Bisma

Bisma(basa Sansakerta: भीष्म,Bhīshma) lahir kalayan ngaranDéwabrata(Basa Sansakerta: देवव्रत,Dévavrata), nyaéta salah sahiji inohong utama dinawiracaritaMahabarata. Manéhna téh anak ti pasangan PrabuSantanujeungDewi Gangga. Manéhna ogé mangrupa aki tiPandawajeungKurawa. Sawaktu ngora ngaran manéhna téh Déwabrata, tapi diganti jadi Bisma saprak manéhna sumpah moal kawin saumur hirup. Bisma ahli dina sagala rupa peperangan sarta pohara dipikaajrih kuPandawasartaKurawa. Manéhna gugur dina hiji perang rongkah di tegalKurusetraku panah anu dileupaskeun kuSrikandikalayan bantuanArjuna. Tapi manéhna henteu langsung perlaya waktu harita; manéhna sempet hirup salila sawatara poé sarta nyaksian kaancuran paraKurawa. Manéhna ngaleupaskeun nafas panungtungan waktu panonpoé aya di kalér (Uttarayana).
Lol
NgaranBismadinabasa Sanskertahartina "Manéhna anu ngalakonan sumpah beurat", alatan manéhna ngalakonan sumpah nu beurat (bhishan pratigya) baris hirup lalagasan salawasna sarta moal bakal narima warisan tahta karajaanana ti bapana. Ngaran Déwabrata diganti jadi Bisma alatan manéhna ngalakonan sumpah beurat ieu. Sumpah ieu dilakonan ku Bisma lantaran Bisma henteu hayang aya papaséaan antara manéhna jeung turunanSatyawati, indung téréna.
Bisma mangrupa pawujudan salah sahiji tiDalapan Wasuanu ngalakonan inkarnasi (nitis) salaku manusa anu lahir ti pasanganDewi Ganggajeung PrabuSantanu. Nurutkeun bukuAdiparwa, Dalapan Wasu ngajanggélék jadi manusa alatan kasupata lantaran gawénana anu geus maok sapi sakti milik ResiWasista. Dina lalampahanana nuju ka bumi, maranéhanana papanggih jeung Dewi Gangga anu ogé rék turun ka dunya pikeun jadi pamajikan putera RajaPratipa, nyaétaSantanu. Dalapan Wasu saterusna nyieun kasapukan jeungDewi Ganggayén maranéhanana baris ngajanggélék salaku dalapan putera PrabuSantanusarta dilahirkan ku Dewi Gangga. Bisma mangrupa pawujudan Wasu kadalapan nu ngaranna Prabhata.
Samentara tujuh lanceukna anu geus lahir maot alatan diteuleumkeun kawalungan Ganggaku indung maranéhanana sorangan, Bisma mah bisa salamet alatan polah indungna kaburu kanyahoan sarta dihalangan ku bapana. Satuluyna, Dewi Gangga naék ka surga mawa Bisma anu masih orok ninggalkeun PrabuSantanusorangan. Sanggeus 36 taun ti harita, Sang Prabu henteu ngahaja manggihan anakna di hilirwalungan Gangga.Dewi Ganggasatuluyna mikeun éta budak ka Sang Prabu, sarta méré ngaran Déwabrata. Déwabrata satuluyna jadi pangéran anu calakan sarta gagah, ogé dicalonkan salaku pawaris karajaan. Tapi alatan jangjina ka Sang Dasapati, bapanaSatyawati(indung téréna), manéhna réla pikeun henteu narima waris tahta sarta henteu kawin saumur hirup sangkan jaga turunanana henteu silih rebut tahta karajaan jeung turunan Satyawati. Alatan keihlasna kasebut, manéhna dibéré ngaran Bisma sarta disinugrahan layeut jeung Sang Déwa Waktu nu temahna manéhna bisa nangtukeun waktu maotna sorangan.
Bisma mibanda dua adi téré ti indung téréna (Satyawati) nyaétaCitrānggadajeungWicitrawirya. Demi kabagjaan adi-adina, manéhna indit kaKarajaan Kasisarta meunangkeun sayembara antukna hasil mawa balik tilu urang puteri nu masing-masing ngarannaAmba,Ambika, jeungAmbalika, pikeun didahupkeun ka adi-adina. AlatanCitrānggadapupus, mangka Ambika sarta Ambalika ngadahup jeungWicitrawiryasedengkeun Amba mitresna Bisma tapi Bisma nampik asihna Amba alatan katalian ku sumpah yén manéhna rék lalagasan saumur hirup. Demi usaha pikeun ngajauhkeun Amba ti dirina, henteu kahaja manéhna mentangkeun panah nembus harigu Amba. Ku maotna éta putri, Bisma dibéré nyaho yén jaga Amba bakal nitisréeinkarnasika saurang pangéeran anu mibanda sipat kawanojaan, nyaéta putera RajaDrupadaanu ngarannaSrikandi. Jaga maotna ogé aya di leungeun Srikandi anu mantuanArjunadina perang gedé di Kurusetra.
Bisma diajar élmu pulitik tiBrihaspati, élmuVedasartaVedanggati ResiWasista, sarta élmu perang tiParasurama(Ramaparasu; Rama Bargawa), saurang satrialegéndarissakaligus salah sahijiChiranjīwinanu hirup langgeng saprak jamanTreta Yuga. Alatan guguru ka manéhna, Bisma jadi mahér dina ngagunakeun sagala rupa pakarang sarta lantaran kapinterna kasebut manéhna dipikasieun ku sakabéh lawanana. Bisma eureun diajar ka Parasurama alatan paadurenyom ngeunaanAmba. Dina waktu éta Bisma ngahaja nyurungkeun Parasurama nepi ka labuh, nya saprak harita Parasurama sumpah moal deui nampa murid ti kastasatrialantaran nyusahkeun.The Mahabharata of Krishna Dwaipayana Wyasa. Buku I: Adiparwa
Di lingkungan karatonAstinapura, Bisma pohara dipihormat ku anak-incuna. Henteu ngan alatan manéhna kolot, tapi ogé alatan kamahéranana dina widang militér sarta peperangan. Dina unggal perang, pasti manéhna sok meunang alatan geus pohara boga pangalaman.Yudistiraogé kungsi ngomong, yén euweuh anu sanggup ngéléhkeun Bisma dina perang sanajan lamun laskar Déwa sarta laskarAsurangagabungkeun kakuatan sarta dipingpin kuIndra, Sang Déwa Perang.The Mahabharata of Krishna Dwaipayana Wyasa. Buku VI: Bismaparwa.
Bisma pohara dipikacinta kuPandawajeungKurawa. Maranéhanana ngahormat Bisma minangka saurang aki sakaligus kapala kulawarga anu wijaksana. Kadangkala Pandawa nganggap Bisma minangka bapa maranéhanana (Pandu), anu sabenerna geus pupus.
Waktu perang antaraPandawajeungKurawabitu, Bisma aya di pihak Kurawa. Sajongjonan saméméh perang, manéhna ngomong kaYudistirayén dirina geusdiperbudakku kakayaan, sarta ku éta kakayaan Kurawa nalikung Bisma. Sanajan kitu, alatan Yudistira geus ngalakonan hohormat saméméh perang, mangka Bisma ngestokeun Yudistira sarta ngadu'akeun sangkan kameunang aya di pihak Pandawa, sanajan Bisma pohara hésé pikeun ditalukkeun. Bisma ogé kungsi ngomong kaDuryodana, yén cacak dirina (Bisma) ngabiluk Kurawa, kameunang geus pasti aya di pihak Pandawa alatanKresnaaya di ditu, sarta di mana waé aya Kresna mangka di dinya aya kabenaran sarta keuntungan sarta di mana waé ayaArjuna, di dinya aya kejayaan.The Mahabharata of Krishna Dwaipayana Wyasa. Buku VI: Bismaparwa.
