ริเวอร์ ฟินิกซ์

ริเวอร์ จูด ฟินิกซ์(เดิม:บอททอม)(อังกฤษ:River Jude Phoenix) เกิดเมื่อวันที่23 สิงหาคมค.ศ. 1970เป็นนักแสดง นักดนตรี และนักกิจกรรมชาวอเมริกัน เติบโตในครอบครัวซึ่งได้รับอิทธิพลจากแนวคิดของบุปผาชนในช่วงทศวรรษ 60 เป็นพี่ชายคนโตของ เรนวาคีนลิเบอร์ตี และซัมเมอร์ ฟินิกซ์ ริเวอร์ไม่เคยได้รับการศึกษาอย่างถูกต้องตามแบบแผน แต่มีพรสวรรค์ในด้านดนตรีคือกีตาร์และการร้องเพลง เขาเริ่มทำงานในวงการเมื่ออายุ 10 ปีผ่านงานโฆษณาทางโทรทัศน์ในช่วงแรก หลังจากนั้นจึงได้แสดงในภาพยนตร์Explorers(1985) ภาพยนตร์แนวผจญภัยและวิทยาศาสตร์ และได้รับบทที่เป็นที่จดจำเรื่องแรกในชีวิตการแสดงคือStand by Meภาพยนตร์แนว coming-of-age ในปี 1986 สร้างจากนวนิยายThe Bodyโดยนักเขียนชื่อดังระดับโลกStephen Kingริเวอร์ได้รับบทบาทสมทบซึ่งถือว่าเป็นการเปลี่ยนผ่านเข้าสู่วัยผู้ใหญ่ในRunning on Empty(1988)โดยแสดงเป็นแดนนี โป๊ป (Danny Pope) บุตรชายของผู้ลี้ภัยทางกฎหมาย ซึ่งได้รับเสียงวิจารณ์ในทางที่ดีและได้รับการเสนอชื่อเข้าชิงรางวัลออสการ์และรางวัลลูกโลกทองคำสาขานักแสดงสมทบชายยอดเยี่ยมด้วยอายุเพียง 18 ปี ซึ่งถือว่าเป็นนักแสดงที่ได้รับการเสนอชื่อเข้าชิงรางวัลสาขานี้ที่มีอายุน้อยที่สุดเป็นลำดับที่ 6ในขณะนั้น และในปี 1991 ริเวอร์ได้รับบทนักแสดงนำในภาพยนตร์เรื่องMy Own Private Idahoในบทไมค์ วอเตอร์ส(Michael Waters) ชายหนุ่มขายบริการทางเพศซึ่งออกเดินทางตามหาแม่ผู้ให้กำเนิดของตนเอง โดยภาพยนตร์เรื่องนี้ได้รับคำชมอย่างล้นหลามและทำให้ริเวอร์ได้รับรางวัลนักแสดงชายยอดเยี่ยมในงานเทศกาลภาพยนตร์นานาชาติเวนิสVenice Film Festivalและสมาคมนักวิจารณ์National Society of Film Critics
ฟินิกซ์เสียชีวิตจากการได้รับสารเสพติดเกินขนาดที่เวสต์ ฮอลลีวูด ในเวลาหลังเที่ยงคืนของเช้าวันใหม่31 ตุลาคมค.ศ. 1993ไม่นานด้วยอายุ 23 ปี โดยระหว่างที่เสียชีวิตนั้น กำลังอยู่ในช่วงการถ่ายทำภาพยนตร์Dark Bloodซึ่งถูกนำมาออกฉายในอีก 19 ปีให้หลังในปี 2012
ริเวอร์ ฟินิกซ์เป็นนักแสดงอายุน้อยชื่อดังในยุค 90 มีฝีมือในระดับแนวหน้า และถูกคาดหวังไว้ว่าจะก้าวขึ้นมาเป็นนักแสดงที่มีชื่อเสียงมากที่สุดคนหนึ่งในวงการฮอลลีวูด ซึ่งในขณะนั้นรวมไปถึงแบรต พิตต์จอห์นนี่ เดปป์และคีอานู รีฟ
ริเวอร์ ฟินิกซ์ เกิดวันอาทิตย์ที่ 23 สิงหาคม ปี 1970 ในเมืองมาดราส มลรัฐโอเรกอน เป็นบุตรคนแรกของอาร์ลิน ดูเนตซ์และจอห์น ลี บอททอมโดยชื่อริเวอร์นั้นมีที่มาจาก "แม่น้ำแห่งชีวิต" (The River of Life) ในหนังสือสิทธัตถะโดยแฮร์มัน เฮ็สเซอและชื่อกลาง "จูด" (Jude) มีที่มาจากเพลงHey JudeโดยวงดนตรีThe Beatlesในบทสัมภาษณ์จากนิตยสารPeopleริเวอร์กล่าวว่า ครอบครัวของเขามีลักษณะความเป็นฮิปปี้โดยแม่ของเขาเกิดในย่านบรอนซ์ มลรัฐนิวยอร์กในครอบครัวชนชั้นกลางชาวยิวซึ่งย้ายถิ่นฐานมาจากรัสเซียและฮังการีและพ่อ มีพื้นเพของชาวคาทอลิกเชื้อสายเยอรมันและฝรั่งเศสในฟอนตานา มลรัฐแคลิฟอร์เนียในปี 1968 อาร์ลิน มารดาของฟินิกซ์ได้เดินทางคนเดียวข้ามประเทศสหรัฐฯ และได้พบกับจอห์น ลี บอททอม บิดาในระหว่างการปีนเขา ทั้งคู่แต่งงานวันที่ 13 กันยายน 1969 ในเวลาเพียงไม่ถึง 1 ปีหลังจากนั้น ทำงานประกอบอาชีพรับจ้างเก็บผลไม้ในไร่ต่างๆ
ครอบครัวฟินิกซ์ย้ายถิ่นฐานข้ามประเทศหลายครั้งในขณะที่เขายังเด็ก โดยฐานะทางครอบครัวไม่สู้ดีนักและต้องดิ้นรนเสมอ ริเวอร์ในวัยเด็กมักจะพาน้องสาวไปทำการแสดงเล่นกีตาร์ระหว่างมุมถนนเพื่อหารายได้ช่วยครอบครัว โดยที่เขาเองไม่ได้เข้าเรียนในโรงเรียนอย่างเป็นเรื่องเป็นราว "เขาไม่ได้รับการศึกษาเลย หมายถึงเขาสามารถเขียนและอ่านหนังสือได้ และเขาก็ชื่นชอบการอ่าน แต่เขาขาดสำนึกพื้นฐานทางด้านประวัติศาสตร์และวรรณกรรมโดยสิ้นเชิง"นักประพันธ์บท (มารดาของนักแสดงJake Gyllenhaal)นาโอมิ โฟเนอร์กล่าว ในขณะที่จอร์จ ชโลเชอร์กล่าวไว้ว่าริเวอร์มีปัญหาด้านความเข้าใจในการอ่าน(dyslexia)
