Əfqanıstan–Özbəkistan sərhədi

Əfqanıstan–Özbəkistan sərhədi— uzunluğu 144 kilometr (89 mil) olan Özbəkistanın xarici dövlətlərlə sərhədlərinin ən qısası.Amudəryaçayı boyunca Türkmənistanla sərhəd qovuşuğundan Tacikistanla sərhəd qovuşuğuna qədər uzanır.
Sərhəd bütövlüklə Amudərya çayının talveqi üzrə keçir, qərbdəki türkmən sərhədi qovuşuğundan şərqdəki tacik qovuşuğuna qədər. Sərhəd Özbəkistan tərəfdən avtomobil və dəmir yolları ilə keçir, ÖzbəkistanınTermezşəhərinin şərqində isə əsas keçid məntəqəsi yerləşir.
Özbəkistan sərhəd boyunca iki hasardan ibarət sədd qoyub: biritikanlı məftillərdənibarətdir, ikincisi isə daha hündürdür, oranı elektrikli tikanlı məftillər (380volt),minalarvə silahlı Özbəkistan əsgərlərinin patrulları qoruyurlar.
Sərhəd keçmiş Sovet İttifaqı ilə Əfqanıstan arasındakı sərhəddən sonra bu şəkildə qalıb. Sərhəd mövcud formasını əsasənBöyük Oyunadı ilə tanınan 19-cu əsrdə Orta Asiyada İngiltərə-Rusiya rəqabəti dövründə almışdır.Rusiya İmperiyasıXivə xanlığıvəBuxara əmirliyinifəth etdikdən sonra vəBritaniya İmperiyasıBritaniya Hindistanınıidarə etdiyi zaman, iki dövlət Əfqanıstanı aralarında olan müstəqilbufer dövlətistatusunda qalmasını qərara aldılar.
1873-cü ildə Böyük Britaniya və Rusiya sərhədin xülasəsinə dair razılığa gəldilər: Amudərya Hvaja Salar kəndindən Zorku gölünə qədər şərq sərhədi elan edildi,Vahan dəhliziisə Əfqanıstanda qaldı. Sərhədin qərb hissəsi (yəni müasir Əfqanıstan-Türkmənistan sərhədinin çox hissəsi) sərhəd komissiyası tərəfindən daha sonra təyin olunmalı idi.
Ruslar 1880-ci illərin əvvəllərində sərhədlərini indikiTürkmənistanaqədər genişləndirdikləri üçün gərginlik artdı və Əfqanıstanın iddia etdiyi ərazi Pencdede (indiki Türkmənistanın Sandıkaçi şəhərinin yaxınlığında)döyüşbaş tutdu. Müzakirələr vəziyyəti yumşaltdı və bir araya gələn İngiltərə-Rusiya sərhəd komissiyası 1885–88-ci illərdə sərhədləri təyin etdilər, hansı ki müasir zamanın sərhədləri ilə eynidir. Hvaja Salar kəndi artıq müəyyən edilə bilmədiyi üçün, sərhəd Amudəryanın Əfqanıstanın Hamiab yaxınlığındakı keçdiyi əraziyə uyğun olunması qərara alındı.
1921-ci ildə Sovet-Əfqanıstan müqaviləsi bağlandı və ona əsasən Rusiya "Əfqanıstanda yaşayan əhalinin ədalət və öz müqəddəratını təyinetmə prinsiplərinə riayət etməklə keçən əsrdə Əfqanıstana aid olan sərhəd bölgələrini" verməyə razı oldu. Lakin, bu razılaşma heç vaxt yerinə yetirilmədi və 1946-cı il tarixli Sərhəd Sazişi ilə ləğv edildi. Sərhədlər olduğu kimi çay adaları üzərində qaldı, hansılar ki sonradan ortaq komissiya tərəfindən bölüşdürüldü.
1979-cu ildə40-cı ordununsovet qoşunlarıƏfqanıstan müharibəsiçərçivəsindəMəzari-ŞərifvəKabiləçatmaq üçün pontonlar vasitəsilə Termez sərhədini keçdilər.Daha sonra onlar 1982-ci ildə rəsmi olaraq açılanDostluq körpüsüinşa etdilər, lakin strateji əhəmiyyəti onunmücahidüsyançılarının hədəfinə çevrilməsinə səbəb oldu.Sovet ordusu 1989-cu ildə bu körpü üzərindənƏfqanıstanı tərk etdi.
Körpü 1997-ci ildən 2001-ci ilə qədər Özbəkistanıntalibançılarınüsyanın yaranması narahatlığına görə bağlandı, 2001-ci ildə Talibanınməğlubiyyətindənsonra yardım məqsədləri ilə yenidən açılmışdır.2018-ci il üçün bura Özbəkistan və Əfqanıstan arasındakı yeganə sabit keçid olaraq qalır.