Comon dulusçuluğu

Comon dulusçuluğu(縄文土器,Comon doki)– Yaponiyada e.ə. 10.000 – e.ə. 300-cü illərdə davam etmişComon dövrünündulusçuluq sənəti.Comon dulusçuluğuna aid nümunələrKuril adalarındanRyukyu adalarınaqədər Yaponiyanın müxtəlif yerlərində tapılmışdır.
Comon dövrünün dulusçuluq məmulatlarının növləri zamandan və yerdən asılı olaraq müxtəlifdir.Qəhvəyi rəng və sap naxışlar bu keramikaların tipik xüsusiyyətləri arasındadır.
Bu dulusçuluq üslubunun adları əvvəlcə "Qabıq kurqanı dulusçuluğu" və ya "Aynu dulusçuluğu" idi."Comon dulusçuluğu" termini isə ilk dəfəEdvard Morzetərəfindən 1879-cu ildə yazılmış bir bildirişdə işlədilmişdir.Morze Comon dulusçuluğunu kəşf edən arxeoloq olmuşdur və onuyapon dilindəntərcümədə "sap naxışlı" mənasına gələn "Comon" sözü ilə adlandırmışdır.Bu söz daha sonraComon dövrünüadlandırmaq üçün də istifadə olunmuşdur.
1937-ci ildəYamanoçi SuqaoKantovəTohoku regionlarınındulusçuluq tipologiyasını öyrənərək Comon dövrünü və dulusçuluğunu 5 dövrə bölmüşdür: ən erkən, erkən, orta, gec və ən gec.Daha sonra bu bölgüyə başlanğıc dövrü də əlavə olunmuşdur.
Başlanğıc Comon dövrünə aid ən qədim keramikalarNara prefekturasındayerləşənFukui mağarasındakəşf edilmişdir.Bu keramikalar xətti relyef dekorasiyasına malikdir.Bu dekorativ texnik yayılaraqYamaqata prefekturasınınərazisinə qədər çatmışdır.Xətti relyef dekorasiyası ilə yanaşı Fukui mağarasında dırnaq dekorasiyasına malik keramikalar da tapılmışdır.
Erkən və ən erkən Comon dövrünə aid dulusçuluq məmulatları əsasən iki texnika ilə hazırlanırdı: Yaponiyanın cənubunda oyma çubuq ilə bəzəmə, şimalında isə dəniz qabıqları ilə bəzəmə texnikası yayılmışdır.Erkən Comon dövrünün xarakterik xüsusiyyətlərindən biri Kanto,ÇubuvəKansay regionlarındayayılmış bambuk çubuğu ilə bəzəmə texnikası idi.Sap naxışlı keramikaların erkən nümunələri e.ə. 7500-cü ilə kimi peyda olmamışdır və sadə bitki lifləri ilə hazırlanırdı.Erkən Comon dövründə bir çox ipi düyümləmək üçün müxtəlif texnikalar olsa da, gec Comon dövrünün ikinci hissəsində bu texnikalar ümumiləşmişdir.
Ən erkən və erkən Comon dövrlərində qablar qidaları bişirmək üçün istifadə olunurdu.Digər istifadə sahələri isə təsadüfi olurdu.Əvvəlcə qablar uclu özülə malik şəkildə hazırlanırdı.Erkən Comon dövründə ev konstruksiyasındakı nəaliyyətlərdən sonra müstəvi özülə malik qablara keçid baş vermişdir.
Orta Comon dövrünə aid dağ abidələrində (Toqarişi abidəsikimi) aşkar edilmiş dekorasiyalar çox plastikdir.Katsusaka və bənzər növdə olan qablardailanmotivləri və digər heyvan növlərinin baş təsvirləri aşkarlanmışdır.Orta Comon dövrünün ikinci hissəsində Yaponiyanın şərq regionlarındaKasori EvəDayqi 8tipli keramika məhsulları yayılmışdır.Bu keramika məhsulları əyri, sıx sap naxışlarına malik idi.Dəfnetmə işləriüçün böyük qablardan istifadə olunurdu.
Orta Comon dövründəkiiqtisadi stabillikdulusçuluq sahəsindəki üslubların müxtəlifləşməsinə və dulusçuluq məmulatlarının daha müxtəlif sahələrdə işlədilməsinə gətirib çıxarmışdır.Bu dövrdə Çubu və Kanto regionlarında böyük miqdarda keramika məhsulları hazırlanmışdır.Dibsiz qablar ocaqda yemək hazırlamaq üçün, qaynatma qazanlarıdüyübişirmək üçün, böyük qablar isətərəvəzlərisaxlamaq üçün hazırlanırdı.
Orta Comon dövründə yemək hazırlamaq üçün istifadə olunan qablar bir gecə içərisində su tərkiblərinin 10%-ni itirirdilər.Məsaməliyiazaltmaq üçün qabları qırmızı oxra ilə bəzədirdilər və ya qabın səthini hamarlayırdılar.Daha qalın divarlar və inkişaf etdirilmiş yandırma texnikalarından da istifadə olunurdu.
Erkən Comon dövründə ortaya çıxan bəzi texnikalar gec Comon dövrünün ikinci hissəsində ümumiləşmişdir.Gec Comon dövründə dekorasiyanın oyma hissəsinə sap naxışlarının tətbiq olunması texnikası bütün ölkə boyunca yayılmış yeganə dekorativ texnika hesab olunur.Bu ənənə Kanto vəTohoku regionlarındaən gec Comon dövrünə qədər davam etmişdir.
Ən gec Comon dövrünün ən əlamətdar hadisəsi Kameqaoka dulusçuluğunun ortaya çıxmasıdır.Əsasən Yaponiyanın şimalında yayılan bu dulusçuluqİvate prefekturasınınOfunato körfəzindəkiObora qabıq kurqanları əsasında öyrənilmişdir.Kameqaoka dulusçuluğu həm gündəlik ehtiyaclar üçün, həm də dekorasiya məqsədilə istifadə olunan məmulatlar ilə xarakterizə olunur.Bu dulusçuluq nümunələrinə fincanlar, qablar, boşqablar, vazalar daxildir.Onların çoxu oyma və sap naxışları ilə bəzədilmiş, rənglənmiş və hamarlanmışdır.
E.ə. 300-cü ildə Yaponiyanın qərbində ortaya çıxanYayoy dulusçuluğuşərqə doğru yayılaraq Comon dulusçuluğunu sıxışdırmağa başlamışdır.Kameqaoka dulusçuluğu isə bir neçə əsr boyunca şimalda istifadə olunmağa davam etmiş, ən sondaSatsumon dulusçuluğunaçevrilmişdir.