Homo habilis

AngHomo habilis(may kahulugang "taong marunong gumawa ng kung anu-anong mga bagay) ay isangekstintongespesye ng genus naHomo, na namuhay noong bandang 1.4 hanggang 2.3 milyong mga taon na ang nakalilipas sa simula ng panahongPleistoseno.AngHomo habilis(o maaaringH. rudolfensis) ang pinakamaagang nakikilalang species ng genus naHomo.  Sa anyo atmorpolohiyanito, angH. habilisay ang pinaka malayo ang pagkakatulad sa modernong tao sa lahat ng species ng genus naHomo(maaaring maliban saH. rudolfensis).  AngH. habilisay maiksi ang taas at may hindi pantay na mahahabang mga bisig kung ihahambing sa mga modernong tao. Subalit hindi gaanong nakaungos ang mukha nito kung ihahambing sa mgaaustralopithecinena pinaniniwalaang mga ninuno nito. Ito ay may kapasidad na pangbungo na bahagyang mas kakaunti kaysa kalahati ng sukat ng makabagong mga tao.  Sa kabila ng morpolohiya ng katawan na parang sabakulaw, ang mga nalalabi ngH. habilisay madalas na nasasamahan ng mga primitibong mga kagamitang yari sa bato (halimbawa na ang nasaOlduvai Gorge,TanzaniaatLawa ng Turkana,Kenya). AngHomo habilisay sabay na nabuhay sa ibang mga primadong tulad ng Homo nabipedalgaya ngParanthropus boiseina ang ilan ay nabuhay sa loob ng maraming mga libong taon. Gayunpaman, dahil sa posibleng maagang paggamit ng mga kasangkapan at isang kaunting espesyalisadongdiyetang H. habilis, ito ay nag-ebolb sa buong linya ng bagong species samantalang ang ibang species gaya ngParanthropus boiseiat mgamatipunong kamag-anaknito ay naglaho na sa fossil record.
AngHomo habilisay pinaniniwalaang ang ninuno ng mas may magandang hubog ng katawan at mas sopistikadongHomo ergasterna nagpalitaw sa species na kamukha ng tao naHomo erectus.  Noong 2007, may bagong mga pagkakatuklas na nagmumungkahing maaaring ang parehong H. habilis at H. erectus ay sabay na umiral at maaaring ito ay magkahiwalay na angkan mula sa isang karaniwang ninuno sa halip na nagmula angH. erectusmula saH. habilis.Ito maaaring nagpapakita na ang anumang mga kaugnayang pang ninuno ng H. habilis sa H. erectus ay isangkladohenetikosa halip naanahenetikona nangangahulugang kahit ang isang hiwalay na subgrupong populasyon ng H. habilis ay naging karaniwang ninuno ng natitirang henus, ang ibang mga subgrupo ay nanatili bilang hindi nagbagong H. habilis hanggang sa kanilang mas kalaunang ekstinksiyon.
Ang isang hanay ng mga fossil (OH 62) ay natuklasan ninaDonald JohansonatTim Whitesa Olduvai Gorge noong 1986 na kinabibilangan ng mga mahahalgang mga pangitaas at pangibabang mga biyas.> Ang isang mas matandang fossil (1963) mula sa Olduvai site na natuklasan ni N. Mbuika ay kinabiblangan ng pragmento ng mababang panga, mga ngipin at itaas na mandible na posibleng mula sa isang babae na may edad na 1.7 milyong taong gulang.Kung ihahambing sa mgaaustralopithecine, ang kapasidad ng utak ngH. habilis'na mga 600 cm³ ay sa aberahe 50% mas malaki kesa sa mga australopithecine ngunit malaking mas maliit kesa sa saklaw na 1350 hanggang 1450 cm³ ng kapasidad ng mgaHomo sapiens. AngKNM ER 1813ay isang relatibong kumpletongcraniumna 1.9 milyong taong gulang at natuklasan saKoobi Fora, Kenya niAjit Sharmanoong 1973. AngOH 7na 1.75 taong gulang ay natuklasan nina Mary at Louis Leakey noong Nobyembre 4, 1960 sa Olduvai Gorge, Tanzania. Ito ay isang mababang pangat na may kumpletong mga ngipin. Natagpuan rin ang higit sa 20 pragmento ng kaliwang kamay. AngOH 24(Twiggy) ay isang depormadong cranium na mga 1.8 milyong taong gulang na natuklasan noong Oktubre 1968 sa Olduvai Gorge, Tanzania. Ang bolyum ng utak ay mababa sa 600 cm³. AngKNM ER 1805ay isang specimen ng isang matandangH. habilisna binubuo ng 3 piraso ng cranium na 1.74 taong gulang mula sa Koobi Fora, Kenya.