Bulutong-baka

Angbulutong-baka(Ingles:cowpox), na tinatawag dingbulutong-pusa(Ingles:catpox) ay isang uri ngkaramdamanna nakakaapekto sabalatna sanhi ngbirus ng bulutong-baka. May kaugnayan ito sabirus na vaccinia. Ang mga tao o mga hayop na mayroon ng karamdamang ito ay mayroong mga pulangpaltos. Ang sakit ay maaaring kumalat sa pamamagitan ng paghipo magmula sa mgabakapapunta sa mgatao. Ang birus na nakapagdurulot ng bulutong-baka ay dating ginamit upang maisagawa ang unang matagumpay nabakunalaban sa ibang karamdaman. Ang karamdamang nilaban sa pamamagitan ng pagbabakuna ay ang nakamamatay nabulutung-tubig. Ang bulutung-tubig ay dulot na kaugnay nabirus na variola. Kung gayon, ang salitang "bakuna" o "baksinasyon" ay mayroong ugat naLatinnavacana may kahulugangbaka.
Noong1798, ang manggagamot naInglesna siEdward Jenneray nakagawa ng isang pagmamasid na mapag-usisa. Namuhay si Jenner sakabukiran, hindi sakalunsuran. Ang ilan sa kaniyang mga pasyente ay nagkaroon ng bulutong-baka, at gumaling mula sa karamdaman. Napansin niya na ang mga pasyenteng hindi muling nagkaroon ng sakit ay tila nagkaroon ng katayuan nahindi na tinatalabano hindi na muling mahahawahan ng sakit na ito. Bilang dagdag, tila hindi na rin sila darapuan ng bulutung-tubig. Noong mga panahong iyon, ang bulutung-tubig ay isang nakamamatay na karamdaman, na nakamatay ng karamihan sa mga taong dinapuan nito. Kung kaya't ginamit niya ang pluwidong nakuha niya magmula sa bulutong-baka, at ikinahig ito sa mga taong malulusog. Sa ganitong paraan, nagawa niyang hindi na tatablan ng bulutung-tubig ang mga taong iyon.
Ang birus ng bulutong-baka o bulutong-pusa ay natatagpuan saEuropaat pangunahing mula saNagkakaisang Kaharian(UK). Ang mga kaso nito sa tao ay napakabihira at pinakamadalas na nakukuha magmula sa mga pusang pambahay o pusang domestiko. Ang mga birus ay hindi karaniwang natatagpuan sa mga baka; ang mga pinamamalagiang "imbakan" (mgareservoir host) ng birus ay ang mgadagana nasa mga lupaing mapuno, partikular na ang mgavole, na isang uri ng daga na napagkukunan ng birus ng mga pusa. Ang mga sintomas sa mga pusa ay kinabibilangan ng mga sugat (lesyon) sa mukha, leeg, pangharap na mga hita, binti, at paa, at ang hindi gaanong karaniwan na mga impeksiyon sa pang-itaas na daanan ng hininga.Ang mga sintomas na impeksiyon ng birus ng bulutong-baka sa mga tao ay nasa isang lugar lamang (lokalisado) na mga sugat na mga bukol (bubas) na may nana (mgapustule) na pangkalahatang natatagpuan sa mgakamayat nakahangga sa lugar na napagpasukan. Angpanahon ng inkubasyon(ang oras na nasa pagitan ng impeksiyon at ng unang mga senyales o tanda ng karamdaman) ay 9 hanggang 10 mga araw. Ang birus ay karamihan nakikita sa huli ng panahon ng tag-araw at panahon ng  taglagas.
Ang bulutong-baka ay ang orihinal na bakuna laban sabulutung-tubig. Pagkaraang maimpeksiyon ng sakit, ang katawan ay karaniwang nagkakamit ng kakayahan na makilala ang kahalintulad na birus ng bulutung-tubig magmula sa mgaantihenonito, kung kaya't nakakayanang mas matalab na lumaban sa sakit na bulutung-tubig. Pagdaka, at hanggang sa pangkasalukuyan, ginamit ang isa pang bakuna: angvaccinia. Kahalintulad ng bulutong-baka ang vaccinia, subalit hindi sila magkapareho.