Tartan Günü

Tartan Günü(ing.Tartan Day) —Şimali AmerikadaŞotlandiyairsini qorumaq məqsədilə hər il qeyd olunur. Bu tarix1320-ci il,6 apreltarixində Arbroat Bəyannaməsinin imzalandığı gündə qeyd edilir.1980-ci illərin ortalarında bu ənənəKanadadayaranıb.1990-cı illərdəŞotlandiya diasporununfəaliyyət göstərdiyi digər icmalara da yayıldı.
Avstraliyadaoxşar Beynəlxalq Tartan Günü, tartan geyinməyi qadağan edən1747-ci il Qadağa Aktının ləğvinin ildönümündə,1 iyuldakeçirilir. Tartan günləri adətən nəfəsli musiqi alətlərinin müşaiəti ilə paradların, Şotland milli rəqslərinin və digər Şotlandiya temalı tədbirlərin təqdimatı ilə müşahidə olunur.
9 mart1986-cı ildəKanadadaŞotlandiyairsini təbliğ etmək üçünYeni Şotlandiyada, Şotlandiya Klanları Federasiyasının toplantısındaTartan Günütəklif edildi.Lamont Klanının başçısı Cin Vatson əyalətin qanunverici orqanlarına 6 aprelin Tartan Günü kimi tanınması üçün müraciət etdi.İlk belə bəyanat1987-ci ilin aprelindəYeni Şotlandiyaəyaləti tərəfindən verilmişdir. Kanada Klanları və Şotlandiya Assosiasiyalarının təşəbbüsü ilə başlayan hərəkata cavab olaraq,Ontario Qanunverici orqanıKanadanındigər əyalətlərinin bənzər təcrübəsindən sonraaprelin 6-nıTartan Günü elan edən bir qətnamə qəbul etmişdir.
1997-ci ildəFloridaştatınınSarasotaşəhərində toplaşan Şotlandiya Koalisiyası, Tartan GünününKanadadaqeyd olunduğu kimiABŞ-də da tanınmasını tələb etdi.1998-ci ildə Trent Lotun aparıcı yardımı ilə Şotlandiya Koalisiyasının səyləri nəticəsindəABŞ Senatınınqərarı ilə aprelinVI Milli Tartan Günükimi təyin edildi. NəticədəABŞ Konqresininvə daha sonra Prezident tərəfindən Tartan Gününün qeyd olunması qərara alindı.
Avstraliyada1989-cu ildən bəri1 iyuldatartan geyinmək təşviq edilir. Bu gün1996-cı ildənAvstraliyada Beynəlxalq Tartan Günükimi təbliğ olunur.Ölkə ərazisində bəzi əyalətlər tərəfindən rəsmi olaraq tanınsa da, lakin dövlət səviyyəsində rəsmi olaraq qeyd edilmir.
Təxminən 15,1% və ya 4,7 milyon kanadalının Şotlandiya əsilli olduğu təxmin edilir.Yuxarıda qeyd edildiyi kimi, Kanada Tartan Günü (fr.Journée du Tartan)Yeni ŞotlandiyadakıŞotlandiya Klanları Federasiyasınıntəklifi ilə yaranıb və o vaxtdan bütün əyalət qanunverici məclisləri tərəfindən elan edilib.2007-ci ildə Peter Stoffer parlament üzvü kimiTartan Gününə Hörmət Aktıüçün qanun layihəsini təqdim etmişdir. Qanun layihəsinin irəliləməsi2008-ci il seçkiləri ilə dayandırıldı; seçkidən sonra yenidən təqdim edildi, uğursuz oldu.
İllikKlanların görüşühər ilaprelin 6-da və ya ən yaxın bazar günü günorta saatlarındaOttavadakıParlament təpəsində nəfəsli musiqi alətləri, nağaralar və rəqslərin müşaiəti iləKanadanınən qədim nəfəsli alətlər musiqi qrupu olanSons of Scotland Pipe Band-ın ev sahibliyi ilə keçirilir.2011-ci ilin Tartan günündə,Kanadanınrəsmi tartanınaağcaqayın yarpağıhəkk edildi. Həmin tarixə qədər insanlar bunu qeyri-rəsmi formadaKanadakimliyini təcəssüm etdirmək üçün istifadə edirdi.
Arbroath bölgəsinə daxil olan Angus Şurası6 aprel2004-cü ildəŞotlandiyadailk Tartan Günü festivalını təsis etdi və o vaxtdan etibarən bu günün qlobal bir bayram kimi potensialını inkişaf etdirmək üçün digər regional şuralar da bura qoşulmuşdur.
Argentinadatəxminən 100.000şotlandəsilli insan var ki, bu da ingilis dilli dünyadan kənarda ən böyük icmadır.ŞotlandiyadaTartan Günü paradı6 aprel2006-cı ildəBuenos Ayresdəaçıldı və hər ilŞotlandiya Argentina Assosiasiyasıtərəfindən təşkil edilir.Arbroath Abbatlıq qapısının simvolik açarı bu bayrama ilham verən1320-ci il tarixini qeyd etmək üçün aparılır.