Dina perang gedé di lapanganKurusetra, Bisma tarung kalawan hébat. Soldadu sarta satria anu ngalawanana pasti binasa atawa ngalaman tatu parna. Dina kitabBismaparwadisebutkeun yén di dunya ieu para satria hésé nandingan kakuatanana sarta euweuh anu sanggup ngalawanana sajabaArjuna– satria tukang panah anu kakoncara – sartaKresna. Sanajan Arjuna ngabeunangkeun kasempetan pikeun ngalawan Bisma, tapi manéhna mindeng tarung satengah haté, lantara inget yén Bisma téh akina sorangan. Hal anu sarua ogé dirasakan ku Bisma, anu masih nyaah ka Arjuna, incu anu pohara dipikacintana.
Kresnaanu jadi kusir karéta Arjuna dina peperangan, jadi ambek alatan dangong Arjuna anu ajrih kénéh pikeun nelasan pati Bisma, sarta manéhna nekad rek nelasan Bisma ku leungeunna sorangan. Kalayan panon anu moncorong seukeut mancarkeun kaambek, manéhna muter-muterchakradi luhur leungeunna sarta museurkeun perhatian pikeun ngécéng beuheung Bisma. Bisma henteu nyingkah, tapi malahan bagja lamun bisa gugur di leungeun Madhawa (Kresna). Nempo hal éta, Arjuna nyusul Kresna sarta usaha metot suku Kresna pikeun ngeureunkeun léngkahna.
Bari hanjelu jeung sora nu pegat-pegat,Arjunangomong, "Oh akang Kesawa (Kresna), ulah gamparan ngaletak ciduh ucapkan saméméhna! Gamparan geus ngedalkeun jangji yén moal milu perang. Oh akang Madawa (Kresna), lamun akang nuluykeun niat gamparan, jalma-jalma baris ngomong yén gamparan tukang linyok bohong. Kabéhpenderitaanalatan perang ieu, keun waé dewk  anu bakal nanggung! Kuring anu baris nelasan engkong anu dipihormat éta, lamun dwk maehan kolot bakal jadi anak doraka !..."
Kresna henteu némbalan sanggeus ngadéngé kecap-kecap Arjuna, manéhna ngabolaykeun niatna sarta naék balik ka luhur karétana.
Saméméh poé maotna,PandawasartaKresnangadatangan kémahna Bisma dina mangsa peuting pikeun maluruh kalemahna. Bisma weruh yénPandawasartaKresnageus asup kana kémahna sarta manéhna ngabagéakeun maranéhanana kalayan soméah. SabotYudistirananyakeun naon anu bisa dipigawé pikeun ngéléhkeun Bisma anu kacida dipihormat ku Pandawa, Bisma némbalan:
[[Berkas:Bhismaarrowbed.jpg|right|300px|thumb|Bisma saré kalayan awak anu karancang ku ratusan panah bari méré piwejang kaPandawajeungKurawa.]]
Bisma ogé ngomong lamun pihakPandawahayang ngéléhkeunana, maranéhanana kudu nempatkeun hiji jalma anu ngajadikeun Bisma sungkan pikeun tarung di hareupeun karétaArjuna, alatan manéhna yakin ngan Arjuna sartaKresnaanu sanggup ngéléhkeunana dina peperangan. Kalayan nyumput di tukangeun jelema anu ngajadikeun Bisma sungkan jurit,Arjunakudu sanggup ngalumpuhkeun Bisma ku panah-panahna. Nujul kana katerangan kasebut,Kresnanyadarkeun Arjuna ngeunaan kawajibanana. Sanajan Arjuna ajrih kénéh, tapi manéhna kudu ngaréngsékeun pancén kasebut. Dina poé kasapuluh,Srikandinarajang Bisma, tapi Bisma henteu ngalawan. Di tukangeunSrikandi, Arjuna mentangkeun panah-panahna anu hébat sarta hasil ngalumpuhkan Bisma. Panah-panah kasebut mebes sarta nembusbaju beusina, saterusna Bisma lagrag tina karétana, tapi awakna henteu antel kana taneuh lantaran disoko ku puluhanpanahanu mebes dina awakna. Tapi Bisma henteu gugur saharitaeun alatan manéhna kaci nangtukeun waktu maotna sorangan. Bisma ngaleupaskeun nafas pamungkasna sanggeus manéhna nyaksian ancurna pasukanKurawasarta sanggeus manéhna méré piwejang kaYudistirasanggeus perangBaratayudaréngsé.
