Wuhan

AngWuhan([ù.xân](pakinggan);Tsinong pinapayak:武汉;Tsinong tradisyonal:武漢) ay ang kabisera at pinakamalaking lungsod ng lalawigan ngHubei,Tsina.Ito angpinakamataong lungsodsaGitnang Tsinana may populasyon ng higit sa 10 milyon, angpampitong pinakamataong lungsod ng bansa, at isa sa siyam na mgaPambansang Gitnang Lungsodng Tsina.Ito ay nasa silangangKapatagan ng Jianghan, sa gitnang kahabaan ng tagpuan ngIlog YangtzesaIlog Han. Bilang isang lungsod na nagmumula sa pagsasama ng tatlong mga lungsod,Wuchang,Hankou, atHanyang, nakilala ang Wuhan bilang "Lansangang bayan ng Tsina" (九省通衢),at hawak nito ang katayuangsub-probinsiyal.
Umaabot nang 3,500 taon ang kasaysayan ng Wuhan.Ito ang kinalalagyan ngHimagsikan ng Wuchang, na humantong sa pagbagsak ngDinastiyang Qingat ang pagtatag ngRepublika ng Tsina.Panandaliang naging kabisera ng Tsina ang Wuhan noong 1927 sa ilalim ngkaliwang kapulunganpamahalaanngKuomintang(KMT) na pinamunuan niWang Jingwei.Kalaunan ay naglingkod ang lungsod ay bilang kabisera ng Tsina sa kasagsagan ng digmaan noong 1937 sa loob ng 10 buwan, noongIkalawang Digmaang Tsino-Hapones.NoongHimagsikang Pangkalinangan, naganap ang isang armadong labanan sa pagitan ng dalawang magkasalungat na mga pangkat na naglalaban para sa kapangyarihan sa lungsod; ito ay naging kilala bilangInsidente sa Wuhan.
Kasalukuyang kilala ang Wuhan bilang sentro ng politika, ekonomiya, pananalapi, komersiyo, kalinangan, at edukasyon ng Gitnang Tsina.Ito ay isang pangunahing pusod ng transportasyon, kalakip ng dose-dosenang mga daambakal, daan at mabilisang daanan na dumaraan sa lungsod at nag-uugnay sa ibang mga pangunahing lungsod.Dahil sa napakahalagang gampanin nito sa panloob na transportasyon, minsang tinutukoy ang Wuhan bilang "angChicagong Tsina" ng banyagang mga sanggunian.Ang "Ginintuang Daanang-tubig" ngIlog Yangtzeat ng pinakamalaking sangay nito, angIlog Han, ay bumabagtas sa pook urbano at hinahati ang Wuhan sa tatlong mga distrito:Wuchang,Hankou, atHanyang. Tumatawid sa Yangtze sa lungsod angTulay ng Ilog Yangtze sa Wuhan. Di-kalayuan matatagpuan angSaplad ng Tatlong Bangin, angpinakamalaking estasyon ng kuryente sa mundoayon sanakakabit na kapasidad.
Habang naging isang nakagisnang lugar ng paggawa ang Wuhan sa loob ng maraming mga dekada, isa na rin ito sa naging mga lugar na naghihikayat ng makabagong pagbabago sa industriya. Ang Wuhan ay binubuo ng tatlong mga pambansang sona ng pagpapaunlad, apat na siyentipiko at teknolohikong mga liwasang pagpapaunlad, higit sa 350 mga suriang pananaliksik, 1,656 na mga negosyo sa makabagong teknolohiya, maraming mgaenterprise incubator, at mga pamumuhunan mula sa 230 Fortune Global ng 500 mga kompanya.Nakalikha ito ngGDPna US$ 224 bilyon noong 2018. Nakahimpil sa lungsod angDongfeng Motor Corporation, isang tagagawa ng mga kotse. Tahanan din ang Wuhan ng maraming mga kilalang surian sa mataas na edukasyon, kabilang na angUnibersidad ng Wuhanna pumapangatlo sa buong bansa noong 2017,at angHuazhong University of Science and Technology.
Dumanas ang Wuhan noon sa mga banta ngpagbaha,na nagpa-udyok sa pamahalaan na maglunsad ng mga mekanismong absorsiyon na di-nakapipinsala sa kalikasan upang maibsan ang pagbaha.Noong 2017, itinalaga ngUNESCOang Wuhan bilang isangMalikhaing Lungsodsa larangan ng pagdidisenyo.Ibinukod ngGlobalization and World Cities Research Networkang Wuhan bilang isangBeta world city.
Dinaos ang2011 FIBA Asia ChampionshipsaHimnasyon ng Wuhan, at isa ito sa mga naging tagpo ng2019 FIBA Basketball World Cup.Idinaos din sa lungsod ang IkapitongMilitary World Gamesmula Oktubre 18 hanggang 27, 2019.
Magmula noong kahulihan ng Enero 2020, nasa ilalim ngpaglo-lockdown ang lungsoddahil sakamakailang paglaganapngSARS-CoV-2.Ipinalalagay ng ilan na lumitaw ang epidemya saPamilihang Pakyawan ng Pagkaing-dagat ng HuanansaDistrito ng Jianghan, na nakasara na mula noon.Tinatayang nasa limang milyong katao ang nakaalis ng lungsod bago nagsimula ang lockdown, na nag-udyok ng poot at pagbatikos sa pamahalaan dahil sa hulingpagkukuwarentenassa lungsod.
Ang pangalang "Wuhan" ay isangportmanteauo pagsasama ng dalawang pangunahing mga lungsod sa hilaga at katimugang mga pampang ngIlog Yangtzena bumubuo sa daklungsod ng Wuhan. Tumutukoy ang "Wu" sa lungsod ngWuchang(Tsino:武昌), na nasa katimugang pampang ng Yangtze, habang ang "Han" naman ay tumutukoy saHankou(Tsino:汉口), na nasa hilagang pampang ng Yangtze.
Noong 1926, umabot angNorthern Expeditionsa lugar ng Wuhan at ipinasiyang isanib ang Hankou, Wuchang atHanyangpara maging isang lungsod upang makalikha ng bagong kabisera para sa Nasyonalistang Tsina. Noong 1 Enero 1927,ang naging lungsod ay inihayag bilang '武漢' (ang tradisyonal na mga Tsinong panitik para sa 'Wuhan'), na paglaon ayginawang payakbilang '武汉'.
Pinamayanan na ang lugar ng Wuhan sa loob ng 3,500 taon. Matatagpuan sa kasalukuyangDistrito ng HuangpiangPanlongcheng, isang sityong arkeolohiko na pangunahing ini-uugnay sakultura ng Erligang(mga 1510 – mga 1460 B.K.) (na kakaunti lamang ang nakatira noong unang bahagi ngpanahon ng Erlitou).
NoongKanluraning ZhouangEstado ng E, na isinunod ang pangalan sa isang panitik na daglat ng lalawigan ng Hubei, ay humawak sa kasalukuyang lugar ng Wuchang sa timog ng Ilog Yangtze. Pagkaraang sakupin ang estado ng E noong 863 B.K., pinamumuan ngEstado ng Chuang kasalukuyang lugar ng Wuhan sa loob ng nalalabing mga panahon ng Kanluraning Zhou atSilanganing Zhou.
Noongdinastiyang Han, naging isang maabalang pantalan ang Hanyang. AngLabanan sa Xiakounoong 203 P.K. at angLabanan sa Jiangxialimang taon pagkaraan ng nasabing labanan ay ipinakipaglaban dahil sa kontrol sa Jiangxia Commandery (kasalukuyangDistrito ng Xinzhousa hilagang-silangang Wuhan). Noong taglamig ng 208/9 P.K., naganap sa lugar ng mga bangin malapit sa Wuhan angLabanan sa mga Pulang Bangin, ang isa sa pinakatanyag na mga labanan sakasaysayan ng Tsinaat mahalagang kaganapan saRomansa ng Tatlong Kaharian(Romance of the Three Kingdoms).Noong mga panahong iyon, itinayo ang mga pader upang maprotektahan ang Hanyang (206 P.K.) at Wuchang (223 P.K.). Ang huling nabanggit na kaganapan ay tumatanda sa pagtatatag ng Wuhan. Noong 223 P.K., itinayo sa Wuchang na panig ng Ilog Yangtze angToreng Yellow Crane, isa saApat na mga Dakilang Tore ng Tsina, sa utos niSun Quan, pinuno ngSilanganing Wu. Naging banal na lugar ngTaoismoang tore.
Dahil sa mga kaguluhan sa pagitan ng mga estado ng Silanganing Wu atCao Wei, noong taglagas ng 228 P.K.,Iniutos niCao Rui, apo niCao Caoat ang ikalawang emperador ng estado ng Cao Wei, si heneralMan Chongupang mamuno ng mga kawal papuntang Xiakou (夏口; sa kasalukuyang Wuhan).Noong 279 P.K., sinakop niWang Junat ng kaniyang mga hukbo ang mga estratehikong pook sa teritoryo ng Wu tulad ngXiling(sa kasalukuyangYichang, Hubei), Xiakou (夏口; kasalukuyang Hankou) at Wuchang (武昌; kasalukuyangEzhou, Hubei).
Noong taglagas ng 550 P.K., ipinadala niHou Jingsi Ren Yue upang salakayin si Xiao Si (蕭嗣), anak nina Xiao Daxin at Xiao Fan. Napatay ni Ren si Xiao Si sa labanan, at nang hindi na niya kayang lumaban, sumuko si Xiao Daxin, kaya nakuha at nakontrol ni Hou ang kaniyang lupa. Samantala, binalak ni Xiao Guan (na sa mga panahong iyon ay nakatira sa Jiangxia,江夏, sa kasalukuyang Wuhan), na salakayin si Hou, ngunit ikinagalit ito ni Xiao Yi na naniniwalang may balak si Xiao Guan para sa trono, at ipinadala niya si Wang para salakayin siya. Noong tag-init ng 567 P.K., inatasan ni Chen Xu siWu Mingchebilang gobernador ng Lalawigan ng Xiang at ibinigay sa kaniya ang pamumuno ng malaking bahagi ng mga hukbo laban sa Hua, kasama ang Chunyu Liang (淳于量). Nagkatagpo ang magkalabang mga panig sa Zhuankou (沌口, sa kasalukuyang Wuhan).
Matagal nang kilala ang lungsod bilang sentro ng mga sining (lalo na sa tula) at mga pag-aaral na intelektuwal. Bumisita siCui Hao, isang bantog na manunula ngdinastiyang Tang, sa Toreng Yellow Crane noong unang bahagi ng ika-8 siglo; sa tulong ng kaniyang tula, naging pinakabantog na gusali ito sa katimugang Tsina.
