Lalawigan ng Chonburi

AngChonburi(Thai:ชลบุรี, RTGS: Chon Buri,[tɕ͡ʰōn bū.rīː](pakinggan)) ay isanglalawigan ng Thailand(changwat) na matatagpuan sasilangang Taylandiya.Ang kabesera nito ay pinangalanang Chonburi. Ang mga karatig na lalawigan ay (paikot pakanan mula sa hilaga)Chachoengsao,Chanthaburi, atRayong, habang angLook ng Bangkokay nasa kanluran. AngPattaya, isang pangunahing destinasyon sa turismo sa Taylandiya, ay matatagpuan sa Chonburi, kasama angLaem Chabang, ang pangunahing daungan ng bansa. Ang populasyon ng lalawigan ay mabilis na lumaki at ngayon ay umabot na sa 1.7 milyong residente, bagaman ang malaking bahagi ng populasyon ay lumulutang o hindi nakarehistro.Ang rehistradong populasyon noong 31 Disyembre 2018 ay 1.535 milyon.
Ang salitang Taylandes nachon(ชล/ t͡ɕʰon˧ /) ay nagmula sa salitangSanskritongjalá(जल) na nangangahulugang "tubig", at ang salitangburi(บุรี;/ bu˨˩.riː˧ /) mula sa Sanskritongpurī(पुरी); ibig sabihin ay "bayan" o "lungsod"; kaya ang pangalan ng lalawigan ay nangangahulugang "lungsod ng tubig". Ang lokal na Tsinong pangalan para sa lalawigan ay萬佛歲, na isang pagsasalin ng "Bang Pla Soi" (บางปลาสร้อย) ang dating pangalan ngMueang Chonburi district, ang kabesera ng distrito ng lalawigan ng Chonburi. (Ang pangalang ito ay pinanatili para sa isa sa mga subdistrito ng Mueang Chonburi.) Ang karaniwang pangalan ng Tsino para sa lalawigan ay isang ponetikong pagsasabuhay ng "Chonburi",春武里;  .
Ang lalawigan ng Chonburi ay dating isang sinaunang pamayanan na dating tinitirhan ng mga Neolithikong tao mula pa noong sinaunang panahon. Dahil nagkaroon ng mga arkeolohikang paghuhukay at natagpuan ang mga bakas ng sinaunang prehistorikong pamayanan sa Ilog Phan Thong, na nasa lugar ng Wat Khok Phanom Dee, Subditrito ng Tha Kham,Distrito ng Phanat Nikhom. Maaaring ipagpalagay na sa nakaraan, ang lugar ng lalawigan ng Chonburi ay dating tahanan ng tatlong maunlad na sinaunang lungsod: Phrarot, Si Phalo, at Phaya Rae. Sa pamamagitan ng teritoryo ng 3 lungsod na ito na magkasama bilang lalawigan ng Chonburi sa kasalukuyan.
Aling mga arkaeolohikong pook ang natuklasan noong panahong iyon ang nakakita ng mahahalagang archaeolohikong bagay tulad ng mga palakol, pinakintab na bato, alahas tulad ng mga pulseras, kuwintas, palayok gamit ang isang tali. At natagpuan din ang mga labi ng lamang-dagat. Napag-alaman na ang lugar na ito ay mas malapit sa baybayin kaysa ngayon. Ang lahat ng nabanggit na arkaeolohikong pook ay bahagi ng ebidensiya na nagpapakita ng mahabang kasaysayan ng lalawigan ng Chonburi.
Kinilala ang Chonburi mula pa noong panahon ngDvaravatiat sa panahon ng paghahari ngImperyong KhmeratKahariang Sukhothai. Ang Chonburi sa una ay isang maliit na bayan ng agrikultura at pamayanan ng pangingisda, ngunit noong panahon ngKahariang Ayutthaya(1350-1767), ang Chonburi ay inuri bilang isang commodore na uri ng lungsod. Sa mapa ng Triphum, lumitaw ito kasama ng higit pang mga pangunahing bayan gaya ng Bangsai (บางทราย; ngayon ay subdistrito ng Chonburi), Bangplasoi (บางปลาสร้อย; ngayon ay isang subdistrito ng Chonburi), Bangplasoi (บางปลาสร้อย; ngayon ay isang sentro na lugar sa Chonพพพยรพพยรพยรพยรอย; ngayon ay isang sentro ng Bangplasoi subdistrito ngSi Racha), atBanglamung(บางละมุง; ngayon ay isang distrito ng Chonburi). Kahit na ito ay isang maliit na bayan, pinayaman nito ang mga likas na yaman kapuwa sa lupa at sa dagat. Bukod dito, ang mga nasa Chonburi ay nakipag-ugnayan sa mga mandaragat na Tsino, na dumating upang makipagkalakalan sa Siam.
Ang lalawigan ng Chonburi ay binubuo ng 11 distrito (amphoe). Ang mga ito ay higit pang hinati sa 92 na mgasubdistrito(tambon) at 710 na mga nayon (muban).