davidanugraha/M4-RAG huggingface dataset:
한올바이오파마

한올바이오파마(주)는 바이오 신약 연구개발과 의약품 생산·판매를 영위하는 대한민국 제약기업이다. 1973년 선경제약 주식회사로 설립됐고, 1987년 한올제약 주식회사로 2010년 한올바이오파마 주식회사로 상호명을 변경했다.주요 사업은 완제 의약품 생산 및 판매, 그리고 바이오 신약연구 개발이다.
현재는 주식으로 인해 바이오신약으로 많이 알려져 있지만, 사실 연 매출 100억 의약품만 3개를 보유하고 있는 정통 제약사라고도 할 수 있다. 1974년 항생제 ‘알바킨(ALVACIN)’ 캡슐을 국내 최초로 생산 판매한 것을 시작으로 1984년 의약품 수출입 허가를 취득해 본격적으로 해외 시장과 교류를 확대했으며, 같은 해 대전 GMP 공장을 준공하며 제약회사로서 기반을 다졌다. 1987년 중앙연구소 설립 이후에는 △영국 비챔(Beecham)사와 ‘박트로반’ 연고 △일본 도야마사와 주사용 항생제 ‘토미포란’ △일본 모리나가사와 항암치료제 M-CSF △일본 도야마사와 제3세대 경구용 항생제 ‘토미론’ 등 다양한 글로벌 제약기업과 기술 제휴를 맺고 우수한 의약품을 상용화하며 2006년 총 116개의 의약품 포트폴리오를 선보이며 매출 1천억원을 돌파하는 기염을 토했다.
현재는 프로바이오틱스 의약품 '바이오탑', 비흡수성 항생제 '노르믹스', 전립선암 및 진성 성조숙증 치료제 '엘리가드'를 필두로 프로바이오틱스, 비뇨기계, 탈모군을 중점으로 포트폴리오를 강화해 나가고 있다.
주목할 만한 점으로는 젊어보이는 로고 색상과 '바이오파마'라는 사명과는 대비되게, 국내 바이오 신약 개발이 트렌드로 떠오르기 시작한 2000년대 초반부터 바이오신약 영역으로 뛰어들었다는 점이다. 서울연구소와 수원 바이오연구소를 개소한데 이어 미국 메릴랜드에 도 현지법인 HPI(HanAll Pharmaceutical International)을 설립했는데, 많은 기업들이 신규 사업에 뛰어들면서 법인을 설립하는 일이 많지 않다는 것을 감안하면 상당히 이례적이다.
물론 이 과정이 모두 순탄치 만은 않았던 것으로 보인다. 기존 국내 대형 제약사는 마케팅과 영업에 중점이 놓여있고, 연구개발 분야는 기본적으로 지원하는 역할을 맡아왔던데 반해 이 회사의 경우는 연구개발이 더 우선되어 왔던 것. 당시 세간에서는 '한올바이오파마의 연구개발 투자만큼은 대기업 부럽지 않다'는 평가를 받을 정도로 연구개발 투자에 진심이었던 것으로 보인다. 실제 2013년 기준, 한올바이오파마의 연구개발 투자는 매출의 16% 수준으로, 전체 제약사 중 2위를 차지했다.
이후 2015년, 대웅제약과 손을 잡음으로써 순수하게 신약 연구개발에만 집중할 수 있게 됐다.
글로벌 시장에 이름을 알리기 시작한 것은 2017년 연구개발하고 있던 파이프라인 후보물질에 대한 기술수출 계약 2건을 연달아 성사시키면서다. 2017년 스위스로이반트(Roivant Sciences)에 5억250만 달러(약 6천억원) 규모로 '자가면역질환 치료 항체신약 HL161'을 기술수출 계약을 체결했고중국하버바이오메드(Harbour BioMed)에 8100만 달러 규모로 항체의약품 및 단백질 의약품을 기술수출하며 연구개발 성과를 알렸다.
현재 수원 바이오연구소는 신규 항체 개발, 미국 법인인 HPI는 파이프라인 후보물질에 대한 기술 수출 및 도입(LO/LI), 글로벌 임상, 그리고 오픈 이노베이션 등 한올바이오파마의 글로벌 사업 본체로 활약하고 있다.
주요 제품으로는 비흡수성 항생제 '노르믹스', 전립선암 치료제 '엘리가드' 프로바이오틱스 '바이오탑Archived2021년 12월 3일 -웨이백 머신' 등을 제품을 보유하고 있다.최근에는 이 3가지 블록버스터 제품 이외로 탈모치료제 영역 확장에도 집중하고 있다.
지난 2023년 기준 매출액 1,349억원, 영업이익 22억원으로 견조한 실적을 유지하고 있다.
프레스티지바이오파마

프레스티지바이오파마(Prestige Biopharma Limited)는 싱가포르의 바이오 기업이다. 본사는 싱가포르 바이오폴리스에 위치하고 있으며 대표이사는 박소연 회장이다.
2021년 2월 5일에 주관사를삼성증권과KB증권으로 공모가 32,000원에 코스피 시장에 상장하였다.
폴라리스AI

폴라리스AI(Polaris AI Corp.)는 대한민국의 IT기업이다. 본사는 서울특별시 서초구 서운로 19 (서초동, 서초월드오피스텔) 4층에 위치해 있으며 대표이사는 지준경이다.
폴라리스오피스그룹이 리노스를 인수하여폴라리스AI로 사명을 변경하였으며2024년 원료의약품 전문기업 에스텍파마를 인수하여 폴라리스AI파마로 사명을 변경하였다
Памбукчян, Арутюн

Арутюн Есаиевич Памбукчян(арм.Հարություն Փամբուքչյան;англ.Harout Pamboukjian; род.1 июля1950,Ереван), также известен какДзах Арут(арм.Ձախ Հարութ;англ.Dzakh Harout— дословно: левша Арут) —армянскийпевец. Известен как исполнитель танцевальных, народных иреволюционных песен.Заслуженный артист Республики Армения(2015).
Учился игре на гитаре, бузуки, сазе, дхоле, ударных и пианино, организовал группу «Эребуни», играющую разнообразную музыку — отАзнавурадоПреслииDeep Purple. По политическим мотивам в 1975 г. покинул СССР, эмигрировав вЛиван. Позже обосновался вСША, где и проживает вместе с женой и сыном. В конце 1980-х многократно и с большим успехом выступил на центральном ереванском стадионе «Раздан».
Записал более 20 альбомов. Известные песни — «Асмар ахчик», «Зоканч», «Мшо ахчик», «Ай качер», «Эй джанхапама» и др.
Арут проживает в Соединенных Штатах Америки, в штате Калифорния, и активно участвует в благотворительной и общественной деятельности армянской общины США. Популярность его давно вышла из армянских кругов и распространилась среди американцев, которым не безразлична культура армянского народа.
На Родине исполнителя он известен, как «Дзах» Арут, многие считают его одним из основоположников течения «РабИс» (от организации «Работники Искусства», действовавшей в советское время) в армянской песне.
Аруту принесли славу песниАртура Месчяна. Альбом «Реквием» Месчяна, в который включены легендарные песни как «Ур эир, Аствац?»
У него была жена по имени Рузанна Тевосян, которая скончалась в 2013 году.
南瓜焗飯

南瓜焗飯（亞美尼亞語：ղափամա，羅馬化：Ghapama）是一道亞美尼亞傳統料理，主要是在聖誕節製作。做法為南瓜去除種子和果肉後，裡面塞滿煮熟的米飯和切碎的乾果，如杏仁、蘋果、山茱萸、杏子、李子、棗子、李子和葡萄乾。有時會淋上蜂蜜或肉桂粉或添加糖。將南瓜烤至軟，然後帶到餐桌上並切成塊狀。
食得好健康

《食得好健康》（英語：The Big Boss Kitchen）是香港電視廣播有限公司的飲食及健康資訊節目，亦是監製林志榮的健康資訊節目系列之一，全節目共15集，由陳煒、袁文傑任主持，本節目於2018年1月1日起香港時間逢星期一至五22:30－23:00在翡翠台播出，及於myTV SUPER提供網上節目重溫（集數上傳7天後會刪除）。
此節目以戲劇形式介紹健康飲食，以「游氏集團」開發「健康食品」生意作主線
嘉賓：陳煒、澳洲註册營養師梁皓婷
嘉賓：森美、黃凱儀
劇情講述「波波」黃凱儀成為「游氏集團」健康食品廣告代言人，但「波波」身形與廣告中有所不符，游生擔心違反《商品說明條例》而要求「波波」於10天內減4磅。
主持：馮盈盈、朱智賢(由馮盈盈示範)
以下為本節目於香港無綫電視翡翠台及myTV SUPER7日跨平台總收視之紀錄：
2009年夏季聽障奧林匹克運動會閉幕式

2009年夏季聽障奧林匹克運動會閉幕式是2009年夏季聽障奧林匹克運動會的閉幕典禮，於當地時間2009年9月15日晚上7時30分在中華民國臺北市的臺北田徑場舉行，歷時約2個半小時。
開幕式的播報語言分別是此次主辦國中華民國的官方語言中文及國際通用語言英文。現場主持人陳康亦使用手語翻譯，為聽障的朋友們服務。
用最傳統的台式辦桌，作為閉幕式道別的獻禮。大會共辦了350桌流水席，以11道葷、素（包含開幕時出現的5道）菜餚款待各國聽障運動員及代表；其中最有特色也最讓外國選手好奇的莫過於珍珠奶茶，有位法國的選手，指著杯子裡的珍珠問到「sea food」?一旁的外語志工解釋後，他才露出豁然的笑容。另ㄧ桌的肯亞朋友則是怎麼喝都沒頭緒，手拿著吸管卻不知如何飲用，最後索性是撕開封口直接灌進嘴裡。看來珍珠奶茶對外國朋友來說，真的是充滿了驚奇。另外觀眾也有點心盒可以享用。
阿媽教落食平D