ในปี 1973 ครอบครัวฟินิกซ์ได้ลงหลักปักฐานในเมืองคาราคัส ประเทศเวเนซุเอลาและเข้าร่วมเป็นสมาชิกในกลุ่มทางศาสนาthe Children of Godถึงแม้ว่าริเวอร์จะไม่ได้พูดถึงเรื่องเกี่ยวกับลัทธิออกสาธารณะมากนัก อย่างไรก็ตาม เขาได้กล่าวไว้ในบทความ the Phoenix Sun ในEsquireปี 1994 ว่า "พวกเขาน่ารังเกียจ พวกเขาทำลายชีวิตของคนอื่น" นอกจากนี้ยังมีข่าวลือว่าริเวอร์ได้ถูกล่วงละเมิดทางเพศเมื่ออายุเพียง 4 ปี ในบทสัมภาษณ์จากนิตยสารDetailsปี 1991 ฟินิกซ์กล่าวว่าเขาสูญเสียพรหมจรรย์ตั้งแต่ตอนอายุ 4 ขวบ ในระหว่างที่เข้าร่วมลัทธิ"แต่ผมได้ปิดกั้นความทรงจำส่วนนั้นออกไป"อย่างไรก็ตาม หลายปีถัดมาวาคีนน้องชายของฟินิกซ์ได้ออกมาแก้ข่าวในภายหลัง "มันเป็นแค่มุกตลกโดยสิ้นเชิง เป็นแค่การเล่นตลกกับสำนักข่าว เรื่องที่กุขึ้นเพราะเขาเหนื่อยกับการต้องตอบคำถามไร้สาระของสื่อ" อาร์ลินและจอห์นกับครอบครัวได้ออกจากลัทธิในภายหลังเนื่องจากความเชื่อที่ไม่ตรงกันกับทางโบสถ์
ในเวลาต่อมาหลังจากนั้น ในปี 1977 ทั้งครอบครัวได้เปลี่ยนนามสกุลจากบอททอมเป็นฟินิกซ์และย้ายกลับมาอยู่ที่บ้านของตาและยายทูนหัวของริเวอร์ ในมลรัฐฟลอริดา สหรัฐอเมริการะยะหนึ่ง ก่อนจะย้ายไปอยู่ในเมืองลอส แอนเจลิสมลรัฐแคลิฟอร์เนียจอห์นและอาร์ลินสนับสนุนให้ลูกๆ ทำงานด้านในวงการบันเทิง ซึ่งแมวมองผู้มีความสามารถไอริส เบอร์ตันได้ค้นพบเด็กๆ ครอบครัวฟินิกซ์ในเวลาต่อมา โดยอาร์ลินได้กลับมาทำงานประจำในตำแหน่งเลขานุการให้กับสถานีโทรทัศน์NBCส่วนจอห์นทำงานเป็นสถาปนิก
ริเวอร์เริ่มทำงานจากการถ่ายโฆษณาให้กับแบรนด์ต่างๆ อาทิเช่นมิตซูบิชิโอเชียน สเปรย์และแซกส์ ฟิฟธ์ อเวนิวหลังจากนั้นไม่นาน เขาและน้องๆ ก็ได้เซ็นสัญญากับเพนนี มาร์แชลจากพาราเมานท์ พิกเจอร์สริเวอร์และน้องสาว เรน ได้รับบทบาทในรายการโชว์Real Kidsในฐานะนักแสดงเปิดรายการอุ่นเครื่องกับผู้ชมทางบ้าน ในปี 1980 ริเวอร์เริ่มหันมาทำงานด้านการแสดงอย่างจริงจัง และได้ปรากฏตัวในรายการทีวีครั้งแรกเรื่องFantasyโดยร้องเพลงร่วมกับเรน
ในปี 1982 ริเวอร์ได้ผ่านการแคสติ้งในซีรีส์สั้นทางโทรทัศน์ช่องCBSเรื่องSeven Brides for Seven Brothersโดยที่เขาได้รับบทเป็นน้องชายคนสุดท้องของบ้าน เกอธรี่ แมคแฟเดน (Guthrie McFadden) ฟินิกซ์ได้ออดิชั่นโดยการแสดงเลียนแบบเอลวิส เพรสลีย์กับกีตาร์ซึ่งทำให้โปรดิวเซอร์ประทับใจเป็นอย่างมากและด้วยอายุวัยนี้ เขายังเป็นนักเต้นแท็ปที่มีความสามารถอีกด้วย
ประมาณ 1 ปีหลังจากซีรีส์เรื่องSeven Bridesจบลงในปี 1983 ริเวอร์ได้รับบทบาทใหม่ในปี 1984 ในภาพยนตร์โทรทัศน์Celebrityโดยแสดงเป็น เจฟฟีย์ ครอว์ฟอร์ด (Jeffie Crawford) ในวัยเด็ก ซึ่งถึงแม้ว่าเขาจะได้เวลาออกอากาศเพียงประมาณสิบนาทีเท่านั้น แต่กลับได้รับความสนใจเป็นอย่างมากและเกือบ 1 เดือนถัดมาในเรื่องtheABC Afterschool Special:Backwards: The Riddle of Dyslexiaริเวอร์ได้รับบทเป็นเด็กชายซึ่งค้นพบว่าตัวเองมีอาการdyslexiaโดยระหว่างนั้นวาคีนได้เริ่มรับงานแสดงในบทบาทเล็กๆ ไปพร้อมกับพี่ชายเช่นกัน
ในเดือนกันยายน ริเวอร์ได้แคสติ้งเป็นไบรอัน (Brian) ตัวละครที่มีบทพูดเพียงประโยคเดียว ในตอนแรกของซีรีส์โทรทัศน์It's Your Moveฟินิกซ์ยังได้ผ่านการแคสเป็นโรเบิร์ต เคเนดี จูเนียร์(Robert F. Kennedy Jr.) ลูกชายของโรเบิร์ต เคเนดีในภาพยนตร์โทรทัศน์Robert Kennedy and His Timesภายหลังจากที่บทบาทของเขาในเรื่องDyslexiaได้รับความสนใจไม่นาน เขาก็ได้รับการแคสติ้งบทสำคัญในเรื่องSurviving: A Family in Crisisร่วมกับนักแสดงมอลลี ริงวัลด์และเฮเธอร์ โอ รอคโดยริเวอร์แสดงเป็นฟิลิป โบรแกน (Philip Brogan) โดยในระหว่างการถ่ายทำเรื่องSurvivingนั้นไอริส เบอร์ตันผู้จัดการส่วนตัวได้ติดต่อเขาเกี่ยวกับบทบาทใหม่ที่อาจจะได้รับในภาพยนตร์จอเงินเรื่องExplorers
ในเดือนตุลาคมปี 1984 ฟินิกซ์ผ่านการแคสติ้งและได้รับบท วูล์ฟกัง มูเอลเลอร์ (Wolfgang Müller) ในภาพยนตร์ไซไฟต้นทุนสูงของโจ ดันเตExplorersร่วมกับอีธาน ฮอว์คExplorersได้ออกฉายในฤดูร้อนปี 1985 และถือว่าเป็นบทบาทครั้งใหญ่ของริเวอร์ครั้งแรกในวงการภาพยนตร์ ในเดือนตุลาคมปี 1986 ฟินิกซ์ร่วมแสดงกับทิวส์เดย์ เวลด์และเจอรัลดีน ฟิทซ์เจอรัลในภาพยนตร์โทรทัศน์ชื่อดังCircle of Violence: A Family Dramaซึ่งมีเนื้อหาเกี่ยวกับความรุนแรงในครอบครัวต่อผู้สูงอายุ (elder abuse) โดยเรื่องนี้เป็นบทบาททางโทรทัศน์เรื่องสุดท้ายของริเวอร์ก่อนที่เขาจะเริ่มประสบความสำเร็จในวงการภาพยนตร์
