Yuzef Pilsudski

Yuzef Pilsudski(pol.Józef Klemens Piłsudski;5 dekabr1867,Zalavas,Vilen quberniyası,Rusiya imperiyası–12 may1935,Varşava,Polşa Respublikası) — 1918-1922-ci illərdəPolşanındövlət başçısı və 1920-ci ildən Polşanın Birinci Marşalı olmuş hərbi-siyasi xadim. Hərbi İşlər Naziri olaraq İkinci Polşa Respublikasının de-fakto lideri (1926-1935) hesab olunurdu.Birinci Dünya müharibəsindənsonra Polşa siyasətində güclü təsirə sahib idi və beynəlxalq miqyasda da görkəmli şəxsiyyət hesab olunurdu.1718-ci ildəAvstriya-Macarıstan,PrussiyavəRusiyatərəfindənReç Pospolitanınsonuncu dəfə bölünməsindən 123 il sonra, 1918-ci ildə qurulan İkinci Polşa Respublikasının atası olaraq qəbul olunur.
ÖzünüReç Pospolitanınmədəni irs və ənənələrinin davamçısı olaraq görən Pilsudski çoxetnoslu Polşanı yerli etnik və dini azlıqların da daxil olduğu "xalqların bir vətəni" olduğuna inanırdı.O, eyni zamanda, Polşanın müstəqilUkraynavəLitvadövlətləri ilə sıx birlik əlaqələri qurmalı olduğu düşüncəsini dəstəkləyirdi. Onun əsas siyasi rəqibi olan Milli Demokrat Partiyasının lideriRoman Dmovskibu yanaşmanın əksinə olaraq, Polşa krallığı ilə məhdudlaşdırılmışpolyak millətivəRoma-Katolikkimliyinə əsaslanan bir Polşaya çağırış edirdi.
Siyasi karyerasının əvvəllərində PilsudskiPolşa Sosialist Partiyasınınlideri oldu. O, Polşanın müstəqilliyinin hərbi yolla əldə olunacağına inanaraq Polşa legionlarını yaratmışdır. 1914-cü ildə başlayanBirinci Dünya müharibəsizamanı o,İttifaq dövlətlərivəRusiya imperiyasınınməğlub olacağını öncədən proqnozlaşdırdı. 1914-cü ildə Birinci Dünya müharibəsi başladıqdan sonra Pilsudskinin legionlarıAvstriya-Macarıstanorduları ilə birlikdə Rusiya İmperiyasına qarşı döyüşlərə qoşuldu.1917-ci ildə Rusiya qüvvələrinin zəif şəkildə də olsa irəlilədiyi zamanda, İttifaq dövlətlərinə verdiyi dəstəyini dayandırdı və bu səbəblə dəalmanlartərəfindənMaqdeburqdahəbs olundu.
1918-ci ilin noyabr ayındaPolşamüstəqilliyini əldə etdiyi zaman, 1922-ci ilə qədər Pilsudski Polşanın faktiki dövlət başçısı oldu. 1919-1921-ci illərdə davam edən Polşanın sərhədlərini müəyyənləşdirmək üçün baş verən altı döyüşə rəhbərlik etmişdir.Sovet-Polşa müharibəsizamanı ölkə məğlubiyyətin astanasında olarkən 1920-ci ilin avqustunda baş verənVarşava döyüşündəQızıl Orduqüvvələrini geri çəkilməyə məcbur etdi. 1923-cü ildə müxaliflərinin, xüsusilə də Milli Demokrat Partiyasının təsiri ilə Pilsudski aktiv siyasətdən çəkildi. Üç il sonra, 1926-cı ilin mayında baş tutançevrilişnəticəsində yenidən iqtidarı ələ keçirdi vəPolşanındiktatoru oldu. O dövrdən etibarən 1935-ci ildə ölənə qədər xüsusilə də hərbi və xarici məsələlərlə məşğul olurdu. Bu dövrdəki fəaliyyətləri iləXXI əsrəqədər şəxsiyyəti kult olaraq ayaqda qalmağı bacarmışdır.
Beynəlxalq əlaqələrdə PilsudskiPolşanınmüstəqilliyini qorumaq və milli təhlükəsizliyi möhkəmləndirmək məqsədi ilə bir-birini tamamlayan iki strategiya həyata keçirdi. Bu strategiyalardan birincisi,Rusiya imperiyası, daha sonra isəSSRİ-ni qurucu xalqlarına parçalamaq istəyənprometeizmidi. İkincisi isə, Qərb və Şərq imperializminə qarşı xalqının təhlükəsizliyini təmin etmək məqsədi ilə Orta və Şərqi Avropa ölkələrindən təşkil olunacaqBaltik dənizindənQara dənizəqədər uzananİntermariyum Federasiyasıdüşüncəsi idi.
Tarixçi Pyotr Vandiç Pilsudskini "bəzən polyakları öz axmaqlıq, qorxaqlıq və xidmətçiliklərinə görə qınayan alovlu Polşa vətənpərvəri, özünü Reç Pospolita kimliyi ilə qəbul edən inadkar, ehtiyatlı və hisslərini büruzə verməyə qarşı laqeydlik göstərən" biri olaraq xarakterizə edirdi.Çoxları tərəfindən əsir düşərgəsi olaraq qəbul edilən Bereza Kartuşka həbsxanasının qurulması Pilsudski iqtidarının mübahisəli fəaliyyətlərindən biri hesab olunur. Buna baxmayaraq,polyaklarınxatirəsində xüsusi hörmətə sahibdir və əsas rəqibi Roman Dmovski ilə birlikdə müasirPolşanınqurucusu olaraq qəbul edilir.
Yuzef Pilsudski 5 dekabr 1867-ci ildəRusiya imperiyasınınVilnüs Quberniyasının tərkibində olan Zalavas kəndində yerləşən malikanədə dünyaya gəlmişdir.Zadəgan əsilli ailənin yaşadığı bu malikanə 1795-cü ildən mövcud idi. Bu torpaqlar əvvəllərReç Pospolitanınərazisinə daxil idi.Birinci Dünya müharibəsindənsonra ərazi yenidənPolşanıntərkibinə daxil oldu və bu dövrdə Yuzef Pilsudski artıq Polşanın Baş Naziri idi.İkinci dünya müharibəsiərəfəsində əraziSSRİ-nin tərkibinə keçdi. Hal-hazırda əraziLitva Respublikasınıntabeçiliyindədir. Malikanə varlı Billeviç ailəsinə mənsub olan Pilsudskinin anası Mariyanın cehizi idi.Pilsudski ailəsi kasıblaşmasına baxmayaraq, hələ də öz polyak adət-ənənələrini qoruyur, eləcə də özlərini polyak və ya keçmiş Reç Pospolitaya mənsub olaraq qəbul edirdilər.Yuzef ailənin ikinci oğlu idi.Vilnüsdəyerləşən rus gimnaziyasında təhsil alarkən heç də qabaqcıl göstəricilərə sahib deyildi.Bu gimnaziyada həmçinin polyak əsilliFeliks Dzerjinskidə təhsil alırdı. O, sonralar SSRİ-nin ən yüksək səviyyədə rəhbərlərindən biri olaraq Pilsudskinin baş düşməninə çevriləcəkdi.Anası onu qardaşları Bronislav, Adam və Yanla birlikdəruslartərəfindən dərc edilmiş Polşa tarixi və ədəbiyyatı ilə tanış etmişdir.Atası da özü kimi Yuzef adını daşıyırdı və 1863-cü ilin yanvarında baş tutanPolşa üsyanındaRusiyahakimiyyətinə qarşı döyüşmüşdür.
PilsudskilərRusiya imperiyasınınruslaşdırma siyasətinə qarşı idi. Yuzef gənclik illərində olarkənRus Pravoslav Kilsəsinəbağlılıqdan imtina etdivə gimnaziyadakı təhsilini Rusiya İmperiyası və Çarına tabe olmadığını, həmçinin öz mədəniyyətinin təhqirinə qarşı olduğunu göstərmək üçün dayandırdı.
1885-ci ildən etibarən Pilsudski hazırdaUkraynaərazisində yerləşən Xarkov Universitetində tibb üzrə təhsil almağa başladı. O, burada təhsil alarkən Rusiyada inqilabi düşüncələri ilə tanından xalqçılar hərəkatının bir qolu olanNarodnaya Volyatəşkilatı ilə əlaqələr qurdu.O, təhsilini 1886-cı ildə tələbə mitinqlərində iştirak etdiyi üçün dayandırmalı oldu.Daha sonra təhsilini hazırdaEstoniyanınTartuşəhərində yerləşənDoprat Universitetindədavam etdirmək istəsə də, onun müraciəti siyasi əlaqələrindən xəbərdar olan məsul şəxslər tərəfindən qəbul edilmədi.22 mart 1887-ci ildə çar məmurları tərəfindən Vilnüs sosialistləri ilə əlbir olaraqÇar III Aleksandraqarşı sui-qəsd tərtib etməsi ittihamı ilə həbs edildi. Buna baxmayaraq, sui-qəsdin tərtib olunmasındakı əsas əlaqələr 15 ilSibirdəağır iş şəraitində katorqaya məhkum edilən onun böyük qardaşı Bronislava məxsus idi.
