Tawés

Tawésatawa turub hawu, basa latin (Barbonymus gonionotusBleeker, 1850) nyaétalauktina anggotakulawargaCyprinidae. Tawés loba diingu/dipiara pikeun dimangpaatkeunakuakultur. Anu kasohor tina olahan lauk tawés téh asin lauk tawés. Di alam bébas tawés kapanggih méh di sakuliahIndonésiautamana di pulo-puloSunda. Kiwari geus di pijahkeun tur di piara dina jumlah anu loba sahenteuna geus lumangsung ti mimiti abad ka-19, tawés di rekahkeunintroduksika pulo-pulo séjéna; saperti kaSulawesi.  numutkeun kana cutatan tiFAO, ieu lauk di rekahkeun ogé ka luar nagara saperti ka:Filipina(1956) kaIndia(1972).
Disababaraha tempat ngaran pikeun nyebut kana lauk  tawés béda-béda saperti:lawak, lalawakdina basamalaysia; dina basasundakatelah ogéturub hawu;  jeungtawés", badir sebutan urangJawa.  Aya  ogé anu nyebutlampam jawa.  Dina basaInggris, ieu lauk dingarananJava Barb, Silver Barb,atawaTawes.
Lauk tawés sisitna bodas ngagurilap, gedé awakna kasup sedeng, panjang tina hulu nepi ka buntut kurang leuwih  330mm.  Sisit palebah luhureun beuteung  jeung pundukna ayaGurat sisilobana 29-31 siki., Kungsi katéwak tawés anu panjangna nepika 45cmdina hiji bendungan diThailand.
Sirip pundukna, tina tungtung sirip pundukna kurang leuwih 2,4-2,6 dibandingkeun jeung panjang awakna (teu kaasup buntut).  Panjang huluna 4-4,3 dibandingkeun jeung panjang awakna (teu kaasup buntut). Sirip dina pundukna dimimitian sajajar jeung sisit kurang leuwih  ka-10, tina tungtu sisit beuteungna, dina embun-embuna aya 11 sisit.  Cucuk sirip dina pundukna mibanda  IV (ramo-ramo heuras tur cucukan) sesana 8 siki (ramo-ramo leuleus);  sirip palebah bujurna III.6;  sirip dadana I.14-15;  jeung  sirip palebah beuteung I.8 (hartina 1 anu heuras 8 ramo-ramo leuleus). Cucuk teuas tur seuket aya dina palebah pundukna kalawan rérégéan dina palebah tukangna. Buntutna dikurilingan ku  16 sisik.
Di alam bébas, tawés ilaharna kapanggih di susukan ogé solokan leutik,rawa-rawa, nepika bendungan anu gedé. Tawés mikaresep cai anu tenang atawa ngalirna  lalaunan. Sanajan henteu jauh lauk tawés ogé katiténanmigrasiatawa pindah tempat, ilaharna tina susukan gedé pindah ka susukan leutik, kamalir, atawa kana cai naneum, utamana mangsa datang usum hujan. Tawés dina panitenan loba hirup liar di susukanMekong,Chao Phraya,Semenanjung Malaya,SumaterajeungJawa.Dina cara barang hakan tawés mah kagolongkeunherbivoratayalian mikaresepdangdaunansapertiHydrilla, jeung tatangkalan liar séjéna, kitu ogé dangdaunnan anu murag ka susukan.  Dalah ti kitu tawés ogé resep ngahakaninvertebrata. Suhucaianu loyog pikeun hirup tawés nyaéta 22-28 °C.
Lauk tawés mangrupa lauk anu loba dipiara pikeun dimangpaatkeun, din nagaraThailandkomo deui, lauk tawés téh jadi lauk anu penting pikeun dipiara sagigireun opat lauk anu séjéna.. Kawas lauknila, tawés henteu hésémiarana, tur teu perlu waragad anu gedé, kualatan ieu pisan   diBangladeshmah loba dipelak di balong-balong.  Taksiran mah 50.000 ton lauk tawés beunang miara geus di hasilkeun  di wilayah Asia Tenggara jeung Bangladesh sajering taun 1994.
Di balong pamiaraan lauk tawés arang langka gedéna nepika 40 cm tur  beurat ngaleuwihan 1,5kg.  Sanajan tikitu kungsi aya lauk tawés beunang nguseup anu beuratna 2,8 kg ti situ  Teak Tree di Thailand, kalawan beuratna 13 kg (panjang 90 cm) diMalaysia.
Tawés mangrupa lauk anu loba dipiara utamana pikeun dikonsumsi dina kaayaan seger atawa geus diolah ilaharna dijieun lauk asin utamana di wewengkon Asia Tenggara. Mangsana diolah paling dipikaresep nyaéta lauk beunang ngagoreng kusabab seungitna anu mandiri, aya ogé anu resep ngolah lauk tawés kujalan dibeuleum, dipais, jeung sajabana.
Komo di nagara Thailand mah lauk tawés mangrupa lauk konsumsi anu geus jadi kabiasaan/tradisi masak di Thailand, Laos, dan Kamboja.  DiLaos, tawés biasa diasakan anu katelahLap Pa.  Sementara di Thailand, daging tawes dimasak sebagaiPla som(ปลาส้ม, ikan asam)atawa campuran olahan anu katelahTom yam.
Kulantaran lauk tawés sipatnya mangrupahérbivorabisa waé dipelakeun pikeun ngabasmi atawa ngurangangulmadi jero cai. Ieu dikuatkeun ku ayana hasil tina panalungtikan anu pernahna di situ/Danau Maninjau,Sumatera beulah kulon, yén lauk tawésjeungnilemanu ngahaja dipelakeun di dinya bari jeung henteu di awur/diparaban, ieu lauk-lauk téh ngahakan rupa-rupafitoplanktonanu aya di éta situ, tah ku alatan ieu pisan ieu lauk-lauk bisa ngahaja dipelak pikeun ngabantu méré sihan cai situ.