Ulu Temburonq Milli Parkı

Ulu Temburonq Milli Parkı(ing.Ulu Temburong National Park) —Bruneydəyaradılmış ilkmilli park.1991-ci ildə qurulmuşdur. Milli park Bruneyin şərqində, Temburonq dairəsinin Amo mukimində yerləşir. Temburonq dairəsinin 40 %-lik hissəsini əhatə edir, sahəsi 550 km-dir. Milli park Batu Apoy Meşə Qoruğunun içərisində yerləşir.Ulu Temburonq Milli Parkında böyükcəngəlliklərvar və buna görə də"Bruneyin yaşıl cavahiri"ləqəbi ilə tanınır.Milli park "sultanlığın uğurlu meşə qoruğu siyasətinin gözəl nümunəsi" hesab olunur.Milli parkdan axan əsas çaylar Temburonq və Belalonq çaylarıdır. Qoruq ərazisiBruneyinekoturizm mərkəzi hesab olunur və burada Ulu Ulu kurortu yerləşir.Temburonq dairəsində həmçinin Peradayan Meşə Qoruğu yerləşir.
Ulu Temburonq Milli Parkı Bruneyin Temburonq dairəsində yerləşir. Milli park cənubdanMalayziyanınSaravakştatı ilə sərhəddədir. Milli park ovalıq vəmeşəərazisindən ibarət 550 kmsahəni əhatə edir.BuraBruneyinşərq hissəsinin hündürdə yerləşən ərazisidir. Milli parkın cənubu daha dağlıqdır, hündürlük bəzən 1.800 metrə qədər çata bilir. Şimal nisbətən daha alçaqdır. Milli park ərazisindən bir çoxçayaxır və bu çaylar ensizdərələrəmələ gətirir. Qoruq ərazisinin şimalında sahil regionu yerləşir.
Milli park ərazisinə ancaq Temburoq çayı vasitəsilə,BruneyinpaytaxtıBandar Seri Begavandanbaşlayaraq barkasla çatmaq mümkündür.Barkasla çıxılan səyahətdə ilk dayanacaq Banqar şəhəridir. BuradaSaravakdanaxan Limbanq çayı Bruney körfəzinə tökülür və mənsəbdə bulanıqestuariəmələ gəlir. Banqardan sonra növbəti dayanacaq Batanq Duridir və buradan barkasla Temburanq çayı ilə parka daxil olmaq olar. Barkaslar təcrübəli İban əhalisi tərəfindən idarə olunur. Yol boyunca qayalarla və qum dayazlıqları ilə qarşılaşmaq mümkündür. Milli parkda ərazini gəzmək üçün geniş taxta döşənək sistemi salınmışdır və bu sistemin uzunluğu 7 kilometrdir.Yol boyunca məlumatlandırıcı lövhələr var.
Milli parda əsasən yerli iqlimə uyğunlaşmış alçaqboyluağaclarbitir. Əsas bitki növləri şoreya, driobalanops və dipterokarpusdur.Ovalıqvə yüksəklikmeşələriəsasən dipterokarp meşələridir. Alçaq dağlıqmeşələriəsasən milli parkın cənubunda yerləşir. Manqrovlar milli parkın sahil zonasındadır.Meşələrin döşənəyində rattan üstünlük təşkil edir. Meşələrdə geniş yayılmış digər bitkilərəaptek zəncəfili, beqoniya, qesneriev,aroid,Ixoraaiddir. Çay sahili boyunca palma, qıjı,mamır,şibyəbitir. Quşların qida kimi istifadə etdiyiəncirağacları da milli parkda geniş yayılmışdır.
Ulu Temburonq Milli Parkındaməməlilər,quşlar,kəpənəklərvəcücülər,sürünənləryaşayır.Milli parkda yaşayan ən məşhur heyvan növü quyruqsuz, boz rəngli Müller qibbonudur. Onu əsasənmeşələrdəgörmək olar.Burada ən geniş yayılmışsincabnövü kiçik cırtdan sincabdır və onu tez-tezinsanməskənlərinin yaxınlığında görmək mümkündür. Qara ləkəli qaya qurbağasının da(Staurois natator)milli park ərazisində göründüyü bildirilmişdir. İlan növlərindən ən geniş yayılanı məbəd gürzəsidir. O, əsasənağaclarınbaşında görünür.
Qalın tüklü-pipikli kərgadandimdik(Anorrhinus galeritus), Malay kalaosu(Buceros rhinoceros),buynuzdimdiklər, sarı-qara buynuzdimdik(Eurylaimus ochromalus)və salanqanlar milli parkın əsas quş növləridir.
Milli parkda 400 kəpənək növü aşkarlanmışdır, onların çoxu nadirdir. Ən məşhuru Bruk troqonopteradır. Ona Ceyms Brukun şərəfinə"ağ racə"adı verilmişdi.