davidanugraha/M4-RAG huggingface dataset:
Maliit na bituka

Angmaliit na bituka(Kastila:Intestino delgado, Aleman:Dünndarm, Ingles:small intestine,gut) ay isangbituka, at isang bahagi ng katawan ng maraming may buhay na mga nilalang. Nakalagay ito sa pagitan ngtiyanat ngmalaking bituka. Sataonglampas na sa 5 taong gulang, maaaring nasa lima hanggang anim na mga metro ang haba ng maliit na bituka. Mas mahaba ito kaysa malaking bituka. Ngunit mas maliit angdiyametronito. Sa loob ng maliit na bituka nasisipsip ng katawan ang mga sustansiyang nagmumula sa mga pagkain.
Sa mgabertebrado, bahagi ang maliit na bituka ngpitak gastrointestinal, kasunod ngtiyan, at sinusundan ng malaking bituka, kung saan nagaganap ang malakihan o malawakangdihestiyono pagtunaw at absorpsiyon ng mga pagkain. Sa mgainbertebrado, katulad ng mga bulati, kalimitang ginagamit ang mga katagang "pitak gastrointestinal" at "malaking bituka" upang ilarawan ang buongbituka. Pangunahing tungkol sa maliit na bituka ng tao ang lathalaing ito, bagaman ang kabatiran ukol sa mga proseso ay tuwirang maaaring magamit para sa karamihan ng mga mamalya.(Isang pangunahing hindi kasali rito ay ang mgabaka; para sa inpormasyon hinggil sa dihestiyon sa baka at iba pang kahalintulad na mga mamalya, tingnan ang mgaruminante.) Iniluluwa o isinusuka (regurgitasyon) ng mga baka ang kanilang mga pagkain.
Ang lathalaing ito na tungkol saAnatomiya,HayopatTaoay isangusbong. Makatutulong ka saWikipediasapagpapalawignito.
Malaking isaw

Angkolonomalaking isaway isang bahagi ngisawomalaking bituka, na itinuturing na huling bahagi ngsistemang panunawsa karamihan ng mgabertebrado; hinahatak at kinakatas (ekstrasksiyon) angtubigatasinmula sa mgatae(buong dumi) bago ang mga itoalisinmula sakatawan. Ito ang pook kung saan nagaganap ang permentasyon ng mga materyal na hindi nasipsip ng katawan, at tinutulungan ngsanghalamanan(karamihang mgabakterya). Hindi katulad ngmaliit na bituka, ang kolon o malaking isaw ay hindi gumaganap sa pangunahing tungkulin ng pagsipsip ng mga pagkain at ng mga sustansiya o nutriyente. Subalit, ang kolon ay hindi sumisipsip ng tubig, sodyum, at ilang mgabitaminangnatutunaw sa taba.
Sa mgamamalya, ang kolon ay binubuo ng apat na mga seksiyon" angpaakyatna isaw o pataas na kolon, angpahalang na kolon(kolongtransberso), angpababang kolon, at angkolong sigmoid(ang pinakamalapit na kolon ay pangkaraniwang tumutukoy sa paakyat na kolon at pahalang na kolon). Ang kolon,sekum, attumbong(rektum) ang bumubuo samalaking bituka.
Ang lathalaing ito na tungkol saAnatomiyaay isangusbong. Makatutulong ka saWikipediasapagpapalawignito.
Apendiks

Angapendiksoapendise, na tinatawag dingberipormang apendiks,apendiks ng sekum,apendiseng pansekum, obermiks(kilala sa Ingles bilangvermiform appendix,cecal appendix,caecal appendix, overmix) ay isang tubong walang butas ang isang dulo na nakaugnay sasekum(angcecumocaecumsa Ingles, na tinatawag ding "tokong" bagamang ang tokong ay pantawag din saduodenum), kung saan umuunlad ito mula saembriyo(bilig).  Ang tokong ay isang kayariang parang supot ngkolon(colon) o ngmalaking isaw).  Ang apendiks ay nasa malapit sa pinagtagpuan o hugpungan (dugtungan) ngmaliit na bitukaat ngmalaking bituka. Ang salitang "beriporme" overmiformay nagbuhat saLatinna may kahulugang "hugis bulati", kaya't angberipormang apendiks" ay may kahulugang "hugis bulating apendiks".
Malawakang mayroon nito sa loob ngEuarchontogliresat nagsasariling nagkaroon din sadiprotodontengmgamarsupialat mataas ang pagkakasari-sari ng sukat at hugis.
Ang lathalaing ito na tungkol saAnatomiyaay isangusbong. Makatutulong ka saWikipediasapagpapalawignito.
Puwang sa puson

Angpuwang sa puson(Ingles:abdominal cavity) ay ang itaas na bahagi ngpuwang na pampuson at balakang. Taglay ng bahaging ito angsikmura,pali, kalakhang bahagi ngmaliit na bituka, bahagi ngmalaking bituka,apdo, atatayngsistemang panunawng isangtao.
Ang lathalaing ito na tungkol saAnatomiyaatSoolohiyaay isangusbong. Makatutulong ka saWikipediasapagpapalawignito.
Zang Fu

Angzàng-fǔ(Tradisyonal: 臟腑;Pinapayak: 脏腑) ay mga punsyonal na entidad (bahagi ng katawan) na binabanggit saNakagisnang Gamutang Tsino(zhōngyī). Binubuo ito ng saligang bahagi ng pangunahing konsepto ng zhongyi sa kung paano nagana ang pangangatawan ng tao. Tumutukoy ang katagangzàng(臟/脏) sa mga lamang-loob (organo) na tinuturing likas na yin –Puso,Atay,Lapay,BagàatBato– habang tumutukoy naman ang fǔ (腑) sa mga organong yang –Maliit na Bituka,Malaking Bituka,Apdo,Pantog,SikmuraatSanjiao(tatlong tagapag-painit).
Ang lathalaing ito  ay isangusbong. Makatutulong ka saWikipediasapagpapalawignito.
Gopchang

Gopchangay tumutukoy sa alinman sa isang plato ng inihaw na bituka ng baka o baboy sa Luto ng Korea. Anggopchangay karaniwang tinutukoy bilang tulad niyon dahil sa kanyang hugis sa halip na bilangsochang, sa literal ay nangangahulugan na "maliit na bituka." Ito ay ang kapilas ngdaechang, ibig sabihin "malaking bituka." Kumpara sa iba pang mga karne,gopchangay mataas sa bakal at bitamina. Ito ay medyo mura at may katangian at lasa ng isang chewy pa masarap pagkakahabi, kaya ito ay ginagamit sa maraming Koreanong luto tulad nggui(inihaw pinggan) obokkeum. Ito ay katulad ngmakchang, maliban na ito ay inihanda mula sa mga maliit na bituka ng baboy o kapong baka.
大肠

大肠（英語：large intestine；拉丁語：Intestinum crassum）是脊椎动物消化系统的最后一部分。大肠的作用是从肠道内剩余的可消化物质中吸取水分与电解质，将剩余的无用部分形成粪便并作暂时储存以及最终排出粪便。
人体大肠按《格雷氏解剖学》定义包括盲肠、结肠、直肠以及肛管（英语：anal canal），结肠并不等同大肠；但许多书籍与学者将之视为同义词，且将盲肠视为升结肠的一部分。
大肠始于骨盆右髂骨处，即腰的右侧或略低于腰的右侧，在那里大肠衔接在小肠之后，在横贯腹腔后向下弯折延伸至直肠与肛门处。大肠的长度约为1.5米，直径约6.5厘米，是整个肠道长度的五分之一。
食物在大肠中大约需要16小时才可被消化，这个消化过程会把食物中水分以及剩余的可以吸收的所有营养物质全部吸收，然后将残渣通过肠道运动送至直肠并被排出。结肠则主要吸收大肠杆菌所产生的维生素如维生素K、维生素B12、硫胺素和核黄素。
大肠在形态上与小肠的区别在于大肠肠内更为宽广，且其表面有三条与大肠纵轴平行的结肠带。除此之外，大肠虽然没有类似于小肠的外凸结构（小肠绒毛），但其具有内凹的大肠腺，且大肠内的上皮細胞要比小肠内丰富得多。
在盲肠的内后壁上连接着阑尾的一端，阑尾内主要是淋巴组织。由于阑尾内部存在黏膜层淋巴组织，因此阑尾对于人体的免疫来说十分重要，当阑尾发生梗阻便有可能导致阑尾炎，阑尾可以通过手术摘除而不会给病人带来永久性的伤害。
大肠的组成具体为：
需要注意的是，在肛门处的肛门外括约肌不属于大肠的一部分。
大肠直径大约为6厘米，长约1.5米。大肠没有肠绒毛，在一些哺乳动物（包括人类）的大肠存在结肠带，并被结肠半月襞分开。作为消化系统的一部分，大肠具有纵肌与环肌，在某些哺乳动物的大肠结肠带处环肌会增厚。
大肠的功能如下：
大肠内的pH值如下：（以下描述采用人体解剖学方位）
健康的大肠内应该长有细菌，其构成肠道菌群。
在大肠内部一共有700种以上对的细菌生活并有着不同的功能。
大肠所吸收的部分物质产自在大肠内部生活的细菌。未被消化的多糖类物质（纤维）被大肠内细菌分解为短链脂肪酸，并通过被动运输的方式被吸收，而大肠中所分泌的重碳酸盐则帮助中和在生成短链脂肪酸的过程中产生的多余酸性物质。
大肠内的细菌还会产生大量的维生素，其中以维生素K和生物素（一种维生素B）为主，这些物质也会被吸收进入血液。虽然大肠中产生的这些维生素含量只占每日人体总需求量的很小一部分，但是当通过饮食维生素摄入不足时，这部分由肠道产生的维生素就变得非常重要。如果一个依赖肠道产生的维生素生存的人同时服用了抗生素，那么就会由于细菌无法在肠道内正常生存而导致维生素缺乏症。
另一些细菌的代谢产物包括气体（俗称“肠胃胀气”或者“屁”），这种气体主要是氮气与二氧化碳的混合物，还包括少量的氢气、甲烷以及硫化氢，这些气体是由于未消化的多糖类物质发酵产生的。还有一些细菌对于某些组织例如盲肠和淋巴系统的形成与成长至关重要。
大肠内的细菌还会参与到一些交叉反应性抗体的生产过程中，这些抗体由免疫系统产生，用来防止一些病原体，进而防止干扰与病原体入侵。
大肠内最常见的细菌类型是类杆菌属细菌，这类细菌也是导致大肠炎和结肠癌的原因之一。此外双歧杆菌属细菌也很常见，通常他们也被认为是“友善的细菌”。
大肠内的粘液可以保护大肠免受偏利共生型细菌的攻击。
動物中只有四足類（兩棲動物、爬行動物、鳥類及哺乳動物）的大肠彼此之間有顯著的不同，兩者之間是由回盲瓣隔開。對於大部份的脊椎動物而言，大肠只是一段連接到肛門，長度較短的組織，不過其寬度明顯比小腸要寬。雖然大部份的羊膜動物都有盲腸，但只有哺乳類的大腸中有發展出真正的結腸。
一些小的哺乳動物，其結腸和其他四足類一様是直的。不過大部份哺乳動物的結腸可分為升結腸和降結腸，只有靈長類動物的結腸有橫結腸。而在食肉動物和反芻動物中都找不到结肠带及结肠袋。除了單孔目外的哺乳動物，其直腸都是衍生自脊椎動物的泄殖腔。因此這些物種的直腸不是真正的同源器官。
魚類沒有真正的大肠，但有一段較短的直腸連接腸道末端和泄殖腔。鯊魚的直腸有「直腸腺」，可以分泌鹽類，幫助動物在海水中的滲透平衡。腺體結構類似盲腸，但兩者不是同源器官。
大腸激躁症

