Guro ng Katwiran

AngGuro ng Katwiran(Ingles:Teacher of Righteousness; Hebreo: מורה הצדק Moreh ha-Tsedek) ay isang pigurang matatagpuan sa ilang mga teksto saMga balumbon ng Patay na Dagat(Ingles:Dead Sea Scrolls) saQumranna ang pinakakilala angDokumentong Damascus.Ang dokumentong ito ay maikling naghahayag ng mga pinagmulan ng sektang pinaniniwalaangMga Essenemga 390 taon pagkatapos ngpagkakatapon sa Babiloniang mga Israelita at pagkatapos ng 20 taon ng bulag na "paghapuhap" sa daan. "Ang Diyos... ay nagtayo para sa kanilang ng isang Guro ng Katwiran upang gabayan sila sa daan ng Kanyang puso".
Ang Guro ay itinanyag bilang mayroong angkop na pagkaunawa saTorahna kwalipikado sa wastong instruksiyon,at bilang isa na siyang paghahayagan ng Diyos sa pamayanan "ng mga nakatagong bagay kung saan ang Israel ay naligaw."
Bagaman ang eksaktong katauhan ng Gurong ito ay hindi alam batay sa teksto ng skrolyongPatakaran ng Pamayanan(Community Rule), ang mga guro ng sektang ito ay tinutukoy bilang mgaKohen(saserdote o priests) ng angkang patrilinyal niTzadok(ang unang saserdoteng naglingkod saUnang Templona nagtulak sa mga skolar na ipagpalagay ang Guro bilang isangMga anak na Kohanim ni Tzadok).
Ang isang teoriyang inisyal na itinaguyod niJerome Murphy-O'Connorat kalaunan ni Stegemann ay ang Guro ng Katwiran ay nagsilbi bilangKohen Gadol(Mataas na Saserdote) ngunit kalaunan ay napatalsik niJonathan Maccabeus. Sa1 Macabeo, walang Mataas na Saserdote na pinangalanan sa panahon mula sa kamatayan ni Alcimus noong 159 BCE hanggang sa pag-aangkin ng posissyon ng Mataas na Saserdote ni Jonathan sa autoridad niAlexander Balasnoong 152 BCE (1 Macc 10:18-20). Mula rito, maaaring bigyan ng konklusyon na walang Mataas na Saserdote sa mga taong ito at ang katunayan, ang historyan na siJosephusna mabigat na humango sa1 Macabeosa puntong ito ng kasaysayan ay dumating sa konklusyong ito. (Ant. 20.237). Gayunpaman, hindi malaman na ang opisinang ito ay buong nabakante sa mga taong ito. Iminungkahi ni Stegemann na ang dahilan na walang sinabi sa1 Macabeotungkol sa Mataas na Saserdote sa pagitan nina Alcimus at Jonathan ay apolohetiko: upang ikubli ang katotohanan ang mgaHasmoneanay nagkamit ng Mataas na Pagkasaserdote sa pamamagitan ng pag-agaw mula sa nararapat na tagahawak nito, ang Guro ng Katwiran.Sinunod niAlvar Ellegårdang linyang ito ay nangatwirang ang Guro ng Katwiran ay hindi lang pinuno ngMga EssenesaQumranngunit katulad rin ng orihinal naHesusmga 150 taon bago ang panahon ng pagkakalikha ng mgaebanghelyo.
Ang mga kritiko ng teoriyang ito ay nagakusa rito nang pagiging labis na hipotetikal: ang paglalagay ng Guro bilang Mataas na Saserdote sa isang kunbinyenteng pagitan sa panahong walang Mataas na Saserdote ang naitala sa ilang mga sangguniang meron tayo. Hindi sa Dokumentong Damascus, o sa 1QS o sa 4QMMT ay nagmumungkahing ang lehitimasya ng Mataas na Saserdote ay isyu sa paghihiwalay. Sa karagdagan, ang motibasyon sa likod ng sekta mula sa nananaig naHudaismoay lumalabas na isang relihiyoso kesa isang pampolitika na kalikasan.
