Ketuanan Melayu

AngKetuanan Melayu(Malaypara sapaghahari ng mga Malayopananaig ng mga Malay) ay angsektaryongpaniniwala na ang mgaMalay, na ayon saSaligang Batas ng Malaysiaay tumutukoy lamang sa mga mamamayangMuslimngMalaysiaatSinggapur, ay ang mga "tuan" (panginoon) ng Malaysia. Ang mgaHanatBumbayna bumubuo ng isang mahalagang minorya sa Malaysia, ay tinitiyak na sila ay may utang na loob sa mga "Malay" dahil sa pagkakaloob nila ng pagkamamamayan na ipinalitan para sa mga espesyal na pribilehiyo na nakasaad saArtikulo 153ngSaligang Batas ng Malaysia. Itongquid pro quona pagkakaayos ay karaniwang binabanggit bilangpanlipunang kontrata ng mga taga-Malaysia. Ang konsepto ngketuanan Melayuay karaniwang sinasanggunian ng mga politiko, bukod-tangi ang mga mula saUnited Malays National Organisation(UMNO), ang partido na may pinakamaraming impluwensiya sa Malaysia.
Bagaman ang ideya sa sarili ay bumuo bago ng kalayaan ng Malaysia, ang pariralangketuanan Melayuay hindi nauso hanggang mga maagang dekadang 2000. Ang pinakapantinig na oposisyon patungo sa konsepto ay nagmula sa mga partidong hindi nakabase sa mga Malay, tulad ngDemocratic Action Party(DAP); pero bago ng kalayaan, ang mgaStraits Chineseay nag-protesta rin laban sa ito. Ang ideya ng paghahari ng mga Malay ay nakakuha ng atensiyon sa dekadang 1940, noong mga Malay ay nag-organisa upang maiprotesta ang pagkatatag ngUnyong Malay, at mamayang lumaban para sa kalayaan. Noong mga dekadang 1960, nagkaroon ng isang mahalagang pagpupunyagi laban saketuanan Melayuna pinamunuan ngPeople's Action Party(PAP) ngSinggapur— na noon ay isang estado ng Malaysia mula 1963 hanggang 1965 — at ng DAP pagkatapos ng pagbibitiw ng Singgapur. Pero, ang mga bahagi ng Saligang Batas tungkol saketuanan Melayuay "pinamalagi" pagkatapos ngkaguluhang panlahing 13 Mayo 1969, na nangyari pagkatapos ng isang kampanyang pang-halalan na naka-pokus sa isyu ng mga karapatan ng mga di-Malay at ngketuanan Melayu. Ang panahong niyon ay nakakita rin ng pagbabangon ng mga "ultra" na nag-suporta ng isang pamahalaang nag-iisang-partido na pinamunuan ng UMNO, at ng isang mas malaking pagdiriin sa mga Malay bilang mga "taong nagbibigay-katuturan" ng Malaysia — ibig sabihin, ang isang "Malay," i.e. Muslim, lamang ay maaaring maging isang totoong taga-Malaysia.
Ang kaguluhan ay nag-sanhi ng isang mayor na pagpapalit sa paraan ng pamahalaan tungkol sa mga panlahing isyu, at nagpadala ng panimula sa isang agresibong patakaran ngpositibong diskriminasyonna masigasig sa pagbibigay-pabor sa mga Muslim, angBagong Ekonomikong Patakaran(Ingles:New Economic Policy, NEP). AngPambansang Patakarang Kultural(Ingles:National Cultural Policy), na sinimula rin noong 1970, ay nagbibigay-diin sa isang pagkakasama ng mga di-Muslim sa mga Muslim. Pero, noong mga dekadang 1990, tinanggihan niPunong MinistroMahathir bin Mohamadang paraang nito, at diniin niya ang patakarangBangsa Malaysia(Bansang Malasyo) na nagbibigay-diin sa isang identidad na taga-Malaysia sa halip ng isang identidad na Muslim para sa estado. Noong mga dekadang 2000, nagsimula muli ang mga politiko na mag-diin ngketuanan Melayu, at sila ay nagmura sa publiko ng mga ministrong pampamahalaan na nagtutol ng panlipunang kontrata.