大腸激躁症（irritable bowel syndrome，IBS）又称肠易激综合征、腸躁症候群，是一组以腹痛、腹胀或大便习惯改变为主要特征，并伴大便性状异常，持续存在或间歇发作的临床症状。大腸激躁症雖有慢性腸胃道功能性障礙，但缺乏形态学和生物化学异常改变，不能用腸胃道器質性病變解释。其症狀是長期的，通常會持續數年。
大腸激躁症有其他异名，如：腸躁症、躁性大腸症候群、腸道激躁症等，可依照腹瀉或便祕情形區分成四種型態，包含三種亞型：腹瀉型（IBS-D）、便秘型（IBS-C）、混合型（IBS-M）或非亞型（IBS-U）。大腸激躁症會對生活品質帶來負面的影響，而且可能使患者錯過學校的課業及工作。在大腸激躁症的患者中，有許多患有精神病，如焦慮症、慢性疲勞症候群及憂鬱症。
造成大腸激躁症的原因仍未明確，有不同的理論探討其成因，包含：腦腸軸線、小腸細菌過度生長、遺傳因素、食物不耐症及腸道蠕動問題。可能會因為腸胃炎或生活壓力而造成大腸激躁症的發生。大腸激躁症是一種腸胃功能性障礙，診斷時會依據有無這些令人困擾的症狀及徵候來判斷，這些症狀有：發病年齡大於50歲、體重減輕、消化道出血或有炎症性腸病的家族史。其他疾病可能產生類似的症狀，例如：乳糜瀉、麩質不耐症（英语：Gluten intolerance）、微性結腸炎（英语：microscopic colitis）、炎症性腸病、膽酸吸收不良（英语：bile acid malabsorption）及大腸癌
目前國際廣泛公認的診斷標準為 Rome IV 定義，按症狀延續時間（6個月）、最近有無發作（3個月內）、頻率（每週至少一天以上）、症狀性質描述（與排便相關性、排便頻率改變、排便型態改變）作為判斷準則。
主要會有排便異常的問題，同時根據症狀的不同可以分成不安定型、慢性下痢型、分泌型與氣體型等四種。
※ 按照羅馬Ⅱ標準，診斷和治療胃腸道功能紊亂的世界標準，瓦斯類型被歸類為機能性腹部膨滿症，而不是過敏性腸症候群。
大腸腸道最內側的黏膜層與黏膜下層主管分泌與吸收，如果黏膜層與黏膜下層出了問題，可以從大腸鏡檢查得出來，然而，其外面的平滑肌肉層則藉由適當的收縮與放鬆而主管大腸蠕動功能，有豐富的自律神經分佈至此處，藉由自律神經的訊息來調控所有平滑肌（不隨意肌）的收縮與放鬆的功能。因為長期累積的飲食、作息、生理心理因素、生活壓力等原因，造成自律神經功能失調，因而自律神經無法發揮其平常應發揮的功能，於是，最終造成大腸蠕動不正常而引起。
主管腸道的自律神經的異常，或是因為精神上的不安或是過度緊張等等的壓力所造成的。另外，本身容易焦慮、暴飲暴食或大量攝入酒精等等、不規則的作息、過勞或長時間受寒等等的狀態都容易導致。
另外，因為暴飲暴食等生理原因導致的腹瀉進而害怕出現在他人面前，多次下來產生了「在他人面前會導致腹瀉」的異常恐懼心理，對於「長時間沒有廁所」或「不得不在他人視線下進入廁所」的場所抱持著恐懼。其原理與恐慌症相同。
近年來的研究認為跟血清素有所關聯。因壓力導致腸道分泌出血清素，影響蠕動，進而導致大腸激躁症的症狀產生。
大腸激躁症無法被治癒，目前的療法都用於改善症狀。目前的療法有：改變飲食、藥物治療、使用益生菌及心理治療。飲食措施包含增加膳食纖維的攝取、無麩質飲食或是降低攝取發酵性寡糖、雙糖、單糖及多元醇（FODMAP，即fermentable oligosaccharides, disaccharides, monosaccharides, and polyols的縮寫）的飲食。用藥方面使用loperamide來減緩腹瀉，或可能須使用瀉藥改善便祕情形。抗抑鬱藥可改善整體症狀及疼痛情形。病患教育(patient education)及良好的醫患關係也是重點關切環節。
在已開發國家中約有10%到15%的人受到大腸激躁症的影響。此疾病在南美洲較常見，而在東南亞較少見。罹患大腸激躁症的人數女性約為男性的兩倍，且通常在45歲前發作。這些症狀通常隨著年齡的增加而逐漸減少。大腸激躁症並不會影響壽命或造成其他嚴重的疾病。關於此疾病症狀最早的描述出現在1820年，而在1944年開始，「大腸激躁症」開始逐漸成為通用的名詞。
临床上主要采用解痉、止痛、通便、止泻、抗炎、促进胃肠动力、调节肠道菌群等治疗方式。
這種症狀是因為精神緊張，很多情況是由生活作息紊亂所引起的。建議應該避免暴食、吸菸、過量飲酒等等，以期能導正規律的正常生活。
有報導指出適量的補充鈣質、益生菌、糞便微生物移植可以緩解症狀。
大腸癌

結腸直腸癌（英語：colorectal cancer）又稱結直腸癌、大腸癌，可簡稱腸癌，為源自結腸或直腸（兩者均為大腸的一部分）的癌症。因為細胞不正常的生長，可能侵犯或轉移至身體其他部。症狀可能包括糞便中帶血（英语：Lower gastrointestinal bleeding）、排便習慣改變、體重減輕、以及疲倦感。
大部份的大腸癌起因為生活習慣及老化，少部分則因為遺傳疾病。風險因子包括飲食、肥胖、抽煙、運動量不足。增加罹癌風險的飲食包含紅肉或加工肉品、以及酒精。其他風險因子包含發炎性腸道疾病（分為克隆氏症和潰瘍性大腸炎）。某些可能造成大腸癌的遺傳疾病為家族性結直腸瘜肉綜合症和遺傳性非瘜肉症結直腸癌（英语：Hereditary nonpolyposis colorectal cancer），然而這些遺傳性疾病占大腸癌所有病例中的比例不到5%。大腸癌通常源自良性腫瘤，然而隨時間進展變成惡性腫瘤。
腸癌的診斷可藉由乙狀結腸鏡（英语：Sigmoidoscopy）或大腸鏡檢查切片。接著由影像檢查查看是否轉移。進行大腸癌的篩檢可有效降低死亡率，目前建議50歲以上至75歲規則接受篩檢。阿斯匹靈及其他非類固醇抗發炎藥物可降低罹癌風險，但由於藥物的副作用，目前並不建議常規使用它們來預防大腸癌的發生。
治療方式包括手術、放射線治療、化學治療、及標靶治療或是合併使用以上療法。侷限在腸壁的大腸癌可能藉由手術治癒，然而當癌症已擴散或轉移時則不然，此時則以改善生活品質及症狀為治療目標。在美國，五年存活率約65%，然而主要取決於病人健康狀況與癌症分期，而分期又關係到是否能藉由手術移除。整體來說，大腸癌為第三常見癌症，約占10%。在2012年，有140萬例新診斷的大腸癌，且造成69.4萬人死亡。大腸癌在已開發國家較為常見，占全世界總案例數的65％。而在女性較男性少見。
75~95%的大肠癌发病人群没有或少见遗传因素。其他危险因素包括年龄增大、男性、「脂肪」高摄入量（high intake of fat）、酒精或红肉、加工肉品、肥胖、吸烟和缺乏體能鍛煉。大约10%的病例与缺乏运动有关。饮酒的危害在超过每天一杯后逐步提升。
每天喝5杯水和結腸直腸癌和腺瘤性息肉風險的降低有關。
結腸癌在早期並無明顯症狀，直到發病中晚期發現為止，許多組織建議定期篩檢疾病，目前檢查直腸癌的方式是利用糞便潛血篩檢和結腸鏡檢查。其症狀有：
香港中文大學發現，透過檢測血液內Mir-92（英语：Mir-92 microRNA precursor family）因子的含量，可檢測驗血者是否有大腸癌，準確度達90%，而健康人士的錯誤檢測率亦只有30%。
医学界对癌症进行分期（分级）的目的主要是有利于指导临床治疗决策以及预测病人的预后，对结肠癌分期也是一样。分期大致有3大方法：
於1932年，由病理學家Cuthbert Dukes（英语：Cuthbert Dukes）所提出，以英文字母ABCD分別取代以羅馬數字I至IV來代表第一至第四期。
於1954年提出，根據Dukes分期法將B、C兩期再作進一步細分。
大腸鏡檢查

