Dyel

Angdyel(Ingles:gel) ay isang solidongmala-halaya'tmalambot na materyalna maaaring magkaroon ng mga katangian na malambot at mahina o matibay at matigas.Nangangahulugan ang mga dyel bilang isang lubusang nalabnaw na sistemangkawing-krus(Ingles:cross-linked system), na nagpapakita ng kawalan ng daloy kapag nasa matatag-estado.Ayon sa timbang, kadalasang likido ang mga dyel, gayon pa man mala-solido ang kilos nila dahil satatlong dimensiyonalna kalambatang kawing-krus sa loob ng likido. Ito ay ang ikawing-krus sa loob ng likido na nagbibigay sa dyel ng kanyang istraktura (tigas) at nag-aambag sa pagiging malagkit (tack). Sa ganitong paraan ang mga dyel ay pagpapakalat ng mga molekula ng isang likido sa loob ng solido kung saankalatsasolidong daluyanang mgalikidongpartikulo. Nilkha ang salitanggelng ika-19 na siglong Eskosong kimiko na siThomas Grahamsa pamamagitan ngpagklipmula sagelatine.
Binubuo ang mga dyel ng isang solidong tatlong-dimensiyonal na kalambatan na sumasaklaw sa volyum ng daluyang likido at sinisiluan ito sa pamamagitan ng epektongtensiyon sa rabaw. Maaaring magresulta ang panloob na istraktura ng kalambatan mula samga pisikal na kawing(mgapisikal na dyel) o mgakemikal na kawing(mgakemikal na dyel), pati na rin angbubogitao iba pang mga sagandaan na namananatilingbuosa loob ng lumalawak na likido. Maaaring gamitin ang halos anumang likido bilang isang tagapaghaba kabilang ang tubig (idrodyel), langis, at hangin (erodyel). Sa mga pamamagitan ng timbang at volyum, ang mga dyel ay halos pluwido sa komposisyon at sa gayon ay Idnagpapakita ng mga densidad na katulad ng mga likido ng mga ito. Isang pangkaraniwang halimbawa ng idrodyIdroel ang nakakain na halaya na may kasinglaking densidad ng tubig.
Ang mga polyionong polimero ay mga polimero na may ionong punsyonal na pangkat. Pinipigilan ng ionong kargada ang pagbuo ng polimerong kadena na nilikaw nang mahigpit. Nagpapahintulot ito sa kanila na mag-ambag nang higit pa sakalaputansa kanilang anyong nakaunat, dahil umuokupa ang nakaunat na polimero ng higit na espasyo. Ito rin ang dahilan kung bakit tumitigas ang dyel. Tingnan angdamdagilusawpara sa higit pang impormasyon.
Angidrodyelay isang kalambatan ng mga kadenang polimero na idropiliko (Ingles: hydrophilic), kung minsan ay natatagpuan bilang isangkoloidengdyel kung saan daluyang pagpapakalat ang tubig. Nagreresulta ang isang tatlong-dimensiyonal na solido mula sa mga idropilikong kadenang polimero na pinagsama-sama ng mga kawing-krus.Dahil sa likas na kawing-krus, hindi natutunaw ang estruktural na integridad ng kalambatang idrodyel mula sa mataas na konsentrasyon ng tubig.Lubos nasipsipingnatural o sintetikong kadenang polimero ang mga idrodyel (maaari silang maglaman ng higit sa 90% na tubig). Nagtataglay din ang mga idrodyel ng antas ng pagkahutukin na katulad sa likas na lamuymoy, dahil sa kanilang makabuluhang nilalamang tubig. Bilang nakikiramay na "matalinong materyales," maaaring lambungan ng mga idrodyel ang mga sistemang kemikal na sa pagpapasigla ng panlabas na mga salik tulad ng pagbabago ng pH ay maaaring maging sanhi ng mga espesipikong kompuwesto tulad ng glukosa na maging malaya sa kapaligiran, na kadalasangpagbabagong-anyong dyel-solpapunta sa anyong likido. Kadalasang idrodyel din ang mga kimimekanikong polimero, na sa pagpapasigla ay binabago ang kanilang bolyum  at maaaring magsilbi bilangaktuwadorosensor.  Noong 1894 ang unang paglitaw ng salitanghydrogelsa panitikan.Kabilang sa mga karaniwang paggamit ng mga idrodyel ang:
Kabilang sa mga karaniwang sangkap angpolibinilo alkohol,sodyo poliakrilato, polimerongakrilatoatkopolimerona may maramingidropilikongpangkat.
Iniimbestiga ang mga natural na materyal ng idrodyel para sa inhenyeriyang tisyu; kabilang sa mga materyales na ito angagarosa,metilselulosa,hiyaluronano,mala-elastanong polipeptidoat iba pang galing-natural na polimero. Nagbibigay pag-asa ang mga idrodyel para sapaggamit sa agrikultura, dahil maaari silang maglabas ng agrokimiko kabilang ang mga pestisidyo at pospeyt nang dahan-dahan, na tumataas ang bisa at nababawasan ang pag-apaw, at samantalang pabutihin ang pagpapanatili ng tubig ng mga mas tuyong lupa tulad ng mabuhanging gayas.
Angorganodyelay isangdi-malakristal,di-malasalamintermorebersibleng (termorplastikong) solido na materyal na binubuo ng isanglikido'torganikonganyo na nakabuklod sa isang tatlong-dimensionyal na kalambatang kawing-krus. Maaaring, bilang halimbawa, isangorganikong pantunaw,mineral na langis, olangis ng halamanang likido.  Mahalagang katangian ang sukat ngsolubilidadatpartikulong istrukturante para sapagkaigkasinat katatagan ng organodyel. Kadalasan, batay ang mga sistemang ito sasariling pagpupulongng mga istrukturanteng molekula.(Ang isang halimbawa ng pagbubuo ng hindi kanais-nais na termorebersibleng kalambatan ay ang paglitaw ng pagkikristal ng pagkit sapetrolyo.)
May potensyal na gamitin ang mga organodyel sa iilang mga aplikasyon, tulad ngparmasyutiko,pampaganda, konserbasyon ng sining,at pagkain.
Angxerodyel/ˈzɪəroʊ-ˌdʒɛl/ay isang solido na nabuo mula sa isang dyel sa pamamagitan ng pagpapatuyo na may di-inantalang pag-ikli. Karaniwang may mataas na porosidad (15-50%) at napakalaking surpasiyong area (150-900 m/g) ang mga xerodyel, kasama ang napakaliit na laki ngbutas(1-10 nm). Kapag nangyayari ang pagtatanggal ngpantunawsa ilalim ngsuperkritikalna kondisyon, hindi iikli ang kalambatan at lilikha ang isang napakabuga at napakaliliit na materyal na may mababang densidad na kilala bilangxerodyel. Gumagawa ang pagtrato sa init ng isang xerodyel sa mataas na temperatura ng malagkit napag-sinter(pag-ikli ng xerodyel dahil sa pagiging konti ng malapot na daloy) at epektibong nagbabagong-anyo ang malabugang dyel na maging isang makapal nasalamin.
Angnanokompuwestong idrodyelo hibridang idrodyel, ay mga napakahidratadong kalambatan  polimeriko, alinman sa pisikal o kobalenteng kawing-krus sa bawat isa at/o sa nanopartikulo o nanoistruktura. Maaaring gayahin ng mga nanokompuwestong idrodyel ang mga katutubong mga katangian ng tisyu, istraktura at mikrokaligiran dahil sa kanilang hidratado't interkonektadong istrukturang malabuga. Maaaring isama ang isang malawak na saklaw ng nanopartikulo, tulad ng batay-karbon, polimerikong, seramikong, at metalikong nanomateryales sa loob ng istrakturang idrodyel upang makakuha ng mga nanokumpuwesto na may angkop na pag-andar. Maaaring pamatnugutan ang mga nanokompuwestong idrodyel upang magkaroon ng nakakalamang na pisikal, kemikal, elektrikal, at biolohikal na katangian.
Nagpapakita ang maraming mga dyel ngtiksotropiya– nagiging pluido sila kapag nabalisa, ngunit nagiging solido kapag nagpapahinga. Sa pangkalahatan, tila solido't malahalayang materyales ang mga dyel. Isang uri ito ngpluidong di-Newtoniano. Sa pamamagitan ng pagpapalit ng likido sa gas posible na maghanda ng mgaerodyel, mga materyales na may natatanging mga katangian kabilang ang napakababang densidad, mataas na surpasiyong area, at mahusay na mga katangian ng insting sabukod.
Kumakatas ang ilang mga espesye ng dyel na epektibo sa kontrol ng mga limatik. Halimbawa, kumakatas angglobicephala melasng ensymatikong dyel na nakasalalay sa panlabas na ibabaw ng hayop kung saan tumutulong ito sa pag-iwas ng pagtatatag ng iba pang mga organismo ng mga kolonya sa ibabaw ng mga katawan ng mga balyena.
Kinabibilangan saidrodyelna umiiral nang natural sa katawan anguhog,vitreong humorng mata,kartilago,litidatnamuong dugo. Nagreresulta ang kanilang viskoelastikang uri sa malambot na bahagi ng katawan ng katawan, naiiba mula sa matigas na tisyu na nakabatay sa mineral ng sistemang pangsangkabutuhan. Aktibong nagbubuo ang mga mananaliksik ng teknolohiyang pagpalit ng tisyu na galing sintetiko na nagmula sa mga idrodyel, parehas para sa pansamantalangimplanta(nabubulok) at permanenteng implanta (di-nabubulok). Tinatalakay ng isang artikulo sa pagrepaso sa paksa ang paggamit ng mga idrodyel bilang kapalit nanukleyus pulposo, kapalit ng kartilago, at mga modelo ngsintetikong tisyu.
Maraming sangkap ang maaaring bumuo ng dyel kapag idinagdag ang isang angkop napampalapot o kinabisang pampakapalsa kanilang pormula. Karaniwan ang kilos na ito sa paggawa ng mararaming mga produkto, mula sa mga pagkain hanggang sa mga pintura at pandikit.
Sa mga komunikasyongfiber optics, ginagamit ang isang malambot na dyel na kahawig ng "dyel na pambuhok" sa lapot upang punuin ang mga plastikong tubo na naglalaman ng mgafiber. Ang pangunahing layunin ng gel ay upang maiwasan ang panghihimasok ng tubig kung nalabag angbuffer tube, ngunit pinapalakas ng dyel ang mgafiberlaban sa kasiraang mekanikal kapag binaluktot ang tubo sa paligid ng sulok sa panahon ng pagkabit, o binabalikuko. Bukod pa rito, nagsisilbi ang dyel bilang isang pantulong sa pagpoproseso kapag yinayari ang kable, na pinapanatili ang mgafibersa gitna habang naluluwa ang materyales ng tubo sa paligid nito.