Yuzef daha yüngül sürgün cəzası aldı. O, ümumilikdə 5 il çəkən sürgün cəzasınıLena çayısahilində yerləşənKirensk, sonra isəTunkadabaşa vurdu.Bir məhkum qrupu iləSibirəaparılarkən Pilsudski bir neçə həftəİrkutskdahəbsxanada saxlanıldı.Orada saxlanılarkən məsul şəxslər tərəfindən qiyam olaraq qiymətləndirilən hadisələrə qoşuldu. Məhkumlardan biri həbsxana nəzarətçisini təhqir etdi və üzr istəməkdən imtina etdi. Bu səbəblə çıxan insident zamanı Pilsudski də döyüldü və iki dişini itirdi. İnsidentə qoşulduğu üçün 1888-ci ildə daha 6 ay həbsə məhkum edildi.Həbsinin ilk gecəsi Sibirin -40°Cşaxtasına məruz qalan Pilsudski ölümcül dərəcədə ağır xəstələndi. Burada qazandığı xəstəlik onun ömrünün sonuna qədər ağrılar çəkməsinə və sağlamlıq problemləri yaşamasına səbəb oldu.
Sürgündə olarkən Pilsudski 1863-cü ilin yanvarında baş tutanPolşa üsyanınınrəhbəri olan Bronislav Şvarçe də daxil olmaqla bir sıra sibiryakla tanış oldu.Sürgündə seçdiyi iş ilə məşğul olmasına icazə verildi. Burada o, yerli uşaqlara riyaziyyat və xarici dil (ruscavəpolyakcailə yanaşı,fransızca,almancavəlatışcada bilirdi və daha sonra ingiliscə də öyrənəcəkdi) tədris edirdi.Yerli məmurlar onun bir polyak əsilzadəsi olaraq digər sürgündəkilərin aldığı 10 rubl təqaüdü almaq haqqına sahib olmadığına qərar verdilər.
1892-ci ildə sürgündən geri qayıdan Pilsudski Tenenay yaxınlığındakı Adomavas Manordada yaşamağa başladı.1893-cü ildə Polşa Sosialist Partiyasına qoşuldu vəLitvaşöbəsinin təşkilinə kömək etdi. Əvvəlcə sosialistlərin daha radikal qruplarında təmsil olunsa da sol cərəyanın beynəlmiləlçiliyinə baxmayaraq, Polşa millətçisi olaraq qaldı.1894-cü ildə baş redaktoru olaraq Robotnik (İşçi) qəzetini gizli şəkildə nəşr etdirməyə başladı və həmçinin əsas yazıçılarından birinə çevrildi.1895-ci ildə doktrina məsələlərinin əhəmiyyətini vurğulayan bir Polşa Sosialist Partiyası liderinə çevrildi. O, sosialist ideologiyanın millətçiliklə birləşdirilməli olması düşüncəsini müdafiə edirdi və bunun Polşanın müstəqilliyini geri qazanmaq şansını artıracağını düşünürdü.
15 iyul 1899-cu ildə gizli təşkilatçılıq edən Pilsudski sosialist təşkilatçı olan Mariya Koplevskaya ilə evləndi.Pilsudskinin baş bioqrafı olan Vaslav Yedçeyeviçə görə, evlilik romantiklikdən daha çox praqmatikliyə sahib idi. Hər ikisi də sosialist və azadlıq hərəkatının iştirakçıları idilər. Rabotnik qəzetinin mətbəəsi əvvəlcəVilnüsdəyerləşirdi, daha sonra isə mətbəə cütlüyünLodzdayerləşən evində fəaliyyət göstərmişdir.Rusiyaqanunları qadının ərinin etdiyi işlərə görə cinayət məsuliyyəti daşımasının qarşısını alırdı.Cütlüyün münasibətləri getdikcə pisləşdi və bir neçə il sonra Pilsudski başqa bir gənc sosialist olan Aleksandra Sçzerbinskaya ilə münasibət qurdu. 1921-ci ildə Mariyanın ölməsindən sonra Pilsudski həmin ilin oktyabr|oktyabrı]]nda Aleksandra ilə evləndi.O vaxta qədər cütlüyün Vanda və Yadviqa adlı iki qızı dünyaya gəlmişdi.
1900-cü ildəruslarRabotnikinLodzdayerləşən məbtəəsini aşkara çıxardıqdan sonra Pilsudski Varşava qəsrində həbs edildi. Bir müddət sonra ruhi xəstəliklərin müşahidə olunması səbəbindən aparıldığıSankt-Peterburqdakıxəstəxanadan polyak həkim Vladislav Mazurkiyeviç və digərlərinin köməyi ilə qaçmağı bacardı. ƏvvəlcəQalisiya, oradanAvstriya-Macarıstanvə daha sonra da Leytonstona qaçdı. Burada olarkən Leon Vasilevski və ailəsi ilə birlikdəLondondaqaldı.
Bu müddət ərzindəLitvavəPolşadayerləşən partiyalarRusiyailə uzlaşdırıcı mövqedən çıxış etməyə başladılar və əsas hədəf olaraq muxtariyyət əldə etmək nəzərdə tutulurdu. Pilsudskinin mövqeyi partiya daxilində Polşanın müstəqilliyi və milli mübarizə mövqeyindən çıxış edən yeganə siyasi gücə çevrilmişdi.
Rus-yapon müharibəsinin(1904-1905) başlanğıcında, 1904-cü ilin yayında Pilsudski Polşa qiyamınaYaponiyadadəstək axtarmaq üçünTokioyagetdi. Yaponiya tərəfi kömək olaraq kəşfiyyat dəstəyi vəd etdi və müharibə zamanı əsir düşən polyaklardan təşkil olunmuş legion yaradılmasını təklif etdi.O,Rusiyanınparçalanmasına yönəlmiş Prometey layihəsini də təklif etdi.Yamaqata Aritomo ilə görüşərək Polşada partizan müharibəsinə başlamağın Rusiyanın diqqətini yayındıracağını və onlara silahlı dəstək göstərməyin vacibliyini bildirdi. Yapon diplomatı Hayaşi Tadasu planı dəstəkləsə də, Yaponiya hökuməti, o cümlədən Yamaqata bu plana daha şübhə ilə yanaşdı.
Pilsudskinin əzəli rəqibi olanRoman DmovskidəTokioyagəldi. O, Pilsudskinin planına qarşı çıxaraq Yaponiya hökumətini uğursuzluqla nəticələnəcəyini düşündüyü Polşa inqilabına dəstəkdən yayındırmağa çalışdı.Polşalı vətənsevər olan Dmovski Pilsudskinin ömrünün onuna qədər onun baş siyasi düşməni olaraq qalmağa davam etdi. Nəticədə yaponlar Pilsudskiyə gözlədiyindən daha az dəstək göstərdi. O, Polşa Sosialist Partiyası və qruplaşmalara yaponlar tərəfindən silah satışına dəstəyə nail oldu. Əsirlərdən legionların yaradılmasından isə yaponlar imtina etdi.
1904-cü ilin payızında PilsudskiRusiyayaqarşı silahlı müqavimət göstərmək məqsədi ilə Polşa Sosialist Partiyası Müharibə Təşkilatı və ya başqa adla boyovkanın əsasını qoydu.Yarıhərbi təşkilat olan boyovka xüsusilə dəVarşavadagetdikcə artan nümayişlər təşkil etməyə başladı. 28 oktyabr 1904-cü ildə təşkil olunan nümayiş zamanı rus kazak süvarisinin hücum etməsinə qarşılıq olaraq boyovka rus ordusu və milisinə hücumlar təşkil etdi.Əvvəlcə diqqətini casus və xəfiyyələrə yönəldən boyovka, sonralar 1905-ci ilin mart ayından etibarən rus milisinin yüksək rütbəli bəzi məmurlarını da hədəf almağa başladı və bombalı hücumlar təşkil etdi.
1905-ci ildəRusiya İnqilabıərzində Pilsudski Polşa Konqresindəki proseslərin baş rolunda çıxış edirdi.1905-ci ilin əvvəllərində Polşa Sosialist Partiyasına bütün ölkəni əhatə edən işçi tətillərinə başlamaq göstərişi verdi. 400000 işçini əhatə edən tətil ruslar tərəfindən yatırılana qədər iki ay davam etdi. 1905-ci ilin iyun ayında Pilsudski yarıhərbi birləşmələriniLodzdabaş verən bir qiyama dəstək üçün göndərdi. "İyun günləri" olaraq tarixə keçmiş hadisələrdə Pilsudskinin dəstələri ilə Dmovski və Milli Demokratların qüvvələri arasında silahlı toqquşmalar baş verdi.22 dekabr 1905-ci ildə Pilsudski bütün polşalı işçilərin ayaqlanmasını tələb etsə də, onun çağırışı geniş əks-səda doğurmadı.
Milli Demokratların əksinə olaraq, Pilsudski Polşa Sosialist Partiyasına Rusiyanın Birinci Dumasına keçirilən seçkiləri boykot etmək göstərişini verdi.Onun bu qərarı və Polşanın inqilab yolu ilə azadlığının əldə edilməsinə nail olunması düşüncəsi partiya daxilində gərginliyin artmasına səbəb oldu. Nəticədə 1906-cı ilin noyabr ayında Pilsudskinin partiya üzərindəki rəhbər mövqeyi sarsıldı.Onun tərəfdarlarına İnqilabçılar və ya Köhnə Qrup, əleyhdarlarına isə Gənc Qrup, Orta Qrup və ya Sol Cəbhə deyilməyə başlandı. "Gənclər" Polşa və Litva Sosial Demokratlarına rəğbət bəsləyirdilər və inanırdılar ki, çar rejimini devirmək, müstəqillik uğrunda aparılan danışıqları asanlaşdırmaq üçün sosial utopiya yaratmaqda Rusiya inqilabçıları ilə əməkdaşlığa üstünlük verilməlidir.