Iminungkahi niMichael O. Wisena ang Guro ng Katwiran ang "unangmesiyas" na isang pigurang nauna mas kayHesusnang mga 100 taon.Ang pigurang ito na pinaniniwalaan ni Wise na may pangalang Judah ay nakilala sa panahon niAlexander Jannaeusat naging isang saserdote at konpidante ng hari. Gayunpaman, ito ay naging hindi masaya sa mga sektang relihiyoso sa Herusalem at bilang reaksiyon ay nagtatag ng isang "kultong krisis". Habang nagtitipon ng mga tagasunod, ang Guro(at ang mga tagasunod nito) ay nag-angkin na indibidwal na ito ang katuparan ng ilang mgapropesiyasaBibliyana may pagbibigay diin sa mga matatagpuan saAklat ni Isaias. Ang Guro ay kalaunang napatay ng kapunuang relihiyoso sa Herusalem at ang kanyang mga tagasunod ay naghiyaw sa kanya bilang pigurangmesiyanikona dinakila sa trono ngdiyos. Pagkatapos nito ay inasahan ng mga ito na ang Guro ay magbabalik upang humatol sa mga masasama at pangunahan ang mga matuwid saginintuang panahonat ito ay mangyayari sa loob nang apatnapung mga taon. Ipinaliwanag ni Wise na ang pagpepetsa ng mga manuskritong kopya saMga skrolyo ng Patay na Dagatay nagpapakitang ang mga tagasunod ng Guro pagkatapos ng kamatayan nito ay labis na dumami sa loob ng ilang mga taon ngunit nang ang hinulaang panahon ay nabigong umangkop sa mga inaasahan, ang kanyang mga tagasunod ay mabilis na naubos.
Ang ibang mga dokumento saMga skrolyo ng Patay na Dagatay naglalarawan sa Guro bilang nasasangkot sa isang mabigat na alitan laban sa isang pigurang pinangalanang "Masamang Saserdote" na nagtulak sa ilang mga pagmumungkahi para sa katauhan: Isang saserdotengSaduceo(Zadokim) bilang Guro na posibleng ang lehitimong mataas na saserdote laban sa isang "masamang" Jonathan Maccabee na isang mahalagang alitang binangit sa mgaAklat ng Macabeo. Ang "Zadok" sa Hebreo (צדוק‎) ay isinasalin bilang "matuwid".
Tinukoy ni Rabbi Harvey Falk siHillel ang Matandabilang Guro laban sa isang "masamang"Shammaina isang malaking alitang binanggit saTalmud(Jerusalem Talmud Shabbat 1:4).Ang karamihan sa mga skolar ay nagpetsa sa Dokumentong Damascus at sa marami saMga skrolyo ng Patay na Dagatsa taong100 BCEna labis na mas nauna kay Hillel at Shammai. Gayunpaman, angradio carbon datingna ginawa sa kopya ng Dokumentong Damascus ay nagpepetsa rito sa pagitan ng 44 BCE at 129 CE.
Iminungkahi niRobert EisenmansiSantiago na kapatid ni Hesusbilang Guro laban sa isang "masamang saserdoteng"(Ananus ben Ananus) at isang tagahayag ng mga kasinungalingan na tinukoy ni Eisenman bilang siApostol Pablong Tarsus.Gayunpaman, ang introduksiyon ng Guro ng Katwiran sa Dokumentong Damascus(CD 1:5-11) ay naglalagay sa pag-akyat ng pigurang ito bago ang pagsiklab nghimagsikang Macabeosa unang kalahati nang ikalawang siglo BCE.Ang petsang ito ay mga dalawang daang taong mas maaga kesa sa sinasabing  panahon ni Santiago na kapatid niHesus.
Iminungkahi ni Stephen Goranson siJudah ang Essenena binanggit niJosephusang Guro.