Pulo Jawa

Pulo Jawatéh hijipulodi di gugusankapuloan Sunda,Indonésia, nu mangrupa pulo pangpadetna di sakuliah dunya. Legana132.000 km pasagikalawan 151.6 pangeusi, mun mangrupa nagara mandiri mah bakal jadi nagara kadua pangpadetna sadunya. Pulo Jawa mangrupa lemah cai pikeun pituin pikeunurang SundajeungJawa.
Ibu kota Indonésia,Jakarta, aya di basisir kalér-kuloneun Jawa. Loba kajadian penting sajarah Indonésia nu lumangsung di Jawa. Jawa jadi pusat karajaan Hindu-Budha, kasultanan Islam, jeung jadi inti koloni Walanda diHindia Wétan. Dina dékade 1930-an jeung 1940-an, Jawa ogé jadi puseur perjuangan kamerdékaan Indonésia. Sacara pulitik, ékonomi, jeung budaya, Jawa dominan di Indonésia. Opat tina dalapan situs warisan dunya UNESCO di Indonésia perenahna di Jawa, kaasupTaman Nasional Ujung Kulon,Candi Borobudur,Candi Prambanan, jeungSitus Manusa Purba Sangiran.
Jawa kabentuk tina letusan gunung api, alatansubduksiLempéng Australiadi handapeunLempéng Sunda. Jawa mangrupa pulo nu panggedéna ka-13 di dunya jeung ka-5 di Indonésia, legana kira-kira 138,800 kilométer pasagi. Pulo ieu dicirikeun ku ranté gunung api nu ngajajar ti wétan ka kulon.
Di Jawa, aya opat basa utama nu digunakeun:basa Jawa,Sunda,Madura, jeungBetawi. Basa Jawa jeung Sunda nyaéta nu paling loba dicaturkeun.Urang Jawaaya di bagéan tengah jeung wétan, sedengkeunurang Sundadi bagéan kulon.Urang Maduradi wewengkon wétan Jawa nyaéta migran ti Pulo Madura, sedengkeunurang Betawidi Jakarta asalna tina campuran rupa-rupa suku di Indonésia. Lolobana padumuk di Jawa mah ngomong dua basa, nyaéta basa Indonésia (basa resmi Indonésia) salaku basa kahiji atawa kadua. Sanajan mayoritasnaMuslim, padumuk Jawa téh rupa-rupa agama, suku, jeung budaya.
Asal muasal nami "Jawa" téh tacan écés. Salah sahiji kamungkinanana, pulo ieu dinamian sanggeus tutuwuhanjáwa-wut, nu dipikanyaho loba tumuwuh di pulo harita, sarta sateuacan pangaruh India, pulo ieu mibanda nami anu béda.Aya ogé sumber-sumber séjén: kecapjaúsareng variasina hartosna "di luar" atanapi "jauh".Terus, dinaBasa Sansekertayavahartina jelai, tutuwuhan anu kawéntar di pulo ieu."Yavadvipa" disebatkeun dina épik pangkolotnaIndia,Ramayana.Sugriwa, pamingpin pasukanRama, ngutus jalma-jalmana ka Yavadvipa, pulo Jawa, néanganSita.Ku kituna, pulo ieu katelah di India ku nami Sansekerta "yāvaka dvīpa" (dvīpa = pulo). Jawa ogé disebatkeun dina téks kunaTamilManimekalaikaryaChithalai Chathanar, anu nyaritakeun yén Jawa mibanda karajaan jeung ibukota nu ngaranna Nagapuram.Sumber séjén nyebutkeun yén kecap "Jawa" asalna tina akar kecapProto-Austronesia, hartina "imah".Pulo gedé Iabadiu atawa Jabadiu disebat dinaGeographiakaryaPtolemy, anu ditulis kira-kira taun 150 M dinaKarajaan Romawi.Iabadiudisebutkeun hartina "pulo jelai", beunghar ku emas, sarta mibanda kota perak nu ngaranna Argyra di tungtung kulon. Nami ieu nuduhkeun Javasarta sigana asalna tina nami Sansekerta Java-dvipa (Yavadvipa).
Jawa perenahna antawisSumatradi kulon jeungBalidi wétan.Borneoaya di kalér, sedengkeunPulo Natalaya di kidul. Éta mangrupa pulo ka-13 panggedéna di dunya. Jawa dikurilingan kuLaut Jawadi kalér,Selat Sundadi kulon,Samudra Hindiadi kidul sartaSelat BalijeungSelat Maduradi wétan.
Sacara ampir kabéh, Jawa téh asalna tina gunung seuneuan; aya tilu puluh dalapan gunung nu ngabentuk tulang tonggong ti wétan ka kulon nu kungsi aktip jadi gunung seuneuan. Gunung seuneuan pangluhurna di Jawa nyaéta GunungSemeru, 3676 meter. Gunung seuneuan pangaktipna di Jawa jeung ogé di Indonésia nyaétaGunung Merapi, 2930 meter. Sakabéhna, Jawa mibanda leuwih ti 150 gunung.
Pulo Jawa mangrupa wewengkon anu ngandung kabeungharan kahirupan alam anu loba rupa-rupana.Lingkungan alamdi Jawa nyaétaleuweung hujan tropis, kalayan ékosistem anu rupa-rupa, ti mimiti leuweungmangrovedi basisir kalér, tepas basisir karang di basisir kidul, jeung leuweung tropis handap nepi ka leuweung hujan di luhur gunung api di pedalaman. Lingkungan jeung iklim di Jawa robah sacara bertahap ti kulon ka wétan; ti leuweung hujan nu lembab jeung baseuh di bagéan kulon, nepi ka lingkungansavanagaring di wétan, anu cocog jeung iklim jeung curah hujan di daérah éta.