Pilsudski və İnqilab Fraksiyasına daxil olan tərəfdarları isə Polşanın müstəqilliyini əldə etmək üçünRusiyayaqarşı inqilab hazırlıqlarına davam etdilər.1909-cu ilə qədər onun fraksiyası partiyada çoxluq təşkil etməyə davam etdi vəBirinci Dünya müharibəsibaşlayana qədər Pilsudski partiyanın əhəmiyyətli liderlərindən biri olaraq qaldı.
Pilsudski tezlikləAvropanıəhatə edəcək bir müharibənin başlayacağını proqnozlaşdırırdı və o,XVIII əsrdəPolşanı müstəqilliyindən ayıraraq parçalayan 3 imperiyadan tam azadlığı təmin etmək üçün gələcək Polşa ordusunun nüvəsini hazırlamağı lazım bilirdi. 1906-cı ildə PilsudskiAvstriyatərəfinin dəstəyi iləKrakovdahərbi birliklərin hazırlanması üçün məktəb qurdu.Təkcə 1906-cı ildə 800 nəfərlik yarıhərbi dəstə və konqresdəki 5 nəfərlik komandanın fəaliyyətləri ilə 336 rus məmuru öldürüldü. Sonrakı illərdə yarıhərbi birliklərin itkiləri daha da azaldı və 1908-ci ildə onların sayı 2000-ə çatdı.
Pilsudskinin dəstələri həmçinin Polşadan Rusiyaya valyuta transferi həyata keçirən tranzit yollarına da hücumlar təşkil etməyə başladılar. 26 sentyabr|26-27 sentyabr|27 sentyab]]r 1908-ci ilin gecəsindəVarşavadanSankt-Peterburqadoğru yola düşən və vergi gəlirləri daşıyan poçt qatarını qarət etdilər.Qatara hücumVilnüsyaxınlığındakı Bezdanidə həyata keçirilmişdi və Pilsudski burada ələ keçirdiyi vəsaiti hərbi dəstələri maliyyələşdirmək üçün müsadirə etdi. Tək bu uğurlu qarətdən əldə edilən vəsait 200812 rubla bərabər idi ki, bu da Pilsudskinin dəstələrinin son iki ildə əldə etdiyi göstəriciyə bərabər idi.
1908-ci ildə Pilsudski üç həmkarı, Vladislav Sikorski, Marian Kukiel və Kazimir Sosnkovski ilə birlikdə Aktiv Mübarizə Birliyinin (pol.Związek Walki Czynnej) əsasını qoydu.Birliyin əsas məqsədi gələcəkdə qurulacaq Polşa ordusuna hərbi və mülki zabitlər yetişdirmək idi.
1910-cu ildə biri PolşanınAvstriyadayerləşən hissəsi olanLvovda(hazırdaUkraynanıntərkibinə daxildir), digəri isəKrakovdaolmaqla iki dəstə hərbi təlim gördü. Avstriyalı rəsmilərin icazəsi ilə Pilsudki burada hərbi qüvvələr yetişdirmək üçün bir sıra "idman dərnəkləri" və daha sonra Tüfəngçilər Dərnəyini təsis etdi. 1912-ci ildən etibarən Pilsudski Meçislav adı altında Tüfəngçilər Dərnəyinin baş komandiri oldu. 1914-cü ildə onların sayı 12000 nəfərə çatdı.1914-cü ildə Pilsudski "təkcə bir qılınc millətin gələcəyi üçün tarazlığı saxlaya bilər" demişdir.
1914-cü ildə PilsudskiParisdəolarkən Polşanın müstəqilliyini əldə edə bilməsi üçünRusiyanınÜçlər ittifaqıtərəfindən məğlub edilməli olmasını, ittifaqın isə öz növbəsindəAntantaölkələri tərəfindən məğlub edilməsinin zəruri olduğunu elan etmişdir. Bunun əksinə olaraq Pilsudskinin əzəli rəqibi olanRoman Dmovskivahid və müstəqil Polşanın yaranması üçün tək yolun Üçlər ittifaqına qarşı Antanta ölkələrini dəstəkləmək olduğuna inanırdı.
3 avqustdaBirinci Dünya müharibəsininbaşlanğıcında olarkən PilsudskiKrakovdaTüfəngçilər Dərnəyi və Polşa Tüfəngçilər Heyəti əsasında təşkil olunmuş Birinci Heyət Şirkətini qurdu.Həmin gün PilsudskiRusiyasərhəddinə süvari birliyini 6 avqustdaAvstriya-MacarıstanvəRusiyaarasında müharibənin başlamasından əvvəl göndərdi.
Pilsudski strategiyasını rus ordusu müharibə üçün qüvvələriniRusiyanıntərkibində olanPolşavəVarşavaərazisindən çəkdiyi zaman boş qalmış ərazilərə birliklərini göndərmək və burada inqilab başlatmaq üzərinə qurulmuşdu.Pilsudski müharibənin ilk günlərində məhdud olan güclərindən istifadə edərək "Xəyali Polşa hökumətinin" əmrləri ilə addımlar atırdı və bu zaman Avstriya tərəfinin onlar üçün müəyyənləşdirdiyi roldan kənara çıxırdılar.Avstriya-Macarıstantərəfi Polşa birlikləri üçün kəşfiyyat və ya ehtiyac olduğu zaman Avstriya ordusunu dəstəkləmək üçün əlavə qüvvələr olaraq dəyərləndirirdi.Həmçinin bu qüvvələr azad olunmuş Polşa qəsəbələrinin qorunmasında milis gücü kimi istifadə olunmalı idi. 12 avqust 1914-cü ildə Pilsudskinin qüvvələri Kielce qəsəbəsini ələ keçirdi, ancaq burada gözlədiyindən daha az dəstək gördü.
Rəsmi olaraq qurulan Polşa Legionlarının Birinci Briqadanın tərkibinə verilməsindən sonra bir neçə əhəmiyyətli qələbə qazandı.O, həmçinin 1914-cü ilin payızındaİngiltərəhökumətinə yazmış olduğu gizli müraciətində legionlarının İngiltərə və Fransaya qarşı mübarizə aparmayacağını və qüvvələrini yalnızRusiyayaqarşı yönəldəcəyini bildirdi. PilsudskiBöyük Fransa inqilabındanilhamlanaraq legionun heyətini Vətəndaşlar olaraq adlandırdı və onlar Komandir tərəfindən idarə olunurdu. LegionlarÜçlər ittifaqıilə birlikdə Rusiyaya qarşı 1917-ci ilə qədər mübarizə apardı. Legionlar öz fəaliyyətinə başladıqdan qısa müddət sonra, 1914-cü ildə Pilsudski casusluq və təxribat əməliyyatlarını həyata keçirmələri üçün Polşa Hərbi Xidmətini təşkil etdi.
1916-cı ilin ortalarında Polşa Legionlarının da qoşulduğu Kostiçnovka döyüşündə 2000 əsgər itkisi bahasına da olsa strateji zəfərin qazanılmasından sonra PilsudskiÜçlər ittifaqındanPolşanın müstəqilliyinə zəmanət verməsini istədi.Bu tələbi möhkəmləndirmək məqsədi ilə özü istifadə etdi və bir neçə Polşa zabiti də onun bu qərarını izlədi.5 noyabr 1916-cı ildə Üçlər ittifaqıRusiyayaqarşışərq cəhbəsinəgöndərilə biləcək Polşa birliklərinin sayını artırmaq vəAlmaniyanınqərb cəbhəsindəişini yüngülləşdirmək məqsədi ilə Polşanın müstəqilliyini elan etdi.
PilsudskiÜçlər ittifaqıtərəfindən formalaşdırılanPolşa krallığındaHərbi Nazir olaraq xidmət etmək təklifini qəbul etdi və Polşa Krallıq Ordusunun məsuliyyətini öz üzərinə götürdü.1917-ci ilin fevralındaRusiyadafevral inqilabı olduqdan sonra Üçlər ittifaqının vəziyyəti getdikcə pisləşməyə başladı. Bu pisləşməni müşahidə edən Pilsudski məğlub tərəfdə qərar tutmamaq və birliklərinin "alman müstəmləkə qüvvələri" olaraq görülməməsi üçün getdikcə Üçlər ittifaqı ilə uzlaşma əldə etməyən mövqedən çıxış etməyə başladı.1917-ci ilin iyulunda baş verənAnd böhranındansonra Pilsudski öz əsgərlərinə Almaniya İmperatoruna qarşı sədaqət andı içməyi qadağan etdi. Bu səbəblə də o, almanlar tərəfindənMaqdeburqdahəbs olundu. Ardınca Polşa tərəfinin hərbi birlikləri ləğv olundu və qüvvələriAvstriyaordusuna cəlb olundu.Bu qərardan sonra Polşa Hərbi Xidmətini təşkil edən qüvvələr alman mövqelərinə hücum etməyə başladı.
11 noyabr 1918-ci ildə imzalananKompyen sülh sazişindən2 gün sonra Pilsudski və həmkarı Kazimir Sosnkovski almanlar tərəfindənMaqdeburqhəbsxanasından azad edildilər. Onlar da almanlar tərəfindən özlərindən əvvəl yola salınanVladmir Leninkimi gizli vaqonlaPolşayagöndərildi.Müharibənəticəsində çökmüş olanAlmaniyabelə etməklə Polşa ərazisində formalaşacaq hökumətin dostluğunu qazanmağı umurdu.
11 noyabr 1918-ci ildə Pilsudski Polşada Tənzimləmə Şurasının qərası ilə Polşa ordularının komandanı olaraq təyin olundu və müstəqil ölkə üçün yeni hökuməti təşkil etməklə vəzifələndirildi. Həmin günPolşanınmüstəqilliyi elan edildi və hazırda da 11 noyabrMilli Müstəqillik Günüolaraq qeyd edilir.