结肠镜检查或大腸鏡檢查是指醫生利用CCD照相机或光纤照相机在通过肛门的软管上对大肠和小肠的远端部分进行內視鏡檢。大腸鏡檢查其實是一種视觉诊断，醫生可以通過此種方法來檢測病人是否出現溃疡或長出息肉。
醫生可以通過结肠镜检查來切除小于一毫米的息肉。息肉被切除後，醫生可以借助显微镜对息肉进行研究，以确定它们是否是癌前病变。一个息肉可能需要长达15年的时间才会出現癌變。
盲肠

盲肠（cecum，caecum）古称阑肠，是小肠和大肠交界处连接的盲囊，属大肠的一部分，也是大肠的起始部，形如囊状袋，在人体位于腹腔右下部的腹膜内；盲肠下端为盲端，至迴盲瓣处延续为升结肠，全长约6至8厘米。盲肠見於羊膜動物。
盲肠向上延续为升结肠，下部有一孔通阑尾，同迴腸交接区的内壁有迴盲瓣，有防止大肠内含物倒流的作用。
人体的盲肠退化，作用并不明显，而植食性的动物则有一长袋状盲肠，特别是那些不能反刍以消化纤维素食物的动物。
中医文献《难经》称迴盲瓣处为“阑门”，是七冲门之一。
在漢語中，有些地區的口語誤稱闌尾炎為“盲腸炎”，然而盲腸與闌尾其實是兩個不同的器官，盲腸發炎是罕見的血液腫瘤科疾病化療後遺症。
大肠息肉

大肠息肉（polyp of the large intestine）又稱结肠息肉、结直肠息肉（colorectal polyp），是出現在结肠或直肠隆起于肠黏膜表面病变组织（息肉）的总称。如果放任大肠息肉生長則可能會发展为大腸癌。
男性的大肠息肉发病率高於女性，年紀越大，發病率也越高。
大多数大肠息肉患者都没有任何症状，因此多由结肠镜检查或肛门指诊发现。但有些患者会有一些症状，例如：大便颜色变化，便后在大便上可以附有少量血液；排便习惯改变，可能便秘、排便不畅、腹泻、大便时或大便后加重的腹痛。有些不易察觉的慢性息肉出血，会造成缺铁性贫血，造成疲惫和气短；甚至有些具有长蒂的息肉在排便时可脱出肛门外。
大肠息肉有多种分类方式：
Toā-tn̂g

Tī chi̍t-koá tōng-bu̍t,toā-tn̂g(large intestine) sīsiau-hoà hē-thónglāi-té ùibông-tn̂g(cecum) kaù kahti̍t-tn̂g(rectum) ê pō͘-hūn. Liōng-iok 1.5 m tn̂g, chiàm tn̂g-á 5 hūn 1. Toā-tn̂g chú-iàu hū-chek khip-siu chúi-hun, kā siau-hoà liáu bô beh ti̍h êsáipâi tiāu.
Toā-tn̂g chiap tīsió-tn̂gêhoê-tn̂gaū-piah, ē-tàng hun chò bông-tn̂g,thâng-iūⁿ-sûi, kiat-tn̂g (colon) kap ti̍t-tn̂g. Ū lâng kākong-mn̂g-tō(anal canal) mā sǹg chò toā-tn̂g ê 1 pō͘-hūn. Ū-tang-sî-á toā-tn̂g to̍k-to̍k kíkiat-tn̂gê pō͘-hūn nā-niā.
Sió-tn̂g

Tī chi̍t-koá tōng-bu̍t,sió-tn̂g(Eng-gí: small intestine) sīsiau-hoà hē-thónglāi-té tiàm tīūikaptoā-tn̂gtiong-ng ê pō͘-hūn.Jîn-lūinā koè 5 hoè, tō ū 270~290 cm tn̂g. Sió-tn̂g ē-tit koh hun chòcha̍p-jī-chí-tn̂g(20 cm tn̂g),khang-tn̂g(100~110 cm) kaphoê-tn̂g(150~160 cm). Chia̍h-mi̍h ē ùi ūi êiu-mn̂g(pylorus) sàng khì sió-tn̂g, chiah koh thaù-koèlùn-tāng(peristalsis) ê koè-thêng thong-koè sió-tn̂g.
Ū-tang-sî-á sió-tn̂g sī kí khang-tn̂g kap hoê-tn̂g.
Tn̂g-siâⁿ

Tn̂g-siâⁿ, he̍k-chiá-sī kóngBān-lí Tn̂g-siâⁿ, sīTiong-kokkúi-ā tó͘ tn̂g-hêng siâⁿ-piah ê chóng-hō-miâ, khí-chō, têng-khí kap î-hō͘ ê sî-kan chin tn̂g, ùi kong-goân-chêng5 sè-kíkàu kong-goân16 sè-kílóng ū toā-toā sè-sè ê kang-sū chìn-hêng, khí-chō ê bo̍k-tek sī beh pó-hō͘ ta̍k sî-tāi tī hiān-chhú-sîTiong-kokêtè-kok, thang phiah-bián pak-pêngbîn-cho̍kê kong-ke̍k.
Tn̂g-siâⁿ m̄-nā 1 loa̍h niā-tiāⁿ, siōng-chá--ê ê nî-tāi thang chhiû kàu kong-goân-chêng5 sè-kí, nā siōng-chhut-miâ--ê sī tī kong-goân-chêng 220 kàu200 nî,Chîn-sú-hôngsó͘ hā-lēng khí-chō ê hit-toāⁿ tn̂g-siâⁿ, hit-tang-chūn khí--ê, kap hiān-chhú-sî khah chiâu-chn̂g ê pō͘-hūn pí--khí-lâi, tī-leh ê só͘-chāi koh khah pak-pêng, m̄-koh kó͘-chá ê tn̂g-siâⁿ taⁿ í-keng chhun bô joā chē--a. Bo̍k-chêng khah chiâu-chn̂g ê tn̂g-siâⁿ, sīTāi-bêng Tè-kokkhí-chō lâu--lo̍h-lâi--ê. Tn̂g-siâⁿ sī thong-sè-kài siōng-tn̂g ê jîn-chōkiàn-tio̍k-bu̍t, chha-put-to ū 6,400kong-líhiah-ni̍h tn̂g, kiâⁿ ê lō͘-soàⁿ iok-lio̍k-á sī sūnLāi Bông-kó͘ê lâm-kîⁿ. Tn̂g-siâⁿ oān-nā sī chū chá kah taⁿ,jîn-lūisó͘ khí-chō ê kiàn-tio̍k-bu̍t lāi-té, piáu-bīn-chek kap thé-chek siong-kài-toā--ê.
Tn̂g-á

Tn̂g-ásīsiau-hòa-tōê chi̍t-tōaⁿ, ùiūiē āu-pêng, í lâng kap saⁿ-kīn ê tōng-bu̍t lâi kóng, sī chia̍h mi̍h liáu-āu, keng-kòe ūi ê iûⁿ-kái, sàng-kòe tn̂g lāi ho͘ khip-siu êng-ióng. Mi̍h-kiāⁿ kòe tn̂g-á liáu-āu, siāng bóe pêng chhut-kháu sīkong-bûn.
Köln Chú-kàu-chō-tn̂g

Köln Chú-kàu-chō-tn̂g(Tek-gí:Hohe Domkirche zu Köln), it-poaⁿ mā kiòKöln Toā-kàu-tn̂g(Kölner Dom), sīTek-kokKölnê chi̍t chōLô-má Thian-chú-kàukàu-tn̂g, sio̍kKöln Kàu-khu. Kàu-tn̂g tī 1248 nî khí-chō, kàu 1880 nî chiah goân-sêng, tī 1996 nî hong chí-tēng chòUNESCOSè-kài Ûi-sán.
Toā-si̍t-keng

Toā-si̍t-keng, mā hō-chòChō-thâu-keng, sī 1 chióng toā-hêng êchhiu-keng.  Siōng tn̂g 12–16 kong-chhioh, tāng 36 kong-tùn.  Thâu-chêng si̍t te̍k-pia̍t tn̂g, só͘-íha̍k-miâhōMegaptera(toā-si̍t).  I êhái-ang koate̍k-pia̍t ho̍k-cha̍p.  Toā-si̍t-keng thong sè-kài ū-tè-chhoē, koh gâu chhiong chhut hái-bīn, te̍k-pia̍t siū koan-kong-kheh hoan-gêng.
Lé-tn̂g

Lé-tn̂g(禮堂) sī chi̍t kengkiàn-tio̍k-bu̍tlāi-pō͘ the̍h-lâi kí-hênggî-sekkap chòsiā-kauoa̍h-tāng ê toāpâng-keng. Lé-tn̂g ê ki-pún siat-si sī ū chi̍t êbú-tâi.
Tn̂g-keⁿ Tāi-ha̍k

Tn̂g-keⁿ Tāi-ha̍k(長庚大學) sī chi̍t keng khiā tīTâi-oânThô-hn̂g-chhīKu-soaⁿ-khuêsu-li̍p tāi-ha̍k, i-êi-ha̍k-īⁿchin ū-miâ. Tn̂g-keⁿ Tāi-ha̍k ê chiân-sin sīTâi-sok Chi̍p-thoânÔng Éng-khèngsian-siⁿ chhòng-li̍p êTn̂g-keⁿ I-ha̍k-īⁿ(長庚醫學院) kapTn̂g-keⁿ I-ha̍k kì Kang-têng Ha̍k-īⁿ(長庚醫學暨工程學院). Lo̍h-bóe ūi-tio̍h phòe-ha̍p kok-ka keng-chè hoat-tián ê su-iàu, koh ke siat-li̍p kang-têng-ha̍k kap koán-lí-ha̍k lūi-pia̍t ê hē-só͘, lâi thê-kiong oân-chéng ê kàu-ha̍k chu-goân, pôe-io̍k iu-siù êi-ha̍k,kang-têng-ha̍kkapkoán-lí-ha̍kê jîn-châi. Tī 1997 nî 8 goe̍h chèng-sek kái-miâ chò Tn̂g-keⁿ Tāi-ha̍k.
Tn̂g-ām-lo̍k

