Mavi Banan

Mavi Banan, (ing.blue banana;fr.banane bleue;alm.blaue banane‎)Avropa Meqapolisivə yaLiverpul-Milan oxu— təxminən 100 milyon əhalisi olan, Qərbi və Mərkəzi Avropadan keçən urbanizasiya dəhlizi.Ərazinin "Mavi Banan" olaraq adlandırılması 1989-cu ildə Rocer Brunet tərəfindən idarə olunan fransız coğrafiyaşünaslar qrupu RECLUS tərəfindən hazırlanmışdır.
Təxminən Şimali Qərbi İngiltərədən Böyük London boyunca İngilis Midlendləri vasitəsilə Avropa Lill Metropolisinə, HollandiyadaRandstadvəBrüsseliləBenilüksəyalətlərinə, qərbdəAlmaniyadaReyn, Cənubi Almaniya vilayətlərinə, FransadaElzas-Mozelvilayətlərinə, həmçininİsveçrəyə(BazelvəSürix), cənubda isəŞimali İtaliyaya(Milan,TurinvəGenuya) qədər uzanır.
"Aktiv" və "passiv" fəzalar arasında bölünməni müşahidə edən fransız coğrafiyaşünas Rocer Brunet 1989-cu ildə Qərbi Avropanın "onurğa sütunu" konsepsiyasını inkişaf etdirdi. O, İngiltərənin şimalından İtaliyanın şimalına qədər uzanan şəhər sənaye və xidmət dəhlizindən bəhs etdi."Mavi banan" adını ilk dəfə Yakues Şerekve və Jozet Aliyanın L'Obs məqaləsinə qrafik əlavə edən rəssam yaratmışdır. Mavi rəng yaAvropa bayrağına, ya da bölgədəki fabrik işçilərinin mavi yaxalarına aid edilir.
Brunet "Avropa onurğasını" ticarət yolları və ya sənaye kapitalının toplanması nəticəsində tarixi presedentlərin inkişafı kimi görürdü. Brunet öz təhlilində Fransanın iqtisadi təcridinə görə Paris şəhər ərazisini və digər Fransa konturlarını çıxartdı. Onun məqsədi Avropada daha böyük iqtisadi inteqrasiya idi, lakin o hiss edirdi ki, FransaHugenotlarıntəqibi və Parisdə mərkəzləşməsi nəticəsində XVII əsrdə bu əlaqəni itirib.Lakin sonrakı versiyalara Paris də daxildir.
1991-ci ildəAvropa Komissiyasıadından onun Regional Siyasətini dəstəkləmək üçün aparılan araşdırma kontekstində tədqiqatçılar Mavi Banan ideyasını Avropada regional rəqabətin nəticəsi kimi müəyyən edərək, empirik reallıq deyil, arzuolunan formalaşma kimi tənqid etdilər. Bundan əlavə, onların Mavi Banan diaqramı Şimali İtaliyanı da əhatə edən, lakinBarselonadabitəcək qədər əyriliyə sahib idi. BurayaParisdə daxil idi və onun şimal kökü kimiİngiltərə-Şotlandiyasərhədi var idi.Bir konsepsiya olaraq Mavi Bananın tarixinin öyrənilməsi komissiyanın araşdırmasına Brunetin orijinal konsepsiyasından Mavi Bananın səhvən rədd edilməsi kimi istinad edir. Komissiyanın adından aparılan araşdırmaya görə, Mavi Banan periferiya hesabına inkişaf etmiş bir nüvəni təmsil edirdi, Brunet isə empirik olaraq Mavi Banana Parisin periferiyasında, Fransa sərhədlərindən kənarda inkişaf bölgəsi kimi baxırdı.SərhədləriParis,London,Hamburq,MünhenvəMilan, şərq istiqamətində inkişaf oxları (Berlin,Praqa,Triest) olan iqtisadi cəhətdən güclü Avropa beşbucağına dair mülahizələr də olmuşdur.
İtaliya mətbuatında belə bir fikir irəli sürülüb ki, Aİ-nin 2013-cü il məlumatlarına görə, İtaliya ərazisi sənayesizləşmənin artması səbəbindən əlaqəni itirdiyi üçün mavi bananın forması dəyişdirilməlidir. YalnızLombardiyayeni banana daxil ola bilərdi. Bunun əksinə olaraq, dəniz İpək Yolunun birləşdirici nöqtələri vasitəsiləVeneto,Friuli-Venesiya-CuliyavəSloveniyadayeni iqtisadi inkişaf xətləri mövcuddur. Xüsusilə, yeddinci nəsil konteyner gəmiləri üçün mərkəzi Aralıq dənizində yeganə dərin su limanı olan Qaiya Tauronun yanında olanTriestlimanı buna görə də xüsusilə investisiya hədəfidir.RotterdamvəHamburqkimi şimal limanları əvəzinəTriestvasitəsilə nəqliyyatŞanxaydanon gün,Honkonqdanisə doqquz gün qısalır ki, bu da nəqliyyat xərclərini və karbon emissiyalarını əhəmiyyətli dərəcədə azaldır.
Sənayeləşmə Şimali Avropa ölkələrinə yeni əhalini cəlb etdiyi üçün son illərdə Mavi Banan şimala,Almaniyayatərəf sürüşür. Sürətli urbanizasiya gecəqonduların və yoxsulluqdan əziyyət çəkən ərazilərin artmasına səbəb oldu ki, bu da Avropa ölkələrini şəhərlərin yenilənməsi ilə bağlı yeni siyasətlər həyata keçirməyə sövq etdi.Böyük Britaniyanın"Şəhərlər üçün Fəaliyyət",Fransanın"Reconquête Urbaine" vəAlmaniyanın"Städtebauförderung" proqramları tətbiq olunduğundan, bu urbanizasiya siyasətləri daha güclü bir təməl qurdu və şəhər məkanlarından daha yaxşı istifadə etdi.Bu siyasətlər ölkələrə Almaniya kimi iqtisadi cəhətdən daha da böyüməyə imkan verir.
Əgər urbanizasiyanın mövcud tendensiyaları davam edərsə, 2050-ci ilə qədər dünya əhalisinin 72%-i şəhərlərdə yaşayacaq.Bu, Avropa ölkələrinin şəhərlərə köçəcək insanların tutumları ilə məşğul olmaq üçün özlərini təkmilləşdirməyə hazırlamaq ehtiyacı yaradır. Urbanizasiyanın sürətli artması və daha çox insanın şəhərlərə köçməsi səbəbindən banan yer dəyişdirmək əvəzinə böyüyür.
Urbanizasiya ilə əlaqədar olaraq, Mavi Banan ulduz şəklində budaqlanaraq daha böyük oldu. Buna baxmayaraq, Mavi Banan hələ dəkonurbanizasiyanınözəyi olaraq qalır.Mavi banan illər əvvəl olduğu kimi formalaşmasa da, hələ də Avropanın ən böyük insan, sənaye, pul və iqtisadi gücünü özündə saxlayır.