Tumbila

Tumbilaatawatumilanyaétagegeremetpeuting(nokturnal) ti familiCimicidaenu hirup salakuhématofagi, nyeuseupgetihmanusajeunginanggetih-haneutlianna.
Cimex lectulariusmangrupa kutu nu pangbisana nyaluyukeun manéh jeung ligkungan, sumebar di wewengkon nu iklimna sedeng ti jaman kuna. Spésiés lianna kayaningCimex hemipterusnu aya di wewengkontropis(kaasupIndonésia), nu ogé sok nyerangsato ingonjeungkalong, sartaLeptocimex bouetinu aya di wewengkon tropisAprika KulonjeungAmérika Kidul, sok nyoco kalong jeung manusa.Cimex pilosellusjeungC. pipistrellautamana nyoco kalong, sedengkeunHaematosiphon inodora, spésiés tiAmérika Kalér, utamana nyoco ingon-ingon/ ternak.
Tumbila sawawa kelirna coklat semu beureum, depé, lonyod, bulumikroskopikantukna katémbong garis-garis, tanpajangjang, panjangna 4–5 mm sarta gerakna laun. Anakna nu kakara megar awakna sepa, beuki gedé beuki nyoklatan.
Ilaharna mah tumbila téh getolna nyiar hakaneun peuting, utamana wanci janari, tapi bisa ogé pabeubeurang, mun aya kasempetan. Tumbila ieu katarik ku haneut jeung gaskarbon dioksida, nyoco maké 'tulalé' nu dua solobongna: hiji pikeun nyuntikkeun ciduh nu ngandunganti-koagulanjeung anéstétik/pangbaal, hiji deui pikeun nyerotgetih. Sanggeus nyoco salila kira lima menit, sakadang tumbila balik deui ka panyumputanana. Tapak nyoco téh biasana kakara karasa sababaraha menit atawa sa-jam-an sanggeusna, salaku réaksidermatologiskana zat anu disuntikkeun. Najan bisa hirup tanpa dahar nepi ka 18 bulan, tumbila ilaharna néang cocoeun unggal lima-sapuluh poé.
Kadang, mun dicoco tumbila, urang sok ngarasa kotor. Padahal, tumbila mah katarik sotéh ku karbon dioksida tina engapan, lain ku kokotor atawa nu lianna, sarta ukur nyedot getih, tara kana runtah. Kabérésihan lingkunganana euweuh patalina jeung pangaruh tumbila ka awak urang.
Najan awak tumbila bisa baé mawapatogénna awakna, kayaningwabah Bubonikjeunghépatitis B, tapi can kungsi aya laporan ngeunaan tépana ieu panyakit ngaliwatan ieu kutu, aya ogé nu keuna kuimpéksikulittina tatu urut nyocona alatan. Sanajan tumila henteu dianggap népakeun panyakit, tapi maranéhanana ngabalukarkeun timbulna rasa kaluman jeung strés malah sababaraha urang bisa ngarandapandelusory parasitosis.
Tumbila bikang bisa endogan nepi ka lima sapoéna, sarta 500 sapanjang hirupna. Panjang endogna kira 1 mm (kira sagedélisa, bisa katempo), warnana bodas.
Aya sababaraha spésiés tumbila nujalunaboga sarupaning cocok nu disékrésikeun ku jaluna sanggeusjalangannu nutuppalawanganbikangnaantukna jalu nu séjén teu bisa ganggu.
DinaXylocaris maculipennis, jaluna bisa 'némbak' jalu lian nu keur jalangan, antukna gén anu asup kana aliran getih bisa ngalir ka bikang korbanna. DinaA Natural History of Sex, Adrian Forsyth nulis "Spérma nu merkosa téh asup kana vas deferens korban jaluna sahingga dipaké ku korbanna nalika kopulasi" ("The sperm of the rapist enters the vas deferens of his male victim and is used by the victim during copulation". Kajadian ieu ogé karandapan ku kéong cai darat genusbiomphalaria, nu mangrupa véktorsistosomiasis(Forsyth, 1991).
Aya sababaraha jalan nepi ka patempatan urang jadi aya tumbilaan. gegeremet ieu bisa kabawa ti hotél, losmén/pamondokan, sarta tempat-tempat umum lianna, atawa tina parabot rumah tangga nu dibawa, pakéan ti tempat umum, jsb., tapi ilaharna mah teu langsung kabawa dina pakéan nu keur dipaké. Mun geus aya di jero wangunan mah, tumbila bisa sumebar ka rohangan-rohangan séjén, gumantung kaayaan pindingna.
Tumbila téh awakna depé, antukna bisa nyelap dina sela-sela anu heureut, nyumput dina kasur, matras, samak, furnitur, karpét, jsb., kadang nyorangan, kadang ngumpul ngagorombol. Tumbila lain gegeremet sosial jeung tara nyayang, bisa nyaba sakilo jauhna pikeun néang hakaneun, tapi biasana mah nyumput sarta tetep deukeut ka mangsana di kamar saré atawa dina sofa nu sok disaréan.
Tumbila bisa disusud ku néang noda taina nu hideung dina sela kasur, atawa, teu kahaja, katindes antukna bucat nimbulkeun coréng beureum getih. Mun ditindes, awak tumbila bakal ngaluarkeun bauféromonnu matak sebel, nu ogé bisa kaambeu dina hawa nu teu kakekeb.