นกแก้วทิมเนห์

นกแก้วทิมเนห์(อังกฤษ: Timneh parrot, Timneh grey parrot, Timneh African grey parrot;ชื่อวิทยาศาสตร์:Psittacus timneh) หรือที่รู้จักในชื่อนกแก้วเทาทิมเนห์หรือนกแก้วเทาแอฟริกาทิมเนห์เป็นนกแก้วจากแอฟริกาตะวันตก เดิมทีถูกจัดว่าเป็นชนิดย่อยของนกแก้วแอฟริกันเกรย์(Psittacus erithacus timneh) แต่ปัจจุบันจัดเป็นสายพันธุ์เต็มของPsittacus timnehในการเลี้ยงนกมักมักเรียกนกแก้วชนิดนี้ด้วยอักษรย่อTAGและมักถูกเลี้ยงเป็นนกแก้วคู่ใจ
นกแก้วทิมเนห์ถูกอธิบายอย่างเป็นทางการครั้งแรกในปี 1844 โดยนักสัตววิทยาและนักสะสมชาวอังกฤษหลุยส์ เฟรเซอร์ซึ่งตั้งชื่อวิทยาศาสตร์ว่าPsittacus timnehและระบุถิ่นกำเนิดว่า "ดินแดนทิมเนห์, เซียร์ราลีโอน"ชาวเท็มเนเป็นกลุ่มชาติพันธุ์ที่ส่วนใหญ่อาศัยอยู่ในจังหวัดเหนือของเซียร์ราลีโอนนกแก้วทิมเนห์เคยถูกจัดประเภทเป็นชนิดย่อยของนกแก้วแอฟริกันเกรย์แต่ปัจจุบันถูกจัดให้เป็นชนิดแยกต่างหาก อ้างอิงจากผลการศึกษาเกี่ยวกับพันธุกรรมและสัณฐานวิทยาที่ตีพิมพ์ในปี 2007
มีการยอมรับชนิดย่อย 2 ชนิด:
P. t. timnehFraser, 1844 – ทางตอนใต้ของกินีถึงเซียร์ราลีโอน ไลบีเรีย มาลี และไอวอรีโคสต์ตะวันตก
P. t. princepsAlexander, 1909 –ปรินซิปีเกาะที่อยู่ใกล้ชายฝั่งตะวันตกของแอฟริกา
นกแก้วทิมเนห์มีขนาดยาวประมาณ 28–33 เซนติเมตร (11–13 นิ้ว) และน้ำหนักประมาณ 275–375 กรัม (9.7–13.2 ออนซ์)จัดเป็นนกแก้วขนาดกลาง ขนของมันส่วนใหญ่เป็นสีเทาปนกัน พร้อมด้วยใบหน้าสีขาวและดวงตาสีเหลืองซีด เมื่อเทียบกับนกแก้วแอฟริกันเกรย์ชนิดอื่นที่ได้รับการยอมรับ คือ นกแก้วแอฟริกันเกรย์ (P. erithacus) นกทิมเนห์มีขนาดเล็กกว่าและสีเข้มกว่า โดยมีหางสีแดงเข้มหม่น (แทนที่จะเป็นสีแดงสด) และมีแถบสีขาวที่ปลายปากบนเช่นเดียวกับนกแก้วแอฟริกันเกรย์ นกทิมเนห์มีความฉลาดและมีความสามารถในการเลียนเสียงอย่างยอดเยี่ยมนอกจากนี้ นกทิมเนห์อาจมีลักษณะตื่นกลัวน้อยกว่าและมีความเป็นมิตรกับมนุษย์มากกว่า อีกทั้งสามารถเรียนรู้การพูดได้ตั้งแต่อายุน้อยกว่านกแก้วแอฟริกันเกรย์
นกแก้วทิมเนห์เป็นสัตว์เฉพาะถิ่นของป่าฝนชื้นในส่วนตะวันตกของป่ากินีบนและบริเวณใกล้เคียงที่เป็นทุ่งหญ้าสะวันนาของแอฟริกาตะวันตกตั้งแต่กินี-บิสเซาเซียร์ราลีโอนและทางตอนใต้ของมาลีไปทางทิศตะวันออกจนถึงอย่างน้อย 70 กิโลเมตรทางตะวันออกของแม่น้ำบันดามาในไอวอรีโคสต์โดยไม่มีการซ้อนทับกันตามธรรมชาติของนกแก้วแอฟริกันเกรย์ (Grey parrot) แม้ว่าทั้งสองชนิดจะพบได้ทั่วไปในการเลี้ยงนกเมื่อมีนกหลุดหนีไป อาจเกิดการผสมพันธุ์ระหว่างนกสีเทากับทิมเนห์ได้ ซึ่งพบเห็นในนกที่ถูกเลี้ยงนกแก้วเหล่านี้มักอาศัยอยู่ในป่าทึบ แต่ก็สามารถพบได้ตามขอบป่าและในที่โล่ง รวมถึงป่าริมน้ำที่อยู่ตามลำน้ำ ทุ่งสะวันนาที่มีต้นไม้ และป่าชายเลน บางครั้งยังพบในพื้นที่เพาะปลูกและสวน แม้ว่าไม่ชัดเจนว่าถิ่นที่อยู่เหล่านี้จะมีประชากรนกที่ยั่งยืนหรือไม่ นกเหล่านี้อาจมีการเคลื่อนย้ายตามฤดูกาล ออกจากพื้นที่ที่แห้งแล้งที่สุดในช่วงฤดูแล้ง
จากการประมาณจำนวนประชากรทั้งหมด 120,000–259,000 ตัว นกจำนวนมากที่สุดพบในไอวอรีโคสต์ (54,000–130,000 ตัว) และไลบีเรีย (50,000–100,000 ตัว) ในประเทศอื่น ๆ ที่อยู่ในเขตการกระจายพันธุ์ ประมาณตัวเลขได้ดังนี้ เซียร์ราลีโอน (11,000–18,000 ตัว) กินี (5,000–10,000 ตัว) และกินี-บิสเซา (100–1,000 ตัว) ในขณะที่จำนวนในตอนใต้ของมาลีนั้นมีไม่มาก การสำรวจพบว่าสปีชีส์นี้ได้หายไปจากป่ารอบ ๆเขตสงวนธรรมชาติเขานิมบาและในเทศมณฑลนิมบาไลบีเรีย
นกแก้วทิมเนห์กำลังประสบกับการลดลงของประชากรเนื่องจากการสูญเสียถิ่นที่อยู่อาศัยในป่าและการดักจับเพื่อการค้าสัตว์ป่าในระดับสากล การกระจายตัวและการสูญเสียพื้นที่ป่า รวมถึงการเปลี่ยนแปลงของสภาพภูมิอากาศ ได้กลายเป็นปัจจัยหลักที่ส่งผลต่อความพร้อมของอาหารสำหรับนกแก้ว ความสามารถของสปีชีส์ในการติดตามหาอาหาร (เช่น พืชและส่วนต่าง ๆ ของพืช รวมถึงผลไม้ เมล็ดพืช ดอกตูม ใบอ่อน และยางไม้) และการเปลี่ยนแปลงอาหารมีความสำคัญต่อการปรับตัวของสปีชีส์กับการเปลี่ยนแปลงของสิ่งแวดล้อม ซึ่งเป็นปัจจัยหนึ่งที่ส่งผลให้จำนวนประชากรของนกแก้วทิมเนห์ลดลงร่วมกับนกแก้วแอฟริกันเกรย์คองโกซึ่งมีความใกล้เคียงกัน นกแก้วทิมเนห์เป็นหนึ่งในนกสัตว์เลี้ยงที่ได้รับความนิยมมากที่สุดในสหรัฐอเมริกา ยุโรป และตะวันออกกลาง เนื่องจากมีอายุยืนยาวและความสามารถในการเลียนเสียงมนุษย์
ในเดือนมกราคม ค.ศ. 2007 คณะกรรมการสัตว์ของCITESได้สั่งห้ามส่งออกนกแก้วทิมเนห์จากเซียร์ราลีโอน ไลบีเรีย ไอวอรีโคสต์ และกินีเป็นเวลา 2 ปี ขณะที่การนำเข้านกที่ถูกจับในป่ามายังสหภาพยุโรป(EU) ก็ถูกห้ามในปีเดียวกัน แม้จะมีการห้าม แต่ในปี 2009 กินีก็ยังส่งออกนก 720 ตัว การค้าถูกกฎหมายซึ่งถูกติดตามโดย CITES อาจเป็นเพียงส่วนเล็ก ๆ ของจำนวนที่ถูกจับจากป่าทั้งหมด
ในปี 2012BirdLife Internationalได้จัดให้สถานะของนกแก้วทิมเนห์เป็นสปีชีส์เต็มรูปแบบตามความแตกต่างทางพันธุกรรม รูปร่าง ขน และเสียงและจัดให้นกชนิดนี้เป็นสัตว์ที่ใกล้สูญพันธุ์ในปี 2016