Ukranya

AngUkranya(Ukranyo:Україна,tr.Ukraïna) ay bansa saSilangang Europa. Hinahangganan ito ngBiyelorusyasa hilaga,Rusyasa silangan at hilagang-silangan,Polonya,Eslobakya, atUngriyasa kanluran, atRumanyaatMoldabyasa timog-kanluranl; mayroon din itong baybayin sa kahabaan ngDagat Itimsa timog at Dagat ng Azov sa timog-silangan. Sumasaklaw ng humigit-kumulang 600,000 kmat may pregerang populasyon na tinatayang 41 milyon, ito ang ikalawang pinakamalaki at naging ikawalong pinakamataong bansa sa kontinente. Ang kabisera at pinakamalaking lungsod nito ayKyiv.
Nagsimula ang kasaysayan ng Ukranya noong taong 882 sa pagkakatatag ng Rus ng Kyiv, isang pederasyon ng mga Silangang Eslabong tribo, na naging pinakamakapangyarihang estado sa Europa noong ika-11 siglo. Sa kalaunan ay nagkawatak-watak ito sa mga magkaribal na lakas na humantong sa pagsalakay ng mga Mongol noong ika-13 siglo. Pinartisyon ang area at hinarian sa sumunod na 600 taon ng iba't ibang dayuhan estado tulad ng Mankomunidad ng Polonya-Litwanya,Imperyo ng Austria,Imperyong Otomano, at Tsaratong Moscovita. Lumitaw ang Hetmanatong Kosako noong ika-17 dantaon sa Ukranyang sentral, ngunit hinati ito sa pagitan ng Rusya atPolonya, at sa huli'y sinama saImperyong Ruso. Sumibol ang nasyonalismong Ukranyo kasunod ng Himagsikang Ruso noong 1917 at nabuo ang panandaliang Republikang Bayan. Kinonsolida ng mga Bolshebista ang karamihang teritoryo ng yumaong imperyo, at kabilang na rito ang Ukranya kung saan nagkaroon ngRepublikang Sosyalistang Sobyetiko, na naging kasaping konstituyente at pundador ngUSSR. Noong unang bahagi ng dekada 1930, milyun-milyon ang nasawi sa malawakang artipisyal na taggutom na tanyag na kilala naHolodomor. Pansamantalang linupig ang bansa ngAlemanyang NazinoongIkalawang Digmaang Pandaigdig, na nagdulot sa malawakang pagpatay ng mga mamamayan, karamihan ay Hudyo, bilang bahagi ngHolokausto. Muling nakamit ng Ukranya angkasarinlannito noong Agosto 1991, at dineklara ang sarili na neutral.
Nagtibay ito ng bagong konstitusyon noong 1996, at mula noo'y sumailalim ng prosesong transisyonal na de-komunisasyon tungo sademokrasyaatekonomiyang pamilihan. Kasunod ng desisyon ni pangulong Viktor Yanukovych noong 2013 na tanggihan ang pinag-usapang kasunduang asosasyon saUnyong Europeoat sa halip ay palakasin ang ugnayan sa Rusya ay naganap ang Euromaidan, isang serye ng pagpoprotesta na dumulot sa pagtatalaga ng bagong pamahalaan sa Himagsikan ng Dignidad. Ginawang oportunidad ng Rusya ang sitwasyon upang sakupin ang Crimea noong Marso 2014 at simulan angdigmaan sa Donbassa sumunod na buwan. Lahat nang ito'y sanhi sa paglusob ng Rusya sa buong bansa noong Pebrero 2022. Dahil dito'y patuloy na naghahangad ang Ukranya ng mas malapit na relasyon sa UE atOTAN.
Estadong unitaryo ang Ukranya sa ilalim ng sistemang semi-presidensyal. Kinakategorya na bansang umuunlad, nagraranggo ito bilang ika-77 saTalatuntunan ng Kaunlarang Pantao. Isa itong miyembrong tagapagtatag ngmga Nagkakaisang Bansa, gayundi'y kabilang saKonseho ng Europa,Pandaigdigang Organisasyon ng Pangangalakal, at OSKE. Ang opisyal na wika nito ayUkranyo, at ang nangingibabaw na relihiyon ay Kristiyanismo, partikular naSilangang Ortodoksiya. Noong Enero 2023 ay tinantya ng ONB ang kasalukuyang populasyon nito sa 34.1 milyon, na naitalang may mababang antas ng kapanganakan. Kasama angMoldabya, ito ang may pinakamababangkapantayan ng lakas ng pagbiliatkabuuang domestikong produktosaEuropa. Dumudusa ito sa matataas na antas ng kahirapan, gayundin sa malawakang korapsyon; gayunpaman, dahil sa maramihan at matabang nitong lupang sakahan, isa ang bansa sa mga pinakamalaking nagluluwas ng butil sa mundo.
Ang lathalaing ito na tungkol saBansaatUkraineay isangusbong. Makatutulong ka saWikipediasapagpapalawignito.