Basa Bislama

Basa Bislama(Cara Bislama:[bislaˈma]) ikubasa kréolkang dadi salah siji basa resmi ingVanuatu. Basa Bislama iki basa asliné warga Vanuatu kutha kang manggon ing kuthaPort VilalanLuganville, lan dadi basa kaloroné warga Vanuatu liyané.Yumi, Yumi, Yumi, minangka laguné kabangsan Vanuatu, ditulis nganggo basa Bislama.
Punjul 95% tetembungané basa Bislama asalé saka basa Inggris, déné liyané saka basa Prancis, sarta saka rena-rena basa asli Vanuatu, mligané tetembungan kang magepokan karo wit-witan lan sato kéwan.Sanajan pangaruhé sithik, pangaruhé basa enggon-enggonan kawistara ing babagan paramasastra. Mangkana, basa Bislama iku basa kang tetembungané asli Inggris tur paramasastrané asli basa-basa Oséania.
Nalika jamanéBlackbirding, antarané taun 1870 lan 1880, atusan èwu wong Pasifik (akèh kang saka KapuloanHerbrida Anyarutawa saiki ingaranVanuatu) didadèkaké batur tukon lan dipeksa nyambut gawé ing pakebonan-pakebonan, mligané ingQueensland, OstralilanFiji.Awit warna-wernané basa kang dicaturaké ing pakebonan-pakebonan mau, sawijinébasa pijinmawujud saka aworé tetembungan basa Inggriskaro paramasastrané basa-basa enggon-enggonan kono.Basa pijin kang dicaturaké ing pakebonan-pakebonan iku dadi asalé ora mung basa Bislama, nanging ugabasa Tok PisinsakaPapua Nuginilan basa pijinKapuloan Solomon, sanajan dudu asalébasa Kréol Selat Torresing iring lor Ostrali.
Basa pijin iku sumrambah tekan Kapuloan Vanuatu nalika kawitané abad angka 20, rikala para batur tukon kang slamet saka Blackbirding bisa bali menyang tanah asalé. Basa pijin kang digawa mulih iku nggampangaké sesambungané ora mung antarané para sambéwara lan cukil Éropah, nanging uga antarané wong asli kono. Amarga iku, basa Bislama lair lan mbédani saka basa-basa pijin liyané ing wewengkon Pasifik.
Amarga Vanuatu minangka nagara kang ramé dhéwé sajagad ing babagan basa, ya iku 113 basa digunemaké déning 225.000 kang ndunungi, basa Bislama dadilingua francaantarané wong Vanuatu (ni-Vanuatu) lan wong njaba. Saliyané basa Bislama, rata-rata wong Vanuatu bisa basa asliné utawa basa ibuné lan ing sekolah diwulang basa Inggris utawa Prancis.
Kawit makaping-kaping abad kapungkur, basa Bislama ngalami owah-gingsir tumeka wujudé kang dicaturaké dan ditulisaké saiki. Mliginé ing wektu akir-akir iki (awit 1995), basa Bislama duwé bausastra dhéwélan iku dadi pathokan kanggo nglarasaké éjaané.
Tembung Bislama (utawaBichelamaring basa Prancis) asalé saka tembungBeach-la-Maring kawitané abad angka 19, kang dijupuk saka tembung rékan Prancisbiche de merutawabêche de mer, tegesétripang, kang mula-bukané saka tembung Portugisbicho do mar.Ing kawitané taun 1840-an, tripang dipanèn lan digaringaké bareng karo usumé panèn kayu cendhana. Jenengbiche-la-marlan basa Inggris Cendhana digayutaké raket karo basa pijin kang dicaturaké para buruh menyang sabarakané lan menyang bendarané.
Antarané taun 1888 lan 1889,Robert Louis Stevensonnulis ing cathetané lelana ngideri Pasifik yèn, “kang ndunungi asli bisa basa Inggris sithik-sithik,... utawa basa pijin, kang diarani 'Beach-la-Mar'.”Ing caritanéJack Londonkang asesirah "Yah! Yah! Yah!", minangka salah siji péranganéSouth Sea Tales, bola-bali ingaran anané "basa kasar kang diaranibech-de-mer”, lan warna-warna pacelathon ing njeroné nganggo basa iku.
Ing jaman saiki, tembung "Bislama" dhéwé wis arang digawé ngarani tripang déning panyaturé basa Bislama kang enom amarga wis ana tembung silihan anyar kang luwih kondhang sakabêche de merbasa Prancis kang diucapakébesdemea.
Ana rong tembung kang kerep dienggo ing basa Bislama, ya ikulonglanblong, kang ngèmperi warna-warna tembung pangarepé basa Inggris lan Prancis.
Blongdijupuk saka tembung Inggrisbelong.Blongwerdiné 'saka' utawa 'ing', kaya dénéofing basa Inggris. Tembung iki akèh lan wigati digawé nyebut dedarbéan, nagara asal, sipat, kekarepan, lan liyané.
Tembung kriya ing Basa Bislama iki asalé saka basa Inggris, Prancis utawa basa-basa asli; akèhtembung andhahanditambahaké ing panambang andhahan.Wujud panambang  /-em/, /-im/, utawa /-um/, mèlu swara cundhuk. Yèn swara pamungkas ing wod tembung kriya iku –u utawa –i, swara iku bakal kesalin ing panambang andhahan. Sawetara kanggo kabèh wod swara, panambang andhahané kabèh awujud /-em/: