Kòlómbìà

Kòlómbìà(pípè/kəˈlʌmbiə/), fun onibis biOrile-ede Olominira ile Kolombia(Spánì: [República de Colombia]error: {{lang}}: text has italic markup (help),pronounced[reˈpuβlika ðe koˈlombja](listen)), jeorile-ede olominira onilana-ibagbeponi ariwaapaiwoorunGuusu Amerika. Kolombia ni bode ni ilaorun peluVenezuelaatiBrazil;ni guusu peluEcuadoratiPeru;ni ariwa peluOkun Karibeani; ni ariwailaorun peluPanama; ati ni iwoorun peluOkun Pasifiki. Bakanna Kolombia tun pin bode odo peluVenezuela,Jamaica,Haiti,Dominiki Olominira,Honduras,NicaraguaatiCosta Rica.Pelu iye awon eniyan to to egbegberun 45, Kolombia niiye eniyan 29th titobijulolagbaye ati ikeji titobijulo ni Guusu Amerika, leyinBrazil.
Agbegbe ti a n pe ni Kolombia loni koko je ibugbe awonara abibibibiMuisca,Quimbaya, atiTairona. Awon ara Spein debe ni 1499 won si bereisegun ati iseamusinibe, won fikupa tabi se ikoleru bi 90% awon eniyan ibe, nigbana ni won sedasileIbasorun ile Grenada Tuntun(to ni ile odeoni Colombia, Venezuela, Ecuador, ariwaiwoorun agbegbe ile Brazil ati Panama) pelu oluilu re niBogotá.Ilominira latowoSpainwayeni 1819, sugbon ni 1830 "Gran Colombia" daru eyi fa ki Venezuela ati Ecuador o pinya soto. Awon ti a mo loni bi Kolombia ati Panama diOrile-ede Olominira ile Grenada Tuntun. Orile-ede tuntun yi sedanwo ijoba isealapapo gege biIjosepapo Grenada(1858), ati leyin re biIparapo awon Ipinle Kolombia(1863), ki o to dipe won kede Orile-ede Olominira ile Kolombia nigbeyin ni 1886.Panama pinyani 1903 labe ifitipatipa sanwo fun ijoba orile-ede Amerika lati koÌladò Panamá.
Oro to n jeKolombiawa lati orukoChristopher Columbus(Spani:Cristóbal Colón).Francisco de Mirandalo koko lo lati fi tokasi gbogbo ileAgbaye Tuntun. Ni 1819Gran Kolombiagba bi oruko re nigba to je didasile latinu awon agegbeViceroyalty of New Granadatele (Kolombia, Panama, Venezuela ati Ekuador loni).
Kolombia ni bode ni ilaorun moVenezuelaatiBrazil; ni guusu moEcuadoratiPeru; ni ariwa moPanamaatiOmi-okun Karibeani; besini ni iwoorun mo Ekuador atiOkun Pasifiki.
Kolombia wa ni ibi ti an pe niOruka Ina Pasifiki, ibi ileaye to ni opoiminleatiokeileru, o tun ni awon okeAndes.
Nibi odun 10,000 kJ, awon awujo ode ati akoeran wa nitosi ii tiBogotáwa loni (ni "El Abra" ati "Tequendama") ti won sowo pelu ara won ati awon awujo miran ni AfonifojiOdo MagdalenaValley.Bere ni egberundun akoko kJ, awon adipo awon omoAmerindiasedagbasoke sistemu oloselu to n je "cacicazgo" pelu opo agba bi piramidi, eyun latoke wa sisale ti awon olori re unje "cacique". Ninu Kolombia awon asa meji pelu sistemu cacicazgo lilojujulo ni awonTayronaniAgbegbe Karibeani, ati awonMuiskanibi awon ileoke layika Bogotá, awon mejeji ti won je ti ebi edeChibcha. Awon Muiska ni won je gbigba bi awon ti won ni sistemu oloselu adagbasoke julo ni Guuusu Amerika leyin awonInka.
Awon oluwakiri ara Spein gunle si etiodo guusu Karibeani ni 1499 peluRodrigo de Bastidasbi olori won. Christopher Columbus gan na wa oko oju omi koja legbe Karibeani ni 1502. Ni 1508,Vasco Nuñez de Balboabere sini se ijabori awon agbegbe Urabá. Ni 1513, ohun ni ara Europe akoko to de Okun Pasifiki, eyi to pe niMar del Sur("Omi-okun Guusu"), nipa bayi o si ona fun awon ara Spein yioku lati lo siPeruatiTsile. Gbogbo agbegbe yi ni awon eya bi awonChibchanati awonCarib, awon yi ti awon ara Spein bori diedie boya pelu ijagun tabi nipa ibarepo, Nigbakana, awon arun ti awon ara Europe mu wa pelu won, bisopanna, ati ija ibori atiipalemo eya eniyanto n sele, fa diedie ki awon olugbe abinibi ibe o idin pupo.Ni orundun 16th awon ara Europe bere si ni mu awon eru wa lati Afrika.
Leyin ibori Kolombia lowo awon ara Spein ati igba pipe imunisin lowo won, opo egbe arinkankan lodide lati gba idawa tabi ilominira patapata agbegbe orile-ede. Opo ni awon wonyi ni awon ara Spein fi jagidijagan ko nile, be sini awon miran ninu won ko ni agbara to lati mu iyipada wa. Egbe arinkankan fun ilominira to gbeyin bere arin 1810, leyin igba ti Saint Domingue (Haitiloni) gba ilominira ni 1804.  Eyi fu itileyin gidi fun awon to solori ijidide ni Kolombia, eyunSimón BolívaratiFrancisco de Paula Santander. Bolívar di Aare akoko orile-ede Kolombia alominira leyin ijabori niijaogun Boyacá, leyin ti Bolívar fipo yi sile, Santander to je igbakeji re di Aare ikeji orile-ede Kolombia. Ijidide yi pari layorisirere ni1819, nigbatiIbasorun ile Grenada Tuntunbo si owoOrile-ede Olominira Kolombiati a sese dasile ngbana bi isokan Ekuador, Kolombia ati Venezuela.Panamanigbana je apa ile Kolombia.
Kolombia je pipin si awon 32ipinpa32 atiagbegbe oluilukan, ti won mu bi ipinpa kan (Bogotá na tun je oluilu funipinpa Cundinamarca). Awon ipinpa na tun je pinpinlabe si awonmunisipal, ikokan won to ni ibujoko munisipal, bakanna awon munisipal tun je pipinsabe sicorregimientos. Ipinpa kokan ni ijoba ibile pelu gomina ati ile-igbimo asofin ti won n je didiboyan tara si igba odun merin. Munispal kookan ni baale ati igbimo, be sinicorregimientokookan nicorregidor, tabi olori ibile.
Lapapo mo oluilu, awon ilu miran na tun wa ti pe niagbegbe, nitori ini pataki ti won ni. Awon wonyi niBarranquilla,Cartagena,Santa Marta,Cúcuta,Popayán,Bucaramanga,Tunja,Turbo,BuenaventuraatiTumaco. Awon apaipin ni ipinabe ibile amojuto, nibi ti awon ilu ni awon olugbe to tobi ti won si wa nitosi ara won (fun apere ni Antioquia ati Cundinamarca). Nibi to ba je pe aon olugbe kere sugbon won ni isoro abo (fun apere Amazonas, Vaupés ati Vichada), ipin amojuto pataki je lilo, bi "apaipincorregimientos", to je adapo ilu aticorregimiento.
E te klik sori apaipin kan lori maapu lati losi ayoka re.
Awon oro okere ile Kolombia je latowo Aare ile Kolombia won si unje kikoso latowoAlakoso Oro Okere. Colombia ni awon iranlose diplomati ni gbogbo orile-ede be sini o je sisoju ninu awon agbajo alakopapupo ni awon ibudo yi:
Kolombia je omo egbeAgbajo awon Orile-ede AndesatiIsokan awon Orile-ede Guusu Amerika.
Awon ara Kolombia gbodo gba visa olubewo fun awon orile-ede 180 lati lo si beand do not need tourist visa for 15 countries.