Noong tagsibol ng 877 P.K., binihag niWang Xianzhiang Prepektura ng E (鄂州, sa kasalukuyang Wuhan). Bumalik muli siya sa hilaga, sumama muli sa mga puwersa ni Huang, at pinalibutan nila ang Song Wei sa Prepektura ng Song (宋州, sa kasalukuyangShangqiu,Henan). Noong taglamig ng 877 P.K., sinamsam niHuang Chaoang mga Prepektura ng Qi at Huang (黃州, sa kasalukuyang Wuhan).
Bago dumating siKublai Khannoong 1259, nakarating sa kaniya ang balitang namatay na siMöngke. Ipinasiya niyang ilihim ang kamatayan ng kaniyang kapatid at ipinagpatuloy ang pananalakay sa lugar ng Wuhan, malapit saYangtze. Habang pinalibutan ng hukbo ni Kublai angWuchang, sumama sa kaniya si Uryankhadai.Ang kasalukuyangPagoda ng Wuyingay itinayo sa kahulihan ngdinastiyang Songsa kasagsagan ng mga pag-atake ng mga puwersang Monggol. Sa ilalim ng mga pinunongMonggol(dinastiyang Yuan, pagkaraan ng taong 1301), naging kabisera ng lalawigan ng Hubei angprepekturang Wuchang, na nakahimpil sa bayan. Ang Hankou mulaMinghanggang sa huling bahagi ngQingay nasa ilalim ng pamamahala ng lokal na pamahalaan saHanyang, bagamat isa na ito sa apat na pangunahing mga pamilihang pambansa (zh:四大名镇) ng dinastiyang Ming.
Itinayo angTemplo ng Guiyuanng Hanyang sa ika-15 taon ni Shunzhi (1658).Sa pasimula ng ika-18 siglo, ang Hankou ay naging isa sa apat na pinakamahalagang mga bayan ng Tsina sa kalakalan. Noong kahulihan ng ika-19 siglo, idinugtong ang mga daambakal sa hilaga–patimog na aksis sa lungsod, kaya naging isang mahalagang lugar ang Wuhan ngpaglipat-lipat ng mga kalakal at kargamento(transshipment) sa pagitan ng trapikong riles at trapikong ilog. Sa panahon ding ito nakakuha ang mga banyagang kapangyarihan ng mga konsesyon sa kalakalan. Hinati sa mga distritong pangkalakalan na hawak ng mga dayuhan ang baybay ng ilog ng Hankou. Ang mga distritong ito ay may mga tanggapan ng kompanyang pangangalakal, bodega, at pasilidad ng daungan. Ang mga Pranses ay maykonsesyonsa Hankou.
Sa kasagsagan ngHimagsikang Taiping, hinawak ng mga puwersa ng mga rebelde ang lugar ng Wuhan sa loob ng maraming mga taon, at winasak ang Toreng Yellow Crane,Templong Xingfu,Templong Zhuodaoquanat iba pang mga gusali. NoongIkalawang Digmaang Opyo(kilala sa Kanluranin bilang Digmaang Arrow, 1856–1860), tinalo ng mga banyagang kapangyarihan ang pamahalaan ng dinastiyang Qing, at nilagdaan nito angmga Kasunduan ng Tianjinat angKumbensiyon ng Peking, na nagtatakdang gawing mga daungang pangangalakal (trading ports) ang labing-isang mga lungsod, kabilang ang Hankou. Noong Disyembre 1858, pinamunuan niJames Bruce, Ikawalong Erl ng Elgin, Mataas na Komisyoner sa Tsina, ang pagbiyahe ng apat na mga barkong pandigma sa Ilog Yangtze patungong Wuhan upang mangalap ng kinakailangang impormasyon para sa pagbubukas ng daungang pangangalakal sa Wuhan.
Noong tagsibol ng 1861, ipinadala sa Wuhan sina Tagapayo Harry Parkes at Almirante Herbert upang buksan ang isang daungang pangangalakal. Sa batayan ng Kumbensiyon ng Peking, tinapos ni Harry Parkes ang Kasunduang Hankou Lend-Lease kasama si Guan Wen, ang gobernador-heneral ng Hunan at Hubei. Ito ay nagpabili ng 30.53 kilometro kuwadrado (11.79 milyang kuwadrado) na sakop sa kahabaan ng Ilog Yangtze (mula sa kasalukuyang Daang Jianghan hanggang Daang Hezuo) upang maging isang Konsesyong Briton at pinahintulutan ang Britanya na makapagtatag ng kanilang konsulado sa konsesyon. Kaya naging isang bukas na daungang pangangalakal ang Hankou.
Noong 1889, inilipat siZhang Zhidong, opisyal ng Qing, mula puwestongBirey ng Liangguang(mga lalawigan ngGuangdongatGuangxi) saBirey ng Huguang(mga lalawigan ngHunanatHubei). Pinamunuan niya ang lalawigan s loob ng 18 taon, hanggang 1907. Sa panahong ito, ipinaliwanag niya ang teoriya ng "Tsinong pag-aaral bilang saligan, Kanluraning pag-aaral para sa paglalapat," na kilala bilang huwarang ti-yong. Nagtayo siya ng maraming mga industriyang mabibigat, nagtatag siya Hanyang Steel Plant, Minahang Bakal ngDaye, Minahang Karbón ng Pingxiang, at Hubei Arsenal at nagtayo ng pampook na mga industriyang tela, na nagpasulong sa lumalagong makabagong industriya sa Wuhan. Samantala, sinimulan niya ang pagbabago sa edukasyon. Binuksan niya ang dose-dosenang mga makabagong organisasyon sa edukasyon, tulad ng Akademya ng Klasikong Pag-aaral ng Lianghu (Hunan at Hubei;Lianghu Academy of Classical Learning), Pangkalahatang Suriang Pambayan (Civil General Institute), Pangkalahatang Suriang Pangmilitar (Military General Institute), Surian ng mga Wikang Dayuhan (Foreign Languages Institute) at Pangkalahatang Paaralang Pantagapagturo ng Lianghu (Hunan and Hubei;Lianghu General Normal School), at pumili siya ng maraming mga estudyante para makapag-aral sa ibayong-dagat, na nagpataguyod sa pagpapaunlad ng makabagong edukasyon ng Tsina. Dagdag pa ang pagsasanay niya ng isang makabagong militar at pagbubuo niya ng isang makabagong hukbo sa Hubei. Lahat ng mga ito ay nakapaglatag ng matibay na pundasyon para sa modernisasyon ng Wuhan.
