I Abbas Hilmi Paşa

I Abbas Hilmi Paşavə yaKavalalı Hilmi Paşa(d.1 iyul1812- ö.13 iyul1854) —OsmanlılarınMisirvəSudanhakimi.
1 iyul1812-ci ildəCiddədədünyaya gəldi. AtasıKavalalı ailəsininbanisiMehmed Əli PaşanınoğluTosun Paşa, anası isə xanımıBamba xanımdır. Babasının yaşlı olması səbəbilə Misirin idarəsini əmisiİbrahim Paşaələ almış, ancaq bir neçə ay sonra o da vəfat etmiş, nəticədə Abbas Hilmi Paşa Misir hakimiyyətinə gətirilmişdir (10 noyabr1848). Gənclik illəriylə bağlı yetərli məlumat yoxdur.
Səltənəti əlinə aldıqdan sonra qəbul etdiyi ilk fərmanla anasıBamba xanımıMisirinValidə Paşasıelan etdi. Bu, Misir tarxində bir ilk idi və Misirdəki Osmanlı mədəniyyətinə olan rəğbəti göstərirdi. Misirdəki səltənətinin ilk illərində Avropanın təsiriylə başlayan reformasiya hərəkatına qarşı çıxdı və xüsusilə babasının zamanında açılan bəzi müəssisələr və məktəblər bağlandı. Bununla bağlı bu müəssisələrdə çalışan əcnəbi məsləhətçi və müəllimlər vəzifədən alındı. Bununla yanaşı bəzi ərəb mütəfəkkirlərinə üksək qiymət verildi. Belə ki, tanınmış ərəb alimiRifaə Təhtavini1850-ci ildə yeni bir məktəb açması üçün Hartuma təyinatla göndərdi. Dövlət məsrəflərini böyük həcmdə azaldaraq əhalinin üzərindəki vergi yükünü yüngülləşdirdi və beləcə, əhalinin gəlir səviyyəsi normallaşdı. Bölgədə ticarətlə məşğul olan və xüsusiləSuriyadangələn tacirlərin vəziyyəti yaxşılaşdı. Səltənəti dönəmindəİngiltərəylədost münasibət saxladı və Tənzimatın Misirdə tətbiqi məsələsində Osmanlılarla apardığı mübarizədə onların dəstəyini qazandı.İngiltərəisə bunun qarşılığında18 iyun1851-ci ildəNilvəSüveyşarasında dəmiryolu xəttinin çəkilməsi imtiyazını aldı. Beləliklə,ingilisdominionolanHindistanagediş-gəliş problemi aradan qalxdı. Bununla yanaşı, Abbas Hilmi Paşa özündən öncəki dönəmlərdə xidmət edən bəzi dövlət adamlarına və öz ailəsindən bəzi kəslərə qarşı qəddar qərarlar aldığı üçün haqqında tez-tezİstanbuldakıOsmanlı hökumətinə şikayətlər göndərilirdi. Tənzimatın Misirdə tətbiq edilməsi məsələsiylə bağlı müzakirələri yürütmək üçünFuad PaşaMisirə göndərildi. Müzakirələr müsbət istiqamətdə davam etdi və Abbas Hilmi PaşaFuad Paşanınrəğbətini qazandı.
Bundan sonrakı dövrdəOsmanlılarasadiq qalan Abbas Hilmi Paşanın ən sevimli hobbisiərəb atıyetişdirilməsi idi. Babası tərəfindən yaradılan atçılıq təsərrüfatına 23 yaşından bəri rəhbərlik edən Abbas Hilmi Paşa Misirdəki səltənəti dönəmində təsərrüfatı daha da genişləndirdi. Hər bir atın anatomik şəcərəsi və sənədləri tutuldu, xüsusi at cinsləri yüksək məbləğlərə satın alındı. Atların baxımına xüsusi bədəvilər təyin edildi və yeni doğulan atların bəslənməsi üçün 300 dəvəlik ayrıca bir təsərrüfat sahəsi də yaratdı.
Abbas Hilmi Paşa13 iyul1854-cü ildə gözlərdən uzaq yaşadığı Banha sarayında 2 xidmətçisi tərəfindən qətlə yetirildi. Sui-qəsdin səbəbi olaraq onun xidmətçilərinə etdiyi işgəncə və zülmlər göstərilir. Belə ki, yayılan şayələrə görə, Abbas Hilmi Paşa atların dırnaqlarına düzgün qulluq etmədiyi üçün xidmətçilərdən birinin ayağına qızmış at nalı vurdurmuşdu.
Abbas Hilmi Paşanın ölümündən sonra Misir hakimiyyətinə əmisiSəid Paşatəyin olundu. Məşhur at təsərrüfatı böyük oğluİbrahim Hilmi bəyəqalsa da, 18 yaşlı gənc bu sahəylə maraqlanmadı. Cins atların bəziləri satıldı, bir hissəsi isə hədiyyə göndərildi.1861-ci ildə təsərrüfat ailənin uzaq qohumlarından olan (Mustafa Fazil Paşanınkürəkəni Xəlil Şərif Paşanın qardaşı) Əli Şərif Paşa tərəfindən satın alınaraq genişləndirildi.