ฟินิกซ์ได้รับบทสำคัญในภาพยนตร์แนวcoming-of-ageชื่อดังโดยร็อบ เรนเนียร์Stand by Me(1986)ซึ่งทำให้เขาขึ้นมามีชื่อเสียงมากขึ้น โดยการถ่ายทำอยู่ระหว่างวันที่ 17 มิถุนายน 1985 จนถึงปลายเดือนสิงหาคมในปีเดียวกัน ในขณะที่ริเวอร์มีอายุ 14 และ 15 ปีในช่วงปิดกองพอดี อย่างไรก็ตามในระหว่างการถ่ายทำ เขามีปัญหาในการถ่ายทอดอารมณ์ความรู้สึกของตัวละครออกมา ร็อบจึงบอกให้เขานึกถึงตอนที่ผู้ใหญ่ที่มีความสำคัญเขาทำให้เขาผิดหวัง ริเวอร์พยักหน้าและเดินออกไปครุ่นคิด แล้วจึงกลับมาถ่ายในเทคถัดมา ซึ่งเป็นฉากที่เขาร้องไห้อย่างสมจริงในภาพยนตร์ ร็อบกล่าวว่า เขาไม่เคยรู้เลยว่าตอนนั้นริเวอร์กำลังคิดถึงอะไรThe Washington Postลงความเห็นว่าริเวอร์ "เป็นจุดศูนย์กลางของเรื่อง" ฟินิกซ์กล่าวในภายหลังว่า "ความจริงแล้วผมคิดว่าตัวเองมีความคล้ายคลึงกับตัวละครคริส แชมเบอร์ส(Chris Chambers) มากเสียจนถ้าผมไม่มีครอบครัวของตัวเองให้กลับไปหาภายหลังจากการถ่ายทำแล้ว ผมคงต้องไปหาจิตแพทย์"
ในปีถัดมา ริเวอร์ได้สิ้นสุดการถ่ายทำภาพยนตร์The Mosquito Coast (1986)ในภูมิอากาศเขตร้อนชื้นของประเทศเบลีซโดยแสดงเป็นลูกชายของแฮริสสัน ฟอร์ดและเฮเลน เมอร์เรน"เห็นได้ชัดว่าเขาจะต้องกลายเป็นนักแสดงชื่อดัง"ปีเตอร์ เวียร์ผู้กำกับสังเกต "มันเป็นอะไรที่นอกเหนือไปจากความสามารถในการแสดง ซึ่งลอเรนซ์ โอลิเวอร์ไม่เคยมีคุณสมบัตินี้เหมือนกับที่ริเวอร์มีเลย" ระหว่างการถ่ายทำ 5 เดือน ริเวอร์ได้สานความสัมพันธ์กับนักแสดงมาร์ธา พลิมพ์ตัน(Martha Plimpton) ซึ่งถือว่าเป็นแฟนสาวที่จริงจังคนแรก โดยความสัมพันธ์นี้ได้ดำเนินต่อไปอีกหลายปีแม้ว่าการถ่ายทำจะจบลงไปแล้วก็ตามอย่างไรก็ตาม เสียงตอบรับจากภาพยนตร์เป็นไปในทางที่ไม่ดีนักและนับว่าเป็นเพียงหนึ่งในไม่กี่เรื่องของแฮริสสัน ฟอร์ดที่ทำรายได้ไม่มาก ต่อมา ฟินิกซ์ได้รับบทนำในภาพยนตร์แนวคอมเมดี้-ดราม่าA Night in the Life of Jimmy Reardon(1988)ซึ่งเขาไม่ประทับใจกับการแสดงของตนเองนัก"มันไม่ได้ออกมาอย่างที่คิดไว้ และผมก็ต้องโทษตัวเองในเรื่องนั้น ผมอยากให้มันตลก แต่มันออกมาแบบฝืนๆ ผมไม่แน่ใจด้วยซ้ำว่าตัวเองเหมาะกับบทนี้หรือเปล่า" ต่อมาริเวอร์แสดงในภาพยนตร์Little Nikitaร่วมกับซิดนีย์ โพเทียร์โดยช่วงระหว่างนั้น ครอบครัวฟินิกซ์ได้ย้ายบ้านไปแล้ว 4 ครั้ง ในที่สุดเมื่อริเวอร์อายุ 18 ปี เขาได้ซื้อบ้านไร่ให้กับครอบครัวในเมืองเล็กๆ ชื่อไมคาโนพีในมลรัฐฟลอริดา ใกล้เมืองเกนส์วิลล์เพื่อที่จะขยับขยายไปยังประเทศคอสตาริกาต่อไป
ด้วยภาพลักษณ์และฐานแฟนคลับซึ่งส่วนใหญ่มีอายุไม่มาก ฟินิกซ์มักจะถูกผู้ร่วมงานประเมินความสามารถในทางที่ต่ำไปบ่อยๆ"ตอนที่ผมเห็นเขาครั้งแรก ผมคิดว่า: นี่ก็แค่เด็กผมบลอนด์รูปหล่ออีกคน"จัดด์ เฮิร์ชผู้รับบทพ่อของแดนนี (ริเวอร์) ในภาพยนตร์Running on Empty(1988)โดยซิดนีย์ ลูเมต์ซึ่งถือเป็นภาพยนตร์เรื่องที่ 6 ของริเวอร์และเป็นหนึ่งในผลงานการแสดงที่ดีที่สุดของเขากล่าว"แต่หลังจากนั้นผมได้เปลี่ยนความคิดอย่างรวดเร็ว: ริเวอร์ไม่ใช่คนที่ทำอะไรส่งๆ เขาเป็นคนที่ลึกซึ้งมาก"ฟินิกซ์ได้รับการเสนอชื่อเข้าชิงรางวัลลูกโลกทองคำสาขานักแสดงสมทบชายยอดเยี่ยมและได้รับรางวัลเดียวกันจากสมาคมนักวิจารณ์เขาต้องห้ามตัวเองไว้ไม่ให้กระโดดด้วยความดีใจในขณะที่เควิน ไคล์นเอาชนะเขาไปในเวทีรางวัลออสการ์ "ฉันต้องหยุดริเวอร์ไม่ให้วิ่งไปกอดเควิน" อาร์ลิน แม่ของริเวอร์กล่าว "เขาไม่เคยคิดมากเลยที่ไม่ได้รับรางวัล"
ในปีเดียวกัน ฟินิกซ์ได้ร่วมงานกับแฮริสสัน ฟอร์ดอีกครั้ง โดยรับบทเป็นอินเดียนา โจนส์ในวัยเด็ก ในภาพยนตร์ box-office ชื่อดังIndiana Jones and the Last Crusadeกำกับโดยสตีเฟน สปีลเบิร์ก"ผมไม่คิดว่าผมกวนใจเขา(ฟอร์ด)"ริเวอร์รำลึก"ผมไม่ได้ถามเขาตลอดเวลาว่าอินเดียน่า โจนส์นั้นเป็นอย่างไร ผมเรียนรู้จากเขา สิ่งสำคัญที่สุดของแฮริสสันคือการที่เขาทำให้การแสดงดูเป็นเรื่องง่าย เขาเป็นคนที่มั่นคงในความคิดของตัวเองแต่ก็มีความสบายๆ"ในขณะที่ระหว่างการถ่ายทำภาพยนตร์The Mosquito Coastในปี 1885 นั้น แฮริสสันได้พูดถึงริเวอร์ด้วยความประทับใจเช่นเดียวกัน"เขาเป็นคนมีพรสวรรค์โดยธรรมชาติ ซึ่งหลายคนก็มีเหมือนกัน แต่ริเวอร์เป็นคนที่จริงจังกับงานและมีความเป็นมืออาชีพ ซึ่งมากกว่าที่คุณจะคาดหวังในเด็กอายุ 15 ปี หลายครั้งเขาถามคำถามที่ผมไม่มีคำตอบให้ แต่เป็นคำถามที่น่าสนใจมากๆ"
