Apat na Ebanghelista

Sa tradisyong Kristiyano, angApat na Ebanghelistaay sila Mateo, Marcos, Lucas, at Juan, ang mga may-akda na may kaugnayan sa pagbuo ng apat naEbanghelyosaBagong Tipanna may mga sumusunod na pamagat:Ebanghelyo ayon kay Mateo;Ebanghelyo ayon kay Marcos;Ebanghelyo ayon kay LucasatEbanghelyo ayon kay Juan.
Kilala ang mga ebanghelyo nila Mateo, Marcos, at Lucas bilang mgaSinoptikong Ebanghelyo, dahil pare-pareho ang karamihan sa mga kuwento nila, madalas sa parehong pagkakasunud-sunod. Habang iminumungkahi nang iba ang mga pinepetsang panahon ng mga ebanghelyo,tradisyonal na isinasaalang-alang na ang mga may-akda ay dalawa saLabindalawang ApostolniHesus, si Juan at Mateo, pati na rin ang dalawang "apostolikong tao,"Marcos at Lucas:
Ebanghelistaang tinatawag sa mga ito, isang salita na nangangahulugang "mga taong nagpapahayag ng mabuting balita," dahil naglalayon ang kanilang mga aklat na sabihin ang"mabuting balita"("ebanghelyo") ni Hesus.
Saikonograpya, madalas na lumilitaw ang mga ebanghelista sa mgalarawan ng Ebanghelistana nagmula sa klasikal na tradisyon, at madalas na kinakatawan ng mga simbolo na nagmula sa apat na "apat na nilalang" na gumuguhit ng trono-karwahe ng Diyos, angMerkabah, sa pangitain saAklat ng Ezekiel(Kabanata 1) na makikita saAklat ng Pahayag(4.6-9ff), bagaman hindi kinokonekta ng mga sanggunian ang mga nilalang sa mga Ebanghelista. Karaniwang lumilitaw na may mga pakpak ang mga larawan tulad ng mga anghel, ngunit hindi palagi.Kapag magkakasamang lumilitaw ang mga simbolo ng Apat na Evangelista, tinatawag ito naTetramorpo, at karaniwan saRomaneskong siningng Europa, sa mgapreskong simbahan o pintang miyural, bilang halimbawa.
Lumago ang mga kahulugan na inipon ng mga simbolo sa paglipas ng mga daantaon,na may isang maagang pagbubuo niJeronimo,at lubos na ipinahayag niRabanus Maurusna naglagay ng tatlong patong ng kahulugan ng mga hayop, bilang kumakatawan sa mga Evangelista (ikauna), sa katangian ni Kristo (ikalawa), sa mga birtud na kinakailangan ng isang Kristiyano para sa kaligtasan (ikatlo):Maaaring nakita ang mga hayop na ito dati bilang kinatawan ng pinakamataas na anyo ng iba't ibang uri ng mga hayop, ibig sabihin, ang tao, ang hari ng paglikha bilang larawan ng lumikha; ang leon bilang hari ng mga mabangis na hayop (karniboro); ang kapong baka bilang hari ng mga alagang hayop (erbiboro) at ang agila bilang hari ng mga ibon.
Inilarawan ang bawat isa sa mga simbolo na may mga pakpak, kasunod ng mga sangguniang biblikal muna saEzekiel1-2, at saPahayag. Ipinakita ang mga simbolo kasama ng, o sa halip ng, mga Ebanghelista sa unang bahagi ng medyebal na mgaAklat ng Ebanghelyo, at ang karaniwang saliw saKristo sa Kamahalankapag inilalarawan sa parehong panahon, na sumasalamin sa pangitain sa Pahayag. Ipinakita ang mga ito bilang isa sa pinakakaraniwang mga paksa na matatagpuan sa mgaportadang simbahan at mgaapsis, pati na rin sa mga iba pang lokasyon.
Kapag nakapalibot kay Kristo, karaniwang lumilitaw ang tao sa itaas na kaliwa – sa itaas ng kanang kamay ni Kristo, na may leon sa itaas ng kaliwang bisig ni Kristo. Sa ilalim ng tao ay ang baka at sa ilalim ng leon ay ang agila. Sumasalamin ang dalawang ito sa ideyang medyebal ng pagkakasunud-sunod ng "pagkamaharlika" ng mga hayop (tao, leon, baka, agila) at ang teksto ng Ezekiel 1:10. Mula sa ikalabintatlong siglo nagsimulang manghina ang kanilang paggamit, dahil sa paggamit ng isang bagong pananaw kayKristo sa Kamahalan, na nagpapakita ng mga sugat ng Pasyon.Minsan sa mga larawan ng Ebanghelista lumilitaw ang pagsusulat ng ebanghelista.
Madalas na binabanggit si Mateo bilang "unang ulat ng Ebanghelyo," hindi lamang dahil sa lugar nito sa kanon, kundi pati na rin sa patristikong saksi sa ganitong epekto. Gayunman, itinuturing ng karamihan sa mga iskolar sa biblia, ang ulat ng ebanghelyo ni Marcos bilang unang isinulat (tingnan angpriyoridad Markan) at ang ulat ng ebanghelyo ni Juan bilang huling isinulat.
Naging kaugalian na magsalita tungkol sa "Ebanghelyo ni Mateo" ... "Ebanghelyo ni Juan", hindi lamang sapagkat mas maikli ito at madaling ibigkas; ngunit nagkakahalagang tandaan na hindi gumagamit ang mga sinaunang titulo ng dyenitibo ng pagmamay-ari, ngunit ang pang-ukol na "ayon kay", na nagpapahiwatig na nagtatakda ang bawat ebanghelista ng isang "Ebanghelyo ng Diyos" ayon sa kanyang sariling kakayahan, ngunit hindi sa kahulugan ng paglikha ng kanyang sariling kuwento.