Sinterklas

Sinterklasiku siji tokoh suci sajeroning agama Kristen kang miturut ujaring kandha, tresna banget lan mesthi maringi bebungah marang bocah-bocah ing sawatara dina-dina wigati, mligi ing dina ambal warsané, yaiku tanggal 6 Dhésèmber.Sinterklas ing budaya Jawa lan uga ing budaya Indonésia kanthi umum iku kasil saka pangaribawa budayaWalandaing Nuswantara. Ing basa Walanda diaraniSinterklaas. Banjur sajeroning basa liya uga ditepungi kanthi jenengSanta Klaus,Santo Nikolas,Santo Nick,Bapak Natal,Kris Kringle,Santy, utawaSanta. Ing budaya liya saliyané budaya Walanda, tokoh iki dicaritakaké minangka paraga kang mènèhi bebungah marang bocah-bocah cilik, mligi ingDina Natal.
Santa asalé saka tokoh sajeroning carita rakyat ingÉropaasal saka tokohNikolas saka Myra, lair watara taun280MingPataraora adoh sakaMyra(Demre) kang saiki papané ing nagaraTurki. Bapaké wongArabkang asmané Epifanius déné ibuné Nonna. Nikolas iku sijibiskopkang mènèhi bebungah marang wong mlarat.
Tokoh Santa sabanjuré dadi pérangan wigati ing tradhisiNataling donya kulon lan uga ingAmérika Latin,Jepanglan pérangan liya ingAsia Wétan.
Dina Sinterklas dipèngeti ing saindenging donya saben tanggal6 Dhésèmber.
Santo Nikolas saka Myraiku inspirasi utama kanggo figur wongKristenngenani Sinterklas. Panjenengané ikubiskopMyraingLycianalika abad ka 4. Nikolas misuwur amarga kabecikané mènèhi bebungah marang wong miskin. Panjenengané réligius banget kawit cilik lan ngasokaké uripé kanggo Kristen. IngÉropa(luwih tepaté ingWalanda,Bèlgi,OstenriklanJerman) panjenengané digambaraké minangkabiskopkang duwé janggut kanthi jubah resmi.Réliksaka Santo Nikolas dikirim menyangBariingItaliakidul déning sapéranganpedagangItalia; sijibasilikadiyasa taun 1087 kanggo mènèhi wong-wong mauomahlan dadi tlatah ziarah.
Santo Nikolas dadi dirujuk déning wong akèh minangkasanto pangreksakanggo pelaut, pedagang, pamanah, bocah-bocah, tuna susila, ahli obat, pengacara, pegadhéyan, tahanan, kuthaAmsterdamlanRuslan.
IngYunani, Santo Nikolas iku pangganti kanggoSanto Basil(Agios Vasilis sajeroningBasa Yunani), siji biskop nalika abad ka 4 saka Caesarea. Pérangan lor Walanda lan sapérangan désa ingFlanders, Bèlgi, ngriyayakaké siji figur kang rada mèmper, Sint-Maarten (Santo Martin saka Tours).
Miturut konvèrsi wongJermansajeroning Kristen, ing carita rakyat Jerman ana kisah ngenani DéwaOdin(Wodan), kang saben taun, nalika mangsa riyayaYule, nganakaké pista paburon kang dibimbing déning déwa-déwa lan perjurit kang mati sajeroning donyané. Bocah-bacah bakal nyèlèhaké sepatuné, diisi mawawortel,damènutawagula, ing cerak crobong asep kanggojaranmaburOdin,Sleipnir, supaya jaran iku mangan isi mau. Sabanjuré Odin bakal mènèhi bebungah bocah-bocah iku amarga kabecikané kanthi ngganti panganan Sleipnir mawa bebungah utawapermèn.
Praktèk iki isih ana ing Jerman, Bèlgi lan Walanda sawisé adhopsi kakristenan lan banjur digabungaké karo riyaya Santo Nikolas. Bocah-bocah isih nyèlèhaké damèn ngisi sepatu ing crobong asep saben wengimangsa adhem, lan Santo Nikolas mènèhi bocah-bocah mau bebungah permèn lan bebungah-bebungah liyané. Mijilé Odin cukup mèmper karo Santo Nikolas, digambaraké minangka wong tuwa kang mistérius mawa janggut.
Praktèk iki banjur mijil ingAmérikah Sarékatliwat koloni Walanda ingNew Amsterdamluwih dhisik sadurungé serangan Inggris nalika abad ka 17, lan révolusi dadi nggantung kaos sikil utawa kaos sikil natal ing cerak crobong asep. Akèh tlatah ingOstenriklan tilas tlatah Italia kang direbutOstenrik-Honggari, (Friuli, kuthaTrieste) bocah-bocah mènèhi permèn lan bebungah nalika dina Santo Nikolas (San Niccolò sajeroning Basa Italia), miturut kalèndher Katulik, nalika tanggal 6 Dhésèmber.
