Basa Afrikaans

Afrikaansiku salah sawijining basa Jermanik Kulon kang dipituturaké ing nagaraAfrika Kidul,Namibialan, kanthi cacah panyatur luwih sithik, ing nagaraBotswanalanZimbabwé.
Basa iki asal mulané saka cangkriman basa Walanda cara Hollandik Kidul kang dadi basané padinan warga Éropa mligi kang asalé sakaWalandaawit abad angka 17-18. Basa Afrikaans suwi-suwi awit jaman semono dadi béda karo basa asalé. Mulané, kadhang kala basa Afrikaans diarani turunanébasa Walanda. Basa iki dadi basa tuturané asli wong Afrikaner lan wong kulit warna ingAfrika Kidul.
Tembung-tembung kang ana ing basa Afrikaans iki 95%-é asalé saka basa Walanda. Turahané silihan saka basa-basa kaya taPortugis,Malayu, Bantu, Khoisan,Jerman, lan sapanunggalané. Dadiné, panyatur basa Afrikaans karo basa Walanda bisa mangertèni siji karo liyané sanajan ana béda sithik ing pangucapan lan paramasastrané (gramatiké).
Basa Afrikaans duwé panyatur asli kira-kira wong 7 yuta utawa 13,5%-é warga Afrika Kidul utawa basa nomer telu kang paling akèh dipituturaké. Basa iki salah siji saka sawelas basa resmi ing nagara iku. Liyané Afrika Kidul, basa iki dadilingua francaing nagaraNamibiasaemper karobasa Inggrislan Jerman, mligi ing wewengkon KuthaWindhoek. Sanajan basa Inggris dadi basa resmi siji-sijiné ingNamibia, basa Afrikaans lan Jerman tetep diakoni minangka basa enggonan.
Gunggungé panyatur basa Afrikaans ana kira-kira wong 15 nganti 23 yuta.
Basa Afrikaans Tmula ana ing Koloni Landa ing laladan Cape (Tanjung), lumantar nyempal saka dhialèk Landa Eropa, sajeroning abad 18.Ing pramila abad 18 lan nganti abad 20, Basa Afrikaans ing Basa Landa dianggep kanthi "kitchen language" utawa Basa Pawonan (Afrikaans:kombuistaal), lan kurang géngsiné, uga diarani basa ngisoré Basa Landa kang umumKaaps Hollands("Cape Dutch," i.e. Afrikaans)geradbraakt,"gebrokenanfonbeschaafd Hollands("Basa Landa Ndhésa"), saliyané diaraniverkeerd Nederlands("Basa Landa Salah").Kira-kira  90 nganti 95% tetembungan Basa Afrikaans mula saka Basa Landa,lan ana pambédha ing tetembungan antaraning rong basa iki;nanging Afrikaans duwé morpologi kang luwih katon,paramasastra lan éjan.Ana tataran silihmangertèn utawamutual intelligibilityantara rong basa mau,mligané ing panulisan.
Basa Afrikaans olèh njupuk silihan tetembungan lan paramasastra saka basa-basa liyané kaya ta acquiredBasa Melayu,Basa Khoisan,Basa Portugis,lanBasa-basa Bantu,and Afrikaans has also been significantly influenced bySouth African English.Nanging, panyatur Basa Landa kerep ngadhepi luwih sithik kebingungan yèn ngrungokaké panyatur basa Afrikaans tinimbang kosok baliné.Silihpangertèn iki ora sepadan, amarga panyatur Basa Landa luwih bisa reti Afrikaans tinimbang sewaliké.Lumrahé, silihpangertèn antaraning Landa lan Afrikaans luwih gedhé tinimbang Landa lanBasa Frisiautawa antaraningBasa-Basa Jermanik Lorkaya taBasalanBasa Swèdhen.Panulis lan juru gurit Afrika Kidul ya iku Breyten Breytenbach, njajal nggambaraké adoh-adohing basa kanthiDunya Panyatur Inggrislan nemu yèn bédhané Basa Landa Baku lan Afrikaans mèh padha karo antaraning Basa Inggris BakuReceive PronunciationlanBasa Inggris Amérikah Sarékat Kidul.
