George Orwell

Eric Arthur Blair, prus connotu cun su pseudònimu literàriuGeorge Orwell(Motihari, 25 de làmpadas de su1903-Londra, 21 de ghennàrgiu de su1950), est istadu un'iscritore e giornalistainglesu. Su corpus literàriu suo si caraterizat pro sa craridade, s'abbistesa e s'ingèniu, e pro sa connoschèntzia de s'ingiustìtzia sotziale, s'opositzione a sutotalitarismue su cumpromissu cun susotzialismu democràticu.
Est cunsideradu comente unu de is mègius cronistas, si non su mègius, de sa cultura inglesa de su de XX sèculos.At iscritu fintzas crìtica literària,poesiae fintzione, e at fatu giornalismu polèmicu. Orwell est connotu mescamente dae sa paristòria allegòricaS'asïenda de is béstias(1945) e pro su romànzu distòpicu1984(1949); de custa pariga de libros si sunt bèndidas prus còpias de cale si siat àtera pariga de òperas de cale si siat àteru autore de su de XX sèculos.Intre su restu de su corpus creativu suo si distinghet su libru suoHomage to Catalonia(1938), relata de s'esperièntzia sua in saGherra Tzivile ispanniola. Orwell at iscritu puru numerosos sàgios polìticos, literàrios, linguìsticos e culturales. Segundu un'artìculu de su cuotidianuThe Timesde su 2008, Orwell est su segundu mègius iscritore britànnicu dae su 1945.
Is òperas de Orwell ant influentzadu sacultura popularee polìtica, e su faedduorwellianu, chi descriet pràticas sotziales totalitàrias o autoritàrias, s'est introdùida in sa limba in paris cun diversos neologismos comentegherra frita, bipensamentu, Frade Mannu, Piscopolitzia.
Eric Blair est naschidu in Motihari, colònia britànnica in s'Ìndia, su 25 de làmpadas de su1903, fìgiu de mama birmana e babbu inglesu. A duos annos, s'est tramudadu cun sa mama e sa sorre manna inInghilterra, in e at istudadu in s'iscola de St. Cyprians e a s'Eton College. Partende dae su 1922, at serbidu sa Politzia Imperiale de s'Ìndia, inBirmània, i nue est abarradu finas a su 1927, cando est furriau a s'Inghilterra, intentende de si balangiare sa vida comente giornalista e iscritore. Est bìvidu un'època de poberesa e agiumai fàmene.
Comente membru de su Partidu Laburista Indipendente, s'est unidu a mìgias de istràngios pro gherrare pro sa defensa de sa Segunda Repùbblica durante saGherra tzivile ispanniola. Est arribadu aBartzellonasu nadale de su1936, e sa matessi die s'est arruoladu e est istadu assignadu comente militzianu a su Partidu Operaju de Unificatzione Marxista (POUM), formatzione comunista anti-stalinista. Fundadu supra s'esperièntzia sua in saGherra de Ispànnia, at a iscrìereHomage to Catalonia.
Su 20 de maju de su1937, at retzidu un'isparu in su tzugru acanta de Huesca, s'est tramudadu in suMarrocupro sanare e a pustis est furriadu a s'Inghilterra. Su làmpadas 1944 cun sa pobidda sua Eileen, at adotadu unu fìgiu, unu pipiu de tres chidas, ponende·ddi su nùmene de Richard.
A pustis, durante saSegunda Gherra mundiale, est istadu membru de s'Home Guarde at collaboradu in manera ativa cun sa BBC e in su cuotidianuTribune. Est mortu in Londra su 21 de ghennàrgiu de su1950, a 46 annos.
Comente membru de su Partidu Laburista Indipendente s'est arruoladu, che mìgias de istràngios, pro gherrare pro sa defensa de sa Repùbblica ispanniola in s'ìnteri de sa gherra tzivile de cuddu paisu. Est istadu in suContingente del ILP. Est arribadu a Bartzellona in su mese de nadale de su 1936 e sa matessi die s'est arruoladu e est istadu assignadu comente militzianu in s'anti-stalinista POUM. Sa partetzipatzione sua dd'at motivadu pro iscrìereHomage to Catalonia, in chi descriet s'ammiratzione sua pro su chi est identificadu comente a ausèntzia de istruturas de classe in carchi àrea dominada dae rivolutzionàrios de orientamentu anarchista. Ma crìticat fintzas su controllu sovièticu de su Partidu Comunista de Ispànnia (PCE) e is fàulas chi s'impreaiant comente propaganda pro su manìgiu de s'informatzione. Orwell at retzidu unu corfu in su tzugru acanta de Huesca, su 20 de maju de su 1937. A pustis, at buscadu apògiu pro ses meses in Marrocu pro sanare custa ferida. Su 1937, durante sa repressione de su guvernu de Negrín contras a su POUM, auntzada dae su PCE e su Partidu Sotzialista Unificadu de Catalùnnia, Orwell at relatadu chi est istadu acanta de èssere ochidu inBartzellona.