Üç milyon avstraliyalı ya şotlanddır, ya da Şotlandiya mənşəlidir.Avstraliyada Beynəlxalq Tartan Günüəksər ştatlarda yerli səviyyədəiyulun 1-də(və ya bəzi icma təşkilatları tərəfindən iyulun ilk bazar günü)tartan taxmağı məhdudlaşdıran1747-ci il Qadağa Aktını ləğv edən1782 Ləğvetmə Bəyannaməsininil dönümündə qeyd olunur. Əvvəllər bu qadağanı pozub tartan geyinənləri yeddi ilədək müddətə sürgünlə cəzalandırırdılar.
Şotlandiya Assambleyasının katibi Moyna Skotlanda görə,Şotlandlar Avstraliyaya gələndə onlara deyildiyi kimi etdilər, yerli əhaliyə assimilə oldular, inteqrasiya etdilər və demək olar ki, yox oldular. Tartan Bu günün məqsədlərindən biri də avstraliyalıları Şotland əcdadları ilə yenidən əlaqələndirməkdir.1822-ci ildə tartan dirçəlişi başladı və ölkədəki bir çox əyalətin və qitə dövlətinin özünün də tartanları var.
1989-cu ildəŞotlandiya Avstraliya İrs Şurası1 iyulda, yarım milyondan çox avstraliyalıŞotlandiyairsini qeyd etmək üçün toplaşdıqda, nostalji ilə müşahidə olunan tədbirdə quraqlıqdan xilas olmaq üçün xeyriyyə məqsədli vəsait də toplandı.
Ailə tartanları olmayan avstraliyalılara Royal Stüvart tartan və ya hərbi tartan geyinmək təklif edilir. Həmin gün geyilən tartan dəstinəpapaqlar,qalstuklarvəcorablarda daxildir. HəmAvstraliyada, həm dəYeni Zelandiyadabir çox nəfəsli musiqi assosiasiyaları var, bəziləri dağıdılmışİkinci Dünya müharibəsiordusu batalyonlarından təşkil olunub və təkcəAvstraliyada30-a yaxın irsin qorunması üçün tədbirlər keçirilir. Bəzi icmalar, xüsusən də Cənubi Avstraliyanın Makleodları, başçılarını şərəfləndirmək, Robert Börnzün şeirlərini əzbərləmək, haggis yemək və milli rəqslərdə iştirak etmək üçün xüsusi tədbirlərə toplaşırlar.
Avstraliyanın şotland paytaxtı sayılanYeni Cənubi UelsinMaklean şəhərində qəssablar bu günü haggisburger sataraq qeyd edirlər.2001-ci ildən bəriŞotlandiya Avstraliya İrs Şurasıvə Şotlandiya Milli Partiyasının Avstraliya şöbəsi Şotlandiya radikalizmininAvstraliyatarixinə verdiyi töhfəni, o cümlədən Şotlandiya radikalizminin həmkarlar ittifaqı hərəkatına təsirini qeyd etmək üçün Beynəlxalq Tartan Gününün federal olaraq tanınması üçünKanberrayamüraciət etmişdir.
Amerika Birləşmiş Ştatlarındatəxminən 25 milyon şotland əsilli insan yaşamaqdadır.1998-ci ildə senator Trent Lotun dəstəyi iləŞotland Amerikalılar KoalisiyasıŞotlandiya amerikalılarının önəmli nailiyyətləri və töhfələrini rəsmən tanımaq üçün6 aprelinMilli Tartan Günü kimi təyin edilməsi üçünABŞ Senatındauğurla lobbiçilik etmişdir.20 mart,1998-ci ildə qəbul edilmiş155 saylı Senatın Qətnaməsişotlandların Amerikanın Qurucu Ataları arasında üstünlüyünə diqqət çəkir vəABŞ istiqlal bəyannaməsininArbroathı Bəyannaməsini örnək seçdiyini vurğulayırdı.
9 mart,2005-ci ildəAmerika Birləşmiş ŞtatlarınınNümayəndələr Palatasıhər ilaprelin 6-nıMilli Tartan Günükimi təyin edən 41 saylı qətnaməni yekdilliklə qəbul etdi. 41 saylı qətnamənin əsas tərəfdarlarıŞimali Karolinadanolan konqresmen Mayk Makintayr vəTennessiştatından Con Dunkan idi. OnlarABŞ Nümayəndələr PalatasındaŞotlandiyanın Dostları Qrupunun həmsədrləri vəzifəsini icra edirlər.
2002-ci ildə Magnus Orr və Thomas Grotrian tərəfindən təşkil edilən Şöhrət Paradında şotland əsilliBöyük Britaniyakinoaktyoru və prodüseriŞon KonnerivəNyu-Yorkunmeri Maykl Bloomberqin başçılıq etdiyi 8.250 nəfəsli musiqi ifaçısı və nağaraçıNyu-Yorkküçələrində yürüş təşkil etmişdir və sözügdən festival ABŞ tarixinin ən böyük Tartan Günü bayramlarından biri hesab olunmaqdadır.