Unang nakilala bilang Hubei Arsenal, angHanyang Arsenalay itinatag niZhang Zhidongnoong 1891. Pinauwi niya ang mga pondong para saPlota ng NanyangsaGuangdongupang maitayo ang taguan ng mga sandata. Nagkakahalaga ito ng humigit-kumulang 250,000libra esterlinaat itinayo ito sa loob ng 4 na taon.On 23 April 1894, construction was completed and the arsenal, occupying some 40 akre (160,000 m), could start production of small-caliber cannons. It built magazine-fed rifles, Gruson quick fire guns, and cartridges.
Pagsapit ng 1900, ayon sa magasin ng Collier's, Hankau, ang mabilis na lumalago at papaunlad na komunidad sa Ilog Yangtze, ay "ang St. Louis at Chicago ng Tsina."Noong 10 Oktubre 1911, inilunsad ng mga tagasunod niSun Yat-senangHimagsikang Wuchang(Wuchang Uprising),na humantong sa pagbagsak ngdinastiyang Qing,gayon din ang pagtatatag ngRepublika ng Tsina.Naging kabisera ang Wuhan ngmakakaliwangpamahalaanngKuomintangna pinamunuan niWang Jingwei, bilang pagsalungat samakakanang pamahalaanniChiang Kai-sheknoong dekada-1920.
Nagsimula sa Wuhan ang Himagsikang Wuchang ng Oktubre 1911 na nagpatalsik sa dinastiyang Qing.Bago ang himagsikan, masigasig sa lungsod ang mga samaháng tutol sa Qing. Noong Setyembre 1911, isang pagsiklab ng mga pagtutol sa Sichuan ay pumilit sa mga awtoridad ng Qing na magpadala ng bahagi ng Bagong Hukbong nakahimpil sa Wuhan upang supilin ang panghihimagsik.Noong Setyembre 14, natatag angLiterary Society(文學社) at angProgressive Association(共進會), dalawang pampook na mga samaháng rebolusyonaryo sa Hubei,ng kanilang magkatulong na himpilan sa Wuchang at nagplano ng isang himagsikan. Sa umaga ng Oktubre 9, sumabog ang isang bomba sa tanggapan ng politikal na kaayusan nang wala pa sa panahon at nagpababala sa mga lokal na awtoridad.Ang pagpapahayag ng himagsikan,beadrollat ang opisyal na sagisag ng mga rebolusyonaryo ay napunta sa mga kamay ni noo'y gobernador-heneral ng Hunan at Hubei na si Rui Cheng, na pinag-utos ang paggiba ng himpilan sa parehong araw at humayo upang huliin ang mga rebolusyonaryong nakatala sabeadroll.Ito ay nagpapilit sa mga rebolusyonaryong maglunsad ng himagsikan nang mas-maaga.
Sa gabi ng Oktubre 10, nagpaputok ng mga armas ang rebolusyonaryo para ihudyat ang himagsikan sa mga kuwartel inhenyeriya ngBagong Hukbong Hubei.Namuno naman sila sa Bagong Hukbo ng lahat ng mga kuwartel para sumali sa rebolusyon.Sa ilalim ng paggabay nina Wu Zhaolin, Cai Jimin at iba pa, kinuha ng hukbong rebolusyonaryo na ito ang opisyal na tiráhan ng gobernador at mga tanggapan ng pamahalaan.Nagsitakas si Rui Cheng papunta sa barkong Chuyu. Tumakas din sa lungsod si Zhang Biao, ang komandante ng hukbong Qing. Umaga ng ika-11, nakuha ng hukbo rebolusyonaryo ang buong lungsod ng Wuchang, ngunit naglaho ang mga pinuno tulad nina Jiang Yiwu at Sun Wu.Kaya inirekomenda ng walang pinuno na hukbong rebolusyonaryo siLi Yuanhong, ang pangalawang gobernador ng hukbong Qing, bilang púnong komandante.Itinatag ni Li ang Pamahalaang Militar ng Hubei, inihayag ang pagbuwag ng pamumunong Qing sa Hubei, ang pagtatatag ng ng Republika ng Tsina at inilathala ang isang bukas na telegrama na humihikayat sa ibang mga lalawigan na sumama sa rebolusyon.
