Tarawangsa

Tarawangsanyaéta waditra anu ayana leuwih kolot ti rebab, alat kését anu séjén.NaskahkunoSewaka Darmayén ti awalabad ka-18nyebutkeun ngaran tarawangsa téh sabagé waditra.Rebab aya di tatar Jawa sanggeus jaman Islam sakitarabad ka-15-16,mangrupa pangaruh tina alat kését bangsaArabanu dibawa ku nu nyebarkeunIslamti tatar Arab jeungIndia.Sanggeus ayana rebab, tarawangsa biasana sok disebut rebab jangkung, sabab ukuran tarawangsa umumna leuwih jangkung tibatan rebab. Salian ti éta ogé pakakas kését ieu mangrupa pangaruh ti cina..
Salaku waditra anu di kését, tangtuna waé tarawangsa dipaénkeuna ku cara dikését. tapi anu dikésétna ngan hiji nyaéta senar anu katuhu, sedengkeun anu kiwa mah dipetik ku curuk anu kiwa. tarawangsa ogé sok dibarengan kujentréngnyaéta sapertikacapi.
Kasenian tarawangsa téh mangrupa kasenian ti Jawa Barat, nyaéta di daérah Rancakalong (Sumedang), Cibalong, Cipatujah (Tasikmalaya), Banjaran (Bandung), jeungKanékés(Banten Kulon). Dina kasenian tarawangsa Cibalong, Cipatujah mah sok dibarengan ku calung rénténg, suling, jeung kawih. Tarawangsa dipaénkeun na dina laras pélog, disaluyukeun jeungjentrénganu geus di sistim laras pélog.
Tarawangsa diRancakalongmiboga dua kelompok kawih, nyaéta kawih anu poko jeung kawih anu pilihan atawa kawih tambahan, anu kabéhanana laras pélog. Kawih pokona saperti Pangemat, Pangapungan, Pamapag, Panganginan, Panimang, Lalayaran, Bangbalikan. Ka tujuh kawih ieu mangrupa kawih poko, sabab anu mimiti diciptakeun jeung biasana sacara sakral pikeun ngondangDéwi Sri. Sedengkeun kawih pilihan atawa tambahan mah saperti, Saur, Mataraman, Iring-iringan (tonggérét), Jemplang, Limbangan, Bangun, Karatonan, Degung, Sirnagalih, Buncis, Pangairan, Déngdo, Angin-angin, Reundeu, Pagelaran, Ayun Ambing, Reundeuh Reundang, Kembang Gadung, Ondé, Legon (Koromongan), jeung Panglima.
Kawih-kawih tarawangsa diRancakalongtangtuna waé leuwih loba tibatan kawih-kawih tarawangsa di Cibalong jeung Banjaran. Kawih-kawih tarawangsa nu di Cibalong di antarana nyaéta Salancar, Ayun, Cipinangan, Mulang, Manuk Héjo, Kang Kiai, Aleuy,jeung Pangungsi. Sedengkeun kawih-kawih tarawangsa di Banjaran diantarana nyaéta Pangrajah, Panimbang, Bajing Luncat, Pangapungan, Bojong Kaso, jeung Cukleuk.
Alat atawa pakakas poko tina kasenian tarawangsa nyaéta tarawangsa jeungjentréng. Numutkeun sistim klasipikasi Curt Sanchs jeung Hornbostel, tarawangsa diklasipikasikeun sabagé Chordophone, sub klasipikasi neck-lute, jeungjentréngogé diklasipikasikeun kana Chordophone, sub klasipikasi zither. Sedengkeun nurutkeun cara maénkeunana tarawangsa diklasipikasikeun alat kését jeung jentreng diklasipikasikeun kana alat anu di petik. tarawangsa di jieun tina kaijéngkol,dadap, jeungmuncang. Dina énsambel tarawangsa pungsina pikeun mélodi (maénkeun kawih), sedengkeun jentréng pikeun pangiring atawa anu mirig tarawangsa.
DiRancakalong, Seni Ormatan Tarawangsa dibagi kanu dua katégori, nu kahiji nyaéta Tarawangsa pikeun pintonan seni biasa, dinu pintonan ieu biasana ngan ukur Tarawangsa jeung Jentréng nu di pintonkeun. Nu kadua, Tarawangsa pikeun ritual, sapertiNgalaksa, Mubur Suro, ogé acara Syukuran nu séjén na. Dinu Tarawangsa ritual, waditra Taraangsa jeungJentréngdibarengan ku Saéhu pameget sareng saéhu istri, biasana dipintonkeun ti tabuh 7 wengi dugi ka tabuh 4 subuh.
Tarawangsa miboga pungsi nyaéta pikeun upacara anu patalina kana paré, misalna dina upacaraNgalaksa, pungsina pikeun ngungkapkeun rasa sukur ka Gusti pikeun hasil panén. Dina pagelaranana aya ibingan, nyaéta lalaki jeung awéwé. Anu ngibing dimimitian ku lalaki anu ngibing na saéhu/saman, disusul ku awéwéna. pancéna pikeun ngalungsurkeunDewi Srijeung karuhun. Saterusna anu nyakséni pagelaran ogé biasana sok milu ngibing. Ibing dina Tarawangsa teu aya aturan-aturan poko, iwal anu nari saéhu miboga simbol-simbol panghurmatan pikeunDewi Sri. Ibing dina Tarawangsa teu ngan saukur ibingan pisik tapi ibingna aya pakuat-pakaitna jeung métapisik, saluyu kana kapercayaan anu ngibing. Jadi teu anéh upama anu ngibing Tarawangsa sok teu sadar (trance).