Tn̂g-ām-lo̍k(ha̍k-miâ:Giraffa) ia̍hkî-lîn-lo̍k, sīHui-chiuê 1 chióngū-tê ê tōng-bu̍t.  Che sī thong sè-kài siōng lò ê lio̍k-tē tōng-bu̍t, kang--ê ē-tàng toā kah 4.8 chì 5.5 kong-chhioh koân, 900 kong-kin tāng.  Bó--ê khah sè-hàn, khah khin--tām-po̍h-á.
Tn̂g-ām-lo̍k kaplo̍k-á,gûū chhin-chiâⁿ koan-hē, chóng--sī an-pâi tī ka-kī êkho, hō chòGiraffidae, tû-liáu tn̂g-ām-lo̍k í-goā iū-koh ū siōng chhin êokapi.
Chham-khókî-lîn.
結腸癌

結腸癌，又叫大腸癌、結腸直腸癌、結直腸癌，即係腫瘤嚮大腸、直腸同闌尾增生，由腺瘤性息肉變成癌。嚮西人地方，係第三成日見嘅癌，第二死人嘅癌。
大腸激躁症

大腸激躁症，又叫腸易激綜合症，係一種慢性嘅腸道疾病，分做四種，分別係肚痾型、便秘型、混合型同埋未分類型。大腸激躁症嘅症狀包括肚痛、便秘、肚痾、肚脹等等，屙完屎之後一般會好返啲。
大腸包細腸

大腸包細腸係台灣特色小食，將一大條糯米腸破開兩邊，夾住一細條台灣香腸，再用炭火燒熟。部份小販會落埋芫茜、花生粉、酸菜、生蒜、九層塔、黑椒醬等等配料。
大腸桿菌

大腸桿菌（學名：Escherichia coli，通常簡寫：E. coli）係人同其他動物嘅腸道入面嘅一種細菌，主要寄生喺大腸入面。大部份嘅大腸桿菌冇害，自然咁喺大腸入面寄生，但係有一啲大腸桿菌有害，感染嘅話可能會食物中毒。
التهاب الأمعاء

التهاب الأمعاء(بالإنجليزية:Enteritis)‏ هوالتهابفيالأمعاء الدقيقة.
يحدث التهاب الأمعاء عادة بسبب شرب أو أكل ملوثكائنات مرضية.ولكن أيضاً قد يكون التهاب الأمعاء ناتجاً عن استخداممضادات الإلتهاب،والكوكايين،والعلاج بالأشعة،وأمراض المناعة الذاتيةكمرض كرونزوالسيلياك.
تتضمن الأعراضمغصأوألم بطنيوشد عضليوإسهالوتجفافوحمى.
من الأنواع الأخرى لالتهاباتالجهاز الهضمي:
Nazik bağırsaq

Nazik bağırsaq,orta bağırsaq(lat.intestinum tenue;yun.enteronona görə də onun iltihabı enteritis adlanır) ― həzm kanalının ən uzun hissəsini təşkil edir. Nazik bağırsaq birinci bel fəqərəsinin bərabərindəmədəçıxacağından başlayaraq, sağ qalça çuxurunda kor bağırsağa açılır. Böyüklərdə meyitdə uzunluğu 6–7 m-dir və üç hissəyə bölünür:
Acı bağırsaq və qalça bağırsaq peritondan əmələ gəlmiş çöz (müsariqə) –lat.mesenteriumvasitəsilə qarın boşluğunun arxa divarına bağlanmışdır; ona görə bunlara biryerdə çözlü (müsariqəli) bağırsaq –lat.intestinum tenue mesenteriale s. mesaraciumdeyilir. Nazik bağırsağın hissələrinin diametri bir deyildir, belə ki, yuxarı hissələrdə 4-6 sm və aşağıda 2.5-3 sm-ə bərabərdir.
Nazik bağırsağın daxili səthi xovlarla örtüldüyü üçün məxmər kimi olur. 1 kv san-də olan 2500-ə qədər xov nazik bağırsaqlarınselikli qişasınınsorma səthini artırır. Xovların divarları birqat epiteli ilə örtülmüşdür. Hər bir növ xov hüceyrəsi 3000-ə qədər mikroxovcuqlara malikdir. Hər xova qan vəlimfa damarıdaxil olub, buradakapillyartor əmələ gətirir. Suda həll olmuş aminturşular və qlükoza xovların kapilyarlarından qana sorulur. Xovlar bağırsağın sorma səthini 1000 dəfəyə qədər artırır. Qliserin və yağ turşuları əvvəlcə xovların epiteli hüceyrələrinə keçir və burada insan orqanizmi üçün xarakterik olan yağlar əmələ gətirir. Yağlar limfa damarlarına sorulur və limfa ilə birlikdə ürəyin sağ qulaqcığına açılan boş vena məcrasına qovuşur. Onikibarmaq bağırsağın uzunluğu 25–30 sm, diametri 3–5 sm bərabərdir. Onikibarmaq bağırsağa qaraciyər və mədəaltı vəzinin axarları açılır.
Nazik bağırsaq şirəsinin mühiti qələvi reaksiyaya malik olub, mədədən daxil olan turş qida mühitini neytrallaşdırır. Nazik bağırsaqlarda həzm prosesi bir-birilə əlaqəli 3 mərhələdə gedir: boşluq həzmi,membranhəzmi və sorulma. Öyrəndiyimiz hüceyrədaxili və hüceyrəxarici həzm tipindən başqa A.M.Uqolyev tərəfindən kəşf edilən üçüncü membran həzm tipi müəyyən edilmişdir. Membran həzmini hüceyrədaxili və hüceyrəxarici mühit sərhədində membranın üzərində xovlar arasında fiksə olunmuş çoxlufermentlərhəyata keçirir. Ölçüləri iki qonşu mikroxovlar arasındakı məsafədən kiçik olan qida hissəcikləri membran həzmə məruz qalır. Su, aminturşular, qlükoza, qliserin və monosaxaridlər xovların qan kapilyarlarına sorulur və bütün orqanizmə aparılır.
Nazik bağırsaq xərçəngi

Nazik bağırsaq xərçəngi—Nazik bağırsağınşişləri.
Leyomioma nazik bağırsağın mezenximal hüceyrələrindən inkişaf edən və differensasiya olunmuş saya əzələlərindən ibarət törəmələrdir. Törəmələr ekstraluminal istiqamətdə inkişafa meyilli olduqları üçün klinik əlamətlər törətmədən böyük ölçülərə çata bilirlər.
Lipoma OBB və qalça bağırsaqda çox rast gəlir. Selikaltı əsas və ya seroz qişanın yağ toxumasından inkişaf edir. Malignizasiya ehtimalı yox dərəcəsindədir.
Çoxsaylı hamartomalar Peutz-Jegher sindromunda rast gəlir (dəri və selikli qişalarda piqmentasiyalar və mədə-bağırsaq sistemində çoxsaylı poliplər). Hamartomaların malignizasiya ehtimalı çox aşağıdır. Lakin qanaxma və BK kimi ağırlaşmalar törədirlər.
Adenokarsinomalar nazik bağırsağın ən çox rast gələn bədxassəli törəmələridir (25–40%). Selikli qişadan inkişaf edir və əksər hallarda
(40%) OBB-da yerləşirlər. Villyoz adenomalar (şək. 56), polipoz sindromu (şək. 57),Crohn xəstəliyi, ailəvi qeyri-polipoz sindromu və kolon kanseri risk amilləri sayılır.
Nazik bağırsaqda birincili (bağırsağın öz limfa toxumasından inkişaf edən ekstranodal limfoma) və ikincili (limfa düyünlərindən inkişaf
edən sistemik limfoma(lar) nın yayılması) limfomalar rast gəlir.
Karsinoid törəmələr (neyroendokrin törəmələr və ya APUDomalar) bağırsağın selikli qişasının endokrin hüceyrələrindən (Kulchitsky, enteroxromaffin, APUD hüceyrələr) inkişaf edən törəmələrdir. Bəzi törəmələr I və II tip çoxsaylı neyroendokrin neo- və ya hiperplaziyalarla (ÇEN, rus və ingilis ədəbiyyatlarında MEN) ilə birgə rast gəlir.
Nazik bağırsaq keçməzliyi sindromu

Nazik bağırsaq keçməzliyi sindromu— Kəskinbağırsaq keçməzliyimöhtəviyyatınbağırsaqdankeçişinin kəskin dayanması nəticəsində meydana çıxan təcili cərrahi vəziyyətdir, bağırsağın kəskin genişlənməsi, hipovolemiya və sepsis ilə xarakterizə olunur. Bu patoloji vəziyyət erkən müddətlərdə aradan qaldırılmadıqda ölüm ehtimalı yüksək olur.
Onikibarmaq bağırsaq

