Qucaratlılar

Qucaratlılar-Hindistandayaşayan hind-ari mənşəlixalq.
"Qucaratlılar" termini "qucaratta", yəni "qucaratlıların torpağı" anlamındadır.
Qucaratştatının əsas əhali kütləsi olan qucaratlıların (40 milyon nəfər) 6,79 %-i başqa ştatlarda (Qoa, Daman və Diu, Madya Pradeş, Maharaştra, Racəstan, Andhra-Pradeş, Qərbi Benqal, Karnataka,Biharvə s.), eləcə dəPakistanda(1 milyon nəfər) yaşayırlar.Hindistanınən böyük şəhərlərindən biri olanBombeydə(Mumbay) əhalinin 20 %-i qucaratlıdır.
Qucaratlıların əcdadları və onlara qohum kastalardan ibarət qucarlar (qucara)Pəncab, Himaçal Pradeş, Racəstan, Haryana, Cammu vəKəşmirvəŞərqi Pakistanərazisində yaşayırlar.
Hind-aritayfalarıolan qucarlar e.ə.I minillikdəQucaratərazisinə daxil olaraq, yerli bhil və ariyalıları assimlyasiya etmişlər.Orta əsrlərdəqucarlar etnik baxımdan konsolidasiya olunaraq, Qucaratdeşa ərazilərində (müasirQucaratvə cənubi Racəstan) məskunlaşmışlar. Elə "qucarat" toponimi də Çalukya sülaləsinin (X əsr) dövründən məlumdur.1406-cı ildəmərkəzi Ahmadabad olan Qucarat sultanlığı yaranmış, bu dövlər XV əsrin sonu-XVI əsrin əvvəllərində güclənmişdir.
Antropoloji baxımdan avropoid irqinin hind-aralıq dənizi tipinə aid olan qucaratlıların dili-qucarati hind-ari dillərindən sayılır. Bu dil şimali (Ahmadabad dialekti), qərbi (kathiyavar), cənubi (surat) dialektlərə ayrılır. Bir sıra statistik məlumatlara görə qucaratlıların 20 %-i (bilinqva) qucarati dilindən başqa hindi, marathi, urdu, sindhi dillərini ikinci ana dilləri sayırlar.
Qucaratlıların əksəriyyəti hinduistdir, burada vişnuizm geniş yayılmışdır. Dvarka, Somnath, Patan kimi qadıntanrılarasitayiş edirlər, əsas dini mərkəzləri Girnar məbədidir.Tayfatanrıları(kuldeo) Pithad, Khodiyar, Barundev, Aşapuradevi, Çamunda və s., kənd icmatanrıları(qandeo) Kşetorpardada, Mata, Bacanqbali və başqalarıdır.Dehlidəyaşayan qucaratlılar arasında Svami Narayana kultu populyardır. Qucaratlılar arasındamüsəlman,xristian, cayn olanları da vardır.
Qucaratlıların ənənəvi məşğuliyyətiəkinçilikdir, burada cavar, bacra (darı növü),taxıl,qarğıdalı,fıstıqvə s. əkilib becərilir, qoşqu heyvanları,zebu,qoyun,keçibəslənilir. XIX-XX əsrlərdə buradatoxuculuqsənayesi güclüinkişafetmişdir.İpək("parça kinqhab", “çundari”, "batik") vəpambıqtoxuculuğuinkişafetmiş, "kutç" tikməsi,dulusçuluq, "kativar" boyaqçılığı, daş və ağacişləmə, basmanaxış, zərgər işi geniş yayılmışdır.Dehlidəyaşayan qucaratlılar əksər hallarda sahibkarlıq fəaliyyəti ilə məşğul olurlar. Qucaratlıların şəhərevləriümumhind tipindən fərqlənmir,evkərpic və daşdan hörülür, örtülü və daxili həyətdən ibarət olur, qapı, pəncərə ağacişləmələrlə bəzədilir. Ahmadabad, Vadodara şəhərləri arxitektur abidələrl zəngindir.
Qucaratkəndləri kifayət qədər sıx əhaliyə malikdir, burada ənənəvievlərbir və iki otaqlı, kərpic və daşla hörülür, damlar kirəmitli olur. Ortasında dirək olan dairəvi,güzgülüdivarları olanevlərdə tikilir. Buxalqıngeyimləri ümumhind xarakterlidir, yuxarı kastalar sari və dhoti geyinir, kişilər ayağından büzülmüş şalvar (payjama), uzun qollu köynəklərə üstünlük verirlər. Qadınlar isə sadə, tikməli çoxlu kiçikgüzgülərbərkidilmiş uzun ətək və köynək geyinir, çiyinlərinə şal örtür, çoxlu bəzəklər taxırlar.
Qucaratlıların yeməkləri arasında yaşılnoxudvə tərəvəzlə doldurulmuş “çapati”, düyü,balıq,toyuqəti, qoyun əti xüsusi yer tutur. Racəstan kşatriləri və aşağı catilər (kasta) istisna olmaqla, onların əksəriyyəti tam və ya qismən vegeteriandırlar. Racəstan (Caypur, Udaypur, Acmer) kşatriləri arasında qeyri-vegeterian yeməkləri əsasən kişilər evdə olmayanda yeyirlər. Qida rasionunun əsasınıtaxıl, düyü, bacra və paxlalılar təşkil edir. Aşağı kastalar arasındaevdəalkoqol içkilərinin hazırlanması yayılmışdır.
Qucaratlıların ailəsi monoqam, patrilokal, kiçik ailələrdir. Onların arasında endoqam kastaları mövcuddur: Brahmanlar (naqar, anavil, audih, şrimali, modh), kşatrilər, racputlar, baniya, lohana, patel, kaççi kimi yüksək kasta icmaları, carci, kumbhar kimi aşağı kastalar və bir sıra “qeydə alınmış” (keçmiş "toxunulmazlar") icmalar vardır. Yuxarı kastalar (qotra) arasında endoqam və ekzoqamnikahlaryayılmışdır, kross-kuzen nikahlara nadir hallarda rast gəlinir, bu da aşağı kastalarda qeydə alınır.Nikahzamanı bacıların dəyişdirilməsi adəti vardır. Boşanmalara kifayət qədər az rast gəlinir, dul kişinin ikinci dəfə evlənməsinə icazə verilir.
Hamiləlik zamanı qadın bir çox qadağalara, məhdudiyyətlərə əməl edir. Kşatri qucaratlar toy mərasimi zamanı toran, khandu kapera adətlərini yerinə yetirirlər.