《阿媽教落食平D》（英語：Good Cheap Eats 6）是香港電視廣播有限公司拍攝製作的飲食節目食平D系列第六輯，由肥媽、陸浩明擔任主持。本節目於香港時間2017年4月17日起，逢星期一至五22:30－23:00在翡翠台、myTV SUPER播出，並於myTV SUPER提供節目重溫（集數上傳7天後會刪除）。
أغرة

أَغْرَة(بالتركية:آغری،Ağrı) هي عاصمةولاية أغرةتقع شرقتركيابالقرب من الحدود معإيرانيبلغ عدد سكانها 79,764 نسمة . الأكراد يشكلون 95% من سكانها والبقية أرمن.
يظهر الجدول التالي التغييرات المناخية على مدار السنة:
تحتوي معظم الصناعات في محافظة آغري حيث أن النشاط الاقتصادي الرئيسي هوالزراعةوتربية الحيوانات. وتنتج الحليب المصنع واللحوم كما ويوجد بها عدة مصانع منها: مصنع للجلود ومصنع للسكر ومصنع الطوب والجير ومصنع الألبان. كما يعيش معظم الناس في رعي الأغنام على سفح الجبل.
Serbiyada ermənilər

Serbiyada ermənilər—Serbiyaərazisində yaşayan erməni əsilli əhali.2011-ci il siyahıya alınmasına görə Serbiyada 222 erməni yaşayır.
Serbiya erməniləri haqqında ilk məlumat X əsrə aiddir. Artıq o dövrdə Bizans imperiyasının sərhədlərində, Makedoniya və Frakiyaya yaxın ərazilərdə ermənilərdən təşkil olunmuş ordulara aid yaşayış məskənləri vardı. Ermənilərin Serbiya ərazisində növbəti dəfə adları 1218-ci ildə Serbiya Provaslav kilsəsinin birinci arxiyepiskopu Müqəddəs Savanın erməniləri monastır tikintisinə dəvət etməsi ilə əlaqədardır. Savva erməni arxitekturası ilə tanış olmuş və heyranlığı səbəbindən məhs erməni ustalarını dəvət etmişdir. Ermənilər Vitovisa monastırını inşa etməli idilər. Bu gündə kilsənin kitabəsində erməni və serb dilində yazılar qorunur.
Osmanlıların avropa fəthləri zamanı türk ordusunun tərkibində erməni əsgərlər də olmuşdur. Ancaq ermənilər adətləri üzrə osmanlı ordusuna dönük çıxaraq serb tərəfə keçmişlər. Kosovo döyüşündən sonra Sokobanya dağlarına sığınmış ermənilər ermençiç kilsəsini qurmuşlar.
Tanınmış türk səyyahı olan Övliya Çələbi Serbiyada olarkən Ujise rayonujnda ermənilərin yaşadığını vurğulamışdır
Ermənilərə aid qəbrstanlıqBelqrad qalasındayerləşir. Burada yalnız bir neçə qəbr ideal şəkildə günümüzə gəlib çatmışdır.
1880-ci ildə Kemah şəhərindən olan tacir ermənilər Bolevoda məskən salmışlar. onlar arasında erməni terorçesu olanSoqomon Teyliryanınatasıda olmuşdurBölgənin erməni əhalisiİkinci Dünya müharibəsizamanıŞimali AmerikavəFransayaköç etmişdir.
1746-ci ildə Novi-Sad şəhərindəErməni Katolik kilsəsinə aid monastır inşa edilmişdir. Kilsə1963-cü ildə sökülmüşdür.
ErmənistanvəSerbiyaarasında diplomatik əlaqələr1992-ci ildə təşkil edilmişdir. Errmənistan Yunanıstandakı səfirliyi həm də  Serbiya dövlətində nümayəndə funksiyasını daşıyır. Serbiyada başda Qoar Arutunyan-Sekuliç olmaqla «Armenka» adlı iştimai təşkilat fəaliyyət göstərir.
28 iyul2009-cu ildəBoris TadiçErmənistanda rəsmi səfərdə olmuşdur. Prezidentlər dini, mədəni və iqtisadi əlaqələri inkişaf etdirməyi qarşıya hədəf qoymuşlar. Ermənistan qismən tanınmışKosovoRespublikasını tanımır və onu Serbiya ərazisi hesab edir
Məxfi ermənilər

Məxfi ermənilərvə yakripto-ermənilər(erm.ծպտեալ հայեր;Rom: tsptyal hayer) əsasən türk cəmiyyətindənermənimənsubiyyətini gizlədən tam və ya qismən etnik erməni mənşəli insanları təsvir etmək üçün istifadə edilən ümumi termindir.Onlar əsasən Erməni qətliamı zamanı “fiziki cəhətdən yox olmaq təhlükəsi altında” islamlaşmağa (türkləşmə və yaxud da kürdləşmə) məcbur olanOsmanlı ermənilərininnəvələridirlər.
Türkiyəli jurnalist Erhan Başyurtgizli ermənilər haqqında belə demişdir; “Deportasiyalardan və ölüm yürüşlərindən canlarını xilas etmək üçün İslamı qəbul etmiş ailələr (bəzi kəndlərdə və ya məhəllələrdə) [...] erməni kimi öz aralarında nikahlar bağlamış, bəzi hallarda isə gizli şəkildə xristianlığı yenidən qəbul etmişdirlər”.Avropa KomissiyasınınTürkiyə ilə əlaqədar olan 2012-ci ildəki hesabatına əsasən, "bir qrup kripto-ermənilər öz orijinal adlarını və dinlərini yenidən istifadə etməyə başlamışdırlar".The Economistjurnalında isə qeyd edilmişdir ki, erməni mənşəli olduğunu ortaya qoyantürklərinsayı artmaqdadır.
Erməni xalqının ənənəvi vətəni hesab olunanErməni dağlarınınqərb hissələri XVI əsrdəOsmanlı imperiyasınınhakimiyyəti altına keçmişdir.XVII əsrə qədər ermənilər regionun əhalisinin böyük əksəriyyətini təşkil edirdilər, lakin onların sayı getdikcə azalmağa başlamış və XX əsrin əvvəllərində onlar o dövrdəaltı vilayətolaraq nəzərdə tutulmuş olanQərbi Ermənistanınəhalisinin 38%-ni təşkil edirdilər. Bundan əlavə, türklər və kürdlər region əhalisinin əhəmiyyətli hissəsini təşkil edirdilər.
1915-ci ildə və ondan sonrakı növbəti illərdəOsmanlı İmperiyasınınhakimiyyəti altında öz ata-baba torpaqlarında yaşayan ermənilərErməni soyqırımızamanıGənc türklərhökuməti tərəfindən sistemli şəkildə məhv edilmişdirlər. Qırğın dövründə təxmini olaraq 100.000 ilə 200.000 arasında erməni mənşəli qadın müsəlman kişilərin hərəmxanalarına aparılmış, erməni uşaqlarının isə dini dəyişdirilmiş, onlar köləliyə məcbur edilmiş və ya qaçırılaraq türk və ya kürd kimi böyüdülmüşdürlər.Birinci Dünya müharibəsindənsonra yardım işçiləri və sağ qalmış ermənilər bu erməni yetimlərini axtarmağa və onları geri çağırmağa başlayanda onların yalnız kiçik bir hissəsinə rast gəlmiş və onları bir yerə cəmləmişdirlər. Onların bir çoxları isə müsəlman olaraq yaşamağa davam etmişdirlər. Bundan əlavə isə, bəzi hallarda qırğından xilas olmaq üçün bütöv ailələrin İslamı qəbul etməsi halları da müşahidə olunmuşdur.
İrəvan qəzası

İrəvan qəzası İrəvən quberniyasının orta cənub hissəsində yerləşmiş və cənub-qərbdə İranla həmsərhəd olmuşdur. Relyef cəhətcə qəza şimal-şərqdə dağlıq və cənub-qərbdə ovalıq hissədən ibarət olmuşdur. Qəzanın ovalıq  hissəsi Araz çayı boyunca uzanır, Şərur-Dərələyəz qəzası ilə sərhəddində ən alşaq hissəsi dəniz səviyyəsindən 2667 fut hündürlüyə malikdir. Qəzanın ən hündür nöqtəsi İrəvan şəhəri yaxınlığında olub, dəniz səviyyəsindən 3200 fut hündürlüyə malikdir. Qəza vulkanik dağ silsiləsinə malikdir. Göyçə gölü əhatəsində olan bu silsilə Aqamanqan (Ağaməngən?) (10173 fut), və Ağ-dağ kimi sönmüş vulkanlara malikdir.
Rusiya İmperatorunun 9 iyun 1849-cu il fərmanı ilə İrəvan quberniyası yaradılmışdır. 1850-ci il yanvar ayının 1-dən qüvvəyə minən həmin inzibati-ərazi bölgüsünüə görə İrəvan quberniyasının tərkibində 5 qəza vardı: İrəvan qəzası, Aleksandropol qəzası, Novobəyazid qəzası, Naxçıvan qəzası və Ordubad qəzası. İrəvan qəzası 4 nahiyədən ibarət idi:
1913 cü ildə Kəndləri
||
1897-ci il əhalinin siyahıyaalmasına görə cəmi İrəvan qəzasında 150 879 nəfər, (bunlardan azərbaycanlılar (həmin dövrdə adlandırılmış azərbaycan tatarları) - 77 491 nəfər, ermənilər - 58 148 nəfər), qəza mərkəzi - İrəvan şəhərində isə 29 006 nəfər, (bunlardan azərbaycanlılar - 12 359 nəfər, ermənilər - 12 523 nəfər) əhali yaşamışdır.
XX əsrin əvvəllərində qəzada 127 072 nəfər əhalinin (qəza mərkəzi sayılmadan) 53,5%-i azərbaycanlılar - , 37%-i isə ermənilər, qəza mərkəzi İrəvan şəhərində isə 29 033 nəfər  yaşamış əhalinin 49%-i azərbaycanlılar və 48%-i ermənilər olmuşlar.
1897 ci ildə qəzanın etnik tərkibi (ana dili üzrə)
Xurşidbanu Natəvanın büstü (Şuşa)

