ตระกูลอาชิกางะ

ตระกูลอาชิกางะหรืออาชิกากะ(ญี่ปุ่น:足利氏;โรมาจิ:Ashikaga-shi) เป็นตระกูลซามูไรที่โดดเด่นของญี่ปุ่นซึ่งก่อตั้งรัฐบาลโชกุนอาชิกางะและปกครองญี่ปุ่นตั้งแต่ปี ค.ศ. 1333ถึงปี ค.ศ. 1573
ตระกูลอาชิกางะสืบเชื้อสายมาจากตระกูลมินาโมโตะซึ่งสืบเชื้อสายมาจากพระจักรพรรดิเซวะเรียกว่า ตระกูลเซวะเก็นจิ (ญี่ปุ่น:清和源氏;โรมาจิ:Seiwa Genji) สาขาซึ่งตั้งรกรากอยู่ที่แคว้นคาวาจิ (จังหวัดโอซากะในปัจจุบัน) เรียกว่า ตระกูลคาวาจิเก็นจิ (ญี่ปุ่น:河内源氏;โรมาจิ:Kawachi Genji) หนึ่งในสมาชิกของตระกูลคาวาจิเก็นจิ คือมินาโมโตะ โนะ โยชิอิเอะ(ญี่ปุ่น:源 義家;โรมาจิ:Minamoto no Yoshiie) เป็นซามูไรที่มีชื่อเสียงในยุคเฮอังมินาโมโตะ โนะ โยชิอิเอะ มีบุตรชายชื่อว่า มินาโมโตะ โนะ โยชิจิกะ (ญี่ปุ่น:源 義親;โรมาจิ:Minamoto no Yoshichika) เป็นปู่ทวดของโชกุนคนแรกมินาโมโตะ โนะ โยริโตโมะ
นอกจากนี้ มินาโมโตะ โนะ โยชิอิเอะ ยังมีบุตรชายอีกคนชื่อว่า มินาโมโตะ โนะ โยชิกูนิ (ญี่ปุ่น:源 義国;โรมาจิ:Minamoto no Yoshikuni) ซึ่งมินาโมโตะ โนะ โยชิกูนิ มีบุตรชายคนโตชื่อว่า มินาโมโตะ โนะ โยชิชิเงะ (ญี่ปุ่น:源 義重;โรมาจิ:Minamoto no Yoshishige) โยชิชิเงะเดินทางไปตั้งรกรากที่เมืองนิตตะ (ญี่ปุ่น:新田;โรมาจิ:Nitta) ในแคว้นโคซูเกะ (ญี่ปุ่น:上野;โรมาจิ:Kōzuke) ปัจจุบันคือเมืองโอตะจังหวัดกุมมะเป็นบรรพบุรุษของตระกูลนิตตะ ตระกูลยามานะ และตระกูลโทกูงาวะ
มินาโมโตะ โนะ โยชิกูนิ มีบุตรชายคนที่สอง ชื่อว่า มินาโมโตะ โนะ โยชิยาซุ (ญี่ปุ่น:源 義康;โรมาจิ:Minamoto no Yoshiyasu) โยชิยาซุเดินทางไปตั้งรกรากที่เมืองอาชิกางะ ในแคว้นชิมตสึเกะ (ญี่ปุ่น:下野;โรมาจิ:Shimotsukeปัจจุบันคือจังหวัดโทจิงิ) เป็นบรรพบุรุษของตระกูลอาชิกางะ มินาโมโตะ โนะ โยชิยาซุ มีบุตรชายชื่อว่า อาชิกางะ โยชิกาเนะ (ญี่ปุ่น:足利義兼;โรมาจิ:Ashikaga Yoshikane) อาชิกางะ โยชิกาเนะ มีบทบาทและมีความดีความชอบต่อโชกุนคนแรก มินาโมโตะ โนะ โยริโตโมะ ในสงครามเก็มเป(ญี่ปุ่น:源平合戦;โรมาจิ:Genpei kassen) อาชิกางะ โยชิกาเนะ สมรสกับ โฮโจ โทกิโกะ (ญี่ปุ่น:北条時子;โรมาจิ:Hōjō Tokiko) ซึ่งเป็นบุตรสาวของโฮโจ โทกิมาซะและเป็นน้องสาวของนางโฮโจ มาซาโกะเท่ากับว่าอาชิกางะ โยชิกาเนะ เป็นน้องเขยของโชกุนมินาโมโตะ โนะ โยริโตโมะ