Pagkalat ng rebolusyon sa ibang mga bahagi ng bansa, itinuon ng pamahalaang Qing ang mga puwersang militar na loyalista upang supilin ang himagsikan sa Wuhan. Mula Oktubre 17 hanggang Disyembre 1, ipinagtanggol ng hukbong rebolusyonaryo at mga pampook na boluntaryo ang lungsod saLabanan sa Yangxialaban sa mas-marami at mas-malakas sa armas na mga puwersang Qing na pinamunuan niYuan Shikai. Darating sa Wuhan siHuang Xingnoong unang bahagi ng Nobyembre upang pamunuan ang hukbong rebolusyonaryo.Kasunod ng matinding labanan at maraming namatay at nasugatan, sinakop ng mga puwersa ng Qing ang Hankou at Hanyang. Subalit nagkasundo si Yuan na ihinto ang naka-ambang na pagsakop sa Wuchang at sumali sa mga usapang pangkapayapaan, na magbubunga paglaon sa pagbalik ni Sun Yat-sen mula sa pagkatapon at pagtatatag ng Republika ng China noong 1 Enero 1912.Sa pamamagitan ng Himagsikang Wuchang, nakilala rin ang Wuhan bilang dakong sinilangan ngRebolusyong Xinhaina ipinangalan mula sa taong Xinhai sa kalendaryong Tsino.May mga museo at memoryal ang lungsod bilang pag-ala-ala sa rebolusyon at libu-libong mga martir na namatay habang ipinagtatanggol ang rebolusyon.
Kalakip ng hilagang karugtong ngNorthern Expedition, lumipat ang sentro ng Dakilang Rebolusyon sa limasan ng Ilog Yangtze mula sa limasan ngIlog Perlas. Noong Nobyembre 26, ipinasya ng KMT Central Political Committee nailipat ang kabiserasa Wuhan mula Guangzhou. Noong kalagitnaan ng Disyembre, dumating sa Wuhan ang karamihan sa mga komisyoner ng ehekutibong sentral ng KMT at komisyoner ng pamahalaang pambansa, nagtatag ng pansamantalang pagpupulong na magkasama ang komisyoner ng ehekutibong sentral ng KMT at komisyoner ng pamahalaang pambansa, ginampanan ang pangunahing mga aktibidad ng punong tanggapan ng partidong sentral at ng Pamahalaang Nasyonal, inihayag na magtatrabaho sila sa Wuhan noong 1 Enero 1927, at ipinasiyang pagsamahin ang mga bayan ng Wuchang, Hankou, at Hanyang para gawing Lungsod ng Wuhan, na tinawag na "Distritong Kapital". Ang pamahalaang pambansa ay nasa Gusaling Nanyang sa Hankou, habang pinili ng mga punong tanggapn ng partidong sentral at ng ibang mga samahán na maghimpil sa Hankou o Wuchang.
Noong Marso 1927, dumalo siMao Zedongsa Ikatlong Plenum ng Komite ng Ehekutibong Sentral ng KMT sa Wuhan, na nilayong tanggalan si Heneral Chiang ng kaniyang kapangyarihan at hirangin siWang Jingweibilang pinuno. Naantala ang unang yugto ng Northern Expedition dahil sa hidwaang politikal sa Kuomintang kasunod ng pagbubuo ng pangkat saNanjingnoong Abril 1927 laban sa umiiral na pangkat sa Wuhan.Nagkita sa Wuhan ang mga kasapi ngPartidong Komunista ng Tsinana nakaligtas mula sa masaker ng Abril 12 atmuling inihalal siChen Duxiu(Ch'en Tu-hsiu) bilang Kalihim Heneral ng Partido.May bahaging inudyukan ngpaglilinis ng mga Komunistasa loob ng partido ang politikal na hidwaan, na tumanda ng katapusan ngFirst United Front, at samdaling bumaba sa puwesto ng pagiging komandante ng Pambansang Hukbong Katihan ng Rebolusyonaryo siChiang Kai-shek.
Noong Hunyo 1927, nagpadala siStalinng isang telegrama sa mga Komunista sa Wuhan, na humihiling ng mobilisasyon ng isang hukbo ng mga manggagawa at magsasaká.Ikina-alarma ito ni Wang Jingwei, na pumasiyang wakasan ang ugnayan sa mga Komunista at makipagkasundo kay Chiang Kai-shek. Angkudeta sa Wuhanay isang pagbabagong pampolitika noong 15 Hulyo 1927 na ginawa ni Wang Jingwei tungo kay Chiang Kai-shek at sa kaniyang karibal na pangkat ng KMT na nakabase saShanghai. Itinatag sa Wuhan noong 21 Pebrero 1927 ang Pamahalaang Nasyonalista ng Wuhan, at natapos noong 19 Agosto 1927.Pagkaraan ng katapusan ng Northern Expedition, itinaas ang pangmunisipyong antas ng Hankou sa munisipalidad na kontrolado ng pambansang pamahalaan.
Noongpagbaha sa Tsina ng 1931na isa sa pinakanakamamatay na pagbaha sa kasaysayan ng mundo, naging kanlungan ang Wuhan para sa mga biktima ng pagbaha mula sa mga kalapit na lugar, na dumaragsa na simula noong kahulihan ng tagsibol. Ngunit nang bumaha mismo ang lungsod noong simula ng tag-init, at kasunod ng nakamiminsalang pagbigay ng dike bago mag-alas-6 ng umaga noong Hulyo 27,tinatayang 782,189 urbanong mamamayan at rural na mga bakwit ang nawalan ng tirahan. Sumakop ang baha sa lawak na 32 milya kuwadrado, at nasa maraming talampakan ng tubig ang taas ng baha sa lungsod na tumagal ng halos tatlong mga buwan.Maraming nagtipon sa mga pulo o mga tuyong bahagi ng lupa ng lungsod, kalakip ng 30,000 na kumubli sa isang pilapil ng daambakal sa gitnang Hankou. Dahil sa kakulangan ng makakain at pagguho ng kalagayang pangkalinisan sa lungsod, libu-libo ang binawian ng buhay dulot ng mga sakit.Inilarawan ni Jin Shilong, Nakatataas na Inhinyero sa Hubei Flood Prevention Agency, ang pagbaha (sa Ingles):
Umabot ang pinakamataas na marka ng tubig-baha noong Agosto 19 saHankou, na umabot ng 16 metro (53 talampakan) na higit pa sa karaniwan.Noong 1936, nang tumama ang likas na sakuna saGitnang Chinana nagdulot ng malawakang pagbaha saHebei,Hunan,Jiangxi, Wuhan atChongqingsanhi ng pag-apaw ng mga IlogYangtzeatHuai, lumikom ng pera at mga materyal siOng Seok Kim, Kalihim ng Sitiawan Fundraising and Disaster Relief Committee, bilang suporta sa mga biktima.
NoongIkalawang Digmaang Tsino-Haponesat kasunod ng pagbagsak ng Nanking noong Disyembre 1937, naging pansamantalang kabisera ng pamahalaang Kuomintang ng Tsina ang Wuhan, at naging isa pang sentro ng pakikipaglaban sa himpapawid simula noong unang bahagi ng 1938 sa pagitan ng makabagongpang-isahang eroplanona nagdadala ng bomba at eroplanong pandigma ng mga puwersa ng Hukbong Imperyal ng Hapon at angHukbong Himpapawid ng Tsina, na kinabibilangan ng suporta mula saSoviet Volunteer Groupsa kapuwang mga eroplano at tauhan, habang naglaho ang suporta mula sa Estados Unidos sa mga kagamitang pandigma.Habang nagpatuloy ang labanan noong 1938, ang Wuhan pati ang nakapaligid na rehiyon ay naging sityo ngLabanan sa Wuhan. Pagkaraang kinuha ng mga Hapones noong kahulihan ng 1938, naging isang pangunahing sentro ng mga operasyong lohistika ng mga Hapones ang Wuhan sa katimugang Tsina.
Noong unang bahagi ng Oktubre 1938, pumunta sa silangan at hilaga ang mga hukbong Hapones sa dakong labas ng Wuhan. Dahil diyan, kinailangang lumipat pakanluran sa Hubei at Sichuan ang maraming mga kompanya at negosyo pati maraming bilang ng tao. Ang hukbong dagat ng KMT ay bumalikat ng pananagutan ng pagdepensa ng Ilog Yangtze sa pamamagitan ng pagpapatrolya. Noong Oktubre 24, nakipagdigma angZhongshan,bapor kanyonerong KMT, sa anim na mga sasakyang panghimpapawid ng mga Hapones habang nagpapatrolya ng mga katubigan ng Ilog Yangtze malapit sa bayan ng Jinkou (Distrito ng Jiangxia sa Wuhan) sa Wuchang. Bagamat napabagsak ngZhongshanang dalawa sa mga eroplano, pinalubog ng mga Hapones ang bapor kanyonero na ikinasawi ng 25. Noong 1997 iniahon ito mula sa kailaliman ng Ilog Yangtze at inayos ito sa isang pampook na gawaan ng barko. Kasalukuyang nasa isang museong itinayo nang may layon saDistrito ng JiangxiaangZhongshan, na binuksan noong 26 Setyembre 2011.
Bilang mahalagang sentro sa Yangtze, isang mahalagang base ang Wuhan para sa mga operasyong Hapones sa Tsina.Noong 18 Disyembre 1944, binomba ang Wuhan ng 77 eroplanong Amerikano na nagdadala ng bomba, at humantong sa isang mapaminsalang sunog na ikinawasak sa malaking bahagi ng lungsod.Sa loob ng susunod na tatlong mga araw, binomba ng mga Amerikano ang Wuhan, na nagpawasak sa lahat ng mga daungan at bodega ng lungsod, pati na ang mga baseng panghimpapawid ng mga Hapones sa lungsod. Ikinasawi ng libu-libong mga Tsinong sibilyan ang mga pambobombang ito."Ayon sa estadistika ng mga nadisgrasya na tinipon ng lungsod ng Hankou noong 1946, higit sa 20,000 katao ang namatay o nasugatan sa mga pambobomba noong Disyembre 1944."
Bumalik ang Wuhan sa pamamahala ng Tsina noong Setyembre 1945. Sa pangasiwaan, unang sinama ang Wuchang at Hanyang upang mabuo ang bagong Lungsod ng Wuchang, subalit noong Oktubre 1946 hiniwalay ang mga ito bilang Lungsod ng Wuchang (kasama ang Wuchang) at Kondado ng Hanyang. Naging isang munisipalidad na kontrolado ng estado ang Hankou noong Agosto 1947. Sa militar na pangasiwaan, itinatag sa Wuhan ang Wuhan Forward Headquarters na pinamunuan niBai Chongxi.
Sa kasagsagan ng mga huling yugto ngDigmaang Sibil ng Tsina, hinangad ni Bai na makipagpayapaan, at ipinanukala na maaring mamuno sa hilagang Tsina ang Partido Komunista habang sa katimugang Tsina naman ang pamahalaang Nasyonalista. Hindi ito tinanggap, at nilisan ni Bai at ng garison ng Wuhan ang lungsod noong 15 Mayo 1949. Pumasok sa Wuhan ang mga hukbo ng Hukbong Mapagpalaya ng Bayan noong hapon ng 16 Mayo 1949, Lunes.