Xan qızı Natəvanın abidəsi—Xurşidbanu NatəvanınŞuşadakıqəbirüstü abidəsi. Abidə ermənilər tərəfindən gülləylə deşik-deşik edilmiş, dəmir tullantısı kimiGürcüstanasatılmışdır.Azərbaycantərəfi abidəni Gürcüstandan bir neçə il bundan əvvəlBakıyagətizdirmişdir.Namiq DadaşovXurşudbanu Natəvana qoyulan, sonradan ermənilər tərəfindən gülləbaran edilən, hazırda isəRamiz Mustafayevadınaİncəsənət Muzeyininhəyətində saxlanılan heykəllərinin də müəllifi məhz odur.
Livan erməniləri

Livan erməniləri—Livandayaşayanermənilərəverilən ümumi ad.ErmənilərLivanəhalisinin 4% təşkil edir. ErmənilərLivan vətəndaş müharibəsizamanı döyüşlərdə faəl iştirak etmişdilər. Bəzi mənbələrdə, müharibədən əvvəl Livanda 100 minə yaxın, erməninin yaşadığını, müharibə səbəbindən ölkəni tərk etdikləri göstərilir.
Livandailk ermənilərin dəqiq nə zamandan yaşamağa başladıqları məlum deyil. Eranın ilk illərində, Livan ərazisində yaşayan xalqlar haqqında məlumat veriləndə, ermənilərində adları qeyd edilir. 1915-ci ildəLivanOsmanlı imperiyasınıntərkibində idi. Bu dövrdəermənilərdaha çoxBeyrutşəhərində yaşayırdılar. Sultanın fərmanı ilə ermənilərin yaşadıqları ərazilərdən köçürülməsi nəticəsində,Livandaerməni əhalisi sürətlə artmağa başlamışdır.ErmənilərKarantina vəBurc Hamodbölgələrində sürətlə məskunlaşmışdılar. 1939-cu ildə isə ermənilər Beka vadisinə köçürülmüşdür. 1970-ci ilə qədərLivanerməniləri ölkənin siyasi və iqtisadi həyatında fəal fəaliyyət göstərməmişdilər.
1975–1990-cı illəri əhatə edənLivan vətəndaş müharibəsizamanı, ərəblərin ermənilər yaşayan məhəllələrə hücum etməsi, nəticəsində ermənilər vətəndaş müharibəsinə qatılmışdılar. Bir çox erməni terror təşkilatlarıLivan vətəndaş müharibəsiningedişində təşəkül tapmışdır.ASALA,ESƏDvəYeni erməni müqavimətikimi birliklərin döyüşçüləri Livanda aparılan döyüşlərdə iştirak etmişlər.ErmənistanınMilli Qəhrəmanı,Qarabağ müharibəsizamanı Azərbaycanlı birliklər tərəfindən zərərsizləşdirilənMonte Melkonyandauzun müddət Livanda erməni birliklərinə rəhbərlik etmişdir. Son dövrlərdə, Livanda yaşayan ermənilər, əsasənErmənistanındirçəldilməsi məqsədilə müxtəlif tədbirlər keçirlər. Ölkədə hər ilErmənistanüçün iyanə toplanır. Livan erməniləri ölkəninin siyasi həyatındada mühüm yerə sahibdilər.Daşnaksütunpartiyası rəsmi olaraq parlamentdə hər seçkidə təmsil olunur.HnçakvəArmenakanpartiyaları isə ictimai həyatda böyük təsirlərə malikdir.
Şükar

Şükar kəndi— Qərbi Azərbaycanın Qarakilsə (indiki Sisian) rayonunda Ərikli dağının ətəyində yerləşirdi.
Şükar - Yelizavetpol (Gəncə) quberniyasınınZəngəzur qəzasında, indiki Sisian rayonu ərazisində kənd olmuşdur. Qafqazın 5 verstlik xəritəsində  qeyd edilmişdir.
1918-cı ildə Şükar ermənilər tərəfindən ermənilər tərəfindən darmadağın edilmiş, əhalisinin bir qismi Naxçıvana qaçmış, qalanları isə məhv edilmişdir. Kəndin yalnız xarabalıqları qalır.
Başlıbel qətliamı

Başlıbel faciəsivə yaBaşlıbel qırğını—Kəlbəcər rayonununişğalı zamanıermənilərtərəfindənazərbaycanlılaraqarşı törədilmiş qırğın.
1993-cü ilinaprelayının əvvəllərindəKəlbəcər rayonuermənilərtərəfindən işğal olundu. Bu zaman 2 minə yaxın əhalisi olanBaşlıbelkəndinin 73 nəfər sakini evlərini vaxtında tərk edə bilmədilər.Aprelin2-də kənd sakinlərinin bir qrupu mühasirədən çıxmağa çalışsalar da, buna nail ola bilməyiblər. Bu zaman sakinlərdən 9 nəfər yolda qətlə yetirilib, 5 nəfər girov götürülüb. Digər 62 nəfər isə dağlara çəkilərək kahalara sığınmaqla özlərini qorumağa çalışıblar.Həmin təbii mağaralar fərdi yaşayış evlərindən 3 km məsafədə yerləşirdi.
Amma onlar cəmi 18 gün gizli yaşaya bildilər.Aprelin18-dəermənisilahlı birləşmələri dinc sakinlərin sığındığı kahaların yerini aşkarladıqdan sonra onların üzərinə silahlı hücuma keçdilər. Həmin gecə kənddən bir qədər yuxarıda yerləşən “Portda” kahalarına sığınmış sakinlərin üzərinə amansız hücum zamanı dinc sakinlərdən 14 nəfər girov götürülüb, 18 nəfər qətlə yetirilib,1 nəfər itkin düşüb.Sağ qalan 30 nəfər isə sığınacaq yerlərini kəndin ərazisindəki digər kahalara dəyişərək mühasirə həyatını davam etdirib. Onlar 113 gündən sonra –iyulun17-də  sığınacağı tərk edərək yalnız gecələr hərəkət etməklə gizli dağ yolları vasitəsiləErmənistan ordusununmühasirəsindən çıxa biliblər. 93 yaşlıƏləsgər Kazımovisə doğma kəndini tərk etməyərək sığınacaqda mühasirə həyatını davam etdirib.
Başlıbel faciəsinin şahidlərindən olanİsmət Əzizov113 günlük mühasirə həyatı barədə xatirələrini bölüşüb:
113 günBaşlıbel kəndindəErmənistan ordusununmühasirəsində qalmış 62 nəfərdən ibarət dəstənin daha bir üzvü Elşad Əzizov isə deyib ki,aprelin18-dən 19-na keçən  gecə ermənilər kahalara sığınmış adamlardan 14 nəfəri girov aparmış, 18 nəfəri  qətlə yetirmişdi:
Qarabağ döyüşlərindətankçı olanAğdamsakini Məzahir Abbasquliyev hadisəni belə xatırlayır:
2017-ci  ilinaprelindənbaşlayaraqAzərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Qeyri-Hökumət Təşkilatlarına Dövlət Dəstəyi Şurasınındəstəyi iləRegional İnsan Hüquqları və Media MərkəzitərəfindənBaşlıbel faciəsi: erməni vəhşilikləri şahidlərin dili iləlayihəsinin icrasına başlanılmışdır.Layihə çərçivəsindəAzərbaycanvəingilis dillərindəBaşlıbel faciəsi: erməni vəhşilikləri şahidlərin dili iləkitabı nəşr edilmişdir. Kitabdaermənilərinxalqımıza qarşı törətdikləri vəhşiliklərdən biri – Başlıbel faciəsi ilə bağlı məlumatlar əksini tapmışdır. NəşrdəBaşlıbelkəndində törədilmiş qırğının canlı şahidlərinin fikirləri yer almış, mühasirədə qalan uşaq, qoca qadınların həyatını xilas etmək üçün böyük fədakarlıq göstərmiş şəxslərin xatirələri qeyd edilmişdir.
Ağdaban qətliamı

