Memòria a atzessu casuale

Samemòria a atzessu casuale(connota comenteRAM,acrònimude s'inglesuRandom Access Memory, in contrapositzione cun samemòria a atzessu secuentziale), est unu tipu de memòria volàtile caraterizada dae su permìtere s'atzessu diretu a cale si siatindiritzu de memòriacun su matessitempus de atzessu.
In sa memòria RAM sunt copiados (carrigados) is programmas chi su protzessore depet esecutare e is datos chi custos depent impreare. Una borta chi su programma est serradu, sas mudas fatas, si no sunt sarvadas in sudiscu tèteruo subra àtera memòria non volàtile, ant a èssere pèrdidas.
Pro sas caraterìsticas suas, sa RAM est impreada comente amemòria primàriain is elaboradores prus comunos.
Su tipu de memòria a atzessu casuale prus comunu, oe in die, est a istadu sòlidu, a letura-iscritura e volàtile, ma sunt memòrias a atzessu casuale sa majoria de is tipos de ROM (memòria a sola letura), sa NOR Flash (unu tipu dememòria flash) e vàrios tipos de memòriasinformàticasimpreadas a su printzìpiu de s'informàtica e oe non prus impreadas, comente samemòria a nùcleu magnèticu.
S'acrònimu RAM (non su tèrmine "memòria a atzessu casuale") tenet fintzas unu segundu sentidu prus restrintu, ma oe in die prus difùndidu, chi identìficat sas ischedas fìsicas chi benint installadas in is elaboradores de oe (bide mòdulosDIMM,SIMM,SO-DIMM).
Su tzircùitu chi permitit de ammentare unu bit de datos ddi naranttzella. In antis de pòdere iscrìere o lèghere datos in sa memòria, unu grupu de tzellas depet èssere isseberadu. Custu benet fatu aplichende signales elètricos a unas cantaslìnias de indiritzu. Unu grupu de tzircùitos multiplexer e demultiuplexer sunt impreados pro ativare is tzellas chi currispondent a s'indiritzu isseberadu.
In sa SRAM, acrònimu deStatic Random Access Memory(RAM istàtica) ogni bit est costituidu dae unuFlip-Flopde tipu D.
Cunsentint de mantènnere sas informatziones pro unu tempus infinitu, sunt meda lestras e consumant pagu energia. Sa netzessidade de impreare medas cumponentes, però, ddas faghet gastosas, prus mannas e cun un'iscassa càbida.
Pro is caraterìsticas issoro, sunt a parusu impreadas pro is memòriascache.
In saDRAM, acrònimu deDynamic Random Access Memory(RAM dinàmica), ogni bit est costituidu dae unutransistore chi separat unucundensadore, chi mantenet s'informatzione.
Pro neghe de s'isulamentu non perfetu, su cundensadore si iscàrrigat, tando a pustis de pagu tempus su cuntentu suo bessit inaffidabile. Est netzessàriu duncas a ddu torrare a carrigare in antis chi custu acontessat. Custa operatzione est narada "refriscamentu" (refreshing). Custa operatzione est esecutada dae unu tzircùitu internu a sa memòria etotu. Custu rechedet unu gastu de energia prus mannu e faghet sa memòria prus lenta, ca mentras su refriscamentu est esecutende, no est possìbile a dda lèghere. Is memòrias sunt bastante fidadas, pro ite s'ispissu a ogni riga de sa memòria est assotziadu unubit de paridade, chi cunsentit de individuare errores sìngulos a s'internu de sa riga, opuru una sèrie de bit, chi gènerant unucòdighe de Hamming, chi cunsentit de individuare e curregire errores sìngulos e individuare errores dòpios.
Pro ogni tzella ddoe at unu nùmeru bàsciu de cumponentes, isceti unu transistor imbetzes de is ses de sa SRAM chi permitent de otènnere una capatzidade arta de su dispositivu, una rechesta bassa de potèntzia e gastos reduidos. Sunt duncas impreadas s'ispissu pro sa memòria printzipale de su sistema.
S'ispissu saldada in unu mòdulu de tipu DIMM, est a parusu impreada comente a memòria printzipale de sos Personal Computer de tipu Pentium e imbenientes.
Esèmpios:
In medas sistemas informàticos sa memòria est organizada comente a gerarchia. Custa organizatzione est de importu mannu, ca podet fàghere una diferèntzia manna in is prestatzionis de su sistema.
Is bator livellos tìpicos sunt:
In custu modellu generale, sa memòria a atzessu casuale est impreada pro is primos duos livellos. Sa memòria primària est bèndida comente a mòdulos de dimensione reduida, fàtziles de montare in s'elaboradore e de cambiare, in casu de netzessidade.
Unudiscu RAM(odiscu virtuale, connotu comente aRAM diskpuru) est una portzione de RAM impreada comente chi esseret unudiscu fissu, cun s'avantàgiu de tènnere prestatziones in letura e iscritura meda prus artas, cun tempos de atzessu prus lestros. Unu discu de custu tipu est volàtile: su cuntentu chi no est copiadu in unu suportu permanente est pèrdidu cando su sistema est istudadu. Podent serbire pro atividades diferentes, pro esempru pro sa creatzione de archìvios temporàneos o fintzas pro s'installatzione de unusistema operativu.
Sa memòria iscàmbiat dados cun sos àteros cumponentes pro mèdiu de su bus, chi tenet una frecuèntzia operativa sua de base, a mùltiplos de 33 MHz, gasi comente sa memòria e su protzessore. Sos tres cumponentes andant sincronizados in unu mùltiplu de sa frecuèntzia de base de su bus. Sa frecuèntzia interna de relògiu de sa memòria diferit de sa frecuèntzia de su bus deE/Ide su mòdulu, chi est sa de s'interfàtzia intra su mòdulu etotu e sa piastra base.
In sa tabella a suta est possìbile bìdere sas frecuèntzias operativas de is tipos vàrios de mòdulos de memòria; si faghet riferimentu a is istandard impreados dae sos produtores e non a cussos istandardizados dae su JEDEC isceti: