyiq effekti nəzərə alınmasa, təzyiqsiz sıxlıq Merkuridə 5,3 g/sm³, Yerdə isə 4,4 g/sm³ olardı.
Merkurinin sıxlığı onun daxili quruluşu haqqında nəticə çıxarmağa imkan verir.Yerinyüksək sıxlığa malik olmasına (xüsusən də nüvə) cazibə qüvvəsi təzyiqinin əsaslı təsiri olsa da, Merkuri çox kiçikdir və daxili zonaları təzyiq səbəbindən o qədər də sıxışmır. Buna görə də onun belə bir yüksək sıxlığa sahib olması üçün böyük vədəmirləzəngin nüvəsinin olması lazımdır.
Geoloqlar belə hesab edir ki, Merkurinin nüvəsi planetin həcminin 42%-ni təşkil edir. Misal üçün deyək ki, bu göstəriciYerdə17%-ə bərabərdir. Merkuri haqqında 2007-ci ildə dərc olunan tədqiqat yazısında onun ərimiş nüvəyə malik olduğu qeyd olunmuşdur.Nüvə təqribən 500–700 km qalınlığında olan silikat tərkibli mantiya ilə əhatələnmişdir.Mariner 10kosmik gəmisi və Yerdən aparılan müşahidələrdən əldə olunan məlumatlar Merkurinin təqribən 100–300 km qalınlığa malik olan qabığının olduğunu göstərmişdir.Merkurinin səthinin fərqləndirici bir xüsusiyyəti də vardır ki, səth üzərində yüzlərlə kilometr uzanan bir neçə dar silsilələr vardır. Bunun Merkurinin nüvə və mantiyasının soyuması səbəbindən formalaşdığı düşünülür. Soyuma baş verdikcə qabıq büzülmüş və dar silsilələr formalaşmışdır.
Merkurinin nüvəsindəGünəş sisteminindigər böyük planetlərinin nüvəsində olandan daha çox dəmir tərkibi vardır. Bunun səbəbi bir sıra nəzəriyyələrlə izah olunmuşdur. Ən çox qəbul olunan nəzəriyyəyə görə Merkuri əvvəllər Günəş sisteminin qayalıq maddələrindən olan silikat-metal tərkibli kondrit meteorlarla eyni nisbətdə maddələrə malik idi və indiki kütləsindən təqribən 2,25 dəfə artıq kütləsi vardı.Günəş sistemininilkin dövrlərində Merkuri təqribən kütləsinin 6-da 1-i qədər kütləyə malik olan bir neçə min kilometr ölçüsündə planetlə toqquşmuşdur.Bu toqquşma nəticəsində planetin əsas hissəsi olan nüvə yerində qalsa da, qabıq və mantiyanın böyük hissəsi qoparaq planetdən ayrılmışdır. Oxşar yanaşmayaAyınformalaşması ilə bağlı ortaya atılan Böyük toqquşma fərziyyəsində də rast gəlmək olur.Bu fərziyyəyə görə AyYerinilkin dövrlərində onunla toqquşan təqribənMarsböyüklüyündə olan planetin Yerin qabıq və mantiyasından hissələr qoparması və bu hissələrin Yerin orbiti ətrafında hərəkət edərək tədricən Ayı meydana gətirməsi şəklində meydana gəlmişdir.
Digər nəzəriyyəyə görə MerkuriGünəşinenerji istehsalı sabitləşməzdən əvvəlmolekulyar buluddanmeydana gəlmişdir. İlkin dövrlərində Merkuri indiki kütləsindən iki dəfə daha artıq kütləyə sahib olmuşdur. Daha sonra Günəş ilkin ulduz mərhələsinə daxil olarkən istilik 2500–3500Kelvinə(hətta 10000 Kelvin) qədər yüksəlmişdir.Yüksək istilik səbəbindən planetin səthindəki qaya buxarlaşmağa başlamışdır.Günəş küləyiplanetin səthindən ayrılan qaya buxarını sovuraraq planetlərarası mühitə saçmışdır. Bu səbəbdən də tədricən Merkurinin xarici təbəqələri nazikləşmiş və nüvə planetin həcmində böyük paya sahib olmuşdur.
Üçüncü nəzəriyyəyə görə Merkurimolekulyar buluddanformalaşan zaman yüngül hissəcik və materialları özünə toplaya bilməmişdir.Bütün nəzəriyyələr planetin səthinin tərkibinə əsaslanaraq verilmişdi.MESSENGERvəBepiKolombokosmik missiyalarının qarşısına bu nəzəriyyələrin doğruluğunu yoxlamaq üçün müşahidələr aparmaq vəzifələri də qoyulmuşdu.MESSENGER kosmik gəmisi planetin səthində daha çoxKaliumvəKükürdmiqdarı müəyyən etdi. Belə olan halda Böyük toqquşma və qabıqla mantiyanın buxarlaşması nəzəriyyələri baş verə bilməzdi, çünkiKaliumvəKükürdyüksək istilikdən təsirlənərdi. Bu tapıntıların nəticəsi üçüncü nəzəriyyəyə üstünlük versə də, məlumatların daha dəqiq təhlilinə ehtiyac vardır.
Merkurinin səthi görünüş baxımındanAyınsəthinə oxşayır. Burada da Aydakı kimi genişbazaltdənizləri və ağır zərbə kraterləri vardır. Merkurinin səthində milyard illərdir ki, geoloji aktivlik dayanmışdır. Merkurinin geologiyası ilə bağlı əsas məlumatlar ilk dəfə 1975-ci ildəMariner 10kosmik gəmisinin uçuşu vəYerdənaparılan müşahidələr əsasında ətraflı öyrənilmişdi. Bu vaxta qədər Merkuridaxili planetlərarasında ən az öyrənilən planetdi.Daha sonraMESSENGERkosmik gəmisi tərəfindən aparılan müşahidələr nəticəsində Merkurinin səth geologiyası ilə bağlı yeni məlumatlar əldə olundu. Misal olaraq radiasiya yayan qeyri-adi zərbə krateri kəşf olunmuşdur. Bu krater görünüşü səbəbindən alimlər tərəfindən Hörümçək olaraq adlandırılsa da,daha sonra kraterə Apollodorus adı verilmişdir.