Ağdaban faciəsi— 1992-ci il aprel ayının 8-də Kəlbəcərin işğalından təqribən bir il əvvəl ermənilər tərəfindən Kəlbəcərin sonrakı dövrdə işğalına şərait yaratmaq məqsədilə rayonun Ağdaban kəndində törədilmiş soyqırım hadisəsi. Erməni separatçıları tərəfindən törədilmiş qırğın nəticəsində Kəlbəcər rayonunun 130 evdən ibarət Ağdaban kəndi tamamilə yandırılmışdır. Kəndin 779 nəfər dinc sakininə müxtəlif növ işgəncələr verilmiş, 67 nəfər isə amansızlıqla qətlə yetirilmişdir. Bundan əlavə, 2 nəfər itkin düşmüş, 12 nəfər isə ağır bədən xəsarətləri almışdır.
1992-ci il aprel ayının 7-dən 8-nə keçən gecə ermənilər Ağdaban yalındakı gözətçi məntəqəsinə qalxıb, burada keşik çəkən 3 nəfəri qətlə yetirdilər. Onlar kəndin üst yanındakı bənd-bərələrə dolub səhər saat 6-da silahlardan atəş açmağa başladırlar. Ermənilər planlı surətdə hərəkət edirdilər. Evləri kimlər qarət edəcək, mal-qaranı kimlər aparacaq, əliyalın insanları kimlər əsir götürəcək, müqavimət göstərənləri kimlər qətlə yetirəcək əvvəlcədən müəyyənləşdirilmişdi. Belə bir vəziyyətdə 1992-ci il aprel ayının 8-də Ağdərə rayonunun Çapar kəndi istiqamətindən Çayqovuşan və Ağdaban kəndlərinə ermənilər hücum etdi.
Ağdaban qırğınının səhərisi-aprel ayının 9-da camaat hər yerdən rayon mərkəzinə toplaşdı. "Kəlbəcərin müdafiəsinə fövqəladə yardım komitəsi" yaradıldı. Əhalinin qəti tələbi ilə bu komitəyə rəhbərlik etmək bu sətirləri yazana tapşırıldı. Komitə qısa müddət ərzində böyük tədbirlər həyata keçirdi. Orduya kömək xeyli artırıldı. Əhalidə müdafiə olunacağına ümid yarandı. Rayon əhalisinin ciddi təkidi ilə Kəlbəcərə göndərilən polkovnik Zaur Rzayev briqada komandiri və hərbi komendant təyin edildi.
Kəlbəcər rayonunun130 evdən ibarət Ağdaban kəndi erməni qüvvələri tərəfindən tamamilə yandırılmış, kəndin 779 nəfər sakininə işgəncələr verilmişdir. 67 nəfər qətlə yetirilmiş, 8 nəfər 90-100 yaşlı qoca, 2 azyaşlı uşaq və 7 qadın diri-diri odda yandırılmış, 2 nəfər itkin düşmüş, 12 nəfərə ağır bədən xəsarəti yetirilmişdir. Ermənilər tərəfindən tarix, memarlıq və mədəniyyət abidələri dağıdılmış, müqəddəs ziyarətgah və məzarlıqlar təhqir olunmuş və məhv edilmişdir. Bundan başqa, Azərbaycanın klassik aşıq şeirinin ustadıAşıq Qurbanivə onun oğlu olmuş ifaçı və yaradıcı aşıq,Azərbaycan Yazıçılar BirliyininüzvüAşıq Şəmşirinevi, zəngin arxivi və əlyazmaları yandırılmış və talan olunmuşdur.
Şablon:Erməni silahlılarının Azərbaycanın dinc əhalisinə hücumları
আর্মেনীয় জাতি

আর্মেনীয়রা(আর্মেনীয়:հայեր,প্রতিবর্ণী.hayer;আ-ধ্ব-ব: [hɑˈjɛɾ]) হলপশ্চিম এশিয়ারআর্মেনীয় পার্বত্য অঞ্চলেরএকটিজাতিগোষ্ঠী।
আর্মেনীয়রাআর্মেনিয়ারপ্রধান জনসংখ্যা এবং প্রকৃতপক্ষে স্বাধীনআর্টসখগঠন করে। আধুনিক আর্মেনিয়ার বাইরে বসবাসকারী সম্পূর্ণ বা আংশিক আর্মেনীয় বংশভূত প্রায় ৫ মিলিয়ন লোকের বিস্তৃত প্রবাসী জনসংখ্যা রয়েছে। বৃহত্তম আর্মেনীয় জনসংখ্যা আজরাশিয়া,মার্কিন যুক্তরাষ্ট্র,ফ্রান্স,জর্জিয়া,ইরান,জার্মানি,ইউক্রেন,লেবানন,ব্রাজিলওসিরিয়ায়বিদ্যমান। ইরান ও প্রাক্তন সোভিয়েত রাষ্ট্রসমূহ ব্যতীত বর্তমান আর্মেনীয় প্রবাসী জনসংখ্যা মূলতআর্মেনীয় গণহত্যারফলস্বরূপ গঠিত হয়।
আর্মেনীয় ভাষাহল একটি ইন্দো-ইউরোপীয় ভাষা।এর দুটি পারস্পরিক স্বচ্ছ কথ্য ও লিখিত রূপ রয়েছে:পূর্ব আর্মেনীয়, বর্তমানে প্রধানত আর্মেনিয়া, আর্টসখ, ইরান এবং প্রাক্তন সোভিয়েত প্রজাতন্ত্রগুলিতে কথিত; এবংপশ্চিম আর্মেনীয়, ঐতিহাসিকপশ্চিম আর্মেনিয়াওআর্মেনীয় গণহত্যারপরে মূলত আর্মেনীয় প্রবাসী সম্প্রদায়সমূহে ব্যবহৃত হয়।মেস্রোপ মাশটটস৪০৪ খ্রিস্টাব্দে অনন্যআর্মেনীয় বর্ণমালাআবিষ্কার করেন।
বেশিরভাগ আর্মেনীয়আর্মেনীয় প্রেরিতীয় মণ্ডলীকেমেনে চলেন, এটি একটি অ-চ্যালেসেডোনীয় খ্রিস্টান মণ্ডলী, যা বিশ্বের প্রাচীনতম জাতীয় মণ্ডলীও।যীশুরমৃত্যুর পরই, তাঁর দ্বারাপ্রেরিত যিহূদা থদ্দেয়ওপ্রেরিত বর্থলময়েরপ্রচেষ্টার ফলে আর্মেনিয়ায় খ্রিস্টধর্মের বিস্তার শুরু হয়।চতুর্থ শতাব্দীর গোড়ার দিকে,আর্মেনিয়া রাজ্যখ্রিস্টানকে রাষ্ট্র ধর্ম হিসাবে গ্রহণকারী প্রথম রাজ্যে পরিণত হয়।
টীকা
উৎস
আর্মেনীয় ভাষা

আর্মেনীয় ভাষা(আর্মেনীয় ভাষায়: Հայերենহাইয়েরেন) একটিইন্দো-ইউরোপীয় ভাষা। এটি কোন দলের অন্তর্ভুক্ত নয় এবং এর কোন আত্মীয় ভাষা নেই।গ্রিক ভাষারসাথে এর সবচেয়ে বেশি সাদৃশ্য দেখতে পাওয়া যায়। ভাষাটিতে প্রচুরফার্সিকৃতঋণ শব্দ ব্যবহার করা হয় বলে অনেক সময় এটিকেইরানীয় ভাষাবলে ভুল করা হয়।
আর্মেনীয় ভাষায় প্রায় ৬০ লক্ষ লোক কথা বলেন। পূর্ব আর্মেনীয় ভাষাটিককেসাসঅঞ্চলে অবস্থিত প্রাক্তনসোভিয়েত প্রজাতন্ত্রআর্মেনিয়ার সরকারি ভাষা। সেখানে প্রায় ৩৫ লক্ষ লোক আর্মেনীয় ভাষাতে কথা বলেন। তবে বর্তমানে বিশ্বের প্রায় অর্ধেক আর্মেনীয় ভাষাভাষীমার্কিন যুক্তরাষ্ট্রেবাস করেন, এবং এদের ভাষাকে পশ্চিম আর্মেনীয় ভাষা নাম দেয়া হয়েছে।
১ম বিশ্বযুদ্ধেরসময় (১৯১৫-১৯১৬)তুরস্কেআর্মেনীয় জনগণ জাতিগত পরিশুদ্ধি অভিযান ও গণহত্যার শিকার হয়। ১৯১৮ থেকে ১৯২০ সালের মধ্যে আর্মেনীয়রা একটি স্বাধীন আর্মেনীয় প্রজাতন্ত্র গঠনের চেষ্টা করে ব্যর্থ হয় এবং এটিসোভিয়েত ইউনিয়ন,তুরস্কওইরানেরমধ্যে বিভক্ত হয়ে যায়। এর ফলশ্রুতিতে আর্মেনীয়রা বিপুল সংখ্যায় বিশ্বের নানা দেশে ছড়িয়ে পড়েন।
সংযুক্ত আর্মেনিয়া