Onikibarmaq bağırsaq(lat.duodenum) —nazik bağırsağınön ya birinci hissəsini təşkil edir; şəkil və vəziyyət cəhətcən müxtəlif olub, uzunluğu adətən 25–30 santimetrdir. Onikibarmaq bağırsaq onurğanın bel nahiyəsində yerləşərək, başlanan və qurtaran uclarından başqa qarın boşluğunun arxa divarına hərəkətsiz bir surətdə bağlanmışdır. Nala bənzəyir, çıxıq tərəfi sağa baxır, basıq tərəfi isə soldanmədəaltı vəzinbaşını əhatə edir. Onikibarmaq bağırsaq özü bir neçə hissələrə bölünür:birinci hissə—lat.pars superior (pars horisontalis superior - BNA)onikinci döş fəqərəsi ilə birinci bel fəqərəsi arasındamədəçıxacağından başlayır. Onurğanın sağ tərəfi ilə arxaya və sağa doğru üfüqi istiqamətdə gedir vəöd kisəsininboynuna çatdıqda aşağı dönərəkikinci hissəyə— enən hissəyə —lat.pars descendenskeçir. Burada əmələ gələn əyriliyəlat.flexura duodenum superiordeyilir. Onikibarmaq bağırsağın yuxarı hissəsi digər hissələrdən hərəkətlidir və uzunluğu 4–5 sm-dir. Enən hissə yuxarı hissədən iki dəfə uzundur, şaquli istiqamətdə onurğanın sağ tərəfi iləaşağı boş venanınön səthi ilə aşağıya doğru gedir və dördüncü bel fəqərəsinə çatır; burada ikinci əyrilik —lat.flexura duodeni inferiorəmələ gətirdikdən sonraüçüncü və dördüncü hissəhorizontal və qalxan hissə —lat.pars horisontalis inferior et pars ascendensadı ilə onurğanın ön səthi ilə sola və yuxarıya doğru gedir və ikinci bel fəqərəsinin bərabərində sol tərəfdəlat.flexura duodeno jejunalisadlanan əyriliyi təşkil edərəkacı bağırsağakeçir.lat.flexura duodeno jejunalisəyriliyi öz vəziyyətində onikibarmaq bağırsağı asıcı əzələ —lat.m. suspensoris duodenivasitəsilə saxlanılmışdır. Onikibarmaq bağırsağı asıcı əzələsaya əzələliflərindən təşkil olunaraq, diafraqmanın bel hissəsinin içəri ayaqcıqlarından başlayır,mədəaltı vəzinarxası ilə aşağı enir və bağırsağın əzələ qişasına qarışır.
Onikibarmaq bağırsaq yuxarı hissədəqaraciyərinkvadrat payının altında yerləşərək,öd kisəsininboynuna,mədəaltı vəziyəvə köndələn çənbər bağırsağa söykənir.lat.Pars descendens duodenisağböyrəkiləmədəaltı vəziyəsöykənir və önündə olan köndələn çənbər bağırsaq müsariqəsi ilə çarpazlaşır.Mədəaltı vəzinbaşı ilə bu hissənin arasında əmələ gələn şırımla ümumi öd axacağı —lat.ductus choledochusgedir və buradamədəaltı vəziaxacağı —lat.ductus pancreaticusilə birləşərək onikibarmaq bağırsağın enən hissəsinə açılır. Üfüqi hissə arxa tərəfdənqarın aortasıvəaşağı boş venailə və ön tərəfdən yuxarı müsariqə arteriyasıvə venası ilə əhatə olunmuşdur. Onikibarmaq bağırsaq başlanan və qurtaran uclarında hər bir tərəfdən periton ilə əhatə olunmuşdur; yerdə qalan hissəsi ancaq ön tərəfdənseroz qişailə örtülür; beləliklə onikibarmaq bağırsaq peritondan xaric üzvlərdən hesab olunur.
Enteroskopiya

Enteroskopiya—nazik bağırsağınbirbaşa görüntülənməsi üçünendoskopdanistifadə edilən prosedur.
Etimoloji cəhətdən bu söz potensial olaraq hər hansı bir bağırsaq endoskopiyasına (entero-±skopiya) aid ola bilər, lakin idiomatik olaraq kolonoskopiyadan (yoğun bağırsaqendoskopiyası) fərqli, şərti olaraq nazik bağırsaq endoskopiyası ilə məhdudlaşır.
Enteroskopiyanın müxtəlif növləri var:
Nazik bağırsaqtez-tezpatologiyanınmənbəyi ola biləcəyi üçün endoskopiyası faydalı diaqnostik və müalicəvi vasitə ola bilər.
Üst endoskopiya adlanan ozofaqoqastroduodenoskopiya nazik bağırsağın ilk seqmentinə, onikibarmaq bağırsağa qədər uzanır, lakin jejunum və ileum üçün başqa üsullar tələb olunur. Nazik bağırsağın vizuallaşdırılması, nazik bağırsağın daha distal bölgələrinə çatmağın fiziki çətinliyi səbəbindən uzun müddətqastroenteroloqlarüçün problem yaratmışdır.
İkiqat balonlu tip kimi enteroskopiyanın yeni formalarının meydana çıxması ilə bütün traktın vizuallaşdırılması ən azı bəzi hallarda hələ də texniki cəhətdən çətin olsa da, nəhayət praktiki reallığa çevrilir.
Ənənəviqastroskoplarümumiyyətlə təcrübəli endoskopistlərin əlində proksimal və distalonikibarmaq bağırsağıvizuallaşdıra bilər, lakin alətin uzunluğuna görə məhduddur. Uşaq kolonoskopları və ya bəzən standart qastroskoplardan daha uzun olan xüsusi enteroskoplar nazik bağırsağın proksimal hissəsini vizuallaşdıra bilər. Bu üsultəkan enteroskopiyasıadlanır. Yetkinlərdə orta hesabla 4–6 m. olan nazik bağırsağın uzunluğuna görə təkan enteroskopiyası nazik bağırsağın böyük hissələrini adekvat şəkildə görmək üçün hələ də effektiv deyil.
Simsiz kapsul endoskopiyası bütün nazik bağırsağın görüntülənməsi üçün seçilən endoskopik müayinə kimi özünü təsdiqləyib. Xəstə 11×26 mm. ölçüsü olan video kameranı udur və təxminən 8 saat ərzində video simsiz olaraq xəstənin taxdığı qəbulediciyə ötürülür. Prosedura ağrısızdır, xəstələr tərəfindən yaxşı qəbul edilir və çox yüksək dəqiqlik təmin edir. O,biopsiyaəldə edə bilməməsi ilə məhdudlaşır və buna görə də sırf diaqnostik vasitə hesab olunur.
Bu problemlərin bəzilərini aradan qaldırmaq üçün tək və ikiqat balonlu endoskopiya da daxil olmaqla yeni üsullar işlənib hazırlanmışdır, lakin prosedurun müddəti və dərin sedasiya və ya ümumianesteziyaehtiyacı ilə məhdudlaşır.
Spiral enteroskopiya — enteroskopu nazik bağırsağın dərinliyinə qədər irəliləmək üçün fırlanan enteroskopa bərkidilmiş yuxarı spirallarla üst borudan istifadə edən yeni bir texnikadır.
Bu 3 enteroskopiya platformasının hər biri eyni dəqiqliyi və səmərəliliyi təmin edir, lakin geniş istifadə oluna bilmir.
Acı bağırsaq

Acı bağırsaq(lat. jejunum) —insanlardavə ən yüksəkonurğalılarda, o cümlədənməməlilər,sürünənlərvəquşlardanazik bağırsağınikinci hissəsi.
Onunmembranıəvvəlləronikibarmaq bağırsağınfermentləritərəfindən həzm olunmuş qida maddələrinin kiçikmolekullarınınenterositlər tərəfindən udulması üçün ixtisaslaşmışdır.
Acı bağırsağın döngələriqarın boşluğununyuxarı sol hissəsində yerləşir.Acı bağırsaq və qalça bağırsağın arasındakı bölünmə anatomik olaraq fərqlənmir.
Yetkinlərdə qalça bağırsaq adətən 6-7 m (20-23 fut) uzunluğundadır, bunun təxminən beşdə ikisi acı bağırsaqdır.
Qəbul edilən qidaya məruz qalan acı bağırsağın daxili səthi, qəbul edilən qidalardan qida maddələrinin udulması üçün mövcud olan toxumaların səth sahəsini artıran villi adlanan selikli qişalarla örtülüb.
Qida maddələrinin epitelial hüceyrələr vasitəsilə acı bağırsaq və qalça bağırsaq vasitəsilə daşınmasına şəkər fruktozasının passiv daşınması vəamin turşularının, kiçikpeptidlərin,vitaminlərinvə əksərqlükozanınaktiv daşınması daxildir. Acı bağırsaqdakı villi onikibarmaq bağırsaq və ya qalça bağırsaqdan daha uzundur.
Acı bağırsaqdakıpHadətən 7 ilə 8 arasındadır (neytral və ya bir qədərqələvi). O, həmçinin peristaltika kimi tanınan proseslə qidanın hərəkətinə kömək edən dairəvi və uzununahamar əzələləriehtiva edir.
Acı bağırsaqda çox az Brunner vəzləri (duodenumda tapılır) və ya Peyer yamaqları (nazik bağırsaqda tapılır) var. Bununla belə onun mezenteriyasındabir neçə naziklimfa düyünlərivar.
Acı bağırsaqla və qalça bağırsaq arasında heç bir sərhəd yoxdur. Bununla belə, incəhistolojifərqləri var:
Acı bağırsağınselikli qişasıəvvəlləronikibarmaq bağırsaqdafermentlərtərəfindən həzm edilmiş kiçik qida hissəciklərininenterositlərtərəfindən udulması üçün ixtisaslaşmışdır. Udulduqdan sonra qida maddələri (limfaya gedən yağ istisna olmaqla) enterositlərdən enterohepatik dövrəyə keçir vəqaraciyərinqapı venası vasitəsilə qaraciyərə daxil olur. Buradaqanemal olunur.
Balıqlarda qalça bağırsağın bölmələri o qədər də aydın deyil və acı bağırsaq yerinə "orta bağırsaq" termini istifadə edilir.
গ্রহণী (ক্ষুদ্রান্ত্র)