Bisma nyaéta anak PrabuSantanu, Raja Astina jeungDewi Gangga. Waktu leutik ngaranna téh RadénDéwabrataanu hartina turunan Barata anu luhur. Manéhna ogé miboga ngaran séjén nyaéta Ganggadata. Manéhna nyaéta salah sahiji inohongwayanganu henteu kawin anu disebut ku istilahBrahmacarin. Dumuk di patapaan Talkanda. Bisma dina pawayangan digambarkan salaku saurang anu sakti, di mana sabenerna manéhna téh mibanda hak kana tahtaAstinatapi alatan kahayang anu luhur ti dirina demi nyingkahanperpecahannagaraAstinamanéhna rela henteu jadiraja.
Resi Bisma pohara sakti mandraguna sarta réa anu taluk ka manéhna. Manéhna miluansayembarapikeun meunangkeun putri pikeun RajaAstinasarta ngaboyong 3 putri. Salah sahiji putri anu dibeunangkeunana nyaétaDewi Amba. Dewi Amba tétéla mitresna Bisma. Bisma henteu bisa nampa kaasih Dewi Amba alatan manéhna ngan wawakil pikeun ngabeunangkeun Dewi Amba. Tapi Dewi Amba tetep keukeuh ngan daék kawin jeung Bisma. Bisma ogé nyingsieunan Dewi Amba ku pakarang saktina anu malahan henteu ngahaja nelasan Dewi Amba. Dewi Amba anu keur sakarat dikeukeup ku Bisma bari nyarita yén saéstuna dirina ogé mitresna Dewi Amba. Sanggeus roh Dewi Amba kaluar ti jasadnya saterusna ngomong yén manéhna baris mapag Bisma hiji waktu sangkan bisa babarengan di alam séjén sarta Bisma ogé nyangupan. Dicaritakeun yén roh Dewi Amba nitisreinkarnasikaSrikandianu baris maéhan Bisma dina perangBaratayuda.
Dicaritakeun, waktu manéhna lahir, indungnamoksaka alam baka ninggalkeun Déwabrata anu masih orok. Bapana prabu Santanu saterusna néangan wanoja anu daék nyusuan Déwabrata nepi ka di nagara Wirata papanggih jeung Dewi Durgandini atawa DewiSatyawati, pamajikanParasaraanu geus ngalahirkeun ResiAbiyasa. Sanggeus Durgandini pipirakan, manéhna dijadikeun permaisuri ku Prabu Santanu sarta ngababarkeunCitrānggadajeungWicitrawirya, anu jadi baraya Bisma sabapa ngan béda indung.
Sanggeus ngadahupkeunCitrānggadajeungWicitrawirya, Prabu Santanu turun tahta jadi patapa, sarta digantikeun ku anakna. Hanjakal dua anakna saterusna maot sacara runtuy, ku kituna tahta karajaan Astina sarta randa Citrānggada jeung Wicitrawirya dibikeun ka Abiyasa, putra Durgandini ti salaki kahiji.Abiyasaanu saterusna nurunkeun Pandu jeung Dretarata, kolot Pandawa jeung Kurawa. Demi jangjina ngabélaAstina, Bisma mihak kaKurawasarta gugur katelasan kuSrikandidina perangBaratayuda.
Bisma mibanda kesaktian nu tangtu, nyaéta manéhna bisa nangtukeun waktu maotna sorangan. Mangka sabot geus sakarat kakeunaan ku panah, manéhna ménta hiji tempat pikeun ngedéng.Kurawaméré tempat saré anu méwah tapi ditolak ku Bisma, tungtungnaPandawaméré ujung panah minangka alas saréna (kasur panah) (sarpatala). Tapi manéhna tacan hayang maot, hayang nempo ahir tina perang Baratayuda.