davidanugraha/M4-RAG huggingface dataset:
বুজুম্বুরা

বুজুম্বুরাপূর্বওমধ্য আফ্রিকাররাষ্ট্রবুরুন্ডিরপ্রাক্তনরাজধানীও দেশটির বৃহত্তমশহর। এটি বুরুন্ডির পশ্চিমভাগেতাংগানিকা হ্রদেরউত্তর-পূর্ব প্রান্তেবুজুম্বুরা প্রদেশেঅবস্থিত ও দেশটির প্রধান বন্দর। ২০২১ সালের হিসাব অনুযায়ী এখানে ১০ লক্ষেরও বেশি অধিবাসীর বাস। ২০১৯ সালে বুরন্ডির রাজধানীকে বুজুম্বুরা থেকে দেশের ২য় বৃহত্তম নগরীগিতেগা-তে স্থানান্তরিত করা হয়।
বুজুম্বুরার জলবায়ু ক্রান্তীয় সাভানা প্রকৃতির। মে থেকে সেপ্টেম্বর শুকনো মৌসুম এবং অক্টোবর থেকে এপ্রিল আর্দ্র মৌসুম। সারা বছর ধরে তাপমাত্রা গড়ে ২৩ ডিগ্রি সেলসিয়াসের আশেপাশে থাকে। শহরটি সমুদ্র সমতল থেকে ৮০০ মিটার উচ্চতায় অবস্থিত।
বুরুন্ডির বৈদেশিক বাণিজ্যের সিংহভাগ বাণিজ্য বুজুম্বুরা হয়ে তানজানিয়ার কিগোমা বন্দর ও কদাচিৎ কঙ্গো গণতান্ত্রিক প্রজাতন্ত্রেরকিনশাসারমধ্যে ঘটে থাকে। শহরটির শিল্পগুলিতে বস্ত্র, চামড়াজাত দ্রব্য, কাগজ, রাসায়নিক দ্রব্য, কৃষিদ্রব্য, বিয়ার, সিমেন্ট, ঔষধ প্রক্রিয়াজাত ও উৎপাদন করা হয়। বুজুম্বুরার আশেপাশের অঞ্চলে কলা,শিমুল আলুনামের এক জাতীয়মিষ্টি আলু,শিম,ভুট্টা,গমওতুলারচাষ হয়। তাংগানিকা হ্রদে মৎস্যশিকার একটি সক্রিয় পেশা ও শহরে মাছ প্রক্রিয়াজাতকরণ কারখানা আছে।
বুজুম্বুরাতে ১৯৬০ সালে স্থাপিত বুরুন্ডি বিশ্ববিদ্যালয় ও বুরুন্ডি সভ্যতা কেন্দ্র শহরের দুইটি সবচেয়ে গুরুত্বপূর্ণ সাংস্কৃতিক প্রতিষ্ঠান। বুজুম্বুরার অধিবাসীরাকিরুন্ডি ভাষায়কথা বলে। দ্বিতীয় ভাষাফরাসি। খুবই কম লোকইংরেজিতেকথা বলে।
শহরটি আগে উসুম্বুরা নামে পরিচিত ছিল। ১৮৭১ সালে ইউরোপীয়দের মধ্যে সম্ভবত প্রথমডেভিড লিভিংস্টোনও স্যারহেনরি মর্টন স্ট্যানলিএটি পরিদর্শন করেন। ১৮৯০-এর দশকে জার্মান সেনারা অঞ্চলটি দখল করে ও শীঘ্রই এটিকে জার্মান পূর্ব আফ্রিকার অন্তর্ভুক্ত করে নেওয়া হয়। এসময় উসুম্বুরা একটি গুরুত্বপূর্ণ সামরিক ঘাঁটিতে পরিণত হয়। পরবর্তীতে ১৯২৩ খ্রিস্টাব্দে এটি রুয়ান্ডা-উরুন্ডি ম্যান্ডেটের মাধ্যমে বেলজিয়ামের নিয়ন্ত্রণে চলে আসে ও সেই অঞ্চলের কেন্দ্রের মর্যাদা পায়। ১৯৪৬ সালে এটিকে অছি অঞ্চলের মর্যাদা দেওয়া হয়। ১৯৬২ সালে বুরুন্ডি স্বাধীনতা লাভ করলে শহরটির নাম বদলে বুজুম্বুরা রাখা হয় ও দেশটির রাজধানীর মর্যাদা দেওয়া হয়। বুজুম্বুরাতে ১৯৬২, ১৯৭২ ও ১৯৮৮ সালের স্থানীয় হুটু ও টুটসির মধ্যে জাতিগত সংঘাত ঘটে এবং ১৯৯১-এ এসে শহরটি একটি সহিংস গৃহযুদ্ধের কেন্দ্রবিন্দুতে পরিণত হয়। ১৯৯৩ সালে বুরুন্ডির রাষ্ট্রপতি মেলচিওর এনদাদাইয়ে হত্যাকাণ্ডের শিকার হলে এই সংঘাত আবারও চাড়া দেয়, হাজার হাজার হুটু জাতির লোক শহর ছেড়ে পালিয়ে যায় ও টুটসি-আধিপত্যবিশিষ্ট সেনাবাহিনী শহরটি নিয়ন্ত্রণ করা শুরু করে। ২১শ শতকের শুরুতে এসে বুরুন্ডিরহুটুওটুটসিগোষ্ঠীর লোকদের মধ্যবর্তী আরেকটি গৃহযুদ্ধের সাক্ষী এই শহর। ,
নগরে ঠিক উত্তর-পশ্চিমে ১১ কিলোমিটার দূরে একটি আন্তর্জাতিক বিমানবন্দর আছে। সড়কপথে কঙ্গোরবুকাভুওগোমা-র সাথে এবং রুয়ান্ডারকিগালি-র সাথে সংযোগ আছে। শহরটি তাংগানিকা হ্রদের উপর দিয়ে নৌপথে ফেরিতেতানজানিয়ারদুই বন্দরকিগোমাওউজিজি-র সাথে সংযুক্ত, যেগুলি থেকে বুজুম্বুরার দ্রব্য রেলপথে ভারত মহাসাগরের উপকূলে অবস্থিতদারুস সালামবন্দরে প্রেরণ করা হয়।
আফলাটক্সিন