বৃহত্তর আর্মেনিয়াবাবৃহৎ আর্মেনিয়ানামে পরিচিতসংযুক্ত আর্মেনিয়াহল প্রচলিত আর্মেনীয় জন্মভূমি—আর্মেনিয়ান পার্বত্য অঞ্চলেরএকটিআর্মেনীয় জাতি-জাতীয়তাবাদীবৌদ্ধিক ধারণা—যা বর্তমানে বা ঐতিহাসিকভাবে বেশিরভাগই আর্মেনীয়দের দ্বারা জনবহুল হয়ে উঠেছে। আর্মেনীয়রা তাদের ঐতিহাসিক ভূমির একীকরণ হিসাবে যে ধারণাটি দেখে, তা বিংশ শতাব্দীতে প্রচলিত ছিল এবং জাতীয়তাবাদী দলআর্মেনিয়ান রেভলিউশনারি ফেডারেশন(এআরএফ) এবংহেরিটেজ,এএসএএলএও অন্যান্যরা সহ ব্যক্তি, বিভিন্ন সংস্থা ও প্রতিষ্ঠান দ্বারা সমর্থন ছিল।
এআরএফ "ইউনাইটেড আর্মেনিয়া"-এর ধারণায়পশ্চিম আর্মেনিয়া(পূর্ব তুরস্ক),নাগোর্নো-কারাবাখ(আর্টসাখ), আজারবাইজানের স্থলবেষ্টিত এক্সক্লেভনাখচিভানও জর্জিয়ারজাভাখেতি(জাভাখক) অঞ্চলের দাবিগুলিকে অন্তর্ভুক্ত করে।নাগোর্নো-কারাবাখ ও জাভাখক আর্মেনীয়দের দ্বারা অপ্রতিরোধ্যভাবে অধ্যুষিত। ২০তম শতকের গোড়ার দিকে পশ্চিম আর্মেনিয়া ও নাখচিভানে উল্লেখযোগ্য আর্মেনীয় জনসংখ্যা ছিল, কিন্তু বর্তমানে আর নেই। ১৯১৫-এরআর্মেনীয় গণহত্যারসময় পশ্চিম আর্মেনিয়ার আর্মেনীয় জনসংখ্যা প্রায় সম্পূর্ণরূপে নির্মূল হয়ে গিয়েছিল, যখন এই অঞ্চলে সহস্রাব্দের বেশি সময় ধরে থাকা আর্মেনীয় উপস্থিতি মূলত শেষ হয়ে গিয়েছিল এবংআর্মেনিয়ান সাংস্কৃতিক ঐতিহ্যপ্রধানতঅটোমান সরকারদ্বারা ধ্বংস হয়ে গিয়েছিল।১৯১৯ সালে,আর্মেনিয়ার প্রথম প্রজাতন্ত্রেরএআরএফ-শাসিত সরকার আর্মেনীয় ভূমিসমূহের আনুষ্ঠানিক একীকরণ ঘোষণা করে। এআরএফ পশ্চিম আর্মেনিয়ার উপর তার দাবির ভিত্তি করে, যা এখন ১৯২০ সালেরসেভ্র চুক্তিরমাধ্যমেতুরস্কদ্বারা নিয়ন্ত্রিত, যা পরবর্তী ঐতিহাসিক ঘটনাগুলির দ্বারা কার্যকরভাবে প্রত্যাখ্যান করা হয়েছিল। এই আঞ্চলিক দাবিগুলিকে প্রায়ইআর্মেনীয় গণহত্যারস্বীকৃতি এবং আর্মেনীয় গণহত্যার প্রতিশোধের অংশ হিসাবে চূড়ান্ত লক্ষ্য হিসাবে দেখা হয়।
সবচেয়ে সাম্প্রতিক আর্মেনীয়ইরেডেন্টিজমআন্দোলন, ১৯৮৮ সালে শুরু হওয়াকারাবাখ আন্দোলন, নাগোর্নো-কারাবাখকে তৎকালীনসোভিয়েত আর্মেনিয়ারসাথে একীভূত করার চেষ্টা করেছিল। আজারবাইজানের সাথেপরবর্তী যুদ্ধেরফলস্বরূপ, আর্মেনীয় বাহিনী নাগোর্নো-কারাবাখ এবং আশেপাশের বেশিরভাগ জেলার উপর কার্যকর নিয়ন্ত্রণ প্রতিষ্ঠা করে, এইভাবেআর্মেনিয়াও কারাবাখেরপ্রকৃতপক্ষেএকীকরণ সফল হয়।কিছু আর্মেনীয় জাতীয়তাবাদী নাগোর্নো-কারাবাখকে "সংযুক্ত আর্মেনিয়ার প্রথম পর্যায়" বলে মনে করেন।
আর্মেনিয়ান বিপ্লবী ফেডারেশন (এআরএফ) দ্বারা ইউনাইটেড আর্মেনিয়ার আধুনিক ব্যবহারে নিম্নলিখিত ক্ষেত্রগুলিকে অন্তর্ভুক্ত করে:
ইরানের জনপরিসংখ্যান

২০০৬ সালের আদমশুমারি অনুযায়ী ইরানের জনসংখ্যা ৭,০০,৪৯,২৬২। এর মধ্যে এক-চতুর্থাংশের বয়স ১৫ বছর বা তার কম। ইরান জাতিগতভাবে ও ভাষাগতভাবে বিচিত্র এক দেশ। কিছু কিছু শহরে, যেমন তেহরানে, বিভিন্ন জাতির লোকের সহাবস্থান পরিলক্ষিত হয়।
এছাড়াও ইরানের বাইরে প্রবাসে আরও প্রায় ৪০ লক্ষ ইরানি নাগরিক বসবাস করেন।এরা মূলত উত্তর আমেরিকা, পশ্চিম ইউরোপ, তুরস্ক, পারস্য উপসাগরীয় দেশসমূহ এবং অস্ট্রেলিয়াতে বাস করেন।
সিআইএ ফ্যাক্টবুক অনুসারে ইরানের জাতিগুলি এরকম:পারসিক জাতি৫১%,আজেরি জাতি২৪%,গিলাকি জাতিওমাজান্দারানি জাতি৮%,কুর্দি জাতি৭%,আরব জাতি৩%,লুর জাতি২%,বেলুচি জাতি২%,তুর্কমেন জাতি২% এবং অন্যান্য ১%।
পারসিক জাতি বলতে যেসব ইরানে বসবাসরত (বা বর্তমানে বিদেশে প্রবাসী) লোক ফার্সি ভাষার পশ্চিম উপভাষায় কথা বলেন, তাদেরকে বোঝায়। এরা ইরানের জনসংখ্যার অর্ধেকের সামান্য বেশি।
ইরানি আজেরি জাতি পারসিকদের পরেই ইরানের বৃহত্তম জাতিগত গোষ্ঠী এবং মোট জনসংখ্যার প্রায় এক-চতুর্থাংশ।আজেরিরা আজারবাইজানি নামেও পরিচিত। এরা মূলত ইরানের উত্তর-পশ্চিমের প্রদেশগুলিতে যথাপূর্ব আজারবাইজান প্রদেশ,পশ্চিম আজারবাইজান প্রদেশ,আর্দাবিল প্রদেশ,জানজান প্রদেশেবাস করে। আজেরিরা ইরানের সমাজের অবিচ্ছেদ্য অংশ। সমাজের রাজনৈতিক, সামরিক ও বুদ্ধিবৃত্তিক সব স্তরে এদের প্রতিনিধি আছে। আজেরিরা মূলত তুর্কি জাতি হলেও এদেরকে আজেরি-ই বলা হয় এবং বাকী তুর্কি জাতিগুলিকে একসাথে তোর্ক তথা তুর্কি ধরা হয়।
কুর্দি জাতির লোকেরা ইরানের মোট জনসংখ্যার প্রায় ৭% গঠন করেছে। ইরানি সরকারের জোর প্রচেষ্টা সত্ত্বেও কুর্দিরা ইরানের মূলধারার সাথে মিলতে সক্রিয় অনীহা প্রদর্শন করেছে। তারা ইরাক ও তুরস্কের কুর্দিদের সাথে মিলে হয় আঞ্চলিক স্বায়ত্তশাসন কিংবা স্বাধীন কুর্দিস্তান রাষ্ট্র প্রতিষ্ঠাতে আগ্রহী।
১৭শ শতকে প্রথম শাহ আব্বাসের আমলে অনেক কুর্দিদের জোর করে ইরানের পূর্বাঞ্চলীয় খোরাসান প্রদেশে স্থানান্তর করা হয়। প্রদেশটিতে এখন প্রায় ৭ লক্ষ কুর্দি বাস করে এবং এরা কুর্মাঞ্জি কুর্দি উপভাষাতে কথা বলে।
প্রায় ২০ লক্ষ ইরানি আরব খুজেস্তান প্রদেশে বাস করে। এরা বেশির ভাগই শিয়া ধর্মাবলম্বী। সুন্নী আরবেরা পারস্য উপসাগরের উপকূল এলাকায় বাস করে। এছাড়া খোরাসান ও ফার্স প্রদেশেও কিছু আরব আছেন। দেশের বাইরে বাহরাইন, ইরাক, কুয়েত ও সংযুক্ত আরব আমিরাতে ইরানি আরবেরা বাস করেন।
তুর্কমেন জাতির লোকেরা মূলত গোলেস্তান এবং উত্তর খোরাসান প্রদেশে বাস করে।
ইরানে বর্তমানে প্রায় ৫ লক্ষ ইরানি আর্মেনীয় জাতির লোক বাস করে। এরা মূলত তেহরান এবং জোলফা জেলাতে বাস করেন। এরা ইরানের বৃহত্তম খ্রিস্টান সংখ্যালঘু সম্প্রদায়। ১৯৭৯ সালের ইরানি বিপ্লবের পর এদের অনেকে ইরান ছেড়ে উত্তর আমেরিকা এবং পশ্চিম ইউরোপে প্রবাসী হয়।
ইরানে ৫০ হাজার থেকে ১ লক্ষ জর্জীয় জাতির লোক বাস করে। ইসফাহান থেকে ১৫০ কিমি পশ্চিমে ফেরেইদুনশাহর নামের ছোট একটি শহর ইরানি জর্জীয়দের কেন্দ্র। বেশির ভাগ ইরানি জর্জীয় এই শহর ও এর আশেপাশের এলাকাতে বাস করে।
ইরানে হাজার দশেক ইহুদী বাস করেন। এদের পূর্বসূরীদের বেশির ভাগই ইরান ছেড়ে ইসরায়েলে চলে গেছেন।
ইরানি কাজাখ জাতির লোকেরা মূলত উত্তরের গোলেস্তান প্রদেশে বাস করে। রুশ বিপ্লবের পর এরা কাজাখস্তান ছেড়ে ইরানে বাস করতে আসে। সোভিয়েত ইউনিয়নের পতনের পর এদের অনেকেই আবার কাজাখস্তানে ফেরত যায়।
নিচে ইরানের সর্বাধিক জনবহুল ৬টি শহরের তালিকা দেওয়া হল।
ইব্রীয়