Həmin həftə Pilsudski alman qarnizonlarınınVarşavavə ətrafındakı ərazilərdən çıxarılması üçün danışıqlar apardı. 55 mindən artıq alman əsgəri dinc şəkildəPolşanıtərk etdi və silahlarını təhvil verdi. Növbəti aylarda isə Polşa ərazisini tərk edən alman qüvvələrinin sayı 400 mini keçdi.
14 noyabr 1918-ci ildə Pilsudskidən ölkənin vəziyyətini təftiş etməsi istənildi. 22 noyabrda rəsmi şəkildə Endjey Moraçevskinin Baş Naziri olduğu hökumət buraxıldı və Pilsudski Polşanın Müvəqqəti Dövlət Başçısı titulunu aldı.
Müxtəlif polyak hərbi birləşmələri, Tənzimləmə Şurası, İqnasi Daşınskinin rəhbərliyindəki Lubində olan qüvvələr Pilsudskiyə tabe olduğunu bildirdi. Ona tabe olanların çoxu sosialistlər oldu. Aparılan islahatlardan sonra 8 saatlıq iş rejimi, pulsuz məktəb təhsili və qadınlara seçki hüququnun verilməsi kimi böyük narazılıqları azaltmaq üçün lazım olan bir sıra qanunlar qəbul edildi.
Bütün bunlara baxmayaraq, Pilsudski belə hesab edirdi ki, dövlət başçısı bütün bu siyasətin daha üstündə bir mövqe sərgiləməlidir.Varşavayaçatdığı müddətdən bir gün sonra keçmiş dövrlərdən burada olan tanışları ilə görüşdü. Keçmiş tanışları ona sosialist xitabı olan "yoldaş" şəklində müraciət etdərək öz inqilabçı düşüncələrinə dəstək istədilər. O isə keçmiş tanışlarına "Yoldaşlar, sosializmin qırmızı tramvayını azadlıq stansiyasına çatdırdım və artıq enmək vaxtıdır. İstəyirsinizsə, son stansiyaya doğru irəliləyə bilərsiniz, ancaq bundan sonra bir-birimizə "cənab" (sosialist "yoldaş" xitabı yerinə) şəklində müraciət edək" demişdir.Bundan sonra hər hansısa bir partiyanı dəstəkləməkdən imtina etdi, özü də yeni bir siyasi təşkilat formalaşdırmadı. Bunun yerinə koalisiya hökuməti qurulması mövqeyini dəstəklədi.Bundan əlavə, PilsudskiAlmaniya,RusiyavəAvstriya-Macarıstanordularında xidmət etmiş polyak qazilərindən təşkil olunmuş Polşa ordusunu formalaşdırmağa başladı.
Müharibədən sonrakı ilk günlərdə Pilsudski parçalanmış ölkədə bir hökumət qurmağa çalışdı. PolşanınRusiyanıntabeçiliyində olan hissəsi xüsusilə ağır itkilərlə üzləşmişdi.Almanlartərəfindən planlı şəkildə qarət və dağıntılar törədilmişdi. Nəticədə Polşanın bu hissəsinin ümumi zənginliyi 10% nisbətində azalmışdı.1919-cu ilin yanvar ayındaVarşavanıziyarətə gələn biringilisdiplomatı "heç bir yerdə buradakı qədər səfillik və yoxsulluq görmədim" demişdir.
Bundan əlavə, ölkənin fərqli hissələriAlmaniya,Avstriya-MacarıstanvəRusiyanıntabeçiliyi altında fərqli idarəçilik, iqtisadi və hüquqi sistemlərlə idarə olunduğu üçün ölkədə vahid sistem yaratmaqda çətinliklər meydana çıxırdı. Bir-biri ilə uzlaşdırılması lazım gələn 9 qanun sistemi, 5 pul vahidi və 66 növ dəmiryolu sistemi vardı.
Vaslav Yedçeyeviçə görə, "Pilsudski bir məsələ ilə bağlı mövcud olan bütün məlumatları toplayırdı, sonra onları ölçüb-biçərək vaxt sərf edirdi. Bütün gün və gecə çalışaraq özünü çətinə salırdı. Sadə həyat tərzi keçirir, adi restoranlarda sadə yeməklər yeyirdi.Polşalıların əksəriyyəti tərəfindən sevilən biri olmasına baxmayaraq, uzun illərin gizli fəaliyyət göstərmək zərurətindən demək olar ki, tək olurdu.Hər kəsə etimad göstərən biri olaraq digər polyak siyasətçilərdə özünə qarşı qəzəbin formalaşmasına səbəb olmuşdu".
Pilsudski və ilkPolşahökuməti Qərbə şübhə ilə yaxınlaşırdı. Onlar 1914-1917-ci illərdəÜçlər ittifaqıilə əməkdaşlıq etmişdilər. Həmçinin Daşınski və Endjey Moraçevski hökumətlərisosialistidilər.Dünyaca məşhur pianist və bəstəkar olan İqnasi Yan Paderevski Polşanın Baş Naziri və yeni hökumətin Xarici İşlər Naziri olsa da 1919-cu ilin yanvarına qədər hələ Qərbdə tanınmırdı.
Belə şəraitdəPolşanınqanuni hökuməti olduğunu iddia edən iki qüvvə ortaya çıxmışdı:VarşavadaPilsudski,Parisdəisə Dmovski. Polşanın vahid hökumətə sahib olmasını təmin etmək və vətəndaş müharibəsinin qarşısını almaq üçün Pilsudski, Paderevski və Dmovski görüş keçirdi. Dövlət Başçısı və Baş komandan olan Pilsudski PolşanıParis Sülh Konfransındatəmsil edən güclərlə birlik təmin edə bildi.28 iyun 1919-cu ildə imzalananVersal sülh müqaviləsinin87-93-cü maddələri vəKiçik Versal müqaviləsiilə Polşa beynəlxalq müstəvidə müstəqil və tamhüquqlu dövlət olaraq tanındı.
PilsudskipolyaklarınPolşadahakim millət olması vəmavi ordununAlmaniyanınDanzinqşəhərindən (indiki Qdansk şəhəri) keçərək Polşaya gəlməsi məsələsi ilə bağlı tez-tez Dmovski ilə münaqişə yaşayırdı.5 yanvar 1919-cu ildə Dmovski tərəfdarlarının bəziləri Pilsudski və Baş Nazir Endjey Moraçevskiyə qarşı çevrilişə cəhd göstərsələr də uğursuz oldular.
20 fevral 1919-cu ildə Pilsudski səlahiyyətlərini yeni yığılan Polşa parlamentinə (seym) təhvil verəcəyini elan etdi. Buna baxmayaraq, seym tərəfindən 1919-cu ildə qəbul olunanKiçik konstitusiyadansonra vəzifəsinə davam etməyə başladı. Bu konstitusiyada onun vəzifəsinin adından "müvəqqəti" sözü çıxarıldı və Pilsudski 9 dekabr 1922-ci ildə Qabriel Narutoviç Polşanın prezidenti seçilənə qədər bu vəzifəni icra etdi.
Pilsudskinin xarici siyasətdəki əsas təşəbbüsü federasiya qurmaq idi. Onun dənizdən dənizə Polşa ideyasında Baltik dənizindənQara dənizəqədər latınca İntermariyum adlandırılan federasiyanın qurulması nəzərdə tutulmuşdu. Bu birlik parçalanmış tarixiReç Pospolitaərazilərində Polşa, Belarus, Ukrayna və müstəqil Baltikyanı ölkələrin birliyini nəzərdə tuturdu.
Pilsudskinin bu planı müstəqilliklərini çətinliklə əldə etmiş dövlətlərin birliyinin güc balansına təsir göstərə biləcəyini düşündükləri üçünAntantaölkələrinin müxalifliyi ilə qarşılandı.Tarixçi Corc Sanfordun düşüncəsinə görə, Pilsudski İntermariyum layihəsinin bu versiyasının yararsız olduğunu 1920-ci ildən anlamağa başladı.
Orta və Şərqi Avropa birliyi düşüncəsinin yerini tezliklə müharibələr aldı. Bu dövrdəPolşa-Ukrayna(1918-1919) vəPolşa-Litva(1920) müharibələri, eləcə dəPolşa-Çexoslovakiya sərhəd münaqişəsibaş verdi. Xüsusilə də 1919-1921-ci illərdə baş verənPolşa-SSRİ müharibəsibölgə üçün əhəmiyyətli idi.Baş verən bu müharibələrəVinston Çörçill"Nəhənglərin müharibəsi başa çatdı, cırtdanların müharibəsi başladı" şərhini vermişdir.
Birinci Dünya müharibəsibaşa çatdıqdan sonra bütünPolşasərhəddində gərginlik hökm sürürdü. Polşanın gələcək sərhədləri ilə bağlı Pilsudki "Qərbdə qazana biləcəyimiz hər şey Antanta ölkələrinin Almaniyanı nə qədər sıxmaq istəməyi ilə bağlıdır. Şərqdə isə açılıb bağlanan qapılar vardır və onları kimin açacağı tətbiq edəcəyi gücdən asılıdır" demişdir.1918-ci ildə Polşa şərq sərhədlərini müəyyənləşdirmək üçünPolşa-Ukrayna müharibəsindəUkrayna qüvvələri ilə toqquşdu. Pilsudskinin 12 noyabr 1918-ci ildə Polşa ordusunun Baş komandanı olaraq verdiyi ilk əmrLvovdamübarizə aparan polyak qüvvələrinə dəstək göstərmək oldu.