আফলাটক্সিনহলো এক প্রকারবিষাক্ত(কার্সিনোজেন) এবংমিউটেজেনযা নির্দিষ্টছাতা (ছত্রাক)থেকে উৎপাদিত হয়, বিশেষ করেঅ্যাসপারগিলাসপ্রজাতির ছত্রাক থেকে।এই ছত্রাক মাটি, ক্ষয়প্রাপ্ত গাছপালা এবং বিভিন্নপ্রধান খাদ্যদ্রব্য এবং পণ্যযেমন খড়,সুইটকর্ন,গম,বাজরা, ঝাল,কাসাভা,চাল,মরিচ,তুলা,চিনাবাদাম,বাদাম,শিমুল আলুএবং বিভিন্নবরফেরমধ্যে জন্মায়। সংক্ষেপে, ছত্রাক প্রায় যেকোনো ফসল বা খাদ্যে জন্মায়। যখন এই ধরনের দূষিত খাবার প্রক্রিয়াজাত করা হয় বা খাওয়া হয়, তখন আফলাটক্সিন সাধারণ খাদ্যের মাধ্যমে ছড়ায়। এগুলি পোষা প্রাণী এবং মানুষের উভযয়ের খাবারের পাশাপাশি গৃহপালিত প্রাণীদের জন্য রাখা গুদামঘরেও পাওয়া গেছে। দূষিত খাবার খাওয়ানোর ফলে প্রাণীর ডিম, দুধ এবং মাংসে আফলাটক্সিন পাওয়া যেতে পারে।উদাহরণস্বরূপ, পাকিস্তানে দূষিত পোল্ট্রি ফিডে আফলাটক্সিন-দূষিত মুরগির মাংস এবং ডিমের উৎস পাওয়া গেছে।
আফলাটক্সিন B1সবচেয়ে বিষাক্ত বলে মনে করা হয় এবং এটিঅ্যাসপারগিলাস ফ্লাভাসএবংঅ্যাসপারজিলাস প্যারিসাইটিকাসউভয় দ্বারা উৎপাদিত হয়। আফলাটক্সিন এম১,অ্যাসপারগিলাস প্যারাসাইটিকাসেরগাঁজন তরলের মধ্যে উপস্থিত থাকে, তবে এটি এবং এর সাথে আফলাটক্সিন এম২ও উৎপাদিত হয় যখন একটি সংক্রামিত যকৃতে অ্যাফ্লাটক্সিন বি1এবং বি2বিক্রিয়া করে।
AFM, AFQ, এবং AFL ইপোক্সাইডও হতে পারে। তবুও, তারা অমেটাবোলাইজড টক্সিনের তুলনায়মিউটাজেনেসিসঘটাতে অনেক কম সক্ষম বলে মনে করা হয়।
AflatoxinsAspergillus flavusএবংAspergillus parasiticusউভয় দ্বারা উত্পাদিত হয়, যা সাধারনত আগাছার মতো। এই আগাছাগুলোর উপস্থিতি সবসময় ক্ষতিকারক মাত্রার আফলাটক্সিন নির্দেশ করে না, তবে এটির উপস্থিতি একটি বড় ঝুঁকিকে ইঙ্গিত দেয়। আগাছাগুলি ফসল কাটার আগে বা খাদ্যদ্রব্য সঞ্চয় করার সময় খাদ্যের সাথে মিশে খাদ্যকে দূষিত করতে পারে, বিশেষ করে উচ্চ-আদ্রতাপূর্ণ পরিবেশে দীর্ঘ সময় এক্সপোজারের পরে, বা খরার মতো চাপযুক্ত পরিস্থিতিতে বেশি ছড়াতে পারে।
খুবই সীমিত উদাহরণ দেখা গেছে যে, কৃষি ও পুষ্টি শিক্ষার মাধ্যমে নিম্ন থেকে মধ্যম আয়ের দেশগুলিতে আফলাটক্সিনের এক্সপোজার কমানো গেছে।
আন্তর্জাতিকভাবে, বাণিজ্যিক চিনাবাদামের মাখনের উৎস, রান্নার তেল (যেমন জলপাই, চিনাবাদাম এবং তিলের তেল ), এবং প্রসাধনীগুলিকে আফলাটক্সিন দ্বারা দূষিত হিসাবে চিহ্নিত করা হয়েছে।কিছু কিছু ক্ষেত্রে, লিকুইড ক্রোমাটোগ্রাফি – টেন্ডেম ভর স্পেকট্রোমেট্রি (LC–MS/MS), এবং অন্যান্য বিশ্লেষণাত্মক পদ্ধতির মাধ্যমে, ৪৮% থেকে ৮০% পণ্যের নমুনার মধ্যে আফলাটক্সিন শনাক্তযোগ্য পরিমাণে পাওয়া গেছে। এই দূষিত খাদ্যপণ্যের অনেকগুলিতে, আফলাটক্সিনে মাত্রা ইউএস ফুড অ্যান্ড ড্রাগ অ্যাডমিনিস্ট্রেশন (এফডিএ) বা অন্যান্য নিয়ন্ত্রক সংস্থার নিরাপদ সীমা অতিক্রম করেছে।
টেমপ্লেট:Consumer Food Safety
আমতৈল ইউনিয়ন, হালুয়াঘাট

আমতৈল ইউনিয়নবাংলাদেশেরময়মনসিংহ জেলারহালুয়াঘাট উপজেলারঅন্তর্গত একটিইউনিয়ন।
১১নং আমতৈল ইউনিরয়নটি প্রায় ২৭.০০ বর্গ কিলোমিটার।জনসংখ্যায় প্রায় ২৮ হাজার। ইউনিয়নটির মধ্যেদিয়ে কংশ নদী প্রবাহিত।ইউনিয়নটির পূর্বে স্বদেশী ইউনিয়ন, পশ্চিমে ১০নং ধুরাইল ইউনিয়ন, উত্তরে ৯নং ধারা ইউনিয়ন এবং পশ্চিমে ৪নং সিংহেশ্বর ইউনিয়ন অবস্থিত। কোদালিয়া খাল নামে একটি খাল ইউনিয়নের উত্তর পার্শ্ব দিয়ে প্রবাহিত হইয়া নাগলা বাজারের নিকটবর্তী হইয়া ১২নং স্বদেশী ইউনিয়ন পযন্ত বিস্তৃত।ইউনিয়নের বাহির শিমূল গ্রাম হইতে খলিশাকুঁড়ি খাল নামকরণ হইয়া বড়বিলা পযন্ত গিয়া শেষ হইয়াছে।ইউনিয়নে বাহির শিমূল এবং নাগলা বাজার নামে দুটি জনপ্রিয় বাজার রহিয়াছে।
১১ নং আমতৈল ইউনিয়ন পরিষদটি ১৯৬৫ খ্রী. সালে প্রতিষ্ঠিত হয়। প্রতিষ্ঠাকালে চেয়ারম্যান ছিলেন জনাব মরহুম এ.কে.এম মফিজ উদ্দিন সরকার।
বর্তমান চেয়ারম্যানঃ মোঃ শফিকুর রহমান
(শফিক)
বর্তমান মেম্বারগণের তালিকাঃ
১.মো:ছাইফুল ইসলাম
২. মোঃআনছার আলী
৩.মোঃ আমির হোসেন
৪.মোঃমহাবুল মীর
৫.মোঃআব্দুল মালেক খান (সাইফুল)
৬.মো:জুলমত আলী
৭.মোঃজসিম উদ্দিন
৮.মোঃ মহর আলী
৯.মোঃ আঃ মালেক
১০.মোছাঃশামছুন্নাহার
১১.মোছাঃরোমেলা খাতুন
১২.পারভীন
গ্রাম সমূহের তালিকাঃ
১.আমতৈল
২.বিষমপুর
৩.পশ্চিম বাহির শিমূল
৪.বাহির শিমূল
৫.কোনাপাড়া
৬.সরচাপুর
৭.গাতী
৮.ধোপাগুছিনা
৯.খন্ডল
শিক্ষার হার :
শিক্ষা প্রতিষ্ঠান
অত্র ইউনিয়নের ভিতর দিয়ে প্রবাহিত হয়েছে ঐতিহাসিক দুটি খাল। কোদালীয়া ও খলিশা কুঁড়ি। বর্ষাকালে কোদালীয়ার খালকাটাকে কেন্দ্র অনেক রক্তপাত হয়েছে। যাহার স্মৃতিধারণ করে খালটি আজও বহমান। নিম্নে খাল দুটির দৈর্ঘ্য উল্লেখ করা হল :
১। খলিশা কুঁড়ি ৩:০০ কি. মি.
২। কোদালীয়া খাল ৫:০০ কি. মি.। অত্র ইউনিয়নের প্রবাহিত নদী হলো ভোগাই কংস।
ইউনিয়নের খাদ্য শস্যের বাৎসরীক চাহিদা ৩৩৩১ মেট্রিক টন উৎপাদন ৯২৮৮ মেট্রিক টন । উদ্বৃত ৫৯৭৫ মেট্রিক টন। প্রধানত ধান, পাট, আলু, মরিচ, কলাই ফসল উৎপন্ন হয়।উৎপাদিত শস্যের মধ্যে উল্লেখযোগ্য শস্য হচ্ছে ধান। ধানের পরেই পাটের স্থান। এরপরে যেসব কৃষিজাত দ্রব্যের নাম করতে হয় সেগুলো হচ্ছে মাসকলাই, মটর, ছোলা ইত্যাদি ডাল জাতীয় শস্য। তৈল বীজের মধ্যে রয়েছে সরিষা ও তিল। কাউন, চিনা, ধুন্দা, গম, যব জাতীয় খাদ্য শস্য উৎপন্ন হয়। এখানকার উল্লেখযোগ্য ফল হচ্ছে ফুটি (বাঙ্গি), তরমুজ, ক্ষীরা ইত্যাদি। এছাড়াও এ জেলায় আম, জাম,কাঁঠাল, পেয়ারা, নারিকেল, সুপারি, তাল, খেজুর, জাম্বুরা (বাতাবি লেবু), লেবু, তেঁতুল, কামরাঙ্গা, জলপাই, বেল, ডালিম, আতা ইত্যাদি ফলও প্রচুর পরিমাণে উৎপন্ন হয়। মরিচ, পেঁয়াজ, রসুন, ধনে, আদা ইত্যাদি মসলা জাতীয় শস্য, লাউ, মিষ্টি কুমড়া, চাল কুমড়া, উচ্ছে, করলা, চিচিঙ্গা, ঝিঙ্গা, ধুন্দুল, শিম, বরবটি, কাকরল, ঢেড়শ, গোল আলু, বেগুন, টমেটো ফুলকপি, বাঁধাকপি ইত্যাদি সবজি প্রচুর পরিমাণে উৎপাদিত হয়।
Maniok jedlý

Maniok jedlý(Manihot esculenta), známý též pod jménycassava(českykasava(ž.) nebo kasave (ž. neskl.)) čiyuca(nezaměňovat sjukou), anebotapiokav Asii, je kulturní tropická rostlina patřící do čeledipryšcovité(Euphorbiaceae).
Pochází z tropické Ameriky a je zahrnován mezi klíčovéokopaniny.Pěstoval se již 4000 let př. n. l.Vyznačuje se velmi atraktivním látkovým složením, jak pro výživu člověka, tak i hospodářských zvířat, a to hlavně nejen díky přítomnosti škrobu, ale i množství bílkovin.Někdy se manioku podobně jakojamůmabatátůmpřezdívásladké brambory.
Maniok jebylinanebokeřdorůstající výšky 1 až 5 metrů.
Kořenový systém tvoří pět až deset vějířovitě rozložených kořenovýchhlíz, které vznikly ztloustnutím adventivních kořenů. Tyto hlízy (20–100 cm dlouhé) dorůstají válcovitého nebo vřetenovitého tvaru. Mohou vážit až 2 kg.
Jejich povrch je růžový až tmavě hnědý.
Stoneko obvodu 2–7 cm je tvořen ztloustlými články.
Listy manioku jsou dlouzeřapíkatéa jejich čepele jsou hluboce dlanitě laločnaté. Počet laloků se pohybuje od tří do devíti. Zbarvení listů je velmi variabilní od žlutozelené až po červenou barvu.
Barevnou variabilitou disponují kromě listů i květy, které bývají světle žluté nebo červené, bezkorunné, se zvonkovitým kalichem.Květenství, která vyrůstají v paždí listů, dosahují u samčích a samičích květů délky 10 cm.
Plodem je asi 1,5 cm dlouhátobolkas úzkými podélnými křídly. Ve zralosti tobolka praská a vymršťuje tak semena.
Obsahujeglykosidlinamarin, který je při narušení buněk pletiva hydrolyzovánenzymemlinamarázounakyanovodík. K tomuto jevu dochází nejen při vaření a krájení, ale i sušení, pečení nebo kvašení hlíz.
Podle obsahu linamarinu se rozlišují odrůdy hořké a sladké. Obě jsou jedlé a představují základní potravinovou složku pro více než 500 milionů lidí. Představují tak velmi cennou potravinu, zejména v Africe.
Je to hlavněškrob, který se z hlíz získává a který se používá nejen v potravinářském a kosmetickém průmyslu, ale i při výrobě lepidel.
Rovněž se využívá jako krmivo – zkrmuje se v podobě maniokové moučky hlavně prasatům, skotu, ovcím a kozám. Dále se z něj vyrábíškrobovášlichta používaná přišlichtování. Z kasavy se též připravuje i pivo a jiné alkoholické nápoje.
Maniok jedlý se pěstuje zejména v tropických oblastech. V současné době vtropechtakřka všech světadílů.Minimum srážek v kombinaci s písčitými nebo písčitohlinitými půdami představuje pro maniok ideální růstové podmínky.
Nevýhodou těchto klimatických podmínek je problematickéskladování.Hlízy manioku jedlého se totiž vyznačují vysokým obsahem vody, která v kombinaci s vysokou teplotou vzduchu urychluje proceskvašenía následného hnití.
Nzérékoré

Nzérékoré(psáno takéN'Zérékoré) je město v jihovýchodníGuinejia správní sídlostejnojmenného regionu. Žije v němpřibližně 280 tisícobyvatel a je druhým největším městem v zemi.Leží v zalesněné vrchoviněNimbaa mátropické savanové podnebí, protéká jím řekaTilé. Město je sídlem římskokatolické diecéze s katedrálou Neposkvrněného srdce Panny Marie.
Nzérékoré je centrem obchodu a dřevozpracujícího a potravinářského průmyslu. V okolí se pěstujemaniok jedlý,rýže setá,kukuřice setá,kolovník zašpičatělý,palma olejnáakávovník.Významné je také místní stříbrotepectví. V regionu se nacházejí zásobyželezné rudy.
Vzhledem k poloze města zde hledalo útočiště před občanskými válkami mnoho obyvatelPobřeží slonoviny,LibérieaSierry Leone, což vedlo k nárůstu počtu obyvatel na dvojnásobek. V červenci 2013 zde došlo k bojům mezi křesťany a muslimy, které si vyžádaly 54 obětí na životech a ve městě muselo být vyhlášeno stanné právo.
Caruaru

Caruaruje město vbrazilskémstátěPernambuco. Leží 140 km západně odRecifev nadmořské výšce 545 m a protéká jím řekaIpojuca. Žije v němpřibližně 378 tisícobyvatel. Město je sídlem římskokatolickédiecéze.
Původními obyvateli byliKaririové, v jejichž jazyce znamenácaruaru„země hojnosti“. První osadníci se zda usadili v roce 1681, v roce 1857 bylo Caruaru povýšeno na město a v roce 1893 získalo samosprávu. Rozvoji města napomohlo otevření železnice do Recife v roce 1896.
Caruaru je střediskem vnitrozemskéhosemiaridníhoregionuAgreste, kde se chová dobytek a pěstujemaniok jedlýakukuřice setá.Nachází se zde největší otevřené tržiště na světěFeira de Caruaru, které bylo zařazeno mezi brazilské nehmotné dědictví.Rozvinutý je zde textilní průmysl i umělecká řemesla; pocházel odsudMestre Vitalino, jehož hliněné figurky jsou vystaveny vLouvru.
Město je známé velkou slavnostíFesta Juninana den narozeníJana Křtitelea je označováno za hlavní město hudebního styluforró.
Ilorin

Ilorinje město na západěNigérie. Žije v němpřibližně 848 tisícobyvatel a je hlavním městem federálního státuKwarai domorodéhoIlorinského emirátu. Nejpočetnějšími etnickými skupinami jsouJorubové,HausovéaFulbové, z náboženství převládáislámakřesťanství.
Město bylo založeno okolo roku1450a strážilo severní hraniciříše Oyo. V roce1817se velitel města Afonja vzpbouřil proti centrální vládě a vyhlásil nezávislost Ilorinu, který se později stal vazalemSokotského sultanátu. V roce1897se město stalobritskoudržavou.
Ve městě vládnetropické savanové klima. Ilorinem protéká řekaAwun(přítokNigeru). Severozápadně od města se nachází vrch Sobi Hill, který je vyhlášeným vyhlídkovým místem.
Dominuje zde potravinářský průmysl – v okolí Ilorinu se pěstujemaniok jedlý,čirok dvoubarevný,ledvinovník západní,kolovník zašpičatělý,máslovník africkýapodzemnice olejná.Dalšími průmyslovými odvětvími jsou výroba mýdla a zpracování kovů. Rozvinutá jsou umělecká řemesla jako hrnčířství a tkalcovství. Sídlí zdeUniversity of IlorinaAl-Hikmah University. Město má silniční a železniční spojení s Lagosem a mezinárodní letiště.Ilorin je také sídlem prvoligového fotbalového klubuKwara United FC.
Gárové

Gárové(anglickyGaro people, autonymumAčik Mande- lidé z kopců) jsou domorodí obyvatelé lesnaté vysočiny v indických státechMéghálajaTripuraa v severnímBangladéšiokolo městaSilétu. Počet příslušníků etnika se odhaduje na necelé dva miliony, gárština patří mezitibetobarmské jazyky(podle legendy přišli předkové Gárů před více než dvěma tisíci lety z Tibetu). Vyznávali tradičníanimistickénáboženství zvanésongsarek, v průběhu 20. století byla většina národa obrácena nakřesťanství. Pro gárskou společnost je charakteristickámatrilinearita, v minulosti byli vyhlášeni jakolovci lebek. Je praktikovánaexogamie: etnikum je rozděleno na šest klanů a sňatky se mohou uzavírat jen mezi příslušníky různých klanů. Gárové žijí tradičně ve velkých společných domech nazývanýchnokmong. Zdrojem obživy je hlavně zemědělství, pěstuje serýže,prosoamaniok jedlý. Každý podzim se koná velká slavnost úrodywangala. Mezi Gáry je vyšší procentogramotnostinež mezi jejich sousedy.
Hans Rudolf Herren

Hans Rudolf Herren(*30. listopadu1947,Mühleberg,kanton Bern) ješvýcarskýagronomaentomolog, specialista nabiologický bojse škůdci.
NaSpolkové vysoké technické škole v Curychuzískal doktorát ze zemědělské vědy a pak studoval naKalifornské univerzitě v Berkeley. V roce 1979 nastoupil do Mezinárodního ústavu pro tropické zemědělství vIbadanu. Vyvinul zde metodu, jak zastavit šíření červce druhuPhenacoccus manihoti, který  byl do Afriky zavlečen z Jižní Ameriky a napadalmaniok jedlý. Aplikoval proti němu parazitickou vosuAnagyrus lopezi, která je v domovině jeho přirozeným nepřítelem. Podařilo se mu tak zvýšit výnosy manioku a zachránit před smrtí hladem přibližně dvacet milionů lidí.Pak se stal generálním ředitelem Mezinárodního centra pro fyziologii hmyzu vNairobi.
V roce 1998 Herren založil nadaci Biovision, propagující biologickou ochranu plodin místo nadužívánípesticidů.Odmítágeneticky modifikované organismya byl členem mezinárodního tribunálu posuzující činnost společnostiMonsantoz hlediska udržitelnosti. Podílel se na vypracování Zprávy o světovém zemědělství proOrganizaci spojených národůa působil v Millennium Institute. Je členemNárodní akademie věd Spojených států amerických,Římského klubuaSvětové rady budoucnosti. Získal v roce 1995Světovou potravinovou cenu, v roce 2002Brandenbergerovu cenu, v roce 2003Tylerovu cenu, v roce 2013Cenu za správný života v roce 2014 oceněníSwissAward.
Carib Territory

Carib Territorynebo dříveCarib Reservejeindiánská rezervacena východním pobřeží ostrovaDominika. Leží na území farnostiSaint David Parish, má rozlohu 15 km² a žije v ní okolo tří tisíc obyvatel z kmeneKaribů(sami se nazývajíKalinago). Samosprávné území tvoří osm vesnic, největší z nich jeSalybia, kde sídlí volený náčelník a kmenová rada. Půda je společným majetkem všech příslušníků kmene.
V období evropské kolonizace vymřela naantilskýchostrovech většina původních indiánských obyvatel. Pro zbytek z nich zřídila britská správa na nepřístupném skalnatém východním pobřeží Dominiky v roce 1763 rezervaci o rozloze 0,94 km². V roce 1903 rozhodl guvernérHenry Hesketh Bello jejím rozšíření a uznal svrchovanost domorodého náčelníka. V roce 1930 území násilně obsadili britští policisté v rámci pátrání po pašerácích, samospráva byla obnovena roku 1952. V roce 1978, kdy získala Dominika nezávislost, byl přijatCarib Reserve Act, který oficiálně vymezil pravomoci domorodých orgánů. V roce 1996 byla k rezervaci připojena další území.
Oblast je hornatá a neúrodná, bez přirozeného přístavu, elektřina se začala zavádět až v osmdesátých letech 20. století. Nejrozšířenější plodinou jemaniok jedlý. Obyvatelé žijí převážně z turistického ruchu (atrakcí je skanzen původního způsobu životaKalinago Barana Auté) a prodeje rukodělných výrobků.
Manihot

Manihotes ungénerodeplantasde lafamiliaEuphorbiaceae, con 98especiesenAméricatropicaly cálida. El miembro más conspicuo del género esManihot esculenta(yuca, mandioca, casava o casabe). Comprende 264especiesdescritas y de estas solo 107 aceptadas.​
Son árboles, arbustos, bejucos o hierbas perennes, raíces frecuentemente tuberosas, tallos con látex; plantas monoicas. Hojas palmatilobadas, raramente enteras, eglandulares; largamente pecioladas, estipuladas. Inflorescencias paniculadas o racemosas, terminales, axilares o supraaxilares, cáliz petaloide, flores apétalas; flores estaminadas con cáliz obviamente gamofilo, lobos imbricados, disco intrastaminal, entero o lobado, estambres 10, filamentos libres, pistilodio rudimentario o ausente; flores pistiladas largamente pediceladas, cáliz profundamente 5-lobado, disco pulviniforme, ovario 3-locular, a veces acostillado o alado, 1 óvulo por lóculo, estilos basalmente connados, dilatados o lacerados. Fruto capsular; semillas lisas, carunculadas.​
Las especies deManihotson utilizadas como alimento por laslarvasde algunas especies delordenLepidopteraincluyendoEndoclita sericeuseHypercompe hambletoni.
El género fue descrito porPhilip Millery publicado enThe Gardeners Dictionary...Abridged...fourth editionvol. 2, en 1754.​
Manihot: nombre genérico descrito inicialmente en la especieJatropha manihotporCarlos Linneoy publicado enSpecies Plantarum2: 1007, en 1753,​ nombrelatinizadoque proviene de los vocablos entupí antiguomaⁿdiʔokaomaniocay enguaranímandihó,mandihók,mandiog,manihóomanihók, usados comonombres vernáculospara designar a la especieManihot esculentaenBrasil.​​​​
A continuación se brinda un listado de lasespeciesdel géneroManihotaceptadas hasta marzo de 2014, ordenadas alfabéticamente. Para cada una se indica elnombre binomialseguido delautor, abreviado según las convenciones y usos.
Manihot aipi

Manihot aipies unarbustoaarbolitoperenne, de hasta 7mde altura y 2dmde diámetro de tronco;  de lafamiliade laseuforbiáceas, autóctona y extensamente cultivada en el norte deSudaméricayMéxico, muy cultivada por suraízalmidonosade alto valor alimentario. Crece actualmente en todo el mundo, entre 0 y 1700m s. n. m.
Corteza lisa, parda clara a gris amarillenta;hojaspecioladas verdes,estípulasenteras o ligeramente divididas; lobuladas.
Inflorescenciaslaxas, 3—5 flores en fascículos; pedicelos verde claros.Floresmasculinas estaminadas:cálizdividido en mitades, lóbulos verdes a blancas, con bandas rojizas y blancas, glabras excepto el ápice del tubo del cáliz y los lados internos de los segmentos pilosos; filamentos blancos, anteras amarillas. Flores femeninas pistiladas: cáliz verde con margen rojo, pilosas a lo largo del margen; ovario con 6 tabiques longitudinales, verdes (con líneas rosadas) a anaranjadas; pistilo y estigma blanco.Frutosubgloboso, verde (a amarillo suave, blanco, pardo oscuro), más bien liso, con 6 alas longitudinales.Semillasde 12mmde largo.​
En cultivo comercial rinde entre 12 y 16t(120-160 qq) por ha.
Sus raíces constituyen uno de los cultivos más importantes mundiales paraalmidón. Principalmente para consumo humano, menos para animales y muy poco para la industria.
Esta especie está considerada dentro de las "especies dulces", por poseer un contenido menor en glucósidos cianogenéticos, que le da no solo el amargor a otras especies, sino también alta toxicidad. Así resulta más dulce. Pero, igualmente debe cocinarse y/o secarse al sol para eliminar lo tóxico. Es habitual comerla cocida como si fuese patata. También se fríe, se hacen sopas.
Manihot obovata

Manihot obovataes una especie de plantafanerógamade la familiaEuphorbiaceae.
Arbustode 1 a 3 m de alto, erecto,cortezaglabra, roja y lustrosa; lashojase inflorescencias surgen en el ápice debraquiblastos. Hojascaducifolias, con estípulas de 1 mm;pecíolosglabros; lámina peltada con el haz y el envés glabros.Inflorescencia, un racimo monoico de 2 a 2.4 cm de largo, pedicelos y pedúnculos glabros.Florpistilada única, muy rara vez son dos, con un pedicelo de hasta 1 cm de largo;tépalos5, de hasta 1 cm de largo, verde-amarillentos, oblanceolados;estambres, acomodados en 2 verticilos con 5 estambres cada uno, filamentos yanterasamarillos;frutocon pedicelo de 1 cm de largo,cápsulacon 1 o 2 semillas,semillanegra hasta de 1.4 cm, con carúncula conspicua.​​​
Se localiza enMéxico, en laDepresión del Balsas, en el estado deGuerrero.​
Se desarrolla en vegetación de bosque tropical caducifolio, creciendo a altitudes de 660 a los 1350 m. s.n.m.​
No se encuentra bajo ninguna categoría de riesgo en las normas mexicanas e internacionales (Norma Oficial Mexicana 059).​
Manihot obovatafue descrita porJaime Jiménez Ramírezy publicado enAnales del Instituto de Biología de la Universidad Nacional Autónoma de México, Botánica60(1): 52, en 1990.​
Manihot: nombre genérico descrito inicialmente en la especieJatropha manihotporCarlos Linneoy publicado enSpecies Plantarum2: 1007, en 1753,​ nombrelatinizadoque proviene de los vocablos entupí antiguomaⁿdiʔokaomaniocay enguaranímandihó,mandihók,mandiog,manihóomanihók, usados comonombres vernáculospara designar a la especieManihot esculentaenBrasil.​​​​
obovata:epítetolatinoque significa "con forma de huevo".​
Iatrophobia brasiliensis

Iatrophobia brasiliensis(también llamadaJatrophobia brasiliensis)​ es unaespeciede insecto perteneciente a la familiaCecidomyiidae.​
Los adultos depositan los huevos en la superficie de la hoja de layuca. A continuación las larvas penetran en el tejido parenquimatoso haciendo que la planta tenga un crecimiento anormal creando protuberancias en la superficie foliar llamadasagallas. Las larvas se desarrollan en un plazo de quince a veintiún días, hasta que emergen de forma adulta para volar y reproducirse.​
Esta especie es una plaga para las plantaciones de yuca (Manihot esculenta) aunque no es grave si el ataque no es intenso. Si se llega a dar el caso de un ataque intensificado, las raíces se debilitan y las hojas de tornan amarillas.​
African cassava mosaic virus

African cassava mosaic viruscuya sigla aprobada por el ICTV esACMV, es un virus de patógeno para las plantas de la familiaGeminiviridaeque puede causar la aparición de mosaico en las hojas de las plantas oclorosisenManihot esculentacuyo nombre común es yuca o cassava, una planta de alto valor alimenticio en África. Este virus es el único conocido que es capaz de afectar a Mahinor esculenta y causa mosaico severo. Cassava es un cultivo alimenticio en muchos lugares del mundo que se encuentran en la franja del trópico y subtropico como fuente de carbohidratos, pero el mayor daño a este cultivo por el ACMV es en África.
EL vector de este virus es principalmentealerodiodoBemisia tabaci.
Coulicou manioc

Coccyzus minor
LeCoulicou manioc(Coccyzus minor) est uneespèced'oiseaude lafamilledesCuculidae. C'est une espècemonotypique(non subdivisée ensous-espèces).
Il fréquente les côtes demangrovedans lesAntillesainsi que le sud de laFloride, duMexique, d'Amérique centraleet le nord de l'Amérique du Sud.
कसावा

कसावा(cassava)पृथ्वीकेउष्णकटिबंधीयऔरउप-उष्णकटिबंधीयक्षेत्रों में उगाया जाने वाला एकक्षुपहै जिसकी मोटीजड़आलूकी तरहमंड(स्टार्च) से युक्त होती है।चावलऔरमक्केके बाद, मानव-आहार में यह यह विश्व में तीसरा सबसे बड़ाकार्बोहाइड्रेटका स्रोत है। कसावा मूल-रूप सेदक्षिण अमेरिकाका वनस्पति था लेकिन अब विश्व-भर के गरम क्षेत्रों में मिलता है। जब इसको पीसकर पाउडर या मोती-आकार के कणों में बनाया जाय तो यह टैपियोका (tapioca) भी कहलाता है। कसावा सूखे की परिस्थिति में और कम-ऊपजाऊ धरती पर भी उग सकने वाला पौधा है।
कसावा मीठी और कड़वी नसलों में मिलता है। अन्य कन्द-जड़ों की तरह इसमें भी कुछ वषैले पदार्थ उपस्थित होते है, जिनकी मात्रा कड़वी नसलों में मीठी नसलों से कई अधिक होती है।खाने से पहले इसे सही प्रकार से तैयार करना आवश्यक है वरना इससे साइनाइड विष-प्रभाव हो सकता है, जिससेघेंघा रोग, गतिभंग औरलकवाहोने की सम्भावना है।कुछ क्षेत्रों में किसान कड़वी नसलों को उगाना पसंद करते हैं क्योंकिनाशीजीवऔरपशुउन्हें खाना पसंद नहीं करते और उनकेफ़सलोंकी चोरी भी कम होती है।
एबोन्यी राज्य

एबोन्यी(Ebonyi)पश्चिमी अफ़्रीकामें स्थितनाइजीरियादेश का एकराज्यहै। यह देश के दक्षिणी भाग में स्थित है। एबोन्यी राज्य की अर्थव्यवस्थाकृषि-प्रधानहै, और यहाँचावल,रतालू,आलू,मक्का,सेमऔरकसावापैदा किया जाता है।
सात

एझलाई ज्यादातर एक कृषि प्रधान गाँव है जो अपनी लाल मिट्टी के लिए प्रसिद्ध है। यह गाँव मल्लकम और पुन्नालायकादुवन उत्तर को जोड़ने वाली सड़क के केंद्र में स्थित है। इस गांव को एझलाई केंद्र, एझलाई उत्तर अर्ललाई दक्षिण और एझलाई पश्चिम में विभाजित किया गया है। ऐसा माना जाता है कि गाँव में पैदा होने वाली सब्जियाँ लाल मिट्टी के कारण स्वादिष्ट होती हैं। गाँव में उत्पादित केरोसिन या कसावा विशेष रूप से लोकप्रिय है। सेंथिलनाथन थंगराजा गाँव, जिसे "वेलन" के नाम से भी जाना जाता है,कनाडामें भगवानमुरुगनकी भक्ति के लिए प्रसिद्ध है।
एझलाई, जाफना जिलेके वलीकमम डिवीजन में उडुविल डिविजनल सेक्रेटेरिएट डिवीजन का एक गाँव है। शहर उत्तर में स्यिप्पलाई, कट्टुवन और कुप्पिलन, पूर्व में कुप्पिलन और पुन्नलायकट्टुवन, दक्षिण में चुन्नकम और उरेलु और पश्चिम में मल्लकम से घिरा हुआ है। यह शहर जाफना जिले के सबसे बड़े कस्बों में से एक है और इसे छह ग्राम नीलाधरी प्रभागों में विभाजित किया गया है, जैसे कि एझलाई उत्तर, एझलाई पश्चिम, एझलाई पूर्व, एझलाई सेंट्रल, एझलाई दक्षिण और एझालाई दक्षिण पश्चिम।
लोग सोचते हैं कि एज़हलाई नाम इसलिए पड़ा क्योंकि एज़हला में सात मंदिर थे।
एंडियन सभ्यता

एंडियन सभ्यताकई स्वदेशी लोगों की दक्षिण अमेरिकी सभ्यता थीं। वे दक्षिणीकोलंबियासे लेकरइक्वाडोरऔर पेरू तक, तटीय पेरू के रेगिस्तानों से लेकर उत्तरी चिली और उत्तर-पश्चिमअर्जेंटीनातक तथाऐन्डीज़ पर्वत शृंखलाके नीचे 4,000 किमी (2,500 मील) तक फैले हुए थे।
पुरातत्वविदों का मानना है कि एंडियन सभ्यता सबसे पहलेप्रशांत महासागरके संकीर्ण तटीय मैदान पर विकसित हुईं। तटीय पेरू की कैराल या नोर्टे चिको सभ्यताअमेरिकाकी सबसे पुरानी ज्ञात सभ्यता है जिसका इतिहास 3500 ईसा पूर्व का है।एंडियन सभ्यता विश्व की कम से कम पांच सभ्यताओं में से एक हैं जिन्हें विद्वानों द्वारा प्राचीन माना जाता है। प्राचीन सभ्यता की अवधारणा से तात्पर्य ऐसी सभ्यता से है जो बाह्य प्रभावों से स्वतंत्र रूप से विकसित हुई है तथा अन्य सभ्यताओं से व्युत्पन्न नहीं है।
ऊंचे पहाड़ों और अति शुष्करेगिस्तानकी गंभीर पर्यावरणीय चुनौतियों के बावजूद एंडियन सभ्यता ने विभिन्न प्रकार की फसलों को उगाया जिनमेंआलू,मिर्च,मूंगफली, कसावा, चॉकलेट और कोका आदि में से कुछ का महत्व दुनिया भर में है। एंडियन सभ्यता स्मारकीय वास्तुकला, विस्तृत सड़क प्रणाली और कपड़ा बुनाई तथा समाज द्वारा निर्मित अनेक अनूठी विशेषताओं के लिए उल्लेखनीय थीं।स्पेनिश शासन ने एंडियन सभ्यता के कई तत्वों को समाप्त कर दिया या बदल दिया जिससेधर्मऔरवास्तुकलापर विशेष रूप से प्रभाव पड़ा।
Modified cassava flour

Tepung Mokaf(Modified cassava flour)atau disingkatmocafadalahtepungubi kayu(Manihot esculenta crantz) yang dimodifikasi sedemikian rupa sehingga berbentuk seperti butiran beras. Risetmocafdiawali dari upaya antisipasi krisis pangan akibat cuaca ekstrem danpemanasan globalyang melanda dunia termasuk Indonesia.Penelitian tentangmocafsudah dirintis sejak 2004 oleh peneliti dariUniversitas Jemberdan pada tahun 2011 masuk pada uji coba konsumsi. Cita rasamocafsama seperti rasaberasasli dan kandungan gizi berasmocaf(karbohidrat,protein, danmineral) juga tak kalah dariberasasli. Dalam perkembangannya, tepungmocafdigunakan sebagai bahan baku pembuatan "beras cerdas". Dinamai "beras cerdas" karena bahan baku direstrukturisasi dari beragam bahan baku alami dan asli Indonesia yang diproses dengan teknologi tinggi sehingga lebih bergizi dan sehat.
Tokoh dibalik penemuan beras cerdas adalahAchmad Subagio, dosen sekaligusguru besarFakultas Teknologi PertanianUniversitas Jember, alumnus ilmu teknologi panganOsaka Perfecture Universityyang selama ini mengamati tepunggaplekatau tepungsingkongterkesan inferior dan lekat dengan kemiskinan. Dengan posisi Indonesia sebagai produsen ubi kayu terbesar ke-6,dari situlah muncul tekad untuk mengembalikan kejayaan singkong sebagai bahan makanan asli Indonesia.
Tepung mocaf sekarang menjadi alternatif pengganti terigu, sebagai bahan utama pembuatan olahan seperti mie, cookies dan berbagai makanan lainnya. Karena sifatnya yang bebasglutenmaka banyak yang megklaim tepung mocaf lebih sehat dari pada tepung terigu.
Ogbomosho

Ogbomoshoè una città dellaNigeria, situata nellostato di Oyo, nella parte sudoccidentale del paese. La popolazione, secondo una stima del2005, è di circa 1.200.000 abitanti. L'economia si basa prevalentemente sull'agricoltura; i principali prodotti sono l'igname(DioscoreaoYam), lamaniota(Manihot esculentaoCassava), ilmaise iltabaccoper fumare.
Poicephalus cryptoxanthus

Ilpappagallo testabruna(Poicephalus cryptoxanthusW. Peters, 1854) è unuccellodellafamigliadegliPsittacidi.
Colore generale verde, scuro sulla parte dorsale, più chiaro su quella ventrale; taglia attorno ai 22 cm; cappuccio grigio a coprire tutta la testa e la parte alta del petto, ascellari gialle ben visibili quando il soggetto è in volo;beccocon ramo superiore grigiastro e ramo inferiore biancastro; iride gialla e zampe grigie.
I soggetti immaturi si presentano con il cappuccio più pallido e ridotto in estensione, con l'iride bruna e con la banda alare delle ascellari gialla screziata di verde.
È censito in duesottospeciedel tutto simili tra loro:
Abita leforestecostiere ricche dipalmeemangroviee lesavanedove predilige le grandiacacie; visita lepiantagionidinoce di coccoe dianacardi. Nei periodi di grande ricchezza di cibo forma bande anche di oltre 40 individui. Si nutre difrutta,bacche,germoglienettare: adora i frutti polposi dellaKigelia africana, della manioca (Manihot esculenta) e di varie specie difico selvatico.
Il periodo riproduttivo va da aprile a ottobre, in una cavità naturale di unbaobabo in un nido dipicchioabbandonato. La femmina depone 3-4uovaincubate per circa 30 giorni.
I giovani si involano a circa 12 settimane dalla schiusa.
Tanzania,MozambicoeSudafricasono i suoiarealinaturali, dove pare essere ancora abbastanza comune, nonostante irregolari catture condotte anche di recente.
In cattività non sono molti i soggetti presenti sul mercato, tuttavia vi è qualche coppia riproducente.
トーゴ料理

トーゴ料理（トーゴりょうり）は、西アフリカに位置するトーゴで食される料理。主食としてはトウモロコシや米、キビ、キャッサバ、山芋、オオバコ、豆を食し、なかでもトウモロコシはトーゴ国内で最も広くに消費されている食品である。 またタンパク源としては魚がトーゴ国民の中で最も重要な地位を占めている。トーゴ人は家で食事をする傾向があるものの、レストランや屋台も存在する。
トーゴ料理はアフリカ料理、フランス料理、ドイツ料理の影響を受け、それらが融合したものである。  トーゴ料理には多種多様なソースやパテがあり、それらの多くはナスやトマト、ほうれん草、魚を材料としている。 トーゴではこれらの料理とさまざまな種類の肉や野菜を組み合わせて、風味豊かな料理が作り上げられている。屋台ではバンバラマメ、オムレツ、串焼き、軸付きとうもろこし、焼きエビなどの料理が販売されている。
また他にも以下のような食品が食される。
トウダイグサ科

トウダイグサ科（トウダイグサか、Euphorbiaceae）は真正双子葉類の科で約300属7500種以上を含む大きな科である。特にトウダイグサ（ユーフォルビア）属Euphorbiaが多く1500種ほどある。
現行のAPG植物分類体系では、新設されたキントラノオ目に属する。
かつてはユズリハ科やツゲ科など多くの種が含められていたが、これらは後に別の科に分けられた。近年では、ラフレシア（巨大な花で有名な寄生植物）がトウダイグサ科の系統に含まれるとする説も提唱されている。
日本にはそれほど多くないが、特に熱帯（東南アジア、南アメリカ、アフリカ）に多く、草本から高木まである。一部多肉植物もあり、見かけはサボテンに似る。
花は雌雄異花で、一部の群では退化する傾向があり、特にトウダイグサ属とニシキソウ属（トウダイグサ属にまとめることもある）は非常に特殊化した花序の杯状花序をつける。これは小型のカップ状の総包（蜜腺を有する）の内側に単一の雄蕊からなる雄花が輪を作り、中央に単一の雌蕊からなる雌花が1個あって、全体として1個の花のように見える。果実はふつう分離果（種子ごとに分かれる）で熟すると弾けるものもある。葉は単葉または複葉で、多くは托葉がある。
一つの重要な特徴として子房が3つの心皮が寄り集まって三室となっている点がある。つまり、中空の粘土で出来た紡錘形の塊を三つ寄せ集めたような形である。柱頭もこれに対応して三つに分かれる。このようないわゆる三数性は単子葉植物には共通する特徴であるが、双子葉植物では多くない。植物に詳しい人やこの分野に勘が働く人はこのような雌しべや果実を持つ双子葉植物で分からないものがあれば、とりあえずトウダイグサ科を疑う。
有毒種が多い。ハズ（クロトン）Croton tigliumなどに含まれるホルボールエステルは代表的な発がんプロモーターで、急性的には炎症を起こす。ヒマの種子のリシンは猛毒タンパク質である。ヒッポマネ連に含まれるマンチニールは、ギネス世界記録で世界一危険な樹と記録されている。
経済的に重要な種としては、食糧として重要なキャッサバ、天然ゴムを採るパラゴムノキHevea brasiliensisがある。またヒマ（トウゴマ）Ricinus communis、シナアブラギリAleurites cordataなど種子から油を採る作物があり、シナアブラギリから得られる桐油は燈火用に、ヒマから得られるひまし油は下剤としても用いられた（これらの油は食用にはならず塗料などに用いられる）。ナンキンハゼTriadica sebiferaの種子からは蝋燭（和蝋燭）用の蝋が得られた。観賞用のものはトウダイグサ属に多く、ポインセチアEuphorbia pulcherrimaのほか、ショウジョウソウEuphorbia cyathophora、ハツユキソウEuphorbia marginata、ハナキリンEuphorbia miliiや多数の多肉植物などがある。
トウダイグサ科は次のような亜科に分かれる。連・属は非常に多いので、代表的なもののみ記す。
以下は旧トウダイグサ科に属していたものである。かつてのこの科は更に多くの群を含み、次第に様々な系統のものが含まれていると考えられるようになり、『俗に「ごみ箱」的といわれた』ものであった。
Ketéla pohung

Ketéla pohungutawasingkongutawakaspé, utawa sajeroningBasa Indonésiaubi kayuutawaubi pohon, ikutetuwuhantaunan tropika lan subtropika saka kulawargaEuphorbiaceae.Uwiné dikenal minangkapanganan pokoksing ngasilakékarbohidratlangodhongé minangkajanganan.
Téla pohong ing tlatahSurabayakaranmenyok, ing tlatahBanyumasandiaranibodin, yèn ing tlatahKulon Pragasisih lor lan sapéranganMagelangsinebutjendalya iku jinis tetuwuhan kang biyasa ditandur ana ingtegalaningmangsa rendheng. Tela kang ditandur ing taun tropika lan subtropika asalé saka kulawargaEuphorbiaceae.Umbiné mumpangaté akèh, salah sijiné bisa kanggo bahan panganan pokok lan ngasilakékarbohidratlangodhongbisa kanggosayuran. Godhong téla iku jenengé jlegur. Umbi téla kang ana ing lemah (siti) mertandhakaké, tetuwuhan iki kagolong ing suku palakepedhem, duwé oyot kang dadi pohung utawa umbi. Kanthi duwé titikan wujudé rata-rata gilig lanlonjong. Ing pohong duwé garis tengah kurang luweh 2–3 cm lan dawané kira-kira 50–80 cm. Dawa lan gedhené téla bisa diprabawai saka jinisé kang ditandur ana ing tegalan. Werniné tela ana loroputihlankuning.
Jinis ketéla pohungManihot esculentasepisanan dikenal ingAmérika Kidulbanjur tumangkar ing mangsa pra-sajarah ingBrasillanParaguay. Jinis-jinis modhèren saka spésies sing wis dibudidaya bisa tinemu tuwuh ing Brasil kidul. Sanadyan spésiesManihotsing alasan akèh, kabèh varitasM. esculentabisa dibudidaya.
Prodhuksi ketéla pohung donya dikira-kira ngancik 184 yuta ton ing taun 2002. Sapérangan gedhé prodhuksi diasilaké ing Afrika 99,1 yuta ton lan 33,2 yuta ton ingAmérika LatinlanKapuloan Karibia.
Téla ditandur ingIndonésiakanggo panganan pokok (mangsa ikuHindhia Walanda) lan didol ing taun 1810, lan sadurungé kawanuhaké karo wongPortugising abad kaping 16 ning Nuswantara sakaBrasil.
Ing sawatara nagara, ketéla pohung wis akèh digawé bahan bakarethanol, lan ketéla pohung dadi bahan bakar wigati.
Ketéla pohung biyasa kanggo panganan kéwan. Damèn godhong ketéla pohung sing wis digaringaké sadina utawa rong dina dianggo panganan kéwan kaya dénésapi,wedhusutawawedhus gibas.
Lemèt

LemètInggih punika araning dhedhaharan ingkang kadamel sakingketéla pohungingkang sampun dipunparut ngantos alus. Bahan dhasaripun kanggé ndamel dhedharan punika, inggih punika:
Lemet saged dipundamel kanthi cara:
Lemet PisangLemet telautawiLemet UbiLemet Jagung
Criping

Cripingpunika salah satunggalingtetedhanwujud jajanan ingkang kadamel sakingketéla pohung.
Caranipun ndamel criping, inggih punika:
1.  Ketéla pohung dipunoncèki rumiyin lajeng dipuniris tipis-tipis.
2.  Salajengipun irisan ketéla dipunkum ing campurantoyaingkang sampun dipunsukani bumbu. Campuran bumbu punika wujud campuran sakingsaremlanbawang. Kajawi punika ingkang badhé ngersakaken raos sanèsipun kadostalegi, utawipedhessaged dipuncampur kaliyanlombokkaliyan gendhis. Gendhisipun sagedgendhis Jawisaha saged ugi dipuncampurigula pasir.
3.  Sasampunipun lajeng dipungorèng nganggé lisah ingkang sampun dipunpanasaken rumiyin. Irisan ketéla dipungorèng boten dangu-dangu, manawi warnanipun sampun bènten (radi coklat) punika saged dipunangkat lan dipuntirisaken.
Gethuk

Gethukiku panganan nyamikan (kudhapan) kang mligi digawé sakaketéla pohung(singkong). Gethuk iku panganan kang gampang ditemoni ingJawa TengahlanJawa Wétan.
Gethuk ana kang digawé sakatéla.Rasané uga bisa warna-warna.Ana kang rasakèju,coklat,vanila,stroberi.Sak liyané iki, ana ugagethuk lapis, tegesé gethuk kang rasané warna-warna lan didadèkaké siji.Umpamané gethuk lapis rasa coklat, vanila lan strobèri.Téla kang dipilih kuduné téla kangmempurlan oranjarot, ora ketuwan lan orabongkrèken.
Gethuk racaké disajèkaké kanggo cemilan karo ngombétèh. Salah sijining variasi gethuk iku carané karodigorèng.
Uga ana kang luwih seneng mangan gethuk kang dienggo pacitan manawa lagi ana tamu.
Bédané gemblong karo gethuk yaiku, gemblong iku panganan sakapohung, lan gethuk sakatéla. nanging ana ing daerahJeparagemblong iku panganan kang asalé saka ketan utawa diaraniJadahCarané gawé iya améh padha, kang bedakake yaiku
Cenil

Cenilbisa uga diaranicetilutawacetotyaiku panganan kang bahan pokoké sakaglepungtéla. Panganan iki banjur digawé bunder-bunder (bulat) lankotakutawa pesagi lan diwènèhi warna kanggo narik kawigatèn wong liyané. Cenil diwada panganan kang kagawé sakapathiketéla pohung. Panganan iki bisa diwangun bunder-bunder lan disuguhaké karo parutanklapa
Gethuk gorèng

Gethuk gorèngpunika salah satunggaling jajanan ingkang dipundamel saking bahanketéla pohunglan dipunbumboni nganggégendhisklapa. Gethuk gorèng misuwur saking tlatahSokaraja,Banyumas.
Sejatosipun jinis dhaharan punika dipunpanggihi boten sengaja déning Pak Sanpirngad satunggiling panyadé sekul (ing warsa 1918) wonten tlatah Sokaraja. Rikala samantengethukingkang dipunsadé boten pajeng, dados piyambakipun pados akal supados taksih saged dipunkonsumsi. Lajeng gethuk ingkang boten telas dipunsadé dipungorèng kaliyan dipunsadé malih.
Jabulipun dharan modhèl énggal punika dipunremeni para tiyang ingkang tumbas.
Kala samanten gethuk gorèng saged dipunpanggihi sairinging margi ing Sokaraja. Gethuk ingkang dipungorèng ugi sanès gethuk ingkang boten pajeng malih, nanging pancèn sengaja dipundamel kanggé dipungorèng. Raosipun gethuk gorèng Sokaraja punika manis saha gurih.
Маниок (род)

Манио́к, илиманио́т(лат.Mánihot) — род растений семействаМолочайные(Euphorbiaceae), естественным образом произрастающий в тропической Америке.Типовой видродаманиок съедобный(Manihot esculenta) является важным пищевым растением тропиков.
Однодомные деревца, кустарники и травы с раздельнополыми цветками.
Все виды маниока содержатмлечный сок, ряд видов —каучуконосы.
Некоторые виды имеют важное хозяйственное значение и культивируются в промышленных масштабах:
Ранее растения вида маниок съедобный с небольшим содержанием цианогенныхгликозидоввыделяли в отдельный видManihot dulcis(маниок сладкий), однако в настоящее время он рассматривается в качестве синонима.
Род включает более 100видов, некоторые из них:
Sampeu

Sampeuatawadangdeur(sok disebut ogéhui tangkal;basa Inggris:cassava) nyaétatangkalti kulawargaEuphorbiaceae.Beutinadipikawanoh minangka kadaharan poko anu mibandakarbohidratsartadaunnaminangkasayuran.Sampeu tumuwuh di daérah  tropis jeung daérah subtropis.
Sampeu mangrupabeutiatawaakartangkal anu panjang jeung boga garis tengah rata-rata 2–3 cm sarta panjang 50–80 cm, gumantung kana jinis sampeu anu dipelak.Daging beutina boga kelir bodas atawa semukonéng.Beuti sampeu henteu bisa lila disimpen sanajan ditempatkeun dinalomari és.Gambaran karuksakan ditandaan ku kaluarnawarnabirukolotalatan kawangunnaasam sianidaanu boga sipatracunpikeun manusa.
Beuti sampeu mangrupasumber énergianu beunghar kukarbohidrattapi kacida kurang ngandungprotéin.Sumberprotéinanu alus malahan aya dina daun sampeu alatan ngandungasam aminométionin.
Jinis sampeuManihot esculentamimiti dipikawanoh diAmérika Kidul, saterusna dibudidayakeun dina mangsa pra-sejarah diBrasilsartaParaguay.Wangun-wangun modéren tina spésiés anu geus dibudidayakeun bisa kapanggih tumuwuh liar di Brasil kidul.
Produksi sampeu dunya dikira-kira ngahontal 184 juta ton dina taun2002.lolobana produksi dihasilkeun di Afrika 99,1 juta ton sarta 33,2 juta ton diAmérika LatinsartaKapuloan Karibia.
Sampeu dipelak sacara komérsial di wewengkon Indonésia (waktu étaHindia Walanda) dina kira-kira taun 1810Payer, M.HBI weltweit. 5.3. Zur Geschichte Indonesiens.Édisi 1997-03-18. Diaksés 18 Méi 2007, sanggeus saméméhna diwanohkeun ku urangPortugisdinaabad ka-16(beunang mawa tiBrasil).
Beuti akar sampeu réa ngandungglukosasarta bisa didahar atah-atah.Rasana rada amis, aya ogé anu pait gumantung kana kandungan racunglukosidaanu bisa nyieunasam sianida.Beuti anu rasana amis ngahasilkeun paling saeutik 20 mg HCN pér kilogram beuti akar anu seger kénéh, sarta 50 kali leuwih réa dina beuti anu rasana pait.Dina jinis sampeu anu amis, prosés ngasakkeun pohara diperlukeun pikeun nurunkeun kadar racunna.Tina beuti ieu bisa ogé dijieuntipungaci.
Sampeu dikokolakeun ku sagala rupa cara, sampeu réa dipaké dina sagala rupa macem asakan.Dikulub pikeun ngagantikeun kentang, sarta palengkep asakan.Tipung sampeu bisa dipaké pikeun ngaganti tipung gandum, alus pikeun panyandang alergi.
Sampeu ilahar dipaké minangka kadaharan pikeun ingon-ingon di nagara-nagara kawas di Amérika Latin,Karibia,Tiongkok,Nigériasarta Éropa.
Aci sampeu

Aci sampeu(sok disebut ogé:aci hui);tapiokanyaétatipungpatisampeuanu utamana dipaké dina nyieunpudingsarta minangka jadi bahan pikeun ngandelan kadaharan anu éncér.Aci sampeu asalna tinaakarhiji pepelakan perdu anu tumuwuh di nagara-nagara nu hawanapanas, di sakumnadunya.Pepelakan éta disebut "manic" atawa "cassava" jeung deui diwanoh kalayan ngaran "yuca" atawa "mandioca". DiIndonésiaunggal jalma biasa wanoh kalayan sebutan "ubi kayu" atawa "sampeu".Akar pepelakan sampeu ieu ngandung kurang leuwih sapertiluzat kanjitipungsarta dua pertilucai.Ngabutuhkeun waktu nu rada lila pikeun ngolah akar sampeu ieu nepi ka siap jadi bahantipungpikeun nyieunkadaharan.Mimitina pisan akar éta dikumbah sarta dipesékan.Saterusna dikeueum dina cai salila tilu poé.Bisa ogé diparud atawa digiling jadi bubur tipung.Buburtipung ieu bisa dipasak sarta di dahar, atawa bisa dipoé jadi tipung nu garing.Pikeun meunangkeun tipung aci sampeu tina sampeu nu geus diparud atawa digiling éta, tuluy bubur tipung éta dicampur jeung cai bersih, nu saterusna diingkeun méh namper.Tipungna bakal namper sacara lalaunan dina dasar wadah, sedengkeun sagala kokotor bisa ngalir kaluar babarengan jeung cai panyaringna.Tipungsari éta dikaluarkeun terus dicampur deui jeung cai sarta diingkeun namper deui.Prosés ieu bisa lumangsung nepi ka opat atawa lima kali. Lamun tipung ieu geus katingali bersih pisan, biasana dipoé sangkan jadi tipung garing nu bodas. Bisa ogé disebarkeun di luhur hiji wadah besi kalayanseuneunu panas sarta dipasak.Sabari dibeuleum eta, tipung terus-terusan diaduk.Samentara tipung-tipung éta diasakkeun mangka butir-butir tipung éta bakal saling raket sarta ngawangun bal-bal leutik anu teu kaatur wangunna.
Halu

Halunyaéta parabot dapur nu magrupa kai panjang lonyod nu dipaké keur nutu dinalisung. Ilaharna barang nu ditutuna nyaétaparésangkan jadibéasatawa sangu ketan ajang nyieunulénjeungopak ketan. Bisa ogé keur nutu seupan parudsampeukeur nyieunopak sampeuatawakicimpring.
Gaplék

Gaplékatawakoléntangnyaétasampeuanu garing beunang moé, méméh dipoé sampeu dipesékan heula, tuluy di teukteukan kurang leuwih panjang 10 nepika 15 céntimétermaksudna sangkan téréh garing mangsa dipoé. Usumhalododi manapanonpoémeujeuhna panas mentring  waktu pikeun moé gaplék kurang leuwih 3 poé. Di mana geus garing gaplék diwadahan tuluy disimpen ditempat beresih jeung garing.
Sampeu (manihot utilisima) di mana diteundeun kituwaé saprak dipanén ngan kuat 3 poé. Leuwih ti 3 poésampeuanu tadina bodas bakal robah kelirna jadi semubiru tuluy jadi buruk, ku lantaran kitu sampeu di mana geus dipanén kudu geuwat di olah contona dijieun gaplék sangkan bisa leuwih lila ditunda, nempo kana wanguna gaplék loba rupana aya gaplék gelondongan, gaplék rajangan (chips), gaplék disiksik (slice) jeung  gaplék pasagi (cubes). Ukuran jeung wanda éta kabéh gumantung kana kabutuhan. Sampeu meunang neukteukan tuluy dikeueum dinacaiuyahkurang leuwih 15 menit katangtuan méré uyah nyaéta 8% (0,8 gram uyah dina 1 léter cai).
Disabarahadaérahgaplék téh mangrupa pepernian, ku lantaran biasana dikaluarkeun pikeun diolah dina mangsa keur usumpaceklik, boh paceklik nugguanpanénatawa paceklik ku alatan gagal panén jeung kaayaan anu séjéna. Biasana gaplék ditutu nepika bubuk tuluy diasakan, ieu kadaharan dipiwanoh ku ngaran tiwul di daérahTrenggalékjeung sabudeureuna, numutkeun carita anu aya kunaon disebut gaplék, lantaran di mana geus ngadahar ieu sangu gaplék, karasa beuteung pinuh tah ku alatan ieu, disebut waé. Gaplék pihartieuna bener-bener pinuh.
Gaplék ogé mangrupa olahan anu geus kacida kolotna, sahenteuna pernah disebut ku présidén Soekarno mangsarevolusidinabukuanu kasohor nyaéta :”Dibawah Bendera Revolusi” anjeunna sasauran bari ngagalurakeun patriotisme, “bangsa Indonesia leuwih hadé dahar gaplék” ti batan meunang pangrojong tinagaraséjén tapi ku daék diutuh étah ku éta nagara. Kitu sasaurana.
Gegetuk

Gegetukmangrupa salah sahiji kadaharan nu ilahar di tatarSunda, tapi asalna mah ti wewengkonJawa Tengah.Gegetuk nyaéta kadaharan nu dijieunna tinasampeujeunggula kawungnu biasana dipidangkeun maké parudankalapa.Biasana gegetuk loba kapanggih dipasar, aya ogé nu ngajualna maké gorobag surung.
Gegetuk miboga loba nutrisi nu alus keur awak urang, salah sahijinakarbohidratjeungseratnu luhur.Kadaharan nu miboga serat luhur mangpaat pisan pikeun kaséhatan, kayaning nurunkeun tekanan darah, nurunkun kadar kolesterol jeung ngalancarnakeunsaluran cerna.
Dijieun tina sampeu nu geus digiling lemes jeunggula bodasatawa bisa ogé kugula kawung, dibéré pawarna dahareun jeungvanili, tuluy dikeureutan leutik-leutik.
Gegetuk goréng mangrupa kadaharan has tiSokorajanu rasanaamisjeunggurih.Kadaharan ieu kapanggihna teu dihaja, dina taunn1918kuSanpirngad, tukang sangu nu sok nguriling di daérah Sokaraja, anjeunna ngajualan gegetuk tapi teu pjiayu, tuluy dicobaan digoréng nu ahirna loba nu kairut ku rasana.
Bahan-bahan:
Pangawur:
- kalapa parud
- uyah bubuk
- daunpandan
Cara nyieuna:
- Sampeudiseupannepi ka asak, jeung hipu.Tuluy diangkat tina seupanan,gula kawungdikerud supaya gampil nyampur.Seupan sampeu nu masih kénéh panas dibebek, atanapi digiling npi ka lemes.Waktu ngabebek/ngagiling sampeu jeung gula kawung dicampurkeun babarengan, dipurulukanuyahsaeutik, tuluy campurkeun nepi ka rata.Abuskeun kanaloyangnu geus diamparandaun cauatawaplastik, tuluy diteueulkeun nepi ka padet.Antep nepi ka tiis, geus tiis, tuluy dipotong-potong dikeureutan.Kalapa parud diuyahan tuluy diseupan dibsrengkeun jeung daunpandan.
Midangkeun: Gegetuk nu geus tiis, dikeureutan, teras dipurulukan ku kalapa parud meunang nyeupan. Gegetuk siap dipidangkeun.