পরিপাক তন্ত্রেরশারীরস্থানেরআলোচনায়গ্রহণী(ইংরেজি:Duodenum) বলতেক্ষুদ্রান্ত্রেরপ্রথম এবং ক্ষুদ্রতম অংশকে বোঝায়, যা ফাঁপা নলাকৃতির ও প্রায় ২৫-৩০ সেন্টিমিটার দীর্ঘ। একে ইংরেজি পরিভাষায়ডিওডেনামবাডুওডেনামবলে। গ্রহণী পাকস্থলীকেঊর্ধ্বান্ত্রের(জেজুনামের) সাথে যুক্ত করে এবং এখানেই অধিকাংশ রাসায়নিক পরিপাক সম্পন্ন হয়। গ্রহণীর কাঠামো গ্রহণীকন্দ (ডুওডেনাল বাল্ব) দিয়ে শুরু হয় এবংট্রেইট্‌সের সন্ধিবন্ধনীতে(ট্রেইটস লিগামেন্ট) গিয়ে শেষ হয়। গ্রহণীকে ঊর্ধ্ব, নিম্নগামী, নিম্ন ও ঊর্ধ্বগামী --- এই চারটি অংশে ভাগ করা যায়। অংশগুলি মিলে ইংরেজি "সি" অক্ষরের (C) মতো আকৃতির একটি নল গঠন করে, যে নলটিঅগ্ন্যাশয়েরমস্তককে পেঁচিয়ে থাকে।
ইংরেজি "ডিওডেনাম" বা "ডুওডেনাম" নামটি লাতিন পদগুচ্ছduodenum digitorumথেকে এসেছে, যার অর্থ "বারো আঙুলের সমান দীর্ঘ"।
ক্ষুদ্রান্ত্রে গ্রহণীই খাদ্যের রাসায়নিক ভাঙনের মূল কাজ করে। ব্রুনারের গ্রন্থিগুলি থেকে গ্রহণীতে শ্লেষ্মা (মিউকাস) নিঃসৃত হয়। গ্রহণীর প্রাচীর খুবই পাতলা এক স্তর কোষ নিয়ে গঠিত, যাদেরকেশ্লৈষ্মিক পেশী(muscularis mucosae) বলে। গ্রহণীর অম্লত্ব-ক্ষারত্ব সূচক বা পিএইচ (pH) প্রায় ৬।
জেজুনাম

পরিপাকতন্ত্রেরশারীরবৃত্তেজেজুনাম(ইংরেজি:Jejunum) হলক্ষুদ্রান্ত্রেরতিনভাগের মধ্যবর্তী ভাগটির নাম। এটি ডিওডেনাম ও ইলিয়ামের মাঝে অবস্থিত।ডিওডেনামথেকে জেজুনামে পরিবর্তনকারী অংশটিকে ট্রাইটসের লিগামেন্ট বলা হয়।
প্রাপ্তবয়স্ক মানুষের ক্ষুদ্রান্ত্র প্রায় ৬ মিটার লম্বা, এর মধ্যে জেজুনামের দৈর্ঘ্য ২.৫ মিটার। জেজুনামের পিএইচ (pH)সাধারণত ৭ ও ৮-এর মধ্যে থাকে (নিরপেক্ষ থেকে সামান্য ক্ষারীয়)।
জেজুনামেব্রুনারের গ্রন্থি,পেয়ার্স প্যাচপ্রভৃতি কম পরিমাণে দেখা যায়। এই স্থানে মূলত কিছু খাঁজ দেখা যায় যাকারক্রিং-এর ভালভনামে পরিচিত। এগুলি শোষণের তল বৃদ্ধি করে।
উৎসেচকদ্বারা পাচিত খাদ্যকে শোষণ করতে জেজুনাম গুরুত্বপূর্ণ ভূমিকা পালন করে। পাচিত খাদ্য শোষণ এর পরশর্করাওপ্রোটিনসরাসরিরক্তবাহদ্বারা এবংলিপিডলসিকাবাহদ্বারা শোষিত হয়। পরে তাহেপাটিক পোর্টাল সংবহনতন্ত্রদ্বারা পরিবাহিত হয়েযকৃতেপৌঁছায়।
মাছেরদেহে ক্ষুদ্রান্ত্রের ভাগগুলি পার্থক্য করা যায় না। অন্যান্য প্রাণীদের ক্ষেত্রে জেজুনামের বদলেমধ্য-ক্ষুদ্রান্ত্রশব্দটি ব্যবহার করা যায়।
পিত্ত

পিত্তরস(ইংরেজি:Bile) এক প্রকার দেহাভ্যন্তরীণ ক্ষরণ যা তৈল বাস্নেহজাতীয় খাদ্যের   পরিপাকে বিশেষ ভূমিকা রাখে। এর বর্ণ পীতাভ-সবুজ এবং স্বাদ তিক্ত। পিত্ত দেহের একটি প্রধান অঙ্গযকৃতেউৎপন্ন হয়, অতঃপরপিত্তথলীতেঘনীভূত হয় ও সঞ্চিত থাকে। পিত্তথলি থেকে এটিপিত্তনালীরমধ্য দিয়ে পরিপাকতন্ত্রেরক্ষুদ্রান্তেপ্রবেশ করে এবং খাদ্য পরিপাকে সাহায্য করে।
পিত্তের উপাদান হলো  (৯৭-৯৮) %  জল, ০.৭ %পিত্ত লবণ, ০.২ %বিলিরুবিন, ০.৫১ % চর্বি (কোলেস্টেরল, ফ্যাটি এসিড এবংলেসিথিন),এবং লিটার প্রতি ২০০ মিলি ইকুইভ্যালেন্ট অজৈব লবণ
আয়ুর্বেদেঅগ্নিররূপকেপিত্ত সম্ভবতঃদেহ প্রতিরক্ষা(immune) ব্যবস্হাকে বর্ণনা করে (বায়ু=air/?nervous system,পিত্ত=fire/?immune system, কফ=humor/?endocrine system)।ক্ষুদ্রান্ত্র-তে চর্বি জাতীয় খাদ্যেরপরিপাককরতে এটি সাহায্য করে। মানব দেহের যকৃতে অনবরত তৈরি পিত্তপিত্তথলিনামক অঙ্গে জমা থাকে এবং ঘন হতে থাকে। খাদ্য গ্রহণের পর এটি ক্ষুদ্রান্ত্রেরডিওডেনামনামক অংশে চলে যায়। পিত্তের শতকরা ৯৭ ভাগ পানি,০.৭ ভাগ
আরসো-ডিঅক্সি-কোলিক অ্যাসিড (UDCA/urso deoxy cholic acid), ursa=ভালুক
যকৃত পিত্তরস তৈরি করে। পিত্তরসের মধ্যে পানি, পিত্তলবণ এবং কোলেস্টেরল ও খনিজ লবণ প্রধান। যকৃতের নিচের অংশে পিত্তথলি সংযুক্ত থাকে। এখানে পিত্তরস জমা হয়। পিত্তরস গাঢ় সবুজ বর্ণের এবং তিক্ত স্বাদ বিশিষ্ট।পিত্তরস প্রয়োজনে ডিউডেনামে এসে পরোক্ষভাবে পরিপাকে অংশ নেয়। পিত্তরসে কোন উৎসেচক বা এনজাইম থাকে না। পিত্তরস খাদ্যের অম্লভাব প্রশমিত করে এবং ক্ষারীয় পরিবেশ সৃষ্টি করে। এই পরিবেশ খাদ্য পরিপাকের অনুকূল। পিত্তরস চর্বি জাতীয় খাদ্যকে ক্ষুদ্র দানায় পরিণত করে যা লাইপেজ সহযোগে পরিপাকে সহায়তা করে।
রক্তে অত্যধিকবিলিরুবিনেরকারণেজন্ডিসহয়। পিত্তলবণ রক্তের মাধ্যমে চামড়ায় প্রবেশ করলে ভয়ঙ্কর চুলকানি হয়।
বিলিরুবিন

হিম(হিমগ্লোবিনেরলৌহযুক্তপ্রস্থেটিক গ্রুপ) ভেঙে যে সমস্ত বর্জপদার্থ তৈরি হয় হলুদপিত্তরঙ্গকবিলিরুবিন তাদের অন্যতম (আরেকটি হলকার্বন মনোক্সাইড)। বিলিরুবিন বিজারিত হলে সবুজবিলিভার্ডিনতৈরি হয়।
রক্তের বিলিরুবিন যকৃতে গ্লুকো-ইউরোনিক অ্যাসিডযুক্ত হয়ে জলদ্রাব্য হয় এবং পিত্তের মাধ্যমেক্ষুদ্রান্ত্রপৌছায়। সেখানে ব্যক্টেরিয়া দ্বারা অর্ধেক বিলিরুবিন থেকে ইউরোবিলিনোজেন উৎপন্ন হয় যা অন্ত্র থেকে শোষিত হয়ে শেষে হলুদ ইউরোবিলিন হিসাবেমূত্রে(প্রস্রাব/পেচ্ছাপ) পৌছায় বলে মূত্রের রং হলুদ। পায়খানার রং হল হলুদ বিলরুবিন ও খয়েরী স্টারকোবিলিনের মিশ্রণ। ইউরোবিলিনোজেন অন্ত্রে থেকে গেলে জারিত হয়ে খয়েরী স্টারকোবিলিন তৈরি করে।
দেহে বিলরুবিন বেশি হলে তাকেজন্ডিসবলে।
মোট বিলিরুবিন = প্রত্যক্ষ বিলিরুবিন + পরোক্ষ বিলিরুবিন
Kyčelník

