Cabé jawa

Cabé jawa; cabé areuy; cabé jamu;Piper retrofractum Vahlnyaéta tangkal nu asalna tina kulawargaPiperaceae.Cabé jawa mibanda ngarandaérahséwang-séwangan, urangSumatranyebutnalada panjang;cabai jawa, urangJawanyebutnacabean;cabe alas, urangMakasarnyebutnacabia, urangMaduranyebutnacabe solah, jeung réa-réa deui.
Kaasup tatangkalan asli tiIndonesiailaharna ngahja dipelak diburuan,kebon, atawa ditegalan.cabé jawa bisahirupkalawan subur dinataneuhnu perenahna 600mdpl, utamana mikareseptaneuhnu ngandunglempungatawakeusiksaperti di daérah sabudeureun basisir.Ngarekahkeun atawa melakna bisa ku jalan nancebkeun binih tinatangkalna/areuy beunang motong (stek), bisa ogé ngipuk tinasikina.
Di Indonésia hususna tangkal cabé jawa bisa hirup dina kaayaan taneuh nu kumaha waé, naha didaérahpigunungan atawa daérahlandeuh.Béda jeung cabé beureum atawa céngék, cabé jawa mah mingkinkolotumurna mingkin loba waé buahna.
Daunnasalambar bijil tina cupatna, wujudna lonyod, palebah puhuna semu buleud kalawan méncos ka tung-tung nakeun, palebah luhur daun leucir sedengkeun nu handapna borontok, panjang 8,5 – 30 cm rubak 3 – 13 cm, kelirnahéjo.
Tangkana nahun, hirup ngarambat ngawangunareuybisa mapay kana tangkalkaiatawa ngahaja maké turus.jangkungna bisa nepi ka 10méter.Cabé jawa bisa buahan leubeut utamana di wewengkon nu mibandaPHtaneuh5,5-7,5 kalawan lobanahujan1200-2500 ml dinasataun, taneuhna ngeprul kalawan perenahna 1600 dpl sarta dina kaayaan jemlék 40-80%.
Buahnabuleud panjang méncos ka tung-tungna, reregetan, panjang 2–7 cm, cupatna panjang,buahnu ngora kénéh kelirnahéjo, teuas sarta racana lada, tuluy engkéna robah jadikonéngmangsa geus ngolotan robah deui kelirna jadibeureum, hipu tur rasanaamis, sikina buleud garepéng, teuas, kelirnacoklatsemuhideung.
Buah cabé jawa nu tacanasakgeus tibaheula dimangpaatkeun pikeunngubarannyeri (analgesik),diuretik, ngurangan rasatiris, ngalakésang(diaforetik), héséhitut(karminatif),afrodisiak, jeung sajabana.
Akarna ogé mibanda rasa haneut tur bisa dimangpaatkeun pikeun nambahantanaga(tonik),diuretik,stomakik, sarta ngalancarkeun datangbulan(emenagog).
Ku ieuhasiatna, cabé jawa kaasup salah sahijibahanpikeun nyieunubarjeungjajamu.Utamana masyarakat diJawa,Madura,Sulawesi, jeungAmbongeus ti baheula kénéh ngagunakeun cabé jawa pikeun bungbu.
Sababaraha kasakit bisa diubaran maké campuran Cabé jawa, kayaning:
Rasaladadina cabé jawa, ku lantaran ayazatnungaranapiperine, ogé ngandung zat séjén kayaning:chavicine,palmitic acids,tetrahydropiperic acids,1-undecylenyl-3, 4-methylenedioxy benzene, piperidin,minyak asiri,N-isobutydeka-trans-2-4-dienmide, jeungsesamin.
Binih cabé jawa bisa ngagunakeun sikina atawa neukteuk tangkal/areuyna.Binih beunang nyeték, hadéna mah ditancebkeun dina taneuh beunang nyokot tina deukeut susulur.Tangkal nu baris di sték kudusehat, mibandabuahleubeut, kalawan henteu kuhama.
Tempat melakeun cabé jawa bisa dina taneuh urutsawahatawakebon, jieun heula kamalirna kurang leuwih 30 cm panjangna mah gumantung panjang lahan.Gunana pikeun nyingkahancaisangkan henteu naneum, kulantarn bakal goréng kanatangkalna(bisa jadi buruk) malahan nepikapaéhna.
Turus kawilang penting ku lantaran tangkal cabé jawa mah hirupna ngarambat, Turus jangkungna 2 meter bisa dijieun tina kai, patok beton, atawa tangkal hirup (dadap,kélor, jeung sajabana).Cabé jawa umur 3bulan, téréh gedé/morontod.Umpama maké turus tina tangkal hirup, kudu ditancebkeun ti saméméhna kénéh geus dipelakeun sangkan teu ka udag ku tangkal cabé.
Nincak umur 3bulanti saprak melak tangkal cabé jawa kudu digemuk, alusna mah maké campuran gemuk organik jeunganorganik.
Susulur (rambatan) dijieun tinagebogcau, maksudna pikeun pamuntangan tangkal cabé jawa nu kakara jadi atawa ngarambat sangkan meulit kana turusna.Gebog cau mah moal ieuh ngaganggu kana pepelakan ku lantaran engkéna buruk tur pegat.