Pilsudski müstəqilPolşanınbolşeviklərindostu olmadığının və əvvəl-axır onlarla toqquşmanın qaçınılmaz olduğunu başa düşürdü.O, Qərbin irəliləməsini ciddi təhlükə olaraq görürdü, ancaq bolşevikləriağrəqiblərindən daha az təhdidkar hesab edirdi.KeçmişRusiya imperiyasınıntəmsilçiləri olar ağlar ehtimal ki, keçmiş Konqres Polşasının kiçik sərhədləri daxilində məhdud müstəqilliyinə icazə verməyə istəkli idilər və Pilsudskinin çox əhəmiyyət verdiyi Ukraynanın Polşanın nəzarətində olmasına imkan yaradanİntermariyum layihəsinəaçıq-aşkar etiraz edirdilər.
Bu yanaşma Polşanın bölünmələrinin keçərsiz olduğunu bildirən bolşeviklərin əksinə idi.Pilsudski Qərbdən təcrid olunmuşSSRİ-nin, Rusiya İmperiyasının bərpa olunmasından daha yaxşı versiya olduğunu düşünürdü.PilsudskininAntantanıntəzyiqlərinə məhəl qoymayaraqLenininbolşevik hökumətinə qarşı hücuma keçməməsi ehtimal ki, onu 1919-cu ilin yaz və payızında çöküşdən xilas etdi.
1918-1919-cu ildə rusların qərbə doğru hücuma keçməsi və Polşanın şərqə doğru irəliləməsi ilə nəticələnən bir sıra hadisələrdən sonra 21 aprel 1920-ci ildə marşal Pilsudski (1920-ci ilin martındanmarşalolmuşdur) ukraynalı liderSimon PetliurailəVarşava hərbi ittifaq müqaviləsinibağladı. Polşa-Ukrayna müttəfiqliyinin məqsədiReç Pospolitadövründə mövcud olan birlikdə yaşayan, ancaq daxili məsələlərində sərbəst olan ölkələrin birliyini qurmaq idi.Buna baxmayaraq, Simon Petliura Ukrayna millətçiləri tərəfindənQalisiyanınqərb ərazilərinə olan iddiadan Polşanın xeyrinə imtina etdiyi üçün qınandı.
Pilsudskinin komandanlığındakı Polşa və Ukrayna orduları Ukrayna ərazisində ruslara qarşı uğurla nəticələnən hücumlara başladı. 7 may 1920-ci ildə kiçik toqquşmadan sonra birləşmiş ordularKieviələ keçirdi.
BolşevikrəhbərliyiPolşanınfəaliyyətlərini işğal olaraq dəyərləndirdi.Cavab olaraq minlərlə zabit və əsgərQızıl Orduyaqoşuldu. Həmçinin minlərlə mülki vətəndaş müharibə ilə bağlı işlərə könüllü olaraq başladı. Sovetlər Belarus və Ukrayna istiqamətlərində əks-hücuma keçdilər. Hədəf əvvəlcə Polşaya, sonra isə Almaniyaya doğru irəliləmək idi.BuAlmaniya Kommunist Partiyasınıhakimiyyət uğrunda mübarizəyə cəsarətləndirmək üçün nəzərdə tutulmuşdu. Sovetlərin özlərinə inamı artmışdı vəQərbi Avropanıələ keçirmə planlarını açıqladılar.Pravdaqəzetində yazılar dərc etdirən kommunist nəzəriyyəçisiNikolay BuxarinqüvvələrininVarşavadankənara, "birbaşa London və Parisə" gedəcəyinə ümid edirdi.Sovet komandanıMixail Tuxaçevski2 iyul 1920-ci ildə vermiş olduğu əmrdə yazırdı:
Polşa seymi 1 iyul 1920-ci ildə sürətlə irəliləyən Sovet hücumlarını nəzərə alaraq, müvəqqəti çıxış yolu kimi Pilsudskinin rəhbərliyində Milli Müdafiə Şurasını formalaşdırdı.Buna baxmayaraq, Milli Demokratlarbolşeviklərinsilsilə şəkildə qələbələr qazanmasında Pilsudskini günahlandıraraq istefa etməsini istədilər və hətta onu xainlikdə ittiham etdilər.19 iyulda onlar şuraya etimad səsi vermədilər və bu da Dmovskinin şuradan çıxmasına səbəb oldu.12 avqustda Pilsudski Baş Nazir Vinsent Vitosa istefa verməsini və hərbi əməliyyatlar uğursuzluqla nəticələnərsə, günahı üstünə götürməyi təklif etdi.Buna baxmayaraq, Vinsent Vitos bu təklifdən imtina etdi.Antantaölkələri Polşaya təslim olmaq və bolşeviklərlə müzakirələrə başlamaq üçün təzyiq göstərirdi. Buna baxmayaraq, Pilsudski qətiyyətli şəkildə mübarizəni davam etdirməkdə qərarlı idi. Norman Devis Pilsudskinin bu dövrdə içində olduğu vəziyyət haqqında yazırdı:
Buna baxmayaraq, növbəti bir neçə həftə ərzində 1920-ci ilin avqust ayı boyunca baş verənVarşava döyüşündəənənəvi olmayan və riskli strategiyası ilə PilsudskiQızıl Ordununirəliləməsini dayandırdı.Yuzef Pilsudski və Tadeuş Rozvadovski tərəfindən hazırlanmış olan Polyak planı sonralar digərləri tərəfindən daha da inkişaf etdirildi.Sonralar Pilsudskinin tərəfdarları onun bu planın hazırlanmasındakı rolunu qabardaraq, təkbaşına hazırlaması səviyyəsinə çatdırdığı halda, əleyhdarları onun rolunu ən aza endirməyə çalışacaqdı.Qərbdə uzun müddət gəzən söz-söhbət Polşanın xilaskarının Polşadakı Fransa Hərbi Missiyasının rəhbəri olan general Maksim Veyqand olması şəklində olsa da, çağdaş tarixçilərin araşdırmaları bu rolun minimum səviyyədə olduğunu göstərir.
Pilsudskinin planı Polşa ordusununVisla çayıboyunca geri çəkilərək Varşavada yerləşənVepş çayındakıkörpülər daxil olmaqla müdafiə xətti qurması və birliklərin 25%-ni cənub istiqamətinə əks-hücum üçün cəmləməkdən ibarət idi. Planın davamında general Yuzef Hallerin komandanlığındakı iki ordunun şərqdənVarşavayadoğru hücuma keçənQızıl Orduqarşısında geri çəkilməyərək nəyin bahasında olur-olsun öz mövqelərini qorumaları nəzərdə tutulmuşdu. Eyni zamanda, general Vladislav Sikorskinin komandanlığındakı bir ordu Varşavanın şimalında mövqe tutaraq Polşa ordusunun xəttini buradan mühasirəyə almağa çalışan Qızıl Ordunun önünü kəsməli idi. Döyüşdə ən əhəmiyyətli rol isə yeni yığılmış və döyüşlərdə təcrübə qazanmış 20 min nəfərlik Tətil ordusu olaraq da adlandırılan ehtiyat ordunun üzərinə düşürdü. Bu orduya Pilsudski şəxsən komandanlıq edirdi. Ehtiyat ordu Visla-Vepş üçbucağından Polşa kəşfiyyatının müəyyənləşdirdiyi Qızıl Ordunun zəif cinahları olan qərb və cənub-qərb istiqamətlərindən şimala doğru ildırım sürətilə hücuma keçməli idi. Bu hücum Qızıl Ordunun qərb cəbhəsini ehtiyat qüvvələrindən ayrı salacaq və Sovet hücum hərəkatının nizamını pozacaqdı. Ən sonda isə Sikorskinin komandanlığındakı ordu ilə Pilsudskinin komandanlığındakı ehtiyat ordu arasındakı boşluqŞərqi Prussiyasərhəddinə doğru bağlanacaq və mühasirəyə alınan Qırmızı Ordu yox ediləcəkdi.
Pilsudskinin planı tənqidlərlə üzləşdi, ancaq Polşa ordusunun ümidsiz vəziyyətini nəzərə alan digər komandanlar onun planı ilə razılaşdılar. Şifrələnmiş Sovet radio əlaqəsinin üzə çıxarılması da daxil olmaqla etibarlı kəşfiyyat məlumatlarına əsaslanan bu planı Pilsudskinin rəsmi hərbi təhsilinin yoxluğuna diqqət çəkmək üçün yüksək rütbəli ordu komandanları və hərbi ekspertlər tərəfindən "həvəskar" olaraq qiymətləndirildi. Planın bir nüsxəsiQızıl Ordununkomandanı olanMixail Tuxaçevskininəlinə keçdikdə isə, o bunu hiylə olaraq dəyərləndirdi və məhəl qoymadı.Bunun nəticəsində Qızıl Ordu bir neçə gün sonraVarşavayaxınlığında ən ağır məğlubiyyətlərindən birini yaşadı.
Seymdəki Milli Demokratlardan olan vəkil Stanislav Stronski Pilsudskinin "Ukrayna sərgüzəştləri"ni qınadığı halda,Qızıl Ordununməğlubiyyətini ifadə etmək üçün "Varşavadakı möcuzə" ifadəsindən istifadə etmişdir.Stronskinin Pilsudskiyə yönəlmiş bu ifadəsindəki ironiya niyətindən xəbərsiz olan vətənpərvər və dindarpolyaklarbunu tərif olaraq qəbul etdilər. Fransa Hərbi Missiyasındakı kiçik bir nümayəndə olanŞarl de QollSovet-Polşa müharibəsivə Pilsudskinin təcrübəsindəki bəzi məqamlardan özü üçün dərs çıxardı.
1921-ci ilin fevralında PilsudskiParisəyollandı vəFransaPrezidentiAleksandr Milyeranilə görüşdü. Bu görüşdə aparılan müzakirələr həmin ilin sonunda imzalanacaqFranko-Polyakhərbi müttəfiqlik müqaviləsinin imzalanmasına gedən yolun əsasını qoydu. 1921-ci ilin martındaPolşailə SSRİ arasındaRiqa sülh müqaviləsiimzalandı. Sülh müqaviləsinə görə, Belarus və Ukrayna tərəflər arasında bölüşdürüldü və müharibəyə son qoyuldu.Həmçinin müqavilədə general Lyuqan Jeliqovskinin Vilnüsü litvalıların əlindən almasına gizli şəkildə razılıq verildiyi üçün Pilsudskinin İntermariyum layihəsində nəzərdə tutulan federasiya düşüncəsinə də son qoyuldu.
25 sentyabr]] 1921-ci ildə Pilsudski Şərq Ticarət Sərgisini ziyarət üçünLvovasəfər edərkən Ukrayna Müstəqillik Təşkilatı və Ukrayna Hərbi Təşkilatının üzvü olan Stepan Fedakın sui-qəsdi ilə üzləşsə də cəhd uğursuzluqla nəticələndi.
1921-ci ilin martında qəbul olunan 1921-ci il konstitusiyası (Polşa)|konstitusiya]] ilə dövlət başçısının səlahiyyətləri azaldıldı və istədiyi vaxt müharibə elan etməsi məhdudlaşdırıldı. Bu səbəblə Pilsudski prezident namizədi olmaqdan imtina etdi.9 dekabr 1922-ci ildə Polşa Milli Məclisi Polşa Xalq Partiyasından olan Qabriel Narutoviçi prezident seçdi.Onun sağçı partiyaların əleyhinə seçilməsi isə xalq arasında iğtişaşların yaranmasına səbəb oldu. 14 dekabrda Belveder Sarayında Pilsudski rəsmi olaraq dövlət səlahiyyətlərini dostu Narutoviçə təhvil verdi.
İki gün sonra, 16 dekabr 1922-ci ildə Narutoviç əvvəlcə Pilsudskini öldürmək istəyən, ancaq Milli Demokratların anti-Narutoviç təbliğatından təsirlənən sağçı rəssam və incəsənət tənqidçisi Eliqiyuş Nevyidomski tərəfindən vurularaq öldürüldü.
Bu hadisə Pilsudskini sarsıtdı. Bundan sonra o, Polşanın demokratiya ilə idarə oluna biləcəyinə və onun güclü dəstəyi ilə hökumətin olacağına olan inamını itirdi.Pilsudski Baş Qərərgah Rəisi oldu və Hərbi İşlər Naziri olan Vladislav Sikorski ilə birlikdə nizamı təmin etməyi bacardı və qısa müddət davam edən fövqəladə vəziyyətin öhdəsindən gəldilər.
Pilsudskinin keçmiş həmkarı Polşa Xalq Partiyasından olan namizəd Stanislav Voyçexovski yeni prezident seçildi və Vinsent Vitos da Baş Nazir oldu. Bununla yanaşı, yeni hökumət Lançkorona paktına görə, Polşa Xalq Partiyası, Xristian Demokratlar və Milli Demokratların koalisiyası şəklində quruldu. Belə olduğu halda Pilsudski Narutoviçin qətlində iştirak edənlərlə bir arada ola bilməyəcəyini başa düşdü. 30 may 1923-cü ildə Pilsudski buna əsasən Baş Qərərgah Rəisi vəzifəsindən istefa etdi.
Daha sonra general Stanislav Szeptiçki orduya mülki şəxslərin nəzarət etməsini təklif etdi. Bu təklifi Pilsudski ordunun siyasiləşdirilməsi cəhdi olaraq qəbul edərək tənqid etdi və 28 iyunda da son siyasi vəzifəsindən istefa verdi. Elə həmin gün Seymin solçu deputatları qətnaməyə səs verdilər və Pilsudskiyə işlərinə görə təşəkkür etdilər.PilsudskiVarşavadankənarda, Suloyovekdə ona əsgərləri tərəfindən təqdim olunan malikanəyə köçərək təqaüdə çıxdı.Orada o, bir sıra siyasi və hərbi xatirələr yazaraq ailəsinə dəstək olmağa qərar verdi.
Bu proseslərin baş verdiyi ərəfədəPolşadaiqtisadi qarışıqlıq hökm sürürdü.Hiperinflyasiya ictimai narazılığı şiddətləndirdi, hökumət artan işsizlik və iqtisadi böhrandan çıxış yolu tapa bilmədi. Pilsudskinin müttəfiqləri və dəstəkçiləri ondan yenidən siyasətə dönməsini dəfələrlə  istədilər. Polşa Legionları, Polşa Hərbi Təşkilatının keçmiş üzvləri, bəzi ziyalı və solçular partiyalarına əsaslanan yeni bir güc mərkəzi yaratmağa başladı. 1925-ci ildə bir neçə hökumət qısa müddətdə istefa verdikdən və siyasi vəziyyət xaosa büründükdən sonra Pilsudski tədricən hökuməti tənqid etməyə başladı. Ən sonda isə o, Vitos hökumətinin istefasını tələb edən bəyənatlar verdi.
Pilsudskinin sərt şəkildə tənqid etdiyi Çuyeno-Piast koalisiyası yeni hökumət qurarkən, 12 may|12-14 may 1926-cı il tarixlərində Pilsudski Polşa Sosialist Partiyası, Azadlıq Partiyası, Kəndli Partiyası və hətta Kommunist Partiyasının dəstəklədiyiçevrilişləyenidən hakimiyyətə qayıtdı.Pilsudski qansız çevriliş gözləyirdi, ancaq hökumət geri çəkilməkdən imtina etdi.Nəticədə 215 əsgər, 164 dinc sakin öldürüldü və 700-dən çox insan yaralandı.
1926-cı il mayın 19-da dövlət çevrilişi dövründə, Pilsudski tərəfindənsanasiya hərəkatının("əxlaqi sağlamlaşdırma hərəkatı") əsası qoyuldu.
Seym tərəfindən 31 mayda Pilsudski prezident seçildi. Buna baxmayaraq, o prezidentin məhdudlaşdırılmış səlahiyyətlərinin fərqində idi və bundan imtina etdi. Keçmiş dostlarından olan İqnasi Mosçiçski onun yerinə prezident seçildi. Mosçiçski bu müddətdən etibarən 1930-cu ilə qədər 11 ardıcıl qısamüddətli hökumətdə Pilsudskini Hərbi İşlər Naziri olaraq təyin etdi. Bu vəzifələrlə yanaşı, Pilsudski Silahlı Qüvvələrin Baş Müfəttişi və Hərbi Şuranın rəhbəri vəzifələrini də icra edirdi.
Pilsudskinin böyük islahat planları yox idi. Tezliklə, o radikal sol dəstəkçilərinin düşüncələrini uzaqlaşdırdı və etdiyi çevrilişin inqilabi nəticələri olmayacağını açıqladı.Hədəfi ölkədə sabitliyi təmin etmək, sui-istifadə və qeyri-məhsuldarlıqda ittiham etdiyi siyasi partiyaların təsir gücünü azaldaraq ordunu gücləndirmək idi.Sonrakı illərdə onun Polşa hökumətindəki fəaliyyətinə diktatorluq və yarı-diktatorluq adları veriləcəkdi.
Hərbi çevrilişdən sonra Pilsudski tez-tez avtoritar metodlardan istifadə edərək parlament və hökumətin fəaliyyətlərinə məhdudiyyətlər gətirirdi. O, bunu cəmiyyət həyatına əxlaqi nizam gətirmək olaraq adlandırırdı. Hökumət, prezident və Seym Pilsudskinin formal olaraq təklif və təsdiqi ilə seçilirdi. Seymin səlahiyyətləri  2 avqust 1926-cı ildə edilən konstitusiyaya edilən dəyişikliklər nəticəsində məhdudlaşdırıldı.1926-cı ildən 1930-cu ilə qədər Pilsudski müxalifət liderlərinin təsir gücünü azaltmaq üçün əsasən təbliğatdan istifadə edirdi.
Pilsudskinin diktatorluq və qanundankənar siyasətlərinin zirvəsi özünü 1930-cu ildə bir sıra müxalifət liderlərinin Brest mühakimələrinə cəlb olunaraq həbs edilməsi və 1934-cü ildəki siyasi məhkumlar üçün Bereza Kartuska düşərgəsinin açılmasında özünü göstərdi.Onun həyata keçirdiyi bu fəaliyyətlər, avtoritar siyasət, müxalifət liderlərinin həbs edilməsi və mühakimələr Polşanın beynəlxalq nüfuzunu zədələdi və dünya ictimaiyyəti tərəfindən bu qınaqla qarşılandı.
Bu dövrdə Pilsudski qarşılaşdığı problemləri avtoritar üsulla həll etməyə çalışırdı.Belə ki, Seymdə ona uyğun olmayan hal yaşandığı zaman silanlanmış 90 zabitini ora göndərməsi Polşa demokratiyasının yaranacağına olan inamını itirdiyini göstərirdi.
Daxili siyasətdə Pilsudskinin əsas məqsədlərindən biri də parlamentar sistemin əvəzinə prezident üsul idarəsini gətirmək idi. Bu məqsədini həyata keçirmək üçün 1935-ci ilin aprelində Polşada yenidən konstitusiyaya dəyişiklik edildi və prezidentli idarə sistemi tətbiq olunmağa başlandı. Bu dəyişiklik İkinci dünya müharibəsinə qədər qüvvədə qaldı və daha sonra Polşanın işğal olunması səbəbindən hökumət ölkə xaricinə çıxaraq mühacir fəaliyyətinə davam etməli oldu.
