Wong Minangkêbo

Tiyang Minangkaboutawitiyang Minang(Malayu:MinangutawiMinangkabau;Jawi: ميناڠكاباو) inggih punika salah satunggalingbebrayaningNuswantaraingkang nganggébasalanadat Minangkabo.Wewengkontiyang Minangkabolankabudayanipuninggih punika wonten ingSumatra Kilèn,Riau, sisih lèripunBengkulu, kilènipunJambi, kidulipunSumatra Lèr, kidul kilènipunAcèh, lan ugiNegeri SembilaningMalaysia.Saben dintenipun, tiyang Minangkabo utawitiyang Minangkaboasring sinebat kanthi namatiyang Padhangutawiwong Padhang.Nanging, tiyang Minangkabo nyebat piyambakipun kanthi namaurang uwak(sajatosipun maksudipun sami kaliyantiyang Minangkabo).
MiturutA.A. Navis, Minangkabo taksih mlebet rumpunMalayuingkang ngrembaka lan ageng amargi sistemmonarkisarta gadhah sistem adat ingkang kas, ingkang titikanipun inggih punika sistem kakulawargan manut "margi" tiyang èstri (matrilineal), lan sanajan budayanipun kiyat, tiyang Minangkabo ugi kiyat anggènipun nggebengagamiIslam.MiturutThomas Stamford Raffles, sasampunipun ngawontenaken èkspédhisi dhateng wewengkon Minangkabo pasipun ingKarajan Pagaruyung, mratélakaken bilih Minangkabo inggih punika tukipun (sumber) kakiyatan lan asalipun bangsa Malayu.
Ing wekdal sapunika tiyang Minangkabo dadosgolonganmatrilineal(sistem kakulawargan manut dhateng garistiyang èstriingkang paling agengsadonya.Sasanèsipun punika tiyang Minangkabo ugi sampun ngginakaken sistem proto-dhémokrasiwiwit sadèrèngipun jamanHindhukanthi wontenipun musyawarah adat kanggé nemtokaken ukum lan prakawis ingkang wigati.Prinsip utawi paugeran adat Minangkabo dipunpratelakaken ingAdat basandi syara', syara' basandi Kitabullah(Adat dhasaripun ukum, ukum dhasaripunAl-Qur'an), ingkang tegesipun bilih adat Minangkabo punika lelandhesan dhatengagamiIslam.
Tiyang Minangkabo misuwur ing babaganniaga(sadéyan), minangka tiyang ingkang profésional lan intelèktual.Tiyang Minangkabo dados pawarisipun tradhisi sepuhKarajan MalayulanSriwijayaingkang misuwur remen sadéyan.Kathah tiyang Minangkabo ingkang nyambut damel ing njawi rangkah (rantau), kinten-kinten amèh sepalih saking sadaya tiyang Minangkabo.Tiyang Minangkabo ingkang ngumbara limrahipun manggén ing kitha-kitha ageng, kados taJakarta,Bandung,Pekanbaru,Medan,Batam,Palembang, lanSurabaya.Ing manca nagari tiyang Minangkabo kathah ingkang manggèn wonten ingNegeri Sembilan,MalaysialanSingapura.
Tiyang Minangkabo gadhah dhaharan kas ingkang sampun misuwur, inggih punika menapa ingkang dipusebatdhaharan Padang(masakan Padang).Dhaharan punika sampun ngrembaka ingIndonésiangantos dumugi mancanegari.
Nama Minangkabo asalipun saking kalih tembung,minanglankabau.Nama punika dipungayutaken kaliyan satunggalipunlegendakas Minangkabo ingkang wonten ingTambo Minangkabo.Saking tambo punika dipuncariyosaken bilih ing satunggalipun wekdal wonten karajan saking manca (limrahipun dipuntafsiraken minangkaKarajan Majapait) ingkang dugi sakingsagaralan badhé nelukaken tiyang Minangkabo.Kanggé nyegah wontenipun perang, tiyang Minangkabo gadhah pamanggih supados dipunwontenaken adukebo.Tamtama saking karajan manca sarujuk kaliyan pamanggihipun tiyang Minangkabo.Tamtama saking manca kasebat lajeng nyumadyakaken kebo (mahésa) ingkang ageng lanagresif, lan tiyang Minangkabo nyumadyakaken satunggal kebo taksih alit ingkang kaluwén lan ing sungunipun dipunparingi gaman wujudlading.Nalika dipunadu, kebo alit nginten kebo ageng punika minangka babonipun, lajeng kebo alit kalawau mlajeng madosisusunipun(prembayunipun) kebo ageng kalawau, lan sungu ingkang sampun dipunpasangi lading ngoyak wetengipunkeboageng ngantos pejah.Amargi kamenangan punika tuwuhinspirasitumrapipun tiyang Minangkabo anggénipun ngginakaken namaMinangkabo, ingkang asalipun sakingmanang kabau(tegesipun 'kebo menang').NamiMinangkabougi dipun-ginakaken kanggé nyebatnagari, inggih punika NagariMinangkabo, ingkang wonten ing KacamatanSungayang, KabupatènTanah Datar, provinsiSumatra Kilèn.