ইব্রীয়(হিব্রু ভাষায়:עִבְרִים‎,আধুনিক হিব্রু:ʿĪvrīm/ʿĪvrīyyīm,তিবিরীয়:ʿĪḇrīm/ʿĪḇrīyyīm;ISO 259-3:ʕibrim/ʕibriyim) বাইব্রীয় জাতিবলতে সাধারণত প্রাক-রাজতান্ত্রিকসেমিটিকভাষীইস্রায়েলীয়দেরবোঝানো হয়। তারা ছিল যাযাবর। তবে কিছু ক্ষেত্রে শব্দটি বৃহত্তর অর্থে ফিনিশীয়দের এবং ব্রোঞ্জ যুগের পতনের প্রাক্কালের শাসু সম্প্রদায়কে বোঝাতেও ব্যবহৃত হয়।ইব্রীয় শব্দটি একটি জাতিগত নাম না হলেওহিব্রু বাইবেলের৩২টি শ্লোকে ৩৪ বার শব্দটি পাওয়া যায়।
রোমীয় সাম্রাজ্যেরযুগে
গ্রীক হিব্রায়িওস সাধারণভাবেযিহূদীদেরউল্লেখ করতে পারত, যেমন স্ট্রংয়ের হিব্রু অভিধান বলে, “যিহূদীদের যেকোনও একটি জাতি”এবং অন্যান্য সময়ে বিশেষতযিহূদিয়ায়বসবাসকারী যিহূদীদের প্রতি। প্রারম্ভিক খ্রিস্টধর্মে গ্রীক শব্দটি যিহূদী খ্রিস্টানদের পরজাতীয় খ্রিস্টান এবং জুডাইজারদের বিপরীতে বোঝায় (প্রেরিত পুস্তক৬:১ অন্যদের মধ্যে)।Ἰουδαίαহল সেই প্রদেশ যেখানে মন্দিরটি ছিল।
আর্মেনীয়, ইতালীয়, গ্রীক, কুর্দি, প্রাচীন ফরাসি, সার্বীয়, রুশ, রোমানীয় এবং কয়েকটি অন্যান্য ভাষায় ইব্রীয় থেকে যিহূদীতে নাম স্থানান্তর কখনও হয়নি, এবং যিহূদীদের জন্য "ইব্রীয়" প্রাথমিক শব্দ ব্যবহৃত হয়।"ইব্রীয়" শব্দের অনুবাদকুর্দি ভাষায়ওব্যবহৃত হয় এবং এককালেফরাসিতেব্যবহৃত হত।
হিব্রু ভাষার পুনরুজ্জীবন এবং হিব্রু যিশুভের উত্থানের সাথে, এই শব্দটি ইস্রায়েলের এই পুনর্গঠিত সমাজের ইহুদি জনগণ বা সাধারণভাবে ইহুদিদের ক্ষেত্রে প্রয়োগ করা হয়েছে।
Arméni

Arménijsou starobylýnárodindoevropskéhopůvodu, který přes 3 500 let nepřetržitě obýváArménskou vysočinu, v níž leží dnešníArménie.
Dlouhá a bolestná historie Arménů způsobila, že z přibližně osmi milionů příslušníků národa žije pět milionů vdiaspoře, zejména vRusku,USAaFrancii. Jednou z posledních pohrom bylatureckágenocida Arménů(1915–1918), kvůli níž mají Arméni s Tureckem dodnes velmi napjaté vztahy. Arméni hovoříarménským jazykem, který používá zvláštnípísmo. Dnes se téměř všichni hlásí kArménské apoštolské církvi.
Otcem arménské vědy je starověký učenecAnania Širakaci. Významným botanikem bylArmen Tachtadžjan. V časech SSSR se proslavil astronomViktor Amazaspovič Ambarcumjana letecký konstruktérArťom Mikojan. Arménský původ měl i rakouský matematikEmil Artin. Arménský původ měl i známý průkopníkeutanazieJack Kevorkian.
K intelektuálním pilířům starověké Arménie patřili zakladatel arménské církveŘehoř Osvětitel, historikMovses Chorenaciči teologŘehoř z Nareku. Tvůrcem arménské abecedy bylMesrop Maštoc.Georgij Ivanovič Gurdžijevbyl známým mystikem 20. století.
K nejznámějším Arménům vůbec patřil hudební skladatelAram Chačaturjan. Zakladatelem moderní arménské hudby bylKomitas. Představiteli klasické hudby byli téžAlexander ArutjunjančiAlexander Spendiarjan. V populární hudbě se prosadili někteří představitelé arménské diaspory, například francouzský šansoniérCharles Aznavour, americká zpěvačkaCher, nebo rocker skupiny System of a DownSerj Tankian. Z Arménie naopak vyrážel do světa hráč na dudukDjivan Gasparyan.
Arménský původ měl malířIvan Ajvazovskij, stejně jako AmeričanArshile Gorky. Ke známým malířům působícím v Arménii patřilMartiros Sarjan.
V sovětském filmu se prosadil režisérSergej Paradžanov. V Kanadě režisérAtom Egoyan.
Nejznámějším spisovatelem arménského původu je patrněWilliam Saroyan, ovšem ten působil v diaspoře. Zakladatelem moderní arménské literatury bylChačatur Abovjan. K důležitým jménům patří téžJeghiše Čarenc,Aksel Bakunc,Hovhannes Tumanjan,Avetik Isahakjan,Sajať-NovačiDiana Abgar.
Nejvýznamnějším králem starověké Arménie bylTigranés Veliký, dnes národní hrdina a symbol. Podobnou roli sehráváAndranik Ozanian, bojovník Arménské revoluční federace.Nubar Pašase stal prvním egyptským premiérem. V řadách Rudé armády se za druhé světové války proslavilIvan Christoforovič Bagramjan. Velmi vlivným politikem v Sovětském svazu bylAnastas Mikojan. Prezidenty samostatné Arménie po roce 1991 byliLevon Ter-Petrosjan,Robert KočarjanaSerž Sarkisjan. Bojovníkem za připojení Náhorního Karabachu k Arménii bylVazgen Sarkisjan. Arménskou menšinu v Turecku reprezentoval aktivistaHrant Dink, zavražděný tureckými nacionalisty.
Do dějin mezinárodního obchodu se zapsalCalouste Gulbenkian.
Jako i jiné kavkazské národy, mají Arméni slavnou šachovou a zápasnickou školu. Ze šachistů k nejvýznamnějším patříTigran PetrosjančiLevon Aronjan. ZápasníkArmen Nazarjanvyhrál pro samostatnou Arménii první a dosud jedinou zlatou olympijskou medaili (druhou vyhrál již v dresu Bulharska). Jeho kolegovéArsen JulfalakjanaArmen Mkrtčjanmají olympijské stříbro.Levon Julfalakyanvyhrál olympiádu ještě v dresu SSSR.
Katolikos všech Arménů

Katolikos všech Arménů(pluralCatholicoi;arménskyԱմենայն հայոց կաթողիկոսներ) je hlavní biskup a duchovní vůdceArménské apoštolské církve, světové Arménské diaspory.
Podle tradice, svatí apoštolovéJuda TadeášaBartolomějpřineslikřesťanstvídoArméniev1. století. SvatýŘehoř Osvětitelse stal prvním katolikosem všech Arménů, poté co roku301přijala Arménie křesťanství jako státní náboženství.
Sídlo katolikose, duchovní a administrativní ředitelství Arménské církve, jeSvatý stolec Ečmiadzin, nacházející se veVagharšapatu.
Arménská apoštolská církev je součástí společenstvíOrientální pravoslavné církve, kteří se ale nehlásí ke křesťanským rozhodnutímChalkedonského koncilu. Do společenství patří takéKoptská pravoslavná církev,Etiopská pravoslavná církev,Syrská pravoslavná církev,Malankarská pravoslavná církevaEritrejská pravoslavná církev.
V tomto článku byl použitpřekladtextu z článkuCatholicos of All Armeniansna anglické Wikipedii.
Arménská apoštolská církev

Arménská apoštolská církev(arménskyՀայաստանեայց Առաքելական Եկեղեցի–Hayastaneayč Aṙak῾elakan Ekełeči) patří mezistarobylé východní církvea je jedním z nejstaršíchkřesťanskýchspolečenství a nejstarší případstátní církve–Arméniepřijala křesťanství jako státní náboženství v roce301. Její hlavou je katolikos všech Arménů, v současnosti (2024)Garegin II.
Arménská apoštolská církev odvozuje svůj počátek z misijních cestapoštolůBartolomějeaJudy Tadeáše.
Má dnes přibližně devět miliónů členů, drtivá většina z nich jsouArméni. Většinové náboženství představuje vArméniia vNáhorním Karabachu. Vedení církve sídlí vEčmiadzinuv Arménii. Další významnější ohniska aktivity Arménské apoštolské církve jsou vIzraeli(vArménské čtvrti v Jeruzalémě), vTureckuaÍránu. Ve zmíněných převážněmuslimskýchzemích se jedná o největší křesťanské menšiny. Na řadě dalších míst po světě má svoje jurisdikční jednotky (diecéze, eparchie, popř, exarcháty).
VČeské republicepůsobí od roku2013pod názvemCírkev Svatého Řehoře Osvětitelea podlesčítání lidu 2021se k ní hlásí 3 lidé. KBožským liturgiímsi propůjčujekostel svatého Duchana Starém Městě v Praze.
V tomto článku byl použitpřekladtextu z článkuArmenian Apostolic Churchna anglické Wikipedii.
Armenia Oriental

