Myanma

Myanma, rəsmi adı:Myanma İttifaqı Respublikası(1989-cu ilədəkBirma İttifaqı, 1989–2010-cu illərdəMyanma Birliyi) —Cənub-şərqi Asiyadadövlət. Paytaxtı —Naypyida.
"Myanma" sözü tərcümədə "cəld", "güclü" mənalarını verir və zümrüd mənasını verən "mya" sözündən götürülmüşdür. Myanmada insan və coğrafi məkan adlarının seçilməsinə ənənəvi olaraq Myanmalı astroloqların böyük təsiri olur. Ölkə əhalisinin böyük əksəriyyətini təşkil edən Birmalılar tərəfindən öz seçdikləri ad "Bama" istifadə olunur. 1989 cu ilədək ölkə rəsmi olaraqBirma Birliyi Sosialistik Respublikasıvə ya qısaca olaraq — Birma adlanırdı. Amma "Birma" adı alınma mənşəli olduğu üçün ölkə daxilində populyar deyil.
2010-cu ilinOktyabrayında ölkənin adı "Myanma İttifaqı"ndan "Myanma İttifaqı Respublikası"na dəyişdi. Həmçinin ölkənin gerbi və bayrağı da dəyişdirildi.
Myanmanın paytaxtı —Naypyidaşəhəri(Mandalay inzibati dairəsi)Pyinmanaşəhərinin yaxınlığındakı kiçik bir kəndin yerində yaradılmışdır.
PaytaxtınYanqondanNaypyidayaköçürülməsi məsələsinə 2001-ci ildən baxılmışdır. Paytaxın köçürülməsinin dəqiq vaxtı — bazar günü, 6 Noyabr 2005 ci il, səhər saat 6:37 — astroloji proqnozlara uyğun olaraq seçilmişdir.
Myanma qərbdəHindistan(1463 km) vəBanqladeşlə(193 km),şimal-şərqdəÇinlə(2185 km) , şərqdəLaosla(235 km) və cənub-şərqdəTailandla(1800 km) həmsərhəddir. Cənubdan və cənub-qərbdən onun sahilləriniBenqal körfəzinin,Moutama körfəzinin(Martaban) həmçininAndaman dənizininsuları yuyur. Daxil olan adalarla birlikdə ölkənin sahəsi 678 min km² təşkil edir. Sahil xəttinin uzunluğu isə 1930 km bərabərdir.
Əsasən subekvatorial və tropik iqlimə malikdir. 3 fəsil ayırd edilir:
Əsas çaylar öz başlanğıclarını dağlardan götürür və Hind okeanı hövzəsinə aiddirlər. Maksimal çay səviyyəsi musson yağışları mövsümünə təsadüf edir. Bu dövrdə çaylarda su səviyyəsi artsa da digər dövrlərdə çaylar əsasən az sulu olur və quruyurlar. Myanmanın böyük çaylarıİravadi,Mekonq,Saluin,SitaunvəÇinduinçayları sayılırlar. Göllər olduqca azdır, onların ən böyüyü isəŞan dağlığındakıİnle gölüdür.
Ölkənin ən qədim sakinləri, hind-buddist sivilizasiyasının təsir dairəsində olmuş monlar sayılırlar. Sonra Myanmaya Çin ərazisindənbirmanlılarmiqrasiya etmişdirlər. Beləliklə Myanma ərazisində mon və birman krallıqları əmələ gəlmişdir.XIII əsrdəonlarmonqolhücumlarına məruz qaldılar.XVIII əsrdəisəBritaniya kolonizasiyasıbaşladı.
İkinci Dünya müharibəsindənsonra (Myanmanınyaponişğalına məruz qaldığı illərdə)1948 ci ildəBöyük Britaniyailə tərtib edilmiş müqaviləyə əsasən ölkə müstəqillik əldə etdi.1962 ci ildə1988-ci ildəki çevrilişə qədər mövcud olmuş Birman İttifaqı Sosialistik respublikası yaradıldı.
1997-ci ildən 2011-ci ilədək Myanma,1988 ci ildəhakimiyyətə gəlmiş "Qanuniliyin və qaydaların bərpası Milli şurası" nın yerini tutmuş "Sülh və inkişafın Milli şurası" adlanan hərbi rejim tərəfindən idarə edilmişdir. Milli şuranın başçısı "baş general"Tan Şveolmuşdur. Məhz bu hakimiyyət1989 cu ildəölkənin rəsmi adını "Birma"dan "Myanma"ya çevirmişdir.
Birma əhalisinin 83 faizi buddistlərdir. Birmalıların əksəriyyəti, eyni zamanda şanlar, monlar, karenlərin çoxu, kaya, palaun, kaçinlərin bir hissəsi, çinlər və digərləri buddistdirlər. Buddizm özünün txeravad formasında geniş yayılıb. Maxayana forması isə ancaq şimali birmanın xalqlarının bir hissəsində, ölkədə yaşayan çinlilər arasında vardır.
Xristian dininə 5 faizdən çox insan ibadət edir. Xristianlığı əsasən birmanın əyalət rayonlarına gələn missionerlər yaymışdırlar. Çin, karen, kaya, kaçin kimi yerli xalqlar arasında da xristianlar var. Birma xristianlarının əkəsəriyyəti protestantlardır (1,2 mln. nəfər). Onların arasında əksəriyyəti baptistlər (950 min nəfər), anqilkanlar (130 min nəfər), metodistlər (39 min nəfər), yeddinci günün adventistləri (3 min nəfər), qurtuluş ordusunun tərəfdarlıra və s. vardır.
Katoliklər 301 min nəfərdirlər. Ölkə əhalisinin 4 faizi müsəlmanlardır(əsasən sünnülər). Əhalinin 3 faizi induistlərdir. Çox az sayda iudaistlər də vardır. Ənənəvi qəbilə inancları Birmanın bir sıra əyalət rayonlarında yaşayan xalqlar arasında hələ də qalmaqdadır. Onlar əhalinin 5 faizini təşkil edirlər.