Pilsudski rejimi zamanı etnik azlıqların vəziyyətində yaxşılaşma müşahidə olunmağa başladı.Pilsudski Milli Demokratlar tərəfindən həyata keçirilmək istənilən "etnik assimilyasiya" siyasətini "dövlət assimilyasiyası" siyasəti ilə əvəzlədi.Belə ki, vətəndaşlar artıq etnik kimliklərinə görə yox, dövlətə qarşı olan sədaqətlərinə görə dəyərləndiriləcəkdi. Milli Demokratların yəhudilər əleyhinə olan mövqeyindən fərqli olaraq, Pilsudski və onun dövründə Baş Nazir olan Kazımir Bartelin yəhudilərə qarşı siyasətləri onlar tərəfindən rəğbətlə qarşılanmışdı.Bir çox yəhudi tərəfindən Pilsudski anti-semitizmin önündəki əngəl olaraq görülürdü və bu səbəblə də yəhudilər onun mövqeyini dəstəkləyirdilər.1935-ci ildə Pilsudskinin ölümündən sonra Polşa yəhudilərinin həyat standartları aşağı düşməyə başladı.
1930-cu illərdəBöyük böhrandansonra milli azlıqların gərginliyinin artması, ukrayna millətçilərinin terror hücumlarının yaşanması milli azlıqlarla hökumətin münasibətlərində pisləşməyə səbəb oldu.Etnik azlıqlarla münasibətdə gərginliyin yaşanmasına xarici siyasət faktorları da təsir göstərirdi. Gərginliyi ŞərqiQalisiyadakı1800 ukraynalının həbs olunması prosesləri izlədi. Hökumətlə Polşanın alman etnik azlığı arasında xüsusilə dəYuxarı Sileziyabölgəsi ilə bağlı məsələlərdə problem yaşandı. Hökumətdə anti-semitist çağırışların olmamasına baxmayaraq, böhran dövründə vəziyyətləri pisləşən yəhudilər arasında da gileylər artmağa başladı. Nəticədə Pilsudskinin ölümündən sonra Polşada etnik azlıqlarla münasibətlər getdikcə daha da problemli xarakter daşımağa başladı.
Hərbi sahədəVarşava döyüşündəkistrategiyası səbəbindən bəyəni qazansa da, daha sonra ancaq şəxsi heyətə fokuslanması və ordunun texniki təchizatında lazımlı modernizasiyanın edilməməsi səbəbindən tənqidlərə məruz qaldı.Sovet-Polşa müharibəsizamanındakı təcrübələrinə əsasən süvarilərə əhəmiyyət verməsinə baxmayaraq, zirehli birlik və hərbi hava qüvvələrinə ciddi diqqət yetirmədi.Nəticədə bu sahələr əsaslı inkişafdan geri qaldı.Polşanın bu dövrdəki hərbi modernizasiyasının məhdud səviyyədə qalması maliyyə problemlərindən daha çox bu faktorlardan təsirləndi.
Pilsudskinin idarəçiliyi zamanı Polşa qonşuRumıniya,MacarıstanvəLatviyailə yaxşı qonşuluq münasibətlərini davam etdirdi. Buna baxmayaraq,ÇexoslovakiyavəLitvailə diplomatik münasibətlər daha da pisləşdi.AlmaniyavəSSRİilə diplomatik əlaqələr tez-tez dəyişirdi, ancaq Pilsudski, demək olar ki, tərəfsizliyini qoruya bilmişdi.
PilsudskininSSRİ-də yaşayan rus olmayan xalqların millətçilik hərəkatlarını dəstəkləyərək SSRİ-ni daxildən zəiflətməyi hədəfləyənPrometeizmplanı kəşfiyyat zabiti olan Edmund Xaraşkeviçin rəhbərliyində 1927-ci ildən etibarən koordinasiya edildi. Buna baxmayaraq, plan ciddi bir uğur qazana bilmədi.
Pilsudski ölkəsinin müstəqilliyini beynəlxalq arenada qorumağa çalışırdı. Xarici işlər naziri Yuzef Bekin dəstəyi iləFransavəİngiltərəkimi qərb ölkələr, eləcə dəRumıniyavəMacarıstankimi qonşu ölkələrdən ittifaqların qurulmasında kömək istədi.
Fransa-Polşa hərbi ittifaqıKiçik Antantanınbir hissəsi olan Polşa-Rumıniya ittifaqının dəstəkçisi olan PilsudskiFransavəİngiltərəninLokarno sazişlərizamanı sərgiləmiş olduğu siyasət qarşısında təəssüf hissi keçirdi. Lokarno sazişləri İngiltərənin Fransa-Almaniya münasibətləri qarşısında Şərqi Avropada yerləşən müttəfiqləri Almaniyanın ümidinə buraxmaq şəklində inkişaf etdi.Pilsudski bu sazişdən sonra Fransa tərəfindən tək buraxılmaq vəziyyətini daha yaxından hiss etdi.Bu səbəbləSSRİvəAlmaniyailə daha yaxşı münasibətlər qurmağı qarşısına məqsəd olaraq qoydu.
Pilsudskinin əsas qorxusuFransanınAlmaniyailə razılaşaraq Polşanı qurban verəyəci ilə bağlı idi. 1929-cu ildə FransaVersal müqaviləsindənnəzərdə tutulandan 5 il daha tez olmaqla Reynland bölgəsindən çəkilməyi qəbul etdi. Həmin il Fransa tərəfi alman sərhəddi boyunca olanMajino xəttiilə bağlı öz planlarını açıqladı. Ardınca 1930-cu ildən etibarən Majino xəttinin inşa olunmasına başlandı. Bu xətt Almaniyanın Versal müqaviləsi ilə müəyyən olunan sərhədləri üçün bir örtük rolunu oynayırdı.Bundan sonra Fransanın hərbi siyasətdə müdafiə strategiyasını mənimsədiyi görünürdü. 1921-ci ildə Polşa ilə Fransa arasında hərbi ittifaq bağlandıqdan sonra ehtimal olunan alman hücumu zamanı Reynland və Polşadan Almaniyaya qarşı cavab zərbəsinin endirilməsi nəzərdə tutulmuşdu. Fransanın Reynland bölgəsindən çəkilməsi və Majino xəttini quraraq müdafiə strategiyasını mənimsəməsi Polşanın xarici və müdafiə siyasətlərinin bünövrəsini laxlatdı.Bundan sonra Polşa güclü qonşuları ilə 1932-ci ildə Polşa-SSRİ, 1934-cü ildə isə Polşa-Alman paktını imzalamaq məcburiyyətində qaldı. Bunlar Polşanın qonşuları və müttəfiqləri gözündəki yerini qorumaq məqsədi daşıyırdı.
1932-ci ilin iyun ayında keçirilən Lozanna konfransının açılmasından əvvəl, Pilsudski alman kansler Frans fon Papelin Fransa Baş Naziri Eduard Herriota Almaniya-Fransa hərbi ittifaq təklifi edəcəyini bildirdi. Buna cavab olaraq Pilsudski ORP Viçer destroyerini sərbəst şəhər olanDanzinqlimanına göndərdi. Onun bu mövqeyi Fransanın Polşanın Danzinqdəki haqlarını görməzdən gəlməməsinə səbəb oldu və nəticədə Polşa tərəfi limandakı donanmasına çıxışda daha sərbəst imkanlar qazanmış oldu.
Adolf Hitler1933-cü ildəAlmaniyadahakimiyyətə gəldikdən sonra, PilsudskiFransayaAlmaniyaya qarşı qabaqlayıcı müharibə təklif etdiyi bildirilir. Bu iddia olaraq qalsa belə, Fransa tərəfinin ehtimal ki, buna isti yanaşmaması səbəbindən Pilsudski 1934-cü ildə Almaniya tərəfi ilə hücum etməmə paktına imza atdı.Buna baxmayaraq, Fransa və Polşa arxivlərində qabaqlayıcı müharibə təklifinin olmasına dair çox az dəlil tapılıb.
HitlerSSRİ-yə qarşı dəfələrlə Almaniya-Polşa ittifaqı təklif etdi, ancaq Pilsudski bu təklifdən imtina etdi. Bunun yerinəAlmaniyavəSSRİ-yə qarşı müharibəyə hazırlaşa bilmək üçün dəyərli olan vaxt qazanmağa çalışdı. Ölümündən əvvəl Pilsudski xarici işlər naziri olan Yuzef Bekə Almaniya ilə tərəfsiz münasibətləri davam etdirmək, Fransa ilə hərbi ittifaqı davam etdirmək və İngiltərə ilə münasibətləri yaxşılaşdırmaq haqqındakı siyasətini bəyan etdi.
Pilsudskinin dini baxışları mübahisəlidir. 15 dekabr 1867-ci ildə Tomas Valinski tərəfindən Povierovka kilsəsində xaç suyuna salınıb. Onu xaç ataları Yuzef və Konstans Martinovski Raqalskaya idilər.
15 iyul 1899-cu ildə Lomza yaxınlığındakı Paproc Duza kəndində boşanmış olan Mariya Yuskiyeviçlə evləndi. Buna baxmayaraq, katolik kilsəsi boşanmanı qəbul etmədiyi üçün protestantlığa keçdi.
Pilsudski daha sonra Aleksandra ilə evlənmək üçün katolik kilsəsinə yenidən geri döndü. Pilsudski və Aleksandra, Pilsudskinin keçmiş həyat yoldaşı olan Mariyanın boşanmadan imtina etməsi səbəbindən rəsmi nigahla evlənə bilmədilər. Həmin ilin 25 noyabrında Mariyanın vaxtsız ölümündən sonra evlənə bildilər.