Akèh-akèhané para pamanggon pramila kang cukilé saiki diarani wongAfrikanerasalé sakaRepublik Pitung Provinsi Walandakang saiki dadiWalandalanFlander,sanajan seperenemé uga saka Prancis, mliganéHuguenotlan seperpitu saka Jérman.
Buruh lan buruh tukon kang uga ngembangaké basa Afrikaans ya ikuAsia(mligané wongMelayulan wongMalagasi, saliyané wongKhoi,Wong San, lanWong Bantukang uga manggon ing laladan iku. Wong Kréol ing pramula abad 18—kaya kang kacatet ing kasusé Hendrik Bibault lan paraOude Ram— iku kang paling pramula ngundhang dhèwèkéAfrikaner(Wong Afrika). Nembé ing tengah-tengahing abad 19wongBoeruga njupuk tembung iku.Wong Khoi lan wong-wong blasteran padha-padha diarani  'Coloureds' utawa 'warna'.
Awit taun 1815, Basa Afrikaans ngganthèni basa Melayu dadi basa pangajaran ing sekolah-sekolah IslamAfrika Kidul, mula ditulis ingAbjad Arab: dhelengArabic Afrikaans. Sabanjuré, Basa Afrikaans kang ditulis ing aksara Latin, mula ana ing layang kabar, lan panulisan-panulisan agama lan pulitik awit 1850.
Ing taun  1875, sak wong panyatur basa Afrikaans saka Cape ngadhekaké kumpulan jenengéGenootskap vir Regte Afrikaanders("Society for Real Afrikaners"),lan nerbitaké rena-rena buku ing basa Afrikaans, kalebu paramasastra, bausastra, sajarah lan buku-buku bab agama. Ing taun 1825, Afrikaans diakoni pamaréntah dadi basa kang hakiki, tinimbang salah sawijining dhialèk basa Landa.
Mulané Afrikaans dianggep pérangan dhialèk Basa Landa ing Afrika Kidul nganti pramila abad 20, nalika basa iki diakoni dadi basa kang séjé ing undhang-undhang Afrika Kidul, bebarengan karo Basa Landa baku, kang akiré Afrikaans ngganthèni dadi salah sawijining basa resmi.
SadurungéPerang Boer(1880-1881 lan1899-1902), "lan pirang taun sakbaré, basa Afrikaans dianggep ora patut kanggo pandhdikan. Malahan dianggep kaya ‘basa pawonan’ utawa ‘basa kasar’, kang pantes dadi sesambungan antaraning wong Boers menyang."Nanging, 23 taun sawisé Perang Boer Kapindo babar ing taun 1902, lan uga amarga upayané Gerakan Basa Afrikans (the Afrikans Language Movement)ing tanggal  8 Mèi 1925, Undhang-Undang Basa Resmi  No 8 taun 1925 (the Official Languages of the Union Act No 8 of 1925) diloloské ing parembugan Déwan Rakyat lan Sènat,lan wayah iku Basa “Landa" dilebokaké dadi salah sawijining basa resmi kalebu uga Afrikaans.  Nanging, ing  Undhang-Undhang Dhasar Afrika Selatan taun 1961 ngganthi posisi Afrikaans lan Landa, akiré Basa Inggris lan Afrikaans dadi basa resmi  najan uga nglebokaké Basa Landa. Nanging tembung Basa Landa ora karan manèh ing Undhang-Undhang Dhasar anyar taun 1983.
Monumèn Basa Afrikaans(Afrikaanse Taalmonument) manggon ing sawijining gumuk kang ngadhep kuthaPaarl,Western Cape Province,Afrika Kidul. Resmi dibuka kanggo umum ing tanggal  10 Oktober 1975,tugu iki dibangun kanggo mendhaki 50 taun Afrikaans diakoni dadi salah siji basa resmi ing Afrika Kidul kang bédha karo Basa Landa. Tugu iki dibangun ing  Paarl ing pringatan 100 taun ngadhegéGenootskap van Regte Afrikaners(Society of RealAfrikaners), salah sawiji pakumpulan kang nguri-uri jatining Afrikaner lan kabungahan ing basané dhéwé.
