ทูตสวรรค์

ทูตสวรรค์หรือเทวทูต(อังกฤษ:angel) คือชาวสวรรค์จำพวกหนึ่งตามความเชื่อทางศาสนาและในเทพปกรณัมต่าง ๆ โดยมีหน้าที่เป็นผู้แจ้งข่าวสารจากสวรรค์มายังโลกบ้างก็ทำหน้าที่อารักขาแนะนำ หรือมอบหมายภารกิจแก่มนุษย์
คำนี้แปลมาจากคำว่าἄγγελοςในภาษากรีก ซึ่งตรงกับคำว่าמלאך(มลัก) ในคัมภีร์ฮีบรู(ทานัค) และเป็นคำเดียวกับคำว่าملائكة(มลาอิกะฮ์) ที่ปรากฏในคัมภีร์อัลกุรอานศัพท์เดิมในภาษาฮีบรูและภาษากรีกนี้แปลว่าผู้แจ้งข่าวซึ่งอาจเป็นมนุษย์ (ทั้งผู้เผยพระวจนะปุโรหิตและคนสามัญ) หรืออมนุษย์ก็ได้แล้วแต่บริบทในคัมภีร์ที่เป็นอมนุษย์นั้นเป็นได้ทั้ง ผู้แจ้งข่าวจากพระเจ้าลักษณะเฉพาะด้านของพระเจ้า (เช่นกฎจักรวาล)หรือแม้แต่พระเป็นเจ้าเองที่ทรงเป็นผู้แจ้งข่าว (theophanic angel)
คำว่า "ทูตสวรรค์" ยังถูกใช้หมายถึงวิญญาณในศาสนาอื่น ๆ ด้วย นอกจากการแจ้งข่าวแล้ว ทูตสวรรค์ยังมีหน้าที่ปกป้องและนำทางมนุษย์ รวมถึงปฏิบัติหน้าที่ตามที่พระเจ้ามอบหมายให้สำเร็จลุล่วง
เทววิทยาที่ศึกษาเกี่ยวกับทูตสวรรค์เรียกว่า “วิทยาการทูตสวรรค์” (angelology) ในงานศิลปะทูตสวรรค์มักปรากฏภาพเป็นชายมีปีก ซึ่งอาจมาจากหนังสือวิวรณ์เรื่องสัตว์สี่ตัว (4:6-8) และคัมภีร์ฮีบรูเรื่องเครูบและเสราฟิมแต่คัมภีร์ไบเบิลระบุว่าเครูบและเสราฟิมมีปีก ไม่เคยกล่าวถึงทูตสวรรค์ว่ามีปีกด้วย
คริสต์ศาสนิกชนยุคแรกได้รับมรดกทางความคิดเกี่ยวกับทูตสวรรค์มาจากศาสนายูดาห์ซึ่งศาสนายูดาห์ก็อาจรับมาจากศาสนาอียิปต์โบราณบ้างเช่นกันในเบื้องต้นคริสตชนมองว่าทูตสวรรค์คือผู้แจ้งข่าวของพระเจ้า ทูตสวรรค์เป็นสิ่งสร้างแห่งความดี วิญญาณแห่งความรัก และผู้แจ้งข่าวของพระเยซูคริสต์ซึ่งเป็นพระผู้ไถ่ต่อมาจึงมีการระบุผู้แจ้งข่าวที่เป็นทูตสวรรค์โดยเฉพาะ ได้แก่กาเบรียลมีคาเอลราฟาเอลยูเรียลและลูซิเฟอร์ดังนั้นช่วงเวลากว่า 2 ศตวรรษ (ตั้งแต่ศตวรรษที่ 3-5) ภาพลักษณ์ของทูตสวรรค์จึงได้เริ่มปรากฏลักษณะเฉพาะทั้งในด้านเทววิทยาและศิลปะ
ถึงปลายคริสต์ศตวรรษที่ 4 เหล่าปิตาจารย์แห่งคริสตจักรเห็นว่าทูตสวรรค์แบ่งเป็นหลายประเภทแตกต่างกัน แต่ละประเภทมีพันธกิจและกิจกรรมเหมาะสมกับตนตามที่ได้รับมอบหมาย นักเทววิทยาหลายคนเคยเสนอว่าพระเยซูไม่ใช่พระเจ้า แต่เป็นสิ่งมีชีวิตอมตะที่มีฐานะต่ำกว่าพระตรีเอกภาพปัญหาเรื่องสถานะตรีเอกภาพนี้ได้รับการแก้ไขเมื่อมีการพัฒนาหลักความเชื่อเรื่องทูตสวรรค์
