เจียง เจ๋อหมิน

เจียง เจ๋อหมิน(จีน:江泽民;พินอิน:Jiāng Zémín; 17 สิงหาคม ค.ศ. 1926 – 30 พฤศจิกายน ค.ศ. 2022) เป็นนักการเมืองชาวจีนที่ดำรงตำแหน่งเลขาธิการพรรคคอมมิวนิสต์จีนตั้งแต่ ค.ศ. 1989 ถึง 2002ประธานคณะกรรมการการทหารส่วนกลางตั้งแต่ ค.ศ. 1989 ถึง 2004 และประธานาธิบดีจีนตั้งแต่ ค.ศ. 1993 ถึง 2003 เจียงเป็นผู้นำสูงสุดคนที่สามของจีนตั้งแต่ ค.ศ. 1989 ถึง 2002 เขาเป็นผู้นำแกนหลักของผู้นำจีนรุ่นที่สามหนึ่งในผู้นำแกนหลักทั้งสี่คนร่วมกับเหมา เจ๋อตง,เติ้ง เสี่ยวผิงและสี จิ้นผิง
เขาเกิดในหยางโจวมณฑลเจียงซู เจียงเข้าร่วมพรรคคอมมิวนิสต์จีนขณะศึกษาอยู่ในมหาวิทยาลัย หลังการก่อตั้งสาธารณรัฐประชาชนจีนใน ค.ศ. 1949 เขาได้รับการฝึกอบรมที่โรงงานสตาลินออโตโมบิลเวิกส์ในมอสโก ต่อมาใน ค.ศ. 1962 เขากลับมายังเซี่ยงไฮ้และดำรงตำแหน่งในสถาบันต่าง ๆ และในช่วง ค.ศ. 1970 ถึง 1972 เขาถูกส่งไปโรมาเนียในฐานะสมาชิกคณะผู้เชี่ยวชาญเพื่อก่อตั้งโรงงานผลิตเครื่องจักรในประเทศนั้น หลัง ค.ศ. 1979 เขาได้รับแต่งตั้งให้ดำรงตำแหน่งรองประธานคณะกรรมการสองคณะโดยรองนายกรัฐมนตรีกู่ มู่เพื่อดูแลเขตเศรษฐกิจพิเศษที่เพิ่งจัดตั้งขึ้นใหม่ ในปี ค.ศ. 1982 เขาดำรงตำแหน่งรองรัฐมนตรีว่าการกระทรวงอุตสาหกรรมอิเล็กทรอนิกส์ที่เพิ่งก่อตั้งขึ้นใหม่และสมาชิกคณะกรรมาธิการกลางพรรคคอมมิวนิสต์จีน
เจียงได้รับแต่งตั้งเป็นนายกเทศมนตรีเซี่ยงไฮ้ใน ค.ศ. 1985 ต่อมาถูกเลื่อนตำแหน่งเป็นเลขาธิการพรรคคอมมิวนิสต์ประจำนครเซี่ยงไฮ้ และเป็นสมาชิกกรมการเมืองพรรคคอมมิวนิสต์จีนใน ค.ศ. 1987 เจียงขึ้นสู่อำนาจอย่างไม่คาดคิดในฐานะตัวเลือกที่ทุกฝ่ายยอมรับได้หลังเหตุการณ์การประท้วงและการสังหารหมู่ที่จัตุรัสเทียนอันเหมิน ค.ศ. 1989โดยเข้ามาแทนที่จ้าว จื่อหยางในตำแหน่งเลขาธิการพรรคคอมมิวนิสต์จีน หลังถูกปลดจากตำแหน่งเพราะสนับสนุนขบวนการนักศึกษา เมื่ออิทธิพลของ "แปดผู้อาวุโส" ในการเมืองจีนลดลงอย่างต่อเนื่องเจียงได้รวบรวมอำนาจของตนจนกลายเป็น "ผู้นำสูงสุด" ของประเทศในคริสต์ทศวรรษ 1990ด้วยแรงผลักดันจากการเยือนภาคใต้ของเติ้ง เสี่ยวผิงใน ค.ศ. 1992 เจียงได้แนะนำคำว่า "เศรษฐกิจตลาดแบบสังคมนิยม" อย่างเป็นทางการในการกล่าวปราศรัยในระหว่างการประชุมใหญ่ครั้งที่ 14 ของพรรคคอมมิวนิสต์จีนที่จัดขึ้นในปีเดียวกัน ซึ่งเป็นการเร่งให้เกิดการ "ปฏิรูปและเปิดประเทศ" อย่างรวดเร็ว
ภายใต้การนำของเจียง จีนประสบกับการเติบโตทางเศรษฐกิจอย่างมากพร้อมกับการปฏิรูปตลาดอย่างต่อเนื่องการส่งมอบฮ่องกงคืนจากสหราชอาณาจักรใน ค.ศ. 1997 และมาเก๊าคืนจากโปรตุเกสใน ค.ศ. 1999 ตลอดจนการเข้าร่วมเป็นสมาชิกองค์การการค้าโลกใน ค.ศ. 2001 ล้วนเป็นเหตุการณ์สำคัญที่เกิดขึ้นในสมัยของเขา ประเทศจีนยังได้เห็นความสัมพันธ์ที่ดีขึ้นกับโลกภายนอก ขณะที่พรรคคอมมิวนิสต์ยังคงรักษาอำนาจควบคุมประเทศไว้อย่างเหนียวแน่น เจียงเผชิญกับการวิจารณ์เกี่ยวกับการละเมิดสิทธิมนุษยชนรวมถึงการปราบปรามขบวนการฝ่าหลุนกงผลงานของเขาที่มีต่อหลักคำสอนของพรรค ซึ่งเป็นที่รู้จักในนาม "สามตัวแทน" ได้ถูกบรรจุไว้ในธรรมนูญพรรคคอมมิวนิสต์จีนใน ค.ศ. 2002 เจียงทยอยสละตำแหน่งผู้นำอย่างเป็นทางการตั้งแต่ ค.ศ. 2002 ถึง 2004 โดยหู จิ่นเทาได้เข้ามาสืบทอดตำแหน่งแทน แม้ทั้งเจียงและกลุ่มการเมืองของเขาจะยังคงมีอิทธิพลต่อพรรคและประเทศต่อไปอีกนาน ใน ค.ศ. 2022 เจียงถึงแก่อสัญกรรมในเซี่ยงไฮ้ด้วยวัย 96 ปี และได้รับการจัดรัฐพิธีศพ
เจียง เจ๋อหมิน เกิดที่เมืองหยางโจว มณฑลเจียงซู เมื่อวันที่ 17 สิงหาคม ค.ศ. 1926บ้านเกิดบรรพบุรุษของเขาคือหมู่บ้านเจียงชุน (江村) ในอำเภอจิงเต๋อมณฑลอานฮุย ที่นี่ยังเป็นบ้านเกิดของบุคคลสำคัญในแวดวงวิชาการและปัญญาชนของจีนหลายคนเจียงเติบโตขึ้นในช่วงที่ประเทศจีนตกอยู่ภายใต้การปกครองของญี่ปุ่นเจียง ช่างชิงลุงและพ่อบุญธรรมของเขา เสียชีวิตระหว่างการต่อสู้กับญี่ปุ่นและได้รับการยกย่องว่าเป็นวีรบุรุษของชาติในสมัยเจียง เจ๋อหมินหลังการเสียชีวิตของช่างชิง เจ๋อหมินก็กลายมาเป็นทายาทชายของเขา
เจียงเข้าศึกษาในภาควิชาวิศวกรรมไฟฟ้ามหาวิทยาลัยแห่งชาติจงยังในหนานจิงที่ถูกญี่ปุ่นยึดครอง ก่อนจะย้ายไปศึกษาต่อที่มหาวิทยาลัยแห่งชาติเจียวทง (ปัจจุบันคือมหาวิทยาลัยเซี่ยงไฮ้เจียวทง) เขาสำเร็จการศึกษาจากที่นั่นใน ค.ศ. 1947 ด้วยปริญญาตรีสาขาวิศวกรรมไฟฟ้าเจียงเข้าร่วมพรรคคอมมิวนิสต์จีนเมื่อเขายังเรียนอยู่ในมหาวิทยาลัยหลังการก่อตั้งสาธารณรัฐประชาชนจีน เจียงได้รับการฝึกอบรมที่โรงงานสตาลินออโตโมบิลเวิกส์ในมอสโกในคริสต์ทศวรรษ 1950นอกจากนี้เขายังทำงานให้กับโรงงานผลิตรถยนต์แห่งแรกของฉางชุนเมื่อเจียงมีส่วนร่วมในพรรคคอมมิวนิสต์มากขึ้นเรื่อย ๆ งานหลักของเขาก็เปลี่ยนจากงานทางเทคนิคด้านวิศวกรรมไปเป็นงานบริหารและการเมือง
ใน ค.ศ. 1962 เขากลับไปยังเซี่ยงไฮ้และดำรงตำแหน่งรองผู้อำนวยการสถาบันวิจัยไฟฟ้าเซี่ยงไฮ้ ใน ค.ศ. 1966 เขาได้รับแต่งตั้งให้ดำรงตำแหน่งผู้อำนวยการและรองเลขาธิการพรรคของสถาบันวิจัยวิศวกรรมความร้อนในอู่ฮั่นซึ่งก่อตั้งขึ้นโดยกระทรวงอุตสาหกรรมจักรกลที่ 1เมื่อการปฏิวัติทางวัฒนธรรมเริ่มต้นขึ้นในปีเดียวกันนั้น เขาไม่ได้ประสบความทุกข์ยากมากนักในช่วงความวุ่นวาย แต่ถูกปลดจากตำแหน่งผู้อำนวยการสถาบันและถูกส่งตัวไปยังโรงเรียนแกนนำ 7 พฤษภาคมใน ค.ศ. 1970 หลังสำเร็จการศึกษาจากโรงเรียนแกนนำ เขาก็ได้รับตำแหน่งรองผู้อำนวยการสำนักงานความสัมพันธ์ต่างประเทศของกระทรวงฯ และถูกส่งไปประจำอยู่ที่สาธารณรัฐสังคมนิยมโรมาเนียในฐานะหัวหน้าคณะผู้เชี่ยวชาญเพื่อก่อตั้งโรงงานผลิตเครื่องจักรจำนวน 15 แห่งในประเทศนั้น หลังเสร็จสิ้นภารกิจใน ค.ศ. 1972 เขาได้เดินทางกลับประเทศจีน
ใน ค.ศ. 1979 หลังความสัมพันธ์ทางการทูตระหว่างจีนและสหรัฐอเมริกาเริ่มผ่อนคลายลงเติ้ง เสี่ยวผิงได้ตัดสินใจส่งเสริมเขตเศรษฐกิจพิเศษ(SEZs) ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของนโยบายสี่ทันสมัยของเขาคณะมนตรีรัฐกิจของจีนได้จัดตั้งคณะกรรมการระดับรัฐมนตรีขึ้นสองคณะเพื่อส่งเสริมการค้าและการลงทุนจากต่างประเทศ คณะกรรมการทั้งสองมีรองนายกรัฐมนตรีกู มู่เป็นประธาน ซึ่งได้แต่งตั้งเจียงให้ดำรงตำแหน่งรองประธานคณะกรรมการทั้งสอง เทียบเท่ากับตำแหน่งรัฐมนตรีช่วยบทบาทของเจียงคือการทำให้แน่ใจว่าเขตเศรษฐกิจพิเศษเหล่านี้จะเพิ่มความเจริญรุ่งเรืองทางเศรษฐกิจโดยไม่กลายเป็น "ช่องทาง" สำหรับอุดมการณ์ต่างชาติใน ค.ศ. 1980 เจียงนำคณะผู้แทนเดินทางไปศึกษาดูงานเขตเศรษฐกิจพิเศษใน 12 ประเทศ เมื่อกลับมา เขาเสนอรายงานฉบับหนึ่งที่มีแนวคิดใหม่ซึ่งแนะนำให้หน่วยงานท้องถิ่นมีอำนาจลดหย่อนภาษีและให้เช่าที่ดิน รวมถึงเพิ่มอำนาจให้แก่กิจการร่วมค้าต่างชาติรายงานนี้ทำให้บรรดาผู้นำพรรคเกิดความ "แตกตื่นตกใจ" ในเบื้องต้น แต่การนำเสนอที่เน้นรูปธรรมและเชิงประจักษ์ของเขานั้นได้ดึงดูดความสนใจของเติ้ง เสี่ยวผิง ข้อเสนอของเขาได้รับการอนุมัติจากสภาประชาชนแห่งชาติ ทำให้เจียงเป็น "ผู้บุกเบิก" ในการนำทฤษฎีเติ้ง เสี่ยวผิงไปปฏิบัติ
ในเดือนมีนาคม ค.ศ. 1982 เขาถูกบีบให้ออกจากตำแหน่งรองประธานคณะกรรมการทั้งสองคณะ หลังถูกกดดันจากรองนายกรัฐมนตรีกู่และนายกเทศมนตรีนครเซี่ยงไฮ้หวัง เต้าหานจ้าว จื่อหยาง"นักปฏิรูปผู้กระตือรือร้น" ได้แต่งตั้งเจียงให้ดำรงตำแหน่งรัฐมนตรีช่วยว่าการคนแรกและเลขาธิการพรรคประจำกระทรวงอุตสาหกรรมอิเล็กทรอนิกส์ที่เพิ่งจัดตั้งขึ้นใหม่
ในการประชุมใหญ่พรรคครั้งที่ 12ที่จัดขึ้นในเดือนกันยายน ค.ศ. 1982 เจียงได้กลายเป็นสมาชิกคณะกรรมาธิการกลางของพรรคคอมมิวนิสต์จีนซึ่งมีหน้าที่กำหนดนโยบายและเลือกสมาชิกกรมการเมือง
ใน ค.ศ. 1985 เกิดการปรับเปลี่ยนทางการเมืองขึ้นในเซี่ยงไฮ้ เลขาธิการพรรคเฉิน กั๋วต้งและนายกเทศมนตรีหวัง เต้าหานถูกปลดจากตำแหน่งด้วยปัญหาเรื่องอายุ กลับกันรุ่ย ซิ่งเหวินกลายเป็นเลขาธิการพรรคคนใหม่ของเซี่ยงไฮ้ และเจียงก็กลายเป็นนายกเทศมนตรีคนใหม่ของเซี่ยงไฮ้ เจียงได้รับคำวิจารณ์ทั้งดีและไม่ดีเมื่อดำรงตำแหน่งนายกเทศมนตรี นักวิจารณ์หลายคนมองว่าเขาเป็นเพียง "กระถางดอกไม้" ซึ่งเป็นคำภาษาจีนที่ใช้เปรยบุคคลที่ดูเหมือนจะมีประโยชน์ แต่แท้จริงแล้วไม่ได้ทำอะไรเป็นชิ้นเป็นอันหลายคนให้เครดิตการเติบโตของเซี่ยงไฮ้ในช่วงเวลานั้นแก่จู หรงจีในช่วงเวลานี้ เจียงเป็นผู้ที่เชื่อมั่นอย่างแรงกล้าในการปฏิรูปเศรษฐกิจของเติ้ง เสี่ยวผิง เพื่อพยายามระงับความไม่พอใจของนักศึกษาใน ค.ศ. 1986เจียงได้กล่าวสุนทรพจน์เก็ตตีสเบิร์กเป็นภาษาอังกฤษต่อหน้ากลุ่มนักศึกษาผู้ประท้วง
ในการประชุมใหญ่พรรคครั้งที่ 13ที่จัดขึ้นในเดือนตุลาคม ค.ศ. 1987 เจียงถูกเลื่อนตำแหน่งจากนายกเทศมนตรีเป็นเลขาธิการพรรคประจำนครเซี่ยงไฮ้ ตำแหน่งที่มีอำนาจสูงสุดในเมืองและรายงานตรงต่อรัฐบาลกลางเขายังเข้าร่วมกรมการเมืองพรรคคอมมิวนิสต์จีนตามธรรมเนียมสำหรับเลขาธิการพรรคของเมืองใหญ่
ในเดือนเมษายน ค.ศ. 1989หู เย่าปังอดีตเลขาธิการพรรคคอมมิวนิสต์จีนถึงแก่อสัญกรรม ซึ่งก่อนหน้านั้นในเดือนมกราคม ค.ศ. 1987 เขาถูกบังคับให้ลาออกจากตำแหน่งและถูกกล่าวหาว่าสนับสนุน "การเปิดเสรีชนชั้นกระฎุมพี"อสัญกรรมของเขากระตุ้นให้เกิดเหตุการณ์การประท้วงและการสังหารหมู่ที่จัตุรัสเทียนอันเหมิน ค.ศ. 1989นำไปสู่วิกฤติทางอุดมการณ์ระหว่างกลุ่ม "เสรีนิยม" (ผู้สนับสนุนการปฏิรูปอย่างรวดเร็ว) และ "อนุรักษ์นิยม" (ผู้สนับสนุนการเปลี่ยนแปลงอย่างค่อยเป็นค่อยไป)หลังจากที่หนังสือพิมพ์World Economic Heraldซึ่งมีสำนักงานใหญ่อยู่ที่เซี่ยงไฮ้พยายามตีพิมพ์บทความสรรเสริญเพื่อฟื้นฟูชื่อเสียงของหูและยกย่องจุดยืนปฏิรูปของเขา เจียงก็เข้ามาควบคุมคณะบรรณาธิการของหนังสือพิมพ์ฉบับนี้เมื่อการประท้วงขยายตัวอย่างต่อเนื่อง พรรคคอมมิวนิสต์จึงประกาศกฎอัยการศึกและส่งกำลังทหารเข้ากรุงปักกิ่งในเดือนพฤษภาคมในเซี่ยงไฮ้ ผู้ประท้วง 100,000 คนเดินขบวนบนท้องถนน และนักศึกษา 450 คนอดอาหารประท้วงหลังผ่านไปสามวัน เจียงได้พบปะกับกลุ่มบุคคลเหล่านั้นด้วยตนเองเพื่อยืนยันให้พวกเขาแน่ใจว่าพรรคมีเป้าหมายร่วมกัน และเพื่อสัญญาว่าจะมีการเจรจาหารือกันในอนาคต พร้อมกันนั้นเขายังส่งโทรเลขไปยังคณะกรรมาธิการกลางเพื่อสนับสนุนการประกาศกฎอัยการศึกอย่างแน่วแน่
คำปราศรัยต่อสาธารณชนของเขาซึ่งวางแผนอย่างรอบคอบได้รับการตอบรับอย่างดีจากทั้งนักศึกษาผู้สนับสนุนประชาธิปไตยและผู้อาวุโสในพรรควันที่ 20 พฤษภาคม ค.ศ. 1989 เติ้ง เสี่ยวผิง ผู้นำสูงสุดได้ตัดสินใจแต่งตั้งเจียงขึ้นเป็นเลขาธิการใหญ่คนใหม่แทนจ้าว จื่อหยางผู้ซึ่งสนับสนุนผู้ประท้วงเจียงได้รับเลือกให้เป็นผู้สมัครประนีประนอมแทนหลี่ รุ่ยหวนจากเทียนจินนายกรัฐมนตรีหลี่ เผิงผู้อาวุโสหลี่ เซียนเนี่ยนเฉิน ยฺหวินและผู้อาวุโสที่เกษียณอายุไปแล้วเพื่อดำรงตำแหน่งเลขาธิการใหญ่คนใหม่ก่อนหน้านั้น เขาเคยถูกมองว่าเป็นผู้สมัครที่ไม่น่าจะได้รับเลือก
เจียงได้รับแต่งตั้งให้ดำรงตำแหน่งเลขาธิการใหญ่ในการประชุมเต็มคณะครั้งที่ 4 ของคณะกรรมาธิการกลางจีนชุดที่ 13 ในวันที่ 24 มิถุนายน ค.ศ. 1989 โดยมีฐานอำนาจภายในพรรคค่อนข้างเล็ก ดังนั้นจึงมีอำนาจจริงน้อยมากพันธมิตรที่น่าไว้วางใจที่สุดของเขาคือเหล่าผู้อาวุโสพรรคที่ทรงอิทธิพลอย่างเฉิน ยฺหวิน และหลี่ เซียนเนี่ยน เขาถูกเชื่อว่าเป็นเพียงตัวแทนชั่วคราวจนกว่ารัฐบาลสืบทอดอำนาจที่มั่นคงกว่าของเติ้งจะสามารถจัดตั้งขึ้นได้และเชื่อกันว่าบุคคลสำคัญอื่น ๆ ทั้งในพรรคและกองทัพ เช่น ประธานาธิบดีหยาง ช่างคุนและหยาง ไป่ปิงน้องชายของเขากำลังวางแผนรัฐประหาร
ในการประชุมครั้งแรกของคณะกรรมาธิการสามัญประจำกรมการเมืองพรรคคอมมิวนิสต์จีนชุดใหม่ หลังเหตุการณ์สังหารหมู่ที่จัตุรัสเทียนอันเหมินใน เจียงได้วิจารณ์ช่วงเวลาที่ผ่านมาว่า "หนักทางเศรษฐกิจ อ่อนทางการเมือง" และสนับสนุนให้เพิ่มการทำงานด้านความคิดทางการเมืองแอนน์-แมรี เบรดีเขียนว่า "เจียง เจ๋อหมิน เป็นนักการเมืองผู้มีประสบการณ์และความเข้าใจในความสำคัญของงานด้านอุดมการณ์มาช้านาน การประชุมครั้งนี้ถือเป็นจุดเริ่มต้นสมัยใหม่ของการโฆษณาชวนเชื่อและงานด้านความคิดทางการเมืองในจีน" ไม่นานหลังจากนั้น กรมโฆษณาชวนเชื่อกลางได้รับทรัพยากรและอำนาจมากขึ้น "รวมถึงอำนาจในการแทรกแซงหน่วยงานที่เกี่ยวข้องกับการโฆษณาชวนเชื่อและกวาดล้างกลุ่มบุคคลที่สนับสนุนขบวนการประชาธิปไตย"
กรมการเมืองยังออกรายชื่อ "เจ็ดสิ่ง" ที่เกี่ยวข้องกับ "ประเด็นที่อยู่ในความกังวลของมวลชนทั่วโลก" โดยให้ความสำคัญกับการทุจริตภายในพรรคเป็นอันดับแรกเจียงได้รับแต่งตั้งให้ดำรงตำแหน่งประธานคณะกรรมการการทหารส่วนกลางในวันที่ 9 พฤศจิกายน ค.ศ. 1989 สืบทอดตำแหน่งจากเติ้งและประธานาธิบดีสาธารณรัฐประชาชนจีนในวันที่ 27 มีนาคม ค.ศ. 1993การแต่งตั้งนี้เป็นจุดเริ่มต้นธรรมเนียมปฏิบัติที่ผู้นำสูงสุดของจีนจะดำรงตำแหน่งผู้นำพรรค ประธานาธิบดี และประธานคณะกรรมการการทหารส่วนกลางพร้อมกัน
ในช่วงไม่กี่ปีแรก เจียงต้องอาศัยการสนับสนุนจากเติ้ง เสี่ยวผิงเพื่อรักษาอำนาจไว้ซึ่งบังคับให้เจียงมี "จุดยืนชาตินิยมสุดโต่ง" ต่อไต้หวันและสหรัฐเจียงสนับสนุนคำเรียกร้องของเติ้งที่ต่อต้าน "การเปิดเสรีชนชั้นกระฎุมพี" แต่ในขณะที่เจียงถูกมองว่าเป็น "นักปฏิรูปผู้มีความคิดสร้างสรรค์"เขาก็ [โน้มเอียง] ไปสู่มุมมองที่อนุรักษ์นิยมมากกว่าของผู้อาวุโสในพรรคและเพื่อนร่วมงานกรมการเมืองของเขาเติ้งสนับสนุนการปฏิรูปมากกว่ามาก โดยกล่าวว่า "การเอนไปทางซ้ายนั้นเป็นอันตรายยิ่งกว่า" การเอนไปทางขวา
ใน ค.ศ. 1992 เติ้งเริ่มวิจารณ์ความเป็นผู้นำของเจียง ระหว่างการเยือนภาคใต้ของเติ้งเขาแนะอย่างเป็นนัยว่าอัตราการปฏิรูปยังไม่เร็วพอเจียงเริ่มระมัดระวังมากขึ้น และสนับสนุนการปฏิรูปของเติ้งอย่างเต็มที่เจียงได้บัญญัติศัพท์ใหม่ว่า "เศรษฐกิจตลาดสังคมนิยม" เพื่อเปลี่ยนเศรษฐกิจสังคมนิยมที่วางแผนโดยส่วนกลางของจีนให้กลายเป็นเศรษฐกิจตลาดที่รัฐบาลควบคุมนับเป็นก้าวที่ยิ่งใหญ่ในการตระหนักถึง "สังคมนิยมอัตลักษณ์จีน" ของเติ้งในเวลาเดียวกัน เจียงยังยกระดับผู้สนับสนุนของเขาจากเซี่ยงไฮ้ให้ขึ้นสู่ตำแหน่งสูงในรัฐบาล หลังสามารถฟื้นความไว้วางใจของเติ้งกลับมาได้ เขายุบคณะกรรมการที่ปรึกษาส่วนกลางที่ล้าสมัยใน ค.ศ. 1992 ซึ่งเป็นองค์กรที่ปรึกษาที่ประกอบด้วยผู้อาวุโสพรรค
