Azərbaycanda narçılıq

Azərbaycanda narçılıq—Azərbaycan Respublikasındanarın istehsalı ilə məşğul olankənd təsərrüfatısahəsi.
Azərbaycandaümuminarbağının sahəsi 24.000 hektara yaxın təşkil edir.Azərbaycandanar istehsal edən iqtisadi rayonlar sırasındaGəncə-QazaxvəAran iqtisadi rayonundaÇəhrayı gülöyşə, Bala Mürsəl, Azərbaycan gülöyşəsi, Nazik qabıq, Vələs, İri gilə və sair sortlar becərilir.
Ən yaxşı nar sortları meyvəsinin kütləsi 800-1000 qrama, orta çəkisi isə 200-400 qrama çatır. Narın homoloji sortlarının məhsuldarlığı da eyni deyildir.Narsortlarından Məhsəti, Bala Mürsəl və Qırmızı qabıq sortları ən yüksək məhsuldarlığa malikdir. Sortlar üzrə onların məhsuldarlığı 100-160 sentner təşkil edir. Azərbaycanda 70-ə yaxın nar sortları mövcuddur.
Azərbaycanda ən çox rast gəlinən nar sortları aşağıdakılardır.
Azərbaycanın unikal iqliminə görə burada demək olar ki, bütün nar növləri becərilir. Ölkənin bağlarında hər il 40 min tona yaxın şirin nar yığılır. Narın 65 faizi yeməli, tərkibindəki şirəsi isə 84%-ə qədər ola bilər. Nar dənələrinin pulpasında çoxlu minerallar, amin turşuları və vitaminlər var. Əsl nar şirəsi zəngin tünd qırmızı rəngdədir, günəş işığında yarı şəffafdır.Azərbaycan milli mətbəxindənar müxtəlif xörəklərdə istifadə olunur.
Azərbaycanın bəzi bölgələrində fərqli bir ənənə var: Toy korteji zamanı bəy gəlini yeni evinin astanasında qarşılamalı və ona nar atmalıdır. Gəlin tutsa, evdə hökmranlıq edəcək, əks halda ərinə itaətkarlıqla itaət etməli olacaq.
Fenq Şui-yə görə, nar güclü ailənin simvoludur. Özünüzdə və ətrafınızdakı dünyada harmoniya axtarışına əsaslanan böyük tarazlıq nəzəriyyəsinə inanırsınızsa, evinizdə nar şəkli olmalıdır. Məsələn, ailənin yeni üzvünü gözləyirsinizsə və doğuşun sağlam keçməsini istəyirsinizsə, mənzilin şimal hissəsinə ortadan bölünmüş şirəli nar qoyun
Bir çox azərbaycanlı rəssamlar öz yaradıcılıqlarında nar mövzusuna müraciət ediblər. Onlardan biri də görkəmli Azərbaycan rəssamı Toğrul Nərimanbəyovdur ki, onun yaradıcılıq simvolunu əminliklə nar adlandırmaq olar. Nar mövzusunda ilk əsərlərdən biri "Göyçay bağlarında" adlanır.
Azərbaycanda narçılıq sahəsində ən böyük tədbirlərdən biri "Nar bayramı"dır. Bu bayram ilk dəfəAzərbaycan Respublikası Mədəniyyət və Turizm Nazirliyivə Göyçay Rayon İcra Hakimiyyətinin birgə təşəbbüsü ilə 3 noyabr 2006-cı ildəGöyçaydakeçirilmişdir.
Nar 2015-ci ildə ilk Avropa Oyunlarının simvolu oldu. Azərbaycan təbiətinin və mədəni irsinin simvolu kimi Ceyran və Nar təsvirləri 2015-ci ildə Bakıda keçirilən Avropa Oyunlarının rəsmi talismanları kimi təqdim edilib.
Ceyran qonaqlaraAzərbaycanınzəngin irsinə nəzər salmağı təklif etməklə Oyunların mədəniyyət elçisi olub.Qafqaz dağlarındantutmuşXəzər dənizininsahillərinədək Ceyran qonaqlara ölkə boyu bələdçilik edib və onlaraAzərbaycanıngözəlliklərini nümayiş etdirib. Ceyran ölkədə təbii gözəlliyin, zərifliyin və saflığın simvolu vəAzərbaycandaqorunan heyvan növlərindən biridir.
Nar günəşi sevən,Göyçayşəhərində bitən meyvədir. Həyat eşqi və enerji ilə aşıb-daşan Nar yeni idman növlərində iştirak etməyi sevir və Avropa Oyunları tədbirinə qoşulacaq. NarAzərbaycanfolklorunda birliyi tərənnüm edir və rəngarəng Bakı 2015 brendində əks olunaraq artıq şəhərimizdə geniş şəkildə nümayiş etdirilib.
Bakı 2015-in əməliyyatlar üzrə baş direktoru Saymon Kleq deyib: "Bizim simvollar ilkAvropa Oyunlarıüçün çox əhəmiyyətlidir və onları Bakı 2015 ailəsində salamlamağa çox şadıq. Ceyran Oyunların vəAzərbaycanınzəngin irsinin zərif mədəniyyət elçisi olacaq. Nar Oyunların enerjisini, həyəcanını və əyləncəsini təmsil edir və idman sahələrində keçirilən yarışlarda iştirak edəcək".
Azərbaycanda narçılıq sahəsində fəaliyyət göstərən bir sıra təşkilatlar var ki, onlardanAzərbaycan Nar İstehsalçıları və İxracatçıları Assosiasiyası2016-cı ildə yaradılmışdır.
Azərbaycan narı hər ilRusiya,Belarus,Kanada,Yeni Zelandiya,Gürcüstan,BƏƏ,Cənubi Koreyavə başqa ölkələrə ixrac olunur.
Hələ XX əsrin 20-ci illərinin əvvəllərindəGöyçay qəzasındanaparılmış tinglərləABŞ-ninKaliforniyaştatında böyük plantasiyalar salınmışdır.
Hazırda da müxtəlif ölkələr Azərbaycanda narçılıq təcrübəsini öyrənməyə çalışırlar. Məsələn, 2017-ci ildə Kolumbiya Respublikasının xarici işlər naziriMariya Anxela OlqinAzərbaycanda səfərdə olarkən narçılıq təsərrüfatları ilə tanış olmaq və öz ölkəsində bu cür təsərrüfatlar yaratmaq imkanlarını öyrənmək məqsədilə Kürdəmir rayonunda olmuşdur.
2018-ci ildəAzərbaycan Nar İstehsalçıları və İxracatçıları Assosiasiyasıtərəfindən Azərbaycan Respublikasında narçılığın inkişafında xidməti və əməyi olan şəxslərin təltif edilməsi məqsədilə"Azərbaycan Narı" döş nişanıtəsis edilmişdir.