Muling itinatag angKomisyon ng Katubigan ng Changjiangnoong Pebrero 1950 kalakip ng mga punong tanggapan nito sa Wuhan. Mula Hunyo hanggang Setyembre 1954, naganap sa lalawigan ng Hubei ang nakamiminsalangmga pagbaha sa Ilog Yangtze. Dahil sa di-karaniwang dami ng pag-ulan gayon din ang pambihirang mahabang tag-ulan sa gitnang kahabaan ng Ilog Yangtze noong tag-sibol ng 1954, nagsimulang tumaas ang ilog mula sa karaniwang lebel nito noong huling bahagi ng Hunyo. Noong 1969, itinayo ang isang malaking bantayog na bato sa liwasan sa tabi ng ilog sa Hankou upang bigyang parangal sa mga kabayanihan sa paglaban sa mga pagbaha noong 1954.
Bago ang pagtatayo ngTulay ng Ilog Yangtze sa Wuhan, binuo ngKompanyang Makina ng Hunsletang dalawang mabibigat na mga lokomotibong0-8-0para ilulan ang mgatrain ferrypara makatawid sa Ilog Yangtze sa Wuhan.
Ang proyektong pagtatayo ng Tulay ng Ilog Yangtze sa Wuhan, kilala rin bilang Unang Tulay ng Ilog Yangtze, ay tinuring na isa sa pangunahing mga proyekto ng unang panlimang taon na panukala. Nagsimula ang pagtatayo sa mismong tulay noong 25 Oktubre 1955. Sa parehong araw ng 1957 natapos ang proyekto, at idinaos ang seremonya ng pagbubukas nito sa trapiko noong Oktubre 15. Pinagsama ng Unang Tulay ng Ilog Yangtze angDaambakal ng Beijing–HankousaDaambakal ng Guangdong–Hankouupang magingDaambakal ng Beijing–Guangzhou, kaya binansagang 'lansangang bayan sa siyam na mga lalawigan' (九省通衢) ang Wuhan.
Kasunod ng Kumperensiya ng Chengdu, pumunta si Mao sa Chongqing at Wuhan noong Abril upang suriin ang kanayunan at mga pabrika. Sa Wuhan, tinawagan niya ang lahat ng mga pinuno ng mga lalawigan at munisipalidad na hindi dumalo sa kumperensiya na magbigay ng ulat ng kanilang trabaho. Ayon kay Tian Jiaying na kalihim ni Mao, ang Kumperensiya ng Wuhan ay pandagdag sa Kumperensiya ng Chengdu.
Noong Hulyo 1967, sumiklab ang alitang sibil sa lungsod sa kasagsagan ngInsidente sa Wuhan("Insidente ng ika-20 ng Hulyo"), isang armadong labanan sa pagitan ng dalawang magkalabang mga pangkat na nakikilaban para sa pamumuno ng lungsod noong karurukan ngHimagsikang Pangkalinangan.
Noong 1981, sinimulan ng pamahalaang lungsod ng Wuhan ang muling pagtatayo ngToreng Yellow Cranesa bagong lokasyon, mga 1 kilometro (0.62 milya) mula sa sinaunang sityo, at natapos ito noong 1985. Nawasak ang pinakahuling tore sa orihinal na lokasyon nito noong 1884, at nang itinayo ang Tulay ng Ilog Yangtze sa Wuhan noong 1957 ang isa sa mgatrestlenito ay nasa dating sityo ng tore.
Noong kasagsagan ngmga pagpoprotesta sa Liwasan ng Tiananmen noong 1989, hinarang ng mga mag-aaral sa Wuhan angtulay pandaambakal ng Ilog Yangtzeat nagtipon ang 4,000 pang mag-aaral sa estasyong daambakal.Nagsagawa ng isang 'sit-in' sa riles ang humigit-kumulang sanlibong mga estudyante. Natigil ang daloy ng trapikong riles sa kahabaan ng mga linyang Beijing-Guangzhou at Wuhan-Dalian. Hinikayat din ng mga mag-aaral ang mga empleyado ng pangunahing mga negosyong pagmamay-ari ng pamahalaan na magwelga.Napakaigting ng sitwasyon kaya iniulat na nag-bank runang mga residente at nag-panic-buyingsila.
Bunga ngpagbobomba ng Estados Unidos sa embahada ng Tsina sa Belgradenoong 7 Mayo 1999, sumiklab ang mga pagpoprotesta sa Tsina, kasama sa Wuhan.
Noong 22 Hunyo 2000, isanglipad ng Wuhan AirlinesmulaEnshipapuntang Wuhan ay napilitang umikot sa loob ng 30 minuto dahil sa pagkidlat at pagkulog. Bumagsak ang eroplano kalaunan sa mga pampang ngIlog HansaDistrito ng Hanyang,na ikinasawi ng lahat na nakasakay rito (may samu't-saring mga tala ng bilang ng mga pasahero at tripulante). Pitong katao sa kalupaan ang namatay rin sa pagkabagsak nito.
Nagorganisa ang mga nagpoprotestang Tsino protesters ng mga boykotsa tingiang tindahan ng Pranses naCarrefoursa pangunahing mga lungsod kabilang na saKunming,Hefeiat Wuhan. Ipinaratang nila sa bansang Pransiya ang sabwatang maka-sesyonista atkontra-Tsinongrasismo.Iniulat ng BBC na daan-daang katao ang nag-demonstrasyon sa Beijing, Wuhan, Hefei, Kunming atQingdao.Noong 19 Mayo 2011, tinamaan sa kaniyang dibdib siFang Binxing, punong guro ngBeijing University of Posts and Telecommunicationsat kilala ring "Ama ngDakilang Firewall ng Tsina",ng isang sapatos na inihagis ng isang mag-aaral saHuazhong University of Science and Technologyna kinilala ang sarili bilang "hanjunyi" (寒君依o小湖北), habang nagbibigay siya ng isang lektyur saUnibersidad ng Wuhan.