ในช่วงต้นคริสต์ทศวรรษ 1990 การปฏิรูปเศรษฐกิจหลังเหตุการณ์เทียนอันเหมินโดยรองนายกรัฐมนตรีและต่อมาคือนายกรัฐมนตรีจู หรงจีพร้อมด้วยการสนับสนุนของเจียงเริ่มมีเสถียรภาพและประเทศก็อยู่ในวิถีการเติบโตที่สม่ำเสมอ ในเวลาเดียวกัน จีนต้องเผชิญปัญหาเศรษฐกิจและสังคมมากมาย ในงานรัฐพิธีศพของเติ้งใน ค.ศ. 1997 เจียงได้กล่าวสดุดีรัฐบุรุษอาวุโส เจียงสืบทอดประเทศจีนที่เต็มไปด้วยการทุจริตทางการเมือง และเศรษฐกิจระดับภูมิภาคที่เติบโตเร็วเกินกว่าจะรักษาเสถียรภาพของทั้งประเทศได้ นโยบายของเติ้งที่ว่า "บางพื้นที่สามารถรวยได้ก่อนพื้นที่อื่น" ทำให้เกิดช่องว่างความมั่งคั่งระหว่างภูมิภาคชายฝั่งและมณฑลภายใน
เจียงและจูเริ่มการปฏิรูปครั้งใหญ่ต่อรัฐวิสาหกิจ(SOE) ในช่วงดำรงตำแหน่ง ตามแนวคิดของ "จับใหญ่ ปล่อยเล็ก" อุตสาหกรรมหนักจำนวนหนึ่งถูกยกเลิกการควบคุม และรัฐวิสาหกิจขนาดกลางและย่อมหลายแห่งถูกปิดกิจการหรือแปรรูปเป็นเอกชน ส่งผลให้รัฐวิสาหกิจเสียตำแหน่งงานมากถึง 40 ล้านตำแหน่งในช่วงแรกเจียงยังควบคุมดูแลการทำลาย "ชามข้าวเหล็ก" ทำให้จีนสามารถเข้าร่วมองค์การการค้าโลกใน ค.ศ. 2001ผลจากการปฏิรูปทำให้อัตราการว่างงานเพิ่มขึ้นถึงร้อยละ 40 ในพื้นที่เมืองบางแห่ง และตลาดหลักทรัพย์มีความผันผวนอย่างมาก ขนาดของการย้ายถิ่นจากชนบทเข้าสู่เขตเมืองเป็นสิ่งที่ไม่เคยเกิดขึ้นมาก่อน และมีการดำเนินการน้อยมากเพื่อแก้ไขช่องว่างความมั่งคั่งระหว่างเมืองกับชนบทที่เพิ่มขึ้นเรื่อย ๆ รายงานอย่างเป็นทางการระบุตัวเลขสัดส่วนGDPของจีนที่ถูกย้ายและนำไปใช้ในทางที่ผิดโดยเจ้าหน้าที่ทุจริตอยู่ที่ร้อยละ 10
เป้าหมายยิ่งใหญ่ที่สุดของเจียงในด้านเศรษฐกิจคือ ความมั่นคง และเขาเชื่อว่ารัฐบาลที่มีเสถียรภาพและอำนาจรวมศูนย์สูงจะเป็นปัจจัยเบื้องต้นที่จำเป็น เขาจึงเลือกที่จะเลื่อนการปฏิรูปทางการเมืองออกไป ซึ่งในหลายแง่มุมของการปกครองกลับทำให้ปัญหาที่ดำเนินอยู่เลวร้ายลงไปอีกเมื่อพื้นที่ชายฝั่งและเขตเศรษฐกิจพิเศษได้รับการพัฒนาเพียงพอแล้ว เจียงจึงพยายามลดความเหลื่อมล้ำทางภูมิศาสตร์โดยส่งเสริมให้เมืองที่ร่ำรวยกว่า "ให้ความช่วยเหลือทางการเงิน เทคโนโลยี และการจัดการแก่เมืองที่ยากจนกว่าทางตะวันตก"เจียงเสนอแผนพัฒนาภาคตะวันตกของจีนการก่อสร้างโครงสร้างพื้นฐานขนาดใหญ่หลายโครงการ เช่นทางรถไฟสายชิงไห่–ทิเบตและเขื่อนสามผาเริ่มขึ้นภายใต้การนำของเจียง
เจียงริเริ่มนโยบาย "ไปสู่สากล" ใน ค.ศ. 1999 ซึ่งเป็นยุทธศาสตร์ชาติที่มุ่งเน้นการพัฒนาบริษัทชั้นนำของชาติเพิ่มอุปสงค์จากต่างประเทศสำหรับสินค้าและบริการของจีน และรักษาความมั่นคงด้านพลังงานและทรัพยากรนโยบายนี้ทำให้การลงทุนและอิทธิพลของจีนขยายวงกว้างอย่างมากในกลุ่มประเทศโลกใต้โดยเฉพาะในแอฟริกาและเอเชีย
ภายใต้การนำของเจียง จีนยังคงดำเนินนโยบายการทูตเพื่อการพัฒนาซึ่งเป็นแนวทางที่เติ้ง เสี่ยวผิงริเริ่มขึ้นพฤติกรรมระหว่างประเทศของจีนโดยทั่วไปอยู่ในเชิงปฏิบัติและสามารถคาดเดาได้ในระหว่างที่เจียงดำรงตำแหน่งประธานาธิบดี เกิดความขัดแย้งรุนแรงระหว่างจีนกับสหรัฐอย่างไรก็ตาม นโยบายต่างประเทศของเจียงส่วนใหญ่เป็นไปในเชิงรับและไม่มีการเผชิญหน้า นโยบายต่างประเทศภายใต้การนำของเจียงสืบทอดมาจากนโยบายของเติ้ง เสี่ยวผิง นั่นคือเทากวางหย่างฮุ่ยหรือ "ซ่อนพรสวรรค์และคอยเวลา" ซึ่งเน้นการใช้ถ้อยคำที่แสดงถึงความร่วมมือและเลี่ยงการโต้แย้ง
ในเดือนกรกฎาคม ค.ศ. 1993 กองทัพเรือสหรัฐได้หยุดเรือบรรทุกตู้คอนเทนเนอร์ของจีนชื่อหยินเหอโดยมีข้อสงสัยที่ไม่ถูกต้องว่าเรือลำดังกล่าวอาจบรรทุกสารตั้งต้นอาวุธเคมีมุ่งหน้าไปยังอิหร่านแม้จีนจะปฏิเสธข้อกล่าวหานี้ แต่สหรัฐได้ตัดสัญญาณ GPS ของเรือ ทำให้เรือสูญเสียทิศทางและต้องทอดสมอบนทะเลหลวงเป็นเวลา 24 วันกระทั่งยอมให้ตรวจสอบไม่พบสารตั้งต้นทางเคมีบนเรือจีนเรียกร้องขอคำขอโทษอย่างเป็นทางการ แต่สหรัฐปฏิเสธที่จะขอโทษหรือจ่ายค่าชดเชยแม้จะเผชิญกับความอับอายจากอุบัติการณ์หยินเหอเจียงก็ยังคงแสดงท่าทีเป็นมิตรต่อสหรัฐและนำ "สูตรสิบหกอักษร" มาใช้กับการทำงานร่วมกับสหรัฐ ได้แก่ "เพิ่มความเชื่อมั่น ลดปัญหา ขยายความร่วมมือ และเลี่ยงการเผชิญหน้า"
ใน ค.ศ. 1993 เจียงสั่งให้มีการทดสอบขีปนาวุธหลายครั้งในน่านน้ำรอบเกาะไต้หวันเพื่อประท้วงรัฐบาลสาธารณรัฐจีนภายใต้การนำของประธานาธิบดีหลี่ เติงฮุยซึ่งถูกมองว่ากำลังเปลี่ยนนโยบายต่างประเทศออกจากนโยบายจีนเดียวสหรัฐส่งกลุ่มเรือบรรทุกเครื่องบินสองกลุ่มไปยังบริเวณใกล้ไต้หวัน และจีนก็ลดระดับความตึงเครียดลงผลจากการตอบสนองของสหรัฐ ทำให้เจียงสั่งกองทัพปลดปล่อยประชาชนเริ่มโครงการปฏิรูปกองทัพเป็นเวลา 10 ปี
ใน ค.ศ. 1997 เจียงเดินทางเยือนสหรัฐอย่างเป็นทางการ การเดินทางครั้งนี้ดึงดูดกลุ่มผู้ประท้วงหลากหลายกลุ่มตั้งแต่ขบวนการเอกราชทิเบตไปจนถึงผู้สนับสนุนขบวนการประชาธิปไตยในจีนเขาได้กล่าวสุนทรพจน์ที่มหาวิทยาลัยฮาร์วาร์ด โดยมีบางส่วนเป็นภาษาอังกฤษ แต่ไม่อาจหลบเลี่ยงคำถามเรื่องประชาธิปไตยและเสรีภาพได้ ในการประชุมสุดยอดอย่างเป็นทางการกับประธานาธิบดีบิล คลินตันบรรยากาศเป็นไปอย่างผ่อนคลายเนื่องจากทั้งสองฝ่ายพยายามแสวงหาจุดร่วมกัน แต่ส่วนใหญ่เลือกที่จะเพิกเฉยต่อประเด็นที่ขัดแย้งกัน คลินตันเดินทางเยือนจีนในเดือนมิถุนายน ค.ศ. 1998 และให้คำมั่นว่าจีนกับสหรัฐเป็นพันธมิตรในโลก ไม่ใช่ศัตรู
หลังสหรัฐทิ้งระเบิดสถานทูตจีนในเบลเกรดใน ค.ศ. 1999 เจียงดูเหมือนจะแสดงท่าทีแข็งกร้าวในประเทศ แต่ในความเป็นจริงแล้วเขาแสดงท่าทีประท้วงในเชิงสัญลักษณ์เท่านั้น และไม่มีการดำเนินการที่เป็นรูปธรรมใด ๆเจียงเห็นว่าความสัมพันธ์ทวิภาคีระหว่างสหรัฐกับจีนมีความสำคัญเกินกว่าจะถูกทำลายเพราะอารมณ์ชั่ววูบและได้พยายามบรรเทาความโกรธแค้นของประชาชนจีน
อุบัติการณ์เกาะไหหลำเป็นอีกหนึ่งเหตุการณ์ตึงเครียดในความสัมพันธ์ระหว่างจีนกับสหรัฐซึ่งเกิดขึ้นในช่วงที่เจียงเป็นประธานาธิบดีวันที่ 1 เมษายน ค.ศ. 2001 เครื่องบินสอดแนมอีพี-3ของสหรัฐชนกับเครื่องบินขับไล่ไอพ่นเฉิ่นหยาง เจ-8ของจีนกลางอากาศเหนือทะเลจีนใต้จีนเรียกร้องขอคำขอโทษอย่างเป็นทางการและยอมรับคำกล่าว "ขออภัยอย่างยิ่ง" ของคอลิน พอเวลล์รัฐมนตรีต่างประเทศสหรัฐว่าเพียงพอแล้วแม้กระนั้น เหตุการณ์นี้ก็สร้างความรู้สึกเชิงลบต่อสหรัฐในหมู่ประชาชนจีนและทำให้ประชาชนมีความรู้สึกชาตินิยมมากขึ้น
ในฐานะมิตรสหายส่วนตัวของฌ็อง เครเตียงอดีตนายกรัฐมนตรีแคนดาเจียงได้เสริมสร้างสถานะทางเศรษฐกิจของจีนในระดับนานาชาติโดยพยายามสร้างความสัมพันธ์อันดีกับประเทศต่าง ๆ ที่การค้าส่วนใหญ่จำกัดอยู่ในเขตเศรษฐกิจของสหรัฐ
ภูมิหลังทางวิทยาศาสตร์และวิศวกรรมของเจียงทำให้เขาให้ความสำคัญกับการพัฒนาวิทยาศาสตร์และการศึกษาในช่วงที่ดำรงตำแหน่ง ในเดือนธันวาคม ค.ศ. 1989 เจียงได้ชี้ให้เห็นถึงผลกระทบของความก้าวหน้าทางวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีที่มีต่อการพัฒนาผลิตภาพทางสังคมในงานมอบรางวัลวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีระดับชาติและยืนยันถึงความสำคัญเชิงยุทธศาสตร์ในการให้ความสำคัญกับวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีในการพัฒนาประเทศ ในเดือนตุลาคม ค.ศ. 1994 เขาเสนอต่อการประชุมใหญ่พรรคครั้งที่ 14ให้ "ยกระดับวิทยาศาสตร์และการศึกษาเป็นยุทธศาสตร์สำคัญ" และใน ค.ศ. 1996 เขาได้วางยุทธศาสตร์การ "สร้างชาติด้วยวิทยาศาสตร์และการศึกษา" ในปีถัดมา คณะมนตรีรัฐกิจได้เปิดตัวโครงการนวัตกรรมความรู้ โครงการนวัตกรรมเทคโนโลยีโครงการ 211โครงการ 985และอื่น ๆ
วันที่ 21 กันยายน ค.ศ. 1992 คณะกรรมาธิการสามัญประจำกรมการเมืองพรรคคอมมิวนิสต์จีนภายใต้การนำของเจียงได้อนุมัติโครงการอวกาศขนาดใหญ่ที่สุดในประวัติศาสตร์สาธารณรัฐประชาชนจีนอย่างเป็นทางการ นั่นคือโครงการอวกาศที่มีมนุษย์ควบคุมของจีนตลอดระยะเวลาดำเนินโครงการ เขามักเดินทางไปยังเมืองอวกาศปักกิ่งศูนย์ส่งดาวเทียมจิ่วเฉฺวียนและสถานที่อื่น ๆ อีกหลายแห่งเพื่อตรวจสอบและพบปะบุคลากรทางวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีที่เกี่ยวข้องกับการพัฒนาโครงการนี้ เขายังเข้าร่วมชมการปล่อยยานอวกาศเฉินโจว 3ซึ่งเป็นยานอวกาศที่มีมนุษย์ควบคุม ณ สถานที่จริงหลังพัฒนามานานกว่าทศวรรษ จีนก็กลายเป็นประเทศที่สามของโลกต่อจากสหภาพโซเวียต/รัสเซีย และสหรัฐที่สามารถพัฒนาระบบการส่งมนุษย์ขึ้นสู่อวกาศด้วยตนเองได้สำเร็จใน ค.ศ. 2003
หนังสือพิมพ์เหรินหมินรื่อเป้าและรายการซินเหวินเหลียนปัวของสถานีวิทยุโทรทัศน์กลางแห่งประเทศจีน(CCTV) ที่ออกอากาศเวลา 19.00 น. ต่างนำเสนอข่าวที่เกี่ยวข้องกับเจียงเป็นข่าวหน้าหนึ่งหรือข่าวสำคัญ โดยสถานการณ์เช่นนี้ยังคงดำเนินต่อไปจนถึง ค.ศ. 2006 เมื่อหู จิ่นเทาทำการปรับเปลี่ยนการบริหารสื่อ เจียงปรากฏตัวต่อหน้าสื่อตะวันตกอย่างไม่เป็นทางการและให้สัมภาษณ์กับไมก์ วอลเลซจากช่องซีบีเอสที่เป่ย์ไต้เหอใน ค.ศ. 2000 ซึ่งเป็นเรื่องที่ไม่เคยเกิดขึ้นมาก่อน เขามักใช้ภาษาต่างประเทศต่อหน้ากล้องบ่อยครั้ง ครั้งหนึ่งเขาเคยกล่าวสุนทรพจน์เป็นภาษารัสเซียล้วนนานถึง 40 นาทีในการพบปะกับชารอน เชิงนักข่าวฮ่องกงใน ค.ศ. 2000 เกี่ยวกับกรณีที่รัฐบาลกลางดูเหมือนจะใช้ "ราชโองการ" เพื่อสนับสนุนต่ง เจี้ยนหฺวาให้ดำรงตำแหน่งนายกองค์การเขตบริหารพิเศษฮ่องกงเป็นสมัยที่สอง เจียงได้ตำหนินักข่าวฮ่องกงเป็นภาษาอังกฤษว่า "เรียบง่ายเกินไป บางครั้งก็ไร้เดียงสา"
วันที่ 25 กุมภาพันธ์ ค.ศ. 2000 เจียงได้นำเสนอทฤษฎีสามตัวแทนซึ่งต่อมาถูกบรรจุไว้ในธรรมนูญพรรคและรัฐธรรมนูญในฐานะ "ความคิดสำคัญ" ตามรอยลัทธิมากซ์–เลนินความคิดของเหมา เจ๋อตง และทฤษฎีเติ้ง เสี่ยวผิงได้รับการกำหนดอย่างเป็นทางการว่าเป็นพัฒนาการล่าสุดของสังคมนิยมอัตลักษณ์จีนในสมัยของเจียงสามตัวแทนให้เหตุผลสนับสนุนการรวมชนชั้นธุรกิจทุนนิยมใหม่เข้าเป็นส่วนหนึ่งของพรรค และการเปลี่ยนอุดมการณ์พรรคคอมมิวนิสต์จีนจากการปกป้องผลประโยชน์ของชาวนาและกรรมกรไปสู่การปกป้องผลประโยชน์ของ "ประชาชนส่วนใหญ่" ซึ่งเป็นสำนวนที่มุ่งเอาใจชนชั้นผู้ประกอบการที่กำลังเติบโต นักวิจารณ์อนุรักษ์นิยมภายในพรรค เช่นเติ้ง ลี่ฉฺวินฝ่ายซ้ายหัวรุนแรง ได้ประณามสิ่งนี้ว่าเป็นการทรยศต่ออุดมการณ์คอมมิวนิสต์อย่างแท้จริง
ก่อนถ่ายโอนอำนาจแก่ผู้นำรุ่นต่อไป เจียงได้บรรจุทฤษฎีสามตัวแทนของตนเข้าไปในธรรมนูญของพรรค ร่วมกับลัทธิมากซ์–เลนิน ความคิดเหมา เจ๋อตง และทฤษฎีเติ้ง เสี่ยวผิงในการประชุมใหญ่พรรคครั้งที่ 16ใน ค.ศ. 2002
ในเดือนมิถุนายน ค.ศ. 1999 เจียงได้ก่อตั้งหน่วยงานนอกกฎหมายขึ้นมา หน่วยงานนี้มีชื่อว่าสำนักงาน 610เพื่อปราบปรามฝ่าหลุนกงคุกและเลมิชระบุว่าเจียงเป็นกังวลว่าขบวนการทางศาสนาใหม่ที่กำลังได้รับความนิยมนี้กำลัง "แทรกซึมเข้าสู่พรรคคอมมิวนิสต์จีนและกลไกของรัฐอย่างเงียบ ๆ"วันที่ 20 กรกฎาคม กองกำลังความมั่นคงได้จับกุมนักจัดกิจกรรมฝ่าหลุนกงหลายพันคนที่พวกเขาระบุว่าเป็นผู้นำการข่มเหงที่ตามมามีลักษณะเป็นการรณรงค์โฆษณาชวนเชื่อทั่วประเทศ เช่นเดียวกับการจำคุกโดยพลการและการบังคับปรับทัศนคติต่อนักจัดกิจกรรมฝ่าหลุนกง ซึ่งบางครั้งนำไปสู่การเสียชีวิตจากการถูกทารุณกรรมระหว่างกักขัง
ก่อนการประชุมใหญ่พรรคครั้งที่ 16หู จิ่นเทาได้รับ "การสนับสนุนเกือบเป็นเอกฉันท์" ให้ดำรงตำแหน่งเลขาธิการพรรคคอมมิวนิสต์จีนคนใหม่เพื่อรักษาภาพลักษณ์ของจีนในฐานะประเทศที่มีความมั่นคงและเป็นที่เคารพนับถือ เจียงและหูได้ให้ความสำคัญกับความสามัคคี โดยมุ่งมั่นที่จะทำให้การเปลี่ยนผ่านครั้งนี้เป็นครั้งแรกในประวัติศาสตร์ของสาธารณรัฐประชาชนจีนที่เป็นไปอย่างราบรื่นและกลมกลืนเจียงลงจากตำแหน่งเลขาธิการพรรคและออกจากคณะกรรมาธิการสามัญประจำกรมการเมือง แต่ยังคงดำรงตำแหน่งประธานคณะกรรมการการทหารส่วนกลางซึ่งมีอำนาจควบคุมกองทัพและนโยบายต่างประเทศของชาติเจียงจะยังคงให้คำปรึกษาหูจาก "หลังม่าน" และมีการตกลงอย่างเป็นทางการว่า เจียงจะได้รับการ "ปรึกษาหารือในทุกเรื่องที่สำคัญของรัฐ"ทั้งสองฝ่ายต่างเข้าใจกันโดยปริยายว่าหูจะไม่ได้รับการพิจารณาให้เป็นผู้นำ "แกนหลัก" ดังเช่นเจียง เติ้ง และเหมา
ในการประชุมใหญ่พรรคครั้งที่ 16 สมาชิกใหม่ส่วนใหญ่ในคณะกรรมาธิการสามัญนั้นถือว่าเป็นส่วนหนึ่งของกลุ่มที่เรียกว่า "กลุ่มเซี่ยงไฮ้" ของเจียง โดยบุคคลสำคัญที่สุดคือรองประธานาธิบดีเจิ้ง ชิ่งหงผู้ซึ่งเคยเป็นหัวหน้าเจ้าหน้าที่ของเจียงมานานหลายปี และรองนายกรัฐมนตรีหฺวาง จฺวี๋อดีตเลขาธิการพรรคประจำนครเซี่ยงไฮ้
หลังหูสืบทอดตำแหน่งเลขาธิการพรรคต่อจากเจียง เจียงก็ยังคง "[ครอบงำ] ชีวิตสาธารณะ" ต่อไปอีกหลายปีเซาท์ไชนามอร์นิงโพสต์ประกาศว่า "สมัยใหม่ได้เริ่มต้นขึ้นในประเทศจีนแล้ว แต่ไม่ใช่ยุคของรองประธานาธิบดีหู จิ่นเทา [...] หากแต่เป็นยุคใหม่ของประธานาธิบดีเจียง เจ๋อหมิน ผู้เพิ่งลาออกจากเลขาธิการพรรค"ในช่วงเริ่มต้นของวิกฤตซาร์สใน ค.ศ. 2003 เจียงมีความเงียบอย่างเห็นได้ชัด ผู้สังเกตการณ์มีความเห็นต่างกันไปว่าสิ่งนี้บ่งบอกถึงอิทธิพลที่ลดลงของเขาหรือเป็นการแสดงความเคารพต่อหูมีการโต้แย้งว่าการจัดการสถาบันที่เกิดจากการประชุมใหญ่ครั้งที่ 16 นั้นทำให้เจียงอยู่ในสถานะที่ไม่สามารถใช้อิทธิพลได้มากนัก
แม้ว่าเจียงจะเป็นประธานคณะกรรมการการทหารส่วนกลาง แต่สมาชิกส่วนใหญ่ของคณะกรรมการฯ ล้วนเป็นทหารอาชีพ หนังสือพิมพ์ "กองทัพปลดปล่อยประชาชนรายวัน" ซึ่งเชื่อว่าสะท้อนมุมมองของเสียงส่วนใหญ่ในคณะกรรมการฯ ได้ตีพิมพ์บทความในวันที่ 11 มีนาคม ค.ศ. 2003 โดยอ้างคำพูดของผู้แทนทหารสองนายว่า "การมีศูนย์กลางเดียวเรียกว่า 'ความภักดี' ขณะที่การมีสองศูนย์กลางจะนำไปสู่ 'ปัญหา'" การกระทำนี้ถูกตีความว่าเป็นการวิจารณ์ความพยายามของเจียงในการใช้อำนาจร่วมกับหูตามแบบของเติ้ง เสี่ยวผิง
วันที่ 19 กันยายน ค.ศ. 2004 หลังการประชุมเต็มคณะครั้งที่ 4 ของคณะกรรมาธิการกลางพรรคคอมมิวนิสต์จีนชุดที่ 16 เจียงในวัย 78 ปีได้ลาออกจากตำแหน่งประธานคณะกรรมการการทหารส่วนกลางของพรรค ซึ่งเป็นตำแหน่งสุดท้ายของเขาในพรรค หกเดือนต่อมาในเดือนมีนาคม ค.ศ. 2005 เจียงได้ลาออกจากตำแหน่งสำคัญที่สุดตำแหน่งสุดท้ายของเขา นั่นคือ ประธานคณะกรรมการการทหารส่วนกลางของรัฐ ซึ่งถือเป็นการปิดฉากอาชีพทางการเมืองของเจียงเหตุการณ์นี้เกิดขึ้นหลังมีการคาดการณ์เป็นเวลาหลายสัปดาห์ว่ากลุ่มผู้มีอำนาจในพรรคกำลังกดดันให้เจียงลาออก ตามกำหนดเดิม วาระการดำรงตำแหน่งของเจียงจะสิ้นสุดใน ค.ศ. 2007
หูสืบทอดตำแหน่งประธานคณะกรรมการการทหารส่วนกลางจากเจียง แต่ในความพ่ายแพ้ทางการเมืองที่เห็นได้ชัดของเจียงนั้น พลเอกสฺวี ไฉโฮ่วไม่ใช่เจิ้ง ชิ่งหงได้รับแต่งตั้งให้สืบทอดตำแหน่งรองประธานจากหู ตามที่เคยคาดการณ์ไว้ในเบื้องต้น การเปลี่ยนผ่านอำนาจครั้งนี้ถือเป็นจุดสิ้นสุดยุคสมัยของเจียงในจีนอย่างเป็นทางการ ซึ่งกินเวลาโดยประมาณระหว่าง ค.ศ. 1989 ถึง 2004
ใน ค.ศ. 2008 เจียงได้ตีพิมพ์บทความวิชาการเกี่ยวกับทรัพยากรพลังงานสะอาดของจีนและอีกบทความหนึ่งเกี่ยวกับการพัฒนาเทคโนโลยีสารสนเทศของจีน
เจียงยังคงปรากฏตัวอย่างเป็นทางการต่อไปหลังจากสละตำแหน่งสุดท้ายใน ค.ศ. 2005 ตามลำดับความสำคัญที่กำหนดไว้อย่างเข้มงวดของจีน ชื่อของเจียงจะปรากฏอยู่ถัดจากชื่อของหู จิ่นเทาเสมอ และอยู่ก่อนหน้าชื่อของสมาชิกคนอื่น ๆ ที่เหลือในคณะกรรมาธิการสามัญประจำกรมการเมือง
ใน ค.ศ. 2007 เจียงปรากฏตัวร่วมเวทีกับหู จิ่นเทาในงานฉลองครบรอบ 80 ปีการก่อตั้งกองทัพปลดปล่อยประชาชนและร่วมเยี่ยมชมพิพิธภัณฑ์การทหารแห่งการปฏิวัติของประชาชนจีนพร้อมด้วยหลี่ เผิง, จู หรงจี และอดีตเจ้าหน้าที่ระดับสูงคนอื่น ๆวันที่ 8 สิงหาคม ค.ศ. 2008 เจียงปรากฏตัวในพิธีเปิดการแข่งขันกีฬาโอลิมปิกที่ปักกิ่งเขายังยืนข้างหู จิ่นเทาในพิธีสวนสนามครบรอบ 60 ปีการก่อตั้งสาธารณรัฐประชาชนจีนในเดือนตุลาคม ค.ศ. 2009
ตั้งแต่เดือนกรกฎาคม ค.ศ. 2011 รายงานเท็จเกี่ยวกับการถึงแก่อสัญกรรมของเจียงเริ่มแพร่หลายในสื่อข่าวนอกจีนแผ่นดินใหญ่และบนอินเทอร์เน็ตแม้ว่าเจียงอาจจะป่วยและกำลังเข้ารับการรักษา แต่ข่าวลือดังกล่าวได้รับการปฏิเสธจากแหล่งข่าวอย่างเป็นทางการวันที่ 9 ตุลาคม ค.ศ. 2011 เจียงปรากฏตัวต่อสาธารณชนเป็นครั้งแรกนับตั้งแต่เขากล่าวคำไว้อาลัยก่อนกำหนดในปักกิ่งในงานรำลึก 100 ปีการปฏิวัติซินไฮ่เจียงปรากฏตัวอีกครั้งในการประชุมใหญ่พรรคครั้งที่ 18ในเดือนตุลาคม ค.ศ.  2012 และเข้าร่วมงานเลี้ยงฉลองครบรอบ 65 ปีการก่อตั้งสาธารณรัฐประชาชนจีนในเดือนตุลาคม ค.ศ. 2014 ในงานเลี้ยงเขาได้นั่งข้างสี จิ้นผิงผู้ซึ่งต่อมาได้ดำรงตำแหน่งเลขาธิการพรรคคอมมิวนิสต์จีนต่อจากหู จิ่นเทา ในเดือนกันยายน ค.ศ. 2015 เจียงเข้าร่วมพิธีสวนสนามฉลองครบรอบ 70 ปีการสิ้นสุดสงครามโลกครั้งที่สองที่นั่น เจียงได้นั่งข้างสี จิ้นผิงกับหู จิ่นเทาอีกครั้งเขาปรากฏตัวในวันที่ 29 พฤษภาคม ค.ศ. 2017 ที่มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีเซี่ยงไฮ้
หลังสี จิ้นผิงขึ้นสู่อำนาจใน ค.ศ. 2012 ตำแหน่งของเจียงในลำดับความสำคัญก็ลดลง ขณะที่เขามักจะได้นั่งข้างสี จิ้นผิงในงานทางการ ชื่อของเขามักถูกกล่าวหลังจากสมาชิกคณะกรรมาธิการสามัญประจำกรมการเมืองเจียงปรากฏตัวอีกครั้งในการประชุมใหญ่พรรคครั้งที่ 19ในวันที่ 18 ตุลาคม ค.ศ. 2017เขาปรากฏตัวในวันที่ 29 กรกฎาคม ค.ศ. 2019 ในพิธีศพของอดีตนายกรัฐมนตรีหลี่ เผิงเขายังเข้าร่วมพิธีสวนสนามครบรอบ 70 ปีการก่อตั้งสาธารณรัฐประชาชนจีนในเดือนตุลาคม ค.ศ. 2019 ถือเป็นการปรากฏตัวต่อสาธารณชนครั้งสุดท้ายก่อนถึงแก่อสัญกรรมเขาไม่ได้เข้าร่วมการประชุมใหญ่พรรคครั้งที่ 20ในเดือนตุลาคม ค.ศ. 2022
เจียงแต่งงานกับหวัง เย่ผิงซึ่งเป็นชาวหยางโจวเช่นกันใน ค.ศ. 1949เธอเป็นลูกพี่ลูกน้องของเขา เพราะแม่บุญธรรมของเจียงคือป้าของหวัง หวังสำเร็จการศึกษาจากมหาวิทยาลัยการศึกษานานาชาติเซี่ยงไฮ้พวกเขามีบุตรชายด้วยกันสองคนคือเจียง เหมียนเหิงและเจียง เหมียนคังเจียง เหมียนเหิงกลายเป็นนักวิชาการและนักธุรกิจที่ทำงานในโครงการอวกาศของจีนและผู้ก่อตั้งบริษัท เกรซ เซมิคอนดักเตอร์ แมนูแฟกเจอริง คอร์ปอเรชั่น (Grace Semiconductor Manufacturing Corporation)
เชื่อกันว่าเจียงมีมิตรภาพอันยาวนานกับนักร้องซ่ง จู่อิง,เฉิน จื้อลี่และคนอื่น ๆหลังการขึ้นสู่อำนาจของสี จิ้นผิง ซ่งและผู้ภักดีต่อเจียงคนอื่น ๆ รวมถึงซ่ง จู่ยฺวี่ น้องชายของเธอตกอยู่ภายใต้การสอบสวนเรื่องการทุจริต
เจียงมีความสามารถในการใช้ภาษาต่างประเทศหลายภาษารวมทั้งภาษาอังกฤษและรัสเซีย เขายังคงเป็นผู้นำสูงสุดเพียงคนเดียวของจีนที่พูดภาษาอังกฤษได้เขาสนุกกับการพูดคุยกับนักท่องเที่ยวต่างชาติเกี่ยวกับศิลปะและวรรณกรรมในภาษาแม่ของพวกเขา นอกเหนือจากการร้องเพลงต่างประเทศในภาษาต้นฉบับของพวกเขาด้วย ใน ค.ศ. 1987 เขาร้องเพลงWhen We Were Youngและเต้นรำกับไดแอนน์ ไฟน์สไตน์ นายกเทศมนตรีซานฟรานซิสโกในขณะนั้นเจียงยังเล่นอูกูเลเลในระหว่างการเยือนฮาวายใน ค.ศ. 1997 ด้วย
เจียงถึงแก่อสัญกรรมในวันที่ 30 พฤศจิกายน ค.ศ. 2022 ขณะมีอายุได้ 96 ปี ในเซี่ยงไฮ้สำนักข่าวซินหัวสื่อของรัฐบาลจีนรายงานว่าเขาอสัญกรรมในเวลา 12:13 น. จากโรคมะเร็งเม็ดเลือดขาวและอวัยวะหลายส่วนล้มเหลวในวันอสัญกรรม รัฐบาลได้ออกประกาศลดธงชาติครึ่งเสาในสถานที่สำคัญของปักกิ่งและสถานทูตในต่างประเทศ ชาวต่างชาติไม่ได้รับเชิญให้เข้าร่วมกิจกรรมไว้อาลัยอย่างเป็นทางการ
ร่างของเจียงถูกฌาปนกิจที่สุสานปฏิวัติปาเป่าชานและเถ้ากระดูกของเขาถูกโปรยไว้ใกล้ปากแม่น้ำแยงซี
นโยบายของหู จิ่นเทา ผู้สืบทอดตำแหน่งของเขา และเวิน เจียเป่าถูกมองกันอย่างกว้างขวางว่าเป็นความพยายามแก้ไขความไม่สมดุลที่รับรู้ได้และเปลี่ยนจากการมุ่งเน้นแต่การเติบโตทางเศรษฐกิจเพียงอย่างเดียวไปสู่มุมมองการพัฒนาที่กว้างขึ้นซึ่งรวมถึงปัจจัยที่ไม่ใช่เศรษฐกิจ เช่น สุขภาพและสิ่งแวดล้อม
ในประเทศ มรดกและชื่อเสียงของเจียงนั้นผสมผสานกัน ขณะที่บางคนมองว่าช่วงเวลาที่มีเสถียรภาพและการเติบโตที่ค่อนข้างมากในคริสต์ทศวรรษ 1990 เป็นผลจากการดำรงตำแหน่งของเจียงคนอื่น ๆ ก็โต้แย้งว่าเจียงไม่ได้ทำอะไรมากนักในการแก้ไขความไม่สมดุลของระบบและปัญหาสะสมที่เกิดจากการปฏิรูปเศรษฐกิจอย่างรวดเร็วเป็นเวลาหลายปี ทำให้รัฐบาลชุดต่อไปต้องเผชิญกับความท้าทายนับไม่ถ้วน ซึ่งบางอย่างอาจสายเกินกว่าจะแก้ไข
ความจริงที่ว่าเจียงขึ้นสู่อำนาจในฐานะผู้ได้รับผลประโยชน์โดยตรงจากเหตุการณ์ทางการเมืองที่เทียนอันเหมินได้ส่งผลต่อการรับรู้เกี่ยวกับการปกครองของเขา ภายหลังการประท้วงที่เทียนอันเหมิน เจียงได้ให้การสนับสนุนนโยบายเศรษฐกิจอนุรักษ์นิยมของเฉิน ยฺหวินผู้อาวุโส แต่ต่อมาได้เปลี่ยนไปภักดีต่อแผนปฏิรูปของเติ้ง เสี่ยวผิง หลังจากเติ้งออก "เดินทางเยือนใต้" การเปลี่ยนแปลงนี้ไม่เพียงแต่ถูกมองว่าเป็นการใช้โอกาสทางการเมืองเท่านั้น แต่ยังทำให้เกิดความสับสนในหมู่ผู้ภักดีต่อพรรคในเรื่องที่ว่าพรรคกำลังมุ่งหน้าไปในทิศทางใดหรือพรรคมีความเชื่อมั่นอย่างแท้จริงต่อสิ่งใดอีกด้วยขณะที่การปฏิรูปเศรษฐกิจอย่างต่อเนื่องส่งผลให้เกิดความมั่งคั่งระเบิดทั่วประเทศ แต่ยังนำไปสู่การก่อตั้งกลุ่มผลประโยชน์พิเศษในหลายภาคส่วนของเศรษฐกิจ และการใช้อำนาจรัฐโดยปราศจากการกำกับดูแลที่สำคัญใด ๆ สิ่งนี้เปิดทางให้เกิดการกระจายผลแห่งการเติบโตที่ไม่เหมาะสม และทำให้เกิดวัฒนธรรมการทุจริตที่ขยายตัวในหมู่ข้าราชการและเจ้าหน้าที่พรรค
หยาง จี้เฉิงนักประวัติศาสตร์และอดีตนักข่าวซินหัว เขียนว่าเจียงอาจได้รับการประเมินทางประวัติศาสตร์ในเชิงบวกหากเขาไม่ตัดสินใจ "อยู่เกินเวลาต้อนรับ" โดยยังคงดำรงตำแหน่งในคณะกรรมการการทหารส่วนกลางหลังจากที่หูเข้ารับตำแหน่งผู้นำพรรคอย่างเป็นทางการ ยิ่งไปกว่านั้น เจียงยังได้รับเครดิตสำหรับความสำเร็จทั้งหมดที่เกิดขึ้นในช่วง 13 ปี "ระหว่าง ค.ศ. 1989 ถึง 2002" ซึ่งไม่เพียงแต่ทำให้ระลึกถึงความทรงจำที่เจียงเป็นผู้ได้รับประโยชน์จากเหตุการณ์เทียนอันเหมินเท่านั้น แต่ยังละเลยรากฐานทางเศรษฐกิจที่เติ้งวางไว้ ซึ่งอำนาจของเขายังคงมีความสำคัญสูงสุดจนถึงกลางคริสต์ทศวรรษ 1990 นอกจากนี้ เจียงยังถูกวิพากษ์วิจารณ์ถึงการยืนกรานของเขาในการเขียน "สามตัวแทน" ลงในธรรมนูญพรรคและรัฐธรรมนูญ (ดูด้านล่าง) ซึ่งหยางเรียกว่าความพยายามของเจียงในการ "ยกยอตนเอง" กล่าวคือ เขาเห็นตัวเองเป็นผู้มีวิสัยทัศน์ในแนวทางเดียวกันกับเติ้งและเหมา หยางโต้แย้งว่า "'สามตัวแทน' เป็นเพียงสามัญสำนึก ไม่ใช่กรอบทฤษฎีที่เหมาะสม มันเป็นสิ่งที่ผู้ปกครองคนใดก็ตามจะบอกกับประชาชนเพื่อให้เหตุผลในการคงการปกครองของพรรครัฐบาลต่อไป"
เจียงไม่ได้เชี่ยวชาญด้านเศรษฐศาสตร์ และใน ค.ศ. 1997 เขาส่งมอบการบริหารเศรษฐกิจส่วนใหญ่ของประเทศให้แก่นายกรัฐมนตรีจู หรงจี และเขายังคงดำรงตำแหน่งอยู่จนถึงช่วงวิกฤตการณ์ทางการเงินในเอเชียภายใต้การนำร่วมกันนี้จีนแผ่นดินใหญ่สามารถรักษาอัตราการเติบโตของ GDP เฉลี่ยร้อยละ 8 ต่อปี ซึ่งถือเป็นอัตราการเติบโตทางเศรษฐกิจต่อหัวสูงที่สุดในเศรษฐกิจหลักของโลก สร้างความประหลาดใจให้กับคนทั่วโลกด้วยความเร็วอันน่าทึ่ง สิ่งนี้ประสบความสำเร็จเป็นส่วนใหญ่โดยดำเนินกระบวนการเปลี่ยนผ่านไปสู่เศรษฐกิจตลาดต่อไป นอกจากนี้ เขายังช่วยเพิ่มสถานะในระดับนานาชาติของจีนด้วยการที่จีนเข้าร่วมองค์การการค้าโลกใน ค.ศ. 2001 และปักกิ่งได้รับเลือกให้เป็นเจ้าภาพโอลิมปิกฤดูร้อน 2008
บางคนยังเชื่อมโยงเจียงกับการทุจริตและการเล่นพรรคเล่นพวกที่แพร่หลายซึ่งกลายมาเป็นลักษณะเด่นของกลไกอำนาจคอมมิวนิสต์นับตั้งแต่เจียงอยู่ในอำนาจ ในกองทัพ กล่าวกันว่ารองประธานคณะกรรมการการทหารส่วนกลาง 2 คนซึ่งดำรงตำแหน่งสูงสุดรองจากประธานหู จิ่นเทา คือสฺวี ไฉ่โฮ่วและกัว ปั๋วสฺยงขัดขวางการใช้อำนาจของหูในกองทัพ ทั้งสองถูกมองว่าเป็น "ตัวแทนของเจียงในกองทัพ" ท้ายที่สุด มีรายงานว่าทั้งสองรับสินบนเป็นจำนวนมากและตกอยู่ภายใต้อิทธิพลของนโยบายปราบปรามการทุจริตภายใต้การนำของสี จิ้นผิง
ในเวลาเดียวกัน นักเขียนชีวประวัติของเจียงหลายคนได้ตั้งข้อสังเกตว่ารัฐบาลของเขามีลักษณะคล้ายกับการปกครองแบบคณาธิปไตยซึ่งตรงข้ามกับการปกครองแบบเผด็จการนโยบายหลายประการในสมัยของเขามักถูกกล่าวอ้างว่าเป็นผลงานของผู้นำคนอื่นในรัฐบาล โดยเฉพาะนายกรัฐมนตรีจู หรงจี เจียงยังเป็นที่รู้จักในฐานะผู้นำที่ใส่ใจในการขอความเห็นจากที่ปรึกษาคนสนิทของตน เจียงได้รับการยกย่องว่าเป็นผู้ปรับปรุงความสัมพันธ์ระหว่างประเทศในช่วงที่ดำรงตำแหน่งแต่ในขณะเดียวกัน ชาวจีนหลายคนก็วิจารณ์ว่าเขาทำตัวปรองดองกับสหรัฐและรัสเซียมากเกินไป ปัญหาการรวมประเทศจีนระหว่างแผ่นดินใหญ่และไต้หวันเริ่มได้รับความสนใจในช่วงที่เจียงดำรงตำแหน่ง