Anatoli Banişevski

Anatoli Andreyeviç Banişevski(23 fevral1946,Bakı–10 dekabr1997,Bakı) —UkraynaəsilliAzərbaycanfutbolçusu və məşqçisi.
Anatoli BanişevskiUEFA-nın versiyasına görə 2004-cü ildə Azərbaycanda son 50 ilin ən yaxşı futbolçusu seçilib.
Anatoli Banişevski 1946-cı il fevralın 23-dəBakıdaköküPolşayagedib-çıxanukraynalıailəsində anadan olub.
Uşaq futboluna Bakının "Lokomotiv" klubunda başlayıb.Razində(indiki Bakıxanov qəsəbəsi) "Lenin komsomolu" adına stadionda "Lokomotiv"lə "Spartak"ın oyunu keçirilirdi. "Neftyanik" (indiki "Neftçi") baş məşqçisiBoris ArkadyevvəƏləkbər Məmmədovda oyuna baxır, ən perspektivli oyunçuları seçirdilər.Lokomotiv 4:3 hesabı ilə qalib gəlsə də, rəqibin qapısına vurulan topun üçünü də Banişevski vurmuşdu.Banişevskinin böyük futbola sıçrayışı bax, həmin oyundan başladı.16 yaşında "Neftyanik"ə cəlb olunan Banişevski 1963-cü ildə komandanın əsas heyətində debüt edib.O, peşəkar karyerası ərzində - 1963-cü ildən 1978-ci ilədək yalnız "Neftçi" klubunda çıxış edib."Neftçi"nin 1966-cı ildəfutbol üzrə SSRİ çempionatınınbürünc medalını qazanmasında onun böyük əməyi olub.1966-cı ildə "Neftyanik" bürünc medal qazanandan sonraHeydər Əliyevona ev vermişdi.
Ümumiyyətlə, Anatoli Banişevski SSRİ çempionatının güclülər dəstəsində 212 matçda (81 qol), birinci liqada isə 76 qarşılaşmada (40 qol) forma geyinib.
Banişevski SSRİ yığmasının məşqçi korpusunun da diqqətindən kənarda qalmayıb. Parlaq oyun nümayiş etdirən hücumçu 19 yaşında Nikolay Morozov tərəfindən SSRİ yığma komandasına cəlb edilib.1965-ci ildə Moskvada keçirilən SSRİ – Braziliya oyununda Banişevski oyunun qurtarmasına 15 dəqiqə qalmışValentin İvanovuəvəz elədi.Bu onun ilk debütü oldu.Tezliklə Banişevski məşqçilərin ümidlərini doğruldub və yığmada keçirdiyi 3-cü oyunda het-trikə imza atıb.Banişevski 1966-cı ildə İngiltərədə keçirilmiş1966 FİFA Dünya Kubokundada iştirak edib.1968 və 1972-ci illərdə təşkil olunmuş Avropa çempionatlarına da qatılan Banişevski son yarışda gümüş mükafata layiq görülüb. SSRİ yığmasının heyətində 50 oyun keçirmiş hücumçu 19 dəfə fərqlənib.
Karyerasını başa vurduqdan sonra bir müddət işsiz qalan Banişevski 1981-ci ildə məşqçi fəaliyyətinə başlayıb.Onun ilk klubu "Neftçi" olub. Keçmiş komandasına iki mövsüm rəhbərlik etmiş A.Banişevski 1983-cü ildə "Neftçi"dən ayrılmaq qərarına gəlib.O, 1984-1988-ci illərdəBurkina-Fasodaməşqçi vəzifəsində çalışıb.Bu illərAfrikaölkəsinin siyasi həyatın burulğanlı dövrünə təsadüf edirdi. Hətta bir dəfə silahlı üsyançılar futbol matçı zamanı meydana soxulublar, onun gözünün qarşısında ölkənin ali rəhbərlərindən kimisə vəhşicəsinə qətlə yetiriblər. Həmin hadisədən sonra dəhşətli qorxu hissi keçirən Anatolidə şəkərli diabet xəstəliyi gücləndi.
Banişevski 1978-ci ilin sonlarında karyerasının bitirdi. Banişevskinin əsas problemlərindən biri idman rejimini qorumaması idi. Zərərli vərdişlərə hədsiz meyilli olması, spirtli içkilərdən imtina edə bilməməsi, onun təkcə karyerasına yox, səhhətinə də ciddi zərbə vurdu. Artıq 33 yaşında Banişevskidə şəkər xəstəliyinin əlamətləri hiss olunmağa başladı. Bir tərəfdən xəstəlik, bir tərəfdən işsizlik Banişevski üçün ciddi fəsadlar yaratdı. 1979-cu ildən başlayanşəkərli diabetona çox əziyyət verirdi.1988-ci ildə xəstəlik onda artıq kəskinləşdi.Hətta komaya da düşdüyü vaxtlar olurdu.O, iynədən dəhşətli dərəcədə qorxurdu.Ona spirtli, soyuq içkilər, yağlı və qızardılmış yeməklər olmazdı. Lakin, o, evdən kənarda bunlara nəzarət etmirdi.Banişevski Afrikadan qayıdarkən artıq Bakıda da ictimai-siyasi vəziyyət xeyli pisləşmişdi və onun müalicəsinə təsir edirdi. Bakıya döndükdən sonra müalicəsiylə ciddi məşğul olmaması, həkimlərin tələb etdiyi pəhriz qaydalarına əməl etməməsi, onun səhhətini daha da pisləşdirir. Anatoli yaddaşının pozulmasına görə bəzən evdən çıxır və hara gedəcəyini də unudurdu. Evə dönərkən çətinlik çəkəndə ətrafdakıların ona kömək etməsi üçün ünvanı yazılmış kağız parçasını həmişə cibində gəzdirirdi.
Anatoli Banişevski 1997-ci il dekabrın 10-da Bakıda vəfat edib.İkinci Fəxri Xiyabandadəfn olunub.
1966-cı ildə Anatoli Banişevski İrina Banişevskaya ilə ailə həyatı qurmuş və 1996-cı ildə boşanmışdı.Milena və Marina adlı qızları var.Boşandıqdan sonra Anatoli evini itirir və spirtli içkilərə aludə olur. Lakin onu bu çətin vəziyyətdən ömrünün son illərində ona qayğı göstərən köhnə tanışı və pərəstişkarı Səidə adlı xanım xilas etdi. Anatoli və Səidə bir müddət sonra evlənirlər.Nəvəsi Əli Babayev Banişevski də futbolçudur. Neftçi U-16 komandasında,Şuşa Qalası FKvəMOİKklublarında oynayıb.
AktyorAndrey Mironovvə müğənniVladimir Vısotskiilə çox yaxın münasibətləri vardı.
2 fevral 2007-ci ildə Azərbaycan Prezidentiİlham Əliyevinsərəncamı ilə Anatoli Banişevskinin yaşadığı ünvanın qarşısına xatirə lövhəsi vurulub.
2013-cü ildə futbol yazarıRasim Mövsümovun(Mövsümzadə) müəllifi olduğu "Bir qolun tarixçəsi" adlı araşdırma kitabı nəşr olunub.Bu kitab Azərbaycan futbolunun fəxri Anatoli Banişevskinin 1966-cı ildə İngiltərədə keçirilmiş dünya çempionatında SSRİ yığmasının heyətində Portuqaliya ilə 3-cü yer uğrunda oyunda vurduğu, amma başqalarının adına yazılan qoldan bəhs edir.