Matagal nang puntirya ng nakapipinsalang mga pagbaha ang lungsod, at sinasabing makokontrol ang mga ito ng mapaghangad na proyektongSaplad ng Tatlong Bangin, na natapos noong 2008.Ikinasira ngbagyong taglamig sa Tsina noong 2008ang panustos mg tubig sa Wuhan: aabot sa 100,000 katao ang nawalan ng suplay ng tubig nang pumutok ang ilang tubo.Tumama angbugso ng init sa Hilagang Emisperyo ng 2010sa Wuhan noong Hulyo 3.Noongpagbaha sa Tsina ng 2010, naranasan ngIlog Hansa Wuhan ang pinakamalalang pagbaha sa loob ng dalawampung mga tao, habang ipinagpatuloy ng mga opisyal ang pagsasalansan ng mga sako ng buhangin (sandbags) sa kahabaan ng mg Ilog Han at Yangtze sa lungsod at isinuri ang mga imbakan ng tubig.Binaha muli ang lungsod noongpagbaha ng 2011, at ilang bahagi nito ay nawalan ng kuryente.Noongpagbaha sa Tsina ng 2016, naranasan ng Wuhan ang 570 milimetro (22 pulgada) ng pag-ulan sa unang linggo ng Hulyo, lagpas sa tala ng pag-ulan noong 1991. Itinaas angred alertpara sa mabigat na pag-ulan noong Hulyo 2, ang parehong araw kung kailang namatay ang walong katao nang bumagsak sa kanila ang isang 15-metro (49 talampakang) bahagi ng isang mataas na pader na 2 metro (6.6 talampakan) ang taas.Bahagyang lumubog sa baha ang sistemang subway ng lungsod, angWuhan Metro, pati angpangunahing estasyong daangbakalng lungsod.Hindi bababa sa 14 residente ng lungsod ang namatay, isa ang nawawala, at higit sa 80,000 ang inilikas.
Noong 31 Enero 2018, bumisita siTheresa May,Punong Ministro ng United Kingdom, sa Wuhan at binisitahan ang Toreng Yellow Crane at ang Tulay ng Ilog Yangtze sa Wuhan.Noong Abril 26 sa parehong taon, bumisita si Punong MinistroNarendra Modisa lungsod sa loob ng dalawang araw ng di-pormal na mga pagpupulong niya kay Pangulong Xi Jinping ng Tsina. Sa gitna ng pulong na ito, binisita nila ang Silangang Lawa at ang Museong Panlalawigan ng Hubei.
Noong unang bahagi ng Hulyo 2019, may mga pagtutol sa mga panukala para sa pagtatayo ng isangsunugan ng basurasaDistrito ng Xinzhou.Idinaos sa lungsod ang IkapitongMilitary World Gamesnoong Oktubre.
Noong Disyembre 2019, unang lumitaw angpagkalat ng novel coronavirus ng 2019–20.Naka-lockdownna ang lungsod mula pa noong kahulihan ng Enero 2020.
Isangsub-probinsiyal na lungsodang Wuhan. Pinangangasiwaan ng pampook naPartido Komunista ng Tsina(CPC) ang pamahalaang pangmunisipyo, na pinamumunuan ngKalihim ng CPCng Wuhan (Tsino:武汉市委书记) (kasalukuyang si Ma Guoqiang ,马国强. Ang pampook na CPC ay naglalabas ng mga kautusang pampangasiwaan, naniningil ng mga buwis, nangangasiwa sa ekonomiya, at namamahala sa isang tumatayong komite ng Kongresong Bayan ng Munisipyo sa paggawa ng mga pagpapasiyang pampolisiya at sa pamamahala sa lokal na pamahalaan.
Kabilang sa mga opisyal na pamahalaan angalkalde(市长), kasalukuyang si Zhou Xianwang (周先旺), at mga bise-alkalde. Maraming mga kawanihan ay nakatuon sa batas, pampublikong seguridad, at ibang mga kapakanan.
Ang sub-probinsiyal na lungsod ng Wuhan ay kasalukuyang binubuo ng 13mga distrito.Magmula noongIka-anim na Senso ng Tsina noong 2010, binubuo ang 13 mga distrito ng 160antas-township na mga dibisyonkabilang ang 156 namga subdistrito, 3mga bayan, at 1township.
May apat na mga bansang mayroong konsulado sa Wuhan:
Ang kasalukuyang Konsul Heneral ng Estados Unidos, ang Kagalang-galang na si Ginoong Jamie Fouss, ay itinalaga sa Wuhan noong Agosto 2017. Ipinagdiwang ng tanggapan ngKonsulado Heneral ng Estados Unidos, Gitnang Tsina (matatagpuan sa Wuhan) ang opisyal na pagbubukas nito noong 20 Nobyembre 2008, at ito ang kauna-unahang bagong konsulado ng Estados Unidos sa Tsina sa loob ng higit 20 mga taon.Nakatakdang magbibigay ang konsulado ng mga serbisyo ng visa at mamamayan sa taglagas ng 2018.
Magtatatag ang mga bansang Haponat Rusyang mga tanggapang konsular sa Wuhan.
Magkakambalang Wuhan sa:
At mayroon ding magkasundo na ugnayang palitan ang Wuhan sa: