davidanugraha/M4-RAG huggingface dataset:
Orang-orang Indo-Arya

Bangsa Indo-Aryamengacu pada dua arti menurut pembagian waktu, yaitu bangsa Indo-Arya Kuno dan Indo-Arya Modern. Bangsa Indo-Arya Kuno adalah penggembala dan keturunannya yang bermigrasi dari Asia Tengah ke Asia Selatan pada milenium kedua SM. memperkenalkanbahasa Proto-Indo-Aryadan turunannya, yang terkenal adalahbahasa Sanskertadanbahasa-bahasa Prakerta.Bangsa Indo-Arya Modern mengacu hanya padapenutur jatibahasa-bahasa Indo-Aryamodern.
Pengenalanbahasa Indo-Aryadianak benua Indiaadalah hasil darimigrasi Indo-Aryadari Asia Tengah ke anak benua India utara (kiniBangladesh,Bhutan,India,Afghanistan,Nepal,Pakistan, danSri Lankamodern). Migrasi ini dimulai sekitar 1.800 SM, setelah penemuankereta perang, dan membawa bahasa-bahasa Indo-Arya keSyam(lihatSuperstratum Indo-Arya di Mitanni) dan mungkinAsia Dalam(lihatWusun).
Bangsa Proto-Indo-Iran, leluhur dari bangsa Indo-Arya, berhubungan dengankebudayaan Sintashta(2100–1800 SM),dankebudayaan Andronovo,yang berkembang sekitar tahun 1800-1400 SM di stepa di sekitarLaut Aral, kiniKazakhstan,Turkmenistan, danUzbekistan.Bahasa Proto-Indo-Aryamulai terpisah pada sekitar 1800–1600 SM daribahasa Proto-Indo-Iran,penuturnya bergerak ke selatan melaluikebudayaan Baktria–Margiana, sebelah selatan kebudayaan Andronovo, menyerap beberapa keyakinan dan tradisi keagamaan khas mereka dari Baktria–Margiana, dan kemudian bermigrasi lebih jauh ke selatan keSyamdan barat laut India.Migrasi bahasa Indo-Arya adalah bagian dari penyebaranrumpun bahasa Indo-Eropayang lebih besar daritanah air Proto-Indo-Eropadistepa Pontus-Kaspiayang dimulai pada milenium ke-4 SM.KebudayaanGGC,Kuburan H,Timbunan Tembaga,OCP, danPGWkemungkinan merupakan kebudayaan yang berhubungan dengan bangsa Proto-Indo-Arya.
Bangsa Indo-Arya Kuno disatukan oleh norma-norma budaya dan bahasa yang sama, yang disebut sebagaiaryā, yang berarti "bangsawan." Difusi budaya dan bahasa ini terjadi oleh sistem patron-klien, yang memungkinkan penyerapan dan akulturasi kelompok lain ke dalam budaya ini, dan menjelaskan pengaruh kuat pada budaya lain yang berinteraksi dengannya.
Sementara penutur bahasa Indo-Arya sebagian besar terdapat di bagian utara India, tetapi secara genetika, semua orang Asia Selatan di seluruh anak benua India adalah keturunan dari campuran pemburu-pengumpul Asia Selatan, pemburu-pengumpul Iran, dan penggembala padang rumput Asia Tengah dalam proporsi yang beragam.Selain itu, penuturbahasa AustroasiatikdanSino-Tibetberkontribusi pada pembentukan genetika penduduk Asia Selatan.
PahamAryanisme Pribumimenyebarkan gagasan bahwa bangsa Indo-Arya adalah penduduk asli anak benua India, dan bahwa bahasa Indo-Eropa menyebar dari sana ke Asia Tengah dan Eropa. Dukungan modern untuk pemahaman ini berdasarkan ideologi politik, dan tidak memiliki dasar dalam data objektif dan keilmuan arus utama yang ilmiah.
Grammatica della lingua protoindoeuropea

Lagrammatica del protoindoeuropeoè unaricostruzionefrutto del confronto tra lelingue indoeuropeedi attestazione più antica e, in mancanza di queste, tra le lingue moderne, ipotizzandone una origine comune.
Di questa lingua si ricostruisce lagrammatica, comprendente un sistemafonologico,morfologico,sintattico,lessicale, etc.
Provvista, fin dalle prime ipotesi scientifiche, di dieci vocali (ă ĕ ĭ ŏ ŭ — ā ē ī ō ū, nelle due varietà breve e lunga), la fonologia dellaprotolinguaprevede, dopo gli studi diFerdinand de Saussure, un ulteriore suono vocalico come loscevà. Connessi a quest'ultimofonemasarebbero, secondo lateoria delle laringali, generalmente accolta dall'indoeuropeistica, alcuni suoniconsonanticidi tipolaringaleoggi scomparsi e individuati solo in alcunelingue anatoliche.
西ヨーロッパ

西ヨーロッパ（にしヨーロッパ、英:Western Europe、仏:L’europe de l'ouest、独:Westeuropa）とは、ヨーロッパの西部地域を指す語である。西欧（せいおう）とも呼ばれる。具体的にどの地方や国を含めるかは、分類の仕方により異なる。
ローマ帝国の下で統一されていた（パクス・ロマーナ）ヨーロッパ世界は、ゲルマン民族の大移動をうけて、その西部であるロマンス語圏がゲルマン民族の諸王国の下に置かれるようになった。一方で、首都コンスタンティノープルを中心とするギリシア語圏はローマ帝国の領域に留まった（東ローマ帝国）。
西方ヨーロッパではゲルマン諸王国のうち、ローマ市のカトリック教会と結んだフランク王国が覇権を確立した。フランク王国は北アフリカからイベリア半島を支配したウマイヤ朝の侵攻を食い止め、カトリックの教皇から西ローマ帝国の帝冠を受け、東ローマ帝国の宗主権から脱した、ローマ・カトリック教会に帰依する独自の秩序を形成した。
5世紀以降の東ローマ帝国は、ギリシアの地中海文明を連続的に受け継いだ。コンスタンティノープルとローマの東西教会の相互破門を経て、ローマ・カトリックを戴きラテン語をリングワ・フランカとするロマンス語・ゲルマン語・西スラブ語圏（ルーマニアを除く）と、コンスタンティノープルを首座とする正教会を戴くギリシア語・東スラブ語・南スラブ語圏（クロアチア以北を除く）がそれぞれ独自のまとまりとなっていった。西ヨーロッパ世界は、イスラーム世界の勃興でギリシャ・ローマ文明から切り離されることで成立したのである。
さらに東スラブ地域にはモンゴル帝国系の征服王朝が成立し、バルカン半島はオスマン朝に長らく支配された。対照的に西ヨーロッパは、外来勢力の支配を受けなかった。12世紀以前の西ヨーロッパは世界文明史の辺境であったが、12世紀を中心に、東方のアラビア・ビザンツ文明から科学や哲学などその先進文化を吸収し、独自の文化を形成していった。歴史学者の伊東俊太郎は、西ヨーロッパ世界は8世紀のシャルルマーニュの時代に形成されたと言ってよいが、西ヨーロッパ文明は疑いもなく、12世紀に基盤を形成したと述べている。
東ヨーロッパとは地理的特徴よりむしろ歴史、文化により区別される。基本的に、この概念は民主主義と関連していて、イギリスでは大憲章マグナカルタにより議会がつくられフランスでも三部会が開かれたことにより西欧といえば民主主義国家と考えられるようになった。また、西ヨーロッパの諸国においては、アメリカ合衆国やカナダと文化、経済体制、および政治的な伝統において多くの点で共通すると考えられる。第一次世界大戦以前においては、西ヨーロッパといえばフランス、イギリス諸島、およびベネルクス三国のことであった。
第二次世界大戦後の冷戦期において、ソビエト連邦の影響力の元に共産主義化されていない、鉄のカーテンの西側の諸国を指すようになった（ただし、ギリシャ・トルコ・キプロスは除かれることもある）。このとき、東ヨーロッパの計画経済に対抗する市場経済の様相を補完する用語としてイデオロギー的に用いられた。ゆえにNATOの枠外の民主主義国家であるフィンランド・スウェーデン・スイスや、独裁国家であったスペイン・ポルトガルも西ヨーロッパに含まれた。また、地理的には明らかにヨーロッパの西部には位置していないギリシャやトルコも、NATOのメンバーであったということから西ヨーロッパに含まれることがあった。
2004年のヨーロッパ連合の拡大まで、西ヨーロッパの概念はヨーロッパ連合に関連して考えられることがあった（ただし、ヨーロッパ連合のメンバーでないスイスやノルウェーは明らかに西ヨーロッパであった）。今日、NATOやヨーロッパ連合と西ヨーロッパの概念のつながりは歴史的なものになりつつある。
西ヨーロッパには多数の先進国が集中しており、北米や東アジアと並んで経済規模が大きいという特徴を持つ。また、広義の西欧に含まれる英仏独伊はヨーロッパにおける四大国「ビッグ4」と呼ばれ、G7・G20への参加や世界のGDPランキングで四ヵ国とも10位以内に収まるなど、列強が集中しているという特徴もある。
国際連合統計局による分類
また、以下の2地域も西ヨーロッパに含まれる。
冷戦における西側という意味で「西欧」とされた国で、北大西洋条約機構に加盟していた。非加盟国も東側ではないということで西側に含めることが多い。
国際連合による分類では、中央ヨーロッパに含まれる以下の国々を含める。
これに対しCIAによる分類では、北ヨーロッパに含まれる以下のブリテン諸島の国々を含める。
また、南ヨーロッパの以下の国々を含める場合もある。
西ヨーロッパの気候はイタリア、ポルトガルおよびスペイン海岸の亜熱帯とステップ気候からピレネー山脈やアルプス山脈の高山気候までさまざまである。南部の地中海性気候は乾燥して温暖である。西部と北西部は北大西洋海流の影響により、穏やかで全般的に湿潤な気候である。西ヨーロッパは熱波の中心地であり、北半球中緯度の他の地域と比べて3-4倍早い上昇傾向を示す。
西ヨーロッパの言語はほとんどがインド・ヨーロッパ語族の2つの語派に分類される。ローマ帝国のラテン語の子孫であるロマンス諸語と、南スカンジナビアから来たゲルマン祖語の子孫であるゲルマン語派である。
ロマンス諸語は基本的に西ヨーロッパの南部と中央部で話され、ゲルマン語派は北部 (ブリテン諸島とネーデルラント) に加えて北および中央ヨーロッパの大部分で話される。
他の西ヨーロッパの言語にはケルト語派(すなわちアイルランド語、スコットランド・ゲール語、マン島語、ウェールズ語、コーンウォール語およびブルトン語) と、ヨーロッパに現存する唯一の孤立した言語であるバスク語が含まれる。
多言語と地域言語および少数言語の保護とは今日の西ヨーロッパにおける政治的な目標と認識されている。欧州評議会少数者保護枠組条約（英語版）と欧州評議会の地方言語または少数言語のための欧州憲章がヨーロッパにおける法的な枠組みを打ち立てている。
西ヨーロッパは世界で最も裕福な地域の1つである。ドイツの国内総生産はヨーロッパで最も高く、どの国よりも財政黒字が大きい。ルクセンブルクの国民1人あたりGDPは世界一であり、ドイツの国民純資産は欧州の他のどの国よりも高い。
スイスとルクセンブルクの平均賃金は、名目賃金と購買力平価においてそれぞれ世界一である。ノルウェーの社会進歩指標（英語版）における順位は世界一である。
布施

布施（ふせ）は、梵語では「檀那（旦那）（ダーナ、दान、dāna）」と呼び他人に財物などを施したり、相手の利益になるよう教えを説くことなど、贈与、与えることを指す。英語の Donation （ドネーション、寄贈者）やDonor（ドナー）とダーナは、同じインド・ヨーロッパ語族の語源をもつ。
仏教においては、全ての宗派において主要な実践項目のひとつである。六波羅蜜のひとつでもある。布施には「財施」「法施」「無畏施」の三種がある（大智度論）。布施をする人をダーナパティ（dānapati）といい、施主（せしゅ）、檀越（だんおつ、だんえつ、だんのつ）、檀徒（だんと）などと訳される。なお、菩提寺にお布施をする家を檀家（だんか）という言葉も、檀那、檀越から来たものである。また、古くは皇族などが自らの領地（荘園）などを寺院に寄せる（寄付する）ことを施入（せにゅう）（する）ということがある。
檀那（だんな）は、本来仏教の用語で、「布施」を意味するサンスクリット(梵語)「ダーナ（दान、dāna）」の訳語である。旦那とも書く。
インド・ヨーロッパ祖語の"donum（贈る）"を起源としてから派生したのは、サンスクリットではこの項目の「ダーナ（旦那）」であるが、一方で西洋に伝わり英語に取り込まれたり、日本語化した単語"donation（ドネーション）"、"donor（ドナー）"も同じような起源と意味を持つ単語である。
日本では、後に特定の寺院に属してその経営を助ける「布施をする人（梵語:dānapati、ダーナパティ、漢訳:陀那鉢底）」をも意味するようになって「檀越（だんおつ、だんえつ）」とも称された。中世以降に有力神社に御師職が置かれて祈祷などを通した布教活動が盛んになると、寺院に限らず神社においても祈祷などの依頼者を「檀那」と称するようになった。
また、奉公人がその主人を呼ぶ場合などの敬称にも使われ、現在でも女性がその配偶者を呼ぶ場合に使われている。
大智度論など、伝統的には、次のような種類が挙げられている。
その他に、雑宝蔵経に説かれる財物を損なわない七つの布施として、次の行いが説かれる。布施波羅蜜では「無財の七施」という。
ポンティック語族

ポンティック語族（ポンティックごぞく、Pontic）は提唱中の語族または大語族であり、インド・ヨーロッパ語族と北西コーカサス語族（NWC）で構成される。
エミール・バンヴェニストとウィンフレッド・P・レーマンによって行われたインド・ヨーロッパ祖語（PIE）の内的再構では、インド・ヨーロッパ祖語（PIE）はその娘言語とは類型的にかなり異なることがわかった。1960年、Aert Kuipersは、北西コーカサス語族（NWC）の一つであるカバルド語とインド・ヨーロッパ語族の間の類似点に気づいた。しかし、インド・ヨーロッパ祖語（PIE）が系統的にコーカサス祖語と関連する可能性があることを最初に示唆したのは、1964年のポール・フリードリッヒだった。
1981年、ジョン・コラルッソは、インド・ヨーロッパ祖語（PIE）のいわゆる喉音に焦点を当てて、子音体系を含む類型的な類似点を調査し、1989年に、北西コーカサス祖語（PNWC）の再構を発表した。 8年後、PNWCとPIEに関する彼の比較研究の最初の結果は、記事Proto-Pontic：Phyletic Links Between Proto-Indo-European and Proto-Northwest Caucasianに掲載された。これが本仮説の実際の始まりとされる。
類似点の例：
インド・ヨーロッパ祖語が、北西コーカサス語族を基層とし、ウラル語族のような北ユーラシアの言語が上層言語として覆いかぶさって成立した混合言語であるという説もある。（インド・ウラル語族も参照）
ゲルマン祖語

ゲルマン祖語（ゲルマンそご、英:Proto-Germanic）は、インド・ヨーロッパ祖語（印欧祖語）から分化した言語の一つであり、ゲルマン語派に属する言語、すなわちドイツ語、英語、オランダ語、デンマーク語、ノルウェー語、スウェーデン語、アイスランド語などの祖先の言語（祖語）である。文献が全くないので他の言語の知識から復元（再構）して考察されている。
ゲルマン人は血統的には非印欧語系スカンジナビア原住民、球状アンフォラ文化の担い手など様々な混血である。ゲルマン語をもたらした集団はヤムナ文化より分化し、バルカン半島、中央ヨーロッパを経由してスカンジナビア半島南部にやってきた集団（ケルト語やイタリック語の担い手と近縁）とする説、戦斧文化の担い手の子孫（バルト・スラブ語派と近縁）とする説、あるいはゲルマン祖語は両者の混合であるとの見方もある。他の印欧語と異なる起源の語彙が多いことから、ゲルマン祖語に非印欧語系の基層言語を認める説（ゲルマン語基層言語説）もある。ゲルマン人は紀元前750年ごろから移動を始め、紀元前5世紀にゲルマン祖語が成立、その後西ゲルマン語群、東ゲルマン語群、北ゲルマン語群に分化した。
ゲルマン祖語の祖先であるインド・ヨーロッパ語族の北西語群は、その存在と起源を非常に古い時代にまで求めることができるが、ゲルマン祖語自体はそれほど古いものではない。ゲルマン祖語は、北部ドイツのヤストルフ文化にて、 ゲルマン語派のみに特徴的な音声変化とされるもの（訛り）が前5世紀から発生したことにより成立したと推定される。その後このヤストルフ文化が周囲に伝播していく過程でこの音声変化の流行も共に伝播していくことで、ゲルマン語派の各地の言語が成立したものと考えられる。北西語群のうちこの音声変化の伝播から外れた諸言語もあり、たとえばスラヴ語派やバルト語派の諸言語がそれと考えられている。スラヴ祖語やバルト祖語はその成立過程においてスキタイ人やサルマタイ人、あるいはそれらより昔の時代にウクライナ・ステップに侵入したこれらイラン語群の遊牧民社会との接触によって彼らから音声的特徴の影響を強く受けてサテム化している。
摩擦音の[β],[ð],[ɣ]は音素でなく異音であるので閉鎖音と区別せずに/b/,/d/,/g/と書く場合も多い。
グリムの法則とは、ゲルマン祖語が印欧祖語から分化するときに破裂音に起こった重要な変化である。紀元前6世紀頃から紀元前2世紀までにかけて起こったとされる。
ヴェルナーの法則とは、無声摩擦音が有声音へと音韻推移する現象に関する法則である。
名詞、形容詞は主格、対格、属格、与格、具格、呼格の6つの格がある。代名詞、副詞にわずかに所格と奪格の名残が見られる。具格と呼格は複数形が不明である。具格は西ゲルマン語、呼格はゴート語のみにのこる。
動詞と代名詞には単数、複数形にくわえ双数形がある。代名詞の双数形は三群の古層まで続いたが動詞はゴート語のみに残る。名詞と形容詞の双数形は記録上の最古の年代より前に消失した、あるいはイタリック語派と同じくゲルマン語派に分派する前にすでになかったと推測されている。
ゲルマン祖語の動詞は
によって変化する。未来形がないのが特徴である。
形容詞は修飾する名詞と性、数、格が同じ形をとる。特定のものを表す形（強変化）と不特定のものを表す形（弱変化）の二種類がある。特定のものを表すことからドイツ語では弱変化形を名詞に指示代名詞や定冠詞がつくときに用いるようになる。"強"変化"弱"変化という名称はドイツ語、英語など後代の言語を意識してつけられたものであるが、祖語をはじめゴート語などでは語尾に大きな差はない。強変化は/a/型 と/ō/型、弱変化は/n/型の変化を行う。
ゲルマン祖語では指示形容詞と指示代名詞の区別はなく、後に定冠詞、指示代名詞に分化する。
인도유럽조어 명사

인도유럽조어의 명사에는명사,형용사,대명사가 포함된다. 현대 언어학자들은 모든인도유럽어족에서 발견되는 유사점을 토대로문법적 형태와 의미를 재구성하였다. 이 문서에서는 명사와 형용사에 대해 설명한다. 인도유럽조어 대명사는 다른 곳에서 확인할 수 있다.
인도유럽조어(PIE)에는 8~9개의격, 3개의수(단수, 쌍수, 복수)가 있었고 원래는 두 개의성(생물과 중성)만 존재했었지만 나중에 생물이 남성과 여성으로 분리되었을 것으로 추정된다.
명사는 다양한곡용이 존재한다. 이들 중 대부분은 자음으로 끝나는 단어 어간(무수 어간이라고 함)을 갖고 있으며, 경우에 따라 악센트 이동 및 모음 변경(종성 모음 변화)의 복잡한 패턴을 나타냈다.
모음(*-o/e-)로 끝나는 두 개의 곡용을어간 형성 모음이라고 한다. 그것들은 인도유럽조어와 그 후손 언어들의 역사동안 더 규칙적이고 더 흔해졌다.
아리아인

아리아인(영어:Aryan,산스크리트어:आर्यावर्त,페르시아어:اریایی)은인도이란계 민족들이 사용한 자기지칭어이다.인도에서 아리아인이라는 용어는고대 인도베다 시대의인도아리아인들이 자신들 그리고인도아리아문화가 기반을 두었던,아리아바르타라는 지역에 종교적 연관성을 위해 사용되었다.이란계 민족들은아베스타경전에서 자신들을 나타내는 민족적 표시로 사용했고, 이 용어는 나라 이름 "이란"에 대한어원학적 근원을 형성했다.
아리아인의 어근*h₄erós("외부인과 반대되는, 어떤 집단의 구성원"을 뜻함)이인도유럽조어(PIE)에서 기원을 한 것으로 보이나, 자기지칭어로써, "아리아"라는 용어의 사용이인도이란인들에게서만 확인되었고인도유럽조어화자들인원시 인도유럽인들이 자신들을 집단으로서 지칭하는 용어가 있었는지 여부는 정확히 알 수 없다.학자들은 심지어 고대 시대조차도, "아리아인"이라는 개념이 인종적인 것이 아니라, 종교적, 문화적, 언어적이었음을 강조한다.
19세기 서구 학자들로 인해리그베다의 오역된 참조문을 근거로 하여, "아리아인"이라는 용어는아르튀르 드 고비노의 저서를 통해 인종적 분류로 적용되었으며, 고비노의 인종적 이념은 금발의 북유럽 "아리아인"들이 토착민들과인종적 결합으로 인종적 혈통이 희석되기 전에, 전 세계로 이주하여 모든 주요 문명들을 세웠다라는 사상을 기반으로 하였다.
휴스턴 스튜어트 체임벌린의 저서를 통해, 고비노의 사상은 "아리아 민족"이 다른 인종 집단들 보다 선천적으로 우월하다고 보았던나치의 인종적 이데올로기에 영향을 미쳤다.이 인종적 이데올로기의 이름으로 행한 잔혹한 행위들은 "아리아인"이라는 용어를 학술적으로 사용하기를 꺼리게 했고, 일부에선 "인도이란인"으로 대체되기도 하였다.
아리아인의 아리아(Arya)는 18세기에 산스크리트어ā́rya,आर्य에서 유래했고 모든인도이란인들이 사용한 자기지칭어라고 생각되었다.
다뉴브강

다뉴브강(라틴어:Danubius다누비우스,영어:Danube다뉴브) 또는도나우강(독일어:Donau,문화어:두나이강)은독일남부에서 발원하여루마니아동쪽 해안을 통해흑해로 흘러가는, 길이 2,860 km의 유럽에서 두 번째로 긴 강이다. 다뉴브강은 독일 남부의 브레게강과 브리가흐강이 합류하면서 시작되어 동쪽으로 흘러 오스트리아와 헝가리의 대평원을 지나헝가리의 수도부다페스트에 이른다. 여기서 강은 남쪽으로 방향을 바꾸어 흐르면서카르파티아산맥과발칸산맥사이를 통과하는데 이곳은철문(鐵門, Iron Gates)이라고 불리는 유럽에서 가장 깊은 협곡이다.
하류에 이르면 저지대인 루마니아 남부의왈라키아 평원을 지나게 되고 도브루자 구릉지대를 만나면서 북쪽으로 방향을 바꾸어 흐르다가 다시 동쪽으로 흘러 비로소 흑해로 유입된다. 강 하구에서는 세 개의 주요 분류로 나뉘면서삼각주를 형성하는데 그 면적은 약 5,000 km이다.
강이 흐르는 지역에 따라 불리는 이름은 다음과 같다.
독일의라인 마인 도나우 운하가 1992년 건설된 이후 다뉴브강은북해의로테르담으로부터흑해의술리나까지 전 유럽을 가로지르는 3500km 수로의 일부가 되었다. 다뉴브강으로 운송된 화물량은 1987년에 1950년 수준의 13.3배인 9천 180만 톤으로 집계되었다.
1999년코소보 전쟁시기에 있었던북대서양 조약 기구(NATO)의유고슬라비아공습 과정에서 세르비아 교량 3곳이 파괴되어 다뉴브강 운행이 한동안 힘들어졌다가 2002년 그 잔해가 모두 치워졌다.
오스트리아의 작곡가요한 슈트라우스 2세의 유명한왈츠로 '아름답고 푸른 도나우(An der schönen, blauen Donau)'가 있다.
다뉴브강은인도유럽조어다누(*dānu)에서 유래한, 원시 유럽 강의 이름이다. 동일한 어근에서 만들어진 다른 강에는 두나이강, 치비나/다우가바강,돈강,도네츠강,드네프르강,드네스트르강,지스나강,타나강/데아트누강,투오니강이 있다.베다어에서,다누는 "흐르는, 떨어지다"를 뜻하며,아베스타어에서는 같은 단어가 "강"을 의미한다.리그베다에서다누는 “강의 수로를 막는 용”인브리트라의 어머니로 한번 등장하기도 했다. 핀란드어로 다뉴브강을 뜻하는 토나바는 스웨덴어, 독일어 명칭인 도나우강에서 전래한 것으로 보인다.사미어명칭인 데아트누는 “거대한 강”을 뜻한다. 아베스타어의 경우처럼,스키타이어의 다누가 “강”에 대한 총칭어일 가능성이 있다. 다나프리스(Danapris)와 다나스티우스(Danastius)에서 전래한 드네프르강과 드네스트르강은 각각 스키타이어 다누 아파라 (*dānu apara, "먼 강")과 다누 나즈디야 (*dānu nazdya, "가까운 강")에서 지속된 것으로 가정한다.
다뉴브강은고대 그리스인들에게이스트로스(고대 그리스어:Ἴστρος)로 알려졌다.
슬라브어파