Carita rakyat liya, dhedhasar saka suku Indo-Jerman, ana carita yèn ana wong suci (sok-sok Santo Nikolas) lan sétan (sok-sokKrampus, utawatroll). Sawijining nom-noman lanang nganggo klambi minangka Krampus isih ana sajeroning riyaya dina Santo Nikolas ing Kärnten (Ostenrik Kidul) lan Carnia (Italia lor-wétan). Carita iku nélakaké yèn siji dharatan diserang téror déning siji monster kang nalika mbengi nggremet lumebu menyang crobong asep lan matèni bocah-bocah (ngetokaké isi wetengé utawa nyimpen bocah-bocah mau kanggo dpangan mengko). Wong suci iku nggèolèki sétan iku, lan ngapusi sétan iku kanthiborgolkang diberkahi (sajeroning sapérangan vèrsi borgol kang padha kanggo ngunjaraYésus, sajeroning vèrsi liya borgol iku kang dipigunakaké kanggo nahanSanto PetrusutawaPaulus saka Tarsus); sétan iku kaprangkep lan kepeksa nuruti préntah sang wong suci. Wong Suci iku ngongkon sétan iku lunga menyang saben omah lan gawé owah-owahan, kanthi mènèhi bebungah marang bocah-bocah. Wong suci iku uga gawé supaya sétan iku nglakoni pagawéan mau saben taun, utawa sang sétan jelèh banget lelaku becik lan milih bali menyangnraka.
IngWalanda, Santo Nikolas (luwih asring ingaran "De Goede Sint") diréwangi déning sijibatur tukon(batur utawa réwang), kang ingaranZwarte Piet("Piet Ireng"). Sapérangan carita nglukisaké Zwarte Piet nuthuk bocah nakal nganggo tongkat utawa nglebokaké bocah-bocah nakal mau menyang karung lan digawa menyangSpanyol. Sapérangan duwé pendhapat légendha Zwarte Piet dadi rasis amarga ngrujuk manawa Santo Nikolas migunakaké batur tukonAfrikakang nyambut gawé marang panjenengané ing dina sadurungépakjesavond(5 Dhésèmber— dina nalika kadho dibukak), sanajan "Zwarte Pieten" ora digambaraké minangka batur tukon jaman saiki.
Zwarte Piet kang matur nuwun ora ngerti arep menyang endi, ing endi dhèwèké kapisah saka kancané lan ora ana pagawéan kanggo mbiyantu dhèwèké, lan wusanané Santo Nikolas nawani pagawéan. Sapérangan nélakaké yèn dhèwèké nulis dhaftar apa waé kang dipéngini déning bocah-bocah, liyané nélakaké yèn Zwarte Piet ngetutaké tlipak kabèh bocah nakal kanggo dilebokaké menyang karung lan digawa menyang Spanyol. Sawetara dasawarsa kapungkur, carita iki wis diowahi lan batur tukon iku wis dadi batur tukon modhèren kang duwé rai ireng amarga mènèk crobong keluk lan dadiirengamargagosongkenageni.
Sinterklas nganggosandhanganmèmper karo biskop. Panjenengané nganggomitraabang kanthi salib emas lan nggawa teken biskop. Kamèmperané karo biskop saka Myra katon cetha ing kéné.
Bebungah diwènèhaké suwéné karaméan iki lan luwih asring diterusaké mawa gurit. Luwih akèh bebungah temenan mungkin disedhiyakaké kanggo ésuké. Amarga mènèhi bebungah iku pagawéan Sinterklas, bebungah ora diwènèhaké nalika dinanataling Walanda, nanging wong komersial wiwit mupangataké ingpasar.
Miturut tradhisi, Sinterklas duwé Piet kanggo manéka prakara: Piet wujud navigasi kanggo krétané saka Spanyol menyang Walanda, utawa Piet kanggo mènèk payon kanggo nglebokaké bebungah menyang crobong keluk. Sapérangan taun akèh carita wis mijil, paling akèh digawé déning wong tuwa supaya bocah-bocah tetep percaya marang Sinterklas sajeroning kawicaksanan lan kanggo ngilangaké kelakuan kang ala. Sajeroning sapérangan kasus, Piet rada telédhor sajeroning pagawéan, kaya ta Piet minangka navigasi (basa Walanda"wegwijs piet") nunjuk menyang arah kang salah. Iki luwih asring kanggo mènèhi komèdhi cilik sajeroning paradhe taunan nalika Santo Nikolas teka ing Walanda, lan uga bisa kanggo kamajuwan bocah-bocah ing sekolah kanthi gawé Piet mènèhi jawaban kang salah, minangka conto, siji soalmatématikakang prasaja banget kaya ta 2+2, saéngga bocah-bocah bisa diyakinaké supaya mènèhi jawaban kang bener.
