เดอะคอนเสิร์ตฟอร์บังกลาเทศ

เดอะคอนเสิร์ตฟอร์บังกลาเทศ(อังกฤษ:The Concert for Bangladesh, หรือ Bangla Desh ตามการสะกดชื่อประเทศในชื่อเดิม)เป็นคอนเสิร์ตการกุศลที่ก่อตั้งโดยนักกีตาร์สมาชิกเก่าของวงเดอะบีเทิลส์จอร์จ แฮร์ริสันและนักเล่นสิตาร์ชาวอินเดียรวี ศังกรการแสดงจัดขึ้นสองรอบเมื่อเวลา 14:30 น. และ 20:00 น. ของวันอาทิตย์ที่ 1 สิงหาคม ค.ศ. 1917 ณเมดิสันสแควร์การ์เดนนครนิวยอร์ก เพื่อสร้างการรับรู้ในระดับสากลและระดมทุนช่วยเหลือสำหรับผู้ลี้ภัยจากปากีสถานตะวันออกหลังจากการฆ่าล้างเผ่าพันธุ์ระหว่างสงครามปลดปล่อยบังกลาเทศคอนเสิร์ตได้รับการเผยแพร่เป็นอัลบั้มบันทึกการแสดงสดในรูปแบบบ็อกซ์เซ็ตบรรจุสามแผ่นเสียงที่ขายดีที่สุด และภาพยนตร์สารคดีคอนเสิร์ตของแอปเปิลฟิมส์ซึ่งเปิดตัวในโรงภาพยนตร์ช่วงฤดูใบไม้ผลิ ค.ศ. 1972
เดอะคอนเสิร์ตฟอร์บังกลาเทศเป็นการแสดงเพื่อการกุศลครั้งแรกที่จัดขึ้นอย่างยิ่งใหญ่และประกอบด้วยซูเปอร์กรุ๊ปของผู้แสดงหลักได้แก่ แฮร์ริสัน, สมาชิกเก่าร่วมวงเดอะบีเทิลส์ริงโก สตาร์,บ็อบ ดิลลัน,เอริก แคลปตัน,บิลลี เพรสตัน,ลีออน รัสเซลและวงแบดฟิงเกอร์พร้อมด้วยผู้แสดงที่สืบเชื้อสายมาจากชาวบังกลาเทศอย่างรวี และอาลี อักบัร ข่านเปิดการแสดงด้วยดนตรีคลาสสิกอินเดียการแสดงทั้งสองรอบมีผู้เข้าร่วมทั้งหมด 40,000 คน และทำยอดจำหน่ายบัตรได้เกือบ 250,000 ดอลลาร์สหรัฐสมทบกองทุนช่วยเหลือบังกลาเทศ ภายใต้การกำกับดูแลของกองทุนเพื่อเด็กแห่งสหประชาชาติ(ยูนิเซฟ)
หลังจากการรวบรวมนักดนตรีเป็นไปอย่างราบรื่น แฮร์ริสันเผชิญกับความยากลำบากในการโน้มน้าวให้อุตสาหกรรมการบันทึกเสียงมอบสิทธิการแสดงบนเวทีร่วมกันของผู้แสดง และรายได้จากอัลบั้มและภาพยนตร์หลายล้านดอลลาร์สหรัฐถูกยึดเข้าบัญชีกลางของหน่วยงานจัดเก็บภาษีอากรของสหรัฐ(ไออาร์เอส) เป็นเวลาหลายปี ถึงกระนั้นคอนเสิร์ตก็ได้รับการยอมรับว่าเป็นโครงการให้ความช่วยเหลือด้านมนุษยธรรมที่ประสบความสำเร็จและมีอิทธิพลมากที่สุด จากการสร้างความรับรู้และกองทุนขนาดใหญ่ อีกทั้งยังเป็นแบบอย่างและแรงบันดาลใจสำคัญแก่โครงการอื่นตามมาเช่นคอนเสิร์ตไลฟ์เอด
ใน ค.ศ. 1985 รายได้จากอัลบั้มบันทึกการแสดงสดและภาพยนตร์เดอะคอนเสิร์ตฟอร์บังกลาเทศประมาณ 12 ล้านดอลลาร์สหรัฐ ถูกส่งมอบให้กับบังกลาเทศและยอดจำหน่ายอัลบั้มบันทึกการแสดงสดและดีวีดีของภาพยนตร์ยังคงเกิดประโยชน์ต่อกองทุนจอร์จ แฮร์ริสันเพื่อยูนิเซฟ (The George Harrison Fund for UNICEF) รวีได้กล่าวถึงความสำเร็จอย่างล้นหลามของคอนเสิร์ตในหลายทศวรรษต่อมาว่า "แล้ววันหนึ่งโลกทั้งใบก็รู้ชื่อของบังกลาเทศ ถือว่าเป็นโอกาสอันมหัศจรรย์"