เรื่องทูตสวรรค์ปรากฏอยู่ทั่วทั้งคัมภีร์ไบเบิลในฐานะเป็นวิญญาณที่มีฐานะอยู่ระหว่างพระเจ้ากับมนุษย์ ดังที่ปรากฏในคัมภีรืไบเบิลว่า "พระองค์ทรงสร้างเขาให้ต่ำกว่าพระเจ้าแต่หน่อยเดียว" (Psalms 8:4–5) แม้ว่าคัมภีร์จะไม่เคยพูดถึงเหตุการณ์และช่วงเวลาที่พระเจ้าสร้างทูตสวรรค์แต่คริสต์ศาสนิกชนบางคนก็เชื่อว่าทูตสวรรค์เป็นสิ่งที่ถูกสร้างขึ้น ดังที่คัมภีร์ระบุว่า "ทูตสวรรค์ทั้งหลายของพระองค์ จงสรรเสริญพระองค์ พลโยธาของพระองค์ จงสรรเสริญพระองค์... เพราะพระองค์ทรงบัญชา สิ่งเหล่านั้นก็ถูกเนรมิตขึ้นมา" (Psalms 148:2–5;Colossians 1:16)สังคายนาลาเตรันครั้งที่สี่(1215) ประกาศว่าทูตสวรรค์เป็นสิ่งสร้าง กฤษฎีกาชื่อFirmiter credimusของสภาสังคายนาได้ประกาศว่าทูตสวรรค์ถูกสร้างขึ้นก่อน แล้วจากนั้นจึงทรงสร้างมนุษย์สังคายนาวาติกันครั้งที่หนึ่ง(1869) ก็ประกาศย้ำเช่นนี้อีกในกฤษฎีกาDei Filiusเรื่อง "สิทธันตธรรมนูญว่าด้วยความศรัทธาแบบคาทอลิก"
คริสต์ศาสนิกชนหลายคนมองว่าทูตสวรรค์ไม่มีเพศโดยตีความจากพระวรสารนักบุญมัทธิว 22:30 แต่ทูตสวรรค์ก็มักถูกอธิบายว่าเหมือนมนุษย์เพศชาย ชื่อก็ใช้ศัพท์เพศชาย และแม้ว่าทูตสวรรค์จะมีความรู้มากกว่ามนุษย์ แต่พระวรสารนักบุญมัทธิวก็ระบุว่าทูตสวรรค์ไม่ใช่สัพพัญญู
มลาอิกะฮ์(อาหรับ:ملائكة,Malāʾikah;ตุรกี:Melek) คือทูตสวรรค์ในศาสนาอิสลามได้ถูกกล่าวถึงอยู่หลายครั้งในอัลกุรอานและหะดีษโดยเฉพาะหะดีษกล่าวว่าพระเจ้าทรงสร้างมลาอิกะฮ์จากแสงสว่างศาสนาอิสลามถือว่าทูตสวรรค์เหล่านี้เป็นผู้แจ้งข่าวของพระเจ้า ไม่มีเจตจำนงเสรีจะทำแต่สิ่งที่พระเจ้าสั่งให้ทำ เช่นภารกิจในการทดลองศรัทธามนุษย์โดยบันดาลให้มนุษย์มั่งคั่งร่ำรวยและรักษาให้หายป่วย ความศรัทธาในมลาอิกะห์ถือเป็นหนึ่งในห้าหลักศรัทธาในศาสนาอิสลามด้วย
พระบะฮาอุลลอฮ์ศาสดาของศาสนาบาไฮกล่าวไว้ในคัมภีร์คีตาบีอีคานว่าทูตสวรรค์คือ "ผู้ที่ได้รับการเสริมพลังโดยอานุภาพของวิญญาณ และเผาผลาญคุณสมบัติและข้อจำกัดทั้งหมดของความเป็นมนุษย์ด้วยไฟแห่งความรักของพระเป็นเจ้า และสวมตนเองด้วยเสื้อผ้าแห่งคุณลักษณะของพระผู้ทรงสภาวะที่ประเสริฐสุดและของเครูบ"ส่วนอับดุลบะฮาอธิบายว่าทูตสวรรค์คือ "สิ่งยืนยันถึงพระเป็นเจ้าและอำนาจทพย์ของพระองค์"
ในศาสนาโซโรอัสเตอร์เชื่อว่าแต่ละคนมีทูตสวรรค์ผู้อารักขาประจำตัว ส่วน "อาเมชาสเปนตา" เดิมหมายถึงพลังของพระอหุระมาซดะต่อมาถูกมองเชิงบุคคลวัตจนกลายเป็นทูตสวรรค์แบบหนึ่ง