Wonten ing seratan sajarah karajanMajapahit,kitabDésawarnana (utawiKakawin Nagarakretagama) anggitanipun Mpu Prapanca kanthi taun1365,ugi sampun dipunsebataken namaMinangkabwaminangka salah satunggalipun nagariMalayuingkang sampun dipuntelukaken déning Majapahit.
Nama "Minangkabo" (kraton Minanga) sampun dipunsebataken ingPrasasti Kedukan Bukitkanthi taun682Masehi lan nganggébasa Sansekerta.Wonten ing prasasti punika dipunpratélakaken bilih pangarsanipun karajanSriwijayaingkang namanipunDapunta Hyangtindak saking "Minānga"....Wonten ahli ingkang gadhah pradugi bilih tembung saking baris kaping sekawan (...minānga) lan kaping gangsal (tāmvan....) sajatosipun kagabung dados satunggal, saéngga dadosmināngatāmvaningkang gadhah tegeslèpèn kembar.Lèpèn kembar kalawau pinitados namanipunLèpènKampar KiwalanLèpènKampar Tengeningkang 'kepanggih' ilinipun.
Nanging pamanggih punika boten dipunsarujuki déning Casparis, ingkang mbuktèkaken bilih "tāmvan" boten wonten gegayutanipun kaliyankepanggih, amargi tembungkepanggihlanmuaraugi saged kapanggih ing prasasti-prasasti tilaranipun jamanSriwijayasanèsipun.
Saking salah satunggalipun sumber wujudtamboingkang tinampi, dipuncariyosaken bilih tiyang Minangkabo asalipun saking trahIskandar Zulkarnain.Sanajan tambo kasebat boten dipundamel kanthi sistematis lan langkung trep manawi tambo punika dipunsebat minangkalegénda.
Tiyang Minangkabo taksih kalebet tiyangDeutro Malayu(Malayu Enèm) ingkang ngawontenaken migrasi saking wewengkonCina KiduldhatengPulo Sumatrakinten-kinten 2.500-2000 taun kepengker.Kinten-kinten, tiyang Minangkabo mlebet saking sisih wétanPulo Sumatra, dhatengLèpèn Kamparngantos dumugi wewengkon ingkang langkung inggil ingkang dipunsebatdareklan dados punjering kempalan tiyang Minangkabo ingkang kapisan.Sawetawis wewengkon ingkang dipunsebatdarekkalawau, lajeng damel satunggalipun pakempalan utawikonfederasiingkang kawentar kanthi namaluhak, ingkang salajengipun dipunsebat kanthi namaLuhak nan Tigo, ingkang kapérang sakingLuhak Limo Puluah,Luhak Agam, kaliyanLuhak Tanah Datar.
Nalika wekdal papréntahanipunHindhia Walandi, wewengkonluhakdipundadosaken wewengkon téritorial papréntahan ingkang dipunsebatafdeling, dipunpandhégani déningresiden.Tiyang Minangkabo nyebatresidenkanthi namaTuan Luhak.Amargi saking ngrembakanipun kang ndunungi, tiyang Minangkabo lajeng sumebar dhateng wewengkondarekingkang sanèsipun sarta damel wewengkon tartamtu ingkang salajengipun dipunparingi namarantau.Konséprantautumrap tiyang Minangkabo gadhah fungsi minangka papan pados pagesangan lan papan sadéan.Rantau ing Minangkabo ugi asring dipunsebatRantau nan duoingkang kapérang dados kalih,Rantau di Hilia(wewengkon ing sisih wétan) lanRantau di Mudiak(wewengkon ing sisih kilèn).
Wiwitanipun, panyebatan tumrap tiyang Minangkabo dèrèng dipunbentenaken kaliyan tiyang Malayu, nanging awit abad kaping 19, panyebatan antawisipun Minangkabo lanMalayulajeng dipunbentenaken.Babagan punika dipunsababaken amargi tiyang Minangkabo gadhah budayamatrilinealingkang tansah dipunuri-uri, bénten kaliyan tiyang Malayu ingkang budayanipun manut "margi" tiyang jaler (patrilineal).
Ing wekdal sapunika tiyang Minangkabo agaminipunIslam.Manawi wonten tiyang Minangkabo ingkang medal sakingagamiIslam, mangka tiyang kasebat dipunanggep medal saking masarakat tiyang Minangkabo, tetembunganipun inggih punika"dibuang sepanjang adat".Kinten-kinten agami Islam mlebet saking wewengkon sisih kilèn, mliginipun ing wewengkonPariaman, nanging wewengkonArcat(Aru lan Rokan) sarta Inderagiri ingkang wonten ing sisihwétanugi sampun dados palabuan Minangkabo.Sarta babagan punika ugi dipungayutaken kaliyan sesebatanOrang Siak(sesebatan tumrap tiyang ingkang wasis bab agami Islam ing wewengkon inggil (dataran tinggi)) Minangkabo.SadèrèngipunIslamdipuntampi déning tiyang Minangkabo kanthi "lila legawa", saking bukti arkéologis dipunpratélakaken bilih tiyang Minangkabo naté nggebeng agamiBudamliginipun ing wekdal karajanSriwijaya,Dharmasraya, ngantos wekdal papréntahanAdityawarmanlan putranipunAnanggawarman.Salajengipun wonten gumantosipun struktur karajan amargi jumenengipunKarajan Pagaruyungingkang sampun "ngadhopsi"Islamlan sistem papréntahanipun, sanajan ngantos dumugi abad kaping 16,Suma Orientaltaksih nyebataken bilih saking tigangratuMinangkabo namung satunggal ingkang agaminipun Islam.
Adat lan budaya Minangkabo gadhah ciri kasmatrilineal(nengenaken priyantun èstri).Priyantun èstri dados pawarisbanda pusakalankakerabatan.Mituruttambo, wiwitanipun sistem adat Minangkabo dipundamel déningDatuk Perpatih Nan SebatanglanDatuk Ketumanggungan.Datuk Perpatih marisaken sistem adatBodi Caniagoingkang démokratis, lan Datuk Ketumanggungan marisaken sistem adatKoto Piliangingkangaristokratis.Ing wekdal salajengipun, kalih sistem adat kasebat saged damel sistem masarakat Minangkabo ingkang salaras.
Tiyang Minangkabo gadhah tigang pilar ingkang yasa lan njagi manunggalipun budaya sarta adat istiadatipun, inggih punikaalim ulama, priyantun ingkang wasis, lanninik mamak, ingkang misuwur kanthi namaTali nan Tigo Sapilin.Wonten masarakat tiyang Minangkabo ingkang démokratis lan égaliter, sadaya bab utawimasalahdipunrembag déning tigang unsur punika kanthi musyawarah lan mufakat.
Basa Minangkabo kalebet salah satunggalipun kulawarga basa Austonésia.Sanajang wonten bènten pamanggih bab gegayutanipun basa Minangkabo kaliyanbasa Malayu, wonten ingkang gadhah pamanggih bilih basa ingkang dipun-ginakaken tiyang Minangkabo punika minangka salah satunggalipun dhialék Malayu, amargi saking kathahipun tetembungan ingkang sami, wonten pamanggih sanèsipun ingkang mratélakaken bilih basa Minangkabo bènten kaliyan basa Malayu, sarta wonten pamanggih malih ingkang nyebataken basa Minangkabo kalebet basa proto-Malayu.Wonten ing masarakat Minangkabo piyambak ugi wonten manéka warni dhialék miturut laladanipun piyambak.
Tiyang Minangkabo gadhah manéka warni kasenian, kadosseni jogèdingkang asring dipunwontenaken ing sukuran adat utawi adicara palakrami.Salah satunggalipun seni jogèd kasebat inggih punikajogèd pasambahan, kalebet seni jogèd ingkang gadhah werdi minangka raos ngajeni dhateng tamu ingkangistimewaingkang nembé kemawon rawuh. Salajengipun wontenjogèd Piring, kalebet seni jogèd kanthiobahaningkang rikat lan tiyang ingkang nari nyepeng piring ing astanipun piyambak-piyambak, ugi dipuniringi kanthi lagu saking pirantimusiktradhisional Minangkabotalemponglansaluang.
