Litsong baboy

Anglitsong baboy(Ingles:pig roastohog roast) ay isang kaganapan o pagtitipon na kinabibilangan ng paglilitson opag-ihawng isang buongbaboy. Karaniwang tradisyonal na kaganapan ang litsong baboy, na kilala sa iba't ibang pangalan, sa maraming dako kabilang angReyno Unido,Pilipinas,Puerto RicoatCuba. Sikat din ito saEstados Unidos, lalo na saestadongHawaii(isangluau)at sa Timog Estados Unidos (pig pickin). SaTimog-silangang Asya, ang litsong baboy ay isang pangunahing pagkain sa mga pamayanangBudista, atKristiyano, lalo na sa mgaKatolikongPilipinoat mga Balines naHindu, omga TsinongBudista.
Sa Pilipinas, ang katawagang litson na hango sa Kastilanglechón(na ibig sabihin ay biik na pasusuhin) ay maari din na tumukoy sa ibang karne tulad ng manok o baka. Bagaman, karaniwang tumutukoy ang litson sa paraan ng pagluluto ng baboy (biik man o hindi) na minsan'y nilalagyan ngmansanassa bibig matapos na maluto na nakatuhog sakawayan(o anumang pantuhog) habang nakadarang sa nagbabagang mgauling.May kanya-kanyang paraan ng pagluluto ng litson sa iba't ibang bahagi ng Pilipinas na nilalagyan ng iba't ibang uri ngpampalasa.
Mababakas ang tradisyon paglilitson ng baboy sa mga libong taon at matatagpuan sa maramingkultura. Maraming paraan ng paglilitson ng baboy, kabilang ang istilong pagtuhog sa baboy sa bukas na apoy na paglilitson, at istilong "caja china" na na pag-iihaw sa kahon. Maraming mga pamilya ang tradisyonal na may litsong baboy para saAraw ng PasasalamatoPasko. SaMiamiat iba pang mga lugar na may malaking populasyon ng Cubano, Puerto Riqueño,Hondureñoo iba pang populasyongKaribe, ang mga litsong baboy ay kadalasang ginagawa tuwingBisperas ng Paskong mga pamilya at kaibigan, samantalang ang mga pamilya mula sa Hawaii ay madalas na nagdaraos ng litson sa Araw ng Paggunita.
Sa karamihan ng mgarehiyon ng Pilipinas, ang buong-litsong baboy ay kilala sa salitang hango saEspanyolnalechón(na ibig sabihin ay biik na karaniwang binabaybay nalechonna walangtuldik, na may alternatibong baybay sa Tagalog nalitsonolichon).Tradisyonal itong inihahanda sa anumang araw sa buong taon para sa mga espesyal na okasyon, pagdiriwang, at mga pista opisyal. Bagama't nakuha nito ang pangalang Kastila, mayroon na bago dumating ang mga Kastila ang pag-ihaw ng baboy na isa sa mga katutubong alagang hayop ng lahat ngmga Austronesyongkalinangan at dinala sa buongPagpapalawak ng AustronesyohanggangPolinesya. Naiiba ito sa lechón ng mga Kastila atAmerikang Latinosa mga sangkap nito, paghahanda, at sa katotohanang gumagamit ito kadalasan ng mgaadultongbaboy.Pinakakatulad ito sa mga kalapit na bansa na katutubong pagkain tulad ng Balines nababi guling(bagaman naiiba sa palaman atpampalasana ginamit).Itinuturing na isa sa mga hindiopisyal na pambansang pagkainng Pilipinas ang litson.
Maaaring tawaging "inihaw[na baboy]" sa likas naTagalogang litson,subalit isang pangkalahatang katawagan ang "inihaw" at maaaring nangangahulugan saInglesnaroasted(pagluluto gamit ang tuyong init kung saan tinatakpan ng mainit na hangin ang pagkain),grilled/broiled(pagluluto sa ibabaw na bahagi ng pagkain na kadalasang gingamitan ng parilya), obarbecued(gumagamit ng bukas na apoy at usok upang lutuin angpagkain). Mas ginagamit ang katawagang "litson" sa paraan ng pagluluto ng buong baboy (biik man o hindi) na tinutuhog sakawayan(o kahit anumang pantuhog) at iniikot ito sa nagbabagang uling.Nilalagyan ito ng mga pampalasa at kung minsa'ymansanassa bibig ng baboy. Kadalasang tumutukoy naman ang "inihaw na baboy" sa parte ng isang baboy (partikular liempo) na inihaw sa parilya o binarbekyu. Ang katawagang "litson" ay hindi lamang limitado sa baboy at maaring tukuyin ang ibang karne tulad ng "litsong manok" o "litsong baka".Bagaman, kapag sinabing "litson" lamang, tumutukoy ito sa "litsong baboy".
SaCebu, kilala ang "litson" bilanginasalsaBisayahanggang napalitan ito ng impluwensyang Tagalog na "lechon" noong dekada 2000.Bagaman, kilala pa rin naman ang katawagang "inasal" sawikang Filipino, na tumutukoy sa "manok na inasal" ngKanlurang Bisayas. Pinagkakaiba naman ang litsong biik (pasusuhin pa) bilang "lechon de leche" (na kalibasan na panalita sa wikang Kastila).Ang lutuin na tahasang hinango sa istilo ng paglulutong Kastila na lechón ay kilala bilangcochinillo(mula sacochinillo asado). Hindi tulad ng mga katutubong litsong Pilipino, gumagamit angcochinillong pasusuhing biik na itinadtad at iniihaw sahurno.