ในปี 1990 รูปของเขาโดยบรูซ เวบเบอร์ได้ถูกถ่ายลงนิตยสารVogueและเป็นพรีเซนเตอร์ของแบรนด์Gapนอกจากนี้ ฟินิกซ์ยังแสดงในภาพยนตร์I Love You to Death (1990)ถัดมาปี 1991 ริเวอร์ได้รับบทร่วมกับดาราสาวลิลี เทเลอร์ในภาพยนตร์โรแมนติกอินดี้Dogfightโดยแนนซี ซาโควาโดยรับบทเอ็ดดี เบิร์ดเลซ(Eddie Birdlace) นาวิกโยธินหนุ่ม ผู้ใช้เวลาคืนสุดท้ายในสหรัฐฯ ก่อนขึ้นเรือไปรบในสงครามเวียดนามในเดือนพฤศจิกายน ปี 1963 โดยมีการฝึกซ้อมบทและถ่ายทำในซีแอทเทิลและซานฟรานซิสโกในขณะนั้น ฟินิกซ์ได้เริ่มกลายมาเป็นนักแสดงนำที่มีชื่ออยู่บนบรรทัดแรก"เขาอายุน้อยกว่าฉัน 10 ปี แต่กลายมาเป็นครูของฉัน มันเป็นงานถ่ายทำในสตูดิโอครั้งแรกในชีวิตของฉัน"ซาโควารำลึก"เขาสอนวิธีมองไปยังตัวนักแสดงถ้าหากฉันเป็นกล้อง มันเป็นอะไรที่น่าทึ่ง ...สิ่งต่างๆ ดูเหมือนออกมาจากส่วนที่อยู่ลึกๆ ภายในของเขา(สัญชาตญาณ)นั่นเป็นส่วนที่น่ากลัว"อย่างไรก็ตามลิลี เทเลอร์ กล่าวว่า ริเวอร์มีปัญหาในการแยกตัวเองออกจากตัวละคร "เขาไม่ได้เล่น (ยา) อะไรค่ะ แค่ดื่มบ้างเท่านั้นเอง ความแตกต่างต่างหากที่เป็นส่วนที่ยาก และมันแตกต่างจากสิ่งที่เขาเป็นอย่างมากจริงๆ เขาช่างเป็นคนรักสงบและรักอิสระ และเขาก็มาอยู่ตรงนี้ รับบทเป็นทหารเรือ จริงๆ แล้วมันทำให้เขาไม่สบายใจ และฉันไม่คิดว่าเขาสนุกหรือตื่นเต้นไปกับมัน" จากหนังสือLast Night at the Viper Room: River Phoenix and the Hollywood He LeftโดยGavin Edwardsกล่าวว่า ริเวอร์ยังคงติดการสูบบุหรี่ภายหลังจากการถ่ายทำ
ฟินิกซ์ได้รู้จักกับนักแสดงหนุ่มคีอานู รีฟ(Keanu Reeve) ในกองถ่าย ขณะที่คีอานูถ่ายทำภาพยนตร์เรื่องParenthood (1989)ร่วมกับวาคีนน้องชายของริเวอร์และมาร์ธา พลิมพ์ตันแฟนสาวของริเวอร์ในขณะนั้น มีข่าวรายงานว่าริเวอร์ได้เข้าร่วมออดิชั่นในเรื่องBill & Ted's Excellent Adventureซึ่งอเล็กซ์ วินเทอร์ได้รับบทร่วมกับคีอานูไปในที่สุด
ในเวลาต่อมา ริเวอร์ได้แสดงร่วมกับรีฟเป็นครั้งแรก (ร่วมกับเควิน ไคลน์เทรซีย์ อูลแมนและโจน พลาวไรท์) ในภาพยนตร์black comedyเรื่องI Love You to Death (1990)โดยริเวอร์รับบทเป็นหนุ่มร้านพิซซ่าเดโว นอด(Devo Nod) และคีอานูแสดงเป็นมาร์ลอน เจมส์(Marlon James) นักจ้างวานฆ่าติดยาที่ดูจะทำงานไม่ได้เรื่อง ด้วยอายุที่ห่างกันไม่มากและความชอบในรถมอเตอร์ไซค์ที่คล้ายกัน ทั้งคู่จึงสนิทสนมกันในเวลาไม่นาน และได้รับงานแสดงร่วมกันอีกครั้งในภาพยนตร์นำสมัยของกัส แวน แซนต์My Own Private Idaho (1991)
แวน แซนต์ ตัดสินใจที่จะส่งบทสคริปต์ให้กับผู้จัดการของฟินิกซ์และรีฟ โดยทำใจไว้ว่าจะได้รับการปฏิเสธกลับมา ซึ่งอย่างไรก็ตาม ผู้จัดการของรีฟมีความสนใจในตัวบท แต่ผู้จัดการของฟินิกซ์ไม่แม้แต่จะยอมส่งบทให้ริเวอร์ดู แวน แซนต์ขอให้รีฟเดินทางไปมอบสคริปต์ให้กับริเวอร์ที่บ้านในไมคาโนพีฟลอริดานอกเมืองเกนส์วิลล์รีฟซึ่งในตอนนั้นอายุ 26 ปี ขี่รถจักรยานยนต์ 1974 Norton Commandoเป็นระยะทาง 1,300 ไมล์ไปหาริเวอร์ที่ฟลอริดาจากบ้านของเขาในโทรอนโตประเทศแคนาดา
ในรีวิวนิตยสารNewsweekเดวิด แอนเซนกล่าวชมการแสดงของริเวอร์ "ฉากข้างกองไฟที่ไมค์ได้สารภาพรักข้างเดียวต่อสก็อตอย่างติดขัดนั้น เป็นอะไรที่ละเอียดอ่อนและน่าอัศจรรย์ใจเป็นอย่างมาก ในฉากนี้ -- และในทุกๆ ฉาก ฟินิกซ์ได้ดำดิ่งลงไปในตัวละคร จนกระทั่งคุณจะลืมไปเลยว่านั่นไม่ใช่ตัวเขาจริงๆ: เป็นการแสดงออกที่อ่อนไหวอย่างน่าประหลาดใจ เฉียบคมและเกินจริงในขณะเดียวกัน" ในบทบาทไมค์ วอเตอร์สจากMy Own Private Idahoทำให้ริเวอร์ชนะรางวัลนักแสดงชายยอดเยี่ยมจากงานเทศกาลภาพยนตร์นานาชาติเวนิส,the National Society of Film Criticsและthe Independent Spirit Awardsซึ่งตัวภาพยนตร์และความสำเร็จที่ได้ แสดงถึงภาพลักษณ์ของริเวอร์ในฐานะนักแสดงนำชายที่มีศักยภาพและมีเอกลักษณ์เฉพาะตัว
อย่างไรก็ตาม การได้ออกไปเรียนรู้บทบาทและใช้ชีวิตร่วมกับคนไร้บ้าน ประกอบกับการรวมเป็นหนึ่งเดียวกับตัวละคร ทำให้ฟินิกซ์ที่เคยเพียงแต่ใช้สารเสพติดตามโอกาสประสบกับปัญหาจริงจังขึ้นในหนังสือPinkของกัส แวน แซนต์ กล่าวถึงริเวอร์ว่า "ริเวอร์ไม่ได้ติดสารเสพติดแต่เพียงแค่ใช้บางโอกาส เขามีปัญหาเรื่องแอลกอฮอล์มากกว่า ฟินิกซ์พยายามซ่อนมันไว้ เพราะเขากลัวว่ามันจะทำให้อาชีพของเขาพังลงเหมือนกับความสัมพันธ์ของเขาและมาร์ธา พลิมพ์ตัน"
"เขารักมาร์ธามากจริงๆ ริเวอร์เคยพูดถึงเรื่องที่เธอเป็นคนที่ยอดเยี่ยมมากแค่ไหน และเขาจะเสียใจมากทุกครั้งเมื่อคิดถึงการที่คนอื่นได้อยู่กับเธอ" -นิค ริเชอร์ท
ริเวอร์ร่วมงานกับโรเบิร์ต เรดฟอร์ดและผู้กำกับซิดนีย์ โพเทียร์จาก Little Nikita อีกครั้งในภาพยนตร์แนวระทึกขวัญและสมคบคิด/จารกรรมSneakers(1992)หลังจากนั้น 1 เดือนได้เริ่มถ่ายทำภาพยนตร์แนวเวสเทิร์นโดยแซม เชพเพิร์ดSilent Tongue(ซึ่งออกฉายในปี 1994) นอกจากนี้เขายังออดิชั่นบทพอล(Paul) ในเรื่องA River Runs Through Itซึ่งบทตกเป็นของแบรด พิตต์ริเวอร์และเรน น้องสาว ได้เป็นนักแสดงรับเชิญในEven Cowgirls get the Blues(1993)ของกัส
ในปีเดียวกัน ฟินิกซ์ได้แสดงในภาพยนตร์โรแมนติกThe Thing Called Love(1993)โดยปีเตอร์ บ็อกดาโนวิชซึ่งมีเนื้อหาเกี่ยวกับเพลงคันทรี ริเวอร์ได้พบกับนักแสดงซาแมนธา เมธิส(Samantha Mathis) และทั้งคู่ได้สานความสัมพันธ์ในเวลาต่อมา โดยที่ภาพยนตร์เรื่องนี้เป็นเรื่องสุดท้ายที่ถ่ายทำจนจบก่อนที่เขาจะเสียชีวิต
แม้ว่าอาชีพนักแสดงของริเวอร์จะเป็นสิ่งที่สร้างรายได้หลักให้กับครอบครัว เพื่อนสนิทและคนใกล้ชิดของเขากล่าวว่าความสนใจที่แท้จริงของริเวอร์คือดนตรี ฟินิกซ์เป็นนักร้อง นักแต่งเพลงและนักเล่นกีตาร์ที่มีฝีมือ เขาหัดเรียนรู้ด้วยตนเองเมื่ออายุ 5 ขวบ และกล่าวในบทสัมภาษณ์กับE!ในปี 1988 ว่า ครอบครัวของเขาย้ายไปอยู่ลอส แอนเจลิสขณะที่เขาอายุ 9 ปี เพื่อให้เขากับน้องสาว "...ได้เป็นศิลปิน ผมตกกระไดพลอยโจนได้เข้ามาทำงานโฆษณาด้วยเหตุผลทางการเงิน และการแสดงก็ดูเหมือนจะเป็นทางเลือกที่น่าดึงดูดใจในตอนนั้น" ก่อนที่จะได้เจอกับแมวมองผู้มีความสามารถ ริเวอร์และน้องๆ ได้พยายามสู่อาชีพด้านดนตรี โดยการเล่นเพลงโคฟเวอร์ข้างถนนในเวสต์ ฮอลลีวูด และมักจะโดนเทศกิจอยู่หลายครั้ง เพราะมีผู้คนมารวมกลุ่มกันกีดขวางทางเดินเท้า ในครั้งแรกที่ภาพยนตร์ของเขาประสบความสำเร็จ ริเวอร์เก็บเงิน 650 เหรียญเพื่อซื้อของที่หมายตาไว้ คือกีตาร์ที่เขาใช้เขียนสิ่งซึ่งฟินิกซ์อธิบายไว้ว่าเป็น "โพรเกรสซิฟโฟล์คร็อกที่เข้าถึงจิตวิญญาณ"
ในขณะถ่ายทำA Night in the Life of Jimmy Reardonในปี 1986 ริเวอร์ได้แต่งและอัดเพลง "Heart to Get" เพื่อใช้ในฉาก end credit ของภาพยนตร์โดยเฉพาะ ซึ่งทาง 20th Century Fox ได้ตัดส่วนนั้นออกไปในงานฉบับสมบูรณ์ แต่หลายปีถัดมา ผู้กำกับวิลเลียม ริเชอร์ทได้นำส่วนนั้นกลับมาใส่ในงานฉบับ director's cut ในระหว่างการถ่ายทำนั้นเอง ที่ริเวอร์ได้รู้จักกับคริส แบล็กเวลล์ผู้ก่อตั้งIsland Recordsซึ่งทำให้ริเวอร์ได้เซ็นสัญญาเป็นศิลปินกับทางค่าย 2 ปี อย่างไรก็ตาม ริเวอร์ไม่ชอบการเป็นศิลปินเดี่ยวและการร่วมงานแบบคอลแลบ (Collaboration) ดังนั้น เขาจึงตั้งวงดนตรีขึ้น โดยระหว่างที่อยู่บ้านในฟลอริดา ในวัยนักศึกษา ฟินิกซ์ได้เข้าไปในมหาวิทยาลัยในเมืองเกนส์วิลล์และวางประกาศหาผู้สนใจเข้าร่วมสมาชิกวงในระยะแรกคนที่เข้าร่วมเป็นเพื่อนของครอบครัวและคนรู้จัก รวมไปถึงเรน น้องสาววงอเลกาส์ แอตติก(Aleka's Attic) ได้ถูกตั้งขึ้นในปี 1987
ฟินิกซ์ได้พยายามสร้างชื่อเสียงของวงด้วยน้ำพักน้ำแรงของตนเอง และไม่ต้องการให้วงดนตรีนำชื่อของเขาไปใช้ หากว่าการแสดงรอบนั้นไม่เป็นประโยชน์ต่อองค์การการกุศลเพลงแรกที่ริเวอร์ปล่อยออกมาในปี 1989 มีชื่อว่า "Across the Way" แต่งร่วมกับจอช แมคเคย์สมาชิกวง เป็นเพลงในอัลบั้มTame Yourselfโดยประโยชน์ที่ได้มอบให้กับองค์กรPETAในปี 1991 ฟินิกซ์เขียนและบันทึกเสียงบทกลอน "Curi Curi" ให้กับศิลปินมิลตัน นาสซิเมนโตในอัลบั้มTXAIโดยในปีเดียวกัน เพลงของอเลกาส์ แอตติก"Too Many Colors" ได้ถูกนำมาใช้ในภาพยนตร์My Own Private Idahoซึ่งเป็นเรื่องที่ริเวอร์ได้รับบทนำ
ด้วยตารางงานที่ยุ่งมากขึ้น ทำให้งานของวงไม่เดินหน้า และเหตุผลอื่นๆ ทำให้อเลกาส์ แอตติกต้องยุบวงในปี 1992อย่างไรก็ตาม ฟินิกซ์ได้เขียนเพลงและเล่นดนตรีอยู่เสมอ ระหว่างการถ่ายทำThe Thing Called Loveในปีถัดมา ริเวอร์ได้แต่งเพลง "Lone Star State of Mine" ซึ่งได้ถูกนำมาใช้แสดงในภาพยนตร์ โดยที่เพลงนั้นไม่ได้ถูกรวมไว้ในอัลบั้มซาวนด์แทรคในปี 1996 เพลง "Note to a Friend" ของอเลกาส์ แอตติกได้ถูกปล่อยในอัลบั้มการกุศลIn Defense of Animals; Volume IIโดยได้ฟลีเพื่อนอีกคนของริเวอร์จากวงเรดฮอตชิลีเพปเปอส์มาเล่นเบส ริเวอร์ยังเล่นดนตรีร่วมกับมือกีตาร์จอห์น ฟรุสซานติสมาชิกร่วมวงของฟลี หลังจากที่จอห์นได้ออกจากวง เพลง "Height Down" และ "Well I've Been" ได้ถูกปล่อยในอัลบั้มเดี่ยวที่ 2 ของฟรุสซานติSmile from the Streets You Holdในปี 1997 นอกจากนี้ ริเวอร์ยังเป็นผู้ลงทุนในthe original House of Blues(ก่อตั้งโดยแดน แอคครอยด์นักแสดงร่วมและเพื่อนที่ดีของริเวอร์ในSneakers) ในเคมบริดจ์ มลรัฐแมสซาชูเซตส์ซึ่งได้เปิดประตูต้อนรับอีกครั้ง หลังจากเป็นสถานที่ให้อาหารแก่คนไร้บ้านในวันขอบคุณพระเจ้าปี 1992