Teleskopla aparılan müşahidələr nəticəsində Merkuri səthindəalbedosufərqli olan bölgələrin olduğu məlum olmuşdur. Merkurinin səthində dar və qırışıq silsilələr,Aydakınabənzər dağlar, düzənliklər, dik yamaclı uçurumlar və vadilər vardır.
Merkuridəki adlar müxtəlif mənbələrdən gəlir. Adların çox az sayda hissəsi görkəmli insanların adları ilə bağlıdır.Kraterlərəöz sahəsində görkəmli olan və başlıca töhfələr verən rəssamların, musiqiçilərin və yazıçıların adları verilmişdir. Silsilələrə Merkurinin öyrənilməsində əməyi olan alimlərin adları verilmişdir. Çökəklik və şırımlara memarların adları verilmişdir. Dağlar fərqli dillərdəki "isti" sözünün qarşılıqları ilə adlandırılmışdır. DüzənliklərəRoma mifologiyasındakıMerkurininfərqli mifologiyalardakı qarşılıqlarının adları verilmişdir. Dik yamaclı uçurumlara elmi tədqiqatlarda iştirak edən gəmilərin adları verilmişdir. Vadilərə radio teleskopların adları verilmişdir.
Merkurinin səthi təqribən 4,6 milyard il bundan əvvəldən etibarənkometavəasteroidlərinağır zərbələrinə məruz qalmağa başlamış və bu toqquşmalarSon dövr ağır toqquşmalarına, yəni 3,8 milyard il bundan əvvələ qədər davam etmişdir.Bu toqquşmalar nəticəsində Merkurinin səthində görünən irili-xırdalı zərbə kraterləri formalaşmışdır.Merkurinin sürtünmə təsiri yaradacaq qədər ciddiatmosferiolmadığı üçün bu proses daha da asanlaşmışdır.Bu müddət ərzində Merkuri vulkanik cəhətdən aktiv idi. Kaloris hövzəsi kimiAydakıbazaltdənizlərinə bənzəyən yerlərmaqmatərəfindən örtülmüşdür.
2008-ci ilin oktyabr ayındaMESSENGERkosmik gəmisinin Merkurinin səthinin mürəkkəb quruluşu haqqında göndərdiyi məlumatlar tədqiqatçılar tərəfindən yüksək qiymətləndirildi. Merkurinin səthiMarsvəAyınsəthinə nəzərən daha heterogendir. Buna baxmayaraq Mars və Ayın səthində də, oxşar yaylaq və bazalt dənizləri vardır.
Merkurinin səthində kiçik kasa böyüklüyündə olan çuxurlardan tutmuş yüzlərlə kilometr diametrə sahib olan zərbə hövzələrinə qədər müxtəlif ölçülərdə kraterlər vardır. Merkurinin bütün bölgələrində həddən artıq sıradan çıxmış qədim krater qalıqları ilə yanaşı, hələ də şüalanmalar müşahidə olunan nisbətən gənc kraterlər müşahidə etmək mümkündür. Merkurinin kraterləri iləAyınkraterləri arasında fərqlər vardır. Merkurinin kraterləri ecekta ilə örtülmüşdür və Merkurinin Aydan daha güclü olan cazibə qüvvəsi səbəbindən kraterlər nisbətən kiçikdir.Beynəlxalq Astronomiya İttifaqınınqaydalarına görə yeni kəşf olunmuş kraterlərə ən azı üç il əvvəl dünyasını dəyişmiş və 50 il məşhur rəssam olmuş şəxslərin adları verilə bilər.
Merkurinin səthində məlum olan ən böyük krater 1550 km diametrə malik Kaloris hövzəsidir.Zərbə o qədər güclü olmuşdur ki, Kaloris hövzəsi yaranarkən lava püskürmələri baş vermiş və kraterin ətrafı 2 km hündürlüyündə konsentrik halqa ilə əhatə olunmuşdur. Kaloris hövzəsinin yerləşdiyi yarımkürədəki mövqeyinə uyğun olan əks yarımkürədəki yerdə Qəribə ərazi olaraq tanınan qeyri-adi dağlıq ərazi vardır. Bir nəzəriyyəyə görə Kaloris hövzəsini yaradan zərbənin səbəb olduğu şok dalğaları planetin səthi üzərində hərəkət edərək əks tərəfdə qabığın qırışmasına və bu Qəribə ərazinin yaranmasına səbəb olmuşdur.Başqa nəzəriyyəyə görə isə Qəribə ərazinin yaranmasına Kaloris hövzəsindəki ecekta səbəb olmuşdur.
Ümumiyyətlə, Merkuri səthində 15 zərbə hövzəsi müəyyən olunmuşdur. Görkəmli hövzələrdən birinin ölçüsü 400 km-ə çatır. Çoxhalqalı Tolstoy hövzəsinin ölçüsü 500 km-ə çatır və onun səthi hamar maddələrlə örtülmüşdür. 625 km diametrə sahib olan Bethoven hövzəsinin də səthi ecekta ilə örtülmüşdür.Aykimi Merkurinin səthi də böyük ehtimallaGünəş küləyi, mikrometeoridlər və kosmik aşınmanın təsirlərinə məruz qalmışdır.
Merkuridə geoloji cəhətdən iki növ fərqli düzənlik zonalar vardır.Bunlardan birincisi kraterlərin daxilində olan düzənliklərdir.İkinci növ olan hamar düzənliklər isə müxtəlif ölçülərdə çökəkliklərinlavailə doldurulması nəticəsində yaranmışdır vəAydakıbazaltdənizlərinə oxşayır. Xüsusilə də, Kaloris hövzəsinin ətrafı geniş ölçülü halqa ilə əhatələnmişdir. Aydakı bazalt dənizlərindən fərqli olaraq Merkurinin krater içində yerləşən düzənlikləri ilə hamar düzənliklər eyni albedoya malikdir. Bütün xüsusiyyətlərinin vulkanik olmamasına baxmayaraq yerləşməsi, quruluşu və yuvarlaqlığı vulkanik mənşəli olmasını deməyə əsas verir.Merkurinin bütün hamar düzənlikləri Kaloris hövzəsindən əhəmiyyətli dərəcədə gec formalaşıb. Kaloris hövzəsinin səthində geoloji olaraq ayrı dövrlərə aid mərtəbəli yerlər vardır. Bura çoxbucaqlı naxışlı silsilələr və qırıqlar tərəfindən hissələrə ayrılmışdır. Bunların vulkanik lavalar yoxsa zərbənin gücü səbəbindən formalaşması məsələsi dəqiq deyildir.