Kahirupan satwa di Jawa asalna ngarojong kabeungharan biodiversity, dimana loba spésiésendemiktina flora jeung fauna nu mekar; sapertiBadak Jawa,Banteng Jawa,Babi Tutul Jawa,Elang Jawa,Merak Jawa,Owa Jawa,Lutung Jawa,Kijang Jawa,Rusa Jawa, jeungMacan Jawa. Kalayan leuwih ti 450 spésiés manuk jeung 37 spésiés endemik, Jawa mangrupa surgana pikeun nu mikaresep ngimeutan manuk.Aya kira-kira 130 spésiés lauk cai tawar di Jawa.Aya ogé sababaraha spésiés amfibi endemik di Jawa, kaasup 5 spésiésbangkong tangkal.
Ti jaman baheula, jalma-jalma geus muka leuweung hujan, ngarobah ékosistem, ngawangun bentang alam jeung nyiptakeunsawah padijeung terasering pikeun ngarojong tumuwuhna populasi. Terasering sawah di Jawa geus aya leuwih ti sarébu taun sarta geus ngarojong karajaan tatanén kuna. Populasi manusa nu beuki ngaronjat geus méré tekanan nu beurat ka kahirupan satwa di Jawa, sabab leuweung hujan beuki ngurangan jeung ngan aya di lereng gunung luhur atawa semenanjung anu terasing. Sababaraha spésiés endemik Jawa ayeuna kaayaanana kritis pisan, kalayan sababaraha geus punah; Jawa tadina mibandaMacan JawajeungGajah Jawa, tapi duanana geus punah. Ayeuna, aya sababaraha taman nasional di Jawa anu ngajaga sésa-sésa kahirupan satwa anu rentan, sapertiUjung Kulon,Gunung Halimun-Salak,Gede Pangrango,Baluran,Meru Betiri,Bromo Tengger SemerujeungAlas Purwo.
Jawa mangrupa pulo pangpadetna sa-Indonésia, ampir 60% populasi Indonésia matuhna di pulo Jawa[1]. Pangeusi ieu pulo utamana mah urang Sunda (di bagian kulon) jeung Jawa (di bagian wétan), ngan ku sabab laju migrasi ka ieu pulo nu luhur pisan, utamana ka wewengkon pakotaan, méh baé lengkep ku séké sélér ti mana baé. Pikeun ngimbangan ieu masalah, ti taun1970pamaréntah Indonésia ngampanyeukeunprogram transmigrasi: mindahkeun sabagian wargana sacara sukaréla ka pulo-pulo nu leuwih carang populasina (kayaningSumatera,Kalimantan, jeungSulawesi) sangkan pulo Jawa teu padet teuing.
Pulo ieu dibagi kana genepDaérah Tingkat I:
Pulo Jawa kawentar ku "manusa Jawa"-na, sakumpulan sésafosilHomo erectusnu kapanggih deukeutwalungan Brantasdi Jawa Wétan. Kadieunakeun, kapanggih ogé sababaraha fosil ti wewengkon séjén, kayaning di situsPlawangan,guha Pawon, jeung sababaraha tempat séjénna.
KarajaanTarumasareng Sunda di kulon Jawa muncul dina abad ka-4 sareng ka-7, sedengkeunKalinggamimiti ngirim utusan ka Cina ti mimiti taun 640.Nanging, karajaan utama nu munggaran téh nyaétaMataramanu ngadeg di tengah Jawa dina awal abad ka-8. Ageman Mataram téh ngutamakeun déwa HinduShiva, sarta karajaan ieu ngahasilkeun sawatara candi Hindu pangkolotna di Jawa anu aya diDataran Luhur Dieng. Kurang leuwih dina abad ka-8, dinastiSailendramucunghul diKedusareng janten pamayangagem Buddha Mahayana. Karajaan kuna ieu ngawangun monumen sapertiCandi BorobudursarengPrambanananu diadegkeun dina abad ka-9 di tengah Jawa.
Ku dipilihnaJakartajadi ibukota, pulo Jawa jadi puseur kagiatan politik jeung ékonomi Indonésia. Ka dieunakeun, alatan teu walatrana pangwangunan, antara puseur dayeuh jeung pilemburan téh jungkrangna beuki lega. Dayeuh-dayeuh jadi puseur kabeungharan, sedengkeun pilemburan di pulo Jawa tetep sangsara.
Sacara nasional, kanyataan jungkrang laju pangwangunan téh jadi masalah, antukna loba nu boga angen-angen hayang mindahkeun ibukota ka wewengkon nu leuwih tengah sacara nasional, misalna kaKalimantan, kalawan harepan pangwangunan bisa leuwih walatra sa-Nusantara.
Sacara umum, kabudayaan nu aya di pulo Jawa bisa dibagi dua: budayaSundadi wewengkon kulon jeung budaya Jawa di wewengkon wétan. Wates dua kabudayaan ieu, dumasar pangaruh kakawasaan masing-masing bangsa dina sawatara sumber sajarah, kira aya di walungan Cipamali atawa Diéng.
Tempo ogéBudaya Indonésia
Pangeusi pulo Jawa lolobana ngagemIslam, lajengKristen(utamana di pakotaan),Hindudi sabudeureun Banyuwangi jeung basisir nu deukeut kaBali,Katolikdi sababaraha lembur di wewengkon kidul Jawa Tengah,Sunda Wiwitandi sawatara kampung adat Sunda (misalna diKanékés),Budhanu diaragem nu urangCina, jeung ageman lianna.