Z

Zialahhurup Latinmodérn anu ke-26 sarta pamungkas, disebutzed, dibaca [zɛd]. DiAmérika, Z disebutzi, dibaca [ziː].
Hurup Z asalna tihurup Yunanizeta, anu diturunkeun ti hurup Proto-semitik (Semitik mimiti). Ngaranhurup Semitikasalna nyaétazayin, anu meureun bermakna "pakarang", sarta mangrupa hurup katujuh dina abjad kasebut. Hurup éta kawas pelafalan z dinabasa InggrissartaPerancis, atawa kamungkinan badag kawas sadakonsonan gesek/d͡z/ dinabasa Italia.
Wangun Z (hurup leutik: ζ) Yunani mangrupa baraya deukeut hurup Fénisia I, sarta wangun hurupna dina prasasti-prasati tetep tahan sapanjang jaman kuna. Urang Yunani ngageronazeta, sarta ngaran kakara dijieun dumasar hurup ieu nyaétaeta(η) sartatheta(θ).
Dina basa Yunani mimiti diAthénasarta Yunani Kulon Sagara, hurup éta melambangkan sada /dz/; dina basa Yunani Attika, ti abad ke-4 SM nepi ka saterusna, hurup éta bisa melambangkan /zd/ atawa /dz/, sarta dina kanyataanana euweuh konsénsus anu nengetan masalah ieu. Dina dialek séjénna, kawas Eléa sartaKreta, simbol éta kungsi dipaké pikeun nandakeun sadathbersuara sarta nirsuara dinabasa Inggris(IPA: /ð/ sarta /θ/). Dina dialek umum (basa Yunani Koine) anu ngagantikeun dialek tiheula, ζ melambangkan sada /z/, sarta tahan nepi ka basa Yunani Modérn.
Dina alfabet Étruska, hurupZmeureun nandakeun sadakonsonan gesek/ts/; dina basa Latin ogé, /dz/.
Dina basa Latin mimiti, sada /z/ robah jadi /r/ alatanrhotasismeku kituna hurup anu melambangkan sada /z/ jadi henteu kapaké. Mangka kira-kira taun300 SM, hurupZdisingkirkan kuCensorAppius Claudius Caecus, tuluy tempatna mimitina digantikeun ku hurup anyar,G.
Dinaabad kahiji SM, hurup Z dilarapkeun balik ka dinaalfabét Latinsangkan nandakeun sadazetaYunani kalayan leuwih pas batan penulisanSdi mimiti kecap sartassdi tengah kecap anu dilarapkeun saméméhna, conto:sona= ζωνη, "tali cangkéng";trapessita= τραπεζιτης, "bankir". Hurup ieu ngan mecenghul dina kecap-kecap pinjaman Yunani, sartaZbabarenganYmangrupa dua hurup anu diinjeum ku bangsa Romawi tialfabét Yunani.
DinaBasa Latin Vulgar, hurupzeta Yunaninampaknya nandakeun sada (/dj/), sarta saterusna (/dz/);Ddipaké pikeun sada /z/ dina kecap-kecap kawasbaptidiareminangka gantibaptizare("baptis"); sabaliknaZdijadikeun tanda sada /d/ dina wangun-wangun kawaszaconuspikeundiaconus("paderi"); sartazabuluspikeundiabulus("iblis").Zogé mindeng ditulis minangka gaganti konsonanI(nyaéta,J,IPA: /j/) kawaszuniorpikeunjunior, 'leuwih ngora'.
Di mangsa saméméhna,alfabét basa Inggrisanu dipaké ku barudak henteu dipungkas jeungZ, melainkan kalayan&atawa simbol tipografi anu nyarupaanana.
Wangun séjén ti hurup Z anu asalna ti tipe hurupGothsartaBlackletterModérn Mimiti nyaéta "z berekor". Wangun hurup z berekor ieu ngagabung jeung wangun hurups panjang, jadiligaturßdina éjahanbasa Jerman.
Hiji wangun variasi Z berekor nyaétaEzh, diasupkeun dinaAlfabét Fonétik Internasionalminangka tanda sadakonsonan desispascarongga-huntubersuara (IPA: [Ʒ]).
Zdina tipe hurup Antiqua bisa jiga jeung sipat anu ngagambarkeun angka3dina tipe hurup séjénna.
Unicodenetepkeun titik kode pikeun "BLACK-LETTER CAPITAL Z" sarta "FRAKTUR SMALL Z" dina lajurLetterlike SymbolsdinaMathematical alphanumeric symbols, unggal dina U+2128 ℨ sarta U+1D537 𝖟.
Dina basa Malayu, hurup "z" berbunyikonsonan desisrongga-huntubersuara anu aya dina kecap-kecap pinjamanbasa Arab, Persia sarta Éropa; contona: "ziarah", "zapin" sarta "zoo", kitu ogé jeung basa Inggris kawas dina omongan "zip", "realize" sarta sajabana. Adakalanya dina basa Inggris, "z" mawa sadakonsonan desispascarongga-huntubersuara (IPA: [Ʒ]) kawas dina kecap "azure".
Dinabasa Italia, hurup Z nandakeun dua foném, nyaéta /ts/ sarta /dz/; dina basa Jerman, hurup Z melambangkan /ts/; dinabasa SpanyolCastellano /θ/ (nyaétathdina kecapthingbasa Inggris), tapi dina dialek séjén (Amérika Latin,Andalusia) sadana /s/.
Dina sistempinyinbasa Mandarin"z" disebut [ts]. Dina romanisasibasa Jepangogé, hurup z nandakeun sada [z] sarta [dz].
SistemIPAmaké simbol [z] pikeun konsonan desis rongga-huntu bersuara. Dina basa Inggris, sawatara hurup S dilafalkan /z/, kawas dina kecap "closed".