Merkurinin səthinin qeyri-adi xüsusiyyətlərindən biri də düzənliklərdə çoxlu sayda çarpaz qırışıqlıqların olmasıdır. Bu qırışıqlıqların Merkurinin daxilinin soyuması nəticəsində səthin büzüşməsi səbəbindən yarandığı düşünülür. Qırışıqlıqlar hamar düzənliklər və kraterlər ətrafında da görünür. Bu da onların nisbətən yeni formalaşdığını göstərir.Merkurinin səthiGünəştərəfindənAyınYerdəsəbəb olduğuqabarma və çəkilmətəsirindən 17 dəfə daha güclü təsirlərə məruz qalır.Ay tədqiqat kosmik gəmisi tərəfindən Ay səthində də oxşar relyef formaları müəyyən olunmuşdur.
MESSENGERtərəfindən çəkilən şəkillər nəticəsində Merkuri səthindəki piroklastik axınlara alçaq profilli qalxanvari vulkanların səbəb olduğu məlum olmuşdur.MESSENGER 51 piroklastik axın müəyyən etməyə nail olmuşdur. Bu kəşflərin 90%-izərbə kraterlərininyaxınlığında olmuşdur. Piroklastik axınlar nəticəsində bəzi zərbə kraterlərinin formasının pozulması bu axıntıların qədimdə uzun müddət baş verdiyini göstərir.
Kaloris hövzəsinin cənub qərbində yerləşən əhatəsiz təzyiq bölgəsində diametri 8 km olan və 9 vulkan kraterinə malik olan yer vardır.Bu səbəbdən də bura kompleks vulkandır. Alimlər vulkanların dəqiq yaşını bilməsə də, onların milyardlarla il əvvəl formalaşdığı ehtimal olunur.
Merkurinin səth istiliyi orta enliklərdə −173°C-dən 427°C-yə qədər dəyişir.Heç vaxt Günəş işığı düşməyən yerlərdə istilik −136°C-yə qədər düşür.Bu qədər kəskin istilik fərqinin olmasının səbəbi Merkurinin istiliyi saxlaya biləcək dərəcədə sıxatmosferəmalik olmamasıdır. Merkuridə gündüz olduğu zaman səth həddən artıq isinir, gecə olduqda isə kəskin soyuyur. Qeydə alınmış ən yüksək istilik göstəricisi olan 427°C-yə Merkuri gündüz vaxtıGünəşəən yaxın olduğu zaman çatır.Merkurinin səthinə düşən Günəş işığı miqdarı 4,59–10,61 arasında dəyişir.
Merkuri səthindəki gündüz istiliyinin çox yüksək olmasına baxmayaraq, müşahidələr Merkuridə böyük ehtimallabuzola biləcəyini göstərdi. Merkurinin qütb ərazilərində Günəş işığının heç vaxt birbaşa düşmədiyi dərin kraterlər vardır. Bu bölgələrdə istilik təqribən −170°C-dən aşağıdır ki, bu daYerinorta istilik göstəricisindən çox aşağı bir göstəricidir.Buz radarın göndərdiyi dalğaları yüksək əks etdirmə xüsusiyyətinə malikdir. 1990-cı illərin əvvəllərində 70 metrlik Qoldston Günəş Sistemi Radarı və VLA (ing.Very Large Array) tərəfindən aparılan müşahidələr nəticəsində qütblərə yaxın yerlərdə radar dalğalarını yüksək əks etdirmə xüsusiyyətinə sahib yerlər olduğu məlum olmuşdur.Bu əks etdirmənin tək səbəbibuzunmövcudluğu ehtimalı olmasa da,astronomlartərəfindən buzun olması ehtimalı yüksək qiymətləndirilir.
Buzlu yerlərdə təqribən 10–10kqbuz olduğu və bu buzun reqolit qatı ilə örtüldüyü təxmin olunur.Buna qarşılıq olaraqAntarktidadatəqribən 4×10kq,Marsıncənub qütbündə isə təqribən 10kq buz vardır.Merkuridəki buzun mənbəyi dəqiq bilinməsə də, iki güclü ehtimal vardır. Bunlardan birincisi Merkurinin daxilindən qaynaqlandığı, ikincisi isə planetlə toqquşan buzlukometalarınsəbəb olması yönündədir.
Merkuri uzun müddət ərzində əhəmiyyətli səviyyədəatmosferisaxlaya bilməyəcək qədər isti və kiçik cazibə qüvvəsinə malik olan planetdir. Planetin malik olduğu incə ekzosfer təqribən 0,005 pikobaratmosfer təzyiqinəsahibdirvə tərkibindəHidrogen,Helium,Oksigen,Natrium,Kalsium,Kaliumvə az sayda digər maddələr vardır.Merkurinin ekzosferi sabit deyildir. Malik olduğu maddələri daima itirir və itirilən maddələr müxtəlif mənbələrdən yenidən daxil olur.HidrogenvəHeliumböyük ehtimallaGünəş küləyindənqaynaqlanır. Merkurinin qabığı içindəkiradioaktivmaddələr zamanla çevrilərəkNatriumvəKaliumkimi maddələri əmələ gətirir.MESSENGERkosmik gəmisi tərəfindən yüksək miqdardaKalsium,Helium,Hidroksid,Maqnezium,Oksigen,Kalium,SilisiumvəNatriummüəyyən edilmişdir. Su buxarınınkometalardangəldiyi düşünülənbuz, qayalardan ayrılanOksigenvəGünəş küləyinintəsirindən formalaşdığı ehtimal olunur. Merkuridə su ilə bağlı olan O, OH, and H2Oionlarınınyüksək miqdarda müşahidə olunması təəccüblə qarşılanmışdır.Çünki alimlər buionlarınGünəş küləyitərəfindən Merkuridən uzaqlaşdırıldığını düşünürdü.
Natrium,KaliumvəKalsium1980–1990-cı illər ərzində kəşf edilmişdir. 2008-ci ildəMESSENGERkosmik gəmisi tərəfindən MerkuridəMaqneziumaşkarlandı.Tədqiqatlar nəticəsindəNatriumemissiyalarının planetin maqnit qütblərinə uyğun olan bölgələrində cəmləşdiyi məlum oldu. Bu da planetin Maqnitosferi və səthi arasında qarşılıqlı əlaqənin olduğunu göstərir.29 noyabr 2012-ci ildə MESSENGER kosmik gəmisinin göndərdiyi şəkillər əsasında şimal qütbündəki kraterlərdə buz olduğuNASAtərəfindən təsdiqləndi.
Merkuri kiçik ölçüsü və yavaş hərəkətinə baxmayaraq əhəmiyyətli və kürəvimaqnit sahəsinəmalikdir.Mariner 10kosmik gəmisinin apardığı müşahidələr nəticəsində Merkurinin maqnit sahəsininYerinmaqnit sahəsinin 1,1%-i gücündə olduğu məlum olmuşdur. Maqnit sahəsinin gücü Merkurinin ekvatorial bölgələrində 300nT-ya bərabərdir.Yerin maqnit sahəsində olduğu kimi, Merkurinin maqnit sahəsi də ikiqütblüdür.Yerdən fərqli olaraq Merkurinin maqnit qütbləri demək olar ki, planetin öz oxu ətrafında fırlanması ilə nizamlanır.Həm Mariner 10, həm də MESSENGER kosmik gəmisinin apardığı müşahidələr nəticəsində Merkurinin maqnit sahəsinin güc və forma cəhətdən sabit olduğu məlum olmuşdur.
Merkurininmaqnit sahəsininYerinmaqnit sahəsində olduğu kimi dinamo təsirindən formalaşması ehtimal olunur.Dinamo effekti planetindəmircəhətdən zəngin olan maye nüvəsinin təsirindən yaranır. Xüsusən də planetin elliptik orbiti güclüqabarma və çəkilmətəsiri yaradaraq dinamo təsirinin mövcud olması üçün lazım olan maye dəmir nüvənin mövcudluğuna imkan yaranır.
Merkurininmaqnit sahəsininformalaşdırdığı maqnitosferGünəş küləyinəciddi şəkildə təsir edəcək dərəcədə güclü deyildir. Bu səbəbdən də planetin səthi kosmik aşınmaya məruz qalır.Mariner 10kosmik gəmisi tərəfindən aparılan müşahidələr nəticəsində planetin gecə olan hissəsində aşağı səviyyəliplazmaaşkarlandı.
6 oktyabr 2008-ci ildəMESSENGERkosmik gəmisi planet üzərindən ikinci keçişi zamanı Merkurinin maqnitosferinin keçirgən olduğunu aşkarladı. MESSENGER təqribən diametri planetin diametrinin üçdə ikisi ölçüsündə olan maqnit qasırğası müəyyən etdi. Maqnitosferdəki bu kimi boşluqlardan keçənGünəş küləyiMerkurinin səthinə təsir göstərə bilir. Bu kimi hadisələrYerinmaqnit sahəsindədə meydana gəlir.
MerkuriGünəş sisteminədaxil olanplanetləriçərisində ən elliptik orbitə sahib olandır. MerkurininGünəşəən yaxın olduğu nöqtədə Günəşlə arasında 46 milyon km, ən uzaq olduğu nöqtədə isə 70 milyon km məsafə vardır. Merkuri Günəş ətrafında 87,969 günə (~88 gün) hərəkət edir. Merkuri öz oxu ətrafındaGünəşətrafındakı hərəkətinə nəzərən yavaş hərəkət edir. Merkurinin Günəş ətrafındakı hərəkəti öz oxu ətrafındakı hərəkəti ilə 3:2 nisbətində rezonansdadır.Merkuri öz oxu ətrafında 176 Yer gününə uyğun olan bir vaxtda hərəkət edir və yavaş hərəkət kəskin istilik fərqinə səbəb olur.Merkuri ekliptikin müstəvisi ilə 7°-li bucaq əmələ gətirir.
Merkurinin meyillik göstəricisi 0,027 kimi çox aşağı bir qiymətdirvə demək olar ki, sıfıra bərabərdir.Misal üçün deyək ki, Merkuridən sonra ən az meyilliyə malik olanYupiterdəbu göstəricidi 3,1-ə bərabərdir. Bu səbəbdən də Merkurinin qütbləri ətrafındakı 2,1°-lik yerə heç vaxt Günəş işığı düşmür.
Merkurinin qəribə fırlanmasının maraqlı nəticələri vardır. Planet öz oxu ətrafında fırlanmasını tamamladığı 58,7 günlük müddətdəGünəşətrafındakı hərəkətinin də ⅔-ni tamamladığı üçün Günəşin görünən hərəkəti daha yavaşdır.Bu səbəbdən də Merkuridə Günəşin batdığı yerdə yenidən görünməsi üçün 176Yergününə bərabər bir müddət lazımdır.Bir Yer ili iki Merkuri gününə bərabərdir. Bundan başqa həddən artıq elliptik orbit səbəbindən dəyişən orbit sürəti planetinGünəşətrafındakı bucaq sürətinin bəzən öz oxu ətrafındakı bucaq sürətini keçməsinə, yəni Günəşin görünən hərəkətinin əks yönə dönməsinə səbəb olur. Planetin bu cür elliptik orbitə malik olması səbəbindən Merkuri Günəş ətrafında dönərkən Günəşin görünən ölçüsü də dəyişir. Bu səbəbdən Merkuridən keçən bir gün daha da mürəkkəb xarakter daşıyır.