Kyčelník(latinskyileum) je spodní úsektenkého střevau většiny vyššíchobratlovcůvčetněsavců,plazůaptáků. Přechází dotlustého střeva(colon), přesněji do jeho slepého výběžku nebolislepého střeva, od něhož jej odděluje Bauhinovachlopeň(valvula ileoceacalis), jejímž úkolem je zabraňovat pronikání obsahu tlustého střeva zpět do tenkého střeva.
Jedná se o svalovou trubici pokrytoupobřišnicía velmi pohyblivě upevněnou jejím tenkým zdvojením neboli mezentériem k zadní stěně břišní. Takový způsob upevnění umožňuje tenkému střevuperistalticképohyby, jimiž se v něm promíchávátrávenina(chymus) a posouvá dál. Prostřednictvím mezentéria je tenké střevo bohatě zásobováno krví a vedou jím též mízní cévy.Sliznicekyčelníku již není tak zřasená a ve stěně se nacházejí okrsky lymforetikulární tkáně (Peyerovy plaky). Dochází zde k absorpcivitamínu B12a solížlučových kyselin. Kyčelník přechází na pravou stranu břišní dutiny, kde ústí do tlustého střeva.
Konečný úsek kyčelníku, tzv. terminální ileum, bývá často postižen přiCrohnově nemoci.
Lačník(jejunum) a kyčelník (ileum) do sebe plynule přecházejí a hranice mezi nimi není přesná. U člověka je poměr délek lačníku a kyčelníku 2:3. Na rozdíl od lačníku jsou kličky kyčelníku v břišní dutině níže a více vlevo, je také užší, má méně kruhových záhybů aklkůa má ve stěně množství lymfatických uzlíků.Mrtvolymají obvykle lačník prázdný, zatímco v kyčelníku bývá víc střevního obsahu.
V tomto článku byl použitpřekladtextu z článkuBedrovníkna slovenské Wikipedii.
Lačník

Lačník(latinskyjejunum) je střední a nejdelší úsektenkého střevau většiny vyššíchobratlovcůvčetněsavců,plazůaptáků. Je zavěšen na dlouhém závěsu a tvoří kličky, které jsou relativně volně umístěné v břišní dutině mezi okolními orgány. Začíná jako pokračovánídvanáctníku(duodenum) na levé straněbřišní dutinya končí v levé slabině, kde přechází vkyčelník.
Jedná se o svalovou trubici pokrytoupobřišnicía velmi pohyblivě upevněnou jejím tenkým zdvojením neboli mezentériem k zadní stěně břišní. Takový způsob upevnění umožňuje tenkému střevuperistalticképohyby, jimiž se v něm promíchávátrávenina(chymus) a posouvá dál. Prostřednictvím mezentéria je tenké střevo bohatě zásobováno krví a vedou jím též mízní cévy. V lačníku je mnoho poloměsíčitých Kerckringových řas, jež jsou vyšší než ve dvanáctníku a jsou rozčleněny slizničnímiklky(villi intestinales), které zvětšují absorpční povrch střeva. Tyto řasy směrem ke kyčelníku postupně ubývají. Stavba lačníku se od dvanáctníku příliš neliší, i zde probíhátrávenípotravy a absorpceživina některýchiontů(např.železa).
Tenké střevo bývá obvykle 6–7 m dlouhé, přičemž asi dvě pětiny této délky, tedy cca 2,5 m, tvoří právě lačník.
Lačník a kyčelník do sebe plynule přecházejí a hranice mezi nimi není přesná. U člověka je poměr délek lačníku a kyčelníku 2:3. Na rozdíl od kyčelníku jsou kličky lačníku v břišní dutině výš a víc vpravo, je širší, má víc kruhových záhybů aklkůa má ve stěně jen ojedinělé lymfatické uzlíky na rozdíl od kyčelníku, který má mnohem víc.Mrtvolymají obvykle lačník prázdný, zatímco v kyčelníku bývá víc střevního obsahu.
V tomto článku byl použitpřekladtextu z článkuLačníkna slovenské Wikipedii.
Enteroskopie

Enteroskopieje lékařská vyšetřovací metoda využívající optického zařízení -endoskopuk zobrazenítenkého střeva. Na rozdíl odgastroskopiečikoloskopiese jedná o vyšetření podstatně méně často prováděné. Důvodem je jednat menší frekvence závažných onemocnění postihujících tenké střevo (zejménanádorových) a také značná délka a nepřístupnost tenkého střeva (jako prostřední částitrávicího traktu), což přináší technické problémy. Proto se často jako první vyšetření k posouzení tenkého střeva volí dostupnější a snazšírentgenovévyšetření -enteroklýzači zobrazení pomocípočítačové tomografie(CT enterografie) čimagnetické rezonance(MR enterografie). Enteroskopie však umožní přímé zobrazení sliznice, případný oplach zbytků na sliznici, odběr tkáně kmikroskopickému vyšetřeníči provádění některých léčebných zákroků.
Většinou se provádí "horním přístupem", tedy zavedení ústy přesjícenažaludek. Vyžaduje lačnění od půlnoci, průběh je podobný jako ugastroskopie, jen vyšetření je delší a náročnější. Obvykle je podánapremedikace- injekce s látkou, která tlumí nemocného a tlumí i vnímání bolesti.
Obvykle není možno prohlédnout celé tenké střevo, podle potřeby je pak možno doplnit vyšetření "dolním přístupem" přes tlusté střevo, což ale vyžaduje vyprázdnění tlustého střeva jako nakoloskopii.
Pacient je po vyšetření nějakou dobu pozorován na pracovišti, pokud byl proveden léčebný výkon nebo po náročnějším delším vyšetření může být nutna i hospitalizace.
Enteroskopie je prováděna při podezření na onemocnění tenkého střeva. Nejčastěji se jedná o vyšetření krvácení čichudokrevnostiz nejasné příčiny, když vyšetření horní části trávicí trubice ani vyšetření tlustého střeva příčinu neobjasnilo. Dále je prováděno při potížích, které vedou k podezření naCrohnovu chorobu,nádorčipolyptenkého střeva. Toto podezření je často podloženo nálezy ze zobrazovacich metod (Rentgen, CT, MR) a enteroskopie slouží k jejich podrobnějšímu došetření a odběru vzorků k dalšímu vyšetření. K odběru vzorků sliznice k dalším vyšetřením slouží také u nemocných sceliakiínebo jinoumalabsorpcí.
Při enteroskopii lze provést také některé léčebné zákroky, které by si dříve vyžádaly operační řešení. Jde například o odstraněnípolypů(endoskopická polypektomie) nebo o ošetření krvácejícího místa.
Jsou řídké, může se vyskytnout krvácení či vzácněproděravění stěny střeva. Vyšší riziko komplikaci je u léčebných zákroků.
Cáncer de intestino delgado

Elcáncer de intestino delgadoes poco frecuente y representa únicamente alrededor del 2% de los tumores maligno delaparato digestivo, es muy raro si comparamos su frecuencia con la delcáncer colorrectal. Las formas anatomopatológicas más habituales sonadenocarcinoma,linfoma,sarcomaytumor carcinoide. Muy raramente aparecen en esta localización tumoresmetastásicosque se han originado en otros órganos. Los síntomas iniciales suelen ser vagos y poco específicos, predominando el dolor abdominal intermitente, pérdida de peso y disminución del apetito.​​
Incluye los siguientes:​
Elcáncer de intestino delgadopuede aparecer en cualquiera de sus porciones, incluyendoduodeno,yeyunoeíleon. También sobre undivertículo de Meckel.​
Enfermedad inmunoproliferativa del intestino delgado

Laenfermedad inmunoproliferativa del intestino delgado, también llamadalinfoma del Mediterráneo, es un tipo especial delinfomaque afecta alintestino delgado. Se clasifica dentro de loslinfomas de células By es una variedad dellinfoma MALT(linfoma de tejido linfoide asociado a mucosa). Se caracteriza por la proliferación de linfocitos B que producen unaIgAanómala. Los síntomas principales son diarrea crónica que puede prolongarse durante meses o años,malabsorcióny pérdida de peso.​​
Estos linfomas primarios del intestino delgado representan del 1-4% de todos los tumores malignos gastrointestinales.​
Yeyuno

En anatomía, elyeyunoes una de las partes delintestino delgadode los mamíferos; se encuentra entre elduodenoy elíleon.​​ Su función es realizar la absorción de las sustancias delquimoalimenticio.​ En este tramo del intestino delgado actúa el jugo intestinal, que degrada al mínimo loshidratos de carbono, lasproteínasy loslípidos. La pared del yeyuno presenta las vellosidades intestinales, cuya función es traspasar altorrente sanguíneolas sustancias anteriormente señaladas. En síntesis, presenta vellosidades que absorben los nutrientes hacia la vena intestinal para ir a parar a lasangre.
La superficie interna del yeyuno, formada por una membrana mucosa, está cubierta en las proyecciones llamadas vellosidades, que aumentan la superficie de tejidos disponibles para absorber los nutrientes de los alimentos previamente digeridos por el estómago. Las células anales epiteliales que recubren estas vellosidades tienen un número aún mayor de microvellosidades. Son las vellosidades y las microvellosidades las que permiten que en una pequeña porción de tubo digestivo, se absorba una gran cantidad de nutrientes. El transporte de nutrientes a través de las células epiteliales a través del yeyuno y el íleon incluye el transporte pasivo de lafructosa, elazúcary el transporte activo deaminoácidos,péptidospequeños,vitaminas, y la mayoría de laglucosa. Elácido fólico,metabolitoesencial delciclo celular, es absorbido principalmente a este nivel del intestino delgado. Las vellosidades en el yeyuno son mucho más largas que en el duodeno o el íleon.
क्षुद्रांत्र

क्षुद्रांत्रयाछोटी आंत(स्माल इन्टेस्टिन) मानव पाचन तंत्र का एक महत्वपूर्ण भाग है जोआमाशयसे आरम्भ होकरबृहदांत्र(बड़ी आंत) पर पूर्ण होती है। क्षुदान्त्र में ही भोजन का सबसे अधिकपाचनऔरअवशोषणहोता है।
छोटी आंत की औसत लम्बाई एक वयस्क पुरूष में 6.9 मीटर (22 फीट 6 इंच) और एक वयस्क स्त्री में 7.1 मीटर (23 फीट 4 इंच) होती है। इसकी न्यूनतम लम्बाई 4.6 मीटर (15 फीट) से अधिकतम 9.8 मीटर (32 फीट) तक हो सकती है।इसका व्यास लगभग 2 से 3.5 सेमी होता है।
छोटी आंत को तीन भागों में विभक्त किया जाता है:
वैसे तो छोटी आंत के तीनों भाग सुक्ष्म स्तर तक देखने पर भी समान ही दिखाई देते हैं लेकिन उनमें कुछ महत्वपूर्ण अन्तर पाये जाते हैं।
उदर गुहा

