Màuru Deledda

Mauro Deledda(Pasada, 8 demartzude su1927– 9 deaustude su1989) est istadu un'artista e intelletualesardu, fundadore, in su1979, de suPrèmiu Casteddu de sa Fae.
Si nche colat sa pitzinnia sua inIllorai, in domo de duas tzias, ca su babbu, antifascista, est postu in galera. In custa bidda connoschet s'ing. Fabbri, cunfinadu in custa bidda pro sas ideas polìticas suas. Custu pessonàgiu colat a Màuru sa passione sua pro sa pintura.
A pustis de sa torrada in libertade de su babbu, chi però est interdetu dae sos ufìtzios pùblicos, frecuentat su ginnàsiu inNùgoroe sighit a pintare. In fatu, colat a s'Istitutu tècnicu pro ragionieris, sighende cun sa passione de sa pintura, ma finas manifestende semper de prus unu ispìritu de rebellia contra a sas ingiustìtzias e a s'opressione, chi ant caraterizadu sa vida familiare e personale sua. Pro custa punna a sa rebellia, est finas incausadu, in manera ingiusta, de un'atentadu in una sala tzinematogràfica nugoresa in ue fiant projetende “Su Ditadore” de Charles Chaplin. Si nche colat bator meses de galera, e pustis est liberadu.
A pustis de saII Gherra, in chirca de unu postu de traballu, emigrat a sas tzitades mannas desa penìsulama a pustis torrat aSardignacomente collaboradore de sa Fundatzione Rockfeller. Ma torrat a sa penìsula pro su servìtziu militare. A pustis andat a traballare in sa Fiat.
A pustis de su tempus coladu in continente, in su 1955 cumintzat a traballare in suBancu de Sardignae, duncas, torrat a leare “sabores” e “fragos “ de s’Ìsula sua, chirchende e agatende sas raighinas de s’identidade natzionale sarda.
Annos a pustis, ammentende cussos annos, at a iscrìere: «Leo cussèntzia de èssere sardu e petzi pro casu italianu. Mi so torradu a apoderare de su tretu meu, cunsiderende·lu comente estensione culturale de sas raighinas meas. Ca apo cumpresu chi si nche las segas o las negas, nche perdes cale si siat puntu de riferimentu, e as a andare semper a fainu in sos ispàtzios culturales in ue as a imbàtere».
Ma giai in cussos annos, leat su filu de s’arte de pintare chi l’at a fàghere connòschere, cun èsitos positivos meda, in foras de sa bidda dePasada, in sas tzitades mannas deCasteddue deTàtari.
In su 1962 connoschet a Giuanne Batista Columbu, tando ispetore de s’UNLA e responsàbile de su Tzentru de Cultura Populare deBosa, chi organizat cunferèntzias e mustras de arte. Màuru s’interessat meda a sas atividades de su tzentru e collàborat cun GB Columbu, militantesardistade gabbale chi pustis at a èssere finas parlamentare de s’istadu italianu.
In su 1965 est candidadu indipendente de su Pci pro su Cussìgiu Regionale de saRAS.
Sunt sos annos importantes de s’impinnu polìticu de Màuru Deledda contra a sa militarizatzione de s’Ìsula e contra a s’isfrutamentu turìsticu de sas bellesas de Sardigna, praticadu in manera coloniale, dae foras, in saCosta Ismeralda, definida dae issu, in manera polèmica, "Provìntzia de Agakan".
In su 1969 abbandonat su traballu in banca pro gastare totu su tempus e sa mente sua in s’arte de sa pintura, dae su 1970 a su 1979 inThiniscole, pustis in sa domo acontzada e torrada a nou in sos annos ’80, in localidade “Capoto”, in su sartu de Pasada. Domo de istare pro sa famìlia: sa mugere Nannina, duas fìgias e duos fìgios. Ma adatada dae deretu a istùdiu artìsticu e “tzentru culturale” pro sos amigos suos e sos amigos de sa limba e de sa natzione sarda.
In su 1976 at a pigare parte a sa biennale deVenètzia, paris cun àteros artistas e intelletuales sardos.
Totu s’òpera artìstica sua est dominada dae s’idea de sa liberatzione de sa natzione sarda, comente testimòniant in manera crara sas telas dedicadas aGramscie aLussu.
In sos annos ’76-’78 est collaboradore de su mensileSaSardigna, fundadu daeGiuanne Frantziscu Pintore, in ue iscriet in favore de sa proposta de ufitzializare salimba sarda, posta in pràtica cun su referendum promòvidu in su 1978 dae su Comitadu pro sa Limba Sarda, paris cun unos cantos intelletuales e polìticos sardos.
E pro mustrare chi sa limba sarda podet tènnere unu caminu nou de isvilupu modernu e ufitziale, finas in literadura, proponet, promovet e ponet in òpera, in su 1979, suPrèmiu de literadura sarda Casteddu de sa Fae, su casteddu medievale chi dòminat sa bidda dePasada.Prèmiu chi at laureadu sos mègius iscritores e òperas narrativas sardas, comenteMialinu Pira,Giuanne Frantziscu Pintore, Palmiro de Giovanni,Larentu Pusceddu,Giuseppe Tirotto, Giancarlo Tusceri e àteros.
Pustis de sa morte sua, sa comuna de Pasada l'at dedicadu s'auditòrium comunale suo, e in su2023saSotziedade pro sa Limba Sardal'at dedicadu unu prèmiu de prosa insardu.