Kaloris hövzəsiGünəşinmeridiandankeçişi ilə Merkurinin Günəşə ən yaxın nöqtədən keçişinə uyğun gələn yerdədir. Merkuridə hər iki ildə bir bu bölgə günorta ilə yayın ortasını eyni vaxtda yaşayır və Merkuridə ən isti temperatur bu dövrdə qeydə alınır. Əgər müşahidəçi Kaloris hövzəsindən Günəşi izləmə imkanına sahib olsaydı Günəşin şərqdən yüksəkdikcə böyüdüyünü və qərbə hərəkətinin getdikcə yavaşladığını görərdi.Günəşən yüksək nöqtəni keçdikdən sonra dayanır və bir müddət sonra Merkuridən baxan müşahidəçi üçün əksinə hərəkət edirmiş kimi görünür. Ən yüksək nöqtədən tərs istiqamətdə ikinci keçişdə Günəş ən böyük şəkildə görünür və qərbdən şərqə doğru yenidən hərəkət edərək kiçilməyə başlayır. Bir müddət sonra yenidən yavaşlayaraq dayanır və şərqdən qərbə doğru yenidən hərəkət etməyə başlayır. Günəş günorta xəttindən üçüncü dəfə keçir və qərbə doğru alçalarkən kiçilməyə davam edir. Günəş batarkən bir Merkuri ili tamam olur. İkinci il Kaloris hövzəsinin gecəsi boyunca davam edir.GünəşKaloris hövzəsinin şərqindən yüksəlməyə başlayarkən ⅓ Merkuri ili keçmiş olur.
Kaloris hövzəsinin 90° şərqində olan müşahidəçi üçün gün fərqli başlayır. Böyük və isti Günəş şərqdən tədricən yüksəlməyə başlayır, ancaq bir müddət sonra dayanaraq yenidən alçalır və batarkən ən kiçik ölçüsünə çatır. 2Yergünü müddəti ərzində yenidənGünəşçıxır və yüksəldikcə görünən böyüklüyünün azaldığı müşahidə olunur. Günəş günorta xəttini keçərkən ən kiçik ölçüdə görünür və qərbə doğru alçalarkən yenidən böyüməyə başlayır. Günəş qərbdə batdıqdan qısa müddət sonra yenidən eyni nöqtədən ən böyük ölçüdə görünür. Günəş yüksəldikdən sonra yenidən alçalır və bir Merkuri ili ərzində görünmür.
MerkuriGünəşətrafında təqribən 88 günlük hərəkəti və 116 günlük qovuşma dövrü ilə göydəki görünən hərəkətini ildə üç dəfə təkrarlayır. Merkuri Günəşə yaxın olduğu üçün parlaq işıq səbəbindən onu müşahidə etmək çətindir. Merkuri −1,9görünən ulduz ölçüsünəçata bilən parlaqlığı ilə bəzən parlaqulduzlar,Saturn,Marsvə həttaYupiterdəndə daha işıqlı görünə bilməsinə baxmayaraq, heç vaxt qaranlıq göydə görülə bilmədiyi üçün hər qovuşma dövrünün ən çox bir neçə gün davam edən hissəsində adi gözlə müşahidə oluna bilir. Bu müşahidə şəraiti şərq uzunluğundaGünəşinbatışına uyğun olan, qərb uzunluğunda isə Günəşin çıxmasından bir az əvvəlki vaxta uyğun olan müddətdə həyata keçir.Bu səbəbdən də hər 116 günlük müddətdə Merkuri bir dəfə göydə "axşam ulduzu", bir dəfə də "səhər ulduzu" kimi görünür.Merkurinin orbitinin ekssentrikliyinin çox olması səbəbindənYerdənən yüksəkdə göründüyü enliklər 17,9°-27,8° arasında dəyişir. Buna baxmayaraq 28° belə rahat müşahidə üçün yetərli deyildir.Xüsusilə də ekliptikin üfüqə daha yaxın olduğuqütb sahələrinəyaxın enliklərdən Merkurinin görülməsi çox çətindir. Bu səbəbdən dəYerdənbaxan müşahidəçiekvatorayaxınlaşdıqca Merkurinin Yer səmasından görünən yüksəkliyi də artmış olur. Merkurinin orbitinin olduqca elliptik olması səbəbindən Yerin cənub yarımkürəsində payızın başlanğıcına uyğun olan vaxtda, planetin mümkün ən yüksək qərb uzunluğu ilə 7°-lik meyilliyinin üst-üstə düşməsinə görə Merkurini müşahidə etmək üçün ən əlverişli vəziyyət yaranır. Eyni zamanda ən yüksək şərq uzunluğu ilə orbit meyilliyinin üst-üstə düşməsi cənub yarımkürəsində qış aylarında Merkurinin daha rahat müşahidə olunmasına imkan verir. Merkurinin orbitinin olduqca ekssentrik olması səbəbindən orbit sürəti hərəkət ərzində çox dəyişir və qovuşma dövrüYerinMerkurinin orbitinə nəzərən vəziyyətinə görə bir neçə gün fərqlənə bilir.
Merkurinin müşahidəsi zamanıYeratmosferininmənfi təsirlərini maksimum azalatmaq üçünteleskoplaaparılan müşahidələr Merkurinin üfüqdən yetərincə yüksəkdə olduğu günorta həyata keçirilir. TamGünəş tutulmalarıaz davam etsə də, günorta Merkurinin adi gözlə görünməsinə imkan yaradır. Merkurinin Yerdən müşahidəsini çətinləşdirən səbəblərə görə ən güclü teleskoplardan istifadə olunaraq əldə olunan kadrlarda belə Merkurinin səthi haqqında yetərli məlumat əldə oluna bilməmişdir.Bu səbəbdən də Merkuri ilə bağlı əldə olunan əsas məlumatlar planetə təşkil olunmuş kosmik missiyalarla bağlıdır.
