อัครทูตสวรรค์

อัครทูตสวรรค์(อังกฤษ:Archangel) ในนิกายโรมันคาทอลิกหรือหัวหน้าทูตสวรรค์ในนิกายโปรเตสแตนต์หมายถึงทูตสวรรค์ระดับสูง มีที่มาจากคำในภาษากรีก αρχάγγελος (arch- + angel) พบในความเชื่อของหลายศาสนาทั้งศาสนายูดาห์ศาสนาคริสต์และศาสนาอิสลามในศาสนายูดาห์และศาสนาคริสต์ส่วนมากถือเหมือนกันว่า อัครทูตสวรรค์ประกอบด้วยมีคาเอลและกาเบรียลส่วนหนังสือโทบิตได้นับรวมราฟาเอลเป็นอัครทูตสวรรค์ด้วย แต่หนังสือเล่มนี้เป็นที่ยอมรับเข้าในสารบบคัมภีร์ไบเบิลเฉพาะในคริสตจักรโรมันคาทอลิกและออร์ทอดอกซ์เท่านั้น ส่วนคริสตจักรในนิกายโปรเตสแตนต์ไม่ยอมรับ
ชาวโรมันคาทอลิกนิยมฉลองอัครทูตสวรรค์ทั้งมีคาเอล, กาเบรียล และราฟาเอล ในวันที่ 29 กันยายน (ในอดีตวันฉลองทูตสวรรค์กาเบรียลเป็นวันที่ 24 มีนาคม และฉลองทูตสวรรค์ราฟาเอลในวันที่ 24 ตุลาคม)  อัครทูตสวรรค์ที่เป็นที่รู้จักในศาสนาอิสลาม คือ กาเบรียล, มีคาเอล, ราฟาเอล  และอิสรออีล ส่วนจารีตอื่น ๆ ถือว่าอัครทูตสวรรค์มี 7 องค์ โดยนามจะแตกต่างกันไปตามแหล่งที่มา
คัมภีร์ไบเบิลภาคพันธสัญญาใหม่พูดถึงทูตสวรรค์อยู่หลายครั้ง (เช่น ทูตสวรรค์ได้แจ้งสารแก่นางมารีย์โยเซฟและเหล่าคนเลี้ยงแกะ และมีทูตสวรรค์อยู่บริการพระเยซูหลังจากทรงถูกมารทดลองในถิ่นทุรกันดาร มีทูตสวรรค์เยี่ยมพระเยซูขณะทรงรับพระทรมานทูตสวรรค์ที่ถ้ำฝังพระศพของพระเยซู ทูตสวรรค์ที่ปล่อยนักบุญเปาโลอัครทูตและนักบุญซีโมนเปโตรอัครทูตออกจากคุก) แต่มีการเอ่ยถึง “อัครทูตสวรรค์” เพียงแค่สองครั้งเท่านั้น คือ "อัครทูตสวรรค์มีคาเอล" ในจดหมายของนักบุญยูดา1:9 และในจดหมายของนักบุญเปาโลถึงชาวเธสะโลนิกา ฉบับที่ 14:16 ระบุว่าเราจะได้ยิน "เสียงหัวหน้าทูตสวรรค์" ในเวลาที่พระคริสต์เสด็จกลับมา
แต่โดยนัยแล้ว ได้มีการกล่าวถึงชื่อของท่านอัครทูตสวรรค์อยู่อีกหลายครั้งหลายท่าน โดยเอ่ยแต่เพียงนาม เช่น "พระเจ้าผู้ทรงพระสิริรุ่งโรจน์ทรงฟังคำอธิษฐานของคนทั้งสอง พระองค์ทรงส่งราฟาเอล ให้ไปรักษาทั้งสองคน"หนังสือโทบิตหรือโดยกล่าวถึงเพียงแค่คำว่า 'ทูตสวรรค์' อาจเป็นเพราะผู้บันทึกให้ความสำคัญกับเนื้อหาที่ตามมาซึ่งมีความสำคัญมากกว่า แต่ตัวผู้นำสารเองก็จัดเป็นผู้มีความพิเศษตามสารที่นำส่งนั้นๆ เช่นพระวรสารฉบับนักบุญลูกา1:18 "ข้าพเจ้าคือคาเบรียล ซึ่งเฝ้าอยู่เฉพาะพระพักตร์พระเจ้า พระองค์ทรงใช้ข้าพเจ้ามาพูดกับท่านและนำข่าวดีนี้มาแจ้งให้ท่านทราบ แต่ท่านไม่เชื่อคำของข้าพเจ้าซึ่งจะเป็นจริงตามนั้น ดังนั้นท่านจะเป็นใบ้จนกว่าเหตุการณ์นี้จะเป็นจริง" และที่ท่านอัครทูตสวรรค์คาเบรียลกล่าวแก่พระนางมารีอาว่า "จงยินดีเถิด ท่านผู้ที่พระเจ้าทรงโปรดปราน พระเจ้าสถิตอยู่กับท่าน"ลูกา1:28
ศาสนจักรโรมันคาทอลิกนับถืออัครทูตสวรรค์ 3 องค์ และยกย่องให้เป็นนักบุญ ได้แก่
โดย เอล หรือ อีล มีความหมายว่า  -แห่งพระผู้เป็นเจ้า
ชื่อสุดท้ายราฟาเอลถูกระบุไว้ในหนังสือโทบิตบท 12:15 "เราคือราฟาเอล หนึ่งในทูตสวรรค์ทั้งเจ็ดผู้ยืนและรับใช้อยู่เบื้องหน้าพระสิริรุ่งโรจน์ของพระเป็นเจ้า"
ในหนังสือเอดราสที่สี่ ได้รวมอูรีเอลเป็นอัครทูตสวรรค์ด้วย อย่างไรก็ตามหนังสือเอดราสนี้ไม่เป็นที่ยอมรับในสารบบไบเบิลของคาทอลิก
คัมภีร์ไบเบิลฉบับของโปรเตสแตนต์ระบุชื่อทูตสวรรค์เพียง 2 องค์ คืออัครทูตสวรรค์มีคาเอลและทูตสวรรค์กาเบรียลชาวโปรเตสแตนต์เห็นว่าอัครทูตสวรรค์มีเพียงองค์เดียวเท่านั้นคือมีคาเอล ดังที่ปรากฏคำว่า “อัครทูตสวรรค์มีคาเอล” อย่างชัดเจนเพียงองค์เดียวในสารบบคัมภีร์ฝ่ายโปรเตสแตนต์(Jude 1:9) ส่วนกาเบรียลไม่เคยถูกเรียกว่าอัครทูตสวรรค์เลยแม้แต่ในพระวรสาร
มีชาวโปรเตสแตนต์บางกลุ่ม เช่นเซเวนต์เดย์แอดเวนทิสต์มีทัศนะคล้ายๆ กันนี้และมีแมทธิว เฮนรีนักเขียนอรรถาธิบายคัมภีร์คณะเพรสไบทีเรียนซึ่งเชื่อว่าอัครทูตสวรรค์มีคาเอลจริง ๆ แล้วไม่ใช่ทูตสวรรค์ แต่มีฐานะเป็นพระบุตรพระเป็นเจ้าตามทรรศนะนี้เห็นว่าคำว่าอัครทูตสวรรค์หมายถึง “ผู้เป็นหัวหน้าของทูตสวรรค์” ไม่น่าใช่ “ทูตสวรรค์ที่เป็นหัวหน้า” และถือว่าเป็นตำแหน่งเดียวกับ “หัวหน้าดวงดาว” (ที่ปรากฏในหนังสือดาเนียล8:11)  แม้ว่าคริสตจักรเซเวนต์เดย์แอดเวนทิสต์โดยทั่วไปจะยอมรับแนวคิดนี้ แต่ฝ่ายนิกายแบปทิสต์กลับมีแค่ไม่กี่กลุ่มที่ยอมรับ
ในศาสนาอิสลามปรากฏชื่อมลาอิกะฮ์ที่มีบทบาทสำคัญหรืออัครทูตสวรรค์ ดังนี้