Shabbat

AngShabbat(Hebreo: שַׁבָּת‎, "pahinga" o "pagtigil") oShabbos(Yiddish: שאבּעס) ay ang  araw ng pahinga saHudaismo–  na ikapitong araw ang panahon ng pamamahinga o pagtigil sa pagtatrabaho o paghahanap-buhay–  na sinisimbolo ang ikapitong araw saHenesis, pagkatapos ng anim na araw ng paglikha. Sakalendaryong Ebreo, nagmumula ang Sabado sapaglubog ng arawsaBiyernesngpangkaraniwang kalendaryoat nagtatapos sa pagtanaw ng unang tatlongbituinsa Sabado nang gabi.  Ito ang ikapitong araw sa linggong Hudyo na mula sa paglubog ng araw ng Biyernes hanggang paglubog ng araw ng Sabado, na itinuturing na isang banal na araw na hindi pinahihintulutan ang anumang paggawa o pagtatrabaho.
Ang unang reperensiya ng Shabbath o Sabbath na hindi mula sa Bibliya ay natagpuan sa isangostraconna nahukay saMesad Hashavyahuna pinetsahan noong 630 BCE.
Sa mga teoriyang isinulong hinggil sa pinagmulan ng Shabbat saHudaismo, isinulong ngUniversal Jewish Encyclopediaang teoriya ng tulad ng Asiryologong siFriedrich Delitzschna angShabbatay orihinal na lumitaw mula sasiklong pangbuwanna naglalaman ng apat na linggo na nagtatapos sa Shabbat at isa o dalawang mga hindi binibilang na araw kada buwan.Ang isang rekonstruksiyon ng isang nasirang tableta ay tila naglalarawan ng isang bihirang pinatutunayang salitangSapattuoSabattubilangbuong buwan. Ang salitang ito ay kognato ay isinama sa Hebreong Shabbat. Ito ay itinuturing na isang anyo ngSumeryongsa-bat("gitnang pahinga") na pinatutunayan sawikang Akkadianobilangum nuh libbi("araw ng gitnang pahinga"). Ayon kayMarcello Craveri, ang Hebreong Shabbat o Sabbath "ay halos tiyak na hinango mula sa BabilonyongShabattu, ang pista ng buong buwan ngunit ang lahat ng bakas ng gayong pinagmulan ay nawala, na itinuro ng mga Hebreo na mula sa isangalamatng Bibliya."Ang konklusyong ito ay isang kontekstuwal na restorasyon ng isang nasirang tableta ngsalaysay ng paglikhasaEnuma Elishna mababasang : "Ang [Sa]bbath ay sasalubungin mo, gitnang[buwan]an. "(Tingnan din angKalendaryong Babilonyo)
Ayon saBibliyaat sa mgasidurang Sabado ay may tatlong layunin:
Binibigyang halaga ng Hudaismo ang Sabado bilang isang nakalulugod na banal na araw—ang pinakamahalagang banal na araw sa kalendaryong Ebreo:
Shomer Shabat(Ebreo: שומר שבת) ang tawag saHudyonginoobserba o sinisikap obserbahin ang Sabado.
Isang araw ng pagdiriwang pati na rin ng dasal ang Sabado. Kinagawiang kumain ng tatlong mapagdiwang na ulam sa Sabado: ang una sa Biyernes nang gabi, ang pangalawa sa Sabado bago magtanghali, at ang huli sa hapon bago lumubog ang araw.
Maraming mga Hudyo ang pumupunta sasinagogasa Sabado kahit hindi nila ito ginagawa sa ibang araw ng mgalinggo. Mayroong liturhya sa Biyernes nang gabi o Sabado nang umaga.
Maliban saAraw ng Pagbabayad-sala, na itinutukoy sa Tora bilang "Sabado ng mga Sabado," ipinag-iibang araw ang mga araw ng pag-aayuno kapag magsasabay ang mga ito sa Sabado. Ang mganaglalamayo nagsi-shiv'a(Ebreo: שבעה) ay panlabas na nagpapakanormal at pinagbabawalan sa kahabaan ng araw na ito na publikong magpakita ng mga tanda ng pagdadalamhati.
Ayon sapanitikang rabiniko, inuutos ng Diyos ang mga Hudyo naobserbahinatalalahaninang Sabado, at binibigyan itong tanda ng pagsindi ng sasang sa Biyernes bago lumubog ang araw ng mga babaeng Hudyo, madalas ang ina/asawa, bagaman kinakailangan gawin ito nang sarili ng mga lalaking naninirahang mag-isa. Kinagawiang magsindi ng dalawang sasang, bagaman mayroong ilan na nagsisindi ng higit pa ayon sa bilang ng mga anak.
Bagaman karamihan sa mga batas pan-Sabado ay mapaghigpit, pinakakahulugan ngTalmudang ikaapat ngSampung UtossaEksodobilang nagpapahiwatig ng mgapositibongutos pan-Sabado. Ilan sa mga ito ang:
Kinagawiang iwasan ang usapan tungkol sa salapi o negosyo tuwing Sabado.