Şumey Okava

Şumey Okava(大川 周明,Okava Şumey,6 dekabr1886,Sakata,Yamaqata prefekturası–24 dekabr1957,Tokio)–Yaponiyamilliyətçisi, aktivisti, panasiyanist yazıçısı. Yaponiyada bir sıra milliyətçi təşkilatlar yaratmışdır. O, müttəfiqlər tərəfindən "yaponGebbels" adlandırılmışdır.
1886-cı ildəYaponiyanınYamaqata prefekturasındatanınmış həkim ailəsində doğulmuşdur.Kumamotodayerləşən Beşinci liseydə təhsil almışdır. Lisey illəri zamanıxristianlıqlayaxından maraqlansa da, özü heç vaxt xristian olmamışdır.
OkavaTokio UniversitetindəQərb dünyasının dinləri üzrə təhsil almışdır.Universitet illərindəSeyiçi HatanovəCunciro Takakusukimi professorlardan dərslər almış,Fridrix Şleyermaxerinyazılarından təsirlənmiş, hind fəlsəfəsi ilə maraqlanmışdır. 1911-ci ildə universitetdən məzun olduqdan sonraTokiodaqalaraq ordu üçün tərcüməçi kimi işləməyə başlamışdır.
OkavaHenri Kottonun"Yeni Hindistan" (1885) əsəri ilə tanış olduqdan sonra siyasi fəaliyyətə başlamışdır. 1910-cu illərdə Hindistanın müstəqillik hərəkatı iştirakçıları –Raş Behari Bousvə digər Yaponiya hindləri ilə əlaqələr yaratmış,Qərb müstəmləkəçiliyinə qarşı mövqe almışdır. 1910-cu illərin sonuna doğru Yaponiyanın ənənəvi dəyərlərinin üstünlüyünü müdafiə etməyə başlamışdır.
1918-ci ildə Cənubi Mancuriya Dəmiryolunun Tədqiqat Bölməsində işləməyə başlamışdır.Sağa meyil edən Okava 1919-cu ildəİkki Kitavə digərləri ilə Yuzonşa(azərb.Dözüm Cəmiyyəti‎)yaratmışdır. Bu təşkilat Yaponiya cəmiyyətinin ənənəvi xətlər üzrə yenidən təşkil olunmasını müdafiə edirdi. Okava milliyətçi ideyalar ətrafında yazmağa və mühazirələr verməyə başlamışdır.1920-ci illərdə Tokio,Kioto,Hokkaydo,Vaseda universitetlərindətələbə təşkilatları yaratmışdır. 1920-ci ildəTokuşoku Universitetindətarix və müstəmləkə siyasəti müəllimi olmuşdur. Okava 1923-cü ildə İkki Kita ilə əlaqələrini kəsmişdir. Kita Yaponiyada siyasi sistemin tamamilə dəyişdirilməli olduğunu müdafiə etsə də, Okava bürokratik elit qruplar və hərbçilərlə işləmək istəyirdi. Okava 1925-ci ildə "Koçişa"(azərb.Aktivistlər Cəmiyyəti‎)sağçı təşkilatını, daha sonra "Dayqakuryo" milliyətçi təhsil institutunu qurmuşdur.
Okava 15 may 1932-ci ildə hökumətə qarşı planlaşdırılmışçevriliş cəhdinəmaddi yardım göstərməklə ittiham olunmuş və 1935-ci ilin oktyabrında 5 illik həbs cəzası almışdır. 1937-ci ildə əfv olunaraq vaxtından əvvəl azadlığa çıxmışdır. Azadlığa çıxandan sonra Cənubi Mancuriya Tədqiqat Bürosuna qoşulmuş, 1939-cu ildəHosey Universitetininmüəllimi olmuşdur.İkinci Dünya müharibəsindənsonra müharibə cinayətləri iləittiham olunmuşyeganə şəxs olmuş, lakin dəli olduğu əsas gətirildiyi üçün məhkəmə qarşısına çıxmamışdır.
1926-cı ildə nəşr olunmuş "Yaponiya və yaponların yolu"(Nihon oyobi nihoncin no miçi)kitabını yazmışdır. İkinci Dünya müharibəsinə qədər xeyli populyar olan bu kitab 46 dəfə nəşr olunmuşdur. Yaponiya tarixi və ənənələri, Avropa müstəmləhəçiliyi və Asiyada genişlənmə siyasətinin tarixi haqqında kitab və məqalələr yazmışdır. O, Asiya ilə Avropa arasında hərbi konfliktin qaçınılmaz olduğunu və Yaponiyanın Asiyanın lideri kimiABŞilə döyüşəcəyi fikrini yaymışdır.
Müharibədən sonra İkki Kita vəKanci İşivarakimi şəxslər haqqında əsərlər yazmış,Quranıyapon dilinətərcümə etmiş və "Əmin-amanlıq darvazası"(Anraku no mon)adlı avtobioqrafiyasını nəşr etdirmişdir.