Armenia oriental(enarmenio:Արևելյան Հայաստան,romanizado:Arevelyan Hayastan) es un término utilizado por losarmeniospara referirse a la sección oriental delAltiplano Armenio, tradicionalmente considerado la patria del pueblo armenio. Entre los siglos IV y XX, Armenia fue particionada varias veces, y los términosArmenia OrientalyArmenia Occidentalhan sido utilizados para referirse a las respectivas partes del país bajo ocupación o control extranjero, aunque no se ha definido un límite formal que las divida.​ El concepto se ha utilizado en referencia a:
Orang Armenia

Bangsa Armenia(ArmeniaՀայերHayer) adalah sebuah bangsa dan kelompok etnis yang berasal daripegunungan Kaukasusdan tanah tinggi Armenia. Sebuah konsentrasi besar bangsa ini masih tinggal di sana, terutama di negaraArmenia, tetapi banyak pula dari mereka yang telah tersebar di seluruh dunia (lihatDiaspora Armenia). Orang-orang Armenia banyak didapatkan diRusia,Georgia, danIrankarena letak negara-negara ini memang dekat dengan Armenia. SetelahGenosida Armenia, banyak yang masih hidup lalu mengungsi kePrancis,Amerika Serikat,Argentina,Timur Tengahdan negara-negara lain yang menyambut baik mereka. Diperkirakan ada sekitar 11 sampai 12 juta jiwa bangsa Armenia di dunia.
Bangsa Armenia telah menjadi Kristen sejak awalabad ke-4, bahkan mereka adalah bangsa pertama yang memeluk agama Kristen pada tahun301. Mayoritas bangsa Armenia termasukGereja Apostolik Armenia.
Bangsa Armenia menuturkanbahasa Armeniayang terbagi menjadi dua dialek utama:Armenia BaratdanArmenia Timur. Kedua dialek ini cukup berbeda namun masih bisa dimengerti satu sama lain (mutually intelligibledalambahasa Inggris). Dialek barat terutama dipertuturkan oleh Diaspora Armenia atau bangsa Armenia di perantauan, sementara dialek timur terutama dipertuturkan oleh bangsa Armenia di Armenia sendiri, Iran, dan bekas negara-negaraUni Soviet.
Budaya Armenia bisa dikatakan unik karena merupakan perpaduan antara budaya Eropa dan Asia. Tari dan musik Armenia termasuk yang terkaya dan tertua di Timur Tengah dan masih dipelajari serta dipraktikkan sampai sekarang.
Secara historis, nama Armenia secara internasional digunakan untuk menyebut kelompok bangsa oleh bangsa-bangsa tetangganya. Namun bangsa Armenia menyebut mereka sendiriHay(Հայ; bentuk jamaknya adalah: Հայեր,Hayer). Secara tradisional kata ini dihubungkan dengan pendiri legendaris Armenia,Haik, yang juga merupakan sebuah nama populer Armenia.
Bahasa Armenia adalah sebuah sub-cabangrumpun bahasa Indo-Eropadan dengan jumlah penutur sebesar 8 sampai 10 juta jiwa merupakan salah satu cabang kecil yang masih ada, dan bisa dipadankan dengan bahasa Albania atau bahasa Yunani. Bahasa Yunani memiliki sedikit lebih banyak penutur. Bahasa Armenia ada kemungkinan berkerabat dengan bahasa Yunani. Kurang lebih 5 juta jiwa penuturdialek timurhidup di pegunungan Kaukasus, Rusia dan Iran. Kemudian kurang lebih 2 sampai 3 juta jiwa hidup di diaspora Armenia dan merupakan penuturdialek barat. DiAmerika Serikatmisalnya, bahasa Armenia dengan jumlah penutur sebesar 300.000 jiwa merupakan bahasa ke-20 yang paling banyak dipertuturkan.
Bahasa Armenia

Bahasa Armeniaadalah sebuah bahasaIndo-Eropayang dipertuturkan di sekitar pegununganKaukasus, terutama diRepublik Armeniaolehbangsa Armenia. Bahasa ini merupakan cabang tersendiri darirumpun bahasaIndo-Eropa, tanpa bahasa kerabat yang lain. Meskipun bahasa ini banyak mengandung kata-kata warisan dari bahasa Proto Indo-Eropa, tetapifonologidansintaksisnyabanyak terpengaruh bahasa-bahasa tetangganya di Kaukasus dan jugabahasa Turki, sehingga bahasa ini juga mengandungfonem-fonemeksplosif ejektif. Selain itu dari segikosakata, bahasa ini banyak dipengaruhibahasa Parsi, sebuah bahasa Indo-Eropa pula.
Banyak yang berpendapat bahwa bahasa Armenia merupakan keturunan bahasa Frigia, dan juga mungkin masih berkerabat denganbahasa Thrasiadan bahasa Dacia. Namun, bahasa Armenia, seperti pula bahasa Albania sudah banyak menutupi sejarahnya menjadi kabur karena banyaknya pengaruh dari bahasa luar.
Bahasa Armenia terdiri dari duadialekutama:Bahasa Armenia BaratdanBahasa Armenia Timur. Bahasa Armenia Timur terutama dipertuturkan di Armenia, sedangkan bahasa Armenia Barat dipertuturkan diAnatolia. Namun, setelahGenosida Armeniaoleh orang Turki, maka bahasa Armenia Barat praktis hilang dan hanya dipertuturkan didiasporaArmenia.
Bahasa Armenia ditulis menggunakanhuruf Mingrelyang diciptakan oleh para biarawan pada masa-masa awal agama Kristen. Sementra huruf ini menunjukkan persamaan dengan huruf Yunani dan huruf-huruf lain yang merupakan turunan huruf Fenisia, persamaannya tidaklah langsung terlihat. Sebuah jenis huruf yang mirip juga dipakai untuk menuliskanBahasa Georgiayang sama sekali tidak berkerabat.
Orang-orang Armenia, adalah penganut agama Kristen, terutama penganutGereja OrtodoksArmenia. Apakah orang Armenia termasuk bangsa Eropa atau bukan, masih dipertentangkan, karena negara mereka terletak di perbatasan antara benua Asia dan Eropa. Apalagi saat ini status nama orang Eropa, dipergunakan untuk merujuk kepada wargaUni Eropadan bukan kaum etnik Eropa.
Sebuah kalimat dalam bahasa Armenia dengan terjemahannya dalambahasa Indonesia. Contoh ini merupakan sebuah do’aBapa Kamiagama Kristen:
Leo V orang Armenia

Leo V orang Armenia(bahasa Yunani:Λέων Ε΄ ὁ Ἀρμένιος,Leōn V ho Armenios;bahasa Armenia:Լևոն Ե Հայ; 775 – 25 Desember 820) adalahKaisarRomawi Timuryang berkuasa dari tahun 813 hingga 820. Ia adalah seorang jenderal senior yang memaksa pendahulunyaMichael I Rangabeuntuk turun takhta. Sebagai seorang kaisar, ia mengakhiri peperangan melawanBulgardan melancarkanikonoklasmekedua. Ia dibunuh oleh pendukungMichael orang Amoria, salah satu jenderal tepercayanya, yang kemudian menggantikan posisinya sebagai kaisar.
Orang Armenia di Rumania

Orang Armeniasudah ada di wilayahRumaniadanMoldovaselama lebih dari satumileniumdan berperan penting sebagai pedagang semenjak abad ke-14.
Pada tahun 1940, terdapat sekitar 40.000 orang Armenia di Rumania. Namun, mereka mulai meninggalkan negara tersebut pada masakomunismedan rezimNicolae Ceaușescumenutup semua sekolah Armenia. Walaupun jumlah mereka saat ini hanya beberapa ribu, orang Armenia di Rumania mulai mengalami kebangkitan budaya semenjakRevolusi Rumania 1989.
Keberadaan orang Armenia di wilayahMoldaviadapat ditilik kembali ke tahun 967 (seperti yang tertulis di dalamCetatea Albă). Kedatangandiaspora Armeniaini dipicu oleh jatuhnyaDinasti Bagratunidan bencana-bencana lain, termasukinvasi Mongol. Komunitas Armenia juga dapat ditemui di wilayahTransilvania, seperti yang tercatat dalam dokumen yang dikeluarkan oleh RajaHungariaLadislaus IV(akhir abad ke-13). Di wilayah ini, mereka diperbolehkan mendirikan kota dagang mereka sendiri. Kota Armenia yang paling penting adalahGherlayang juga dijulukiArmenopolis/ArmenierstadtatauHayakaghak(Հայաքաղաք). Kota Armenia paling penting kedua di Transilvania adalahDumbrăveni(Elisabethstadt).
Diaspora armena

