Halamanan ng Eden

AngHalamanan ng EdenoHardin ng Eden(Hebreoגַּן עֵדֶן,Gan ʿEdhen) ay ang lugar kung saan nanirahan at namuhay angunang lalakingsiAdanat angunang babaengsiEbapagkaraang likhain sila ngDiyos. SaBibliyangKristiyano, ang kuwento ngpaglikha sa daigdigna nasa aklat ngHenesisay naglalarawan kung paano namuhay sinaAdan at Ebasa Eden namapayapasa piling ng lahat ng mgahayop.  Pinangalagaan nila ang hardin at maaaring kumain ng anumang bunga o pagkain na makukuha magmula sa anumang mgapunomaliban na lamang saPuno ng Kaalaman. Pagkaraan nilang kumain magmula sa Puno ng Kaalaman, pinarusahan ng Diyos sina Adan at Eba sa pamamagitan ng pagpapalayas sa kanila magmula sa Halamanan ng Eden na hindi na muling makababalik pa kailanman. Ang kuwento ay isinasalaysay saAklat ng Henesis1-3 (nasaLumang Tipanng Bibliya at ngTanakh. Sa Tanakh, ang Halamanan ng Eden ay tinawag bilangParaiso.
Sawikang Sumeryo, ang "Eden" ay ang pangalan para sakapatagan. Binabanggit din ang diwa ng "Makalangit na Eden" o "Maluwalhating Eden". Sa una, tumutukoy ito sa isang pook na maymatabang lupa, subalit pagdaka ay nagingpagang. Ayon sa mgaklimatologo, isa itong mabuting paglalarawan ngpagbabago ng klimana nangyari saLebantopagkaraan ng panghulingPanahon ng Yelo. Naging tuyo ang lunting kapatagan. Nangahulugan na hindi na makakakuha ng mga makakain sa loob ng isang buong taon, maliban na lamang sa ilang partikular na mga panahon. Pinuwersa nito ang mga tao na namumuhay noong mga panahong iyon na magsimula ngagrikulturaat magtabi ng ilan sa kanilang mga pagkain para sa mga panahon na walang makukuhang mga pagkain. Tinukoy ng mga siyentipiko (mga dalub-agham) ang pagbabagong bilangRebolusyong Neolitiko. Ang pagbabagong ito hinggil sa pagkain ay binabanggit din sa kuwento.
Bukod sa pagkakabanggit sa Aklat ng Henesis, ang Halamanan ng Eden - na nilalarawan din bilang "halamanan ng Diyos" - ay tuwiran o hindi tuwirang nabanggit din sa mgaAklat ni EzekielatAklat ni Isaiahat sa iba pang lugar saLumang Tipanng Bibliya.Sa nakalipas na mga kapanahunan, ang pinakaninanais na pinaghanguan ng pangalang "Eden" ay angAkkadianongedinnu, na hinango mula sasalitang Sumeryona may kahulugangkapatagansubalit mas pinaniniwalaan na sa ngayon na mas may malapit na kaugnayan sa ugat naAramaikongmay kahulugang "mabunga, sapat na natubigan (sapat ang pagkakadilig)."
Ang Eden na nasa Aklat ng Henesis ay paiba-ibang nailalagay sa mgapunong-tubiganngTigrisat ngEuphratessa HilagangIraq,  o saAprika, o kaya ay saGolpo ng Persia. Subalit, ang Eden na nasa Aklat ni Ezekiel ay maliwanag na nasaLebanon. Para sa maraming mga manunulat noong panahong midyebal, ang imahe ng Halaman ng Eden ay lumilikha rin ng isang lokasyon para sapagmamahalatseksuwalidadng tao, na madalas na mayroong kaugnayan satroponglocus amoenus.
Samitolohiyang Babilonyano, ang dahilan ng paglikha sa tao ay ang upang makagawa ang mga ito ng mga pagkain para sa mga diyos. Kaiba ang pananaw na ito na nasa Bibliya. Sa Bibliya, nilikha ng Diyos ang mgahalamanupang maging pagkain ng mga tao, at ng mgahayopna nakakapiling nila. Ang simula ng Aklat ng Henesis ay tinanaw bilang isang paglalarawan ng katayuan bago ang isang pagbabago sa klima sa isang tiyak na rehiyon. Dahil sa pagbabagong ito, "pinarusahan" o "sinumpa" ang tao upangmagtanim at magpalaki ng mga pananimat mag-imbak ng ilan, upang makain ang mga aning ito, habang nasa panahon kung kailan hindi tumutubo at lumalaki ang mga ito. Tinatanaw na ang Henesis bilang nagsimula lamang noong ang rehiyon ito ay naging maalam sa agrikultura (na tinatawag ngang Rebolusyong Neolitiko, katulad ng pagkakabanggit sa itaas). Nangangahulugan na ang Henesis ay sumasaklaw humigit-kumulang magmula sa 8000 - 6000 BC hanggang humigit-kumulang sa 2000 BC.
Itinuturo ngHudaismona angkasalananay hindi maaaring ipasa o ilipat magmula sa mgamagulangpapunta sa kanilang mgaanak. Ang mga tao aymalayang makapagpasyaat ang bawat isa ay mayroong pananagutan sa kanilang sariling mga kasalanan o pagkakamali lamang. Ang mga tao ay maaaring gumawa ng masasamang mga bagay at ng mga mabubuting mga bagay. Angmga utos ng Diyosay tumutulong sa mga tao upang makagawa ng mabubuting mga bagay. Ang talagang bumubuo sa mga utos ng Diyos ay hindi nasusulat, subalit kailangang likhain at paunlarin ngkaugalian. Ang mga kasalanan ay pinatatawad isang ulit taun-taon (tuwingJom Kippor). Hindi katulad ng saKristiyanismo, ang Hudaismo ay walang kasamaan na nagkatawang tao.
Sa Kristiyanismo, pinaniniwalaan ng mga Kristiyano na ang kasalanan ay maaaring maipasa mula sa mga magulang papunta sa kanilang mga anak. Ito ay tinatawag bilangkasalanang orihinal(pinagmulang kasalanan). Kung hindi dahil kayHesus, ang mga tao ay dapat na mamuhay na may kasalanan. Isinapormal niAugusto ng Hippoang paniniwalang ito, na ngayon ay isangdogmasa Pangkanlurang mga denominasyong Kristiyano (KatolisismoatProtestantismo).
SaIslam, tinatanaw sina Adan at Eba bilang pinalayas bilang isang pagkakataon na makapagsimulang muli. Ayon sa Islam, ang Kristiyanong diwa ng kasalanang orihinal ay mali. Nangangahulugan na ang pagkakapalayas kina Adan at Eba ay hindi nakapagbabago sa ugnayan ng mga tao at ng Diyos. Ayon sa tradisyon ng Islam, sina Adan at Eba ay inilagay sa iba't ibang mga bahagi ng mundo. Noong una, kinailangan nilang magpalabuy-laboy bago nila matagpuang muli ang isa't isa.