Monti Arcuentu

S'Arcuentuest unu monti, artu unus 785 m, de saProvìntzia de su Campidanu de Mesu, parti de una cadena parallela a unu tretu de sa Costa Birdi, po unus 8km.
Su nòmini de su monti est cumpostu de duus fueddus. Su primu estarcu, inditendi sa forma inarcada de is arrocas de su cùcuru.Su segundu estbentu.Massimo Pittauddu fùrriat aArcu de su bentu. Esistit fintzas una varianti de su nòmini de su monti:Erculentu(fintzasargulentu), nòmini comunu de s'Artemisia abrotanum.
Su cumplessu at tentu s'orìgini sua in s'era tertziària, intre s'Oligocenu e su Miocenu, gràtzias a fainas vulcànicas intensas cun lava siat àtzida siat bàsica. Su tipu diferenti de lava at originau tipus de arroca diferentis. Cun su primu tipu s'osservant riolita, riodacita, ignimbrita e tufu, mentris su segundu at originau arroca de preda niedda.
S'Arcuentu tenit una crogorista chi si connoscit a discansu, originada de su tipu de arroca vulcànica de chi est fatu; de su cùcuru si biit sapenìsula de su Sinis, saGiara, sumonti Arci, sugolfu de Aristanis, suGennargentu, su Montiferru, su monti Grighine, is Seti Fradis, su monti Linas e sapranura de su Campidanu. De su monti ndi calant cambas medas de àcua chi ant sgavau baddes strintas e profundas in s'arroca vulcànica.
Acanta de su monti s'agatant is minieras deMontièciu, aìnturu de is làcanas de su Parcu geomineràriu stòricu e ambientali de sa Sardìnnia. A oru-oru de sa costa s'agatant is marinas de arena groga e is dunas dePistis,Turri de FlumentòrgiuePiscinas. Concas a nord si biint is lagunas deSant'Antoni de SantadieMarceddì.
Suclimade sa zona est su tìpicu mediterràneu, cunierrusmitis eistadiscalentis e sicas. Satemperaduramèdia annuale est asuba de 15,5 °C, cun una mèdia de 28,8 °C in su mesi prus calenti (austu) e de 5,5 °C in su mesi prus frius (gennàrgiu). Is precipitatzionis funt pruschetotu de caràtiriproinosue ndi calant pruschetotu me is mesis deatòngiu, cun una mèdia annuali de 737millìmetrus.
In pitzeddu a s'Arcuentu s'agatat unu padenti seculari de ìlixi (Quercus ilex). Me is zonas abertas fait a agatai genias che sa matzigusa de Còrsica (Genista corsica), sa matzigusa de Moris (Genista morisii), sa matzigusa de su Sulcis (Genista sulcitana) e sa matzigusa de Valsecchi (Genista valsecchiae), chi s'acumpàngiant a formatzionis a magra deCalicotome villosa. Intra a is genias endèmicas s'agatat su gravellu de Sardìnnia (Dianthus sardous) e su càuli de Sardìnnia (Brassica insularis).In su penditzu de su monti ddoi at una mància de modditzi (Pistacia lentiscus), ollastu (Olea europaea) ePhillyrea angustifolia. Intra is orchideas est comuna s'Anacamptis longicornu, saBarlia robertiana, s'Ophrys apiferaeOphrys eleonorae.
Sa fàuna est fata de animalis comenti a su sirboni (Sus sue), su mraxani (Vulpes vulpes), sa martora (Martes martes), su bucameli (Mustela nivalis), sugatuaresti (Felis lybica sarda), su lèpori sardu (Lepus capensis mediterraneus) e su cerbu sardu (Cervus elaphus corsicanus). Intra ispillonisfunt comunus meda su crabarissu (Erithacus rubecula), is Paridae, s'alibintu (Fringillidae), suDendrocopos majore sa perdija (Alectoris bàrbara). Intra is agripiadoris chi bolant a giru-giru de su cùcuru ddoi funt su feridori (Accipiter nisus), s'astoreddu cudduventu (Falco tinnunculus), s'astori de pudda (Buteo buteo), s'astori pellegrinu (Falco peregrinus) e s'àbbila bera (Aquila chrysaetos). Intra s'arrèsiu ddoi at sa cabixetaArchaeolacerta bedriagae.
In s'austu de su 2011 unu fogu mannu at fatu dannu a totu sa costa e is montis innui s'aganant is comunus deArbuseGùspini. Is pampas no ant arrisparmiau mancu s'Arcuentu, distruendi-ndi ètarus de padenti a baddi de su massitzu vulcànicu.
Fait a lompi a su cùcuru de su monti sighendi un'àndala escursionìstica de su Club Alpinu Italianu (s'àndala nùmeru 192) chi incumentzat de is minieras deMontièciu.
A s'Arcuentu est assotziau unu dìciu famau in su Campidanu de Mesu e in su Campidanu deTerraba:
Custu bolit nai chi is nuis in pitzus de su monti annùntziant sa pròida in sa zona.