Silek Minangkaboutawi Silat Minangkabo inggih punika satunggalipun seni bela dhiri tradhisional kas suku Minangkabo ingkang sampun dangu ngrembaka. Sasanesipun punika ugi wonten seni jogèd ingkang sampun kacampur kaliyansilekingkang dipunwastanirandai.Randai limrahipun dipuniringi kanthi tetembangan ingkang dipunsebatsijobang,wonten ing jogèd randai punika ugi wonten unsurseni drama(acting) kanthi adhédhasar tèks cariyos (skénario).
Sasanèsipun punika tiyang Minangkabo ugi misuwur wasis ing seni wicantenan. Seni punika wonten tigang jinis, inggih punikapasambahan,indang, lansalawat dulang.Seni wicantenan utawibersilat lidahpunika langkungdominaning bab sindhiran, ibarat,alégori,métafora, lanaphorisme.Wonten ing seni wicantenan tiyang dipunajari supados njagi kaurmatanipun, boten mawigamanlan adu tandhing pisik.
Griya adat Minangkabo dipunsebatRumah Gadang(basa Jawinipun:'griya ingkang ageng'), ingkang limrahipun dipunyasa ing laladan kagunganipun kulawargaindukwonten ingsukuwau.Griya adat punika dipunyasa awujud sekawan pasagi ingkang panjang lan dipunpérang dados kalih, sisih ngajeng lan wingking.Griya punika limrahipun dipunyasa mawikajéng.Manawi dipunpirsani, griya punika katingal kados griya panggung kanthi sisih nginggilipun ingkang kas, wujudipun kados sungu kebo ingkang dipunsebatgonjong.
Nanging namung tiyang èstri lan garwanipun, sarta putra-putrinipun ingkang saged manggén ing griya adat Minangkabo punika.Tiyang jaler ingkang sampun gadhah garwa, manggén ing dalemipun garwanipun.Manawi tiyang jaler ingkang déréng palakrami, limrahipun saré ingsurauutawi masjid.Surau limrahipun dipunyasa boten tebih saking komplek griya adat Minangkabo kasebat, sasanèsipun gadhah mangfaat minangka papan ngibadah, ugi gadhah mangfaat minangka papan saré tiyang jaler ingkang sampun ageng nanging dèrèng palakrami.
Wonten ingbudayaMinangkabo wonten paugeran, bilih boten sadaya wewengkon dipunkeparengaken mangun griya adat.Griya adat punika namung kepareng dipunyasa ing wewengkon ingkang sampun gadhahstatusnagarikemawon, griya adat punika saged dipunyasa.
Wonten ing adat budaya Minangkabo, palakrami kalebet salah satunggalipun prastawa ingkang ageng, mliginipun kanggésikluspagesangan, lan kalebet wekdal ingkang gadhah werdi kanggé damel golongan kulawarga alit ingkang ènggal minangka génerasi salajengipun.Tumrap tiyang jaler Minangkabo, bab palakrami ugi dados prosés kanggé mlebet dhateng kulawarga ingkang ènggal, inggih punika kulawarga garwanipun.Tumrap kulawarga tiyang èstri, bab palakrami dados salah satunggalipun prosés tambahipun anggota ing komunitasRumah Gadang.
Prosés adicara palakrami adat Minangkabo, limrahipun dipunsebatbaralek, ingkang gadhah manéka warni rantaman tata cara ingkang sampun limrah dipun-ginakaken.Dipunwiwiti kanthimaminang,manjapuik marapulai(mapag pengantén jaler), ngantosbasandiang(pengantén kekalih dipunpajang ing pelaminan).Sasampunipunmaminanglan wonten pasarujukanmanantuan hari(nemtokaken dinten adicara palakrami), salajengipun dipunwontenaken adicara palakrami miturut agamiIslamingkang limrahipun dipunlaksanakaken ingMasjid, sadèrèngipun pengantén dipunpajang ing pelaminan.Ingnagaritartemtu sasampunipunijab kabuling sangajengipun pengulu utawituan kadi, risang pengantén priya badhé dipunparingi gelar ingkang ènggal minangka gantos nama alitipun.Salajengipun masarakat badhé nimbali pengantén priya punika kanthi gelar ingkang ènggal.Gelar kasebat limrahipun dipunwiwiti saking gelarsutan,bagindo(utawisidiing wewengkon sisih caketsagara).Ing wewengkonluhak limo puluah, boten wonten adat maringi gelar dhateng pengantén jaler.
