กันตนา

บริษัท กันตนา กรุ๊ป จำกัด (มหาชน)(อังกฤษ:Kantana Group Public Company Limited) เป็นบริษัทผู้ผลิตรายการโทรทัศน์ในประเทศไทยเดิมชื่อว่าบริษัท กันตนา จำกัดเริ่มก่อตั้งเป็นคณะละครวิทยุของสามีภรรยาตระกูลกัลย์จาฤกที่แยกออกมาจากคณะกันตถาวรเมื่อปี พ.ศ. 2494 จากนั้นจึงเริ่มทำละครโทรทัศน์ ภาพยนตร์ สารคดี และรายการโทรทัศน์ ที่สร้างชื่อเสียงให้กับกันตนามาจนถึงปัจจุบัน
กันตนา ถือกำเนิดขึ้นเมื่อปี พ.ศ. 2494 โดยเริ่มจากคณะละครวิทยุกันตนาที่ประดิษฐ์และสมสุข กัลย์จาฤกศิลปินแห่งชาติคู่สามีภรรยา  ร่วมกันก่อตั้งขึ้น ตามคำดำริของครูเอิบ กันตถาวรเจ้าของคณะละครวิทยุกันตถาวร ที่คุณประดิษฐ์เป็นนักแสดงละครวิทยุอยู่  ครูเอิบต้องการก่อตั้งคณะละครวิทยุขึ้นอีกหนึ่งคณะเพื่อตอบสนองความต้องการตลาดกิจการวิทยุที่กำลังเติบโตขึ้นอย่างรวดเร็วในตอนนั้น  โดยมีประดิษฐ์เป็นผู้มีหน้าที่ในการผลิตและยืนอยู่เบื้องหน้าในการบริหารกิจการ ส่วนสมสุขอยู่เบื้องหลัง คอยสร้างสรรค์จินตนาการออกมาเป็นบทละคร ภายใต้นามปากกาว่า กุสุมา สินสุข
ในปี พ.ศ. 2501 คณะ"กันตนา" ได้รับรางวัลถ้วยทองคำชนะเลิศ จากการส่งละครวิทยุเรื่อง "สิ่งที่ได้จากสมรภูมิ" ซึ่งเป็นละครสั้นจบในตอน จากบทประพันธ์ของเอิบ กันตถาวร เข้าประกวดที่สถานีวิทยุพล.ปตอ. ปีเดียวกันนั้นกันตนาได้เริ่มทำละครวิทยุแนว "ละครชีวิตประจำวัน" (radio soap opera) ประเดิมด้วยเรื่อง "หญิงก็มีหัวใจ" โดยสมสุข กัลย์จาฤก เป็นผู้ประพันธ์บทละครเรื่องนี้ด้วยแรงบันดาลใจจากเพลง "ผู้หญิงก็มีหัวใจ" ของสุนทราภรณ์ ที่ขับร้องโดยรวงทอง ทองลั่นทมโดยคุณสมสุขร่วมแสดงด้วย ละครวิทยุเรื่อง "หญิงก็มีหัวใจ" ได้รับความนิยมอย่างมากจนต้องเพิ่มเวลาออกอากาศ และได้รับเชิญไปแสดงเป็นละครโทรทัศน์ที่ ทางสถานีโทรทัศน์กองทัพบกช่อง 7 (ททบ.5 ปัจจุบัน )  ที่ก่อตั้งขึ้นในปีนั้นสถานีโทรทัศน์กองทัพบกช่อง 7โดยใช้นักแสดงจากคณะละครวิทยุกันตนาเองเกือบทั้งหมด ยกเว้นบทนางเอกที่คุณเพ็ญแข กัลย์จาฤก พี่สาวของคุณประดิษฐ์ทำหน้าที่แสดงแทนคุณสมสุข ละครโทรทัศน์ได้รับความนิยมจากผู้ชมไม่แพ้ละครวิทยุ แต่เนื่องจากในขณะนั้นทั้งละครโทรทัศน์และละครวิทยุเป็นการแสดงสด ทำให้ผู้แสดงและผู้ร่วมงานทำงานหนักมากเกินไป ประกอบกับละครวิทยุกำลังได้รับความนิยมอย่างสูง กันตนาจึงไม่แสดงละครโทรทัศน์ต่อคณะละครวิทยุ "กันตนา" ปิดตัวลงในปี ​พ.ศ.2530