슬라브어파는인도유럽어족인발트슬라브어파의 한 어파로슬라브인들이 사용하는 일련의 언어들을 말한다.동유럽,중앙유럽,발칸반도에 위치한 대부분의 국가들에서 사용되며북아시아지역에서도 사용된다.
발트어파와 상당 자질을 공유하고 있으며,  같은발트슬라브어파계통인발트어파와 마찬가지로 현존하는인도유럽어족중에서 가장인도유럽조어의 특성을 보존하고 있는 어파들 중 하나라고 알려져 있다.
전간기이래의 학자들은 슬라브어를 지리적, 계보적인 기반, 언어 외적으로는 문자 사용의 특징을 바탕으로 동부, 서부, 남부의 세 갈래로 분류해왔다.
슬라브어파는인도유럽어족에 속하는 다른 분류들(게르만어파,로망스어군,인도이란어파등)과 비교하면 상대적으로 동질적이다. 서기 10세기 말까지도 슬라브어 사용 지역 전체가 공통 슬라브어(Common Slavic)라고 불리는 방언적으로 구별되는 단일 언어로서 기능했다. 대부분의 인도유럽어족 언어와 비교했을 때 슬라브어파 언어들은 보수적인 편이며, 특히 명사와 동사의 굴절을 통해 문법적으로 기능하는 등의 형태론적 관점에서 보수적이다. 대부분의 슬라브어파 언어들은인도유럽조어로부터 내려오는 굴절적인 형태론적 유형을 많이 유지하고 있다.
후기 공통 슬라브어의 자음 음소는 다음과 같다.
서슬라브어군에서/sʲ/는/ʃ/로 발전하였다.
후기 슬라브조어의 음소는 대부분의 현대 슬라브어파 언어에서 나타나는 양상과 유사하다.
가장 큰 차이점은 공통 슬라브어 시기 말에 슬라브어파 언어가 거친 전반적인 구개음화에서 원인을 찾을 수 있다. 이 과정에서 모든 자음은전설모음앞에서 구개음화되었으며 많은 수의 새로운 구개음화된 음소가 생겨났다. 이들은 러시아어에서 가장 잘 보존되었으나 체코어와 슬로바키아어 등의 언어에서는 일부를 제외하면 보존되지 않았다. 다음은 현대 러시아어의 자음 음소를 나타낸 표이다.
이러한 전반적인 구개음화 과정은 세르보크로아트어와 슬로베니아어에서는 발생하지 않았기 때문에 이들 언어의 음소는 후기 공통 슬라브어의 음소와 거의 동일하다.
슬라브어파 언어의 전형적인 모음 음소는 다음과 같다.
모음 /ɨ/는 러시아어와 벨라루스어를 비롯한 일부 언어에서만 나타나며, 이러한 언어에서도 이들이 개별적인 음소인지 /i/의 변이음인지 확실하지 않다.
공통 슬라브어는 두 비모음 *ę[ẽ]와 *ǫ[õ]를 가지고 있으나, 현대에는 폴란드어와 잘 알려지지 않은 방언에서만 보존되었다.
다음은 슬라브어파 기본 어휘의 간략한 동계어 비교표이다.
원시 인도유럽 신화

원시 인도유럽 신화(영어:Proto Indo-European Mythology)는인도유럽조어를 사용하던원시 인도유럽인들이 믿었던 것으로 추정되는신화이다. 오늘날인도유럽민족신화들의 원형이기도 하다.
원시 인도유럽인

원시 인도유럽인(영어:Proto Indo-European Peoples) 또는인도유럽조인은 오늘날의캅카스산맥을 중심으로 거주하며인도유럽조어를 사용하던 최초의인도유럽민족으로, 오늘날인도유럽제족의 조상이다.
원시 인도유럽 민족이 언제, 어디에서 기원했는지는고고학적으로 다양하게 논의되어 왔다. 그 기원지에 대한 가설로는 크게 5,000-6,000년 전의흑해·카스피해북쪽이라고 하는쿠르간 가설과 8000-9500년 전의아나톨리아로 하는아나톨리아 가설이 있다. 그 밖에아르메니아고원을 기원지로 하는아르메니아 가설도 있지만, 이 가설들 중에서는쿠르간 가설이 제일 많은 지지를 얻고 있다.
원시 인도유럽인들의 주요 생업은목축과농경이었으며 일부는 나중에스텝지역에서유목활동을 하면서 생활하였다. 주로말,소,양등의 가축을 키웠는데 이 중 말과소는수레를 끄는 용도로 애용되었다.도구로는 주로청동기로 만든 도구를 사용하였다.
씨족 제도는가부장제이며,영어의 sister 등의 어원이 되는인도유럽조어단어가 "자신의 여자"라는 뜻을 지닌 것으로 보아족외혼제도 존재했을 가능성이 높다. 사회 계급으로는 크게 제사장, 전사, 평민의 3계급으로 나뉘어 있었다.
Прабалтославянский язык

Прабалтославянский язык(балто-славянский праязык) — реконструируемыйпраязык(язык-предок), возникший в результате распадапраиндоевропейского языкаи позднее распавшийся на два языка —прабалтскийипраславянский, которые, соответственно, стали предкамибалтийскихиславянских языковиндоевропейской языковой семьи.
Прабалтославянский язык не обладает письменнымипамятниками, но восстанавливается влингвистикеметодамисравнительного языкознания. Есть рядизоглосс, общих для балтских и славянских языков в областифонологии,морфологиииакцентологии, которые являются общими нововведениями со времен индоевропейского единства и, при этом, могут быть восстановлены в хронологическом порядке.
Доиндоевропейский субстратв прабалтославянском языке, по-видимому, отсутствует (или присутствует в очень незначительном объеме).
Праиндоевропейские аспирированные*bʰ,*dʰ,*ǵʰ,*gʰвместе с лабиализованными*kʷ,*gʷ,*gʷʰсогласными утратили свою аспирацию и лабиализацию в прабалтославянском языке. Позднее палатовелярные согласные*ḱ,*ǵ, (*ǵʰ>)*ǵреформировались в пост-альвеолярные сибилянты*ś,*ź, (*ǵʰ>*ǵ>)*ź. В результате действующегоправила «руки»праиндоевропейское*sреформировалось в прабалтославянское*š.
В прабалтославянском сохранился более поздний праиндоевропейский вокализм. Краткое*oслилось в*a, а дифтонг*eu̯реформировался в*jau̯.
Также в прабалтославянском языке произошла утрата праиндоевропейских слоговых сонантов*r̥,*l̥,*m̥,*n̥:
ภาษาอินโด-ยูโรเปียนดั้งเดิม

ภาษาอินโด-ยูโรเปียนดั้งเดิมหรือโปรโต-อินโด-ยูโรเปียน(อังกฤษ:Proto-Indo-European หรือ PIE)คือภาษาสืบสร้างซึ่งเป็นภาษาจากสมมุติฐานที่คาดว่าบรรพบุรุษของอินโด-ยูโรเปียนเคยพูดภาษาเดียวกัน
ภาษาอินโด-ยูโรเปียนดั้งเดิมคือภาษาดั้งเดิมที่เป็นที่สนใจมากที่สุด รวมถึงเข้าใจมากที่สุดอีกด้วย งานส่วนใหญ่ของนักภาษาศาสตร์ในช่วงศตวรรษที่ 19 มักจะเป็นเรื่องการสืบสร้างภาษานี้ และภาษาลูกหลานเช่น ภาษาเจอร์แมนิกดั้งเดิม และมักจะใช้วิธีการเปรียบเทียบเช่นเดียวกับที่ปัจจุบันใช้กัน วิธีการนี้ทำให้สามารถเข้าใจภาษาในหลายหลายอย่าง ถึงแม้จะไม่เคยมีการจดบันทึกภาษานี้ในประวัติศาสตร์เลยก็ตาม
ภาษาอินโด-ยูโรเปียนดั้งเดิมประมาณว่าเคยพูดเป็นภาษาเดียวกันระหว่าง 4500 ถึง 2500 ปีก่อนคริสตกาลในยุคหินใหม่ถึงแม้จะประมาณไปไกลหลายพันปี แต่ตามสมมติฐานคุร์กันบ้านเกิดของภาษานี้น่าจะอยู่ในทุ่งหญ้าสเตปป์พอนติก-แคสเปียนในยุโรปตะวันออก การสืบสร้างภาษาอินโด-ยูโรเปียนดั้งเดิมยังให้ให้ข้อมูลเชิงลึกเกี่ยวกับศาสนาและวัฒนธรรมของผู้พูดอีกด้วย
ภาษาอินโด-ยูโรเปียนดั้งเดิมเป็นภาษาที่มีการผันหมายถึงมีการผันหน่วยคำต่าง ๆ เพื่อแสดงหน้าที่ในภาษาแตกต่างกัน และภาษานี้มีการสร้างหน่วยคำจากการใช้หน่วยคำเติมแสดงว่ารากคำต่าง ๆ ในภาษาอินโด-ยูโรเปียนดั้งเดิม คือ คำรวมกับหน่วยคำเติมเป็นหัวคำ แล้วนำหัวคำมาผันรุปตามหน้าที่นั้น ๆ ในประโยค
หน่วยคำภาษาอินโด-ยูโรเปียนดั้งเดิมจำนวนมากมีeเป็นสระแท้ การเปลี่ยนส่วนของคำของภาษานี้มักจะเปลี่ยนeสั้นเป็นoสั้น เปลี่ยนeยาว (ē) เป็นoยาว (ō) หรือไม่มีสระเลย การแปลงสระนี้มีความเกี่ยวข้องทั้งการผันคำนามและกริยา
ภาษาอินโด-ยูโรเปียนดั้งเดิมมีการผันคำนาม 8-9 รูปแบบคือ
และมีเพศสามเพศได้แก่ เพศชาย เพศหญิง และเพศกลาง
ภาษาอินโด-ยูโรเปียนดั้งเดิมนั้นสามารถสืมหาคำสรรพนามได้ยาก เนื่องจากภาษาหลัง ๆ ได้มีการแปลงเป็นหลายแบบ ภาษาอินโด-ยูโรเปียนดั้งเดิมมีบุรุษสรรพนามในบุรุษที่ 1 และ 2 ในขณะที่บุรุษที่ 3 มีการใช้นิยมสรรพนาม(เช่น นี่ นั่น โน่น) แทน บุรุษสรรพนามของภาษานี้แต่ละอย่างเป็นเอกลักษณ์ตัวมันเอง และบางตัวมีการใช้สองแบบ เป็นเรื่องชัดเจนในบุรุษสรรพนามที่ 1 แบบเอกพจน์ ที่แบบแรกจะเก็บไว้ในขณะแบบที่ 2 มีไว้สำรองซึ่งปรากฏในภาษาอังกฤษทั้งสองแบบคือIและmeและยังมีการผันกรรมการก สัมพันธการก และสัมปทานการกสองแบบอีกด้วย
คล้ายกับคำนาม ล้วนมีผลกับเสียงสระ การแบ่งกริยาภาษานี้แบ่งตามวิธีพื้นฐานมุมมองทางไวยากรณ์
คำกริยาสามารถแบ่งรูปแบบได้เป็น
คำกริยามีวาจกสองแบบคือ
คำกริยามีบุรุษอยู่สามแบบ (ที่ 1, ที่ 2, ที่ 3)
คำกริยามีจำนวนอยู่สามแบบ
ด้านล่างคือการผันคำกริยาตามคำลงท้ายที่เป็นไปได้จาก Sihler ซึ่งเป็นที่ยอมรับในปัจจุบัน
สามารถสืบสร้างได้ตามนี้
100,*ḱm̥tómน่าจะมีความหมายเริ่มแรกว่าจำนวนใหญ่
ตระกูลภาษาอินโด-ยูโรเปียน

ตระกูลภาษาอินโด-ยูโรเปียนหรือตระกูลภาษาอินเดีย-ยุโรป(อังกฤษ:Indo-European languages) ประกอบด้วยภาษาหลักและภาษาย่อยรวม 443 ภาษา (ตามการประมาณของSIL) ที่พูดโดยคนประมาณ 3 พันล้านคน ซึ่งรวมถึงตระกูลภาษาหลัก ๆ ของยุโรปและเอเชียตะวันตก ซึ่งจัดอยู่ในตระกูลใหญ่ ภาษาปัจจุบันที่อยู่ในตระกูลใหญ่นี้ มีเช่นภาษาเบงกอลภาษาอังกฤษภาษาฝรั่งเศสภาษาเยอรมันภาษาฮินดีภาษาโปรตุเกสภาษารัสเซียและภาษาสเปน(แต่ละภาษามีคนพูดมากกว่า 100 ล้านคน)
ความเป็นไปได้ของต้นกำเนิดร่วมของภาษาต่าง ๆ เหล่านี้ เสนอเป็นครั้งแรกโดยเซอร์วิลเลียม โจนส์ซึ่งได้สังเกตเห็นความเหมือนกันระหว่างภาษาที่เก่าแก่ที่สุด 4 ภาษาที่รู้จักในยุคนั้น คือภาษาละตินภาษากรีกภาษาสันสกฤตและภาษาเปอร์เซียการเปรียบเทียบภาษาเหล่านี้ และภาษาเก่าแก่อื่น ๆ อย่างมีระบบ โดยฟรานซ์ บอปป์สนับสนุนทฤษฎีนี้ ในคริสต์ศตวรรษที่ 19นักวิชาการเคยเรียกภาษากลุ่มนี้ว่า  "ภาษากลุ่มอินโด-เจอร์แมนิก" (Indo-Germanic) หรือ "อารยัน" (Aryan) อย่างไรก็ดี เมื่อปรากฏชัดเจนว่า ความคล้ายคลึงนี้ มีอยู่ในภาษาของยุโรปส่วนใหญ่ จึงได้เปลี่ยนชื่อให้ครอบคลุมมากขึ้นเป็น อินโด-ยูโรเปียน (Indo-European) ตัวอย่างเช่น มีความคล้ายคลึงกันอย่างมากระหว่างภาษาสันสกฤตกับภาษาย่อยของภาษาลิทัวเนียและภาษาลัตเวียที่พูดในสมัยก่อน
ภาษาบรรพบุรุษที่เป็นต้นกำเนิด (ที่ได้สืบสร้างขึ้นมาใหม่) เรียกว่าภาษาอินโด-ยูโรเปียนดั้งเดิม(Proto-Indo-European, PIE) มีข้อโต้แย้งเกี่ยวกับที่ตั้งทางภูมิศาสตร์ที่เป็นถิ่นกำเนิด (เรียกว่า "อัวร์ไฮมาท" —Urheimat) ที่ตั้งที่เป็นไปได้มากที่สุดในปัจจุบันคือที่ราบทางเหนือของทะเลดำและทะเลแคสเปียน(ตามทฤษฎีของเคอร์แกน) หรืออานาโตเลีย(ตามทฤษฎีของโคลิน เร็นฟริว) ผู้ที่สนับสนุนทฤษฎีของเคอร์แกนสักจะตั้งอายุของภาษาต้นกำเนิดเป็นประมาณ4,000 ปีก่อน ค.ศ.ส่วนผู้ที่สนับสนุนทฤษฎีของถิ่นกำเนิดในอานาโตเลียมักจะกำหนดอายุของภาษานี้เป็นช่วงหลายสหัสวรรษก่อนหน้านี้ (อินโด-ฮิตไทต์)
กลุ่มย่อยต่าง ๆ ของตระกูลอินโด-ยูโรเปียนรวมถึง (ตามลำดับตามประวัติศาสตร์ของการปรากฏครั้งแรก) :
นอกจาก 10 แขนงที่ได้กล่าวไว้แล้ว ยังมีภาษาอื่น ๆ ที่สูญแล้วที่รู้จักน้อยมาก:
นอกจากนี้ ยังมีภาษาตระกูลอินโด-ยูโรเปียนอื่น ๆ ที่ไม่ปรากฏหลักฐานใด ๆ ในปัจจุบัน
ภาษาลิทัวเนีย