उदर गुहा(abdominal cavity)मानवोंऔर कई अन्य प्राणियों में एक मुख्यशारीरिक गुहाहोती है। यहउदरक्षेत्र मेंवक्ष गुहा(thoraic cavity) से नीचे औरश्रोणि गुहा(pelvic cavity) से ऊपर स्थित होती है। उदर गुहा में कई महत्वपूर्णअंगस्थित होते हैं, जिनमेंआमाशय(पेट),यकृत,पित्ताशय(गॉलब्लैडर),तिल्ली,अग्न्याशय(पैनक्रिया),आँते(क्षुद्रांत्रऔरबृहदान्त्रदोनों),गुर्देऔरअधिवृक्क ग्रंथिशामिल हैं।
उदर गुहा के अंगों मेंपेट,यकृत,पित्ताशय,प्लीहा,अग्न्याशय,छोटी आंत,गुर्देशामिल हैं।बड़ी आंत, औरअधिवृक्क ग्रंथि।
उदर गुहा एक सुरक्षात्मक झिल्ली से ढकी होती है जिसे पेरिटोनियम कहा जाता है।  अंदर की दीवार पार्श्विका पेरिटोनियम से ढकी होती है।गुर्देपेरिटोनियम के पीछे, रेट्रोपरिटोनियम में, उदर गुहा के बाहर स्थित होते हैं।  आंतें भी विसरल पेरिटोनियम से ढकी होती हैं।
मेसेंटरी पेरिटोनियम की तहें होती हैं जो पेट की दीवारों से जुड़ी होती हैं और आंत को पूरी तरह से घेर लेती हैं।  उन्हें प्रचुर मात्रा मेंरक्तकी आपूर्ति की जाती है।  तीन सबसे महत्वपूर्ण मेसेंटरी हैंछोटी आंतके लिए मेसेंटरी, अनुप्रस्थ मेसोकोलोन, जो कोलन के पिछले हिस्से को पेट की दीवार से जोड़ता है, और सिग्मॉइड मेसोकोलोन को घेरता है।
अवरोधिनी

अवरोधिनी(sphincter) वे वृत्ताकारपेशियाँहैं जो शरीर के विभिन्न मार्गों को प्रायः बन्द रखतीं हैं और आवश्यक होने पर उसे खोल देतीं हैं ताकि शरीर के कार्य सुचारु रूप से चलते रहें।मानवके अलावा ये अवरोधिनियाँ अन्य पशुओं में भी पायी जातीं हैं। मानव शरीर में ६० से अधिक प्रकार की अवरोधिनियाँ हैं, जिसमें से कुछ अत्यन्त सूक्ष्म हैं (जैसे लाखों केशिकापूर्व अवरोधिनियाँ (precapillary sphincters)।मृत्युहोने पर ये शान्त हो जातीं हैं। इनके द्वारा ही भोजन और मल आदि का अवरोध/निष्कासन किया जाता है।
अन्दर के अम्लीय पदार्थों (भोजन) को उल्टा ग्रासनली में नहीं आने देती।
Usus dua belas jari

Usus dua belas jari(bahasa Inggris:duodenum) adalah bagian dariusus halusyang terletak setelahlambungdan menghubungkannya keusus kosong(jejunum)dengan panjang antara 25–38 cm. Bagian usus dua belas jari merupakan bagian terpendek dari usus halus, dimulai daribulbo duodenaledan berakhir diligamen Treitz.
Usus dua belas jari merupakan organretroperitoneal, yang tidak terbungkus seluruhnya oleh selaputperitoneum.pHusus dua belas jari yang normal berkisar pada derajat sembilan.
Namaduodenumberasal daribahasa Latinduodenum digitorum, yang berarti dua belas jari.
Usus dua belas jari bertanggung jawab untuk menyalurkan makanan ke usus halus. Secarahistologis, terdapatkelenjar Brunneryang menghasilkanlendir. Dinding usus dua belas jari tersusun atas lapisan-lapisanselyang sangat tipis yang membentuk mukosa otot.
Usus dua belas jari dibagi menjadi empat bagian untuk mempermudah pemaparan.
Bagian pertama, yaitupars superiordimulai dari akhirpilorus. Kemudian saluran akan membelok kelateralkanan. Bagian ini memiliki panjang 5 cm.
Bagian terakhir,pars ascendensberbentuk saluran menaik dan berakhir pada awalusus kosong(jejunum).
Tumore dell'intestino tenue

Iltumore dell'intestino tenueè una forma dineoplasiache colpisce l'intestino tenue. Rispetto ad altri tumori dell'apparato digerente, come iltumore dello stomacoo iltumore del colon-rettoesso si presenta molto più raramente.
Questo tumore può essere suddiviso in tumoreduodenale(la prima parte dell'intestino tenue), tumore deldigiunoe tumore dell'ileo(le successive due parti). Il tasso di sopravvivenza a cinque anni è del 65%.
Esistono diversi sottotipi del tumore dell'intestino tenue. Questi includono:
Immagine endoscopica di adenocarcinoma del duodeno, visto nel duodeno post-bulbare.
I fattori di rischio per questo tumore includono:
I tumori benigni e le condizioni che possono essere confuse con il tumore dell'intestino tenue:
Pagliata

Lapagliatao, inromanesco,pajata, è l'intestino tenuedelvitellino da latteo delbueche viene utilizzato soprattutto per la preparazione di un tipico piatto dipastadellacucina romana, irigatoni con la pajata, per il quale si usa il secondo tratto dell'intestino tenue, denominato "digiuno".
La ricetta tradizionale prevede che l'intestino venga lavato ma non privato delchiloin modo tale che, una volta cucinato, possa formare una salsa dal sapore acre e forte, cui si aggiunge ilpomodoro.
Si mangia anche inUmbria, specialmente nella zona diTerni,Spoleto,Folignoe laValnerina, e nelleMarche; in questa regione è tipica in particolare adAncona,Camerino,FabrianoeMacerata, dove si cucina arrostita alla brace ed è tradizionalmente nota con il nome dispuntature.
In versione classica accompagna irigatoni al sugo, ma può essere consumata anche come secondo cucinata al forno, in umido o alla brace.
Ileo (intestino)

Nell'anatomiadell'apparato digerentel'ileo(lat.ileum) è la parte finale dell'intestino tenue, preceduto daduodenoedigiuno. È separato dalciecodallavalvola ileocecale.
Nell'uomo misura dai 2 ai 4 metri, diametro compreso tra i 2 e 3 cm ed il suopHè generalmente compreso tra 7 ed 8.
La sua funzione principale è quella di assorbire lavitamina B12, gli acidi dellabileed eventuali prodotti non assorbiti dal digiuno.
手の太陽小腸経

手の太陽小腸経（てのたいようしょうちょうけい、中国語手太陽小腸經shoú tàiyang xíaochángjīng、英:The Small Intestine Meridian of Hand-TaiyangもしくはShoutaiyang Xiaochangjingxue）とは小腸経に属する手を流れる陽経の経絡である。心臓と小腸は共に中国の五行（木、火、土、金、水）でいうと火（君火）に属するため密接な関係を持つ。流注によると小腸はもとより、鼻や耳のまわりを取り囲んでいるため鼻づまりなどの病気にこの小腸経の経穴を使うこともある。小腸経の募穴は関元穴（任脈）。
国際表記はSIと表記する。
小指末端（少沢穴）に起こり、手の尺側（前谷穴、後谿穴）を循り、手関節を経て前腕尺側を上行して肘関節（小海穴）に至り、上腕後内側より肩の後から肩甲を循り大椎穴で左右が交わる。ついで缺盆穴に入り心を絡い、横隔膜を下り、胃に抵り、小腸に属す。
その支なるものは缺盆穴から別れて頚を循り、頬に上り外眼角（瞳子髎）から耳中に入る。またその支なるものは、頬から別れて鼻から内眼角（睛明穴）に行き、足の太陽膀胱経に連なる。
以下に出てくる寸、分などの尺は骨度法、同身寸法参照。
十二指腸

十二指腸（じゅうにしちょう、Duodenum）は、胃と小腸をつなぐ消化管である。全体の形はC字状で長さは約25 cm。大部分が後腹膜に固定されており、可動性がない。
十二指腸の名は、『ターヘル・アナトミア』を『解体新書』として和訳刊行された際に、新たに作られた医学用語のひとつである。最初に発見したのは紀元前300年ころのギリシア人医師ヘロフィロスで、ギリシア語でδωδεκαδάκτυλον（δώδεκα「12」+δάκτυλος「指」）と名づけられた。これがラテン語へ翻訳借用されてduodenum digitorum（duodenum「12」+digitorum「指の（複数属格）」＝「12本の指の」）となり、英語その他の名前はここからきている。いずれにせよ、この名はこの部分の長さが指の幅の12倍ほどであることに由来する。
なお、小腸の一部とする考え方もあり、その場合は空腸と回腸と違い腸間膜に包まれないので無腸間膜小腸と呼称する場合もある。
が、主な役割である。
胃から送られて来た食物をさらに消化し、空腸へ送る。
十二指腸は膵臓とも繋がっており、膵臓のファーター乳頭（大十二指腸乳頭）からトリプシンやキモトリプシンなどの消化酵素を含む膵液が分泌されてタンパク質が分解された生成物であるポリペプチド（ペプトン）をジペプチドなどに分解する。また、脂肪は胆汁による乳化作用を受けて膵液リパーゼにより十二指腸部でグリセロール（グリセリン）および脂肪酸に分解される。なお、胆汁を出す調節はファーター乳頭の開口部にある平滑筋のオッディ括約筋が担っているが、このオッディ括約筋に作用する消化管ホルモンのコレシストキニンは十二指腸から分泌される。
十二指腸から分泌されるエンテロキナーゼは、膵液中のトリプシノーゲンを活性化しトリプシンに転換する。