Teteun

Teteunvə yateten(it.vəfr.teteun) —  İtaliyanınValle d'Aostainzibati bölgüsünə məxsus olan kolbasa növü. Teteun çoxlu ədviyyatlarla mal ətindən hazırlanır. Adətən ənənəvizeytun yağısousu və ya meyvə konfitürü iləantipastokimi süfrəyə verilir.
Ənənəvi İtalyan kənd təsərrüfatı məhsullarının rəsmi siyahısına daxildir. Jino kommunasında xüsusilə hər il bu yeməyə həsr olunmuş festivallar keçirilir.
Mal əti və mal əti məhsulları tarixənİtaliyanınəsas maldarlıq bölgələrindən biri olanValle d'Aostanınmətbəxində mühüm rol oynamışdır. Ehtimal olunur ki, mal ətindən xörək hazırlamaq ənənəsi qədim dövrlərdən,Qədim Romamətbəxində fəal şəkildə istifadə edildiyi vaxtdan bəri orada qorunub saxlanılmışdır.
Teteun, Valle d'Aosta kulinariyasının ən məşhur yeməklərindən biridir. O, dar dağlararası vadidə yerləşən Jino muxtar bölgəsində xüsusi populyarlıq qazanmış kolbasa növüdür. Məhz yerli istehsalçıların fəaliyyəti XX əsrin ortalarında demək olar ki, unudulmuş teteunun faktiki dirçəlişini və sonradan populyarlaşmasını təmin etdi. 1970-ci illərin əvvəlindən avqustun ikinci dekadasına qədər hər il Teteun festivalı (it.Festa del teteun,fr.Fëta di teteun) keçirilirdi. Bu zaman komunanın mərkəzi meydanında yerli istehsalçılar tərəfindən hazırlanan bu yeməyin çeşidlərinin kütləvi dequstasiyası keçirilirdi. Bu tədbir regional turizm təşkilatları tərəfindən turistlərin ölkəyə, bölgəyə cəlb olunması üçün  təşkil edilən mədəni təbiğat sayılırdı.
"Teteun" adının özü "tétta" sözündən gəlir, italyan dilindən tərcümədə dişi heyvanın döşü və ya məmə ucu mənasını verir (rusca. "titka"). Bu adın tələffüzündəki bəzi dəyişkənlik Valle d'Aosta bölgəsinin dialektində belə izah olunur: bölgənin rəsmi dilləri italyan və fransız dilləridir, fransız-provansal dialekti isə gündəlik həyatda geniş istifadə olunur.
Teteun "İtaliyanın Ənənəvi Kənd Təsərrüfatı Məhsulları" siyahısına daxildir, ölkəninKənd Təsərrüfatı, Qida və Meşə Siyasəti Nazirliyitərəfindən təsdiq edilmiş və faktiki olaraqAvropa İttifaqıçərçivəsində qəbul edilmiş mənşəyinə görə qorunan adların siyahısının milli analoqunu təmsil edir.
Teteun üçün xammal yerli südlük inək cinsi Valdostana pezzata rossadır (it.Valdostana Pezzata Rossa, hərfi mənada - "Valle d'Aosta qırmızı xallı").Mal ətinin kəsildikdən sonra, parçalara bölünür, sonra sıxılır və havada asılır. Bu, mümkün süd qalıqlarının təmizlənməsini təmin edir - əks halda məhsulun tez qaynama riski var. Bundan sonra ət nazik dilimlərə kəsilir və metal və ya plastik qablarda qat-qat yığılır. Hər bir qata duz və müəyyən ədviyyatlae bolluca səpilir. Bu ədviyyatlar sırasınaardıc,rozmarinvə dəfnə yarpağı,tərxun,adaçayıvə bəzi digər ədviyyatlar da daxildir.
Duz və ədviyyatlarla iki həftə və ya bir az daha çox saxıanıldıqdan sonra xammal qəliblərə yığılır və su  vannasında qaynadılır. Bu mərhələdə bəzi istehsalçılar kütləyəkonservantlar, stabilizatorlar, ləzzət artırıcılar və digər qida əlavələri əlavə edirlər. Hazır məhsul bişirildikdən, soyudulduqdan və bəzən də qurudulduqdan sonra üst qabığına və ya vakuum paketinə doldurulur.
Hazır teteun adətən düzbucaqlı formada olur. Kəsildikdə damarları görünə bilən müxtəlif krem rəngli ​​çalarları var. Konsistensiya sıxılmış vetçina  zərif pastaya bənzəyir. Teteunun kifayət qədər nazik, ədviyyatlı-duzlu dadı var. Teteun istehsalında heç bir konservantdan istifadə edilmədiyi hallarda belə, o çox miqdarda duz və ədviyyat sayəsində - soyuq yerdə çox uzun müddət, bəzən bir ildən çox saxlanıla bilər.
Teteun soyuq yeyilən qəlyanaltıdır. Süfrəyə dilimlənmiş, adətənantipastokimi verilir. Bu, yerli restoran və turizm sənayesi tərəfindən məşhurlaşanValle d'Aostanınənənəvi antipastilərindən biridir.
Ənənəvi olaraq, teteun doğranmışsarımsaqvəcəfəriilə xüsusizeytun yağlısous ilə daha da ləzzərli olur.Əncir,moruq,kişmişvə ya şərbətdə qaynadılmış yerliarmudilə ədavalandırılmış teteun da çox ləzzətli olur.