ภาษาลิทัวเนีย(เอนดะนิม:lietuvių kalba,ออกเสียง[lʲɪɛˈtʊvʲuːkɐɫˈbɐ]) เป็นภาษาบอลต์ตะวันออกในสาขาบอลต์ของตระกูลภาษาอินโด-ยูโรเปียนโดยเป็นภาษาของชาวลิทัวเนียและภาษาราชการของประเทศลิทัวเนียและเป็นภาษาทางการภาษาหนึ่งของสหภาพยุโรปมีผู้พูดภาษานี้เป็นภาษาแม่ประมาณ 2.8 ล้านคนและในบริเวณอื่นประมาณ 1 ล้านคน
ภาษาลิทัวเนียมีความใกล้ชิดกับภาษาลัตเวียเพื่อนบ้าน แม้ว่าทั้งสองภาษาไม่สามารถเข้าใจร่วมกันได้ เขียนด้วยอักษรละตินนักภาษาศาสตร์บางคนมองภาษาลิทัวเนียในบางประเด็นว่าเป็นภาษาที่อนุรักษ์ไว้มากที่สุดในตระกูลภาษาอินโด-ยูโรเปียนโดยยังคงคุณสมบัติภาษาอินโด-ยูโรเปียนดั้งเดิมที่หายไปผ่านการพัฒนาจากภาษาลูกหลานอื่น ๆ
ในบรรดาตระกูลภาษาอินโด-ยูโรเปียนภาษาลิทัวเนียเป็นภาษาที่อนุรักษ์ไว้ในด้านไวยากรณ์และสัทวิทยา โดยยังคงรักษาคุณสมบัติโบราณที่พบได้เฉพาะในภาษาโบราณอย่างภาษาสันสกฤต(โดยเฉพาะในรูปภาษาพระเวท) หรือภาษากรีกโบราณด้วยเหตุผลนี้ ภาษานี้จึงเป็นข้อมูลสำคัญสำหรับการสร้างภาษาอินโด-ยูโรเปียนดั้งเดิมใหม่ แม้ว่ามีการรับรองภาษานี้ช้า (ข้อความแรกสุดมีอายุถึงเพียงป.ค.ศ. 1500)
]
ภาษาเคลต์ดั้งเดิม

ภาษาเคลต์ดั้งเดิม(อังกฤษ:Proto-Celtic) หรือภาษาเคลต์ร่วม(Common Celtic) คือภาษาบรรพบุรุษที่สืบสร้างขึ้นของบรรดาภาษาเคลต์ทั้งหมดที่รู้จัก ประมวลศัพท์ของภาษานี้สามารถสืบสร้างได้โดยใช้ระเบียบวิธีเปรียบเทียบในภาษาศาสตร์เชิงประวัติเนื่องจากภาษาเคลต์เป็นสาขาหนึ่งของตระกูลภาษาอินโด-ยูโรเปียนภาษาเคลต์ดั้งเดิมจึงเป็นลูกหลานของภาษาอินโด-ยูโรเปียนดั้งเดิมด้วย ตามทฤษฎีหนึ่ง ภาษาเคลต์อาจใกล้ชิดที่สุดกับกลุ่มภาษาอิตาลิกจึงทำให้มีการจัดกลุ่มรวมกันเป็นกลุ่มภาษาอิตาโล-เคลติก
การสืบสร้างภาษาเคลต์ดั้งเดิมอยู่ระหว่างการดำเนินการ ในขณะที่ภาษาเคลต์ภาคพื้นทวีปได้ช่วยพิสูจน์ยืนยันได้มากในด้านสัทวิทยาและบางส่วนในด้านวิทยาหน่วยคำหลักฐานที่เป็นลายลักษณ์อักษรกลับมีไม่เพียงพอที่จะช่วยให้สืบสร้างวากยสัมพันธ์ขึ้นได้อย่างไม่ผิดพลาด แม้ว่าจะพบบันทึกที่มีประโยคสมบูรณ์ในภาษากอลและภาษาเคลทิบีเรียนแต่วรรณกรรมที่เก่าแก่ที่สุดของกลุ่มภาษาเคลต์พบในภาษาไอริชเก่าและภาษาเวลส์กลาง
ตระกูลภาษา

ตระกูลภาษาหรือกลุ่มภาษาเป็นกลุ่มของภาษาที่มีวิวัฒนาการสืบทอดมาจากภาษาบรรพบุรุษร่วมกัน ตระกูลภาษาสามารถแบ่งย่อยเป็นหน่วยที่เล็กลงไปอีก ซึ่งมักจะเรียกหน่วยย่อยว่า "สาขา" เนื่องจากประวัติของกลุ่มภาษามักจะเขียนเป็นแผนผังต้นไม้
ส่วนใหญ่แล้ว ภาษาบรรพบุรุษมักจะไม่เป็นที่รู้จักโดยตรง เนื่องจากภาษาส่วนใหญ่จะมีประวัติของการเขียนสั้นมาก อย่างไรก็ดี เป็นไปได้ที่จะค้นพบคุณสมบัติต่าง ๆ ของภาษาบรรพบุรุษโดยใช้วิธีการของภาษาศาสตร์เปรียบเทียบซึ่งพยายามที่จะศึกษาความสัมพันธ์ระหว่างภาษาหลายภาษาว่าบรรพบุรุษร่วมกันหรือไม่ และภาษาบรรพบุรุษมีลักษณะอย่างไร บรรพบุรุษของกลุ่มภาษาที่สืบสร้างขึ้นด้วยวิธีทางภาษาศาสตร์นี้ เรียกว่าภาษาดั้งเดิม(proto-language) เช่นภาษาอินโด-ยูโรเปียนดั้งเดิมเป็นภาษาที่สันนิษฐานว่าเป็นบรรพบุรุษร่วมกันของภาษาต่างๆ ในตระกูลภาษาอินโด-ยูโรเปียน
ภาษาที่ไม่สามารถจัดได้อย่างแน่นอนลงไปในกลุ่มภาษาใด ๆ เรียกว่าภาษาโดดเดี่ยว
ในรายชื่อดังต่อไปนี้ ชื่อที่มี "เครื่องหมาย" ข้างหน้า เป็นกลุ่มภาษาที่รู้จัก หัวข้อทางภูมิศาสตร์ข้างบนใช้สำหรับการจัดกลุ่มต่าง ๆ ให้อยู่ในกลุ่มที่สามารถเข้าใจง่ายกว่ารายชื่อของกลุ่มภาษาที่เป็นอิสระกันที่ไม่มีโครงสร้าง อย่างเดียวความสัมพันธ์ทางภูมิศาสตร์ สะดวกสำหรับการทำเช่นนี้ อย่างไรก็ดี หัวข้อเหล่านี้ไม่เป็นการแนะนำเกี่ยวกับการจัดตระกูลใหญ่ ("super-families") จากกลุ่มที่ได้กล่าวไว้
นอกจากภาษาที่ได้กล่าวไว้ข้างบน ซึ่งเกิดมาจากความสามารถในการพูดสื่อสารกันได้แล้ว ยังมีภาษาอื่น ๆ ที่มีคุณสมบัติที่สำคัญของภาษาเหล่านั้นด้วย
กฎของกริมม์

กฎของกริมม์(อังกฤษ:Grimm's law),กฎของรัสก์(Rask's rule) หรือการเคลื่อนเสียงเจอร์แมนิกครั้งแรก(First Germanic Sound Shift) เป็นชุดของคำกล่าวซึ่งตั้งชื่อตามยาค็อพ กริมม์และรัสมุส รัสก์และอธิบายเสียงพยัญชนะกักในภาษาอินโด-ยูโรเปียนดั้งเดิมขณะมีวิวัฒนาการในภาษาเจอร์แมนิกดั้งเดิม(บรรพบุรุษร่วมกันของภาษากลุ่มเจอร์แมนิกของตระกูลอินโด-ยูโรเปียน) ในสหัสวรรษที่ 1 ก่อนคริสต์ศักราช กฎของกริมม์เป็นชุดของปฏิภาค (ลักษณะความสัมพันธ์ที่เทียบเท่ากัน) ระหว่างเสียงกักในภาษาเจอร์แมนิกเริ่มแรก เสียงเสียดแทรกในภาษาเจอร์แมนิกเริ่มแรก และเสียงกักในภาษาอินโด-ยูโรเปียนเคนตัมอื่น ๆ บางภาษา (กริมม์ใช้ภาษาละตินและกรีกในการยกตัวอย่างประกอบเป็นส่วนใหญ่)
กฎของกริมม์ประกอบด้วยสามส่วนซึ่งเป็นส่งผลต่อเนื่องกันเป็นลูกโซ่ขั้นตอนมักจะมีโครงสร้างดังนี้
การเคลื่อนเสียงเป็นลูกโซ่เช่นนี้ (ตามลำดับ 3, 2, 1) สามารถแสดงโดยสังเขปได้ดังนี้
เสียงแต่ละเสียงจะย้ายตำแหน่งไปทางขวาเพื่อรับค่าเสียงใหม่ ภายในภาษาเจอร์แมนิกดั้งเดิม เสียงที่แทนด้วยรูปเขียน ⟨b⟩, ⟨d⟩, ⟨g⟩ และ ⟨gw⟩ นั้นเป็นเสียงกักในสภาพแวดล้อมหนึ่ง และเป็นเสียงเสียดแทรกในสภาพแวดล้อมอื่น ดังนั้น  bʰ > b คือ bʰ > b/β และเสียงอื่น ๆ ก็เป็นไปในทำนองเดียวกัน ส่วนเสียงเสียดแทรก ไม่ก้อง ตามธรรมเนียมมักจะแทนด้วยรูปเขียน ⟨f⟩, ⟨þ⟩, ⟨h⟩ และ ⟨hw⟩ ในบริบทของภาษาเจอร์แมนิก
กลุ่มภาษาอินโด-อารยัน

กลุ่มภาษาอินโด-อารยัน(หรือบางครั้งเรียกเป็นกลุ่มภาษาอินดิก)เป็นสาขาย่อยของกลุ่มภาษาอินโด-อิเรเนียนตระกูลภาษาอินโด-ยูโรเปียนในช่วงต้นคริสต์ศตวรรษที่ 21 มีผู้พูดภาษานี้มากกว่า 800 ล้านคน โดยเฉพาะในอินเดีย,บังกลาเทศ,เนปาล,ปากีสถานและศรีลังกานอกจากนี้ ยังมีผู้อพยพและชาวต่างชาติที่พูกภาษาอินโด-อารยันจำนวนมากจากอนุทวีปอินเดียไปอาศัยที่ยุโรปตะวันตกเฉียงเหนือ,เอเชียตะวันตก,อเมริกาเหนือ,แอฟริกาตะวันออกเฉียงใต้และออสเตรเลียและผู้พูดภาษาโรมานีหลายล้านคนในยุโรปตะวันออกเฉียงใต้ปัจจุบัน มีภาษาในกลุ่มภาษาอินโด-อารยันมากกว่า 200 ภาษา
กลุ่มภาษาอินโด-อารยันในปัจจุบันสืบต้นตอจากกลุ่มภาษาอินโด-อารยันเก่า เช่นภาษาพระเวทตอนต้นกลุ่มภาษาอินโด-อารยันสมัยกลาง(หรือภาษาปรากฤต)ภาษาที่จำนวนผู้พูดภาษาแม่มากที่สุดเรียงลำดับได้ดังนี้:ภาษาฮินดูสตานี(ประมาณ 329 ล้านคน),ภาษาเบงกอล(242 ล้านคน),ภาษาปัญจาบ(ประมาณ 120 ล้านคน),ภาษามราฐี, (112 ล้านคน),ภาษาคุชราต(60 ล้านคน),ภาษาราชสถาน(58 ล้านคน),ภาษาโภชปุระ(51 ล้านคน),ภาษาโอริยา(35 ล้านคน),ภาษาไมถิลี(ประมาณ 34 ล้านคน),ภาษาสินธ์(25 ล้านคน),ภาษาเนปาล(16 ล้านคน),ภาษาอัสสัม(15 ล้านคน),ภาษาฉัตตีสครห์(18 ล้านคน),ภาษาสิงหล(17 ล้านคน) และภาษาโรมานี(ประมาณ 3.5 ล้านคน) ใน ค.ศ. 2005 มีการประมาณการว่ามีผู้พูดภาษาในกลุ่มภาษาอินโด-อารยันเป็นภาษาแม่เกือบ 900 ล้านคน
ความแตกต่างระหว่างภาษาในกลุ่มนี้ไม่ชัดเจน จึงไม่มีการแบ่งแยกที่เป็นมาตรฐาน โดยทั่วไปนิยมจัดแบ่งดังนี้
หลักฐานเริ่มแรกของกลุ่มภาษานี้เริ่มจากภาษาพระเวทที่ใช้เขียนคัมภีร์พระเวทของศาสนาพราหมณ์ในสมัยโบราณ เมื่อราว 3,457 ปีก่อนพุทธศักราชภาษาสันสกฤตได้ถูกปรับปรุงและจัดมาตรฐานโดยปาณินีเรียกว่าภาษาสันสกฤตคลาสสิกในแบบเดียวกับภาษาปรากฤตหลากหลายสำเนียงได้ถูกพัฒนาขึ้นมาในยุคกลาง ภาษาปรากฤตได้เกิดความหลากหลายกลายเป็นสำเนียงต่างๆมากมาย ในอินเดียยุคกลางตั้งแต่ พุทธศตวรรษที่ 11 - 18 บางสำเนียงได้มีการใช้ในวรรณกรรม
การเปลี่ยนแปลงครั้งสำคัญต่อมาคือการรุกรานอินเดียของชาวมุสลิมในพุทธศตวรรษที่ 18-21 ในยุคจักรวรรดิโมกุลภาษาเปอร์เซียเป็นภาษาที่มีอิทธิพลมาก ต่อมาจึงถูกแทนที่ด้วยภาษาอูรดู ซึ่งเป็นภาษาในกลุ่มอินโด-อารยัน ที่ใช้ศัพท์จากภาษาเปอร์เซีย แต่ใช้ไวยากรณ์แบบภาษาท้องถิ่น ภาษาหลักๆที่เข้ามาแทนที่ภาษาในยุคกลางได้แก่ ภาษาเบงกอลและภาษาฮินดี ภาษาอื่นๆได้แก่ ภาษาคุชราต ภาษาโอริยา ภาษามราฐี และภาษาปัญจาบ
ในหมู่ผู้พูดภาษาฮินดี รูปแบบหลักคือภาษาพรัชที่เคยใช้พูดในปัจจุบัน และถูกแทนที่ด้วยภาษาขาริโพลีในพุทธศตวรรษที่ 24 คำศัพท์ที่ในภาษาพูดของภาษาฮินดีส่วนใหญ่มาจากภาษาเปอร์เซียและภาษาอาหรับ จนกระทั่งการแบ่งแยกอินเดียใน พ.ศ. 2490 ภาษาฮินดูสตานี (อูรดู) ถูกแทนที่ด้วยภาษาฮินดีมาตรฐานซึ่งเป็นภาษาราชการของอินเดีย ศัพท์บางส่วนที่มาจากภาษาเปอร์เซียและภาษาอาหรับถูกแทนที่ด้วยศัพท์จากภาษาสันสกฤตเพื่อทำให้เป็นอินเดียมากขึ้น
กลุ่มภาษาอินโด-อิเรเนียน

กลุ่มภาษาอินโด-อิเรเนียน(อังกฤษ:Indo-Iranian languages; มีอีกชื่อว่ากลุ่มภาษาอินโด-อิเรนิก(Indo-Iranic languages)หรือกลุ่มภาษาอารยัน(Aryan languages)เป็นสาขาในตระกูลภาษาอินโด-ยูโรเปียนที่มีผู้พูดมากที่สุดและอยู่ทางตะวันออกเฉียงใต้สุด โดยมีผู้พูดมากกว่า 1.5 พันล้านคน มีบรรพบุรุษเป็นอินโด-อิเรเนียนดั้งเดิม(มีอีกชื่อว่า อารยันทั่วไป) ซึ่งเริ่มมีผู้พูดประมาณปลายสหัสวรรษที่ 3 ก่อนคริสตศักราช ปัจจุบันแตกออกเป็นสามสาขาคืออินโด-อารยัน,อิหร่านและนูริสถานส่วนดาร์ดิกสาขาเอกเทศที่สี่ เคยอยู่ในกลุ่มภาษานี้ แต่นักวิชาการโดยทั่วไปในปัจจุบันมักจัดให้กลุ่มภาษาดาร์ดิกเป็นสมาชิกในอดีตของสาขาอินโด-อารยัน
กลุ่มภาษาอินโด-อิเรเนียนแบ่งออกเป็น 3 กลุ่ม:
มีผู้พูดกลุ่มภาษาอินโด-อิเรเนียนมากกว่า 1.5 พันล้านคน ภาษาที่มีผู้พูดมากที่สุดอยู่ในกลุ่มอินโด-อารยัน:ภาษาฮินดูสตานี(ประมาณ 590 ล้านคน เพราะสำมะโนอินเดียมักรวมภาษาโภชปุรี(40 ล้านคน),ภาษาอวธี(40 ล้านคน),ภาษาไมถิลี(35 ล้านคน),ภาษามาร์วารี(30 ล้านคน),ภาษาราชสถาน(20 ล้านคน),ภาษาฉัตตีสครห์(18 ล้านคน) และกุเมานี(2.1 ล้านคน) เป็นสำเนียง),ภาษาเบงกอล(205 ล้านคน),ภาษาปัญจาบ(100 ล้านคน),ภาษามราฐี(90 ล้าน),ภาษาคุชราต(50 ล้านคน),ภาษาโอริยา(35 ล้านคน),ภาษาสินธี(25 ล้านคน),ภาษาอัสสัม(24 ล้านคน),ภาษาสิงหล(19 ล้านคน),ภาษาเนปาล(17 ล้านคน) และภาษามณีปุระพิษณุปุระ(12 ล้านคน)ในสาขาอิเรเนียน ภาษาที่มีผู้พูดมากที่สุดคือภาษาเปอร์เซีย(90 ล้านคน),ภาษาปาทาน(ประมาณ 70 ล้านคน),ภาษาเคิร์ด(35 ล้านคน),และภาษาบาโลจ(8 ล้านคน)
ภาษาอเวสตะ

ภาษาอเวสตะ(อังกฤษ:Avestan language) เป็นภาษาที่เก่าแก่ที่สุดของชาวอิหร่านโบราณ  มีอายุไล่เลี่ยกับภาษาพระเวทหรือภาษาไวทิกะซึ่งเป็นภาษาบันทึกคัมภีร์พระเวทของฝ่ายอินเดีย  ภาษาอเวสตะเป็นภาษาที่บันทึกความเชื่อทางศาสนาของคนอิหร่านโบราณที่เก่าแก่ที่สุดของชาตินี้ ใช้ในบทสวดมนต์ของศาสนาโซโรอัสเตอร์
ภาษาอเวสตะจัดอยู่ในตระกูลภาษาอินเดีย-ยุโรปสาขาย่อยอินเดีย-อิหร่าน (อินโด-อิเรเนียน)เป็นภาษากลุ่มอิหร่านที่เก่าสุดเท่าที่มีหลักฐาน เช่นเดียวกับภาษาเปอร์เซียโบราณเขียนด้วยอักษรอเวสตะภาษานี้แบ่งได้เป็นสองกลุ่มคือ
ภาษาอเวสตะมีความคล้ายกับภาษาสันสกฤตพระเวทอย่างมาก ดังตัวอย่างข้อความนี้:
ภาษาฮิตไทต์

ภาษาฮิตไทต์(อังกฤษ:Hittite language) จัดเป็นภาษาที่สำคัญที่สุดภาษาหนึ่งในบรรดาภาษากลุ่มอินโด-ยูโรเปียนหรืออินเดีย-ยุโรป ในอานาโตเลียอยู่ในกลุ่มย่อยภาษาอินโด-ฮิตไทต์จัดเป็นภาษาที่ตายแล้ว มีความสัมพันธ์ใกล้ชิดกับภาษาลูเวียภาษาลิเดียภาษาไลเซียและภาษาปาลาเคยใช้พูดโดยชาวฮิตไทต์ กลุ่มชนที่สร้างจักรวรรดิฮิตไทต์มีศูนย์กลางอยู่ที่เมืองฮัตตูซาสในอานาโตเลียภาคกลางตอนเหนือ (ตุรกีปัจจุบัน) ภาษานี้ใช้พูดในช่วง 1,057 – 557 ปีก่อนพุทธศักราช มีหลักฐานแสดงว่าภาษาฮิตไทต์และภาษาที่เกี่ยวข้องได้ใช้พูดต่อมาอีก 200 -300 ปีหลังจากการล่มสลายของจักรวรรดิฮิตไทต์ภาษาฮิตไทต์จัดเป็นภาษาตระกูลอินโด-ยุโรเปียนรุ่นแรกๆ นักภาษาศาสตร์ส่วนใหญ่จัดให้เป็นภาษาที่สืบทอดมาจากภาษาอินโด-ยุโรเปียนดั้งเดิมและเป็นพี่น้องกับภาษาตระกูลอินโด-ยุโรเปียนในสมัยโบราณ
หลักฐานภาษาฮิตไทต์ที่รู้จักในเบื้องต้น มาจากจารึกอักษรรูปลิ่มประมาณ 25,000 แผ่น หรือเศษจารึก ที่ยังคงเก็บรักษาอยู่ในหอจดหมายเหตุเมืองโบอาซเกย (Boğazköy) ในประเทศตุรกีเรียกว่าจารึกฮิตไทต์ส่วนใหญ่จะอยู่ในช่วงจักรวรรดิฮิตไทต์ (ประมาณ 957-647 ปีก่อนพุทธศักราช) และเป็นเรื่องเกี่ยวกับศาสนา และเรื่องอื่นๆ ส่วนจารึกภาษาฮิตไทต์โบราณ (ประมาณ 1650-1595 ปีก่อนคริสตกาล) นั้น ยังมีการเก็บเป็นสำเนาไว้จากสมัยจักรวรรดิ และถือเป็นจารึกที่เก่าแก่ที่สุดในตระกูลภาษาอินเดียยุโรปที่เคยพบมา
นักภาษาตะวันออกศึกษา ชื่อเบดริช โฮรซนี (Bedrich Hrozny)ได้สรุปไว้เมื่อปี พ.ศ. 2458 ว่า ฮิตไทต์เป็นภาษาในกลุ่มตระกูลอินเดียยุโรป เพราะมีการลงวิภัตติปัจจัย ของทั้งคำนามและกริยา ที่คล้ายกันกับภาษาในตระกูลเดียวกันนี้ในสมัยต้น ๆ ภาษาฮิตไทต์นี้ให้ข้อมูลที่สำคัญมากเกี่ยวกับระบบเสียงของภาษาในตระกูลนี้
ภาษาฮิตไทต์ไม่มีลักษณะทางไวยากรณ์หลายอย่างที่พบในภาษาตระกูลอินโด-ยุโรเปียนสมัยโบราณอื่น ๆ เช่นภาษาลิทัวเนียภาษาสันสกฤตและภาษากรีกคำนามมี 8 การกคือ ประธาน การเรียกขาน กรรมตรง ความเป็นเจ้าของ กรรมรอง-สถานที่ เครื่องมือ คำนามและ alative จากหลักฐานเท่าที่มีอยู่พบว่ามีการใช้การกกับนามพหูพจน์น้อยกว่านามเอกพจน์ และในระยะท้าย ๆ พบว่าการใช้การกกับนามพหูพจน์ได้สูญหายไป นามแบ่งเป็นสองเพศคือสามัญกับเป็นกลางและมีสองจำนวนคือเอกพจน์กับพหูพจน์
คำกริยาผันตามระดับของคำกริยาสองแบบคือการเชื่อมต่อกับ mi- และ hi- รูปการกระทำมีสองแบบคือประธานกระทำและประธานถูกกระทำ มีสองมาลาคือ ชี้เฉพาะและคำสั่ง กาลมีสองแบบคือปัจจุบันและอดีต มีรูปนามกริยาสองแบบคือนามกริยาและรูปอนุภาค การเรียงประโยคเป็นแบบเดียวกับภาษากลุ่มอานาโตเลียอื่น ๆ โดยทั่วไป การเริ่มต้นประโยคหรือวลีจะใช้อนุภาคเชื่อมประโยคหรืออื่น ๆ ในรูปนำหน้าหรือรูปหัวข้อซึ่งเป็นห่วงโซ่ที่ผูกแต่ละประโยคเข้าด้วยกัน
原始印歐語

原始印歐語（英語：Proto-Indo-European, PIE）是後世語言學家根據現時印歐語系諸語的特色，透過比較語言學的方法而所倒推出來的假想語言。這種假想語言被認為是現時印歐語系諸語的共同祖先，使用這個語言的族群為原始印欧人。雖然原始印歐語沒有得到直接證實，但其基本的發音和辭彙都通過比較法重構了出來。
据估测，原始印欧语应于约前4500年至前2500年间作为单种语言通行。即新石器时代晚期至青铜时代早期。根据坟冢假说，印欧语的发源地可能是东欧大草原。对原始印欧语的重构也开辟了研究印欧人文化、宗教的道路。
標準慣例是將未證實的形式用星號標記岀來：*wódr̥（“水”，比較英語的water）、*ḱwṓ（“狗”，比較英語的hound）、*tréyes（“三”，陽性，比較今日英語沒有詞性的three）等。現代印歐語的很多詞都是從這些“原始詞”經過有規律的語音變化發展而來（比如格林定律）。
所有的印歐語都是屈折語，不過很多現代印歐語（包括近代英語），都已經失去了大多數屈折變化。通過比較重建法，有很大可能後期的原始印歐語是屈折語（後綴比前綴多）。然而，經過詞內重建和分析那些重建後看起來最古老詞的各種形態，最近語言學者發現早期原始印歐語很有可能是詞根屈折語，像原始閃米特語一樣。另外早期原始印歐語很有可能是作通型配列混合动静型配列的語言，類似格鲁吉亚语一樣的高加索語言。
其他一些學者認為，高加索語系和印歐語系是最近的近親，尤其是在格鲁吉亚和土耳其使用的西北高加索語言。雖然列出一些事實證據，但這種假設並沒有得到廣泛的認同。
从17世纪至18世纪末，印欧语系的概念逐渐成型。最早提出这个假设的是荷兰人Marcus Zuerius van Boxhorn（德语：Marcus Zuerius van Boxhorn）.  当时的学者发现欧洲的语言虽然跟阿拉伯语、希伯来语有明显区别，却和印度的语言很相近。他们设想印度和欧洲的语言源于同一个的原始语。这种原始语随着年代的变迁，演变成古典语言拉丁语，希腊语，梵语和现代的语言。很多人认为19世纪语言学最显赫的成绩是印欧语的重建。
19世纪初，德国的葆扑是第一个对印欧语进行深入研究的学者，他针对几个主要语言的名词和动词形态进行比较，并且试图探测原始语的形态，但是他始终没有提出语音重建的标准。后来涌现了一批出色的学者，他们依次对印欧语的语音演变进行了精确的研究。
用比較法和内部重建只能重建出语言的一部分特征，主要是语音系统、词汇和构词法。最近也有人试图发现印欧语系古语言在句法和写诗技巧上的共同点，但是曾未获得理想的结果。
因为重建形式只是一种假设，不能确定其实际的发音，必须在所有重建形式之前加个*符号，来和实际的语言形式区分开来。
例如，在原始印欧语中，“太阳”被重建成*sắṷel-或者*sāṷol-、*suṷél-、*sṷel-、*sūl-、等等。
在不同的语言中，这个原始形式演变成许多迥然不同的形式：
通用：
日耳曼語族：
印欧语系

印欧语系（英語：Indo-European languages），全稱印度—歐羅巴語系，是世界上分布最广泛的语系。欧洲、南亚、美洲和大洋洲的大部分国家都采用印欧语系的语言作为母语或官方语言。印欧语系包括443种（SIL統計）語言和方言，母語使用人口有約32億。
印欧语系各语言原来都是屈折语，原始的印欧语的名词有3个性，3个数和8个格的变化（例如梵语这个特点保存得完好）；广泛利用词缀和詞幹元音音变来表达语法意义；名詞和大部分形容词有格、性和数的变化；动词有时态、语态和语体的变化，主语和动词在变化中互相呼应。另外，印欧语系各语言的词都有重音。
但是许多语言，例如英语形态已经简化，向分析语转化。此外，像法語和保加利亞語的語法規則也開始簡化。
颚-咝音同言线是将印欧语系进行划分的主要标准之一，它根据原始印欧语中三组软颚音在后继语言中的转化，将印欧语系划分为颚音类语与咝音类语两类。
針對亞歐各種不同的語言，18世紀威廉·瓊斯爵士首先提岀“原始印歐語”的存在。他發現當時歐洲人已知最古老的語言其中四種拉丁語、希臘語、梵語和波斯語之間有相似之處。後來19世紀初德國学者葆朴對此理論進行了系統的論證。19世紀時，學者通常將這系語言稱為“印度-日耳曼語系”，有時候也叫“雅利安語系”。但後來人們逐漸發現歐洲大多數語言與此都有關聯，名稱也轉變為「印歐語」，只有德語仍稱“印度-日耳曼語系”（德語：Indogermanische Sprachen）。一個明顯的例子是：梵語和立陶宛語及拉脫維亞語的古口語方言之間有很強的相似性。
這些語言共同的假想祖先稱作原始印歐語。關於這個語言的起始地（Urheimat），今日的學者同意兩种説法：一是黑海和里海北方的乾草原（見墳塚假說），二是安那托利亞。支持墳塚假說者將這種語言的時間推算在約公元前4000年左右；支持安納托利亞假説的將時間要再往前推好幾千年（見印度-赫梯語（英语：Indo-Hittite））。
目前學界有兩套印歐語系的演化時間線：
公元前1500年後，印歐語系的發展如下：
在重構原始印歐語的過程中，部分語言的參考資料相當重要：
其他亦有一定重要性的語言有：
其他有一定價值，但是卻記錄稀少的語言：
其他有一定價值，但卻由於記錄不多，並且經歷廣泛音系變化，而學術價值大打折扣的語言：
印歐語系是全球約32億人口的母語，是世界上最大的語系。全球母語者最多的20種語言中，印歐語系就獨佔10種，分別是西班牙語、英語、印度斯坦语、葡萄牙語、孟加拉语、俄語、旁遮普語、德語、法语和馬拉地語，這10種語言就已經擁有17億母語人口。另外，全球仍有數量更加龐大的人口以印歐語系語言爲外語或第二語言，英語獨立一支語言就已經擁有6億至10億的第二語言人口。以下展示各語族的使用人口及其影響力：
大多數歐洲語言屬於印歐語系，也有一些獨立在外。
原始印歐語代詞

原始印歐語代詞已經被現代語言學家基于跨越所有印歐語系語言所找到的相似性而重構出來。本文列出并討論它們的假定形式。
原始印歐語代詞由于它們在后代語言中變化而難于構造。特別是對于指示代詞。
原始印歐語有第一和第二人稱的人稱代詞，但是沒有第三人稱的代詞，這里用指示代詞來替代。它們依據格和數(單數，雙數和複數)來變格。人稱代詞有自己的獨特形式和尾綴，并且某些還有兩個不同詞幹；這在第一人稱單數上是最明顯的，在英語的 I 和 me 中仍保留了兩個詞幹。賓格、屬格和與格也有兩個變體，一個有重音的和一個前接詞形式。很多特殊代詞尾綴被借用為名詞尾綴。
下列表格給出 Beekes和 Sihler重構的范例。
其他重構典型的只與 Beekes 和 Sihler 有輕微的不同(例如 Fortson 2004)。
對于指示代詞，Beekes試探性的重構了只有兩個代詞的系統:*so“this, that”和*h₁e“the (just named)”（回指）被 Fortson重構為*ei-)。他給出如下范例:
Beekes 還假定了三個副詞狀質詞，在各種后代語言中的指示代詞從它們而構造:
第三人稱反身代詞*s(w)e-，并列於第一和第二人稱單數代詞，也是存在的但缺乏主格形式:
原始印歐語有帶有詞幹*(H)yo-的關係代詞。
還有帶有詞幹*kʷe- / kʷi-(形容詞為*kʷo-) 的代詞用作疑問代詞和不定代詞二者。
為“(an)other”重構的詞是*alyo-(*e₂lyo-?)。
所有格代名形容詞也被重構了。
在下列語言中，用斜杠分割的兩個語言意味著:
原始印歐語名詞

原始印歐語(PIE)的名詞，它們的構詞法和語義，已經被現代語言學家重新構造出來了，基於了跨越所有印歐語系語言所找到的相似性。
名詞同PIE動詞一樣，通過增加尾綴(E)到詞幹來進行詞形變化。詞幹是基本意義的載體，它由原始印歐詞根(R)和后綴(S)構成。尾綴承載關于格和數的信息。因此，名詞的一般構詞形式是R+S+E。
每個 PIE 詞根都有一個固有意義，通常是動詞含義。后綴產生帶有不同意義的不同含義的派生名詞(比如*déh₂-tor-s“giver”和*déh₂-o-s“gift”，都有動詞詞根*deh₂-“give”)。
總結起來，后綴有著派生詞素的角色，而尾綴有著屈折詞素的角色。
在“thematic（有词干元音）”和“athematic（无词干元音）”名詞之間有著基本區別。thematic 名詞在幾乎所有情況有結尾於“thematic 元音”*-o-的詞幹，有時元音變換為*-e-。重音在詞形變化各處都固定於相同音節上。athematic 名詞的詞幹結束於輔音。它們在詞根、詞幹和詞尾之間有復雜的重音和元音變換系統(參見后面章節)。這個類型的名詞一般而言更加古老。
在19世紀，詞幹曾根據它們的最后音素而分類為“元音詞幹”(或 i-, u-, a-, ya-, o-, yo-詞幹)和“輔音詞幹”(余下的)。但是，因為*i和*u已經分別被解釋為根本輔音(滑音*y和*w)的元音同位異音，并且在現代喉音理論中曾被重構為*ā和*a的東西已經被還原為*eh₂和*h₂e，剩下的唯一真正元音詞幹是 o-詞幹，現在通常叫做 thematic 詞幹了。但是，因為在所有后代語言中滑音的音節主音同位異音被音位化為真正的元音，并且除了安納托利亞語族之外的所有后代語言都完全失去了喉音，術語如“i-詞幹”和“a-詞幹”等仍在 athematic 名詞的細分類中廣泛使用著。
PIE 還有一類單音節 athematic 或所謂的“詞根名詞”，它們缺乏派生后綴，尾綴直接增加到詞根上(比如*dóm-s，得出自*dem-“build”)。這些名詞也可以解釋為有空后綴或沒有語音體 (*dóm-Ø-s)。
動詞詞幹有對應的構詞特征，即“詞根現在時”和“詞根不定過去時”。
增加到詞根的第一個后綴被認為是“主要派生”(如*déh₂-tor-s)，而如果增加了額外的后綴，或者后綴被增加到詞根名詞上，則為“次要派生”。
某些名詞通過前綴形成。比如*ni-sd-os“nest”，通過增加局部前綴而得出自動詞*sed-“sit”，它意味著“[鳥]棲息的地方”。
有一類特殊的前綴叫做“重復”，使用詞根的開始部分加上一個元音作為前綴。比如，*kʷel(h₁)-“turn”給出*kʷe-kʷl(h₁)-os“wheel”。這種類型的派生也可在動詞中找到，主要用來形成完成體。
PIE 名詞和形容詞與代詞一起服從 PIE 名詞的詞尾變形系統，它按八或九種格來變形：主格,賓格,屬格,與格,工具格,離格,方位格,呼格，還有一種可能的指向格(directive或allative)。區分三種數：單數、雙數和複數。
所謂的“強”格是所有數的主格和呼格，和單數和雙數(複數也可能)的賓格，而余下的是“弱”格。這種分類與不同重音類的 athematic 名詞的詞形變化有關(見后)。
后期的 PIE 有三個性: 陽性、陰性和中性。最初可能只有有性(陽性/陰性)和無性(中性)。這種觀點由存在特定類的拉丁語和古希臘語形容詞所支持，它們只對兩組結尾變形，一組對陽性和陰性，另一組對中性。進一步的證據來自安納托利亞語族，它們只展示了有性和無性。但是這也可能意味著原始安納托利亞語繼承了三性 PIE 系統，而后來的赫梯語和其他古安納托利亞語把陰性合并到了陽性而消除了它。
下面是兩個典型的重構的格結尾。Beekes不對 thematic 和 athematic 結尾給出分開的表格:
Fortson重構了 athematic 和 thematic 結尾，但缺乏弱格的雙數形式。
注意 thematic 元音*-o-，只在呼格單數時的詞尾位置，和中性主格和賓格複數時在*h₂之前，元音變換為*-e-。呼格單數也是 thematic 名詞顯示“重音收縮”的唯一情況，重音左向移位，指示為*-ĕ。
與格、工具格和離格複數結尾可能包含一個*bʰ，但有著其他不確定構造。它們可能已經出現在后 PIE 時代。
對于 athematic 名詞，除了正常的方格格單數*-i之外還重構了“無結尾方位格” 。相對於其他弱格，它典型的有這個詞幹的完全和加長等級。
多音節 athematic 名詞(類型為R+S+E)展示了包括重音和元音變換的四種特征模式，遍及在詞根、詞幹和詞尾之間的變形范例。詞根名詞(類型為R+E)展示了類似表現，但是只有兩種模式。
注意在多音節側動名詞的強格中后綴的意外 o-等級。此類的另一個不平常的性質是呼格單數有加重音的 e-等級后綴。
側動詞根名詞的分類是有爭議的。因為這些詞沒有后綴，它們在強格(非 o-等級)和在呼格單數(非 e-等級后綴)中不同於側動多音節。某些學者偏好把所有這些名詞都叫做側動并把相應的多音節叫做“全動”(holokinetic 或 holodynamic)。
某些人還列出了“中靜”（mesostatic）和“尾靜”（teleutostatic）類型，分別帶有固定在后綴和尾綴上的重音，但是它們在 PIE 中的存在性是有爭議的。這些類可以接著被分組成三個“靜止”(acrostatic, mesosatic, teleutostatic)和三或四個“移動”(proterokinetic, hysterokinetic, amphikinetic, holokinetic)范例。
下面例子展示了一些不同類型的名詞的變格，基於了 Ringe (2006)的重構。
新詞可以通過多種方式形成，比如:
原始印歐語詞根

重構的原始印歐語詞根（PIE roots）是承載詞匯意義的基本詞素。通過增加后綴形成詞幹，再通過變形詞綴在文法上形成變形后的詞(名詞或動詞)。
PIE 詞根服從元音變換，除了一些非常特殊的情況，詞根完全由它的要素輔音來刻畫，而元音是可以變換的。作為規則，PIE 詞根有單一的音節核心，并通過元音變換可以要么是單音節要么不構成音節。
PIE 詞根的中間是元音變換的元音(通常是完全等級的*e，有時可能是*a)。這個元音構成了一個響亮頂點，它周圍前導或尾隨著逐步遞減響亮度的一序列輔音(就是說響亮度在詞根兩側都遞減)。響亮級別如下:
這給出了下列詞根結構(這里的 P 是塞音而⊘{\displaystyle \oslash }是空位置):
∗[P⊘][wm⊘][lryn⊘]e[lryn⊘][wm⊘][P⊘]−{\displaystyle ^{*}{\begin{bmatrix}P\\\oslash \end{bmatrix}}{\begin{bmatrix}w\\m\\\oslash \end{bmatrix}}{\begin{bmatrix}l\\r\\y\\n\\\oslash \end{bmatrix}}e{\begin{bmatrix}l\\r\\y\\n\\\oslash \end{bmatrix}}{\begin{bmatrix}w\\m\\\oslash \end{bmatrix}}{\begin{bmatrix}P\\\oslash \end{bmatrix}}-}
注意在元音后的*w經常寫為*u，而在元音后的*y經常寫為*i。因此*leiǵ- = *leyǵ-“to bind”而*dʰeu- = *dʰew-“to run”都是允許的詞根。
其他可能的詞根包括*ped-“foot”，*dʰwer-“door”和*wleikʷ-“to moisten”。禁止結構如**mter-(音位次序錯)和**wmek-(兩個同組音位)。
余下的聲音，也就是喉音*h₁ *h₂ *h₃和噝擦音*s，可以在占據在這個等級中的幾乎所有位置。*s特別常見於初始位置(參見飘忽s-)。
這種詞根的例子有*peth₂-“to fly”，*treh₁w-“to nourish”和*streig-“to stroke”。
詞根不能包含兩個普通的濁塞音(**ged-)，也不能包含一個濁送氣音和一個清塞音(**tebʰ-)，除非后者同一個飘忽s-一起出現在詞首輔音叢中(比如*stebʰ-“to stiffen”)。
元音必須同時前導和跟隨著至少一個輔音。最大輔音數目好像是五個(比如*strenk-“tight”)。
早期的 PIE 學者重構了一些開始或結束於元音的詞根。后者類型總是有長元音(*dʰē-“to put”，*bʰwā-“to grow”，*dō-“to give”)，而這個限制對元音開始的詞根不成立(*ed-“to eat”，*ant-“front”，*od-“smell”)。喉音理論可以通過重構一個喉音跟在元音之后(*dʰeh₁-,*bʰweh₂-,*deh₃-，導致了長元音)或前導於它(*h₁ed-,*h₂ent-,*h₃ed-，導致了短元音)來解釋這種表現。這些重構服從上述規則。
應當注意到某些詞根如*pster-“to sneeze”好像不符合這些規則。這可能是由于對 PIE 音位結構的不完全理解或錯誤的重構。
每個 PIE 詞根都有固有的意義，但不是總能夠直接重構的，這是由于語義變遷和在證實了的后代語言間的反映者們的意義差異。
重構的詞根總是有“動詞”含義，而名詞是通過后綴或其他方式派生出來的(例子參見原始印歐名詞)。這甚至對前面章節中被翻譯為名詞的詞根都成立: 例如*ped-，也可以意味著“to tread”，依賴於元音變換等級和尾綴。
但是某些名詞如*agʷn-os“lamb”或*snus-os“daughter-in-law”不是從確立的詞根派生出來的。
詞根擴展是向詞根的結尾增加一或兩個聲音，經常是塞音，而不改變它的意義。例如*(s)teu-“to push, hit, thrust”，我們可以重構
這些擴展的來源未知。
原始印歐語小品詞

原始印歐語小品詞(particle：質點、粒子)已經被現代語言學家重構了，基于了跨越所有印歐語系語言所找到的相似性。本文列出并討論它們的假定形式。
很多小品詞可以用作副詞和后置詞二者。這類似於現代語言；比較一下英語的“He isabovein the attic”(副詞)和“The bird isabovethe house”(前置詞)。除了安納托利亞語族、印度-伊朗語族和薩比尼語，和退化於拉丁語和古希臘語中之外，在后代語言中后置詞變成了前置詞。
未翻譯的反映和 PIE 詞有相同的意義。
在下列語言中，兩個反映用斜杠分開意味著:
可以重構兩個否定詞*ne和*mē，后者只用於否定性命令。所謂的否定前綴(pivative prefix)*n̥-可能是*ne的零等級。
從形容詞派生出的副詞(比如英語的 bold-ly, beautiful-ly)可論證的不能歸類為小品詞。在原始印歐語中，它們簡單的是形容詞的格形式因此更好分類為名詞。例如*meǵh₂“greatly”，是主格-賓格單數。
重構了下列連詞:
放置在被連接的詞的后面，如拉丁語Senatus populus-queRomanus("Senate and people of Rome"),-que連接起senatus和populus。
只有第一個是可安全重構的 PIE感嘆詞，第二個是試探性的:
Goân-chó͘ Ìn-Au giân-gí

Goân-chó͘ Ìn-Au giân-gísīgiân-gí-ha̍ktêng-kiàn êÌn-Au giân-gí-hēkiōng-tông chó͘-sian. Pí-kàu kî-tha êgoân-chó͘ giân-gí, Ìn-Au hē-thóng siū tio̍h siāng kài siông-sè ê gián-kiù, sī ha̍k-kài liáu-kái siāng chheng-chhó ê chi̍t khoán.
Ò-chiu

Ò-chiu(澳洲,Eng-gí:Australia), mā thang kiò chòO͘-sú-to-lá-lí-ah(オーストラリア), mā pat kiòHô-chiu(豪洲/濠洲),Hô-thài-la̍t-lī(濠太剌利) ia̍h-sīÒ-tāi-lī-a(澳大利亞), choân-miâÒ-chiu Liân-pang/Ò-tāi-lī-a Liân-pang(Commonwealth of Australia), sī chôan sè-kài thó͘-tē bīn-chek tē-6 tōa êkok-ka, i mā sīTāi-iûⁿ-chiusiāng-tōa ê kok-ka. Ò-chiu pún-sin sītē-kiûténg thó͘-tē bīn-chek siōng-sè ê 1-tè lio̍k-tē. Tī Ò-chiu ê tang-lâm-hong sīNew Zealand, pak-pêng 3-ê kok-ka sīPapua New Guinea,Ìn-nîkahTang Timor. "Australia" chit-ê Eng-bûn tan-sû ê gôan-thâu sīLatin-gíê "terra australis incognita" (iá-bōe liáu-kái êlâm-hong tāi-lio̍k)
Tī 50000-nî chêng, Ò-tāi-lī-a chit-ê só͘-chāi to̍h ū jîn-lūi o̍ah-tōng ê kha-liah, chit-chūn tng-tē hia-ê gôan-chū-bîn ê chó͘-sian to̍h-sī ùiTang-lâm-apoaⁿ-sóa kòe--lâi-ê.Au-chiu-lâng kàu-kah 17 sè-kí chiah hoat-hiān chit-tètāi-lio̍k. 1770 nî,Eng-koksoan-pò͘ khai-sí tùi Ò-tāi-lī-a hêng-sú chú-kôan, 1788 nî liáu-āu, Ò-tāi-lī-a chèng-sek chiâⁿ-chòe Eng-kok êliû-hòng-tē(penal colony).
1901 nî, Ò-tāi-lī-a chiâⁿ-chòe Eng-kok ê liân-pang a̍h-sī kóng hō-chòe chū-tī léng-thó͘, sǹg kóng to̍k-li̍p ah (put-kò, si̍t-chè siōng pēng-bô ôan-chôan to̍k-li̍p).
Hiān-chú-sî ê Ò-tāi-lī-a sīkun-chú li̍p-hiàn chèê kok-ka, " kun-chú " to̍h-sī kok-ka gôan-siú. Kun-kù Ò-tāi-lī-a ê hoat-lu̍t, "Eng-kok kun-chú" to̍h-sī Ò-chiu ê kun-chú. 1999 nî, Ò-tāi-lī-a kú-hêngchôan-bîn kong-koat, iōngkiōng-hô thé-chèchhú-tāi lú-hông ê thê-àn siū hó͘-koat.
Eng-kok lú-ông sī Ò-tāi-lī-a liân-pang ê kok-ka gôan-siú, chóng-tok sī lú-ông ê tāi-piáu. Put-jî-kò sū-si̍t siōng "kun-chú" chí-sī 1-chióng siōng-tin. Kok-ka ê hêng-chèng kôan-le̍k iû Lōe-koh khòng-chè, chóng-lí sī lōe-koh ê léng-tō-lâng Chóng-lí it-poaⁿ lâi kóng to̍h-sī Chiòng-gī-īⁿ to-sò͘-tóng ê léng-siù.
Liân-pang gī-hōe iû 2-ê gī-īⁿ cho͘-sêng : Chiòng-gī-īⁿ (150-se̍k) kah Chham-gī-īⁿ (76-se̍k). 2-ê gī-īⁿ múi-hông 3-nî kú-hêng 1-pái ê sóan-kí.
Australia chôan-kok pun-chòe 6-ê chiu, 3-ê léng-thó͘ kap 7-ê hái-goā léng-thó͘.
Ò-tāi-lī-a kok-lāi tōa-to-sò͘ ê só͘-chāi sī soa-bo̍k he̍k-chiá pòaⁿ-soa-bo̍k tē-tài (soa-bo̍k chiàm 40%). Kok-ka ê tang-lâm-pō͘ kah sai-lâm-pō͘ sio̍k Un-tài khì-hāu, thô͘-chit khah pûi; pak-pō͘ só͘-chāi sī Jia̍t-tài khì-hāu, 1-pòaⁿ sīJia̍t-tài ú-nâ, koh 1-pòaⁿ sīchháu-gôan; tang-pak-pō͘ ū 1-ê chôan sè-kài siōng-tōa êsan-ô͘-chiau:Tāi-pó-ta(Great Barrier Reef; 大堡礁)
Ò-tāi-lī-a sī 1-ê chiâⁿ hôan-êng ê se-sek hūn-ha̍p-hêng keng-chè ê kok-ka, jîn-kunGDPkahAu-chiusù-tāi keng-chè-thé ū-tè pí. Chòe-kīn chit-chām, Ò-tāi-lī-a ê keng-chè siū-tio̍h chôan-kiû keng-chè lo̍h-nńg ê éng-hiáng, ôan-á pàng-bān cheng-tióng ê sok-tō͘.
Ò-tāi-lī-a tōa-to-sò͘ kok-bîn ê chó·-sian sī 19, 20 sè-kí ê sî-kî î-bîn kòe--lâi ê Eng-kok-lâng. Che í-gōa, koh ū 1-kóaHi-lia̍p,ItaliakahA-chiukok-ka ê î-bîn poaⁿ-lâi chia tòa.Gôan-chū-bînchiàm ê pí-lē khah bô kàu 1%. Chham chin-chōe hoat-ta̍t kok-ka sio-siông, jîn-kháu ló-hòa ê būn-tôe ôan-á khùn-jiáu tio̍h Ò-tāi-lī-a.
Ò-tāi-lī-a ê thong-iōng-gí sīEng-gí. 1-kóa-á gôan-chū-bîn kàu-taⁿ iu-gôan pó-liû in êcho̍k-gí. Î-bîn cho̍k-kûn ê tē-2 tāi óng-óng ē-hiáng kóng bú-gí kah Eng-gí.
Tī Ò-tāi-lī-a, phó͘-lio̍k ū 7,8-siâⁿ ê kok-bîn sìn-hōngThian-chú-kàua̍h-sīSin-kàu.
語言重建

語言重建（Linguistic reconstruction）係指用歷史語言學推定同重建歷史上無文獻紀錄嘅語言或者語言嘅共同祖語嘅方法。
語言重建主要係透過比較相關語言嘅相似性，特別係同一語言家族中嘅語言，嚟重建佢哋共同祖先語言嘅特徵。語言重建通常包括以下幾個方面：
語言重建對於瞭解語言嘅演變、語言之間嘅關係、文化同社會歷史有重大意義。
原始印歐語（Proto-Indo-European, PIE）：原始印歐語係印歐語系嘅共同祖先，語言學家通過比較各種印歐語言（例如係拉丁語、希臘語、德語、斯拉夫語）入面詞彙同語法結構，重建出一啲原始印歐語嘅詞彙和音系。例如，重建嘅詞根kwetwóres表示「四」，佢喺唔同語言中變化係：
原始漢語（Proto-Chinese）：語言學家亦都對漢語嘅歷史進行了重建，推測出原始漢語嘅發音同語言特徵。通過比較古漢語（好似上古漢語、早期中世漢語）同現代各漢語族語言，語言學家重建咗一啲古老嘅語音，重建嘅詞根可能同現代漢語嘅某些基本詞彙相對應。
語言重建對語言學嘅影響非常深遠，主要有以下幾個方面：
總之，語言重建唔祇係一種技術方法，重對語言學嘅各個領域產生了重要影響，幫助我們更好地理解語言的過去、現在和未來。
元音裂化

歷史語言學當中，元音裂化（vowel breaking, vowel fracture）或者雙元音化（diphthongization）係單元音變成雙元音或者三元音嘅音變。
元音裂化可能無條件，又可能有條件。可能係由於其他聲音嘅存在、又或者重音，或者乾脆冇乜特別方式噉觸發。
有時，元音裂化係當中雙元音化嘅一類子類來指代嗰種同化過程（assimilatory process）或者話諧同過程（harmonic process），其中有後尾元音或者輔音觸發到前頭雙元音化嘅。
喺嗰種情況下，原始純元音通常會裂化成兩柵，其中第一柵戥原始元音匹配，第二柵戥個觸發佢嘅元音或者輔音性質諧同。譬如，如果後尾個元音或者輔音（譬如，軟齶音或者咽音），噉第二柵可能會變/u/（後元音），如果後面個元音或者輔音喺前（譬如硬齶音），噉第二柵可能會變/i/（前元音）。
所以嚴格來講，元音裂化可以着睇作係同化嘅一例，元音俾後尾個元音或者輔音同化。
元音斷開有時唔係同化嘅，即嘸係着鄰近個音觸發。英語元音大轉移就係呢種情況，其中所有/iː/同/uː/變嗮成雙元音。
元音裂化有時僅衹喺重讀嘅音節當中發生。譬如，僅衹喺重音位置，通俗拉丁語/ɛ/同/ɔ/先正裂化。
裂化同樣係高頂出位（元音高化到極限之後啲變化）啲結果嘅其中一種，係因爲調音器官返到發音初始狀態而成嘅。
晚清（1800年以降）粵語廣州話喺分韻撮要音系孤、幾、諸三韻發生咗有條件嘅裂化，冇咗原有嘅押韻條件。啲裂化嘅具體先後與及個「孤」韻舊音讀乜樣有爭詏。呢度取「孤」/u/「幾」/i/「諸」/y/：
值得留意返嘅係，喺《初學粵音切要》（1855）入面，諸韻 ü 裂化出嘅 üy 戥分韻魁韻（蟹一合）oey、雖韻（止蟹三合）ooey都唔同，但轄字好少，衹有「須、取、疽、聚」字。後尾就併入雖韻。
非廣府片嘅粵語似某啲方言喺莞寶片、四邑片、高陽片、吳化片、欽廉片、勾漏片當中嘅都有裂化現象。有啲係類似晚清廣州話噉喺分韻孤、幾、諸三韻有多過或者少過廣州話嘅、唔同形式嘅裂化；有啲裂化現象係唔類似於晚清裂化喺音韻同埋時間上嘅。
英語歷史上，元音裂化係非常之常見嘅音變，按逆推時間順序至少出現過三次（有啲變體有埋第四次）：
元音裂化係美國南部英語「南部拖音」（"Southern drawl"）嘅特徵，之中短啲嘅前元音產生有滑音從[j]開始，跟尾落到schwa音：pat[pæjət]，pet[pɛjət]，pit[pɪjət]。
元音大轉移當中啲長元音/iː uː/變成雙元音，成現代英語/aɪ aʊ/。
喺中古英語早期，元音/i/插入到前元音同後面/h/（呢度意指發音[ç]）之間，/u/插入到後元音同後面嘅/h/（呢度意指發音[x]）之間。
呢個係上高講過嘅狹義「元音裂化」亦即係「同化裂化」嘅典型示例：原始元音裂化成同化似第二個輔音嘅雙元音，喺硬齶音之前/i/喺軟齶音之前係/u/。
喺古英語裏便，發生有兩種形式嘅諧同元音裂化：裂化同縮回與及後突變。
喺史前古英語當中，h前面或者r，l+另一個輔音前面（僅衹短元音）、另外有時w前面（僅衹某啲短元音），重音下啲短、長前元音i，e，æ裂化同縮回變成拼寫成io，eo，ea嘅短、長雙元音：
喺史前晚期嘅古英語當中，如果兩音節之間夾住嘅輔音有某種性質，喺後尾後元音影響下，「後突變」（back mutation）令到前便音節啲短元音i, e, æ變成短雙元音io, eo, ea。個具體性質睇在唔同方言而有差，個觸發後突變或者阻止後突變嘅輔音嘅。
喺古挪士語，原始日耳曼語強調嘅短e成規律噉變成ja或者（喺u之前）jǫ，但係喺w，r，l之後除外。譬如：
根據一啲學者嘅講法，e嘅雙元音化係無條件嘅音變，而另一啲學者就講到係有epenthesis或者umlaut。
喺過渡到早期新高地德語過程當中，高地德語嘅長元音發生有裂化：/iː yː uː/→/aɪ̯ ɔʏ̯ aʊ̯/。依地當中雙元音化又影響到長啲嘅中元音：
/ɛː oː øː iː yː uː/→/ɛɪ̯ ɔɪ̯ ɛɪ̯ aɪ̯ aɪ̯ ɔɪ̯/
呢種變化最早開始於12世紀喺上巴伐利亞地區，直到16世紀先影響到摩扎法蘭克話（Moselle Franconian）。種變化冇影響到亞勒曼方言或者Ripuarian方言，之照舊保有原始嘅啲長元音。
喺依地話當中，雙元音化唔僅適用於MHG啲長元音，而且適用於希伯來話詞語（喺重音節節當中）或者斯拉夫語詞語啲/ɛː oː/音：
蘇格蘭蓋爾語當中經常見有以下啲元音裂化現象，唔同方言之間有多有少：古愛爾蘭語eː→蘇格蘭蓋爾語iə同埋古愛爾蘭語oː→蘇格蘭蓋爾語uə。特別係啲中央方言嘅元音裂化率更高。
好多羅曼語都經歷過元音裂化。處於重音位置嘅通俗拉丁語開元音e/ɛ/同o/ɔ/喺法國話同意大利話當中衹喺開音節裂化，而喺西班牙話就開同埋閉音節都裂化。加泰隆話當中幾乎冇元音裂化，其中/ɛ/同/ɔ/僅衹喺硬齶輔音之前變成雙元音：拉丁語 coxa '髀'，octō '8'，lectum '牀' > 古加泰隆話 */kuoiʃa/，*/uoit/，*/lieit/。三元音當中嘅中間元音，發展到後尾就丟失咗：現代加泰隆話 cuixa，vuit，llit（cf.葡萄牙語coxa，oito，leito）。葡國話當中完全冇元音裂化。裂化嘅結果喺唔同語言之間有差：e，o變成西班牙話ie，ue，意大利話ie，uo與及法國話ie，eu/ø/。
下表裏便，啲有裂化嘅單詞以粗體標示：
通常講嘅羅曼語裂化，羅馬尼亞語當中衹有/ɛ/，因爲冇/ɔ/：
喺重讀中或者開元音之前，重音e同o裂化成ea同oa：
有時，一隻單詞連續經歷過兩種裂化：
喺硬齶輔音後，啲雙元音由羅曼裂化同埋羅馬尼亞裂化產生嘅又再變過。
魁北克法語啲長元音通常喺最屘一隻音節裏便雙元音化。
一啲學者認爲，原始印歐語（PIE）i，u喺希臘語，亞美尼亞語與及吐火羅語之前出現過元音裂化，但其他印歐語保留有單元音：
但係呢項假設未得到廣泛採用。
الفطيرة الأمريكية (فيلم)

الفطيرة الأمريكية(بالإنجليزية:American Pie)‏ هو فيلم مراهقين كوميدي أنتج في سنة 1999.من إخراج بول وكيس ويتز، وكتابة آدم هيرز.كان أول فيلم يخرجه الأخوه ويتز، وأول فيلم فيسلسلة أفلام الفطيرة الأمريكية،الفيلم نجح فيالبوكس أوفيسوأنتج بعده كنتيجه لنجاحة جزئين جديدين:الفطيرة الأمريكية 2والزواج الأمريكي.
الفطيرة الأمريكية: قواعد البنات

الفطيرة الأمريكية: قواعد البنات(بالإنجليزية:American Pie Presents: Girls' Rules)‏ هو فيلم مراهقين أمريكي صدر عام 2020 من إخراج مايك إليوت تم أنتاجه من قبليونيفرسال بيكتشرز انترتينمنت.وهذا الجزء الخامس من سلسلة «الفطيرة الأمريكية تقدم»، وهو جزء فرعى من «سلسلةالفطيرة الأمريكية» والتاسع في السلسلة.كما أنه أول فيلم في السلسلة لا يظهر فيه شخصيةيوجين ليفي«نوح ليفنشتاين».
تم إصدار الفيلم علىدي في ديفي 6 أكتوبر 2020.
بعد نجاح «الفطيرة الأمريكية: كتاب الحب»، تم التعاقد مع الكاتب ديفيد هـ. شتاينبرغ في عام 2010 لكتابة الفيلم التالي في السلسلة بعنوان American Pie Presents: East Great Falls تتمحور حول أربعة طلاب ذكور في مدرسة East Great Falls الثانوية الذين جميعهم يقعون في حب نفس الطالبة. استأجرت يونيفرسال استوديو كتابًا جددًا في عام 2017 لقلب الأجناس لجميع الشخصيات
الفطيرة الأمريكية (سلسلة أفلام)

الفطيرة الأمريكيةهو سلسلة أفلاممراهقينكوميديةمن ابتكار آدم هيز، أول فيلم من السلسلة أصدر في 9 يوليو 1999,من قبلإستوديوهات يونيفيرسالثم أصبح ظاهرة شعبية في جميع أنحاء العالم.
ميلف

الميلف(بالإنجليزية:MILF)‏ هيعلامة اختصارللعبارة الإنجليزية (Mother I'd Like to Fuck) وتعني (الأم التي أريد الجماع معها).هو مصطلح إعلامي يقصد به السيدات اللائي وصلن لسنالأم(بين 35 و65 سنة غالباً) وخصوصاً اللواتي يكنمثيرات جنسياً.
ظهر هذا المصطلح لأول مرة في فيلم «الخريج» (1967) الذي يحكي قصة متخرج مع سيدة أكبر منه سنها.ولاقى المصطلح انتشاراً خلال عقدالتسعيناتوخصوصاً في فيلمالفطيرة الأمريكية(1999) حيث تم الإشارة إلى الممثلةجينيفر كوليدجبهذا المصطلح.
عادة ما يتعلق هذ المصطلح معالإباحيةحيث يشار للممثلات بين 35 و65 سنة بهذا التصنيف، وفيالأفلام الإباحيةعادة ما تظهر «الميلف» بشكل مثير وممتلئ الجسموالصدروالمؤخرة،وعادة تمثل مع ممثلين شبان وممثلات مراهقات في مشاهدالسحاق.
بدأ تصنيف الميلف يظهر في الأفلام الإباحية مع بداية عقدالألفينات، وأول فيلم لهذا التصنيف هو"MILF Money 1 & MILF Hunter 1"في 2003. فيما أصدرتمجلة بلاي بوينسخة مخصصة لهذه الفئة من الممثلات باسم"Hot Housewives". أما في الأفلام فمن أشهر الاستوديوهات اهتماماً بهذه الفئة نجدرياليتي كينغزفيالولايات المتحدة،برازرزفيكندا، ومادونافياليابان.
منذ 2006 بدأتجائزة إكس روكوتقديم جائزة خاصة لأفضل ممثلة ميلف في السنة، والتي سيطرت على أغلبها الممثلتين الأمريكيتينليزا آنوسارة بالين.
جمعية غيرنزي للأدب وفطيرة قشر البطاطا (فيلم)

جمعية غيرنزي للأدب وفطيرة قشر البطاطا(بالإنجليزية:The Guernsey Literary and Potato Peel Pie Society)‏ هو فيلم رومنسي-تاريخي-كوميدي-درامي بريطاني من كتابةدون روسوتوماس بيزوتشا، وإخراجمايك نيويلسنة 2018، وبطولة كل منليلي جيمزومكيل هاوسمانوغلين باولوجيسيكا براون فيندليوآخرين.
الفيلم مقتبس من رواية بالاسم نفسه من تأليف «ماري آن شيفر» و«آني باروز» سنة 2008.
يحدث توافق بين جولييت آشتون (ليلي جيمس) وأعضاء جمعية غيرنزي للأدب وفطيرة قشر البطاطا، وعندما تشاركهم تجاربهم التي اختبروها في جزيرة غيرنزي التي احتلها النازيون خلالالحرب العالمية الثانية؛ تراودها فكرة تأليف كتاب عنهم. من ثَم تذهب لزيارة جزيرتهم، فتعقد هناك صداقات طويلة الأمد، كما تتخذ خطوات كبيرة في مسار تغيير حياتها.