Kosambi

Kosambi(Schleichera oleosa) nyaéta hiji spésiés tangkal ti kulawargaSapindaceae.Di Jawa, kosambi umumna aya di dataran handap, tapi tiasa hirup dugi ka tonggoh luhurna 1.200 m dpl., hujan kurang leuwih  750–2.500 mm dina sataun.Tangkal ieu ogé kapendak hirup liar ditegalan,leuweung tropis, sareng leuweungjati. Daun kesambi ngarangrangan dina usum halodo, sanaos ngan sakedap waktos henteu aya daunna.
Sababaraha ngaran daérah, diantaranakasambi/kosambi(Sd.);kesambi, kusambi, sambi,kecacil(Jw.,Bal.);kasambhi(Md.);kusambi, usapi(Tim.);kasembi, kahembi(Sumba);kehabe(Sawu);kabahi(Solor);kalabai(Alor);kule, ule(Rote);bado(Mak.);ading(Bug.).
Ngaran-ngaran ieu mirip sareng naon anu disebatna diIndia, tempat asal tutuwuhan ieu, contona:kosam, kosumb, kusum, kussam, rusam, puvam. Tangkal ieu dingarananCussambium(Coessambi-Boom) kuGeorg Eberhard Rumpf, Élmuwan Jérman-Belanda anu cicing 45 taun di Ambon.. Dina basaInggriskisambi katelahgum-lac tree, Indian lac tree, Malay lac tree, Macassar oil tree, Ceylon oak,jeung sajabana. Ngaran-ngaran ieu ngarujuk kana produk anu dicandak tina tangkal ieu, sapertoslaksareng minyak Makassar.
Tangkalngagaduhan dua imah (dioesis), kokoh, sering ogé tangkalna béngkok, jangkungna dugi ka 40msareng batangna dugi ka 2 m, sanaos kalolobaanana alit. Kulit tangkal;pepagankulawu.
Daunmajemuk nyirip genap; kalayan mibanda 4–8 anak daun wujudna jorong manjang, sakapeung buleud endog aya ogé buleud endog sungsang, 4,5—18,5(—25) x 2,5—9cm, panggedéna, lemes, kawas kertas atanapi sapertos kulit, anu ngora kelirna  jambon.Kembangngumpul dina malai ngawujud  tandan, 6–15 cm, pajejel dina puhu régang anu ngora, remen nyagak pendék. Kembang teuaya mahkotana; kelopak 4—5, ngahiji dina puhuna, taju buleud endog aya ogé  juru tilu; segi tilu, 1—1,5mm, aya buluan ipis di kadua sisina, konéng semu héjo.Benang sari4—9.Buahwujudna rada buleud, 1,5—2,5 x 1–2 cm, tungtungna méncos, lemes sakapeung aya cucuk napel sakedik, konéng l.siki1—2 ésé, wujudna. Ampir buleud, lk. 12 x 10 x 8 mm, coklat, disimutan ku pelok;salut bijisemu konéng, ipis, haseum amis.
Asal sumebarna ti handapeun gunungHimalayasarengDataran luhur Dekkanbeulah kulon buanaIndia, terus keSrilangkanepi kaIndocina. Tiasa waé dina jaman baheula tutuwuhan ieu dibawa ka daérah étaMalesia, kalebetIndonesia, terus liar di dinya. Di Indonésia umumna aya di daérah anuusum halodoleuwih lila, mimiti ti belahan wétanJawa,Bali,Nusa Tenggara,Sulawesi,Maluku(SeramsarengKapulouan Kai); liar aya ogé dipelak.
Kai kosambi, utamakai terasna, padet, abot, kalawan teuas pisan; kelirna beureum ngora nepika kulawu. Kai ieu kuat tahan banting, sarta tahan kana kaayaan baseuh atawa garing, janten kapungkur sering dianggo salakujangkarpikeun parahu. Henteu gampang nyerepcai, kai kosambi sering dianggo ngadamel pestle, silinder dina panggilingan, sareng alat-alat rumah tangga umum.Niléy energi anu dipibanda 20.800 kJ/kg kaétang luhur, kayu ini disenangi sebagai kayu bakar dan bahan pembuatan arang.
Pepagankosambi dimanfaatkan pikeunmenyamakkulit, bahan kelir lawonbatik, campuran cainirasupados henteu haseum nalika difermentasi, kitu deui  campuran kanggolulur.Pepagananu dibebek lembut teras dicampur minyak, dimangpaatekun kanggo ubarkudis. Daun ngorana, atah atanapi diléob, didahar salakusalad. Buah asak tina kesambi didahar seger, atanapi, atah didamelasinan.
Sikina, dibeuleum sakedap, diteken atanapi dipeureut pikeun kéngingkeun minyakna. Minyak kesambi ieu (Jw.,Kecacil) ngandung sajumlah alitasam sianida, sareng dianggo pikeun ngubaran kudis sareng tatu. DiSulawesi Selatan, minyak kosambi ieu diasakan ku sababaraharempahsareng seungit, didamel kana sababaraha rupa minyak ubar; kalebet "minyak Makasar" (minyak Macassar) anu kasohor ngubaran rambut. Minyak ieu, saatos dicampur sareng bahan-bahan sanésna, sapertos tipungapu, tiasa dianggo salaku salep ubar atanapi kanggo nambalan sela (palu, dempul)parahu. Baheula, minyak kosambi ogé dianggo salaku minyak lampu, minyak anu tiasa didahar sareng bahan pikeun ngadamelsabun.
Daun, pucuk régang, sareng pamiceunanna siki (limbah)  dianggo salaku pakan pikeuningon-ingon. Samentawis dina industrikehutanan, tangkal kesambi mangrupikeun salah sahiji tangkal host/inang anu paling penting pikeunkutu(Laccifer lacca). Lak sareng syelak (shellac), résin cepel anu dianggo salaku pewarna, mengkilatkeun tuangeun, sarengvarnish, utamina dihasilkeun kuIndia.Di Indonesia, shellac dihasilkeun kuPerhutanidiProbolinggo.
Ngawangkong ngeunaan poténsi pikeun ngembangkeun produk anu didamel tina bibit kesambi di Indonésia,tutuwuhanieu ngagaduhan ciri anu gampang adaptasi sahingga ngandung kauntungan sarwaguna sareng ngagaduhan nilai ékonomi sareng poténsial pisan dimekarkeun. Salah sahiji poténsial pepelakan ieu nyaéta ngagunakeun daging siki kesambi anu tiasa dijantenkeun bahan baku dina ngadamel biodiesel. Di Indonésia, kosambi tiasa tumuwuh  saé di Pulo Jawa,Bali,NTT, Sulawesi sareng kapuloan Maluku. Kukituna, poténsi ieu nyababkeun bibit kesambi dianggo salaku komoditi kalayan mibanda nilai ékonomi anu luhur pikeun dikembangkeun di Indonésia.
Kualitas produk anu diolah ku siki kosambi sapertos minyak biodiesel ogé ngagaduhan kagumantungan anu patali sareng profil metabolit anu dihasilkeun. Sajauh ieu, teu acan aya panilitian anu aya hubunganana sareng metabolomik anu dilaksanakeun pikeun objék kajian di kosambi. Nanging, sababaraha panilitian parantos dilakukeun kana bibitminyakanu ngaoptimalkeun pamutahiran kualitas anu aya hubunganana sareng profilmétabolik. Kualitas minyak anu saé ngagaduhan paraméter anu tangtu sapertosviskositas, kakuatan bahan bakar, warna sareng sajabana. Produksi minyak tina siki ieu gumantung kana produkmétabolikanu tiasa ngaganggu produk akhir. Kusabab kitu, perlu dilaksanakeun analisametabolismepikeun nangtoskeunmetabolitanu ngagaduhan peran dina fénoména gangguan ieu sareng ningkatkeunmetabolitanu dipikahoyong sapertostrigliserida, asam lemak sareng sajabina.