1935-ci ildə xalqa açıqlanmasa da Pilsudskinin sağlamlığında ciddi geriləmələr yaşanırdı. 12 may 1935-ci ildə,Varşavadayerləşən Belveder sarayında Pilsudski qaraciyər xərçəngindən öldü. Ölümünün elanından yarım saat sonra bununla bağlı düşüncələr ortaya atılmağa başladı. Burada onun tərəfdaşları və əleyhdarları arasında da fikir ayrılığı yaşandı.
Polşa Kommunist Partiyası dərhal faşist və kapitalist adlandırdığı Pilsudskiyə hücumlara başladı. Onun rəhbərlik etdiyi rejim boyunca silahdaşları, partiyada birgə işlədikləri və sosial demokratlardan olan dostları isə baş sağlıqlarını bildirdilər. Yaşadığı müddətdə onun baş əleyhdarı olanRoman Dmovskininrəhbərliyindəki Milli Demokratlar da onun haqqında tənqidi düşüncələrini dilə gətirdilər.
Din xadimləri də baş sağlığı verməkdə gecikmədilər. Polşanın kardinalı olan Avqust Hlond və Pilsudskinin yaxın dostu olan PapaXI Piyonun ölümünə baş sağlığı bildirdilər. Şərqi pravoslav kilsəsi, Yunan pravoslav kilsəsi, Protestant kilsəsi, yəhudilər və İslam təşkilatlar tolerant baxışları səbəbindən onun ölümünə baş sağlığı verdilər. Onun ölümü "yəhudiləri müdafiə edən" biri olaraq tanıdıqları üçün yəhudi icması üçün şok effekti yaratdı.
Etnik azlıqlara qarşı da tolerant olması səbəbindən onun ölümü Polşadakı digər etnik azlıq icmalarının nümayəndələri tərəfindən də kədərlə qarşılandı. Buna baxmayaraq, bu icmalara daxil olan kommunistlər və ifrat sağçılar tərəfindən bu qınaqla qarşılandı.
Onun ölümünə beynəlxalq miqyasda da reaksiyaların gəlməsi gecikmədi. PapaXI PiytərəfindənVatikandakıMüqəddəs Məqamda mərasim təşkil olundu. CenevrədəkiMillətlər Liqasınınmərkəzindən də baş sağlığı bildirişi yayınlandı. Dövlət və hökumət başçıları da onun ölümünə öz reaksiyalarını bildirdilər. Belə ki,AlmaniyadanAdolf Hitler,SSRİ-dənİosif Stalin, İtaliyadanBenito Mussolinivə kralIII Viktor Emmanuel, FransadanAlber LebrenvəPyer-Etyen Flandin, AvstriyadanVilhelm Miklas, Yaponiyadan imperatorHirohito, Böyük Britaniyadan isəV Georqöz baş sağlığı diləklərini çatdırdılar.
BerlindəPilsudskinin ölümü şərəfinə Adolt Hitler tərəfindən simvolik mərasim təşkil olundu. Mərasimda Polşa bayrağına bükülmüş və qartal simvolu ilə bəzədilmiş simvolik tabutla ayin keçirildi. Bu mərasimin Hitlerin kütlə qarışısında müqəddəs məkanda iştirak etdiyi sonuncu mərasim hesab olunur.
Onun ölümünə Polşanın hər yanında böyük kütlələrin iştirakı ilə mərasimlər təşkil olundu. Bir qatarla tabutdakı cənazəsi bütün Polşanı gəzdirildi.Ölümünə həsr olunmuş çox sayda açıqca, marka və poçt damğaları dərc olundu. 2 il təşkil olunan mərasimlərdən sonra 1937-ci ildə PolşanınKrakovşəhərində yerləşən Müqəddəs Vavel kafedralında dəfn olundu. Onun arzusuna uyğun olaraq Pilsudskinin beyniVilnüs Universiteti, ürəyi isəVilnüsdəkiRasos məzarlığında basdırılan anasının mərazında dəfn olundu.
Pilsudskinin ölümündən sonra 13 may 1935-ci ildə onun sonuncu istəyi yerinə yetirildi. Polşa hökuməti tərəfindən Eduard Ridz-Smiql ölkənin Baş Naziri və Silahlı Qüvvələrin Baş Müfəttişi təyin olundu. 10 oktyabr 1936-cı ildə Eduard Ridz-Smiql artıq Polşa marşalı olmuşdu və ölkədə prezidentdən sonra ən güclü şəxs hesab olunurdu.Çoxları tərəfindən o, Polşada Pilsudskinin davamçısı olaraq görülsə belə, heç vaxt onun qədər təsirli ola bilmədi. Polşa hökuməti getdikcə daha mühafizəkar və avtoritar siyasət yeritməyə başladı. Ridz-Smiql daha mülayim siyasət yeritməyə çalışan Dövlət Başçısı İqnasi Mosçiçskiyə qarşı çıxırdı.
Pilsudski öldüyü zaman ona simpatiya duymasına baxmayaraq,Hitlerözü getmək əvəzinəİoahim fon Ribbentropurəsmi tədbir üçünKrakovayolladı. Alman orduları tərəfindən Krakov ələ keçirildiyi zaman onun göstərişi ilə Pilsudskinin məzarı başındaVermaxtınəsgəri fəxri qaravul dayanırdı. Pilsudski 1933-cü ildə keçirilən seçkilərdə qələbə qazandığı zaman rəsmi şəkildə onun tərəfindən təbrik də ünvanlanmışdı.
İkinci dünya müharibəsiboyunca və müharibədən sonra Pilsudski haqqında olan düşüncələr birmənalı olmadı. Belə ki, kommunistlər tərəfindən o gündəm mövzusu deyildi və qınanırdı. Buna baxmayaraq, stalinizmin çöküşü və xüsusilə də 1956-cı ildə Polşa Oktyabrının baş verməsindən sonra bu vəziyyət dəyişdi. Polşa tarixçiliyində bu dövrdən etibarən Pilsudskiyə qarşı daha neytral və balanslı mövqe sərgilənilməyə başlanıldı.
Kommunizmin 1991-ci ildəki çöküşündən sonra Pilsudki yenidən Polşada xalq qəhrəmanı olaraq dəyərləndirilməyə başlandı.Ölümünün altmışıncı ildönümündə, 12 may 1995-ci ildə Polşa Seymi Pilsudski bərasində qərar qəbul etdi: "Yuzef Pilsudski, ölkəmizin müstəqilliyini bərpa edən və xarici təhdid altında olarkən onu müzəffər bir komandir olaraq qoruyan lider olaraq yaddaşlarımızda qalacaq. Yuzef Pilsudski ölkəsinə yaxşı xidmət etdi və əbədi olaraq tariximizə öz adını yazdırdı".
Pilsudskinin siyasi kimliyi isə, mübahisələrə səbəb olmaqda davam edir. Onun 1926-cı il may çevrilişi, Brest mühakimələri və Bereza Kartuska əsir düşərgəsini qurması kimi hadisələr əleyhində səslənən əsas düşüncələrin başında gəlir. Buna baxmayaraq, o, həmçinin 20-ci yüzillikdə Polşada yaşayan etnik azlıqların xilaskarı kimi də qəbul edilir.
Pilsudskinin adı bir sıra hərbi qurum və obyektə verilib. Polşa 1-ci Legion Piyada Diviziyası, 51 nömrəli "İlk Marşal" adını daşıyan zirehli qatar, onun adına təsis olunan hərbi mükafat, muzeyi də olan Yuzef Pilsudski İnstitutu və onun adını daşıyan yarış atını bu kimi təltiflərə örnək olaraq göstərə bilərik.Krakovundörd böyük rayonundan biri onun adını daşıyır. Bununla yanaşı, demək olar ki, Polşanın hər şəhərində onun adını daşıyan prospektlər vardır. Bunun əksinə olaraq, onun keçmiş siyasi rəqibi olan Roman Dmovskinin adını daşıyan küçə və məkanlar Pilsudski ilə müqayisədə olduqca azlıq təşkil edir. Əksər Polşa şəhərlərində onun heykəli vardır. Bu heykəllərin ən sıx yerləşdiyi bölgə Polşanın paytaxtı Varşavaya təqribən 1,5 km məsafədə yerləşən Belveder sarayı, Pilsudskinin evi və Pilsudski meydanındadır.
Pilsudski və atı Kastanka bir çox rəsm əsərində də mövzu olublar. Eləcə də Yuli Kaden Bandrovski tərəfindən 1922-ci ildə qələmə alınmış General Barcz və 2007-ci ildə Yasek Dukaj tərəfindən qələmə alınmış Lod (Buz) əsərlərində də prototip olaraq götürülmüş obraz olub. Pilsudskinin həyatına həsr olunmuş Polşa Milli Kitabxanasında 500, ABŞ Konqres Kitabxanasında 300-dən çox kitab vardır.2001-ci ildə Polşa televiziyasında onun həyatı haqqında çəkilmiş Marşal Pilsudski sənədli filmi yayınlanıb.
Pilsudskinin iki qızı da Polşa sosialistləşdikdən sonra xaricə getdi və 1990-cı ildə sosializmin çöküşündən sonra ölkəyə geri döndülər. Yadviqa Pilsudskayanın qızı Yohanna 1979-cu ildə Polşaya geri qayıtdı. 1983-cü ildə polyak həmrəylik ittifaqı aktivisti olan Yanuş Onişkeviçlə evləndi. Cütlük 1979-1989-cu illərdə Polşanın kommunist sisteminə qarşı aparılan mübarizədə aktiv şəkildə iştirak etdilər.