සනාල පටක පද්ධතිය

“ලෝකයේශාක93% ක්මසනාල ශාකවන අතරකඳ,පත්‍ර,මුලයන කොටස් තුළජලය, ඛනිජ අයන සහ කාබනික පෝෂකපරිවහනයසඳහා හැඩගැසී ඇතිපටකපද්ධතිය සනාල පටක පද්ධතිය නම් වේ.”මෙම පද්ධතිය තුළ පවතින ප්‍රධාන පටක ආකාර 2කි.
ශෛලම පටකයසෑදී ඇත්තේ ව්‍යූහමය වශයෙන් වෙනස් සෛල වර්‍ග 4කිනි.
මේ අතරින් ශෛලම වාහිනි දැකගත හැකි වන්නේAnthophytaසහGnetophytaයන ශාකවල ශෛලමයේ පමණි. අනෙකුත් සනාල ශාකවල දැකිය හැක්කේ වාහකාභ, තන්තු, මෘදුස්තර පමණි.
ශාකයක කඳේ හෝ මුලේකාෂ්ඨයයේ ද පත්‍රවල නාරටි තුළ ද ශෛලම වාහිනී පවතී. කඳේ සහ මුලේ ෆ්ලෝයමයට ඇතුළතින්ශෛලමයපවතී.ශෛලම පටකයේ වූ එක් ශෛලම වාහිනී සෛලයක් ශෛලමීය වාහිනී ඒකකයක් ලෙස හැඳින්වේ. මේවා දිගටි සිලිංඩරාකාර සෛලවන අතර වාහකාභවලට වඩා කෙටි සහ පළල් ය, ද්විතීක සෛල බිත්තිය ඝනකම් වැඩි ය, අජීවී වේ.ලිග්නීභවනයනිසා ද්විතීයික සෛල බිත්තිය ශක්තිමත් වන අතර අජීවී සෛල වන අතර සෛල මැද කුහරයක් පවතී. ශෛලම වාහිනී දෙකෙළවර පවතින උඩු සහ යටි අන්ත බිත්තිවල “සජිද්‍ර තල” පිහිටයි. නැතහොත් එම අන්ත බිත්ති සම්පූර්‍ණයෙන්ම බිඳ වැටී ජල ගමනාගමනයට පහසු මාර්‍ග සාදයි. මෙහි ඇති ඝනකම බිත්ති මඟින් ජල පරිවහනයේදී ඇතිවනආතතිදරා ගනී. සජිද්‍ර තල මඟින් සෛල අන්ත බිත්ති(වාහිනී වල) එකිනෙකට සම්බන්‍ධ කරමින් ඇතිවන අඛණ්ඩ නාලය ශෛලමවාහිනී නම් වේ. ශෛලම වාහිනියේ පාර්‍ශවික බිත්තිවල ‘කූව’ මඟින් අරීය ජල පරිවහනය සිදු කරයි.
සෑම ශාකයකම ශෛලමය තුළ වාහකාභ පවතී. මේවා ශෛලම වාහිනී තුළට සාපේක්‍ෂව දිගටි දෙකෙළවර සිහින්සෛලවේ. ශෛලම වාහිනී වලට වඩා දිගින් වැඩි ය, විශ්කම්භයෙන් අඩු ය, අජීවී වේ, බහුඅශ්‍රාකාර වේ. තවද අන්තබිත්තිවල පවතින “කූ සිදුරු” ද පාර්‍ශවික බිත්තිවල “කූව” පවති. ඒ තුළින් එක් වාහකාභයක සිට තවත් වාහකාභයකට ජලය ගමන් කරයි. ශෛලමවාහිනීවලට සාපේක්‍ෂව විශ්කම්භය අඩු නිසාත්, අන්තබිත්තිවල කුව තුළින් ජලය යන නිසාත් වාහිනීවලට සාපේක්‍ෂව ජල පරිවහනය සඳහා වූ “ප්‍රතිරෝධීතාවය” වැඩි ය.
ශෛලමීය තන්තු, ශෛලම පටකය තුළ විසිරී ඇති තර්කුරූපී “ලිග්නීභවනය” වූ අජීවී සෛල වේ. මේවා ජල පරිවහනයට දායක නොවන නමුත් ශෛලමයට අවශ්‍ය සන්‍ධාරණය සපයයි.
ශෛලම පටකයේ සෛල අතරින් පරිණත අවස්ථාවේ දී ද සජීවී එකමසෛලවර්‍ගය මෙයයි. මේවා සෛලමය තුළ “අරීය ජලපරිවහනය සහ පාර්ශ්වික ජලපර්වහනය”ට දායක වේ.
ආවෘත බීජකශාක(Anthophyta) වල පහත සෛල වර්‍ග පවතී.
නමුත්ආවෘත බීජක ශාකහැර අනෙකුත් ශාකවල “පෙනේර නල සහ සහචර සෛල” වෙනුවට පවතිනුයේ “පෙනේර සෛල” නම් වූ පටු දිගටි සෛල වර්‍ගයයි.ෆ්ලෝයමයශාක කඳතුළ ඇති පොත්තෙහි පවතී.
පෙනේර නල ඒකක සෛල පරිණත අවස්ථාවේ දී ද සජීවී ප්‍රාථමිකසෛලබිත්තියක් සහිත සෛල වේ. මෙම සෛලවල සෛල ප්ලාස්මය ක්‍ෂීණ වන අතර සෛල ප්ලාස්මය තුනී ස්තරයක් ලෙස සෛලයේ පර්‍ය්‍යන්තයේ පවතී. මෙම සෛල ප්ලාස්මයේ,
මෙම නිසා සෛල මධ්‍යයේ විශාල කුහරයක් පවතී. මේ නිසා කාබනික පෝෂක ද්‍රව්‍ය පහසුවෙන් පරිවහනය කළ හැක. එක් පෙනේර නල ඒකකයක කෙළවරට තවත් පෙනේර නලයක් සම්බන්‍ධ වීමෙන් දාමයක් ලෙස පිහිටීමෙන් “පෙනේර නාලය” නම් නාලාකාර මාර්‍ගය සාදයි. පෙනේර නල ඒකක 2ක් එකිනෙකට අන්ත බිත්තිවල ජිද්‍ර සහිත තල පිහිටයි. ඒවා පෙනේර නල ඒකක හරහා ද්‍රව්‍ය ගමන් කිරීමට ඉඩ සලසා දෙයි.
සහචර සෛල සෑම පෙනේර නල ඒකකයකට ම පාර්ශවිකව පිහිටා ඇත. ඒවා ප්‍රාථමික සෛල බිත්තියක් සහිත සජීවී සෛල වේ. සහචර සෛලයත්, පෙනේර නල ඒකකයත් යන සෛල 2ම පොදු සම්භවයක් සහිත වේ. පෙනේර නල ඒකකයත් සහචර සෛලයත් එකිනෙකට සම්බන්‍ධ කරන ප්ලාස්ම බන්‍ධ විශාල ප්‍රමාණයක් පවතී. ඝන සෛල ප්ලාස්මයක් හා න්‍යෂ්ටියක් පවතී. මේවාපරිවෘත්තීයව සක්‍රීය සෛල වේ. මෙම සෛලවල,
මෙම සහචර සෛලවල පවතින රෛබොසෝම මඟින් පෙනේර නල නඩත්තු කෙරේ.සහචර සෛල, පත්‍රවල සිට මුල් දක්‍වා එම සෛල තුළින්සුක්‍රෝස්ගමන් නො කරයි. නමුත් පත්‍රවල පිහිටි ෆ්ලෝයමයේ සහචර සෛල, පෙනේර නල ඒකක තුළටසුක්‍රෝස්බැර කරන අතර සංචිත කෘත්‍ය ඉටු කරන ව්‍යුහ තුළ පවතින සහචර සෛල තුළින්සුක්‍රෝස්හර කිරීම (~ඉවත් කිරීම)  සිදු කරයි. මෙසේ සෛල තුළටසුක්‍රෝස්හර හෝ බැර කිරීමට දායක වන එම සහචර සෛල “පරිවර්‍තක සෛල / සම්ප්‍රේෂක සෛල” ලෙස හඳුන්වයි.
ශෛලමීය මෘදු ස්තර සජීවී දිගටි වන අතර ශෛලමීය තන්තු ලිග්නීභවනය වූ අජීවී සෛල වේ.