Gambaran Pra-Modhèrn ngenani Sinterklas kang seneng mènèhi bebungah saka sajarah gréja lan carita rakyat nggabung karo karakter InggrisFather Christmaskanggo gawé karakter kang dikawruhi déning wongInggrislanAmérikah SarékatminangkaSanta Claus.Father Christmasing abad ka 17 ing Inggris, lan panjenengané isih ana ing jaman iku, nggambaraké minangka wong kang duwé janggut nganggo klambi kang dawa, ijo, jubah mawa wulu. Panjenengané nglambangaké jiwa saka semangatnatal, lan digambaraké sajeroning "Hantu Bebungah Natal" sajeroning novèlA Christmas CaroldéningCharles Dickens.
JenengSanta Clausasalé sakaSinterklaas, jenengbasa Walandakang dhedhasar saka karakter Santo Nikolas. Panjenengané uga dikawruhi mawa jeneng Sint Nikolas ing endi njelasaké panggunaan 2 jeneng kang béda, Santa Claus lan Santo Nikolas utawa Santo Nick.
Ing nagara liya, gambaran Santo Nikolas uga dicampur karo carita rakyat lokal. Minangka conto babagan kang isih ana, panggambaranpagan, ing tlatahNordic, ana sijiWedhus Yule(basa Swèdhenjulbock, basa Nurwègen "julebukk", basa Dhénemarken "julebuk", basa Finlanjoulupukki), siji figur kang ngagetaké mawa sungu kang ngeteraké bebungah ing wengi natal. Wedhus damèn isih dadi dhékorasi natal ingSwèdhen,Nurwègen, lanFinlan. Nalika taun 1840, paternakangnomesajeroning carita rakyat Nordic miwiti ngenteraké bebungah natal menyangDhénemarken, nanging ingaran "Julenisse", nganggo sandhanganklawulan topiabang. Nalika pungkasan abad ka 19, tradhisi iki wis nyebar menyangNurwègenlanSwèdhen(ing endi "nisse" ingaranTomte), nggantèkaké Wedhus Yule. Perkara kang padha kadadéan ingFinlan, nanging ing kana luwih akèh figurmanungsakang migunakaké jenengwedhusYule.
Ing koloni Inggris ingAmérika Lorlan ing tembé mburiAmérikah Sarékat, vèrsi pamènèh bebungah Inggris lan Walanda digabungaké luwih adoh. Minangka conto, sajeroningSajarah New York(1809) déningWashington Irving, Sinterklaas diowahi dadi vèrsi Amérika kanthi jeneng "Santa Claus" nanging kélanganklambiuskupé, lan wujud kang pisanan digambaraké minangka pelaut Walanda mawa pipa rokok lan nganggo klambi anget warnaijo. Buku Irving cercaan saka kabudayan Walanda ing New York, lan luwih akèh gambaran sajeroning panemon guyonané.
Sanajan Sinterklas wujud gambaran saka siji biskop gréja Katulik,Pausora yakin marang kabenerané amarga kasunyatané luwih akèh dongèng utawa khayalan kang digawé ngenani Sinterklas, malah uga kacampur karo manéka kapitayan lan budaya. Nalika taun 1970Vatikanmbusak lan nyorèt jeneng Sinterklas sakapratélan wong-wong suci, nanging amarga akèhé protès kang teka, akiré Vatikan mènèhi kalonggaran lan kebébasan kanggo milih apa Sinterklas kalebu wong suci utawa dudu dipasrahaké marang dhiriné dhéwé-dhéwé, nanging kanthi resmi Sinterklas ora kalebu wong kang dianggep suci manèh.
Paus Paulus VImréntahaké supaya sisa dhisin saka Sinterklas dipindhahaké waé saka Italia menyang Amérika. Kanthi mangkono dikarepaké wong Éropa bakal bisa luwih rikat nglalèkaké Sinterklas. Tepaté tanggal5 Dhésèmber1972 sisa dhisin Sinterklas wis dipindhah menyang gréja Saint Nicolhas-Flushing-ing New York.
Santa Claus lan Sinterklas iku rada béda dideleng saka klambi uga dedeg piadegé. Santa Claus iku riptan saka manajer gayutan masarakat-Coca Cola sanajan asal-usulé saka Sinterklas uga. Kanggo ngundhakaké pangadolan saka Coca Cola, diripta Santa Claus minangka figur reklamené. Amarga wong Amérika ora gelem ingaran rasis mula saka iku kanggo Santa Claus ing AS ora olèh ana Zwarte Piet pembantuné kang kulité ireng.
Ing Tiongkok uga ana Sinterklas kang luwih asring diarani Sheng Dan Lao Ren, kang tegesé Simbah Kakung Natal.