เรื่องราวเริ่มต้นขึ้นในปี 1977 ขณะที่ครอบครัวบอททอมออกจากการเป็นสมาชิกลัทธิthe Children of Godและขึ้นเรือเดินทางจากประเทศเวเนซุเอลากลับไปยังสหรัฐฯ ริเวอร์วาคีนเรน และลิเบอร์ตี ได้เห็นชาวประมงจับปลาขึ้นมาจากคันเบ็ด และถูกตรึงขณะที่ปลาดิ้นพล่านไปมา เด็กๆ เคยรับประทานปลามาก่อน แต่ไม่ทราบเลยว่าปลาเหล่านั้นมาจากไหน หรือถูกจับยังไงก่อนนำมาทำเป็นอาหาร "มันรุนแรงและดูจริงจังมาก"วาคีนกล่าวในบทสัมภาษณ์กับVanity Fair"ผมยังจำสีหน้าตอนนั้นของแม่ได้ชัดตอนที่พวกเราตะโกนใส่แม่ทำไมแม่ถึงไม่บอกเราก่อนหน้านี้ล่ะว่าปลาต้องถูกนำไปทำแบบนั้นผมจำได้ว่าแม่น้ำตาไหล เธอไม่รู้ว่าจะพูดยังไงดี"ภายในสองเดือนถัดมา ทั้งครอบครัวย้ายไปอยู่มลรัฐฟลอริดาและยังคงเป็นมังสวิรัติ(Vegan) รวมถึงปฏิเสธที่จะใช้ผลิตภัณฑ์หรือเสื้อผ้าที่มีที่มาจากสัตว์จนถึงทุกวันนี้
ฟินิกซ์เป็นนักรณรงค์สิทธิสัตว์และสิ่งแวดล้อมรวมไปถึงการเมือง เขาเป็นโฆษกคนสำคัญของPETAและยังได้รับรางวัลด้านมนุษยธรรมในปี 1992 ในฐานะผู้ระดมทุน ในปี 1990 ริเวอร์ได้เขียนบทความเกี่ยวกับการตระหนักถึงปัญหาด้านสิ่งแวดล้อมในวันคุ้มครองโลกโดยมีกลุ่มเป้าหมายคือแฟนคลับวัยรุ่นของเขา โดยได้ตีพิมพ์ในนิตยสารSeventeen
มาร์ธา พลิมพ์ตันแฟนสาวของริเวอร์รำลึก "ครั้งหนึ่งตอนที่เราอายุ 15 ปี ริเวอร์กับฉันไปทานอาหารเย็นกันที่ร้านอาหารหรูในแมนฮัตตันและฉันสั่งปูนิ่มไป เขาออกจากร้านและเดินไปรอบๆพาร์ก อเวนิวร้องไห้ ฉันเดินออกไปและเขาบอกกับฉันว่า"ฉันรักเธอมาก ทำไม..."เขาดูเจ็บปวดมากที่ฉันทานเนื้อสัตว์ และที่ตัวเองไม่สามารถเป็นแบบอย่างให้ฉันในสิ่งที่ถูกต้องได้"ริเวอร์ได้บริจาคเงินช่วยเหลือองค์กรด้านสิ่งแวดล้อมและมนุษยชนหลายองค์กร นอกจากนี้ยังซื้อป่าฝนที่ถูกคุกคามในประเทศคอสตาริกากว่า 800 เอเคอร์ตลอดจนได้รณรงค์ปาฐกถาในหลากหลายกลุ่ม ฟินิกซ์และสมาชิกวงดนตรีได้ทำการแสดงเพื่อการกุศลที่เป็นที่รู้จัก ตลอดจนพื้นที่ใกล้บ้านในเกนส์วิลล์ มลรัฐฟลอริดาและสนับสนุนบิล คลินตันในการเลือกตั้งประธานาธิบดีสหรัฐอเมริกาในปี 1992
ในช่วงปลายเดือนตุลาคมปี 1993 ฟินิกซ์เดินทางกลับลอส แอนเจลิสได้เพียง 1 วัน หลังจากถ่ายทำภาพยนตร์เรื่องล่าสุดDark Bloodโดยการถ่ายทำใช้เวลาประมาณ 6-7 สัปดาห์ในยูทาห์ และ 1 สัปดาห์ในมลรัฐนิวเม็กซิโก เพื่อทำการถ่ายฉากอื่นๆ ที่เหลือเพิ่มเติมอีก 3 สัปดาห์ โดยโปรเจกต์ภาพยนตร์เรื่องนี้ได้เสร็จสิ้นลงในปี 2012
นักดนตรี (และผู้ค้ายาในอนาคต)บ๊อบ ฟอเรสต์เพื่อนของฟินิกซ์กล่าวในบันทึกปี 2013Running with Monstersโดยได้ให้รายละเอียดเพิ่มเติมเกี่ยวกับชีวิตวันสุดท้ายของริเวอร์ และช่วงเวลาที่นำไปสู่จุดจบของเขา ในช่วงเย็นของวันที่ 30 ตุลาคม 1993 ฟินิกซ์ได้ขึ้นทำการแสดงกับวงPร่วมกับฟลีและจอห์น ฟรุสซานติจากวงเรดฮอตชิลีเพปเปอส์นักแสดงหนุ่มจอห์นนี เดปป์กิ๊บบี เฮย์นส์จากบัทโฮล เซอร์เฟอร์สและอัล จอร์เกนสันจากวงมินิสตรีที่คลับไวเปอร์ รูมฮอลลีวูดไนท์คลับซึ่งดูแลโดยจอห์นนี เดปป์ในขณะนั้นฟอเรสต์กล่าวว่าฟินิกซ์และฟรุสซานติมาถึงคลับด้วยกัน และได้เจอกับซาแมนธา เมธิสแฟนสาวของริเวอร์ และน้องชายวาคีนกับน้องสาวเรนฟินิกซ์ พร้อมกันกับฟลีและเดปป์ หลังจากที่พวกเขามาถึง โคเคนก็ได้ถูกส่งต่อกันไปรอบๆ วง ฟอเรสต์ได้กล่าวภายหลังว่าฟินิกซ์ได้มีอาการเมายาและ "โซซัดโซเซราวกับนักมวยซึ่งถูกต่อยเข้าที่ศีรษะหลายๆ ครั้งในระหว่างรอบชกสิบห้ายก" เขากล่าว
ระหว่างการขึ้นแสดงวง P ฟอเรสต์กล่าวว่าฟินิกซ์ได้มาแตะเขาที่ไหล่ แล้วบอกกับเขาว่ารู้สึกไม่ค่อยดีนัก และคิดว่าตัวเองกำลังมีอาการจากการเสพยาเกินขนาด  ฟอเรสต์บอกกลับไปว่าเขาไม่คิดว่าริเวอร์มีอาการนั้นเพราะว่าเขายังคงยืนและพูดได้อยู่ อย่างไรก็ตาม เขาได้เสนอจะพาฟินิกซ์ไปส่งที่บ้าน แต่ฟินิกซ์ปฏิเสธ บอกว่ารู้สึกดีขึ้นแล้ว ไม่นานต่อมา ฟอเรสต์กล่าวว่า จู่ๆ สถานการณ์ในคลับก็มีความวุ่นวายเกิดขึ้น เขาเดินออกไปข้างนอกและพบเมธิสกำลังกรีดร้อง ในขณะที่แฟนหนุ่มของเธอนอนอยู่บนทางเท้า และมีอาการชัก วาคีนได้โทรศัพท์เบอร์ 9-1-1 แต่ไม่สามารถบอกได้ว่าริเวอร์ยังหายใจอยู่หรือไม่ ส่วนเรนได้พยายามทำการช่วยชีวิตเขาด้วยการหายใจปากต่อปาก
เมื่อรถพยาบาลฉุกเฉินมาถึง ฟินิกซ์ยังคงมีชีวิตอยู่ รถเข็นผู้ป่วยไปยังโรงพยาบาลCedars-Sinai Medical Centerโดยฟลีได้ติดรถไปด้วย เมื่อฟอเรสต์มาถึงโรงพยาบาล เขาเห็นเมธิสกำลังยืนร้องไห้อยู่ในห้องโถงการช่วยชีวิตฟินิกซ์ประสบความล้มเหลว เขาถูกวินิจฉัยเสียชีวิต ณ เวลา 1 นาฬิกา 51 นาทีของเช้าวันใหม่วันที่ 31 ตุลาคม 1993 ขณะอายุ 23 ปี
ในปี 2013 จากหนังสือLast Night at the Viper Room: River Phoenix and the Hollywood He Left Behindโดยเกวิน เอ็ดเวิร์ดส์ได้กล่าวโทษฟรุสซานติว่าเป็นผู้ให้ยาเสพติดซึ่งเป็นสาเหตุการถึงแก่ความตายกับริเวอร์ ในบทสัมภาษณ์ของผู้กำกับวิลเลียม ริเชอร์ทเอ็ดเวิร์ดส์ได้อธิบายถึงการเสียชีวิตของฟินิกซ์ กล่าวว่าซาแมนธาได้กล่าวโทษฟรุสซานติเช่นกัน
ริเชอร์ทพูดว่าเมธิสได้เปลี่ยนเรื่องราวของเธอในภายหลัง โดยไม่กล่าวถึงชื่อฟรุสซานติโดยตรง ริเชอร์ทยังกล่าวว่า ภายหลังจากการเสียชีวิตของฟินิกซ์ ฟรุสซานติมีอาการหวาดระแวง และขู่ว่าจะกระทำการอัตวินิบาตกรรมเนื่องจากกลัวว่าตนจะถูกจับกุม เขาอ้างว่าฟรุสซานติขังตัวเองอยู่สองสามวันในแมนชั่น ที่ซึ่งวงเรดฮอตชิลีเพปเปอส์ได้ทำการอัดเสียงอัลบั้มBlood Sugar Sex Magikในปี 1991 ริเชอร์ทกล่าวว่า จอห์นนี เดปป์ต้องคอยปลอบใจฟรุสซานติ และยืนยันกับเขาว่าจะไม่มีใครต้องติดคุก ซึ่งในขณะนั้นพ่อของฟินิกซ์โกรธที่ฟรุสซานติเป็นสาเหตุที่ทำให้ลูกชายของเขาเสียชีวิต จากในบทสัมภาษณ์กล่าวว่า "บอกเขาทีว่าถ้าผมเจอเขาเมื่อไหร่ ผมไม่เอาเขาไว้แน่ เขายังเด็กมากและรวยล้นเหลือ อายุ 23 เหมือนริเวอร์ แต่ติดยาอย่างหนักและยังกลายมาเป็นคนที่ชอบกดดันคนอื่น"ครอบครัวฟินิกซ์ไม่เคยฟ้องร้องข้อกล่าวหาการเสียชีวิตของลูกชายกับใครทั้งสิ้น
ในปี 2018 ซาแมนธา เมธิสกล่าวว่าตอนแรกเธอและฟินิกซ์ตั้งใจที่จะมาส่งน้องที่ไวเปอร์รูมระหว่างทางไปที่บ้านของเธอเท่านั้น แต่ฟินิกซ์ตัดสินใจว่าจะอยู่ต่อหลังจากถูกชวนขึ้นไปเล่นดนตรีกับวง เธอยืนยันว่าตลอดเวลาที่คบกัน เขามีอาการสร่างและมีสติอยู่ตลอด แต่ "ก่อนวันที่เขาจะเสียชีวิต 1 นั้น ฉันรู้ว่ามีอะไรบางอย่างเกิดขึ้น ฉันไม่เห็นใครเล่นยา (ในคืนนั้น) แต่เขามีอาการเมายาในแบบที่ทำให้ฉันไม่สบายใจ"เธอเสริมอีกว่า "เฮโรอีนที่คร่าชีวิตเขาไม่ได้เกิดขึ้นจนกระทั่งเขาอยู่ที่ไวเปอร์รูม ฉันมีข้อสงสัยเกี่ยวกับเรื่องที่เกิดขึ้น แต่ฉันไม่เห็นอะไรเลย" เมธิสเดินไปห้องน้ำ และระหว่างทางกลับไปที่โต๊ะ เธอเห็นฟินิกซ์กำลังโต้เถียงกับใครบางคน คนเฝ้าคลับไล่ผู้ชายทั้งสองคนออกไปหน้าร้าน เมธิสตะโกนไปที่ผู้ชายอีกคน "พวกนายทำอะไรลงไป เล่น (ยา) อะไรอยู่" โดยถูกตอกกลับเพียงแค่ว่า "ปล่อยเขา (ริเวอร์) ไปเถอะน่า เธอกำลังทำให้อาการเคลิ้ม (ยา) ของเขาเสียเรื่อง" ถึงตอนนั้น จากคำพูดของเมธิส ฟินิกซ์ได้ล้มลงกับพื้นและเริ่มมีอาการชัก
จากกิ๊บบี เฮย์นส์ กล่าวว่า พวกเขากำลังแสดงเพลงMichael Stipeของวงในขณะที่ฟินิกซ์กำลังชักอยู่บนทางเท้านอกคลับเมื่อข่าวเข้ามาถึงข้างในคลับ ฟลีลงจากเวทีแล้วรีบวิ่งออกไปข้างนอก ถึงตอนนั้นหน่วยกู้ชีพได้มาถึงจุดเกิดเหตุแล้ว และพบว่าริเวอร์เริ่มมีอาการเขียวคล้ำจากภาวะหัวใจหยุดเต้น (Full Cardiac Arrest) แบบหัวใจไม่บีบตัว(Asystole)พวกเขาได้ทำการรักษาเพื่อที่จะพยายามยื้อชีวิตของเขาไว้
ในวันถัดมา ที่คลับได้กลายเป็นสถานที่ไว้อาลัย โดยแฟนคลับและบุคคลอื่นๆ ได้วางดอกไม้ รูปภาพ และเทียนไว้ที่ทางเท้า รวมไปถึงข้อความพ่นสีบนผนังข้อความที่หน้าต่างอ่านได้ความว่า "ด้วยความนับถือและความรักเป็นอย่างยิ่งแด่ริเวอร์และครอบครัว เดอะ ไวเปอร์ รูมได้ทำการปิดสถานที่ชั่วคราว ขอแสดงความเสียใจอย่างสุดซึ้งแก่ครอบครัว เพื่อน และคนที่รัก เขาจะยังคงอยู่ในความทรงจำ"คลับทำการปิดชั่วคราว 1 อาทิตย์ เดปป์ยังคงปิดคลับในวันที่ 31 ตุลาคมของทุกปีจนกระทั่งเขาได้ขายหุ้นในส่วนของตัวเองไปในปี 2004
ก่อนมรณกรรม ภาพลักษณ์ของฟินิกซ์ ตามที่มาจากในบทสัมภาษณ์ไว้อาลัยในภายหลังนั้น เป็นคนที่ปลอดการใช้สารเสพติดมาตลอด ส่วนหนึ่งเนื่องจากการอุทิศตนของเขาแก่สาธารณประโยชน์ ด้านสังคม การเมือง มนุษยธรรม และความสนใจด้านอาหาร ซึ่งในตอนนั้นนับว่ายังไม่เป็นที่นิยมมากนักในช่วงยุค 80 โดยผลลัพธ์คือ การเสียชีวิตของฟินิกซ์ได้ถูกนำขึ้นหน้าหนึ่งของสำนักข่าวหลายสำนักโดยนักเขียนผู้หนึ่งได้กล่าวถึงฟินิกซ์ไว้ว่าเป็น "เจมส์ ดีนมังสวิรัติ" และได้นำมาถูกเปรียบเทียบ โดยทั้งสองมีความคล้ายคลึงกันคือเป็นนักแสดงหนุ่มชื่อดังผู้มีพรสวรรค์ ที่เสียชีวิตกะทันหันตั้งแต่อายุยังน้อย
วันที่ 15 พฤศจิกายน 1993 ผลการชันสูตรพบว่า "จากการพิสูจน์ด้านพิษวิทยา แสดงถึงค่าความเข้มข้นของมอร์ฟีนและโคเคนในกระแสเลือดที่สูง และพบสารอื่นๆ ในความเข้มข้นที่ต่ำกว่า" สาเหตุการเสียชีวิตคือ "พิษจากยาหลายชนิดโดยเฉียบพลัน" รวมถึงโคเคนและมอร์ฟีน
วันที่ 24 พฤศจิกายน 1993 อาร์ลิน (เปลี่ยนชื่อในภายหลังเป็น ฮาร์ท (Heart)) ฟินิกซ์ได้ตีพิมพ์จดหมายเปิดผนึกในLos Angeles Timesเกี่ยวกับชีวิตและความตายของลูกชายของเธอ ใจความส่วนหนึ่งว่า
งานเผาศพได้ถูกจัดขึ้นที่Milam Funeral Homeในเมืองเกนส์วิลล์ มลรัฐฟลอริดา โดยเถ้าของฟินิกซ์ได้ถูกโปรยเหนือแม่น้ำในที่ดินของครอบครัวในมอนเตซูมา ประเทศคอสตาริกา ภายหลังมรณกรรม เพลงบันทึกเสียงและงานเขียนทั้งหมดของเขาตกเป็นของเรน น้องสาว
"-- อ่อนไหวและหมกมุ่นกับสิ่งที่ทำ เขารู้สึกถึงสิ่งต่างๆ ในหัวใจอย่างบาดลึก" - เมธิส
"เขาเป็นแค่เด็กผู้ชายคนหนึ่ง เด็กผู้ชายจิตใจดีมากๆ ที่ทำทุกอย่างพังไม่เป็นท่า และไม่รู้จะใช้เจตนาดีของเขาไปในทางที่ถูกต้องอย่างไร" - พลิมพ์ตัน
การจากไปอย่างกะทันหันของริเวอร์ทำให้เขาไม่สามารถถ่ายทำภาพยนตร์ในหลายบทบาทซึ่งผ่านการแคสติ้งแล้วได้:
" -- ผมคิดว่าเขาเคยเป็นคนที่ดีที่สุด...เป็น...เคยเป็น...เป็น คนที่ดีที่สุดในกลุ่มคน (นักแสดง) หนุ่มตอนนั้น ผมไม่ได้เริ่มมาพูดแค่ตอนนี้ ผมเคยพูดมาก่อนก่อนที่เขาจะเสีย เขามีอะไรบางที่ผมไม่เข้าใจ" - แบรด พิตต์
ในวันที่ 31 ตุลาคมของทุกปี แฟนคลับได้รวมตัวกันออกมาแสดงความชื่นชมและพูดถึงชีวิตของริเวอร์ในฐานะนักแสดง คำพูดของเขา"การแสดงก็เหมือนกับหน้ากากฮาโลวีนที่คุณสวมใส่"ได้ถูกนำมากล่าวถึงอย่างแพร่หลายในโซเชียลมีเดีย นักแสดงชายผู้ซึ่งกล่าวถึงริเวอร์ในฐานะคนที่มีอิทธิพลสำคัญ รวมไปถึงเป็นคนที่ช่วยปูทางในอาชีพการแสดงนั้น รวมไปถึงลีโอนาร์โด ดิคาพริโอจาเรต เลโตเจมส์ ฟรังโกและอีกมากมาย
ในงานประกาศรางวัลนักแสดงนำชายยอดเยี่ยมบนเวทีงานประกาศรางวัลออสการ์(Academy Awards)ครั้งที่ 92วาคีน ฟินิกซ์ได้กล่าวเป็นการให้เกียรติแก่พี่ชาย "ตอนที่เขาอายุ 17 พี่ชายของผม [ริเวอร์] ได้เขียนเนื้อเพลงท่อนนี้ที่กล่าวว่า: วิ่งเข้าไปช่วยชีวิตด้วยความรัก และความสงบจะตามมา('Run to the rescue with love, and peace will follow.')"วาคีนและรูนีย์ มาร่าภรรยา ได้ตั้งชื่อลูกชายที่เกิดในเดือนกันยายน ปี 2020 ว่าริเวอร์ ฟินิกซ์ ตามชื่อของพี่ชาย
จากนิตยสารโฟโต้บุคLonely Boyตีพิมพ์ในปี 1993 ได้มีบทความเป็นเกียรติแก่ริเวอร์โดยอากิมิ โยชิดะผู้สร้างการ์ตูนมังงะซีรีส์Banana Fish (1985-1994)ซึ่ง ณ จุดหนึ่งของตัวเรื่อง เธอได้ใช้รูปลักษณ์และท่าทางของริเวอร์ เป็นแรงบันดาลใจให้กับตัวละครหลักของเธอAsh Lynx
"วันที่ 31 ตุลาคม 1993 ได้กลายมาเป็นวันที่น่าจดจำโดยไม่รู้ลืม ใครจะจินตนาการว่าเขาจะจากไปเร็วถึงเพียงนี้ คำว่า ยูเซตสุ ('夭折': การจากไปก่อนวัยอันควรของผู้มีพรสวรรค์วัยเยาว์) นั้นเป็นคำที่ออกเสียงอย่างรู้สึกกินใจ ทว่าโหดร้ายเหลือเกินในความเป็นจริง ริเวอร์เป็นมังสวิรัติ และทุ่มเทในด้านการปกป้องสิ่งแวดล้อมด้วยแรงผลักดันอันน่าชื่นชม (อย่างไรก็ตาม) แอลกอฮอล์ ยาสูบและสารเสพติดได้คงคู่กับการมีอยู่ของเขา (ซึ่งเป็นสิ่งที่ดูขัดแย้งกัน) ราวกับความขัดแย้งนั้นไม่มีอยู่จริง มนุษย์เป็นสิ่งมีชีวิตที่ซับซ้อน ถึงกระนั้น แสงของเขาจะไม่มีวันถูกบดบัง ...แม้ว่าเราจะไม่อาจพบเห็นเขาได้ในโลกของความจริงอีกต่อไป แต่เขาจะอยู่ในใจของฉันไปตลอดกาล และในจิตใจของคนที่รักเขาและมีเขาเป็นคนที่ช่วยเหลือเช่นกัน" - อากิมิ โยชิดะ: 9 พฤศจิกายน 1993
ชื่อของฟินิกซ์ได้ถูกจัดอยู่ในอันดับหลายครั้งในรายการซึ่งมีพรสวรรค์และอาชีพด้านการแสดงที่เป็นที่น่าจดจำ เขาได้ถูกจัดอันดับเป็นหนึ่งใน 12 "นักแสดงที่คาดหวังว่าจะประสบความสำเร็จปี 1986" ในJohn Willis' Screen World (2004)ฟินิกซ์ถูกโหวตในอันดับ 64 ของรายชื่อ "นักแสดงยอดเยี่ยมที่สุดตลอดกาล" โดยโทรทัศน์Channel 4ของสหราชอาณาจักร โดยผลโพลถูกโหวตจากบุคคลสำคัญในด้านการแสดงและกำกับภาพยนตร์ เขาถูกจัดอันดับในลำดับที่ 86 ในนิตยสารEmpire"100 นักแสดงตลอดกาล" ในปี 1997
เรื่องราวของชีวิตและการเสียชีวิตของเขาถูกนำมากล่าวในE! True Hollywood Story,anA&E Biographyและตอนสุดท้ายของรายการFinal 24นอกจากนี้ยังถูกกล่าวถึงในฐานะ "เจมส์ ดีนของศตวรรษนี้" ในตอนที่ 10 ("Mi Casa, Su Casa Loma") ของซีซั่นแรกในรายการBeing Ericaการเสียชีวิตของเขาถูกจัดอันดับเป็นลำดับที่ 16 ใน "101 เหตุการณ์ที่น่าตกใจที่สุดในวงการบันเทิง" โดยE! Televisionและในปี 2010 ฟินิกซ์ถูกโหวตโดยGQ Magazineว่าเป็นหนึ่งใน "50 อันดับชายหนุ่มผู้มีสไตล์ที่สุดในครึ่งหลังของศตวรรษ"