Yerdənteleskopla baxıldığı zaman Merkuridə dəAyvəVeneradakıkimi fazalar olduğu müşahidə olunur.GünəşinYer və Merkuri arasında olduğu müddət ərzində Merkurinin bütün səthi aydınlandığından səthi bədirlənmiş fazada olur. Bu müddət həm də uzaqlıq səbəbindən Merkuriningörünən ulduz ölçüsününən kiçik olduğu dövrdür. PlanetinYerdənən əlverişli şəkildə müşahidə olunduğu dövrdə Merkuri yarım dairə formasında görünür. MerkuriGünəşvəYerarasında qaldığı dövrdə isə qaranlıq üzünü göstərərək aypara şəklində müşahidə olunur. Ayparanın ən incə olduğu dövrlər Merkurinin Yerə ən yaxın olduğu vəgörünən ulduz ölçüsününən böyük olduğu dövrlərdir. Buna baxmayaraq bu dövrdə Günəş şüaları Merkurinin görünməsinə əngəl törədir.
Merkuriyə aid məlum olan ən qədim yazılı məlumatlarMul.Apinmixi yazılıgil lövhəciklərində tapılmışdır. Ehtimal olunur ki, bu tapıntıe.ə. XIV əsrəaidAssuriyaastronomlarınınmüşahidələrinə əsaslanır.Mul. Apin gil lövhəciklərində Merkurini ifadə etmək üçün Udu. İdim. Gu\u4. Ud mixi yazılarından istifadə olunur ki, bu datullanan planetmənasını verir.Merkuri haqqındaBabilastronomlarının qeydlərie.ə. I minilliyəaiddir. Babil mifologiyasında MerkuriNabuadlanırdı və onun tanrılardan xəbər gətirdiyinə inanılırdı.
Qədim yunanmənbələrində Merkurinin adınaHermaon(yun.Ἑρμάων),Hermes(yun.Ἑρμής) və parlaq mənasında işlənənStilbon(yun.Στίλβων) şəkillərində rast gəlmək mümkündür.ÇağdaşyunancaMerkuriErmis(yun.Ερμής) olaraq adlanır. Eyni zamandaHermesyunan mifologiyasındaZevsinxəbərçisi olduğuna inanılan tanrıdır.Qədim Romadaplanet Merkuri (lat.Mercurius) olaraq adlanırdı.MerkuriRoma mifologiyasındayunan mifologiyasında olduğu kimi xəbər tanrısı idi.Merkurinin astronomik simvoluHermesinəlində tutduğu qızıl əsanın görünüşü ilə bağlıdır.
Qədim Çində MerkuriSaat ulduzu(çin.Chen-xing; 辰星) olaraq adlanırdı. Qədim Çində Merkuri şimal istiqaməti vəmetafizikanınBeş element sistemində su fazası ilə bağlı idi.ÇağdaşÇin,Koreya,VyetnamvəYaponmədəniyyətlərində Merkuri Beş element sisteminə əsaslanaraqSu ulduzu(çin.水星) olaraq tanınır.Hind mifologiyasındaMerkuri Budha olaraq adlandırılırdı vəÇərşənbəgünü bu tanrıya aid edilirdi.Germanlarınmifologiyasında MerkuriOdinvə Çərşənbə günü ilə bağlı idi.MayyalarMerkurini bayquş kimi təsvir edirdi və onunYerinaltından xəbər gətirdiyinə inanırdılar.
Orta əsrlərinİslamastronomlarındanolan ƏndəlüslüƏbu İshaq İbrahim Əl ZərqaliXI əsrdəMerkurinin ovala bənzərgeosentrik orbitininmüxtəlif təsvirlərini vermişdir. Buna baxmayaraq onun hesablamaları astronomik nəzəriyyələrə təsir etməmişdir.XII əsrdəmüşahidələr aparanİbn BadcaGünəşinsəthindən iki qara ləkənin keçdiyini bildirmişdir.XIII əsrdəMarağaşəhərində müşahidələr aparanQütbəddin Şirazibu hadisəni Merkuri vəVeneranıntranziti olaraq qiymətləndirmişdir.Orta əsrlərdəGünəş ləkələrinin görünməsinə planetlərinGünəşinönündən keçməsinin səbəb olduğu düşünülürdü.
XV əsrdəHindistandaKerala məktəbinə aid olanNilakantaMerkurinin orbitinin qismənheliosentrik sisteməbənzəyən modelini inkişaf etdirmişdir. Bu modelXVI əsrdəTixo Brahetərəfindən ortaya atılanTixonik sisteməbənzəyir.
Merkurininteleskoplailk müşahidəsiXVII əsrinəvvəllərindəQalileo Qalileytərəfindən həyata keçirilmişdir. Qaliley teleskoplaVenerayabaxaraq onun fazalarını görsə də, onun teleskopu Merkurinin fazalarını görə biləcək qədər güclü deyildi. 1631-ci ildəPyer Qassendiilk dəfə planetlərin tranzitini müşahidə edərkənİohann Keplertərəfindən proqnozlaşdırılan Merkurinin tranzitini gördü. 1639-cu ildəCovanni Zupiteleskopdan istifadə edərək ilk dəfə Merkurinin dəAyvəVenerakimi fazaları olduğunu gördü. Bu müşahidə MerkurininGünəşətrafında hərəkət etdiyini qəti şəkildə sübut etdi.
Bir planetin digər planetin önündən keçməsininYerdənmüşahidə olunması nadir hadisələrdəndir. 28 may 1737-ci ildəCon BevistərəfindənQrinviç rəsədxanasındaMerkuri vəVeneranınhər bir neçə yüz ildə bir baş verən bir-birinin önündən keçməsi müşahidə olunmuşdur.Növbəti belə keçidin 3 dekabr 2133-cü ildə baş verəcəyi proqnozlaşdırılır.
MerkurininYerdənmüşahidəsinin çətin olması səbəbindən digər planetlərə nəzərən az öyrənilmişdi. 1800-cü ildəİohann ŞroteMerkurinin səthinin xüsusiyyətlərini və yüksəkliyi 20 kilometrdən çox olan dağları müşahidə etdiyini iddia etdi.Fridrix BesselŞrotenin qeydlərinə əsasən səhvən Merkurinin 24 saatlıq perioda və 70°-lik meyilliyə sahib olduğunu təxmin etdi.1880-ci illərdəCovanni Skiaparellidaha dəqiq müşahidələr apararaq MerkurininGünəşətrafında 88 günə hərəkət etdiyini qeyd etmişdir.Merkurinin səthinin xəritəsini hazırlama cəhdləriEvgeni Antoniaditərəfindən davam etdirildi. O, 1934-cü ildə müşahidələrinə əsaslanaraq Merkuri səthinin xəritəsi ilə bağlı kitab çap etdi.Merkurinin səth xüsusiyyətlərinin çoxu, xüsusən dəalbedoxüsusiyyətləri ilə bağlı olan adlar Antoniadinin xəritəsinə əsaslanır.
1962-ci ilin iyun ayındaUSSRElmlər Akademiyasının Radio mühəndislik və Elektronika İnstitutunun üzvü olanVladimir Kotelnikovtərəfindən Merkuriyə ilk dəfə radar siqnalları göndərildi. Bununla daplanetlərinradarla müşahidəsinə başlanıldı.1965-ci ildəQordon Pettengilvə R. DaysPuerto-Rikodayerləşən Aresibo radio teleskopundan istifadə edərək Merkuridə radar müşahidələri apardı. Bunun nəticəsində Merkurinin dönmə periodunun 59 gün olduğu dəqiq şəkildə müəyyən olundu.Merkurinin dönüşünün sinxronizə olunması ilə bağlı nəzəriyyə geniş yayılmışdı və bu radio teleskop müşahidələrinin nəticələrinin açıqlanmasıastronomlartərəfindən təəccüblə qarşılandı. Əgər Merkurinin dönüşü sinxronizə olsaydı, bu zaman onun qaranlıq tərəfi həddən artıq soyuq olmalı idi. Buna baxmayaraq aparılan radio emissiya müşahidələri nəticəsində istiliyin gözlənən dərəcədən çox yüksək olduğu məlum oldu. Astronomlar sinxron dönmə nəzəriyyəsindən imtina etmək istəmirdilər. Bu səbəbdən də müşahidələrin nəticələrini izah etmək üçün istiliyi güclü şəkildə yayan küləklərin olması kimi alternativ nəzəriyyələr ortaya atdılar.
İtalyan astronomuCüzeppe Kolombotərəfindən Merkurinin hərəkəti ilə bağlı yeni nəzəriyyə ortaya atıldı. Belə ki, o, 1:1 rezonansın yerinə 3:2 rezonansının olduğunu qeyd etdi, yəni MerkurininGünəşətrafında üç dəfə dönməsi, öz oxu ətrafında iki dəfə dönməsi ilə bərabər müddətdə baş verirdi.Bu nəzəriyyəMariner 10kosmik gəmisinin apardığı müşahidələr nəticəsində öz təsdiqini tapdı.Bu daCovanni SkiaparellivəEvgeni Antoniadininhazırlamış olduqları xəritələrin səhv olması mənasına gəlirdi.
Yerüstü optik müşahidələrlə Merkurinin səthi ilə bağlı daha çox məlumatlar əldə oluna bilmədi, ancaq radio astronomlar mikrodalğa tezliyində interferometrik metoddan istifadə edərəkGünəş radiasiyasınınsəbəb olduğu təsirlərin qarşısını aldılar. Bu yolla Merkurinin səthinin metrlərlə dərinliyinə qədər olan hissəsinin fiziki və kimyəvi tərkibi haqqında məlumatlar əldə etməyi bacardılar.Buna baxmayaraq Merkurinin morfoloji xüsusiyyətləri haqqında çoxlu məlumatlar ilk kosmik missiyaya qədər məlum deyildi. Bundan başqa son texnoloji uğurlar Yerüstü müşahidələrdə inkişafa səbəb olmuşdur. 2000-ci ildə Vilson dağı rəsədxanasının yüksək dəqiqliyə sahib olan 1,5 metrlik Heyl teleskopu ilə Merkuri müşahidə olunmuşdur. Bu müşahidə nəticəsindəMariner 10kosmik missiyası zamanı müşahidə oluna bilməyən ərazilər görüldü.Aresibo radio teleskopundan istifadə olunaraq Merkurinin şimal qütbündə Günəş işığı düşməyən kraterlərdə buz ola biləcəyi məlum oldu.
Merkurinin orbitininYerənəzərənGünəşəçox yaxın olmasıkosmik gəmilərləöyrənilməsinə çətinliklər törətdir. Yerdən kosmosa buraxılan kosmik gəmi Günəşin cazibə qüvvəsinə əsaslanaraq Merkuriyə çatması üçün 91 milyon km məsafə qət etməlidir. Merkurinin orbit sürəti 48 km/saniyə, Yerin orbit sürəti isə 30 km/saniyəyə bərabərdir. Bu səbəbdən də digər planetlərə təşkil olunan kosmik missiyalardakı sürət göstəriciləri ilə qarşılaşdırıldığında Merkuri yaxınlığından keçən kosmik gəmininHohman keçid orbitinədaxil olması üçün daha çox sürət lazımdır.
Merkurinin cüziatmosferivardır və atmosferə daxil olmağa çalışan kosmik gəminin sürtünməsinə səbəb olacaq səviyyədə deyildir. Merkuriyə kosmik missiya təşkil etmək üçün tələb olunan yanacaq miqdarıGünəşincazibəsini tərk etmək üçün tələb olunan yanacaq miqdarından daha çoxdur. Nəticədə Merkuriyə indiyə qədər iki kosmik missiya təşkil olunmuşdur.Təklif olunan alternativ yanaşmaya görə Merkuriyə təşkil olunacaq kosmik missiyalar üçünGünəş yelkənlərindənistifadə edənkosmik gəmilərhazırlamaq lazımdır.
Mariner 10Merkuriyə göndərilən ilkkosmik gəmidir.Mariner 10 Merkuriyə yaxınlaşmaq üçünVeneranıncazibə qüvvəsindənistifədə etdi. Mariner 10 başqa planetin cazibə qüvvəsindən istifadə edərək hərəkət edənNASAtərəfindən hazırlanmış ilk kosmik gəmidir.Mariner 10 Merkurinin səthinin yaxından çəkilmiş ilk şəkillərini göndərərək planetin sıx kraterli təbiətinin xüsusiyyətlərini aşkarlamışdır. Eyni zamanda Mariner 10 tərəfindən Merkurinin ölçülərinə görə böyük olan dəmir nüvəsi aşkarlanmışdır.Mariner 10 kosmik gəmisinin orbit hərəkəti uzun müddət davam etdiyi üçün kosmik gəmi Merkuriyə hər dəfə yaxınlaşanda planetin eyni üzü görünürdü.Bu səbəbdən də Merkurinin səthinin ancaq 45%-lik görülən hissəsinin ətraflı xəritəsini hazırlamaq mümkün oldu.
Mariner 10kosmik gəmisi Merkurinin yaxınlığından üç dəfə keçdi və planetin səthinə 327 km-ə qədər yaxınlaşdı.Kosmik gəmi Merkurinin yaxınlığından ilk dəfə keçərkən planetinmaqnit sahəsininolduğunu aşkara çıxardı. Bu göstəricilərastronomlartərəfindən təəccüblə qarşılandı. Çünki astronomlar Merkurinin maqnit sahəsi yaratmağa yetərli olacaq qədər dinamo təsiri yaratmadığını düşünürdülər. Mariner 10 kosmik gəmisi ikinci dəfə Merkurinin yaxınlığından keçərkən əsas diqqət səthdən şəkillərin əldə olunmasına yönəldi, ancaq üçüncü keçişdə maqnit sahəsi ilə bağlı çoxlu yeni məlumatlar əldə olundu. Mariner 10 kosmik gəmisinin əldə etdiyi məlumatlar MerkuridəGünəş küləyinintəsirindənYerdəkinəbənzərqütb parıltılarınınmeydana gəldiyini müəyyən etdi.
24 mart 1975-ci ildəMariner 10kosmik gəmisinin yanacağı üçüncü yaxınlaşmadan səkkiz gün sonra tükəndi. Bundan sonra kosmik gəmi ilə əlaqə sonlandırılmışdır və Mariner 10 kosmik gəmisinin hələ dəGünəşətrafındakı orbitində hərəkət etdiyi düşünülür.
MESSENGERkosmik gəmisi (ing.MErcury Surface, Space ENvironment, GEochemistry, and Ranging)NASAtərəfindən Merkuriyə təşkil olunan ikinci kosmik missiyadır.MESSENGER kosmik gəmisinin Merkurinin yaxınlığından ilk uçuşu 14 yanvar 2008-ci ildə, ikinci uçuşu 6 oktyabr 2008-ci ildə,üçüncü uçuşu isə 29 sentyabr 2009-cu ildə baş vermişdir.Bu uçuşlar nəticəsində MerkurininMariner 10kosmik gəmisi tərəfindən şəkili çəkilə bilməyən ərazilərinin şəkilləri çəkilmişdir və bunun əsasında bu ərazilərin xəritəsi hazırlanmışdır. 18 mart 2011-ci ildə MESSENGER kosmik gəmisi planetin ətrafındakı elliptik orbitə uğurla daxil oldu. Orbitə daxil olduqdan sonra ilk şəkil 29 mart 2011-ci ildə əldə edilmişdir. MESSENGER kosmik gəmisi bir il ərzində Merkurinin səthinin xəritəsinin hazırlanması missiyasını tamamladıvə onun missiyasının müddəti 2013-cü ilə qədər uzadıldı. Merkurinin səthinin xəritəsini hazırlamaq missiyası ilə yanaşı MESSENGER tərəfindən 2012-ci ildəGünəşinaktivliyinin maksimum olduğu dövr müşahidə olundu.
MESSENGERkosmik gəmisi Merkurininqütblərindəbuzunmövcudluğu, planetin yüksək sıxlığı və geoloji tarixi, zəifatmosferininmənbəyi,maqnit sahəsinintəbiəti və dəmir nüvəsinin xüsusiyyətləri məsələlərini öyrənmək üçün göndərilmişdir. Bu səbəbdən də Merkuridəki yüklü zərrəciklərin sürətini ölçmək,spektranalizləri aparmaq kimi tədqiqatlar üçün MESSENGER kosmik gəmisiMariner 10kosmik gəmisinə nəzərən daha yüksək dəqiqlikli cihazlara sahibdi. MESSENGER kosmik gəmisinin orbit sürətinin dəyişməsi göstəricilərinin planetin daxili quruluşu haqqında məlumat verəcəyi düşünülürdü.MESSENGER kosmik gəmisinin sonuncu dönüşü 24 aprel 2015-ci ildə həyata keçirildi və 30 aprel 2015-ci ildə kosmik gəmi Merkurinin səthinə çırpıldı.Kosmik gəminin Merkuri ilə toqquşması nəticəsində planetin səthində diametri 16 metr olan zərbə krateri meydana gəldi.
Avropa Kosmik AgentliyivəYaponiyatərəfindən ortaq şəkildə həyata keçirilməsi düşünülənBepiKolombomissiyası çərçivəsində Merkuriyə iki kosmik gəminin göndərilməsi planlaşdırılır. Bu kosmik gəmilərdən biri planetin maqnit sahəsini, digəri isə səthini tədqiq etmək üçün nəzərdə tutulmuşdur.BepiKolombo missiyasına 20 oktyabr 2018-ci ildə başlanmişdir və onun 2025-ci ildə Merkuriyə çatacağı gözlənilir.Kosmik gəmilərYerdənbir olaraq kosmosa buraxılmış və daha sonra ayrılaraq missiyalarını həyata keçirməyə başlayacaqlar. Hər iki kosmik gəmi də Yer ili əsasında fəaliyyət göstərəcək.Merkurinin səthini müşahidə etmək üçün nəzərdə tutulan kosmik gəmiMESSENGERkosmik gəmisinə bənzər cihazlara sahib olacaq və planetin səthiniinfraqırmızı,ultrabənövşəyi,qammavəRentgen şüalarıdaxil olmaqla fərqli dalğa tezliklərində tədqiq edəcək.