Perdiaspora armena(inarmeno: Հայկական սփյուռքHaykakan spyurk') s'intendono le comunitàarmeneche vivono al di fuori dell'Armenia, delNagorno-Karabakhe dei territori storicamente popolati da armeni.
La moderna diaspora ha avuto inizio dopo ilgenocidio armenodegli inizi delXX secolo, perpetrato da parte dell'Impero ottomano.
Dopo aver dato luogo alladiasporagli armeni sono attualmente presenti con le lorocomunitàin diversi stati in tutto il mondo. All'interno della comunità armena esiste una classificazione non ufficiale di differenti tipi di armeni. Gli armeni provenienti dall'Iransono indicati comeParska-Hye, gli armeni provenienti dalLibanosono usualmente indicati comeLipana-Hyementre gli armeni originari della madre-patria sono annoverati con il termineHyeastanseiovverocoloro che vengono dall'Armenia.
In generale, gli originati dell'Armenia dell'Iran e della Russia parlano dialetti orientali mentre gli armeni della diaspora parlano dialetti dell'Armenia occidentale. I dialetti sono molto diversi, comunque armeni di differente dialetto possono intendersi senza difficoltà. Esiste anche una comunità armena in Albania.
Una piccola comunità armena esiste da più di un millennio inTerra santa, e uno dei quattro quartieri del centro storico diGerusalemmeè ilQuartiere Armeno.
Nel1375ebbe termine la sovranità armena inCilicia, quando iMamelucchid'Egitto, approfittarono della sua debolezza per invaderla.
Ma questi non furono in grado di mantenerne il possesso; tribù turche penetrarono nella regione e vi si stabilirono, anticipando la conquista della Cilicia da parte diTamerlano. Molti armeni furono uccisi, altri scapparono e si stabilirono in diversi paesi dell'Europa orientale, neiBalcani, inMedio Orientee incittàcomeMoscaeSočiinRussia,Odessa,SebastopolieCrimeainUcraina,TbilisieBatumiinGeorgia,PlovdivinBulgaria,AteneinGrecia,BeirutnelLibanoeAleppoinSiria. AGerusalemmesi rifugiò un'importante comunità che diede origine alQuartiere Armeno. Altri si trasferirono aCipro, che rimase sotto il governo veneziano fino al1489.
Solo gli armeni più umili rimasero in Cilicia, conservarondo così la presenza armena nella regione fino algenocidio armenodel1915.
I loro discendenti si dispersero nella diaspora armena ed ilcatolicosato della Grande Casa di Ciliciasi trova ora adAntelias, inLibano.
Verso la fine delXIX secoloalcune zone dell'Impero Ottomano, abitate da popolazione di origine armena, soprattutto nell'Anatolia, si erano sollevate contro l'Impero. Negli anni1894-1896vi fu ilprimo genocidio armeno, relativo alla campagna contro gli armeni condotta dalsultanoottomanoAbdul Hamid IIe posto in essere dall'esercito ottomano, affiancato da milizie irregolaricurde. Grazie all'invenzione deltelegrafonel1890, la notizia dei massacri si diffuse velocemente in tutto il mondo, causando la condanna dell'accaduto da parte di gran parte delle nazioni civilizzate.
In quegli ultimi anni del secolo diverse centinaia di migliaia di armeni si stabilirono nell'Europa occidentale(in particolare inFrancia,Germania,ItaliaePaesi Bassi) e nelleAmeriche, in particolare negliStati Uniti d'Americadove è presente una forte comunità.
Ritanna Armeni

Ritanna Armeni(Brindisi,12 luglio1947) è unagiornalista,saggistaeconduttrice televisivaitaliana.
Ritanna Armeni fu in gioventù tra i simpatizzanti della formazioneextraparlamentarePotere Operaio. Diventò giornalista professionista nel1976e, in seguito, redattrice diNoi donne, per poi collaborare alla nascita del quotidianoil manifesto.
Dopo aver svolto incarichi giornalistici per conto deIl Mondo, vari telegiornali e radiogiornali Rai,Rassegna SindacaleeRinascitaapprodò al quotidianol'Unità: la collaborazione durò dal1990al1998, anno in cui lei divenne portavoce dell'allora segretario diRifondazione Comunistae futuro Presidente dellaCamera dei deputati,Fausto Bertinotti.
Collabora con ilCorriere della Sera Magazinee, in qualità di editorialista, con il quotidiano di Rifondazione Comunista,Liberazione. Dal settembre2004al febbraio2008ha condotto, assieme aGiuliano Ferrara,Otto e mezzo, in onda suLa7.Attualmentecollabora conIl Riformista,RED TVe la rivistaRocca.
Nel2005divenne protagonista di una polemica con il giornalistaMarco Travaglio, che la accusò, con riferimento a una puntata diOtto e mezzodi essersi «accucciata sulle ginocchia di Ferrara».
Queste dichiarazioni hanno suscitato la rabbia di Ritanna Armeni che ha definito Travaglio «un maschilista» che «usa parole di tono squadristico... Invece di contestarmi politicamente, ha preferito soffermarsi sul mio essere donna». La polemica era stata lanciata dalle colonne del'Unità, tramite la rubricaBananas, successivamente chiamataUliwood Party.
Ha una figlia, la filologa romanzaMarta Rovetta.
Armeni in Italia

GliArmeni in Italiaoarmeni italianisono cittadini italiani di origine o cultura armena o cittadini armeni immigrati in Italia. La stima elaborata sui i dati del censimento permanente della popolazione parla di circa 1 214 armeni presenti in tutto il Paese, maggiormente concentrati in Lombardia, Lazio e Toscana.
Nel 66 d.C.Neroneinvitava aRomail re armenoTiridate Iper l’incoronazione nel Foro dimostrando il forte legame fra gli Armeni e l’Italia. Nel Medio Evo, comunità armene si instaurarono in molte regioni italiane, colonie commerciali erano attive nelle città di Venezia, Livorno, Bari ed alcune strutture monastiche evidenziano la presenza armena per molti secoli.
Durante gli anni venti del Novecento, giunsero in Italia profughi armeni scampati al genocidio. In quegli anni, ad esempio, il poetaHrand Nazariantzfondò il Villaggio "Nor Arax" pressoBaridove più di cento connazionali fecero rinascere l’arte della confezione dei celebri tappeti armeni.
Quattrocento orfane che leSuore armene dell'Immacolata Concezioneriuscirono a salvare ed accogliere con l'aiuto dell’allora PonteficePio XIche dispose che queste bambine venissero ospitate nelPalazzo PontificiodiCastel Gandolfodove rimasero fino al settembre del 1923 ed in seguito trasferite a Torino.
Attualmente laDiaspora Armenain Italia è composta da alcune migliaia di persone e le comunità più attive sono quelle diRoma,Milano,Padova,VeneziaeBari.
Annualmente vengono organizzati in Italia numerosi eventi culturali in diverse città per commemorare la storia delgenocidio Armeno. Il 24 aprile 2015 In occasione del centenario ci furono diverse manifestazioni in diversi luoghi del territorio nazionale.
Secondo l'Istituto Nazionale di Statisticac'erano 870 cittadini armeni in Italia nel 2014.
アルメニア人

アルメニア人（アルメニアじん、アルメニア語:Հայե ր）は、アルメニアの主要民族。インドヨーロッパ語族に属するアルメニア語を使用している。アルメニア人の6割はアルメニア共和国・アルツァフ共和国の外に暮らすディアスポラである。
自称は「ハイ」（アルメニア語:Հայ）。シンボルは「֎」または「֍」（「アルメニアの永遠のシンボル（英語版）」という）。
古代から国家を建設し、世界で初めてキリスト教を国家宗教とした。なお、アルメニア人は非カルケドン派であるアルメニア使徒教会の信者がほとんどである。
12世紀に東ローマ帝国によってアルメニア王国が滅ぼされると、世界中に拡散し、商工業の担い手として各地にネットワークを広げて活躍した。この点はよくユダヤ人と比較されることも多い。移住先に於いても独自のネットワークを築き、宗教をアイデンティティとすることなど、両者には共通している側面もある。オスマン帝国、サファヴィー朝、ムガル帝国の領内で独自のコミュニティを形成し、これらを結ぶ形でアルメニア商人の商業網が構築された。例えば、イランの絹を17世紀にはアレッポ、18世紀にはイズミル経由でヨーロッパ市場に供給した。
日本ではアルメニア人は商才がある民族として有名であるが、それは藤田田の著書の影響でもある。
また古代から兵士としての能力があり、プルタークや東ローマ帝国皇帝ニケフォロス2世はアルメニア兵の能力を自らの著書で賞賛している。また、トゥールーン朝、ファーティマ朝といったエジプトの王朝には亡命アルメニア人によって編成された部隊が存在していた。
東北大学大学院教授の北川誠一によれば、古代のアルメニア人の最初の職業は軍人であり、それがキャラバンと結びついた。古代のキャラバンでは商人と武力に密接な関係があると指摘し、それがアルメニア人が兵士として名をはせた要因になったという説を提唱している。アルメニア人が多いフランスではアルメニア人といえば商人よりも兵士、傭兵の民というイメージが強い。そういった気質を反映してか、ビック・ダルチニアンやジョルジオ・ペトロシアンなど格闘技の世界で活躍するアルメニア人も多い。
現在、シリアやイスラエル及びイランには、比較的大規模なアルメニア人社会が存在する。ヨーロッパではロシアの他に、フランスに40万から50万人といわれるアルメニア人が住み、政界・銀行・芸能など多方面に進出して、フランス社会に大きな影響力を持っている。アメリカにも80万人近いアルメニア系の住民がいる。
アルメニア人の姓には、ペトロシャン（Պետրոսյան）、ハチャトゥリアン（Խաչատրյան）やスペンディアリャン（Սպենդիարյան）、サローヤン（Սարոյան）、ミコヤン（Միկոյան）など、「-ian」や「-yan」（-յան）がつくものがみられるが、これは父称に由来する。
伝統的にチェスが盛んでソ連時代にはチグラン・ペトロシアンなど世界王者も輩出している。
アルメニア絨毯は古くから品質の高さで知られており、中世のアラブやヨーロッパに広く輸出されていた。著名な製造地はカリス（エルズルム）とヴァンであった。