ตั้งแต่ปี พ.ศ.2503 กันตนาได้มอบบทประพันธ์จากละครวิทยุที่โด่งดังในสมัยนั้นให้บริษัทภาพยนตร์ชั้นนำไปสร้างหลายเรื่อง ได้แก่ ตุ๊กตาผี(พ.ศ.2503) สุรีย์รัตน์ล่องหน(พ.ศ.2504) บันทึกรักของพิมพ์ฉวี(พ.ศ.2505) นางสมิงพราย(จากบทละครวิทยุเรื่อง ชีวิตเถื่อน) (พ.ศ.2506)  ในช่วงเวลานั้นกันตนาได้สร้างภาพยนตร์ในนาม บริษัทกันตนาภาพยนตร์ 4 เรื่อง ได้แก่ ผีพยาบาท (พ.ศ. 2503) เย้ยฟ้าท้าดิน (พ.ศ.2507) ลูกกรอก (2510)และ เพชรตาแมว (พ.ศ. 2515) แต่หลังจากผลิตภาพยนตร์เพชรตาแมวแล้วจึงยุติการผลิตภาพยนตร์ไป
ปี พ.ศ. 2519 กันตนาก่อตั้ง "คณะส่งเสริมศิลปิน" ขึ้นเพื่อผลิตละครทางเลือกใหม่ แนวสร้างสรรค์สังคมทาง ททบ.5 เรื่องแรกคือทางที่ไม่ได้เลือกเป็นละครเรื่องแรกในวงการทีวีที่เปลี่ยนจากการบอกบท มาเป็นตัวละครต้องท่องบทมาเอง ทำให้ผู้ชมได้รับอรรถรสในการดูมากขึ้น
ปี พ.ศ. 2523 บริษัท กันตนา วิดีโอ โปรดักชั่น จำกัด ได้รับบัตรส่งเสริมการลงทุนเป็นรายแรกในวงการโทรทัศน์ พร้อมกับการก่อสร้างสตูดิโอที่อำเภอบางใหญ่ จังหวัดนนทบุรีต่อมาในปี พ.ศ. 2525 กันตนาจึงริเริ่มผลิตละครโทรทัศน์และโฆษณาด้วยระบบวิดีโอ และผลิตสารคดีโลกกว้างทางแคบ ชุดเรื่องกินเรื่องใหญ่ เป็นสารคดีสั้น 1-3 นาที เรื่องแรก ๆ ของประเทศไทย รวมถึงผลิตรายการเกมโชว์ตอบคำถาม (ควิซโชว์) รายการแรกของประเทศไทย คือนาทีประลองยุทธ์
ปี พ.ศ. 2523-2526 ละครสร้างสรรค์สังคมเรื่อง บาปบริสุทธิ์ ซึ่งเป็นเรื่องแรกที่ถ่ายทำในสตูดิโอของตัวเอง ประสบความสำเร็จอย่างมาก และสร้างชื่อเสียงอย่างมากให้กับกลุ่มนี้เช่นกัน
ปี พ.ศ. 2527 ก่อตั้งบริษัท กันตนา จำกัด มีสำนักงานตั้งอยู่ที่ถนนรัชดาภิเษกและได้รับการส่งเสริมการลงทุน
ปี พ.ศ. 2530 กันตนาร่วมกับบริษัท โตเอะ จำกัดตั้งบริษัท กันตนา แอนิเมชัน จำกัด ผลิตงานแอนิเมชันระดับสากล
ปี พ.ศ. 2532 กันตนากลับมาสร้างภาพยนตร์อีกครั้งในรอบ 17 ปี ในนามบริษัท กันตนา โมชั่น พิคเจอร์ส จำกัด เริ่มจากภาพยนตร์แม่เบี้ย ตามด้วย วิมานมะพร้าว (พ.ศ. 2534), กาเหว่าที่บางเพลง (พ.ศ. 2537) และ ท้าฟ้าลิขิต (พ.ศ. 2540) ซึ่ง 3 เรื่องแรกผลิตร่วมกับสถานีโทรทัศน์สีกองทัพบกช่อง 7
ปี พ.ศ. 2541 ร่วมมือกับบริษัท ล็อกซเล่ย์ วีดีโพสท์ จำกัด ตั้งบริษัท โอเรียลทัล โพสท์ จำกัด บริษัทที่มีเทคโนโลยีระดับโลกที่ครบวงจรที่สุดในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้
ปี พ.ศ. 2546 บริษัท กันตนา กรุ๊ป จำกัด (มหาชน) ได้จดทะเบียนเป็นบริษัทมหาชนจำกัดในตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทยโดยทุนจดทะเบียนถึง 850,000,000 บาท เนื่องจากมีความพร้อมมากขึ้น การจัดขยายโครงสร้างธุรกิจภายในลงตัวโดยแบ่งเป็นสายงานธุรกิจอย่างชัดเจน ได้แก่ สายธุรกิจรายการละครโทรทัศน์ สายธุรกิจภาพยนตร์และแอนิเมชั่น และสายธุรกิจการศึกษาและราชการสัมพันธ์ และยังพัฒนาโครงการใหญ่ (กันตนา มูฟวี่ ทาวน์) ในนามบริษัท กันตนา มูฟวี่ทาวน์ (2002) จำกัดตั้งอยู่ ณอำเภอพุทธมณฑลจังหวัดนครปฐมในพื้นที่ 800 กว่าไร่ มูลค่ากว่า 2,000 ล้านบาท