แม้ว่าต้นตระกูลอาชิกางะจะมีผลงานโดดเด่นในสงครามเก็มเป แต่ตลอดยุคคามากูระตระกูลอาชิกางะมีบทบาททางการเมืองเพียงเล็กน้อย อย่างไรก็ตามรัฐบาลโชกุนคามากูระและตระกูลโฮโจยังคงให้เกียรติตระกูลอาชิกางะด้วยการส่งสตรีจากตระกูลโฮโจมาสมรสกับตระกูลอาชิกางะอย่างต่อเนื่อง ในยุคคามากูระ ผู้นำตระกูลอาชิกางะทุกคนมีภรรยาเอกมาจากตระกูลโฮโจ
นอกจากนี้ตระกูลอาชิกางะยังแตกสาขาย่อยออกไปเป็นตระกูลต่าง ๆ อีกมากมาย ได้แก่
ในยุคมูโรมาจิตระกูลอาชิกางะมีอยู่สองสาขาด้วยกันได้แก่ สาขาตระกูลของโชกุนซึ่งปกครองรัฐบาลโชกุนที่เมืองเกียวโต และสาขาซึ่งดำรงตำแหน่งเป็นคันโตคุโบ(ญี่ปุ่น:関東公方;โรมาจิ:Kantō kubō) ปกครองภาคตะวันออกของญี่ปุ่นอยู่ที่เมืองคามากูระ
เมื่อโชกุนอาชิกางะคนสุดท้าย คือ อาชิกางะ โยชิอากิ (ญี่ปุ่น:足利 義昭;โรมาจิ:Ashikaga Yoshiaki) ถูกโอดะ โนบูนางะปลดจากตำแหน่งโชกุนใน ค.ศ. 1573 สิ้นสุดรัฐบาลโชกุนอาชิกางะ บุตรชายเพียงคนเดียวของโชกุนโยชิอากิบรรพชาเป็นพระภิกษุไม่มีทายาท ทำให้ตระกูลอาชิกางะสาขาตระกูลโชกุนสิ้นสุดลง
ใน ค.ศ. 1455 ผู้ดำรงตำแหน่งคันโตคุโบคนสุดท้ายคือ อาชิกางะ ชิเงอูจิ (ญี่ปุ่น:足利 成氏;โรมาจิ:Ashikaga Shigeuji) ถูกตระกูลอูเอซูงิ (ญี่ปุ่น:上杉;โรมาจิ:Uesugi) ซึ่งเป็นคู่แข่งทางการเมือง ขับออกจากเมืองคามากูระ ชิเงอูจิหลบหนีไปยังเมืองโคงะ (ญี่ปุ่น:古河;โรมาจิ:Kogaปัจจุบันอยู่ในจังหวัดอิบารากิ) ได้รับสมญานามว่าโคงะคุโบ(ญี่ปุ่น:古河公方;โรมาจิ:Koga kubō) บุตรหลายของชิเงอูจิสืบทอดสมญานามโคงะคุโบต่อมา จนกระทั่งเมื่อโคงะคุโบคนสุดท้ายคือ อาชิกางะ โยชิอูจิ (ญี่ปุ่น:足利 義氏;โรมาจิ:Ashikaga Yoshiuji) เสียชีวิตโดยไม่มีบุตรชายใน ค.ศ. 1583 ทำให้ตระกูลอาชิกางะสาขาของภูมิภาคคันโตสิ้นสุดลง อย่างไรก็ตามมีบุตรหลานของอาชิกางะ ชิเงอูจิ ตั้งรกรากที่ปราสาทโอยูมิ (ญี่ปุ่น:小弓;โรมาจิ:Oyumiปัจจุบันอยู่ในเขตจังหวัดชิบะ) และเปลี่ยนชื่อตระกูลจากอาชิกางะเป็น คิตสึเรกาวะ (ญี่ปุ่น:喜連川;โรมาจิ:Kitsurekawa) ตระกูลคิตสึเรกาวะเป็นไดเมียวปกครองแคว้นคิตสึเรกาวะไปจนตลอดยุคเอโดะ
ตระกูลที่เป็นสาขาย่อยอื่น ๆ ของตระกูลอาชิกางะ เช่น ตระกูลโฮโซกาวะ ยังคงสืบเชื้อสายมาจนถึงยุคปัจจุบัน