Orwell pensaiat chi, mancari ddoe fiat bisòngiu de unu cambiamentu radicale in is sotziedades otzidentales, e duncas in is paisos capitalistas, su sotzialismu sovièticu rapresentaiat un'ameletzu a is printzìpios chi ddu manteniant.
Orwell s'est mantentu iscriende retzensiones de libros pro suNew English Weeklyfinas a su 1940. In s'ìnteri de saSegunda Gherra mundiale, est istadu membru de s'Home Guard, e nd'at retzidu sa Medàllia de sa Defensa. Is pensamentos suos de cuddos annos sunt abarrados in is diàrios suos de gherra (War-Time Diary,1940-1942).
Su 1941, at comintzadu a traballare pro su Servìtziu Orientale de sa BBC, prus che totu in programmas pro gadangiare s'amparu de s'Ìndia e de s'Àsia Orientalea is esèrtzitos alleados. Ischiat chi su traballu suo in custa època fiat simpre e propagandìsticu, pro custu naraiat de s'intèndere che "un'arantzu chi est istadu catzigadu cun unu corpu forte meda". A foras de is intradas bonas, nch'at rinuntziadu su 1943 pro si cunvertire in giornalista e editore literàriu de suTribune, sa rivista chidajola de tendèntzia de manca chi, tando, dirigiant Aneurin Bevan e Jon Kimche. Su 1949, Orwell at iscritu una lìtera a un'amiga, Celia Kirwan, chi traballaiat pro una setzione de su Foreign Office (o Ministeru de Afares foranos), e chi publicaiat propaganda anti-comunista. Sa lìtera includet una lista de trintasete iscritores e artistas chi Orwell pensaiat chi tennerent ideas pro-comunistas. In sa lista, chi no est istada publicada finas a su 2003, sunt inclùdidos numerosos giornalistas, intre issos s'editore de suNew Statesman, Kingsley Martin, ma puru is atores Michael Redgrave eCharlie Chaplin.is motivos de Orwell pro iscrìere sa lista non sunt craros. In capas, fiat agiudende un'amiga in una punna, sa cumbata contra a s'istalinismu chi ambos dispretziaiant. Non ddoe at peruna indicatzione chi fatzat pensare chi Orwell apat abbandonadu su sotzialismu democràticu chi promoviat in is ùrtimos iscritos suos.
S'est iscobertu, su 2005, pro mèdiu de una relata de s'intellighèntzia britànnica, chi Orwell etotu est istadu osservadu agiumai pro 12 annos dae sa politzia de cuddu paisu pro neghe de s'aparente vìnculu suo cun movimentos de manca. Si creet chi custa siat istada una de is ispiratziones printzipales in s'ora de plasmare su romanzu suo1984.
In su mese de ledàmene de su 1949, pagu in antis de sa morte sua, s'est cojuadu pro sa segunda borta cun Sonia Brownell. Orwell est mortu in Londra su 21 de ghennàrgiu de su 1950 a s'edade de 46 annos de tubercolosis, maladia chi aiat pigadu in su perìodu chi descriet inDown and Out in Paris and London. At passadu is ùrtimos tres annos de sa vida sua in ispidale. Pagu in antis de mòrrere, pedit de èssere interradu de acordu cun su ritu anglicanu. is restos suos reposant in Sutton Courtenay, Oxfordshire.
Orwell naraiat chi s'istile literàriu suo s'acurtziaiat bastante a su de Somerset Maugham. In is sàgios literàrios suos, làudat puru su traballu de Jack London, mescamente su libru suoThe Road. Su viàgiu de Orwell in sa vida de is prus isvantagiados inThe Road to Wigan Pierassimìgiat aThe People of the Abyssde London. In àteros sàgios, Orwell manifestat s'ammiratzione sua proCharles Dickens, Herman Melville o Jonathan Swift.