Ahli basa Paul Roberge njelasaké yèn tulisan ‘Afrikaans asli’ kang paling pramila ikuserat doggerelsaka taun 1795 lan guneman kang ditulisaké déning musapir Landa 1825. Tulisan cithak pramila antaraning Afrikaner mung nganggo basa Landa Éropa. Nanging ing tengahing abad 19, luwih akèh ditulis ing Afrikaans, kang nalika semono isih dianggep dhialèk enggon-enggonan.
Ing 1861, L.H. Meurant nerbitaké buku kang judhuléZamenspraak tusschen Klaas Waarzegger en Jan Twyfelaar("Guneman antaraning  Claus Truthsayer lan John Doubter"), kang dianggep tulisan basa Afrikaans kang bener.Sawetara,Abu Bakr Effendiuga nulis buku pedoman Islam ing panulisanArab Afrikaansing taun 1862 nganti 1869, nanging nembé diterbitaké lan disebaraké ing taun 1877. Bausastra lan buku paramasastra pratama basa Afrikaans diterbitaké taun 1875 déningGenootskap vir Regte Afrikaners("Society for Real Afrikaners")ing kuthaCape Town.
Bausastra pratama basa AfrikaansWoordeboek van die Afrikaanse Taal(WAT) (Dictionary of the Afrikaans Language), kang durung pepeg, nanging ana bausastra sak volume kang digawé padinan ya ikuVerklarende Handwoordeboek van die Afrikaanse Taal(HAT). Sawetara panulisan resmi Afrikaans ikuAfrikaanse Woordelys en Spelreëls, kang disusun déningDie Taalkommissie.
Cithakan:Kaca UtamaTetenger utama  pangembangané basa iku ya iku dipertalanaké kitabinjiling basa Afrikaans. Sadurungé, panyatur basa Afrikaans-Landa Cape kudu maca injil ing basa LandaStatenbijbel. Perkara iku ana pranalanéStatenvertalingkaroSinode Dordrechttaun 1618 kang wujud wujud kunaning Basa. Amarga iku, panyatur basa Landa lan Landa Cape angèl silih mangertèn, lan tambah ora diweruhi déning panyatur basa Afrikaans..
C. P. Hoogehout,Arnoldus Pannevis, lanStephanus Jacobus du Toitwong-wong kang pramula mertalaké injil ing basa Afrikaans the first. Panenger pertalan injil ing basa iku ing taun  1878 saka pertalané  C. P. Hoogehout's translation of theEvangelie volgens Markus(Injil Markus, kang maksudé. Injil miturut Markus); nanging pertalan iku ora diterbitaké lan kasimpen ing Perpustakan Nasional Afrika Kidul (the South African National Library), Kutha Cape Town.
Pertalan sampurna injil ing basa Afrikaans terbit ing taun 1933 déningJ. D. du Toit, E. E. van Rooyen, J. D. Kestell, H. C. M. Fourie, lanBB Keet.Karya iki dadi tetenger kang ndadikaké basa Afrikaans'n suiwer en oordentlike taal, ya iku " basa kang tepak lan pantes" kanggo kaperluan agama, mligané antarané panyatur basa Afrikaans kang agamanéCalvinistlan ora yakin karopertalan injilkang rena-rena saka vèrsi Landa kang digawé cekelan sadurungé.
Ing  1983, pertalan anyar mangayubagyani 50 taun pertalan injil taun 1933 lan ngapiki versi kang butuh dibesuti. Besutan akir èdisi iki digarap déning  E. P. Groenewald, A. H. van Zyl, P. A. Verhoef, J. L. Helberg lan W. Kempen.
Afrikaans kalebu sub kelompok dhéwé ingJérmanik Kulonlan kalebuFrankonia Ngisor. Basa Afrikaans akèh silihmangertèn karoBasa Landa. Basa-basa liyané kang sadhulur ya ikuBasa Jérman,Basa Inggris,Basa Frisia, basa-basaJérman NgisorlanYiddish.
Sanajan nyebutakéAfrikaners, iku ngarahé ing bebrayan, tetembunganAfrikaansesutawaAfrikaanssprekendes(lit. Panyatur Afrikaans) kuduné nyebutaké wong-wong ora pandheng asal mulané kang nyatur basa Afrikaans dadi basa ibuné. Jatiné basa durung nyatakaké endhi-endhi tetembungan kang tepak, lan telung tetembungan iku lumrah ing sesambungan padinan.Kelompok panyatur Afrikaans saka kulit putih mula diarani "The Boere". Sawetara tetembunganboerseunlanboeremeisie(kang artiné bocah tani) dadi tetembungan kang populèr antaraning Afrikaner kulit putih kanggo ngungkapké rasa bungah, ora masalah dhèwèké pancèn wong tani utawa dudu.
Basa Afrikaans uga dipituturaké ing Namibia. Sadurungé mardika, Afrikaans statusé padha karo Basa Jerman dadi salah sawijining basa resmi. Nanging awit kamardikan Namibia ing taun 1990, basa Afrikaans diakoni dadi salah sawiji basa enggon-enggon, nanging dudu basa resmi manèh.Ana uga cacah cilik panyatur basa Afrikaans antaraning warga kulit putih Zimbabwé, amarga akèh kang metu saka nagara iku awit taun 1980. Basa Afrikaans uga dadi basa pedoman pandhidhikan sekolah-sekolah ingBophuthatswana, lanBantustan.
Akèh wong Afrika Kidul kang manggon lan makarya ing nagara Bèlgi, Walanda, Inggris, Irlandia, Australia, Niu Selan, Kanada, Amérikah Sarékat lan Kuwait, lan akèh kang panyatur basa Afrikaans. Dhèèwké andhuwèni  aksès ing situs-situs basa Afrikaans, situs pawartos kaya taNetwerk24.comlanSake24Archived2016-01-25 at theWayback Machine., lan uga giyaran lumantar jejaring kaya ta sakaRadio Sonder GrenselanRadio Pretoria.
Basa Afrikaans uga duwé pangaruh ingBasa Inggris Afrika Kidul. Akèh tetembungan Basa Inggris kana kang dijupuk saka Afrikaans, kaya tabakkie("truk bukaan"),braai("panggangan"),naartjie("jeruk keprok"),tekkies(Ing Amèrika "sneakers", ing Inggris "trainers", ing Kanada "runners" kang artiné sepatu kèts). Ana sawatara tembung ing basa Inggris baku uga wod saka basa Afrikaans, kaya tuladha,aardvark(lit. "babi lemah"),trek("lelana pambuka", maksud asliné "narik" nanging uga artiné "pindahan"),spoor("dalan tikus"),veld("latar" ing Afrikaans. "lapangan"),commandofrom saka tembung Afrikaanskommandokang artiné unit tarung cilik,boomslang("ula uwit") lanapartheid("pisahan").
Ing taun 1976, para siswa SMA ing kuthaSowetopramulaharuhara Sowetoamarga pamarèntah mutusaké yèn basa Afrikaans didadèkaké basa prèntah kanggo separuh wulangan kang diajarké ing sekolah-sekolah dudu kulit (turahé nganggo basa Inggris).  Sanajan basa Inggris mung dadi basa asliné 8,2% pendhudhuk, nanging paling akèh direti lan basa kaloro mayoritas wong Afrika Kidul.Basa Afrikaans luwih akèh dipituturaké tinimbang Inggris ing provinsi Cape Kulon lan Cape Lor, atusan kilomèter saka Soweto.  Panolakan wong kulit ireng menyang basa Afrikaans lan luwih milih Basa Inggris malih ditegesaké samubare pamarèntah ngethokaké kebijakan sak sasi sawisé huru hara iku. Asilé: 96% sekolah-sekolah kulit ireng milih nganggo basa Inggris (tinimbang Afrikaans utawa basa asli liyané) dadi basa ater-ateré.Iku amarga basa Afrikaans uga dipandheng nalika basa  penindas kanggo sawatara wong, dhesekan dilancaraké kanggo mbusek basa Afrikaans dadi basa pangajaran ing universitas-universitas Afrika Kidul, kang nggarai protes mahasiswa kang anggegirisi ing taun 2015.
IngUndhang-Undhang Dhasar Afrika Kidultaun 1996, Afrikaans tetep dadi salah sawiji basa resmi saliyané basa Inggris lan sangang basa liyané. Artiné, kebijakan anyar iki ngalongi Afrikaans lan luwih milih basa Inggris, utawa kanggo ngakomodir basa-basa resmi liyané. Tuladhané ing taun 1996,South African Broadcasting Corporationngelongi cacah siyaran télévisi ing basa Afrikaans, sawatara maskapéSouth African Airwaysngilangi jeneng AfrikaansSuid-Afrikaanse Lugdienssaka awak pesawaté.  Pada karo liyané, misi diplomatik Afrika Kidul mung nampilaké tetenger nagara ing basa Inggris lan basa nagara panggonané, ora ning Afrikaans.
Sanajan kaanan ngono, basa Afrikaans tetep kuwat. Rena-rena layang kabar lan kalawarti ing baasa Afrikaans tetep diterbitaké ing cacah kang akèh. Salah sawijiné kalawarti umum kanggo kulawargaHuisgenooting basa Afrikaans iki duwé paling akèh pawacan sakindhenging nagara.Saliyané iku, salah sawiji saluran TV berbayar ing basa Afrikaans kang jenengéKykNetuga nyiar awit taun 1999, lan saluran musik Afrikaans music channel,MK(Musiek kanaal) (Saluran Musik), ing taun 2005. Buku-buku basa Afrikaans isih uga diterbitaké saben taun, mligané déning penerbit Human & Rousseau,Tafelberg Uitgewers,Struik, lanProtea Boekhuis. Trilogi film Afrikaans kang judhuléBakgat(ditayangké taun 2008) nggarai bangkité indhustri film basa Afrikaans (kang wis mandheg awit tengah-tengah taun 1990an) lan lagu pramilané penyanyi kalairan Bèlgi ya iku Karen Zoid kang judhulé "Afrikaners is Plesierig" (rilis ing tau 2001) uga dadi sebab bangkité manèh indhustri musik basa Afrikaans saliyané ing jinis musik Rock.
Basa Afrikaans andhuwé rong tugu kang dibangun kanggo pangurmatan. Tugu pramila dibangun ingBurgersdorp, Afrika Kidul, ing taun 1893, lan tugu kapindho, kang luwih apik lan dibangun déningAfrikaans Language Monument(Afrikaanse Taalmonument), ana ingPaarl, Afrika Kidul, ing taun 1975.
Nalika kalawarti desain asal Inggris ya ikuWallpapernggambarké basa Afrikaans dadi salah sawiji ‘’basa paling èlèk sakdunya’’ ing artikelé ing èdisi September 2005 babMonumen Basa Afrikaans,Milyarder Afrika Kidul ya ikuJohann Rupert(pimpinanRichemont Group), njawab karo narik kabèh iklan-iklané kaya taCartier,Van Cleef & Arpels,MontblanclanAlfred Dunhillsaka kalawarti iku.Panulisé, Bronwyn Davies iku wong Afrika Kidul panyaturBasa Inggris Afrika Kidul.
Basa Landa Modern lan Afrikaans duwé 90 persèn tetembungan kang padha. Panyatur Afrikaans bisa reti lan sinau basa Landa mung sedhiluk. Panyatur basa Landa malah luwih rikat manèh yèn nyinaoni basa Afrikaans, amarga paramasastrané kang ringkes, nanging yèn mangertèni basa guneman rada suwé. Sawetara panyatur basa Afrikaans bisa sinau pangucapan basa Landa lumantar cara gladhèn sedhiluk. Iku kang nggampangaké perusahaan-perusahaan saka Walanda lan Bèlgia mbukak pusat télépon ing Afrika Kidul..