Məlumat savadlılığı

Məlumat savadlılığıvə yainformasiya savadlılığı—Kollec və Tədqiqat Kitabxanaları Assosiasiyasınıntərifinə görə, "informasiyanın əks etdirici kəşfini, məlumatın necə istehsal edildiyini və qiymətləndirildiyini başa düşməyi və yeni biliklərin yaradılmasında məlumatdan istifadəni və öyrənmə icmalarında etik cəhətdən iştirak etməyi əhatə edən inteqrasiya edilmiş bacarıqlar toplusu".Birləşmiş KrallıqdaKitabxana və İnformasiya Peşəkarlarının İmtiyazlı İnstitutununbu termin üçün hazırladığı tərifdə həm "nə vaxt", həm də "niyə" məlumatının lazım olduğunu bilməyə istinad edilir.
1989-cu ildəAmerika Kitabxanalar Assosiasiyasının(AKA) Məlumat Savadlılığı üzrə Prezident Komitəsi məlumat savadlılığını bir insanın atributları kimi müəyyən etmişdir. Burada qeyd edilmişdir ki, "məlumat savadlılığı üçün insan məlumatın nə vaxt lazım olduğunu anlaya bilməli və lazım olan məlumatları tapmaq, qiymətləndirmək və səmərəli istifadə etməyi bacarmalıdır".1990-cı ildə akademik Lori Erp "Məlumat savadlılığı təlimatı ilə biblioqrafik təlimat eynidirmi?" sualı ilə məqalə dərc etdirmişdir. Erp iddia etmişdir ki, heç bir termin bu sahədə nəzəriyyəçilər və ya praktiklər tərəfindən xüsusilə yaxşı müəyyən edilməmişdir. Onun fikrinə görə, qarışıqlığı azaltmaq və sualın parametrlərini ifadə etməyə davam etmək üçün əlavə tədqiqatlara ehtiyac var.
2005-ci il İsgəndəriyyə Bəyannaməsində bu termininsan hüquqlarıməsələsi kimi müəyyən edilmişdir: "İnformasiya savadlılığı həyatın bütün təbəqələrində olan insanlara şəxsi, sosial, peşə və təhsil məqsədlərinə çatmaq üçün məlumatı səmərəli şəkildə axtarmaq, qiymətləndirmək, istifadə etmək və yaratmaq səlahiyyətini verir. Bu, rəqəmsal dünyada təməl insan hüququdur və bütün xalqlarda sosial inklüzivliyi təşviq edir".Amerika Birləşmiş Ştatlarının Məlumat Savadlılığı üzrə Milli Forumu məlumat savadlılığını "məlumata ehtiyac olduqda bunu bilmək, müəyyən etmək, tapmaq, qiymətləndirmək və mövcud məsələ və ya problem üçün bu məlumatdan səmərəli istifadə etmək bacarığı" kimi müəyyən etmişdir.
Alimlər iddia etmişdilər ki, insanların demokratik vəplüralistcəmiyyətə töhfələrini maksimum dərəcədə artırmaq üçün təhsil işçiləri hökumətlərə və biznes sektoruna məlumat savadlılığı sahəsində təhsil təşəbbüslərini dəstəkləmək və maliyyələşdirmək üçün çağırış etməlidirlər.
Sürətlə inkişaf edən informasiya mənzərəsi buna uyğun olaraq təkamül etmək və uyğunlaşdırmaq üçün təhsil metodları və təcrübələrinə ehtiyac olduğunu nümayiş etdirmişdir. Məlumat savadlılığı bütün səviyyələrdə təhsil müəssisələrinin əsas diqqət mərkəzindədir. Bu standarta riayət etmək üçün qurumlar ömürboyu təhsilə sadiqliyi və dəyişikliklərlə ayaqlaşmaq və ya onları qabaqlamaq üçün lazım olacaq innovasiyaları axtarmaq və müəyyən etmək bacarığını təşviq edirlər.
Tənqidi düşüncətələbələr üçün mühüm təhsil nəticəsidir.Təhsil müəssisələri tələbələr arasında məlumatın qiymətləndirilməsi və məlumat savadlılığının artırılması vasitəsi kimi tənqidi təfəkkürün inkişafına kömək etmək üçün bir sıra strategiyaları sınaqdan keçirmişlər. Sübutları qiymətləndirərkən tələbələr formal arqumentasiya tətbiq etməyə təşviq edilməlidir.
Bəziləri məlumat savadlılığı təlimatında tənqidi təhlilin artırılmasını tələb edir. Sahə üzrə mütəxəssis Lauren Smit bu haqda qeyd etmişdir ki, "fərdlər, xüsusən də gənclər üçün formal təhsil dövründə faydalıdır. Bu, onları siyasi sistemi və onun içindəki yerlərini anlamaq və lazım gəldikdə buna etiraz etmək üçün lazım olan bacarıqlarla təchiz edə bilər".
İctimai kitabxanalarda informasiya savadlılığı ömürboyu öyrənmə, məşğulluq bacarıqlarının inkişafı, şəxsi sağlamlığın idarə edilməsi və qeyri-rəsmi öyrənmə ilə əlaqələndirilir.