ปี พ.ศ. 2549พระบาทสมเด็จพระวชิรเกล้าเจ้าอยู่หัวขณะดำรงพระอิสริยยศเป็นสมเด็จพระบรมโอรสาธิราชฯ สยามมกุฎราชกุมาร เสด็จพระราชดำเนินพร้อมด้วยพระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าศรีรัศมิ์ พระวรชายา(ในขณะนั้น) ทอดพระเนตรภาพยนตร์แอนิเมชัน 3 มิติ เรื่อง "ก้านกล้วย" รอบพิเศษ ในวันที่ 30 เมษายน ณ โรงภาพยนตร์ อีจีวีสยามดิสคัฟเวอรีรวมถึงทูลกระหม่อมหญิงอุบลรัตนราชกัญญา สิริวัฒนาพรรณวดีเสด็จไปทอดพระเนตรในวันจันทร์ที่ 8 พฤษภาคม ณ โรงภาพยนตร์พารากอนซีนีเพล็กซ์สยามพารากอนยังความปลาบปลื้มใจเป็นอย่างยิ่งแก่บริษัท
ปี พ.ศ. 2553บริษัท กันตนา เอ็ดดูเทนเมนท์ (อินเตอร์เนชั่นแนล) จำกัดได้รับอนุญาตจากสำนักงานคณะกรรมการการอุดมศึกษาให้จัดตั้งสถาบันอุดมศึกษาขึ้น โดยมีชื่อว่าสถาบันกันตนาและกันตนาเทรนนิ่งเซ็นเตอร์
ปี พ.ศ. 2555 สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี เสด็จพระราชดำเนินทอดพระเนตรภาพยนตร์แอนิเมชัน 3 มิติ เรื่อง “เอคโค่ จิ๋วก้องโลก” (Echo Planet)  รอบพิเศษ เป็นการส่วนพระองค์ ณ โรงภาพยนตร์ บางกอก แอร์เวย์ส บลู ริบบอน สกรีนส์ ศูนย์การค้าสยามพารากอนเมื่อวันพฤหัสบดีที่ 25 ตุลาคม ตามคำกราบบังคมทูลเชิญ
ปี พ.ศ. 2558 เครือกันตนาปรับการสื่อสารภาพลักษณ์องค์กรใหม่ โดยใช้ชื่อบริษัทเป็นภาษาอังกฤษว่า KANTANA เพื่อสร้างเอกลักษณ์ใหม่ยืนยันการเป็นผู้นำในการนำเสนอสิ่งใหม่ให้กับวงการอย่างต่อเนื่อง และการสื่อสารเป้าหมายที่ชัดเจนขององค์กร มุ่งมั่นเป็นผู้ผลิตและเจ้าของสื่อที่ได้รับการยอมรับและชื่นชอบมากที่สุดในระดับสากล
ปี พ.ศ. 2559 วาระครบรอบปีที่ 65 ของกันตนา ที่นับเป็นเกียรติประวัติและสิริมงคลอย่างยิ่ง สำหรับผู้บริหารและบุคคลากรของเครือกันตนา รวมถึงคณาจารย์และนักศึกษาของสถาบันกันตนาทุกคนจากการที่สถาบันกันตนาได้รับพระมหากรุณาธิคุณจากสมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารีพระราชทานพระราชานุญาตให้อัญเชิญบทพระราชนิพนธ์ เรื่อง “สายไปเสียแล้ว” นำมาผลิตภาพยนตร์สั้นเทิดพระเกียรติโดยนักศึกษาและคณาจารย์ของสถาบันฯ ในโอกาสที่ทรงเจริญพระชนมายุ 60 พรรษา อันเป็นการเผยแพร่พระอัจฉริยภาพ ทางการประพันธ์ให้เป็นที่ประจักษ์ และยังได้เสด็จพระราชดำเนินทอดพระเนตรภาพยนตร์เรื่องดังกล่าว ณ โรงภาพยนตร์พารากอนซีนีเพล็กซ์ สยามพารากอน เมื่อวันที่ 14 มีนาคม ตามคำกราบบังคมทูลเชิญ นอกจากนี้ยังได้รับพระมหากรุณาธิคุณจากทูลกระหม่อมหญิงอุบลรัตนราชกัญญา สิริวัฒนาพรรณวดี ทรงพระกรุณาให้เกียรติร่วมแสดงนำในละครดาวหลงฟ้า ภูผาสีเงินโดยทรงรับบท "อัมราภาชินี" และทรงขับร้องเพลงประกอบละคร
ปี พ.ศ. 2561 กระทรวงวัฒนธรรม พิจารณาคัดเลือกสุดยอดละครโทรทัศน์ไทยในสมัยรัชกาลที่ 9 จากประชาชนรวมถึงหน่วยงานต่าง ๆ ส่งเข้าพิจารณาจำนวน 2,649 เรื่อง จนเหลือเพียง 99 เรื่อง ที่ได้รับการยกย่องให้เป็นสุดยอดละครโทรทัศน์ไทยในสมัยรัชกาลที่ 9 ในจำนวน 99 เรื่องดังกล่าว มีละครที่บริษัทกันตนาผลิตและได้รับเลือกจำนวน 16 เรื่อง ดังนี้ ขมิ้นกับปูน ชาติมังกร ซีอุย ตะวันชิงพลบ ตี๋ใหญ่ น้ำเซาะทราย บัวแล้งน้ำ บาปบริสุทธิ์ ปอปผีฟ้า ผู้หญิงคนนั้นชื่อบุญรอด พิษสวาท ลอดลายมังกร สุสานคนเป็น ห้องหุ่น หางเครื่อง และอรุณสวัสดิ์ นอกจากนี้ กระทรวงวัฒนธรรม โดย หอภาพยนตร์ (องค์การมหาชน) ยังได้ประกาศรายชื่อภาพยนตร์ 20 เรื่อง ขึ้นทะเบียนมรดกภาพยนตร์ของชาติ ครั้งที่ 8 ประจำปี พ.ศ. 2561 หนึ่งในนั้นคือ ก้านกล้วย (2549) ภาพยนตร์แอนิเมชั่น 3 มิติเรื่องแรกของไทย
ปี พ.ศ. 2562 เมื่อวันที่ 14 สิงหาคม สมสุข กัลย์จาฤก ประธานกิตติมศักดิ์เครือกันตนา ศิลปินแห่งชาติ ประจำปี พ.ศ. 2561 สาขาศิลปะการแสดง ประเภทภาพยนตร์และละคร (ละครวิทยุ-ละครโทรทัศน์) เข้าเฝ้าทูลละอองพระบาท สมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี รับพระราชทานโล่และเข็มเชิดชูเกียรติ ณ ศาลาดุสิดาลัย สวนจิตรลดา พระราชวังดุสิต
Kantana KOL
กันตนา โมชั่น พิคเจอร์ส
กันตนา ได้ผลิตรายการโทรทัศน์หลายประเภทเช่นเกมโชว์ควิซโชว์ ทอล์คโชว์ วาไรตี้โชว์ เรียลลิตี้โชว์ สารคดี วาไรตี้คอเมดี้โชว์ รายการเพลง รายการเด็ก รายการข่าว และละคร เป็นจำนวนหลายร้อยรายการ เพื่อนำเสนอออกอากาศผ่านทางสถานีวิทยุโทรทัศน์ไทยทีวีสีช่อง 3,สถานีวิทยุโทรทัศน์กองทัพบกช่อง 5,สถานีโทรทัศน์ช่อง 7 เอชดี,สถานีโทรทัศน์ช่อง 9 เอ็มคอต เอชดี,สถานีโทรทัศน์ไอทีวี(ภายหลังใช้ชื่อว่าสถานีโทรทัศน์ทีไอทีวีและปัจจุบันคือสถานีโทรทัศน์ไทยพีบีเอส),สถานีโทรทัศน์อมรินทร์ทีวี,สถานีโทรทัศน์เนชั่นทีวี,สถานีโทรทัศน์ไทยรัฐทีวี,สถานีโทรทัศน์พีพีทีวี ช่อง 36,สถานีโทรทัศน์ช่องวัน 31โดยปัจจุบัน กันตนา กรุ๊ป มีรายการโทรทัศน์และละครที่กำลังออกอากาศอย่างต่อเนื่อง ทั้งในระบบสถานีโทรทัศน์ดิจิทัลทีวี  และในรูปแบบขายสิทธิ์ทางแอปพลิเคชัน LINE TV  (รายการที่กำลังออกอากาศอยู่ เน้นตัวหนา)
ดูบทความเพิ่มเติมที่รายชื่อผลงานละครของกันตนา
นอกจากนี้ยังมีบริษัทที่แยกตัวออกมาคือบริษัท มุมใหม่ จำกัดบริหารงานโดยธีระศักดิ์ พรหมเงินผลิตละครให้ช่อง 7 และบริษัท ดีวันทีวี จำกัดบริหารงานโดยพรสุดา ต่ายเนาวคงผลิตละครให้ช่อง 3