ใน ค.ศ. 1971 ขณะที่ปากีสถานตะวันออกต่อสู้เพื่อแยกตัวเป็นรัฐเอกราชของบังกลาเทศระหว่างสงครามปลดปล่อยบังกลาเทศได้เกิดความวุ่นวายทางการเมืองและการทหาร และการทารุณกรรมหมู่ที่เกี่ยวข้องนำไปสู่ปัญหาผู้ลี้ภัยขนานใหญ่โดยผู้พลัดถิ่นอย่างน้อย 7 ล้านคนหลั่งไหลเข้าอินเดียซึ่งอยู่ใกล้เคียงปากีสถานตะวันออกเพิ่งประสบความเสียหายจากพายุไซโคลนโบลาและฝนตกหนักและน้ำท่วมในเดือนมีนาคมของปีนั้นส่งผลให้สถานการณ์ของชาวเบงกอลย่ำแย่ลงเสี่ยงต่อการเกิดวิกฤตด้านมนุษยธรรมจำนวนผู้เสียชีวิตที่บันทึกไว้ในขณะนั้นโดยอ้างอิงจากบทความของโรลลิงสโตนระบุว่า ชาวเบงกอลมากกว่าครึ่งล้านคนเสียชีวิตจากพายุไซโคลนในเดือนพฤศจิกายน ค.ศ. 1970 และการปฏิบัติการสังหารหมู่ที่ตามมาของกองทัพบกปากีสถานภายใต้ชื่อปฏิบัติการเสิร์ชไลต์(Operation Searchlight) คร่าชีวิตพลเมืองอย่างน้อย 250,000 คน "ตามประมาณการอย่างอนุรักษ์นิยมที่สุด"ภายหลังการอพยพหนีภัยสู่โกลกาตาผู้ลี้ภัยกลับประสบกับภัยคุกคามใหม่คือความอดอยากและการระบาดของโรคอย่างอหิวาตกโรค
ด้วยความกลัวต่อเหตุการณ์ซึ่งกระทบถึงบ้านเกิดและญาติของเขานักดนตรีชาวเบงกอลรวี ศังกรพูดถึงประเด็นดังกล่าวให้เพื่อนของเขาจอร์จ แฮร์ริสันทราบครั้งแรกในช่วงเดือนแรกของ ค.ศ. 1971 ระหว่างรับประทานอาหารเย็นที่ไฟรเออร์พาร์กตามความทรงจำของเคลาส์ วอร์มันในเดือนเมษายน รวีและแฮร์ริสันอยู่ที่ลอสแอนเจลิสเพื่อทำเพลงประกอบภาพยนตร์ราคะระหว่างนั้นแฮร์ริสันได้เขียนเพลง "มิสโอเดล" โดยแสดงความคิดเห็นเกี่ยวกับการทุจริตของเจ้าหน้าที่ของรัฐของอินเดียในการลำเลียงความช่วยเหลือเป็นข้าวสารจากตะวันตกที่ยังคง "หลงทางระหว่างทาง [ของการลำเลียง] ไปยังบอมเบย์(Going astray on [their] way to Bombay)"หลังจากกลับมาอังกฤษเพื่อโปรดิวซ์อัลบั้มของวงแบดฟิงเกอร์สเตรตอัปและเข้าร่วมการบันทึกเสียงอัลบั้มของจอห์น เลนนอนอิแมจินควบคู่ไปกับการติดตามความเป็นไปของเหตุการณ์จากรวีด้วยบทความที่ตัดจากหนังสือพิมพ์และนิตยสารแฮร์ริสันเดินทางกลับลอสแอนเจลิสเพื่อทำอัลบั้มเพลงประกอบภาพยนตร์ราคะให้เสร็จสิ้นในปลายเดือนมิถุนายนซึ่งในช่วงเวลานั้นเอง หนังสือพิมพ์เดอะซันเดย์ไทมส์ที่ลอนดอนเพิ่งตีพิมพ์บทความทรงอิทธิพลต่อการรับรู้ในระดับสากล เขียนโดยนักหนังสือพิมพ์ชาวปากีสถานอังโตนี มัสกาเรนยัสเปิดเผยความน่ากลัวของการทารุณกรรมหมู่ในบังกลาเทศและรวีที่ว้าวุ่นใจได้เข้าขอความช่วยเหลือจากแฮร์ริสันเพื่อพยายามบรรเทาความทุกข์ทรมานแฮร์ริสันพูดในภายหลังว่าเขาใช้เวลา "สามเดือน" ในการสนทนาทางโทรศัพท์เพื่อก่อตั้งเดอะคอนเสิร์ตฟอร์บังกลาเทศ บอกเป็นนัยถึงความพยายามที่มีมาตั้งแต่ปลายเดือนเมษายนเป็นต้นมาโครงการเป็นที่ทราบอย่างกว้างขวางว่าเริ่มต้นอย่างจริงจังระหว่างสัปดาห์สุดท้ายของเดือนมิถุนายน ค.ศ. 1971 แม้ว่าจะเหลือเวลาเพียงห้าหรือหกสัปดาห์จากการแสดงที่จัดขึ้นในวันที่ 1 สิงหาคม