Wonten ing paugeran tiyang Minangkabo,sukukalebet bab ingkang awrat amargi dadosbasissaking organisasi sosial, lan dados papan adu mados kakuaosan ingkangfundamental(dados dhasar).Pangertén ingkang sepisanan saking tembungsukuwonten ingbasa Minangkabosaged gadhah werdisatu per-empat, saéngga manawi dipun-gayutaken kaliyan madhegingnagariingMinangkabo, nembé saged dados sampurna hambok bilih sampun gadhah komposisi sekawan suku ingkang manggén ing wewengkon wau.Salajengipun, saben-saben suku wonten ing tradisi Minangkabo, dipunurutaken saking garis trah ingkang sami sakingpihakibu, lan pinitados saking satunggal trah moyang ingkang sami.
Sasanèsipun dados basis pulitik, suku ugi kalebet basis saking unit-unit ékonomi.Bab kasugihan dipuntemtokaken déning banda donya kados kulawarga gadhahsitipiyambak menapa boten, lan banda donya sanèsipun ingkang asring dipunsebat minangkabanda pusaka.Harta pusaka dados banda kagunganipun sadaya kulawarga, boten kepareng dipunsadé, lan boten kepareng dados kagunganipun pribadi.Harta pusaka kados dana jaminan kanggé njagi anggota kulawarga saking kamlaratan.Manawi wonten anggota kulawarga ingkang nandhang musibah, mangka harta pusaka saged dipungadékaken.
Sukukapérang dhateng cabang kulawarga ingkang langkung alit utawi dipunsebatsapayuang(payung). Unit ingkang langkung alit malih sasampunipunsapayuanginggih punika menapa ingkang dipunsebatsapaurik.Satunggalipunpaurik(padharan) limrahipun manggén sesarengan ingRumah Gadang.
Wewengkon Minangkabo kapérang saking kathahnagari.Nagari punika satunggalipun laladan otonom kanthi kakuaosan ingkang paling inggil ing wewengkon Minangkabo.Boten wonten kakuaosan sanèsipun ingkang saged nyampuri adat ing satunggalipun nagari.Nagari limrahipun gadhah adat ingkang boten sami kaliyan nagari sanèsipun.Saben-saben nagari dipunpandhégani déning dhéwan ingkang kapérang saking sadaya pandhéganipun suku ingkang wonten ing nagari wau.Dhéwan punika dipunsebatKerapatan Adat Nagari(KAN).Saking asil musyawarah lan mufakat wonten ing dhéwan punika satunggalipun kaputusan lan paugeran ingkang kedah dipunugemi dipunasilaken.
Faktor utami ingkang saged nemtokaken dhinamika masarakat Minangkabo inggih punika wontenipun kompetisi ingkang ajeg ing antawisipun nagari kaliyan nagari sanèsipun, kaum brayat agung (kulawarga), lan dhiri pribadi supados angsal status lanprestise.Amargi punika saben-saben pandhéganipun kaum tansah mados banda donya (kanthi sadéan lan sanèsipun) sarta nyakolahaken anggota kaum dhateng tataran ingkang paling inggil.
Wonten ing bab damel satunggalipun nagari, sampun wiwit rumiyin wonten paribasan ing masarakat Minangkabo inggih punikaDari Taratak manjadi Dusun, dari Dusun manjadi Koto, dari Koto manjadi Nagari, Nagari ba Panghulu.Saéngga wonten ing sistem administrasi papréntahan ing wewengkon Minangkabo dipunwiwiti saking struktur ingkang paling ngandhap ingkang dipunsebatTaratak, lajeng ngrembaka dados strukturDusun, lajeng ngrembaka dadosKoto, lan lajeng ngrembaka dadosNagari.Limrahipun saben nagari ingkang dipundamel paling sakedhik kapérang saking sekawansukuingkang manggén ing wewengkon wau.
Pengulu utawi datuk inggih punika pandhéganipun brayat agung (kulawarga) ingkang dipunpilih déning anggota brayat agung piyambak.Pengulu gadhah tugas minangka tiyang ingkang ngatur sadaya masalah ing satunggalipun kulawargi.Pengulu limrahipun tiyang jaler ingkang kapilih saking anggota jaler sanèsipun.Saben brayat agung badhé milih tiyang jaler ingkang wasis ngendikan, wicaksana, lan paham kaliyan adat.Babagan punika dipunsababaken pengulu gadhah tanggung jawab ngatur sadaya banda donya, ndidik kaponakanipun, sarta minangka wakilipun kaum (brayat agung) wonten ing nagari.Saben-saben pengulu gadhah drajat ingkang sami kaliyan pengulu sanèsipun, saéngga nalika wonten rapat ing nagari, sadaya swanten saking pengulu ingkang makili saben kaum gadhah biji ingkang sami.
Amargi anggota saben kaum punika tansah kathah, sarta masalah lan konflikinterningkang ndadosaken kadhang kala ing satunggalipun brayat agung saged gadhah pengulu kalih cacahipun.Utawi manawi wonten anggota kaum ingkang sakedhik anggotanipun, limrahipun badhé ndhèrèk nggabung gelar kapenguluanipun dhateng kulawargi sanèsipun ingkang taksih satunggalbebrayan.Gadhah pengulu ingkang dados wakil kaum ing rapat nagari, kalebet satunggalipunprestisetumrap tiyang Minangkabo.Saéngga saben-saben kaum tansah mbudidaya supados gadhah pengulu piyambak.
Wonten ing lapuranipunHubert Joseph Jean Lambert de Stuers, dipunprtélakaken bilih ing laladan Minangkabo, boten wonten papréntahan ingkang manunggal kanthi satunggalratu. Nanging, ingkang wonten ing laladan Minangkabo inggih punika nagari-nagari alit ingkang méh sami kaliyan papréntahan polis-polis ingkang wonten ing jamanYunanikina.Nanging sakingprasastiingkang sampun wonten ing laladan Minangkabo, sarta sakingTambo Minangkabo,étnisMinangkabo naté gadhah sistem karajan ingkang kiyat kanthi laladan kakuwaosanipun inggih punikaUjung Malaya,Karajan Dharmasraya,Karajan Pagaruyung, lanKarajan Inderapura.
Tiyang Minangkabo kawentar minangkabebrayaningkang wasis, amargi punika tiyang Minangkabo sumebar ing Indonésia lan manca nagari kathi manéka warni kawasisan lan kaprigelan, ing antawisipun dados politisi, panyerat, ulama, guru, jurnalis, lan tukang sadéan.Adhedhasar gunggungipun tiyang Minangkabo ingkangrelatifsakedhik (2,7% saking padunungipun Indonésia), tiyang Minangkabo kalebet salah satunggalipun suku ingkang paling suksés.Wonten ingKalawarti Tempoédhisi mirunggan taun2000dipunpratélakaken bilih 6 saking 10 tiyang wigati ing Indonésia ing abad kaping 20 punika kalebet tiyang Minangkabo.3 saking 4 tiyang ingkang njumenengaken nagari Indonésia punika kalebet tiyang Minangkabo.
Kasuksésanipun tiyang Minangkabo kathahipun nalika wonten ing laladan parantauan.Tiyang Minangkabo awit jaman kapengker sampun ngrantau dhateng manéka laladan kados dhatengJawa,Sulawesi,Malaysia,Thailand,Brunei Darussalam, ngantosFilipina.Ing taun1390, Raja Bagindo njumenengakenKasultanan Suluing Filipina Kidul.Nalika abad kaping 14 tiyang Minangkabo ngawontenaken migrasi dhatengNegeri Sembilan,Malaysialan njumenengaken sang nata (ratu) énggal saking golongan tiyang Minangkabo piyambak.Raja Melawardados ratu kapisan Negeri Sembilan ingkang jumeneng nata ing taun1773. Ing pungkasanipun abad kaping 16, ulama Minangkabo Dato Ri Bandang, Dato Ri Patimang, lan Dato Ri Tiro, nyebaraken agami Islam ing Indonésia wétan lan saged ngislamakenKarajan Gowa.Sasampunipun wonten prastawa cecongkrahan ingKasultanan Johor, nalika taun1723putra sakingPagaruyungingkang gadhah gelarSultan Abdul Jalil Rahmad Syah Iingkang sadèrèngipun dadosSultan Johormlajeng dhateng wewengkon Riau lan ing mrika panjenenganipun damelKarajan Siak.
Sakonduripun réformisMuslimingkang ngudi kawruh ingKairolanMekahmbekta pangaribawa tumrap sistem pendidikan ing Minangkabo.Sekolah Islam modérnSumatra ThawaliblanDiniyah Putrikathah miyosaken utawi nuwuhaken aktivis ingkang kathah labuh labetipun tumrap kamardikan Indonésia, ing antawisipun inggih punikaA.R Sutan Mansur,Siradjuddin Abbas, lanDjamaluddin Tamin.
Wekdal taun1920-1960, kathah politisi Indonésia ingkang gadhah labuh labet ageng miyos sakingranahMinangkabo.Dados salah satunggalipun motor parjuangan kamardikanAsia, nalika taun1923Tan Malakakapilih dados wakilKuminis Internasionalkanggé wewengkonAsia Kidul-Wétan.Politisi Minangkabo ingkang sanèsipunMohammad Yamin, dados panyurungSumpah Pemudaingkang damel manunggalipun sadaya kawula ing wewengkonIndhiya Nèderlan. Wonten ingVolksraad, politisi saking Minangkabo ingkang dados politisi palingvokal, inggih punikaJahja Datoek Kajo,Agus Salim, lanAbdul Muis.Tiyang Minangkabo ingkang sanèsipun inggih punikaMohammad Hatta, minangka ko-proklamator kamardikan Indonésia.Sasampunipun kamardikan, sekawan tiyang Minangkabo njabat minangka nayakotama (Sutan Syahrir,Mohammad Hatta,Abdul Halim,Mohammad Natsir), satunggal minangka présidhén (Assaat), satunggal minangka wakil présidhén (Mohammad Hatta), satunggal dados pandhéganipun parlemén (Chaerul Saleh), lan kathah ingkang dados mantri, ing antawisipun ingkang misuwur inggih punikaAzwar Anas,Fahmi Idris, lanEmil Salim.Emil Salim dados tiyang Indonésia paling dangu ingkang lenggah ing kamentrian Indonésia.Minangkabo dados salah satunggalétnissasanèsipunJawa, ingkang tansah gadhah wakil wonten ing saben kabinét papréntahan Indonésia.Sasanèsipun ing papréntahan, nalika wekdalDémokasi Liberalparlemén Indonésia dipundominasidéning politisi Minangkabo ingkang ndhèrèk dhateng manéka warni parté lan idhélogi, islamis, nasionalis, kuminis, lan sosialis.
Sasanèsipun njabat dados gubernur provinsiSumatra Tengah/Sumatra Kilèn, tiyang Minangkabo ugi lenggah minangka gubernur ing provinsi sanèsipun ing Indonésia.Panjenenganipun punikaDatuk Djamin(Jawa Kilèn,Daan Jahja(Jakarta),Muhammad DjosanlanMuhammad Padang(Maluku),Anwar Datuk Madjo Basa Nan KunianglanMoenfari(Sulawesi Tengah),Adenan Kapau Gani(Sumatra Kidul),Eni Karim(Sumatra Lèr, sartaDjamin Datuk Bagindo(Jambi).
Wonten parté pulitik Indonésia ingkang dipundamel déning politisi Miang.PARI lanMurbadipunjumenengaken déning Tan Malaka,Parté Sosialis Indonésiadéning Sutan Sjahrir, PNI ènggal déning Mohammad Hatta, Masyumi déning Mohammad Natsir,PertidéningSulaiman ar-Rasuli, lanPermidéningRasuna Said.Sasanèsipun damel parté pulitik, politisi Minangkabo ugi kathah ngasilaken buku-buku ingkang dados waosan wajib para aktivis.Buku-buku waosan utami punika inggih punikaNaar de Republiek Indonésia,Madilog, lanMassa Actiekaryanipun Tan Malaka,Alam Pikiran YunanilanDhémokrasi Kitakaryanipun Hatta,Fiqhud DakwahlanCapita Selectakaryanipun Natsir, sartaPerjuangan Kitakaryanipun Sutan Sjahrir.
Sastrawan Minangkabo ugi maringi pangaribawa tumrap ngembakanipun basa lan sastra Indonésia.Sastrawan punika ngrembakaken basa kanthi manéka warni karya seratan.Marah Rusli,Abdul Muis,Idrus,Hamka, lanA.A. Navismakarya kathi damel novèl.Nur Sutan Iskandarnovélis Minangkabo sanèsipun, kaserat minangka panganggit novèl Indonésia ingkang paling prodhuktif.Chairil AnwarlanTaufik Ismailmakarya kanthi damel 'gurit(basa Jawa:geguritan).SartaSutan Takdir Alisyahbana, novélis saha wasis tata basa, ngawontenaken modernisasi basa Indonésia saéngga dados basa nasional.Novèl-novèl anggitanipun sastrawan Minangkabo kadosSiti Nurbaya,Salah Asuhan,Tenggelamnya Kapal Van Der Wijck,Layar Terkembang, lanRobohnya Surau Kamisampun dados waosan wajib tumrap siswa sekolah ing Indonésia lan Malaysia.
Sasanèsipun kanthi karya sastra, usaha mbudidaya ngrembakanipun basa Indonésia ugi kathah dipunwontenaken déning jurnalis Minangkabo.Jurnalis kadosDjamaluddin Adinegoro,Rosihan Anwar, lanAni Idrus.SanèsipunAbdul Rivaiingkang dipunjuluki Perintis Pers Indonésia,Rohana Kudusingkang nerbitakenSunting Malayu, dados wartawan saha ingkang gadhah koran èstri ingkang kapisan ing Indonésia.
Ing Indonésia lan Malaysia, sasanèsipun tiyangTionghoa, tiyang Minangkabo ugi misuwur minangka pangusaha ingkang saé.Kathah pangusaha Minangkabo ingkang suksés bisnis ing jagad sadéan tékstil, griya dhaharan, hotèl, pandidikan, lan griya sakit.Ing antawisipun tiyang Minangkabo ingkang suksés inggih punikaAbdul Latief(ingkang gadhahTV One),Basrizal Kotoingkang gadhah paternakansapipaling ageng ing wewengkonAsia Kidul-Wétan,Hasyim Ning(pangusaha pangrakit mobil ingkang kapisan ing Indonésia), lanTunku Tan Sri Abdullah(ingkang gadhahMelewar CorporationMalaysia).
Kathah ugi tiyang Minangkabo ingkang suksès ing jagadentertainment, kados dados sutradara, prodhuser, penyanyi, lan artis.Minangka sutradara lan prodhuser wontenUsmar Ismail,Asrul Sani,Djamaludin Malik, lanArizal.Arizal ngantos dados sutradara lan prodhuser ingkang kathah piyambak ngasilaken karya. Kinten-kinten wonten 52 filem lan 8 sinétron kanthi 1.196 épisode.Film-filem karyanipun sineas Minangkabo, kadosLewat Djam Malam,Gita Cinta dari SMA,Naga Bonar,Pintar Pintar Bodoh, lanMaju Kena Mundur Kenadados filem ingkang saé piyambak ingkang kathah dipunremeni déning masarakat.
Aktris kaliyan penyanyi Minangkabo ingkang misuwur ing antawisipun inggih punikaAde Irawan,Dorce Gamalama,Eva Arnaz,Nirina Zubir, lanTiti Sjuman.Sasanèsipun punika wontenAni Sumadiingkang jejuluk "ratu kuis", dados panyurung jagad kuis ing Indonésia.Karya panjenenganipun kados kuisBerpacu Dalam Melodi,Gita Remaja,Siapa Dia, lanTak Tik Boomdados salah satunggalipun acara ingkang dipunremeni kulawarga Indonésia.Sanèsipun wonten ugiSoekarno M. Noerlan putranipunRano Karno, kadosipun dados tiyang ingkang paling suksés ing jagad filem Indonésia.Nalika taun1993,Karno's Filmparusahanipun filem kagunganipun kulawarga Soekarno, mrodhuksi filem seri paling inggil peringkatipun sadangunipun sajarah filem Indonésia.Film kasebat inggih punika filemSi Doel Anak Sekolahan.
Ing mancanegari, tiyang Minangkabo ugi misuwur amargi lelabetanipun.IngMalaysialanSingapura, ing antawisipun inggih punikaTuanku Abdul Rahman(Yang Dipertuan Agungkapisan Malaysia),Yusof bin Ishak(présidhén kapisan Singapura),Zubir Said(komposer lagu kabangsan SingapuraMajulah Singapura),Sheikh Muszaphar Shukor(astronot kapisan Malaysia),Tahir Jalaluddin Al-Azhari, lanAdnan bin Saidi.Ing nagariWalanda,Roestam Effendiingkang makili Parté Kuminis Walanda, tiyang Indonésia ingkang dados anggota parlemèn Walanda.IngArab Saudi, namungAhmad Khatib Al-Minangkabawi, tiyang non-Arab ingkang naté dados imam agengMasjidil Karam,Mekah.